cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د کاربن دوران
اتومسفیر
کاربن ډای اکسایډ په ابتدايي ډول له اتوموسفیر څخه د فوټوسنټېز له لارې حذپېږي او ځمکنيو او سمندري بایوسفیرونو ته ننوځي. کاربن ډای اکسایډ هم په مستقیم ډول له اتوموسفیر څخه په اوبو (سمندرونو، جهیلونو او نورو) کې منحلېږي او کله چې د باران څاڅکي د اتوموسفیر له لارې تېرېږي، په باران کې منحلېږي. کله چې په اوبو کې منحل شي، کاربن ډای اکسایډ د اوبو له مالیکولونو سره تعامل کوي او کاربونیک اسید جوړوي چې د سمندر په تېزابیت کې مرسته کوي. بیا وروسته یې چې کله هوا ووهي، ښايي ډبرې یې جذب کړي. د دې تر څنګ ښايي په سمندر کې نورې هغه سطحې هم تېزابي کړي چې ورسره لګېږي یا وینځل کېږي.
په تېرو دوو پېړیو کې انساني فعالیتونو تر ۲۰۲۰ کال پورې په اتوموسفیر کې د کاربن اندازه نږدې ۵۰ سلنه لوړه کړې ده چې تر ډېره د کاربن ډای اکسایډ په بڼه ده. دغه ډېروالی هم له اتوموسفیر څخه د کاربن ډای اکسایډ د استخراج لپاره د ایکوسیستم د وړتیا د اصلاح له لارې او هم په مستقیم ډول د کاربن ډای اکسایډ د خپرېدو له لارې رامنځته شوی دی چې د بېلګې په توګه د فوسیلي سون توکو سوځول او د کانکرېټ تولید یادولی شو.
ځمکنی بایوسفیر
کاربن د ځمکې له بایوسفیر څخه په بېلابېلو لارو او په بېلابېلو وختونو کې وځي. د عضوي کاربن سوځېدل یا تنفس یې په چټکۍ سره فضا ته خپروي. د سیندونو له لارې سمندر ته هم صادرېدای شي یا د غیر فعال کاربن په بڼه په خاورو کې په خنثا یا بې اثره ډول پاتې کېدای شي. په خاوره کې زېرمه شوی کاربن وړاندې له دې چې د توږل کېدو له لارې په سیندونو کې ووینځل شي یا د خاورې د تنفس له لارې اتوموسفیر ته ازاد شي، ښايي د زرګونو کلونو لپاره هلته پاتې شي. د ۱۹۸۹ او ۲۰۰۸ کلونو تر منځ د خاورې تنفس په کال کې نږدې ۰.۱ سلنه ډېر شوی دی. په ۲۰۰۸ کال کې د نړۍ ټول کاربن ډای اکسایډ د خاورې د تنفس له لارې خپور شوی دی چې شاوخوا ۹۸ ملیارده ټنه و، له هغه کاربن څخه نږدې ۱۰ برابره ډېر اوس مهال انسانان هر کال د فوسیلي سون توکو په سوځولو سره اتوموسفیر ته ازادوي (دا له خاورې څخه اتوموسفیر ته د کاربن د خالص لېږد ښکارندويي نه کوي، ځکه چې تنفس په لویه کچه د خاورې کاربن ته د داخلېدو له لارې تنظیمېږي). د دې پروسې لپاره یو څو د منلو وړ تشرېحات موجود دي، خو تر ټولو احتمالي تشرېحات یې دا دي چې د تودوخې زیاتوالی د خاورې د هغو عضوي موادو د ویجاړۍ کچه لوړوي چې د کابن ډای اکسایډ جریان یې زیات کړی دی. په خاوره کې د کاربن د جذبېدو اوږدوالی د ځايي اقلیم په شرایطو پورې اړه لري او په دې توګه د اقلیم د بدلون په جریان کې بدلونونه راځي.
سمندر
سمندر له مفهومي نظره په سطحي پوړونو وېشلی شو چې په کې اوبه په پرله‌پسې ډول له اتوموسفیر سره اړیکه ټینګوي او یو لاندې ژور پوړ دی چې څو سوه متره یا لږ ژوروالی لري چې د هغه تر منځ ښايي پېړۍ پېړۍ اړیکه موجوده وي. منحل غیر عضوي کاربن په سطحي پوړ کې په چټکۍ سره له اتوموسفیر سره تبادله کېږي او خپل تعادل ساتي. تر یوه حده یې دلیل دا دی چې د منحل غیر عضوي کاربن غلظت ۱۵ سلنه لوړ دی، خو تر ډېره د لوی حجم له امله ژور سمندر خورا ډېر کاربن لري، دا په نړۍ کې د فعال کاربن تر ټولو لویه زېرمه ده چې د اتوموسفیر په پرتله ۵۰ ځله ډېر کاربن لري، خو له اتوموسفیر سره تعادل ته د رسېدو وخت یې سل کاله دی: د دوو پوړونو تر منځ د کاربن هغه تبادله ټکنۍ ده چې د تودوخې جریان يې پر مخ بیایي.
د کاربن ډای اکسایډ سمندري جذب د کاربن د زېرمه کولو له ډېرو مهم ډولونو څخه دی چې په اتوموسفیر کې د انسان له‌خوا د کاربن ډای اکسایډ زیاتوالی محدودوي. دا پروسه د ځینو فکتورونو له امله محدوده شوې ده. د کاربن ډای اکسایډ جذب اوبه ډېرې تیزابي کوي او د سمندر پر بایو سیستم اغېز کوي. د سمندري تېزابیت د زیاتوالي اټکل شوې بیه ښايي د کلسیم کاربونیټ بیولوژیکي ورښت ټکنی کړي او په دې توګه د کاربن ډای اکسایډ د جذبولو لپاره د سمندر ظرفیت کم شي.
خالد حسیني
خالد حسیني ( په انګلیسي: Khaled Hosseini) چې د ۱۹۶۵ کال د مارچ په ۴ زیږېدلی، یو افغان-امریکایی ناول لیکونکی، د UNHCR د ښه نیت سفیر او پخوانی ډاکتردی. د هغه لومړنی ناول چې د کاغذپران باز (۲۰۰۳) یاThe Kite Runner (2003)  تر سرلیک لاندې دی، یو ازښتناکه انتقادي او سوداګریز بریالیتوب ګڼل کېږي. د نوموړي دا کتاب او ورپسې ناولونه لږ تر لږه نیمایي په افغانستان راڅرخي او یو افغان یې د مرکزي شخصیت په توګه وړاندې کړی دی.
حسیني چې د افغانستان په پلازمینه کابل کې زیږېدلی او پلار یې یو ډیپلومات، د ژوند یو څه موده یې په ایران او فرانسه کې تېره کړې ده. کله چې حسیني ۱۵ کلن و، کورنۍ یې په متحده ایالاتو کې د پناه غوښتنه وکړه، چې وروسته ېې په دې ځای کې تابعیت ترلاسه کړ. حسیني تر ۳۸ کلنۍ  تر ۲۰۰۳ کال پورې افغانستان ته راستون نه شو، چې دا د کاغذپران باز د مرکزي څېرې تجربې ته ورته تجربه وه. حسیني په خپلو وروستیو مرکو کې و منله چې د شوروي له  یرغل او له ورپسې جګړو مخکې یې د هېواد پریښودو په پایله کې له پېښو د بچ کېدو د اختلال (له پېښو وروسته اختلال) احساس کوي.
حسیني د کالج تر فراغت وروسته په کاليفورنیا کې د ډاکتر په توګه دنده ترسره کوله، چې نوموړي دا وضعیت د "کورنۍ په خوښه "واده" سره پرتله کړ. د کاغذپران باز بریا نوموړي ته لاره هواره کړه چې د بشپړ وخت لیکلو لپاره د له طبابت څخه تقاعد وکړي. د هغه درې ناولونه ټول د انتقادي او سوداګریزو بریالیتوبونو بېلابېلو کچو ته ورسېدل. کاغذپران باز د نیویارک ټایمز د غوره پلورو په نوملړ کې ۱۰۱ اونۍ پاتې شو چې درې اونۍ یې لومړی ځای خپل کړی و. د نوموړي دوهم ناول، چې د زر پرتمین لمرونه (۲۰۰۷) یا A Thousand Splendid Suns (2007)، په نوملړ کې ۲۰۳ اونۍ تېرې کړې، چې ۱۵ یې په لومړي ځای کې. پداسې حال کې چې د هغه دریم ناول، چې غرونو غږ را وګرځو (۲۰۱۳) And the Mountains Echoed (2013)، په نوم و،  ۳۳ اونۍ په نوملړ کې پاتې شو. حسیني د لیکنو تر څنګ، د کډوالو د ملاتړ دفاع هم کوله، او د UNHCR په مرسته یې د خالد حسیني بنسټ تاسیس کول چې افغانستان ته د راستنېدونکو افغان کډوالو سره مرسته کوله.
پخوانی ژوند
حسیني د ۱۹۶۵ کال د مارچ په څلورمه  نېټه د افغانستان په پلازمېنه کابل کې نړۍ ته سترګې پرانیستې چې د پلار د پنځو اولادونو مشر زوی دی. پلار یې، ناصر په کابل کې د بهرنیو چارو په وزارت کې د ډیپلومات په توګه دنده پر مخ وړه او مور یې د نجونو په یوه ښوونځي کې د دري ژبې ښوونکې وه. د دواړو نسب له هرات څخه سرچینه اخلي. حسیني د خپل قوم په اړه وویل: "زه په هېڅ شی کې خالص نه یم، زما یوه برخه  د پښتون ده، یوه بله مې د تاجک ده." ویل کېږي چې د مور کورنۍ یې د پښتنو له محمدزي قوم څخه ده. حسیني خپله پالنه یو لوی امتیاز بولي. نوموړي دخپل ماشومتوب اته کاله د کابل وزیر اکبرخان ته نږدې په لوړه طبقاتي سیمه  کې تېر کړل. حسیني په یاد نلري چې د خپلې خور، رویا په وړاندې یې کوم وخت د یوې ښځې په توګه تبعیض شوی وي، او هغه کابل  یو "د ودې په حال، د پرمختګ په لور، او نړیوال ښار" په بڼه په ذهن کې لري، چې هلته به یې هره ورځ د خپل تره له زامنو سره کاغذپرانونه پورته کولو.
