cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د اپلاتون ناليکلي عقايد
د تاریخ او تاریخي پراختیا پوښتنه
په پخوانیو ادبیاتو کې، غالب نظر دا و چې د اپلاتون لیکنه د اپلاتون د ژوند په پای کې وشوه. له همدې امله د هغه د ناليکلي عقايد اصل د هغه د فلسفي فعالیت وروستي پړاو ته ټاکل شوی و. په ډیرو وروستیو ادبیاتو کې، د څیړونکو زیاتیدونکي شمیر د پخوانۍ دورې سره د نالیکل شوي عقیدې نیټه کول خوښوي. دا د متحدینو له انګیرنو سره ټکر لري. ایا د اپلاتون لومړني ډیالوګونه غیر لیکل شوي ډیالوګونو ته اشاره کوي یا نه.
پخوانی نظر چې د اپلاتون عامه لیکچر د اپلاتون د مسلک په وروستیو کې رامینځته شوی د هانس کرمر لخوا په کلکه رد شوی دی. هغه استدلال کوي چې لیکچر د اپلاتون د فعالیت په لومړیو کې د ښوونکي په توګه ترسره شوی و. سربېره پر دې، هغه وايي، لیکچر یوازې یو ځل په عامو خلکو کې نه دی ورکړل شوی. دا ډیر احتمال لري، هغه وايي، چې د لیکچرونو لړۍ وه او یوازې لومړی تعارفي لیکچر د تجربې په توګه، د پراخو او نا چمتو لیدونکو لپاره خلاص و. د دې عامه پیل له ناکامۍ وروسته، اپلاتون دې پایلې ته ورسید چې د هغه نظریات باید یوازې د فلسفې زده کونکو سره شریک شي. د ښو او راتلونکو بحثونو په اړه لیکچر د خبرو اترو د روانې لړۍ برخه وه، چې اپلاتون په منظمه توګه د څو لسیزو په موده کې خپل زده کونکي د ناليکلي عقايد سره اشنا کړل. هغه دا غونډې لا دمخه سیسلي ته د دې لومړي سفر (c. 389/388) په وخت کې ترسره کړې او په دې توګه یې د اکاډمۍ تاسیس کولو دمخه.
دا څرګنده نده چې ولې اپلاتون د نالیکل شوي عقیدې په توګه دا ډول غوښتنې مواد خلکو ته وړاندې کړل چې لا تر اوسه په فلسفه کې ندي زده شوي او په دې توګه پوره شوي - لکه څنګه چې بل ډول نه وي - د ناپوهۍ سره. ګیزر ګومان کوي چې هغه د ناليکلي عقايد د تحریف شوي راپورونو سره د مقابلې لپاره د خلکو لپاره لیکچرونه پرانستل او په دې توګه د خپریدونکو اوازو د ردولو لپاره چې اکاډمۍ د تخریبي فعالیتونو پټه وه.
د لومړني عصري دورې څخه دمخه نفوذ
د اپلاتون د شاګردانو په لومړیو نسلونو کې، د اپلاتون د شفاهي ښوونې ژوندی یادونه وه، چې د دوی ډیری لخوا لیکل شوي او د هغه دورې ادبیاتو اغیزه کړې (ډیری یې نن ورځ ژوندي نه دي). د ارستو لخوا په ناليکلي عقايد سختې نیوکې شوي، چې دوی یې په دوو اثارو کې څیړلي چې د "ښه" او "فلسفه" په نومونو کې (چې موږ یې یوازې یو څو برخې لرو) او په نورو اثارو کې لکه د میټافزیک او فزیک. د ارستو شاګرد تیوفراستس هم په خپل میټافزیک کې د دوی په اړه بحث کړی. په لاندې Hellenistic دوره کې (323-31 BCE) کله چې د اکاډمۍ عقیده اکاډمیک شک ته واړوله، د اپلاتون د ناليکلي عقايد میراث کولی شي لږ علاقه راجلب کړي (که دوی ټول پیژندل شوي وي). د منځني [[اپلاتون]] په زمانه کې فلسفي شکونه له منځه ولاړل، مګر د دې دورې فیلسوفان د عصري پوهانو په پرتله د ناليکلي عقايد په اړه ښه نه ښکاري.
د اپلاتون د ډیالوګونو اصلي متن (چې په منځني پیړیو کې ورک شوی و) د رینانسانس په جریان کې له بیا کشف وروسته ، د عصري دورې لومړنۍ دوره د اپلاتون د مابعدالطبیعاتو عکس العمل باندې تسلط درلود چې د نو اپلاتونزم او ارستو د اساساتو راپورونو ترکیب لخوا اغیزمن شوی و. د ناليکلي عقايد. بشرپال مارسیلیو فیکینو (۱۴۳۳-۱۴۹۹) او د هغه د نو اپلاتون تفسیر په پریکنده توګه د هغه د ژباړو او تبصرو سره د غالب نظر سره مرسته وکړه. وروسته، د اپلاتون مشهور لیکوال، او د اپلاتون ژباړن توماس ټیلر (۱۷۵۸-۱۸۳۵) د اپلاتون د تفسیر دغه نوی اپلاتونی دود پیاوړی کړ. اتلسمه پیړۍ په زیاتیدونکي توګه د نو-پلاتوني تمثیل د ستونزو په توګه ولید، مګر د دې توان نه درلود چې یو ثابت بدیل سره بدل کړي. په دې دوره کې ناليکلي عقايد لاهم منل شوي. آلماني فیلسوف ویلهیم ګوتلیب ټینیمن په خپل ۱۷۹۲-۹۵ کې د اپلاتون د فلسفې په سیستم کې وړاندیز وکړ چې اپلاتون هیڅکله دا نه غوښتل چې د هغه فلسفه په بشپړ ډول په لیکلي بڼه وړاندې شي.
