الکان
–5 د ورتس سنتيز Wurtz- Synthese) ) : الکان د دوو مولوالکايل هلوجنيد اودوومولو فلزي سوديم څخه استحصاليږي. د مثال په ډول : –6 د کولبې سنتيز(kolbe-Synthese) : د کولبې د استحصال د طريقي په واسطه کولاي شو هغه الکان چې د کاربن او هايدروجن شمير يې زيات وي او په نورو طريقو په مشکل حاصليږي لاس ته راوړو. ددې طريقې په اساس د کاربن تيزابو د سوديم. پتاشيم او يا کلسيم د مالګو الکتروليز جوړوي. په دې تعامل کې د کاربوکسلات انيون د انودي تحمض (anodic  Oxidation) په واسطه لومړى دکاربوکسيل راډيکل او ورپسي د کاربن ډاى اکسايد د جدا کيدو (Decarboxylation) ورسته دالکايل راډيکل جوړيږي. د دوو الکايل راډيکالو د ډايميريزشن (Dimerization) څخه الکان په لاس راځي. د کاربوکسيل راډيکل او يا الکايل راډيکل چې د منځني تعاملاتو په نتيجه کې جوړيږي ، د تعامل د جريان څخه نشو جداکولاۍ. –7 انشقاق (Craking) : کرکينګ: داسې طريقه ده چې په پتروشيمي کې زيات ماليکولي وزن لرونکي هايدروکاربنونه د سونګ وړ موادو او يا په لږ ماليکولي وزن لرونکي هايدروکاربنونو ټوټه کيږي يا په بل عبارت د اوږد زنځير لرونکي هايدروکاربنونه د هايدروکاربنو په لنډو زنځيرونو ټوټه کيږي. د کاربوکسليکي مالګو او القليو د تعامل څخه د لاندې طريقي سره سم الکانونه په لاس راوړي : ميتان + سوديم کاربونيټ                                         سوديم هايدرواکسايد  + سوديم اسيتيت –8 د عضوي تيزابونو ډي کاربوکسيلشن Decarboxylation : له پورته نومل شويو طريقو څخه ترټولو موهمه طريقه د دي کاربوکسيليشن طريقه ده ، ددې طريقې ښه والى په دې کې دى چې کيمياوي تعاملات په مقداري توګه سرته رسيږي او هم په دې تعامل کې اړخيز مواد په لاس نه راځي ياني د لاسته راغلي کاربن شمير د لومړنيو موادو کاربن د شمير سره برابردى ، د بلي خوا د اړتيا وړ لومړني مواد په اسانۍ سره له الکولونو څخه په لاس راوړو ، همدارنګي الکايل هلوجنيدونه د الکولو څخه په لاس راوړي لکه د ايستريفيکشن Esterifiction د عمليي په وسيله. که د هلوجنيد محلول په مطلقه ايترو کې حل او د هغه د پاسه د مګنيزيم پوډر وا چوي او لږ يې ګرم کړي مګنيزيم او يا د مګنيزيم پوډر ورو ورو حليږي ، د ګرينيارد د معيار توليديږي ، په معمولي توګه په دې عمليه کې الکايل برومايد او يا الکايل ايودايد د ګرينيارد  معيار د جوړولو لپاره استعماليږي. –9 دالکايل هلوجنيدونو هلوجنونه يې د سوديم ، سپين زر او يا مسو په وسيله ايستل کيږي او پاتي دوه موله د الکينونو سره تعامل کوي او د هغوې څخه يو الکان لاسته راځي لکه : –10 د ځنيو فلزاتو د کاربايډونو څخه د اوبلن تيزابو او يا اوبو د اغيزې څخه الکان په لاس راځي لکه د المونيم کاربايد څخه د اوبو د تعامل له امله په ډيره اسانۍ سره د الکان غاز په لاس راځي لکه داسې : په پورته توګه د لنتان ، توريوم ، يورانيوم او منګنيز د فلزاتو د کاربايدونو څخه هم CH4 په لاس راځي مګر ددې طريقې لاسته راغلى متان سوچه نه وي بلکې د نامشبوع مرکباتو لکه ايتلين او استلين سره ګډوي. د الکانونو تعاملات الکان د ډيرو نورو مرکباتو په مقايسه چې فعالي معوضي لري ثابت دي او د ډيرو معيارونو سره په تعامل کې نه داخليږي. دنا مشبوع الکانو (Alkene, Alkyne) پر خلاف ، مشبوع الکان ان په ډيره لوړه تودوخه کې هم د غليظو فلزي تيزابو ، قلوي ، د تحمض او ارجاع کونکو موادو سره تعامل نه کوي. دالکانو تحمض د سوزولو په واسطه او د الکانو هلوجنيشن د راډيکالي تعويضي تعاملاتو په نتيجه کې د الکانو د مهمو تعاملاتو څخه شميرل کيږي. –1 دالکانو تحمض (Oxidation) : د اکسجن په واسطه : د عضوي مرکباتو د ډيرو مغلقو تعاملاتو څخه يو هم د هغوې سوزول دي چې انرژي تري لاس ته راځي. په لمبه کې الکان د هوا د اکسيجن سره سوزي کاربن ډاى اکسايد او اوبه تري حاصليږي. د دې تعامل څخه ډيره تودوخه هم ازاديږي. CH4 +  2O2                              CO2   +     2H2O                           ΔH= – 891, 79KJ/mol 2CH3 – CH3 +    7O2                      4CO2   +  6H2O       ΔH= – 1314,66KJ/mol دغه تعامل يو ايګزوترميک تعامل (Exothermic  Reaction) دى. ايګزوترميک تعامل هغه تعامل دى چې سيستم انرژي ورکړي يعني د تعامل په جريان کې انرژي ازاده شي نو له همدې کبله د HΔ علامه هم منفي ده. که يو سيستم انرژي واخلي يعني د يو تعامل د اجرا لپاره تودوخه ورکړل شي د غه تعامل د اندوترم تعامل (Endothermic  Reaction) په نوم ياديږي او HΔ  علامه مثبت وي. که د تحمض عمليه مکمله نه وي نو په دي حالت کې د ميتان د کنترول شوي تحمض څخه اسيتلين ، هايدروجن او کاربن مونو اکسايد حاصليږي او دا تعامل د نامکمل (قسمي ) تحمض (Partian Oxidation) په نوم ياديږي . –2 په خپل سر تخمض (Autoxidation) : عضوي مرکبات نه يواځي د سوزولو په واسطه د هوا داکسيجن سره تعامل کوي بلکې په عادي تودوخه کې هم د هوا د اکسيجن په واسطه ورو ، ورو تحمض کيږي د تحمض دغسې جريان چې په هغه کې کټلست نه استعماليږي د په خپل سر تحمض Autoxidation)) په نامه ياديږي. غير فعال Alkane   په عادي تودوخه کې په ډيره کمه اندازه تحمض کيږي چې ان د هغې اندازه کول د امکان څخه لري وي. اما خوروور الکان په ځانګړي توګه چې دريمي کاربن (Tertiary Carbon) ولري د يو کټلست په شتون کې او يا د تودوخي په لوړه درجه کې تعامل کولاي شي چې د هغې تعامل څخه ډير فعال او غير ثابت الکايل هايدروپرواکسايد جوړيږي چې په صنعت کې د هغې څخه د فنول او اسيتون د لاسته راوړلو لپاره کار اخيستل کيږي