cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د افغانستان پوځي تاريخ
همدا ډول دپوځ دسیاسی ښوونی اوروزنی لپاره سیاسی امریتونه جوړ او یو نوی پوځی پوهنتون دسیاسی پوهنتون په نامه دکابل په بالاحصار کښي په کار پیل وکړه ، دی تعلیمی موسسو دمجاهیدینو دراتگ پوری پرله پسی کار کاوه خود خپل منځی جگړو پر مهال یی کار ټکنی اوپه پای کښی د۲۰۰۴ کال دبن دپریکړو پر بنسټ دهیواد ټولی پوځی عالی ةوسسی په اوسنی ملی پوځی اکادمی کښی وریوځای شول اودغه پوځی ملی اکادمی د۲۰۰۵ کال دفبروی په میاشت کښی لمړنی تعلیمی دوره پیل کړه اوس اوس دهیواد دپوځی اړوندانو پوځی ښوونه اوروزنه دملی پوځی اکادمی برسیره پر ( مرکز تعلیمی کابل ُ حربی ښونخی او په لس هاوو کورنیوښَونځیو او بهرنیو تعلیمی پوځی موسسو کښی ) روانی دی..
آرپوهنه
آرپوهنه (په انگرېزي: etymology) د ژبپوهنې يوه څانگه ده چې د وييونو ريښې سپړي او آر يې موندي.
وېشنيزه:پوهنه
گوجرات، پاکستان
گوجرات، پاکستان د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 2,51,792 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 18م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
بافادا خلک
بافادایان په انګلیسي... یوه ډله امریقایي وګړي دي ې د ګینه بیساو هیواد ۳,۵ سلنه نفوس جوړوي.
سياهکل ولسوالي
سياهکل ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان سیاهکل)  د ايران د گيلان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د سياهکل ښار دی. دا ولسوالي ۴۶٬۹۷۵ تنه نفوس لري. د سياهکل ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د گيلان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
8 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
حقوق
حقوق (د حق کلمې جمعه د سيزه) ، سيزمان يا سيزګان په فارسي کې د قواعدو ټولګه ده چې د چلند د تنظيمولو لپاره د ټولنيزو يا دولتي ادارو له لارې رامنځته او پلي کېږي. د قانون پوهه د حقوقي قواعدو د تحلیل او تحول علم دی. همدارنګه، قانون د قواعدو او مقرراتو یوه ټولګه ده چې د افرادو ترمنځ اړیکې اداره کوي او له هغې د څار دنده په غاړه لري. حقونه د انفرادي حقونو په توګه د امتیازاتو په مانا تشریح کیږي چې یو شخص يې د یوې ځانګړې ټولنې په وړاندې لري. سیزګان په ملي حقوقي سیسټمونو کې په بېلابېلو لارو رامینځته کیږي؛ د مقننه قوې له خوا د قانون د تصویب یا لغوه کولو له لارې، په اجرائیوي څانګه کې د حکومت د مقرراتو او سرکلرونو په صادرولو، او په قضا کې د قضایي پرېکړو پابندول (دا وروستۍ طریقه په عامو قوانینو کې خورا مهمه ده). شخصي اشخاص هم کولی شي په خپل منځ کې قانوني پابند قراردادونه رامنځته کړي او په ځینو حالتونو کې د متقابل توافق له مخې منځګړیتوب سیسټمونه کولی شي د عادي قضایی پروسې ځای ونیسي. اساسي قانون د هر هېواد د سیاسي نظام په جوړښت کې ډېر ارزښتمن رول لري، او حقوقي نظام په پایله کې سیاست، اقتصاد او ټولنه تشکیلوي او د خلکو ترمنځ د اړیکو لارښوونه کوي.
د نړۍ په هېوادونو کې بېلابېل حقوقي نظامونه موجود دي، خو ډېری يې په یوه لوري روان دي او په ټولیزه توګه په څلورو برخو وېشل شوي چې د اسلامي حقوقي نظام، کامن لا حقوقي نظام، مختلط حقوقي نظام او روم جرمن حقوقي نظام په نومونو یادېږي.
د حقوق پوهنې څانګې
حقوق د اړيکو له مخې په دوو برخو وېشل شوي دي، خصوصي حقوق او عامه حقوق. خصوصي حقوق د افرادو تر منځ اړیکې اداره کوي او عامه حقوق د دولت او ټولنې تر منځ د اړیکو د تنظيم دنده په غاړه لري.
مدني قانون د خصوصي قانون اصلي څانګه ده. سوداګریز قانون، د کورنۍ قانون ، او د فکري ملکیت قانون د خصوصي قانون نورې څانګې دي.
په عامه قانون کې هغه مقررات شامل دي چې د دولت او خلکو تر منځ اړیکې اداره کوي او همدارنګه دولتي اورګانونه تنظیموي. اساسي قانون او اداري قانون د عامه قانون دوه اساسي څانګې دي. که څه هم جزا قانون په تخنیکي توګه د عام قانون یوه برخه ده، دا معمولًا د جلا نظم په توګه ګڼل کیږي.
په منځ کې، ځینې نوې او ځانګړې ساحې لکه د چاپېریال قانون، د نړیوال تجارت قانون، د ناروغانو قانون، د رسنیو قانون، د فلزي قانون، د بیمې قانون، د ټرانسپورټ قانون، د نوټري قانون، د اړیکو قانون، اقتصادي قانون، د کورنۍ قانون، بشري حقونه، او. .. منځ ته راغلی دی.
د اجرایوي ساحې له مخې
"د حقوقو علم د تطبیق د ساحې له مخې په دوو ډولونو وېشل شوی دی ، کورني حقوق او نړيوال حقوق . داخلي قانون د قواعدو مجموعه ده چې یو ټاکلی دولت اداره کوي، او دا د اړیکو په اړه بحث کوي چې کوم بهرني عوامل پکې شامل نه وي. د مثال په توګه، که دوه ایرانیان په ایران کې د پیسو سره معامله وکړي، د دوی اړیکې د ایران د داخلي قوانینو له مخې اداره کیږي. نړیوال قانون هغه مقرراتو او اصولو ته اشاره کوي چې دولتونه یې له یو بل سره په خپلو اړیکو کې کاروي."
تاریخ
د تاریخ په مختلفو دورو کې د حقوقو په ځانګړي تعریف کې ځانګړي ملاحظات څو ځله بدل شوي دي. په ډېرو مواردو کې، د حقونو د یوې ډلې تعریف د نورو ډلو سره په تضاد کې و. په سیاسي ډګر کې چې کله هم له تاریخي اړخه د حقوقو موضوع مهمه وه، د هیوادونو اساسي قانون د افرادو مدني حقونه ټاکل. د تاریخ په اوږدو کې، ډیری حقوقي مفکورې مستند او درجه بندي وې. د خلکو تر منځ په اړیکو کې قانوني تناسب شتون نه درلود، او د یو شخص حقونه د نورو حقونو په پرتله څو چنده زیات وي. د مثال په توګه، د پلار د درناوي لپاره د زوی دنده د پلار د پاملرنې ترلاسه کولو حق د زوی لخوا نه دی تعریف شوی. یا د پاچا مطلق حقوق د ماتحتانو لپاره د متقابل حق تضمین نه کوي. په پرتله، په نویو نسخو کې د حقونو تعریف، لکه د امریکا او فرانسې په انقلابونو کې، په ازادۍ او مساوات ټینګار کوي. د حقوقي سیاسي تاریخ مهم اسناد په لاندې ډول دي:
په جاپان کې، دا شعار لا تر اوسه د 1947 د اساسي قانون په دیارلسمه ماده کې موندل کیږي. همدغه شعار په 1945 کې د هو چی مین لخوا د شمالي ویتنام د خپلواکۍ په اعلان کې وویل شو. په لومړي براعظمګي کانګریس کې، همدغه شعار په یو ډول تکرار شو، د استعماري حقونو په پریکړه لیک کې، په بڼه کې: "ژوند، ملکیت او آزادي". همدارنګه د بشري حقونو په نړیواله اعلامیه کې راغلي: "هر څوک د ژوند، ازادۍ او د فرد د خوندیتوب حق لري". چې بیا د همدې شعار یادونه کوي.
سرچینې
وېشنيزه:حقوق وېشنيزه:د حقوقو وېشنيزه:کاما وېشنيزه:روم وېشنيزه:حقوق او اسلام وېشنيزه:بازار مونده وېشنيزه:اړيکې او قانون وېشنيزه:ژوند او قانون وېشنيزه:اسلامي اړيکې
بیجاګوس خلک
بیجاګوس خلک بیجاګوس قوم د افریقایي هیواد ګینه بیساو ۲,۵ سلنه نفوس جوړوي.
د هیپو آګوستین
د هیپو آګوستین (په لاتیني: Aurelius Augustinus Hipponensis؛ زوکړه: د ۳۵۴ زکال د نومبر ۱۳ مه – مړینه: د ۴۳۰ زکال د اګست ۲۸مه) چې د سپېڅلي آګوستین په نوم هم پېژندل کېږي د رومي شمالي افریقا په نومیدیا سیمه کې د هیپورګیوس لرغوني ښار بربر اصله فیلسوف او د الهیاتو عالم و. د هغه لیکنو په لویدیځې فلسفې او لویدیځ عیسویت پام وړ اغېز درلود او په پاتریستیکي (پلار پېژندنې) دوره کې د لاتینې کلیسا له مهمو پام وړ کلیسايي پلارانو ګڼل کېږي. د هغه په مهمو آثارو کې د خدای ښار (The City of God)، د عیسویت دکتورین (On Christian Doctrine) او اعترافات (Confessions) شاملېږي.
