cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کابل سیټي سنټر
عامه هرکلی
يو شمېر ښاريان استدلال کوي، چې په پلور مرکزونو کې د لوکس هټیو پر جوړولو د پيسو د لګولو پر ځاى بايد د کارخونو په جوړولو پانګونه وشي، چې دا کار به وزګار کسانو ته د کار زمينه برابره کړي.
اختوبينسک
اختوبينسک ( Ахту́бинск ) یو ښار دی چې په روسیه کې موقعیت لري.
سرچينې
وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ښارونه
سايکوپات وګړي
سايکوپات وګړي یا serial killers هغه ډول وګړي دي، چې پرته له کوم ترحمه نورو ته ازار رسوي او له دې ازار رسولو خوند اخلي.
هغه افراد چې ډېر زيات د ارزښتمن کېدو حس لري، زيات په ځان مئين وي، موقت هيجانات او احساسات ورسره مل وي، په ګروپي يا ډله ييزو کړنو کې همدلي له ځانه نه ښکاروي، په ټولنه کې زمونږ او ستاسې په شان عادي ژوند نه کوي، دغه افرادو ته په روان پوهنه يا ارواپوهنه کې سايکوپات Psychopath اشخاص ويل کېږي او serial killer هم بلل کېږي.
د ټولنې هغه خلک چې په چل، فريب، غولونه او ځورونه کې تر نورو وړاندې او مخکې وي، نور تېر باسي، غولوي يې او زجر ورکوي، سایکوپيت وګړي دي.
دغه افراد نور ځان ته په ډېر چل او فريب مايله کوي، حتا تر دې چې مونږ داسې باور هم نه شو کړای، چې دوی به سايکوپيت يا سايکوپات اشخاص وي.
د نړۍ په هرو سلو کسانو کې يو کس په سايکوپات ککړ دی، شايد زمونږ په ټولنه، کورنۍ، ملګرو او ټولګيوالو کې هم ورته کسان شتون ولري.
دوی اکثره د نورو د جسمي، جنسي او ذهني ځورونې خوند اخلي.
د سايکوپات اصطلاح د لومړي ځل لپاره په علمي ډول د هروي کلکلي لخوا په ۱۹۴۱ کې د mask of sanity کتاب کې په کار وېوړل شوه، هروي زياته کړه، يواځې هغه خلک چې جنايت کوي، نورو ته زجر رسوي او له دې زجره خونده اخلي، سايکوپات اشخاص نه دي، بلکې مونږ او تاسې داسې سايکوپات اشخاص هم لرو، چې شايد پورته کړنې هيڅ ترسره نه کړي او په ټولنه کې په عادي ډول ژوند کوي.
تړلې لیکنې
ارواه پوهنه زیګمونډ فرویېډ انسانپوهنه
اکسای، روستوف ولايت
اکسای (په روسي: Аксай ) د روسیې  د روستوف ولايت اد اوکسیسکي ولسوالۍ ښار او اداري مرکز دی.
الاپيوسک
الاپيوسک( Алапа́евск ) یو ښار دی چې د روسیې په الاپيوسک ښاري ولسوالۍ کې موقعیت لري. وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:روسي ښارونه وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:روسي جنرالان
د توکمپالنې (اپارټایډ) پر ضد داخلي مقاومت
په سويلي افريقا کې د توکمپالنې (اپارټایډ) پر ضد داخلي مقاومت د سويلي افريقايي ټولنې د ګڼو بېلا بېلو برخو څخه راپورته شو او د ټولنيزو خوځښتونو او منفي مقاومت څخه نيولې تر چريکي جګړو پورې يې خپلې بڼې غوره کړې. د واکمن ملي ګوند د حکومت پر ضد پراخ اقدام، تر څنګ يې په نړيواله کچه د سويلي افريقا مخ پر زېاتېدو انزوا او اقتصادي بنديزونو دې ته لاره هواره کړه چې د توکمپالنې د پای ته رسېدو پر سر مذاکرات وشي. د توکمپالنې د پای ته رسېدو لړۍ په رسمي ډول په ۱۹۹۰ کال کې پېل او په ۱۹۹۴ کال کې د رايې عمومي حق ورکولو سره په سويلي افريقا کې د ګڼ توکميزو ټولټاکنو په تر سره کېدو سره پای ته ورسېد.
تر ۱۹۷۰ يمو کلونو د خلکو ډله ايزو اعتصابونو او د زده کوونکو لاريونونو دوام پيدا کړ، دا حالت د تور پوستو د بې کارۍ د زياتېدو، د سويلي افريقا په پولو کې د جګړې نه خوښولو، او د تورپوستو د بيدارۍ نوي رامنځته شوي خوځښت له خوا لا پسې پياوړی کړای شو. په ۱۹۷۶کال کې په ظالمانه ډول د سويټو پاڅون ځپلو د تور پوستو فعالينو يو نسل سخت دريځی کړ او په ستره کچه يې د «اومکونټو وي سيزوي» په نوم د افريقايي ملي کانګريس چريکي ځواکونه زيات ځواکمن کړل. له ۱۹۷۶ تر ۱۹۸۷ پورې يادو ځواکونو په دولتي ودانيو، ترانسپورتي کرښو، برېښنا مرکزونو، او نورو ملکي زېربیناوو يوه لړۍ بريالي بمي بريدونه تر سره کړل. د سويلي افريقا پوځ په ګاونډيو هيوادونو کې د افريقايي ملي کانګريس په خوندي ځايونو د بريدونو په تر سره کولو سره ډېر ځله د دې بريدونو ځواب ووايه.
ملي ګوند ګڼې هڅې وکړې تر څو د توکمپالنې نظام کې سمون راولي او پيل يې د ۱۹۸۳ کال د اساسي قانون له ټولپوښتنې وکړ. دې چارې تريکاميرل پارلمان «درې خونيز» متعارف کړ، کوم چې د رنګه پوستکي لرونکو او هنديانو استازولۍ ته هم په پارلمان کې د شتون اجازه ورکړه، خو بيايې هم تور پوستو افريقايانو ته د سياسي حقوقو اجازه نه ورکوله. د دې لانجې په پايله کې د توکمپالنې ضد خوځښتونو او سيمه ايزو ډلو يوه نوې ټولنيزه څپه راپورته کړه کومو چې په سياست کې د يو ملي محاذ، متحد ديموکراتيک محاذ، له لارې خپلې ګټې څرګندې کړې. په ورته وخت کې، د افريقايي ملي کانګريس، پان افريقايي کانګريس او اذانين پيپل اورګنايزيشن چې يو درېيم وسله وال ځواک و، تر منځ داخلي فرقه يي سيالۍ په چټکۍ سره په ګوندي تاوتريخوالي واوښتې؛ ځکه چې درېواړو ډلو د نفوذ لپاره مبارزه کوله. حکومت له دې فرصت څخه ګټه واخسته او په ۱۹۸۶ کال کيې په هېواد کې بېړنی حالت اعلان کړ او له محاکمې پرته يې خپل زرګونه سياسي مخالفين ونيول.
د ملي ګوند له خوا مخ پر زېاتېدونکي بهرني فشار او سياسي ناکرارۍ حالت ته په ځواب ويلو سره، په ۱۹۸۷ کال کې  توکمپالنې ته د پای ورکولو په موخه پټ دوه اړخيز مذاکرات پيل شول. د ۱۹۸۷ او ۱۹۸۹ کلونو تر منځ د افريقايي ملي کانګريس مشران مسئولين لکه ګوين ايمبيکي او والټر سيسولو له زندانه خوشې شول، په ۱۹۹۰ کالکې افريقايي ملي کانګريس او پان افريقايي کانګريس په رسمي ډول د ولسمشر ايف. ډبليو. ډي کليرک له خوا د بندو شويو سازمانونو له فهرست څخه و ايستل شول او نيلسن مانډيلا له زندانه خوشې شو. په همدې کال، «اومکونټو وي سيزوي» په رسمي ډول د سويلي افريقا دفاعي ځواک سره اوربند ته ورسېدل. د ۱۹۹۱ کال جون مياشتې په ۱۷ نېټه د توکمپالنې نور قوانين هم لغو شول او ګڼ ګونديز مذاکرات پر مخ ولاړل تر دې چې د ۱۹۹۴ کال د جون مياشتې په ۱۷ نېټه لومړۍ ګڼ توکميزې ټولټاکنې تر سره شوې.
افريقايي ملي کانګريس
که څه هم دا ګوند له توکمپالنې مخکې رامنځته شوی، وروسته له هغې چې په ۱۹۴۹ کې د زياتو سخت دريځو ځوانانو ټولنه د افريقايي ملي کانګريس د اعتدال خوښي مشرتابه ځای ناستې شوه، دا کانګريس د حکومت لومړی مخالف ځواک وګرځېد. د والټر سيسولو، نيلسن مانډيلا او اوليور تمبو په مشرۍ، چې په دې کال د افريقايي ملي کانګريس ملي اجرائيه مديرانو په توګه ټاکل شوي وو، د ځوانانو ټولنې د سخت دريځ تور ملتپال پروګرام څخه ملاتړ وکړ، په کوم کې چې د انټون ليمبيډي افريقايي نظريات له مارکسيزم سره يو ځای کړای شوي وو. دوی وړانديز وکړ چې تور پوستي واکمن يوازې او يوازې د پراخه وګړيزې هڅې له لارې لرې کېدای شي. د درې اړخيز ايتلاف په اړه د افريقايي ملي کانګريس او د افريقايي ملي کانګريس د ځوانانو ټولنې موخې د افريقايي ملي کانګريس په رسمي ويبپاڼه او دولت کې داسې څرګندې شوي: «دا ايتلاف د ملي ديموکراتيک انقلاب د موخو لپاره د ګډې ژمنتيا، او دې اړتيا پر اساس رامنځته شوی،  تر څو د دې موخو ورهاخوا تر ممکنه کچې سويلي افريقايان سره متحد کړای شي»، د دوی د عملي نيت او د ظلم د پای ته رسولو د هدف په بيانولو سره.
