cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پان ایرانیزم
د ایران د ویش په اړه
زما په اند پان-ایرانزم باید د لرغونې ګډې ژبې او ادبیاتو د ساتنې لپاره د پارسي ژبې د سیمې د ټولو اوسېدونکو د ګډو هڅو "مثالي" او هدف وي. زما مطلب دا دی چې د ټولو ایراني نژادونو – پارسیانو، افغانانو، لاریو او ازریانو، کردانو، بلوڅانو، تاجکانو او نورو – د څو زره کلن ګډ تاریخ او د ګډې ادبي ژبې او ادب د ساتنې او درناوي لپاره د یووالي په مانا ده. ايراني روڼ اندو هيڅکله د نورو هېوادونو په خاوره د تېري فکر نه دی کړی. دا تل ویل شوي چې موږ باید د سیمې په شرایطو کې خپل اوسنی وضعیت وساتو او پیاوړی کړو. زموږ پان-ایرانزم باید دفاعي او کلتوري وي، نه برید. دا په دې معنی ده چې د نورو "پینونو" په څیر مقاومت وکړي، لکه پان تورانیزم یا پان عربیزم، څوک چې د خپلو ځمکنیو سرحدونو څخه د تیریدو اراده لري.
د پان ایرانیست ګوند دغه حرکت په لاندې ډول معرفي کوي:
پان ایرانیزم د ایران د ملت د حاکمیت د تامینولو لپاره د ټولو ایرانیانو یووالی او همغږي ده. د ایران ستر ملت یو وطن، تاریخ، کلتور او رسمونه لري. انحراف، تفرقه او اوسنی حالت د ایران پر ملت تحمیل شوی دی. پان ایرانیزم د ایران د ملت د یووالي غورځنګ دی. پان ایرانیزم یو رغنده او تخلیقي حرکت دی. دا د ایران د تاریخ د سوکاله اهدافو پر بنسټ یو عصري پوځي سیسټم دی. پان-ایرانزم د ایراني ملت د ازادۍ او یووالي د ترلاسه کولو یوه لاره ده.
- د ګلستان تړون (۱۸۱۳) د اران او قفقاز لویه برخه جلا کړه.
- د ترکمانچې تړون (۱۸۲۸ م) د آران او قفقاز د یوې بلې برخې جلا کول
- د پاریس تړون (۱۸۵۷) د خراسان او آریانا د یوې برخې جلا کول (عصری افغانستان)
- حکیم گولډسمیت (۱۸۷۱ م) د مکران او بلوچستان جلا کول
- حکيميت زردشت (۱۸۷۳) د سيستان د برخو بېلول
- ارزورم II (1874) د سلیمانیه ولایت جلا کول
- د تهران تړون (1911) د خانقین ولایتونو د ویش په اړه
- وړه اګري (ارارات) انحلال (۱۹۳۲)
- د فیروزه کلي تخریب (۱۹۵۴)
- د بحرین تقسیم (۱۹۷۰)
په افغانستان کې پان ایرانیزم
که څه هم تر اوسه په افغانستان کې د پان ایرانیزم له نظریې سره کوم ګوند نه دی جوړ شوی او کومې ډلې یې ملاتړ نه دی اعلان کړی، خو د یو شمېر دري ژبو افغان روڼ اندو په منځ کې له هغه سره د یو ځای کېدو نښې شته او کېدای شي دا همغږي رامنځته شي. په نږدې راتلونکي کې به په افغانستان کې د پان ایرانیزم افکارو سره ډلې جوړې کړي.
همدارنګه په ټولنیزو پاڼو کې د ایران د پان ایران ګوند له خوا په خپره شوې نقشه کې هم افغانستان د ایران برخه ګڼل شوې ده.
د میزبان – پرازیټ هم مهاله تکامل
د میزبان – پرازیت یوځای تکامل د هم مهاله تکامل ځانګړی مورد دی چې په هغو کې پرازیټ او د هغو کوربه په دوامداره بڼه له یوبل سره جوړ راځي. دغه چاره کېدای شي د دوی ترمنځ تسلیحاتي تکاملي سیالي رامنځته کړي. یو بې ګواښه احتمال یې هم د پرازیټ د انتقال او ناروغۍ جوړونې ترمنځ تکاملي مبادله ده؛ ځکه که چېرې خپل میزبان په چټکۍ سره ووژني پرازیټ هم د مثل تولید نه شي کولای. بله نظریه چې د سرې ملکې فرضیه (Red Queen hypothesis) یې بولي؛ څرګندوي له دې امله چې میزبان او پرازیټ باید خپل تکامل ته له یو بل سره په همغږي توب دوام ورکړي او همدارنګه ځکه چې جنسي د مثل تولید په دوامداره توګه نوي ژنونه رامنځته کوي، دا په میزبان کې د پرازیټېزم د مثل د جنسي تولید په ګټه دی.
د میزبان – پرازیټ د هم مهاله تکامل په څېړنیزو ماډلونو کې له باکتریوم Bacillus thuringiensis سره نماتودCaenorhabditis elegans، سخت پوستکي لرونکي ډافنیا (Daphnia) او د هغو ګڼ شمېر پرازیټونه، اشریشا کولي باکتریا او تي لرونکي (د انسانانو په ګډون) چې د هغو په کولمو کې ځای لري؛ شاملېږي.
لنډه کتنه
د دغه فعل او انفعالاتو ډینامیک د سرې ملکې په فرضیه کې خلاصه کېږي، یعنې دا چې میزبان او پرازیټ په دوامداره توګه تغیر کوي او تکامل یې د یو بل سره یوځای همغږی کېږي.
د میزبان – پرازیټ هم مهاله تکامل هر چېرې شتون لري او د ټولو ژوندیو موجوداتو له دې ډلې د انسان، کورنیو حیواناتو او محصولاتو ترمنځ له بالقوه اهمیت څخه برخمن دی. یو شمېر تر ټولو مهمې ناروغۍ لکه مالاریا، ایډیز او انفلونزا د همدغو هم مهاله تکامل لرونکو پرازیټونو له امله رامنځته کېږي. د پرازیټونو د برید کولو د ستراتیژۍ او د میزبان د ایمني سیسټم ترمنځ د تکاملي همغږۍ غوره درک د ناروغیو لپاره د درملو او نویو واکسینونو په جوړولو کې مرسته کوي.
انتخابي محرکات (ډینامیک)
د میزبان – پرازیټ هم مهاله تکامل د متقابل ژنټیکي تغیر او همدارنګه د هغو په جمیعت کې د اللونو د فریکونسي د بدلونونو له مخې مشخص کېږي. دغه بدلونونه کېدای شي د درې ډوله اصلي انتخابي ډینامیکونو له مخې وټاکل شي.
منفي فریکونسي ته اړوند انتخاب
که چېرې یو نادر اللي ډول د انتخابي مزیت لرونکی وي؛ نو الل منفي فریکانس ته د اړوند انتخاب موضوع ګرځي. د بېلګې په توګه، پرازیټ باید د میزبان له تر ټولو رایج جنوټایپ سره ځان همغږی کړي، ځکه له دې امله کولای شي ګڼ شمېر میزبانونو ته لار ومومي. په خپل نوبت سره د یو میزبان نادر جنوټایپ کېدای شي له خوښې وړ انتخاب سره مخ شي، د هغو فریکونسي زیاته شي او بالاخره عام شي. له دې وروسته پرازیټ باید له پخواني نادر جنوټایپ سره ځان همغږی کړي.
منفي فریکانس ته د اړوند انتخاب له مخې هم مهاله تکامل چټک دی او په بالقوه توګه په څو نسلونو کې رامنځته کېږي. دغه ډول تکامل خپل پراخه ژنټیکي تنوع له غیر معمولو اللونو څخه په ملاتړ ساتي. د انتخاب دغه حالت ته تمه له څو حجراتو لرونکو میزبانونو څخه کېږي ځکه دغه ډول همغږي توب کېدای شي ګټمنو ژنټیکي توپیرونو (جهشونو) ته له اړتیا پرته ترسره شي هغه هم د هغو د نسبي لږ شمېر او د تولید د نسبي اوږد مهال له مخې چې په دغو میزبانونو کې په ډېرې لږ فریکونسي رامنځته کېدای شي.
له غالب حد څخه لوړ انتخاب
که چېرې د هتروزایګوټ فنوټایف په دواړو هموزایګوټونو باندې د اندام د تناسب برتري ولري (د هټروزایګوټ برتري، چې د هټروزیس لامل ګرځي) غلبه رامنځته کېږي. یوه بېلګه یې هم داسي شکله کم خوني ده (sickle cell anemia). دا د هموګلوبین په ژن کې د ژنټیکي تغیر له امله ده چې له امله یې د وینې د سرو حجراتو داسي (لور – هغه آله چې واښه پرې غوڅول کېږي) شکله جوړښتونه رامنځته شي او د وینې په رګونو کې د وینې د پرنډېدو لامل ګرځي چې له امله یې د وینې جریان کمېږي او د اکسیجن د انتقال کچه را کموي. ورته مهال دغه ژنټیکي بدلون د ملاریا پر وړاندې د مقاومت د زیاتوالي لامل ګرځي چې د پلازمودیم د پرازیټونو په واسطه رامنځته کېږي چې د میاشو څخه انسان ته د هغو له انتقال وروسته د وینې سرو کرویاتو ته لار مومي. له همدې امله د داسي شکله حجراتي ناروغۍ د اللونو هموزایګوټ او هټروزایګوټ ژنوټایفونه د ملاریا پر وړاندې د مقاومت څرګندويي کوي؛ په داسې حال کې چې هموزایګوټ د ناروغۍ د شدید فونوټایف تر اغېز لاندې راځي. ځای نیونکی هموزایګوټ چې د داسي شکله حجراتو د اللونو لېږدونکي نه دي؛ د پلاسمودیم په عفونت باندې د اخته کېدو استعداد لري. په پایله کې د هټروزایګوټ ژنوټایپونه په انتخابي ډول په هغو برخو کې چې د ملاریا ناروغي په کې زیاته وي؛ د علاقې وړ دي.