حسیني او کورنۍ یې په ۱۹۷۰ کال کې ایران ته لاړل. هلته یې پلار په تهران کې د افغانستان په سفارت کې دنده ترسره کوله. په ۱۹۷۳ کال کې دوی بېرته کابل ته راستانه شول، او د همدې کال په جولای میاشت کې یې کشر ورور نړۍ ته سترګې پرانیستې. په ۱۹۷۶ کال کې،  کله چې حسیني ۱۱ کلن و، پلار یې د فرانسې په پاریس ښار کې دنده ترلاسه کړه او کورنۍ یې هلته لاړه. د ۱۹۷۸ کال په اپرېل کې د ثور د انقلاب را منځ ته شو چې په پایله کې یې د افغانستان خلق دیموکراتیک ګوند واک ته ورسېد. له همدې امله، بېرته افغانستان ته راستانه نشول. د شوروي – افغان جګړې له پیل څخه لږ وروسته، په ۱۹۸۰ کال کې، دوی په متحده ایالاتو کې سیاسي پناه وغوښته او د کالیفورنیا په سان جوز کې استوګن شول. حسیني چې هغه مهال ۱۵ کلن و، متحده ایالاتو ته له رسېدو سره سم، په انګلیسي ژبه نه پوهېده. نوموړي دا تجربه د " كُلتوري ګوزار" او "ستر غربت" په توګه بیان کړه.
سره له دې چې دوی د هېواد له ناورین څخه لري وو، کورنۍ یې د خپلو یو شمېر ملګرو او خپلوانو له حالت څخه خبر وه.
حسیني وایي:"موږ په کابل کې زیات خپلوان او ملګري درلودل. او کمونیستي کودتا، چې په ۷۳ کال کې د کودتا سره برعکس وه، په حقیقت کې له تاوتریخوالي ډکه وه. ډېر شمېر خلک ونیول شول او اعدام شول، زیات شمېر یې بندیان شول. ظاهراً هر هغه چا چې د پخواني رژیم یا شاهي کورنۍ سره تړاو یا اړیکې درلودې، وځورول شول، زنداني شول، ووژل شول، ونیول شول، یا هم تري تم شول شول. او موږ د ملګرو او آشنایانو او کله ناکله د کورنۍ له غړو دا خبرونه اورېدل چې له دغه پیښو سره به مخ شوي وو، چې کله به په زندان کې وو یا تر هغې له بد حالت سره به مخ شوي وو، کله به ورک شوي وو او هېڅوک به نه پوهېدل چې دوی چیرې دي، او ځینې بیا هېڅ نه دي پیدا شوي. زما د مېرمنې تره په کابل کې يو ډېر نامتو سندرغاړی او کمپوزر و، چې د کمونستانو او داسې نورو ډلو په ضد به یې د خپلې کرکې په اړه خبرې کولې، هغه تری تم شو. او تر نن ورځې پورې، موږ نه پوهېږو چې له هغه سره څه وشول. موږ به په اروپا کې همدا خبرې او د ډله ایزو اعدامونو او د ډېروحشتناکو کیسو خبرونه اورېدل. نو دا واقعی  وه، او دا په ریښتیا هم موږ په خوب کې هم نه وو لیدلي  او په حقیقت کې دا هرڅه ریښیتا وو."
زدکړې
حسیني په ۱۹۸۴ کال کې د سان جوز د خپلواکۍ عالي لیسې (Independence High School in San Jose) څخه فارغ شو او د سانتا کلارا پوهنتون ته لاړ. هلته نوموړي په ۱۹۸۸ کال کې د بیولوژي په څانګه کې لیسانس ترلاسه کړ. په ورپسې کال کې، نوموړي د کالیفورنیا پوهنتون، د سان ډیاګو د طب پوهنځۍ ته لاره او هلته نوموړي په ۱۹۹۳ کال کې د MD سند ترلاسه کړ. نوموړي په ۱۹۹۷ کال کې د لاس انجلس په سیدرز سینای روغتیایي مرکز کې په داخله برخه کې خپل تخصص بشپړ کړ. هغه د کاغذپران باز تر نشر تر یو نیم کار وروسته پورې،  د طب په برخه کې له لسو کلونه زیات کار وکړ.
څو زېږوني
څو زېږوني، څو ځله میندواري يا غبرګونې ميندواري هغه ميندواري ده چې پایله یې د دوه یا ډېرو ماشومانو په زېږون تمامه شي. درې ګونی یا څلور چنده معمولا غبرګوني وي او د تخمدان هڅوونکي درملو کارولو پایله ده. په هرصورت، څو زېږوني مينداوري کېدای شي، ټول هلکان، ټولې نجونې يا هلکان او نجونې اوسي.
د څو زېږونونو خطرونه
دا ډول میندوارۍ د ډېرو خطرونو سره تړاو لري، لکه د وخت څخه مخکې زېږون، د میندوارۍ مسمومیت، د میندوارۍ شکر ، د پلاسنال ستونزې، او د جنین د ودې پورې اړوند ستونزې.
حوالې
وېشنيزه:ژوپوهنه وېشنيزه:د ښځو سلامتيا
پوجا بټ
سونیا ګاندي (पूजा भट्ट ) د هندي فلمونو اداکاره، ماډل او د فلم ډایرکټره ده. هغه د مهیش بهټ لور ده.
لومړنی ژوند
پوجا په 24 فبروري 1972 مهیش بهټ او کرن بهټ په کور کې زېږېدلې ده. د هغه پلار د ګجراتي نسل څخه دی او مور یې د سکاټلینډي نسل څخه ده. هغه د سوني رازدان ميرنۍ خور ده. هغه یو ورور راهول بهټ او دوه ميرنۍ خویندې شاهین بهټ او عالیه بهټ لري.
د یوې اداکارې په توګه
پوجا بهټ، د مهیش بهټ لور، په 1989 کې په 17 کلنۍ کې خپل کیریر د کوچني سکرین تلویزیون فلم، ډیډي سره پیل کړ. د پوجا کیریر په لوی سکرین کې د "دل هی کا مانتا نه" فلم سره پیل شو. د پوجا او عامر خان فلم د اوسکار جایزې ګټونکي هالیوډ فلم ریمیک و. دغه فلم د لومړي ځل لپاره د فلم فېیر جایزه هم وګټله. د ۱۹۹۰ لسیزې په څو مشهورو فلمونو کې د پوجا کارکردګي (صدک، دل هی مانتا نهین، سر پیر تیری کهانی یاد ای" او "ناراز" وغیره کې ډېره ستاینه شوې وه.
د یوه ډایرکټر په توګه
د ډایرکټر په توګه د هغه فلمونه 'پاپ'، 'اوکاش'، 'ډوکا'، 'کجرې' او 'جسم 2' هم مشهور وو. د پوجا په ډېرو فلمونو کې د هغې د کرکټر نوم پوجا و، په دې فلمونو کې 'پتا'، 'دل ده مانتا نه'، 'سڑک'، 'ستوان اسمان'، 'پیر تیری کهانی یاد آئی'، 'شریمان' شامل دی. Inqlab Ksetra', 'Kalory' (Tamil), 'Sinner', 'Chhat' and 'Engare' اضافه کیدی شي. د پوجا بهټ لخوا تولید شوي فلمونه تمنا، دشمن، هم، سر، جیسم، پاپ، روګ، اوکاش او جاسم-2 مهم دي.
سرچينې
وېشنيزه:1972 زېږېدنې
تیزیانو فېرو
تیزیانو فېرو   (د فبروري په 21، 1979 کې په لاتینا کې زیږیدلی او یو پاپ لاتیني سندرغاړی دی، ایټالیا . په ایټالیا کې یو له خورا مشهور سندرغاړو څخه شمیرل کیږي، هغه په ټوله نړۍ کې له اتو میلیونو څخه ډیر البومونه پلورلي، او د لاتین ګرامي جایزه او د MTV اروپا میوزیک جایزه یې ګټلې.
سرچینې
وېشنيزه:1979 زېږېدنې
ډیموکرات-جمهوریت غوښتونکی ګوند
ډیموکراتیک-جمهوریت غوښتونکی ګوند چې د جفرسني جمهوريت غوښتونکي ګوند په نوم هم يادېږي او په هغه مهال د جمهوريت غوښتونکي ګوند او ځینې وخت په نورو نومونو پېژندل کېده، یو امریکایی سیاسي ګوند ؤ چې د ۱۷۹۰ کلونو په لومړیو کې د توماس جفرسن او جیمز مډیسن له خوا تاسیس شو او د جمهوریت پالنې، د ځمکنیز برابرپالنې، سیاسي برابرۍ او پراخ پالنې څخه یې ملاټر کاوه. یاد ګوند د ۱۸۰۰ کال ټاکنو وروسته د مخالف فدرال پاله ګوند په ړنګېدو سره په زیاتېدونکې توګه مسلط شو. ډیموکرات-جمهوريت غوښتونکی ګوند وروسته د ۱۸۲۴ کال ولسمشریزو ټاکنو په جریان کې ووېشل شو. د ډیموکرات-جمهوریت غوښتونکو اکثریت ډله په نهایت کې د عصري ډیموکرات ګوند سره یوځای شوه، په داسې حال کې چې اقلیت ډله په نهایت کې د ویګ ګوند مهمه برخه جوړه کړه.
