cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د انساني نفوس پلان جوړونه
له لرغوني وخت څخه تر منځني دور پورې
کانفوسیوس (له ميلاد څخه مخکې ۴۷۸-۵۵۱) او نور چنايي ليکوالان خبرداری ورکوي چې «له حد څخه زیاته وده ښايي د هر کاريګر د تولید کچه راکمه کړي، د ولس د ژوند کچه وځپي او د زېږېدنې د شخړې لامل شي.» کانفوسیوس دا هم وڅېړل چې «د مړینې کچه هغه مهال لوړیږي چې د خوړو وړاندې کول/عرضه په کافي اندازه نه وي؛ له وخت مخکې ودونه د ماشومانو د مړینې د لوړې کچې لامل کېږي او جګړه د نفوس وده کنترولوي.»
لرغوني روم په ځانګړي ډول د اګستوس د واکمنۍ پر مهال (له ميلاد څخه مخکې له ۶۳ کال څخه تر ميلاد وروسته ۱۴ کال پورې) د روم د پراخې امپراتورۍ د ادارې او ترلاسه کولو لپاره انساني ځواک ته اړتیا لرله. د زر ودونو او پرلپسې زېږون د هڅونې لپاره یو لړ قوانین وضع شول. لېکس جولیا (له میلاد څخه مخکې ۱۸ کال) او لېکس پاپیا پاپویا (له ميلاد څخه وروسته ۹) د دغه ډول قوانین ډېر پېژندل شوي مثالونه دي، هغه کسانو ته چې دا قوانین يې منل د ګڼو نورو مواردو تر څنګ مالیاتي معافیت او په دولتي بستونو کې د کار د غوښتنلیک پر مهال لومړيتوب ورکول کېده. هغو کسانو چې له یادو قوانیونو څخه سرغړونه کوله د شدیدو محدودیتونو له وضع کېدلو سره مخ وو. د مثال په ډول د هغې جوړې پاتې شوې مېرمنې چې ماشومان يې نه لرل یوازې کولی شوی د مړه شوي کس د شتمنۍ یو پر لسمه حصه په ميراث کې واخلي، حال دا چې پاتې برخه يې دولت اخیسته. دا قوانین په پای کې د خلکو له مقاومت سره مخ شول چې مقرراتو ته يې له نه‌پاملرنې سره له‌منځه لاړل.
د تورتولیان په نوم یو لومړنی عیسوي ليکوال (له ميلاد څخه وروسته نږدې ۱۶۰ - ۲۲۰) یو له هغه لومړنیو کسانو څخه و چې قحطي او جګړه يي د هغو لاملونو په توګه یاد کړل چې د نفوس له ډېروالي څخه مخنیوی کولی شي. هغه ولیکل: «د ځمکې پراخ نفوس تر ټولو پیاوړی شاهد دی چې موږ پرې بار يو او هغه په سختۍ سره زموږ اړتياوې تامينولی شي؛ هر څومره چې زموږ تقاضا لوړیږي، د طبیعت له نارسائۍ/کمبوتۍ څخه زموږ شکایت د ټولو تر غوږونو رسېږي. د طاعون مصیبت، قحطي، جګړه او زلزلې د ګڼ‌نفوسه ملتونو لپاره یو الهي نعمت بلل کېږي، ځکه د انساني نسل د ودې په له منځه وړلو کې خدمت کوي.»
له شمالي افریقا څخه د هر څه پوه ابن خلدون (۱۳۳۲-۱۴۰۶) د نفوس بدلونو له اقتصادي پراخیتا سره اړوند بلل چې د زېږون لوړ او د مړینې ټيټ نرخ يې د اقتصادي ودې له دور او د مړينې لوړ او د زېږون ټيت نرخ يې له اقتصادي رکورد سره په اړيکه کې باله. خلدون دې پایلې ته ورسېده چې د لوړ نفوس د مطلق شمېر پر ځای د لوړ نفوس تراکم د کار د اغېزمن وېش او ارزان مدیریت ته د لاس‌رسي لپاره مطلوب دی.
د منځنیو پېړیو په بهیر کې د نفوس پر مسایلو ډېر لږ په جلا توګه بحث کېده. په ټوله کې د فکر بڼه د سپېڅلي کتاب له دې فرمان «بارور اوسئ او ډېر شئ» سره سم د زېږون پلوې وه.
۱۶مه او ۱۷مه پېړۍ
اروپايي ښارونو د پخوا په پرتله په ډېرې چټکۍ سره وده وکړه او د ۱۶مې پېړۍ په اوږدو کې او د ۱۷مې پېړۍ په لومړيو کې د نفوس د ودې د ګټو او زیانونو په اړه بحثونه پرلپسې وو. نيکولا ماکياولي، د رېنانس دورې ايټالوی سیاسي فلیسوف ليکي: «کله چې د نړۍ هر ولایت له اوسېدونکو څخه ډک شي چې نور په هغه ځای کې ژوند نه‌شي کولی او په بل ځای کې ځانونه نه‌شي ځای پرځای کولی... نړۍ له دغو درېیو سېلاب، طاعون او قحطۍ له لارې ځان پاکوي.» مارتين لوتر دې پایلې ته ورسېده: چې «بچیان خدای جوړوي او خدای دوی ته روزي هم ورکوي.»
باشکرستان
باشکرستان یا باشکورتوستان (Bashkortostan)، د باشکورتوستان جمهوریت رسمي نوم ( روسي : Респу́блика Башкортоста́н؛ بشکر : Башҡортостан Республикаһы؛ ترکي ژبه :Başkurdistan؛  د جنوبي آذربائيجاني باشقيرديستان چې د باشقيريا (Bashkiria) په نوم هم ياديږي ( روسي ژبه :Башки́рия )په روسيه کې واقع يوه فدرالي سيمه يا جمهوريت دی د روسیې د ولګا سیند او د ارال غرونو ترمنځ موقعیت لري. پلازمېنه یې د اوفا ښار دی. دا ټول نفوس 4,072,292 (2010 سرشمیرنه) نفوس لري.  په روسیه کې ترټولو لوی جمهوریت دی چې د 4.1 ملیون نفوس لري.
د نفوسو هوساینه
=== حیاتي احصایې === سرچینه: د روسیې فدرالي دولتي احصایوي خدمتونو اداره
دین
زمرہ:سانچہ جات ابواب
کینډۍ:بېرغ نښه/لاسوند
دا کينډۍ د هېوادونو د بيرغونو د ښودلو لپاره کارول کيږي.
کړنلاره
تنوري ډوډۍ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" تنوري ډوډۍ په تنور کې پخه شوې ډوډۍ ده چې مخکې له پخولو اوړه يې له خميرې سره يو ځای يا بې له خميرې اغږل کيږي او له تيارېدو او دمې وروسته په تنور کې پخوال کيږي، تنوري ډوډۍ په عمومي ډول په سوېلي اسيا او منځنۍ اسيا کې دود دي.
له تنور څخه استفاد کوونکي هېوادونه عبارت دي له:
وېشنيزه:کشميري پخلي وېشنيزه:اسلامي وييپانګه وېشنيزه:سندي پخلي وېشنيزه:پنجابي پخلي وېشنيزه:پښتنو پخلي وېشنيزه:بلوڅي پخلي
د استدلال تیوري
د استدلال تیوري په بېلابېلو علمي څانګو پورې اړوند بحث دی او دا ښيي چې څنګه په منطقي استدلال له یوې فرضیې څخه پایلې ته رسېږو. په استدلال کې مختلف هنرونه او علوم شاملېږي؛ لکه مباحثه، ډیالوګ، خبرې او ترغیب. دا په مصنوعي او ریښتینې نړۍ کې د استنباط، منطق او چلند اړوند اصول مطالعه کوي.
استدلال د معنی له څلورو ډولونو (چې د خبرو او مباحثې ډولونه هم ورته وایي) یو دی؛ نور یې بیان، تشریح او روایت دي.
د استدلال داخلي جوړښت
استدلال یو ډول داخلي جوړښت لري چې لاندې برخې په کې شاملېږي:
د ډیالوګ یا خبرو ډولونه
عموماً په استدلال کې یو خبرې کوونکی شامل وي او بل یې مخاطب یا مخالف کس چې په خبرو کې ورسره شریک دی. هر یو یې دريځ خپلوي او هڅه کوي چې مخالف لوری وهڅوي. ډیالوګ بېلابېلې بڼې لري:
په محاوره کې د استدلال تګلاره او غیر رسمي منطق
عموماً د «استدلال» اصطلاح د محاورې د دغو پوهانو له لوري کارېږي (چې یوازې د ځینو نوم یې اخلو): واین اي بروکرایډ، ډاګلاس اېننګر، جوزف ډبلیو وینزل، ریچارډ رایک، ګارډان مایکل، کارول وینکلر، ایریک ګنډر، ډېنیس اېس ګوران، ډنیل تې اوکیف، مارک آکوس، بروس ګرانبېک، جېمز کلومپ، جي توماس ګوډنایټ، رابین رولانډ، ډېلي همپل، سي سکاټ جاکوبز، سلي جکسون، ډېویډ زرېفسکي او چارلز ارتور ویلارډ. په داسې حال کې چې د «غیر رسمي منطق» اصطلاح هغه فیلسوفان کاروي چې ریښه یې وینډسار پوهنتون ته رسېږي؛ لکه رالف اېچ جانسون او جې انتوني بلېر. هارلډ وولرپ د اعتبار لپاره معیار د مخالفت د ازادۍ په توګه رامنځته کړ.
تروډي ګاویر، ډاګلاس ان والټن، مایکل ګېلبرټ، هاروي سایګل، مایکل سکریوېن او جان ووډز (که یوازې د ځینو نومونه یې واخلو) د دې لارې نور مشهور لیکوالان دي. سره له دې په تېرو دېرشو کلونو کې، د بېلابېلو مېتودونو پوهان په نړیوالو کنفرانسونو کې سره راټول شوي لکه په (هالنډ کې) د امستردام پوهنتون په کوربه‌ توب نړیوال کنفرانس او د استدلال  مطالعې لپاره نړیواله ټولنه (ISSA). نور نړیوال کنفرانسونه په الټا کې جوړ شوی شپږ میاشتنی کنفرانس چې د امریکا د اړیکو د ملي ټولنې او د امریکا د مباحثې ټولنې له خوا سپانسر شوی وو او هغه کنفرانسونه چې د استدلال د زده کړې لپاره د انتاریا ټولنې له خوا سپانسرشوي وو.