جهت موندونکی انتخاب
که چېرې یو الل د اندام د تناسب مزیت رامنځته کړي، د هغو په جمیعت کې فریکانس زیاتېږي – انتخاب یې جهت موندونکی یا مثبت دی. انتخابي ځای پر ځای کېدنه د جهت د انتخاب ډول دی چې په کې د فریکانس د زیاتوالی په پایله کې د ګټمنو اللونو او همدارنګه ورته د نږدې نورو اللونو د تثبیت لامل ګرځي. دغه بهیر منفي فریکانس ته د اړوند انتخاب څخه کرار په پام کې نیول کېږي. دغه چاره کېدای شي یوه «تسلیحاتي سیالي» رامنځته کړي چې په پرازیټ کې د ناروغۍ رامنځته کوونکي مکرر نوي صفات او همدارنګه په کوربه کې د نویو دفاعي ځانګړنو رامنځته کېدل شاملېږي.
د انتخاب دغه ډول احتمالا د یو حجره لرونکو ژوندیو موجوداتو او ویروسونو ترمنځ په تعاملاتو کې د هغو د جمیعت د لوړې کچې، د نسل د لنډ مهال، تر ډېره د هاپلوئید ژنومونو او همدارنګه د ژنونو د افقي انتقال له امله رامنځته کېږي چې د ګټمنو ژنټیکي بدلونونو او همدارنګه د جمیعت ترمنځ د هغو د خپرېدو احتمال زیات کوي.
د څېړنو لپاره موډلیز سیسټمونه
نماتود Caenorhabditis elegans او باکتریايي Caenorhabditis elegans سیسټمونه د ماډلیزو سیسټمونو په توګه د کوربه – پرازیټ د هم مهاله تکامل په موخه رامنځته شوي. د تکامل لابراتواري ازموینو د دغو تکاملي متقابلو غبرګونونو له د ډلې د متقابلو ژنټیکي بدلونونو، د تکامل د چټکتیا د زیاتوالي او ژنټیکي تنوع د زیاتوالي اړوند د ډېرو اساسي وړاندوینو؛ اړوند شواهد وړاندې کړي.
ډافنیا سخت پوستان او د هغو متعدد پرازیټونه د هم مهاله تکامل د مطالعې په اصلي موډل باندې اوښتي دي. میزبان کولای شي غیرجنسي او همدارنګه جنسي (په بیروني چاپېریال کې د القایي بدلونونو لرونکي) وي؛ له همدې امله د جنسي مثل تولید کولای شي په لابراتوارونو کې تحریک شي. د لسیزو پر مهال د ډافنیا مګنا او پاستوریا رموسا باکتریا مشترک تکامل بېرته رغول شوی او د دواړو ډولو د استراحت پړاونه یې له څو طبقه یي حوضچو څخه بېرته را ژوندي کړي او میزبانونه یې د پخوانیو پرازیټونو، د هغو د مشابه او راتلونکو طبقاتو سره مخ کړي دي. دغو څېړنو ښوولې چې پرازیټونو په متوسط ډول د نن ورځې له میزبانونو سره په زیاته کچه عفونتونه له ځان سره لرلي چې منفي فریکانس ته د اړوند انتخاب سره مطابقت لري.
شيرين عبادي
شيرين عبادي (د ۱۹۴۷ ز کال د جون په ۲۱مه زېږېدلې) يوه ايرانۍ سياسي فعاله، وکيله، پخوانۍ قاضۍ, د بشري حقوقو فعاله  او په ايران کې د «بشري حقوقو د مدافعينو مرکز» بنسټګره ده. د ۲۰۰۳ز کال د اکتوبر په لسمه نېټه عبادي ته د ديموکراسۍ او بشري حقوقو په برخه کې د مهمو مخکښو هڅو له امله د سولې نوبل جايزه ورکړل شوه، په ځانګړي ډول د ښځو، کوچنيانو او کډوالو په حقوقو کې.
ژوند او د قاضۍ په توګه د ژوند لومړي کلونه
عبادي په همدان کې زېږېدلې. د هغې پلار محمد علي عبادي په خپل ښار کې د رسمي اسنادو د تاييد رئیس او د سوداګرۍ قانون پروفيسر و. د هغې کورنۍ په ۱۹۴۸ز کال کې تهران ته کوچېدلې وه.
نوموړې په ۱۹۶۵ز کال کې د تهران پوهنتون د قانون په پوهنځي کې داخله واخسته او په ۱۹۶۹ز کال کې په فارغېدو سره د قاضي د دندې لپاره د وړتيا په ازموینو کې بريالۍ شوه. د شپږو مياشتو لنډمهالي مودې څخه وروسته، نوموړې د ۱۹۶۹ز کال د مارچ په مياشت کې په رسمي دول قاضۍ وټاکل شوه. هغې په ورته وخت کې د تهران په پوهنتون کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړ، څو په ۱۹۷۱ز کال کې يې په قانون کې ى ىوكتورا سند تر لاسه کړ. په ۱۹۷۵ز کال کې، نوموړې د تهران د ښاري محکمې لومړۍ ښځينه مشره وټاکل شوه او په ۱۹۷۹ز کال کې د ايران تر انقلاب پورې يې په دې دنده کار وکړ. نوموړې په ايران کې د لومړيو ښځينه قاضيانو څخه يوه وه.
له دې امله چې د هغې غوښتنليکونه بيا بيا رد شول، عبادي ونه شول کولای چې تر ۱۹۹۳ز کال پورې د وکيلې په توګه دنده تر سره کړي، په داسې حال کې چې دا مهال يې د قانون دفتر درلودلو اجازتنامه درلوده. نوموړې له دې وزګار وخت څخه په ايراني مهالنيو خپرونو کې د ګڼو مقالو د ليکلو لپاره کار واخيست.
عبادي د وکيلې په توګه
د وکيلې په توګه هغه له دې امله شهرت لري چې په وړيا ډول به يې د هغو مخالفو څېرو د قضيو پر مخ وړلو مسئوليت په غاړه اخيست چې له قضايي قوې سره يې ستونزې درلودې. هغې د داريوش فروهر د کورنۍ استازولي کړې وه، څوک چې يو مخالف روڼ اندی او سياستوال و او په خپل کور کې د چاقو په ګوزارونو وژل شوی موندل شوی و. د هغه مېرمنه پروانه اسکندري هم په همدې وخت کې وژل شوې وه.
دا جوړه د هغو ګڼو مخالفينو له منځه يوه وه، څوک چې د وحشتناکو وژنو په یوه څپه کې ووژل شول، کومو وژنو چې د ايران روڼ اندې ټولنه ووېروله. شکونه په هغو سخت دريځو وشول، چا چې د هغه ازاد چاپېريال ته د پای اېښودلو پرېکړه يې کړې وه، کوم چې د ولسمشر خاتمي له خوا منځ ته راوړل شوی و او د بيان ازادۍ څخه يې دفاع کوله. دا وژنې د ايران د استخباراتو د وزارت د کار کوونکو د يوې ډلې له خوا تر سره شوې وې، د کومو مشري چې سعيد امامي کوله، په څرګند ډول نوموړي محکمې ته تر رسول کېدو مخکې ځانوژنه وکړه.
عبادي همدا راز د عزت ابراهيم نژاد د کورنۍ استازولي هم وکړه، څوک چې د ۱۹۹۹ز کال د جولای په مياشت کې د ايران د محصلينو د لاریونونو پر مهال وژل شوی و. په ۲۰۰۰ز کال کې، په عبادي تور ولګېد چې د انصار حزب الله د پخواني غړي امير فرشاد ابراهيمي په يو ثبت شوي ويډيويي اعتراف کې يې لاسوهنه کړې. ابراهيمي په لوړه کچه د محافظه کارو مسئولينو په امر د ګوند له خوا په تر سره شويو بريدونو کې د خپلې ښکېلتيا اعتراف کړی و، په کومو کې چې د عزت ابراهيم نژاد د وژلو او ولسمشر خاتمي د کابينې پر غړيو بریدونه هم شامل وو. عبادي ادعا کړې وه چې هغې یواځې د امير فرشاد ابراهيمي اعترافات په دې موخه ثبت کړي چې محکمې ته يې وړاندې کړي. سخت دريځو دې قضيې ته د «ويډيو جوړونکو» نوم ورکړی و، چا چې د دې ویډیو د ثبت باور او تر څنګ يې د هغې محرکات تر پوښتنې لاندې راوستل. ولسمشر خاتمي او اسلامي قضايي قوې مشر ته د ابراهيمي د دې ثبت شوې ويډيويي اعتراف د استولو له امله عبادي او روحامي په پنځه کاله بند محکوم شول او د هغوی د وکالت جواز وځنډول شو. وروسته د اسلامي قضايي قوې سترې محکمې دا سزاوې لغوه کړې، خو د ابراهيم ثبت شوی ويډیو اعتراف يې ونه باښه، او هغه ته يې د اته څلوېښتو مياشتو بند سزا ورکړه چې په دې کې شپاړس مياشتې په کوټه قلفي کې ساتل شامل وو. دې قضيې له بهر څخه د بشري حقوقو ډلو له خوا د ايران پر لور زیات تمرکز راجلب کړ.