آګوستین په کاتولیک کلیسا، ختیځې ارتدکس کلیسا، لوتري کلیسا ګانو او انګلیکن ټولنه کې د یو سپېڅلي په توګه ګڼل کېږي. نوموړی همدارنګه مخکښ کلیسايي لارښود او د آګوستینیانو د مذهبي فرقې رامنځته کوونکی ګڼل کېږي. د نوموړي د یادونې مراسم د اګست په ۲۸مه، د هغه د مړینې په ورځ ترسره کېږي. آګوستین د وربشو د اوبو د جوړونکو، نقاشانو، الهیات پوهانو او د یو شمېر ښارونو او سقف نشینه قلمرونو ملاتړی بلل کېږي. د هغه افکارو په پام وړ توګه د منځنۍ پېړۍ په نړیوال لرلید اغېز درلود. ډېری پروتستانتان په ځانګړې توګه کالوینېستان او لوتریان نوموړی د ژغورنې او الهي رحمت په برخه کې د خپلو لارښوونو له امله د پروتستانتي اصلاحاتو د الهیاتو پلار بولي. په ټولیزه توګه پروتستانت اصلاح غوښتونکي او په ځانګړې توګه مارتین لوتر نوموړی د کلیسا له لومړنیو غوره پلارانو بولي. لوتر خپله له ۱۵۰۵ زکال څخه تر ۱۵۲۱ زکال پورې د آګوستین سنتونو ته د اړوندو محافلو غړی و.
په ختیځ کې د نوموړي لارښوونې تر ډېره د بحثونو موضوع ګرځېدلې، په ځانګړې توګه د جان رومانیدس له نیوکو سره مخ شوې، خو د ختیځې ارتدکس کلیسا نورو الهیات پوهانو او مخکښانو تر ډېره ګئورګیس فلوروفسکي په پام وړ توګه د هغه لیکنې تائید کړې دي. د فیلیوکه مفهوم (لاتیني: filioque؛ د «زوی څخه» په معنی) ته اړوند د هغه تر ټولو جنجالي دوکتورین د ختیځې ارتدکس کلیسا له خوا رد شوي. د هغه له نورو جنجالي لارښوونو له ډلې څخه د لومړنۍ ګناه، الهي رحم او جبر اړوند د هغه لیدلورو ته نغوته کولای شو. په داسې حال کې چې څرګندېږي په یو شمېر مواردو کې ترې تېروتنه شوې، خو له دې سره هم د یو سپېڅلي (قدیس) په توګه ګڼل کېږي او د ختیځې کلیسا په ګڼ شمېر مخکښانو په ځانګړې توګه یې په ګریګوري پالاماس پام وړ اغېز لرلی. د یونان او روسیې په ارتدکس کلیسا کې نوموړی د جون میاشتې په ۱۵مه نېټه لمانځل کېږي. تاریخ لیکونکی دیارمید ماکولوش لیکلي: «په لویدیځ عیسوي تفکر باندې د آګوستین اغېز په سختۍ سره د اغراق تر کچې رسول شوی؛ یوازې د هغه د خوښې وړ کس، پولس رسول و چې ډېر اغېز یې درلود او لویدیځوال هم تر ډېره نوموړي ته د آګوستین له سترګې ګوري».
مخینه
د هیپو آګوستین چې د سپېڅلي آګوستین یا سېنټ آستین په نومونو هم پېژندل کېږي په نړۍ کې د عیسویت په بېلابېلو فرقو کې خپل ځانګړی ځایګی لري او له همدې امله یې سپېڅلی آګوستین او د فیوضاتو لارښود ګڼي.
آګوستین د نن ورځې د الجزایر هېواد د عنابه ښار بشپ یا لوړ ځایګی لرونکی پادري و.
ماشومتوب او زده کړې
آګوستین په ۳۵۴ زکال کې د نومیدیا رومي ایالت په طاغاست ښارګوټي (اوس مهال د الجزایر هېواد سوق اهراس ښار دی) کې وزېږېد. د هغه مور مونیکا بت پرسته وه او هغه مهال چې د مرګ په بستر کې وه عیسویت یې ومانه. هغه د ناویګیوس په نوم ورور او یوه خور لرله چې اصلي نوم یې اوس ورک دی، خو تر ډېره پورې د پرېپېتوا (Perpetua) په نوم یادېږي.
څېړونکي په دې اړوند یوه خوله دي چې آګوستین او د هغه کورنۍ په شمالي افریقا کې د بربریانو بومي قومي قبیلې ته اړوند و، خو هغوی په شدیده بڼه رومیان شوي و او په کور کې یې هم په ویاړ سره په لاتیني ژبه خبرې کولې. نوموړي په خپلو لیکنو کې د خپل افریقايي میراث، لږ تر لږه د خپلې اصلي جغرافیا او یا هم قوم اړوند یو شمېر اطلاعات وړاندې کړي. د بېلګې په توګه هغه آپولئیوس «زموږ افریقایانو تر ټولو بدنامه»، پونتیسیانوس «زموږ د کلي سړی، چې څرګند دی افریقايي دی» او د مایلو فاوستوس «د افریقايي جنټلمن یا هوښیار» په توګه یاد کړی.
د اوولس کلنۍ په عمر هغه د خپل ښاري رومانیانوس په مرسته قرطاج ښار ته ولاړ څو د بلاغت په برخه کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړي؛ په داسې حال کې چې د هغه کورنۍ دا مالي وړتیا نه لرله په دغه برخه کې د هغه د زده کړو لګښت ورکړای شي. له دې سره چې مور یې ورته نصیحت کاوه، خو هغه په ځوانۍ کې د یوې مودې لپاره د ژوندانه لذت پالونکی سبک درلود او له ځوانو نارینه و سره یې جنسي اړیکې ساتلې او پر هغو یې ویاړ هم کاوه. د دغې چارې د منلو اړتیا د آګوستین په څېر بې تجربه هلکان هڅول څو د خپلو جنسي تجربو د کیسو د جوړولو یا نور دغه ډول کیسو په لټه کې واوسي. د دغه ډول ګڼ شمېر ادعاوو په خوا کې ادعا کېږي چې د آګوستین واقعي جنسي اړیکې یوازې له مخالف جنس یا ښځینه و سره وې.
د اوولس کلنۍ په عمر آګوستین په کارتاژ کې له یوې ځوانې ښځې سره اړیکې جوړې کړې. له دې امله چې مور یې غوښتل هغه له خپلې هم سویه نجلۍ سره واده وکړي، په دې سره دغه ښځه د هغه معشوقه پاتې شوه. مور یې هغه ته خبرداری ورکړی و چې له زنا څخه ځان لرې وساتي، خو آګوستین دغې اړیکې ته ۱۵ کاله دوام ورکړ او له هغې څخه یې زوی، آدئوداتوس (۳۷۲- ۳۸۸ زکال) وزېږېد چې د نوم معنی یې «د خدای ډالۍ» ده؛ هغه د خپلو معاصرینو له خوا د پام وړ ځیرک ماشوم په توګه توصیف شوی. په ۳۸۵ زکال کې آګوستین له ځوانې نجلۍ سره د واده په موخه له خپلې معشوقې سره اړیکې ته پای ټکی کېښود. په داسې حال کې چې هغه کولای شو واده وکړي، خو هوډ یې کړی و چې له ځانه څخه به کشیش جوړوي او له همدغه امله یې هېڅکله واده وه نه کړ.
سورة الأحقاف
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
10 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
سویلي قزاقستان ولایت
سویلي قزاقستان ولایت په قزاقي Түркістан) د قزاقستان هیواد سویلي ولایت دی.
هډپوهنه
thumb|کيڼ|125px|يوه انساني هډوانه هډپوهنه (په انگرېزي: Osteology) د هډوکو ساينسي زده کړه ده. دا زده کړه د وگړپوهنې (په امريکا کې) او لرغونپوهنې (په اروپا کې) د زده کړو يوه وړه څانگه هم جوړوي. هډپوهنه د هډونو، هډوانيزو توکو، د غاښونو د جوړښت، مورفولوژۍ، کړنو، د ناروغيو، رنځپوهنې، د هډجوړېدنې د بهير (له کرپندوکي نه)، د هډوکو د کلکوالي او غښتلتيا، او همدا راز هډوکو ته اړونده د نورو موضوعگانو د زده کړې يو بشپړ ډگر دی. په ورځيني ژوند کې دا پوهه د ساينسپوهانو لخوا په انساني پاتې شونو کې د عمر، مړينې، د جنس، ودې برار او بيالوژيکي پرمختگ په څرک لگولو کې کارېږي.
لارې چارې
په يوې عامې شننې کې دا ټکي شامل دي:
کارېدنه
Osteological approaches are frequently applied to investigations in disciplines such as forensic science, physical anthropology and archaeology, and has a place in research on topics including:
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:هډپوهنه
9 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري د رېوندليک متن
سورة محمد
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
بایرډ رسټین
بایرډ رسټین (/ˈbaɪ.ərd/؛ ۱۹۱۲ مارچ ۱۷مه – ۱۹۸۷ اګست ۲۴مه) د مدني حقونو، سوسیالېزم، عدم تشدد، او همجنس پالانو یا همجنس بازانو د حقونو اړوند ټولنیزو خوځښتونو یو افریقایي الاصله امریکایی رهبر و.
د ژوند په وروستیو کې، سره له دې چې لاهم د کارګرانو د حقونو خوندي کولو په هڅو کې بوخت و، په ورته وخت کې د نورو اتحادیو له رهبرانو سره یو ځای او له ایډیالوژیکي پلوه نوې محافظه کارۍ یا د نوو محافظه کارانو خوځښت ته مایل شو، او (د هغه له مړینې وروسته) ولسمشر رونالډ ریګن د هغه ستاینه وکړه. همدا راز د ۲۰۱۳م کال د نومبر پر ۲۰مه، ولسمشر بارک اوباما هم رسټین ته د ولسمشر له لوري د آزادۍ له مرگ وروسته افتخاري مډال ورکړ.
