cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
كرنيزه ځنګلداري
اګروفارستری سیستمونه
Tea         چاي                                                                                           Camellia  sinenesis
Coconut    کوپره                                                                                       Cocos nucifera
Cocoa   ککاو                                                                            Theobrama   caacao
۷: Agro forestry fuel wood production د اګروفارستري په دي سيستم کې سونګ لرګيو د توليد لپاره کرل کېدونکې ونې د Inter plant او يا هم د زراعتي ساحي چاپيره کرل کېږي دغه سېستم د fence او هم د shelter belt دنده ترسره کوي او کولاي شي چې عامو خلکو ته ددوي د ضروت سونګ توکې تهيه کړې ددغې ونو لپاره تيزه وده او دلوړ حاصل ورکړې يو له مهمه خصوصياتو څخه د ي چې د Firewood  لپاره دونو په انتخاب کې بايد په نظر کې ونېول شي دغه ونې بايد په لنډ او لږ وخت کې د لرګيو د توليد او يا حاصل دورکړې جوګه شي همدارنګه دغه ونې بايد Cutting  او coppicing  په واسطه په دوامداره شکل د دوباره ودي توانايي ولري ځکه ټولې ونې دغه توانايي نه لري خو د  fuel tree په حيث دونو په انتخاب کې که دغه خصوصيات په نظر کې ونېول شي نو ښه به وي مشهوري ونې چې د coppice د ورکړې سريع توانايي لري عبارت دي له sallow, subabul ,popular او Eucalyptusڅخه د ي
۸: ساتندويه کمربند( shelterbelt) ساتنديه کمربند دونو د قطارونو هغه ډول دي چې د باد د لوري دلوړيدو په موخه ښي لوري ته احداث کېږ ي دغه جوړښت د هوا جريان يا څپي کرځوي او يا کږوي يي چې له امله يي د باد د جريان په واسطه د تخريب مخنيوي کېږي ساتنديه کمربند دونو يا بوټو د يو کمربند څخه عبارت دي چې د باد، لمر، واورې ښويدنې او نورو څخه د حفاظت په موخه روزل کېږي دا عمومآ د باد ماتونکو څخه ډير پراخه وي چې ځينې وختونه په پلان شوي ډول يو لويه ساحه پوښوي. ۹: باد ماتوونکي (Windbreak) باد ماتوونکي دونو (Trees) يا درخچو(shrubs) ليکې يا کرښي ته ويل کېږي چې په منظم شکل کرل شوي وي او د کرنېزې ساحې ، کورونو .کانالونو(canals)او نورو ساحو دباد او خاورو له الوتلو څخه ساتنه کوي دغه جوړښت د حيوانات (livestock) ديخي هوا څخه ساتي او shelterbelt نباتات اوڅړځايونه له ګرم او وچونکې بادونو څخه ساتي دغه جوړښت د خاورې تخريب (soil erosion)  کم او د wildlife لپاره داوسيدو ساحې برابروي دغه جوړښت د کرنېزه ځمکو د تبخير اندازه کموي او microclimate رامنيځته اواصلاح کوي چې د کټاري او يا سرحد رول اجرا کوي چې داوړي په موسم کې د ګازاتو د رامنځته کېدو اندازه کموي علاوه له دي دغه جوړښت ځينې مهم توليدات لکه ډاګې دمختلفواهدافو لپاره د سونګ لرګي ،ميوه ، علوفه ، فايبر اوملچ توليدوي. دغه جوړښت بايد يوه برخه د باد ته دتيريدو اجازه ورکړې اويا هم بايد د باد دشدت اندازه د ۷۵ـــــ ۲۵  فيصده کمه کړې دغه جوړښت دديوال په څير وظيفه اجرا کوي چې د هوا دلوړيدو باعث ګرځې چې دغه هوا شايد وروسطه ديو څه فاصلي طي کولو بيرته راښکته شي.
Soil conservation hedge 10 په دي سيستم کې وني د خاوري د ساتني لپاره Terreces او Bunds په شکل کرل کېږي دغه وني د خاوري د استحکام په برخه کې دخاوري ساتني توازن ساتي چې د باران په مخنيوي او باد په مقابل کې د خنډ له امله د خاوري تخريب کموي
دخاوري د تخريب د مخنيوي لپاره بايد وني د لاندي خصوصياتو لرونکې وي
Tree with the following characteristics are suited for soil erosion control د قاعدي څخه د زياتو څانګه اوښاخونو شتون(eg. Vilayti babul) د ريښو پراخه او قوي سيستم( eg. Casurina) وني بايد د غځيدلو ښاخونو لرونکې وي.(eg. Cashew) قلمو څخه دنيالګيو دورکړي او يا هم د قلمو په واسطه د تکثير توانايي ولري (eg. Shisham) د ګڼي او نږدي کرني مقابل کې ښه تحمل ولري ( eg. Bamboo) کمزوره جوړښت لرونکې خاورو اصلاح(Improvement of poor soil ) مالګيني (saline) ، القلي (Alkaline) جبه زارو( water logged) او لمده خاوري (Marshy soil) د ضعيفه او غريبو خاورو په نوم ياديږي  چې يادي د ځمکې د زراعت او کښت لپاره د استعمال وړنه دي خو ځيني خاص وني دي چې هغوي کولي شي دغه ډول خاوري اصلاح او په دي ډول خاوري کې ښه حاصل هم ورکړي او هم کولي شو جبه زاري ځمکې ددي ډول ونو په کښت سره په  نوموړيو ساحو د اوبو سطحه ( watertable)  هم ښکته يو سو چې لاندي کرل کېدونکې انواعو د خاوري د اصلاح لپاره په زړه پوري ډولونه دي ۲: Silvipasture system دغه عمليه په علفچرونو کې د لرګينو نباتاتو د کښت څخه بحث کوي په دي سيستم کې وني او درخچې اساساً علوفه توليدوي اوهم په داسي ساحو کې چې هلته حيواناتو د څيړ لپاره ځي کرل کېږي.
علوفوي انواعو
(Fodder spicies) دا چې حيواناتو لپاره د غذا رژيم په متوازن شکل وساتل شي نو مهمه ده چې د ټولنيزي ځنګلداري په پرګرامونو کې  علوفوي انواعو په نظر کې ونيول شي  ددي هدف لپاره بايد تيزه او سريع وده کوونکې ليګومي نباتات چې زياته اندازه پروتين لري غوښين او ښه شيره  لروونکې وي ګنه علوفوي پاڼيزه وده ولري اوsilage جوړوني لپاره ښه اوپه زړه پوري وي استعمال شي دغه نباتات عموماُ نږدي کرل کېږي اوپه دوامداره ډوله Coppice له امله بوټيزه ودي (Bushes) ته هڅول کېږي. چې دري عمده برخي لري چې په لاندي ډول دي Protein bank 1 په دي سيستم کې د پروتين څخه غني علوفوي وني په کرنيزه ځمکې (Farm land) او علفچر او د علفچر چارچاپيره کرل کېږي تر څو په علفچر ونو کې د علوفي کېفيت او کميت ښه او زياته شي چې ددي مقصدلپاره استعماليدونکې انوع عبارت دي له Acacia nilotica Albizla lebbeck Azadirachta indica Leuceana leucocephala Gliricidia sepium Sesbania grandiflora ۲: Live fence of fodder trees and hedges په دي سيستم کې علوفوي وني او Hedge په سرحدونو (boundaries) باندي د ژوند کټاره او علوفي د تشکېل په موخه کرل کېږي چې مهم او ښه انواعو ددي هدف لپاره په لاندي ډول دي Gliricidia sepium Sesbania grandiflora Erythina spp Acacia spp ۳: Trees and shrubs on pastures په دي سيستم کې مختلف ډوله وني او درخچې په غيري منظم ډول شيندل کېږي او يا هم په منظم ډول دنورو علوفو سره کرل کېږي چې مهم کرل کېدونکې انواعو ددي هدف لپاره په لاندي ډول دي. Acacia nilotica Acacia leucophoea Tamarindus indica Azadirachta indica ۳:Agrisilvipastural system په دي سيستم کې څو کلن لرګين نباتاتو او علفچر د نباتاتو سره په يو ځاي روزل کېږي چې دا سيستم په دوه کټه ګوريو ويشل شويدي. ۱: (Multi_ tier system or multi_tier croppin) Home garden
Agrosilvicultural system
دغه ډول د Tropicol  ساحو لپاره او هغه ساحو لپاره چې زياته اندازه باران اوريدنه  پکې واقع کېږي يو ښه سيستم دي چې دغه سيستم يو له پايداره او زيات توليد ورکونکې سيستمونو څخه دي چې دغذا توليد ددي سيستم اصلي وظايف دي په دي سيستم کې وني ، درخچې ، سبزيجات او نور واښيزه نباتات په ګن شکل کرل کېږي چې ذکر شوي نباتات په غيرمنظم ګډوډ شکل ترتيب کېږي او حيوانات هم په دي سيستم کې شتون لري چې علوفوي ، واښيزاو ليګومي  نباتات د همدوي لپاره کرل کېږي او د کورنوشاوخوا ۰.۵ ــ ۰.۲ هکتاره ساحه د يو کورني لخوا کرل کېږي دغه سيستم د چتريو مختلف طبقي لري په دي سيستم کې واښيز نباتات ( Herbaceous)  دځمکې د سطحي اووني پاسني طبقه تشکېلوي چې په ځمکې طبقه کې سبزيجات ديو مترلوړوالي پوري قرار لري او تغذيوي نباتاتو لکه کېله ، پپايا د ۳ــــ ۱  متره ساحه تشکېلوي او لرګين نباتات يي پکې پورتني طبقه نيول او پوښلي وي ميوه لرونکې  د ټولنيزه ځنګلداري لپاره بايد داسي انتخاب شي چې د ساحي اقليم او خاوري ته په نظر کې نيولو سره او بله مهمه او ديادولو وړ خبره دا چې دانوعي بايد تجارتي ارزښت لرونکې او مارکېټ ولري. ۲: wood hedgerow په دي سيستم کې تيزه وده کونکې علوفه ،درخچه او لرګين hedges نباتات د ملچ ،شني سري او خاوري ساتني په موخه کرل کېږي چې مهم او مناسبه انواعو يي عبارت دي له Erythrina spp Leucaena iuecocephala Sesbania grandiflora نور سيستمونه (other system) Apiculture with tree په دي سيستم کې د ډيره ګلانو او ښه شير لرونکې وني د شاتو د توليد او يا هم د Apiculture سيستم د پراخيدو په موخه کرل کېږي