ځینې پوهان ( لکه رالف اېچ جانسن) د «استدلال» کلیمه ډېره محدوده تعبیروي؛ وایي چې دا یوازې لیکلي بحث ته وايي او یا هغه بحث چې ټولې فرضیې په کې روښانه وي. نور (لکه مایکل ګېلبرټ ) یې بیا معنا پراخوي چې د وینا بحث او نا شفاهي بحث دواړه په کې شامل شي. د بېلګې په ډول تر دې درجې چې د جګړې یوه یادګار یا د پروپاګنډ خبرتیا ته هم بحث یا «استدلال جوړول» وایي. فیلسوف سټیفېن ټاولمېن ویلي استدلال پر هغه څه ادعا ده چې موږ پرې پوهېږو او باور پرې لرو. فیلسوف سټیفین ټاولمېن ویلي چې استدلال زموږ د پاملرنې او باور ادعا ده، هغه لیدلوری چې تبلیغاتي پوسترونه د استدلال په توګه مجاز بولي. د محدودو او پراخو تعبیر کوونکو تیوریستانو مخالفت اوږد دی او په اسانۍ نه حل کېږي. د استدلال ډېری تیوریستانو نظرونه او شننې له دغو دوو لوریو څخه یوې ته ورځي.
محاوروي استدلال
د طبیعي محاورې او خبرو مطالعه د ژبې له ټولنپوهنې راځي. دې ته معمولاً د خبرو شننې وايي. د خبرو شننې له ایتنومېتودولوژۍ څخه په الهام د ۱۹۶۰ کلونو په وروستیو او د ۱۹۷۰ کلونو په لومړیو کې د ټولنپوه هاروي ساکس او د نورو کسانو تر څنګ د ده د نږدې ملګرو، امانویل چیګلوف او ګېل جیفرسن له لوري رامنځته شوې. ساکس یې د کار په لومړیو کې مړ شو، خو کار یې د دغې برخې نورو پوهانو بشپړ کړ او د خبرو شننې اوس په ټولنپوهنه، انسان پېژندنه، ژبپوهنه، د وینا اړیکو او روانپوهنه کې په یوه اساسي بحث بدلې شوې. دا په ځانګړي ډول د ژبې په متقابله ټولنپوهنه کې ډېر نفوذ لري؛ د بحث شننې او د بحث روانپوهنه همداراز له یو بل سره منظمې اړیکې او انسجام لري. په وروستیو کې د خبرو ترتیبي شننه د غږ پیژندونکو له خوا د CA تخنیکونو په مټ د وینا د سم فونوټیک د جزئیاتو د سپړلو لپاره وکاریدل. د سلي جکسن او سکاټ جاکوبز کتابونه، تجربي زده‌کړې او تیوریکي قاعدې جوړولو او د دوی څو نسله زده کوونکو، استدلال د اړیکو په برخو او هغو سیستمونو کې د خبرو د مخالفتونو مدیریت کولو د یوې بڼې په توګه تشریح کړی چې په طبيعي ډول توافق غوره بولي.
ریاضي استدلال
د ریاضیکي یا ریاضي واقعیت اساس د اوږده بحث موضوع ده. فرېج په ځانګړي ډول د دې خبرې کولو هڅه وکړه چې (د ګاټلاب فرېج د ۱۸۸۴ز کال د حساب بنسټونه او د ۱۸۷۹ز کال Begriffsschrift وګوري). د حساب واقعیت له سوچه منطقي اصل څخه را اخیستل کېدای شي؛ ځکه خو په اخر کې هماغه منطقي واقعیت کېږي. دغې پروژې ته رسل او وایټ هېډ په خپل کتاب «د ریاضیاتو بنسټونه» کې پرمختګ ورکړ. که یو استدلال په سېمبولیک منطق کې د جملې په بڼه وړاندې کېدای شي. نو کولای شو چې د دلیل د منل شویو پروسیجرونو په کارولو یې و ازمایو. دغه چاره د پینو اصولو په کارولو سره د حساب لپاره ترسره شوې. په هر حال، په ریاضیاتو کې استدلال، لکه په نورو برخو کې هغه وخت د اعتبار وړ دی چې دا وښيي چې سمې فرضیې او ناسمې پایلې نه لري.
حقوقي استدلال
حقوقي استدلال قاضي یا استناف محکمې ته د یوه وکیل د وینا وړاندې کول یا د ګوندونو له لوري حقوقي دلایل وړاندې کول چې ولې باید دوی برلاسي وي دی. د استیناف په کچه شفاهي بحث لیکلی لنډیز هم لري چې په حقوقي اختلاف کې د هرې ډلې بحث پیاوړی کوي. وروستی استدلال یا جمع بندي د هرې ډلې د سلاکار وروستۍ خبرې دي؛ په دې کې مهم استدلالونه په ښکاره وایي چې ریښتیا معلوم شي، د محکمو په قضیو کې دا کار ډېری وخت د ژوري پلاوی کوي. وروستی استدلال د شواهدو له وړاندې کولو وروسته کېږي.
د لسټر لومړی ارل، رابرټ ډاډلي
د لسټر لومړی ارل، رابرټ ډاډلي (زوکړه: د ۱۵۳۲ زکال د جون ۲۴ مه – مړینه: د ۱۵۸۸ زکال د سپټمبر ۴ مه) انګلیسي سیاستوال و چې واک ته له رسېدو څخه تر مړینې پورې د ملکې لومړۍ الیزابت د خوښې وړ کس و. نوموړی د څو کلونو لپاره د ملکې خواستګار (غوښتونکی) و.
د ډاډلي ځواني په ۱۵۵۳ زکال کې د هغه د کورنۍ د پاشل کېدو تر اغېز لاندې وه، ځکه د نوموړي پلار چې د نورث اومبرلنډ لومړنی دوک و؛ وه یې نشو کولای سلطنت ته د لومړۍ ماري له رسېدو مخه ونیسي. رابرټ ډاډلي په مرګ محکوم شو، خو په ۱۵۵۴ زکال خوشی شو او د ماري د مېړه او مرستیال واکمن فیلیپ تر قوماندې لاندې یې په سنټ کینتان جګړې کې ونډه واخیسته او په دې توګه د بشپړې آزادۍ څخه برخمن شو. د ۱۵۵۸ زکال په نومبر میاشت کې هغه مهال چې الیزابت سلطنت ته ورسېده ډاډلي د نوموړې د تشریفاتي آسونو د ډلې مشر وټاکل شو. د ۱۵۶۲ زکال په اکتوبر میاشت کې نوموړی د ملکې د خصوصي مشاورینو په ډله کې ځای وموند او په ۱۵۸۷ زکال کې د سلطنتي کورنۍ خوانسالار وټاکل شو. په ۱۵۶۴ زکال کې ډاډلي د لسټر ارل وټاکل شو چې له ۱۵۶۳ زکال وروسته نوموړی د سلطنتي فرمانونو پر بنسټ په شمالي ویلز او د انګستان په لویدیځ میډلنډز کې تر ټولو لوی ځمکې لرونکی شو.
د لسټر ارل د الیزابت یو له مخکښو دولتي چارواکو څخه و چې د ویلیام سیسیل او فرانسېس والسینګهام په خوا کې یې په داخلي او بهرنیو پالیسیو کې ونډه لرله. په داسې حال کې چې نوموړي د سکاټلنډ له ملکې ماري سره له واده کولو ډډه وکړه، خو د اوږد مهال لپاره یې له هغې سره همدردي وکړه تر هغه چې د ۱۵۸۰مې لسیزې په نیمايي کې یې د نوموړې له اعدام څخه کلک ملاتړ هم وکړ. نوموړي د پیوریتان خوځښت د ملاتړي په توګه له ناسازګاره مبلغینوملاتړ وکړ، خو هڅه یې وکړه د انګلستان د کلیسا د کشیشانو او هغوی ترمنځ منځګړیتوب وکړي. نوموړی د پروتستانتانو د نړیوال آرمان یو له اتلانو څخه و چې د هالنډ له پاڅون (۱۵۸۵- ۱۵۸۷ زکال) څخه د ملاتړو انګلیسي هڅو مشري یې وکړه. د هغه له خوا د متحدو ایالتونو (د هالنډ د متحد جمهوریت) د ګورنر جنرالۍ د څوکۍ منلو د ملکې الیزابت غصه راوپاروله. د هغه اکتشافي سفر د نوموړي لپاره د سیاسي او پوځي ماتې لامل وګرځېد او ارل ته یې له مالي پلوه زیان واړوه. لسټر په ډېرو سوداګریزو پانګونو کې په لویه کچه ونډه لرله او د فرانسېس درک په ګډون د نورو کاشفینو او خصوصي کارکونکو ملاتړی و. د ملکې الیزابت د راپرځولو په موخه د هسپانوي ارمادا ځواک د عملیاتو پر مهال ارل د ټولو انګلیسي ځمکنیو ځواکونو قومانداني پر غاړه لرله. دغه مهال نوموړي ملکه الیزابت راوبلله څو په تیلبري کې له خپلو سرتېرو څخه لیدنه ترسره کړي. دغه چاره تر ټولو وروستۍ هغه چاره وه چې نوموړي د کلونو په اوږدو کې ورته چمتوالی نیولی و او تر ټولو پام وړ یې هم په ۱۵۷۵ زکال په کنیلورث قلا کې هغه نمانځغونډه وه چې د ملکې د درې اونیز سفر لپاره ترتیب شوې وه. د لسټر لارډ د هنر، ادبیاتو او الیزابتي تئاتر یو له اصلي ملاتړو څخه و.