په ۱۹۵۲ کال کې، د پلان جوړونې ګډې شورا، چې د افريقايي ملي کانګريس، سويلي افريقايي هندي کانګريس، او رنګه پوستکي خلکو له کانګريس څخه جوړه وه، د غېر مناسبو قوانينو پر ضد د مخالفت لپاره پر يوې طرحې موافقه وکړه. دوی لومړي وزير ډي. ايف. مالان ته ليک واستاوه او له هغه يې وغوښتل چې د ډلو د سيمو، د بانټو اداري او نور تصويب شوي قوانين لغو کړي. دوی ګواښ کړی و چې د دې غوښتنې د رد په حالت کې به د مخالفت له هڅو سره مخ شي. مالان شورا د ار اوسېدونکو چارو ادارې ته راجع کړه او ګواښ يې وکړ چې له بدخويه سره سخت چلند وکړي.
د ۱۹۵۲ جون په مياشت کې د اقداماتو پروګرام د مخالفت له هڅو سره پيل شو. د قوانينو په مخالفت سره دې سازمان هيله درلودله چې د پراخو نيولو لړۍ ته به هڅول وکړي او په دې ډول به حکومت تر فشارلاندې ونيسي. د غرمې د يوولس بجو څخه وروسته ګرځبنديز پر مهال مانډيلا د پنځوس نارينه وو يوه ډله په جوهانبرګ کې د سپين پوستو په کوڅه کې رهبري کړي، په کومه کوڅه کې چې د تور پوستو شتون بند و. داډله ونيول شوه، خونور ټول هيواد د ا بېلګه تعقیب کړه، دوی په هغو سيمو کې وګرځېدل چې يوازې د سپين پوستو لپاره ځانګړې شوې وې. د ۱۹۵۲ په سپتمبر کې د دې هلو ځلو د اوج پر مهال، په ۲۴ بېلا بېلو ښارونو کې له ۲۵۰۰ څخه زيات خلک د بېلابېلو قوانينو د مخالفت له کبله ونيول شول. شپږ مياشتې وروسته افريقايي اوهندي کانګريسونو پرېکړه وکړه چې د بلواګانو، اعتصابونو او پر ګډونوالو د سختو سزاګانو له کبله داهڅې ودروي. د دې هلو ځلو په اوږدوکې شاوخوا ۸۰۰۰ تور پوستي او هندي خلک بنديان شول؛ په ورته وخت کې، د افريقايي ملي کانګريس غړي له ۷۰۰۰ څخه ۱۰۰۰۰۰ ته پورته شول، او د هڅو په پيل کې د فرعي وېش ډلو شمېره چې ۱۴ وه په پای کې ۸۷ ته ورسېده. په مشرتابه کې هم بدلون راغلو: د دې هڅو له پای ته رسېدو ډېر ژر، البرټ لوتولي د افريقايي ملي کانګريس د نوي مشر په توګه وټاکل شو.
نيپالي ژبه
نیپالي(नेपाली) یوه اندو-آریایي ژبه ده، چې د آریایي ژبې یوه برخه ګڼل کيږي، یانې د سنسکرت يوه څانګه ده، چې د نیپال رسمي ژبه ده. دا د هند یو له رسمي ژبو څخه هم ده. دا ژبه په هند، نیپال، بوتان ، میانمار ، هانګ کانګ ، انګلستان او د نړۍ په ګوټ ګوټ کې ویل کیږي چېرې چې نیپالیان ژوند کوي. نیپالي د هند په سکم کې، په لوېدیځ بنګال کې دارجیلینګ او د آسام په ډېری سیمو کې هم ویل کیږي.
په تاریخي لحاظ دغه ژبه د خ(کهاس کورا) په نوم یادیږي. وروسته د "ګورکهالي" یا "ګُرکهالي" په نوم یاده شوې. نن ورځ دا د "نیپالي بهاسا" په نوم یادیږي.
د ويناوالو شمېر
د ۲۰۱۱ کال د سرشمیرنې او سرشمیرنې له مخې، ۴۴.۶ سلنه نیپالیان د خپلې سیمه ییزې ژبې په توګه نیپالي خبرې کوي. او شاوخوا 17 ملیونه په نیپال کې دننه او 42 ملیونه په ټوله نړۍ کې نیپالي خبرې کوي.
نیپالي غږونه
نیپالي 11 واولونه لري، چې 6 یې نيمه غږونه (واولونه) او 5 یې واولونه دي. ټېلډا <<~>> سمبول په شعري سورونو کې کارول کیږي.
تړنې
سانچہ:Interwiki Nepali سفری راہنما منجانب ویکی سفر
وېشنيزه:نيپالي ژبه وېشنيزه:اريايي ژبې وېشنيزه:هندي ژبې
الکوليزم
الکوليزم (الکول روږدیتوب) د هر ډول الکولي مشروباتو څښاک دي چې رواني یا فزیکي روغتیایي ستونزې رامنځته کوي، خو د الکوليزم د اصطلاح په تعریف کې اختلاف دې.
د الکول ډېر مصرف کولی شي د بدن ټولو سیسټمونو په ځانګړې توګه دماغ، زړه، ځيګر، پانقراص او د معافیت سیسټم زیانمن کړي. دغه راز د الکول څښل کولی شي رواني ناروغیو، خمري هذیان (د نشه وخت کې اوتې بوتې ویل)، Wernicke–Korsakoff syndrome، د زړه د ضربانو نامنظم کېدل ، د معافیت سیسټم ضعیف عمل کول، د ځيګر التهابي کېدل او د سرطان خطر زیات کړي. دغه راز د امیندوارۍ پرمهال د الکول څښل د جنین د سپیکټرم اختلالاتو (یو ډول راوني اختلال دی) لامل کیدی شي. دغه راز ښځې د نارینه وو په پرتله د الکول ناوړه اغېزو په وړاندې ډېرې حساسې دي او لامل یې هم د دوی د بدن کم وزن، د الکول میټابولیز کولو لږه وړتیا او د بدن د غوړو لوړه سلنه ده. په لږ شمیر خلکو کې چې د اوږدې مودې لپاره له الکولي مشروبات نه زیاته ګټه اخلي د ادراکي نیمګړتیا او عقلي زوال سره مخ کېږي.
چاپېریال او جینیټیک د الکولیزم د زیاتېدو دوه لاملونه دی، چې د خطر نیمایي برخه هر یو ته منسوب کیږي. دغه راز خپګان  او د تشویش په ګډون اړونده اختلالات هم د الکوليزم په زیاتېدو کې مهم عوامل ګڼل کېږي، ځکه چې د الکول څښل کولی شي په لنډمهاله توګه د تشویش کم کړي. دغه راز هغه څوک چې مور او پلار یا وروڼه یې الکول مصرفوي له درېیو نه تر څلور ځله ډېر احتمال لري چې دوی هم په الکول روږدي شي. دغه راز د الکولو مصرفولو چاپیریالي عوامل کې ټولنیز، کلتوري او د چلندي اغېزې شاملې دي. همدارنګه د خپګان او د تشویش لوړه کچه، ارزانه بیه او الکولو ته اسانه لاسرسۍ د الکولیزم خطر زیاتوي. همدارنګه له طبي اړخه په الکولو روږدي کېدل فزیکي او رواني ناروغي ګڼل کیږي.
د الکولیزم د مخنیوي لپاره باید د الکول خرڅلاو محدودو شي (په ځانګړې توګه هغه کسانو ته چې قانوني سن یې نه وي پوره کړۍ)، د الکولو د بیې زیاتولو په موخه پر الکولو مالیه ولګولو شي او روږدو کسانو ته دې زده کړې او درملنې چمتو شي.
د روغتیا نړیوال سازمان اټکل کړی چې تر ۲۰۱۶ز کال پورې په ټوله نړۍ کې ۳۸۰ میلیونه خلک په الکولو روږدي شوي دي (چې ۵.۱ سلنه یې له ۱۵ کلنو نه ډېر عمر لري) چې په الکولو باندې د روږدو کسانو شمېر په متحده ایالاتو کې د ۲۰۱۵ز کال پورې نږدې ۱۷ میلیونه (۷سلنه) لویان او ۰.۷ میلیونه (۲.۸ سلنه) له ۱۲ نه تر ۱۷ کلنۍ پورې عمر لري. دغه راز په الکولو روږدي کېدل د نارینه وو او ځوانانو ترمنځ ډیر عام دي، چې له جغرافيايي پلوه يې تر ټولو ټيټه کچه په افريقا کې (۱.۱ سلنه) او لوړه کچه يې په ختيځه اروپا کې ده (۱۱ سلنه). دغه راز په ۲۰۱۳ز کال کې الکوليزم د ۱۳۹،۰۰۰ کسانو د مړینې لامل شوی، چې دا د ۱۹۹۰ز کال په پرتله چې په کې ۱۱۲،۰۰۰کسانو نه ډېر خلک مړه شوي وو زیات دی. داسې انګېرل کېږي چې په ټوله نړۍ کې ۳.۳ میلیونه مړینې (د ټولو مړینو۵.۹ سلنه) د الکولو له امله دي. الکول څښل د یو کس عمر شاوخوا لس کاله کموي.
د الکول مصرف لنډمهاله اغېزې
په کافي اندازه څښل په وینه کې د الکول غلظت (BAC) له ۰.۰۳-۰.۱۲ سلنې لامل کېږي چې دا په عمومي ډول د روږدي کس په خلق کې ښه والۍ او د احتمالي خوښۍ (د خوښۍ احساس) لامل کیږي همدارنګه پر ځان باور او ټولنیز وړتیا وده کوي ، خپګان او تشویش کموي ، په مخ کې سوروالی پیدا کېږي او ضعیف قضاوت کول یې نښې دي. دغه راز له ۰.۰۹ نه تر ۰.۲۵ سلنې پورې BAC د سستۍ، بې خوبۍ، د توازن ستونزې او د لید د تیاره کېدو لامل کېږي. له ۰.۱۸ نه تر ۰.۳۰ پورې BAC د ژورې ګډوډۍ، د وینا کمزورتیا (د بېلګې په توګه سپکې وینا)، ړنګ بنګ کېدل، سر درد، او د کانګې سبب ګرځي. همدارنګه له ۰.۲۵ نه تر ۰.۴۰ پورې BAC د مغشوشتیا، بې هوښۍ، د حافظې کمزوري کېدل، کانګې (چې دې وخت کې مړینه کېدای شي د بې هوښۍ په وخت کې د کانګې په تنفس کولو سره رامنځ ته شي) او تنفسي ستونزو (د ژوند تهدید کېدل) لامل کیږي. له ۰.۳۵ نه تر ۰.۸۰پورې BAC د کوما (بې هوشي)، د ژوند ګواښونکي،  تنفسي ستونزوې او احتمالا د وژونکي الکول مسمومیت لامل شې. دغه راز د ټولو الکولي مشروباتو په څېر د الکول څښل هم د موټر چلولو، الوتکې چلول او یا د درنو ماشینونو چلول پر مهال د حادثې خطر زیاتوي، چې ډېری هېوادونه د نشې وخت کې د موټر چلولو لپاره جریمې لري.