Aqua forestry
په دي سيستم کې د ماهيانو د حوضونو ګرد چاپيره مناسبي وني کرل کېږي ترڅو د حوضونو څخه د اوبو تبخير اندازه کمه او Aqua culture پروسه موافقه او Micro climate رامينځته کړي چې توان (Mulberry)، وله (sallix) ،Taxoderma ،بانس (bamboos) او يوکالپيتس (Eucalyptus ) ددي ډول  کښت لپاره مناسبي وني دي او بايد د ماهيانو د حوضونو چارچاپيره وکرل شي Mixed wood lots په دي سيستم کې د هر اړخيزه استعمال(Multipurpose trees ) وني په مخلوط شکل د لرګيو ، علوفي، خاوري ساتني او خاوري جوړوني لپاره کرل کېږي
د اګروفروستري يو ښه سيستم
د لاندي دري خصوصياتو له مخه تعينيږي. Productivit ګټورتوب باد او امه (sustainability) مناسب والي Adoptabilty چې يو ښه اګروفروستري سيستم کولاي شي چې له په عامه سيستم څخه لوړ حاصل ورکړي او د سيستم بايد په پايداره شکل توليد ورکړي او دهقانان دوراني حاصل واخلي او دغه سيستم بايد په اسانه شکل د ساحي او چاپيريال سره د تطابق وړوي چې د هري ساحي لپاره مناسب د اګروفروستري سيستم په لاندي ډول په نظر کې نيول شوي دي Agrofrosetry system for tropical soil productivity •	Permanentinter cropping with N fixing trees •	Alley cropping •	Trees for soil conservstion Agroforestry systems for increasing farm income •	Multi storey cropping •	Agrisilvicultural system •	Agro hoti silvicultural system •	Alley cropping Agro forestry system for arid land •	Agri silvicultural system •	Agrisilvipastural system •	Block plantation of fuel wood •	Shelter belts •	Wind breal چې په وچو ساحو (Arid land) کې کرل کېدونکې انوا ع بايد لاندي خصوصياتو لرونکې وي ▷	د وچکالي او د وچو په مقابل کې مقاومت ولري. ▷	ژوري د ريښو سيستم ولري. ▷	پاڼي بايد داوړي په موسم کې په خپله waxy او يا Hairy طبقه ولري. ▷	پاڼي يي بايد دښه سوري لرونکې وي ترڅو د اوبو تبخير کم کړي. ▷	وني بايد د مالګينتوب او القليتوب مقابل کې مقاومت ولري. Agro forestrt system for hilly region •	Silvi horticultural system •	Silvipastural system •	Agri silvicultural system •	Agri horticultural system Agro forestry system for energy plantation ✓	Wood fuel :Direct contribution ✓	Pyrolytic conversion:charcoal ,oil ,Gass ✓	Production of Gass: From fuel wood ✓	Ethanol:Fermentation of fruit containing high carbohydrates ✓	Eg:Palm,sago,prosopid pod ✓	Methanol:Destrutive distillation of wood Agro forestry system for wetlands o	Agri silvicultural system o	Agrisilvi pastural system o	Agri silvi aquaculture o	Agrisilvi aquaculturl system o	Aquaculture
د اګرو فارستري په اساس دسيستمونو طبقه بندي
ددي سيستم په اساس کولاي شوچې د اجزاو او دندو له مخې هر يو ي تعريف کړو په دي سيستم کې د اجزاو نوعي او ترتيب د زيات اهميت درلودونکې دي د اګروفارستري سيستمونه په لاندې دوو ګروپونو طبقه بندي شوي. الف : ــ د طبيعت اجزا. ب : ـــ  اجزا او ترتيب. الف:ـــ د طبيعت اجزا: د طبيعت اجزآ د اګروفارستري سيستمونه کولاي شو په لاندې ګروپونوطبقه بندي کړو. ۱ : اګروسيلوي سيستم يا کولتورال. ۲: سيلوپاستورال سيستم. ۳: اګروسيلوپاستورال سيستمونه. او داسې نور سيستمونه... ۱ ـــ اګروسيلوي يا کولتورال سيستم په دې سيستم کې زراعتي واښه ، ونې. درخچې او داسې نور پکې شامل دي نوموړي سيستم په عاقلانه استفادې سره د ځمکې توليد او کرنېز محصولات همداراز د ونو محصولات ،دځنګلونو محصولات شامل دي. د طبيعت اجزاوې پراساس اګروسيلوي ــ کولتورال کولي شي چې په مختلف ګروپونوصنف بندي شي او په لاندې ډول دي. ۱: زينت په منظور د زراعتي اصلاح شوو نباتاتو روزنه. ۲: غونډيو کې د زراعت سيستمونه. ۳: باغونو کې د مختلفو ونو کرنه. ۴: سرکونو په غاړه د نباتاتو کرنه او روزنه. ۵: دونو او بوټو کرنه په زراعتي ځمکو کې. ۶: د سونګ د لرګيوتوليد په اګروفارستري کې. ۷: حفاظتي کمربندونه. ۸: د زراعتي وښو ترکېب او کرنه. ۹: بادماتونکې ونو کرنه. ۱۰: دخاورې حفاظت او ساتنه.
اګروفارستري اجتماعي اهميت
برسيره له اقتصادي اهميت څخه اجتماعي اهميت د محصولاتو د زياتوالي د نباتاتو څخه لاسته راځي چې اهميت يې په  لاندې ډول دي ▷	د محلي خلکو د ژوند د بقا‌ء پخاطر د کار زمنيه برابرول او مصروف ساتل. ▷	د غذايې موادو زياتوالي او د ښه کېفيت بهتروالي. ▷	د محلي خلکواو تولنې د ژوند د سطحې لوړوالي. اګروفارستري تکنالوژي ته کتنه :ــــ  د اګروفارستري د تکنالوژي په ارتباط مشخص مسايل په لاندې ډول تشرح کېږي. اګروفارستري پروژې طرحه داقتصادي اواجتماعي صدماتواو په مناسب ډول تر بحث لاندې ندي نيول شوي داګروفارستري د پروژو اصلاح تکميل په کافي اندازه تشريح او يا واضع شوي ندي او د ګټي اخيستني په منظور په سيستماتيک ،اقتصادي، اجتماعي او کرنېزتحقيقاتو ته چې دضرورت په اندازه موجود وي ددي باوجود د اقتصادي څانګو سره تمرکز کېږي. او خاص اجتماعي روشونه او تکنالوژي کتنه په اګروفارستري کې وجود نلري بناً اقتصادي معيارونه او اجتماعي تکنالوژي په لاندې ډول په نظر کې نيول کېږي. الف : خالص کارګرانو لپاره اقتصادي منابع. ب : يووالي اوموقع د بزګرانو د محل او غير محلي کورنيو لخوا. د : د تکنالوژي اثرات د کموالي يا زياتوالي خطر په طبيعي ډول بزګرانوته. ج : تکنالوژي اثرات په ځانګړي ډول د کورنيو د اعضاو په مسوليت چې د منابعو د کمبود په وجه مواد او داسې نورو مسايلو سره مخ شي. ه : تکنالوژي اثرات په اجتماع کې د کورنيو په روابط.
اصطلاحات
۱: Agroforestry اګروفارستري يو جامع اصطلاح دي چې د ځمکې د سيستمونو او تکنالوژيو د بهره برداري لپاره ترسره کېږ ي چې څو کلنو وښو (ونې ، بوټې ،ميوه لرونکې او غيرميوه لرونکې ) زراعتي وښو او حيواناتو چې داټول د يومديريت لاندې تر سره کېږي.او د خلکو لپاره اقتصادي تمام شي ۲ : Agroforestry potential : پوتانسيل اګروفارستري عبارت له يو کرنېزي سيستم څخه دي چې دونې ، بوټې، زراعتي وښو او حيواناتوڅخه چې نوموړي دغه عمل د اګروفارستري ، شنه فضاء او د ونوښکلا او داسي نور زيات موارد په برکې نيسې. ۳ : Agroforestry system : اګروفارستري سيستم عبارت له يو کرنېز سيستم څخه دي چې د زراعتي وښو،ونې او اهلي حيواناتو سره تړاو لري. ۴: Agrosilvi quacultural system د غه نوع د اګروفارستري له هغه سيستم څخه عبارت د ي چې ځنګلي ونو، ميوه لرونکې ونو، زراعتي وښو او خوږو اوبو او داسې نور  شامل وي. ۵: Agrosilvi cultural system دغه نوع د اګروفارستري له هغه سيستم څخه دي چې په عين وخت سره دمحصولاتو توليد او کرنه لکه ميوه لرونکې ونې او ځنګلي نباتاتو محصولات تر مطالعې لاندې نيسې. ۶:  Agrosilvopatoral system  دغه نوع د اګروفارستري روشونه ترمطالعې لاندې راولي چې ونې ، بوټي ، زراعتي واښه او د حيواناتو مراقبت نظر لاندې نيسې.
