cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چې يوازې شين ګوند
۱۹۸۰ز کال د جنوري ۱۲-۱۳: د بنسټ کانګرس
شين سياسي ګوند د نوي سوسيال خوځښتونو “New Social Movements” له څپې څخه راپورته شو، چې په ۱۹۷۰ز لسيزه کې فعال وو. د يادو خوځښتونو له ډلې د چاپيريال ساتنې پلوی، د جګړې ضد او د هستوي وسلو ضد خوځښتونه يادولی شو، چې خپله ريښه د ۱۹۶۸ز کال د زده کونکو لاريونونو څخه ګڼلی شي. ياد ګوند چې په کارلسروهي “Karlsruhe” کې د ۱۹۸۰ز کال د جنوري په ۱۳ نېټه د المان د ملي ګوند په توګه جوړ شو، غوښتل يې دې خوځښتونو ته سياسي او پارلمانې استازولي يا بڼه ورکړي او دا ځکه، وار له مخه شته ولسي ګوندونه داسې نه وو تنظيم شوي، چې د دوی بيان شوې مسئلې حل کړي. د بنسټيزې استازولۍ د تر لاسه کولو په موخه د شين ګوند يوموېلتشوتز لښتليک (Grune Liste Umweltschutz “GLU”) او  (Aktionsgemeinschaft Unabhangiger Deutscher “AUD”) په څېر د پخوانيو هڅو تنظيمونکي د شين ګوند غړي وو. د ککړتيا، هستوي ځواک د کارونې، د ناټو د پوځي عملياتو او د صنعتي ټولنې د ځانګړو اړخونو مخالفت د ګوند د مبارزې اصلي مسايل وو. شين ګوند د جنسيتي ازادۍ او د خوښې قوانينو دورې “age of consent laws” د له مينځه وړلو برخو کې هم هلې ځلې وکړې.
د ۱۹۸۰ز کال د بنسټ ايښودنې غونډه کې د ګوند نظرياتي اصول يو لاس شول او د شين ګوند څلور نامته ارکان يې اعلان کړل:
۱۹۸۰ز لسيزه: په فدرالي کچه پارلماني استازولي
په ۱۹۸۲ زکال کې د شين ګوند محافظه کارې ډلې د ايکولوژيکي ديموکراتيک ګوند “Ecological Democratic Party (ODP)” د جوړولو په موخه له ګوند څخه بېلې شوې. هغوی چې په ګوند کې پاتې شوې، خورا سوله غوښتونکې او پر کډوالۍ او زيږون حقونو باندې د بنديزونو پر ضد وو، په داسې حال کې چې د کانابېس “cannabis” نومي درملو د کارونې له قانون ايښودنې ملاتړ يې کاوه، د همجنسبازانو، ځلاند، دوه ګوني جنسيت او ترانسجنډر “LGBT” حقونو لپاره يې د کار کولو ته لومړيتوب ورکاوه او د هغه څه د پلوۍ هڅه يې کوله، چې دوی د زده کړو او ماشوم پالنې «د ازاد فکرۍ ضد» مفکورو په توګه بيان کړل. دوی د لاريون او کورنۍ سرغړونې کلتور له مسايلو سره د نږدې پېژنګلوۍ لېوالتيا هم درلوده، چې د هستوي وسلو، هستوي انرژۍ او فرانکفورت هوايي ډګر کې د الوتکې د نوې ځغاست ليکې (Startbahn West) د جوړولو پر وړاندې لاريونونو کې په پرله پسې ډول له پوليسو سره نښتې وکړې. هغوی چې هغه وخت يې ګوند پرېښود، ښايي د دې ځينو مسايلو په اړه ورته احساس کړی وي، مګر د لاريون له هغو بڼو سره ورته څرګند نه شول، چې د شين ګوند غړو په کې برخه اخيستې وه.
په ايالتي کچه ټاکنو کې له ځينو برياليتوبونو څخه وروسته، ګوند د ۱۹۸۳ز کال فدرالي ټاکنو کې د الماني پارلمان په ښکتني مجلس [ولسي جرګه] بنډيسټېګ “Bundestag” کې د ۵،۷ سلنه رايې په درلودلو سره ۲۷ څوکۍ وګټلې. په هغه وخت کې د ګوند د مهمو سياسي موضوعګانو له ډلې د “Pershing II IRBMs” خپرول او د لويديځ المان پر خاوره باندې د متحده ايالتونو او ناټو له لورې د هستوي سرګلولې کروز راکټونو توغول وو، چې په عمومي ولس کې يې پياوړی مخالفت رامنځته کړ او ډله ييزو مظاهرو کې يې لار ومونده. نوي جوړ شوي ګوند د دې وړتيا درلوده، چې د خپل ملاتړ تر لاسه کولو په موخه د دې عمومي خوځښت پام ځانته کړي. تر يوې اندازې په ۱۹۸۶ز کال کې د چېرنوبايل ناورين “Chernobyl disaster” د اغېز او د هوا ککړتيا او الماني ځنګلونو (والسټيربين Waldsterben) باندې د تېزابي باران د ګواښ په اړه د پوهاوي د زياتوالي له امله شين ګوند د ۱۹۸۷ز کال فدرالي ټاکنو کې د خپلې رايې ونډه ٪۸،۳ ته پورته کړه. نږدې همدې وخت کې جوشکا بېچر “Joschka Fischer” د ګوند د نارسمي مشر په توګه راڅرګند شو، چې د ۲۰۰۵زکال له فدرالي ټاکنو څخه وروسته د مشرۍ له ټولو پوسټونو څخه د لاس اخېستنې (استعفا) تر وخته نارسمي مشر پاتې شو.
د قطعیت د نشتوالي اصل
په کوانټمي میخانیک کې د قطعیت د نشتوالي اصل (چې د هایزنبرګ د قطعیت د نشتوالي په اصل هم پېژندل کېږي) د ریاضیکي نابرابرۍ هر هغه ډول دی چی د یوې ذرې د ځانګړو جوړو لپاره د فزیکي کچو یو اساسي حد بیان کوي د بېلګې په توګه موقعیت،  x،او مومنټم، p، کېدای شي د لومړنیو شرایطو له مخې اټکل شي.
دغه ډول تغیر کوونکې جوړې د بشپړونکو متغیرونو یا مزدوجو متغیرونو په توګه پېژندل کېږي او د هغو له تفسیر سره په اړوندتیا د قطعیت د نشتوالي اصل د دې لپاره محدود کوي چې دغه مزدوجې ځانګړنې تر کومې کچې خپله تقریبي معنا ساتي، ځکه چې د کوانټمي فزیک ریاضیکي اډانه د واحد ارزښت پر بنسټ د مزدوجو ځانګړنو مفهوم په سمه توګه نه وړاندې کوي. د قطعیت د نشتوالي اصل د دې څرګندويي کوي چې نه شي کېدلای یو کمیت د خوښې وړ قطعیت پر بنسټ اټکل شي، آن که چېرې د هغو ټول لومړي شرایط هم څرګند وي.
د قطعیت د نشتوالي اصل چې د لومړي ځل لپاره په ۱۹۲۷ زکال کې د جرمني فزیک پوه ورنر هایزنبرګ له خوا معرفي شو، څرګندوي چې هر څومره ډېر چې د ذراتو موقعیت په کره توګه وټاکل شي، د هغو مومنټم (د حرکت کچه) په ډېر لږ دقت سره د هغو د لومړنیو شرایطو له مخې اټکل کېدای شي او همداسې په برعکس ډول.
له تاریخي پلوه د قطعیت د نشتوالي اصل فزیک ته له اړوند بل اثر سره چې مشاهده کوونکی اثر (observer effect) ورته ویل کېده په تېروتنې سره یو شان ګڼل کېده، هغه اثر چې څرګندوي د ځانګړو سیسټمونو اندازه ګیري پر سیسټم باندې له کوم اغېز پرته، یعنې په سیسټم کې د تغیر راوړو پرته نه شي ترسره کېدای. هایزنبرګ په کوانټمي سطح کې دغه مشاهده کوونکی اثر د کوانټمي قطعیت د نشتوالي یوه فزیکي «توضیح» وبلله. له دغه مهال څخه وروسته څرګنده شوه چې د ذاتي قطعیت د نشتوالي اصل په ټولو څپه ئیزو سیسټمونو کې شته، همدارنګه په کوانټمي میخانیک کې د ټولو کوانټمي اجرامو د مادې د موجي ماهیت له امله رامنځته کېږي. په دې سره د قطعیت د نشتوالي اصل په اصل کې د کوانټمي سیسټمونو یوه اساسي ځانګړنه بیانوي او د فعلي ټکنالوژۍ د مشاهده کېدونکې بریا څرګندويي نه کوي. په واقعیت کې د قطعیت د نشتوالي اصل د میخانیک د اساسي معادلاتو په لیکنه کې د ډیفرانشیل او انتګرال حسابونو د کارونې په ډول کې ریښه لري. باید ټینګار وکړو چې اندازه ګیري یوازې د داسې بهیر په معنی نه ده چې په هغو کې یو څارونکی فزیک پوه برخه اخلي، بلکې د کلاسیکو او کوانټمي اجسامو ترمنځ هر هغه ډول تعامل دی چې د کوم ناظر له توجه پرته ترسره کېږي.
له دې امله چې د قطعیت د نشتوالي اصل د کوانټمي میخانیک یو له اساسي نتایجو څخه دی، د کوانټمي میخانیک معمولي ازموینې بیا په معمول ډول د هغو یو لړ اړخونه څرګندوي. ورته مهال یو شمېر ازموینې کېدای شي په قصدي بڼه د قطعیت د نشتوالي د اصل ځانګړی شکل د خپل څېړنیز پروګرام د برخې په توګه و ارزوي. د بېلګې په توګه په سوپرکانډکټور او کوانټمي اوپټیک کې د عدد – فاز د نه قطعیت اړیکې شاملېږي. د قطعیت د نشتوالي د اصل عملکرد ته په اړوندو اپلیکشنونو کې ډېر لږ اخلال لرونکې ټکنالوژي کارول کېږي هماغه ډول چې د جاذبوي موج په سنجونکو کې ورته اړتیا ده.