نولسمه پېړۍ
په نولسمه پیړۍ کې یو علمي بحث پیل شو چې تر نن ورځې پورې د دې پوښتنې په اړه دوام لري چې ایا ناليکلي عقايد باید په پام کې ونیول شي او ایا دوی یو فلسفي میراث دی چې په ډیالوګونو کې یو څه نوي اضافه کوي. د اپلاتون نوی اپلاتون تفسیر د نولسمې پیړۍ تر پیل پورې غالب شو کله چې په 1804 کې فریدریش شلیرماکر د اپلاتون د ډیالوګونو د 1804 ژباړې لپاره پیژندنه خپره کړه او یو بنسټیز بدلون یې پیل کړ چې پایلې یې نن هم احساس کیږي. Schleiermacher په دې باور وو چې د اپلاتون د فلسفې ټول محتوا د هغه په خبرو اترو کې شتون لري. هغه ټینګار وکړ چې هیڅ شفاهي ښوونه هیڅکله نه وه چې د دوی څخه بهر وي. د هغه د مفکورې له مخې، د ډیالوګ ژانر د اپلاتون د فلسفې لپاره هیڅ ادبي ځای نه دی، بلکې د ډیالوګ ادبي بڼه او د اپلاتون د فلسفې محتوا یو بل سره تړلي دي: د اپلاتون د فلسفې طریقه د خپل طبیعت له مخې یوازې د ادبياتو په توګه استازیتوب کیدی شي. خبرې اترې له همدې امله، د هر ډول فلسفې اړونده، ځانګړي محتوياتو سره نالیکل شوي نظریات چې په ادبي خبرو اترو کې یوځای شوي ندي باید خارج شي.
د هر ډول شفاهي ښوونې څخه د Schleiermacher په کلکه انکار د پیل څخه متنازع و، مګر د هغه منتقدین جلا پاتې وو. په 1808 کې، اګسټ بویک ، چې وروسته یو مشهور یوناني عالم شو، د شلیرماکر د اپلاتون د ژباړې په یوه نسخه کې وویل چې هغه د ناليکلي عقايد په وړاندې د قناعت وړ دلیلونه ونه موندل. هغه وویل، ډیر احتمال شته چې اپلاتون یو باطني تعلیم درلود چې هیڅکله یې په ښکاره توګه بیان نه کړ، مګر یوازې په تیاره توګه یې اشاره وکړه: 'هغه څه چې دلته [په خبرو اترو کې] وروستي ټکي ته ندي رسیدلي، هغه هلته په شفاهي لارښوونو کې ترټولو لوړ ځای لري. کیپسټون کرسچن اګسټ برانډیس د ناليکلي عقايد لپاره د لرغونو سرچینو په اړه راټول او تبصره وکړه. فریدریش اډولف ټرینډلینبرګ او کریسټین هیرمن ویس په خپلو څیړنو کې د ناليکلي عقايد په اهمیت ټینګار وکړ. حتی کارل فریدریش هرمن ، د اپلاتون د ادبي هڅونو په اړه په 1849 کې په یوه پلټنه کې، د Schleermacher د مقالو خلاف وګرځید او وړاندیز یې وکړ چې اپلاتون یوازې په خپلو لیکنو کې د خپلې فلسفې ژورې برخې ته اشاره کړې او په مستقیم ډول یې یوازې په شفاهي توګه خبرې کړې دي.
د ټیوبینګین ښوونځي څخه مخکې: هارولډ چیرنیس
د شلمې پیړۍ تر دویمې نیمایي پورې، د اپلاتون په مطالعاتو کې د انټیسوټریک طریقه په ښکاره توګه غالبه وه. په هرصورت، ځینې څیړونکي د پیړۍ له نیمایي څخه مخکې ادعا وکړه چې اپلاتون د شفاهي درس درلود. پدې کې جان برنیټ ، جولیوس سټینزیل، الفریډ اډوارډ ټیلر ، لیون رابین، پاول ویلپرټ، او هینریچ ګومپرز شامل وو. د 1959 راهیسې، د ټیوبینګین ښوونځي په بشپړه توګه کار شوی تفسیر د باطني ضد چلند سره سخت سیالي ترسره کړې.
