cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د ښځو زده کړې
ويل کېږي چې د نجونو د زده کړې کچې ته وده ورکول د ځوانو مېرمنو په روغتيا او اقتصادي راتلونکي باندې روښانه اغېزې لري چې په خپل وار د دوی د ټولې ټولنې منظرې يا راتلونکې ته وده ورکوي. د هغو ماشومانو د مړينې کچه چې ميندو يې لومړنۍ زده کړې کړې د هغو ماشومانو په پرتله نيمايي ده چې ميندې يې نالوستې دي. د نړۍ په بې وزلو هېوادونو کې ٪۵۰ نجونې منځني ښوونځي ته نه حاضرېږي. بيا هم څېړنې ښيي چې د نجونو لپاره د ښوونځي هر اضافي کال د دوی د ژوند عاید ٪۱۵ پورې زياتوي. دا چې ښځې د نارينه وو په پرتله د خپلو عايداتو ډېره برخه پانګونه په خپلو کورنيو کې کوي، له همدې امله د ښځو زده کړې ته وده ورکول او په دې ډول د ښځو د عايد پټه ځواک او وړتيا د هغوی د ماشومانو د ژوند معيار ښه کوي. سره له دې ټولو بيا هم د نجونو د زده کړو لپاره ډېر خنډونه پاتې دي. په ځينو افريقايي هېوادونو لکه بورکينا فاسو (Burkina Faso) کې د نجونو لپاره د خصوصي تشنابونو د نشتوالي غوندې د بنسټيزو دلایلو له امله د نجونو ښوونځي ته تلل ناشوني دي.
ښوونه او روزنه د يوې ښځې او د هغې د ژوند ملګري او کورنۍ د روغتيا او روغتيا پوهاوي کچه لوړوي. د ښځو د زده کړې او پرمختللې روزنې د کچې لوړول د جنسي فعاليت، لومړني واده او د لومړني ماشوم زيږون د ځنډ لامل کېږي. بله دا چې ډېرې زده کړې د مجرد پاتې کېدو، ماشومانو نه لرلو يا د رسمي واده نه لرلو احتمال زياتوي؛ په داسې حال کې چې د اوږد مهال ملګرتيا کچه لوړوي. د ښځو زده کړه د ښځو د روغتيا لپاره هم مهمه ده اوپه داسې حال کې چې جنسي لېږد شوي انتانات کموي او د هغو مېرمنو لپاره د شته سرچينو کچه لوړوي چې طلاق ورکوي يا د کورني تاوتريخوالي په حالت کې دي. همدارنګه ښوونه او روزنه د ژوند ملګرو او ګومارونکو سره د مېرمنو د اړيکو او د ټولنيز ګډون کچې ته وده ورکوي.
په ټولنې د ښځينه زده کړو د پراخو اغېزو له امله د ښځو لپاره د زده کړې په برخه کې د نابرابرۍ کمول د زغم وړ پرمختګ ۴ موخې  (Sustainable Development Goal 4) "معياري زده کړه د ټولو لپاره" په کې په نښه شوي دي او د زغم وړ د پرمختګ د پينځمې ۵ موخې (Sustainable Development Goal 5) "د جنسیت مساوات" سره په ژور ډول وصل دي. د نجونو زده کړې او په عمومي ډول د ښځو پياوړتيا په پرمختللو هېوادونو کې د چټک پرمختګ او د نفوسو د چټک کمښت لامل کېږي. په دې توګه د ښځو زده کړې په محيطي موضوعاتو لکه د اقليم د بدلون لږونه کې د پام وړ رول لوبوي. د نړېوالې تودوخې د کمېدو (Drawdown) پروژه اټکل کوي چې پر نجونو تعليم کول د اقليم د بدلون پر وړاندې د لمريزو فارمونو او اټومي برېښنا مخکې شپږم خورا اغېزناک عمل دی.
د ښځو پر وړاندې تاوتريخوالی
اړيکې د هغې په پرتله چې ښکاري خورا پېچلې دي. ښځې نالوستې کېدای شي خو بيا هم ځواکمنې کېږي (مارس فوسل (Marrs Fuchsel)، ۲۰۱۴). مهاجرې لاتينا مېرمنې  (Immigrant Latina Women) يا په لنډ ډول (ILW) يو وخت له ۸ تر ۱۰ ګډونوالو ډلو د کیفیتي څېړنې برخه وې او د ځان درناوي، د کورني تاوتريخوالي پوهاوي او صحي اړيکو په اړه د ۱۱ اونیو يو پروګرام يې بشپړ کړ. مهاجرې لاتينا مېرمنې (ILW) د کورني تاوتريخوالي خورا اغيزمنه شوې ډله ده. که څه هم دغه خپرونه يا پروګرام له دوديز ټولګي بهر ترسره شوې. د خبرو، انتقادي فکر او احساساتي هوساينې په ګډون په ټولو هغو برخو يې ټينګار کړی دی چې بايد په ښوونځي کې تر لاسه شي. په نهايت کې که څه هم ډېری مېرمنې نالوستې وې، خو بيا هم توانيدلې چې په خپل ژوند د کنټرول له پياوړي احساس سره چې د ژوند يو مهم مهارت دی، راشي.
د ښځو ځواکمنتيا
د ښوونې او روزنې سیستمونه په اداره، نصاب او پرسونل يا غړو کې توپير لري خو ټول په زده کوونکو باندې چې دوی يې خدمت کوي، اغيزه لري. څنګه چې ښځو حقونه ترلاسه کړي دي، رسمي زده کړې د پرمختګ سمبول او د جنسيت د برابرۍ پر لور يو ګام ګرځېدلی دی. د دې لپاره چې د جنسيت ریښتیني مساوات وي، يو ټوليز او جامع چلند ته اړتيا ده. د ښځو پر وړاندې د تاوتريخوالي د له منځه وړو او په نارينه وو باندې د اقتصادي انحصار د حل په توګه د نجونو د ځواک او د ښځو د زده کړې بحث کولی شي کله نا کله حاکميت ته لاره هواره کړي او په دې د پوهېدلو مخنيوي لامل کېږي چې څنګه شرایط، تاريخ او نور عوامل په ښځو اغېزه کوي، (خوجه-مولجي (Khoja-Moolji)، ۲۰۱۵) د بېلګې په ډول: کله چې د دولت پخوانۍ مشرې يا منشۍ هيلري کلنټن (Hillary Clinton) په پاکستان کې د ملالې يوسفزۍ غميزې او د نايجيريا په چيبوک (Chibok, Nigeria) کې د نجونو تښتونې ته د پرتلنې وړ موضوعاتو په توګه او د نجونو زده کړې د تمرکز په ډول کارونې سره اشاره وکړه، تاريخ او شرایط له پامه غورځول شوي وو. هغه څه چې پر ملالې د ډزو لامل شو، يوازې د يوې نجلۍ په توګه د هغې زده کړې وې. د متحده ايالاتو لاسوهنې، بې وزلۍ او د حکومت فساد او بې ثباتۍ ته پام نه وو شوی.
د زده کړې سیستمونه او ښوونځي د STEM مضامينو (ساينس، تيکنالوژي، انجينري او رياضياتو) په ګډون په بېلابېلو مضامينو کې د نجونو د لېوالتیا په مشخص کولو کې مرکزي رول لوبوي چې د معياري STEM زده کړو ته د لاسرسي او ورڅخه د ګټې اخيستنې برابرو فرصتونو د چمتو کولو له لارې د ښځو پياوړتيا کې مرسته کولی شي.
مرکه د پښتو
کله چې د خپلواکۍ له ترلاسه کېدو وروسته د هېواد د هر اړخيز پرمختگ، تحول او بدلون لپاره پلانونه جوړ شول، ادارې رامېنځ ته شوې او قوانين راووتل. د پښتو ملي ژبې د روزنې، پالنې او رسمي کېدنې ضرورت هم احساس شو، د وخت ټولواک اعلی حضرت غازي امان الله خان له پښتو سره شخصاً زياته علاقه وښوده او سربېره پر دې چې په خپله يې په پښتو خبرې کولای شوې ويې غوښتل چې د هېواد دا ملي او لرغونې ژبې له درلودلو نه ناممکن دی، همدا وو چې د پوهنې وزارت په چوکاټ کې يې د پښتو مرکه چې «مرکه د پښتو» يې نوم پرې کېښود، جوړه او د پښتو مرکې فاضلو غړو د پښتو روزنې او پالنې له پاره ليچي وغړلې.
د پښتو مرکې بنسټ
که څه هم د پښتو مرکې د تاسيسېدو ټاکلې نېټه نه ده معلومه خو د هغه وخت د اساسي تشکيلاتو نظامنامې ۳۵ څخه څرگندېږي چې دا مرکه د اماني دورې په لومړنيو تشکيلاتو کې شامله او د پوهنې وزارت له درې گونو رياستونو نه د يوه ځانگړي رياست په توگه رامېنځ ته شوې وه او همداراز «يوازينۍ پښتو» او «پښتو پښويه» کتابونه چې يو په ۱۳۰۱ ل. کال او بل په ۱۳۰۲ ل. کال خپاره شوي، څرگندېږي چې پښتو مرکې په دې کلونو کې په خبلو اساسي کارونو پيل کړی ؤ او د خپل کار لومړنۍ مېوه يې د يوازينۍ پښتو په نامه ټولنې ته وړاندې کړې ده.
وېشنيزه:پښتني هڅوب
۱۶۰ (عدد)
۱۶۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۵۹ څخه  مخکي او د ۱۶۱ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۶۰:
په کلینډر کې
۱۶۰ کولاي سي:
عربي اوښ
عربي اوښ (په لاتين: Camelus dromedarius) د اوښانو څخه یو اهلي ځناور دي چې په آسيا، افريقا او استرالیا کې روزل کېږي.
وېشنيزه:اوښان
سورة الحجر
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
د هستې چاودېدل
د هستې چاودېدل (د اتوم درز کول او په دوه يا څو برخو وېشل کېدل) يو غبرګون دی، په کوم کې چې د یوه اتوم هسته په دوه يا ډېرو کوچنيو هستو (مغز/زړي) وېشل کېږي. عموماً دا چاودنه د «ګاما» فوټونونه تولیدوي او په ډېره زیاته اندازه انرژي خوشې کوي، ان د راديواکتيف د انحلال (ټوټه ټوټه کېدل/تيت او پرک کول) د انرژۍ د معيارونو په اندازه.