تاریخچه
ورنر هایزنبرګ د قطعیت د نشتوالي اصل د کوپنهاګن د نیلز بور په انستیتیوت کې هغه مهال فورمول بندي کړ چې د کوانټمي میخانیک په ریاضیکي بنسټ یې کار کاوه.
په ۱۹۲۵ زکال کې د هندریک کرامز د مخکښو چارو په پیروۍ هایزنبرګ ماتریسي میخانیک ته وده ورکړه او په دې سره یې د زاړه کوانټم د اډهاک (لنډ مهالې) تیوري پر ځای د کوانټم معاصر میخانیک وکاروه. اصلي فرض پر دې و چې په کوانټمي سطح کې د کلاسیک حرکت مفهوم مناسب نه دی، ځکه چې د یو اتوم الکترونونه په کاملا مشخصو مدارونو کې حرکت نه کوي. پر ځای یې د هغو حرکت په عجیب ډول بلې لار ته هدایت کېږي: د فوریر بدلون (Fourier transform) په مهالیزه اړوندتیا کې یوازې هغه فریکونسۍ شاملېږي چې کېدلای شي په کوانټمي جمپ کې د هغو شعاع ولیدل شي.
د هایزنبرګ مقالې په هر مهال کې هېڅ نه مشاهده کېدونی کمیت لکه په یو مدار کې د الکترونونو دقیق موقعیت وه نه مانه؛ هغه یوازې تیوري وړاندې کوونکو ته اجازه ورکړه د فوریر جوړونکو د حرکت اړوند څرګندونې وکړي. له دې امله چې د فوریر بدلون اجزاوې په کلاسیکو فریکونسیو کې نه وې تعریف شوې، نه شو کېدلای له هغو څخه د پرتاب یا ویشتو د یو دقیق مسیر په برخه کې ګټنه وشي، په داسې توګه چې د هغو فورمول بندۍ نه شو کولای داسې دقیقو پوښتنو ته چې الکترون چېرې دی او یا هم په کومې چټکتیا درومي ځواب ورکړي.
د یو روایت له مخې: «د هایزنبرګ مقالې د اتومي مسائلو د حل لپاره له پخوانیو هڅو ورهاخوا یو راډیکال انحراف د لید وړ کمیتونو څخه په ګټنې وښود. نوموړي د ۱۹۲۵ زکال د جولای په ۹ مه په یوه لیک کې ولیکل 'زما دغه کوچنۍ هڅې د مداري مسیرونو د مفهوم د له منځه وړو او هغو ته د مناسب ځای نیونکي د موندنې په موخه وې هغه چې نه شو کېدلای ولیدل شي».
په واقعیت کې دا انشټین و چې د لومړي ځل لپاره یې دغه ستونزه په ۱۹۲۶ زکال کې د خپل لومړني واقعي بحث په ترڅ کې هایزنبرګ ته مطرح کړه. انشټین له هایزنبرګ سره له بلدېدو وروسته د ماتریس میخانیک اړوند د بحث کولو په موخه هایزنبرګ ته په خپل کور کې د میلمستیا بلنه ورکړه. لکه څرنګه چې خپله هایزنبرګ یې توضیح کوي: «کور ته پر لار، هغه له ما څخه زما د مخینې او سومرفیلډ سره زما د څېړنو پوښتنه وکړه. خو کور ته په رسېدو سره نوموړی یو په یو خپلې اصلي پوښتنې ته راغی چې د نوي کوانټمي میخانیک د فلسفي بنسټ ته اړونده وه. هغه ماته اشاره وکړه چې زما په ریاضکي توصیف کې د «الکتروني مسیر» مفهوم اصلا شتون نه درلود، خو په وریځ ډوله –ځای کې الکترون په مستقیم ډول د مشاهدې وړ ګرځي. د نوموړي په نظر دغه ادعا چې په یوه وریځ ډوله چاپېریال کې الکتروني مسیر شتون لري، خو د اتومونو دننه هېڅ مسیر شتون نه لري، بې معنا ښکارېده». البته، موږ [هایزنبرګ او بور] د دغو شرایطو اړونډ ګڼ شمېر بحثونه کړي و، ډېر ستونزمن بحثونه، ځکه چې موږ دا احساس کاوه چې د کوانټمي میخانیک ریاضیکي یا څپه ئیزه طرحه له وړاندې څخه وروستۍ شوې وه. دا تغیر منونکې نه وه او موږ باید خپلې ټولې محاسبې د هغو له مخې کړې وای. بل پلو هېڅوک هم نه پوهېده چې څه ډول په دغه طرحه کې یوه ساده مورد لکه د یو الکترون مسیر په وریځ ډوله ځای کې ښوول کېږي».
د ۱۹۲۶ زکال په مارچ میاشت کې هایزنبرګ په بور انستیتیوت کې په کار کولو سره دې ته متوجه شو چې د ځای پرځای کېدو د خاصیت (commutativity) نشتوالی د نه قطعیت اصل تضمین کوي. دغه مفهوم د نه ځای پرځای کېدو اړوند واضح فزیکي تفسیر وړاندې کړ او لامل وګرځېد چې د کوانټم میخانیک اړوند د کوپنهاګن د تفسیر بنسټ جوړ کړي. هایزنبرګ څرګنده کړه چې د ځای پر ځای کېدو اړیکه د قطعیت د نشتوالي تضمین کوونکې او د بور په خبره بشپړونکې ده.
کارتون نېټورک (ترکيه)
کارتون نېټورک ترکي د کارتون نېټورک د ترکي ژبې یو کیبل او سپوږمکۍ چینل دی چې متحرک پروګرامونه خپروي. دا شبکه د 2008 کال د جنورۍ په 28 د وارنر برادرز اروپا په جواز او د ترکي شرکت دوګان یاین هولډینګ له خوا تاسیس شوه.
سرچینې
وېشنيزه:کارتون نېټورک وېشنيزه:سپوږمه
د ارستو ليکنې
د ارستو اثار ، کله ناکله د عصري پوهانو لخوا د Corpus Aristotelicum په نوم یادیږي، د ارستو د اثارو ټولګه ده چې د لرغونو زمانو څخه ژوندۍ پاتې ده.
دیوجینس لارټیس په خپل ژوند او د مشهورو فیلسوفانو نظرونو کې د ارستو د اثار لېست کړي چې 156 سرلیکونه لري په نږدې 400 کتابونو وېشل شوي ، چې هغه د 445,270 لیکلو لیکو راپور ورکوي ، مګر ډېری یې ورک شوي یا یوازې په ټوټې پاتې دي.
د یو توپیر له مخې چې پخپله ارسطو سره پیل کیږي،  په دوو ډلو ویشل شوي دي: " خارجي " او " باطني ". ډیری پوهان دا د ارسطو د کارونو تر مینځ د توپیر په توګه پوهیدلي چې د عامو خلکو (بهرنیو) لپاره ټاکل شوي ، او نور تخنیکي کارونه چې د لیسیم کورس / ښوونځي (باطني) کې د کارولو لپاره ټاکل شوي. عصري پوهان معمولا دا وروستی د ارسطو خپل (نه پالل شوي) لیکچر نوټونه (یا په ځینو مواردو کې د هغه د شاګردانو لخوا ممکن یادښتونه) ګڼي. په هرصورت، یو کلاسیک عالم یو بدیل تفسیر وړاندې کوي. د پنځمې پیړۍ نیوپلاټونیسټ امونیس هرمیا لیکي چې د ارسطو د لیکلو سټایل په قصدي ډول ناڅرګند دی ترڅو "ښه خلک د دې دلیل لپاره خپل ذهن نور هم پراخه کړي ، پداسې حال کې چې خالي ذهنونه چې د بې پروایۍ له امله ورک شوي وي د مبهم په واسطه وتښتي کله چې دوی د جملو سره مخ شي. دا."
دا ټول اثار رښتیني نه ګڼل کیږي، مګر د ارسطو، د هغه د ملګرو او د هغه د نظریاتو سره د دوی د اړیکو په اړه توپیر لري. ځینې یې د ډیری پوهانو لخوا د ارسطو د "ښوونځي" محصول ګڼل کیږي او د هغه تر لارښوونې یا نظارت لاندې تالیف شوي. نور کارونه، لکه د رنګونو په څیر ، کیدای شي په لیسیم کې د ارسطو د ځای ناستو محصولات وي، د بیلګې په توګه، تیوفراستس او د لامپساکس سټراټو. بیا هم نورو د ارسطو نوم په عقیده یا محتوا کې د ورته والي له لارې ترلاسه کړی، لکه ډی پلانټیس، ممکن د دمشق د نیکولاس لخوا. یوه وروستۍ کټګورۍ چې دلته پریښودل شوې د مینځنۍ پیړۍ پامیسټریز ، ستورپوهنې او جادو متنونه شامل دي چې د ارسطو سره تړاو یې په بشپړ ډول خیالي او ځان ته وده ورکوي.
په ډیرو مقالو کې، په کورپس کې نورو کارونو ته اشاره شوې ده. د همدغو حوالو په اساس، ځینو پوهانو د ارسطو د یو شمیر لیکنو لپاره د ممکنه تاریخي ترتیب وړاندیز کړی دی. WD Ross ، د بیلګې په توګه، لاندې پراخه کرونولوژي وړاندیز کړه (کوم چې البته ډیر څه پریږدي): کټګورۍ ، موضوعات ، سوفیستیکي ایلینچي ، تحلیلات ، میټافزیک Δ ، فزیکي کارونه، اخلاقيات ، او پاتې نور میتافزیک. په هرصورت، ډیری عصري پوهان، د شواهدو د نشتوالي پر بنسټ، د ارسطو د لیکنو د تاریخي ترتیب د ټاکلو لپاره د داسې هڅو په اړه شکمن دي.