سرچینې
۱ـ (رفاهي)حسينقلی.(۱۳۸۷)اګروفارستری.استاددانشګاه تهران،انتشارات دانشګاه تهران.(۲۰ــــ ۲۰).
۲ـ (يوسفزي) امين الله.(۱۳۹۲)ټولنيزه ځنګلداري،سيدجمال الدين افغان پوهنتون کونړ.(۲۴ــــ ۵۷)
یوه ضروري یادونه
که چیرې تاسی هم غواړی چی لیکنې مو دویکیپدیا علمی پوهنغونډ ته پورته او په اکادميک ډګر کی تر استفادې لاندي راشي نو په دغه لاندي ایمیل ادرس یی راولیږی مننه Fayazahmadinst@gmail.com
۳۵ (عدد)
۳۵ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۳۴ څخه  مخکي او د ۳۶ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۳۵:
چینایي ژبه
300px|په نړۍ کې د چینایي ژبه نقشه توضیحات: {{legend|#0E0069|هیوادونه چې چینایي ژبه په کې رسمي یا بومي ده}} {{legend|#7FABAB|هیوادونه چې له ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ډیر چیني ژبي لري}} {{legend|#9fceff|هیوادونه چې کابو ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ چیني ژبي لري}} {{legend|#D5E8FF|هیوادونه چې کابو ۵۰۰٬۰۰۰ چیني ژبي لري}} {{legend|#F7D5FF|هیوادونه چې کابو ۱۰۰٬۰۰۰ چینایان لري}} {{legend|#0080ff|د اوسیدو سیمي (ښارګوټي) چې زیات یې چیني ژبي دي}}
چینایي ژبه د خلکو ترمنځ یې Zhōngwén) ویل کیږي او د لیکلو په بڼه 华语/華語، Huáyǔ) د چین او یوشمیر نورو هیوادونو رسمي ژبه ده چې د نړۍ کابو یو پر پنځه خلک پری خبري کوي.
۳۵ (عدد)
په کلینډر کې
۳۵ کولاي سي:
په کیمیا کې
۳۵ د برومين اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۳۵ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
روښان ولسمل
پوهنیار انجنیر روښان ولسمل د فضل احمد ولسمل زوی، او پخوا د کندهار ښاروال وو. هغه وسمهال د ښار او کور جوړونې وزير دی.
علمی اثار
په افغانستان کی د بهرنیو پرمختیائی مرستو ماموریت په Atlantic نړیوال ژورنال کی خپور سوی دی. Effectiveness of Development Aid- په جګړه ښکیلو هیوادونو کی د پرمختیائی ستراتیژیو ارزښت. د نړیوالو ټولنو غړیتوب: ISOCARP د یا د ښارونو او حوزوی پلانونو نړیواله ټولنه – د کانګریس غړی د Association of Researchers in Construction Management یا ARCOM غړي. د Institution of Civil Engineers یا ICE غړي د LANSA- UK د استراتیژیک رهبري ټیم غړي. د ANDS یا افغانستان ملی پرمختیایی ستراتیژی جوړولو د بوړد غړي نړیوال کنفرانسونه:. ساینس، تکنالوجی او عامه پالیسی – (هند). د لویو پروژو مدیریت – متحده عرب (امارات). ښه حکومتداری او زیر بنایی انکشاف – (جرمنی). د ملګرو ملتونو د ښارنو نړیوال فورم – (کولمبیا). په جګړه ځپلو سیمو کی انکشافی پالیسی ارزښت – (بحرین). ښاری پرمختیایی پروژی جوړونه – (هالنډ). د ناټو کنفرانس – (بلجیم). اقتصادی وده او ارزښت – (سویتزرلنډ). ښاری پرمختیا او ملی اقتصاد – (برازیل)
همدارنګه دښاروالانو دنړیوال کانفرانس غړیتوب هم لري کیدای سي په نږدې راتلوونکي کي د متحدو ایالاتو سره دښاری حکومتولۍ په برخه کي ځيني تړونونه هم امضاکړي
مانجه
مانجه يو ډول نازک پلاسټيکي تار دی، چي د پتنګ (کاغذباز) الوځولو، اپريشن، جالی جوړولو او داسې نورو ډېرو کارونو لپاره کارول کېږي. مانجه تر ډېره په هند، افغانستان او پاکستان کې کارول کېږي.
د ژبو نوملړ
ژبي د وګړو د شمیر له پلوه د نړیوالو ژبو نوملړ.
بيلگوم
بيلگوم د هند يو ښار دی، دا د هند په کرناټک ايالت کې دی. دا د هند 94م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 399,653 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 488,292 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
د شنې خونې غاز
د رېوندليک متند شنې خونې غاز د غازونو هغه ډله ده چې په اتومسفیر او د مځکې په چاپېریال کې شتون لري. غاز مرسته کوي چې مځکه توده وساتل شي او د هغې د تودوخې انډول او توزون سم وي.
د پولنډ تاریخ (۱۹۳۹-۱۹۴۵ زکلونه)
له ۱۹۳۹ زکال څخه تر ۱۹۴۵ زکال پورې د پولنډ تاریخ، په پولنډ باندې د نازي آلمان او شوروي اتحاد له برید څخه د دویمې نړیوالې جګړې تر پایه دورې ته اړوندېږي. وروسته له هغه چې جرمني او شوروي اتحاد په یو بل باندې د برید نه کولو هوکړې وکړې، نازي جرمني د ۱۹۳۹ زکال د سپټمبر په لومړۍ او شوروي اتحاد هم د همدغې میاشتې په اوولسمه په پولنډ برید وکړ. دغه بریدونه د اکټوبر په لومړیو کې پای ته ورسېدل؛ جرمني او شوروي اتحاد ټول پولنډ ووېشه او ځانونو ته یې الحاق کړ. وروسته له هغه چې محور ځواکونو د ۱۹۴۱ زکال په اوړي کې په شوروي اتحاد برید وکړ، ټول پولنډ د جرمني تر ولکې لاندې راغی، چې بیا یې په کې خپل نژادي او د نسل وژنې سیاستونه پلي کړل. د دغو دوو اشغالونو پر مهال پولنډي وګړو په پریمانه کچه ځاني او مالي زیانونه ولیدل. د  National Remembranceمؤسسې د اټکل پر بنسټ د آلمان د اشغال له امله ۵.۶ میلیونه پولنډي وګړي او د شوروي د اشغال له امله نږدې ۱۵۰۰۰۰ پولنډي وګړو خپل ژوند له لاسه ورکړ.
جرمنیانو چې هوډ یې درلود، په چټک او بشپړ ډول یهودیان له منځه یوسي؛ ۹۰ سلنه پولنډي یهودان (نږدې ۳ میلیونه وګړي) یې د هلوکاسټ د برخې په توګه ووژل. یهودان، پولنډیان، رومانیايي وګړي او نورو قومونو ته اړوند بندیان په ټولیزه توګه د نازیانو د له منځه وړو په مرکزونو، لکه په اشویتس، تربلینکا او سوبیبور مرکزونو کې ووژل شول. پولنډي قوم لرونکي هم د نازي جرمنیانو او هم د شوروي له آزار سره مخامخ شول. جرمنیانو نږدې دوه میلیونه پولنډي قوم لرونکي وګړي ووژل. هغوی پلان درلود چې پاتې پولنډیان په غلام کاري ځواک واړوي او هغه چې د عمومي طرحې له مخې «نامطلوب» بلل کېږي له منځه یوسي. د پولنډیانو قومي تصفیه او عام وژنه تریوه بریده په لویدیځ اوکراین کې د اوکراینیانو له خوا (له جګړې وړاندې د پولنډ په کرسي کې) په ۱۹۴۳ زکال کې ترسره شوه. پولنډیان د اوکرایني ملت پالو له خوا ووژل شول.
د ۱۹۳۹ زکال په سپټمبر میاشت کې د پولنډ دولتي چارواکو رومانیا ته پناه یووړه، خو هلته د دوی نیونه له هېواده بهر د هغوی د کار د دوام مانع وګرځېده. پخوانی لومړی وزیر ولادیسلاو سیکورسکی فرانسې ته لاړ، چېرې چې هغه له هېواده بهر د پولنډ دولت رامنځته کړ. د فرانسې له سقوط وروسته دغه دولت بریتانیا ته ولېږدول شو. د پولنډ وسله وال ځواکونه بیا جوړ شول او د خپلو لویدیځو متحدینو په خوا کې یې په فرانسې، بریتانیا او نورو ځایونو کې جګړه وکړه. په ۱۹۳۹ زکال له برید څخه له ځنډ پرته د مقاومت خوځښت رامنځته شو. تر ټولو لویه برخه یې هم نظامي برخه وه چې د پولنډ د ځمکې لاندې (مخفیانه) چارو سازمانونه او دولتي فعالیتونه په کې شامل و چې بیا په کورني پوځ باندې مشهور شول.
د دغه پټ جوړښت ټولې چارې په رسمي ډول له هېواده بهر دولت له لوري په پولنډ کې د ننه یو شمېر کسانو په واسطه اداره کېدلې. همدارنګه د بزګرانو، ښي اړخو، کین اړخو، یهودانو او شوروي پلوه پارتیزني ډلو هم شتون درلود. د جرمني پر ضد ماته خوړولو پاڅونونو کې کولای شو د وارسا/ورشو ګیتوی پاڅون او وارسا پاڅون ته اشاره وکړو. د وارسا د پاڅون موخه په پولنډ باندې د شوروي اتحاد د واکمنۍ مخه نیول و.