د لسټر د لارډ خصوصي ژوند د نوموړي له درباري ژوند او همدغه ډول په سرچپه ډول له یو بل سره تړلي و. هغه مهال چې په ۱۵۶۰ زکال کې د نوموړي لومړۍ مېرمن امی رابسرت په زینو کې راولوېده او مړه شوه، هغه آزاد و څو له ملکې سره واده وکړي. ورته مهال رامنځته شوې رسوايي د نوموړي دغه چانس له سختو ننګونو سره مخ کړ. دغو ګنګوسو شتون درلود چې هغه د خپلې مېرمنې په وژنه کې لاس درلود، په داسې حال کې چې د عدلي طب څېړنو دغه پېښه تصادفي وبلله. نوموړي د ۱۸ کلونو لپاره د ملکې په تمه بیاځلي واده ونکړ؛ خو هغه مهال چې یې له لتیس نولیز سره واده وکړ د تل لپاره له دربار وویستل شو. دغې چارې او د هغه د یوازني مشروع وارث زوی مړینې هغه سخت ژوبل کړ. په ۱۵۸۴ زکال کې د هغه د ماشوم له مړینې لا ډېر وخت نه و تېر شوی چې د لسټر کامن ویلت (لسټر ټول ګټو) تر نامه لاندې کتاب کې په هغه شدید تورونه پورې شول چې تر ټول انګلستان پورې ورسېدل. دغه کتاب ادبي او د تاریخ لیکنې دود رامنځته کړ چې ارل یې تر ډېره پورې ماکیاولي «یا د دربار ارباب» بللی و او هغه یې د الیزابت په خوا کې د خواشیني کوونکي شخصیت په توګه معرفي کاوه. د نوموړي اړوند وروستۍ څېړنۍ د الیزابت په سلطنت او ټولنه کې د نوموړي د ځایګي د بیاځلي ارزونې لامل ګرځېدلې دي.
زده کړې او واده
رابرټ ډاډلي د نورث اومبرلنډ د لومړي دوک جان ډاډلي او د اډوارډ ګیلډفورډ د لور جین پنځم زوی و. د هغه پلرنی نیکه اډمونډ ډاډلي د پاچا اووم هنري سلاکار و او په ۱۵۱۰ زکال کې د پاچا اتم هنري له خوا د خیانت په تور اعدام شو. جان او جین ډاډلي په ټولیزه توګه ۱۳ ماشومان لرل چې د خوشاله کورني ژوند لرلو له امله یې شهرت درلود. د هغه د خویندو وروڼو ښوونکي جان ډي، توماس ویلسون او راجر آشام و. راجر آشام باوري و چې رابرټ ډاډلي په لیک لوست په ځانګړې توګه په لاتین ژبه کې ځانګړی استعداد لري؛ خو له دې امله چې دغه زده کوونکي یې ریاضیاتو ترجیح ورکړې، ځان ته یې زیان اړولی او په دې خواشینی و. رابرټ د دربار هنر د اتم هنري او په ځانګړې توګه د پنځم اډوارد په دربار کې د هغو کسانو ترمنځ زده کړ چې هلته یې کار کاوه.
په ۱۵۴۹ زکال کې رابرټ ډاډلي د کېټ پاڅون په ځپلو کې ونډه واخیسته او احتمالا همدلته یې د لومړي ځل لپاره له امي رابسرت سره ولیدل چې په پام کې وه د ۱۵۵۰ زکال د جون په څلورمه د ځوان پاچا اډوارډ پر وړاندې له هغې سره واده وکړي. نوموړی د نورفولک د اشرافي کروندګر جان رابسرت د وارثې او لور همزولی و. دا یوه عاشقانه سیالي وه چې ځوانې جوړې په کلکه سره د خپلو پلرونو په ځانګړې توګه د رابرټ د پلار ډالیو ته اړتیا لرله. جان ډاډلي چې له ۱۵۵۰ زکال څخه یې په عملي بڼه پر انګلستان واک چلاوه، په دې خوشاله و چې د زوی په واده سره یې په نورفولک کې نفوذ پیاوړی کېږي. لارډ رابرټ له دې امله چې د دوک زوی و په مخکښ سیمه ئیز چارواکي واوښت او له ۱۵۵۱ زکال څخه د ۱۵۵۳ زکال تر مارچ میاشتې او بیاځلي یې په ۱۵۵۹ زکال کې د نورفولک په استازولۍ د پارلمان د غړي په توګه خدمت وکړ. له دې سربېره ورته مهال په دربار کې هم د هغه دندې دوام درلود.
محکومیت او بخښنه
د ۱۵۵۳ زکال د جولای په ۶ مه پاچا شپږم اډوارډ ومړ او د نورث اومبرلنډ دوک هڅه وکړه څو د انګلستان سلطنت لېډي جېن ګرې ته وسپارلي چې د هغه له دویم ځوان زوی لارډ ګیلډفورډ ډاډلي سره یې واده کړی و. رابرټ ډاډلي یو ۳۰۰ کسیز ځواک د نورفولک خوا ته ولېږه چېرې چې د اډوارډ میرنۍ خور ماري خپل ملاتړي راغونډ کړي و. دلته له نږدې ۱۰ شپو وروسته چې یو شمېر ښارونه یې د جېن لپاره خوندي ساتلي و، هغه د کېنګز لېن سوداګریز ښار ونیو او د نوموړې د واکمنۍ اعلان یې وکړ. راتلونکې ورځ د جولای په ۱۹ مه د جېن واکمني په لندن کې پای ته رسېدلې اعلان شوه. د کېنګز لېن ښار وګړو ډېر ژر رابرټ ډاډلي او د هغه لږ شمېر ځواکونه ونیول او له لومړۍ ماري یې وړاندې هغوی فراملینګهام قلا ته ولېږل.
رابرټ ډاډلي د لندن په برج کې بندي شو او د خپل پلار او څلورو وروڼو سره په اعدام محکوم شو. پلار یې اعدام کړای شو. په دغه بند کې ډاډلي د خپل ماشومتوب له ملګرې او د اډوارد او ماري له میرنۍ خور الیزابت سره یوځای بندی و چې په ویاټ پاڅون کې د شکمن لاس لرلو په تور دلته راوړل شوې وه. ګلیډفورډ ډاډلي د ۱۵۵۴ زکال په فبروری کې اعدام شو. پاتې ژوندي وروڼه په مني کې خوشي شول.
جورجيا (د امريکا ايالت)
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" د امریکا د متحده ایالاتو یو ایالت دی.
پلازمېنه
وېشنيزه:د امريکا د متحده ايالاتو ايالتونه
توری
توری، نحوه یا برخه یا سېلاب ( په انګلیسي کې: Syllable ) د وینا غږونو لپاره تنظیم کوونکی واحد دی. یو نحو (برخه) د ابتدايي او وروستیو څنډو (عموما کنسوننټونو ) سره د نیوکلیوس (اکثره یو واول) څخه جوړه ده.
توري په عمومي ډول د لیکونو د "ودانۍ بلاک" غږونو په نوم پېژندل کیږي. دوی کولی شي د ژبې تال، شاعرانه قواعد، د تاکید نمونې او نور وي. . . بدل یې کړه
پس منظر
سلیبیک لیکنه د لومړنیو لیکو څخه زرګونه کاله دمخه پیل شوه. د نحو ترټولو زوړ سند په تختو لیکل شوی چې نږدې 2800 BC پورې تاریخ لري. دا د سومیریا په اور ښار کې وموندل شو. د انځورګرۍ څخه تر نحو پورې دا کودتا د "د لیکلو په تاریخ کې ترټولو لوی پرمختګ" په توګه پیژندل کیږي.
يو څپيز یا څو څپيزه کلمې
هغه کلمه چې د یو واحد حرف څخه جوړه وي (لکه فارس یا پارس)، د مونوسیلبل په نوم یادیږي (لکه یوه کلمه چې یوه برخه وي)؛ په داسې حال کې چې یوه کلمه چې له دوه برخو څخه جوړه وي (لکه بلی) دوه حرفونه (د دوه برخو کلمې ته ورته) ویل کیږي. هغه کلمه چې له دریو حروفو څخه جوړه وي (لکه لیکل شوې کلمه) د درې حرفو کلمه (د دریو برخو کلمې ته ورته) ویل کیږي. هغه کلمه چې له دریو څخه ډیر توري ولري پولی سلیبیک (لکه نندارتون ) بلل کیږي. همدارنګه، دا اصطالح معمولا د هغو کلمو تشریح کولو لپاره کارول کیږي چې له دوو څخه زیات حرفونه لري. معنی لرونکي یو حرف (یوه برخه) کلمې په اعظمي توګه څلور غږونه لري، چې دوه یې باید د پراخولو وړ وي.
پايڅوړ
وېشنيزه:غږپوهنه
فريدجوف نانسين
فريدجوف ويډيل-جارلسبيرګ نانسين (زوکړه: ۱۸۶۱ د اکتوبر ۱۰، مړينه: ۱۹۳۰ د می ۱۳) د ناروې هېواد د ګڼو علومو پوه [جوامع الکمالات؟] او د نوبل د سولې جايزې ګټونکی و. نوموړي د سپړونکي، ساينسپوه، دېپلومات او انسان دوست شخص په توګه د خپل ژوند بېلابېلو برخو کې نامتووالی تر لاسه کړ. نوموړي د هغې لوبډلې مشري وکړه، چې په ۱۸۸۸ ز کال په لومړي ځل د ګرينلېنډ له کورنيو بريدونو څخه تېره شوه او د هېواد د تقاطع ټکي دړدنګ (سکي) کې يې له ټاپو څخه دوره ووهله. نوموړي ۱۸۹۳-۱۸۹۶ زکالونو کې د “Fram expedition” په نوم سفر پر مهال د شمالي عرض البلد ۸۶ درجو او ۱۴ دقيقو ريکارډ ته له رسېدلو څخه وروسته نړيوال نامتوالی تر لاسه کړ. که څه هم ناروې ته له راستنېدلو څخه وروسته يې له سپړنې څخه لاس واخېست، مګر د قطبي سفر په اړه د نوموړي لارې چارې او د توکو او پوښاک برخو کې د نوموړي نوښتونو د وروستي ارکټيک او انترکتيک سفرونو يو نسل تر خپې اغېزې لاندې راوړ.