د بیکر شمېرو لخوا د ارستو اثار
د بیکر شمېرې ، په کارپس ارسطولیکم کې د کار لپاره د حوالې معیاري بڼه، د ارسطو د بشپړو کارونو د پروسیا د علومو اکاډمۍ نسخه کې کارول شوي د پاڼې شمیرې پراساس دي ( Aristotelis Opera edited Academia Regia Borussica, Berlin, 1831-1870). دوی خپل نوم د دې نسخې له مدیر څخه اخلي، کلاسیک فیلسوف اګسټ ایمانویل بیکر (1785-1871).
ټوټې
د ارسطو د ډیری ورک شوي اثارو ژوندي پاتې شوي ټوټې د بیکر د نسخې په پنځم ټوک کې شاملې وې، چې د ویلینټین روز لخوا ایډیټ شوې. دا د بیکر شمیرو لخوا ندي حواله شوي، په هرصورت، مګر د ټوټې شمیرې سره سم. د ارسطو د ټوټو لومړۍ نسخه ګلاب د ارسطو (Aristotles Pseudepigraphus) (۱۸۶۳) وه. لکه څنګه چې سرلیک وړاندیز کوي، ګلاب دا ټول جعلي ګڼلي. د ګلاب لخوا په بیاکتنه شوې نسخه کې د ټوټو شمیره، د تیوبنر لړۍ کې خپره شوې، Aristotelis qui ferebantur librorum fragmenta, Leipzig, 1886، لاهم په عام ډول کارول کیږي (د R 3 لخوا اشاره شوې)، که څه هم د مختلف شمیرو سره اوسنۍ نسخه شتون لري. د اولوف ګیګون لخوا (په 1987 کې د والټر ډی ګریټر په بیکر نسخه کې د نوي ټوک 3 په توګه خپور شوی) او د ایکارټ شوټرمپ لخوا د ډی ګریټر نوې نسخه د چمتو کولو په حال کې ده.
په انګلیسي ژباړه کې د ټوټو انتخاب لپاره، WD Ross وګورئ، ټوټې ټوټې کړئ ( اکسفورډ 1952 )، او جوناتن بارنس (ایډ. )، د ارسطو بشپړ کارونه: د اکسفورډ بیاکتنه ژباړه ، vol. 2، پرنسټن 1984، مخ. 2384-2465 د ارسطو د پروټریپټیکس د ټوټو یوه نوې ژباړه د Hutchinson and Johnson (2015) لخوا شتون لري.
هغه اثار چې یوازې په ټوټو کې ژوندي پاتې دي د فلسفې په اړه خبرې اترې (یا په ښه کې )، یوډیموس (یا په روح باندې )، عدالت او د ښه زیږون په اړه خبرې اترې شاملې دي. په احتمالي توګه جعلي کار، د نظریاتو په اړه د ارسطو د میټافزیک په اړه د هغه په تبصره کې د افروډیسیس د الکساندر لخوا په نقلونو کې ژوندی پاتې دی. د ډیالوګونو لپاره، د ریچارډ روډولف والزر ، د ارسطو ډیالوګورم ټوټې، د یوسم سکالروم (فلورینس 1934) نسخې هم وګورئ، او ریناټو لارینتي، ارسطو: I Frammenti dei dialogi (2 جلد. )، نیپلز: Luigi Loffredo، 1987.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:فلسفي اندونه وېشنيزه:فلسفي شکاکیت وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس
رابین هود (۱۹۷۳ فلم)
رابین هود Robin Hood د ۱۹۷۳ امریکایی انیمیشن ساہسک میوزیکل کامیډي فلم دی چې د والټ ډيسني پروډکشن لخوا تولید شوی او د بوینا ویسټا توزیع لخوا خپور شوی ، د ورته نوم انګلیسي فولکلوري کیسې پراساس د کرکټرونو سره د انټروپومورفیک څارویو په توګه بیا تصور شوی. د وولفګنګ ریدرمن لخوا تولید او لارښود شوی ، دا د ډيسني ۲۱م انیمیشن فیچر فلم دی.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
کالوین کولیج
کالوین کولیج (د ۱۸۷۲ز کال جولای په ۴مه زېږېدلی او د ۱۹۳۳ز کال د جنوري په ۵مه مړ شوی) له ۱۹۲۳ز کال نه تر ۱۹۲۹ز کال پورې د متحده ایالاتو ۳۰م ولسمشر و. نوموړی د نوي انګلینډ اوسېدونکی او یو جمهوري غوښتونکی حقوقپوه و. کولیج په ورمونټ کې زېږېدلی و او د میساچوسټس والي په توګه یې هم دنده تر سره کړې وه. د ۱۹۱۹ز کال د بوسټن پولیسو د اعتصاب پر وړاندې د کالوین ځواب هغه ته د «قاطع عمل سړي» په توګه شهرت ورکړ، چې بل کال هغه د متحده ایالاتو ۲۹م مرستیال ولسمشر او په ​​۱۹۲۳ز کال کې د وارن جی هارډینګ له ناڅاپي مړینې وروسته ولسمشرۍ ته بریالی شو. کالوین د یو کوچني حکومتي محافظه کار او یو داسې کس په توګه چې ډېر لږ غږېده او ډېر لږ خوش طبعي یې درلوده، د ارام کالوین «Silent Cal » لقب ګټلی و. هغه غوره وګڼله، چې د ۱۹۲۸ز کال ټاکنو کې بیا ځان نوماند نه کړي او ویل به یې، چې د ولسمشر په توګه لس کاله « د نورو ولسمشرانو په پرتله ډېره اوږده موده وه - ډيره اوږده!»
کولیج د خپلې واکمنۍ  په اوږدو کې له مالي محافظه کارۍ او د ښځو د ووټ اچونې له حقونو نه ټینګ ملاتړ وکړ. نوموړي د خپلې ولسمشرۍ په موده کې د پخوانۍ ادارې له ګڼو رسواییو وروسته په سپینه ماڼۍ د خلکو باور بېرته ترلاسه کړ. هغه د ۱۹۲۴ز کال د هند د تابعیت قانون لاسلیک کړ، چې له مخې یې د متحده ایالاتو بومي وګړو ته د متحده ایالاتو تابعیت ورکړ او هېواد يې د چټکې او پراخې اقتصادي ودې پر مهال مدیریت کړ له همدې کبله د کالوین دوره له « زرینه شلیزې» په نوم یادېږي. هغه په داسې حال کې له خپلې دندې لاس په سر شو، چې د امریکایانو ترمنځ یې د پام وړ محبوبیت خپل کړی و.
کولیج د څېړونکو له خوا د متحده ایالاتو د ولسمشرانو په ډلبندۍ کې له اوسط نه په ټیټه درجه کې شمېرل کېږي. هغه په ​​​​متحده ایالاتو کې د توکمیز تاوتریخوالي د ډېریدو په لړ کې له نژادي برابري نه د کلک ملاتړ له امله په نړیواله کچه وستایل شو همدارنګه د کوچني حکومتونو او د نه مداخلي اقتصادونو ملاتړ کونکو له خوا هم خورا وستایل شو. د هغه منتقدین استدلال کوي، چې هغه له اقتصادي ودې نه د مبارزو بزګرانو او کارګرانو سره د مرستې لپاره چې د هېواد په کمزورو صنعتونو کې په کار بوخت و، ګټه پورته نه کړه او پاتې راغی. د تاریخپوهانو تر منځ لاهم په دې اړه ډېر بحثونه شته، چې د کولیج اقتصادي تګلارو د اقتصادي ناورین په رامنځته کېدو کې څومره مرسته کړې، خو دا د خلکو او د هغه د بنسټ له لوري په پراخه کچه منل شوي، چې د کالوین ترادارې لاندې فډرالي سیسټم تر یوې اندازې پورې د ۱۹۲۹ز کال د ونډو د مارکيټ (وال سټریټ ژورنال) د پېښې، چې د هغه د واک له پرېښودو نه سمدستي وروسته رامنځ ته شو مسؤل و، چې دا د امریکا د ستر اقتصادي ناورین د پیل نښه وه.
د کالوین کولیج ولسمشرۍ (۱۹۲۳ز کال نه تر ۱۹۲۹ز کال)
د ۱۹۲۳ز کال د اګست په ۲مه نېټه، ولسمشرهارډینګ د لوېدیځې امریکا په سان فرانسیسکو کې د وینا پر مهال د زړه د حملې له امله په ناڅاپي ډول مړ شو. مرستیال ولسمشر کولیج په ورمونټ کې د خپلې کورنۍ لیدو ته تللی و، چې نه یې برېښنا درلوده او نه یې ټلیفون، چې د هارډینګ د مړینې پیغام یې ترلاسه کړ. کولیج جامې واغوستې او له کوټې ښکته راغلو تر څو خبریالانو ته چې هلته راټول شوي وو ښه راغلاست ووایي. په دې ډول هغه د خپل پلار په مرسته، چې د سولې قاضي او مشر و د ۱۹۲۳ز کال د اګسټ په ۳مه د سهارپه ۲:۴۷ بجو د کور په انګړ کې د کیروسین څراغ په رڼا کې د لوړې مراسم ترسره کړل.
د جمهوري غوښتونکو کنوانسیونونو له پیل نه مخکې، کولیج د ۱۹۲۴ز کال د عایداتو قانون توشیح کړ، چې د مالیاتو کچه یې له ۵۸ سلنې نه ۴۶ سلنې ته او د شخصي عایداتو مالیه یې هم په ټولیزه توګه راټیټه کړه. د ملکیت مالیه یې زیاته او پر ډالۍ یې هم مالیه ولګوله. د ۱۹۲۴ز کال د جون په دویمه کولیج هغه قانون توشیح کړ، چې له مخې به يې په متحده ایالاتو کې زېږېدلو ټولو بومي امریکایانو ته تابعیت ورکوي. په هغه وخت کې، د دوی دوه پر درېیمه برخه لا دمخه تابعیت درلود، چې د واده او یا پوځي خدماتو له لارې یې ترلاسه کړی و.
بهرنۍ تګلاره
کولیج نه د نړۍ په چارو ښه پوهېده او نه یې هغو سره لیوالتیا درلوده. د هغه تمرکز زیاتره د امریکا سوداګرۍ ته، په ځانګړی توګه د سوداګرۍ د شته وضعیت ساتل او ادامه وه. که څه هم هغه یو انزوا غوښتونګی نه و، خو له بهرنیو ائتلافونو سره د یوځای کېدو لپاره زړه نازړه و. کولیج په کلکه د نه مداخلې په بهرنۍ تګلارو باور درلود.