د الکول مصرف اوږدمهاله اغېزې
د ښځو لپاره په ورځ کې له یو ځل نه زیات څښاک او د نارینه وو لپاره په ورځ کې له دوه ځلو نه ډېر څښل د زړه ناروغۍ، د وینی لوړ فشار، زړه ټکان او د سکتې خطر زیاتوي، چې د الکولو ډیر مصرف سره خطر نور هم زیاتیږي کوم چې کېدای شي د تاوتریخوالی یا د پیښو په بڼه وي. داسې انګېرل کېږي چې هر کال شاوخوا ۳.۳ میلیون مړینې (د ټولو مړینو ۵.۹سلنه) د الکول له امله دي، چې الکوليزم د یو کس د عمر شاوخوا لس کاله کموي دغه راز د الکول څښل په متحده ایالاتو کې د وخت نه مخکې د مړینې درېیم لوی لامل ګڼل کېږي. همدارنګه د الکولو اوږدمهاله مصرف د یو شمېر فزیکي نښو لامل کیدی شي پشمول د ځيګر التهابي کېدل، د پانقراص التهابي کېدل، مېرګي، الکول له امله د عقل زوال ، د زړه ناروغي، د تغذیې کمښت ، د معدې زخم، جنسي ضعف او په پایله کې وژونکي کېدای شي. په نورو فزیکي اغیزو کې د زړه د ناروغۍ خطر، د الکولي ځیګر ناروغۍ او ډېری سرطانونه شامل دي. دغه راز د دوامداره الکول څښلو په پایله کې مرکزي عصبي سیسټم او محیطی عصبي سیسټم ته زیان پېښ شي.
ښځې د نارینه وو په پرتله په چټکۍ سره د الکولو مصرف اوږدمهاله اختلالاتو سره مخ کېږي، چې په ښځو کې د اوږدمهاله اختلاط کېدای شي د دماغ، زړه او ځيګر زیانونه او د سینې سرطان وي. سربیره پردې د وخت په تیرېدو سره ډېر څښل په میرمنو کې د زیږون فعالیت باندې منفي اغېزه لري او د تناسلي اختلالاتو لامل کیږي لکه د انوولیشن، د تخمو کمېدل، د حیض دورې کې ستونزې یا بې نظمۍ پیدا کېدل. دغه راز د الکول مصرف معمولا د ښځو په وینه کې د الکول لوړ غلظت (BACs) لامل کیږي ځکه چې میرمنې عموما لږ وزن لري او د بدن غوړ لوړه سلنه لري
غوسه
غوسه
ژباړه: استاد هجرت الله اختیار لیکواله: NIDA ISHAQUE
ماډل ارګانېزم
ماډل ارګانېزم چې په لنډه توګه د ماډل په نوم هم یادېږي، یوه غیر انساني ژوندۍ نوعه ده چې په پراخه کچه پر ځانګړو بیولوژیکي ښکارندو د پوهېدو لپاره مطالعه کېږي او د مطالعې او څېړنې له لارې تمه دا وي چې په ماډل ارګانېزم کې شوي کشفونه به د نورو ژوندیو موجوداتو یا ارګانېزمونو د کړنچارو په اړه پوهاوی رامنځته کړي. ماډل ارګانېزمونه په پراخه کچه د انساني ناروغیو د څېړلو لپاره کارېږي، په ځانګړې توګه کله چې پر انسان ساینسي تجربه ناشونې یا غیر اخلاقي وي. دا ستراتیژي د ټولو ژوندیو موجوداتو د ګډ نسل او د تکاملي دورې په اوږدو کې د میټابولیکو او وده‌ییزو لارو د څارنې او جینیټیک موادو په مرسته شونې کېږي.
غوسه
موږ ته به ویل کېدل چې غوسه، هوس، لېونتوب، حرص، وېره او … ټول شیطاني ځواکونه دي چې باید ورته تسلیم نه شو او ورسره مقابله وکړو. زه نن غواړم د یو شیطاني ځواک! په توګه پر غوسه له تاسې سره خبرې وکړم.
ماډل ارګانېزم
د ماډل ارګانېزمونو څېړنه ښایي معلوماتي وي، خو له یوه ارګانېزم څخه بل ته د تعمیم یا عمومي کولو پر وخت باید پاملرنه وشي.
غوسه
کله چې موږ په خپل داخل کې ناست شیطان او د هغه شیطاني ځواکونو ته بد رد ووایوو او په اصطلاح بې عزته یې کړو، نو دا شيطان ځي او زموږ په لاشعور Subconscious کې او د ډېر سپکاوي او بې عزتۍ په صورت کې نااشنا ذهن Unconscious Mind کې چې هلته له لاشعور څخه هم ډېره تیاره ده، پټېږي، او د بدل اخیستو لپاره د موقع په انتظار وي. موږ چې پر شيطان څومره غوسه، لعنت و ذلت ویلای وي، زموږ دماغ هڅه کوي چې زموږ دغه شيطان او شيطاني ځواک د لاشعور او نااشنا ذهن په ژورو تیارو کې ښخ کړي. خو پوښتنه دا ده چې آیا په دې رټنې او ترټنې او په دې تیارو کې ښخېدو سره موږ له دې شيطان څخه خلاصی مومو؟ آیا زموږ دغه شیطاني احساسات په دغو تورو تیارو کې ښخېدو سره له منځه ځي؟
ماډل ارګانېزم
ماډل ارګانېزمونه د انساني ناروغیو په څېړنه کې دا شونتیا رامنځته کوي چې یوه حقیقي انسان ته د کوم زیان له رسېدو پرته د ناروغۍ پروسه په ښه ډول درک شي. غوره شوې نوعې معمولاً د انسانانو لپاره ټاکل شوي ټیکسونومیک یا ډلبندیز مساوات پوره کوي، تر څو د اړتیا په صورت کې د ناروغۍ یا د هغې درملنې ته په داسې طریقه غبرګون وښيي چې د انسان له فزیولوژۍ سره ورته وي. که څه هم په یوه ماډل ارګانېزم کې بیولوژیکي فعالیت په انسانانو کې هماغسې اغېز نه تضمینوي، خو ډېری درمل او د انساني ناروغیو درملنه تر څه حده د څارویو د ماډلونو د لارښوونو له لارې رامنځته کېږي.
غوسه
غوسه یو داسې احساس دی چې انسانان یې په جنسیت پورې تړي. یو جنس پر ځان غوسه کول او د غوسې ښکاره کول واجب کړي دي، د دې جنس غوسه د هغه د ځواکمنتيا ښودنه ده. د انسان دا جنس چې غوسه یې خپله خاصه ګرځولې، له مقابل جنس نه هیله لري چې هغه باید غوسه ونه کړي، که څه هم هغه دې د غوسې په اور کې سوځي، خو دا چې غوسه کول یې خاصه نه ده، باید ویې نه کړي.
زه، شخصاً، غوستې ته له یوې مختلفې زاویې څخه ګورم. په دې کې شک نه شته چې په ټولو شيطاني ځواکونو کې ډېره زیاته توانايي موجوده وي. په همدې خاطر ورسره جنګېدل هوښیارتیا نه ده او کله چې یو شيطاني ځواک ستاسې د وجود برخه وي، کله یې چې ستاسې په اندرون کې ځای نیولی وي،‌ نو هغه سره به جګړه څنګه کوئ، آیا له ځان سره جګړه ممکنه ده؟
یو شی دی، چې که موږ له شیطاني ځواکونو یا ځان سره جګړه نه شو کولای، خو دا توانايي لرو چې شيطاني ځواکونه په خپل کنټرول کې راولو او زده کړو چې څنګه ترې د خپلو موخو لپاره ګټه واخلو.
ماډل ارګانېزم
د ناروغیو د ماډلونو درې اصلي ډولونه شته دي: هومولوګ یا همڅېره، اسومورفیک یا هم‌نوعه، او پرېډیکټیو یا پیشبینانه. هومولوګ حیوانات له هغو انسانانو سره چې هماغسې ناروغي ولري، سره ورته لاملونه، نښې او د درملنې لارې چارې لري. اسومورفیک حیوانات هم له یو بل سره مشابه نښې او درملنه لري. پرېډیکټیو یا د وړاندوینې ماډلونه بیا یوازې په څو اړخونو کې له یوې ځانګړې انساني ناروغۍ سره ورته دي، مګر د ناروغۍ د یو شمېر ځانګړتیاوو د میکانیزمونو په اړه د جلا کولو یا قرنطین او وړاندوینې په برخه کې ګټور دي.
ګڼ ماډل ارګانېزمونه شته دي. د مالیکولي بیولوژۍ لپاره له لومړنیو ماډل سیستمونو څخه یو یې باکتریایي «ایسچریچیا کولي» (Escherichia coli) دی چې د انسان د هاضمې د سیستم یو عام عنصر ګڼل کېږي. یو شمېر باکتریا ویروسونه (bacteriophage) چې «E. coli» ککړوي یا عفوني کوي هم د جین جوړښت او د جین تنظیمولو د مطالعې لپاره خورا ګټور دي (د بېلګې په توګه Lambda او T4 فېجونه). که څه هم دا بحث شته دی چې ایا باکتریوفیجونه د ژوندیو موجوداتو یا ارګانېزمونو په توګه ډلبندي شي که نه، ځکه دوی مېتابولیزم نه‌لري او د تکثیر لپاره د کوربه حجرو په کړنچاره پورې تړلې وي.