نانسين د کرېسټيانيا په فريدريک شاهي پوهنتون “Royal Frederick University” کې ژوپوهنه يا زولوژي ولوستله او وروسته يې د بيرګين پوهنتون موزيم کې د متصدي په توګه کار وکړ، چې د مرکزي عصبي سيستم د ښکتنيو اوبلنو [سمندري] جوړښتونو په اړه د دې ځای څېړنې يې د دوکتورا سند ورپه برخه کړ او د نيورون اصولو په رامنځته کولو کې يې ورسره مرسته وکړه. وروسته عصب پوه سانټياګو رامون وای کاجال “Snatiago Ramon y Cajal” په ۱۹۰۶ زکال د طبابت برخه کې د ورته موضوع په اړه څېړنې له امله د نوبل جايره وګټله؛ نوموړي د خپلې څېړنې په موده کې زيات پوهنيز سفرونه وکړل، چې ډېری يې شمالي اتلانتيک ته وو او د سمندر د نقشه کښنې د معاصرو توکو په جوړولو کې يې مرسته وکړه.
نانسن په ۱۹۰۵زکال کې د هېواد د يو مخکښ وګړي په توګه له سويډن سره د ناروې اتحاد د پای ته رسولو په اړه ښکاره خبرې وکړې او د ډنمارک د شهزاده کارل “Prince Carl of Denmark” په هڅولو کې يې مهمه ونډه درلوده، چې پر هغه باندې د نوي خپلواک ناروې تخت ومني. د ۱۹۰۶ او ۱۹۰۸ز کالونو تر منځ يې لندن کې د ناروې د استازي په توګه خدمت وکړ، چې په دې ځای کې يې د بشپړتيا تړون په اړه د خبرو اترو برخه کې مرسته وکړه، د ناروې خپلواک دريځ يې ډاډمن [تضمين] کړ.
نوموړي د خپل ژوند په وروستۍ لسيزه کې، وروسته له هغې په بنسټيز ډول ځان د ملتونو ټولنې ته ځانګړی يا وقف کړ، چې په ۱۹۲۱ زکال کې د ټولنې د کډوالو د عالي کمېشنر په توګه وګومارل شو.نوموړي ته په ۱۹۲۲ ز کال کې د لومړۍ نړيوالې جګړې او اړوند نښتو د بې ځايه شويو زيانمنو [قربانيانو] په استازولۍ د کار کولو له امله، د سولې نړيوال انعام يا “Noble Peace Prize” ورکړل شوه. د نوموړي له لورې د وړاندې شويو نوښتونو له ډلې يو هم د بې کوره اشخاصو لپاره «د نانسين پاسپورټ» و، چې دا په اصل کې يو تاييد ليک يا سند و، چې له ۵۰ څخه د زياتو هېوادونو له لورې په رسميت پېژندل کېده. نوموړي په ۱۹۳۰ ز کال کې د خپلې ناڅاپي مړينې تر وخته، د کډوالو په استازولۍ خدمت وکړ، چې له مړينې څخه وروسته يې ټولنې د دې ډاډمنولو په موخه «کډوالو لپاره د نانسين نړيواله اداره:Nansen International Office for Refugees» رامنځته کړه، چې د نوموړي کارونو دوام درلود. دې ادارې په ۱۹۳۸ز کال کې د سولې نړيوال انعام تر لاسه کړ. د نوموړي نوم په ګڼو جغرافيوي بڼو، په ځانګړي ډول قطبي سيمو کې د يادګار په توګه يادېږي.
کورنی شاليد او ماشومتوب
د نانسين کورنۍ ډنمارک کې پيدا شوې ده. هانس نانسين (۱۵۹۸ – ۱۶۶۷ز کال) چې يو سوداګر و، د ارکټيک سمندر د سپين سمندرګي سيمې لومړنی سپړونکی و. نوموړی د خپل ژوند په وروستيو کې کوپنهاګن کې مېشت شو او ۱۶۵۴ز کال کې د ښار ښاروال شو. د کورنيو وروستيو نسلونو د ۱۸ پېړۍ د نيمايي تر هغې مودې پورې کوپنهاګن کې ژوند وکړ، چې انچير انټوني نانسين ناروې او وروسته په يو اتحاد کې ډنمارک ته لاړه. د هغه زوی هانس ليرداهل نانسين (۱۷۶۴ – ۱۸۲۱زکال) په لومړي ځل د ترونهيم او وروسته د جايرين ولسوالۍ د قضايه قوې امر [قاضي] و. په ۱۸۱۴ز کال کې له ډنمارک څخه د ناروې له بېلتون څخه وروسته، نوموړي د ناروې په لومړۍ ستره مققنه قوه کې د ستاوانګير سيمې لپاره د استازي په توګه ملي سياسي ژوند ته ننوت او له سويډن سره د اتحاد يو پياوړی پلوی شو. هانس ليرداهل نانسين په ۱۸۲۱ زکال کې د فلج ناروغۍ له امله مړ شو او د بالدر فرېدجوف نانسين په نوم يو څلور کلن زوی ورڅخه پاتې شو، چې د سپړونکي (فريدجوف نانسين) پلار و.
بالډر يو وکيل و، مګر د دولتي دندې لېوالتيا يې نه درلوده او د ناروي د سترې محکمې خبريال شو. نوموړي دوه ځلې واده وکړ، چې په دويم ځل يې له اډيلاډي جوهاني تيکلا ايسېډور بولېنګ ويډيل-جارلسبير سره واده وکړ. دا مېرمن يې له بايريوم سيمې څخه وه او د هيرمان ويډيل جارلسبيرګ ورېره وه، چې په خپله هيرمان ويډيل د ناروې د ۱۸۱۴ز کال اساسي قانون د چوکاټ جوړولو کې مرسته کړې وه او وروسته د سويډن د پاچا له لورې د ناروې د پاچاهۍ ځايناستی يا نائب السلطنت و. بالډر او اډيلايډي په اکير کې د سټور فروين په نوم سيمه کې استوګن شول، چې د ناروې د پلازمېنې ښار (کرېسټيانيا، چې هغې وخت راهيسې اوسلو نومول شوی دی) څو کېلومتره شمال لور کې پروت دی. دواړو درې کوچنيان درلودل، چې لومړی هغه يې په کوچنيوالي کې مړ شو او دويم هغه يې فرېدجوف ويډيل-جارلسبيرګ نانسين و، چې د ۱۸۶۱ زکال د اکتوبر په ۱۰ وزېږېد.
د سټور فروين شا او خوا کليوالي سيمو د نانسين د کوچنيوالي طبيعت ته بڼه ورکړه. د اوړي په لنډو فصلونو کې يې اصلي فعاليتونه لامبو وهل او کب نيونه وو، په داسې حال کې چې په مني کې يې اصلي وخت تېري ځنګلونو کې د لوبو کولو په موخه ښکار کول وه. د اوږد مهاله ژمي مياشتې په ځانګړي ډول د دړدنګ يا سکي لوبې ته ځانګړې شوې وې، چې نانسين د دوه کلنۍ په عمر له روزنې پرته د يادې لوبې کول پيل کړل. نوموړي په ۱۰ کلنۍ کې خپل مور او پلار ته د سيالۍ بلنه ورکړه او په نږدې “Huseby” لګول نښه کې يې د سکي د ټوپ هڅه وکړه. د اتلولۍ دې کار نږدې ناوړه پايلې درلودې؛ لکه څرنګه چې په واوره کې د سکي د ډنډو په کېکاږلو سره هلک مخ پر وړاندې کېناست: «ما له هر څه لومړی په هوا کې يو ښه دايره څرګنده [جوړه کړه]... کله چې بېرته راښکته شوم، تر خپلو اوږو پورې واوره کې ډوب شوم. نورو هلکانو فکر وکړ، چې غاړه به مې ماته شوې وي او زه به مړ يم، مګر کله چې راغلل ويې کتلو، چې لا هم ژوندی يم او په دې وخت کې د مسخرې په دود د خندا يوه چيه پورته شوه». د سکي لوبې لپاره د نانسين لېوالتيا کمه شوې نه وه، که څه هم نوموړی ليکي، چې د نوموړي هڅې د سکي د تيليمارک غرنۍ سيمې د لوبغاړو تر سيوري لاندې راغلې وې، چې هلته د سکي يو نوی ډول د ودې کولو په حال کې و. نانسين وروسته وليکل، چې «دا مې يوازينۍ لاره وګڼله».
نانسين په ښوونځي کې د کومې ځانګړې وړتيا له ښودلو څخه پرته په مناسب ډول کار وکړ. زده کړو د ورزش يا ځنګلونو کې د سفرونو پر وړاندې دويم ځای ونيو، چې يو وخت يې په کې د روبېنسن کريوسو “Robinson Crusoe” په څېر د اونيو لپاره ژوند وکړ. د دې ډول تجربو له لارې نانسين د ځان بسياينې لوړې کچې ته ورسېد. نوموړی د دړدنګ يو تکړه لوبغاړی او د د سکېټ يو خورا تکړه لوبغاړی شو. ژوند يې د ۱۸۷۷ز کال اوړي کې هغه مهال ګډوډ شو، چې اډيلايډي نانسين په ناڅاپي ډول مړه شوه. بې وسه بالډر نانسين د سټور پروين شتمني وپلوره او له خپلو دوه کوچنيانو سره کرېسټيانيا ته لاړه. د نوموړي د ورزش مهارت ودې ته دوام ورکړ؛ په ۱۸ کلنۍ کې يې د نړۍ د يو ميل (۱،۶ کېلو متر) د سکېټ لوبې ريکارډ مات کړ او راتلونکی کال يې د سکي د ميداني لوبې ملي اتلولي وګټله، چې راتلونکي ژوند کې يې نوموړي اتلولي يوولس ځلې تر لاسه کړه.