کولیج د پخوانۍ ادارې تګلارې ته دوام ورکړ، چې د شوروي اتحاد د رسمیت پېژندلو د مخنیوی پر بنسټ وه. همدارنګه هغه د انقلاب وروسته له مکسیکو سره د اړیکو د عادي کولو هڅې پیل کړی او د الوارو اوبرګون او پلوټارک الیاس کالس په مشرۍ یې د مکسیکو نوي ایالتونه په رسمیت وپېژندل او د کریسټو جګړې پرمهال یې د مذهبي ازادۍ د دفاع لپاره د ملي ائتلاف پر وړاندې د مکسیکو د ټاکل شوي حکومت ملاتړ ته دوام ورکړ. ډویټ مورو د کولیج له خوا په مکسیکو کې د سفیر په توګه وټاکل شو ترڅو له مکسیکو سره د متحده ایالاتو د جګړې مخه ونیسي.
د کولیج حکومت په نیکاراګوا او هایټي کې د اشغال د دوام او په ۱۹۲۴ز کال کې د هارډینګ د ادارې د تړونونو له مخې د ډومینیکن جمهوریت د اشغال د پای ته رسېدو شاهد و. په ۱۹۲۵ز کال کې کولیج د ۱۹۲۴ز کال د نیکاراګواله عمومي ټاکنو وروسته د ثبات په لټه کې د سمندري ځواکونو د وتلو امر وکړ، خو د ۱۹۲۷ز کال په جنوري کې د سیاسي کړکېچ د چټک حل کولو او د ناکامو هڅو وروسته یې بیا هلته ځای پر ځای کړل. هینري ایل سټیمسن وروسته د کولیج له خوا د سولې تړون منځګړیتوب لپاره واستول شو، چې د نیکارګوا کورنۍ جګړه پای ته ورسوي او په نیکاراګوا کې د متحده ایالاتو پوځي شتون د کالیج له دورې نه وروسته هم وغځوي.
زېږون مړينه
د زېږون مړینه د جنین یا نوي زېږون مړینه ده، او دا د زېږون په وخت کې د مړینې کچه محاسبه کولو اساس دی. په انګلستان کې، په هرو 1000 ماشومانو کې 8 مړه کیږي، او د دې مړینې ترټولو لویه شمېره په اسیایي مېرمنو کې لیدل کیږي. په 2013 کې، شاوخوا 2.6 ميلیونه ماشومان د یوې میاشتې دمخه مړه شوي، همدا کچه بيا په 1990 کې د 4.5 ميلیونه شاوخوا وه.
د زېږون مړينې تر ټولو عام لامل د وخت څخه مخکې زیږون دی، چې د مړینې 30٪ برخه جوړوي. د نوي زېږېدلي تنفسي رنځ سنډروم د ماشوم د مړینې بل لامل دی. همدارنګه، د مړینې 21٪ مورنۍ ناروغۍ جوړوي.
جبري شنډول
جبري شنډول یا جبري عقيم سازي ( Compulsory sterilization  ) یوه اصطلاح ده چې د حاکمو حکومتونو لخوا د بېلابېلو خلکو د شنډولو لپاره د هر ډول جبر او هدفي پلان سره تړاو لري. ډېری هېوادونو د شلمې پېړۍ په پیل کې د اجباري شنډولو پروګرامونه پلي کړل. که څه هم دا ډول پروګرامونه د نړۍ په ډېرو هېوادونو کې غیرقانوني دي، د جبري شنډولو قضیې هم دوام لري.
مړزېږون
مړ زېږون ( Stillbirth  ) د ميندوارۍ له شلمې اونۍ وروسته د جنین مړینې ته ویل کیږي. په دې حالت کې، د سیزرین برخې ته اړتیا لیدل کېدی شي. د مړ زېږون ډېری وختونه د میندوارۍ په پای کې پېښیږي او په ډېری مواردو کې يې اصلي لامل مالوم نه دی. مړزېږون باید د ناڅاپي سقط سره يوشان ونه ګڼل شي، په کوم کې چې ماشوم له وخت څخه مخکې ضایع کیږي.
د مړزېږون عوامل عبارت دي له باکتریایي انتان ، زېږون ناروغۍ ، د کروموزوم اختلالات ، زیږون د شکر ناروغۍ ، د وینې لوړ فشار ( پریکلامپسیا )، * د مور لخوا د رواني موادو کارول (لکه الکول ، نیکوتین ، او نور). . . ) یا کیمیاوي درمل ، د پلاسنټال جلا کول ، صدمه ، د وړانګو زهري کول ، د ښځینه تناسلي نسجونو پرې کول او د ناف د غاړې د خنډ ستونزه.
برابره موکه
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
برابره موکه د انصاف او بې پلوۍ هغه حالت دی، چې له وګړو سره په کې په ورته ډول چلند کېږي، چې له هغه وخت څخه پرته، چې ځانګړي توپيرونه په کې په څرګند ډول عادلانه ثابتېږي، د مصنوعي خنډونو او تعصب يا غوره توبونو په واسطه په کې لاسوهنه نه کېږي. موخه دا ده چې په يوه اداره کې مهمې دندې بايد هغو خلکو ته ورکړل شي، چې خورا وړ دي (هغه اشخاص چې يوه ورکړل شوې دنده په خورا مناسب ډول تر سره کړي) او د هغو لاملونو له مخې بیاد اشخاصو ته ورنه کړل شي، چې اختياري وي يا هم په دندې پورې اړه ونه لري. لکه: د زېږون حالتونه، پالنه، غوره خپلوان يا ملګري درلودل، مذهب، جنسيت، توکم، نژاد، ذات يا نسب، يا بې اختياره شخصي صفتونه لکه معلوليت، عمر، د جنډر پېژندنه يا جنسيتي تمايل.
د دې مفهوم د پلويانو له نظره د پرمختګ موکې بايد د هر چا لپاره پرانېستې وي، پرته له دې چې شتمني، دريځ يا په يوه امتيازي ډله کې غړيتوب په پام کې ونيول شي. دا نظريه په اصل کې د ټاکنې له بهير څخه د خپلسرۍ يا اختياري غوراوي له منځه وړل دي، چې د دندې د ډول اړوند د ارزونې بهير په درلودلو سره ټاکنه د انصاف د وار له مخه منل شوي بنسټ پر اساس کوي او پر کړنلارو او قانوني لارو چارو ټينګار کوي. اشخاص بايد لکه د مور او پلار د ښه اړيکې درلودلو په څېر نا اړوند شرطونو پر ځای د خپلو هڅو پر بنسټ بريالي يا بې پايلې شي. برابره موکه د خپلوۍ پالنې يا نيپوټيزم خلاف ده او په دې برخه کې ونډه لوبوي، چې ايا يو ټولنيز جوړښت مشروع ګڼل کېږي که نه. ياد مفهوم د عامه ژوند د ګومارنې او زده کړو په څېر برخو کې د پلي کېدلو وړ دی، چې ګټې په کې کسب او تر لاسه کېږي، که څه هم په نورو زياتو برخو کې هم پلي کېدلی شي. د برابرې موکې مفهوم د غوريز واکۍ [د تر ټولو وړ وګړو په لاس د چارو اداره کول] د مفهوم پر وړاندې مرکزي حيثيت لري.
بېلابېل سياسي نظرونه
بېلابېل سياسي نظر لرونکي زياتره وخت مفهوم ته په بل ډول ګوري. د برابرې موکې مانا د سياسي فلسفې، ټولنپوهنې او روانپوهنې په څېر برخو کې تر بحث لاندې نيول کېږي. دا مفهوم د پور ورکولو، کور جوړولو، پوهنځي ته د ننوتلو د حقونو، د رايې کارونې حقونو او داسې نورو په ګډون له ګومارنې ورهاخوا په زياتېدونکي ډول پراخه برخو کې پلې کېږي. په لرغوني يا کلاسيک مفهوم کې، برابره موکه د قانون د برابرۍ او د وړتيا له مخې د اشخاصو په واسطه د چارو د اداره کولو له نظريې سره نږدې تړاو لري.
په عمومي ډول د موکې برابري او برابره موکه اصطلاحات کله ناکله په لږو توپيرونو سره يو پر بل بدلېدونکي دي؛ لومړنۍ اصطلاح د يو مجرد يا ذهني سياسي مفهوم اوسېدلو يو څه زياته معنا لري، په داسې حال کې چې «برابره موکه» ځيني وختونه د يو ګومارونکي، د ګومارنې د لارې چارې يا قانون د مشخص کولو په موخه، په عمومي ډول د ګومارنې د مقرراتو په برخه کې د يو صفت په توګه کارول کېږي. د برابرې موکې احکام په مقرراتو کې ليکل شوي او محکمو کې تر بحث لاندې نیول شوي دي. دا اصطلاح ځيني وختونه د توپيري چلند پر وړاندې د قانون حق په توګه درک کېږی. دا يوه هيله ده چې د وروستيو څو پېړيو پر مهال لويديځو هېوادونو کې په زياتېدونکي ډول خپره شوې ده او له ټولنيز فعاليت (زياتره د پرمختګ او پانګې له کيسو) سره نغښتل شوې ده:    "د فرانسې راتلونکی ولسمشر د بوټ جوړونکي لمسی دی. اوسنی ولسمشر د يو بزګر زوی دی. له هغه څخه مخکې ولسمشر يو ځل بيا په عاجزۍ سره د کښتۍ له لارې د توکو د لېږد رالېږد سوداګرۍ برخه کې خپل ژوند پيل کړ. په لرغوني ملت يا هېواد کې د نوي قانون له مخې په يقيني ډول د موکې برابري شته."