د درندو عناصرو د هستې چاودنه د ۱۹۳۸ز کال د ديسمبر په ۱۹ نېټه د دوشبنې په ورځ د الماني کیمياپوه «اوټو هان» او د هغه د مرستيال «برټز سټراسمين» له خوا د اطريشي-سويډني فيزیک پوهې «ليز ميټنر» په مرسته کشف شوه. «هان» پوهه شوې وه چې د اتومي هستې «چاودنه» منځ ته راغلې ده. «ميټنر» له خپل وراره «اوټو رابرټ فريش» سره یو ځای د ۱۹۳۹ز کال په جنورۍ مياشت کې په نظریاتي ډول د دې تشریح وکړه. «فريش» د دې پروسې نوم له ژونديو حجرو سره د بيالوژيکي چاودنې د ورته والي له امله کېښود. د درندو «نيوکلايډونو» لپاره، دا يو بهرنی غبرګون دی، کوم چې د برېښنايي مقناطيسي اشعاع (تابکاري/وړانګې غورځول) او د بڅرکو د حرکي توانايۍ په توګه (په زیاته اندازه د موادو تودېدل، چېرته چې چاودنه منځ ته راځي) په زياته اندازه انرژي خوشې کولای شي. د هستوي یو ځای کېدو په څېر، د دې لپاره چې چاودنه انرژي توليد کړي، د دې په پايله کې منځ ته راتلونکو عناصرو ټوله لازمي توانايي (هومره توانايي چې بڅرکي سره جلا کړای شي) بايد له ابتدايي عنصر څخه زياته وي.
چاودنه د هستوي بدلون یوه بڼه ده، ځکه چې د دې په پايله کې منځ ته راتلونکي بڅرکي (يا د دوی لور اتمونه) د خپلو پلرونو اتومونو (هغه چې دا ځينې منځ ته راغلي يا جلا شوي وي) په څېر هماغه عناصر نه دي. دوه (يا زيات) تولید شوې هستې ډېر ځله د پرتلې وړ وي، خو اندازه يې تر یو بريده مختلفه وي، دا توپیر د ماتېدو وړ عامو «ايزوتوپونو» لپاره، په عموم ډول د توليداتو د کتلې په نسبت نږدې له ۳ څخه تر ۲ پورې وي. ډيری چاودنې غبرګې چاودنې وي (دوه ډکې شوې ټوټې تولیدوي)، خو کله کله (په ۱۰۰۰ پېښو کې، له ۲ څخه تر ۴ ځلې پورې)، په یوه درې ګونې چاودنه کې درې مثبت ډک شوي بڅرکي (ټوټې) هم تولیديږي. په درې ګونې چاودنه کې د درې بڅرکو تر ټولو کوچني بڅرکي اندازه يې له «پروټون» څخه نيولې د «ارګون» تر يوې هستې پورې بدلون مومي.
د «نيوټرون» په مټ منځ ته راغلې، د انسانانو له خوا مديريت شوې او ګټه اخستل شوې چاودنې څخه پرته، په خپله د راديواکتيف انحلال (اشعاعي يا د وړانګو په مټ تجزيه) يوه طبيعي بڼه (کومه چې نيوټرون ته اړتيا نه لري) هم د يوې چاودنې په توګه يادېږي او په ځانګړي ډول د ډېر زیات شمېر کتلې په ايزوتوپونو کې منځ ته راځي. په ۱۹۴۰ز کال کې په ماسکو کې د «فلايوروف، پيټرزاک» او «کرچاتوف» له خوا، په يوه تجربه کې چې موخه یې د دې تايیدول و چې د نيوټرون له بمبار پرته، د يورانيومو د چاودنې اندازه بې ارزښته وه (د نه تر سره کېدو سره برابره وه/کمه)، څنګه چې «نيلز بوهر» د هغې وړاندوينه کړې وه، روښانه شوه چې بې ارزښته نه وه (د نه تر سره کېدو سره برابره نه وه/کمه نه وه).
د غېر متوقع توليداتو ترکيب (کوم چې په يو پراخه امکاني او تر يو بريده د ګډوډۍ په طريقه کې توپير لري) چاودنې ته په خالص ډول د «کوانټم» تونل وهلو له پروسې څخه توپير ورکوي، لکه د پروټون ايستل، د «الفا» تجزيه کېدل او ډله ييز تجزيه کېدل، کوم چې هر ځل يو شان تولیدات منځ ته راوړي. د اتوم چاودنه د هستوي طاقت لپاره انرژي پيدا کوي او د هستوي وسلو چاودنې منځ ته راوړي. دواړه استعمالونه يې شوني دي، ځکه د هستوي نفطو (سوند توکي) په نوم ځينې مادې هغه مهال له چاودنې سره مخ کېږي، کله چې د چاودنې له نيوټرونونو سره وجنګېږي، د دې په پايله کې کله چې هغه مات شي، نو نيوټرون خارجوي. دا چاره په خپله د پايدونکي هستوي لړۍ غبرګون شونی ګرځوي، په هستوي ریکټور کې د يو مديريت شوې انداې سره، يا هستوي وسله کې په ډېرې تېزۍ سره په نامديريت شوې انداې انرژي خوشې کوي. د ۱۹۳۹ز کال په فبرورۍ کې د هستوي چاودنې په اړوند په خپله دويمه خپرونه کې، «هان» او «سټراسمين» د چاودنې د پروسې پر مهال د اضافي نيوټرونونو د شتون او ازادېدو وړاندوينه وکړه، د کوم په پايله کې چې د هستوي لړۍ د غبرګون پروسې شونتيا پرانيستل شوه.
صالح محمد ريگستاني
صالح محمد ريگستاني د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
د هستې چاودېدل
په هستوي نفتو (سوند توکو) کې شته د وړيا انرژۍ (اړين طاقت) اندازه، د «ګيسولين» په څېر کيمياوي نفتو د شته وړیا انرژۍ له اندازې څخه څو میليونه ځله زياته ده، کومه چې له هستوي چاودنې څخه د انرژۍ يوه ډېره ډبله سرچینه جوړوي. خو بيا هم، د هستوي چاودنې تولیدات په منځنۍ کچه له هغو زياتو درندو عناصرو څخه زياته راديواکتيف وي، کوم چې عموماً د نفتو په توګه چاودېږي، د ډېرې مودې لپاره همداسې پاتې کېږي او بيا ورڅخه د هستوي فاضله موادو ستونزه پيدا کېږي. د هستوي فاضله موادو د راټولېدو او د هستوي وسلو ويجاړونکو وړتياو په اړه اندېښنې، د هغې سوله ييزې هيلې خلاف دي چې چاودنه د انرژۍ د يوې سرچينې په توګه وکارول شي.
صالح محمد ريگستاني
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
د هستې چاودېدل
راديواکتيف انحلال
د نيوټرون له بمبار پرته د راديواکتيف انحلال (تجزيه کېدل) یوې بڼې په توګه هم هستوي چاودنه منځ ته راتلای شي. په يو څو درندو ايزوتوپونو کې له شتون پرته، د چاودنې دا بڼه (کوم ته چې خپلسرې چاودنه ويل کېږی) ډېره کمه پېښېږي.
هستوي غبرګون
په اداره شويو هستوي وسايلو کې، په بنسټيز ډول ټولې هستوي چاودنې د «هستوي غبرګون» په توګه منځ ته راځي – د بمبارۍ په مټ پرمخ تلونکې پروسه، کومه چې د دوه فرعي اتومي بڅرکو د ټکر په پايله کې منځ ته راځي. په هستوي غبرګونونو کې، يو فرعي اتومي بڅرکی له اتومي هستې سره جنګېږي (ټکر کوي) او د هغې د بدلون لامل ګرځي. په همدې ډول هستوي غبرګون د بمبارۍ د تخنيک پر مټ پر مخ ځي، نه دا چې په پرتليز ډول د ثابتو چټکو انحلالي او نيم عمر ځانګړتيا لرونکو خپلسرو راډيو اکتيف پروسو په مټ.
اوسمهال د هستوي غبرګونونو ډېر ډولونه معلوم دي. هستوي چاودنه د هستوي غبرګونونو له نورو ډولونو څخه ستر توپير لري، هغه کله زياتېدای شي او کله کله د هستوي ځنځيري غبرګون (يو ډول عمومي ځنځيري غبرګون) په مټ مديريت کېدای هم شي. په دا ډول غبرګون کې، د هرې چاودنې د پېښې په مټ خوشې شوي ازاد نيوټرونونه نورې پېښې په خوځښت راوستلای شي چې هغه بیا په خپل وار سره نور نيوټرونونه خوشې کوي او په همدې ډول د نورو چاودنو لامل ګرځي.
د کيميایي عنصر ايزوتوپونه، کوم چې د چاودنې ځنځيري غبرګون ثابت ساتلای شي هستوي نفت (سوند توکي) بلل کېږي او ويل کېږي چې د چاودنې وړ دي. تر ټولو مشهور هستوي نفت « 235U» (د ۲۳۵ شمېره کتلې لرونکي د يورانيمو ايزوتوپ او کوم چې په هستوي ريکتور کې کارول کېږي) او « 239Pu» (د ۲۳۹ شمېره کتلې لرونکی د پلاټونيوم ايزوتوپ) دي. دا نفت د ۹۵ او ۱۳۵ u (د چاودنې توليد)  په شا اوخوا کې اتومي کتلې له مرکز سره د کيمياوي عناصرو په يو غبرګ طبيعيت اندازه ماتېږي. ډيری هستوي نفت په خپل سر د چاودنې له پروسې څخه تېرېږي، يواځې ډېر په کراره، د دې پر ځای په بنسټيز ډول د يو «الفا-بيټا» انحلال ځنځير په مټ له يوې زريزې نيولې بيا تر ډېر اوږد وخت (یو مليارد کاله) موده کې له منځه ځي. په يو هستوي ریکتور يا هستوي وسله کې، د چاودنې د پېښو ډېری يې د يو بل بڅرکي، يو نيوټران سره د بمبار په پايله کې منځ ته راځي، کوم چې خپله له دې څخه د مخکې چاودنې له پېښې توليديږي.