زده کونکی او اتل
نانسين په ۱۸۸۰ ز کال کې د خپل پوهنتون د ننوتلو ازموينه “examen atrium” په برياليتوب سره تېره کړه. نوموړي د ژوپوهني [زولوژي] د لوستلو پرېکړه وکړه او وروسته يې ادعا کوله، چې ياد مضمون يې د دې لپاره غوره کړ، چې فکر يې کاوه چې په پرانيستې يا ازاده فضا کې د ژوند کولو موکه ورکوي. نوموړي د ۱۸۸۱ز کال په لومړيو کې د کرېسټيانيا په فريدريک شاهي پوهنتون “Royal Fredrick University” خپلې زده کړې پيل کړې.
د سوریې د ۱۹۶۶ کال کودتا
د سوریې د ۱۹۶۶ کال کودتا د فبرورۍ له ۲۱مې څخه تر ۲۳مې پورې پېښو ته اشاره کوي چې په ترڅ کې يې د سوریې عربي جمهوریت نسکور او پر ځای يې بل دولت واکمن شو. ملي واکمن عرب سوسیالیست بعث ګوند، د ګوند د اتحادیې او سیمه‌ییزې واکمنۍ په واسطه د صلاح جدید په مشرۍ له واک څخه ګوښه شو.
دا کودتا د مېشل افلق په استازیتوب د صلاح الدین البیطار او منیف الرزاز او پر نیوبعثي دريځ ولاړې ځوانې جناح او د ګوند د پخواني ګارد تر منځ د واک پر سر د جګړې له شدت سره پيل شوه. د فبرورۍ په ۲۱مه د پخواني ګارد ملاتړو په پوځ کې د خپلو سیالانو د لېږد فرمان صادر کړ. دوه ورځې وروسته پوځي کمېټې د ځوانو جناوو په ملاتړ یوه کودتا پيل کړه چې په حلب، دمشق، دیرالزور او لاذقیه کې تاوتريخجنې جګړې په‌کې شاملې وې. د کودتا په پایله کې د ګوند تاريخي بنسټ اېښودونکي له هېواد څخه وتښتېدل او خپل پاتې عمر يې په تبعید/شړنه کې تېر کړ.
د جدید دولت د سوریې په تاريخ کې تر ټولو سخت‌دريځی دولت و. دا کودتا په سوریه او عراق کې د بعث ګوند د سیمه‌ییزو څانګو او د هغوی د اړونده ملي قوماندې تر منځ د تل‌پاتې درز لامل شوه او ګن لوړ پوړي سوریه‌يي بعثیان عراق ته وتښتېدل. د کودتا د میراث په توګه د جدید د حکومت پر مهال، سوریې د عراقي بعثیانو پر ضد یو تبلیغاتي کمپاین پیل کړ. د جدید دولت د ۱۹۷۰ کال په اصلاحي غورځنګ کې نسکور شو او حافظ الاسد یې واک ته ورساوه.
د واک ټینګښت
د سوریې د ۱۹۶۳ کال په کودتا کې د واک تر ولکې وروسته د مارچ د اتمې انقلاب او د ناصریانو او د بعث ګوند تر منځ د انقلاب د قوماندې په ملي شورا کې په رسمي ډول جګړه پېښه شوه. ناصریان له ۱۹۵۸ څخه تر ۱۹۶۱ کال پورې د جمال عبدالناصر د شرایطو پر بنسټ د مصر او سوریې د پخواني فېدراسیون د متحده عربي جمهوریت د بیا ټينګولو په لټه کې وو، خو بعثیان له ناصریانو سره د نوي اتحاد د رامنځته کولو په برخه کې مشکوک وو او د یو خپلواک فېدراسیون غوښتونکي وو چې په هغه کې بعث ګوند وکولی شي په یوازې ټوګه او په سوریه کې د لاس‌وهنې پرته واکمني وکړي. ناصریانو د اتحادیې په ګټه پر سړکونو لوی لاریونونه چمتو کړل. دا چې بعث ګوند د دې موضوع پر وړاندې څه ډول غبرګون وښيي ډېر وخت يې ونیوه ځکه د سوریې ډېری عرب ملت‌پالان د بعثیزم نه بلکې په بشپړ ډول د ناصریزم پلویان وو.
بعثیانو د دې پر ځای چې د خلکو د ملاتړ تر لاسه کولو لپاره هڅه وکړي د سوریې پر پوځ يې د خپل کنترول د ټینګولو لپاره حرکت وکړ. سلګونه ناصریان او محافظه‌کاران له پوځ څخه پاک شول او بعثیان د لوړ رتبه پوستونو د ډکولو لپاره وګمارل شول. ډېری نوي ګمارل شوي بعثي افسران له کلیوالو سیمو او له ټيټې ټولنیزې طبقې څخه وو. دا بعثي افسران د پوځي لښکر د افسرانو ځای‌ناستي شول چې تر ډېره د لوړې او متوسطې ټولنیزې کچې سونیان وو او هغوی یې د کلیوالې مخینې لرونکو افسرانو ځای‌ناستي کړل چې تر ډېره د مخ پر ودې لږکیو خپلوان وو. دا بدلونونه پر پوځي تشکیلاتو د سونیانو د کنترول د له‌منځه تللو لامل شول.
د لاریونونو د ځپنې قیمت د مشروعیت له لاسه ورکول او د لومړني بعثي ځواک په توګه د امین الحافظ راڅرګندېدل وو. دودیز نخبه‌ګان چې د بعثیانو له‌خوا له سیاسي واک څخه ګوښه شوي وو د بعث ګوند له سوسیالیستي پالیسیو څخه یې د خطر احساس کاوه. اخوان المسلمین په سوریه کې د سوریې د سیمه‌ییزې څانګې تاریخي سیال و د دې ګوند له سیکولار طبیعت څخه یې د خطر احساس کاوه. اکرم الحوارني او ملاتړو یې او د سوریې کمونیست ګوند له یو ګوندي نظام سره چې بعث ګوند يې د رامنځته کولو په حال کې و مخالفت وکړ.
ډېری سوني مسلمانان عرب ملت‌پالان وو، خو بعثیان نه وو، چې په هغوی کې د بېګانګۍ د احساس رامنځته کولو لامل کېده. ګوند تر ډېره د لږکیو ډلو لکه علويلنو، دروزیانو او اسماعیل‌یانو په ولکه کې و چې په ټولیز ډول کلیوال خلک وو. دې کار د قومي توپيرونو پر بنسټ یو کلیواله-ښاري نښته رامنځته کړې وه. د بعث ګوند له واک ته رسېدو سره په ښاري سیاست کې د بعث ضد احساسات تر ډېره له ګواښ سره مخ شول- په احتمالي ډول په واک کې د بعثیانو د پاتې کېدو یوازینی دلیل یو پاشلی او په کمزوري ډول سازمان شوی اپوزیسیون و چې دوی ورسره مخ وو.
له افلاکیست‌یانو سره نښته
یو موټی اتحاد په ۱۹۶۳ کال کې د واک تر ولکې وروسته په بشپړ ډول له‌منځه لاړ؛ میشل افلق، صلاح‌ الدین البیطار او د هغوی پلویانو غوښتل کلاسیک بعثیت پلی کړي، په‌دې معنا چې غوښتل يې د ناصر له مصر سره یوه سسته اتحادیه رامنځته کړي چې د سوسیالیزم معتدله بڼه پلې کړي او د یو داسې یو ګوندي دولت لرل چې د بیان ازادي او د فکري ازدي وزغمي. په هر حال افلاکيت‌یان (افلاکيست) په چټکتیا سره شاتګ ته اړ شول او په شپږمه ملي کنګره کې د بعث ګوند، پوځي کمېټه او د هغوی پلویان بریالي شول چې د بعثیت نوې بڼه رامنځته کړي- داسې یو بعثیزم چې په شدید ډول له مارکیسیزم-لنینزم څخه اغېزمن و. د بعثیزم دې نوې بڼې د عربي نړۍ د متحدولو پر ځای په هېواد کې پر انقلاب ټینګار درلود. په هم‌هغه وخت کې شپږمې ملي کنګرې یو پرېکړه‌لیک پلی کړ چې په سوریه کې يې د سوسیالیستي انقلاب پر پلي کولو ټینګار درلود. د سوسیالیزم تر دغه ډول لاندې اقتصاد د یو ټول په توګه پر دولتي برنامې جوړونې ولاړ و. او د بهرني اقتصاد او سوداګرۍ لوړوالی باید ملي شوی وای. هغوی باوري وو چې دا سیاستونه به د کاري ځواک استثمار پای ته ورسوي، کپيتالیزم/سرمایه‌داري به له‌منځه لاړه شي او د کرنې په برخه کې یې یوه داسې طرحه وړاندیز کړه چې ځمکه هغه چاته ورکړل شي «چې کار په‌کې کوي.» له دې سره به لا هم کوچنۍ سوداګرۍ، رغونه، ګرځندويي/سیاحت او په ټوله کې کوچنۍ صنایع شته وي. دا بدلونونه او ځینې نور موارد به بعث ګوند په لنینستي ګوند بدل کړي.
په ۱۹۴۶ کال کې حما او نورو ښارونو کې سخت‌دريځي د شاتګ په حال کې و او افلاکیت‌یانو د لنډې مودې لپاره خپل واک ترلاسه کړ. بیطارنوی دولت رامنځته کړ چې د ملي کولو لړۍ يې ودروله، شخصي ملکیت او مدني ازادیو ته درناوی یې بیاځلي تاييد کړ. په هرحال دې سیاسي بدلونونو کافي ملاتړ ترلاسه نه‌کړ او عام خلک هم د بعث ګوند له واکمنۍ سره مخالف وو. لوړو طبقو پانګونې او له هېواد څخه بهر د پانګو لېږدولو ته دوام ورکړ او د پانګې د دغه ډول له لاسه ورکولو لپاره د وړاندوینې‌وړ یوازینۍ حل‌لار نشنلیزم/ملي کولو دوام و. د ګوند چپ لوري استدلال کاوه چې بورژوازي به هېڅکله هم پر هغوی برلاسی نه‌شي مګر دا چې د پخوا په شان پر اقتصاد بشپړ کنترول هغوی ته ورکړل شي. دا د منځ‌لارو افلاکت‌یانو چې د بعث ګوند پر ملي قوماندې يې واک درلود او هغو سخت‌دريځو تر منځ د واک جګړه وه چې په سوریه کې يې د بعث ګوند د سیمه‌ييزې څانګې پر قومندانۍ واک درلود چې د ۱۹۶۶ کال د کودتا لامل شوه.