عبادي له کوچنيانو سره د ناوړه چلند د بېلا بېلو قضيو دفاع هم وکړه، په دې قضيو کې د ارين ګلشني قضيه هم شامله وه، دا يو ماشوم و، له چا سره چې څو کاله ناوړه چلند شوی و او بيا يې خپل پلار او ناسکه مور په وهلو ډبولو وژلی و. دې قضيې ته نړيوال پام واوښت او په ايران کې د مخالفتونو لامل وګرځېد. عبادي له دې قضيې څخه له ستونزو سره د مخ ماشومانو د ساتنې قوانينو د راسپړلو په توګه کار واخيست، چېرته چې عموماً د طلاق پر مهال د ماشوم پالنه پلار ته ورکول کېږي، ان د ارين په قضيه کې، چې د هغې مور محکمې ته ويلي و چې پلار يې بدخويه دی او له محکمې څخه يې د هغې د لور د ورسپارلو غوښتنه کړې وه. عبادي همدا راز د ليلا قضيه هم پر مخ وړې وه، کومه چې تنکۍ پېغله نجلۍ وه او له ډله ييز جنسي تيري وروسته وژل شوې وه. د ليلا کورنۍ حکومت ته د مجرمانو د اعدام د لګښتونو د تاديې په هڅو کې بې کوره شوه، ځکه د ايران په اسلامي جمهوريت کې که پر يوه ښځه جنسي تيری کېږي، نو دا د قرباني د کورنۍ مسئوليت دی چې د خپل عزت د بېرته پر ځای کولو لپاره د مجرمانو د اعدام په بدل کې حکومت ته پيسې ورکړي. عبادي ونه شول کولای په دې قضيه کې بريالۍ شي، خو هغې دې ستونزه زېږونکې قانون ته د نړيوالو پام راوګرځولو. عبادي همدا راز په مهالنيو خپرونو د بنديزونو اړوند ځينې قضيې هم پر مخ يوړې (د حبيب الله پيمان، عباس معروفي او فراج سرکوهي د قضيو په ګډون). هغې همدا راز په ايران کې دوه نادولتي ادارې هم جوړې کړې چې د لويديځ له خوا یې مالي تمويل کېدو، د يوې ادارې نوم د ماشوم دخونديتابه ټولنه (SPRC) (۱۹۹۴) او د بلې نوم يې د بشري حقوقو د مدافعينو مرکز (DHRC) و چې په په ۲۰۰۰ز کال کې جوړه کړې وه.
نوموړې همدا راز د ماشومانو سره د بدني ناوړه سلوک پر ضد د قانون اصلي متن د مسودې په چمتو کولو کې هم مرسته وکړه، کوم چې په ۲۰۰۲ز کال کې د ايران د پارلمان له خوا تصويب شوی و. د پارلمان ښځينه غړيو همدا راز له عبادي څخه غوښتي و چې داسې يو قانون جوړ کړي، کوم چې د ښځو دا حق تشريح کوي چې ښځه خپل مېړه ته له شريعت (اسلامي قانون) سره سم طلاق ورکړي. عبادي دا قانون حکومت ته وړاندې کړ، خو د عبادي د يادښتونو تر مخې نارينه غړيو هغه قانع کړه چې دا قانون بې له دې چې په نظر کې ونيول شي خوشې کړي.
سونيا اګروال
سونیا اګروال Sonia Agarwal یوه هندي فلمي اداکاره ده.
سرچينې
وېشنيزه:1982 زېږېدنې وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:هندي ستوري
د ۲۰۱۴ ز کال د روسیې په ملاتړ په اوکراین کې ناکراري
د ۲۰۱۴ ز کال د فبروري میاشتې له ورستیو څخه، د یورومیدان له خوځښت او د ۲۰۱۴ ز کال د اوکراین له انقلاب وروسته، د اوکراین د ختیځ او سویلي سیمو په لویو ښارونو کې د روسیې پلوه او حکومت ضد ډلو له لوري لاریونونه پیل شول. د ناکراریو په لومړي پړاو کې، چې د "روسي پسرلي" (په روسي ژبه کې: Русская весна، رومي بڼه یې: Russkaya Vesna) په نوم یادېده، د روسیې د پوځي لاسوهنې په پایله کې او په نړیواله کچه تر نیوکې لاندې (د ملګرو ملتونو د ۲۶۲/۶۸ ګڼه پریکړه لیک په بنسټ) د کریمیا د ټولپوښتنې په پایله کې د اوکراین کریمیا سیمه د روسیې فدراتیف ته ضمیمه شوه. په دونیتسک او لوهانسک ولایتونو کې، چې معمولاً د ډونباس سیمه بلل کېږي، لاریونونه په روسي پلوه وسله وال جلاغوښتونکي بغاوت واوښتل چې د اوکراین په وړاندې د روسیې فدراسیون له لوري، د همغږي سیاسي او نظامي کمپاین په توګه ملاتړ کېږي. د اوکراین دولت په سویل او ختیځ کې د کنټرول د ساتلو لپاره د "ترهګرۍ ضد عملیات" پیل کړل، چې د ناکراریو د پای لپاره یې وسله وال ځواکونه ولېږل.
مخینه
اوکراین هغه مهال له ناکراریو سره لاس او ګرېوان شو، چې ولسمشر ویکتور یانوکوویچ د ۲۰۱۳ ز کال د نومبر په ۲۱ مه نېټه له اروپایي اتحادیې سره د یووالي د تړون له لاسلیک څخه ډډه وکړه. یو سازمان شوي سیاسي خوځښت، چې د یوروډګرپه نوم یادېږي، له اروپايي ټولنې سره د نږدې اړیکو او د یانوکوویچ د ګوښه کېدو غوښتنه وکړه. په پایله کې دا خوځښت بریالی شو، چې د ۲۰۱۴ ز کال د فبروري د میاشتې د انقلاب لامل شو او یانوکوویچ او د هغه حکومت یې را وپرځول، خو د اوکراین په ختیځ او سویلي سیمو کې یو شمېر روسي ژبې وګړو، چې د یانوکوویچ او د هغه د سیمې د ګوند لپاره د ملاتړ دودیزې اډې وې، له انقلاب سره مخالفت څرګند کړ  او له  روسیې سره د نږدې اړیکو د غوښتلو لپاره یې لاریونونه پیل کړل. په کریمیا کې له اوکراین څخه د بېلېدو او له فدراتیف روسیې سره د یوځای کېدو په پلوۍ پراخ لاریونونه ترسره شول، چې د کریمیا د ۲۰۱۴ ز کال د کړکېچ لامل شول.
په لاریون کوونکو کې د پولې له هاخوا هغه روسي اتباعو هم ګډون درلود چې په اوکراین کې د روس پلوه فعالینو د هڅو ملاتړ ته یې را دانګلي وو. د دونیتسک ولایت والي سرهي تاروتا څرګنده کړه چې: د دونیتسک په لاریونونو کې پخوانیو بندیانو او نورو هغه کسان ګډون درلود چې له کریمیا څخه وتلي وو. د مارچ له ۴ تر ۲۵ مې پورې د اوکراین پولیسو او پوله ساتو ځواکونو اوکراین ته د ۸۲۰۰ څخه د زیاتو روسانو د ننوتلو مخه نیولې وه. د ملي امنیت او دفاع د شورا منشي اندري پاروبي د مارچ په ۲۷ مه وویل چې: په ورځني ډول له ۵۰۰ څخه تر ۷۰۰ روسانو د ننوتو مخه نیول کېږي.
د ليبرال ګوندونو نړيواله ټولنه
د آزادۍ غوښتونکو ګوندونو نړیوال اتحاديا د لېبرال ګوندونو نړيواله ټولنه ( IALP) په ټوله نړۍ کې د آزادۍ غوښتونکو سیاسي ګوندونو اتحاد دی. د دې دنده په نړیواله کچه د دې ډول آزادۍ او تش په نامه آزادۍ پالیسي هڅول دي.
د 2014 ملي آزادۍ کنوانسیون کې، د آزادۍ ملي کمیټې پخوانی رییس جیف نیل ټاکل شوی و چې د نړیوال آزاد ګوندونو ایتلاف جوړولو کې مرسته وکړي. د 2015 کال د مارچ په 6 نیټه نړیوال اتحاد د لسو بنسټ ایښودونکو غړو سره جوړ شو. د 2019 پورې، دا 21 غړي لري.
برخې
هغه هېوادونه چې د IALP بنسټ ایښودونکي غړي یې استازیتوب کوي.
اول تیوډور لاکاریس
اول تیوډور لاسکاریس (په یوناني ژبه: Θεόδωρος Κομνηνὸς Λάσκαρις، رومي بڼه یې: Theodōros Komnēnos Laskaris؛ له ۱۱۷۵ کال څخه – د ۱۲۲۱ کال تر نومبر) د نیکیا، چې د بیزانس د سترواکۍ ځایناستی دولت و، لومړی سترواک و چې له ۱۲۰۵ څخه تر خپل مرګ پورې یې واکمني وکړه. که څه هم نوموړی په یوه ناڅرګنده اشرافي کورنۍ کې زیږېدلی و، مور یې د سترواک کومینوس شاهي کورنۍ سره تړاو درلود. نوموړي په ۱۲۰۰ کال کې د سترواک دریم الکزیوس انجلوس له کوچنۍ لور انا سره واده وکړ. له ۱۲۰۴ کال څخه مخکې، هغه د حاکم لقب ترلاسه کړ، چې د خپل خسر د ځای ناستی د حق ښودنه یې کوله.
څلورمې صلیبی جګړې دریم الکزیوس دې ته اړ کړ چې په ۱۲۰۳ کال کې له قسطنطنیې وتښتي. تیوډور د صلیبیانو (چې په عام ډول د بیزانسیانو له خوا د "لاتینیانو" په نوم یادېږي)، له لوري بندي شو، خو په تېښته بریالی شو. هغه له باسفورس څخه کوچنۍ آسیا (اوسنۍ ترکیه) ته له تېرېدو وروسته، د خپل خسر تر نوم لاندې په بیتینیا کې د لاتینیانو پروړاندې د ځایي یوناني وګړو د مقاومت چمتوالی پیل کړل. هغه د روم د سلجوق سلطان سره یوالی پای ته ورسو، خو هغه ونه توانېد چې د لاتین د پراختیا مخه ونیسي. هغه چې همدارنګه و نتوانېد چې په شمالي آسیا کې د بیزانس د ځای ناستي دولت له تاسیس، یعنې د ټریبزونډ سترواکۍ د سترواکۍ په  بنسټ کې د تخت د دعوا کوونکي، الکزیوس کومنینوس مخه ونیسي. د تیوډور دریځ یوازې وروسته له هغه پیاوړی شو چې په ۱۲۰۵ کال کې د بلغاریا تزار (سترواک) کالویان د اډریانوپل په جګړه کې لاتینانو ته سخته ماتې ورکړه.