د چاودنې وړ نفتو کې هستوي چاودنه د هستوي تحريک انرژۍ پايله ده، کومه چې هغه مهال توليد شوې وي، کله چې د چاودنې وړ يوه هسته يو نيوټران له ځانه سره نيسي. دا انرژي، د نیوټرون د نيولو په پايله کې، د نيوټرون او هستې تر منځ کار کونکې جذاب هستوي طاقت پايله ده. دا د دې لپاره بسنه کوي چې هسته په دوه-اړخي «څاڅکي» بدله کړي، تر دې چې هستوي ټوټې له دې واټن څخه هاخوا اوړي، په کوم چې هستوي طاقت کولای شي د ډکو شويو هستو دوه ډلې یو ځای وساتي او کله چې داسې منځ ته راځي، دوه ټوټې خپل جلا والی بشپړوي او له هغې وروسته د دوی د شریکو خرابه چارجونو په مټ لا زيات یو له بل څخه جلا کېږي، په یوه داسې پروسه کې، کومه چې له تر ټولو ډېر نه ډېر واټن سره د بېرته راستنېدو وړتيا نه لري. د ماتېدو وړ ايزوتوپونو کې هم همداسې پروسه منځ ته راځي (لکه يورانيوم-2038)، خو د دې لپاره چې وچاودېږي، دې ايزوټوپونو ته د تېزو نيوټرونونو (لکه په ترمونيوکلير وسلو کې د هستوي يو ځای کېدو څخه توليدېدونکي) په مټ د مهيا شوي اضافي توانايۍ اړتيا وي.
اریولر مرغړي
په انګریزۍ کې ورته (Glands of Montgomery) نوم هم اخلي. د تي د سر چار چاپېره په اریولا کې د غوړو تولیدونکي مرغړي دي. تیلو ته ورته غوړ ترشح کوي تر څو د تیانو سرونه غوړ وساتي.
جوړښت
په اریولا خو ځینې وخت د تیانو په سرونو هم اریولر مرغړي ګرد بهر ته وتلی جوړښت لري. په اومیندوارۍ کې د پام وړ غټوالی پیدا کوي او شمېر یې زیاتیږي. په هر تي کې یې معمولا شمېر له ۴ تر ۲۸ پورې وي.
دنده
اریولر مرغړي غوړ ترشح کوي، غوړو ته یې طبي ژبه کې (lipoid fluid) نوم اخلي. د غوړو دنده یې د تیانو سرونو ساتنه ده. په دې ترشح کې بوي لرونکی ترکیب هم موجود وي کوم چې ماشوم تي رودلو ته اشتیا کې کوي. که چېرې د تي سر تحریک شي نو ترشح کې بوي لرونکی ترکیب خپریږي. له سوریانو سره نږدې غوړ پوستکی یې د اریولا له نور پوستکي نرم وي.
ممکن په ځینې ښځو کې بې کچې غوړ تولید کړي کوم چې خنثا روغتیایي حالت ګڼل کیږي په دې مانا چې د کومې ناروغۍ علایم نه دي
مخینه
په انګریزۍ کې یې دوه نور نومونه (Glands of Montgomery, or Montgomery tubercles) د (William Fetherstone Montgomery) له نوم اخیستل شوي چا چې یاد مرغړي په لمړي ځل په کال ۱۸۳۷ کې تشرېح کړي.
مېگ ۲۹
مېگ ۲۹ ( په روسی : МиГ-29 ) د جت یوه ښکاری روسی الوتکه ده چې دجگړه کولو لپاره د دښمن د الوتکو په خلاف پکارېږی. مېگ ۲۹ کولای سی پر هوایی هدفونو د راکتونو په مرسته او پر ځمکنی هدفونو د ماشیندار او بمونو په مرسته برید وکړی. مېگ ۲۹ د ۱۹۷۷ راهیسی جوړېږی او په اوس وخت کې تر ټولو زیاته کاریدونکی ښکاری الوتکه ده. د مېگ ۲۹ تر ټولو عصری ماډلونه چې د مېگ ۲۹ م او مېگ ۲۹ ک په نوم یادېږی، په ۱۹۹۲ کال کې جوړ شول.
توصیف
مېگ ۲۹ د جت الوتکه ده چې د یو پیلوټ د پاره جوړه شوی ده. یوازې د تمرین ماډل یی چې د مېگ ۲۹ یو بی په نوم یادېږی کولای سی دوه پیلوټان ولری. نوموړی الوتکه د پولاد او تیتان څخه جوړېږی. په الوتکه کې د اوبو د فشار د پیلوټ سیستم نصبېږی مگر د مېگ عصری ماډلونه د فلی بی وایر د پیلوټ سیستم لری. په الوتکه کې یو د N-019M Topaz رادار نصبېږی هغه رادر کولای سی لس هدفونه تعقیب کړی. د پیلوټ کابین په مخه کې د انفرا رید سینزور نصبیږی و دغه سینزور (sensor) د گلولو په حالت کې پر دښمن ( هدف ) باندی د پټ یرغل لپاره کارېږی.
وسلې
د مېگ ۲۹ ښکاری الوتکه کولای سی د روسی تر ټولو عصری وسلې ولری. د پیلوټ کابین د ښی لور ته د ۳۰ م.م. ماشیندار نصبېږی. هره الوتکه کولای سی شپږ راکتونه (توغندې) یا بمونه ولری مگر د مېگ عصری ماډلونه کولای سی اته راکتونه یا بمونه ولری.
ځانگړنې
وېشنيزه:مېگ الوتکې وېشنيزه:روسی الوتکې
د سیاسي اسلام ماته کتاب
د سیاسي اسلام ماته د سیاسي اسلام ماته کتاب د فرانسوي لیکوال اولیویه روه اثر دی چې د اسلامي غورځنګونو پر فعالیتونو  یې منتقدانه بحث کړی دی. له دري ژبې څخه د یاد کتاب پښتو ژباړه د هېواد نومیالي ژورنالېست او ژباړن ښاغلي محمد زبیر شفیقي کړې ده. کتاب ۲۸۶مخونه لري او تازه د اکسوس کتابپلورنځي لخوا چاپ شوی دی. ټول کتاب په دیارلسو برخو وېشل شوی دی په لومړۍ برخه کې مقدماتي او اېډیالوژیک بحث شوی دی له هغې وروسته په دوهمه برخه کې د اسلام او سیاست تر عنوان لاندې جامع بحث شوی دی، په درېیمه برخه کې د اسلامېزم اېډیالوژۍ په اړه هر اړخیز بحث شوی دی، په څلورمه برخه کې د اسلامېزم ټولنپوهنه ارزول شوې ده، په پنځمه برخه کې د اسلامېزم د اېډیالوژۍ بحران څېړل شوی دی، په شپږمه برخه کې نوې بنسټپالنه تشریح او تنقید شوې، په اوومه برخه کې د اسلامپالو جیوستراتېژۍ په اړه بحث شوی دی، په نهمه برخه کې د اسلامي اقتصاد په اړه پراخ بحث شوی دی، په لسمه برخه کې د افغانستان په جهاد او دودیزه ټولنه بحث شوی دی، په یوولسمه او دوولسمه برخه کې د ایران پر اسلامي اوښتون او شیعه یېزم بحث شوی دی او په دیارلسمه برخه کې د پایلې تر عنوان لاندې د یوې ناډاډمنې راتلونکې په اړه جامع بحث شوی دی. په ټوله کې د لیکوال هڅه دا ده چې دغه پوښتنې ته ځواب ومومي چې ایا اوسنی سیاسي اسلام به پر دې برلاسی شي چې اسلامي ټولنو ته بدیل وړاندې کړي که نه؟ د کتاب په بشپړ لوستلو سره به ځواب ومومی. ددې کتاب او اېډیالوژۍ پلویانو نیوکو ته په ځواب کې د اسلامي غورځنګونو یو سر لاری ښاغلی راشد الغنوشي وایي چې سیاسي اسلام د ماتې سره مخ نه دی بلکې د سمون، تیاري او بیا پیاوړي کېدو په حال کې دی. خو عیني واقعیتونو ته په کتو داسې څه نه لیدل کېږي چې اسلامېزم د نړیوال سیاست یو مطرح قطب معرفي کړي. د تمدونونو ټکر نومي کتاب لیکوال ساموئل هانتېګتون په اند په نني نړیوال نظم کې مسیحي تمدن په ټولو حوزو برلاسی دی او اسلامي تمدن د افراطیت په لومو کې ښکېل دی او دا ښکېلتیا کولای شي چې د نړۍ نظم ته ګواښونه پېښ کړي نوموړي هم پر اسلامېزم منتقدانه تمرکز کړی دی خو د اسلامي ټولنې د مطرح متفکرینو له اېډیالوژیکو غبرګونونو سره مخ شوی دی. په مجموع کې ددې کتاب په لوستلو سره کولای شو چې د اسلامي غورځنګونو د ځوړتیا او نه پیاوړتیا لاملونه وپېژنو او دا لاره ومومو چې څنګه کېدای شي چې اسلامېزم د نړیوال نظم یوه مطرح برخه شي او د وضعي قوانینو په متورم بازار کې شریعت خپل حاکمیت وساتی شي.
www.aksosbookstore.com
ببرک کارمل
ببرک کارمل (په انگرېزي: Babrak Karmal) ( د ۱۳۱۶ لمريز کال د مرغومي ۱۶ ، کابل ، کمري - د ۱۳۷۵ د ليندۍ ۱۳ مسکو) (د ۱۹۲۹ د جنوري ۶ د کابل ولايت د کمريو کلی- د ۱۹۹۶ د ډيسمبر ۳ مسکو) د افغانستان ولسمشر وو. ځينو سرچينو دده د زېږېدو کال ۱۳۰۸ لمريز کښلی دی.