په شلمه پیړۍ کې، د باطني ضد چلند ترټولو غوره مدافع هارولډ چیرنیس و. هغه خپل نظرونه لا دمخه په 1942 کې تشریح کړل، دا د ټیوبینګین ښوونځي د څیړنو او خپرونو دمخه. د هغه اصلي اندیښنه د ناليکلي عقايد لپاره د ارستو د شواهدو اعتبار کمزوری کول وو، کوم چې هغه د اپلاتون د تیوریو او همدارنګه ځینې غلط فهمونو په وړاندې د ارستو بې ځایه دښمني ته منسوب کړه. چرنیس په دې باور و چې ارستو د خپل سیاسي علومو په جریان کې د اپلاتون نظرونه غلط کړي وو او ارستو حتی د ځان سره مخالفت کړی و. چرنيس په کلکه رد کړه چې د اپلاتون هر ډول شفاهي ښوونه د خبرو اترو په پرتله اضافي مواد لري. هغه وويل، په اکاډمۍ کې د فلسفي لارښوونو په اړه عصري فرضيې بې بنسټه اټکلونه وو. برسېره پر دې، د فورمونو د تیوري تر منځ یو بنسټیز تضاد شتون درلود چې په ډیالوګونو او ارستو راپورونو کې موندل شوي. چیرنیس ټینګار وکړ چې اپلاتون په دوامداره توګه د فورمو تیوري بریالۍ کړې وه او د دې انګیرنې لپاره هیڅ معقول دلیل شتون نلري چې هغه د ناليکلي عقايد د ټاکل شوي اصولو سره سم تعدیل کړی. اووم لیک غیرمنطقی و ځکه چې دا د چرنس په غاړه و، غیر مستند و.
د اپلاتون د فلسفې د نظام ضد تفسیر
د دې نظام ضد تعبير پلويان د اپلاتون د ليکنې د نيوکې او د دې مفکورې تر منځ تضاد نه ويني چې هغه خپله ټوله فلسفه په ليکلو کې خلکو ته رسولې ده. دوی په دې باور دي چې د هغه انتقاد یوازې د لیکلو ډول و چې د عقیدې او عقیدې څرګندونه کوي. څرنګه چې ډیالوګونه داسې نه دي بلکې د افسانوي خبرو په بڼه خپل مواد وړاندې کوي، نو د اپلاتون نیوکه نه عملي کیږي.
د توبینګین تمثیل سرچینه او خپرول
تر 1950 کلونو پورې، دا پوښتنه چې آیا په حقیقت کې یو څوک کولی شي د پخوانیو سرچینو څخه د ناليکلي عقايد شتون د بحث په مرکز کې ودریږي. وروسته له هغه چې د ټیوبینګین ښوونځي خپل نوی تمثیل معرفي کړ، یو سخت جنجال رامینځته شو او بحث نوې پوښتنې ته وګرځید چې ایا د توبینګین فرضیه سمه وه: دا چې نالیکل شوي عقیدې په حقیقت کې بیا رغول کیدی شي او د اپلاتون د فلسفې اساس لري.
د توبینګن تمثیل د لومړي ځل لپاره د هانس یوآخیم کریمر لخوا جوړ او په کلکه دفاع شو. هغه د خپلې څیړنې پایلې په 1959 کې په مونوګراف کې خپرې کړې چې د 1957 د یوې مقالې اصلاح شوې نسخه وه چې د ولفګنګ شیډوالډټ تر څارنې لاندې لیکل شوې وه. په 1963 کې، Konrad Gaiser، چې د Schadewaldt زده کونکی هم و، د خپل جامع مونوګراف سره د ناليکلي عقايد سره د پروفیسور په توګه وړتیا ترلاسه کړه. په راتلونکو لسیزو کې دغو دواړو پوهانو د ټیوبینګن پوهنتون کې د تدریس پرمهال د یو لړ خپرونو په لړ کې د نوي تمثیل پراختیا او دفاع وکړه.
د توبینګن تمثیل په نورو مشهورو پلویانو کې توماس الکساندر سلزاک هم شامل دی چې د 1990 څخه تر 2006 پورې یې په ټیوبینګن کې تدریس کاوه او په ځانګړي توګه یې د اپلاتون د لیکلو انتقاد باندې کار کاوه، د فلسفې تاریخ لیکونکی جینس هافواسن چې په ځانګړي ډول په هیډیلبرګ کې یې تدریس کاوه او تحقیق یې کاوه. د اپلاتون د دوه اصولو تاریخ د څلورم پیړۍ څخه د نو-پلاتونیزم له لارې، او ویټوریو هوسل ، چې د نوټر ډیم (امریکا) په پوهنتون کې تدریس کوي.
د اپلاتون په اړه د ټیوبینګر چلند ملاتړ کونکي شامل دي، د بیلګې په توګه، مایکل ایرلر، جورجین ویپرن، کارل البرټ ، هینز هاپ، ویلی تیلر، کلاوس اوهلر، هرمن سټینتال, John Niemeyer Findlay, Marie-dominique Richard, Herwig Görgemanns, Walter Eder, Josef Seifert, Joachim Söder, Carl Friedrich von Weizsäcker, Detlef Thiel، او — د یوې نوې او لیرې نظریې سره — کریسټینا شیفر. هغه کسان چې تر یوې اندازې پورې د ټیوبینګن چلند سره موافق دي مګر تحفظات لري کورنیلیا جې دی ووګل ، رافیل فیبر، جان ایم ډیلن ، جورجین ویلرز، کریسټوفر ګیل، اینریکو برتي، او هانس جورج ګدامر.
د فلسفې ایټالوي تاریخپوه جیواني ریال د مهمې څیړنې له امله چې د توبینګین تمثیل یې په نویو لارښوونو کې وغزاوه، نن ورځ دا د "ټوبینګین او میلانیز ښوونځي" په نوم هم یادیږي. په ایټالیا کې موریزیو میګلیوري او ګیانکارلو موویا هم د ناليکلي عقايد د اعتبار لپاره خبرې کړې دي. په دې وروستیو کې، پتریزیا بوناګورا، د رییل زده کونکي، د ټیوبینګین چلند په کلکه دفاع کړې.