د ژوند لومړني پړاوونه او زده کړې
رسټین د پنسلوانیا ایالت په ویسټ چیسټر برخه کې د فلورېنس رسټین او ارچي هاپکینز په کورنۍ کې زیږېدلی و، مګر د هغه د مورنۍ نیا او مورني نیکه، جولیا (ډیویس) او جنیفر رسټین لخوا د هغوی د دولسو ماشومانو په ډله کې د نهم ماشوم په توګه لوی شوی؛ او کله چې لوی شو باور یې دا و، چې د هغه بیولوژیکي مور د هغه مشره خور وه. د هغه نیا او نیکه نسبتا بډایه محلي خواړه جوړوونکي (caterers) وو او رسټین یې په یوه لوی کور کې رالوی کړ. جولیا رسټین یوه کوېکره (Quaker) یا د عسوي ټولنې غړې وه، که څه هم هغې د خپل مېړه په افریقایي مېتودیست ایپیسکوپل یا اسقفي کلیسا کې برخه اخیستې وه. نوموړې د رنګین پوستانو د پرمختګ د ملي ټولنې (NAACP) غړې هم وه. د دغې ټولنې مشران لکه ویلیام اډوارډ دوبوییس او جیمز ویلډن جانسن به د رسټین په کور کې ډېری وخت مېلمانه وو. د ژوند په لومړیو پړاوونو کې د همدغو اغېزو له کبله وه، چې رسټین په ځوانۍ کې د نژادي تبعیض یا توکم‌پالنې جیم کرو قوانینو پرضد مبارزه وکړه.
په ۱۹۳۲ کال کې رسټین ویلبرفورس پوهنتون ته شامل شو، چې په اوهایو کې د تور پوستانو تاریخي کالج (HBCU) دی او د AME کلیسا لخوا یې چارې پرمخ وړل کېږي. رسټین د اومیګا پیسي فای اتحادیې په ګډون د پوهنتون په یو شمېر سازمانونو کې فعال و. هغه په ۱۹۳۶ کال کې د یوه اعتصاب له تنظیمولو وروسته له ویلبرفورس پوهنتون څخه وایستل شو او وروسته یې بیا د شیني ایالتي ښوونکو کالج (اوس د پنسلوانیا شیني پوهنتون) کې داخله واخیسته. دغه پوهنتون د ۲۰۱۳ کال په پیل کې رسټین ته د "د انساني ادبیاتو دکتورا" له مړینې وروسته افتخاري ډیګري ورکړه.
رسټین د ملګرو د خدماتو امریکایي کمیټې (AFSC) لخوا د فعالینو د روزنې پروګرام له بشپړولو وروسته، په ۱۹۳۷ کال کې هارلم ته ولاړ او د نیویارک په ښاري کالج کې یې زده کړه پیل کړه. هلته نوموړی د سکاټسبورو ځوانانو (Scottsboro Boys)، په الاباما کې هغه ۹ تنه ځوان تور پوستي چې پر دوو سپین پوستو مېرمنو پر جنسي تیري تورن وو، د دفاع او آزادولو په هڅو کې ښکېل شو. هغه په ​​۱۹۳۶ کال کې د یوې لنډې مودې لپاره له ځوان کمونست لیګ سره یوځای شو، خو وروسته له دغه ګوند څخه نهیلی شو. نیویارک ښار ته له رسېدو سملاسي وروسته، د ملګرو د مذهبي ټولنې (Quakers) د پنځلسمې غونډې غړی شو.
رسټین د بوغ غږ یا ټېنور یو تکړه سندرغاړی هم و، هغه امتیاز چې نوموړي یې له کبله هم د ویلبرفورس پوهنتون او هم د شیني ایالتي ښوونکو کالج دواړو کې د موسیقي بورسونو داخله ترلاسه کړه. په ۱۹۳۹ کال کې، هغه د جان هنري په نوم لنډمهالې موسیقي د ګډې سندرې برخه و چې پاول روبسون یې اصلي ستوری و. د بلوز یا غمګینې موسیقۍ سندرغاړی جاش وایټ هم د سندریزې ډلې غړی و او وروسته یې رسټین ته هم بلنه ورکړه چې د هغه له ډلې "جاش وایټ او کارولینیان" سره یوځای شي. دې چارې رسټین ته دا فرصت برابر کړ چې په ګرینویچ سیمه کې د کافي ټولنې په نایټ کلب کې منظم اداکار شي او خپلې ټولنیزې او فکري اړیکې پراخې کړي. په فیلوشپ ریکارډونو کې څو البومونه چې د هغه سندرې پکې دي، لکه "بایرډ رسټین د روحانيونو د یوه پروګرام سندرې وايي"، له ۱۹۵۰ څخه تر ۱۹۷۰ لسیزې پورې تولید شوي دي.
مړینه او باورونه
رسټین د ۱۹۸۷ کال د اګست په ۲۴مه د یوه سوري شوي اپنډکس له کبله ومړ. د نیویارک ټایمز له لوري د مړینې په خپره کړې خبرتیا کې راغلي: «خپل مسلک ته په کتو سره، ښاغلي رسټین یو ځل لیکلي: 'هغه اصولي عوامل چې زما پر ژوند یې اغېزه وکړه ۱) د عدم تشدد تاکتیکونه؛ ۲) قانوني لارې چارې؛ 3) ډیموکراتیک پروسیجرونه؛ 4) د انسان شخصیت ته درناوی؛ 5) او دا باور و چې ټول خلک سره یو دي.'» د رسټین لس کلن د ژوند ملګری والټر نیګل له هغه څخه په یادګار پاتې شو.
ویل کېږي د رسټین شخصي فلسفې له سوسیالیزم سره د کویکر پاسیفیزم یا آرامي غوښتنې له یوځای کولو څخه الهام اخیستی و (لکه څنګه چې د اې فیلیپ رانډولف له لوري ویل شوي)، او همدا راز د مهاتما ګاندي لخوا مشهوره شوې د عدم تشدد تیوري ده.
ولسمشر رونالډ ریګن د رسټین د مړینې په اړه یو بیان خپور کړ، او د مدني حقونو او "په ټوله نړۍ کې د بشري حقونو لپاره" د هغه د هڅو ستاینه یې وکړه. هغه زیاته کړه چې رسټین "د پخوانیو ملګرو لخوا وغندل شو، ځکه هغه هېڅکله خپل دا باور نه پرېښود چې په امریکا کې لږکي د دوی د انفرادي وړتیا پراساس بریا ته رسېدای شي."
میراث
رسټین د متحده ایالاتو د سوسیال دیموکراتانو د مشر په توګه دنده ترسره کړې، چې په اړه یې واشنګټن پوسټ په ۲۰۱۳ کال کې لیکلي، چې دا "د ډېری نوو محافظه کارانو د راټوکېدو ځای و". فرانسوي تاریخ لیکونکی جسټین وایس هغه د "ښي اړخي سوسیالیست" او "د دویم نسل نوي محافظه کار" په توګه یاد کړی، او هم د ډیموکراتیک اکثریت د ایتلاف (CDM) د مرستیال په توګه د هغه د رول یادونه کوي، چې د اوسني ګواښ کمیټې (CPD) په بیا بڼې ورکولو کې یې رول لرلی.
لاړکانه
لاړکانه د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په سيند ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 2,70,283 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 19م لوی ښار دی. او دا د سيند ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
د کینیا شیلینګ
د کینیا شیلینګ په انګلیسي Kenyan shilling) د کینیا هیواد د پیسو واحد دی. کینیایی شیلینګ د کینیا هیواد د مرکزی بانک لخوا کنټرولیږي.
ټیټ ځمکنی چورلېځ
ټیټ ځمکنی چورلېځ (انگلیسي: Low Earth orbit) د ځمکې شاوخوا د تشیال (فضا) هغې سیمې ته ویل کېږي چې تر ۲۰۰۰ کیلو‌مټره (۱۲۴۳ میله) ټیټ وي. د نړیوال تشیال تمځای (International Space Station) په گډون گڼ‌شمېر تشیالبېړیانې (فضايي بېړیانې) په همدې سیمې کې دننه کابو د ۹۰ دقیقو په اوږدو کې پر ځمکې را څرخي.
سپوږمۍ ته د اپولو پروگرام (Apollo Program) له الوتنو پرته، نورې ټولې بشري تشیال‌الوتنې (human spaceflights) په همدې ټیټ ځمکني چورلېځ کې ترسره شوي دي. تر دې دمه، په بشري تشیال‌الوتنو کې جېمیني ۱۱ (Gemini 11) په دې سیمې کې تر ټولو لوړ تللی دی چې له ځمکې څخه کابو ۱۳۷۴،۱ (۸۵۳،۸ میله) لوړ وو.
قمره اڅکزۍ وکيلي
قمره اڅکزۍ وکيلي Qamar Wakili (name by birth Atzeksei ) د مېرمنو او بشري حقونو فعاله او د پښتو ژبي ليکواله وه. هغه په ۱۹۴۸ ميلادي کال د کندهار ښار د دهخواجې په سیمه کي د غلام دستګير خان اڅکزي په کور کي زيږېدلې وه او د ۲۰۱۹ ميلادي کال د نوامبر په ۸مه نېټه يې د آلمان د کسل ښار په روغتون کي د ورپيښي ناروغۍ له کبله ساه ورکړه. قمره اڅکزۍ د پښتو ژبي د ليکوال محمد سرور وکيلي سره واده وه او ورڅخه يوه لور او يو زوی لري.
زده کړې
قمرې اڅکزۍ وکيلي خپلي لومړنۍ زده کړي د کندهار په زرغونه انا ليسه کي وکړې. هغه وروسته د لوړو زدکړو لپاره کابل ته ولاړه او هلته يې د کابل په پوهنتون کي د ښووني او روزني په پوهنځي کي خپلي زدکړي بشپړه کړې. نوموړې د هغه وخت په کندهار کي یوه له لومړيو نجونو څخه وه چي د لوړو زدکړو له پاره کابل ته ولاړه.
دندې
قمرې اڅکزۍ وکيلي په کندهار کي د مېرمنو د ټولنې مشري په غاړه درلوده. هغې په ۱۹۷۴ د افغان ليکوال محمد سرور وکيلي سره واده وکړ. په افغانستان کي د حالاتو د خرابېدو سره سم يې کورنۍ په ۱۹۸۱ ميلادي کال کي لومړی پاکستان او وروسته په ۱۹۸۲ کال کي جرمني ته مهاجره سوه.