یونانیان چې له لاتیني سترواکۍ - هغه صلیبی دولت چې د بیزانس په اصلي سیمو کې راڅرګند شو - څخه وتښتیدل، د ژوند کولو لپاره د تیوډور تر واکمنۍ لاندې کوچنۍ آسیا ته راووتل. لاتینیانو د تیوډور خسر ونیو او د تریبزوند د اول الکزیوس سره  یوالی وکړ، خو تیوډور خپل ضد متحد ځواکونه سخت مات کړل. هغه د بیتینیا له ډېرو اشرافو ملاتړ ترلاسه کړ او د مقاومتګرو واکمني یې یې نیوله. نوموړي په ۱۲۰۵ کال کې د بیزانس سترواکانو دودیز لقبونه ترلاسه کړل. هغه درې کاله وروسته د کلیسا شورا جوړه کړه ترڅو د قسطنطنیې نوی ارتودوکس مشر کشیش وټاکي. نوي مشر کشیش د تیوډور سترواک د تاج مراسم ترسره کړل او د نیکیا په پلازمینه کې یې خپل واک تاسیس کړ. د لاتین سترواکۍ ارتودوکس نفوس تیوډور ته د خپلې کلیسا د اصلي مدافع په سترګه کتل، خو د ایپروس واکمنانو – هغه سیمه چې د بیزانس سترواکۍ په لویدیځو سیمو کې پراخه شوه - د هغه تاج په اړه قانوني پوښتنې راپورتې کړې.
د تیوډور خسر د تخت لپاره له خپلې ادعا نه تېرېده. له بند څخه د خلاصون وروسته، دریم الکزیوس سلجوقیان وهڅول چې په نیکیا یرغل وکړي، خو تیوډور په ۱۲۱۱ کال کې دوی ته ماتې ورکړه. لاتین سترواک، د فلانډرز هنري په ۱۲۱۲ کال کې د کوچنۍ آسیا په لوېدیځ کې کې مهمې کلاګانې ونیولې، خو هغه د سرتېرو له کمښت سره مخ شو او ونه توانید چې په هغوی کې ګارنیزون ځای په ځای کړي. هینري د تیوډور سره د هغه د سولې په تړون کې د نیکیا سترواکۍ شتون په ښکاره توګه قبول کړ. تیوډور د تریبزوند له اول الکزیوس  څخه د تور سمندرګي په څنډو کې لوېدیځه پاپلاګونیا ونیوله. تیوډور د ۱۲۲۰ کال په شاوخوا کې هڅه وکړه چې د قسطنطنیې لاتین وګړي قانع کړي چې د هغه واکمني ومني، خو دوی انکار وکړ. تیوډور یو ځواکمن دولت رامنځ ته کړ چې د قسطنطنیې په شاوخوا کې یې موقعیت درلود، چې د هغه ځای ناستو ته یې توان ورکړ چې لاتین له ښار څخه وباسي او په ۱۲۶۱ کال کې د بیزانس سترواکي بیا راژوندۍ کړي.
نسب
تیوډور کومنینوس لاسکاریس په ۱۱۷۵ کال کې په بیزانسي اشرافي کورنۍ کې، خو په ځانګړې توګه یې شهرت نه درلود، نړۍ ته سترګې پرانیستې. د هغه د مور او پلار نومونه معلوم نه دي. تيوډور د بیزانسي دود له مخې خپل لومړي زوی ته د پلار نوم ورکړي، پلار يې نيکولاس بلل کېده. د تیوډور مور د سترواک کومینوس کورنۍ له یوې نامعلومې ریښې سره تړاو درلود او هغه په ویاړ سره د هغې تخلص واخیست. تیوډور له شپږو ډېر وروڼه درلودل- چې قسطنطین، جورج، الکزیوس، اسحاق، مانویل او میکائیل وو. مانویل او میکائیل باید له یوې بلې مور څخه زیږېدلی وي، ځکه چې دوی د کومنینوس پر ځای دتزامانتیو تخلص کارو. تیوډور همدارنګه د فوکاس اشرافي کورنۍ سره تړاو درلود، چې ښایي د هغه د یوې ترورې د واده له لارې و.
لاسکاریس کورنۍ د کوچنۍ آسیا په لوېدیځو سیمو کې ملکیتونه درلودل. تیوډور او د هغه ورور، قسطنطین په ګډه یو مهر درلو چې د سینټ جورج نمایندګي یې کوله او د ډیاسوریتس کتیبه یې درلوده. مهر د سینټ جورج ډیاسوریټس خانقاه سره، چې د کاسټروس سیند په دره کې په پیرجیون کې یې موقعیت درلود، د هغوی تړاو څرګند کړ.
پخوانی مسلکي ژوند
د وخت تاریخ لیکونکي نیکیتاس چونیاتس په خپل تاریخ کې تیوډور د "زړور ځوان او تکړه جنګیالي" په توګه وړاندې کړی. یو څه وروسته تاریخ پوه جورج اکروپولیټس لیکلي چې تیوډور "کوچنی بدن درلود، خو دومره ډېر نه، ډېر تور، ځوړنده ښېره چې په آخر کې وېشل شوې وه" درلودل. تیوډور د کمینای کورنۍ سره د هغه د کورنۍ د اړیکو له لارې شهرت ترلاسه کړ. د هغه لومړی موجود مهر د سیباستوس او پروټوویستیرایټس لقبونو ته اشاره کوي. لومړی درباري لقب و چې په اصل کې د بیزانسی سترواکانو د خپلوانو لپاره ځانګړی شوی و، خو سترواک دریم الکزیوس انجلوس (۱۱۹۵ – ۱۲۰۳) په شتمنو سوداګرو باندې د هغه پلورل پیل کړل.د پروتوویستیرایټس په لقب کې، تیوډور د سترواکۍ د ماڼۍ د ساتونکو د یوې پوځي ډلې قوماندان و.
سترواک دریم الکزیوس چې هېڅ زوی یې نه درلود، غوښتل یې د خپلو دوو لویو لوڼو په واده کولو سره د ځایناستي ستونزه حل کړي. نوموړي د ۱۲۰۰ کال په وروستیو کې، خپله لومړۍ لور، ایرین، د الګزیوس پالایولوګوس او کوچنۍ لور، انا، تیوډور ته په نکاح ورکړه. پالایولوګوس د حاکم رتبه ترلاسه کړه، د خپل خسر د ځای ناستي حق یې ترلاسه کړ. کله چې پالایولوګوس د ۱۲۰۳ کال څخه مخکې مړ شو، تیوډور د حاکم لقب ترلاسه کړ.
موهن سنګ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
موهن سنګ (۲۰ سپتمبر ۱۹۰۵ – ۳ می ۱۹۷۸) د پنجابي پرمختګ او رومانتيک شاعر و – د عصري پنجابي شاعرۍ اصل په عمومي ډول د هغه له کلامونو څخه دی.
کتابونه
وېشنيزه:1978 مړينې وېشنيزه:1905 زېږېدنې
جاوه يي ليکدود
جاوه يي الفبا ( ꦲꦤꦕꦫꦏ ، یا ꦕꦫꦏꦤ꧀ ، یا ꦕꦕꦫꦏꦤ꧀ ) هغه الفبا ده چې د جاوه يي ژبې لیکلو لپاره کارول کیږي.
عصري جاواني او بالیني الفبا د لرغونی کاوي الفبا له ډلې دي.
د دې ليکدود ISO 15924 کوډ  دی.
په دې ليکدود کې عربي یا مالایي پورونه د ځانګړو حروفو سره لیکل شوي. د غیر جاوی کنسوننټونو لیکلو لپاره پنځه ځانګړي حروف هم شتون لري (/x/، /dʒ/، /f/، /ɣ/، او /z/):
0 نول 1 سیجی 2 لورو 3 تیلو 4 پاپت 5 لیما 6 اینیم 7 پیټو 8 وولو 9 سانګا
د متحده ایالاتو بهرنۍ اړیکې
متحده ایالات له بوتان، ایران، شمالي کوریا، سوریې او فلسطین پرته د ملګرو ملتونو له ټولو غړو او څارونکو هېوادونو سره رسمي ډيپلوماټیکې اړیکې لري. متحده ایالات وروستی هېواد په رسمیت نه پېژني. د دې ترڅنګ یې له اروپايي اتحادیې او کوسوو سره هم اړیکې شته.
د متحده ایالاتو د بهرنیو اړیکو فدرالي قوانین د متحده ایالاتو د ۲۲م کوډ له سرلیک نه ترلاسه کولای شو. متحده ایالات تر ۲۰۲۰ز کال پورې له چین نه وروسته دویم لوی هېواد دی چې له نورو هېوادونو یې د څو کلونو لپاره ډېر ډیپلوماټیک پوسټونه لرل.