ډیموکرات-جمهوریت غوښتونکی ګوند په کانګرس کې د یوې ډلې په توګه رامنځته شو چې د الکساندر هملټون د متمرکزه سیاستونو سره یې مخالفت وکړ، په دې وخت کې الکساندر د ولسمشر جورج واشنګتن تر مشرۍ لاندې د خزانې د وزیر په توګه خدمت کاوه. د واشنګټن د دوهمې دورې په ترڅ کې ډیموکرات جمهوریت غوښتونکي او مخالف فدرال پاله ګوند هر یو تر یوه حده د جې تړون (Jay Treaty) پر سر د بحث په پایله کې نور هم یو موټی شول. که څه هم هغه د ۱۷۹۶ کال ولسمشریزو ټاکنو کې د فدرال پال جان آډمز له لوري ماتې وخوړه، جفرسن او د هغه ډیموکرات-جمهوریت غوښتونکي متحدین د ۱۸۰۰ کال ټاکنو وروسته واک ته ورسېدل. جیفرسن د ولسمشر ټوګه په ملي پور او د دولتي لګښتونو په کمولو باندې څارنه وکړ او د فرانسې سره یې د لوزیانا پیرود بشپړ کړ.
مډیسن په ۱۸۰۹ کال کې د ولسمشر جفرسن ځایناستی شو او د برېتانیې سره د ۱۸۱۲ کال په بې پایله جګړه کې د هېواد مشر ؤ. له جګړې وروسته، مډیسن او د هغه د کانګرس متحدینو د متحده ایالاتو دوهم بانک رامنځته کړ او لوړې تعرفې یې پلي کړې، چې د ایالتونو په حقونو باندې د ګوند د پخواني ټینګار څخه د لېرې کېدو او د متحده ایالاتو د اساسي قانون دقیق جوړښت ښکارندوی ؤ. فدرال پالانو د ۱۸۱۵ کال وروسته سقوط وکړ او د ښو احساساتو دوران په نوم دوره پیل شوه. ډیموکرات-جمهوریت غوښتونکي د یوه اغېزمن اپوزیسیون نشتوالي له امله د ۱۸۲۴ کال ولسمشریزو ټاکنو وروسته په ډلو ووېشل شول؛ یوې ډلې د ولسمشر جان کوینسي آډمز ملاتړ وکړ، په داسې حال کې چې بلې ډلې د جنرال اندریو جکسن ملاتړ وکړ. د جکسن ډله په پای کې د ډیموکرات ګوند سره یوځای شوه، په داسې حال کې چې د آډمز ملاتړي د ملي جمهوريت غوښتونکي ګوند په نوم مشهور شول، چې دا ګوند وروسته د وېګ ګوند سره یوځای شو.
ډیموکرات-جمهوریت غوښتونکي د جمهوريت پالنې اصولو ته زیات ژمن وو، چې دوی وېره درلوده چې د فدرال پالو د اشرافي فرضي تمایلاتو سره به وګواښل شي. دې ګوند د ۱۷۹۰ کال لسیزې په اوږدو کې د ملي بانک په ګډون د فدرالي پروګرامونو سخت مخالفت وکړ. مډیسن او د ګوند زیات شمېر نورو مشران د ۱۸۱۲ کال جګړې وروسته د ملي بانک او په فدرالي بودېجې سره د بېخبنايي پروژو اړتیا ومنله. ګوند په بهرنیو چارو کې د لوېدیځ پراخوالي څخه ملاتړ وکړ او تمایل یې درلود چې د برېتانیې په پرتله فرانسه غوره وبولي، په داسې حال کې چې د ناپلیون واک ته رسېدو وروسته د فرانسې پلوه ګوند دریځ کمزوری شو. ډیموکرات- جمهوريت غوښتونکي په سویلي او لوېدیځ پولو کې ډېر پیاوړي او په نیو انګلڼد کې کمزوري وو.
رامنځته کېدل، ۱۷۸۹ - ۱۷۹۶
د ۱۷۸۸ – ۱۷۸۹ په ولسمشریزو ټاکنو کې، چې په ۱۷۸۸ کال کې د متحده ایالاتو د اساسي قانون له تصویب وروسته دا ډول لومړنۍ ټاکنې وې، جورج واشنګټن د ټاکنیز پلاوي د هر غړي رایې ترلاسه کړې. د هغه متفق الرایه بریا تر یوه حده دا حقیقت منعکس کوي چې د ۱۷۸۹ کال څخه وړاندې په متحده ایالاتو کې په ملي کچه هېڅ رسمي سیاسي ګوند نه ؤ رامنځته شوی، که څه هم هېواد په پراخه کچه د فدرال پالو چې د اساسي قانون د تصویب ملاتړ یې کاوه او د فدرال پالو ضد ترمنځ چې د تصویب مخالفت یې کاوه، وېشل شوی ؤ. واشنګټن توماس جفرسن د بهرنیو چارو وزیر او الکساندر هملټون د خزانې وزیر وټاکه، همدارنګه هغه په کانګرس کې په جیمز مډیسن باندې د مهم سلاکار او متحد په توګه تکیه وکړه.
هملټون یو پراخ اقتصادي پروګرام پلی کړ، د متحده ایالاتو لومړی بانک یې رامنځته کړ او کانګرس یې قانع کړ چې د ایالتي حکومتونو پورونه په غاړه واخلي. هملټون خپل پروګرامونه په دې باور پرمخ بوتلل چې یو سوکاله او باثباته هېواد رامنځته کړي. د هغه تګلارې د یوه اپوزیسیون لامل شوې، چې په عمده توګه په سویلي متحده ایالاتو کې متمرکز ؤ، چې د هملټون په انګلېس پالنه باندې یې اعتراض وکړ او هغه یې د آشنا بډایه شمالي سوداګرو او محتکرینو په زیات ملاتړ تورن کړ. مډیسن په کانګرس کې د اپوزیسیون د مشر په توګه راڅرګند شو پداسې حال کې چې جفرسن په همیلټون باندې له علني نیوکې څخه ډډه کړه پداسې حال کې چې دواړو د واشنګټن په کابینه کې خدمت کاوه، خو د پردې تر شا یې کار کاوه ترڅو د هملټون پروګرامونه ناکام کړي. جفرسن او مډیسن ملي ورځپاڼه رامنځته کړه، هغه ورځپاڼه چې د فدرال پالو او د فدرال ناپالو ترمنځ یې ملي سیاست د جګړې په توګه نه، بلکې د اشرافو او جمهوريت غوښتونکو ترمنځ د مناظرې په توګه طرح کړ. واشنګتن د ۱۷۹۲ کال په ټاکنو کې عملاً د ولسمشرۍ لپاره پرته له مخالف نوماند شو، خو جفرسن او مډیسن د ولسمشر مرستیال جان اډمز د ګوښه کولو لپاره د نیویارک د والي جورج کلنټون د ناکامې هڅې څخه ملاتړ وکړ.
د دواړو خواوو سیاسي مشرانو نالېواله وو چې خپلې اړوندې ډلې سیاسي ګوندونه کړي، خو د ۱۷۹۳ کال په پای کې په کانګرس کې د رایې ورکولو جلا او ثابت ائتلافونه راڅرګند شول. په پای کې د جفرسن پلویان د جمهوريت غوښتونکو (یا ډیموکرات-جمهوریت غوښتونکي) او د هملټون پلویان د فدرال پالو په نوم وپېژندل شول. پیژندل شوي. پداسې حال کې چې اقتصادي سیاستونه د ګوندونو د مخ پر ودې تفرقې اصلي هڅونکي عاملونه وو، بهرني سیاستونه هم  په یوه عامل بدل شول ځکه چې د هملټون پلویانو د فرانسې انقلاب ته زیان ورساوه او د جفرسن متحدینو یې ملاتړ ته دوام ورکړ. وروسته له هغه چې برېتانیه د فرانسې انقلابي جګړو ته ننوته، په ۱۷۹۳ کال کې د هملټون د اقتصادي سیاستونو په مخالفت او د فرانسې په ملاتړ څو ډیموکراټ-جمهوريت غوښتونکې ټولنې جوړې شوې. ګوندي تاوتریخوالي د ویسکي بغاوت (Whiskey Rebellion) او د واشنګټن له لوري د ډیموکرات - جمهوريت غوښتونکو ټولنو د راتلونکو غندنو په پایله کې زیات شول، دا ټولنې د سیمه ایزو سیاسي ټولنو یوه ډله وه چې د ولسواکۍ پلوي یې کوله او عموماً د ډیموکرات-جمهوریت غوښتونکي ګوند ملاتړ یې کاوه. د جې تړون (Jay Treaty) تصويب ګوندي جګړې ته نوره هم لمن ووهله، چې په پایله کې يې د فدرال پالو او ډيموکرات-جمهوريت غوښتونکو ترمنځ اختلافونه سخت کړل. See The Aurora General Advertiser (Philadelphia), April. 30, 1795, p. 3; New Hampshire Gazette (Portsmouth), October 15, 1796, p. 3; Claypoole's American Daily Advertiser (Philadelphia), October 10, 1797, p. 3; Columbian Centinel (Boston), September 15, 1798, p. 2; Alexandria (VA) Times, October 8, 1798, p. 2; Daily Advertiser (New York), September 22, 1800, p. 2 & November 25, 1800, p. 2; The Oracle of Dauphin (Harrisburg), October 6, 1800, p. 3; Federal Gazette (Baltimore), October 23, 1800, p. 3; The Spectator (New York), October 25, 1800, p. 3; Poulson's American Daily Advertiser (Philadelphia), November 19, 1800, p. 3; Windham (CT) Herald, November 20, 1800, p. 2; City Gazette (Charleston), November 22, 1800, p. 2; The American Mercury (Hartford), November 27, 1800, p. 3; and Constitutional Telegraphe (Boston), November 29, 1800, p. 3.
After 1802, some local organizations slowly began merging "Democratic" into their own name and became known as the "Democratic Republicans". Examples include 1802, 1803, 1804, 1804, 1805, 1806, 1807, 1808, 1809.