غوسه
زه غوسه د طبیعي نفتو په څېر ګڼم. که دا نفت اول وپېژندل شي، بیا په سمه طریقه استخراج شي او د کارولو لپاره تنظیم شي، نو انسان به پرې ډېر شتمن شي.‌ غوسه هم د دغسې نفتو یو ډول ده او که کنټرول شي، نو انسان پرې شتمن کېدای هم شي.
د غوسې د ښکاره کېدا لومړی حالت:
ماډل ارګانېزم
ماډل ارګانېزمونه د ژوند له ټولو دریو حوزو او ویروسونو څخه اخیستل شوي دي. بېلګې یې ایسچریچیا کولي، د ډوډۍ خمیره، دT4 فېج ویروس، د میوو مچۍ، ګل لرونکی نبات، ازمایشي موږک یا خوګچه، او موږک دي.
تاریخچه
په څېړنو کې د څارویو د کارونې تاریخ لرغوني یونان ته رسېږي چې ارسطو (۳۲۲-۳۸۴ قبل المیلاد) او اراسیستراتوس (۲۵۸-۳۰۴ قبل المیلاد) په کې لومړني پوهان وو چې په ژوندیو حیواناتو یې تجربې ترسره کړې دي. د ۱۸مې او ۱۹مې پېړیو په اکتشافاتو کې د «انتوان لاووازیه» له لوري په کالوریمیټر کې د ازمایشي موږک یا خوګچې کارول شامل وو تر څو ثابته کړي چې تنفس د احتراق یوه بڼه ده او «لويي پاستور» بیا په ۱۸۸۰یمه لسیزه کې په پسونو کې د انتراکس یا تور زخم په کارولو سره د ناروغۍ د میکروب تیوري وړاندې کړه.
غوسه
دا د هغو خلکو حالت دی چې غوسه یې په لاشعوري توګه ځپل شوې وي. دا زیاتره په ښځو کې موندل کېږي. (په ځینو نارینه وو کې هم غوسه ځپل شوې وي) هغه خلک چې د غوسې په مقابل کې د توانایۍ په دغه حالت کې اوسي،‌ هغوی ته په سايکولوژیکي لحاظ Passive Agressive وايي.‌ ښځې زیاتره په کورونو کې یو بل باندې د دغسې دردېدلې یا ځپل شوې غوسې اظهار کوي، دا ډول خلک په ښکاره ډول د خپلې غوسې او ځپل شویو احساساتو څرګندونه نه شي کولای، دا ډول انسانان د خپلو ځپل شویو احساساتو له خوا له دننه څخه خوړل کېږي. که تاسې د دې لېول خلک یاست، نو سمدستي په خپل اندرون کې مرور او رټل شوی شیطان راویښ کړئ، ورسره وګورئ او خبرې ورسره وکړئ. هغه کوټه چې تاسې په کې خپل دغه شيطان (غالباً له ماشومتوب راهیسې) تړلی دی،‌ خلاصه کړئ چې هغه ترې راووځي، په تازه هوا کې ساه واخلي.
ماډل ارګانېزم
تاریخچه
د نولسمې پېړۍ په وروستیو کې «ایمیل وون بیرینګ» د ډیپتیریا زهر جلا کړل او په خوګچه یا ازمایشي موږک کې یې اغېزې وښودلې. هغه په ​​​​حیواناتو او بیا په انسانانو کې د ډیپتیریا پر وړاندې د انټيټوکسین رامنځته کولو ته اقدام وکړ چې په پایله کې یې د معافیت یا خونديتوب عصري مېتودونه رامنځته شول او ډیپتیریا یې تر ډېره حده د ګواښونکې ناروغۍ په توګه پای ته ورسوله. د ډیپتیریا انټيټوکسین په ایډیتاروډ نسل کې مشهور دی چې د ۱۹۲۵ په "serum run to Nome" کې د انټيټوکسین رسولو وروسته ماډل شوی. د ډیفتیریا انټيټوکسین په تولید کې د حیواني مطالعاتو بریا هم په متحدو ایالتونو کې د شلمې پېړۍ په لومړیو کې د څارویو له څېړنې سره د مخالفت د کمېدو لامل بلل کېږي.
غوسه
(د غوسې د لومړني حالت په اړه زه ډېر معلومات نه لرم، ځکه چې زه خپله زیاتره دویم حالت تجربه کوم او په دې حالت کې اوسم. ما هېڅکله د خپلې غوسې په اظهار کې کنجوسي نه ده کړې، او زیاتره ترې تاواني شوې هم یم.) زیاتره نارینه په دې دویم حالت کې اوسي.
ماډل ارګانېزم
د کارونې ځایونه
ګڼ ماډل ارګانېزمونه شته دي. د مالیکولي بیولوژۍ لپاره له لومړنیو ماډل سیستمونو څخه یو یې باکتریایي «ایسچریچیا کولي» (Escherichia coli) دی چې د انسان د هاضمې د سیستم یو عام عنصر ګڼل کېږي. یو شمېر باکتریا ویروسونه (bacteriophage) چې «E. coli» ککړوي یا عفوني کوي هم د جین جوړښت او د جین تنظیمولو د مطالعې لپاره خورا ګټور دي (د بېلګې په توګه Lambda او T4 فېجونه). که څه هم دا بحث شته دی چې ایا باکتریوفیجونه د ژوندیو موجوداتو یا ارګانېزمونو په توګه ډلبندي شي که نه، ځکه دوی مېتابولیزم نه‌لري او د تکثیر لپاره د کوربه حجرو په کړنچاره پورې تړلې وي.
غوسه
اوس ستاسې شیطان راويښ شوی دی،‌ له کوټې د تازه حوا اخیستلو لپاره راوتی هم دی.‌ خو تر ټولو مهمه خبره دا ده چې ستاسې شیطان خپله نه دی راپورته شوی، بلکې تاسې راپورته کړی دی.‌ د دې مانا دا ده چې دا مهال ټول (تاسې او ستاسې احساسات) په شعور کې یاست. کله چې هم زموږ د تیارو احساساتو ته د ښکاره کېدا فرصت برابر نه شي، یا یې هم موږ ورټو او رد یې کړو، نو هغوی بیا زموږ پر معاملاتو باندې اثر کوي، او د خپل ځان د راښودلو هڅه کوي. نو موږ ته یې په دې صورت کې د ګټې پر ځای زیان رارسېږي.
کله هم چې تاسې د خپلې غوسې اظهار کوئ، نو خلک له تاسې څخه وېرېږي، او د خلکو ډار تاسې ته د ځواکمنتیا احساس درکوي. له دې وروسته نو تاسې نه وېرېږئ او د غوسې په ښکاره کولو کې هېڅ تامل نه کوئ، که چېرې چېرته ستاسې له غوسې څخه څوک ونه وېرېږي، نو تاسې حتا ځانته دا اجازه هم ورکوئ چې هغه څو څپېړې ووهئ او یا هم نور مخکې لاړ شئ.
ماډل ارګانېزم
د کارونې ځایونه
په یوکاریوټونو کې ګڼ شمېر خمیرونه، په ځانګړې توګه ساکارومایسس سرویزیه ("د پخولو ډوډۍ" یا "بوډینګ" خمیر) په پراخه کچه په جینیټیک او د حجرو په بیولوژي کې کارول شوي، ځکه دوی چټکه او اسانه وده کوي. په ساده خمیر کې د حجرو دوره په انسانانو کې د حجرو له دورې سره ډېره ورته ده او د هومولوګ پروټینونو له‌خوا تنظیمېږي. د مېوې مچۍ ډروسوفیلا مېلنوګسټر (Drosophila melanogaster) بیاځلې څېړل کېږي، ځکه وده یې د یوه حیوان لپاره اسانه ده، بېلابېلې د لیدو وړ ذاتي یا موروثي ځانګړنې لري او په خپلو لعابي غدو کې پولیټین (غټه جثه) کروموزوم لري چې تر نوري مایکروسکوپ لاندې لیدل کېدای شي. لوله‌يي یا ګرد چینجی سانورهابډیټیس (Caenorhabditis) بیا د دې لپاره څېړل کېږي چې ډېرې پېژندل شوې پراختیایي نمونې یا الګوګانې لري چې د حجرو ثابت شمېر رانغاړي او دا د غیر معمولي مواردو لپاره په چټکۍ سره ازمویل کېدای شي.
غوسه
په دغه حالت کې تاسې د خپل دماغ د تصور کولو ځواک Imagination Power په ښه ډول کارولای شئ. د بېلګې په توګه که تاسې غواړئ چې د خپل غوسې شدت محسوس کړئ، نو تصور وکړئ چې تاسې په خپلې غوسې ټولې دنیا ته اور ورته کړی دی، دنیا نه، بلکې ټول کاینات مو اور ته نیولي دي او تاسې ورته ولاړ یاست او ننداره یې کوئ چې څنګه کاینات ستاسې د غوسې په اور کې سوځېږي او څنګه په ایرو بدلېږي. د اعصابو پوهان وايي چې انساني دماغ دا خاصیت لري چې د واقعي تجربې Real Experience او تصوري تجربې Imaginary Experience ترمنځ توپیر نه شي کولای. زموږ دماغو لپاره دواړه تجربې یو شان دي، نو په دې خاطر د غوسې په دې حالت کې تاسې کولای شئ له دې تصوري تجربې څخه ګټه واخلئ.
خو په یاد ولرئ چې په دې حالت کې د ډېر وخت لپاره مه پاتې کېږئ، ګنې د خپلې غوسې په اور کې به په خپله هم وسوځئ او دا نه ده معلومه چې په دې حالت کې په پاتې کېدو سره به تاسې څومره وخت وروسته د خپلې غوسې‌ په اور کې ایره شئ.
موږ انسانان یوو او موږ ته دا چل راځي چې له وسایلو څخه څنګه ګټه واخلو. غوسه هم یوه وسيله ده،‌ نو موږ ته پکاره دي چې له دې وسیلې څخه د خپلو موخو لپاره کار واخلو، نه د دې لپاره چې ځان او جهان پرې ایره کړو.
