cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شهزاده هري خاطرو کتاب
نو کتاب کې نورې هم داسې خبرې شته چې له يو راز اخوا هيڅ د پند خبرې نه دي، خو دا چې د انګرېزي ژبې ويونکي ډېر دي او د کتاب لوستلو په برخه کې په نړۍ کې لومړنۍ ژبه ده او بل دا چې د برتانيا د شاهي کورنۍ غړي دی چې په ټولې برتانيا سربېره یې په کاناډا، استراليآ، نيوزيلنډ او نورو هېوادونو واک چلېږي او يوه مهمه سلبرټي ده کتاب یې مشهور شوی دی او له ځينو هغه اسرارو یې پرده پورته کړې چې د دوی په کورنۍ کې پټ وو همدې خبرو خلک لېوال او په هلهله کې کړل چې دا کتاب واخلي او ویې لولي، کنه ما پکې داسې څه ونه موندل چې ډېر دې جالب ، په زړه پورې او روزونکي وي چې يوڅوک دې دده کارونه د ځان لپاره سرمشق کړي او په راتلونکي کې دې دده سرګذشت د ځان لپاره يوه تجربه وګڼي.
سرچينې== ====== محمد سليم سلیمان
کتله
په فزیکي کتله د یو فزیکي شي یا مادې مقدار دی. دا د یو جسم د سکون اندازه هم ده، یعنې هغه وخت د سرعت په وړاندې مقاومت (د سرعت بدلون) دی چې خالصه قوه وکارول شي. همدارنګه د یو جسم کتله نورو اجسامو ته د هغې د جاذبې د جذب ځواک ټاکي.
د کتلی د SI واحد کیلوګرام (kg) دی. په فزیک کې، کتله د وزن په شان نده، که څه هم کتله زیاتره د سپرنګي ترازو په کارولو سره د یو شي په وزن کولو سره ټاکل کېږي، نه د اڼدول ترازو په کارولو سره چې هغه د پېژندل شوي وزنونو سره په مستقیم ډول پرتله کوي. یو جسم  په سپوږمۍ کې د ځمکې په پرتله لږ وزن لري ځکه چې هلته د جاذبې قوه ټيته ده، خو کتله یې یو شان ده. دا ځکه چې وزن یوه قوه ده، خو کتله هغه خاصیت دی چې (په جاذبې سره) د دې قوې ځواک ټاکي.
پدیدې
زیاتې ډول ډول پدیدې شته چې د کتلې د اندازه کولو لپاره کارول کېدای شي. که څه هم ځینې تیوریستانو اټکل کړی چې ځینې دا پدیدې کیدای شي له یو بل څخه خپلواکې وي، اوسنیو تجربو په پایلو کې هېڅ توپیر ندی موندلی پرته له دې چې د سنجش تګلاره بل ډول وي:
د یو جسم کتله کارول شوې قوې په شتون کې د هغې سرعت ټاکي. سکون یا د سکون کتله د فزیکي اجسامو دا خاصیت په ترتیب سره په کیفیتي او کمیتي کچه بیانوي. د نیوټن د حرکت د دویم قانون پر بنسټ، که چیرې د ثابتې کتلی جسم یا m د یوې واحدې قوې یا F په وړاندې راشي، د هغې سرعت یا a د F/m په واسطه لاس ته راځي. همدارنګه، د یو جسم کتله هغه درجه ټاکي چې د جاذبوي ساحې له خوا اغېزمن کېږي یا هغه تولیدوي. که چیرې د لومړي جسم کتله یا mA  د دوهم جسم له کتلې یا mB څخه د r په فاصله کې (د کتلي مرکز د کتلې د مرکز پر وړاندې)کېښودل شي، نو په هر جسم باندې یوه جاذبوي قوه Fg = GmAmB/r2  وارېدیږې، چې په دې ځای کې G = 6.67×10−11 N⋅kg−2⋅m2  د جاذبې د قوې عمومي ثابت دی. دې ته ځینې وختونه د جاذبوي کتله هم ویل کېږي. د ۱۷ پېړۍ راهیسې مکررو تجربو ښودلې چې د سکون او جاذبې کتله یو شان دي؛ د ۱۹۱۵ کال څخعه را په دې خوا، دا مشاهده د عمومي نسبیت د تعادل په اصولو کې له مخکې مدغم شوې ده.
د کتلې واحدات
د واحداتو په نړیوال سیسټم (SI) کې د کتلې واحد کیلوګرام (kg) دی. یو کیلوګرام ۱۰۰۰ ګرامه (g) دی او په لومړي ځل په ۱۷۹۵ کال کې د یخ د ولېدو په نقطه کې د اوبو د یو ډیسي متر مکعب د وزن په توګه تعریف شو. خو له دې امله چې په ټاکل شوي تودوخه او فشار کې د یو ډیسي متر مکعب اوبو کره اندازه کول ستونزمن کار و، په ۱۸۸۹ کال کې کیلوګرام د فلزي جسم د کتلي په توګه بیا تعریف شو، او په دې توګه د متر او د اوبو د ځانګړتیاوو څخه خپلواک شو، چې دا په ۱۷۹۳ کال کې د مسو د یو نمونه جسم په بڼه و، په ۱۷۹۹ کال کې د پلاټینیم کیلوګرام د یوې نمونې په بڼه و، او په ۱۸۸۹ کال کې د پلاټینم-ایریډیم د نړیوالې کیلوګرام نمونې (IPK) په بڼه را منځ ته شو.
خو ولیدل شوې چې د IPK کتله او د هغې ملي کاپۍ د وخت په تېرېدو سره سولېږي. د کیلوګرام او څو نورو واحداتو بیا تعریف، د ۲۰۱۸ کال د نومبر د میاشتې د اوزانو او انذازو په عمومي کنفرانس کې له رایې ورسته، د ۲۰۱۹ کال د می په ۲۰ نېټه په عمل کې پیاده شو. نوی تعریف یوازې د طبیعت نامتغیر کمیتونه کاروي: لکه د نور سرعت، د سیزیم ډېره کره فریکونسۍ، د پلانک ثابت او ابتدايي چارج.
غیر SI واحدات چې د SI واحداتو سره د کارولو لپاره منل شوي، په لاندې ډول دي:
د SI سیسټم څخه بهر، د کتلې نور واحدات په لاندې ډول دي:
پوجا (د هندوانوعبادت )
پوجا یا پوجن یو رسمي ديني عبادت دی چې هندوان يې د  ځانګړو مراسمو په ترڅ کې د خپل خدای یا معبود درناوی او عبادت کوي. سربیره پردې، د یو کس له مړینې وروسته، د پوجا رسم هم په هندویزم کې ترسره کیږي. د پوجا کلمه(دېوناګري:पूजा) د سنسکرت کلمه ده چې د احترام، درناوي، عزت، عبادت، او پالنې په مانا ده. په بودايیزم ، جاینیزم او سکيزم کې هم د پوجا مراسم ترسره کیږي.
سرچينې
وېشنيزه:هندوييزم د هېواد په حساب وېشنيزه:جاينيزم وېشنيزه:سکيزم وېشنيزه:بوداييزم وېشنيزه:دېوناګري وېشنيزه:سنسکرت
زعفران
د زعفرانو تولید:
زعفران نن سبا په ایران، افغانستان ، پاکستان ، ترکیه، هندي کشمیر، اسپانیه (سپین ) ، ایټالیه ( اټلي ) او مراکش کې کرل کیږي او د زعفرانو د ( ۱۵۰ ) بوټو نه یو ګرام زعفران ترلاسه کیږي. د زعفرانو بوټي د یخې او سړې هوا په وړاندې مقاومت کولی شي.
د زعفرانو سوداګري:
د زعفرانو نه دخوړو په څیزونو په تېره بیا په وریجو او دخوږو شیانو په جوړولو کې هم ګټه اخیستله کیږي. ددې لپاره چې زعفران ډیرګران بیه دي نوسوداګر غیر خالص یا نقلي زعفران هم بازارونو ته راوړي چې په اصلي بیه یې وپلوري. نن ورځ د نړۍ په بازارونو کې داصلي زعفرانو یوه کیلو د۳۵۰۰ امریکایي ډالرونه نیولې تر ۴۰۰۰ ډالرو پورې بیه لري. له نیکه مرغه نن ورځ دافغانستان بزګرانو هم ددغې بوټې کرلو ته مخه کړې ده او په تیرکال کې افغانستان زیاته اندازه زعفران تو لید کړي او د نړۍ بازارونو ته یې دخر څلاو لپاره وړاندې کړي دي.
د لویې چاودنې د تیورۍ تاریخ
د لویې چاودنې تیورۍ تاریخ د مشاهداتو او تیوریکي ملاحظو له لارې د بېګ بنګ (Big Bang) له پرمختګ سره پیل شو. په کاینات پېژندنه کې ډېر نظري کار اوس د لویې چاودنې موډل ته انکشاف ورکول او د هغې تقویه شاملوي. دا تیوري په پیل کې د بلجیمي کاتولیک کشیش، نظري فزیک پوه، ریاضی پوه، ستورپوه، او د فزیک پروفېسور جورج لېمیتر Georges Lemaître)) له خوا وړاندې شوه. د هبل د کایناتو د پراختیا موندنې قانون د نوموړې تیورۍ لپاره بنیادي ملاتړ وړاندې کړ.