د اسټرالیا د اساسي قانون کړکېچ (۱۹۷۵ زکال)
په ۱۹۷۵ زکال کې د اسټرالیا د اساسي قانون کړکېچ چې په ساده توګه د اخراج یا ګوښه کولو په نوم یادېږي هغه مهال اوج ته ورسېد چې د اسټرالیا ګورنر جنرال جان کر د اسټرالیا د کارګر ګوند غړی ګاف ویتلم د ۱۹۷۵ زکال د نومبر په ۱۱مه نېټه د لومړي وزارت له څوکۍ ګوښه او پر ځای یې د اپوزیسیون رهبر او د لیبرال ګوند غړی مالکوم فریزر د لنډ مهالي لومړي وزیر په توګه وټاکه. دغه چاره د اسټرالیا په تاریخ کې د تر ټولو لوی سیاسي کړکېچ او همدارنګه د اساسي قانون د کړکېچ په توګه توصیف کېږي.
د ګاف ویتلم تر مشرۍ لاندې کارګر ګوند د ۱۹۷۲ زکال په ټاکنو کې واک ته ورسېد او د دغه هېواد ۲۳ کلن د لیبرال - کونټري ګوندونو ایتلافي حکومت ته یې پای ټکی کېښود. کارګر ګوند د استازو د جرګې ۶۷ څوکۍ او ایتلاف ۵۸ څوکۍ خپلې کړې، خو له مخالفې سنا سره مخ شو چې نیمايي غړي یې په ۱۹۶۷ زکال او نیم نور یې د ۱۹۷۰ زکال په ټاکنو کې ټاکل شوي و؛ په دغه جرګه کې دیموکراتیک کارګر ګوند چې په معمول ډول یې له لیبرال ایتلافي حکومت ملاتړ کاوه د واک بېلانس په واک درلود. د ۱۹۷۴ زکال په مۍ میاشت کې هغه مهال چې سنا د کارګر ګوند غیر تامیناتي شپږ لایحې رد کړې، ویتلم د وخت ګورنر پاول هاسلک ته مشوره ورکړه چې د پارلمان دواړه جرګې منحل او ټاکنې ترسره کړي. په دغه ټاکنو کې کارګر ګوند د مطلق اکثریت په له لاسه ورکولو سره د استازو د جرګې له ۹ څوکیو ۵ خپلې کړې، په داسې حال کې چې په سنا کې یې هم ۵ څوکۍ ترلاسه کړې. دې ته پام چې د پارلمان دواړې جګرې بن بست ته رسېدلې وې؛ ویتلم وکولای شول د استرالیا د اساسي قانون د ۵۷ مې مادې پر بنسټ د ۱۹۷۴ زکال د اګست په شپږمه او اوومه نېټه د پارلمان په ګډه ناسته کې د وړاندني انحلال د ټاکنو اړوند د «خپلو غیر قابل اجرا» لایحو تصویب تضمین کړي، دغه ناسته د اسټرالیا په تاریخ کې یوازنۍ ناسته ده چې په دې ډول ترسره شوې.
د ویتلم د واکمنۍ مهال په شدید ډول له ستونزو ډک او بحث پارونکی و؛ د ۱۹۷۵ زکال په اکتوبر میاشت کې د مالکوم فریزر تر مشرۍ لاندې اپوزیسیون په سنا باندې له خپل کنټرول څخه د دولت د مالي اړتیاو د پوره کولو لپاره د تخصصي لوایحو د تصویب د ځنډولو په برخه کې کار واخیست هغه لوایح چې وړاندې د استازو جرګې تصویب کړې وې. فریزر او اپوزیسیون څرګنده کړه چې سنا ته د دغو طرحو له وړاندې کولو څخه د مخنیوي په برخه کې خپلو هڅو دوام ورکوي؛ خو که چېرې ویتلم د استازو د جرګې لپاره بیاځلي ټاکنې وکړي؛ هغوی د ګورنر جنرال جان کر پر وړاندې چې د ۱۹۷۴ زکال په جولای میاشت کې د ویتلم په مشوره ګمارل شوی و، استدلال وکړ او له هغه یې وغوښتل یا ویتلم له دندې ګوښه کړي او یا هم پر هغه د دوی غوښتنې ومني. ویتلم باور درلود چې کر هغه د لومړي وزارت له څوکۍ نه لرې کوي؛ کر هم هېڅ داسې کار ونکړ چې ویتلم دې باور وکړي چې دی دې له لومړي وزارت ګوښه شي.
د ۱۹۷۵ زکال د نومبر په ۱۱ مه د دوی ترمنځ کړکېچ اوج ته ورسېد؛ ځکه ویتلم په دې تمه و چې د پارلماني بن بست د پای ته رسېدو په موخه به کر یوازې د سنا د ټاکنو ترسره کول تائید کړي. کر د ویتلم وړاندیز رد کړ او پر ځای یې هغه د لومړي وزارت له څوکۍ ګوښه او د اپوزیسیون رهبر مالکوم فریزر یې د لنډ مهال لپاره لومړی وزیر وټاکه، خو په دې شرط چې فریزر به په چټکۍ سره عمومي ټاکنې ترسره کوي. فریزر او پارلماني متحدینو یې په چټکۍ سره وړاندې له دې چې د کارګر ګوند نور پارلماني غړي د دولت له بدلون خبر شي وه یې شو کولای یاد تامیناني لوایح په سنا کې تصویب کړي او کر ته یې مشوره ورکړه چې د ټاکنو په موخه د پارلمان دواړې جرګې منحل کړي. فریزر او د هغه لیبرال ائتلاف په فدرال ټاکنو کې چې راتلونکې میاشت ترسره شوې مطلق اکثریت ترلاسه کړ.
د ګوښه کولو وقایع په اساسي قانون کې د جزیي تغیراتو لامل وګرځېدل. سنا له عرضه کولو څخه د مخنیوي په برخه کې خپل واک او ګورنر جنرال هم د دولت د وزیرانو په ګوښه کولو کې خپل واک وساته. له دې سره له دغه مهال وروسته دغه واکونه د یو دولت د ګوښه کولو لپاره نه دي کارول شوي. کر د خپلو اقداماتو له امله د کارګر ګوند د ملاتړو له پراخو نیوکو سره مخ شو، او ډېر ژر یې د ګورنر جنرالۍ له ځایګي څخه استعفا ورکړه او د خپل ژوند پاتې برخه یې په بهر کې تېره کړه.
د سي آی اې د لاسوهنې ادعا
له وال سټریټ ژورنال څخه د جاناتان کویټني په خبره CIA «د کر د سفر لګښت ورکړ، د هغه شخصیت یې جوړ کړ... کر همدارنګه له CIA سره خپله اړیکه د پیسو لپاره ساتله». په ۱۹۷۴ زکال کې سپینې ماڼۍ مارشال ګرین د سفیر په توګه اسټرالیا ته ولېږه هغه چې په ۱۹۶۵ زکال کې د اندونیزیا د ولسمشر سوکارنو پر وړاندې په کودتاه کې د اصلي رول لرلو له امله د «کودتاچي» په نوم پېژندل کېده. ویتلم وروسته ولیکل چې کر د CIA هېڅ ډول تشویق ته اړتیا نه لرله. له دې سره هغه همدارنګه څرګنده کړه چې په ۱۹۷۷ زکال کې د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو د وزارت مرستیال، وارن کریسټوفر، له هغه سره د لیدنې په موخه سیډني ته سفر وکړ او د متحده ایالاتو د ولسمشر جیمي کارتر په استازولۍ یې هغه ته وویل چې لیواله دی له هر هغه دولت څخه چې اسټرالیايي وګړي یې ټاکي، مرسته وکړي او متحده ایالات به هېڅکله د اسټرالیا په دیموکراتیکو بهیرونو کې لاسوهنه وه نه کړي. کر هم د CIA لاسوهنه رد کړ او د هغه په خصوصي مکاتباتو کې پر هغو شاهدي ورکونکی هېڅ مدرک وه نه موندل شو. همدارنګه د اسټرالیا د استخباراتو د ادارې پخواني ریس اډوارډ ووډوارډ هم د CIA لاسوهنه رد کړې. قاضي رابرټ هوپ چې دوه ځله یې د سلطنتي کمیسار په توګه د اسټرالیا د استخباراتي بنسټونو اړوند څېړنه کړې په ۱۹۹۸ زکال کې یې هڅه وکړه داسې شاهد پیدا او له هغه سره مرکه وکړي چې د کلیسا په کمرو کې د ویتلم د ګوښه کولو اړوند د CIA د لاسوهنې د شواهدو اړوند شاهدي ورکړي خو وه یې نشو کولای دغسې شاهد او یا شواهدو ته لاسرسی ومومي. په ۲۰۱۵ زکال کې اسټرالیایي تاریخ لیکونکي پیټر اډوارډز دغه ادعا چې نوموړي «د توطئې تل پاتې تیوري» بلله رد کړه.
د کر او د ملکې د ځانګړي سکرتر مارتین چارتریس تر منځ محرمانه مکاتبات چې د ۲۰۲۰ زکال په جولای میاشت کې خپاره شول ښيي چې کر ویلي چې د CIA د لاسوهنې ادعا بې اساسه ده او په دوامداره توګه یې ولیعهد ته په خپلې وفاداراۍ ټینګار کړی.
عامه کلتور
په ۱۹۸۳ زکال کې د ګوښه کولو (The Dismissal) په نوم لنډ سریال د ۱۹۷۵ زکال د اسټرالیا د اساسي قانون د بحران وقایع نندارې ته وړاندې کړل. په دغه سریال کې مکس فیپس د ویتلم، جان میلون د کر او جان سټانټون د فریزر په توګه رول لوبولی دی.