ماډل ارګانېزم
مهم ماډل ارګانېزمونه
ساده ماډل یوکاریوټونه د ډوډۍ خمیر او د درزونو یا انشقاق خمیره دي چې دواړه یې د انسانانو د حجرو په ګډون له لوړو حجرو سره په ځانګړنو کې ډېر مشترکات لري. د بېلګې په توګه ډېری د حجروي وېش جینونه چې د سرطان د پراختیا لپاره مهم دي، په خمیر کې کشف شوي دي. «چلامیډوموناس رینهارډتي» چې یو حجروي شنه الګا ده او جینیټیک یې پوره څېړل شوی دی، د فوټوسنتېز او حرکت د مطالعې لپاره کارېږي. «سي رینهارډټي» ګڼ پېژندل شوي او نقشه شوي بدلون‌منونکي او څرګند شوي تسلسلي ټګونه لري او د جینیټیک بدلون او د جینونو د انتخاب لپاره پرمختللي مېتودونه شته دي. «ډیکټیوسټیلیم ډیسکویډیم» په مالیکولي بیولوژۍ او جینیټیک کې کارېږي او د حجرو د اړیکو، توپیر او پروګرام شویو حجرو د مړینې د بېلګو په توګه مطالعه کېږي.
غوسه
په دې برخه کې ما سره فزیکي تمرین ډېره مرسته وکړه، د دې پر ځای چې زه خپله غوسه خپل ځان او نورو ته په عذاب بدله کړم، نو د خپلې ځاني روغتیا لپاره مې ترې ګټه اخیستل پیل کړ. تاسې هم په دې ډول خپله هڅه پیل کړئ، زه باوري یم چې د فزیکي تمرین په کولو سره تاسې خپله غوسه د خپلې ځاني روغتیا لپاره په موثره توګه کارولای شئ. د غوسې درېیم حالت
ماډل ارګانېزم
مهم ماډل ارګانېزمونه
د غیر فقاریه حیواناتو په منځ کې بیا د مېوو مچۍ «ډروسوفیلا میلانوګاسټر» د «توماس هنټ مورګان» او نورو پوهانو له لوري د شویو جینیټیک تجربو د موضوع په توګه مشهوره ده. دوی په لابراتوار کې د اسانه ودې، چټک نسل، لوړ بار راوړنې، لږو کروموزومونو او په اسانۍ سره د لیدلو وړ بدلونونو ځانګړنې لري. نماتود د پراختیا او فیزیولوژي د جنیټیک کنټرول د پوهېدو لپاره کارېږي. دا لومړی ځل په ۱۹۶۳ کال کې د «سیډني برینر» له لوري د «نیورونال» پراختیا لپاره د ماډل په توګه وړاندیز شوی و او له هغه وخت راهیسې په ګڼو بېلابېلو شرایطو کې په پراخه کچه کارول شوی دي. «سي اېلېګانونه» لومړني څو حجروي ارګانېزمونه وو چې جینوم یې په بشپړ ډول ترتیب شوی و او تر ۲۰۱۲ کال پورې یوازنی ژوندی موجود و چې خپل نښلوونکی (نیورونال یا ویرنګ ډیاګرام) یې بشپړ کړی و.
غوسه
اوس نو لږ نور هم ژورو ته ورشئ ….
غوسه یوه بدوي جذبه Primitive Emotion ده. فیلسوف سینیکا ویلي دي چې موږ انسانان د نورو څارويو په څېر نه یوو. زموږ اړتیاوې له نورو څارويو څخه توپیر لري. موږ نه شو کولای چې د خپلې غوسې پرتله د نورو څارويو له غوسې سره وکړو.‌ موږ یو ټولنیز مخلوق یوو او همدا لامل دی چې زموږ د اوسېدو اصول د نورو څارويو په څېر نه دي،‌ ځکه موږ منطق او استدلال لرو. همدا زموږ. دځواکمنتيا نښې دي چې په واسطه يې پر خپلې غوسې کنټرول موندلی شو. نور کوم جذبات چې نور څاروي لري، موږ یې هم لرو. اوس پوښتنه دا ده چې د دې جذباتو ښکاره کول هم ښه نه دي، ځپل یې هم ښه نه دي، نو اخر پرې وکړو څه؟
په موږ کې یو بل ډېر ځواکمن تخنيک هم شته چې موږ د شيطان او پرښتې! ترمنځ له دې جګړې څخه ژغورلی شي، هغه زموږ د مشاهدې توانايي ده. که چېرې تاسې دا توانايي لرئ چې ستاسې له داخل څخه راپورته کېدونکي جذبات یا تاسې سره ستاسې له اندرون څخه راپورته شوې یو ټروما مخ کېږي او تاسې یې مشاهده کولای شئ، درک کولای یې شئ،‌ او بیا دا توانايي ولرئ چې هغه تر حله ورسوئ، او یا دا چې په خپل داخل کې یې په داسې ډول حل کړئ چې نه یوازې پر عقدې بدل نه شي، بلکې تاسې ته تخلیقي توانايي درکړي،‌ نو بېشکه چې تاسې ته انسان ویل کېږي.‌ ځکه چې تاسې دا توانايي لرئ چې د غوسې جذبات په خپل قابو کې راولئ او تاسې هم په خپل اصلي حالت کې پاتې شئ.
ميډيټيشن یا مراقبه هم یوه ځواکمنه لار ده چې په واسطه یې خپل جذبات مشاهده کولای شو. پر دې سربېره (د خپلو جذباتو) ژورنالېنګ یا باقاعده لیکنه کول هم یوه تر ټولو غوره لار ده. دا کار شونی دی، خو دا تاسې پورې اړه لري چې څنګه خپل جذبات مشاهده کړئ او بیا یې هماغسې حل ته ورسوئ.
زه په غوسه کې مراقبه نه شم کولای. زه لیکل کوم. زیاتره خپل د غوسې حالت د خپلې یاداښتونو په کتابچه کې لیکم، یا یې هم د یوې مقالې په توګه لیکم، ټولې هغه مقالې چې ما د غوسې په حالت کې لیکلي دي،‌ ډېرې خوښې شوي دي او شاید چې خلکو ته یې خیر هم رسېدلی وي.‌ (تاسې هغه مهال خپل د غوسې جذبات تر کاغذه رسولی شئ کله چې تاسې لومړی پر هغو کنټرول تر لاسه کړئ او بیا ورسره په شعوري حالت کې پاتې شئ. زیاتره خلک د غوسې په حالت کې ناوړه الفاظ کاروي، یا هم کنځلې کوي، پام مو وي چې دا ناوړه الفاظ یا کنځلې مقالې ته ونه رسوئ)
الاتير، د چواش جمهوریت
الاتير، چواش جمهوریت Ала́тырь ) یو ښار دی چې په روسیه کې موقعیت لري.
دوهم تیودور لاسکاریس
تیوډور د ۱۲۵۴ کال د نوامبر په ۴ نېټه د خپل پلار ځای ناستی شو. نوموړي زیاتره لوړپوړي چارواکي او د پوځ قوماندانان چې د اشرافو اصليت یې درلود، له دندو ګوښه کړل او پر ځای یې د ټیټو طبقو په ګډون وفادار ملګري وټاکل. نوموړي د مغول سترواکۍ په وړاندې د روم د سلجوق سلطان دوهم کیکاوس سره دفاعي اتحاد را منځ ته کړ. نوموړي په ​​تریس او مقدونیه کې د بلغاریا یرغل په شا کړ او د ایپروس واکمن دهم میکائیل کومنینوس دوکاس یې مجبور کړ چې د ادریاتیک د سمندرګي په څنډو کې دیراکیو نیکیا ته وسپاري. هغه په ​​پوځ کې اصلاحات راوستل، د کوچنۍ آسیا له بومي بزګرانو څخه یې نور سرتیري وګمارل. په پایله کې، د ایپروس دوهم میکائیل د نیکیا په وړاندې د سربیا پاچا سټیفن اول اوروس او د سیسلي پاچا مانفرډ سره اتحاد را منځ ته کړ. د تیوډور نوو ګمارل شوو جنرالانو په ۱۲۵۷ کال کې د هغوی د ګډ یرغل په وړاندې مقاومت ونشو کړای. تیوډور سخت ناروغه شو او د خپل ژوند په وروستیو میاشتو کې یې په ندرت سره په دولتي چارو کې برخه اخیسته. نوموړی مخکې له دې چې د مېرګي یا سرطان له امله مړ شي، خپل کم عمر زوی، څلورم جان لپاره جورج موزالون سرپرست وټاکه. د لسو ورځو په اوږدو کې، موزالون د اشرافي توطئې قرباني شو او میکائیل پالیولوګوس سرپرستي په غاړه واخیسته، ژر تر ژره په تخت کیناست.
وړکتوب
تیوډور د ۱۲۲۱ کال په وروستیو یا د ۱۲۲۲ کال په لومړیو کې د نیکیا په شاهي ماڼۍ کې د سترواک دریم جان دوکاس واتازیس او ایرین لاسکارینا په کورنۍ کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. ایرین د اول تیوډور لاسکاریس، د نیکیا سترواکۍ بنسټ ایښودونکي، مشره لور وه. نیکیا د بیزانس سترواکۍ یو ځای ناستی دولت و چې په ۱۲۰۴ کال کې د لوېدیځې اروپا ("لاتین") صلیبیانو د څلورم صلیبي جګړې په اوږدو کې د قسطنطنیې له ونیولو وروسته تاسیس شو. واتازیس د ایرین دریم مېړه و. هغه په ​​یوه بیزانسي اشرافی کورنۍ کې زیږیدلی و چې د کومینوس او انجلوس شاهي کورنیو پورې اړه لري. کله چې هغه له ایرین سره واده وکړ، د شاهي ساتونکو د قوماندان په توګه یې دنده ترسره کوله. که څه هم د ایرین دوه وروڼه له وخته مخکې مړه شوي وو، اول تیوډور د خپل رسمي وارث په توګه واتازیس نه و نومولی. هغه ډېر په احتمال تمه درلوده چې د نوموړي دریمه میرمن د کورټینی لاتیني ماریا به زامن وزیږوي، خو له هغې یې ماشومان نه درلودل. اول تیوډور د ۱۲۲۱ کال په نومبر کې مړ شو. واتازیس اړ و چې د وروستي سترواک وروڼو الیکزیوس او اسحاق لاسکاریس ته ماتې ورکړي، ترڅو تخت ونیسي. د ۱۲۲۳ – ۱۲۲۴ کلونو په ژمي کې د پویمانینون په جګړه کې د خپلې مېرمنې د تره او د دوی د لاتیني متحدینو په وړاندې د هغه بریا په کوچنۍ آسیا کې د لاتینیانو له لاسه د بیزانسي سیمو د بېرته نیولو لپاره لاره پرانستله.