د ټوبینګین ښوونځي انتقاد کونکي
مختلف، شکمن پوستونو ملاتړ موندلی، په ځانګړې توګه د انګلیس - امریکایی بورسونو کې مګر د آلمان ژبو پوهانو ترمنځ هم. دا منتقدین عبارت دي له: په متحده ایالاتو کې، ګریګوري ولاستوس او ریګینالډ ای الن؛ په ایټالیا کې، فرانکو تراباتوني او فرانسیسکو فرونټیروټا؛ په فرانسه کې، لوک بریسن؛ او په سویډن کې، EN Tigerstedt. په الماني ژبو منتقدینو کې شامل دي: تیوډور ایبرټ، ارنسټ هیتش، فریټز پیټر هیګر او ګونتر پتزګ.
افراطي، شکمن دریځ دا دی چې اپلاتون په شفاهي توګه داسې څه نه دي زده کړي چې دمخه په خبرو اترو کې نه و. منځلاري شکمنان دا مني چې یو ډول ناليکلي عقايد شتون درلود، مګر د توبینګین بیارغونه د قیاس، ناکافي شواهدو او خورا لیرې پرتو په توګه نیوکه کوي. د ټوبینګین مکتب ډیری منتقدین د اپلاتون د اصولو په اعتبار سره شخړه نه کوي، مګر دوی ته د اپلاتون د وروستي مفکورې په توګه ګوري چې هیڅکله په سیستماتیک ډول کار نه و کړی او له دې امله د هغه فلسفې سره یوځای شوی نه و چې هغه مخکې وده کړې وه. دوی په دې باور دي چې د دوه اصولو نظریه د اپلاتون د فلسفې بنسټ نه و، بلکې د هغه د فلسفې د فعالیت په وروستي پړاو کې د یوې لنډې مفکورې په اړه بحث شوی و. هغه دا مفکورې د فرضیې په توګه معرفي کړې مګر دوی یې د میټافزیک سره یوځای نه کړل چې د ډیالوګونو لاندې دي.
د دې اعتدال نظر پلویانو کې دوروتیا فریډ، کارل-هینز ایلټینګ، او هولګر تیسلیف شامل دي. په ورته ډول، اندریاس ګریزر غیر لیکل شوي اصول قضاوت کوي چې "د زده کونکو سره په خبرو اترو کې مرسته" او جورجین میټیلسټراس دوی ته "یوه محتاطه پوښتنه ده چې فرضي ځواب وړاندیز کیږي." رافیل فیبر په دې باور دی چې اپلاتون هیڅکله اصولو ته په لیکلې بڼه نه دي ژمن کړي ځکه چې د نورو شیانو په منځ کې، هغه د پوهې په توګه نه بلکه یوازې نظر ګڼل کیږي. Margherita Isnardi Parente د ناليکلي عقايد په احتمال سره مخالفت نه کوي مګر د دوی په اړه د راپورونو دود د اعتبار وړ نه بولي او د ډیالوګونو له فلسفې سره د توبینګین بیا رغونه یوځای کول ناممکن بولي، په کوم کې چې د اپلاتون مستند نظرونه موندل کیږي. د ارستو راپورونه پخپله له اپلاتون نه اخستل شوي بلکه د هغه هڅو څخه دي چې موخه یې د اکاډمۍ د پخوانیو غړو لخوا د هغه د فکر سیستماتیک کول دي. فرانکو فیراري دا هم ردوي چې دا سیستماتیک باید اپلاتون ته منسوب شي. ولفګنګ کولمن د دوو اصولو صداقت مني خو د دوی او د ډیالوګونو په فلسفه کې یو بنسټیز تضاد ویني. ولفګنګ ویلینډ د غیر لیکل شوي ډیالوګونو بیا رغونه مني مګر د دې فلسفې تړاو خورا ټیټ بولي او فکر کوي چې دا د اپلاتون د فلسفې اساس نشي کیدی. فرانز وان کوتسچرا وایي چې د ناليکلي عقايد شتون په جدي توګه تر پوښتنې لاندې نه راځي، مګر دا وموندل چې د دوی په اړه د راپورونو دود دومره ټیټ کیفیت لري چې د بیارغونې هر ډول هڅې باید په ډیالوګونو تکیه وکړي. ډومینیکو پیس د ناليکلي عقايد شتون تاییدوي او دا چې دوی د ښه په اړه اندیښمن دي مګر د توبینګین بیارغونه او په ځانګړي توګه دا ادعا چې د اپلاتون میتابیزیک دوه قطبي و.
د ټيوبينګن ښوونځي په اړه ځينې وختونه په تېزو او سختو شخړو کې څرګند ثانوي اړخ شتون لري: د دواړو خواو مخالفانو د نړۍ له اټکل شوي لید څخه استدلال کړی. کونراډ ګیزر د مناظرې د دې اړخ په اړه داسې تبصره وکړه: "په دې لانجه کې، او شاید په دواړو خواوو کې، د فلسفې په اړه ځینې عصري مفکورې باید غیر شعوري رول ولوبوي او له همدې امله د حل امید لږ دی."