ارجنټاین
ارجنټاین د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې له متحده ایالاتو سره لږ سوداګري لرله او د برتانیا په نړیوال اقتصاد کې مدغم شو. کله چې متحده ایالاتو غوښتل چې پان امریکايي اتحادیه پراخه کړي؛ نو زیاترو سوداګرو مثبت ځواب ورکړ او دوه اړخیزو سوداګریو په چټکۍ وده وکړه، خو د ارجنټاین ځینې اوسېدونکي شکمن وو، چې متحده ایالات له دې لارې غواړي چې خپل اقتصادي مدار ته د دوی د هېواد د ورجلبولو لپاره د یوې وسیلې په توګه ګټه واخلي. متحده ایالاتو له ارجنټاین سره د مخدره توکو د مخنیوي، نه پراختیا، له تروریزم سره د مبارزې، له انساني قاچاق سره د مبارزې، د سیمه‌ ييز ثبات د موضوعاتو او د سوداګریزو اړیکو د پیاوړتیا په ګډون د زیاترو ګډو سټراټیژیکو ګټو پر اساس دوه اړخیزې مثبتې اړیکې لرلې. ارجنټاین د یو سیمه ‌ییز میکانیزم (ارجنټاین، برازیل، پاراګوای او متحده ایالات) غړی دی او دا میکانیزم په درې اړخیزه سیمه کې د تروریزم پر ضد تګلارې همغږې کوي. د پراختیایي امنیت نوښت، د کانټینر امنیتي نوښت او د سوداګرۍ د روڼتیا واحد هغه پروګرامونه دي چې د امریکا د داخلي امنیت/کډوالۍ او د ګمرکونو د تطبیق وزارت په وسیله اداره کېږي او ارجنټاین د کانټینر د امنیت نوښت او د سوداګرۍ د شفافیت واحد عملي کړی او د پراختیا د امنیت نوښت یې منلی دی.
برازیل
متحده ایالات هغه لومړی هېواد و چې په ۱۸۰۸ز کال کې یې د برازیل خپلواکي په رسمیت وپېژندله. په ځینو شېبو کې د ګټو د پام وړ همغږۍ د ځانګړنې او د نړیوالو حساسو موضوعاتو په اړه د ناڅاپي او انتقادي توپيرونو له امله د برازیل او متحده ایالاتو اړیکې ډېره اوږده مخینه لري. متحده ایالات برازیل ته د یوه مهم ځواک په سترګه ګوري، په تېره بیا په لاتینه امریکا کې برازیل د یوه باثباته ځواک او د مهارت لرونکو مذاکراتو لپاره مهم ګڼي. برازیل له متحده ایالاتو سره د هر اړخیزو او امتیازي اړیکو د پراختیا پرځای د یوه مهم سیاسي او اقتصادي ځواک په توګه په دودیز ډول د ځانګړو موضوعاتو په تړاو همکاري غوره ګڼي.
مکسیکو
له مکسیکو سره د متحده ایالاتو اړیکې ځانګړې او ځینې وخت ډېرې پېچلې وې. د دوی ترمنځ د وسله‌ والې شخړې تاریخ په ۱۸۳۰ز کال کې د ټکساس انقلاب، په ۱۸۴۰ز کال کې د مکسیکو او امریکا جګړې او په ۱۹۱۰ز کال کې د امریکا یرغل ته رسېږي. د ګاډن پیرود تړون، له کاناډا سره څو اړخیز تړون او د شمالي امریکا د ازادې سوداګرۍ تړون یې مهم تړونونه دي، چې وروستی هغه یې د ټرمپ د ولسمشرۍ پرمهال د متحده ایالاتوــ مکسیکوــ کاناډا په تړون بدل شو. دا هېوادونه د یو بل لومړی او درېیم لوی شریکان دي او نږدې اقتصادي اړیکې سره لري. له ډیموګرافیکي پلوه هم له یوه بل سره نږدې تړاو لري. مکسیکو د متحده ایالاتو لپاره د کډوالو تر ټولو لویه سرچینه ده او په دې هېواد کې له یو میلیون نه دېر امریکايي وګړي اوسېږي. پر دې سربېره چې ناقانونه کډوالي او د نشه‌ يي توکو او وسلو ناقانونه سوداګري د اختلافاتو لامل ده، خو له یو بل سره د همکارۍ لامل هم ده.
نیکاراګوا
له ۱۸۲۴ز کال راهیسې متحده ایالاتو او نیکواراګوا ډیپلوماټیکي اړیکې لرلې او متحده ایالاتو د ۱۹۱۲ او ۱۹۳۳ کلونو ترمنځ نیکاراګوا ونیوه ( د متحده ایالاتو له خوا د نیکاراګوا اشغال وګورئ). کله چې متحده ایالاتو نیکاراګوا ونیوه؛ نو په ۱۹۳۳ز کال کې د سوموزا سیاسي کورنۍ واکمنه شوه. دې کورنۍ د ۱۹۷۹ز کال د جولای تر ۱۹مې د نیکاراګوا تر انقلاب پورې حکومت وکړ. نابرابري او د سیاسي فساد ډېرښت، له حکومت او پوځ سره د متحده ایالاتو قوي ملاتړ او د متحده ایالاتو څو ملي شرکتونه هغه موارد وو، چې د سوموزا کورنۍ د واکمنۍ پر مهال پرې تکیه شوې وه. دا کار د دې سبب شو چې رژیم په نړیواله کچه وغندل شي او د کارټر ادارې په ۱۹۷۷ز کال کې د سوموزا له رژیم سره له دې امله مرستې بندې کړې چې له بشري حقونو یې سرغړونه کوله.
وروسته چې کله د ایران ــ کانټرا د معاملې په وخت کې متحده ایالاتو پر نیکاراګوا بندېزونه ولګول؛ نو د ریګن د ادارې پرمهال یې ډیپلوماټیکي اړیکې خرابې شوې. دا اړیکې هغه وخت بېرته ښې شوې، چې په ۱۹۹۰ز کال کې ویویلتا چامورو د نیکارګوا عمومي ټاکنې وګټلې. متحده ایالاتو نیکاراګویان دې ته هڅول چې خپلې ستونزې د خبرو اترو او جوړجاړي له لارې حل کړي او له ملي پخلاینې ګټه واخلي. کله چې په ۲۰۰۳ز کال کې په عراق کې جګړه وه؛ نو د همدغه کال په اوړي کې په دې جګړه کې د ښکېلو هېوادونو د یوې برخې په توګه نیکاراګوا هم دې جګړې ته کابو ۳۷۰ سرتېري ولېږل. دا سرتېري بیا ولسمشر اینریک بولانوس د ۲۰۰۴ز کال له اپرېل نه وروسته واېستل. سره له دې چې ولسمشر ډانیل اوټیکا د متحده ایالاتو پر تګلارې نیوکه کوي، خو پر دې نیوکو سربېره د دغو دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې عادي او ډیپلوماټیکي دي.
افغانستان
کله چې په ۲۰۲۱ز کال کې له افغانستان نه امریکايي ځواکونه ووتل؛ نو طالبانو د امریکا په ملاتړ د افغانستان اسلامي جمهوریت سقوط کړ او په کابل کې چې د امریکا کوم سفارت و، هغه یې د قطر پلازمېنې دوحې ته ولېږداوه. د دې لپاره چې په افغانستان کې د متحده ایالاتو د ساتنې د ځواک په توګه خدمت وشي؛ نو امریکا د ۲۰۲۱ز کال د نومبر په ۱۲مه اعلان وکړ چې د ډسمبر په ۳۱مه به په زړه پورې برخه په کابل کې د قطر په سفارت کې پرانیستل شي. اوسمهال په متحده ایالاتو کې د افغانستان هېڅ ساتندوی قوت نشته. د افغانستان د اسلامي جمهوریت ډیپلوماټیک ماموریت په متحده ایالاتو کې د څو میاشتو لپاره په خپلواکه توګه فعالیت کاوه. کله چې یې د ۲۰۲۲ز کال د مارچ په ۱۶مه عملیات بند کړل او ملکیتونه یې د متحده ایالاتو بهرنیو چارو وزارت ته وسپارل؛ نو د افغانستان فعالیت هم بند شو.
هندوستان
هغه وخت چې برتانیې پر هند راج درلود؛ نو د هند او امریکا ترمنځ اړیکې خرابې وې. کله چې سوامی ویویکانند په ۱۸۹۳ز کال کې د نړۍ په چکر وتلی و؛ نو په امریکا کې یې د مذهبونو په پارلمان کې یوګا او ویدانتا ته وده ورکړه. مارک ټوین په ۱۸۹۶ \ز کال کې هندوستان ته لاړه او په خپله سفرنامه کې یې دې ته اشاره وکړه چې هندوستان هغه یوازینی بهرنی هېواد دی چې نوموړي یې په اړه خوبونه لیدل او د بیا لیدلو هیله یې لرله، دا یې د استوايي تعقیب په پایله کې د دواړو له وېرولو او کشمکش وړاندې ویلي وو. په ۱۹۵۰ز کال کې مهاتما ګاندي د مارتین لوترکنګ د عدم تشدد په فلسفه کې مهم نفوذ درلود او امریکا له انګرېز لیکوال روډیارډ کیپلینګ نه د هندوستان په اړه ډېر څه زده کړل.
انټي باډي
انټي باډي (Ab) چې د اميونوګلوبلين (Ig) په نوم هم پېژندل کېږي، د Y په بڼه يو لوی پروټين دي چې د مدافعتي سيستم له خوا د پيتوجينيک باکترياوو او وايرسونو په څېر بهرنيو شيانو د پېژندنې او د هغې د بې اغېزې کولو لپاره کارول کېږي. انټي باډي د پيتوجين (د ناروغيو عامل) يو بې ساريی ماليکول پېژني، کوم چې انټيجين بلل کېږي. د انټي بايد د «Y» په هر سر کې يو پيراټوپ (يو قلف ته ورته) وي، کوم چې په انټيجين يو ځانګړی ايپيټوپ (يوې کيلي ته ورته) لپاره ځانګړی شوی وي، د کوم په مټ چې په سم ډول د دې دوه جوړښتونو يو له بل سره يو ځای کېدو کې مرسته کېږي. د دې يو ځای کېدو د طريقې په کارولو سره، يو انټي باډي د مدافعتي نظام په نورو برخو کې د بريد لپاره د کوم مايکروب يا عفوني شوې حجره په نښه کوي، يا نېغ په نېغه هغه له اغېز څخه غورځوي ( د بېلګې په ډول، د وايرس د کومې برخې په مخنيوي سره چې د هغې د بريد لپاره اړينه وي).