کله چي په افغانستان کي د طالبانو واکمني پای ته ورسېده او د حامد کرزي په دوره کي نوی حکومت ایجاد سو نو آغلې وکيلي افغانستان ته ستنه سوه او هلته يې د کار او ټولنیزو چارو وزارت د مرستیالي په توګه درې کاله دنده تر سره کړه.
آثار
د رسمي دندې تر څنګ او بيا وروسته هم مېرمنې وکيلي د ژوند تر اخرنيو ورځو شپو پوري د افغانستان د مشهورو ورځپانو لپاره علمي مقالې لیکلې. هغې په آلمان کي د ځانګړې کلتوري ټولنې د کار په چوکاټ کي د افغان مېرمنو د ژوند د بهتره کولو په خاطر هڅي کړي او هم يې د کوچنيانو لپاره د الماني ژبي څخه پښتو ته کتابونه ژباړلي دي.
ډبرپوهنه
ډبرپوهنه (په انگرېزي: Lithology) څنگه چې له نوم څخه يې څرگنده ده د ډبرو فيزيکي ځانتياوې، ښکاره ځانگړنې، د وړوکي مايکروسکوپۍ له مخې، لکه رنگ، جوړښت او کيفيت اړونده يوه لنډه يا تفصيلي پوهنه ده.
د ډبرې د یوه واحد ډبرپوهنه د هغې د هغو فزیکي ځانګړنو تشرېح ده چې د ځمکې پر مخ د ډبرو په رګونو، همدا راز په لاس یا اصلي نمونو کې او یا هم د ټیټ میګنیفیکېشن لرونکي یا لږ لویوونکي مایکروسکوپ په مرسته لیدل کېږي. په فزیکي ځانګړتیاوو کې یې رنګ، جوړښت، د دانو اندازه او ترکیب شامل دي. ډبرپوهنه یا لیتولوژي ښايي د دغو ځانګړنو تفصيلي تشرېحاتو ته او یا هم د یوې ډبرې د ناخالصو فزیکي ځانګړتیاوو لنډیز ته وویل شي. په دویمه معنا کې د ډبرپوهنې په مثالونو کې د شګو ډبره، د ډبرې تخته یا سلېټ، تور مرمر یا د چونې ډبرې شاملېږي.
ډبرپوهنه د سیمو تر منځ د نقشې اخیستلو او پیوستون د موخو لپاره په انفرادي لیتوسټراګرافیک یا د ډبرې د چینه پېژندنې په واحدونو کې د ډبرو د سلسلو د فرعي وېش اساس دی. د سایټ یا ساحې د څېړنو په څېر په ځینو استفادو کې ډبرپوهنه یا لیتولوژي د معیاري اصطلاحاتو په کارولو سره تشرېح کېږي چې بېلګه یې د اروپا جیوتخنیکي معیاري "یوروکوډ ۷" دی.
د ډبرې ډول
د ډبرپوهنې یا لیتولوژي نومول د ډبرې د ډول پر بنسټ دي. د ډبرو درې لوی ډولونه رسوبي، اتشفشاني یا ایګنیوس او میټامورفیک دي. ایګنیوس یا اتشفشاني ډبرې په مستقیم ډول له مګما څخه جوړېږي چې د مذاب یا وېلې شوې ډبرې، د ګازونو د محلول او جامدو کرسټالونو یو مخلوط دی. رسوبي ډبرې هم له هغو معدني یا عضوي ذراتو څخه جوړېږي چې د ځمکې پر مخ راټولېږي او کلکېږي. میټامورفیک ډبرې بیا د زیاتې تودوخې یا فشار په شرایطو کې د موجوده جامدې ډبرې د بیا کرسټال کېدو له لارې رامنځته کېږي.
هغه ایګنیوس ډبرې چې د لیدلو وړ منرالي دانې (فنیریټیک ډبرې) لري، د نفوذي ډبرو په توګه ډلبندي کېږي، خو هغه ډبرې چې ښیښه‌يي یا ډېرې دانه لرونکې (افانیتیک) دي، د بېروني ایګنیوس ډبرو په توګه ډلبندي کېږي. نفوذي ایګنیوس ډبرې معمولاً د QAPF ډلبندۍ په کارولو سره طبقه‌بندي کېږي چې بنسټ یې د کوارټز، القلي فیلډسپر، پلجیوکلیس، او فیلډسپاټایډ نسبي محتوا ده. د غیر معمولي ترکیبونو د لرونکو ایګنیوس ډبرو لپاره هم ځانګړې ډلبندۍ شته دي چې الټرامافیک ډبرې یا کاربوناټیټونه یې د بېلګې په توګه یادولی شو. د امکان په صورت کې بېروني ایګنیوس ډبرې هم د منرالونو د محتوا له مخې د بېروني QAPF ډلبندۍ په کارولو سره طبقه بندي کېږي، مګر کله یې چې د معدني ترکیب معلومول غیر عملي وي، بیا ښايي د TAS ډلبندۍ په کارولو سره له کیمیاوي پلوه طبقه بندي شي. دا د سیلیکا او القلي فلزي اکسایډونو د ټولې محتوا یا منځپانګې او نورو کیمیاوي معیارونو پر بنسټ دي.
رسوبي ډبرې هم لا زیاتې له دې اړخه ډلبندي کېږي چې ایا دوی سیلیکلیکسټیک دي او که کاربونیټ دي. سیلیکلیکسټیک رسوبي ډبرې بیا د دوی د دانو د اندازې د وېش او د کوارټز، فیلډسپار، او لیتیک (ډبرې) د ټوټې د نسبي تناسب پر اساس پر فرعي کټګوریو وېشل کېږي. کاربونیټ ډبرې یې بیا د کاربونیټ ډبرې د تشکیلوونکو اجزاوو له مخې د ډنهم یا د فولک ډلبندۍ له طرحو سره طبقه بندي کېږي.
د میټامورفیک ډبرې نومول ښایي د پروتولیت یا د ډبرې د اصلي مادې، معدني ترکیب، جوړښت، یا میټامورفیک مخونو پر بنسټ وي. د جوړښت او یوه پروتولیت پیلیټ (لکه شیل، مډروک) پر بنسټ نوم ورکول د ډبرینې تختې یا سلیټ او فیلیټ د تعریفولو لپاره کارېدای شي. د جوړښت پر بنسټ ورکړل شوي نومونه یې شیست (schist) او ګنیس (gneiss) دي. دا جوړښتونه له سلیټ یا ډبرینې تختې څخه تر ګنیس پورې د میټامورفیزم دوامداره زیاتېدونکې کچه مشخصوي. میټامورفیک مخونه د فشار-تودوخې له هغو ساحو سره تعریفېږي چې ځانګړي منرالونه په کې تشکیلېږي. د میټامورفیک ډبرو نور نومونه هم شته چې ګرین‌شیسټ (میټامورفوز شوی بیسالټ او نورې بېروني ایګنیوس ډبرې) یا هم کوارټزیټ (میټامورفوز شوې کوارټز شګه) یې د بېلګې په توګه یادولی شو.
سوخوی سو-۲۴
سوخوی سو-۲۴ (په روسي کې:Су-24) د جټ برید کونکی او څارونکی شوروی (روسی) الوتکه ده چې د حرکت وړ وزرونه لری. دغه الوتکې څخه د مځکنې هدفونو د منځه وړولو لپاره کار اخیستل کېږي.
ډبرپوهنه
د دانې/کلاسټ اندازه
په ایګنیوس او میټامورفیک ډبرو کې د دانې اندازه په ډبره کې د کرسټالونو د اندازو لپاره یو معیار دی. په ایګنیوس ډبره کې دا د موادو د سړېدو د سرعت ټاکلو لپاره کارېږي: لوی کرسټالونه معمولا د نفوذي (intrusive) ایګنیوس ډبرو ښودنه کوي، په داسې حال کې چې کوچني کرسټالونه ښیي چې ډبره بېرونۍ (extrusive) ده. د ډبرې میټامورفېزم چې تر ډېره له یوه واحد منرال څخه جوړ شوي، لکه کوارټزایټ یا مرمر، کېدای شي د دانو اندازه زیاته کړي (د دانو وده)، حال دا چې د پرې شوې ډبرې میټامورفېزم کېدای شي د دانو اندازه راکمه کړي (سنټیکټونیک ریکریسټلایزیشن).
سوخوی سو-۲۴
تاریخ
د سوخوی سو-۲۴ برید کونکی الوتکه په ۶۰ کلو کې طرح شوه. لمړی الوتنه یی په ۲.۷.۱۹۶۷ کې ترسره شوه او په ۱۹۷۱ کال کې شوروی پوځ د دغی الوتکې څخه په رسمی په ډول د ۱۹۷۲ کال کې کار واخیست. په ۸۰ کلو کې د سوخوی سو-۲۴ الوتکه د نژدې ختیځ او افریکایی هېوادونو ته صادر شوه. په اوس وخت کې دغه الوتکې د روسیې، سوریې، ایران، اوکرایین او لیبیا په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی. شوری اتحاد تقریبًا ۱۴۰۰ د سو-۲۴ الونکې جوړې کړې. دغه الوتکې په ځانگړی ډول د شوروی پوځ لخوا کارېدلې. د ایران – عراق د جگړې په وخت کی شوروی اتحاد ۳۰ الوتکې عراق ته صادرې کړې. په ۱۹۹۱ کال کی کله چي د خلیج لمړنی جگړه پېل شوه نو عراق خپل الوتکې ایران ته ولېږل او ایرانی پوځ دغه عراقی الوتکې ضبط کړې.
ډبرپوهنه
د دانې/کلاسټ اندازه
په کلاسټیک رسوبي ډبرو کې بیا د دانې اندازه د هغو دانو او/یا کلاسټونو قطر دی چې ډبرې تشکیلوي. دا ډبرې ته د نوم ورکولو د سیستم ټاکلو لپاره کارېږي (د بېلګې په توګه، کانګلومېرات یا جوش شوې ډبره، د شګو ډبره، یا د خټو ډبره). د شګو د ډبرو او کانګلومېراتونو په صورت کې چې د دانې د اندازو یوه پراخه لړۍ رانغاړي، یوه داسې کلمه چې د دانې د اندازې محدوده بیانوي د ډبرې په نوم کې زیاتېږي. مثالونه یې د "پېبل کانګلومېرات" او "فاین کوارټز ایرنایټ" دي.