حوالې
<references group="" responsive="0">
وېشنيزه:اپلاتونيزم وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:Pages with unreviewed translations وېشنيزه:د اپلاتون پلويان
پښتون قامي جرگه
د پښتون قامي جرګې Pashtun National Jirga ، چې د بنو جرګې په نوم هم یادیږي ، لومړۍ غونډه د ۲۰۲۲م کال د مارچ له ۱۱ څخه تر ۱۴مې نیټې د خیبر پښتونخوا د بنو په میراخېل کرکټ لوبغالي کې جوړه شوه چې د پښتنو د ستونزو په اړه بحث وکړي. په دې غونډه کې د سياستوالو ، قومي مشرانو ، څېړونکو ، عالمانو ، لږکيو ، ښځو او بشري حقونو فعالینو په ګډون شاوخوا 5000 کسانو برخه اخيستې وه.
د پښتونخوا ملي عوامي ګوند محمود خان اڅکزی ، نواب ایاز جوګیزی ، عبدالرحیم زیارتوال ، عبدالقهار ودان ، عبیدالله بابت ، نصرالله زېری او عارفه صدیق ، د پښتون ژغورنې غورځنګ منظور پشتين ، میرکلام او ورانګه لوڼۍ ، د ملي جمهوري غورځنګ محسن داوړ ، لطیف اپریدی ، افراسیاب خټک ، بشیر مټه ، بشرا ګوهر او جمیله ګیلاني ، د عوامي ملي ګوند خادم حسین او مولانا خانزېب ، د مزدور کیسان ګوند افضل خاموش ، د پاکستان پیپلز ګوند فرحت الله بابر او احمد کنډي ، د پاکستان مسلم لیګ سردار یعقوب نصر ، د جمعیت علمای اسلام محمد خان شیرانی ، د وزیرستان قامي مشر ګل عالم وزیر ، تاریخدان پرویش شاهین ، او ګڼ شمېر نور پښتانه ، بلوچ او هزاره مشران د جرګې برخه وو. د جرګې پرېکړه ليک د حامد کرزي ، حنيف اتمر او امرالله صالح په ګډون د يو شمېر افغان سياسي مشرانو له خوا هم تاييد شو.
جرګې اعلان وکړ چې په پاکستان کې د اورپکۍ‌ قربانيان پښتانه دي او د پاکستان په ۷۰ زره وژل شویو کښی ۶۰ زره هغه پښتانه دي. منظور پښتین وویل «په اوسني حالت کې تر ۸۰۰۰ زیات پښتانه ځوانان بې درکه دي.» په منابعو باندې د واک، د ښځو د حقونو او په خېبر پښتونخوا او بلوچستان کې د پښتو ژبې د حیثیت په اړه خبرې وشوې او د خېبر پښتونخوا ، جنوبي پښتونخوا ، میانوالي او اټک په ګډون د یوې متحدې پښتون صوبې د جوړولو وړاندیز وشو. د غونډې ګډونوالو غوښتنه وکړه چې په افغانستان کې دې د لویې جرګې او عمومي ټاکنو له لارې یو استازی حکومت جوړ شي چې د ټولو نړیوالو معیارونو سره سمون لري. جرګې د افغانستان پر بشري ناورین اندېښنه وښوده. له نړیوالې ټولنې یې وغوښتل چې له افغانانو سره دې مرسته وکړي او د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د اغزن تار غځول یې وغندل. جرګې همداراز د علي وزیر په ګډون د سیاسي بندیانو د ژر تر ژره خوشې کېدو غوښتنه وکړه.
پس منظر
د ۲۰۲۱م کال د جون په ۲۳ مه په مسلم باغ کې د عثمان کاکړ د جنازې په مراسمو کې محمود خان اڅکزي د خپلې وینا په ترڅ کې اعلان وکړ چې په دریو میاشتو کې به په بنو کې یوه جرګه راوبلي چې د پښتنو پر ستونزو خبرې وکړي او د حل لارې به ورته ولټوي. دا جرګه وروسته د ۲۰۲۲م کال د مارچ تر ۱۱مې پورې وځنډول شوه.
د جرګې د کوربه توب لپاره د بنو انتخاب تاریخي اهمیت درلود ځکه چې د ۱۹۴۷م کال د جون په ۲۱مه د بنو ښار د هغه پرېکړه لیک کوربه و چې په هغه کې پښتنو سیاستوالو له برتانوي امپراتورۍ غوښتي وو چې د پښتونستان د خپلواکۍ اختیار دې دوی ته وړاندې کړي چې پکې د برتانوي هند ټولې پښتني سیمې شاملې دي ٫ د دې پر ځای چې دوی د پاکستان له نوي جوړ شوي هېواد سره یوځای کړي.
مخکينۍ پښتون جرګې
د بنو جرګې د پښتنو د دوو مخکینيو جرګو د اعلامیو تایید وکړ، چې یوه یې د ۲۰۲۰م کال د مارچ په ۱۰مه د پېښور په باچا خان مرکز کې د عوامي نېشنل ګوند د مشر اسفندیار ولي خان له خوا جوړه شوې وه ، او بله يې د ۲۰۲۰م کال د اګست په ۷مه په هشنغر ، چارسده کې د مزدور کیسان ګوند د مشر افضل خاموش لخوا جوړه شوې وه. په دې جرگو کې چې دواړو يې ۲۱ ماده ييزې اعلاميې هم صادرې کړې، د افغانانو په سيمه کې د امن او نظم د وضعيت او بې ثباتۍ په اړه خبرې اترې وکړې. په طبیعي زیرمو، د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سوداګریزو لارو بیا پرانیستل، د بې ځايه شويو او بې کوره شويو خلکو پر ستونزو، د شناختي کارډونو د بندولو، سرشمېرنې، د ځمکنيو ماينونو او لادرکه شويو کسانو پر ستونزو هم خبرې وشوې.