فلسفه او د منځنیو مهالنۍ متناهیت پالنه
د منځنیو پېړیو په فلسفه کې په دې اړه ژور بحثونه کېدل چې ایا کاینات د یو متناهي که لا یتناهي ماضي درلودونکي دي (Temporal finitism وګورئ). د ارسطو فلسفې په دې ټینګار کاوه چې کایناتو یوه لایتناهي ماضي لرله، یادې فلسفې یهودي او اسلامي فیلسوفانو ته ستونزې وزیږولې، ځکه چې د ارسطو د پایښت له فرضیو سره د پیدایښت اړوند د ابراهیمي دینونو (یهودیت، عیسویت او اسلام) لیدلوری هېڅ ډول جوړجاړي ته چمتو نه و. د پایلې په توګه، د کایناتو د یو متناهی ماضي د لرلو په اړه بېلابېل منطقي ثبوتونه د جان فېلپونوس، الکِندي، سعید الفیومي (Saadia Gaon)، الغزالي، او ایمانوئیل کانت او نورو له خوا رامنځته شول.
انګلیسي نظریه ورکوونکي رابرټ ګراستست په خپلې د ۱۲۲۵ز کال اړوندې علمي رسالې ډي لوس De Luce (On Light) کې، د مادې او کایناتو د ماهیت په اړه څېړنه وکړه. نوموړي د کایناتو زیږون د ​​یوې چاودنې په پایله کې او د ځمکې چاپېره د شبکه يي کُرو د یوې مجموعې په بڼه کې  د ستورو او سیارو رامنځته کېدلو په پار د مادې کرېسټال کېدل بیان کړل. ډي لوس لومړنۍ هڅه ده چې د فزیکي قوانینو د یوې واحدې مجموعې په کارولو سره یې د اسمانونو او ځمکې په اړه تشرېحات ورکړي دي.
د کایناتو په اړه هغه توضېحات چې کایناتو په ځنځیري بڼه انبساط او انقباض موندلی د لومړي ځل لپاره په ۱۷۹۱ز کال کې د ایراسموس ډاروین له لوري په تلیف شوي شعر کې وړاندې شوي. اډګر آلن پو (Edgar Allan Poe) په ۱۸۴۸ز کال کې په خپله یوه مقاله یوریکا: یو نثري شعر (Eureka: A Prose Poem) کې د ایراسموس هغه ته ورته ځنځیري سېستم وړاندې کړ. که څه هم دغه نظر په ښکاره ډول یو ساینسي کار نه و، اما آلن پو، د مېتافزیکي اصولو څخه په پیل کولو سره، هڅه وکړه چې د معاصرې فزیکي او ذهني پوهې د کارولو په مرسته کاینات تشریح کړي. څرنګه چې نوموړي توضېحات د ساینسي ټولنې له پامه لوېدلې وو او کله نا کله د ادبي نقادانو له خوا یې په اړه غلط پوهاوی کېده، له همدې امله د دغو توضېحاتو ساینسي اغېزې په وروستیو وختونو کې بیا ارزول شوې او اصلاح شوې دي.
د الن پو له نظره، ماده په پیل کې یوه "لومړنۍ ذره" وه. "الهی ارادې"، خپل ځان د دفعې د یوې قوې په توګه راڅرګند کړ، یاده ابتدايي ذره یې په اتومونو باندې ټوتې ټوټې کړه. اتومونه په ټوله فضا کې په مساوي بڼې سره تر هغه وخته پورې خپاره شول تر څو چې نوموړې تدافعي قوه ودرېده او پر وړاندې یې جذب د یو غبرګون په توګه راښکاره شو: وروسته ماده د ستورو او ستوریزو سېستمونو په رامنځته کولو سره سره بېرته سره یو ځای شوه، په داسې حال کې چې په پای کې به مادي کاینات د جاذبې په واسطه بېرته یوځای کیږي، نظم به یې له منځه ځي او د هماغې ابتدایي ذرې مرحلې ته به ورستنېږي، تر څو د دفعې او جذب پروسه یو ځل بیا پیل کړي. د یوریکا اثر دغه برخه د نیوټن پراخېدونکي کاینات بیانوي کوم چې له یو شمېر نسبیتي موډلونو سره ځینې ګډې ځانګړتیاوې لري، او د همدغه دلیل لپاره پو د عصري کاینات پېژندنې د ځینې مبحثونو وړاندوینه کوي.
د شلمې پیړۍ په لومړیو کې ساینسي پرمختګونه
د  مشاهداتو پر بنسټ، په ۱۹۱۰مه زېږدیزه لسیزه کې، ویستو سلیفر او ورپسې، کارل ویلیم ویرټز، دا تشخیص کړه چې زیات مقدار مارپېچه نېبولا (چې اوس په سمه توګه ورته مارپېچ کهکشانونه ویل کیږي) د ځمکې څخه تېر شوي. سلیفر د سپکټروسکوپۍ په کارولو سره  د سیارو د تاوېدو دورې، د سیاروي اتموسفیرونو جوړښت په اړه څېړنه وکړه، او نوموړی لومړی کس و چې د کهکشانونو دوراني سرعت یې مشاهده کړ. ویرټز د یوې هستې چاپېره په سېستماتیکه بڼه سور رنګ خوا ته د نېبولا لېږد (سور ابتعاد یا Redshift ) مشاهده کړ، د کوم تشرېح چې د کاسمولوژۍ له لیدلوري څخه ستونزمنه وه ځکه د کازمولوژۍ پر بنسټ کاینات په لږې یا ډېرې منظمې بڼې سره له ستورو او نیبولا څخه ډک دي. هغوی د کاسمولوژیکي اغېزو په اړه معلومات نه درلودل، او نه یې هم دا انګېرله چې فرضي نېبولا په حقیقت کې زموږ له خپل د شیدو لارې (Milky Way) کهکشان څخه بهر نور کهکشانونه وو.
همدارنګه په نوموړې لسیزه کې، د البرټ انشټاین د عمومي نسبیت له تیورۍ څخه داسې اخځ کېده چې د لویې چاودنې د نظریې په اړه په تایید شوو پایلو کې اساسي فرضیو ته په کتو سره نوموړې تیوري هېڅ ستاتیک کاسمولوژیکي حل نه مني. کاینات (یعنې د ځای وخت متریک) د متریک ټنسر د معادلې په واسطه تشرېح شوي چې انبساط او انقباض مومي (یعنی ثابت یا نامتغیر نه دي). دې پایلې چې د عمومي تیورۍ د ساحوي معادلاتو له ارزونې څخه راوتلې وه، په لومړیو کې خپله انشټاین هم په دې نظر کړ چې د عمومي تیورۍ د ساحې د معادلاتو فارمول بندي ښایي نا سمه وي، او هغه هڅه وکړه چې نوموړي فارمولونه  د یو کاسمولوژیکي ثابت په اضافه کولو سره سم کړي. یاد ثابت د دې لپاره اضافه کړای شوی و چې  د خلا/وجود د جوړښت لپاره عمومي تیورۍ د خلا-وخت تشرېح د یو ثابت متریک ټنسر په توګه راسمه کړي
الکساندر فریډمن لومړنی هغه کس و چې د کاسمولوژیکي تقویه کوونکي ثابت څخه پرته یې په کاسمولوژۍ باندې عمومي نسبیت په ژوره بڼه پلی کړ،. فریډمن په ۱۹۲۲ز کال کې د عمومي نسبیت د ساحې معادلاتو ته د پراخیدونکو-کایناتو حل راوویست. د فریډمن په رسالو کې د ۱۹۲۴ز کال د "Über die Möglichkeit einer Welt mit konstanter Negativer Krümmung des Raumes" (د یوې ثابت منفي منحني والي لرونکې نړۍ د احتمال په اړه) رساله شامله وه، چې یاده رساله د برلین د علومو اکاډمۍ له لوري د ۱۹۲۴ز کال د جنورۍ ماشتې په اوومه خپره شوه. د فریډمن معادلې د فریډمن – لیمیټر – رابرټسن – واکر (Friedmann–Lemaitre–Robertson–Walker) کاینات تشرېح کوي.
په ۱۹۲۷ز کال کې بلجیمي کاتولیک راهب جورج لېمیتر په کایناتو کې د مارپېچې نېبولا د سور رنګ ته د لېږد (سور ابتعاد) د مشاهده کولو لپاره د کایناتو د یو انبساط کوونکي موډل وړاندیز وکړ، او د هبل قانون یې محاسبه کړ. نوموړي خپله تیوري د انشټاین او ډې سيټر په کارونو باندې بنا کړه او په خپلواکه توګه یې د پراخېدونکو کایناتو لپاره د فریدمن معادلې راوویستلې. همداراز، سور ابتعاد هم پخپله ثابت نه و، بلکې په داسې یوه بڼه یې سره توپیر درلود چې یو څوک یې دې پایلې ته رسول چې د نیبولا د سور ابتعاد د مقدار او له هغه څخه د مشاهده کوونکو د فاصلې تر منځ یوه څرګنده اړیکه موجوده وه.
په ۱۹۲۹ز کال کې، اډوین هبل د لیمیټر د نظریې لپاره په مشاهدو ولاړ یو جامع بنسټ وړاندې کړ. د هبل تجربوي مشاهدو دا کشف کړه چې، د ځمکې او نورو ټولو مشاهده شویو اجسامو په نسبت، کهکشانونه چې هر لوري ته په سرعت کې تېرېږي (د دوی له مشاهده شوي سور ابتدعاد څخه محاسبه کیږي) له ځمکې او یو له بل څخه د دوی له واټن سره مستقیم تناسب لري. په ۱۹۲۹ز کال کې، هبل او ملټون همسن د کهکشانونو د سور ابتعال د فاصلې تجربوي قانون فارمول بندي کړ، چې اوسمهال د هبل د قانون په نامه پېژندل کېږي، کوم چې یوځل د سور ابتعاد د نزولي سرعت د اندازې په توګه تعریفوي، د یوې متجانسې، اېزوتراپیکې او انبساط کوونکې فضاء لپاره د انشتاین د عمومي نسبیت د معادلاتو له حل سره پایدرار دی.