نظريه
د فلسفې د سټينفورډ دايرة المعارف “Stanford Encyclopedia of Philosophy” له مخې نوموړی مفهوم انګيري، چې ټولنه د ونډو يو له بل څخه د بېلې لړۍ په درلودلو سره ډلبندي کېږي، چې ځينې ونډې د نورو په پرتله ډېرې د پام وړ دي. د موکې د برابرۍ ګټه دا ده، په شرکتونو، ټولنو، غير انتفاعي ادارو، پوهنتونونو او داسې نورو ځايونو کې د غوښتل شويو ونډو لپاره د ټاکنې عادلانه بهير رامنځته کوي. د يوې نظريې له مخې د موکې د برابرۍ او سياسي جوړښت تر منځ هيڅ «رسمي اړيکه» نه شته، په دې مانا چې په ديموکرات، اتوکرات يا مطلق العنال [هغه حکومت چې ټول واک په کې د يو شخص په لاس کې وي] او کمونيستي هېوادونو کې د موکې برابري شتون لرلی شي، که څه هم دا مفهوم په بنسټيز ډول د سيال بازار اقتصاد سره تړاو لري او د ديموکراتيک ټولنو په قانوني چارچوکاټ کې ځاي ځای په ځای شوی دی. د بېلابېلو سياسي ليدلوريو لرونکي خلک د موکې برابرۍ ته په بېلابېل ډول ګوري: ليبرالان د ياد مفهوم د ډاډمنولو لپاره د اړينو شرطونو په اړه همغږي نه دي او د زياتره «پخواني دود» له مخې محافظه کاران نابرابري او د مراتبو سلسله په ټوله کې د دود لپاره د درناوي په توګه ګټور ګڼي. دا اصطلاح کولی شي د ځانګړې ګومارنې د پرېکړو، يا د يو مشخص شرکت له لورې د ګومارنې د ټولو پرېکړو او يا د ټول هېواد لپاره د ګومارنې د پرېکړو د واکمنو اصولو په برخو کې پلي شي. د برابرې موکې د عمل سيمه د لږه کيو ډلو د حقونو اړوند مسايلو د رانغاړلو په پرتله پراخه شوې ده، مګر د استخدام، ګومارنې، روزنې، له کار څخه د ايستنې، د دندې له منځه وړلو، پرمختګونو، ځواب وينې، معاشونو، د ناروغۍ رخصتي، رخصتۍ، تر ټاکلي وخت زيات کار، بيمې، تقاعد، د تقاعد د حقونو او بېلابېلو نورو ګټو اړوند لارې چارې پوښي.
بېلابېل ډولونه
د موکې رسمي برابري د ناعادلانه مستقيم توپيري چلند نه شتون ته وايي. دا برابري غواړي چې فکري توپيري چلند بايد مناسب او د وړتيا له مخې وي. د بېلګې په ډول: د دندې مرکې بايد د غوښتونکو پر وړاندې يوازې د دندې لپاره د نه وړتيا يا بې کفايتۍ له امله توپيري چلند وکړي. پوهنتونونه بايد د هغه زيات وړ غوښتونکي پر ځای چې د زده کړو اداينه نه شي کولی، لږ وړ غوښتونکی ونه مني.
د برابرۍ رښتينې برابري د نامستقيم توپيري چلند نه شتون ته وايي. دا ډول برابري غواړي چې ټولنه بايد عادله وي او چارې په کې د وړتيا له مخې اداره شي. د بېلګې په ډول: د کار پر مهال د يو شخص د مړينې شونتيا بايد له دې امله زياته نه وي، چې نوموړی په داسې هېواد کې زېږېدلی دی، چې د کار ککړ يا فاسد قانون په کې نافذ دی. هيڅوک بايد له ښوونځي څخه له دې امله ونه ويستل شي، چې کورنۍ يې پوره وخت ساتونکي يا معاش اخېستونکي ته اړتيا لري.
د موکې رسمي بر ابري د موکې د رښتينې برابرۍ مانا نه لري. د هرې اميندواره کارکونکې ګوښه کول په رسمي ډول برابر دي، مګر په رښتيني ډول ښځو ته خورا زيان رسوي.
چاپي کارتون
مطبوعاتي کارتونونه يا چاپي کارتونونه یا اداری کارتونونه هغه کارتونونه دي چې د نړۍ په کچه په ورځپاڼو کې چاپیږي او د ټولنې پېښې د طنزیه عکسونو په بڼه بیانوي. دا پېښې هغه پېښې دي چې د ټولنې په افکارو اغېزه کوي، فرض کړئ که د نن ورځې بحث د اټومي انرژۍ ټولنې په اړه وي، البته، مطبوعات هم غواړي چې سیاسي شنونکي یا لیکوالان او څېړونکي خبر کړي ترڅو د دوی څېړنې او پایلې خپرې کړي. د اړوندو خبرونو د راپور ورکولو پر مهال په دې برخه کې څېړنه کوي، سربېره پر دې، "کارټونسټان"د خپلو قلمونو پرمت حقايق بيانوي او د کارټون په ژبه مهم رازونه افشا کوي او د اصلي مقالو تر څنګ خپل آثار نندارې ته وړاندې کوي. په دې ډګر کې یو له سترو کارټونیسټانو څخه ډیویډ لو و. په خپلو اثارو سره يې د نړۍ ټولې مهمې پېښې څارلې او سمدستي يې د منطقي تحليل له لارې اورېدونکو ته د خپلو افکارو استخراج وړاندې کول.
په ایران کې مسعود محرابي او توکا نستاني د دې ډګر له سترو کارټونیسټانو څخه دي.
سیاسي کارتونيان
دا ډول کارتونيان د نړۍ په هر ګوټ کې خپریږي او دا د ورځپاڼو د دې کارونو اصلي پلیټ فارم دی او دا د دوی په اوریدونکو باندې خورا لوی تاثیر لري ځکه چې دوی خپل پیغامونه په غیر مستقیم او طنز سره بیانوي. د دې ډلې د کارټونسټانو کارونه د ټولنې د مسايلو په اړه د کره او انتقادي نظر د رامنځته کولو لپاره ډېر ارزښت لري، چې د خلکو په تېره بيا د منځنۍ طبقې د طبقاتي شعور د لوړولو لپاره لاره پرانيزي.د سیاستوالو په اړه هر ډول مهم خبرونه او د نورو هیوادونو خبرونه د سیاسي کارټونیسټانو لپاره ښه چاره کیدی شي. یو سیاسي کارټونیسټ د خپل هیواد او د نړۍ د نورو هیوادونو د داخلي مسلو سره په دوامداره تماس کې لومړی کس دی چې بیلابیل پیښې تحلیلوي او واقعیتونه لکه څنګه چې فکر کوي بیانوي. د کارتونونو دا کټګورۍ په نورو کټګوریو ویشل شوې ده، هغه چې مشهور دي او هغه چې د ډیرو فرعي او فکري حلقو پوښښ سره تولید شوي، او هغه کټګورۍ چې د اداری کارتونونو سره نږدې وي. له بده مرغه په هغو ټولنو کې چې د استبدادي نظامونو په واک کې وي، د دغو کارونو د جوړونکو لپاره ډېر محدودیتونه وي او سختې سزاګانې هم په پام کې نیول کېږي، له کارتونیانو سره دا ډول چلند د زورواکو د ډېرو فسادونو د پټېدو لامل کېږي. د خلکو سترګې
سرچینې
وېشنيزه:کارتون وېشنيزه:کارتون نېټورک
د جرمني اتحاد
د جرمني اتحاد د فدرال ځانګړنو په لرلو سره د پروس تر واکمنۍ لاندې ملي دولت په اډانه کې د جرمني د سترواکۍ رامنځته کېدل و.
د مشاء فلسفه
د مشا فلسفه یا ماش مکتب د فلسفې یو ښوونځی دی چې د ارستو له تعلیماتو الهام اخیستی دی. همدارنګه، د مشای فلسفه د اسلامي فلسفې یو له مهمو کورسونو یا مکتبونو څخه دی، چې د یوناني فلسفې څخه سرچینه اخلي، په ځانګړې توګه ارستو او د هغه د نوې اپلاتوني تفسیرونو څخه.
د جرمني اتحاد
له زرو کلونو څخه زیات مهال راهیسې د جرمني شاهزادګانو کنفدراسیوني قلمرو له یو شمېر نږدې نورو سیمو سره شتون درلود چې مخینه یې په ۸۴۳ زکال کې د ورډون هوکړې ته رسېده. ورته مهال تر ۱۸۰۰ زکال پورې هېڅ مخ پر ودې ملي جرمني هویت شتون نه درلود چې تر ډېره پورې د شاهزاده ګانو د خودمختاره دولتونو د ماهیت له امله و او ډېری استوګن کسان یې د روم سپېڅلې سترواکۍ ته اړوند و؛ همدارنګه د دوی سربېره دغې سیمې په مستقیم ډول د سترواک له خوا کنټرول کېدلې، خو استوګنو وګړو یې په ټولیزه توګه د سترواکۍ پر ځای ځانونه شاهزادګانو ته اړوند بلل. دغه ډول جوړښتونو ته «کوچني دولتونه» یا Kleinstaaterei ویل کېدل. په نوولسمه پېړۍ کې د لېږد را لېږد او ارتباطاتو په برخه کې پرمختګ دغه سیمې نورې هم له یوبل سره نږدې کړې. د روم سپېڅلې سترواکي په ۱۸۰۶ زکال کې د ناپلیوني جګړو پر مهال د ناپلیون بوناپارټ له برید وروسته د سترواک دویم فرانسېس په ګوښه کېدو سره منحل شوه. له دې وروسته ناپلیون د راین د کنفدارسیون په نامه خپل تابع جرمنی دولت رامنځته کړ چې ډېر ژر په ۱۸۱۳ زکال کې منحل شو.
د مشاء فلسفه
د کلمې ريښه
د مشا کلمه د چلوونکي یا ډېر چلونکي مانا لري. په 53 کلنۍ کې، اتن ته له راستنېدو وروسته، ارستو خپل ښوونځی، لیسیم تاسیس کړ. ارستو معمولاً د تدریس پر مهال تګ کاوه، او له همدې امله "لیسیم" د ګرځېدو ښوونځي په نوم مشهور شو. په دې توګه، د ارستو پیروانو ته واکر ویل کیږي، او په یوناني کې دا کلمه "Pripatticos" ده. دا هم ویل کیږي چې دوی د استدلال څخه کار اخیستی او د حقیقت موندلو لپاره یې فکر کاوه، دوی ته مشا ویل کیږي، په دې مانا چې دوی فکر کاوه.