مخينه
ببرک کارمل د کابل ختيځ لور ته د کمريو په کلي کې زېږېدلی دی. که څه هم دی له يوې شتمنې تاجکې کورنۍ څخه وو ، خو په اصل کې په خټهّ کشميری وو. د ببرک کارمل پلار محمد حسين خان نومېد ، چې په تېرو رژيمونو کې يو پوځي جنرال تېر شوی وو. د نيکه نوم يې هم محمد هاشم وو ، چې له کشمير څخه افغانستان ته راکوچېدلی او مېشت شوی وو. ځینې خلک په دې باور دي چې دی د پښتنو له کاکړو قبيلې څخه دی ، په داسې حال کې چې دا څرگندونه له رښتیا لرې ده. دده مور دده په ماشومتوب کې مړه شوه. نوموړی پر ۱۹۵۱ ز کال د نجات ښؤنځي نه تر فراغېدو وروسته د کابل پوهنتون د حقوقو او سياسي پوهنو په پوهنځي کې شامل شو٠ يو کال وروسته د عبدالرحمن محمودي په ننگه ، چې د پنځوسمو کلونو پيژندل شوې انقلاب غوښتونکې څېره وه، د لاريون د جوړولو له امله جيل ته واستول شو٠ د بند په موده کې يې د يو بل سياسي بندي ، مير اکبر خيبر سره وپيژندل چې وروسته بيا د يوه دريم بندي، مير محمد صديق فرهنگ د وزير محمدامين فرهنگ پلار له خوا له کمونيست پلوه کيڼې ايډيالوژۍ سره بلد کړای شو٠ له هماغه راهيسې کارمل خپل ټول اړيکي له محمودي سره چې چين پلوه کيڼ اندی وو، وشلولې٠ پر ۱۹۵۵ ز کال له جيله تر خوشې کېدو وروسته يې خپلې زده کړې په کابل پوهنتون کې له سره پيل کړې او په پای کې يې بيا د پلان وزارت په مربوطاتو کې په دولتي دنده پيل وکړ، په داسې حال کې چې خپل اړيکي يې له هغو اشخاصو سره چې د کمونيزم ايډيالوجۍ په اړه يې خورا مالومات لرل ، نور هم ټينگ کړل. ( د بيلگي په توگه ميرمحمدصديق فرهنگ او د پوهنتون استاذ علي محمد زهما سره)٠ پر ۶۰ ز کلونو به کارمل فرهنگ ته د استاد خطاب کاوه. د همدغه فرهنگ له برکته کارمل وکولای شول چې شاهي دربار ته د ورتلو لاره پرانيزي. پورتنيو اشخاصو د کارمل د نظرياتو په جوړولو او پخولو کې مهم رول ولوباوه ٠
سياسي ژوند
د ۱۳۴۳ لمريز لېږديز کال د مرغومي پر ۱۱ (د ۱۹۶۵ زېږدي کال د جنوري پر لومړۍ نېټه) د نور محمد ترکي په کور کې د سياسي همفکرانو یوه غونډه وشوه او په دغه غونډهّ کې د افغانستان د خلق دموکراتيک گوند بنسټ کېښودل شو. که څه هم د گوند مشر او بنسټ اېښودونکی نور محمد تره کی گڼل کېده ، خو ببرک کارمل هم ددې ډېر لېوال وو ، چې په گوند کې بايد د سر سړی وي ، نه بل څوک. پېښود دا زباد کړه چې ببرک کارمل په گوند کې يوازې د مشر ځای منلی شي او بس. هغه وو چې دده د ځانغوښتنې او ماجراجويي ځانگړنې لامله پر ۱۹۶۷ ز کال گوند په دوو ډلو ووېشل شو ، چې د «خلق» او «پرچم» په نامه یادې شوې. کارمل د پرچم ډلې مشري پر خپله غاړه واخيسته. داسې ويل کيږي چې کارمل له دې سره مخالفت درلود چې گوند بېرته سره يو او متحد شی. خو دده له مخالفت سره سره د افغانستان د خلق دموکراتيک گوند د ۱۳۵۶ ل ل کال د غبرگولي په مياشت کې (۱۹۷۷ ز کال) بېرته يو موټی او متحد شو. هغه مهال چې کارمل د گوند د یووالي مخالف وو ، داسې په پام کې وه چې مير اکبر خيبر ، چې يو پښتون وو ، د پرچم ډلې مشري پر غاړه واخلي ، ددې لپاره چې د گوند د یووالی او يو موټي توب لپاره زمينه برابره شي. خو پر راتلونکې لڼد مهال مير اکبر خيبر د کارمل د توتیو او دسيسو پر بنسټ ترور او ووژل شو ، او کارمل مشرتابه ته په لاره کې دغه لوی خڼد له منځه يووړ. د ۱۳۵۷ لمريز کال د غويي پر اومه (۱۹۷۸ ز کال د اپرېل پر ۲۷) په کابل کې د افغانستان د خلق دموکراتيک گوند له خوا دولتي کودتاه وشوه او دغه کودتاه د گوند د مشرانو له خوا د ثور يا غويي انقلاب په نامه ونومول شوه. د دغې کودتاه په پايله کې د افغانستان د خلق دموکراتيک گوند واک وځواک ته ورسېد. ببرک کارمل په نوي انقلابي حکومت کې د سروزير (صدراغظم) مرستيال په توگه وټاکل شو. خو ده پر دغه څوکۍ قناعت ونه کړ او په ښکاره به یې کارشکني کوله. د همدغه کال په بهير کې څو مياشتې وروسته د خلقيانو او پرچميانو ترمنځ اختلافونه زيات شول او په دغو اختلافونو کې بيا هم کارمل لوی رول لوباوه. ببرک کارمل او دده يو شمېر نور گوندي جگپوړي چارواکي د حکومت پرضد د دسيسې په تور له خپلو څوکيو گوښه او بهر هېوادو ته د سفيرانو په توگه واستول شول ، چې ببرک کارمل پکې په چکوسلواکيا کې د سفیر په توگه وگومارل شو. کارمل او دده یو شمېر سياسي ملگري د ۱۹۷۸ ز کال په اگسټ کې د ملي خيانت په نامه له گونده وشړل شول او هېواد ته راوغوښتل شول ، خو کارمل هېواد ته راستون نه شو او په پراگ کې پاتې شو. د شوروي سوسيالیستي جمهوريتونو اتحاد مشرتابه په تېره بيا لیونيد اېليچ برېژنف له خوا پر لاسوهنه او د خلق گوند په مشرتابه کې د ځينو وزیرانو او جگپوړيو چارواکيو پر لمسونو د تره کي او امین تر منځ اختلافونه راپيدا شول او هغه وو چې د ۱۳۵۸ لمريز کال د وږي په مياشت کې (د ۱۹۷۹ ز کال د سيپټمبر پر ۱۴) نور محمد تره کی د حفيظ الله امين له خوا ووژل شو او امين د هغه ځايناستی شو. د امين واکمني هم درې مياشتې وه او د هماغه کال د ډيسمبر پر ۲۷ د شوروي پوځونو د يرغل په ترځ کې د تاج بېک په ماڼۍ کې ووژل شو.
واک و ځواک ته رسېدل
د امین تر وژلو وروسته ببرک کارمل لومړی له تاشکند راډيو څخه يوه اورنۍ وينا وکړه او بيا د شوروي اتحاد د مشرتابه له خوا د افغانستان د هېوادمشر په توگه وټاکل شو او د شوروي پوځونو او شوبلو پر زور د کابل پر پلاز کېنول شو. نوموړی د ١٩٨٠ نه تر ١٩٨٦ پورې د افغانستان د کمونستي رژيم درېيم ولسمشر وو. هغه په ژبه کې ډېر تکړه وياند ، ويناوال ، سخت ماجراجو ، ماهر دسيسه گر او تکړه عوام فريب وو. دده ځانغوښتنې هيڅ بريد نه درلود. کارمل په مارکسيستي تيورۍ کې د مطالعې لوی نوم درلود. دی په کمونيستي تيورۍ ، شوروي اتحاد او لېنين باندې خورا ډېر مين وو. دی شوروي اتحاد ته تر دې بريده ژمن وو ، چې پر خپلو څو زامنو يې هم روسي نومونه اېښي ول. هغه شوروي جگپوړي جنرالان چې له ببرک کارمل سره یې سر وکار درلود ، يا یې هم ورسره ليدنه کتنه کړې وه ، وايي چې ببرک کارمل د کار وړتيا نه درلوده. ده خپله ټوله پازه شوروي پوځ او شوروي سلاکارانو ته ور پرې اېښې وه. جنرال وارېنيکوف په خپل کتاب کې لیکي چې کارمل په مشروبو روږدی شوی وو او هره ورځ به یې څښل. هر ځل چې به کوم شوروی جنرال دده دفتر ته ورننوت ، ده به لومړی په غېږ توده ستړي مه شي ورسره وکړه ، بیا به یې د مشروبو بوتل ورته راواخيست. د شورويانو تر حمايي لاندې د ببرک کارمل واکمني د افغانستان په پېښليک کې یوه له ډېرو خونړيو دورو څخه گڼل کيږي. کارمل تش په نوم د هېواد مشر وو. د هېواد د بهرني او کورني سیاست ټولې چارې د شوروي اتحاد په لاس کې وې. پر افغانستان باندې د شوروي اتحاد يرغل په کلونو کې ببرک کارمل د افغانانو په منځ کې د دويم شاه شجاع نوم خپل کړی وو. د ببرک کارمل او شورویانو واکمنۍ په افغانستان کې د پښتون قام د کاموژنې لار خپله کړې وه. هغوی د انقلاب ضد عناصرو د له منځه وړلو او د هغوی پرضد عملياتو تر نامه لاندې د افغانستان پښتون مېشتې سیمې په سپکو او درنو وسلو ، سکاډ توغنديو باندې بمبارولې ، ډله ييزې وژنې يې کولې او په هېواد کې يې په اصل کې د قومي پاکسازۍ سياست خپل کړی وو.