تیوډور د خپل مور او پلار یوازینی ماشوم و. مور یې د آس سپرلۍ په پیښه کې خوږ شوه او د هغه له زیږون وروسته یې ماشومان نشو زیږولی. هغه خپل مورنی تخلص کېښود. نوموړی "د معمول په څېر په د شاهي بڼه لوی شو"، د هغه د خپلو ویناوو پر بنسټ، چې په پراخ احتمال د ماڼۍ د ښځو په برخه کې د هغه پالنه او د هغه شاوخوا عیش و آرامتیا ته اشاره کوي. د هغه ماشومتوب له خوښیو ډک او نوموړي زیاتره د خپل پلار څخه "لویه آرامتیا ترلاسه کوله". هغه دا هم یادونه کړې چې مور او پلار یې هغه ته د ښوونکي پر وړداندې د بد چلند د شکایت له امله سزا نه وه ورکړې.
زدکړې
که د تیوډور رسمي زده کړې په هغه عمر کې پیل کړې وی چې زیاتره اشرافي ماشومانو ته د لیکلو او لوستلو زده کړه ورکول کېدې، هغه به په ۱۲۲۸ کال کې د لومړني ښوونکي پاملرنې ته وسپارل شوی وي. د زده کړو د یوې برخې په توګه، نوموړي د انجیل ځینې متنونه حفظ کول او د ورځې یې دری ځله ګردان کول. نوموړي د خپل ژوند تر پایه پورې د روحاني سرودونو او د عیسی مثالونه له یاد نه نقل کولای شول. د تیوډور ثانوي زده کړې د ۱۲۳۰ کال په شاوخوا کې پیل شوې. هغه د خپل اصلي ښوونکي (یا بایولوس) څخه کرکه درلوده او په خپلو کارونو کې یې هغه د نوم په نه اخیستلو "لوی ډوزمار" په توګه بیان کړی. هغه د دریو کلونو لپاره ګرامر (چې اتیک یونانی لهجه)، شعر، بدیع، منطق، ریاضي، ستورپوهنه، هندسه او موسیقي زده کړه. د هغه ګرامري زده کړو د هغه د ژوند په اوږدو کې د کلمو د څو معناګانو او ریښه پوهنې سره لېوالتیا زیاته کړه. ځوان تیوډور د ترسوس د ډیموستینیس او هرموګینس د ویناوو تر اغېز لاندې راغلی و. هغه د نازیانزوس خدای پوه ګریګوري ته زیات درناوي درلود. ښوونکي یې نوموړی د "فلسفې پلولۍ" له امله تر ملنډو لاندې راوست او له تیوډور یې وغوښتل چې ډېر وخت د نظامي او ډیپلوماتیکو زده کړو په برخه کې تېر کړي. تیوډور یو غوره ښکاري او د پولو (نیزه وهنه ډوله لوبه) لوبغاړی و چې د آس ځغلولو غوره وړتیاوې یې درلودې.
د بلغاریا د الینا سره د تیوډور د واده په اړه خبرې د کلوکوټنیتسا له جګړې لږ وروسته پیل شوې، چې په کې د الینا پلار، د بلغاریا سترواک دوهم ایوان اسین، د تیسالونیکا سترواک او د ایپروس واکمن تیوډور کومینوس دوکواس ته سخته ماتې ورکړه. دې جګړې د بیزانس سترواکۍ د بیا راژوندي کولو لپاره د نیکیا لوېدیځ سیالان ایپروس – تیسالونیکا کمزوري کړل او بلغاریا یې د بالکان ټاپووزمې واکمن ځواک کړ. د تیوډور او الینا واده په ۱۲۲۳ کال کې د قسطنطنیې د لاتیني سترواکۍ پروړاندې د هغوی د پلرونو اتحاد را منځ ته کړ. په ورته کال کې د بلغاریا او نیکیا سرتېرو قسطنطنیه محاصره کړه، خو ښار یې ونه شو نیولی. ایوان اسین په ۱۲۳۷ کال کې بیا خپل دریځ بدل کړ، او په تریس کې د نیکیا د پراختیا د مخنیوي لپاره یې د لاتینانو سره ملګرتیا وکړه، خو لږ یوازې د کال له پای ته رسېدو وړاندې د نیکیا سره خپل اتحاد ته را وګرځېد. د هغه د خسر تاکتیکي حرکتونو تیوډور قانع کړ چې هغه نشي کولی په بلغاریا په بشپړ ډول باور وکړي – چې نوموړي دا لید د خپل پاتې ژوند لپاره ساتلی و.
تیوډور یو مشهور ښوونکي، نیکفوروس بلیمایدس ته لاړ ترڅو له هغه د فلسفې ټولګي ونیسي. بلیمایدس په ایفسوس کې د یوې خانقاه، کشیش (راهب) و. تیوډور د فلسفې په ټولګیو کې ګډون وکړ چې په دې وخت کې د خپل پلار د ژمي په ماڼۍ کې په نږدې نیمفایون کې اوسېده. د بلیمایدس په زړه پورې ارسطو پلوه لید په تیوډور باندې لویه اغیزه درلوده، چې ډېری وختونه یې په خپلو لیکنو کې د ارسطو نظریات لکه بالقوه توان او واقعیت یادول. بلیمایدس په ۱۲۴۰ کلونو کې په پیل کې د یو زده کونکي له لوري په اختلاس تورن شو. که څه هم د واتازیس مداخلې هغه له بند څخه وژغور، خو نوموړي تدریس پرېښود. تیوډور په منظمه توګه د بلیمایډز لیدلو ته دوام ورکړ او له هغه سره یې لیکونه تبادله کول. جورج اکروپولیټس چې یو ځوان پوه و، د بلیمایدس پر ځای د تیوډور د اصلي ښوونکي شو. اکروپولیټس چې په قسطنطنیه کې زیږېدلی و، په ښار کې یې د لاتیني واکمنۍ سره د لومړي لاس تجربه درلوده. هغه په منطق او ریاضی کې د تیوډور زده کړې بشپړې کړې.
د تیوډور مور په ۱۲۳۹ کال کې له نړۍ سترګې پټې کړې. واتازیس د ۱۲۴۰ کال کال د دوبي په وروستیو کې بیا واده وکړ او د دوهم فریډریک، چې د مقدس روم سترواک، او کانسټانزا، چې نوم یې انا ته بدل شو، یوه نا مشروع لور نکاح کړه. هغه شاوخوا لس کلنه وه او واتازیس د مارچیسینا په نوم د هغې د یوې ایټالوي وینځې ناوړه اړیکه پیل کړه. هغې ته حق ورکړل شو چې ارغواني بوټان په پښو کړې او د سترواک د نږدې خپلوانو په څېر په ارغواني زینتونو خپل آس سینګار کړي.
د ترکیې تاریخ
د ترکیې تاریخ د هغې سیمې تاریخ دی چې اوس مهال د ترکیې د جمهوریت خاوره ده او د آناتولي (د ترکیې آسیايي برخه) او د ختیځ تراس (د ترکیې اروپايي برخه) د دواړو تاریخ په کې نغښتی دی. دا دوې سیمې چې مخکې په سیاسي ډول جلا وې، له میلاد نه مخکې په دویمه پېړۍ کې د روم سترواکۍ تر کنټرول لاندې راغلې، چې په پای کې د بیزانس رومي سترواکۍ په مرکز بدلې شوې. د عثماني دورې څخه په وړاندې وختونو کې، باید د ترکي وګړو د تاریخ او د هغو خاورو د تاریخ تر منځ چې اوس د ترکیې جمهوریت جوړوي، توپیر وشي. له هغه وخته راهیسې چې د اوسنۍ د ترکیې ځینې برخې د سلجوقیانو د کورنۍ له خوا فتح شوې، د ترکیې په تاریخ کې د سلجوقي سترواکۍ د منځنیو پېړیو تاریخ، د عثماني سترواکۍ له منځنیو پېړیو څخه تر معاصر تاریخ پورې او د ترکیې جمهوریت د ۱۹۲۰ ز کلونو تاریخ شامل دي.
له تاریخ پخوا دوران
په آناتولي کې د انسان د استوګنې تاریخ پخواني ډبریز دوران ته رسېږي. په آناتولي کې د کلتور تر ټولو لومړنۍ نښانې د پخواني ډبریز دوران آثار وو. د پخواني ډبریز دوران آثار په آناتولي کې تيت موندل شوي او ډېر یې اوس مهال په انقره کې د آناتولي د تمدنونو په موزیم، په آنتالیا کې د لرغون پېژندنې په موزیم او د ترکیې په نورو بنسټونو کې ځای پر ځای  شوي دي.
کلاسیک آناتولي
د آناتولي (کوچنۍ آسیا) کلاسیک تاریخ نژدې په کلاسیکه دوره او یونان پاله آناتولي یا Hellenistic Anatolia وېشل کېږي، چې د روم سترواکۍ له لوري د سیمې په فتح کولو سره له میلاد نه مخکې په دویمه پېړۍ کې پای ته ورسېد.
د هېتیانو له سقوط وروسته، نوي ایالتونه فریجیه او لیدیا د یوناني تمدن په غوړېدو سره، په لوېدیځ ساحل کې پیاوړي شول. دوی او پاتې آناتولي یو څه لږ وروسته د فارس هخامنشي سترواکۍ کې ګډ شول.