په ۱۹۹۰مو لسیزې کې د پښتنو د جرګو یوه ورته لړۍ د سوات د افضل خان لالا له خوا پیل شوې وه. د افضل خان لالا د پښتنو وروستې جرګه د ۲۰۱۲ کال د مې په میاشت کې د پېښور په نشتر هال کې جوړه شوې وه چې پکې د پښتنو د ملي یووالي د کمپاین او په جګړه ځپلي افغانستان کې د میلیونونو افغانانو د وژل کېدو د اعتراض په اړه خبرې شوې وې.
مېخایل باختین
مېخایل میخائیلوویچ باختین (په روسي: Михаи́л Миха́йлович Бахти́н، د ۱۸۹۵ کال د نومبر له ۱۶ [په جولیان جنتري کې ۴] – د ۱۹۷۵ کال د مارچ تر ۷) یو روسی فیلسوف، ادبي منتقد او عالم ؤ چې په ادبي نظریه، د اخلاق علم او ژبې فلسفه یې کار وکړ. د هغه لیکنو په بېلابېلو موضوعاتو کې هغه پوهان هڅولي چې په یو شمېر مختلفو دودونو (مارکسیزم، نښانه پېژندنې، جوړښت پالنې، دیني نقد) او د ادبي نقد، تاریخ، فلسفې، ټولنپوهنې، انسان پېژندنې او ارواپوهنې په څېر مختلفو څانګو کې کار کوي. که څه هم باختین د ښایست پېژندنې او ادبياتو په بحثونو کې چې د ۱۹۲۰ کال په لسیزه کې په شوروي اتحاد کې پېښ شول، فعال ؤ، د هغه ځانګړی دریځ تر هغه پورې چې په ۱۹۶۰ کلونو کې روسی پوهانو یې په اړه بیا معلومات ترلاسه کړل، ښه نه ؤ پېژندل شوی.
لومړنی ژوند
باختین د روسیې په اوریول ښار کې د اشرافو په یوه پخوانۍ کورنۍ کې زیږېدلی. پلار یې د بانک مدیر ؤ او په څو ښارونو کې یې کار کاوه. له همدې امله باختین د خپل ماشومتوب لومړني کلونه په اوریول، ویلنیوس او بیا په اوډیسا کې تېر کړل، هلته په ۱۹۱۳ کال کې د محلي پوهنتون (اوډیسا پوهنتون) د تاریخ او ژبې پېژندنې په پوهنځۍ کې شامل شو. کاترینا کلارک او مایکل هولکویسټ لیکي: "اوډیسا ... د ویلنیوس په څېر، د هغه کس د ژوند د یوه پړاو لپاره مناسب چاپېریال ؤ، چې د ژبې بېلابېل بڼو (heteroglossia) او کارنیوال (carnival) فیلسوف به شي. د ساتېرۍ او بې ادبۍ ورته احساس چې د بابل د رابلي غلو د رامنځته کېدو یا د اوسټاپ بنډر چلونو او دوکو، د پیکارو هغه ناول چې د ایلف او پیټروف له خوا رامنځته شوی، د رامنځته کېدو لامل شول، په باختین باندې خپل اثر پرېښود. هغه وروسته پیټروګراد امپریال پوهنتون ته ولېږدول شو ترڅو د خپل ورور، نیکولای سره یوځای شي. همدې ځای کې باختین د کلاسیک پوه اف. اف. زیلینسکي تر زیاتې اغېزې لاندې راغی، د ده په آثارو کې د هغو مفهومونو لومړني مراحل شامل دی چې د باختین له لوری تشرېح شوي.
مسلک
باختین په ۱۹۱۸ کال کې خپلې زده کړې بشپړې کړې. بیا د روسیې په لوېدیځ کې یوه کوچني ښار، نېوېل (پسکوف اوبلاست) ته ولاړ او هلته یې دوه کاله د ښوونځۍ ښوونکي په توګه کار وکړ. په همدې وخت کې د باختین لومړنۍ حلقه جوړه شوه. په دې ډله کې د بېلا بېلو علاقو لرونکي روڼفکران شامل وو، خو ټولو د ادبي، مذهبي او سیاسي موضوعاتو په اړه د خبرو اترو سره مینه درلوده. په دې ډله کې والنتین ولوشینوف او بلاخره پی. ان. مدویدیف چې وروسته په ویتبسک کې له دې ډلې سره یوځای شو، شامل وو. ویتبسک چې "د سیمې یو کلتوري مرکز" ؤ، د باختین او نورو روڼفکرانو لپاره د ویناوو، مناظرو او د کنسرتونو د تنظیمولو لپاره غوره ځای ؤ. جرمني فلسفه هغه موضوع وه چې په اړه یې زیاتره وختونه خبرې کېدې او  باختین له دې وخته وروسته ځان د ادبي عالم په پرتله ډېر فیلسوف ګاڼه. په همدې نېوېل ښار کې هم باختین د اخلاقي فلسفې په یوه ستر اثر نه ستړی کېدونکی کار وکړ، چې هېڅکله په بشپړ ډول خپور نه شو. که څه هم د دې اثر یوه لنډه برخه د "هنر او مسؤلیت" تر سرلیک لاندې په ۱۹۱۹ کال کې خپره شوه. دا د باختین لومړنی چاپ شوی اثر دی. باختین په ۱۹۲۰ کال کې ویتبسک ته کډه شو. همدلته باختین له الېنا الکساندرونا اوکولویچ سره په ۱۹۲۱ کال کې واده وکړ. وروسته په ۱۹۲۳ کال کې تشخیص شو چې باختین د هډوکي په التهاب (osteomyelitis) اخته شوی، د هډوکي هغه ناروغۍ چې بالاخره په ۱۹۲۳ کال کې یې د پښې د پرې کېدو لامل شوه. دې ناروغۍ یې د تولید وړتیا مخه ونیوله او هغه یې له کار وغوړځاوه.