نيلز بور
نيلز هينريک ډايويډ بور(۷ اکتوبر ۱۸۸۵ – ۱۸ نومبر ۱۹۶۲) يو ډنمارکی فيزيک پوه و چې د اتومي جوړښت او اندازې د نظريې د پېژندنې په برخه کې يې بنسټيزه مرسته کړې، د کومو هڅو لپاره چې هغه په ۱۹۲۲ ز کال کې د فيزيک د نوبل جايزه تر لاسه کړه. بور همدا راز، يو فیلسوف او علمي څېړنې ته وده ورکوونکی ؤ.
بور د اتوم بور ماډل رامنځ ته کړ، په کومه  ماډل کې چې هغه څرګنده کړه د اليکترونونو«د برېښنا منفي ځواک» د ځواک کچې جلا دي او دا چې اليکترونونه د اتومي هستې په شا او خوا په يو ثابت خط کې راڅرخي؛ خو کولای شي چې د ځواک له يوې کچې (يا خطر) څخه بلې ته ټوپ ووهي. که څه هم نورو ماډلونو د بور د ماډل ځای نيولی دی بيا هم د هغه اساسي اصول اعتباري پاتې دي. هغه د بشپړتيا پر اصل پوهېدلی و او هغه دا چې ممکنه ده څيزونه په جلا جلا توګه د متناقضو ځانګړتياوو په نظر کې نېولو سره تجزيه کړای شي، لکه د څپو يا د زرو د جريان په توګه چلند کول. په فلسفه او ساينس دواړو کې د بشپړتيا مفهوم د بور په افکارو غلبه کړې وه.
بور د کوپنهاګين په پوهنتون کې د نظري فيزيک انستيتيتوت جوړ کړ، چې اوس د نيلز بور انستيتيتوت په نوم پېژندل کيږي، چې په ۱۹۲۰ ز کال کې پرانيستل شوی. بور له فيزيک پوهانو سره ګډ کار او روزنه ترلاسه کړه چې په دې پوهانو کې هانس کريمرز، اوسکر کلاين، جورج ډي هويسي او وارنر هايزنبرګ شامل دي. هغه د زيرکونيم «يو ډول فلزي عنصر» په څېر د يو نوي عنصر دشتوالي وړاندوېنه کړې وه، همدغه عنصر په کوپينهاګين کې کشف شو،او د همدې ښار لاتيني نوم ته په کتنې سره پرې د هافنيم نوم کېښودل شو. وروسته بيا د بوريوم عنصر نوم بور ته منسوب شو.
د ۱۹۳۰ ز کال په اوږدو کې، بور له نازيانو څخه له تښتېدلو کډوالو سره مرسته وکړه. کله چې المانيانو ډنمارک ونيو، هغه له هايزنبرګ سره مهم ملاقات درلود، څوک چې د المان د هستوي وسلو پروژې رئيس شو. د ۱۹۴۳ ز کال په سپتمبر مياشت کې بور ته خبر ورسېد چې المانيان به يې ونيسي او هغه سويډن ته وتښتېد. له دې ځايه د هوا له لارې بریټانیا ته ولاړ، چېرې چې هغه د بریټانیا د ټيوب الايز هستوي وسلو له پروژې سره يو ځای شو او منهاتين پروژې ته د بریټانیا د پلاوي غړی ؤ. له جګړې وروسته، بور د اټومي انرژۍ په برخه کې د نړيوالې همکارۍ غوښتونکی شو. هغه د اټومي څېړنې لپاره د اروپايي سازمان او د ډنمارک د اتومي انرژۍ د څېړنيز مرکزRisø  په جوړولو کې برخه درلوده او په ۱۹۵۷ زکال کې د نظري فزيک لپاره د نورډيک انستيتيتوت لومړی رئيس وټاکل شو.
د ژوند لومړي کلونه
بور د ۱۸۸۵ زېږديز کال د اکتوبر په اومه نېټه د ډنمارک په کوپينهاګن ښار کې زېږېدلی و، د کريسټن بوردرېیم اولاد دی، پلار يې د کوپينهاګين په پوهنتون کې د روانپېژندنې پروفيسر و، مور يې ايلين بور (née Adler)  نومېده چې د ډنمارک د شتمنې يهودي بانکدارې کورنۍ د غړي ډايويډ بي. اډلر لور وه. هغه د جیني په نوم يوه مشره خور درلوده او د هرالډ په نوم يو کشر ورور. جيني ښوونکې شوه او هرالډ رياضي پوه او د فوټبال لوبغاړی شو چې په ۱۹۰۸ زکال کې په لندن کې کېدونکو اولمپيک لوبو کې د ډنمارک په ملي لوبډله کې ولوبېد. نيلز هم دفوټبال شوقي لوبغاړی و او دواړو وروڼو په کوپينهاګين کې د اکاډميک فوټبالکلپ لپاره ډېرې لوبې وکړې،په داسې حال کې چې نيلز به ګول ساتونکی و.
بور په ګاميلهولم لاتين ښوونځي کې په اووه کلنۍ کې زده کړې وکړې. په ۱۹۰۳ کې بور په کوپينهاګن پوهنتون کې د پوهنځي زده کړې پيل کړې. د هغه ځانګړې څانګه فزيک  وه چې د پوهنتون د هغه مهال د فزيک د يوازيني پروفيسر کريسټين کريسټيانسين تر څارنې لاندې يې ولوسته. هغه همدا راز د پروفيسر توروالډ تايلي تر څارنې لاندې ستورپېژندنه او ریاضي ولوستل او فلسفه يې د خپل پلار د ملګري پروفيسر هارالډ هوفډينګ سره ولوستله.
په ۱۹۰۵ ز کال کې د ډنمارک د علم او ادبياتو شاهي اکاډمۍ د سرو زرو نښان يوه سيالي تمويل کړه څو د مايعاتو د کچې کشش د اندازه کولو د طريقې څېړنه وکړي چې په ۱۸۷۹ ز کال  کې د لارډ ريلي له خوا وړاندې شوې وه. په دې کې د اوبو د يو ماشين د حرکت د فريکوينسۍ اندازه هم شامله وه. بور په پوهنتون کې د خپل پلار د لابراتور په کارولو یو لړ تجربې وکړې، ياد پوهنتون د فزيک لابراتور نه درلود. د دې لپاره چې تجربې وکړي هغه خپل ښيښي لوښي جوړ کړل، همدا راز، د ازموينې لپاره يې بيضوي ډوله نلونه جوړ کړل. هغه له خپلې موخې مخکې ولاړ او د Rayleigh په نظريه او د هغه په طريقه کې يې نور پرمختګونه وکړل. د اوبو ټينګوالی يې هم تجربه کړ. په دې ډول چې يوازې ډېرو کوچنيو پر ځای يې د محدود اهتزازي حرکت پر پرخوالی هم کار وکړ. د هغه وروسته مقاله چې چې په وروستۍ دقيقه کې يې کړه جایزه یې وګټله. هغه وروسته د همدې هڅې يوه پرمختللې نسخه په لندن کې د «شاهي ټولنه کې د فلسفي تبادلاتو» په نوم يوې مجلې ته د خپرېدو لپاره واستوله.
هرالډ له دواړو وروڼو څخه لومړی هغه و چې د ماسترۍ سند يې تر لاسه کړ، دغه سند يې د ۱۹۰۹ زېږديز کال په اپريل کې په ریاضي کې تر لاسه کړ. نيلز نهه مياشتې نور وخت هم واخيست چې د ماسترۍ سند د فلزاتو د اليکترون نظريې په اړه تر لاسه کړي دا هغه موضوع وه چې د هغه څارونکي کريسټاينسين ورکړې وه. بور د خپلې ماسترۍ رساله د فلسفې دوکتورا  په رساله کې زياته واضحه کړه. هغه د دې موضوع د اړوندو ادبياتو پلټنه وکړه او په هغه ماډل یې تمرکز وکړ چې پل ډروډ يې اټکل کړی و او د هنډريډ لورينټز له خوا واضحه شوې وه، په کومه کې چې ګڼل شوې وه چې په يو فلز کې اليکترونونه د ګاز په څېر چلند کوي. بور د لورنتز ماډل هم پراخ کړ، خو بيا هم د هال د اغېز په څېر پدېدې په وضاحت نه وو توانېدلی او دې پايلې ته ورسېد چې د اليکترون نظريه په بشپړ ډول د فلزاتو مقناطيسي ځانګړتياوې نه دي تشريح کړې. دغه رساله د ۱۹۱۱ ز کال په اپريل میاشت کې ومنل شوه او بور ورڅخه د مۍ په ديارلسمه نېټه دفاع وکړه. هرالډ تېر کال خپله دوکتورا ترلاسه کړې وه. د بور مقاله د پام وړ وه خو له سکنډنويا بهر يې لږه مینه وال جلب کړل ځکه چې په ډنمارکي ژبه لیکل شوې وه، د کوپنهاګن پوهنتون د هغه وخت اړتیا وه. په ۱۹۲۱ ز کال کې يو هالنډي فزيک پوه هيندريکا يوهانا ون ليوون په خپلواک ډول د بور په رساله کې يوه نظریه ترلاسه کړه چې نن د بور- ون ليوون د نظریې په نوم یادېږي. پېژندل کيږي.
په ۱۹۱۰ زېږديز کال کې بور د رياضي پوه نيلز ايريک نورلونډ له خور مارګريټ نورلونډ سره وليدل. بور د ۱۹۱۲ زکال د اپريل په مياشت کې د ډنمارک په کليسا کې د خپل غړيتوب استعفاء ورکړه او د اګست په لومړۍ نېټه بور او مارګريت د سليلز ښار په یوه ښاري تالار کې د عامو مراسمو په ترڅ کې واده وکړ. کلونه وروسته د هغه ورور هرالډ هم له واده مخکې په همدې ډول  کليسا خوشې کړه. بور او مارګريت شپږ زامن درلودل. مشر يې کريسټاين د بېړۍ په يوه پېښه کې په ۱۹۳۴ زکال کې مړ شو بل زوی يې هرالډ په ماشومتوب کې د مازغو د ناروغۍ له امله مړ شو. بور يو بريالی فزيک پوه و او په ۱۹۷۵ زکال کې د پلار په څېر په فزيک کې د نوبل جايزه ورکړل شوه. هانس فزيک پوه شو، ايريک د کيميا انجینیر او ايرنيست وکيل شو. د خپل اکا په څېر ايرنيست بور د اولمپيک لوبغاړی شو او په ۱۹۴۸ زکال کې يې په لندن کې د دوبي د اولمپيک پر مهال د ډنمارک له خوا هاکي لوبه ولوبوله.