د B او T حجرو سره يو ځای، انټي باډي د تطبيقي مدافعتي سيستم تر ټولو مهمه برخه جوړوي. دوی په دوه بڼو کې منځ ته راځي: يوه يې هغه ده چې د B حجرې پورې نښتې او دويمه يې حل کېدونکې بڼه او نښتې نه ده او د وينې د پلازما په څېر له حجرو څخه ورهاخوا مايعاتو کې موندل کېږي. په ابتدايي ډول ټول انټي باډي د لومړۍ بڼې وي، يعنې د B حجرې په سطحې پورې نښتي وي – له همدې امله دوی ته د B-cell تر لاسه کوونکي (BCR) ويل کېږي. له يو انټيجين BCR سره تر نښتلو وروسته، B حجره فعالېږي، تر څو يا خو د پلازما په حجرو کې زياته او توپير وکړي،  کومه چې د ورته پاراټوپ سره يو ځای حل شوي انټي باډي ترشح کوي، يا په ميموري B حجرو کې خپرېږي او توپير منځ ته راوړي، کومې چې په بدن کې پاتې کېږي، څو انټيجين ته د اوږدې مودې خونديتوب وړتيا ورکړي. محلول انټي باډي د وينې او نسجونو د مايعاتو تر څنګ، په ډېرو نورو ترشحاتو کې خارجېږي. له دې امله چې دا مايعات په دوديز ډول د «هومور» په توګه پېژندل کېږي، په همدې بنسټ انټي باډي منځګړي مدافعتي قوت کله کله د «هومورال» مدافعتي قوت، يا د دې برخه بلل کېږي. حل کېدونکي د Y شکل لرونکي واحدونه په انفرادي ډول د «مونومورز» په توګه، يا له دوه څخه تر پنځو واحدونو د مخلوط په توګه منځ ته راځي.
انټي بايډ «ګلايکوپروټينز» دي چې د «اميونوګلوبلين» پیاوړې کورنۍ سره اړه لري. د انټي باډي او «اميونوګلوبلين» اصطلاحات ډېر ځله يو د بل پر ځای کارول کېږي، که څه هم د انټي باډي اصطلاح کله کله د پټې، حل منونکې بڼې لپاره ځانګړې وي، دا معنا چې د B-cell تر لاسه کوونکو څخه پرته.
جوړښت
انټي باډي شا اوخوا د 10 nm اندازې لرونکي درانده (~150 kDa) پروټين وي چې په درې کروي برخو کې تنظیم شوي دي، کوم چې نږدې Y شکل جوړوي.
په انسانانو او ډېريو تي لرونکو کې، د يو انټي باډي واحد په څلورو «پولي پيپټايډ» ځنځيرونو مشتمل وي؛ دوه يې يو شان درانده ځنځيرونه او دوه يې يو شان سپک ځنځيرونه دي، کوم چې په «ډيسلفايډ» پيوندونو يو له بل سره تړل شوي وي. هر ځنځير د سيمو يوه لړۍ وي: هر يو يې د نږدې ۱۱۰ امينو اسيډونو يو څه ورته لړۍ لري. دا سيمې عموماً په مستطيل ډول ساده شويو «سکيميټکس» بڼه کې ښودل کېږي. سپک ځنځيرونه يې د يوې متغيرې سيمې VL او يوې ثابتې سيمې CL لرونکي وي، په داسې حال کې چې درانده ځنځيرونه يې د يوې متغيرې سيمې VH او له درې څخه تر څلورو ثابتو CH1, CH2, ... لرونکي وي.
له جوړښتي پلوه هر انټي باډي په انټيجين پورې نښلېدلو دوه برخو (Fab) هم وېشل کېږي، په کومو کې چې هر يو يې يوه VL, VH, CL او CH1 سيمه لري، همدا راز د کريسټل کېدو وړ يوه برخه (Fc)، د Y شکل بدنه جوړوي. د دوی په منځ کې د درندو ځنځيرونو يوه تاوېدونکې ځوړنده سيمه (چپراس ډوله) ده، د کومې نرمي چې په مختلفو واټنونو کې د «اپيټوپز» (کړيو) له جوړو سره د نښلولو، د مرکب د جوړولو او اغېز کونکو ماليکولونه په ډېرې اسانۍ سره نښلېدو په برخه کې له انټي باډي سره مرسته کوي.
د وينې د پروټينو د «اليکټروفورسس» په معاينه کې، انټي باډي تر ټولو وروستي، ګاما ګلوبلين برخې ته لېږدول کېږي. د دې په عکس، ډيری ګاما-ګلوبلين انټي باډي دي، همدا لامل دی چې دا دوه اصطلاحات له تاریخي پلوه يو د بل پر ځای کارېږي، لکه چې د Ig او Y نښې وې. دا مختلف اصطلاحات د مطابقت د نه کره والي او Y درندو ځنځيرونو سره د ګډوډېدو له امله له استعمال څخه وغورځېدل، کوم چې د انټي باډي د IgG بڼې خصوصيت لري.
د انټي جين د نښلېدو سيمه
متغيرو سيمو ته FV سيمه هم ويل کېږي، دا د Fab يوه فرعي سيمه ده چې په يو انټيجين پورې نښتې وي. په ډېر ټاکلي ډول، هره متغيره سيمه درې ډېرې متغېرې سيمې لري – په دې ځای کې ليدل کېدونکې امينو اسيډ له يو انټي باډي څخه تر بل انټي باډي پورې زيات مختلف وي. کله چې پروټين سره تاو شي، نو دا سيمې د انټي باډي په سطحه يو بل ته نږدې واقع د β-strands درې کړيو لړۍ منځ ته راوړي. دا کړۍ د ټاکونکو بشپړونکو سيمو (CDRs) په نوم پېژندل کېږي، ځکه د دې شکل د انټيجين شکل بشپړوي. له هرو درندو او سپکو ځنځيرونو څخه درې CDRs په يو ځای د انټي باډي نښلونکې سيمه جوړوي چې د هغې شکل د يوې کڅوړې څخه نيولې بيا تر يو کوچني انټيجين نښلونکي پورې هر ډول کېدای شي، يا يوه ستره سطحه وي، يا يو خپور شوی وي چې په انټيجين کې په يو کانال پورې نښتی وي. په هر حال، عموماً، يواځې يو څو پاتې شوني د اتصال انرژۍ له ډېرې برخې سره مرسته کوي.
د دوه ورته انټي باډي نښلونکو سيمو شتون د انټي باډي ماليکولونو سره مرسته کوي چې د څو سيمو لرونکي انټيجين سره په سختۍ ونښلي (د باکتريا د حجرو په ديوالونو کې پولي سيکرايډز، يا په يو څه واټن کې د نورو سيمو تکرارونکي سيمې)، د دې تر څنګ د انټي باډي د مجموعې او د لويو انټيجين انټي باډي د مجموعو د جوړولو سره مرسهت کوي. د دې په پايله کې منځ ته راغلی متقابل-تړونکی د مدافعتي سيستم د نورو برخو په فعالولو کې خپله ونډه لري.
د CDRs جوړښت د Chothia et al او په وروستيو کې د North et al او Nikoloudis et al په مټ راټول او ډلبندي شوي دي. په هر حال، يواځې د يو ساکن جوړښت په کارولو سره د انټي باډي د نښلونکې سيمې تشريح کول، د انټي باډي پر فعالیت او ځانګړتياو پوهېدل او خصوصيات محدودوي. د انټي باډي د جوړښت د وړاندوينې د ښه کولو او په پیاوړتيا سره د نښتي CDR کړۍ او متصل کېدونکو د نقل او حرکت په نظر کې نيولو سره، د انټي باډي «پيراټوپس» بايد د بدلېدونکو شونتياوو سره په محلول کې په خپل منځ کې بدلېدونکو حالتونو په توګه بيان شي.
د مدافعتي شبکې د تيورۍ په کارچوکاټ کې، CDRs ته د idiotypes نوم هم ورکول کېږي. د مدافعتي شبکې د تيورۍ تر مخې، تطبيقي مدافعتي سيستم د idiotypes تر منځ د تعامل په مټ منظم کېږي.
ښه اخلاق
هغه څلويښت نفرو کې «سیرین»، «یسار» او «نصیر» شتون درلود چې بيا دا درې نفره اسلام مطالعه کوې، او درې واړه په اسلام ايمان راوړې، مسلمانيږې.
لومړنې چې مسلمان شو نو الله جل جلاله ورته يو ﺯوى ورکړ محمد ابن سيرين په نوم چې د تابعينو امام په ‌حدیثو، فقه او د خوب تعبیر کې ده.
دويم چې مسلمان شو نو الله جل جلاله ورته د اسحاق بن اسحاق په نوم لمسې ورکړ. چې د خپل عصر مشهوره ليکوالانو څخه کڼل کيږې او «سیره بن اسحاق» کتاب د هغه تأليف کړې ده.
ټول کفار د اسلامې اخلاقو څخه متاثره شوې او بيا مسلمان شوي.
حديثونه حضرت محمد صلی الله عليه وسلم فرمايلي دي: [بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ] ژباړه: زه د دې لپاره رالېږل شوی يم ترڅو خلکوته نيک اخلاق پوره کړم.