د ۱۷۹۵ – ۱۷۹۶ کال پورې د فدرال، ایالتي او ځایي ټاکنیز کمپاینونه اصلاً د دوو ملي ګوندونو ترمنځ په لاره اچول کېدل که څه هم ځایي مسائلو په ټاکنو باندې اغېزه کوله او ګوندي اړیکې په بدلون کې وې. همدا چې واشنګټن د دریمې دورې څخه ډډه وکړه، د ۱۷۹۶ کال ولسمشریزې ټاکنې لومړنۍ اختلافي ټاکنې شوې. جفرسن په ۱۷۹۳ کال کې د واشنګټن له کابینې څخه تقاعد شو او د ډیموکرات - جمهوريت غوښتونکو مشري یې میډرسن لاسنو ته پرېښوده. له دې سره سره د کانګرس د ډیموکرات – جمهوريت غوښتونکو د نوماندولو جرګې د ګوند له پلوه جفرسن د ولسمشرۍ نوماند غوره کړ ځکه چې هغه د ګوند ترټولو پیاوړی نوماند ؤ؛ جرګې د نیویارک څخه سناتور آیرن بورن د جفرسن همکار غوره کړ. په ورته وخت کې د فدرال مشرانو نارسمي جرګې جان آډمز او توماس پینکني نوماند کړل. که څه هم نوماندان پخپله تر ډېره حده له مبارزې څخه بهر شول، د نوماندانو پلویانو یوه فعاله مبارزه ترسره کړه؛ فدرال پالو په جفرسن باندې د فرانسه پاله او ملحد په نوم برید وکړ، پداسې حال کې چې د ډیموکرات-جمهوریت غوښتونکو آډمز په انګلېس پالنې او سلطنت پالنې تورن کړ. په نهایت کې آډمز په کم توپیر سره ولسمشري خپله کړه او ۷۱ ټاکنیزې رایې یې راټولې کړې او جفرسن ۶۸ ټاکنیزې رایې وګټې چې د ولسمشر مرستیال شو.
کارتون نېټورک (عربي)
سرچینې
https://web.archive.org/web/20120305094522/http://www.digitalproductionme.com/article-5132-cartoon-network-arabic-goes-hd/
https://web.archive.org/web/20110805023726/http://www.ameinfo.com/262872.html#
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:کارتون نېټورک
د هېرولو حق
د هېرولو حق (RTBF) هغه حق دی چې د يو تن په اړه شخصي معلومات بايد د ځانګړو شرايطو پر بنسټ د انټرنيټ له لټونځایونو او نورو لارښودونو څخه لرې کړای شي. د ارجنټاين، ارويايي اتحاديې (EU) او فيليپين په ګډون په ګڼو قضايي حوزو کې د دې اند په اړه بحث شوی او عملي شوی دی. دا موضوع د ځينو خلکو له دې هيلې څخه راپورته شوې چې غوښتل يې «په خپلواک ډول د خپل ژوند د ودې په اړه پرېکړه وکړي، بې له دې چې په تېر کې د يو ځانګړي تر سره شوي کار د پايلې په توګه د تل لپاره يا کله ناکله دوی بدنامه شي».
د يوه نړيوال بشري حق په توګه د هېرولو د حق د منځ ته راوړلو د عملي کېدو په اړه اختلافات شته (معلوماتو ته د لاسرسي له نظره). د دې لامل تر يو بريده د اوسنيو هغو قوانينو پېچلتیا ده چې هڅه کوي، دا ډول حق عملي کړي. سربېره پر دې، د بيان آزادۍ پر حق د دې د اغېزې، د محرميت له حق سره د دې حق د تعامل او په دې اړه هم اندېښنه شته چې ايا د هېرولو د حق منځ ته راتګ به د سانسور کولو او تاريخ د بيا لیکلو له لارې د انټرنيت څرنګوالی (کيفيت) کم کړي. د هېرولو د حق پلويان د کساتي شهوت پارونکو ويبپاڼو د موضوعاتو يادونه کوي چې په لټون ماشينونو کې د يو تن د نوم پر بنسټ يې نوملړ جوړ شوی وي، د دې تر څنګ د دې لټونونو پايلې د خلکو د کوچنيو جرمونو يادونه کوي چې په تېر کې يې تر سره کړي وي. مهمه اندېښنه يې د بالقوه ناروا اغېز په اړه ده، که چېرې دا ډول معلومات لرې نه شي، نو د يو شخص پرليکه شهرت به يې نامحدود اغېز وغورځي.
مفکوره او وړانديز
د اروپا د معلوماتو د خونديتابه قوانينو موخه دا ده، څو د افرادو په اړه د خصوصي معلوماتو د احتمالي زيان مخه ونيسي، خو د «هېرولو قانون» پر ځای له دې هم زيات محدود قانون عملي شوی دی چې هغه «د معلوماتو ډاډمنتيا حق» دی. د «هېرولو حق» اند له مخکې څخه په اروپا کې له شته ګڼو اندونو څخه اخستل شوی. په انګلستان کې له اوږدې مودې راهيسې دا باور شته، په ځانګړي ډول د مجرمانو د بيا ځای پر ځای کولو د قانون له مخې، چې له يوې ټاکلې مودې وروسته، په جرم ډيری تورن خلک «ستړي» شوي دي، دا معنا چې د دې ټاکلي شخص په اړه معلوماتو ته به هغه مهال پاملرنه ونه شي، کله چې هغه بيمه اخلي يا د دندې لټون کوي. په ورته توګه، فرانسې دې حق ته ارزښت ورکړی -  le droit à l'oubli  (د هېرولو حق) همدا حق د ۲۰۱۰ز کال د فرانسې په قانون کې په رسمي ډول منل شوی و. د متحده ايالاتو او اروپايي ټولنې په هېوادونو کې د هېرولو د حق په اړه نظريات سره ډېر زيات توپير لري. په متحده ايالاتو کې، روڼتيا، د لومړي تعديل تر مخې د بيان د ازادۍ حق او «د خبرېدو حق» په عموم کې د خلکو او شرکتونو په اړوند په رېښتيني ډول خپرو شويو معلوماتو ته د لاسرسي په برخه کې د ستونزو د لرې کولو يا زياتولو پلوي کوي. خو «د هېرولو حق» اصطلاح په پرتليز ډول يو نوی اند دی، اروپايي عدلي محکمې په قانوني ډول دا موضوع هغه مهال سخته کړه، کله يې چې د ۲۰۱۴ز کال د مۍ مياشتې په ديارلسمه نېټه د «کوسټيجا» په قضيه کې د ګوګل پر ضد پرېکړه کوله او ويې ويل چې: «د هېرولو حق» يو بشري حق دی.
په ۱۹۹۵ز کال کې، اروپايي اتحاديې د معلوماتو د خونديتابه اروپايي لارښود (95/46/EC لارښود) ومانه، تر څو د شخصي معلوماتو د پرمخ وړلو بهير منظم کړي. دا لارښود اوس د بشري حقوقو د قانون يوه برخه بلل کېږی. د معلوماتو د عمومي خونديتابه تنظيم په اړوند نوی اروپايي وړانديز هغو شرکتونو ته خونديتوب او استثنا ورکوي، کوم شرکتونه چې د «رسنيو» په نوملړ کې دي، لکه: ورځپاڼې او نور ژورنالستيکي کارونه، خو ګوګل دا غوره کړه چې د يو رسنيز شرکت په توګه ډلبندي نه شي، له همدې امله دا شرکت خوندي نه دی. په اروپايي اتحاديه کې قاضیانو داسې حکم صادر کړ، له دې کبله چې نړيوال شرکت ګوګل معلومات راټولوي او بيا په جريان کې اچوي، ګوګل بايد د اروپا د معلوماتو د خونديتابه د لارښود د معنا سره سم د «معلوماتو مديريت» کوونکي په توګه ډلبندي شي. د اروپايي اتحاديې د قانون له مخې: د «معلوماتو له دې راټولوونکو» څخه غوښتنه شوې، چې هغه معلومات پاک کړي، کوم چې «نامناسب، نااړوند، يا هغه چې اوس اړوند نه وي» او دې لارښود ته نړيوال اهميت ورکړي.
اوسنی حقوقي چوکاټ
د هېرولو حق د يو تن د هغه ادعا عکاسي کوي، چې بايد د هغه په اړوند ځانګړي معلومات ړنګ کړای شي، په دې ډول چې نور دې معلوماتو ته يو درېيم تن لاسرسی نه لري. تعريف يې په دې ډول شوی دی چې: «په ژوند کې د تېرو پېښو په اړه د چوپتيا حق، هغه پېښې چې نورې منځ ته نه راځي». د هېرولو حق له افرادو سره مرسته کوي چې د خپل ځان په اړه معلومات، ويډيوګانې يا انځورونه د انټرنيټ له ځانګړو ثبت ځايونو څخه په دې ډول ړنګ کړي چې نور په لټون ماشينونو کې نه موندل کېږي. تر ۲۰۱۱ز کال پورې د زيان په وړاندې یو کم شمېر خونديتوبونه شته، لکه: د غچ په ډول بربنډ توکي شريکول يا د ناسمې پرېکړې له امله انټرنيټ ته د پورته شويو انځورونو پېښې.
په يوه ځانګړې قضايي حوزه کې د عملي کېدو محدوديتونه، له دې قضايي حوزې څخه دباندې شرکتونو سره د شته معلوماتو د ړنګولو د غوښتنې وړتيا له منځه وړي. په نړيواله کچه داسې کارچوکاټ نه شته چې پرلیکه په خپل شهرت واک ولري، خو د اکسفورډ پوهنتون د اکسفورډ انټرنيټ انستيتيوت پروفيسر « Viktor Mayer-Schönberger» ويلي دي چې: ګوګل نه شي کولای د فرانسې له هغو قانونو سره له ځان سمولو ډډه وکړي، کوم چې د هېرولو د حق په اړوند په ۲۰۱۴ز کال کې د اروپا د انصاف د محکمې پرېکړه عملي کوي. نوموړي ويلي دي چې: د متحده ايالاتو په ګډون هېوادونو له اوږدې مودې راهيسې منلې ده چې سيمه ييز قوانين، «له خپلې سيمې څخه د باندې اغېزې» هم لري.