د فارس د ځواک په زیاتېدو سره، په آناتولي کې د دوی سیمه ییز حکومتي نظام ډېرو بندري ښارونو ته د ودې او غني کېدو لاره هواره کړه. ټوله آناتولي په بېلابېلو ولایتونو (ساتراپونو) ووېشل شوه، چې د مرکزي فارس د واکمنانو له لوري د ټاکل شوو ساتراپانو (واکمنانو) له خوا اداره کېدل. لومړی دولت چې د ګاونډیو خلکو له لوري ارمنستان بلل کېده، د ارمنستان د اورندي لړۍ دولت و چې د ختیځې ترکیې ځینې برخې یې تر واک لاندې وې او له میلاد نه مخکې په ۶مه  پېړۍ کې پیل شو او د هخامنشي تر واکمنۍ لاندې په ارمنستان ساتراپي (ولایت) بدل شو. یو شمېر ساتراپانو په متواتر ډول بغاوت وکړ، خو کوم جدي ګواښ یې رامنځته نه کړ. له میلاد نه مخکې په پنځمه پېړۍ کې، لومړي داريوش شاهي لاره چې د شوش اصلي ښار یې د آناتولي په لوېدیځ کې د ساردیس ښار سره ونښلاوه، جوړه کړه.
د هخامنشيانو په تاریخ کې آناتولي بنسټیز رول ولوباوه. له میلاد نه مخکې د ۵مې پېړۍ په لومړیو کې، د فارس تر واکمنۍ لاندې ځینو ایوني ښارونو بغاوت وکړ، چې د ایوني بغاوت لامل شو. دا بغاوت وروسته له هغه چې د فارس د واکمنۍ له لوري په اسانۍ وځپل شو، د یوناني-فارسي جګړو لپاره یې مستقیم پیل را منځ ته کړ، چې د اروپا په تاریخ کې له خورا مهمو جګړو څخه وه، چې پېښه شوه.
په آناتولی کې د هخامنشي فارسيانو واکمني د لوی سکندر په فتوحاتو سره، چې له میلاد نه مخکې د ۳۳۴ او ۳۳۰ کلنو ترمنځ یې دریم داريوش ته ماتې ورکړه، پای ته ورسېده. سکندر په پرله پسې جګړو کې د فارس څخه په زور د ټولو سیمو کنټرول ونیو. د سکندر له مړینې وروسته، د هغه فتوحات د څو باوري جنرالانو تر منځ يې ووېشل شول، خو د ګولانو او په پرګامون، پنتوس او مصر کې د نورو ځواکمنو واکمنانو د یرغل له ګواښ سره مخ وو. د سلوکي سترواکي، د سکندر ترټولو لویه خاوره، چې آناتولي په کې شامله وه، د روم سره په یوه ناورینه جګړه کې ښکېل شو چې د ترموپیل او مګنیزیا په جګړو کې خپل اوج ته ورسېده. (له میلاد نه مخکې په ۱۸۸ کال) کې د آپامیا حاصل شوی تړون د آناتولي څخه د سلوکيانو د شاتګ شاهد وو. په جګړه کې د روم متحدینو، د پرګامون پاچهۍ او د رودز جمهوریت ته په آناتولي کې پخوانۍ سلوکي خاورې ورکړې.
په آناتولي باندې د روم کنترول د "نه لاسوهنې" کړنلارې له مخې پیاوړی شو، چې سیمه ییز کنترول ته یې لاره هواره کړه چې په ښه توګه حکومت وکړي او نظامي خوندیتوب یې را منځ ته کړ. د څلورمې پېړۍ په پیل کې، لوی کستانتین په قسطنطنیه کې نوی اداري مرکز جوړ کړ، او د څلورمې پېړۍ په پای کې د روم سترواکي په دوو برخو ووېشل شوه، ختیځه برخه (رومانیا) چې قسطنطنیه یې پلازمېنه وه، د تاریخ پوهانو له خوا د بیزانس سترواکي په توګه چې اصلي نوم يې بیزانتیوم دی، ګڼل کېږي.
الدان، روسیه
الدان، روسیه ( Алдан ) یو ښار دی چې په روسیه کې موقعیت لري.
د متحدې پاچاهۍ یا بریتانیا شاهزاده جان
شاهزاده جان (جان چارلز فرانسیس؛ زوکړه: د ۱۹۰۵ زکال د جولای ۱۲ مه – مړینه: د ۱۹۱۹ زکال د جنوري ۱۸ مه) د پاچا پنځم جورج او ملکې ماري پنځم زوی او د دوی د شپږو اولادونو تر ټولو کوچنی و. د هغه د زیږون پر مهال د ده پلار د بریتانوي پاچا اووم اډوارد د پاچاهۍ وارث و. په ۱۹۱۰ زکال کې د اووم اډوارډ له مړینې وروسته د ولز شاهزاده پاچاهۍ ته ورسېده او شاهزاده جان د بریتانیا د تاج او تخت د وارثینو په کتار کې پنځم ځای خپل کړ.
په ۱۹۰۹ زکال مالومه شوه چې جان په اپي لپسي ناروغۍ (عصبي اختلالاتو) اخته دی. په ۱۹۱۶ زکال کې وروسته له هغه چې د ده روغتیايي وضعیت لا پسې خراب شو، هغه ساندرینګهام ماڼۍ ته ولېږل شو څو د عامه لید څخه لرې وي. په دغه ځای کې د هغه ساتونکي «لالا» بیل د هغه پالنه کوله او له هغو سیمه ئیزو ماشومانو سره ملګری شو چې مور یې له ده سره د لوبو کولو په موخه راغونډ کړي و. نوموړی په ۱۹۱۹ زکال کې د شدیدو عصبي اختلالاتو له امله په ساندرینګهام کې ومړ او همدلته نږدې په سنټ ماري مګدلان کلیسا کې خښ کړای شو. عام خلک د نوموړي له مړینې وروسته د ده په ناروغۍ خبر شول.
له دغه مهال وروسته د جان یوازې پرېښول د سلطنتي کورنۍ د غیرانساني چارو د ثبوت په توګه مطرح شو. د دغې انګېرنې پر خلاف هغه د ډېر لږ عمر لرلو پر مهال تر ډېره د عامه خلکو له سترګو لرې و او د خپلې کورنۍ ترمنځ یې د یو بشپړ غړي رول درلود، خو له یوولس کلنۍ وروسته تر هغه مهاله چې وضعیت یې خراب شو د عامو خلکو ترمنځ به را څرګند کېده.
زیږون
شاهزاده جان د ۱۹۰۵ زکال د جولای په ۱۲ مه د سهار په ۳:۰۵ بجو د ساندرینګهام ماڼۍ په یورک خونه کې وزېږېد. هغه د ولز د شاهزاده جورج او د ولز د شاهزادګۍ ماري (کورنی نوم یې د تک ماري) پنځم او کوچنی زوی و. له دې سره چې د جان نوم د سلطنتي کورنۍ لپاره ښه بخت نه درلود بیا هم په هغه د جان نوم کېښودل شو، خو په غیر رسمي ډول ورته «جاني» ویل کېدل. د زېږون پر مهال هغه له خپل پلار او څلورو مشرانو وروڼو وروسته پاچاهۍ ته د رسېدونکو میراث دارانو په کتار کې شپږم ځای درلود. له دې امله چې هغه د بریتانیا د واکمن پاچا د زوی یعنې د ولز د شاهزاده له اړخه لمسی راتله هغه ته له ماشومتوب څخه اعلیحضرت شاهزاده جان ویل کېدل. جان ته د ۱۹۰۵ زکال د اګست په ۳ مه د ساندرینګهام ماڼۍ په سنټ ماری مګدلان کلیسا کې د کشیش جان نیل ډالټون له خوا د تعمید غسل ورکړل شو.
ماشومتوب او ناروغي
د جان د ژوند د لومړنیو کلونو ډېر وخت په ساندرینګهام کې له خپلو خویندو او وروڼو – شاهزاده اډوارډ (چې په سلطنتي کورنۍ کې په ډېوېډ مشهور و)، شاهزاده البرټ، شاهزادګۍ ماري، شاهزاده هنري او شاهزاده جورج – سره تېر شول چې د دوی پالنه د شارلوټ «لالا» بیل پر غاړه وه. په داسې حال کې چې د ولز شهزاده تنبیه کوونکی سخت دریځی خوی درلود، خو بیا هم د خپلو ماشومانو پر وړاندې مهربانه و، د ده مېرمنې له خپلو ماشومانو سره صمیمانه اړیکې لرلې او تل یې هڅول پر دې په هر مورد کې باور ولري. په ۱۹۰۹ زکال کې د روسیې ملکې او د جان مشرې خاله، داوګر خپل زوی سترواک دویم نیکولاس ته ولیکل چې «د جورج ماشومان ډېر خواږه دي ... د هغوی کوچني، جورج او جاني دواړه ډېر جذاب او شوخ دي...». د آتلون کونټیس شاهزادګۍ الیس، جان د یو ډېر عجیبه ماشوم په توګه توصیف کړ «هغه مهال چې یو ماښام تره جورج له خپلې دندې راستون شو، په عمه مۍ ور ټیټ شو او هغه یې ښکل کړه، دغه مهال جاني له ځان سره غلي وویل، هغې زما پلار ښکل کړ، بدقوارې زړې ښځې!». پنځم جورج یو ځل د متحده ایالاتو ولسمشر تئوډور روزولټ ته وویل چې «ټول ماشومان مې عاجز دي یوازې له جان پرته» - هغه هم له دې امله چې شاهزاده جان یوځل د خپل پلار له جزا ورکولو تښتېدلی و.
په داسې حال کې چې جان په «ځان کې تکړه او ښکلی ماشوم» و، خو تر ۴ کلنۍ پورې د دغه ښکلي ماشوم وده را کمه شوې وه. په همدغه کال کې هغه د خپلې ناروغۍ لومړنی اغېز تجربه کړ او په ځان کې یې د ناتوانۍ، تر ډېره پورې د اوتېزم یا د زده کولو نور اختلالات را څرګند شول. هغه مهال چې پلار یې واک ته ورسېد، جان د خپل پلار او مور د تاج اېښودو په مراسمو کې چې د ۱۹۱۱ زکال د جون په ۲۲ مه ترسره شول ونډه نه لرله، ځکه چې په دغه مراسمو کې د ګډون فشار د هغه د روغتیايي حالت لپاره ډېر خطرناک بلل شوی و. له دې سره د دوی یو شمېر بدبینانو ویل چې کورنۍ یې ډارېږي هغه ته د اړوندو رامنځته کېدونو حادثو له امله یې ځایګي ته زیان وه نه رسېږي. له دې سره چې جورج ، شاهزاده جان له کورنۍ بهر کسانو ته د ښودو وړ نه باله، خو بیا یې هم له هغه سره ډېره لېوالتیا لرله او له هغه سره به یې «مینه او مهرباني» کوله.