په مرسل حديث کي راغلي دي چي يو سړى و نبي کريم صلی الله علیه وسلم ته راغي او ويل : اې د الله جل جلاله  رسوله! دين څه شى دى ؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم وويل: ښه خوي او اخلاق ( البخاري)
رسول الله. صلی الله علیه وسلم فرمايلى: خير ما اعطي الناس خلق حسن (نسايي و ابن ماجه) ژباړه: د الله جل جلاله په نعمتونو کښي بهترين نعمت چي خلګو ته ورکړل شوى دى. هغه ښه اخلاق دي. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمايلی : ان من خيارکم احسنکم اخلاقا. (متفق عليه)  ژباړه: چي په تاسو کي بهترين شخص هغه دى چي اخلاق يې ښه وي. ليک: عبدالواجد نیازی
د ارمنستان تاریخ
د ارمنستان تاریخ، د ارمنستان جمهوریت په تاریخ پورې اړوند موضوعات، د ارمني وګړو، ارمني ژبه او هغه سیمې چې د تاریخ او جغرافیې له نظره ارمني ګڼل کېږي، تر پوښښ لاندې نیسي.
دغه هېواد ته د ارمنستان نوم د ګاونډیو هېوادونو له خوا ورکړل شو او په دودیز ډول د ارمناک یا آرام (د هایک د کړوسی او بل مشر چې د ارمني دود له مخې، د ټولو ارمنیانو نیکه دی) څخه اخیستل شوی. د برونز په زمانه کې، د هیتي سترواکي (د خپل ځواک په اوج کې)، میتاني (سویل لوېدیځ تاریخي ارمنستان) او هایاسا آزي ( ۱۶۰۰-۱۲۰۰ م.م) په ګډون، څو دولتونو د لوی ارمنستان په سیمه کې وغوړېدل. د هایاسا-آزي څخه لږ وروسته د نایري قبیلوي کنفدراسیون (۱۴۰۰-۱۰۰۰ م.م) او د اورارتو پاچهي (۶۰۰-۱۰۰۰ م.م ) وه چې په پرله پسې ډول یې د ارمنستان په غرنۍ خاوره کې خپلې واکمنۍ جوړې کړې. د پورته یاد شویو ملتونو او قبیلو هره یوه د ارمنیانو په قومي پیدایښت کې برخه واخیسته. له میلاد نه مخکې په ۷۸۲ کال کې د آرارات دښتې په لوېدیځ کې د پاچا لومړي ارگشتي  له خوا د اریبوني نظامي کلا په جوړولو سره، د ارمنستان اوسنۍ پلازمېنې، ایروان تاریخ له میلاد نه مخکې ۸ پېړۍ ته رسي. ایریبوني داسې یاد شوی " د یوه لوی اداري او مذهبي مرکز په بڼه ډیزاین شوي او یوه بشپړه شاهي پلازمېنه ده".
اشکاني ارمنستان، لومړنی خپلواک هېواد ؤ چې په ۳۰۱ کال کې یې مسیحیت د دولتي دین په توګه ومانه. ارمنیان وروسته د بیزانس، ساساني پارسي او اسلامي برلاسۍ تر لاس لاندې راغلل، خو د ارمنستان د باګراتوني لړۍ پاچهۍ سره یې خپله خپلواکي بېرته ترلاسه کړه. په ۱۰۴۵ ز کال کې د پاچهۍ له سقوط او ورپسې په ۱۰۶۴ ز کال کې د سلجوقیانو له لوري د ارمنستان له فتح کېدو وروسته، ارمنیانو په کیلیکیه کې پاچهي تاسیس کړه، چې هلته یې خپلې واکمني ته تر ۱۳۷۵ ز کال پورې دوام وکړ.
لوی ارمنستان، د شپاړسمې پېړۍ په پیل کې د صفوي پارسي تر واکمنۍ لاندې راغی. که څه هم د پېړیو په اوږدو کې لوېدیځ ارمنستان د عثماني واکمنۍ لاسته ولوېد، په داسې حال کې چې ختیځ ارمنستان د پارسي تر واکمنۍ لاندې پاتې شو. ختیځ ارمنستان په نولسمه پېړۍ کې روسیې فتح کړ او لوی ارمنستان د عثماني او روسي سترواکیو ترمنځ ووېشل شو.
ارمنیان د شلمې پېړۍ په لومړیو کې د ترکیې د عثماني دولت له لوري له خپلې نسل وژنې څخه وځورېدل، چې تر ۱،۵ مېلیونه پورې ارمنیان په کې ووژل شول او ډېر نور ارمنیان د سوریې او لبنان له لارې په ټوله نړۍ کې تیت شول. له هغه وخت وروسته د ارمنستان خاوره چې د ختیځ ارمنستان له زیاتې خاورې سره برابره وه، په ۱۹۱۸ ز کال کې د ارمنستان د لومړي جمهوریت په جوړېدو سره خپله خپلواکي بېرته ترلاسه کړه او په ۱۹۹۱ ز کال کې د ارمنستان جمهوریت بنسټ کېښودل شو.
له تاریخ پخوا دوران
په ارمنستان کې د ۳۲۵۰۰۰ کلونو وړاندې ډبریز وسایل موندل شوي، چې په هغه وخت کې د لومړنیو انسانانو شتون څرګندوي. په ۱۹۶۰ ز کلونو کې کیندنو په ایروان ۱ غار کې د ۴۸۰۰۰ کلن زړو پاتې شونو او د ورته عمر د انسان د جمجمې د ټوټې او غاښ په ګډون، د لرغونو انسانانو د استوګنې شواهد وموندل.
د ارمنستان غرنۍ سیمې په نوي ډبریز دوران پورې د تړلي مېشت ځای نښې ښیې. په ۲۰۱۰ او ۲۰۱۱ ز کلنو کې د لرغون پېژندنې سروې ګانې په اریني -۱ غار کمپلیکس کې د نړۍ د لومړني پېژندل شوي چرمي بوټ (۳۵۰۰ م.م.)، د پروړې (وښو) لمن (۳۹۰۰م.م.) او د شراب جوړولو د الې (۴۰۰۰م.م.) د موندلو لامل شوې.
د هسک قفقاز مرکزي سیمې شولاوري-شومو کلتور په سیمه کې له تاریخ پخوا دوران یو له پخوانیو پېژندل شوو کلتورونو څخه دی، چې د کاربن نېټه يې شاوخوا ۶۰۰۰-۴۰۰۰ م.م. ټاکل شوې ده.
د برونزو زمانه
په سیمه کې د برونز د زمانې لومړنی کلتور د کورا-آراکس کلتور دی، چې د شاوخوا ۴۰۰۰ او ۲۰۰۰ م.م. کلونو ترمنځ دوره کې ټاکل شوی. د دې کلتور په اړه لومړني شواهد د آرارات په دښته کې موندل کېږي. له هغه ځایه په ۳۰۰۰ م.م. کال کې ګرجستان ته وغځېد (خو هېڅکله کولکیس ته و نه رسېد) او لوېدیځ او سویل ختیځ کې تر ارومیې حوزې او تر وان جهيل لاندې سیمې ته پر مخ  لاړ.
د تریالتي-وانادزور کلتور له ۲۲۰۰ م.م. څخه تر ۱۶۰۰م.م. کاله پورې په ارمنستان، سویلي ګرجستان او شمال ختیځه ترکیه کې وغوړېد. داسې ګمان کېږي چې یو هندي - اروپايي کلتور ؤ. ښايي نور اړوند کلتورونه د دې وخت په اوږدو کې د ارمنستان په غرنیو سیمو کې، یعنې په آراګاټ غرونو او د سیوان جهيل په سیمو کې خپاره شوي وي.
د شلمې پېړۍ د لومړی دورې پوهانو څرګنده کړه چې: د "ارمنستان" نوم ښايي په لومړي ځل په یوه ډبرلیک کې ثبت شوی وي، چې په کې آرماني (یا آرمانوم) او اېبلا، چې د نارم سین (۲۳۰۰ م.م.)  له خوا له فتحه شوو خاورو څخه دي، یادې شوې چې د اوسني دیاربکر په سیمه کې د اکدي مستعمرې پر مټ پېژندل کېږي، که څه هم د آرماني او اېبلا دواړو دقیق ځایونه روښانه نه دي. یو شمېر عصري څېړونکو د آرماني (آرمي) ځای د عصري سمسات په عمومي ساحه کې په ګوته کړ او څرګنده کړې یې ده چې: د هندي-اروپایي ژبي لومړني خلک لږ تر لږه یوڅه په کې مېشت وو. نن ورځ، عصري آشوریان (چې په دودیز ډول په نوې-آرامي ژبه خبرې کوي، نه اکدي ژبه) ارمنیان د آرماني په نوم یادوي. دا شونې ده چې د ارمنستان نوم د آرمیني، اوراتويي څخه چې د "آرمه اوسیدونکي" یا "ارمني هېواد" په معنا ده، سرچینه اخیستې وي. په اوراتويي کتابونو کې آرم قبیله ښايي اورومویان وي، چې په ۱۲ م.م. پېړۍ کې یې د خپلو متحدینو مشکيانو او کاسکیانو سره له شمال څخه په آشور باندې د یرغل هڅه وکړه. اورومویان ظاهراً د ساسون په شاوخوا کې مېشت شول او د آرمې سیمو او د اورمې نږدې خاورې ته یې خپل نوم ورکړ. د مصر درېیم ثوتموس د خپلې واکمنۍ په ۳۳م  کال (۱۴۴۶ م.م. کال) کې د "ارمني" خلکو په نوم یاد کړي او ادعا یې وکړه چې د دوی په خاوره کې "جنت په څلورو ستنو ولاړ دی". ارمنستان احتمالاً د مانیا سره تړلی دی، چې ممکن د میني له سیمې سره چې په انجیل کې یې یادونه شوې، ورته وي، خو هغه څه چې دا ټول تصدیقونه ورته اشاره کوي، په باوري توګه نه شي مشخص کېدای او د "ارمنستان"  د نوم په اړه لومړنی باوري تصدیق ،د بیستون ډبرلیک (شاوخوا ۵۰۰ م.م.) څخه سرچینه اخلي.