قدرت له لاسه ورکول
کله چې د ۱۹۸۵ ز کال د مارچ پر ۱۱ ميخايل سيرگېويچ گورباچوف د شوروي اتحاد د کمونيست گوند د مرکزي کومېټې عمومي منشي شو ، نو د افغانستان په تړاو سياست ته يې هم بدلون ورکړ. هغوی وليدل چې دا شپږم کال دی چې هره ورځ په افغانستان کې شوروي پوځيان وژل کيږي ، خو د کارمل واکمني د افغانستان لپاره کوم گټور بدلون رامنځته نه کړي ، نو یې وپتېيله چې د افغانستان په سیاسي مشرتابه کې هم بدلون راولي. په همدې توگه د ١٩٨٦ ز کال د می پر ۴ کارمل د افغانستان د خلق دموکراتيک گوند د عمومي منشي له څوکۍ او دندې څخه گوښه او پر ځای کې يې ډاکټر نجيب الله ځایناستی شو. ببرک کارمل وروسته د همدغه کال د نوامبر پر ۲۱ د جمهوري رياست له څوکۍ څخه هم گوښه شو. وروسته له دې چې له ولسمشرۍ دندې نه گوښه شو نو مسکو ته واستول شو. بيا پر ١٩٨٩ کال يو ځل بيا کابل ته راستون شو، خو د ژوند وروستۍ شېبې يې په شوروي اتحاد کې تېرې کړې.
مهاجرت او مړينه
کله چې ببرک کارمل په افغانستان کې له ټولو گوندی او دولتي دندو څخه گوښه شو ، نو د شوروي اتحاد پلازمېنې مسکو ته واستول شو او هلته د مسکو په اطراف کې د «سېرېبرياني بور» په نامه سيمه کې په يو اطرافي کور کې ځای پر ځای کړای شو. کارمل د ډاکتر نجيب الله د واکمنۍ پر مهال هم د خپلو پرچمي گوندي ملگريو په منځ کې ډېر نامتو وو. له دې سره سره چې دی دا مهال په شوروي کې اوسېده ، خو له دې سره یې لېوتالتيا زښته ډېره وه چې کابل ته ستون شي او يو ځل بيا خپل ځان واک و ځواک ته ورسوي. له دې موضوع څخه شوروي مشري خبره شوه او هغه وو چې پر ده يې ساتندويان او پهره داران ودرول ، چې بې اجازې چېرته ولاړ نه شي ، په تېره بيا کابل ته. د ژوند په وروستيو کلونو کې د کارمل روغتييايي حالت ډېر خراب شو. (ده د بډوگو (بډوډو) ناروغي درلوده). دی په پرله پسې ډول تر درملنې لاندې وو. ببرک کارمل د ۱۹۹۶ ز کال د ډيسمبر پر ۳ د مسکو ښار په لومړۍ شمېره ښاري روغتون کې ومړ. تر هغه وروسته يې جنازه افغانستان ته واستول شوه او په حيرتانو کې خاورو ته وسپارل شوه.
اخځونه
ببرک کارمل ببرک کارمل ببرک کارمل ببرک کارمل وېشنيزه:افغان کميونيسټي واکمنان وېشنيزه:افغان کمونيستان
وېشنيزه:افغانستان
راحله قاضي
راحله قاضي د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
شاهرخ خان
شاهرخ خان (په انگرېزي: Shah Rukh Khan، په هندي: शाहरुख़ ख़ान)، په ۲ د نومبر، ۱۹۶۵ لمريز کال کې زېږېدلی. دی د باليووډ تر ټولو تکړه لوبگر، پروډيوسر او د ټلويزون کوربه هم دی.
شاه رخ خان خپله منډه په ۱۹۸۰ کې په ډرامو سيريلونو کې د ښکاره کېدو نه پېل کړه. ده خپل د فلمونو پېل د بريالي سوداگريز فلم ديوانا (۱۹۹۲) نه وکړو. تر هغه وروسته، ده په ډېرو برياليو سواداگريزو کې برخه اخيستې او ډېر په زړه پورې او ښه کار يې کړی. تر اوسه ده په هندي فلم انډسټرۍ کې د تکړه لوبغاړي ۷ فلمفير اېوارډونه اخيستي او په سينيما کې يې ډېر بری ترلاسه کړی. دل والی دلهنيا لی جاينگی (۱۹۹۵)، کچ کچ هوتا هی (۱۹۹۸)، چک دی انډيا (۲۰۰۷) او اوم شانتي اوم (۲۰۰۷) د باليووډ تر ټولو لويې برياوې دي. کبهي خوشي کبهي غم (۲۰۰۱)، کل هو نا هو (۲۰۰۳)، وير-زارا (۲۰۰۴) او کبهي الوېدا نا کهنا (۲۰۰۶) هم په بهرنيو مارکيټونو کې سترې برياوې ترلاسه کړي. له ۲۰۰۰م راهيسي، شاه رخ خان د فلمونو پروډکشن او ټلوېژن کې راتگ هم پېل کړی.
ژوندليک
شاه رخ خان په اره په يوې پښتنې کورنۍ کې زيږېدلی، د پلار نوم يې تاج محمد خان او د مور نوم يې لطيف فاطمه دی. دی وروسته بيا په نوي ډهيلي کې لوی شوی دی. د شاه رخ خان کورنۍ په اره د پېښور د کيسه خوانې بازار د سيمې ده، چې د هند او پاکستان د بېلېدو نه مخکې هندوستان کې مېشت شوي. شاه رخ خان د سېنټ کولمبيا سکول نه فارغ شوی چې بيا وروسته يې له ۱۹۸۵ نه تر ۱۹۸۸ پورې د هانسراج په پوهنځي کې زدکړې کړي او د اقتصاد په څانگه کې يې برېليک ترلاسه کړی. هغه بيا د مېس کميونيکېشن يا ډله ايزې مخابرې په څانگه کې د ماسټري د ترلاسه کولو په تکل جامعه ملي اسلاميه پوهنتون کې په زدکړو پېل وکړ. په ماشومتوب کې يې خپلې چوټيانې په حېدراباد کې تېرولې، دا هغه ځای دی چې د هغه د مور کورنۍ په کې اوسيږي. نوموړي د گوري خان سره واده کړی او دوی دوه ماشومان لري، د ځوی نوم يې ارين خان دی او د لور نوم يې سوهانا خان دی.
شاه رخ خان د ماشومتوب نه د يو هر اړخيزه وړتوبونو خاوند وو او کله چې په سېنټ کولمبيا ښوونځي کې وو، نو د درسونو تر څنگ به په سپورټ او ډرامه کې هم تر ټولو ځلېده. هغه په ډېر وړکينې د «د پت توره» اېوارډ گټلی وو، دا هغه جايزه وه چې د ښوونځي تر ټولو هغه پياوړي زده کوونکي ته ورکول کېده چا چې به د ښوونځي په هر يوه ډاگي کې لاس درلوده او پدې توگه به يې د ښوونځي روحي فضا لوړه ساتله.هغه د Z-18 د ښوونځي د ملي-بس، چې د ښوونځي نه تر سهيلي ډهېلي پورې د وړلو او راوړلو لاره پرې لنډه وه، مشر هم وه. همدغه ملي-بس به راهول دېو او موکول دېو، چې دواړه لوبگران دي، هم ښوونځي ته رسول.
د لوبگر په توگه
اکشن گروپ کې زده کړې. په ۲۰۰۷ کې، جون د خپل پخواني زده کوونکي په اړه داسې څرگندونه وکړه:
د شاه رخ خان د راتلونکي بريالی پرمختگ او سمبالونه د هغې خپل برکت دی.
شاه رخ خان خپل د لوبگرۍ پېل په ۱۹۸۸ کې د ټلوېژني سيريال فوجي څخه وکړو چې د کمانډو ابهيمانيو راې رول يې په کې لوبولی وو. دی په داسې نورو سيريلونو کې هم ښکاره شو، چې د يادونې وړ ښکارېدنه يې په ۱۹۸۹ کې په سېرکس (چې عزيز مرزا ډاېرېکټ کړی وو) کې وکړه. دا سيريل د سېرکس د لوبغاړو د ژوند ښکارندوی وو. په همدې کال، شاه رخ خان د ټلوېژن لپاره جوړ شوي د انگريزي ژبې فلم، اېن وېچ اني گېوز اېټ دوز ونز، کې هم يو وړوکی رول لرو. دا ټلوېژني فلم په ډهيلي يونيورسټۍ کې د ژوند په اړه وو او اروندهتي راې ليکلی وو.
د خپل مور او پلار د مړينې څخه وروسته، شاه رخ خان په ۱۹۹۱ کې له ممبېي نه نوي ډهيلي ته راغی. خپل د باليووډ د فلمونو پېل يې له ديوانا (۱۹۹۲) څخه وکړو. دې فلم په سېنيما کې ډېر بری وموند، او دا په باليووډ کې د ده د پرمختگ پېل وو. په دې فلم کې د ښې لوبگرۍ له امله ده د فلمفير غوره پېلوونکي سړي اېوارډ وگټو. د هغې د دوېم فلم، مايا مېمساب، په سر لږ څه لانجه رامنځته شوه ځکه چې دی په دې فلم کې په يو څرگند سېکس برخه کې ښکاره شوی وو.
په ۱۹۹۳ کې، شاه رخ خان د ځوروونکي مين او وژوونکي لوبگر په توگه راڅرگند شو او په دې يې شهرت وموند، ځکه چې ده به ورانکارو رولونو کې لوبگري کوله. په ځانگړې توگه، په ډر او بازيگر کې يې داسې رولونه ترسره کړي. ډر د يش راج او د هغې د سرليک يش راج فلمز سره د شاه رخ خان لمړی گډ فلم وو، چې په باليووډ کې ترټولو لويه پروډکشن کمپنۍ ده. بازيگر، چې شاه رخ خان په کې د يو ناڅرگند بدله اخيستونکي په توگه ښکاره شوی چې خپله مينه وژني، د ده کتونکي اريان کړل. بيا هم، د دې فلم له امله شاه رخ خان خپل لمړی فلمفير غوره لوبگر اېوارډ وگټو. په همدې کال، شاه رخ خان د کوندن شاه په کبهي ها کبهي نا کې د يو ځوان سندرغاړي رول ولوبولو، چې د دې په سر يې د ښه لوبگرۍ لپاره د فلمفير کرېټېکس اېوارډ وگټو. شاه رخ خان وايي چې دا د هغه تر خپل ټولو فلمونو زيات خوښيږي. په ۱۹۹۴ کې، شاه رخ خان يو ځل بيا په انجام فلم کې د ځوروونکي مين په توگه رول ولوبولو. که څه هم دې فلم په سېنيما کې دومره بری ونه موند، خو شاه رخ خان د دې له امله د فلمفير غوره ورانکاري اېوارډ وگټو.