سوخوی سو-۲۴
تاریخ
وېشنيزه:سوخوی الوتکې
ډبرپوهنه
معدنیات یا منرالوژي
په هغو ډبرو کې چې منرالي یا معدني دانې په کافي اندازه دومره په کې لویې وي چې د لاسي لینز په کارولو سره وپېژندل شي، ښکاره منرال پېژندنه یې د تشرېحاتو د یوې برخې په توګه په کې شامله ده. د هغو سلسلو په صورت کې چې احتمالاً د کاربونیټ، کلسایټ سیمینټ ډبرې یا هغه ډبرې چې احتمالي کلسایټ رګونه لري، دا عادي خبره ده چې د رقیق هایدروکلوریک اسید په کارولو او د طبیعي جوش په لټون سره د کلسایټ شتون (یا د کلسیم کاربونیټ نور ډولونه) په کې معاینه شي.
د ډبرې معدني یا منرالي جوړښت یو له هغو مهمو لارو څخه دی چې ډبرې په کې طبقه بندي کېږي. ایګنیوس ډبرې د QAPF طبقه بندۍ یا ځانګړې الټرامفیک یا کاربونیټ طبقه بندۍ په کارولو سره د دوی د معدني موادو له مخې طبقه بندي کېږي. په ورته ډول، میټامورفیک مخونه چې هغه درجې ښیي چې ډبرې په کې له تودوخې او فشار سره مخ شوې او له همدې امله د میټامورفیک ډبرو په طبقه بندي کولو کې مهم دي، په نمونه کې شته د منرال پړاوونو په نظر کې نیولو سره ټاکل کېږي.
سرچينې
وېشنيزه:پوهنه
هډوانه
هډوانه (په انگرېزي: Skeletn) په ژونپوهنه کې يو بيالوژيکي غونډال دی چې يو اورگانيزم ته فيزيکي ملاتړ او جوړښت وربښي.
ډولونه او ډلبندۍ
په ټولگړي توگه هډوانيز غونډال په درې ډولو وېشل شوی - باندنی (اېکسوسکېلېټون = exoskeleton)، منځنی (اېنډوسکلېټون = endoskeleton)، او د ماياتو پر بنسټ جوړ (هايډروسټېټکه هډوانه = hydrostatic skeleton)، خو هايډروسټېټک هډوانيز غونډال له دوه نورو نه په بېل ټولگي کې شمېرل کېږي، او دا په دې خاطر چې دا ډول هډوانه دومره کلکوالی نه لري چې د جوړښتنو سم ملاتړ وکړي.
دا هم وگورۍ
وېشنيزه:هډوانيز غونډال
طارم ولسوالي
طارم ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان طارم)  د ايران د زنجان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د آب‌بر ښار دی. دا ولسوالي ۴۶٬۶۴۱ تنه نفوس لري. د طارم ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د زنجان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
11 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
محمد عالم خان
امير محمد عالم خان (۱۸۸۰-۱۹۴۴ز) كې د مغولي واكمنۍ وروستې امير ؤ، چې په بخارا يې واكمني كوله. كه څه هم بخارا د تزاري روسيې تر واك لاندې وه، خو دې امير وكړاى شول، چې له ۱۹۱۱ز د جنورۍ له درېيمې تر ۱۹۲۰ز ۳۰ اگست پورې خپل امارات پدې ښار كې نه يواځې وساتي، بلكه خپله خپلواكي هم ترلاسه كړي. دا امير د چنگېز خان له نسل څخه ؤ.
وېشنيزه:اميران وېشنيزه:د ۱۸۸۰زوكړې وېشنيزه:د ۱۹۴۴ مړينې وېشنيزه:د ازبكستان تاريخ
شېرشاه رشاد
زوکړه: انجينير شېرشاه رشاد په ١٣٣٩-١١-١٢هـ ل 1961-٢-٢م کال کي د کندهارښار د بابړو کوڅې ته څېرمه په کلاپسيل نومي کوڅه کي ،په يوه تاريخي کور کي چي اوس د زوړ کور په نامه شهرت لري، زېږېدلئ دئ،که څه هم د انجينير شېرشاه رشاد پلار علامه [|رشاد بابا] او د هغه نېکه ګان په بابړو کوڅه کې زېږېدلي دي ،خو د سياسي او اقتصادي اړودوړ له اسيته، دده نېکه ګان و نه توانېدل چي پخپل پلرني کور کي تر اخره پوري پاته سي ،دده نېکه ګان ډېر ماړه او منورين خلګ ول،کله چي په١٩١٧ اکتوبر کي په روسيه کي سوسيالستي انقلاب بريالى سو،نو په افغانستان کي هم اقتصادي بحران رامنځ ته سو،ددې بحران څخه د افغانستان ځيني مشهور سوداګر متاثره سول،پدغو سوداګرو کي يو هم دده نېکه عبد الغفور خان ؤ. دوخت دواکمن اعليحضرت امان الله شاه غازي لخوا فيصله وسوه چي ددغو سوداګرو د پورو د ادايني د پاره بايد ددغو سوداګرو ټول ملکېتونه ضبط سي،دسوداګرو څخه کارېزونه،باغونه،او حتى کورونه هم واخيستل سول،دده دنېکه کور هم ضبط سو،چي وروسته ئې نېکه،انا،او علامه بابا دغه زاړه کور ته ورغلل چي د انجينير شېرشاه رشاد زوکړه پکښې سوې ده. خپله انجينير شېرشاه رشاد په يو داسي سياسي نظام کي زوکړى دى،چي سياسي اواقتصادي شرايط پکښي نېمه ډيموکراټ ول،دده د زوکړي څخه شاوخوا دوه کاله ترمخه په ١٣٣٨هـ ل کال کي په کندهار کي دمخ لڅۍ پر وړاندي ډېر لوى پاڅون وسو ، او د کندهار په ښار کي دوخت د لومړي وزير(صدراعظم)داود خان د حکومت، د ولايتي ادارې پرضد پاڅون وس. خداى بخښلې سردار محمد داود خان په خورا محتاطه او ټيټه کچه د هېواد د (موډرنېزه) کولو پروګرام تر لاس لاندي درلود،خو بغاوتونه پيل شول او دافغانستان حکومت تور لګاوه چي ددې ګډوډيو شاته د پاکستان د استخباراتي دستګاوو لاس ؤ ، د ١٩٦١ کال د اګسټ پر ٢٣ مه نېټه پاکستان په کندهار او ننګرهار کي خپلي کونسلګرۍ وتړلې،د پاکستان لخوا پر افغانستان د پولو تړلو، سره د هېواد سوداګرۍ او صنعت ته خورا دروند تاوان ورسېد، پدې پاڅون او بغاوتو کي د کندهار سېنما چي د  هغه وخت په عصري لوازمو سمبال وه وسوځول سوه، د زرغوني انا د نجونو لېسه او  پر ځينو نورو ښونځيو بريدونه وسول، زده کوونکي او ښوونکي ووهل سول او په دې کار کولو  سره په کندهار کي دبند او کړاوونو لړۍ پيل سول. ځيني کسان فرار ته اړسول اوهمدارنګه د جبري سياستوځيني منفي اغېزې هم په ټولنه کي مسلطې سوې،په هېواد کي ځيني سياسي انګېزې راپورته سوې ،کله چي د١٣٢٧ کال د ثور پر لومړۍ نيټه   په هېواد کي دويښ ځلميانو ګوند جوړ سو،نو د همدې غورځنګ ځيني لومړني غړي بند ته واچول سول او ددې ګوند پر ځينو برخو باندي بنديزونه ولګېدل ،دحقيقت او ورورږغ تر عنوان لاندي چي کومي خپروني د همدې غورځنګ له لاري په کندهار کي خپرېدلې هم بندي اعلان سوې، دې بنديزونو په هېواد كي تاوترېخوالى نور هم د اوج خواته پوري واهه.