د "هایستان" کلیمې تر ټولو پخوانی بڼه، د ارمنستان مستعار کورنی نوم، ممکن هایسا-آزي وي، هغه پاچهي چې د ارمنستان په غرنیو سیمو کې وه، چې له میلاد نه مخکې له ۱۵۰۰ څخه تر ۱۲۰۰ ز کال پورې په اړوند هیتي اسنادو کې ثبت شوی.
د ارمنستان زیاته برخه له میلاد نه مخکې، د ۱۲۰۰ او ۸۰۰ کلنو تر منځ د قبیلو تر یوه کنفدراسیون لاندې چې آشوري سرچینو هغه نایري (په آشوري کې "د سیندونو خاوره") بلله، متحده وه.
د اوسپنې دوره
د اورارتو سلطنت، چې د وان سلطنت په نوم هم یادیږي، د ارمنستان به لوړو سیمو کې د نهمې پیړۍ او ۵۸۵ مخکې له میلاد کلونو ترمنځ وده وکړه. د اورارتیني پاچاهۍ بنسټ ایښودونکی، ارامي، د ارمنستان د غرونو ټول سلطنتونه سره متحد کړل او ځان ته یي د «شاهنشاه» لقب ورکړ، چې د اوراتین پاچاهانو دودیز لقب دی. اورارتیانو په ټولو تارون او واسپوکان باندې خپل حاکمیت ټینګ کړ. د اورارتو اصلي سیال د نوي اشوري سترواکي وه. د لومړي سردوري (۸۳۴_۸۲۸ مخکې له میلاد) د واکمنۍ پر مهال، اورارتو یو پیاوړی او منظم دولت شو او په ګاونډیو قومونو یي مالیات وضع کړل. سردوري، توشپا (نننی وان) یي د اورارتو پلازمېنه کړه. د هغه زوی اشپوینیس د دولت سرحدونو په فتح کولو سره وغځول چې وروسته بیا د تایګرانوسیرتا په نوم پیژندل کېده او تر ارمیا ورسید.
روسي ارمنستان
په ۱۸۲۸-۱۸۲۶ ز کلونو کې د روسیې اوپارسله جګړې وروسته، د تاریخي ارمنستان برخې چې (د ختیځ ارمنستان په نامه هم یادېږي) د پارس تر کنټرول لاندې وې، چې مرکز یې د یریوان او سیوان جهيل دی، په روسیه کې دپارسقاجار له تسلیمېدو وروسته، په ۸۲۸ز کال کې د ترکمنانو تړون پر بنسټ روسیې سره یوځای شول. د روسیې تر واکمنۍ لاندې، هغه سیمه چې د ننني ارمنستان سیمې سره ورته وه د «یریوان ولایت» په نوم یادیږي. د روسي سترواکۍ ارمنیانو د خپلو عثماني خپلوانو په پرتله په نسبي خوندیتوب کې ژوند کاوه، سربېره پر دې د شلمې پیړۍ په لومړیو کې د تاتاریانو او کردانو سره نښتې تکرار شوې وې. که څه هم روسي ارمنیانو له پرمختللي روسي کلتور، اروپايي فکرونو او پراخو اقتصادي نوښتونو څخه ګټه پورته کړه، خو دوی هم د نورو ډیرو توکمیزو او مذهبي اقلیتونو په څېر مساوي تعلیمي او اداري فرصتونو رد کړل.
خپلواک ارمنستان (۱۹۹۱ز کال - نن ورځ)
ارمنستان د ۱۹۹۰ ز کال د اګست په ۲۳ نېټه له شوروي اتحاد څخه خپله خپلواکي ترلاسه کړه. خپلواکي د ۱۹۹۱ ز کال د سپټمبر په ۲۱مه د ټولپوښتنې له لارې تایید شوه. سره له دې، د ۱۹۹۱ ز کال د ډسمبر په ۲۵ د شوروي اتحاد تر رسمي منحل کېدو پورې په پراخه کچه نه و پیژندل شوی. ارمنستان د یوه خپلواک دولت په توګه د خپلو لومړیو کلونو په اوږدو کې له ډیرو ننګونو سره مخامخ و. د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه د ارمنستان ډېریو سازمانونو د مرستې په موخه دې هېواد ته راستانه شوو. له کاناډا څخه، د ځوانو زده کونکو او رضاکارانو یوه ډله د CYMA تر نامه لاندې-ارمنیا ته د کاناډا د ځوانانو ماموریت شعار سره د وارارات سیمې ته ورسیده، او دا د ځوانانو لومړنی سازمان شو چې په نوي خپلواک جمهوریت کې یي برخه واخیستله.
لومړی وزیر نیکول پاشینیان (۲۰۱۸ز کال)
د ۲۰۱۸ ز کال په مارچ میاشت کې د ارمنستان پارلمان، ارمن سرکیسیان د ارمنستان د نوي ولسمشر په توګه وټاکه د ولسمشر د واک  کمولو لپاره د اساسي قانون اختلافي اصلاحات پلي شول، په داسې حال کې چې د لومړي وزیر واک پیاوړی شوی و. د ۲۰۱۸ ز کال په مې میاشت کې د اپوزیسیون مشر نیکول پاشینیان د پارلمان له خوا د نوي صدراعظم په توګه وټاکل شو. د هغه مخکیني مشر سرژ سرګسیان دوه اونۍ وړاندې د حکومت ضد پراخو مظاهرو وروسته استعفا وکړه.
د ۲۰۲۰ ز کال د سپتمبر په ۲۷ مه د ناګورنو- قره باغ د ناحل شوې شخړې له امله په بشپړه توګه جګړه پیل شوه. د ارمنستان او اذربایجان دواړو وسله والو ځواکونو د پوځي او ملکي تلفاتو خبر ورکړ. د نومبر په لسمه د اوربند تړون لاسلیک شو، چې په ترڅ کې یې د ناګورنو- قره باغ شاوخوا نیول شوې سیمې بېرته اذربایجان ته وسپارل شوې.
نه کمېدونکې پېچلتيا
نه کمېدونکې پېچلتيا څرګندوي، چې ځيني بيولوژيکي سيستمونه د طبيعي ټاکنې له لارې، د وار له مخه شته وظيفوي سيستمونو ته د پرله پسې کوچنيو بدلونونو په واسطه وده ځکه نه شي کولی، چې لږ پېچلی سيستم ښايي هيڅ دنده تر سره نه کړي. نه کمېدونکې پېچلتيا د ځيرک جوړونکي د تخليفي مفکورې په مرکزي برخه بدل شوی دی، مګر پوهنيزه ټولنه د ځېرکتيا پلان يا طرحه د رښتيني پوهې په توګه په پام کې نيسي او د نه کمېدونکې پېچلتيا مفکوره نه مني. نه کمېدونکې پېچلتيا يو له هغو دوه اصلي دلايلو څخه دي، چې د ځيرک ډيزاين د پلويانو له لورې د ځانګړې پېچلتيا تر څنګ کارول کېږي. "True in this latest creationist variant, advocates of so-called intelligent design ... use more slick, pseudoscientific language. They talk about things like "irreducible complexity" "for most members of the mainstream scientific community, ID is not a scientific theory, but a creationist pseudoscience."
Mark D. Decker. College of Biological Sciences, General Biology Program, University of Minnesota Frequently Asked Questions About the Texas Science Textbook Adoption Controversy "The Discovery Institute and ID proponents have a number of goals that they hope to achieve using disingenuous and mendacious methods of marketing, publicity, and political persuasion. They do not practice real science because that takes too long, but mainly because this method requires that one have actual evidence and logical reasons for one's conclusions, and the ID proponents just don't have those. If they had such resources, they would use them, and not the disreputable methods they actually use."
See also list of scientific societies explicitly rejecting intelligent design
د تخليق پوهې له ډيزاين څخه په دې ادعاوو سره ديني استدلال وړاندې کړ، چې تکامل پېچلي ماليکولي مېکانيزمونه نه شول روښانه کولی او په ۱۹۹۳ زکال کې مايکل بيهي “Michael Behe” چې په ليهېګ پوهنتون “Lehigh University” کې د کيميا پروفيسور دی، د “Of Pandas and People” تر سرليک لاندې د ښوونځي د درسي کتاب په کره نسخه کې دا دلايل وړاندې کړل. نوموړي د «د ډاروين تور صندوق: “Darwin’s Black Box” په نوم د خپل ۱۹۹۶ز کال کتاب کې، دې مفکورې ته نه کمېدونکې پېچلتيا وويله او ويې ويل، چې نه کمېدونکې پېچلتيا ارث کې د ناټاکلو بدلونونو د طبيعي ټاکنې له لارې، تکامل ناشونی کړی دی. دا د هغه ناسمې انګېرنې پر بنسټ وه، چې تکامل د شته دندو پر پرمختګ باندې تکيه کوي، چې په دې برخه کې يې دنده کې له بدلونونو څخه د سمونونو د رامنځته کېدلو د پېچلتيا څرنګوالی له پامه غورځوري او خپره شوې څېړنه هم په پام کې نه نيسي. تکاملي بيولوژي پوهانو د دې مفکورې خلاف ځوابونه خپاره کړي دي، چې څرګندوي چې د بيهي له لورې تر بحث لاندې سيستمونه څنګه تکامل کولی شي او د پرتليز جينوميک له لارې مستندې بېلګې ښيي، چې پېچلي ماليکولي سيستمونه لکه څرنګه چې د هغوی د پروټينونو د بېلابېلو لنډمهالو ريښو له له مخې څرګندېږي؛ د جوړښتي برخو د ورزياتولو په واسطه جوړېږي.
په ۲۰۰۵ زکال د «Kitzmiller v. Dover Area School District» محاکمه کې، بيهي د نه کمېدونکې پېچلتيا په اړه ګواهي ورکړه. محکمې وموندل چې «د موضوعپ په اړه د پروفيسور بيهي ادعا د کره کتل شوې څېړنې په پاڼو کې درواغ ثابته شوې ده او په لويه کچه د پوهنيزې ټولنې له لورې رد شوې ده».