جان هغه مهال چې په ساندرینګهام کې و یو شمېر تکراري چلندونه او همدارنګه یې منظم بد چلندونه او نافرمانۍ وښوولې: «هغه په ساده توګه نه پوهېده چې څه ډول چلن وکړي». د هغې انګېرنې پر خلاف چې هغه د ډېر کم عمر راهیسې د عامه خلکو له سترګو لرې و، خو شاهزاده جان د خپل عمر په ډېره برخه کې د خپلې کورنۍ لپاره د «بشپړ غړي» ځایګی درلود او آن له یوولس کلنۍ څخه تر وروسته مهال پورې د عامو خلکو ترمنځ را څرګند کېده.
په ۱۹۱۲ زکال کې شاهزاده جورج چې هغه ته تر ټولو نږدې ورور یې و، په بروډسټیر کې یې د سنټ پیټر کورټ په ابتدايي ښوونځي کې په زده کړو پیل وکړ. راتلونکی کال ټایمز مجلې خبر خپور کړ چې هغه به د زده کړو په بل دوره کې ګډون وه نه کړي ځکه چې کورنۍ یې پرېکړه نه ده کړې چې هغه دې ښوونځي ته ولېږي او که نه. د لومړۍ نړیوالې جګړې له پیلېدو وروسته هغه په ډېر ندرت سره له خپلو والدینو سره چې د رسمي دندو د مخته وړو له امله له ده څخه لرې و او همدارنګه له خپلو خویندو وروڼو سره چې په بشپړ مهالیزو ښوونځیو او یا هم پوځ کې و، لیدل. شاهزاده جان په تدریج سره د عامو خلکو له منځ څخه ګوښه کړای شو او له ۱۹۱۳ زکال وروسته د هغه د هېڅ رسمي انځور سپارښت ورنکړل شو، خو له دې جسمي او روحي ناتوانۍ سربېره هغه د واک د ځای ناستوب له کتار څخه وه نه ویستل شو.
ووډ فارم
په ۱۹۱۶ زکال کې د هغه عصبي اختلالاتو لا زور واخیست، جان د ووډ فارم په نامه باغ ته ولېږل شو او «لالا» بیل ته یې د پالنې مسئولیت ور دغاړې شو. په داسې حال کې چې هغه په خپل چاپېر کې له شیانو سره لیوالتیا لرله او د فکر کولو او منسجم بیان وړتیا یې لرله، خو په زده کړو کې د نه پرمختګ له امله د هغه وروستی روزونکی له خپلې دندې ګوښه کړای شو او د هغه رسمي زده کړو ته پای ټکی کېښودل شو. ډاکټرانو هم ګواښ وکړ چې په ډېر احتمال سره هغه ډېر ژوند نه شي کولای.
په ووډ فارم کې جان «د ساندرینګهام په املاکو کې دننه په لرې پراته باغ کې جان د خپلې کوچنۍ کورنۍ په ګرځنده غړي واوښت ... د بالمورل ماڼۍ میلمنو څرګنده کړې چې د لویې جګړې پر مهال یې په ووډ فارم کې لوړ قد او باډۍ لرونکی ځوان په یاد دی، چې تل له دوی څخه لرې و او د ځنګل پر لوري به له خپل ساتونکي سره روان و». د هغې انۍ ملکې الکساندار په ساندرینګهام کې د ده لپاره یو باغ ځانګړی کړی و چې د ده د ژوند په یوه تر ټولو د خوښې وړ ځای اوښتی و.
د ۱۹۱۶ زکال له اوړي وروسته جان به ډېر کم له ساندرینګهام املاکو څخه بهر لیدل کېده او د «لالا» بېل تر پالنې لاندې و. وروسته له هغې چې ملکې الکساندار ولیکل چې «[شاهزاده جان] په خپل کور کې ډېر خوشاله دی، خو د یو ملګري لرلو په ارمان دی». ملکې ماري د هغه په چاپېر کې د سیمه ئیزو ماشومانو د راغونډولو له امله سلطنتي چارو ته وخت نه موند.
مړینه
د جان ناروغۍ زور واخیست او بیل وروسته ولیکل: «موږ جرائت ونکړ هغه له خپلو خویندو وروڼو سره پرېږدو، له دې امله چې د هغه ناروغي هغوی خواشیني کوي ځکه پر هغه د ناروغۍ راتلونکې څپې شدیدې او مکررې وې». بیوګرافي لیکونکي ډنیس جاډ باور درلود چې «د شاهزاده ګوښه توب او همدارنګه غیرمنظم توب د هغه د وروڼو او خویندو لپاره خواشینی کوونکی و»، ځکه هغه «د خپلې کورنۍ د یو جادو په توګه د خپلو خویندو وروڼو سره ډېر صمیمي و او له هغوی سره یې ډېره مینه لرله». نوموړي د ۱۹۱۸ زکال د کریسمس ورځ له خپلې کورنۍ سره په ساندرینګهام کې تېره کړه خو د شپې پر مهال بېرته ووډ فارم ته یوړل شو."جان د ۱۹۱۹ زکال د جنوري په ۱۸ مه له غرمې په وروسته په ۵:۳۰ بجو په ووډ فارم کې د مغزي سکتې له امله ومړ."
مداومه جګړه
دوامداره جګړه تر ژمنۍ جګړې ۱۵ میاشتې وروسته پیل شوه، چې هغه هم د فنلنډ او شوروي اتحاد تر منځ جګړه وه. د فنلنډ د یر غل تر شا بېلابېل دلیلونه وړاندیز شوي چې د ژمنۍ جګړې په بهیر کې د لاسه ورکړل شویو خاورو بېرته خپلول یې تر ټولو عام لامل و. د نښتې لپاره نور لاملونه له لوی فنلنډ څخه د فنلنډي ولسمشر ریستو ریټي لیدلوری او د ختيځې کارلیا د ضمیمه کولو لپاره د پوځ د لوی درستیز کارل ګوسټاف ایمېل مانیرهېم هيله وه. د برید پلانونه په ګډه توګه د ورماخت او د فنلنډ د پوځي او سیاسي مشرانو د ډلګۍ له‌خوا جوړ شول او نور دولت بې‌خبره پاتې شو. په نښته کې له همکارۍ سره سره، فنلنډ هېڅکله درې‌اړخیزه تړون لاسلیک نه کړ، که څه هم د انټي-کمېنټرېن تړون (کمونیست ضد تړون) یې لاسلیک کړ. د فنلنډ مشرتابه له المان سره خپل اتحاد له خپل ځان څخه د دفاع په توګه توجه کړه.
د ۱۹۴۱ کال د جون په ۲۲مه المان پر شوروي اتحاد خپل یرغل پیل کړ. درې ورځې وروسته شوروي اتحاد د فنلنډ پر ښارونو یو هوايي برید ترسره کړ چې له امله يې فنلنډ د جګړې اعلان وکړ او په فنلنډ کې مېشتو الماني سرتېرو ته يې د بریدګرې جګړې د پیل اجازه ورکړه. د ۱۹۴۱ کال په سېپټمبر کې فنلنډ له شوروي اتحاد سره تر ژمنۍ جګړې وروسته خپل امتیازات چې د کارلين تنګۍ او لاډوګا کارلیا وو بېرته واخیستل. له‌دې سره فنلنډي پوځ د ختيځې کارلیا د فتحې په بهیر کې له ۱۹۳۹ پولې څخه هاخوا برید ته دوام ورکړ او روسي ښار پتروزاوډېسک يې په‌کې شامل کړ او یوازې د لنينګراډ له مرکز څخه نږدې ۳۰-۳۲ کیلومتره (۱۹ تا ۲۰ مایله) لرې يې برید ودراوه. تر ۱۹۴۴ کال پورې يې د شمالي تدارکاتي لارو له تړلو او خندقونو له کېندلو سره ښار په محاصره کې ساتلی و.
د فنلنډ او شوروي اتحاد تر منځ دوښمني له اوربند سره پای ته ورسېده چې د ۱۹۴۴ کال د سېپتمبر په پنځمه دواړه لوري راوبلل شول او د ۱۹۴۴ کال د سېپټمبر په ۱۹مه د مسکو د اوربند په نوم په رسمي ډول لاسلیک شو. د دې تړون له شرطونو څخه یو هم د الماني پوځیانو بې وسلې کول یا اخراجول و چې د فنلنډ په خاوره کې د فنلنډ او المان تر منځ د لاپلانډ د جګړې لامل شول.
د فنلنډ او کوچني محوره هېوادونو لپاره دويمه نړیواله جګړه په رسمي ډول په ۱۹۴۷ کال کې د پاریس د سولې تړونونو له لاسیک سره پای ته ورسېده. چې د ۱۹۴۴ کال د اوربند ارضي شرایط يې ومنل: چې د مسکو د ۱۹۴۰ کال د سولې تړون پر بنسټ د پولو بېرته ستنول، د پتسامو ښار (په روسي ژبه: Пе́ченгский райо́н, Pechengsky raion) ورکول او شوروي ته د پورکالا ټاپو په اجاره ورکول وو. پردې سربېره فنلنډ مکلف و چې شوروي اتحاد ته ۳۰۰ میلیون امریکايي ډالره (چې په ۲۰۲۱ کال کې د ۸ میلیارده ډالرو معادل دي) جنګي غرامت ورکړي او د جګړې له جزي مسؤلیت منلو سره دا هم ومني چې د المان متحد و. د شوروي اتحاد د فشار له امله فنلنډ اړ شو چې د مارشال پلان (له بهرنیو مرستو څخه په معقول ډول د ګټې اخیستنې پرګرام) مرستې رد کړي.
په تلفاتو کې ۶۳۲۰۰ فلنډيان او ۲۳۲۰۰ المانیان مړه یا لادرکه شول د جګړې په بهیر کې ۱۵۸۰۰۰ فنلنډیان او ۶۰۴۰۰ المانیان ټپیان شول. د شوروي د تلفاتو په اړه داسې اټکل کېږي چې ۲۵۰۰۰۰ تر ۳۰۵۰۰۰ کسان مړه او ۵۷۵۰۰۰ کسان ټپیان یا ناروغ شوي وي.