د انبساط اېزوتروپیک  ماهیت د دې مستقیم  ثبوت و چې دا پخپله فضا (د وجود جوړښت) وه چې د پراخېدو په حال کې وه، نه په فضا کې هغه اجسام چې یواځې بهر خوا ته او لرې د یوې نا محدودې لویې ازلي (تلپاتې) موجودې تشې خالیګاه ته په حرکت کې وو. دا هماغه تفسیر و چې د پراخیدونکو کایناتو فرضیې ته یې لاره هواره کړه. یاد قانون وايي چې هر څومره چې د دوو کهکشانونو تر منځ فاصله ډېره وي، هغومره به د دوی تر منځ د بېلېدو نسبتي سرعت هم جګ وي. په ۱۹۲۹ز کال کې، اډوین هبل وموندله چې د کایناتو ډېره برخه د پراخېدو او له بل هر څه نه د لرې کېدو په حال کې ده.
که چېرې هر څه له یو بل څخه د لرې کېدو په حال کې دي، نو باید فکر وشي چې دا هر څه یو وخت له یو بل سره نږدې وو. منطقي پایله دا ده چې په یو وخت کې، ټولې مادې له یوې نقطې څخه یوازې د څو ملي مترو په شاوخوا کې، مخکې له دې چې بهر لوري ته وچوي، پیل شوې دي. یاده نقطه دومره ګرمه وه چې مخکې له دې چې ماده ترې جوړه شي د سلګونو زرو کلونو لپاره یې یواځې د خامې انرژۍ څخه په ترکیبېدو سره خپل شتون ته ادامه ورکوله. هر هغه څه چې پیښ شوي دي ښایي یوه نه تمامېدنکې قوه یې آزاده کړې وي، ځکه چې کاینات له میلیاردونو کلونو وروسته لا هم د پراخېدو په حال کې دي. هغه نظریه چې هبل د ټولو هغو څه د تشرېح کولو لپاره اختراع کړه چې موندلي یې وو د لویې چاودنې د تیورۍ (Big Bang theory) په نامه یادېږي.
ارونداتي ناګ
ارونداتي ناګ په انګريزي ژبهArundathi Nag  یوه هندي فلمي اداکاره ده چې په 1956 مېلادي کال د جولای په 6 مه په هند کې زېږېدلې ده.
وارن ګامالیل هارډینګ
وارن ګامالیل هارډینګ (د ۱۸۶۵ز کال  د نومبر په۲مه زېږېدلی او د ۱۹۲۳ز کال د اګسټ په دويمه مړشوی) له۱۹۲۱ز کال نه تر ۱۹۲۹ز کال پورې د متحده ایالاتو د ۲۹م ولسمشر په توګه دنده ترسره کړې. هغه د جمهوري غوښتونکي ګوند غړی او د متحده ایالاتو یو له نامتو ولسمشرانو نه و. د هارډینګ له مړینې وروسته په هغه پورې تړلې یو لړ رسوايانې: لکه: (Teapot Dome) پېښه او له نان بریټن سره د هغه نامشروع اړیکې، افشا شوې چې په امریکایي ټولنه کې یې د هغه حیثیت ته تاوان ورساوه.
هارډینګ خپل ټول ژوند د اوهایو په کلیوالي سیمو کې تېر کړ او له ۱۹۰۰ز کال نه تر ۱۹۰۴ز کال پورې د اوهایو ایالت په سنا کې د سناتور په توګه او د دوو کلونو لپاره یې د لیفټیننټ والي په توګه دنده تر سره کړه. هارډینګ په ۱۹۱۴ز کال کې د متحده ایالاتو مشرانو جرګې ته وټاکل شو او په ۱۹۲۰ز کال کې د ولسمشرۍ لپاره د جمهوري غوښتونکوپه استازولۍ نوماند شواو ژمنه یې وکړه، چې د نړیوالې جګړې نه مخکې دوره به نورمال حالت ته راستنه کړي. د ټاکنو په ترڅ کې هارډینګ د ډیموکراټ ګوند نوماند جیمس ایم کاکس نه په لوی توپیر دغه ټاکنې وګټلې او لومړی سناتور شو چې ولسمشرۍ ټاکنې ګټي.
هارډینګ په خپله کابینه کې یو شمېر درنو شخصیتونو ته، لکه: د مالیې وزارت لپاره انډریو میلون، سوداګرۍ وزارت لپاره هربرټ هوور او بهرنیو چارو وزارت لپاره چارلس ایوانس هیوز ته ځایونه ورکړل. د هارډینګ د بهرنۍ تګلارې یوه لویه لاسته راوړنه له۱۹۲۱ز کال نه تر ۱۹۲۲ز کال پورې د واشنګټن سمندري کنفرانس و، چې په ترڅ کې یې د نړۍ لویو سمندري ځواکونو د سمندري محدودیتونو په پروګرام موافقه وکړه، چې یوه لسیزه یې دوام وکړ. نوموړي  ټول هغه سیاسي بندیان خوشې کړل، چې له نړیوالې جګړې سره د مخالفت په تور نیول شوي وو.
د هارډینګ د کورنیو چارو وزیر، البرټ بي فال او د هغه لوی څارنوال هیري داګورټي وروسته د فساد په تور محاکمه شول، چې فال تورن وګڼل شو او داګرټي ته برأت ورکړل شو. دې او نورو دسیسو د هارډینګ له مړینې وروسته د هغه شهرت ته ډېر زیان ورساوه. هغه په عمومي توګه د متحده ایالاتو په تاریخ کې یو له بدو ولسمشرانو نه شمېرل کېږي. هارډینګ لوېدیځ سان فرانسیسکو ته د سفر په وخت کې د زړه د حملې له امله مړ شو او مرستیال ولسمشر کالوین کولیج یې ځایناستی وټاکل شو.
له اروپا سره اړیکې او د جګړې رسمي پای
د بهرنیو چارو وزیر په توګه د هیوز د ټاکلو پر وخت هارډینګ په ښکاره ټکو دا وویل چې پخوانی قاضي به بهرنۍ تګلاره پرمخ وړي. واک ته له رسېدو وروسته هارډینګ د ملګرو ملتونو په سازمان کې خپل دریځ سخت کړ او داسې پریکړه یې وکړه، چې متحده ایالات به ددغه سازمان په هېڅ ډول لوی او کوچني پیمان کې ګډون ونه کړي. د سنا له خوا د ورسای تړون له نه تصویبولو سره متحده ایالات په تخنیکي توګه له المان، اتریش او هنګري سره په جګړه کې پاتې شول، خو وروسته د ناکس پورټر پریکړه لیک پر بنسټ دغو هېوادونو له متحده ایالاتو سره سوله اعلان کړه او هر ډول حقوق یې د ورسای تړون لارې خوندي شول. له المان، اتریش او هنګري سره تړونونه، چې هر یو یې د ورسای د تړون له احکاموسره پوره سمون درلوده، په ۱۹۲۱ز کال کې تصویب شو.
کله چې هارډینګ واک تر لاسه کړ، بهرنیو حکومتونو د متحده ایالاتو نه غوښتنه وکړه ،چې د نړیوال جنګ له امله ورکړل شوي پورونه راکم کړي. په دې ترڅ کې لومړی د المان حکومت هڅه وکړه، تر څو دغه پورونه چې باید ادا شي را کم کړي، خو متحده ایالاتو په دې برخه کې له هر ډول جوړجاړي نه ډډه وکړه. هارډینګ د میلون له خوا هغه وړاندیز شوی پلان تایید کړ، چې دولت ته په کې د خبرو اترو له لارې د جنګي پورونو کمولو اړوند پراخ واک ورکړل شوی و، خو کانګریس په ۱۹۲۲ز کال کې یو ډېر محدود قانون تصویب کړ. هیوز د یوې موافقې په اړه خبرې اترې وکړې، چې بریتانیې به د۶۲کلونو لپاره د ټیټ سود نرخونو سره د جګړې پور پرې کړي، چې دا تړون په ۱۹۲۳ز کال کې د کانګرس له خوا تصویب شو اوله نورو هېوادونو سره د خبرو اترو لپاره یوه بېلګه وه. د پورونو د کمولو په اړه له المان سره خبرې اترې د ۱۹۲۴ز کال د داوس پلان پایله وه.
یوه مهمه مسئله، چې دپخواني ولسمشرویلسون له خوا لاینحله پاتې وه د بالشویک روسیې په اړه د متحده ایالاتو تګلاره وه. متحده ایالات هم د هغو هېوادونو په ډله کې و، چې د روسیې له انقلاب وروسته یې هلته سرتېري واستول او د روسیې د(SFSR) له پېژندلو نه یې انکار وکړ. د هارډینګ د سوداګرۍ وزیرهوور، چې د روسیې په چارو کې یې د پام وړ تجربه درلوده، د تګلارې مشري په غاړه واخیسته.کله چې په ۱۹۲۱ز کال کې په روسیه کې قحطي راغله، هوور د امریکا له مرستندویه ادارې نه، چې هغه یې مشري کوله، له روسیې سره د مرستې لپاره خبرې اترې وکړې. د (U.S.S.R) مشرانو تمه درلوده، چې دا تړون به د شوروي اتحاد د رسمیت پېژندنې لامل شي. هوور له شوروي سره د سوداګرۍ ملاتړ وکړ، خو وېره یې درلوده چې د متحده ایالاتو شرکتونه به د شوروي لخوا کنګل شي، هیوز د دې کار سخت مخالفت وکړ او دا موضوع د هارډینګ په ولسمشرۍ کې نا حل شوې پاتې شوه.
ماشومتوب او زده کړه
وارن هارډینګ د ۱۸۶۵ز کال د نوامبر په ۲مه د اوهایو په بلومینګ گرو سیمه کې زېږېدلی. هغه ماشومتوب کې په«ویني»مستعار نوم مشهور و، هغه د جورج ټریون هارډینګ او فوبی الیزابیت هارډینګ د اتو ماشومانو له ډلې کشری زوی و او مور یې (فوبی) یوه دولتي قابله وه. ټریون د ګیلاد غره ته څېرمه کرنه کوله او تر څنګ يې په یوه ښوونځي کې ښوونکي هم و، چې وروسته یې د یو روزنیز پروګرام له لارې یو کلن طب ولوست اوډاکټر شو او یو کوچنی تمرین یې پیل کړ.