په ۱۹۹۵ کې، شاه رخ خان د اديتيه چوپړا لخوا ډاېرېکټ شوي لومړي فلم، دل والی دلهنيا لېجاينگی، چې په سوداگريزه توگه يې ډېر بری ترلاسه کړ، کې رول ولوبولو، چې له امله يې خپل دوېم د فلمفير غوره لوبگر اېوارډ وگټو. دل والی دلهنيا لېجاينگی په ۲۰۰۷ کې د ممبېي په سېنيماگانو کې خپل دولسم کال ته ننوت. تر هغه وروسته، دې فلم د ۱۲ بيلينو روپو نه زياته گټه کړې وه، چې د ډېرو برياليو او لويو فلمونو په لړ کې يې ودراوه.
۱۹۹۶ د شاه رخ خان لپاره د خواشينۍ نه ډک کال وو، ځکه چې په دې کال کې د هغه ټول خوشې شوي فلمونه په سېنيما کې سم ونه چلېدل. د هغې د ۱۹۹۷ لمړۍ خوشېينه، چې د يش چوپړا دل تو پاگل هی فلم وو، د هغې کال د دوېم لوی ډېر گټه جوړوونکي فلم په توگه راڅرگند شو، او هغې خپل درېم د فلمفير غوره لوبگر اېوارډ وگټو. په همدې کال، هغې د سوبهاش گاېې د پردېس – د همدې کال ډېر لوی بری موندونکی فلم– له امله بری وليد. د عزيز مرزا يس بوس هم داسې وو.
په ۱۹۹۸ کې، شاه رخ خان د کرن جوهر لخوا ډاېرېکټ شوي لومړي فلم، کچ کچ هوتا هی، کې لوبگري وکړه، چې د دې کال د لويو بري موندونکو فلمونو څخه وو. په دې فلم کې د خپلې ښې لوبگرۍ له امله يې په فلمفير کې د غوره لوبگر څلورم اېوارډ وگټو. د مني رتنم په دل سی کې د ښې لوبگرۍ له امله يې ډېره ستاېنه په برخه شوه. په هندي سېنيماگانو کې دا فلم دومره ونه چلېدو، خو په بهر کې يې ډېر سوداگريز بری وموند. په ۱۹۹۹ کې د شاه رخ خان يواځېنۍ خوشېينه، بادشاه، يو منځنی گټه جوړوونکی فلم وو.
په ۲۰۰۰ کې، شاه رخ خان د اديتيه چوپړا په دوېم فلم، محبتی، کې د امېتاب بچن سره په گډه لوبگري وکړه. دا فلم په سېنيماگانو کې ښه وچلېدو، او د خپلې ښې لوبگرۍ له امله يې په فلمفير کې د ښې لوبگرۍ لپاره د کرېټېکس اېوارډ وگټو. هغې د منصور خان په جوش فلم کې هم لوبگري وکړه، چې دا هم يو بريالی فلم وو. په همدې کال، شاه رخ خان د جوهي چاولا سره خپله پروډکشن کمپنۍ، ډريمز انلېمېټډ، جوړه کړه. شاه رخ خان او جوهي چاولا دواړو د هغوی د پروډکشن کمپنۍ په لومړي فلم، پهر بهي دل هی هندوستاني، کې لوبگري وکړه. شاه رخ خان د کمال حسن په هی رام فلم کې هم ملاتړی رول ولوبولو. که څه هم په سېنيماگانو کې دومره ونه چلېدو، خو د دې فلم له امله يې ستاېنه په برخه شوه. دا فلم د انډيا لخوا د اوسکرز لپاره نومول شوی وو.
په ۲۰۰۱ کې، شاه رخ خان د کرن جوهر سره يو ځل بيا په کورنۍ ډرامه، کبهي خوشي کبهي غم، کې لوبگري وکړه. دا د همدې کال دوېم لوی بريالی فلم وو. د تاريخي فلم، اسوکا، له امله يې هم ډېرې ښې څرگندونې په برخه شوې. په دې فلم کې شاه رخ خان د ټولواکي اسوکا رول لوبولی دی. په ۲۰۰۲ کې، د سنجی ليلا بنسالي په دېوداس فلم کې د لوبگري کولو له امله د شاه رخ خان ډېره ستاېنه او تود هرکلی وشو. دا فلم د شرت چندرا چټوپډيايي په همدې نوم د ناول نه د هندي فلمونو لپاره درېمه اخيستنه وه، او د هغې کال د لويو برياليو فلمونو څخه وو. شاه رخ خان د سلمان خان او مادهوري ډېکشټ سره په کورنۍ ډرامه، هم تمهارې هی صنم، کې هم لوبگري وکړه، چې په سېنيماگانو کې ښه وچلېدو.
۲۰۰۴ د شاه رخ خان لپاره په هره توگه يو ښه کال وو. هغې په دې کال د فراح خان لخوا په لومړي ځل ډاېرېکټ شوي فلم، می هو نا، کې لوبگري وکړه. دا فلم په سېنيماگانو کې ښه وچلېدو. هغې وروسته د يش چوپړا په وير-زارا، چې په انډيا او بهر دواړو کې د ۲۰۰۴ تر ټولو لوی بريالی فلم وو، کې د وير رول ولوبولو. په دې فلم کې د ښې لوبگرۍ له امله شاه رخ خان د اېوارډونو په ډېرو مراسمو کې اېوارډونه وگټل. په همدې کال، د اشوتوش گوارېکر د سوادېس لپاره دی ډېر وستاېل شو. که څه هم دا فلم په سېنيماگانو کې ونه چېلدو، خو شاه رخ خان د دې فلم له امله خپل شپږم د فلمفير غوره لوبگر اېوارډ وگټو. دی د فلمفير غوره لوبگر اېوارډ لپاره د خپل درې واړو فلمونو لپاره نومول شوی وو، خو د سوادېس لپاره يې وگټو.
په ۲۰۰۵ کې د شاه رخ خان يواځېنۍ فلمي خوشېينه خيالي فلم، پهېلي وو. که څه هم دې فلم په سېنيماگانو کې دومره بری ونه موند، خو د دې فلم په سر يې هم ډېره ستاېنه ترلاسه کړه. دا فلم د انډيا لخوا د اوسکرز لپاره نومول شوی وو. په ۲۰۰۶ کې، شاه رخ خان د څلورم ځل لپاره بيا د کرن جوهر سره په گډه د کبهي الوېدا نا کهنا لپاره لوبگري وکړه. دې فلم په انډيا او په بهرنيو مارکېټونو دواړو کې ډېر بری وموند او په بهرنيو مارکېټونو کې د باليووډ تر ټولو لوی بريالی فلم شو. د هغې دوېمه فلمي خوشېينه ډان، چې د ۱۹۷۸م کال د بريالي فلم ډان بيا جوړونه وه، ډېر بری وموند. شاه رخ خان په دې فلم کې مهم جگړيز رول لوبولی.
په ۲۰۰۷م کې د شاه رخ خان لومړۍ فلمي خوشېينه د انډيا د ښځو د ملي هاکي ډلې په اړه وه. دې فلم، چک دی انډيا، د ۶۳۹ ميلينو روپو نه زياته گټه جوړه کړه او په انډيا کې د ۲۰۰۷م کال درېم ډېره گټه جوړوونکی فلم شو. په دې فلم کې د ډلې د لارښود په توگه د لوبگرۍ کولو له امله، شاه رخ خان خپل اووم د فلمفير غوره لوبگر اېوارډ وگټو. شاه رخ خان د فراح خان د ۲۰۰۷م فلم، اوم شانتي اوم، کې هم کار وکړو. دا د همدې کال تر ټولو زياته گټه جوړوونکي فلم په توگه راڅرگند شو، او د همدې له امله شاه رخ خان په فلمفير کې د غوره لوبگر لپاره ونومول شو.
د پروډيوسر په توگه
شاه رخ خان هغه مهال پروډيوسر شو چې په ۱۹۹۹ کې يې د جوهي چاولا او ډاېرېکټر عزيز مرزا سره يوه پروډکشن کمپنۍ، چې ډريمز انلېمېټډ نومېده، جوړه کړه. هغه دوه لمړني فلمونه چې ده پروډيوس کړي وو او په خپله يې په کې کار هم کړی وو، چې پهر بهي دل هی هندوستاني (۲۰۰۰) او اسوکا (۲۰۰۱) نومېدل، په سينيما کې ناکام شول. خو د هغې درېم فلم، د پروډيوسر او لوبگر په توگه، چلتی چلتی (۲۰۰۳)، د ده د کمپنۍ لومړنی داسې فلم وو چې په سينيما کې يې ډېر زيات بری ترلاسه کړ. په ۲۰۰۴ کې، هغې يوه بله پروډکشن کمپنۍ، چې رېډ چيليز اېنټرټېنمنټ نوميده، جوړه کړه او می هو نا يې پروډيوس او په خپله يې په کې د لوبگر په توگه کار وکړو، چې دا هم يوه ستره بريا وه. په ۲۰۰۵ کې هغه يو بل خيالي فلم پهېلي پروډيوس او په خپله يې په کې د لوبگر په توگه دنده ترسره کړه، چې په سينيما کې پاتې راغی. دا د انډيا لخوا د اوسکرز په غوره بهرني فلم نومونې کې رسمي ننوت وو، خو په وروستۍ ټاکنه کې يې بری ونه موند. په همدې کال ده يو بل فلم، چې کال نومېده، له کرن جوهر سره په گډه پروډيوس کړو او د همدې فلم په يوې سندره کې د ملاېکا اروړا خان سره ښکاره شو. کال په منځنۍ توگه په سېنيما کې بريا ترلاسه کړه. اوسنی فلم اوم شانتي اوم، چې په خپله يې پروډيوس کړی او د لوبگر په توگه په کې هم ښکاره شوی، په سېنيما کې ډېر ښه وچلېدو. په ۲۰۰۸ کې، رېډ چيليز اېنټرټېنمنټ په انډين پرېمير ليگ کې د کولکته ناېټ راېډرز خاوند شو. په ياده دې وي چې د دوی ټيم سږ کال بريا ترلاسه نه کړه.