ګوګل او اروپايي ټولنه
د «95/46/EC » لارښود د دوولسمې مادې له مخې، خلکو ته د انټرنيټ خونديتابه ته حقوقي بنسټ بښي. په ۲۰۲۱ز کال کې اروپايي کميسیون د معلوماتو اروپايي خونديتابه مقررې يوه مسوده روښانه کړه چې د دې لارښود ځای ونيسي، د کوم په اولسمه ماده کې چې د هېرولو د حق په اړوند ځانګړي خونديتوب ته ځای ورکړل شوی دی. د GDPR  د نسخې په اولسمه ماده کې د هېرولو حق د يو بل ډېر محدود حق ځای ونيو، چې د ړنګولو حق په نوم پېژندل کېږي، کوم چې د ۲۰۱۴ز کال د مارچ په مياشت کې اروپايي پارلمان منلی و او کوم چې د ۲۰۱۶ز کال د اپريل په مياشت کې د اروپايي اتحاديې قانون وګرځېد.
د هېرولو له حق څخه د ګټې اخستلو او لټونځايونو څخه د معلوماتو د لرې کولو د غوښتنې لپاره، يو تن بايد د همدې لټونځای د ويبپاڼې له لارې يوه فورمه بشپړه کړي. د ګوګل د ړنګولو غوښتنې پروسه له عارض څخه غوښتنه کوي چې بايد خپل اصلي هېواد، شخصي معلومات، د URLs  يو نوملړ چې بايد لرې شي او د هغې لنډه تشرېح او په ځينو حالاتو کې حقوقي تشخيص وښيي. عارض له ګوګل څخه يو برېښنا ليک تر لاسه کوي، کوم چې د دې غوښتنې رسېدل تاييدوي، خو د ړنګولو د غوښتنې له تاييد مخکې بايد وارزول شي. کله چې غوښتنه تاييد شي، هغه لټون چې د دې شخص نوم کاروي، له دې وروسته به د لټون په پايلو کې نه راڅرګندېږي. دا معلومات بيا هم پر ليکه پاتې کيږي او نه پاکېږي. کله چې د ړنګولو غوښتنه وشوه، د دوی د ړنګولو ډلې د غوښتنې بيا کتنه کوي، «د خلکو د دې حق په وړاندې چې بايد خبر و اوسي، د ياد فرد د محرميت حق» اندازه يو له بل سره پرتله کوي، پرېکړه کوي چې ايا دا ويبپاڼه «نامناسبه، نااړونده يا نوره بې اړيکې ده، يا د هغو موخو څخه پښه اړوي، د کومو لپاره چې په جريان کې اچول شوي وو». ګوګل له ټولې اروپا څخه د ګڼو پروفيسرانو، قانون پوهانو او حکومتي مسئولينو  يوه سلاکاريزه شورا جوړه کړې، تر څو د دا ډول پرېکړو لپاره لارښودونه جوړه کړي،خو لا هم د دې بيا کتنې پروسه د عامو خلکو لپاره يو راز دی. د اروپايي اتحاديې د تنظيموونکو له خوا جوړ شوي لارښودونه تر ۲۰۱۴ز کال پورې د عامو خلکو د پوهاوي لپاره نه وو خپاره شوي، خو ګوګل په دې اړوند د ډېر ژر اقدام کولو پيل وکړ، کومو چې (د یو ليکوال په وينا:)  له دوی سره مرسته وکړه چې «د خپلو پايلو لپاره تفسيرونه پیدا کړي». د ۲۰۱۵ز کال د مۍ په مياشت کې، اتو اکاډيميکانو په يو پرانيستي ليک کې له ګوګل څخه د لا زياتې روڼتيا غوښتنه وکړه.
رنه دیکارت
رنه دیکارت (په فرانسوي: René Descartesچې د ۱۵۹۶ کال د مارچ په ۳۱ مه زېږدلی او د ۱۶۵۰ کال د فبروري په ۱۱ مه نېټه مړ شوی) فرانسوي فیلسوف، ریاضي پوه او عالم و چې د پخوانۍ هندسې او الجبر په یوځای کولو سره یې تحلیلي هندسه اختراع کړه. هغه د خپل کاري ژوند ډېر وخت په هالنډ کې تېر کړ. دیکارت د هالنډ د طلایي دوران یو له مخکښو څېرو او د نوې فلسفې او الجبري هندسې د بنسټ اېښودونکو څخه ګڼل کېږي.
لومړنی ژوند
رنه دیکارت د ۱۵۹۶ کال د مارچ په ۳۱ مه د فرانسې د تورین ولایت په La Haye en Touraine سیمه کې وزېږېد. د هغه مور جینی بروچارد، د ده له زوکړې لږ وروسته کله یې چې نوموړی نړۍ ته راووړ مړه شوه، نو تمه نه کېدله چې دی به ژوندی پاتې شي. د دیکارت پلار، یواخیم (Joachim) د برتاین ناحیې په رن کې د پارلمان غړی و. دیکارت له خپلې انا او خپل مشر تره سره پاتې شو. په داسې حال کې چې د دیکارت کورنۍ رومن کاتولیکه وه، د پویتیو(Poitou) سیمه د فرانسوي پروتستانتانو تر واکمنۍ لاندې وه. په ۱۶۰۷ کال کې هغه مهال چې ده ښه روغتیايي حالت نه درلود په لافلش کې هنري-لي- ګرانډ شاهي کالج کې شامل شو. چېرې چې هغه له ریاضي، فزیک او د ګالیله له کارونو سره بلد شو. په ۱۶۱۴ کال کې له فراغت وروسته هغه د دوو کالو لپاره (۱۶۱۵-۱۶) پوایتر پوهنتون ته شامل شو چېرې چې نوموړی د خپل پلار له غوښتنې سره سم چې باید وکیل شي، د قانون او مدني قانون په برخه کې لیسانس ترلاسه کړ. له دې ځایه هغه پاریس ته لاړ.
په ۱۶۱۸ کال کې دیکارت خپلې دغې هیلې ته د رسېدو په موخه چې یو مسلکي پوځي شي، په برادا کې د مورئیس ناساو تر قوماندانۍ لاندې د پروتستانت هالنډ دولتي ځواک ته د اجیر په توګه ننوت او د نظامي انجینرۍ په برخه کې چې د سیمون سټیون له خوا یې بنسټ اېښودل شوی و، رسمي زده کړې وکړې. له همدې امله دیکارت، په برادا کې ډېر وهڅول شو څو د ریاضي په برخه کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړي. په دې لار کې هغه د دوردریکت ښوونځي له مدیر ایساک بیکمن Isaac Beeckman سره اشنا شو، له هغه چا سره چې ده ورته د میوزیک ټولګه ولیکله (۱۶۱۸ لیکل شوې، په ۱۶۵۰ کې چاپ شوې). په ګډه سره دوی دواړو په ازاد سقوط، زنجیره وار، مخروطي مقطعه او سټاټیک مایع باندې کار وکړ. دواړو باور درلود چې دا اړینه ده څو داسې یوه لار پیدا کړي چې له ریاضي او فزیک دواړو سره اړونده وي.
فرانسه
په ۱۶۲۰ کال کې، دیکارت پوځ خوشی کړ، هغه په لوریتو کې له Basilica della Santa Casa کلیسا څخه لیدنه وکړه او وروسته یې فرانسې ته تر تګ وړاندې ګڼ شمېر هېوادونه وکتل،  ده په پاریس کې ډېر وخت تېر کړ، هماغه مهال و چې ده خپله لومړنۍ مقاله: ( Regulae ad Directionem Ingenii) فکر ته د لوري ورکولو قوانینو تر نامه لاندې ولیکله. هغه په ۱۶۲۳ کال لاهیا ته ورسید، هلته یې خپل ټول جایداد وپلوره څو د اسهامو په بازار کې پرې پانګونه وکړي او د ده د پاتې ژوند لپاره ورته مناسب عاید برابر کړي.
سویډن
په ۱۶۴۹ کال کې دیکارت په اروپا کې مشهور فیلسوف او عالم و. سویډني ملکې کریسټینا خپل دربار ته وروغوښت او پېشنهاد یې ورته وکړ څو یوه نوې علمي اکاډمي جوړه کړي او همدارنګه نوموړې ته د مینې په برخه کې د نظریاتو په اړه زده کړه ورکړي. دیکارت دغه غوښتنه ومنله او د ژمي په نیمايي کې سویډن ته وکوچېد. هغې له دیکارت سره لیوالتیا لره او هغه یې وهڅاوه چې د روح د ستونزو په اړه خپله لیکنه خپره کړي.
مرګ
دیکارت پرېکړه وکړه چې ملکې کریستینا ته د هغې له زوکړې وروسته، درې ځله په اونۍ کې د سهار په پنځه بجې د هغې په سړه او وچه هوا لرونکې ماڼۍ کې درس ورکړی. ډېر ژر مالومه شوه چې دوی د یو بل نه خوښېدل؛ هغې د ده د میخانیکي فلسفې سره لیوالتیا نه لرله او نه هم ده له پخواني یونان سره. د ۱۶۵۰ کال د جنوري میاشتې تر ۱۵ مې، دیکارت کریستینا یوازې ۵ ځله لیدلې وه. د فبروري په لومړۍ هغه د سږو په پړسوب اخته شو او د فبروري په ۱۱ مه ومړ. د چانت پر باور د ده د مړینې لامل د سږو پړسوب و، خو د کریستینا د ډاکټر یوهان ون ولن پر خبره هغه اجازه نه لرله چې وینه ورکړي. (داسې ښکارېده چې ژمی معتدل و، یوازې د جنوري په میاشت کې چې د ژمي دویمه نیمايي وه او خپله دیکارت هم هغه سخت توصیف کړی و؛ پداسې حال کې چې، «د دیکارت دغه توصیف تر ډېره د هغه فکري حالت ته اړونډ و کوم چې ده د هوا له حالاتو درلود ").
ای.پیس (E. Pies) د ډاکتر وان والن د لیک پر بنسټ دغه راپور تر پوښتنې لاندې راوستی؛ په داسې حال کې چې دیکارت خپله درملنه رد کړې وه. له هغه مهاله د ده د روغتیا په اړه ګڼ شمېر پوښتنې رامنځته شوې. په ۲۰۰۹ کال کې جرمني فیلسوف تیودور ایبرت په خپل کتاب کې په دې بحث کړی چې دیکارت د یو کاتولیک تبلیغ کوونکي له خوا چې د ده له دیني نظریاتو سره مخالف و، مسموم شوی.