په ۱۸۷۰ز کال کې د هارډینګ کورنۍکلیډونیا ته لاړه او هلته ټریون د ارګوس سیمه ییزه اونیزه ورځپاڼه ترلاسه کوله. هارډینګ له ۱۱کلنۍ نه د ورځپاڼې سوداګرۍ اساسات زده کړل.
د ۱۸۷۹ز کال په وروستیو کې هارډینګ د ۱۴کلنی په عمر د خپل پلار پوهنتون کې د ایبیریا په اوهایو مرکزي کالج کې شامل شو او ځان یې یو تکړه زده کونکی ثابت کړ. هغه او یو ملګري یې د اوهایو په مرکز کې د زده کړو په وروستي کال کې د (Iberia Spectator) په نامه یوه کوچنۍ ورځپاڼه خپره کړه، چې موخه یې  کالج او ښار دواړو ته اپیل کول و. د هغه د وروستي کال په لړ کې د هارډینګ کورنۍ له کالیډونیا نه ماریون ته لاړه او هغه هم له فراغت وروسته په ۱۸۸۲ز کال کې ورسره یوځای شو.
مړینه او جنازه
هارډینګ د ۱۹۲۳ز کال د جولای په ۲۷مه سهار وختي د واشنګټن په پوهنتون کې له وینا کولو څو ساعته وروسته خپل ډاکټر چارلس ای ساویر ته زنګ وواهه او د معدې په پورتنۍ برخه کې یې د درد شکایت کاوه.
ډاکټرانو د ډیجیټل او کافین مایع په وسیله د هغه درملنه وکړه او داسې معلومېده، چې هغه به ښه  شوی وي. هوور په نړیواله محکمه کې د غړیتوب په ملاتړ د هارډینګ د بهرنۍ تګلارې وینا خپره کړه او ولسمشر ددې لپاره چې د خلکو له خوا له دې وینا نه هرکلی وشو خوښ و. د اګست په دویمه ماسپښین لا هم د هارډینګ حالت د ښه کېدو په حال کې و، خو ناببره هغه د ماښام په شاوخوا۷:۳۰بجو د ۵۷کلونو په عمر ومړ. د هارډینګ مړینه په پیل کې د دماغو دوینې جریان ته منسوب کېده، ځکه چې په هغه وخت کې ډاکټران په عمومي ډول د زړه د بندېدو په نښو نښانو نه پوهېدل.
د هارډینګ ناڅاپي مړینه ملت ته یو لویه صدمه وه، ځکه له هغه سره یې مینه درلوده. مطبوعاتو او خلکو دواړو د هغه ناروغي له نږدې څارله او دوی ته ډاډ ورکړل شوی و، چې هغه روغ دی.نهه میلیونه خلک د هغه اورګاډي مخې ته ورغلي ول چې د نوموړي جسد یې له سان فرانسیسکو نه واشنګټن ډي سي ته لېږداوه، هلته د جنازې له مراسمو وروسته، د هارډینګ جسد د ښخولو لپاره ماریون اوهایو ته ولېږدول شو.
په افغانستان کې د پوهنې بهير د اسلام د شروع نه تر معاصر افغانستانه
په افغانستان کې د پوهنې بهير د اسلام د شروع نه تر معاصر افغانستانه
د اسلام د شروع نه امير شېر علي خان تر عصره پورې د پوهنه  د تکامل حرکت په اجمالي ډول د اسلام په لويه تاريخي پېښه ګڼل کېده ددې مذهب په راتلو سره د بازنتين او ساسانيانو د امپراتورۍ سره ګډې وډې شوې د اسلام د يو خداى (ج) دبنده ګى تعليمونه هغه چاته ورکول کېده چې د الله بندګى ته يې غاړه ايښودله داسلام دغو زدکړو د ډېروخدايانو پالوونکو مذهب خلکوته سخت ټکان ورکړلو. د اسلام مبارک دين د حضرت محمدمصطفى(ص) تر رسالت لاندې د عربستان د ټاپو ځمکې څخه راووت او په يوې نيمي پېړۍ کې د حضرت محمد(ص) دوفات څخه وروسته د نړۍ په ډېری ځايونو کې خپور شو. داسلام دين په افغانستان کې د دريم خليفه حضرت عثمان (رض) دور کې شروع اودبنى اُميه په عصرکى بشپړشويدى نوي دين د خپلو پيروانو په اجتماعي ژوندکې ژور بدلون راوسته او د تعليم اوتربيې طرز بلکل بدل شو، ځکه چې داسلام دين په افغانستان کې نه يوازى د دين په حيث بلکه د يوه مدنيت په حيث راداخل شو، او اسلامي علوم لکه فقه، تفسير،حديث، صرف ونحوه، ادب، تاريخ، عقايد، فلسفه، اوطبيعت نه وراخوا فلسفه او طب د پخوانيو علومو پرځای  راغلل دا تعليمات په جوماتواومدرسوکې ترسره کېدل. د پوهنې بهير د غزنويانو په وخت  کې غزنويانو د تعليم اوتربيت په تاريخ کې يو نوى فصل پرانيست د غزني الپتګين له دورې (٣٥١) هـ د تاج الدوله تر زمانې (٥٥٣) پورې يانې دوه پېړۍ غزني د سياست او ديانت ترڅنګ د علم لوی مرکز و،  د لوى محمود په ځانګړې پاملرنې په غزني کې يو شمېر مدرسې او ښوونځي پرانېستل شوه په يوقول يې شمېر (١٣٠٠) تنوته رسيږى اوپه بل قول يې شمېر دهغوجوماتو سره چې د شرقى او متداوله اسلامي علومو تدريس پکې کېده (٢٠٠٠) ته رسيږى. په دى عصرکې تعليمات په دوه ډوله وه اول هغه چې کوچنيان پکې تر اوه کلنى يا اولس کلنۍ پورې د واليدينو او يا د مخصوصو روزونکو لخوا ورته تدريس کېده. دوهم: وروسته دابتدايي دورې د تکميل څخه وروسته په جوماتونو او رسمى مدرسو کې عالي تعليمات زده کول په عالي دوره کې تاريخ، جغرافيه، رياضى،حکمت، نجوم، منطق او فلسفې تدريس کېده.
د پوهنې بهير د غوريانو کورنۍ په وخت کې:
ګوستالوبون وايي د غور پښتانه سوري شاهي کورنۍ پوهه خوښونکې او علم پالونکې کورنۍ وه ډيلی او غور د دوی په دور کې  د پوهې په مرکزونو بدل شول. په دې عصرکې ښځې هم پوهې  ته متوجه شوې د طبقات ناصري د خاوند په حواله د غياث الدين غوري لور چې ماه ملک نومېده د قران عظيم الشان په يادولو مشغوله شوه او داسې خط به يې ليکلو چې خلک به ورته حيران وه،  پوهه د غوريانو په دربار کې د صفويانو تر يرغل پورې جاري وه، غوري کورنۍ د پښتو ژبې په پراخوالي اوترويج کې ډېر تکليف او زحمت ويستلی دى او د پښتو ژبي ډېر شاعران يي روزلي دى، چې د هغې جملې څخه د شيخ اسعد سوري نوم اخيستلی شو. [1]
د پوهنې بهير د کرت کورنۍ پرمهال:
(دکرت پاچاهانو ) په (٦٤٣-٧٨٣) مغلو او چغتايانو د تاريکۍ اوفلاکت بار استيلا په وخت کې په ډېر ښه تدبير په هرات کې حکومت وکړو او نه يوازې يې زمونږ خاوره د چنګيزيانو څخه وساتله بلکې پوهې ته يې هم ځانګړې پاملرنه وکړه. او په دې وخت کې ملک معزالدين او ملک فخرالدين له علم پالونکو او علم دوستو واکمنوڅخه وه. د فخرالدين په مهمه پاملرنه ډېرشاعران وروزل شوه هېره دې نه وي چې اميرحسين غوري ددې عصريوله عرفاني مشرانوڅخه وه او ډېر اثار يې په درى ژبه ليکلي دى چې مشهورآثاريي عبارت دى له کترالرموززادالمسافرين نزهته الارواح، شي نامه، پنج ګنج صراط المستقيم طرب المجالس داټول په تصوف او عرفان کې له غوره اثاروڅخه کڼل کيږى [2]
د کرت دکورنۍ علما او مشايخ
دکرت دکورنۍ د پاچاهانو په پاملرنې سره علما او مشايخ وروزل شوه چې د هغې له ډلې علامه سعدالدين تفتازاني دی چې په (٧٢٢) کال د ميمنې په تفتازان کې زېږېدلى دى چې د اتمې هجرى پېړۍ په اوږدوکې يې ګڼ اثار ليکلي دي او  دهجرت د تابياد له کلي شيخ زين الدين تابيادي  د خپل عصر يو له مشايخوڅخه ګڼل کېدو، همدارنګه وجيدالدين محمود د هرات د محترمو مشايخوڅخه ګڼل کېدو. اوس ددې عصر د يو شمېر مدرسو او عالمانو نومونه اخلو
د پوهنې بهير د هوتکيانو په وخت کې:
د کندهار د هوتکيانو د پاچاهانو په دوره کې سره د بحرانونو بيا هم  پوهنې ته ډېره توجه وشوه هوتکي پادشاهان هم شاعران وه او هم د تورې خاوندان،  شاه حسين هوتک (١١٥١-١١٤٢) شاعر او يو پوه  پادشاه و،  شاه حسين هوتک په پارسى هم شعرونه ويلي اودپښتومرتب دېوان هم لري ملاپيرمحمدهوتک د حاجى ميروئس خان له دوستانوڅخه وه او شاه محمود سره اصفهان ته لاړو او په (پيرافغان) مشهور  شو،  د ليکنو له ډلې يې  (فضل الطريق) په اخلاقوکې او (الفريضفى ردالروافض) يې مشهور اثار دي، همدارنګه مېرمن زينبه اسلامي احکام، فقه، او د پښتو پارسي متداوله علوم په خصوصي توګه لوستلى وه شاه حسين هوتک ته به يې په اداري چاروکې مشورې ورکولې. پټه خزانه، د پښتو ژبې له غوره اثارو څخه ده چې د شاه حسين هوتک په امر محمدهوتک وليکله،  پټه خزانه د پښتو ژبې لومړنۍ تذکره ده چې تر نن ورځى پورې لاس ته راغلې ده او موجوده ده.[4]
سرچينې
<[1] . دثور پاڅون ،د کې جې بې دسيسې او شوروي يرغل ،محمداقبال وزيري ،دچاپ نيټه  ( ١٣٨٦هـ ش/ ٢٠٠٧م ) کال ( ۵ ) مخ
[2] .  دثور پاڅون ،د کې جې بې دسيسې او شوروي يرغل ،محمداقبال وزيري ،دچاپ نيټه ( ١٣٨٦هـ ش( ۹ – ۸ ) مخ/ ٢٠٠٧م ) کال
[3] . دثور پاڅون ،د کې جې بې دسيسې او شوروي يرغل ،محمداقبال وزيري ،دچاپ نيټه  ( ١٣٨٦هـ ش/ ٢٠٠٧م ) کال ( ۱۱) مخ
[4] . دثور پاڅون ،د کې جې بې دسيسې او شوروي يرغل ،محمداقبال وزيري ،دچاپ نيټه  ( ١٣٨٦هـ ش/ ٢٠٠٧م ) کال ( ۱۶ ) مخ />
د څکلو يا خوند حس
د خوند اخیستو وسیله د خوند اخیستلو او د خوند حس لپاره حسي وسیله ده. خوند یو له پنځو حواسو څخه دی. (څلور نور حواس دي: بوی ، خوند ، لید ، اوریدل ) خوند په موادو کې د ځینو مالیکولونو احساس دی. په ژوندیو موجوداتو کې، ځینې مالیکولونه شتون لري چې د حساسیت په نوم یادېږي، د بیلګې په توګه، د یوې مادې خړوبتیا پدې مانا ده چې په هغې کې د تیزابیت شتون لري.