دا هم وگورﺉ
شاه رخ خان شاه رخ خان شاه رخ خان شاه رخ خان وېشنيزه:د هند د ټلويزون کوربانه شاه رخ خان شاه رخ خان وېشنيزه:د هند پښتانه وېشنيزه:پښتانه لوبگران وېشنيزه:خانان
يونس قانوني
يونس قانوني د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
صفيه صديقي
صفيه صديقي (۱۳۴۲ ل. - ) (په انگرېزي:Safia Siddiqi) د پښتو ژبي تکړه شاعره د ښاغلي عبدالرزاق صديقي لور د ننگرهار ولايت د سره رود اولسوالۍ د نظر اباد د کلي په يوې روشنفکري کورنۍ کي پر ١٣٤٢ ل کال زېږېدلې ده.
پر ١٣٦٢ ل کال له خصوصي زده کړي وروسته د کابل ښار د زرغونې لېسې په لسم ټولگي کښي شامله شوه او پر ١٣٦٣ ل کال له نوموړي لېسې څخه فارغه شوه. پر ١٣٦٤ کال د کابل پوهنتون د حقوقو او سياسي علومو په پوهنځي کي شامله او پر ١٣٦٧ ل کال کښي ترې فارغه شوه.
له هغه وروسته يې د پېښور پوهنتون څخه د پښتو ادبياتو په څانگه کي ماسټري تر لاسه کړه. صفيه صديقي له ١٣٥٨ راهيسي شعرونه ليکي او تر اوسه يې له شعرونو پرته گڼ شمېر علمي او تحليلي مقالې د هيواد په خپرونو او له هيواده بهر په نورو خپرونو کي خپرې شوي دي.
صفيه صديقي په پښتو ، دري ، انگليسي او اوردو ژبو پوهيږي ، خو ليکوالي زياتره په پښتو ژبه ده.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه: پښتنې شاعرانې وېشنيزه: پښتنې ليکوالې وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
کندهاریان (نورې موخې)
د څخه کیدایسي دغي یوي لیکني ته اشاره سوې وي؛
وېليم شېکسپيير
مخینه
ویليم شکسپيير د جان شکسپيير ځوی و. جان شکسپيير د خپل د سیمې د جرگې غړی و او د لاسپېلو جوړولو چاره کې ډېر بريالی کارپوه و. د شکسپيير مور مېري آرډن نومېده چې د يوه مالداره نوموتي بزگر لور وه. د شکسپيير پلار د سنټرفیلډ پورې تړاؤ درلود. پخپله شکسپيير په سټرېټفورډ ـ اپون ـ اېوان کې ښايي د اپرېل په ۲۳مه کال ۱۵۶۴م زېږدي کې زېږېدلی و خو اصلي زېږون نېټه یې نده مالومه. د زېږېدو نېټه یې د اتلسمې پېړۍ پورې تړل شوې چې د ژوندلیک لیکونکو لخوا تېروتنه گڼل شوې ځکه چې د هغه د مړینې نېټه ۲۳ اپرېل ۱۶۱۶م زېږدي کال بلل شوی. شکسپيير د خپل د پلار په اتو ماشومانو کې ېې درېيم مشر ځوی و.
زده کړې
ډېری ژوندلیک لیکونکي د شکسپيير زده کړې د کنگز نيو سکول ښوونځي کې گڼي چې په سټرېټفورډ سیمه کې و.
نندارې او ډرامې
شعرونه
نیاسا
ناسا د موزامبیق هیواد له ولایتونو څخه یو دی چې ۱۳۹,۰۵۹ کیلومتره مربع مساحت او ۱,۰۲۷,۰۳۷ وګړي لري.
اینکو تېرمز
د حمل او نقل عمومی طریقی
اینکوتیرمز اصطلاحات په حلورو گروپونو D-C-F-E باندی تقسیمیژی.
سروبي ولسوالۍ
په دی ولسوالی کښی د افغانستان تر ټولو لوی د بریښنا بندونه موقعیت لری چی د نغلو برېښناکوټ، ماهیپر بند، او سروبی بند په نامه یادیږي.
سرچينې
وېشنيزه:د کابل ولسوالۍ وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
فوزيه ناصريار
فوزيه ناصريار د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
نجيب الله کابلى
نجيب الله کابلى د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
د مرنجان غونډۍ
د مرنجان غونډۍ يا د لرغوني کابل تاريخي پا ڼه
د کابل بالا حصار ختيځ لورته د څلور کيلو متره په واټن  د ختيځ لويديځ په اوږدوالي پرته لرغونې غونډۍ ده چي اوس د مرنجان  او کله  هم د نادرخان تپې په نوم ياده شوې ،او په دې ورستيو کي د شهيدانو په نوم هم نومول شوېده.
د مرنجان نوم يو فکلوريک بنسټ لري چي ريښې يې د کابل پاچاهانو( کوچيني کوشانيان ٤٠٠ څخه تر ٥٠٠ ميلادي کلونو پوري )  مهال ته رسيږي  او مرنجان د هغه پاچاهانو له ډلي  د يوه پاچا لايق وزير گڼي چي جوله او ښايست  يې نه درلود  او هم  يې  په دربارکي د يوه  جوگي او غېب وينوکي  وزير په توگه دنده درلودل  ، نوموړي غوښتل چي د هغه پاچا لور خپل کړي ، خو ونه توانيدۍ. د نادرخان تپه ځکه ورته ويل کيږي چي د همدې  غونډۍ پر بر سر د نادرخان  زيارت پروت دۍ او د لويديځ لور ته يوڅه لاندي برخه کي د سياه سنگ  سيمي پر خوا د سلطان محمد خان طلايې زيارت دۍ ، ځکه يې خلک د نادر خان په نوم هم يادوي ، او ورستۍ نوم ځکه ورکړل شو چي د اوښتون په کالونو کي د انقلابي بهير د يو شمير پلويانو هديره ده.
د مرنجان تپه د کابل ښار يوه لرغونې سيمه ده چي د اسلامي پير وړاندي زمانو زيات ارزښتمن اثار يې په خپل لمن کي ساتلي دي. د لومړي ځل لپاره په ١٩٣٣ ميلادي کال په تصادفي توگه يوه بودايې مجسمه د همدې لرغوني سيمي څخه تر لاسه شوه ، چي همدې پيښي د هغه وخت د موزيم ادارې د کارکونکو او په ځانگړي توگه د فرانسوي لرغونپوهانو ټيم پام ځان ته واړاوه ، لومړۍ فرانسوي لرغونپوه ژان گزل  ، او بيا ژوزف هاکن  د ١٩٣٣ ميلادي کال د جون په مياشت کي لومړنۍ سپړني تر سره کړې ، او بيا د همدې سپړنو سره مسيو هاکن هم مل شو.
د مرنجان غونډۍ هغه لورته چي د سلطان محمد خان طلايې زيارت ودان دۍ ، د مځکي له مخه څه ناڅه د زرو مترو په لوړالي د ختيځ لورته د فرانسوي لرغوپوهانو له لوري  دسپړنو چاري پيل شوې، د سپړنو څخه ډير ژر جوته شوه چي دا سيمه د بودايې پير د اثارو يوه بډايه زيرمه ده. د سپړنو په نتيجه کي يوشمير داسي ودانۍ چي په کوشاني پير پوري يې اړه لرل را څرگندي شوې ، د خاورينو لوښو ټوټې ، د هغه وخت يوشمير زينتي وسايل ،ايکۍ( مسکوکات )، مجسمې او يو شمير نور اثار چي د کوشاني پير او کابلي پاچاهانو دمهال استازيتوب يې کاوه راڅرگند شول. د مرنجان غونډۍ په لومړنيو کلتوري طبقو کي داسي اثار هم په زياته پيمانه تر لاسه شول چي د يفتلي پاچاهانو مهال پوري يې اړه لرل  ،  د هغو تر څنگ د ساساني پير اثار اوپه ځانگړي توگه د  شاپور د مهال  ٣٧٣ ايکۍ ، اوهم د  دويم شاپور چي د  ٢٧٩ څخه يې تر ٣١٠ ميلادي کالونو تر منځ يې  پر پارس واکمني چليدل ، په نوموړي پوري اړوند ايکۍ هم تر لاسه شويدي.
فرانسوي لرغونپوهانو په همدي سپړنو او څيړنو بسنه وکړل او تر ١٩٨٢ ميلادي کال پوري د مرنجان غونډۍ په اړه نور نوي مالومات وړاندي نه شول ، خو په   ١٩٨٣  ميلادي کال د افغاني   لرغونپوهانو له لوري چي مشري يې د افغانستان د علومو اکادمي د لرغونپوهني انستيوت له  خواکيدل ،  له  سره سپړني پيل  شوې چي  پوره درې کاله يې په بر کي ونيول. په دې کالونو کي د سپړنو چار و د پر مخ بيولو لپاره د علومو اکادمۍ د لرغونپوهني انستيوت له لوري   مير احمد جوينده ، ظاهر يوسفزۍ ، عبدالروف ذاکر ، محمد نادر رسولي ، عبدالواسع فيروزي  ، او د کابل پوهنتون له لوري د لرغونپوهني څانگي د محصيلينو لارښوونه د رسول باوري  پر  غاړه وه.