زده کړې: انجينير شېرشاه رشاد خپلي زده کړي په ١٣٤٦هـ ل 1967م کال دکندهار په البيروني لېسه  کي پيل کړې،دهمدې کال په نېمائې کي ددوى کورنۍ کابل ته کډه سوه او هلته ئې خپلي ابتدائې زدکړي لومړى په ميرويس هوتکي او بيا په سيدال خان ناصر ښوونځيو کي کړي دي. په ١٣٥٨هـ ل 1979م کال کي د نادرئې ليسې څخه د بکلوريا دسند تر اخيستلو وروسته ئې ددغه کال د کانکور په ازموينه کي ګډون وکړ،اودخپل ذوق سره سم ئې د مځکپوهني رشته د پوليتخنيک په انستيتوت کي انتخاب کړه، او دهغه کال د ٢٢٨٠٠دوه ويشت زره اته سوه محصلينو په آزموينه کي شپږم نمره بريالى او د هغه مهال د آزمويني تر ټولو لوړ امتياز ئې تر لاسه او د روسئې يا پخواني شوروي بورس ته انتخاب سو. تر شپږو کلونو وروسته په ١٣٦٥هـ ل 1986م کال کي د روسئې هېواد د ازېربېکوف پوهنتون د مځکپېژندني د څانګي څخه فارغ او په همدغه کال بيرته خپل وطن ته راستون سو. کله چي د نړۍسترځواک شوروي اتحاد پر افغانستان باندي په ١٩٧٩م کال کي خپل پوځونو بهولې ول،او جنګونو کرار-کرار زور اخيسته نو د انجينير صاحب د فارغېدو سره سم د همدې کال په مني کي د ميخايل ګورباچوپ او رونالډ ريګن تر منځ په يوه غونډه کي د افغانستان پر سر اختلافات نور هم زيات سول، او د ١٩٨٦-١١-٢ انګريزي ورځپاڼي سنډې ټلګراف په يوه اوږده راپور کي ليکلي چي :د امريکا حکومت د افغانستان مجاهدينو ته سټينګر توغندۍ ورکړي دي، ددې توغنديو څخه ٥ داني په ننګرهار کي استعمال سوي هم دي چي دوې اليکوپتري او يوه جنګي الوتکه ئې رانسکوره کړې ده  ،د امريکا په دې عمل سره د روسي ځواکونو بمباريو او ورانيو په افغانستان کي نور هم زور واخيست. په ١٣٧١ه.ل- 199٢م کال کي چي ددويمي سقاوۍ کلونه هم ورته ويلاى سو، انجينير صاحب جبراً اړ سو چي افغانستان پرېږدي ،د افغانستان د پرېښېدو يو لامل ئې شايد د کابل کورنۍ جګړې وې،چي په ١٩٩٢-٤-٢٨ کي پيل سوي وې،محمد اعظم سيستاني د خپل کتاب (مقدمه بر کودتاى ثور) په ٢٠٦ مخ کي ليکي: د ١٣٧٢ کال دمرغومي د مياشتې پر ١١ نيټه له حزب اسلامي او حزب وحدت سره په اتحاد کي د جنبش ملي اسلامي ځواکونو او له اسلامي دولت سره په اتحاد کي د حزب اتحاد اسلامي او حرکت اسلامي ځواکونو تر منځ ناڅاپه جنګ و نښتئ، او د کابل ښار ئې يو ځل بيا پداسي حال کي چي د ژمي ساړه په لوړه کچه کي وه، په اور او وينو کي ډوب کړ،د راډيو ټلوېزون، د ارګ سيمه، هوائې ډګر،د پښتونستان څلورلاره، د نادر پښتون واټ،بالاحصار، دمکرويانو منطقه، د مرنجان غونډۍ، د کابل ژوبڼ،او ځيني نوري سيمي د جنګ تاوده ډګرونه او ميدانونه ول. په دغسي يوه فاجعه کې، چي ژوند ناممکن و، انجينير رشاد د افغانستان تر پرېښېدو وروسته جاپان هېواد ته ولاړ،هلته ئې په شېزوکا انستېتوت کي د جاپاني ژبي او ادبياتو يو کلن انستېتوت ووايه،دهمدې انستېتوت څخه تر فراغت وروسته ئې  پخپل لومړي مسلک کي د GIS(دجغرافيائې انفارميشن سيستم)اړوند کارته و ګمارل سو.
په جاپان کي مصروفيتونه : لکه څنګه چي د انجينير صاحب مسلک مځکپېژندنه وه،او په همدې مسلک کي ئې لوړي زدکړي کړي وې،نو بناً په ١٩٩٧ کال کي ئې د اوګاني سوکريو کمپنۍ سره د GIS سيستم د مسؤل په حيث کار پيل کړ،او دهمدې وظيفي پر چوکۍ پنځه کاله پاته سو. GIS چي د Geographic information system لنډېز دى،دلومړى ځل د پاره په امريکا کي په 1993-94م کال کي اختراع سو  او په ډېره چتکۍ سره ئې نورو پرمختللو هېوادو ته لاره وکړه،په دې سيستم کي د يوه هېواد،ولايت،ښار،ناحئې او حتى د ځينو کورنيو بشپړمعلومات ساتل کيږي لکه څنګه چي GPSد GISنوې بڼه ده ،خو بيا هم په GISسيستم کي د کتابتونو،موزيمو،اولرغونو ځايو پوره معلومات ساتل کيږي. پخوا به نقشې يوازې د کاغذ پر مخ لېکل کېدې،اوس ددې سيستم په کارولو سره په نقشو کي نور معلومات لکه انځورونه او متنونه هم ساتل کيږي او پر مختللو هېوادوکي داسيستم دموزېمو،کتابتونو،او لرغونوځايو دپاره د مالوماتو تر ټولو ښه وسيله بلل کيږي. تر دې وظيفي وروسته د ټوکيو د آسيايې-افريقايې ژبو دپوهنتون دپښتو او پاړسي څانګې دمسؤل پروفيسور نواتا   په بلنه په همدې پوهنتون کي د جاپانيانو د پاره د پښتو ژبي استادونومول سو،په دې پوهنتون کي ئې دتدريس تر څنګ دهمدې پوهنتون دافغانستان پېژندني دکمېسون رسمي غړيتوب هم واخيست. په ١٣٨٠هـل 2002م کال کي جاپانيانو د افغانستان سره د پوهني او روغتيا په برخه کي د يوې کوچنۍ مرستندويه ټولني بنسټ د (كارېز مرستندويه ټولنه)په نامه کښېښود، چي مالي لکښت ئې جاپانيانو پر غاړه واخيست او د افغانستان په هغو ليرو پرتو سيمو کي ئې خلګو ته روغتيائې مرستي رسولې، چي ددولت امکانات به پکښې کم ول، او د هغې مرستندوي تولني مسؤل انجينير صاحب ؤ،چي په کال کي به يو يا دوه ځله افغانستان ته راتلى او خپل كارونه به ئې د نېژدې څارل.......................
د انجينير صاحب کړه وړه : انجينير صاحب شېرشاه رشاد د خپل افغاني او اسلامي کلتور سره نه يوازي داچي مينه لري، بلکې پرځان ئې هم عملي کوي، خصوصاً د کندهار کلتور ئې ډېر خوښ دى، يعني دا چي انجينير صاحب همېشه خامکي غاړه اغوندي. ما چي هر وخت انجينير صاحب لېدلى، دده د کالو ځانګړى انتخاب او د چوټو(ګاولو) خاص سټايل ئې ډېر خوند راکړئ، پدې وروستيو کي په کندهارۍ غاړوکي داسي ډول هم مشهور سوى چي کالر ولري، او پر کالر باندي خامک ورکوي، خو د انجينير صاحب د غاړو سبک پخوانيو ته ورته دى، په يخني کي کورتۍ يا صدرۍ استعمالول هم د انجينير صاحب د شان او درنښت نماينده کي کوي. د تېرو دوو کلونو څخه د انجينير صاحب پر سترګو عينکي هم وينم، شايد د سترګو د دېد کمزورتيائې يو لامل وي.
١ـ د انګليستان زړه سواند او خواخوږى شاعر جورج هارن بايرون. ژباړه ـ ژوندون مجله، څلورمه ګڼه (جدي ـ دلو ـ حوت) نهم کال ١٣٤٩ ل، ١٠ـ ١٤ مخونه ٢ ـ د استاد عبد الروف بېنوا د شعرونو روسۍ ژباړه.ليکنه ـ ژوندون مجله،درېيمه ګڼه(مېزان،عقرب،قوس) نهم کال، ١٣٤٩ ل ٣٠ ـ ٣٣ مخونه ٣ ـ په اشرف البلاد کندهار کي واجب التعظيمه نبوي خرقه .طلوع افغان ورځپاڼه ٤ ـ د پښتو کتابو په خپرولو کي نه پاملرنه او دهغو اغېزې .طلوع افغان ورځپاڼه ٥ ـ د انګرېز د استعماري سياست په وړاندي د ولسونو په راوېښونه کي د قلم او ژبي ونډه کندهار مجله ؟ د مولوي صالح محمد هوتک د پنځوسمي تلينې ياد غونډې ته ٦ ـ رواڼى، لواڼى او لوڼ د اسلم لوڼ و سمينار ته ليکنه. ٧ ـ د ارواښاد ګلبېدار په شاعري کي د الفاظو کاروونه ٨ ـ د تکړه لېکوال او شاعر استاد پنهان د آثارو کتابښود. ٩ ـ ايا سنسکريټ ژبه مړه ده له روسي منابعو څخه ژپاړه ١٠ـ د استاد رفيقي پر ادبي ښکلاوي اثر باندي نظر ١١ـ په نجومو کي د ورځي او کلونو توپېرونه په لمريز او سپوږميز کلنو کي، سباوون مجله، ١٣٦٩ کال، کابل ١٢ـ د البېروني منرالوجيکي نظريات او له اوسنيو منرالوجيکي معيارونو سره د هغو پرتله، د البېروني د زرمي کليزي نړيوال سمينار ته، مقاله ١٣٧٠ کابل ١٣ـ د علامه رشاد په څېړنېزه لاره کي د منابعو او ماخذونو علمي تحليل او تجزيه ،کابل ـ د زمري ١٦ ١٣٨٢ ١٤ـ بلده که بلدى؟د محزون سمينار ته مقاله ١٥ ـ پښتو ادبي انجمن د تاريخ په څپو کي ،کندهار مجله ـ ١٣٩٢ حمل ـ ثور ٣٤ ـ ٣٨ مخونه ١٦ـ د کندهار د معارف پلار ـ مولوي صالح محمد هوتک کتاب باندي سريزه د ١ څخه تر ١٢ مخونو پوري ـ ١٣٨٨ چنګاښ ٢٦ ١٧ـ د افغاني پګړۍ شمله: د عبد النافع ثناء ژباړه  اثر باندي نظر ١٨ـ درسي چپټرونه، لکه لغتپونه، د نړۍ ادبيات، پښتو متون، د څېړني مېتودولوژي او ...... (راټولوونه او اوډنه)
د کتاب په بڼه ١ ـ په افغانستان کي د مينرالي اوبو چينې د انجينير ستانه مير زهير سره ګډاثر ٢ ـ افغاني جاپاني ـ جاپاني مکالمه. ٣ـ د جاپانيانو لپاره د پښتو ژبي د زده کړي لوست، له پروفيسور نواتا سره ګډ اثر، د ټوکيو پوهنتون ٢٠٠٠ م کال تر کار لاندي آثار ١ـ د البېروني (کتاب الجماهير في معرفة الجواهر) پښتو ژباړه ٢ـ راځئ! خپل کندهار و پېژنو را ټولوونه او لنډيز
سفرونه: که د انجينير صاحب سفرونه دافغانستان پر څلورو خواوو باندي ووېشو،نو به داسي ووايو چي د افغانستان شمال خواته ئې ازبکستان،تاجکستان،ترکمنستان،آذربايجان،ارمنستان،ګرجستان  جنوب خواته ئې پاکستان،هندوستان، ختيځ خواته ئې سينګاپور،ټايلند،ماليزيا،جاپان عربي هېوادو ته ئې امارت،قطر،او په اروپائې هېوادو کي ئې روسئې،سپينې روسئې ،اوکراين، فرانسي،او دامريکا متحده ايالاتو ته سفرونه کړي دي. کله چي پر کابل باندي په ١٣٧١هـ ل 1992م کلونو کي د دويمي سقاوۍ داړودوړسيلۍ راوالوتل،دنظارشورا او ځيني نورو اسلامي ګوندونو لخوا د کابل په شاوخوا سيمو کي خپل منځي جنګونه شروع سول،نو په کابل کي د ژوند کولو امکانات کرار-کرارمحدودېده،چي په پاېله کي ئې ډيرى اوسېدونکي د افغانستان پرېښودلو ته اړسول،په دې خلګو کي يوه هم د علامه رشاد بابا کورنۍ وه چي له علامه بابا او د هغه له مېرمني پرته نور اولادونه ئې د لنډي مودې دپاره لومړى کندهار اوبيا پاکستان ته کډه سول. جنګونو داسي زور واخيست چي يوازي په کابل کي شاوخوا ٦٠،٠٠٠ کسان ووژل سول دننه په کابل کي په لکونو انسانان د خپلو کورو پرېښودو ته اړ سول ،نور نو د هغو افغانانو چي بېلابېلو هېوادو ته مهاجر سوې ول،دا اميد وشلېدى چي په افغانستان کي به سوله،ارامي،کراري راسي. انجينير صاحب په ١٣٧٥هـ ل1996م کال کي د پاکستان څخه دخپل مشر ورور ډاکټر خالد رشاد په بلنه جاپان ته ولاړ،هلته ئې خپل ځان بې کارۍ ته ورنکړاو لومړى ئې دجاپاني ژبي او ادبياتو يو کلن انستېتوت ووايه،دده په وينا دا قضاء وه چي دى ئې شاوخوا لس کاله په جاپان کي هستوګن کړ. لکه څنګه چي جاپانيان افغانانو ته ځان خورا نېژدې احساسوي ،او فطرتاً ددوى سره نېژدي اړيکي لري ،نو دده تر فراغت وروسته په همدې هېواد کي په کار کولو مصروف سو....