د خوند سیسټم جوړښت
ژبه او خوله په زرګونو کوچنیو پروجیکشنونو پوښل شوي، کوم چې د لوڅ سترګو لیدل کیږي، چې د پاپیلا په نوم یادیږي. د هر پیپیلا دننه په سلګونو د خوند جواني شتون لري. د کرسټالین پیپیلا استثنا سره، کوم چې د خوند غوټۍ نلري. د ژبې په شا او مخ کې د 2000 څخه تر 5000 پورې د خوند غوټۍ شتون لري. پاتې نور په چت، اړخونو او د خولې شاته او په ستوني کې موقعیت لري. هر د خوند بوډ له 50 څخه تر 100 پورې د خوند اخیستونکي حجرې لري.
په انسانانو کې خوند حس
په انسانانو کې، د 50 کلنۍ په شاوخوا کې، د ژبې د پیپیلا د ضایع کیدو او د لعاب په تولید کې د عمومي کمښت له امله، د خوند احساس کمزوری کیږي. انسانان د خوند د کمښت له لارې د خوند محرک اختلالات هم کولی شي.
په حیواناتو کې خوند حس
ټول تی لرونکي د خوند احساس نه لري؛ ځینې موږکان کولی شي نشایسته وخوري، کوم چې انسانان نشي کولی. پیشوګانې نشي کولی خوږ معلوم کړي.
غلط فهمونه
د مهشورې عقيدې خلاف، ټول خوندونه د ژبې په ټولو برخو کې احساس کیدی شي. په هرصورت، په شخص پورې اړه لري، هره برخه د نورو برخو په پرتله یو څه ډیر ځانګړی خوند احساسوي. همدارنګه پنځه اصلي ذوقونه دي، چې په هغه کې د مالګې، خټکي، خواږه او ترخې تر څنګ د غوښې ( امام ) خوند هم شامل دی.
اړوندې پوښتنې
وېشنيزه:اورېدلو حس وېشنيزه:خوند وېشنيزه:بويولو حس
فاټا
فاټا FATA چې د انګریزي له The Fedrally Administered Tribal Areas څخه جوړ کړل شو مخفف دی( په پښتو: فدرالي قبایلي سیمې په اردو: وفاق کے زیر انتظام قبائلی علاقہ جات) د پاکستان په شمال لویدیځ کی یوه سیمه ده چي په لویدیځ کی له افغانستان سره، په ختیځ کی له خیبر پښتونخوا سره او په جنوب کی له بلوچستان سره گډې پولې لری. مساحت یی ۲۷،۲۲۰ کیلومتره مربع ده او مرکز یی پېښور او پاړاچنار دی. په دی سیمو کی په ځانکړی ډول پښتانه قبایلي ژوند کوي. که څه هم دا تاریخي سیمې دي خو په وروستیو کالو کې د امریکا د ۱۱ سپتمبر ۲۰۰۱ میلادي له پیښې وروسته یوار بیا د نړیوالو د توجو مرکز وګرځېدي.
تاریخ:
قبایلي سیمې خورا لرغونی تاریخ لري. دلته تل د هر یرغلګر پر ضد مقاومت شوی دی د بریتانوي استعماري دورې پر وخت هغوی کله هم په دې بریالي شوي نه دي چې دلته بشپړه ارامي رامنځ ته کړي نو ځکه هغوی له (FCR) غوندې تور قانون څخه کار اخستی وو چې دا قانون تر کال ۲۰۱۷ پورې دوام وکړ.
د ځمکې تودوخې طاقت
د ځمکې تودوخې طاقت برېښنايي طاقت دی چې د ځمکې د تودوخې له انرژۍ څخه تر لاسه کېږي. په دې برخه کې کارېدونکو ټیکنالوژيو کې د وچ بخار (تپ/بړاس) طاقت مرکزونه، د فلش بخار طاقت مرکزونه او دوه څرخه دوران طاقت مرکزونه شامل دي. د ځمکې تودوخې څخه د برېښنا تر لاسه کول اوسمهال په شپږ ويشتو هېوادونو کې کارول کېږي، په داسې حال کې چې د ځمکې تودوخې له حرارت څخه په اويا هېوادونو کې کار اخيستل کېږي.
فاټا
په خیبر پښتونخوا کې ګډون:
قبایلي سیمې له اوژدو قانوني چارو ترسره کولو وروسته د کال ۲۰۱۷ میلادي په وروستیو میاشتو کې د خیبر پښتونخوا ایالت برخه جوړې کړل شوې چې د جمعیت علماء اسلام ګوند مشر مولانا فضل الرحمان او د پښتونخوا ملي عوامي ګوند مشر محمودخان اڅکزي یې کلک مخالفت وکړ او دا یې ناقانونه عمل وبالی.
د ځمکې تودوخې طاقت
تر ۲۰۱۹ز کال پورې، په ټوله نړۍ کې د ځمکې تودوخې د انرژۍ ظرفيت تر ۱۵.۴ ګيګاواټه (GW) پورې رسېدو، له دې څخه ۲۳.۹ سلنه يا ۳.۶۸ ګيګاواټه يې په متحده ايالاتو کې نصب شوي وو. په نړیوالو بازارونو کې له ۲۰۱۵ز کال راهيسې د درې کلونو لپاره په کلني ډول پنځه سلنه زياتوالی راغلی او اټکل شوی چې تر ۲۰۲۰ز کال پورې به په نړیواله کچه د ځمکې تودوخې د طاقت (برېښنايي انرژۍ) وړتيا تر ۱۴.۵-۱۷.۶ ګيګاواټه پورې ورسېږي. د اوسنۍ جيولوژيکي پوهې او ټيکنالوژۍ پر بنسټ چې GEA په څرګند ډول روښانه کړې ده، د ځمنکې تودوخې طاقت ټولنې (GEA) اټکل کړی چې تر اوسه د نړۍ د ټولې وړتيا يواځې ۶.۹ سلنه کارول شوې ده، په داسې حال کې چې IPCC راپور ورکړی چې د ځمکې تودوخې طاقت وړتيا د ۳۵ ګيګاواټه څخه نيولې بيا تر دوه ټيراواټ پورې رسېږی. د ځمکنۍ تودوخې له سرچينو څخه له ۱۵ سلنه څخه زياته برېښنا تر لاسه کوونکو هېوادونو کې ايل سلواډور، کينيا، فلپين، ايس لینډ، نيوزيلينډ او کوسټا ريکا شامل دي. اندونيزيا د ۲۹۰۰۰ ميګاواټه (MW) ځمکنۍ تودوخې انرژۍ سرچينو ظرفيت لري – کومه چې په نړۍ کې تر ټولو زيات دی. په ۲۰۱۷ز کال کې، په اندونيزيا کې نصب شوي د ځمکې تودوخې طاقت وړتيا ۱۸۰۰۰ میګاواټه وه.
د ځمکې تودوخې ځواک (طاقت) د انرژۍ يوه دايمي، د نوي کېدو وړ سرچينه بلل کېږي، ځکه چې د ځمکې د حرارت د موادو په پرتله د تودوخې اخراج کم دی. د ځمکنۍ تودوخې د برېښنايي مرکزونو څخه د شنو خونو د ګازونو وتل په منځنۍ کچه پنځه څلوېښت ګرامه کاربن ډای اکسايډ په يو کيلو واټ يو ساعت برېښنا کې دی، يا د ډبرو سکرو په مټ چلېدونکي دوديزو مرکزونو له پنځه سلنه هم کمه ده.