د دريو کالو په ترځ کي اوه دورې سپړني د مرنجان غونډۍ په هغو برخو کي تر سره شوې چي فرانسوي لرغونپوهانو هلته د سپړنو چاري نه وې تنظيم کړي ، دا د لرغونپوهني انستيوت د ځوانو لرغونپوهانو زيار وو چي له هغه  لرغوني سيمي  څخه يې  زيات شمير ارزښتمن اثار تر لاسه کړل ، د بودا يو زيات شمير ډبريني او خاوريني مجسمې ، چي په بيلا بيلو حالاتو کي  يې د بودا د ژوند تمثيل کاوه ، د همدې سپړنو په ترځ کي د يوه معبد څخه د طلا متبرک صندوق تر لاسه شو چي بيا وروسته د زياتو څيړنو او اثارو ته  د لا مقاومت  ورکولو په نيت  په ١٣٦٨ لمريز کال د پخواني شوروي  د ختيځ پوهني انستويت  د لرغونپوهني څانگي ته وليږل شو. او په ١٣٧٤ لمريز کال د افغانستان له لوري د يوه علمي _ سياسي لوړ رتبه هئيت په وسيله بيرته افغانستان ته راوړل شو. د مبارکو شيانو د ساتني لوښۍ چي د مرنچان تپې څخه تر لاسه شويدۍ
په مرنجان غونډۍ کي د سپړنو چاري په ١٣٧٠ لمريز کال ودريدې ، خو هغه يوشمير اثار چي د غونډۍ په محوطه کي ساتل کيدل ، ملي موزيم ته يوړل شوه ، او د هغو اثارو سره يوځای   شول  چي پخوا په مرنجان غونډۍ کي پيدا شوي او موزيم ته سپارل شوي وه. د دريو کالو په ترځ کي چي په نوبتي  ډول  په اوو دورو کي  د سپړنو چاري تر سره شوې زيات ارزښتمن اثار  په لاس راغلل چي نه يوازي د کابل په لرغوني تاريخ کي د پام وړ ځای لري بلکي د بوديزم او بودايې پير په روښانه کولو کي  هم زيات گټور گڼل شويدي. او په ځانگړي توگه د مرنجان غونډۍ ورستيو لاس ته راوړنو دا خبره بيخي پخه کړه چي د بالا حصار څخه تر شېوه کيو او خاکجبار پوري ټوله  حوزه د بودايې پير اړوند گڼ ميشته  سيمه  وه. د مرنچان غونډۍ څخه تر لاسه شوې ډبرينه مجسمه چي د افغاني لرغونپوهان په زيار را برسيره شول د مرنجان غونډۍ څخه د تر لاسه شوي ستوپې د زينتي ديوال يوه برخه
اخځونه د الفبا په تر تيب  : ١ __  باوري ، رسول. د افغانستان لرغوني مدنيتونه. کابل ، کابل پوهنتون. ١٣٧٠ . ٢ __  پولاديان ، جليل. په افغانستان کي د فرانسوي لرغونپوهانوڅيړني. افغانستان لرغونپوهنه. کابل ، دولتي مطبعه. ١٣٦٥ . ٣ __   کهزاد ، احمد علي. افغانستان در پرتوتاريخ. کابل ، مطبعه کابل. ١٢٤٦.
پاکیسېټوس
پاکیسېټوس (په لاتين: Pakicetus) د تی لرونکو ژويو څخه یو جفت سوه لرونکی ژوي او د اوسنو نهنگانو او څوڅانو جد وو چې په جنوبي آسيا کې په اوسنی پاکستان کې ۵۵،۸ میلیونه کاله مخکې یې ژوند کاوه.
وېشنيزه:جفت سوه لرونکی ژوي
وېشنيزه:سمندری تى لرونكى ژوي
۱۶۱ (عدد)
۱۶۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۶۰ څخه  مخکي او د ۱۶۲ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۶۱:
په کلینډر کې
۱۶۱ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۶۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
عارف ظريف
عارف ظريف د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
د طالبانو له خوا د میرزااولنګ ډله ییزه وژنه
د طالبانو په لاس د مېرزا اولنگ سیمې ډله ییزه وژنه د سرپول ولایت مرکز څخه ۲۰ کیلو مېټره لرې د مېرزا اولنگ سیمه کې ترسره شوه چې د ځایي خلکو په وینا د طالبانو دې ترهگریزه کړنه کې څه باندې ۶۰ تنه ځایي اوسېدونکي چې ښځینه، کوشنیان او بوډاگان په کې ول؛ لومړی له کلیو او بانډو راټول او بیا یې په ډېره بې رحمانه توگه په ډله ییزه توگه وژلي دي. د سرپل والي او نور چارواکي وايي، وسله والو طالبانو د دغه ولایت په میرزا اولنګ سیمه کې په لسګونو ملکیان وژلي دي. دا سیمه، چې د سرپل ولایت له مرکز سرپل ښار څخه ۲۰ کیلو متره لېرې ده، پرون /شنبه/ د طالبانو لاس ته ورغله. د سرپل والي محمد ظاهر وحدت وايي، د لومړنیو راپورونو له مخې طالبانو په میرزا اولنګ سیمه کې له ۳۰ تر ۴۰ تنه وژلي دي. طالبانو د یو شمېر کسانو وژنه تاییدوي خووايي ملکیان نه دي. خو د سرپل والي ښاغلی وحدت ټینګار کوي چې وژل شوي کسان عام خلک دي او حتي د هغوی په منځ کې ماشومان هم شامل دي. ده د طالبانو لاس ته د میرزا اولنګ سیمې پر لوېدو هم اندېښنه ښکاره کړه، ویې ویل چې دا سیمه د صیاد ولسوالي او څو نورو سیمو امنیتي دروازه ګڼل کېږي. د سرپل والي وايي چې د طالبانو له حملې وروسته د میرزااولنګ د سیمې اکثره اوسېدونکي نورو سیمو په تېره بیا صیاد ولسوالي او سرپل ښار ته تښتېدلي دي. له سیمې څخه ورکړای شوي راپورونه وايي چې د میرزااولنګ په سلوکې ۷۰ اوسېدونکي تښتېدلي او ډېری د تېښتې په مهال طالبانو ویشتي دي. طالبانو د تل په څېر د دا ډله ییزه وژنه هم رد کړې خو وايي چې د دې سیمې د نیولو په مهال دوی د ولسي پاڅون ۲۸ غړي وژلي دي.
==تړلې لیکنې صیاد ولسوالۍ طالبان
ډیوډ وډر
ډیوډ وډرډ (په انگرېزي: David Woodard؛ زیږيدنه: ۶ ااپريل، ۱۹۶۴ زیږدیز کال) یو امریکایی لیکوال او د موسيقي لارښود دی. د ۱۹۹۰ لسیزو په اوږدو کې هغه د ريقويم (requiem) اصطلاح، يعينی هغه موسيقي چې مړينې په مراسمو کې اوريدل کيږی، د ريقيوم بکس جوړ کړو، ترڅو هغه د بودايې مذهب کړنې کوم چې د مړينې په مراسمو کې ترسره کيږي تشریح کړي.
لاس انجلس يادګاری خدمات په کوم کې چې وډرډ د موسيقي رهنما/رئيس په توګه دنده ترسره کړي ده، چې په کې د ۲۰۰۱ کال مدنی مراسم شامل دي کوم چې په انګلس الوتونې فينسی کولر پاټلۍ کې ترسره شوي وو او پکې ليون پاره پورټ ته د مرګ ژوبلې او د هغې کونډې لولا ته درناوي وړاندې شوي وو. هغې د ځنګلی ريقويوم ترسره کړې وو، د حيواناتو مړينه لپاره لکه د کلفورنيا براون پيليکان (يو ډول مارغه) لپاره چې د بم کريست په ساحل کې وو د يادولو وړ دي.
وډارډ وډرډ د د خوب ماشين (خوب مشين) د نقلولو لپاره پیژندل شوي دی، د خوب ماشين یو نرم نفسیاتي چراغ دي کوم چې په ټوله نړۍ کې د هنري موزیمونو نندارې ته وړاندې شوي دي. په آلمان او نیپال کې هغه په ادبي جورنال کې لکه د ملګري کې د ونډې اخيستو له امله پيژندل کيږي. په کوم کې چې د حيواناتو کارما، نباتی شعور، د پاراګوای هيواد نيواي المانی ولسوالې شخړې ليکنې شامل دي.
نیووا المانیا
په ٢٠٠٣ کې وډارډ د کيليفورنيا په جونیپر هیلس (لاس اینجلس يوه برخه) کې، د شورا غړی وټاکل شو. په دې وړتیا کې یې پاراګای ،نیویوا آلمانیا ته د اوږد مهاله اړیکو وړاندیز وکړ. د خپل پلان د پرمختګ لپاره، وډارډ پخوانی فیمینستیک اتوپيا ته سفر وکړ او د ښاروالۍ مشرتابه سره یې لیدنه وکړه. د لومړنیو لیدنو وروسته، هغه اړیکې تعقیب کيدنه غوره نه کړه مګر په ټولنه کې د وروستی لیکنو لپاره د مطالعې مضمون وموندلو. هغه څه چې د دې نظر يې ځان ته راواړو د پروتو تراست هيومنيست proto-transhumanist (یو نړیوال فلسفيک حرکت چې د انسان عقل او فیزولوژی د پراخیدو لپار په پراخه پرمختللي تخنیکونو وده باندې انسان حالت ته بدلون ورکوي) چې پرمختللي پلان جوړونکی ريچارج واګنر او ايلس بیت فوسټر- نیټچی، او د خاوند بینارد فوسټر نظر وو او په ۱۸۸۶ او ۱۸۸۹ په مابين کې دی ټولنه کې اوسيدل.
د ۲۰۰۴-۲۰۰۶ کلونو کې وډارډ په نيویا المانيه کې زيات شمير حرکتونو مشری کوله، لکه د امريکا ريس جمهور معاون ،ډیکی چينی ګټونکې ملاتړ و. په ۲۰۱۱ کې وډارډ يو سويس ناول ليکونکې ته اجازت وکړو تر څود لوی شخصي یوشانوالي د نيوا الماني په اړه خپور کړي، په دوه جلدونو کوې د هانور پوهنتو د واهران ورلک چاپ مطبعې تر لاندی. په بل پلوه فرانکفورټر آلګیمین زیتونګ وايې (ليکوالان) د ژوند او هنر تر منځ سرحد محدودوي. عکس په خپل لومړنۍ ټوک کې، پنځم کال، لومړي جلد، دی ( روحانی چمتو کولو کار) د کريت ورستی ناول مطلق قوت Imperium.
د اندريو مايکن په وينا، وډارډ خپل پيل په (ځایونو ته سفر وکړ، چرته چې اصلي ميشتو اولادونه د ژوند په کمو او سختو شرايطو کې اوسيدل) او بيا حرکت وکړ (د ټولنې پرمختللې ثقافتی پيژندڅيرې په طرف، او کوچنې بيروط کور يې جوړ کړ چرته چې يو وخت ايلس بيت فوسټر کورنۍ اوسيدله). په اوسنۍ کلونو کې نيويا المانیا يو زړه راښکونکی او خوښ منزل باندې تبديل شوي دی، د سهار ناشته او شپي اوسيدو ځای سره سره یو تاريخي موزيم لرونکي دي.
رام
رام د هند له پخوانیو شاهانو څخه.