دسیالاتوبدلون_اوترموډینامیک
دفوریې قانون :
مګردمايعاتودماليکولونودحرکت خپلواکي نسبت جامداتوته زياته ده،دمايع ماليکولونه يوبل څخه ډېرزيات نه لېرې کېږي،مګرکولاى شي دګاونډيوماليکولونودقوودعمل ساحې څخه دنورو ماليکولونوساحې ته انتقال شي. دګازدسړولواوياپه هغه دفشاردواردولوپه وسيله لمړى ګازدمشبوع بخارحالت اووروسته دمايع حالت غوره کوي،که چېرې خارجي فشاردبُحراني فشار څخه کوچنى وي،دهغوماليکولونوشمېرچې دمايع په حالت کې سره اړيکې لري،دګازپه حالت کې دخپلواکوماليکولونو(Free molecules) دموجوديت له سببه تزايدکوي. ګازدسړولوپه واسطه مستقيماً په مايع حالت بدلېږي. دمايعاتوځانګړتياوې : دمايعاتودمهموخواصوڅخه لزوجيت (سرېښناکي)اواوبلنوالى(سياليت )دي چې دمايع د ماليکولي جوړښت په وسيله ټاکل کېږي. دمايع سرېښناکي په ګازونوکې دداخلي اصطکاک سره ورته خواص لري اوپه مايع کې دانتقال دپېښې حيثيت لري. دمايعاتوسرېښناکي اواوبلنوالى د مايع په حجم کې دماليکولونودآزادحرکت له سببه دى. دمايعاتوماليکولونه نسبت جامداتوته په خپلومنځوکې سره ټينګې رابطې نه لري. هرماليکول غيرمنظم حرارتي حرکت لري اونسبت ګاونډيوماليکولونوته خپل موقعيت بدلوي اودوخت په تېرېدوسره دلوښي حجم طى کولاى شي .له دې ځايه ويل کېږي چې دمايع ماليکولونه دتعادل حالت په شاوخواکې اهتزازي حرکتونه لري، مثلاًدτ په يوکوچني وخت کې دتوازن ديوحالت ترڅنګ اهتزازليدل کېږي وروسته ماليکول دويم موقعيت غوره کوي اودنوي توازن موقعيت په شاوخوااهتزازکوي اودτ ديوې مودې وروسته بل نوى موقعيت اختياروي. په يوموقعيت کې د ماليکول دپايښت يااستوګنې وخت ته دماليکول داوسېدوخت وايي اودτ په توري ښودل کېږي دτ په وخت کې ماليکول دهغوارتجاعي قووتراغېزې لاندې واقع کېږي چې دراکړل شوي نقطې ترڅنګ ماليکول ساتي .که چېرې مايع دهغوقووتراغيزې لاندې واقع شي کوم چې دوام يې دτ دوخت څخه کمه ده،ددې لپاره چې دمايع په شکل کې تغيرراشي يعنې دمايع ماليکولونه تغير دموقعيت وکړي،بايددارتجاعي قوې ترتاثيرلاندې ونيول شي اوياله منځه لاړشي. نوموړې ارتجاعي قوې ماليکولونه سره مرتبطوي. له دې سببه مايع دهغوقووپه مقابل کې چې دوام يې دτ څخه کوچنې ده، دکلکواجساموپه څېرارتجاعې عمل کوي .اوکه چېرې دخارجي قوودتاثيرزمان دτ څخه په کافي اندازه زيات وي په هغه صورت کې ماليکولونه کولاى شي دځغاستې په وسيله خپل دتوازن موقعيت بدل کړي. په دې ځاى کې پرته له دې چې ارتجاعي قو ې له منځه يوړل شي دمايع دبڼې تغيردهغه دماليکولونودحرارتي حرکت له سببه منځته راځي. په لنډه توګه ويلاى شوچې که هرڅومره په يوموقعيت کې دτ قيمت لوى وي په هماغه اندازه دمايع سرېښناکي زيات اواوبلن والى يې کمه ده. په حدي حالت کې کله چې دτ قيمت بې نهايت ته نېږدې کېږي، يعنې کله چې دمايع ماليکولونه دحجم په ټاکلي ځايونوپورې تړل شوي وي،په دې ځايونوکې يوازې اهتزازي حرکت سرته رسولاى شي،په دې صورت کې وايې چې ماده په جامد حالت کې قرارلري. دمايعاتوهراړخيزه څېړنه دمايعاتودبنسټيزتيورۍ دنه شتون له کبله ډېره پيچلې ده. تراوسه پورې په بشپړ ډول دمايعاتولپاره کومه ځانګړې