د انرژۍ او  تودوخې دواړو لپاره د نوې کېدو وړ انرژۍ د سرچينې په توګه، د ځمکې تودوخه تر ۲۰۵۰ز کال پورې د نړیوالې غوښتنې د ۳-۵٪ اړتيا پوره کولو وړتيا لري. د اقتصادي هڅونکو په توګه، اټکل شوی چې تر ۲۱۰۰ پورې به د نړيوالې غوښتنې لس سلنه طلب پوره کول شوني شي.
تاريخ او وده
په شلمه پېړۍ کې، د برېښنا زيات طلب، د ځمکې تودوخه د برېښنا پيدا کولو د سرچينې په توګه تر نظر لاندې ونيوله. «پرنس پيرو ګنوري کونټي» د ۱۹۰۴ز کال د جولای په څلورمه نېته، د ايټاليې په «لارډيريلو» کې د ځمکنۍ تودوخې د برېښنا د توليد لومړۍ تجربه وکړه. دې تجربې په بریاليتوب سره څلور روښانه کوونکي ګروپونه روښانه کړل. وروسته په ۱۹۱۱ز کال کې، د نړۍ په کچه د ځمکنۍ تودوخې د انرژۍ د توليد لومړی مرکز په دې ځای کې جوړ شو. تجربوي تولیدونکي د ۱۹۲۰ز لسيزه کې د جاپان په «بيپو» او د کليفورنيا په «ګيزر» کې جوړ شوي وو، خو تر ۱۹۵۸ز کال پورې ايټاليه د نړۍ په کچه د ځمکنۍ تودوخې د برېښنا يواځینی صنعتي توليدونکی هيواد و.
په ۱۹۵۸ز کال کې، نيوزيلينډ د ځمکې تودوخې د برېښنا دويم ستر صنعتي توليدونکی هېواد وګرځېد، هغه مهال کله چې د دې هېواد «ويراکي» مرکز پيل شو. ويراکي لومړی مرکز و، کوم چې د فلش بخار ټيکنالوژي استعمال کړه. د تېرو شپېتو کلونو په موده کې، سوچه بهېدونکی توليد له ۲.۵ کيلومتر مکعب څخه زيات و. په « Wairakei-Tauhara» کې  د ځمکې کېناستل، د نوي کېدو وړ انرژي د يوې وسيلې په توګه د دې نظام د پراخېدونکي پرمختګ لپاره د چاپيرياليزې رضامندۍ په اړوند په ګڼو رسمي ناستو کې يوه موضوع وه.
په ۱۹۶۰ز کال کې، « Pacific Gas and Electric» د متحده ايالاتو د کليفورنيا په «ګيزل» کې د لومړي بریالي ځمکې تودوخې د برېښنايي انرژۍ د مرکز کار پيل کړ. اصلي توربين له دېرشو کلونو څخه زيات کار وکړ او يوولس ميګاواټه سوچه برېښنا يې توليد کړه.
د غبرګ جريان انرژۍ مرکز په لومړي ځل په ۱۹۶۷ز کال کې په شوروي اتحاد کې وښودل شو او وروسته په ۱۹۱۸ز کال کې، د ۱۹۷۰ز کال د انرژۍ د بحران او تنظيمونکو تګلارو کې له مهمو بدلونونو پس، په متحده ايالاتو کې متعارف شو. دا ټيکنالوژي د هغو څخه د ډېرې کمې تودوخې درجې د سرچينو د استعمال سره مرسته کوي، چې مخکې تر لاسه کېدې. په ۲۰۰۶ز کال کې، د الاسکا په «چينا هاټ سپرينګز» کې يو غبرګ جريان مرکز پلی شو، کوم چې له تر ټولو کمې مايعې تودوخې درجې چې اوه پنځوس سانتيګراد (۱۳۵ فارنهايت) وه څخه هم کمه برېښنا توليد کړه.
د ځمکنۍ تودوخې برېښنايي مرکزونه اوسمهال په خصوصي ډول جوړ شوي دي، چېرته چې د سطحې سره نژدې د لوړې درجې تودوخې ځمکنۍ تودوخې سرچينې موجودې دي. د غبرګ جريان د انرژۍ مرکزونو پرمختګ او کېندل او د راايستلو ټيکنالوژۍ کې ښه والی، په ډېره زياته جغرافيايي محدوده کې غوره ځمکنۍ تودوخې نظام وړ ګرځولای شي. پرمختيايي پروژې د المان په « Landau-Pfalz» او د فرانسې په « Soultz-sous-Forêts» کې فعالې دي، په داسې حال کې چې د سويټزرلينډ په «باسل» کې له دې وړاندې يوه هڅه هغه مهال بنده کړای شوه کله چې د زلزلو لامل وګرځېده. نورې پرمختګيزي پروژې په استراليا، انګلستان او د امريکا په متحده ايالاتو کې د جوړېدو په حال کې دي.
د ځمکنۍ تودوخې د برېښنايي مرکزونو د تودوخې مؤثريت کم دی، شا اوخوا ۷-۱۰٪  پوری، ځکه چې د ځمکنۍ تودوخې بهېدونکي د خوټکېدونکو څخه د پيدا کېدونکي بخار په پرتله د کمې تودوخې درجې لرونکي وي. د تودوخې د وړتيا د قوانينو سره سم، دا د تودوخې کمې درجې برېښنا د توليد پر مهال د ګټورې انرژۍ په ايستلو کې د تودوخې د ماشینونو فعاليت محدودوي. وتونکې تودوخه تر هغه وخته ضايع کېږي، تر کومه چې هغه نېغ په نېغه او په سيمه ييز ډول ونه کارول شي، د بېلګې په ډول شنې خونې، د لرګي کارخونې او سيمه ييز تودول. د دې نظام فعالیت د فعاليت پر لګښت اغېز نه اچوي، څنګه چې د ډبرو سکرو يا نورو فوسيلي توکو د سون توکو په مرکزونو کې وي، بلکې دا د مرکز په دوام اغېز پرېباسي. په دې موخه چې د پمپونو له لګښت څخه زياته انرژي توليد کړي، د برېښنا د توليد لپاره د لوړې کچې درجه حرارت لرونکي ځمکنۍ تودوخې سيمې او ځانګړي تودوخې جريان ته اړتيا ده. له دې امله چې د ځمکنۍ تودوخې انرژي، د انرژۍ په متغيرو سرچينو متکي نه وي، د بېلګې په ډول د هوا يا لمريزې انرژۍ په عکس، شونې ده چې د دې د وړتيا عنصر ډېر ستر وي – دا ستروالی تر ۹۶٪ پورې څرګند شوی دی. په هر حال، د IPCC تر مخې، په ۲۰۰۸ز کال کې د  نړیوال منځنۍ کچې وړتیا عنصر ۷۴.۵٪ و.
سرچینې
د ځمکې د تودخې مواد نږدې 1×1019 TJ (2.8×1015 TWh) دي. دا تودوخه په طبيعي ډول ۴۴.۲ ټيراواټه په اندازه د لېږد په مټ په سطحه بهېږي او د ۳۰ تيراواټه چټکتيا سره د راډیو اکتيف په رسوب سره بېرته ډکېږي. د انرژۍ دا اندازې له بنسټيزو سرچينو څخه د انساني انرژۍ د اوسني لګښت له دوه چنده څخه زيات دی، خو د دې طاقت (انرژۍ) ډېره برخه دومره زيات خپور شوی (شا اوخوا په اوسط ډول 0.1 W/m2) چې د بيا تر لاسه کېدو وړ نه دی. د ځمکې قشر په اغېزناک ډول د یوې ډبلې جلا کونکې کمبلې په توګه کار کوي، کوم چې بايد د لاندې تودوخې د خوشې کولو لپاره د مايعو لارو (د ماګما، اوبو يا نورو په واسطه) په مټ سوری کړای شي.
د برېښنا د توليد لپاره د لوړې کچې تودوخې د سرچينو اړتيا وي، کوم چې یواځې د ځمکې لاندې ژورو څخه تر لاسه کېدای شي. تودوخه بايد د مایع د جريان په مټ سطحې ته راوړل شي، یا د ماګما د لارو، تودو چينو، هايډرو ترمل ګردش، د تيلو د څاګانو، د کيندل شويو اوبو د څاګانو په مټ، يا د دې ټولو د مجموعې په مټ. دا جريان کله کله په طبيعي ډول موجود وي، په کوم ځای کې چې قشر نازک وي: د ماګما لارې تودوخه سطحې ته نژدې کوي او تودې چینې تودوخه سطحې ته راپورته کوي. که توده چينه نه وي موجوده، يوه څاه بايد په تودو اوبو کې وکيندل شي. د ټيکټونيک تختو له پولو څخه لرې، د نړۍ په ډېرو برخو کې د ځمکې تودوخې کوږوالی ۲۵-۳۰ په کيلو متر (کيلو متر) په ژورتيا کې وي، په همدې بنسټ د برېښنا د توليد سره د مرستې کولو لپاره، دا څاګانې بايد څو کيلو متره ژورې شي. د تر لاسه کېدو وړ سرچينو اندازه او معياري کيندنې ژوروالی او د ټيکټونيک تختو د پولو سره نژدې کېدلو ښه کېږي.
بھانوپریا
منګابهنو (  (د جنوري په 15 مه  1967 کې زېږېدلې)، د خپل سټیج په نوم بھانوپریا مشهوره ده، د هندي فلمونو اداکاره ، کوچیپودي نڅاګره او غږ هنرمنده ده. هغه په تېلوګو، تاميل، ملیالم، کناډا او هندي فلمونو کې د خپلو کارونو لپاره پېژندل کیږي. د 1983 څخه تر 1995 پورې د یوې لسیزې څخه ډېر وخت لپاره، هغه د اصلي سټریم اداکارانو څخه وه. هغه د خپل اداکارۍ پیل د تامل فلم میلا پاسینګل (1983) سره وکړ.