هغه په یو پروتستانت ملت کې د یو کاتولیک په توګه د یتیمو ماشومانو لپاره په ځانګړې شوې هدیره کې چې د ستاکهولم په ادولف فردریکاس کایرکا سیمه کې یې موقعیت درلود خاورو ته وسپارل شو. د هغه لیکنې د چانوت اوښې، کلادو کلرزلیر لاس ته ورغلې چې «متدین کاتولیک و چې د دیکارت لیکنې یې په قطع کولو، زیاتولو او یا هم انتخابي ډول خپرولي». په ۱۶۶۳ کال کې پاپ د دیکارت لیکنې د منع شوو کتابونو په نوملړ کې راوړې. په ۱۶۶۶ کال کې، یانې د هغه له مرګه ۱۶ کاله وروسته د هغه پاتې شوني (جسد) فرانسې ته راوړل شو او په Saint-Étienne-du-Mont کې خاورو ته وسپارل شو. په ۱۶۷۱ کال کې، څوارلسم لویي د عیسویت په اړه د هغه ټولې ویناوې منع کړې. پداسې حال کې چې د ۱۷۹۲ کال ملي کنوانسیون پلان درلود د هغه پاتې شوني پنتئون ته ولېږدوی. هغه بیاځلي په ۱۸۱۹ کال کې په سن ژرمن صومعه کې خښ شو، په داسې حال کې چې یوه ګوته او د سر کاسه یې نه وه. د هغه د سر کاسه په پاریس کې په Musée de l'Homme موزیم کې نندارې ته اېښودل شوې.
مارجوري سټونمين ډاګلس
مارجوري سټونمن ډاګلس (۱۸۹۰ اپريل ۷ – ۱۹۹۸ مۍ ۱۴) يوه امريکايۍ ژورنالسته، ليکواله، د ښځو د رايې ورکولو حق پلوۍ او محافظه کار وه، چا چې  د «ايور ګليډز» د خالي کولو او پرمختګ لپاره پر ځمکه د بيا دعوه کولو د هڅو پر ضد د خپل سختې دفاع له امله شهرت موندلی و. د «ميامي هيرالډ» لپاره د کار کولو په موخه د ځوانې ښځې په توګه ميامي ته ولاړه، نوموړې ازاده ليکواله شوه چې له سلو زياتې لنډې کيسې يې وليکلې، کومې چې په مشهورو مجلو کې خپرې شوې. د هغې تر ټولو اغېزناک کتاب د « The Everglades: River of Grass» (۱۹۴۷) په نوم و، کوم چې د «ايورګليډز» منلی تصور، د يو بې ګټې خدنګ پر ځای د يو ارزښتمن سيند په توګه تشریح کړ. د دې کتاب اغېز د «ريچل کارسن» د اغېزناک کتاب « Silent Spring»(۱۹۶۲) سره پرتله شوی دی. د هغې کتابونو، کيسو او د ژورنالزم دندې نوموړې په ميامي کې اغېزناکه ښځه وګرځوله، کومو چې هغې ته د خپلو موخو پر مخ وړلو کې بريا ورکړه.
د يوې ځوانې ښځې په توګه، «ډاګلس» د ښځو د رايې حق او مدني حقوقو د خوځښتونو په اړه باشعوره او په سياسي بڼه يې پوهاوی درلود. په نهه اويا کلنۍ کې له هغې غوښتل شوي و چې د «ايورګليډز» د ساتنې په برخه کې مرکزي دنده تر سره کړي. د هغې د ژوند په پاتې نهه ويشتو کلونو کې، نوموړې د سويلي فلوريدا د طبيعي ساتنې او بيا ابادولو لپاره «یوه سخت زړې خبرياله او بې وېرې جنګيالۍ وه». د هغې نه ستړې کېدونکو هڅو نوموړې ته د « Grande Dame of the Everglades» د عرفي نوم د بېلا بېلو مختلفونو حالتو تر څنګ په فلوريډا کې د ځمکې د پرمختګ څخه د ګټې تر لاسه کولو کرنيز او سوداګريزو ګټو دوښمنۍ هم ورترغاړه کړې. هغې همدا راز د ازدۍ لپاره ولسمشريز مډال په ګډون ګڼې جايزې وګټېلې او د شهرت په ګڼو ټولنو کې شامله شوه.
ډاګلس تر ۱۰۸ کلونو ژوند وکړ، نږدې د ژوند تر پايه يې د «ايورګليډز» د خپل حالت ته ګرځولو لپاره کار وکړ. د هغې له مړينې وروسته، په لندن کې د « The Independent» يو ويرنه (مرثيه) ليکونکي وويل، «د امريکايي چاپيرياليز خوځښت په تاریخ کې، له مارجوري سټون مين ډاګلس څخه زيات د يادولو وړ څېرې کمې دي».
د ژوند لومړي کلونه
مارجوري سټون مين د ۱۸۹۰ز کال د اپريل په اومه نېټه د «مينيسوټا» په «منيپوليس» کې زېږېدلې وه، نوموړې د وايلن غږونکي «فلورنس لليان ټريفيتن» (۱۸۵۹-۱۹۱۲) او «فرانک براينټ سټون مين» (۱۸۵۷-۱۹۴۱) يوازينی بچی و. د هغې له لومړيو يادښتونو څخه يو يې هم د هغې د پلار هغې ته د «هيواتا» سندرې لوستل و، په کومه کې چې هغه د دې په اورېدلو سره په ژړا شوه چې «هيواتا» ته د کښتۍ چلولو د لرګي د ورکولو په موخه بايد ونه خپل ژوند له لاسه ورکړي. هغه له کوچنيوالي څخه لوستل کول او شوقي لوستونکې وه. د هغې لومړی کتاب د «په ونډرلینډ کې د اليس سفرونه» په نوم و، کوم چې هغې په ځوانۍ کې تر هغه وخته ښه وساته، کله چې «په انساني بڼه کوم شيطان هغه کتاب پور کړ او بېرته يې رانه وړ». په څلور کلنۍ کې هغې له فلوريډا څخه لیدنه وکړه او له دې سفر څخه د هغې تر ټولو څرګند يادښت د «ټيمپا بی هوټل» څخه له يوې ونې د نارجو راشکول و. له دې ځايه هغه او د هغې مور او پلار له «ټمبا» څخه د هوانا پر لور په يوه بېړۍ کې په سفر ولاړل.
د مارجوري مور او پلار هغه مهال سره جلا شول چې دا شپږ کلنه وه. د هغې پلار د ناکامو سوداګريو يو لړ ناکامې طرحې وزغملې او د بې ثباتۍ له امله د هغې مور نوموړې د «ماساچوسټس» په «ټاونټن» کې د «ټريفيتن» کورنۍ کور ته يو ناڅاپي ولېږدوله. نوموړې په دې کور کې له خپلې مور، ترور او نيا او نيکه سره ژوند وکړ، د چا چې په خپلو کې ښې اړيکې نه درلودې او په پرله پسې ډول يې د هغې د پلار په اړه ناسمې خبرې کولې چې له امله يې هغه د ناهيلۍ ښکار شوه. د هغې مور، څوک چې مارجوري د «ښې پياوړتيا» په توګه معرفي کړې، په «پرويډينس» کې څو ځلې د رواني ناروغۍ يو مرکز ته استول شوې وه. د هغې د مور او پلار جلا والي او د هغې د مور د کورنۍ شخړو هغه له داسې حالت سره مخ کړه چې د شپې به وېرېده. هغې په خپل پاتې ژوند کې «د يو شکي او اختلافي» حالت نسبت خپلې کمزورې پالنې ته کړی دی.
په ځوانۍ کې مارجوري په لوستلو کې ارامي پيدا کړه او په پايله کې هغې په لیکلو پيل وکړ. په شپاړس کلنۍ کې هغې د « St. Nicholas Magazine» په نوم د هغه مهال د کوچنيانو له ډېرې مشهورې خپرونې سره همکاري وکړه – همدا راز د « Double Beheadings and Double Curtailings» په عنوان په يوې کيسۍ (معما) سره يې د شلمې پېړۍ د لومړيو خپرونکو ليکوالانو «ايف. سکاټ فټرجيرالډ، ريچل کارسن» او «وليم فالکنر» سره يې همکاري درلوده. په ۱۹۰۷ز کال کې، د «بوسټن هيرالډ» نوموړې ته يوه جايزه ورکړه، دا جايزه يې د « An Early Morning Paddle» په عنوان د يوې کيسې له امله ورکړې وه چې د يو هلک په اړه يې ليکلې وه، چا چې له يوې جالې (کوچنۍ کښتۍ) څخه لمر خاته ليدلي و. څومره چې د هغې د مور رواني حالت خرابه شو، مارجوري لا زيات مسئوليتونه په غاړه واخستل، په پايله کې يې د کورنۍ ځينې مالي چارې هم سمبالې کړې او د حالاتو له امله په هغې تپل شوې پختګي يې تر لاسه کړه.
زده کړه او واده
مارجوري په ۱۹۰۸ز کال کې د خپلې مور د ذهني حالت په اړوند د سخت زړه نازړه والي سره سره کالج ته تګ پيل کړ. د هغې ترور او نيا له هغې سره خپلې اندېښنې شريکې کړې، خو پوه شول چې هغه بايد کالج ته ولاړه شي، څو خپل ژوند پيل کړي. هغه په «ويلز» کالج کې د لوړو نمرو تر لاسه کونکې زده کوونکې وه، په ۱۹۱۲ز کال کې يې لسانس درجه تر لاسه او فارغه شوه. نوموړې د ويناوالۍ په ټولګيو کې ځانګړې بريا تر لاسه کړه او د خپلو شپږو ټولګيوالو سره د رايې ورکولو د حق په لومړۍ ټولنه کې شامله شوه. نوموړې د تولګي استازې ويناواله وټاکل شوه؛ خو له دې امله چې له مخکې څخه په نورو فعالیتونو کې ښکېله وه، ويې نه شول کولای دا دنده پر مخ يوسي. د خپل وروستي کال پر مهال، کله چې هغه کور ته تللې وه، مور يې ورته په خپله سينه يو پړسوب (دانه/غوټه) وښود. مارجري د دې پړسوب (دانه) د لرې کولو لپاره د جراحي عملياتو د تر سره کولو لپاره ترتيب جوړ کړ. د فراغت له مراسمو وروسته، د هغې ترور هغې ته خبر ورکړ چې د مور په بدن کي يې ناروغي خپره شوې او څو مياشتې وروسته يې مور مړه شوه. دې کورنۍ د جنازې مراسم تر مارجوري پورې وځنډول.