ځانګړنې
که تاسو د مشا فیلسوف یاست، د مثال په توګه، تاسو د ثقل سره هیڅ تړاو نه لرئ، مګر تاسو وایئ چې د طالب ډبره په خپل طبیعي ځای کې ده او خپل هدف ته نږدې ده، پدې معنی چې مشایط په ډبره کې د هدف غوښتونکي حرکت لیدلی. ، او د دوی د خپل تفسیر له مخې ، یو طبیعي حرکت ، مګر تاسو یو جبري حرکت ګورئ. یا زموږ عقیده دا ده چې هوا د ځمکې په شاوخوا کې ده ځکه چې ځمکه یې په خپل ثقل سره ساتي او که دا یې نه وای نیولی نو په فضا کې به لاړ شي او منتشر شي، مګر د ماشا د فکر پر بنسټ همدا حالت دی. هوا یو بل تفسیر اخلي. په دې تفسیر کې د هوا ځای څه دی، دا طبیعي ځای دی، چیرته باید لاړ شي؟ هغه بل ځای نه لري چې لاړ شي. نو دا حقیقت چې هوا ځمکې ته نږدې ده دوه مانا لري.
د جرمني اتحاد
له انحلال څخه د رامنځته شوو حقوقي، اداري او سیاسي اختلالاتو سربېره د لرغونې سترواکۍ جرمني ژب ویونکو وګړو مشترک ژبني، کلتوري او حقوقي دودونه لرل. اروپايي لیبرالېزم د ټولنیزو او سیاسي سازمانونو د سلسلوي او مطلق پالونکو موډلونو په ننګولو سره د اتحاد لپاره فکري بنسټ جوړ کړ؛ د هغو جرمني مانیفیست د دودونو، زده کړو او ژبني یووالي پر اهمیت ټینګار درلود. له اقتصادي پلوه په ۱۸۱۸ زکال کې د پروسي ګمرکي اتحاد (Zollverein) رامنځته کېدو او ورپسې د جرمني د کنفدراسیون ټولو دولتونو ته د هغو پراختیا د دغو دولتونو ترمنځ سیالۍ را کمې کړې. د ټرانسپورټي نوو لارو چارو رامنځته کېدو سوداګریز او تفریحي سفرونه اسانه کړل چې له امله یې په ټوله مرکزي اروپا کې د آلماني ژب ویونکو ترمنځ اړیکې او ځینې وختونه هم شخړې رامنځته شوې.
د مشاء فلسفه
ځانګړنې
ارستو او د هغه د پیروانو روڼ اندو، د خدای له خوا د نړۍ د پیدا کولو په اړه، د "لسو حکمتونو" (عقول اشرا) په اړه فکر کاوه، د نړۍ د خدای ترمنځ د منځګړیتوب په توګه. لس حکمتونه له عمومي عقل يا عمومي عقل يا لومړي عقل څخه پيل شوي دي. او دا د فعال عقل یا سخاوت عقل یا لسم عقل سره پای ته رسیږي. څومره چې عقل ټيټ شوی، د هغې سادگي او ښکلا کمه شوې ده او د مادي او خیالي نړۍ سره همغږي شوې ده. له همدې امله په ارستو او ماشا فلسفه کې پر استدلال او ثبوت باندې زیات ټینګار شوی، په داسې حال کې چې په افلاطون فلسفه او روښانفکري فلسفه کې د استدلال تر څنګ کشف او ادراک هم ممکن دی. په اشراقي طريقه کې د فلسفي مسايلو او په تېره بيا د الهي حکمت د څېړلو لپاره يوازې عقلي استدلال او فکر کافي نه دی، بلکې د حقايقو د موندلو لپاره د زړه او روح هڅې او د هغه پاکول هم ضروري او ضروري دي.
د جرمني اتحاد
د دیپلماتیکو نفوذي حوزو موډل چې له ۱۸۱۴ زکال څخه تر ۱۸۱۵ زکال پورې له ناپلیوني جګړو وروسته د ویانا د کانګرس پایله وه، په مرکزي اروپا باندې یې د اتریش واکمني د جرمني کنفدراسیون د هابسبورګ واکمنۍ له مخې تائید کړه؛ هغه چې د روم د سپېڅلې سترواکۍ د ځای ناستې په توګه طراحي شوې وه. په وین کې مذاکره چیانو په کور دننه د پروس مخ پر زیاتوالي قدرت ته هېڅ پام ونکړ او د پروس تر نفوذ لاندې یې د جرمني ایالتونو د دویم ائتلاف له جوړولو ډډه وکړه؛ دوې هیڅکله دا فکر نه درلود چې پروس به د جرمني وګړو د رهبرۍ په موخه اتریش وننګوي. دغه دوه ګوني توب د اتحاد پر وړاندې ستونزو لپاره دوه حل لارې وړاندې کړې: د جرمني مسئله یا د کوچني جرمني حل لار (جرمني له اتریش پرته) او همدارنګه Großdeutsche Lösung یا د لوی جرمني حل لار (جرمني له اتریش سره)؛ چې بالاخره دغه خبرې د پراګ د سولې د پخوانۍ حل لارې په ګټه پای ته ورسېدې.
د مشاء فلسفه
ځانګړنې
د فلسفې ویش په غیر منطقي او روښانوي، په داسې حال کې چې دا د اسلامي فلسفې له څانګو څخه دی. په حقیقت کې د ارستو پیروان په عموم کې د مشای په نوم یادیږي او د افلاطون پیروانو ته روښانتیا ویل کیږي. د ماشا نوم په اړه مختلف اقوال ویل شوي دي. ځینو د دې نوم لامل د ارستو ځانګړی تدریسي عادت بللی دی. ویل کیږي چې ارستو د فلسفې د تدریس پر مهال تګ کاوه. ځینو بیا دا فکر کړی چې د دې فیلسوفانو عقل او فکر پرله پسې روان وو، نو د دوی فلسفه د تګ په فلسفه مشهوره شوه. ځکه چې د فکر حقیقت د احاطې په لور او له ځای څخه پایلو ته حرکت دی. د اسلامي فیلسوفانو له جملې څخه يعقوب کندي ، فارابي ، ابن سینا ، خواجه ناصر الطوسی او ابن رشد الاندلسي د مشايي فلسفې له سترو څخه ګڼل کیږي. په اسلامي نړۍ کې د ماشا فلسفه د ابن سینا تر نامه لاندې پیژندل کیږي او تدریس کیږي.
سرچينې
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:فلسفي اندونه وېشنيزه:فلسفي شکاکیت وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس وېشنيزه:فلسفي ويوکي وېشنيزه:فلسفي ويپانگه وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه وېشنيزه:فلسفي ویي
د جرمني اتحاد
دغه بهیر په رسمي ډول د ۱۸۶۶ زکال د اګست په ۱۸مه د شمالي جرمني د کنفدراسیون په جوړېدو پیل شو، چې په پیل کې د پروس تر پاچاهۍ لاندې د جرمني پوځي اتحاد و او په راتلونکي کال کې په یو کنفدراسیوني دولت (په عملي توګه فدرال دولت) باندې واوښت چې د ۱۸۶۷ زکال له جولای میاشتې څخه یې د ۱۸۷۰ زکال تر ډسمبر میاشتې پورې شتون درلود او د جرمني د معاصر ملي دولت چې اوس مهال د جرمني د فدرال جمهوریت په توګه پېژندل کېږي قانوني دوامداره مخکښ دولت وګرځېد. د فرانسې او پروس د جګړې پر مهال د ۱۸۷۰ زکال په نومبر میاشت کې سویلي جرمني دولتونه؛ باوریا، وورتمبرګ او بادن (د هسن – دارمشتات د یو شمېر برخو په ګډون چې له کنفدراسیون څخه وتلي و) له شمالي جرمني کنفدراسیون سره یوځای شول. د ۱۸۷۰ زکال د ډسمبر په ۱۰مه د شمالي جرمني د کنفدراسیون رایشتاګ یا پارلمان نوی اساسي قانون تصویب کړ او لا یې هم د جرمني د کنفدراسیون له نوم (Deutscher Bund) ګټنه کوله په داسې حال کې چې هغو ته یې د جرمني د سترواکۍ یا قلمرو (جرمني رایش) نوی نوم وټاکه او د پروس پاچا ته یې د جرمني د سترواک لقب ورکړ او همدارنګه یې هغه د کنفدراسیون مشر وباله؛ دغه قانون د ۱۸۷۱ زکال د جنوري په لومړۍ نېټه نافذ شو، خو یوازې ۴ میاشتې یې دوام وکړ. له فرانسې سره په جګړه کې له بریا وروسته د جرمني لوړ پوړو قوماندانانو او شاهزادګانو ویلهلم د ورسای د ماڼۍ د آینو په تالار (Hall of Mirrors) کې د «جرمني سترواک» وباله او هغه هم دغه لقب ومانه. دغه نېټه وروسته له دې د «جرمني د سترواکۍ د تاسیس» د ورځې په توګه په نمایشي بڼه لمانځل کېده، په داسې حال کې چې د اساسي قانون پر بنسټ یې کومه معنی نه لرله. د ۱۸۷۱ زکال د مارچ په ۳مه د نوي رایشتاګ (پارلمان) له ټاکل کېدو وروسته سترواکۍ ته د کنفدراسیون اوښتل بشپړ شول، دغه مهال د جرمني د سترواکۍ دائمي اساسي قانون حاکم و او د ۱۸۷۱ زکال د می تر څلورمې نیټې پورې د سلطنت د له منځه تلو تر مهاله اجرا وړ و؛ هغه مهال چې فرانسې د فرانکفورت د هوکړې پر بنسټ د ۱۸۷۱ زکال د می په ۱۰مه دغه سترواکي په رسمیت وپېژنده.