باختین په ۱۹۲۴ کال کې لیننګراد ته لاړ، هلته یې په ​​​​تاریخي انسټیټیوټ کې یوه دنده ونیوه او د دولتي مطبوعات خونې (State Publishing House) لپاره یې مشورتي خدمتونه وړاندې کړل. همدې وخت کې باختین پرېکړه وکړه چې خپل اثر له خلکو سره شریک کړي، خو مخکې له دې چې "په لیکل شوو آثارو کې د ښایست پېژندنې د میتودولوژي مسئلې په باب" یا "On the Question of the Methodology of Aesthetics in Written Works"  خپره شي، هغه جورنال چې پلان ؤ مقاله په کې چاپ شي، خپرول یې بند کړل. یاد اثر بالاخره ۵۱ کاله وروسته خپور شو. د هغه د لاس نسخو ایسته کېدنه او غلط ځای په ځای کول باختین په خپل ​​ټول مسلک کې ځوراوه. د باختین لومړنی ستر اثر، "د دوستوفسکي د هنر ستونزې" په ۱۹۲۹ کال کې خپور شو. په همدې اثر کې باختین د ډیالوګ پالنې (dialogism) مفهوم معرفي کوي. خو  همدا چې دغه کتاب د ۱۹۲۸ کال د دسمبر په ۸، د ووسکریسیني له لسمې کلیزې مخکې معرفي شو، مایر، باختین او په ووسکریسیني پورې اړوند یو شمېر نور کسان، د شوروي د پټو پولیسو، جي. پي. یو (OGPU) له خوا ونیول شول (هیرشکوپ ۱۹۹۹: ۱۶۸ پاڼه). یاد مشران تر لسو کلونو پورې د سولوفکي زندان د کار په کمپونو کې محکوم شول، که څه هم وروسته له هغه چې د باختین د روغتیايي وضعیت بررسۍ لپاره نوې غوښتنه وشوه، د هغه په سزا کې کموالی راغی او قزاقستان ته جلاوطن شو، هلته هغه او مېرمن یې په قوستانای ښار کې شپږ کاله تېر کړل. . په ۱۹۳۶ کال کې سارانسک ( د هغه وخت په موردوویايي ASSR ، اوسني موردوویا جمهوریت کې)، هلته باختین په د موردویا پیډاګولوژیکي انسټیټیوټ کې تدریس کاوه.
په ۱۹۳۸ کال کې د باختین د پښې له پرې کولو وروسته، د هغه روغتیا ښه شوه او نور هم ګټور شو. باختین په ۱۹۴۰ کال کې او د دوهمې نړیوالې جګړې تر پایه پورې په مسکو کې ژوند کاوه، هلته یې د فرانسوا رابلیه په اړه یو تېزس د ګورکي د نړیوال ادبیاتو انسټیټیوټ ته وړاندې کړ ترڅو د ډوکتورا سند ترلاسه کړي، که څه هم دا تېزس یې د جګړې تر پای ته ورسېدو پورې دفاع ونشو کولای. په ۱۹۴۶ او ۱۹۴۹ کلونو کې د دې تېزس دفاع  کولو د مسکو پوهان په دوو ډلو ووېشل: هغه رسمي مخالفین چې د دفاع لارښوونه یې کوله او اصلي او معمولي لاسي نسخه یې منله او هغه نور پروفیسوران چې د لاسي نسخې د منلو مخالف وو. د کتاب ساده، ګډوډه موضوع د زیاتره بحثونو لامل وه، چې یوازې د حکومت په مداخلې سره بند شو. باختین په نهایت کې د دولت د اعتبار ورکونې ادارې له لوري د لوړې ډوکتورا (د علومو ډوکتورا) څخه بې برخې شو او ټيټ سند (د علومو نوماند، د څېړنیزه ډوکتورا) ورکړل شو. وروسته، باختین بېرته سارانسک راوبلل شو او په موردوویايي پیداګوژیکي انسټیټیوټ کې یې د عمومي ادبیاتو څانګې ریاست په غاړه واخیست. کله چې انستیتیوت په ۱۹۵۷ کال کې د دارالمعلمین څخه په پوهنتون بدل شو، باختین د روسي او نړیوال ادبیاتو څانګې رئیس شو. باختین د خپلې خرابې روغتیا له وجهې اړ شو چې تقاعد وکړي او په ۱۹۶۹ کال کې د طبي پاملرنې د لټولو لپاره بېرته مسکو ته لاړ، هلته په ۱۹۷۵ کال کې تر خپلې مړینې پورې واوسېد.