تيورۍ وجودنه لري. روسي فزيک پوه يه ،اي ،فرانکل دمايعاتوپه هکله وايي : دمايعاتوماليکولونه دلوښي دحجم په ټولونقطوکې ګرځي راګرځي اوسرګردانه ژوندتېروي،په نوي نوي موقعيتونوکې دماليکول د توقف دوام مختلف،مګردهتزازونومنځنی تداوم دتعادل دموقعيت په يوډول واټن کې دهرې مايع لپاره ټاکلى قيمت لري،چې دتودوخې ددرجې په لوړېدوسره په چټکۍ سره تناقص کوي. په دې حالت کې دماليکولونوبې قراري ياتحرک شديداً تزايداودمايع لزوجيت (Elasticity ) تنزل کوي. سره له دې چې مايعات دګازونواوجامداتوترمنځ منځنى حالت لري،مګرپه طبيعت کې داسې جسمونه هم وجودلري چې دخواصودمشابهتونوله پلوه کلکوجسمونوته ورته دي،داسې ډول جسمونوته غيرکرستالي وايي .غيرکرستالي جسمونه دنه تجانس ځانګوتياوې له ځانه نه ښيي ، اودذرواستقراريې دمايعاتوپه څېريوازې نېږدې ترتيب لري. دغيرکرستالي حالت څخه دمادي جسم تغيرپه مايع حالت باندې دحرارت په وسيله په متمادي شکل صورت نيسي په داسې حال کې چې دجامدڅخه مايع حالت ته بدلېدنه په ځغلند(جهشي)ډول سرته رسېږي. دغيرکرستالي جسمونوذرې دسرېښناکۍ دفوق العاده ودې په اثردمحدودتحرک درلودونکي دي. شمع، قير،اوداسې نورمواددغيرکرستالي جسمونوپه ډله کې شمېرل کېږي. درنتګني وړانګې (x-rays) په مرسته له څېړنوڅخه نتيجه کېږي چې دماليکولونوترمنځ فاصلې په مايعاتوکې احتمالاً مساوي نه دي .دماليکولونوترمنځ دفاصلې په زياتېدوسره دراکړل شوي ماليکول اونوروګاونډيوماليکولونودموقعيت اوتابعيت ارتباط کمزورې اوپه پای کې صفرسره مساوي کېږي .نوموړى کمزورى ارتباط دنېږدې نظم په نامه يادېږ ي. نېږدې نظم ديومشخص نظم څخه عبارت دى،دمايعاتودماليکولونودنسبي موقعيت دترتيب په وخت کې،کوم چې دنوروماليکولونوپه ليرې والي سره دراکړل شوي ماليکول په نسبت،له منځه ځي،مګردبُحراني ايزوترم موجوديت ښيي چې ترکومې اندازې پورې دګازونواومايعاتو خصوصيتونه سره نېږدې اوتطابق کوي. په بُحراني نقطه کې دګازونواومايعاتوترمنځ توپيرله منځه ځي،برعکس دبُحراني نقطې څخه په لېرې فاصله کې دمايعاتواوبخارترمنځ توپيرډېرزيات دى. دمايعاتوبنسټيزه مشخصه دحجم دساتلوله وړتياڅخه عبارت دى. دمايعاتوآزاده سطحه : په مايعاتوکې بين الموليکولي قوې اساسي رول لري، په مايعاتوکې په بنسټيز ډول يوازې ګاونډي ماليکولونه په متقابل عمل کې واقع کېږي. دمايعاتوپه پورتنۍ ياآزاده سطحه کې موجودوذروباندې دجاذبې هغه قوه چې دنوروبرخوله خواواردېږ ي، عمل کوي. ددې قووجهتونه داخل خواته دي. همدارنګه دمايعاتوپه آزاده سطحه کې ذات البيني قوې چې خنثى شوي نه دي ليدل کېږي. په دې ترتيب دمايع دسطحې په نېږدېوالي کې دداسې قووعمل به وليدل شي چې په يوه نرۍ سطحه کې قرارولري اودقووسطحي ساحه تشکيلوي. دنوموړي سطحي طبقې ذرې د حرارتي حرکي انرژۍ درلودونکي دي. دذرومنځنی حرکي انرژي دتودوخې ددرجې په وسيله ټاکل کېږي. دتعادل په صورت کې دمايع دحجم په ټولوبرخوکې دحرارت درجه ثابته ده. په دې اساس په منځنی ډو ل دسطحي ماليکولونوحرکي انرژي اودهغوماليکولونوچې په حجم کې قرارلري ، سره مساوي دي. مګردپوتنسيلي انرژۍ په هکله موضوع داسې نه ده تغيرکوي.