دويمه برخه
قوم:- د انجينير صاحب قومي نسبت په پښتني قبېلو کي بابړ قبيلې ته کيږي، په بابړو کي بيا د لکي صاحب خان په شجره پوري تړلى دئ. بابړ په شېراڼيو پښتنو کي يوه پښه ده،چي د پښتنو د نسب د شجرو له مخي په سړبني ښاخ پوري نښلي ، نعمت الله هيروي پخپل اثر حيات افغاني کي ليکلي چي شېراڼي يو زوى درلودهغه (چاد) نومېدئ، د چاد درې زامن ول، د اول زوى نوم ئې (دوم) د دوهم زوى نوم ئې (جلواني)او د درېيم زوى نوم ئې (هريپال)ؤ. د (دوم) څلور زامن ول،چي په هغو کي يو بابړ نومېدئ، د بابړو بيا دوه زامن ول چي يو ئې سنځر او بل ئې انځر نومېده. په مهابهارت کتاب ٢٠٦ مخ کي Babhruد يو پهلوان نوم راغلئ او ارنولد فليچر په Conquest highway to Afghanistan کي د بابړانو په اړه داسي ليکي: دا يوه کوشنۍ قبيله ده چي شمېر ئې ٥٠٠٠ )پنځو زرو) تنو ته رسيږي دا قبيله ډېره اسماعيل خان ته نېژدې ميشته ده او مرکز ئې چوډه دئ. بابړان ماړه خلګ دي،درناوى ئې کيږي، ددې قبيلې زياتره پرګنې د ملک او جايداد څښتنان دي او اجارداران ئې پښتانه نه دي،بابړان تعليم يافته خلګ دي،هلته ددوى په باب يوه وينا سته چي په انګليسي متن کي داسي راغلې ده: A Babar fool is a Gandapur sage ژباړه:د بابړو بېعقل د ګنډاپور هوښيار دى.
بابړ د The Pathans په نقشه کي :
بابړ د کسۍ د غره او اباسين (د نورو سندهـ) تر منځ پراته دي،د بابړو د مېني په جنوبي برخه کي کهيتران ،غرب ته ئې سترياڼي او تر سترياڼيو لوړ شېراڼي پراته دي. شمال ته ئې مياخېل او تر مياخېلو لوړ ګنډاپوريان پراته دي،لويديځ ته ئې غرنۍ سيمه چي د تخت سليمان په نامه ياديږي پرته ده. ددغو غرونو له چينو څخه اوبه راوزي چي ددوى کروندې په خړوبيږي. دبابړو څخه د لوېديزو غرونو په لړۍ کي يوه لاره کندهار ته تللې ده،خو دوى زياتره د غوايلرى يا ګوملي پر لاره کندهار ته ځي او راځي. بابړ د شېراڼيو له غرونو څخه تر نورو پښتنو وروسته راوتلي دي،البته سترياڼي تر بابړو لا هم وروسته د دامان سيمي ته راکښته سوي دي. بابړ چي له غرونو را وکوچېدل په چوډه (Chuda) کي مېشت سول، زياتره بابړان سوداګري کوي، د دامان   تر نورو پښتنو شتمن او د هوسا ژوند خاوندان دي،ځيني ئې تر درې لکو ٣٠٠٠٠٠ روپيو پوري نقدي پيسې هم لري،بابړ تر نورو پښتنو نېک چلند او ښه خلک دي. تېمور شاه سدوزي ددوى سردار ته د امين الملک لقب ورکړى ؤ. د کندهار په ښار کي د بابړو څو کوره سته او په سوزني (ارغنداو)کي يو څو کلي سته،په کابل،کنړ او لوګر کي هم بابړ مېشته دي،ددغو بابړو شمېر تر پنځوسوو ٥٠٠ کورو زيات  نه دئ. مهدي فرخ د تاريخ سياسي افغانستان د لومړي ټوک په ٢٠ مخ کي داسي وائي: شېراڼي او بابړ له سړبني پښې دي تقريباً٥٠٠٠ کوره دي،د تخت سليمان په غره او د جودان په علاقه کي مېشته دي. څوکوره ئې په کندهار،کابل،لوګر،سرخرود او جلال اباد کي هم سته،بابړان له ٥٠٠ څخه تر ٦٠٠ کوره بولي او زياتوي چي بابړ،جلواني او هريپال د شېراني پښې څخه دي. اولف کېرو چي د The Pathans کتاب په ١٥ مخ کښي د غلجيو او لوديو کومه شجره کښلې ده،په هغه کي ئې بابړ د مروت فرعي څانګه ښودلې ده،چي د لواڼيو پر لار لودي ته رسيږي. بابړ د شېراڼيو يوه پښه ده ، يوه برخه ئې په شپاړسمه مېلادي پېړۍ کي د تخت سليمان د غرو له شاوخوا څخه د ډېره اسماعيل خان و سيمي ته راشېوه سوه،بله برخه ئې په کسۍ غره کي اوسيږي، اوس هم د کسۍ د غره شاوخوا مځکي ددوى په واک کي دي،مګر دغه بابړان لږ دي او د چوډې له بابړانو سره ارتباط نه ساتي. بابړو چي په دامان کي کومه سيمه نيولې ده،١٨٠ ميله پراخي لري،شمال ته ئې د داربڼ مياخېل اوسي،جنوب ته ئې سترياڼي پراته دي،مځکي ئې جاټ او بلوڅ اجاره داران ور کري، او بابران پخپله سوداګري کوي. لږ څه بابړان پوونده د تاجرانو مله سوي دي،افغانستان او بخارا ته ځي،بابړان باسواده قبيله ده ، د سرحد په قبايلو کي ډېر با ايمانه،ماړه ،د اعتبار وړ او آرامه قبيله ده. د پکتيا په جنوبي څنډه آزره کي هم بابړان سته د ١٣٨٢ل د سنبلې په وروستۍ نيمائې کي ددوى او د حصارک د ناصرو تر منځ د جنغوزو پر يوه ځنګله شخړه وسوه،برابر دوې هفتي په سنګرو کي سره پراته او خزه وه،وروسته دولت يو هئيات ور ولېږه او ددوى تر منځ ئې تېږه   کښېښوله. مانسټوارټ الفنسټون د کابل د سلطنت په بيان کتاب کي د بابړو په اړه داسي ليکلي:- بابړان ښه متمدن قوم دئ، دوئ په سوداګري ښه پوه او په عمومي ډول د دامان په قومو کي تر ټولو شتمن او غوړېدونکي دي او دغه پانګه ددغه ملک لپاره خورا ډېره ده. ددوى خانان ډېر واک لري او دوى په پښتنو قومو کي تر ټولو آرام او تر ټولو رښتني دي،تېمورشاه سدوزي ددوى مرحوم مشر نورمحمد خان بابړ     د امين الملک مقام  ته اوچت کړى ؤ،دى د هغه پاچا ډېر اعتمادي ؤ،د درانيو نه پرته د بل قوم سړي په منصب ډېر لږ وياړل کيږي.