تاریخ پوهان دا بحث کوي چې آیا اوتو فون بیسمارک – د پروس لومړی وزیر – په ۱۸۶۶ زکال کې د جرمني د شمالي کنفدراسیون د پراختیا اړوند د واحد چتر لاندې د جرمني د خپلواکو نورو دولتونو د یوځای کېدو جامعه طرحه لرله او یا دا چې یوازې د پروس د پاچاهۍ د واک د پراختیا طرحه یې لرله. دوی دې پایلې ته ورسېدل چې د بیسمارک د واقعي سیاست د ځواک سربېره یو شمېر عواملو د معاصر سیاست لومړنۍ داسې ټولګه رامنځته کړه چې له مخې یې هغه د ۱۹مې پېړۍ پر مهال سیاسي، اقتصادي، پوځي او دیپلماتیکي اړیکې بېرته تنظیم کړې. د ډنمارکي او فرانسوي ملت پالنې انعکاس د جرمني یو موټي کېدو ته د ټولو پام واړوه. په دریو سیمه ئیزو جګړو کې د جرمنانو پوځي بریاوې – په ځانګړې توګه د پروس بریا – د جرمنانو ترمنځ شور او غرور رامنځته کړ او سیاستوالو وکولای شو له هغو څخه د یووالي د ترویج په موخه ګټنه وکړي. دغه تجربه په ناپلیوني جګړو په ځانګړې توګه د ۱۸۱۳ – ۱۸۱۴ زکال د ازادۍ د جګړې د لاسته راوړنو څرګندونکې وه. په ۱۸۷۱ زکال کې له اتریش پرته د جرمني جوړېدو او د هغو سیاسي او اداري یووالي لږ تر لږه د لنډې مودې لپاره د دوه ګوني توب ستونزه حل کړه.
اقتصادي همکاري: ګمرکي اتحادیه
د جرمني دولتونو د یو موټي کولو په برخه کې یو له کلیدي بنسټونو څخه ګمرکي اتحادیه (Zollverein) وه چې د اقتصادي اتحاد د لوی احساس په رامنځته کولو کې یې مرسته وکړه. دغه ګمرکي اتحادیه چې په پیل کې د پروس د مالیې د وزیر هانس جراف فون بولو له خوا په ۱۸۱۸ زکال کې د پروسي ګمرکي اتحادیې په توګه انګېرل کېده، د پروس او هوهنزولرن ډېری قلمرونه یې له یو بل سره وتړل. په راتلونکو دېرشو کلونو (او له هغو څخه په زیاته موده) کې د جرمني ټول دولتونه په هغو کې ور ګډ شول. دغې اتحادیې د جرمني دولتونو ترمنځ اقتصادي ملاتړیز موانع را کم کړل، په ځانګړې توګه د خامو موادو او له هغو څخه د تولید شوو توکو لېږد را لېږد یې آسانه کړ او همدارنګه یې د خامو موادو د پېرلو، لېږد را لېږد او پلور اړوند یې لږ لګښتمنې لارې برابرې کړې. دغو چارو په ځانګړې توګه د نوو رامنځته شوو صنعتي مراکزو لپاره اهمیت درلود چې ډېری دغو د پروس په راینلنډ، سار او د روهر په درو کې موقعیت درلود. له سواحلو لرې دولتونه ډېر ژر په دغه ګمرکي اتحادیه کې ور ګډ شول. په دغه اتحادیه کې غړیتوب له نورو څخه ډېر د جرمني د سویلي دولتونو لپاره اهمیت درلود ځکه چې د ګمرکي اتحادیې خارجي تعرفې سواحلي ګمرکاتو ته د آزاد لاسرسي مانع ګرځېدلې هغه چې نړیوالو بازارونو ته یې لاسرسی برابر کاوه. له همدې امله تر ۱۸۳۶ زکال پورې یوازې له اتریش پرته د پروس ټول سویلي دولتونه له دغې ګمرکي اتحادیې سره مل شول.
د ژبژغورنې ملي غورځنګ مشر ابوبکر ځلاند پېژندنه
ابوبکر ځلاند د انجینیر میاګل زوی چې اصلا د کابل ولایت د کوټګی کلي دی، او د کابل په شهرنو کې په یوې روڼ آنده تحصیلکرده او اسلامپاله کورنۍ کې زېږېدلی دی او اوس هم کابل کې مېشت دی. له حبیبیې عالي لېسې څخه په اعلی درجه فارغ بیا د حقوقو پوهنځي کې شامل شو، چې له نېکه مرغه په سمسټریزو ازموینو کې لومړی راغی او د ۹۷% نمرو پر بنسټ د پوهنتون ممتاز محصل وبلل شو، پس له هغې د خپل لیاقت پواسطه فوق العاده بورسیې باندې هندوستان هېواد ته ولېږل شو، هلته یې عثمانیې نړېوال پوهنتون کې اقتصاد پوهنځی ولوست چې ترې په اعلی درجه (First Division) کې فارغ شو. او د اقتصاد پوهنځي سره سره یې هند کې دوه یو کلن تخصصي کورسونه چې یو یې د شخصیت جوړونې، بشري اړیکو یو کلن تخصص (Human Relations & Personalty Develooement)
او بل یې د جرم پېژندنې تخصصي کورسونه ول، ولوستل او ترې فارغ او هېواد ته په ډکو منګولو ستون شو. بیا یې د نړیوالو اړیکو کې ماسټري وکړه. ځلاند پخوا د زدکړیالانو استازی پاتې شوی او دې سره یې تل مبارزه کړې د ځوانانو ستونزې یې رابرسېره کړي، تلویزیوني رسنیو کې یې د ځوانانو حق غوښتی. ځلاند صېب د زرګونو هېوادوالو په غوښتنه د پښتو ژبې مبارزه پیل کړه او د لومړي ځل لپاره یې ۱۳۹۵ کې د ژبنیزې حقغوښتنې په پار د ژبژغورنې ملي غورځنګ د ډبرې بنسټ کېښود چې اوس زرګونه ځوانان ترې چاپېر دي.
اوس مهال ځلاند د ژبژغورنې ملي غورځنګ مشر او بنسټګر دی، او له وړکتوبه ان د ښوونځي مهال یې د پښتو د لویدلي حق لپاره مبارزه کړې. لروبر او له ۲۰ زیاتو ولایتونو ته یې د شعوري مبارزې په موخه سفرونه کړي او هلته د مشر ځلاند په واحده مشرۍ، یاد غورځنګ سترې څانګې پرانیستي! ځلاند هېڅ سیاسي حزب پورې اړوند ندی، یو خپلواک، بېپرې، مؤحد او د پراخ آند خاوند دی. ځلاند د یو دریځ خاوند دی تر دې دمه د هېڅ ډلګۍ اړخ نه دی نېولی، د سولې او افغاني ورورلۍ غږ یې پورته کړی. د کرغېړنې امریکا یرغل یې تل غندلی او دا یې د پښتون اسلامپال توکم ځپنه بللې. د محصلۍ څخه وروسته یې هېواد کې د پښتون او پښتو ژبې د محرومو حقوقو لېدو سره خورا دردېدلی چې همدې وجداني درد اړ کړ تر څو حق لپاره ستره مبارزه پیل کړي. زرګونه ویښ او پوهه ځوانان یې سره منسجم کړل او د ژبژغورنې غورځنګ پر مټ یې د حق ناره لوړه ساتلې، له ۲۰ زیاتو ولایاتو کې سترې څانګې او دفاتر لري چې ګڼو کلیو، ولسوالیو او ولایتونو کې ګرځېدلی سترې غونډې ورته نیول شوي تر څو ولسونه راویښ کړي ګوندې د خپل توکم او ژبې حق وغواړي. ځلاند صېب لنډ مهال کې سترې لاسته راوړنې لري، لسګونه هټیوال یې هڅولي چې خپلې د هټیو لیکدړې پښتو کړي، دغه راز لسګونو حکومتي مأمورین یې اړ کړي چې مکتوبونه او نورې چارې پښتو کړي دا غږ یې دومره زورور و چې آن تر ارګه ورسېد او د پښتو حقغوښتنه یې د دې لامل شوه چې ولسمشر هم د پښتو ژبې اداري کولو حکم ورکړي، دغه راز یې پر لوړو زدکړو، کلتور او پوهنې وزارتونو فشارونه راوستلي تر څو پښتو ژبې حق ورکړي او ګڼې ناستې یې ورسره کړي. ځلاند صېب مبارزې سره سره ګڼ فعالیتونه بېپرې لیکوالي او ژباړې کوي. افغان کادرونو پاڼه درنښت
پای ( فزيک )
د یوې دایرې د چاپېريال(circumference) د قطر (diameter) نسبت ته پای ویل کیږي او تقریبا د 3.14159 سره مساوي دی. د اسانتیا لپاره، د دې ارزښت د یوې برخې په توګه هم لیکل شوی. دا په پراخه کچه په ریاضیاتو او جیومیټری کې کارول کیږي. Pi ته یوناني لیک \pi \, لخوا څرګندیږي Pi یو ریاضياتي ثابت دی. په اصل کې د دې تعریف دا دی، "د یوې دایرې د فریم تناسب د هغې قطر ته pi ویل کیږي". مګر اوس دا ډیری ورته تعریفونه لري چې د ریاضیاتو او فزیک په ډیری فورمولونو کې کارول کیږي. ارزښت یې تقریبا د 3.14159 سره برابر دی. د اتلسمې پیړۍ له نیمایي راهیسې دا د یوناني کلمې "π" لخوا استازیتوب کیږي. دا د "پای" کلمې لخوا ویل کیږي. د غیر منطقي شمیرې په توګه، pi نشي کولی د یوې ګډې برخې په توګه څرګند شي. ځینې برخې او نور منطقي شمیرې لکه 22/7 عموما د pi سره نږدې مساوي ګڼل کیږي. د pi د عددونو ترتیب عموما د احصایوي تصادفي یو ځانګړي ډول ګمان کیږي، مګر د دې لپاره هیڅ شواهد ندي موندل شوي. پای یو انتقالي شمیره ده A transcendental شمیره هغه شمیره ده چې د منطقي سر سره د غیر صفر پولینیم فکتور نه وي. د pi څخه تجاوز د پراکار او فیتو په کارولو سره د ورکړل شوي اندازې یوه دایره د دې اندازې مربع ته د بدلولو ناممکنیت ته اشاره کوي ، یوه لرغونې معما چې تر نن ورځې پورې حل شوې نه ده. لرغوني تمدنونه، په شمول د مصري او بابلي تمدنونو، په عمل کې د پائی روښانه او دقیق ارزښت ته اړتیا درلوده. د 250 BC په شاوخوا کې، یوناني ریاضي پوه ارکیمیډیز د pi محاسبه کولو لپاره الګوریتم جوړ کړ. په پنځمه پیړۍ کې د لسیزې نقطې وروسته، د pi ارزښت په چینایي ریاضی کې شاوخوا اوه عدده و، پداسې حال کې چې دا په هندي ریاضي کې شاوخوا پنځه عدده و. په تاریخي توګه، حتی زرګونه کاله وروسته، د پای داسې پای شتون نه درلود چې د لامحدود سلسلې څخه جوړه وي. حتی د مادهوا – لیبنیز لړۍ (Madhava – Leibniz لړۍ) په 14 پیړۍ کې په هندي ریاضي کې کشف شوه. په 20 او 21 پیړۍ کې ریاضي پوهانو او کمپیوټر ساینس پوهانو pi ته یو نوی ابعاد ورکړ. د کمپیوټر کمپیوټري ځواک د ډیسیمال ټکي وروسته څو تریلیون ډیجیټونو ته پای ته ورساوه. عملي ریاضي محاسبه د pi د لسیزې نقطې وروسته څو سوه عددونو ته اړتیا لري، پداسې حال کې چې له دې څخه لوی حسابونه د سوپر کمپیوټرونو ازموینې یا د لوړ کیفیت لوګاریتم محاسبې لپاره کارول کیږي. Pi د جیومیټری او مثلثاتو په ډیری څانګو کې کارول کیږي، په ځانګړې توګه هغه چې حلقې او ساحې یا بیضاوي پکې شامل دي. سربیره پردې، pi د فزیک په ډیری برخو کې کارول کیږي. د Pi ورځ په نړیواله کچه د Pi اهمیت روښانه کولو لپاره لمانځل کیږي. دا ورځ هر کال د مارچ په ۱۴مه لمانځل کېږي.