لومړنی ژوند
بھانوپریا د ۱۹۶۷ کال د جنورۍ په ۱۵ مه د هند د آندرا پردیش ایالت د راجهمندري د استوګنې سیمې په رنګامپیتا کې په یوه تامیل ژبي کورنۍ کې زېږېدلې ده. پلار یې پانډو بابو او مور یې راګامالي وه. د بنوپریا د زیږون نوم منګابانو و. وروسته د هغه کورنۍ چینای ، تامل ناډو ته لاړه. بھانوپریا یو مشر ورور، ګوپاکرشنان، او یوه کوچنۍ خور، شانتیپریا لري، چې د 1990 لسیزې راهیسې د فلم اداکاره ده.
شخصي ژوند
بنوپریا د ۱۹۹۸ کال د جون په ۱۴ مه د کالیفورنیا په مالیبو کې د سری وینکټیشورا معبد کې د ډیجیټل ګرافیک انجینر آدرش کوشل سره واده وکړ. دا جوړه یوه لور لري، ابینایا، په 2003 کې زیږیدلی.
په 2005 کې د آدرش کوشل سره له طلاق وروسته، بھانوپریا بیرته هندوستان ته راستون شو او بیا یې اداکاری پیل کړه. هغه د خپلې لور سره په چینای کې ژوند کوي. د بھانوپریا پخوانی مېړه آدرش کوشل د 3 فبروري 2018 کې د زړه د ناڅاپي حملې له امله مړ شو.
سرچېنې
وېشنيزه:1967 زېږېدنې وېشنيزه:1966 زېږېدنې وېشنيزه:1964 زېږېدنې
بخارا ولايت
د بخارا ولايت د ازبکستان يو ولايت دی چې په ازبکستان کې موقعيت لري.
جزیات
د بخارا ولایت ټول نفوس 1,543,900 تنه دی.
حوالې
<references group="" responsive="1"> وېشنيزه:ازبک وېشنيزه:ازبک سیاستوال وېشنيزه:ازبکستان وېشنيزه:ازبکستان ولايتونه وېشنيزه:ازبکستان ښارونه وېشنيزه:ازبکي سياستوال وېشنيزه:ازبکي ژبه
فرغانه ولايت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
فرغانه ولایت د ازبکستان یو ولایت دی چې په ازبکستان کې موقعیت لري.
سرشمېرنه
د فرغانه ولایت ټول نفوس 2,597,500 تنه دی.
سرچينې
وېشنيزه:ازبک وېشنيزه:ازبک سیاستوال وېشنيزه:ازبکستان وېشنيزه:ازبکستان ولايتونه وېشنيزه:ازبکستان ښارونه وېشنيزه:ازبکي سياستوال وېشنيزه:ازبکي ژبه
بغاوت يا پاڅون
بغاوت ( په انګليسي :rebellion) امر اطاعت  سرغړونې څخه انکار دی. دا د پېژندل شوي واک یا واکمنو حکمونو ښکاره سرغړونه ده. په خپل محدود مفهوم کې، دا کلمه د زده کونکي نافرمانۍ، نافرمانۍ، یا د هغه یا د هغې د ښوونکي یا د ښوونځي د مدیر د ځان ځورونې ته هم اشاره کولی شي. په هرصورت، دا کلمه په عمومي توګه د امر د سرغړونې یا نافرمانۍ یا د یو چا تابعیت یا موقف نه منلو لپاره کارول کیږي. په تاریخي توګه، د ډیرو پاچاهانو خپلوانو او ډیری وخت پوځي چارواکو د بغاوت بیرغ پورته کړ او یا یې خپل جلا حکومت جوړ کړ او یا یې اصلي واکمن وشړل. په ننني عصر کې څو ځله پوځ په کودتاګانو کې په ډیموکراتیک ډول ټاکل شوي حکومتونه ړنګ کړي، لکه څنګه چې د پاکستان په تاریخ کې څو ځله لیدل شوي. همدا ډول په بنګله دیش ، میانمار او یو شمیر نورو هیوادونو کې هم د پوځي کودتاو او کودتاو شاهدان وو. د یادولو وړ ده چې بغاوت یوازې د اردو څخه نه دی، دا د هر شخص یا ډلې لخوا کیدی شي. دا په ځینو وختونو کې تاوتریخوالی کیدی شي او کله ناکله سوله ایز وي، لکه څنګه چې د عدم همکارۍ غورځنګ په اهدافو او اهدافو کې لیدل کیږي.
هايجيا جام (درملتون نښان)
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" د Hygieia جام (انګريزي:Bowl of Hygieia ) د درملو سمبول دی. په لرغوني یوناني مذهب او رومن افسانه کې، هایجیا د روغتیا او پاکوالي خدای بلل کېده. او هغه د اسکلیپیوس لور ته منسوب شوی، د طب خدای. یو عصا چې د مار په شاوخوا کې پوښل شوی و د اسکلیپیوس نښه وه ، چې د اسکلیپیوس په نوم یادیږي. او یوه کڅوړه چې د مار په شاوخوا کې جوړه شوې وه د هایجیا نښه وه، چې هایجیا جام نومیږي.
جيزک ولايت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
د جيزک ولايت (  د ازبکستان يو ولايت دی چې په ازبکستان کې موقعيت لري.
کوڼوالی
کوڼوالی يا کوڼتوب د دوو سرلیکونو لاندې طبقه بندي کیږي.
کوم چې د بدن د حواسو د نورو اختلالاتو په څېر، کېدای شي د بدن د عمومي ناروغیو له امله رامنځته شي.
کوڼوالی
د اورېدلو بشپړ له منځه تلل کوڼوالی يا کوڼتوب بلل کیږي، او د هغې کمښت د اوریدلو ضایع بلل کیږي. اختلال کولی شي د غږ ټول یادداشتونه اغیزمن کړي یا په ځانګړي غږونو پورې محدود وي. د اوریدلو محدودیت اندازه کول د آډیو میټر وسیلو سره د دې اختلالاتو مطالعې ته اړتیا لري ، کوم چې د آډیو میټر يا غږ پوهنې په نوم یادیږي.
یا که د عصبي عصب نه وي، یا که د اوریدلو په عصبي مرکزونو کې تخریبي پرمختګ او فساد شتون ولري، کوم چې حتماً د چوپتیا او ګونګتیا سره مل وي، ځکه چې ماشوم د نورو د غږونو د اوریدو لپاره د تقلید په الهام سره خبرې کول زده کوي.
د انتقالي کوڼوالي عام لاملونه
د ادراک کوونکیتوب عام لاملونه
د ادراک کوڼتوب اصل د لیبرینت دی.
د کاڼه کیدو او لیږدونې او د ادراک اختلالاتو د لاملونو تفصيلي معاینه ، د بیلګې په توګه ، آټوسپونګیوسس ، کوم چې په ساحه کې د ضعیف تغذیې یا د نیم سرکلر کانال د هډوکي کپسول ډیسټروفي ، یا د ثانوي سختۍ او سختۍ له امله رامینځته شوی وده او پروسه ده. د منځني غوږ هډوکي (interstellar joint ) او pychal ، یوه ډیره عامه ناروغي ده چې په میرمنو کې څرګندیږي او د خورا روښانه میراثي ملکیتونو سره څرګندیږي. دا ناروغي په تدریجي ډول بشپړ کاڼه کیدو ته وده ورکوي، مګر خوشبختانه، د جراحۍ له لارې ناروغ ته غږ بیرته راځي.
دا زخمونه د مغزو په تومورونو او دماغي بواسیرو کې لیدل کیدی شي.
په لنډیز کې، د کاڼه کیدو احتمالي لاملونه ډیری او مختلف دي. عمر، مختلف صدمې، د توازن اختالفونو سره اوږدمهاله انتانات، د ژوند په چاپیریال کې، چې د ډیری ازموینو سره ترلاسه کیدی شي. په ماشوم کې یو طرفه کاڼه کول د otitis نښو څخه پیژندل کیدی شي. د زړو کسانو دوه اړخیزه کاڼه کیدل د دماغ په سطحه د ارتیروسکلروسیس یا د وینې جریان اختلال په توګه فکر کیدی شي (لیبرینت) ، کوم چې د متخصص کار دی. ډیری کوڼۍ درملنه کیدی شي. عصري جراحۍ د ګټورو عملونو وړتیا لري، او همدارنګه د خورا نازک پروسټیسز په مرسته، ناروغ د مطلق کاڼه کیدو څخه ژغورل کیدی شي.
د داخلي غوږ غږونه پرته له بهرني شتون څخه
د غږونو اورېدل چې په حقیقت کې په بهر کې شتون نلري او ناروغ یې اوري باید هغه خیالي ادراک ونه بلل شي چې په دماغ کې رامینځته کیږي. دا د حسي رواني اختلالاتو معنی لري پداسې حال کې چې د اوریدلو سیسټم په بشپړ ډول روغ دی.
دا اختلال د خارجي، منځني او داخلي غوږ ناروغیو کې عام دی. کیدای شي د یو بهرني څیز له امله، د غوږ بندیدل د جرم له امله رامنځته کیږي. ډیری وختونه، موږ د غوږ زخمونه د کوچنیو هډوکو سختۍ سره یوځای وینو، د eustachian tube sclerosis. په پیچل (لیبرینت) زخمونو کې، دوی د ورټیګو سره یوځای کیږي. دا د غوږ د کوچنیو کیپلیرونو عصبي انقباض کې هم لیدل کیږي. دا انقباض په هغو کسانو کې چې د شریانونو سکلیروسیس، ګوتو، د غوږ د داخلي زخمونو او د مخدره توکو مسمومیت ( کوینین ) او په ځینو مسلکونو (ډېرورونو) کې یا د ځینې ecnophenic صدمې وروسته لیدل کیږي د وینې دوران اختلالاتو له امله لیدل کیږي.