د کالج له ملګرو سره يو شمېر دندو ته له تګ وروسته، په کومو کې چې هغې ښه احساس نه کاوه، «مارجوري سټونمين» په ۱۹۱۴ز کال کې له «کينت ډاګلس» سره وکتل. د هغه له چلند څخه ډېره متاثره شوه او په هغه توجه باندې حيرانه شوه چې نوموړي د دې په وړاندې ښودلې وه، تر دې چې له هغه سره يې په درې مياشتو کې واده وکړ. نوموړي خپل ځان د يوې ورځپاڼې د مدير په توګه معرفي کړ او له هغې څخه دېرش کاله مشر و، خو دا واده ډېر ژر له ناکامۍ سره مخ شو، کله چې معلومه شوه چې هغه یو چلباز هنرمند و. په نورو ټولو چارو کې له وفادارۍ سره سره، مارجوري د هغه د دوه ګوني حالت اصلي اندازه په بشپړ ډول معلومه نه کړای شوه. ډاګلاس له مارجوري سره په داسې حال کې واده کړی و چې هغه يوه بله مېرمن هم درلوده. کله چې هغه له دې امله په زندان کې شپږ مياشتې تېرې کړې چې هغه د ناسم چيک د چلولو هڅه کړې وه، نوموړې بيا هم له هغه سره وفاداره پاتې شوه. د هغې غايب پلار څخه په فريب سره د پيسو وهلو لپاره د هغه طرحې د مارجوري په حق کې کار وکړ، په دې ډول چې د «فرانک سټونمن» پام يې ځان ته واړاوه. د مارجوري اکا هغه قانع کړه چې ميامي ته ولاړه شي او دا واده پای ته ورسوي. د ۱۹۱۵ز کال د مني په موسم کې مارجوري سټونمين ډاګلس نيو اينګلينډ څخه ولاړه، څو له خپل پلار سره يو ځای شي، څوک چې هغې د خپل پلار او مور له جلا کېدو وروسته نه و لېدلی. له هغې لږه موده مخکې د هغې پلار له «لليس (ليلا) ايلينور شاين» سره واده کړی و، څوک چې د تاماس جفرسن کودۍ وه (د لمسي لمسۍ) (د هغې نېکه فرانسس ډبليو ايپيس و). مارجوري وروسته ولیکل چئ «شاين» «په فلوريډا کې زما په ټول ژوند کې تر ټولو لومړۍ او ښه ملګرې وه». په ۱۹۱۵ز کال کې فلوريډا ته تر تګ وروسته، مارجوري ډېره کمه ماساچوسټ ته تله، خو بيا يې هم د دې ښار سره مينه پاتې وه، د «د سيند غږ» په نوم د هغې يادښتونه «ماساچوسټس ته، له مينې سره» ته ډالۍ شوی دی.
څو ودونه کول
څو ودونه کول (Polygamy) په یو وخت کې د څو ښځو د لرلو حالت ته وايي. هغه مهال چې یو نارینه په یوه وخت کې له یوې څخه زیاتې ښځې ولري ټولنپوهان دغه حالت ته د څو ښځو لرل (polygyny) وايي. که چېرې یوه مېرمن بیا په یو مهال کې له یوه مېړه څخه زیات ولري هغو ته بیا د څو مېړنو لرل (polyandry) ویل کېږي.
د زیاتو ښځو لرلو پر خلاف یوه ښځه لرل (monogamy) هغه حالت ته ویل کېږي چې یوازې له دوه اړخونو جوړېږي. د یوې ښځې لرلو (monogamy) په څېر د څو ښځو لرلو اصطلاح (polygamy) په عملي بڼه د واده ټولو هغو اړیکو ته کارول کېږي چې هغه رسمیت ولري او که نه. په ټولنیزه ژوند پوهنه او ځناور پوهنه کې څېړونکي د پولي ګمي له اصطلاح څخه د څو ګونې جفت ګیري په پراخه معنا کې کار اخلي.
د څو ودونو کول په لویدیځه افریقا او مرکزي افریقا کې دود دی او دغه سیمې د «څو ودونو کوونکو سیمو د کمربند» په توګه یادېږي. هغه هېوادونه چې په نړۍ کې د څو ودونو کولو تر ټولو لوړه کچه لري بورکینا فاسو، مالي، ګامبیا، نایجر او نایجریا دي.
بودېزم
به بودايي آئین کې واده کول کوم سپېڅلي مراسم نه دي؛ او یوازې یوه سیکولار چاره ده. په معمول ډول بودایي راهبان ودونه نه کوي (په داسې حال کې چې یو شمېر ډلو ته اړوند کشیشان او راهبان یې ودونه کوي). همدا دی چې په بودایي آئین کې د واده هېڅ مذهبي جواز شتون نه لري او له امله یې له یو هېواد څخه تر بل پورې د واده مراسم فرق کوي. بودايي لارښود کتاب پاربهاوا وايي «هغه نارینه چې له یوې ښځې راضي نه وي او په نورو پسې ګرځي د زوال پر لور درومي». داسې ښکاري چې د بودايي آئین د کتاب نورې برخې د ښځو د شمېر اړوند نامطلوب چلن لري او یو شمېر لیکوالان یې اړوند دې پایلې ته رسېدلي چې بودېزم په ټولیزه توګه هغه نه تائید کوي او یا هم هغه د ګډ ژوند د تحمل وړ او یا هم فرعي اړیکې په توګه په پام کې نیسي.
تر ۱۹۳۵ زکال پورې په تایلنډ کې د څو ودونو کولو رسمیت درلود. په میانمار کې څو ښځې لرل په ۲۰۱۵ زکال کې غیرقانوني شول. هغه مهال چې بودايي متون چینايي ژبې ته وژباړل شول له یوې ښځې څخه له زیاتو سره اړیکې د ژوندانه د نامناسبو شریکانو په ډله کې اضافه شوې. په تبت کې په سنتي ډول د څو ښځو لرل او څو مېړونو لرل دود و چې له امله یې له څو ښځو یا مېړنو سره اړیکه لرل هېڅکله د نامناسبو شریکانو سره د جنسي اړیکې په توګه نه ګڼل کېدې.
عیسویت
په داسې حال کې چې د عیسویت لرغوني تړون د خدای د فدایانو ترمنخ د څو ښځو لرلو څرګندونه کړې، خو ډیری عیسوي ډلې د څو ښځو لرل رد کوي او یوه ښځه لرل په یوازې توګه معیاري بولي. له دې سره یو شمېر عیسوي ډلو په مختلفو دورو کې د څو ښځو لرل تجربه کړي او یا یې هم اوس مهال ترسره کوي. یو شمېر عیسویان په فعاله توګه دا بحث کوي چې آیا د عیسویت نوی تړون یا عیسوي اخلاق څو ودونو کولو ته اجازه ورکوي یا هغه منع کوي.
ورته مهال نوی تړون تر ډېره پورې د ودونو د تعدد اړوند چپ پاتې دی، یو شمېر یې د عیسی د تکرار اړوند پخوانیو متونو ته په اشارې څرګندوي چې نارینه او ښځینه «یو جسم» کېږي. له دې سره یو شمېر نور بیا قرنتیان ته د پولس دغه خطاب ته اشاره کوي: «آیا تاسو په دې نه پوهېږۍ یو څوک چې له فاحشې سره یوځای کېږي له هغو سره یو جسم کېږي؟ ځکه هماغه ډول چې لیکل شوي: «هغوی دواړه یو جسم کېږي». د څو ودونو کوونکي ادعا کوي چې دا جسمي اړیکې ته اشاره کوي نه روحي اړیکې ته.
هندوئیزم
ریګ ودا دې ته اشاره کړي چې ودايي دوره کې یو نارینه کولای شول له یوې ښځې څخه زیاتې ولري. دغه چاره د رامایانا او مهابهاراتا په حماسو کې په اثبات رسېدلې. دارماشاسترانو نارینه و ته اجازه ورکوله چې له زیاتو ښځو سره واده وکړي خو په دې شرط چې لومړۍ ښځه یې ورسره هوکړه ولري. د دغې چارې د موجودیت سربېره څو ودونه کول په معمول ډول د لوړې طبقې خلکو کار و. عادي وګړو یوازې په هغه حالت کې د دویم واده اجازه لرله چې له لومړۍ څخه به یې زوی نه کېده او یا به یې له خپلې ښځې سره اختلاف درلود ځکه چې په هندوئیزم کې د طلاق قانون شتون نه درلود.
اسلام
ګډ ژوند ته په اړونده اسلامي فقه کې مسلمان نارینه د معقولو او موجه شرایطو لرلو په صورت کې کولای شي په یوه وخت کې له یوې زیاتې ښځې ولري، خو شمېر یې باید له څلورو زیات نه شي. مسلمانې ښځې بیا په هېڅ ډول شرایطو کې اجازه نه لري په یوه وخت کې له یوه مېړه زیات ولري.
د قران مجید د ۳۰م سورت د ۲۱م آیت پر بنسټ آیډیال اړیکه هغه ارامښت دی چې ښځه او مېړه یې د یو بل په غېږ کې ترلاسه کولای شي: ژباړه: او د هغه له نښو ځنې دا دي چې تاسو لپاره يې ستاسو له نفسونو څخه جوړې پيدا كړې، د دې لپاره چې تاسو هغو ته (په مايله كېدو سره) سكون حاصل كړئ او هغه ستاسو په مینځ كې مینه او مهرباني پیدا كړه، بېشكه په دغو كې خامخا نښې دې د هغه قوم لپاره چې ښه فكر كوي.