له بارباروسا عملیاتو وروسته له شوروي اتحاد سره د مرستې په موخه د لویدیځ سره په جګړه کې مهم متحد سیکورسکی په مسکو کې له ژوزف ستالین سره ولیدل او دواړو هوکړه وکړه چې په شوروي اتحاد کې پولنډي پوځ رامنځته کړي او په ختیځه جبهه کې د شورویانو په خوا کې جګړه وکړي. د «آندرس پوځ» په ختیځه جبهه کې د جګړې پر ځای منځني ختیځ او بیا ایټالیا ته یووړل شو. د شوروي او پولنډ ترمنځ د مرستو د دوام لپاره هڅې د دواړو لورو ترمنځ د پولو پر سر د شخړو، د شوروي له خوا د پولنډي جنګي اسیرانو د عامه وژنې اړوند موندنو او د جنرال سیکورسکی په مړینې له ماتې سره مخامخ شوې. له هغه وروسته په هغه بهیر کې چې ګڼ شمېر پولنډیانو هغه د لویدیځ خیانت باله، له هېواده بهر د پولنډ دولت په تدریجي ډول سره نور د متفقینو د ائتلاف پېژندل شوی شریک نه بلل کېده.
ستالین د پولنډي کمونېستانو په پیاوړي کولو سره په لندن کې د پولنډ د تبعیدي دولت څخه د خپلواک (او د هغو په مخالفت ) د یو پولنډي دولت د رامنځته کولو ستراتیژي پیل کړه. په دغو پولنډي کمونیستي سازمانونو کې په اشغال شوي پولنډ کې د پولنډ د کارګرانو ګوند او په مسکو کې د پولنډي وطن پرستانو اتحادیه شاملېده. په شوروي اتحاد کې نوی پولنډي پوځ رامنځته شو، څو له شوروي سره اوږه په اوږه جګړه وکړي. په ورته مهال ستالین له خپلو لویدیځو متحدینو (د فرانکلن روزولت په مشرۍ د متحده ایالاتو او د وینسټون چرچیل په مشری بریتانیا) سره کار پیل کړ او هغوی په عملي بڼه د پولنډ د نوي دولت او د هغو د پولو په اړه د ستالین له نظریاتو سره همغږي څرګنده کړه.
د پولنډ برخلیک په یو لړ خبرو اترو کې چې د تهران، یالتا او پوتسدام کنفرانسونه په کې شاملېدل څرګند شو. په ۱۹۴۴ زکال کې له هېواده بهر د پولنډ دولت ومنله چې په پولنډ کې مخفیانه نظام د پولنډ د یوې خپلواکې ادارې د رامنځته کولو په موخه یو اړخیز سیاسي او نظامي اقدامات ترسره کړي، خو دغه هڅې د شوروي اتحاد له خوا شنډې شوې دي. پولنډي کمونیستانو په ۱۹۴۳/۴۴ ۱۹زکال کې په اشغال شوي وارسا کې ملي دولتي شورا او په ۱۹۴۴ زکال کې یې د پولنډ د ملي خپلواکۍ کمېټه، لوبلین ته د شوروي ځواکونو له ننوتلو وروسته تاسیس کړه. شوروي اتحاد د پولنډ ختیځ نیمايي له جګړې څخه په مخکې موده کې وساته او د هغو په بدل کې یې د جرمني د ختیځ پروس ډېره برخه پولنډ ته وروبخښله او دغه هېواد یې د جرمني په لګښت په لویدیځ کې ته اودر  نایسه کرښې ورساوه.
وسله وال مقاومت او د ځمکې لاندې دولت
د پولنډ د مقاومت خوځښت د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال په ټوله اشغال شوې اروپا کې تر ټولو لوی خوځښت و. د جرمني د اشغال پر وړاندې مقاومت په یوځلي ډول پیل شو او بیا په کې چریکي جګړه هم پیل شوه. د مرکزي قوماندې پر بنسټ د نظامي توطئې فعالیتونه د ۱۹۳۹ زکال د سپټمبر په ۲۷ مه د پولنډ د بریا سروېس (Służba Zwycięstwu Polski) په تاسیس کېدو پیل شول. له جګړې وړاندې شته سیاسي ګوندونو هم بېرته خپل فعالیتونه پیل کړ. د دغه سرویس ځای په پاریس کې د پولنډ تبعیدي دولت ونیو چې ورسره په خوا کې د جنرال کازیمریز سوسنکوسکی تر مشرۍ لاندې د وسله والې مبارزې اتحادیې هم شتون درلود.
د آزربايجان اداري وېش
د آذربایجان هیواد د ولایتونو نوملړ (د آذربایجان هیواد ایداري وېش) لاندی نوملړ تاسو د آذربایجان هیواد ایداري برخې ښې. [[دوتنه:Azərbaycan Rayonları.png|بټنوک|350x350px|د آزربايجان هیواد اداري ویش
]] په سياسي توگه آزبايجان دا رنگې وېشلي شوي دي:
نخجوان خپلواکه جمهوريه
[[File:Nakhichevan-subdivisions.png|thumb|250px|ناخچيوان خپلواکه جمهوريه
رنبیر کپور
په  کي په  کې زيږيدلی  يو  ئ لوبگر دي، هغه تر ډېره په باليووډ فلمونو کې دنده ترسره کړې ده.
امباتور
امباتور د هند يو ښار دی، دا د هند په تامل ناډو ايالت کې دی. دا د هند 95م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 310,967 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 478,134 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
عمر زاخېلوال
بټنوک|289px|عمر زاخیلوال
عمر زاخېلوال په ۱۳۴۶ هجري لمریز کال کې هغه مهال چې پلار یې د بدخشان په ولایت کې دنده ترسره کوله په دغه ولایت کې نړۍ ته سترگې پرانیستې.
زده کړې او دندې
زاخیلوال خپلې لومړنۍ زده کړې دکونړ، پروان، پنجشير او په خپل پلارني ټاټوبي ننگرهار کې سرته رسولې وې.
عمرزاخیلوال په افغانستان باندې د پخواني شوروي اتحاد له یرغل وروسته پاکستان ته لاړ او په دغه هېواد کې د یوې مودې له اوسېدو او د ننگرهار، کنړ او پنجشېر ولایتونو په جهادي جبهو کې له برخې اخیستنې وروسته د خپلو لوړو زده کړو د دوام لپاره د کاناډا هېواد ته لاړ چې د تحصیل په پای کې یې ددغه هېواد داوتاوا ښار د کارلیتن له پوهنتون څخه د دوکتورا سند تر لاسه کړ.
سياسي ژوند
ډاکتر زاخیلوال په ۱۳۸۴ هجري لمریز کال کې بيرته افغانستان ته راستون شو، لومړی یې د کلیو د بیا رغونې او پراختیا د وزیر د ستر سلاکار، د خصوصي پانگې اچونې یا آیسا داداري ریس او د افغانستان بانک د عالي شورا د غړي په توگه دنده ترسره او وروسته په اقتصادي چارو کې دافغانستان داسلامي جمهوریت د جمهور ریس د سلاکار په توگه ومنل شو.
ډاکتر زاخیلوال د۱۳۸۷هجري لمریز کال د ليندۍ په میاشت کې دهيواد د جمهور ریس له خوا د ترانسپورت وزارت د سرپرست او دهمدغه کال د سلواغې په میاشت کې د مالیې د وزیر په توگه ولسي جرگې ته د باور د رایو د ورکولو لپاره وروپیژندل شو.
ډاکتر عمر زاخیلوال په پښتو، دري او انگلیسي ژبو بشپړ تسلط لري.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پښتانه سياستوال وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:افغان وزيران
جوزف م. اکابا
جوزف مایکل اکابا Joseph Michael "Joe" Acaba چې د ۱۹۶۷ د می پر ۱۷مه زېږېدلی – یو ښوونکی، اوبځمکپوه  او د ناسا ستورمزلی دی. جوزف د امریکا له پورټو ریکو پښت څخه لومړنی کس وو چې د ۲۰۰۴ په می کې د ستورمزلي په توگه نوماند او د ناسا د ستورمزلو په ۱۹مې ډلې کې د روزنې لپاره وټاکل شو. نوموړي خپل روزنیز پروگرام د ۲۰۰۶ د فبروري پر ۱۰مه بشپړ کړ او د ایس‌ټي‌ایس-۱۱۹ ماموریت لپاره غوره شو. د ۲۰۰۹ د مارچ له ۱۵مې څخه تر ۲۸مې پورې یې په دې نیت الوتنه وکړه چې نړېوال تشيال تمځای ته وروستۍ لمریزې هیندارې ورسوي. جوزف په خپل دوهم ماموریت کې، چې د ۲۰۱۲ د می پر ۱۵مه پیل شو، نړیوال تشیال تمځای ته د الوتنې چلوونکی وو. هغه د ۲۰۰۹ د می پر ۱۷مه تشیال تمځای ته ورسېد او د ۲۰۱۲ د سپټمبر پر ۱۷مه د سهار پر ۶:۵۳ (مسکو مهال) دقیقو بېرته ځمکې ته را ورسېد چې ناسته یې د روسي فضايي ادارې (روس‌کوسموس) له خوا په رسمي توگه ریکارډ شوې ده.