درملنه د علت درملنې په څیر دي. کوم چې باید د غوږ کنډک له منځه یوسي، که نه نو ځینې درمل چې د درد درد ښه کونکي دي د ناغوښتل شوي پدیدې لپاره کارول کیږي.
د کوڼوالي اختلالات
د اورېدلو ضعف په مختلفو دلایلو، د غوږ په کانال کې د خارجي بدن موجودیت یا په منځني غوږ کې د پړسوب او انتان له امله رامنځ ته کېدای شي، په دې صورت کې غږونه داخلي غوږ ته نه رسېږي او دې ته Conductive deafness ویل کېږي. د غږ د احساس د حجرو د تخریب په پایله کې د غږ حس له لاسه ورکوي، چې د عصبي کاڼه کیدو په نوم یادیږي، کاڼی کیدای شي زیږنده وي، لکه د زیږون سیفیلس، د میندو روبیلا، د امیندوارۍ په وخت کې د ځینو درملو کارول، یا د بدن خرابوالی. د جنین د دورې او زیږون په جریان کې د اوریدونکي عضوي زیان له امله په ترلاسه شوي ماډل کې، یو له خورا مهم لاملونو څخه د منځني غوږ انتانونه دي، چې ډیری یې د انتاني ناروغیو څخه وروسته واقع کیږي، په ځانګړې توګه د روبیلا او ټایفایډ په واسطه، په ماشومانو کې د اوریدلو اندازه کول، لکه طبیعي انعکاس کړنې چې ماشوم د غږ اوریدلو په وخت کې مخ کیږي، او همدارنګه د لوبې له لارې، د ماشوم سره، او په پای کې، د هر غوږ آډیو میټري په جلا توګه موندل کیدی شي.
د اورېدلو اختلالاتو ډولونه
د غوږ د کمزورتیا په اړه، ډیری تعریفونه او کټګورۍ شتون لري. د دې کټګوریو ترټولو عام هغه دی چې ناروغان په دوه ډلو ویشي: "کاڼه" او "د اوریدلو سخت". دا طبقه بندي نسبتا ساده ده پرته له هغه قضیو څخه چې متخصصین یې مختلف تعریفونه وړاندې کوي. معمولا دوه ډوله کاڼه وي:
ادراکي کوڼوالی
دا ډول چې د کوکلیا یا د اوریدونکي اعصاب د اختلال له امله رامینځته کیږي د عصبي او ترلاسه شوي کاڼه کیدو په نوم هم یادیږي.
== Conductive Deafness .svg|thumbnail|په 2002 کې د 100,000 خلکو لپاره د کاڼه کیدو (لویانو) له امله د معلولیت له امله د ژوند کلونه له لاسه ورکړل. {{Legend|#b3b3b3|مالومات نشته}} {{Legend|#ffff65|۱۵۰لږ}} {{Legend|#fff200|۱۵۰–۲۰۰}} {{Legend|#ffdc00|۲۰۰–۲۵۰}} {{Legend|#ffc600|۲۵۰–۳۰۰}} {{Legend|#ffb000|۳۰۰–۳۵۰}} {{Legend|#ff9a00|۳۵۰–۴۰۰}} {{Legend|#ff8400|۴۰۰–۴۵۰}} {{Legend|#ff6e00|۴۵۰–۵۰۰}} {{Legend|#ff5800|۵۰۰–۵۵۰}} {{Legend|#ff4200|۵۵۰–۶۰۰}} {{Legend|#ff2c00|۶۰۰–۶۵۰}} {{Legend|#cb0000|۶۵۰ډېر}} ]]
په ماشومانو کې د اورېدلو نیمګړتیا
موږ کولی شو په ماشومانو کې د اوریدلو ضعف په اړه وغږیږو کله چې د لاملونو لکه د غوږونو د خرابوالي یا دې پورې اړوند اعصابو له امله دوی د چاپیریال غږونو اوریدلو کې ستونزې لري. ترټولو منل شوي تعریفونه چې د تعلیمي متخصصینو نظرونه منعکس کوي هغه تعریفونه دي چې د کاڼو لپاره د تعلیمي رییسانو کنفرانس اجرایوي کمیټې لخوا رامینځته شوي. موږ به دا تعریفونه تشریح کړو.
د اورېدلو نیمګړتیا
دا یو عامه اصطلاح ده چې د اورېدلو یو شمېر معلولیتونه په ګوته کوي چې ممکن له نرم څخه تر ژورې پورې توپیر ولري. د اوریدلو نیمګړتیا دوه فرعي ګروپونه لري، کاڼه او د اوریدلو سخت.
کاڼه
یو کس ته ویل کیږي چې د اورېدلو نیمګړتیا لري چې د اورېدلو له لارې ترلاسه شوي لفظي مالوماتو په بریالیتوب سره پروسس کولو مخه نیسي (که د اوریدلو مرستې سره یا پرته). (البته، په ایران کې شاوخوا سل زره کاڼه خلک دي). په ایران کې، په هرو 1000 ژوندیو زیږونونو کې، 4.7٪ ماشومان د غوږ د غوږ د کمزورتیا سره زېږېدلي دي، او دا چې د ملي سکرینینګ پروګرام نه دی پلي شوی، دا احصایه د نړیوالې کچې څخه لوړه ده.
لږ اورېدونکی
یو شخص ته ویل کیږي چې د اوریدلو له لارې ترلاسه شوي معلوماتو پروسس او پروسس کولو کې د هغه پاتې اوریدلو څخه کار واخلي، په عمومي ډول د اوریدلو وسایلو په کارولو سره.
یو مهم ټکی دا دی چې د ژبې په وده کې د اوریدلو د ضایع کیدو او ذهني پاتې کیدو ترمنځ نږدې اړیکه شتون لري. له همدې امله، متخصصین د اوریدلو د کمزورتیا په پیل باندې ډیر ټینګار کوي. هرڅومره چې په ماشوم کې د اوریدلو نیمګړتیا رامینځته شي ، په هماغه اندازه د هغه د ژبې وده زیانمن کیږي. له همدې امله، هغه مسلکي کسان چې د اوریدنې د نیمګړتیاو ماشومانو سره کار کوي اکثرا اصطلاحات کاروي لکه زیږیدونکي کاڼه (یعنې هغه څوک چې د زیږون په وخت کې کاڼه وي) او غیر میراثي کاڼه (یعنې هغه څوک چې د زیږون څخه وروسته کاڼه وي). دوه نور اصطلاحات چې ډیری وختونه د دې ماشومانو لپاره د ژبې زده کړې په شرایطو کې کارول کیږي عبارت دي له: د ژبې څخه مخکې کاڼه: دا د زیږون یا د ژوند په لومړیو کې او د ژبې یا وینا له پراختیا دمخه پیښیږي. کاڼه خلک د ژبې له زده کړې وروسته: کاڼهتوب د ژبې او وینا له پرمختګ وروسته منځ ته راځي. د پاڼې متن.
وروستۍ لاسته راوړنې
په 2013 کې ، ساینس پوهانو وموندله چې د ګاما سیکریټیس مخنیوی کونکي د داخلي غوږ د ویښتو حجرو باندې بیا تولیدي اغیزه لري. دا لاسته راوړنه د کوه توب د اغیزمنې درملنې لپاره خورا ارزښتناکه ده.
په ایران کې احصایې
محمد فرهادي ، د حکومت د ساینس وزیر ، حسن روحاني چې د غوږ، پوزې او ستوني د جراحۍ متخصص دی، په دې باور دی چې په هیواد کې د کوڼۍ شمیر مخ په زیاتیدو دی او زموږ په هیواد کې د کابو 2.6 پېښې شتون لري. د هرو زرو صحي زېږونونو څخه.
سرچینې
وېشنيزه:کاڼه وېشنيزه:کوڼوالی وېشنيزه:اورېدل وېشنيزه:اورېدلو حس وېشنيزه:غوږ وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
د ګومارنې خونديتابه قانون جوړول
د ګومارنې د خونديتابه قانون جوړولو (EPL) کې په دنده د ګومارنې د خونديتابه لپاره هر ډول اقدامات شامل دي، که هغه په لومړي سر کې په قانون يا د محکمې په  پرېکړو کې ځای پر ځای شوي، په ټوليز ډول د ګومارنې د شرايطو په اړه تر بحث لاندې نيول شوي وي او يا دوديز عادت وي. دا اصطلاح د اقتصاد پوهانو په منځ کې عامه ده. د ګومارنې خونديتوب هم د استخدام اړوند مقرراتو ته ويل کېږي (د بېلګې په ډول:د محرومو ډلو په اړوند اصول، د ټاکلې مودې يا لنډې مهالي تړون لپاره د شرايطو کارول، د روزنې شرايط) او هم له کاره د ګوښه کولو اړوند اصولو ته ويل کيږي (لکه له کاره د لرې کولو پروسه،  له مخکې څخه د خبرداري ورکولو ټاکلې مودې او د انفکاک تاديات، د ډله ييز ګوښه کولو او لنډې مودې کار طرحې لپاره ځانګړي شرايط).
داسې ګڼې اداري لارې چارې شته چې د ګومارنې په برخه کې خونديتوب وړاندې کوي: خصوصي بازار، د کار قانون، ډله ييزو چنو وهلو لارې چارې او لږ تر لږه د محکمې له خوا د قانون جوړونکو او رغونکو مادو روښانه کول. شونې ده چې ځېنې عملي اصول د رسمي قانون د نه شتون په حالت کې هم ومنل شي، يواځې له دې امله چې کار کوونکي او شرکتونه دواړه د اوږدې مودې ګومارنې له اړيکو څخه ګټه تر لاسه کوي.