-       قران مجید، ۳۰م سورت (الروم)، ۲۱م آیت د قران مجید له مخې په خاصو شرایطو کې د څو ښځو لرل جواز لري. له یوې ښځې څخه له زیاتو سره واده کول سخت شرایط لري، ځکه د اسلام د مبارک دین د قوانینو له مخې نارینه باید د خپلو ښځو د مالي ملاتړ توان ولري او د دوی ترمنځ منصفانه چلن وکړي. ورته مهال اسلام د هغو نارینه و لپاره چې وېرېږي د خپلو ښځو ترمنځ به عدالت ونشي کړای د یوې ښځې کولو لارښوونه کوي؛ هماغه ډول چې د قران مجید د څلورم سورت په ۳م آیت کې راغلي:  ژباړه: او كه چېرې تاسو وېرېدلئ له دې چې د یتیمانو په حق كې به انصاف ونه كړى شئ، بیا نو له (نورو) هغو ښځو سره نكاح وكړئ چې ستاسو خوښې وي، دوه دوه، یا درې درې، یا څلور څلور، نو كه تاسو وېرېدلئ چې انصاف به ونه كړى شئ، بیا نو له یوې (اصیلې ښځې) سره (نكاح وكړئ)، یا وینځه (واخلئ)، دا (طریقه) ډېره نژدې ده دې ته چې تاسو به ظلم ونه كړئ.
-       قران مجید، څلورم سورت (النسا)، دریم آیت ورته مهال مسلمانې ښځې په یو وخت کې د څو مېړونو د کولو اجازه نه لري، خو د طلاق یا د مېړه د مړینې په حالت کې د عدت د وخت له پوره کولو وروسته کولای شي بیاځلي واده وکړي ځکه چې طلاق په اسلامي شریعت کې جواز لري. هغه نامسلمانه ښځه چې له کافر مېړه وتښتي او اسلام ومني دا واک لري چې له خپل پخواني مېړه څخه له طلاق اخیستو پرته واده وکړي ځکه چې په تېښته سره یې واده د اسلام له نظره منحل کېږي. هغه نا مسلمانه ښځه چې د جګړې پر مهال د مسلمانانو له خوا اسیره ونیول شي، کولای شي بیاځلي واده وکړي، ځکه چې له نامسلمان مېړه سره یې واده د مسلمانانو له خوا د اسیر کېدو په صورت کې د اسلام له مخې منحل کېږي. د دغه ډول واده اجازه د قران کریم د څلورم سورت په ۲۴م آیت کې ورکړل شوې. په دغه ایت کې د اړیکې په شفافیت، متقابلې هوکړې او له فحشا څخه د مخنیوي په موخه د مهر په ورکړې هم ټینګار شوی چې داسې په کې راغلي دي:  ژباړه: او (پر تاسو باندې حرامې كړى شوې دي) مړوښې ښځې مګر (حرامې نه دي) هغه چې تاسو يې مالكان شئ (ستاسو وینځې شي) دا پر تاسو باندې (د) الله لازم كړى (قانون) دى او چې له دغو (ښځو) نه ماسِوا دي هغه تاسو لپاره حلالې دي، (په دې شرط) چې د خپلو مالونو په ذریعه يې غواړئ، چې عفت غوښتونكي یئ، بدكاري كوونكي نه یئ، بیا چې تاسو له هغوى نه د ښځه والي فايده واخيستله، نو هغوى ته خپل مهرونه وركړئ، چې مقرر شوي دي او (اى خاوندانو او ښځو!) پر تاسو باندې هېڅ حرج نشته په هغه څه كې چې (د مهر) له مقررولو نه پس تاسو په خپلو كې په هغه (كې په كمي، یا زیاتي) باندې راضي شئ، بېشكه الله له ازله پر هر څه پوه، ښه حكمت والا دى.
چې يوازې شين ګوند
“Alliance 90/The Greens” چې يوازې شين ګوند يا “Greens” هم ورته ويل کېږي، د المان يو شين سياسي ګوند دی. دا په ۱۹۹۳ زکال کې د شين ګوند “The Greens” (چې په ۱۹۸۰ز کال لويديځ المان کې جوړ شو) او ۹۰ اتحاد (چې په ۱۹۹۰ زکال ختيځ المان کې جوړ شو) د يو ځای کېدنې په توګه رامينځته شوی و. “The Greens” په خپله په ۱۹۹۰ زکال کې د المان له بيا يو ځای کېدنې څخه وروسته د ختيځ المان له شين ګوند سره يو ځای شو.
د ۲۰۲۲ز کال د جنوري له راهيسې ريکارډا لانګ “Ricarda Land” او اومېډ نورېپور “Omid Nouripour” د ګوند دوه ګډ مشران وو. دا ګوند اوسمهال د المان په ښکتنۍ يا ولسي جرګه “Bundestag” کې له ۷۳۶ څوکيو ځنې ۱۱۸ څوکې لري، د ۲۰۲۱زکال فدرالي ټاکنو کې يې ۱۴،۸ سلنه رايې تر لاسه کړې او پارلماني ډله يې د شپږ ډلو درېيمه لويه ډله ده. د ګوند پارلماني ګډ مشران بريتا هابيلمان “Britta Haßelmann” او کاترينا ډورګ “Katharina Dröge” دي. د ګرين ګوند د دوه دورو پر مهال د فدرالي حکومت برخه و: په لومړي ځل له ۱۹۹۸ ز کال څخه تر ۲۰۰۵زکال پورې د سوسيال ديموکراتاتو “SPD” د کوچني ملګري په توګه او دويم ځل د المان د ۲۰۲۱ز کال له فدرالي ټاکنو څخه وروسته له سوسيال ديموکرات او ازاد ديموکراتيک ګوند “FDP” سره يو ځای و. ګرين ګوند په شولز کابينه “Scholz Cabinet” کې د لومړي وزير روبرت هابيک او د بهرنيو چارو د وزير انالينا بايربوک په ګډون پينځه وزيران لري.
نوموړی ګوند له سارلېنډ څخه پرته د المان په ټولو شپاړلس ايالتي مقننه قوو کې څوکۍ لري او په يوولس ايالتونو کې د ايتلافي حکومتونو غړی دی. ولسمشريزو چارو کې د بادين – اوتيمبيرګ “Baden-Wurttemberg” وزير وېنفرېډ کريچمان “Winfried Kretshmann” المان کې د شين ګوند د حکومت يوازينی مشر دی. د بادين اوتيمبيرګ لانتاګ “Landtag of Baden-Wurrtemberg” هم يوازينۍ ايالتي مقننه ډله ده، چې ۹۰ اتحاد/د ګرين ګوند په کې تر ټولو لوی ګوند دی؛ ياد ګوند د باواريا، هامبرګ، هيسي او شليزوېګ هولسټين په مقننه ډلو کې دويم لوی ګوند دی.
“Alliance 90/The Greens” ګوند د اروپا د شين ګوند او اروپايي پارلمان کې د شين اروپايي ګوند خپلواک اتحاد “Greens-European Free Alliance” بنسټګر غړی دی. ياد ګوند اوسمهال د اروپايي پارلمان د ۲۱ غړو په درلودلو سره د G/EFA ډلې تر ټولو لوی ګوند دی. د ۲۰۱۹ز کال اروپايي ټاکنو کې “Alliance 90/The Greens” ګوند د ۲۰،۵ سلنه رايو په ګټلو سره د المان دويم لوی ګوند و. ګوند د ۲۰۲۱ز کال ډسمبر کې ۱۲۵۱۲۶ غړي درلودل، چې د غړيتوب له مخې د المان څلورم لوی ګوند و.
ايالتونو کې پخواني نومونه او
شين ګوند په لومړيو کې د ۱۹۸۰ز کال په جنوري کې د “Die Grunen” (شين) په نوم لويديځ المان کې رامنځته شو. ياد ګوند د ۲۰ پېړۍ د وروستيو د هستوي انرژۍ له ضد، چاپيريالي، سولې، نوي کيڼ اړخي او نوي سوسيال خوځښتونو څخه وده وکړه.
“Grune Liste Umweltschutz” (چاپيريالي خونديتوب لپاره د شين ګوند لښتليک) هغه نوم و، چې د المان فدرالي جمهوريت په ښکتني ساکسوني “Lower Saxony” او نورو ايالتونو کې ځينو څانګو لپاره کارول شوی و. دا ډلې په ۱۹۷۷ز کال کې رامينځته شوې وې او بېلابېلو ټاکنو کې يې برخه اخيستې ده، چې زياتره يې په ۱۹۸۰ز کال له شين ګوند سره يو ځای شوې.
د شين ګوند د لويديځ برلين ايالتي څانګه په ۱۹۷۸ز کال کې د متبادل لښتليک “Alternative Liste” يا کټ مټ د “Alternative Liste fur Demokratie und Umweltschutz” (د ديموکراسۍ او چاپيريالي خونديتوب متبادل لښتليک) په نوم رامينځته شوې وه. او په ۱۹۸۰ز کال کې د شين ګوند د لويديځ برلين رسمي څانګه شوه. په ۱۹۹۳ز کال د ختيځ برلين د شين ګوند او ۹۰ اتحاد سره له يو ځای کېدلو څخه وروسته يې نوم ۹۰ اتحاد/د برلين شين ګوند “Alliance 90/The Greens Berlin” ته بدل شو.
د شين ګوند د هامبرګ ايالتي څانګه په ۱۹۸۲ز کال کې له خپلې بنسټ ايښودنې څخه تر ۲۰۱۲ز کال پورې د “Grun-Alternative Liste Hamburg” (GAL: د شين ګوند متبادل لښتليک) په نوم يادېده او په ۱۹۸۴ز کال د شين ګوند د هامبرګ رسمي څانګه شوه.