حجة الوداع
د حج نیت
اسلام په ټولو عربو کې خپور شو. یو په بل پسې نږدې ټول قومونه په اسلام مشرف شول. په دې حالاتو کې د الله سبحانه وتعالی له لوري سورة فتح نازل شو، چې په هغه کې صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم ته خبر ورکړل شو، چې اوس یې کار بشپړ شوی، نو بايد ټولو عربو ته د اسلام تعليمات ورسوي. له وتلو مخکې يې د حج اراده وکړه. په مدينه کې اعلان وشو چې دا ځل به رسوال الله صلی اللہ علیہ و اله وسلم پخپله د حج مشري کوي. نو د ټول عربستان مسلمانان باید په دې کې ګډون وکړي. د دې وياړ د ترلاسه کولو لپاره له ټول عربستان څخه زيات شمېر مسلمانان مدينې منورې ته راغلي وو. کله چې د ذوالحلیفې په ځای کې احرام کېښودل شو، هوا د لبیک لبیک په غږونو اورېدله او د توحید د اولادونو سمندر چې ټوپونه وهل، د بیت الله د حج لپاره د مکې په لور روان شول.
رسول الله صلی الله علیه صلی اللہ علیہ و اله وسلم مسلمانانو ته د هرې مرحلې له مناسکو خبر ورکړ، د حج په مناسکو کې پاتې شرکونه ختم شول او له پېړیو وروسته د خالص ابراهیمي سنت سره سم حج ترسره شو. ته په مقام صراف کې پاتې شوې. په مقام ابراهیم کې دوه رکعته لمونځ وکړ او له هغه وروسته یې خلکو ته اسلامي لارښونه وکړه. د توحید او الهي قدرت په اعلانولو سره د صفا غره ته پورته شو او ویې ویل:
"له خدای پرته بل هیڅ لوی ځواک نشته هماغه د عبادت او بندګۍ وړ دی. هغه هیڅ شریک نلري. هماغه د هرڅه واکمن دی او ټولې ستاينې د هماغه لپاره دي هماغه ساه اخيستونکی او سوزوونکی دی. هغه د هر څه کولو توان لري. د هغه پرته بل خدای نشته. خدای خپله وعده پوره کړه او د خپل بنده سره یې مرسته وکړه او په یوازېتوب یې ټولې قبیلې ماتې کړې.»
د صفا له غره وروسته رسول الله صلی الله علیه وسلم د مروه په غره کې د حج طواف او د سعی مراسم ترسره کړل او د ذی الحجې په اتمه نېټه په مقام منی کې پاتې شو.
د حجة الوداع د خطبې ارزښت
2. د حجة الوداع خطبه د اسلام د اجتماعي نظم بنسټ جوړوي. ټولنیز مساوات، د نژادي غرور له منځه وړل، د ښځو حقونه، له غلامانو سره ښه چلند، د یو بل د ژوند، مال او عزت احترام، دا هغه بنسټونه دي، چې د اسلام ټولنیز نظام جوړ شوی دی.
3. دې واعظ له سود څخه منعه کړې چې د اقتصادي نابرابرۍ لاره بنده کړي ځکه چې سود د سرمایه دار طبقې لپاره دا فرصت برابروي چې شتمني په خوندي ډول راټول کړي او د دوی ټوله شتمني د سود د پانګې د ترلاسه کولو له امله وي.
4. دې واعظ ډیری مهم حقوقي اصول بیان کړل. د مثال په توګه، د انفرادي مسؤلیت اصول، د میراث په اړه لارښوونه.
5. په سیاسي لحاظ خطبه د اسلام منشور دی. د دې خطبې له لارې ټولې نړۍ ته خبر ورکړل شو چې پر بنسټ به اسلامي حکومت جوړېږي. او په دې اصولو جوړ شوی نظام به د انسانیت لپاره رحمت ثابت شي. په همدې اساس ډاکټر حمیدالله دا د بشریت ستر منشور بللی دی.
6. دا زموږ د خوږ صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم موږ ته په کې خطاب شوی دی. طبیعت یې د صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم ته ورته دی. جلالتمآب د هغه په هره خبره کې په دردناکه توګه خپل غږ پورته کړی دی. دا چې ما پیغام رسولی دی نو اړینه ده چې په لوستلو یې زموږ روحونه حیران شي. زموږ جذبه بیداره ده. زموږ زړونه په وهلو پیل شول. او تر ټولو مهمه خبره دا ده چې له خپل چلند څخه توبه وباسئ او د کفري نظامونو د ظلم او ستم له غاړو څخه په ایستلو سره د انسانیت د خیر خواهانو ملاتړ وکړئ. په دې لحاظ دا انقلاب ته بلنه ده. وېشنيزه:حجة الوداع خطبه وېشنيزه:اسلامي اقتصاد وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:مدينه منوره
د نیوزیلینډ او متحده ایالاتو تر منځ اړیکې
د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت په وینا، د ۲۰۱۱ز کال له اګسټ نه د نیوزیلینډ او متحده ایالاتو ترمنځ اړیکې «د څو لسیزو په اوږدو کې ډېرې غوره وې»، چې نیوزیلینډ د متحده ایالاتو اصلي غیر ناټو متحد بلل شوی دي او دواړه هېوادونه د ګډ نسب او تاریخ درلودونکي (دواړه د برتانیا استعمار وو) هم دي. دغه راز دواړه هېوادونه په بېلابېلو جګړو کې د لوېدیځ هېوادونو د اتحاد برخه هم پاتې شوي او د دریو نورو انګلیسي ژبو هیوادونو سره یوځای، دوی د Five Eyes جاسوسي او استخباراتي ایتلاف غړي هم دي.
منځنی ختیځ (۱۹۸۲ – اوس مهال)
نیوزیلینډ په منځني ختیځ کې له امریکا او بریټانیا سره په ډېرو پوځي فعالیتونو کې مرسته کړې ده، خو د نیوزیلینډ پوځیان یوازې په افغانستان کې جنګېدلي دي. داسې حال کې چې په نورو هیوادونو کې د نیوزیلینډ مرسته د ملاتړ او انجینرۍ په توګه شوی دی. دغه راز د ایران او عراق د جګړې په لړ کې د نیوزیلینډ دوه کښتۍ د بریټانیا شاهي سمندري ځواکونو سره یوځای شوې ترڅو په فارس خلیج کې د سوداګریزو کښتیو څارنه وکړي او په ۱۹۹۱ز کال کې نیوزیلینډ د فارس خلیج په جګړه کې له ایتلافي ځواکونو سره د مرستې لپاره درې ترانسپورتي الوتکې او یو طبي ټیم مرسته وکړه.
افغانستان (۲۰۰۱ز کال نه تر اوس مهال پورې)
د ۲۰۰۱ز کال په وروستیو کې د نیوزیلینډ ځانګړي هوایی خدمت (NZSAS) یوه ډله په افغانستان کې د تروریزم په وړاندې جګړه کې د مرستې لپاره عملیات پیل کړل، چې د یادې ډلې له ۴۰ نه تر ۶۵ سرتیرو پورې په درې پراونو کې د ۶ میاشتو لپاره په افغانستان کې د دوامدار ازادۍ عملیاتو په لړ کې دنده ترسره کوله، مخکې له دې چې دا ډله د ۲۰۰۵ز کال په نومبر کې له افغانستان نه ووځي.
عراق (له ۲۰۰۳ز کال نه تر ۲۰۱۱زکال پورې)
د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۱۴۸۳ پریکړه لیک سره سم، نیوزیلینډ له جګړې وروسته بیارغونې او بشري مرستې چمتو کولو لپاره د مرستې کوچني انجینرۍ او ملاتړ ځواک مرسته وکړه، چې انجینران د ۲۰۰۴ز کال په اکټوبر کې کور ته راستانه شول.
نیوزیلینډ د کوریا په جګړه کې
نیوزیلینډ د هغو هېوادونو له ډلې نه و چې په کوریا کې د مرستې لپاره د ملګرو ملتونو غوښتنې ته ځواب ووایه. دغه راز نیوزیلینډ د برتانیې او متحده ایالاتو په ګډون له ۱۵ نورو هېوادونو سره د کمونیزم ضد جګړه کې یوځای شو. دغه راز د کوریا جګړه د نیوزیلینډ لپاره د پام وړ وه، ځکه چې دا د کمونیزم په وړاندې د متحده ایالاتو له دریځ سره د ملګرتیا په لور د نیوزیلینډ لومړی ګام و.
نیوزیلینډ د کوریا په جګړه کې شپږ غټې کښتۍ ، څو کوچنۍ کښتۍ او ۱۰۴۴ قوي رضاکار ځواک (د K-FORCE په نوم پیژندل شوی) مرسته وکړه، چې دا کښتۍ د برتانوي پرچم لرونکي افسر تر قوماندې لاندې وې. دغه راز دا کښتۍ د انچون جګړې په لړ کې د متحده ایالاتو د سمندري ځواکونو د ساتنې ځواک یوه برخه وه، چې ساحلي بریدونه او داخلي بمبارۍ ترسره کولې. همدارنګه د نیوزیلینډ وروستي سرتیري تر۱۹۵۷ز کال پورې نه و وتلي. دغه راز په ټولیزه توګه د نیوزیلینډ ۳،۷۹۴ سرتیري د K-FORCE او ۱،۳۰۰ په سمندري ځواکونو کې دنده ترسره کړې، چې په دې عملیاتو کې ۳۳ تنه وژل شوي، ۷۹ تنه ټپیان او یو سرتېری ژوندی نیول شوی دی. دغه بندي اتلس مياشتې په شمالي کوريا کې ساتل شوى و او له اوربند وروسته بېرته هېواد ته راستون شو.