مخکینی ژوند
د جوزف مور او پلار، رېلف (Ralph) او اېلسي اکابا (Elsie Acaba)، په اصل کې د پورټو ریکو د اتیلو (Hatillo) دي. هغوی د ۱۹۶۰مو کلونو په منځ کې د کلیفورنیا ایالت اینگلووډ (Inglewood) ښار ته کډه شول او جوزف هم همالته پیدا شو. هغوی وروسته د کلیفورنیا اناهایم (Anaheim) ښار ته ولاړل. جوزف له ماشومتوبه له لوستلو، په تېره بیا ساینس-افسانو (science-fiction) له لوستلو سره ډېره مینه لرله. د ښوونځي په ساینس او ریاضي دواړو مضامینو کې ډېره تکړه وو. که څه هم مور او پلار به یې هم هر مهال ښوونیز فلمونه ور ښودل، خو پر سپوږمۍ باندې د نیل ارمسټرانگ (Neil Armstrong) د ناستې فلم په بهرني تشیال (outer space) کې د جوزف لېوالتیا را وپارول. کله چې په لېسې کې وو، جوزف سکوبا غوټه وهنې (scuba diving) ته لېواله شو او د ښوونځي د یوه روزنیز پروگرام له لارې منلی غوټه وهونکی شو. له دې تجربې وروسته، جوزف وهڅول شو چې د ځمکپوهنې (geology) په برخه خپلې زده‌کړې نورې هم وغځوي. په ۱۹۸۵ کې، جوزف په اناهایم کې له ایسپرانزا عالي لېسې (Esperanza High School) څخه فارغ شو.
زده‌کړې
په ۱۹۹۰ کې، جوزف د سانټا باربرا (Santa Barbara) له کلیفورنیا پوهنتون (University of California) څخه په ځمکپوهنه (geology) کې بکلوریا، او په ۱۹۹۲ کې یې له اریزونا پوهنتون (University of Arizona) څخه په ځمکپوهنې کې ماسټري ترلاسه کړه. جوزف د شپږو کلونو لپاره د امریکا په سمندري ځواکونو (United States Marine Corps) کې د سرپړکمشر (sergeant) په توگه کار کاوه. همدا ډول، د کلیفورنیا ایالت په لاس انجلس ښار کې یې د اوبځمکپوه (hydrogeologist) دنده پر مخ بېوله.
سرچينې
وېشنيزه:ستورمزلې وېشنيزه:ناسا
۳۶ (عدد)
۳۶ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۳۵ څخه  مخکي او د ۳۷ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۳۶:
په کلینډر کې
۳۶ کولاي سي:
په کیمیا کې
۳۶ د کرېپټون اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۳۶ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
قزاقستان
قزاقستان چې په رسمي توګه د قراقستان جمهوریت په نوم یاديږي په منځنۍ آسيا کې پروت یو هیواد دی. قزاقستان ۰۰۰'۰۰۰'۱۶ میلیونه وګړي لري او رسمي ژبي یې روسي او قزاقي ژبه دي د پیسو واحد یې ټنګه ده. یاد هیواد د نړۍ ترټولو لوی هیواد دی چې آزاد سمندر ته لار نه لرې او د وګړو ویش په کې هم ډیر کم دی ۷۰ سلنه وګړي یې مسلمان دي. نورسلطان ددی هیواد یخه او باد خیزه پلازمینه ده.
په ژمی کې د نورسلطان ښار هوا منفی ۴۰ درجو ته راټټیږي. د یاد هیواد په شمال کې میشتو روسي ژبو غوښتل چې د قزاقستان شمال د روسی فدراسیون سره یوځای شي په همدی دلیل د یاد هیواد ولسمشر و غوښتل پلازمینه شمال ته انتقال کړې چې ورسره په شمال کې قزاقیان ځای پرځای او سیمه د حکومت کنترول لاندی راشی. د قزاقستان هیواد ولسمشر قاسم جومارت توکایف او لومړی وزیر یې بکیت جان ساګینتایف دی.
کلتور
وېشنيزه:قزاقستان
غلام فاروق وردگ
غلام فاروق وردگ، د افغانستان داسلامي جمهوریت دپوهنې وزیر، په ۱۳۳۸ هجري لمریز کال کې دمیدان وردگو ولایت دسیدآباد په ولسوالۍ کې زیږیدلی.
زده کړې او دندې
فاروق وردگ خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده کړې په خپله سیمه کې ترسره اولیسه یې په کابل کې پای ته ورسوله.
فاروق وردگ په ۱۳۶۱ هجري لمریز کال کې دپاکستان دپنجاب پوهنتون دفارمسي په پوهنځي کې شامل او په ۱۳۶۵ هجري لمریز کال کې له دغه پوهنتون څخه فارغ شو. له ۱۳۶۵ هجري لمریز کال څخه تر ۱۳۷۰ هجري لمریز کال پورې یې په پیښور کې دافغانستان لپاره دسویډن په کمیټه کې کار وکړ.
وردگ، په داسې حال کې چې له ۱۳۷۵ هجري لمریز کال څخه تر ۱۳۸۰ هجري لمریز کال پورې دملگرو ملتونو په پراختیایي پروگرام کې په کار بوخت وو، په پیښور کې دپریستون له پوهنتون څخه دادارې په برخه کې یې دماسترۍ سند ترلاسه کړ.
دندې
ښاغلی فاروق وردگ د۱۳۸۲ هجري لمریز کال دحوت په میاشت کې دافغانستان دانتقالي اسلامي دولت دریس لخوا دانتخاباتو دتنظیم دگډ دفتر ددارالانشا دریس په توگه وټاکل شو او بیا په ۱۳۸۳ هجري لمریز کال ددلوې په میاشت کې دوزیرانو شورا ددارالانشا او دچارو دادارې دلوی ریس په توگه په دنده وگمارل شو.
نوموړي پر دغې دندې سربېره دسیمه یز امن دجرگې ددارالانشا دریاست چارې هم پرمخ بیولې.
فاروق وردگ د۱۳۸۷ هجري لمریز کال دمیزان په میاشت کې دافغانستان داسلامي جمهوریت دجمهورریس لخوا دپوهنې دوزیر په توگه ولسي جرگې ته دباور درایو دترلاسه کولو په خاطر ور وپیژندل شو چې په ولسي جرگه کې دخلکو داستازو لخوا دباور رایو له ترلاسه کولو وروسته تر دې مهاله دپوهنې دوزیر په توگه دنده ترسره کوي.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پښتانه سياستوال وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:افغان وزيران
نوې نړۍ
«نوې نړۍ» د ځمکې د لوېدیځې نیمې کُرې، په ځانګړې توګه د امریکا لپاره یوه اصطلاح ده. دې اصطلاح د شپاړسمې پېړۍ په لومړیو کې، د اروپا د کشف په وخت کې، وروسته له دې چې ایټالیایي څېړونکی امیریګو ویسپوچی دې نتیجې ته ورسېد چې امریکا د یوې نوې لویې وچې استازیتوب کوي، شهرت ترلاسه کړ او وروسته یې خپلې موندنې په یوې رساله کې چې هغه یې د Mundus Novus په نامه یاد کړ، خپرې کړې. دې احساس د اروپا د کلاسیکو جغرافیه پوهانو د جغرافیایي ساحې لید پراخ کړ، چې دوی به فکر کاوه، چې نړۍ له افریقا، اروپا او آسیا نه جوړه شوې، چې اوس په ټولیزه توګه د زړې نړۍ یا افرو یوریشیا په نامه یادېږي. امریکا د نړۍ څلورمه برخه هم بلل کیږي.
کارول
د «زړې نړۍ» پر وړاندې د «نوې نړۍ» اصطلاح، په تاریخي شرایطو کې او د دې موخې لپاره چې د نړۍ د لویو جغرافیایي سیمو ترمنځ توپیر وشي او د نباتاتو او ژویو د ډولونو ډلبندي چې په همغه وخت کې رامنځته شوې وي، معنا لري.
د «نوې نړۍ» اصطلاح، د لومړي ځل لپاره د ۱۶مې پېړۍ په پیل کې د کریسټف کولمب د سفرونو او له امریکا وروسته د اروپایي استعمار په وخت کې وکارول شوه. دا اصطلاح لاهم په عام ډول، کله چې د دې پېښو په تاریخي اړخونو بحث کېږي، کارول کېږي.
په بیولوژیکي برخه کې کولای شو، ډولونه په زړې نړۍ کې په (پالارټیک، افروټروپک) او د نوې نړۍ په شته ډولونو، لکه: (نارکټیک، نیوټروپک) ووېشو. بیولوژیکي ټیکونومیسټان ډېری وختونه، د «نوې نړۍ» لېبل، د هغو ډولونو ګروپونو سره نښلوي چې په ځانګړي ډول په امریکا کې موندل کېږي، چې د هغوی توپیر د «زړې نړۍ» (اروپا، افریقا او آسیا) له سیالانو سره یې وشي.
مخکینۍ کارېدنه
د وینیټنین څېړونکی الویز کاداموسټو د «un altro mundo» («بلې نړۍ») اصطلاح، د افریقا فرعي صحرا لپاره کارولې، چې هغه یې په ​​​​۱۴۵۵ او ۱۴۵۶ ز کې د پرتګاليانو له خوا سپړلې وه. دا یوازې ادبي وده وه، د نړۍ د نوې «څلورمې برخې» وړاندیز نه و. کاداموسټو خبر و چې، د افریقا فرعي صحرا د افریقا لویه برخه وه.
په ایټالیا کې زېږېدلي هسپانوي تاریخ لیکونکي پیټر مارټیر دی انګیرا، د کریسټف کولمب پرادعا چې دی ختیځې آسیا («هند») ته رسېدلی و، شک درلود او په پایله کې یې دوی ته د اشارې لپاره بدیل نومونه راوړي. د کولمب له لومړي سفر نه له راستنیدو نه یوازې څو اوونۍ وروسته، ماریټیر لیکونه ولیکل، چې د کولمب کشف شوې ځمکې ته د «لویدیځ انټي پوډز» («antipodibus occiduis»، ۱۴ د مې ۱۴۹۳ خط ولیکه)، او د«ځمکې نوې نیمې کُرې» («novo terrarum hemisphaerio »، ۱۳ سپټمبر ۱۴۹۳ز) په توګه یې ورته اشاره وکړه او په یوه لیک کې چې نېټه یې ۱ نومبر ۱۴۹۳ ز ده، کولمب یې د «نوې نړۍ موندونکي» («Colonus ille novi orbis repertor ») په توګه یاد کړ. یو کال وروسته (۲۰ اکتوبر ۱۴۹۴ز)، پیټر مارټیر بیا د نوې کُرې حیرانتیا («Novo Orbe») او «لوېدیځې نیمې کُرې» («ab occidente hemisphero ») ته اشاره وکړه.