پای په تاریخ کې
د 3,000 BC په شاوخوا کې، بابلیانو pi د 3 سره مساوي ګڼل. وروسته، یوناني ریاضي پوه ارکیمیډیز دا د 7/1 3 او 71/10 3 ترمنځ تعریف کړ. د هغې سمبول π په لومړي ځل په 1706 کې کارول شوی و او د لیون هارډ اولر لخوا مشهور شو. په 1737 کې. کيڼ|بټنوک|360x360px| کله چې د یوې دایرې قطر یو وي، د هغې فریم به π وي
پاندا
پانډا د خرس له کورنۍ څخه ریښه لرونکی حیوان دی چې د چین هیواد په مرکزي او سویل لویدیځو برخو ژوند کوي. یاد حیوان اوسمهال یوازی په چین کې طبیعي استوګنه لري.
غوره والی (فلسفه)
یو یوناني کلمه ده چې مانا یې غوره ده. د دې کلمې د مشتقاتو په منځ کې، موږ کولی شو ارستو (د لفظي حکومت غوره ډول) ته اشاره وکړو. اریسټوس د جان فولز د مقالو د ټولګې نوم هم دی.
غوره والی یا اریت (په یوناني: ἀρετή, aretḗ) په لرغوني یوناني مفکوره کې یوه مفهوم ده چې په خپل خورا لومړنۍ مانا کې هر ډول "فضیلت" ته اشاره کوي - په ځانګړې توګه د یو شخص "د احتمالي یا اصلي فعالیت بشپړ احساس" یا شی. اصطلاح ممکن په "اخلاقي فضیلت" کې غوره والي ته هم اشاره وکړي.
دا اصطلاح په ورځنۍ پښتو کې د مسلکيتوب یا په دنده کې غوره والي ته ویل کیږي.
دا مفکوره کله ناکله د یوې کوچنۍ خدای په توګه هم استازیتوب کیږي، آریټ (د افسانوي ملکې اریټ سره ګډوډ نه وي)، چې د خپلې خور هومونویا سره یې د پراکسیډیکا ("عدالت تصویب کونکي") جوړه کړه.
په لومړي ځل په یوناني کې، د غوره والي دا عمومي مفهوم په نهایت کې د یوې موخې یا فعالیت د پوره کولو مفهوم سره تړلی دی: د یو احتمالي ژوند کولو عمل. راتلونکی سړی تر ټولو لوړ تاثیر لري. دوی خپل ټول وړتیاوې کاروي - ځواک، زړورتیا او عقل - د حقیقي پایلو ترلاسه کولو لپاره. په هومریک نړۍ کې، وردي د انسانانو لپاره موجود ټول وړتیاوې او امکانات شامل دي. که څه هم په ځانګړي ډول د "مذکر" ځانګړتیاو سره تړاو لري، د هومریک اصطلاح کارول اړین نه و چې د جنسیت مشخص وي، ځکه چې هومر دا اصطلاح د یوناني او ټروجن اتلانو او همدارنګه ښځینه فلمونو لکه پینیلوپ، د یوناني اتل اوډیسیوس میرمنې لپاره کارولې. . د هومریک شعرونو کې، هنر اکثرا د زړورتیا سره تړاو لري، مګر د تاثیر سره.
په ځینو شرایطو کې، وردي په ښکاره ډول د انساني پوهې سره تړاو لري، چیرې چې اصطلاحات "فضیلت پوهه ده" او "آرټ پوهه ده" د یو بل سره د تبادلې وړ کارول کیږي. په دې معنی، د انسان تر ټولو لوړ ظرفیت علم دی او نور ټول انساني وړتیاوې له همدې مرکزي ظرفیت څخه لاسته راځي. که هنر ساینس او مطالعه وي، د انسان تر ټولو لوړه پوهه پخپله پوهه ده. په دې رڼا کې د انسان د علم نظري مطالعه چې ارسطو ورته "فکر" بللی، د انسان تر ټولو لوړ استعداد او خوند دی.
ارستو او آریا
ځينو څېړونکو ارسطو او آريا له يوي ريښې څخه ګڼلي دي. شاید ځکه چې په هیټایټ کې د آرا کلمه هم د ښه یا لوی معنی لري. د لومړي ځل لپاره ، زیمرني د آریا کلمې احتمال وړاندیز کړ چې غیر هندي - اروپایی وي.
سرچينې
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:فلسفي اندونه وېشنيزه:فلسفي شکاکیت وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس وېشنيزه:فلسفي مفسرین وېشنيزه:فلسفي ويوکي وېشنيزه:فلسفي ويپانگه وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه وېشنيزه:فلسفي ویي
ډېوېډ لو
ډیویډ لو David Lowe  ; (د فبرورۍ په 28 مه، 1960م کال زېږېدلی) یو برتانوی لامبو وهونکی و.
نوموړي په ملي او نړیوالو سیالیو کې ۳ د سپینو زرو او ۱ د برونزو مډالونه ګټلي دي.
ډيويډ لو يو ښه انځورګر او کارتون انځوروونکی هم و.
سرچینې
وېشنيزه:1960 زېږېدنې وېشنيزه:کارتون وېشنيزه:کارتون نېټ
زمری پاچا
زمری پاچا The Lion King د ۱۹۹۴ یو امریکایی انیمیشن میوزیکل ډرامه فلم دی چې د راجر ایلرز او راب مینکوف لخوا لارښود شوی (د دوی د فیچر ډایرکټر په لومړیو کې)؛ د والټ ډيسني فیچر انیمیشن لخوا تولید شوی او د والټ ډيسني پکچرز لخوا خپور شوی. دا د ډيسني ۳۲م انیمیشن فیچر فلم دی او پنځم فلم دی چې د ډيسني رینسانس په جریان کې تولید شوی. دا د ایرین میکچي، جوناتن رابرټس، او لیندا وولورټون لخوا لیکل شوی. په فلم کې یو ګډ غږیز کاسټ وړاندې کوي چې پکې میتیو بروډریک، جیمز ارل جونز، جیریمي ایرنز، جوناتن ټیلر توماس، ناتن لین او ایرني سبیلا شامل دي.
قیصه
د زمری شهزاده سیمبا او پلار یې د هغه ترخه کاکا لخوا په نښه شوي ، څوک چې غواړي پخپله تخت ته پورته شي.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
لوی قسطنطین
سترواکۍ یا امپراتورۍ ته د قسطنطین تر رسېدو وروسته د سترواکۍ تقویت او ودې په برخه کې ډېر زیات اصلاحات رامنځته کړل. هغه دولت بیا ورغاوه او هر ډول ملکي او نظامي چارواکي یې له یو بله جلا کړل. هغه له تورم یا انفلاسیون سره د مبارزې لپاره یې د Solidus سکې معرفي کړې، داسې نوې طلایې سکې چې د زر کلونو څخه زیات وخت لپاره د بیزانسي او اروپایي ارزونو سټندرد سکې وګرځېدلې. د روم پوځ د (comitatenses) متحرکو واحدونو او د ګارنیزون اړوند سرتېرو (limitanei) څخه جوړ شوی و، چې له کورنیو ګواښونو او د بربریانو له یرغلونو سره د مبارزې توان یې درلود. قسطنطین د روم په پولو کې د بېلابېلو قبلایو لکه فرانکیانو، آلامانیانو، ګوتیانو او سامارتیانو په وړاندې ډېر ګټور او بریالي عملیات او لښکرکشۍ ترسره کړې او هغه سیمې یې د بېرته نیولو ترڅنګ په رومي فرهنګ او ښاریانو لپاره چمتو کړې، چې تر ده مخکې د نورو حاکمانو په دوره کې د درېیمې پېړۍ اړوند بحران په وخت یې له لاسه وتلې وې.