دريمه برخه اولادونه : انجينير صاحب په ١٣٦٧-٩-١١هـ ل 1988-12-1م کي واده وکړ او دهغه واده دثمرې څخه خداى شپږ اولادونه ورکړه،چي په هغو کي ئې درې زامن ويسا، پروټ، پسرلى او درې ئې لوڼي تلوسه،ژمنه،او هڅه  دي، لكه څنګه چي د اولادونو روزنه ستر عزم او پراخه حوصله غواړي او ځيني والدين په كورونو كي د اولادونو د روزني لپاره له بېلابېلو مېتودونو څخه كار اخلي،چي په هغو كي د اولادونو فكري جوړښت،جسمي جوړښت،ښوونه او روزنه،او بالاخره لوړي زدكړي هم راځي. دا چي له نورو سره زموږ اړيکي، مينه او محبت يا دښمني او کرکه تر زياتي اندازې پوري په کورنۍ تربئې (روزنه) پوري اړه لري، د اصولو له مخي د تاندي ځوانۍ او له هغي څخه د پورته دوران ټول چال چلندونه، که ټولنيز وي يا ټولنيز ضد وي، د تېرو تجربو په نتيجه کي منځ ته راځي او دې تجربو ته په پام سره وېلاى سو چي انجينير صاحب د خپلو نارينه اولادونو سره نسبتاً زيږ اود لوڼو سره په عاطفي لحاظ خواخوږي او زړه سوى لري،خپلو  اولادونو ته ژوند، د خپل تېر ژوند د تجربو په شكل ورښئې او ورته وائې چي ژوند كول د درس په شكل نه بلكې د تجربو په شكل دى. د درس د ميخانيكي زده كړي څخه ئې راګرځوي او توصيه ورته كوي چي كلمات،الفاظ،كرښي او جملې بايد كټ مټ حافظې ته ونه سپارل سې،بلكي بايد كوښښ وسي چي لومړى د هر درس په مفهوم ځان پوه كړي او بيا ئې په ذهن كي داسي كښېنوي چي هغه د ژوند تر پايه پوري ورسره وي،او هغه بايد يوازي د آزمويني او د استاد د پوښتني د ځوابولو د پاره زده نه كړي. لكه څنګه چي مخكي يادونه وسوه، ښاغلى انجينير صاحب ډېر مقيد او سختګير سړى هم نه دى،د اسلامي اصولو پر بنسټ خپلو اولادونو ته د دوى د ژوند د ملګري(واده) د پاره فقط اصولي لاره ورښئې، نور انتخاب دوى ته پرېږدي، حتى تر دې اندازې پوري چي د كانكور د آزمويني دپاره هم،انجينير صاحب يوازي د هغه مسلك او ريشتې ځانګړني او خصوصيات ورته بيانوي،نور د پوهنځي انتخاب هم اولادونو ته ورپرېږدي. انجينير صاحب په خپل علم او توان سره خپل اولادونه ترمعقول څار لاندي ساتلي دي،چي په مقابل كي ئې د اولادونو برخورد  هم ډېر سم دى. د انجينير صاحب دغه كاميابه ميتود دى چي مشر زوى (ويسا) ئې سږ ١٣٩٠ه.ل كال د كندهار پوهنتون د انجينيرۍ پوهنځۍ ته په ٣٠٨نومرو كامياب سو، په داسي حال كي چي د كندهار څخه د انجينيرۍ پوهنځۍ ته سږ كال يوازي او يوازي درې کسه كامياب سوي دي،او همدارنګه په لوڼو کي ئې مشره (تلوسه) سږ ١٣٩٠هـ ل کال د کندهار پوهنتون د ښووني او روزني پوهنځي ته کاميابه سوې ده، چي اوس د هندوستان د ډهلي په جامعه ملي اسلاميه يونورسيټي کي په اقتصاد پوهنځۍ کي په درسو بوخته ده، او دا يې دوهم کال دى،دوهم زوى پروټ يې هم د کندهار پوهنتون د انجينيرۍ پوهنځۍ ته کامياب سوى دى،پاته دوې لوڼي (ژمنه او هڅه ) او يو زوى پسرلى ئې په مکاتبو کي په درسونو اخته دي.
وروڼه او خوندي : انجينير صاحب درې وروڼه او پنځه خوندې لري. په وروڼو کي ئې تر ټولو مشر ډاکټر خالد رشاد نوميږي ،چي زدکړي ئې په جاپان کي د طب په برخه کي تر ډوکټورا پوري کړي دي،هلته ئې له جاپانۍ ښځي سره واده کړى دى،يو زوى او څلور لوڼي لري. زوى ئې ميرويس نوميږي او د دوو کال دئ. ډاکټر خالد رشاد اوس د همدې هېواد په کيوتو پوهنتون کي پروفيسوردى،ددې وظيفي تر څنګ د رشاد په نامه خپل شخصي کلينيک هم لري او هلته په جاپان کي استوګن دى.
ډاکټر طارق رشاد : دوهم ورور ئې ښاغلی ډاکټر طارق رشاد نوميږي، چي په کال ١٣٣٥ ل کال د وږي ( جوزا ) په مياشت کي د کندهار په ښار کي زېږيدلی دی. تر څلورم ټولګۍ پوري ئې په اوسنۍ ظاهرشاهي ( چي مخکني نومونه ئې البيروني _ او بيا احمدشاهي وو ) زده کړه وکړه ، وروسته ئې دکابل د جمال مېني لومړنۍ ښوونځۍ او بيا غازي ليسه چي څه موده شيرشا سوري ليسه نوميده ، او نادرئې ليسه کي چي څه موده د عمر شهيد ليسه نوميده تر دولسم ټولګۍ پوري زده کړو ته ادامه ورکړه ، څو په ١٣٥٤ ل کال له نادرئې ليسې فارغ او د کانکور تر ازمويني ورورسته ئې د ننګرهار طب پوهنځی پيل کړه ، کله چي د ١٣٥٨ ل کال په لومړيو کي د اته نيمو مياشتو لپاره سياسي بندي شو تر خلاصيدو وروسته ئې د کابل د طب انستيتوت کي پاتي روغتيايي زده کړو ته ادامه ورکړه او په کال ١٣٦٠ ل کي بيا د يوې مودې لپاره د چارواکو له خوا د روسانو د تيري سره دمخالفت په وجه سياسي بندي شو ، او تر خلاصون وروسته ئې خپلو زده کړو ته دوام ورکړ او په ١٣٦٣ ل کال کي د کابل د طب انستيتوت څخه فارغ شو. ښاغلي ډاکټر طارق رشاد په ١٣٧١ ل کال کله چي د کابل ښار د جمهوريت روغتون دداخله څانګي د ډاکټر په توګه دنده سرته رسول د ستمي ډلي له خوا د دريو مياشتو او شپږو ورځو لپاره د کابل د ولايت د شمالي سرای خواجه په يوه تياره ، نمجنه ، او تنګه سمڅه کي په ګواښ ، تعذيب ، تعجز ، وهلو او ټکولو ، هتکړۍ او بېړيو ، د اتنيکي تعصب او کرکي پر بنسټ دده اتنيکي او توکميزي ډلي (( پښتنو )) او دده ګراني ژبي ( پښتو ) ته په سپکاوي زندان تير کړ. او دهغې ډلي له خوا چي اوس په مرکزي واک کي وسله واله ډله ده. او ددغي کرکي پر بنسټ غواړي د ملي دفاع وزارت او ملي اردو جوړ کړي په توطيه کي ستمي متعصبينو په اصطلاح فرهنګيانو د بېلګي په ډول استاد محب بارش ، چي د شهباز ايرج په مستعار نوم دBBC راډيو د دري څانګي خبريال دی ، او بصير بدروز چي په اصطلاح د تخار د اندراب د پوهنتون د دري ژبي استاد دی لويه ونډه درلوده ، تر خلاصيدو وروسته ئې چي کله ددوی په واکمنۍ کي د تعصب او ستم لمن غوړيدلې وه د ځان لپاره چاپيريال تنګ او له ګواښه ډک وليدی ځکه ئې نو د پرديسۍ لاره غوره کړه او له هغه وخته راپه دې خوا _ له خپلي کورنۍ ( بچيو او مېرمني سره ) د نيدرلند ( هالنډ ) په هيواد کي اوسيږي. که څه هم چي ښاغلی ډاکټر طارق رشاد د روغتيايي چارو ډاکټر دی خو وايي چي ادب او کلتور زما هغه ذوق او ژوند دی چي له کوچنيوالي راسره دی ، اووايي چي زما کورنى چاپيريال زما په ذوق او ژوند کښي لويه ونډه لري چي له کوچنيوالي ئې دې لاري ته هڅولى يم. ډاکټر طارق رشاد چي لا ډاکټر نه و او لا د شپږم ټولګۍ زده کوونکی و پوښتنو ته د سمو ځوابونو په ورکولو سره ئې عکس په ژوندون مجله کي خپور شو ، چي هغه هم دښاغلي ډاکټر طارق رشاد په ادبي او فرهنګي چارو کي مشوق کيدای شي. ډاکټر طارق رشاد دليکنو تر څنګ خوږ شعر هم وايي ، دښاغلي ډاکټر طارق رشاد لومړۍ ليکنه اولومړی شعر په ١٣٥٤ ل کال په ننګرهار مجله کي خپاره شوي دي ، وروسته ئې شعرونه او ليکني نه په پرله پسې توګه بلکي کله ناکله خپرېدې او خپريږي ، او نوموړی وايي چي اوس يي دغه لاره ژوند اوعادت ګرځيدلې ده ، او وايي چي هر نيت چي وکړم عادت مي دغي لاري ته راګرځوي. د يادوني وړ ده چي نوموړي په کابل کي په اوونۍ کښي دوه ځله د افغانستان راډيو د هنر او ادبياتو له خپرونوسره همکاري درلوده. او په ١٣٦٣ ل کال کي د افغانستان د ځوانو ليکوالو اوشاعرانو د ټولني د مرکزي جرګې غړی و.
ناچاپ اثار : ١_ د ٧٠٠ شاوخوا تخيلي ويناوي ( اثر ) ٢ _ شعري ټولګه ٣ _ ژبه ، ادبيات ، او د پښتو ادب لنډ تاريخ ٤ _ تياتر _ ډرامې ، پېښې او نندارې ٥ _ پښتو ژبه او ولسي ادب ليکنه ٦ _ يو شمير نېمګړي څېړنيزي مقالې
درېيم ورور او تر ټولو کشر ئې احمد شا رشاد نوميږي.
کورنۍ شجره:
څلورمه برخه