د هسپانیا کاتولیکو پاچایانو ته د کولمب په ۱۴۹۹ لیک کې، چې د خپل درېیم سفر د پایلو په اړه راپور ورکوي، هغه دا واضح کوي چې، څنګه د سویلي امریکا د اورینوکو ډیلټا لویې اوبه د پاریا خلیج ته په چټکۍ سره روانې دي چې دا ددې معنا لري چې یوه پخوانۍ ناڅرګنده لویه وچه، باید د هغې تر شا پرته وي. کولمب وړاندیز کوي چې، د سویلي امریکا وچه ځمکه «څلورمه» لویه وچه نه ده، بلکې د بائبلیکي دودونو ځمکنی جنت دی، هغه ځمکه چې ویل کیږي، د مسیحیت له خوا پېژندل شوې وي (خو موندل شوې نه وي).
نوې نړۍ
د «نوې نړۍ» اصطلاح (Mundus Novus)، د امریګو ویسپوچي له خوا د هغه ملګري او پخواني مرستندوی لورینزو دي پییر فرانسیسکو دی میډیسي ته په ۱۵۰۳ ز لیک کې چې په پسرلي کې لیکل شوی و، رامنځته شوې او په ۱۵۰۳-۰۴ کې په لاتینيکې ترMundus Novus  عنوان لاندې خپره شوې. د ویسپوچي په لیک کې د فرضیې د چاپ په باب څرګند بیان شته دی، چې  په لویدیځ کې د اروپایی سمندري ځواکونو له خوا کشف شوې ځمکې، لکه څنګه چې کولمب ادعا کړې وه، د آسیا څنډې نه وې، بلکې  دا یوه بشپړه بېله لویه وچه او یوه «نوې نړۍ» وه.
د Mundus Novus د راپور له مخې، ویسپوچي په ۱۷ اګست ۱۵۰۱  ز کې، کله چې  برازیل ته ورسېد، پوه شو چې هغه په ​​یوې «نوې نړۍ» کې دی او د هغه ځای طبیعت او خلک یې د هغه څه سره پرتله کړل، څه چې پرتګالي سیلانیانو د آسیا په اړه ورته ویلي وو. په حقیقت کې، د دوو بېلابېلو سفرونو تر منځ یوه مشهوره ناڅاپی لیدنه، د «Bezeguiche» (د ډاکار خلیج، سینیګال) د اوبو په تمځای کې رامنځ ته شوې وه.
منل
د ویسپوچي د «نوې نړۍ» لېبل، یواځې د سویلي امریکا براعظم ځمکې باندې پلي کېږي. په هغه وخت کې، د شمالي امریکا ډېری براعظمونه لا کشف شوي نه وو او د ویسپوچي څرګندونو دا احتمال له منځه نه و وړی، چې د کریسټف کولمب له خوا د انټیلیز ټاپوګانو کشف، چې ښایي لا هم د آسیا ختیځې څنډې وي، ځکه چې کولمب تر مړینې ۱۵۰۶ز وخته پورې همدا ټینګار کاوه. په ۱۵۰۴ز کې د لیونارډو دا ونسي له خوا رامنځته شوې کُره، له شمالي او مرکزي امریکا پرته نوې نړۍ انځوروي.
د بېړیو چلوونکو غونډه ،چې د junta de navegantes په نامه یادېږي د هسپانیوي پاچایانو له خوا په ۱۵۰۵ ز کې په تورو کې رامنځته شوه او په ۱۵۰۸ ز کې په بورګوس کې یې دوام وکړ، ترڅو د هند په اړه ټول معلومات په سمه توګه ترتیب کړي، د هغه څه په باب، چې کشف شوې موافقې ته ورسېږي او د هسپانیوي څېړنو موخې وټاکي.
امیریګو ویسپوچي په دواړو کنفرانسونو کې برخه اخیستې وه او داسې ښکارېده چې پر دوی باندې یې پراخ اغېز درلود - په بورګوس کې، هغه د لومړي پیلوټ ښاروال په توګه وټاکل شو، د هسپانیا د بېړیو چلوونې مشر وټاکل شو. که څه هم د تورو برګوس کنفرانسونو مقالې ورکې دي، خو دا نژدې یقیني ده چې ویسپوچي خپله وروستۍ د «نوې نړۍ» مقاله ،هلته خپلو ملګرو ته په ښکاره الفاظو بیان کړه.
ددې غونډو په اوږدو کې، هسپانیوي چارواکو په پای کې دا ومنل چې، انټیلیس او د مرکزي امریکا پېژندل شوې برخه، لکه څنګه چې دوی تمه درلوده، د هند نه وه. (که څه هم چې کولمب لا ټینګار کاوه چې ده). هغوی د هسپانیوي څېړونکو لپاره نوې موخې وټاکلې چې: د امریکا له لارې د سمندر له لارې یا د تنګي لارې موندل، چې دا اسیا ته د تلو لپاره مناسبه لاره وه. په انګلیسي کارونې کې، د نوې نړۍ اصطلاح ستونزمنه وه او یو څه وروسته منل شوې ده.
د کارتوګرافیک استازیتوب
په داسې حال کې چې له ویسپوچي وروسته، په عمومي توګه ومنل شو، چې د کولمب کشف آسیا نه، بلکې «نوې نړۍ» وه، خو د دوو لویو وچو تر منځ جغرافیایي اړیکه لاهم روښانه نه وه. دا چې د آسیا او امریکا ترمنځ باید یو لوی سمندر شتون ولري، د ختیځې آسیا د سواحلو په اوږدو کې د پراخو او پرله پسې بحرونو د پیژندل شوي شتون په معنا و. د ځمکې د اندازې په پام کې نیولو سره، لکه څنګه چې د Eratosthenes  له خوا محاسبه شوې، دا د آسیا او نویو کشف شویو ځمکو ترمنځ یوه لویه تشه رامنځته شوې وه.
ويليم اف بکلي جينير
ويليم فرنک بکلي جينير چې د ويليم فرانسس بکلي په نوم د ۱۹۲۵ ز نومبر پر ۲۴ زېږېدلی دی او د ۲۰۰۸ ز فبروري تر ۲۷ يې ژوند وکړ، يو امريکايي عامه روښانفکر، محافظه کار ليکوال او سياسي مبصر و. په ۱۹۵۵ ز کې يې د ملي بيا کتنې (National Review) مجلې بنسټ کېښود، چې د ۲۰ پېړۍ د وروستيو پر مهال د امريکا متحده ايالتونو کې يې محافظه کار خوځښت وپاراوه. نوموړي د اورينې کرښې (Firing Line) په نوم له ۱۹۶۶ ز څخه تر ۱۹۹۹ ز کال پورې د عامه چارو د تلویزيونې خپرونې د ۱۴۲۹ برخو کوربه توب وکړ. د يو کوربه په درلودلو سره، دا د امريکا د تلوېزيون په تاريخ کې د عامه چارو يوازينۍ تر ټولو اوږدمهاله ننداره وه، چې بکلي په کې د خپل ځانګړي نيمه اتلانتيک ګړدود او د ويوکو د پراخې زېرمې له امله وپېژندل شو.
بکلي چې په نيويارک ښار کې زېږېدلی دی، د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال يې د هېواد په ننګه د متحده ايالتونو په پوځ کې خدمت وکړ. له جګړې څځه وروسته يې “Yale” پوهنتون کې ګډون وکړ، چې نوموړی په کې په بحث او يو لړ ښي اړخي سياسي تبصره کې بوخت شو. له هغې څخه وروسته يې د دوه کالونو لپاره په مرکزي استخباراتي استازولۍ (Central Intelligence Agency) کې کار وکړ. په «ملي کتنه: National Review) کې د سرمقاله ليکونکي په توګه د دندې تر څنګ يې په ۱۹۵۱ ز کال کې «خدای او انسان په Yale [پوهنتون] کې: God and Man at Yale» او د ليکنې، وينا، تاريخ، سياست او بېړۍ چلونې په ګډون د راز راز موضوعګانو په اړه له ۵۰ څخه زيات کتابونه وليکل. د نوموړي کارونه د ناولونو يوه لړۍ رانغاړي، چې د “CIA” افسانوي استازي “Blackford Oakes” ته بڼه ورکوي. په ملي ډول د خپرې شوې ورځپاڼې کالم يې هم د کارونو له ډلې څخه دی.
بکلي ځان محافظه کار او آزاد فکره دواړه وګاڼه. د جورج اچ ناش (George H. Nash) په نوم د معاصر امريکايي محافظه کار خوځښت تاريخپوه په ۲۰۰۸ ز کال کې وويل چې: بکلي «په متحده ايالتونو کې په تېره نيمه پېړۍ کې د دليل ويلو په توګه تر ټولو مهم عامه روڼ اندی و. نوموړی د يو بشپړ نسل لپاره د امريکا د محافظه کارۍ غوره غږ او لومړنۍ ستره نړېواله څېره وه».
د يوه روښانفکر په توګه د نوموړي دريځ که څه هم د ځينو له لورې ستايل شوی دی، مګر ځينو نورو تر پوښتنې لاندې راوړی دی. فيلسوف او ادراکي پوه نوام چومسکي (Noam Chomsky) د بکلي د روڼ اندۍ تېزوالی او ذکاوت ونه مانه.
په ۱۹۷۹ او ۱۹۸۱ ز دواړو کلونو کې د بکلي اخلاقي باورونه، د نوموړي او د هغه د کورنۍ د سوداګرۍ په اړه د خونديتوبونو او بدلون کميسيون له لورې د محکمې د بهيرونو او ټينګو مبارزو له لارې تر پوښتنې لاندې راغلل.
د ژوند لومړي وختونه
بکلي د ۱۹۲۵ ز کال د نومبر پر ۲۴ نېټه په نيويارک ښار کې وزېږېد. مور يې الويس جوسيفين انټونيا (Aloise Josephine Antonia “Steiner”) او پلار يې ويليم فرنک بکلي (William Frank Buckley Sr.) نومېده، چې په کې تکزاس زېږېدلی وکيل او د تېلو توليدونکی و. د هغه مور چې له “New Orleans” څخه وه، سويسي الاصله المانۍ او د المان او ايرلېنډ له پښت څخه وه؛ په داسې حال کې چې پلارني نيکونه يې، چې له Hamilton, Ontario او کاناډا څخه وو، له ايرلېنډي اولادې څخه وو. د لسو ماشومانو له ډلې شپږم بکلي له خپلې کورنۍ سره د يو هلک په توګه مکسيکو او وروسته مخکې له دې چې په پاريس کې خپل رسمي ښوونځي پيل او لومړي ټولګي کې ګډون وکړي، “Sharon, Connecticut” ته لاړه. د اووه کلنۍ په عمر يې د لندن په يو ورځني ښوونځي کې د انګليسي برخه کې خپله لومړنۍ رسمي روزنه تر لاسه کړه. د نوموړي لومړۍ ژبه هسپانوي او دويمه يې فرانسوي وه. د يو هلک په توګه يې له موسيقۍ، کښتۍ چلونې، آسونو، ښکار او دړدنګ (سیکي:skiing) سره مينه لرله، چې ټول ذوقونه يې په وروستيو ليکنو کې منعکس شول. تر اتم ټولګي پورې يې د بلتيمور د کورني ښوونځي روزنيز نصاب د کالورټ ښوونځي “Calvert School” په کارونې سره په کور کې زړه کړې وکړې. له دويمې نړيوالې جګړې څخه لږه موده مخکې د ۱۲ يا ۱۳ کلونو په عمر يې  په انګليستان کې د “St Johan’s Beaumont” په نوم د يسوعيون د چمتووالي ښوونځي کې ګډون وکړ.
د بکلي پلار (William Frank Buckley Sr. (1881–1958)) د تېلو يو امريکايي توليدونکی و، چې شتمني يې په مکسيکو کې وه. مشر بکلي د “Victoriano Huerta” د پوځي استبداد يا ديکتاتورۍ پر مهال د مکسيکو سياست کې نفوذ لرونکی شخص شو، مګر کله چې په ۱۹۲۰ ز کال کې کيڼ اړخی جنرال “Alvaro Obregon” ولسمشر شو؛ بکلي له هېواد وشړل (تبعيد) شو. ځوان بکلي نهه وروڼه او خويندې درلودل. تر ټولو مشره خور يې الويس بکلي هييت (Aloise Buckley Heath) نومېده، چې يوه ليکواله او محافظه کاره فعاله وه. د ماورين بکلي اوريللي (Maureen Buckley-O'Reilly (1933–1964)) په نوم خور يې د “Richardson-Vicks” درملو د اجرائيه رئيس “Gerald A. O’Reilly” مېرمن وه. پريسسيلا بکلي (Priscilla Buckley) خور يې د (Living It Up with National Review: A Memoir) [يادښت] ليکواله وه، چې د پيل خپرې يې ورته ويليم وليکله. څلورمه خور يې پتريسا بکلي بوزېل (Patricia Buckley Bozell) نومېده، چې له “Patricia Taylor” سره له واده کولو څخه مخکې په “Vassar” کې د نوموړي د خونې ملګرې وه. يو ورور يې رييډ بکلي (Reid Buckley) دی، چې يو ليکوال، د بحث پوه يا ماهر ښوونکی او د عامه وينا بکلي ښوونځي (Buckley School of Public Speaking) بنسټګر و. دويم ورور يې د جيمز ال بکلي (James L. Buckley) په نوم و، چې له نيويارک څخه د متحده ايالتونو يو استازی شو او وروسته د D. C. دورې لپاره د متحده ايالتونو د غوښتنو محکمې (United States Court of Appeals) قاضي شو.
د جګړې پر مهال د بکلي کورنۍ راتلونکی برتانوي تاريخپوه اليستاير هورني “Alistair Horne” (د ښاغلي الن هورني “Sir Allan Horne” زوی) د جګړې د کوچني کډوال په توګه غوره کړ. نوموړی او بکلي ژوندمهاله ملګري پاتې شول. دواړو د نيويارک په ميلبروک “Millbrook” کې د “Millbrook” په نوم ښوونځی ولوست او په ۱۹۴۳ ز کې ورڅخه فارغ شول. بکلي په ۱۹۴۳ ز کې د قانوني يا روا زنا کولو لپاره د فلاين د محاکمې پر مهال د «ايررول فلاين د ساتنې لپاره د امريکايي هلکانو د کلوب (American Boys' Club for the Defense of Errol Flynn (ABCDEF))» غړی و. په ميلبروک کې يې د “The Tamarack” په نوم د ښوونځي د کلني کتاب بنسټ ايښودنه او سمونه وکړه، چې دا يې د خپرونې يا چاپ برخه کې لومړۍ تجربه وه. هغه وخت چې بکلي ځوان و، ازاد فکره ليکوال البرت جی ناوک (Albert Jay Nock) به يې په پرله پسې ډول مېلمه و او د “Connecticut” په “Sharon” کې د دوی کور ته به راتله. مشر ويليم اف بکلي له خپل زوی څخه په ټينګه وغوښتل، چې د ناوک کارونه يا ليکنې ولولې. د نوموړي تر ټولو پېژندل شوې ليکنه «زموږ دښمن، دولت:Our Enemy, the State» وه، چې “Nock” په کې رانغاړلي دي چې د متحده ايالتونو بنسټګرو پلارونو په ۱۷۸۷ ز کال د اساسي قانون له مخې خپله جرګه يا ناسته (Constitutional Convention) کې د يووالي د مادو (Articles of Confederation) له مخې د رامنځه شوي حکومت د نظام يوه کودتا تر سره کړې وه.
موسيقي
بکلي د خپلې ځوانۍ پر مهال د موسيقۍ زياتې وړتياوې څرګندې کړې. نوموړي د “harpsichord” په نوم د موسيقي اله په ښه ډول وغږوله او وروسته يې ياده اله د نورو په پرتله د خپلې مينې او ذوق اله ګڼله، که څه هم ويې منله چې د خپل سبک د رامنځته کولو لپاره پوره تکړه نه و. د يادې الې له غږونکي فرناندو والينټي (Fernando Valenti) سره نږدې ملګری و او نوموړي بکلي باندې د غږ د شپاړلس فوټه ټيټوالي يا جګوالي “harpsichord” الې د پلورلو وړانديز کړی وکړ. بکلي يو پياوړی پيانو غږونکی هم و او يو ځل د “Piano Jazz” په نوم د “Marian McPartland” د ملي عامه راډيو پر خپرونه باندې راښکاره شو. نوموړی چې د “Johann Sebastian Bach” ستر خوښوونکی و، غوښتل يې د جنازې دود کې يې د “Bach” موسيقې وغږول شي.
مذهب
بکلي يو کاتوليک مذهبی رالوی شو او د مالټا د خپلواکې پوځي ليکې (Knights of Malta) غړی و. نوموړي خپله عقيده په دې ويلو سره بيان کړه: «لکه څرنګه چې ويل شوي دي، زه ان د خپل ديني باور په اړه د بخت له منځه د ازېيښت له يوې سپېڅلې څېرې څخه پرته؛ د کاتوليکانو په کورنۍ کې رالوی شوم». کله يې چې په ميلبروک ښوونځي کې ګډون وکړ، د ښوونځي د پروتستانت تړون تر څنګ ورته په يو نږدې کليسا کې د کاتوليک جنازو دود کې د ګډون اجازه ورکړل شوه. نوموړی د يو ځوان په توګه په متحده ايالتونو کې د کاتوليک ضد يوې درک شوې تنګ نظرۍ څخه پوه شو او ياده پوهه يې د «امريکايي خپلواکي او کاتوليک ځواک:American Freedom and Catholic Power» تر سرليک لاندې د “Paul Blanshard” د کتاب له لوستنې څخه تر لاسه کړه. ياد کتاب امريکايي کاتوليکان د «وېشلو ژمنتياوو» په درلودلو تورن کړل.
په ۱۹۵۱ ز کې د «په Yale کې خدای او انسان:God and Man at Yale» په نوم لومړنی کتاب يې له ځينو ځانګړو نيوکو سره مخامخ شو، چې د نوموړي د کاتوليک پلوۍ اړوند وې. “McGeorge Bundy” چې هغه وخت د هاروارډ پوهنتون رئيس و، په “The Atlantic” کتاب کې يې وليکل: «د Yale مذهبي دود په اړه خبرو کولو ته غاړه ايښودل د هر رومن کاتوليک شخص لپاره نا اشنا ښکاري». د Yale باورمن هنري اسلون کافېن (Henry Sloane Coffin) د بکلي کتاب تورن کړ، چې د نوموړي د رومن کاتوليک نظريې له مخې بل ډول ژباړل (تحريف) شوی دی او ويې ويل: «بکلي بايد په “Fordham” يا بل ورته بنسټ کې برخه اخيستی وی».
ارگ
ارگ په لغت کې د یوې لویې کلاپه منځ کې کوچنۍ کلا ته وایي چې د برجونو درلودونکې وي او په اصطلاح کې د فرمان ورکوونکي داوسېدو ځای ته وایي له همدې کبله ارگ هغه ځای ته ویل کېږي چې په هغه کې دښار ، ولایت یا د هېواد مشر واوسېږي او له هغه ځایه څخه اړوندې چارې اداره کړي.
تاريخ او جوړښت
پخوا دغه مفهموم په افغانستان کې د دوو ځایو نو لپاره کاریده ، یو یې دافغان اوانگلیس له دوهمې جگړې نه مخکې اوبل یی له دغې جگړې نه وروسته. په افغانستان کې دانگریزانو دپوځ دتیري یوه ناوړه پایله داوه چې دکابل دبالاحصار ودانې یا دافغان پاچاهانو کلکه کلا او دچهلستون لرغونې ماڼۍ دانگریزي واکمن رابرتس په حکم ورانې شوې، اوله دغو سترو اولرغونو ماڼیو نه چې دسدوزایانو په وخت کې دپاچا داوسیدو پرځای سربیره  یو زر داوسېدو کورونه ، بازار اوڅو کلا گانې په کې وې له خاورو پرته بل څه یې پاتې نه شول.
د انجینرانو دغه ډله دسیدیاقوت شاه څرخي په مشرۍ چې دامیر نږدې او دباور وړ کس و او  وروسته په قلعه بیگي هم مشهور شو،  دهغې ورځې دمعمارۍ له فنونو سره سم دارگ کلا په کنگره اوتیر کش لرونکو دیوالونو سره سمبال او جوړه کړه.
هغه ددیوالونو په شاوخوا کې داوبو لپاره یو خندق وویست ، دغه راز یی د ارگ دکلا ددیوالونو په څلورو کونجونو کې څلو ر برجونه چی  دتوپونو اونورو دفاعی وسلو دکارولو لپاره یی تیرکشونه  درلودل جوړ کړل.
دسلام خانې ماڼۍ چې په هغه کې دجشنونو او اخترونو مراسم ترسره کیدل هم دختیزو دروازو په خواکې جوړه شوه اوپه همدې ودانۍ کې دلومړي ځل لپاره دافغانستان د ملی شورا غونډه  جوړه شوه.
دغه رازدسلطنتي کلا دځانگړې معمارۍ د اصولو پربنسټ دارگ په دننه کې نورې ودانې هم جوړې شوې چې دهغو له جملې نه دپاچا ددفتر لپاره ودانۍ ، ځانگړی ځای، دباچا دکورنۍ اومیرمنو  لپاره چې حرم سرای به یی ورته ویل ، د ارگ دکارکونکو لپاره کوټې،  دنقدوپیسو اوگران بیه توکو دساتنې لپاره دشاهی خزانې ځای ، کوټي باغچه ، دوسلو زیرمتون، دباچا دساتونکو ځای ، دزندانیانو دساتنې لپاره شاهی زندان، پخلنځی او دخوراکي توکو لپاره دزیرمه کولو ځای  یادولی شو.
د دلگشا ماڼۍ
دغه ماڼۍ دامیر حبیب الله خان په وخت کې جوړشوه چې دارگ له ښکلو او دلیدلو وړ ماڼیو څخه گڼل کېږي. دا ماڼۍ دارگ په سوېل ختیزه برخه کې دبڼ په منځ کې ولاړه ده .په دغه شانداره ماڼۍ کې به دپاچا پر دفتر سربیره دبهرنیو میلمنو هرکلی هم کیده.
دستوري ماڼۍ
دغه ماڼۍ دارگ په لویدیزه څنډه کې ودانه شوې چې بیا وروسته دبهرنیو چارو وزارت ته و سپارل شوه چې اوس مهال ددغه وزارت یو شمېر څانگې په دغه ماڼۍ کې دفترونه لري.
لومړۍ نمبر ماڼۍ
دغه ماڼۍ د اعلیحضرت محمد ظاهرشاه په وخت کې دشهزاده احمدشاه داوسېدو لپاره جوړه شو ه چې بیا وروسته دمحمد داود خان دولسمشرۍ په وخت کې دسیاسي میلمستون په توگه ترې کار اخیستل کیده
دمحمد داود خان دوره
دکمونست گوند دمشرانو له نیول کیدو سره سم د ۱۳۵۷ کال دغوایي دمیاشتې په۷ نېټه دارگ دگل خانې په ماڼۍ کې دکابینې بیړنۍ غونډه جوړه شوه : ددغې ورځې ددولس بجو په شاوخوا کې ناببره دکودتا کوونکو ټانکونه دارگ لورته را روان شول، د یوې ورځې له ځمکنیو او هوایي گواښونو وروسته دگلخانې ماڼۍ ته دامام الدین سرتیري راننوتل او دداودخان اودهغه دکورنۍ له شهادت وروسته دارگ دورانیدو بهیر هم پیل شو.
دوهم نمبر ماڼۍ
دببرک کارمل دواکمنۍ پر مهال دده او دده دکورنۍ داوسیدو لپاره ددوهم نمبر ماڼۍ په نوم یوه ودانۍ جوړه شوه خو داکار بشپړ نشو اودکمونست گوند بل واکمن نجیب بیا دخپلو ساتونکو داوسېدو لپاره دهغې کار بشپړ کړ.
دطالبانو دوره
دطالبانو دواکمنۍ پرمهال دیوې لږې مودې لپاره په ارگ کې دوزیرانو غونډې جوړېدې او په همدې دوره کې طالبانو یو جومات ددلگشا ماڼۍ ته څېرمه ودان کړ. دبدوی ژوندانه په څېر هغوی د جمهوری ریاست دفتر په توشکو فرش کړ اوټولې چارې به یی په کیناستو ترسره کولې. دهغوی په دوره کې دارگ ونې پری شوی او له لرگو نه یی د سوځیدو دتوکو لپاره کار واخستل شو. هغوی دغه راز میزونه اوڅوکۍ هم ماتې کړی او دتودولو لپاره به یی کار ترې اخست نو ارگ په دې موده کې دیو متروکه ځای په توگه پاتې شو.
دحامد کرزی دوره
سره له دې چې دارگ ډیربنسټونه دجگړو له کبله وران شول خو د حامد کرزي په راتلو سره هغه پراختیاوی چې په ارگ کې راغلې په لاندې ډول دی :
قصر سنگی
دغه ځای دگلخانې ماڼۍ په څنگ کې دی لومړی دامیر دمرسته کوونکو اومشاروینو لپاره جوړ شوی وو خو دوخت په تیریدو سره او دهرې دورې داړتیا وو مطابق دبېلا بېلو موخو لپاره وکارول شوه. دحامد کرزی په وخت کې دډبرینې ماڼۍ بیارغاول او ودانیدل په دوه پوړونو کې په مدرنه توگه ترسره شول چې دغه ماڼۍ دامنیت شورا ودانۍ دشمال لویدیز برج سره تړي ، په دې ودانۍ کې دجمهور ریس ددفتر دریس اود نورو اړونده ریاستونو دفترونه کارکوي تر څو چې دگل خانې ماڼۍ ته هم تگ اوراتگ آسانه وی. دسنگی قصر په لومړی پوړ کې یو لوی سالون جوړ شوی چې دولسمشر دوگړنیزو ملاقاتونو ، ډوډۍ خووړلو، مطبوعاتی کنفرانسونو لپاره کار ترې اخستل کېږي. سره له دی چې دجمهوری ریاست دودانیو جوړل دولسمشر په لومړیتوبونو کې نه ول او دی په دی اند وو چی دارگ بیا رغاول به دهیواد دنورو برخو تربیا رغاونې وروسته ترسره کړي خو ددی ځای ورانیو دولسمشر ددفتر کار کوونکي له ستونزو سره مخ کړي وو اوله بهرنیو مېلمنو اومشرانو نه چی هروخت ارگ ته راځی ښه هرکلی نه شو کیدلای اوتشریفاتی چارې له ستونزو سره مخ وی نو تصمیم ونیول شو چی دارگ دځینو برخو دبیارغاونې چارې دې ترسره شی. ددې پروژې په تطبیق سره اوس ارگ اودجمهور ریس دفتر دمیلمنو دهرکلی لپاره اوهم دتشریفاتی چارو لپاره په یوه مناسب ځای بدل شوی، سره له دې چې دنورو هیوادونو په پرتله لاهم کمۍ په کې لیدل کیږي.
سرچينه
ارگ د ولشمر د دفتر رسمي وېبپاڼه
وېشنيزه:د افغانستان ماڼۍ گانې وېشنيزه:ارگ
کميک کلا
کميک کلا (په چېکي: Hrad Kamýk) د گوټي کلا یوه کنډواله ده چې د چېک په جمهوريت کې د Litoměřice په ولسوالۍ کې د Kamýk کلی ته نژدې د تور مرمر پر غر باندي پرته ده.
تاريخ
کميک کلا د گوټي سبک یوه مهمه کلا وه چې په ۱۴ پېړۍ کې د یان لوگزامبورگ په امر د Kamýk z Pokratic  لخوا جوړه شوه. د کميک کلا لمړني ‌ ذکر په ۱۳۱۹ کال کې ليکل شوي وو. کميک کلا ساتونکی کلا وه. سوداگرانو چې د آلمان څخه بوهميایی واکمنۍ ته سفر کول نو په کميک کلا کې یی پاچايي مامورانو ته باج ور کول. په ۱۴۲۸ کال کې د هوسيانو غورځنگ په وخت کې کميک کلا ويجاړه شوه. په ۱۵۴۷ کال کې نوموړي کلا بيا جوړه شوه. په ۱۶۳۲ کال کې د دېرش کالو د جگړې په وخت کې کمیک کلا ساسانو پوځ لخوا بيا ويجاړه شوه.
وېشنيزه:د چېک جمهوريت يادگارونه