د باختین آثارو او نظریو یوازې د هغه له مړینې وروسته شهرت ترلاسه کړ او هغه د خپل مسلکي ژوند په ډېره برخه کې سخت شرایط وزغمل، داسې وخت چې معلومات اکثراً خطرناک ګڼل کېدل او له همدې امله زیاتره وختونه پټېده. په پایله کې اوسني برابر شوي جزیات اکثراً د ناڅرګند دقت څخه برخمن دي. همدارنګه د دې جزیاتو د نادقت لامل دا دی چې باختین د ژوند پرمهال د روسيې د آرشیف معلوماتو ته محدود لاسرسی درلود. پوهان یوازې وروسته له هغه چې آرشیفونه عمومي شول، پوه شول چې زیاتره هغه څه چې دوی فکر کاوه د باختین د ژوند په اړه پوهېږي زیاتره پخپله د باختین له خوا غلط یا تحریف شوي وو.
بخت نصر
نبوکدنضر یا بخت نصر د بابل پاچا. د ده په زمانه کې بابليانو مصر فتح کړ. هغه د خپل پلار نبولا سر څخه وروسته په تخت کېناست. په ۵۹۷ مخزېږديز کال کې یهودا (یهودا) پاڅون وکړ. کله چې په دې سیمه کې یو ځل بیا بغاوت وشو، نو بخت نصر پر بيت المقدس يرغل وکړ، بغاوت يې ارام کړ او بیت المقدس ویجاړ کړ. (۵۸۶ مخزېږديز) او څلور زره يهوديان يې ونيول او بابل ته يې راوستل. د یهودانو دغه اسیران د بابلیانو اسیران بلل کیږي. د دې دورې په جریان کې، د امپراتورۍ ډېره برخه د بابل په کلا جوړولو کې مصرف شوې. د بابل د اړوند باغونه اوه عجائبات د هغه له خوا جوړ شوي وو. بابل د علم، ادب او کلتور لوی مرکز و. هغه په بابل کې د نبوکدنظر په نوم یاد شوی دی.
د ځینو لومړنیو او وروستیو علماوو په وینا د بني اسرائیلو د دغو بندیانو شمېر ۸۰ زره وو، چې په دغو بندیانو کې حضرت دانیال علیه السلام هم و، بخت نصر د حمورابي پاچاهۍ پای ته ورسوله او پاچا شو او د حضرت سلمان پاتې شوني یې لوټ کړل. د بيت المقدس ماڼۍ يې ونړولې او د سلماني په معبد کې یې د تورات د اصلي نسخو په ګډون کتابونه وسوځول او پیغمبران یې شهیدان کړل، څښتن تعالی پر هغه (بخت نصر) عذاب نازل کړ او د هغه (بخت نصر) یې تحریف کړ. حضرت وهب بن منبه رضي الله عنه فرمايي چې بېشكه د بخت نصر مخ لومړى د زمري په بڼه خراب شو، بيا د زمري په څېره، وروسته له هغه چې بخت نصر پاچا شو، د هغه مسج يې بدل كړ. د سیارې په شکل، خره د مرغانو پاچا شوه، د بخت نصر دغه ماتول اوه کاله دوام وکړ، خو زړه یې د انسان زړه پاتې شو. راز هغه څه ته دوام ورکړ چې په هغه وخت کې ورته موجود وو، وروسته له دې چې الله تعالی بخت نصر ته د انسان بڼه ورکړه، هغه یې روح ته راستون کړ، بیا یې هغه ته سلطنت بیرته ورکړ، نو په دې وخت کې حضرت دانیال (ع) او له ده سره ډېر عزتمن خلک (چې بخت نصر د بیت المقدس د اسیرانو په توګه بندیان کړل او بابل (عراق) ته یې راوستل) ځکه چې یهودیان له دې نږدېوالي ډېر حسد وو، نو د یهودو مشرانو بخت نصر ته وویل چې کله دانیال! (صلی الله علیه وسلم) اوبه وڅښي، د ادرار توان یې ختم شي (دا په هغه وخت کې د دوی په منځ کې ډېر د شرم وړ کار ګڼل کېده) د دې خبرې د معلومولو لپاره بخت نصر د یهودو اشرافو او حضرت دانیال علیه السلام ته بلنه ورکړه. او دوی وخوړل او اوبه یې وڅښلې، لاړ شه چې هغه په تبر ووژني، که څه هم هغه ادرار کوونکی ونه وايي چې زه بخت نصر یم، نو ته ورته وایې چې دروغ وایي. بخت نصر ماته امر وکړ چې تا ووژنم، نو کله چې کیسه پای ته ورسېده، بخت نصر لومړی و چې د ادرار د شدت له امله بې هوښه شو، چې ناڅاپه ورته راغی، نو بهر ووت، بیا د دروازې ساتونکي برید وکړ. بخت نصر ورته وویل زه بخت نصر یم، نو د دروازې ساتونکي وویل: بیا دروغ وایي، پاچا ماته امر کړی دی چې تا ووژنم، په تبر یې ووهلم چې بخت نصر یې وواژه. د هغه د توحيد په اړه وهب بن منبه وايي چې ځينې يهوديان او عيسويان په دې کې اختلاف لري چې هغه (بخت نصر) له مرګ مخکې ايمان راوړ او که نه، خو ځينې يهودي عالمان وايي چې انبياء يې شهيدان کړل او بيت المقدس يې وران کړ. الله تعالی یې توبه قبوله نه کړه او په کافر مړ شو.
د کورنیو چارو وزارت (افغانستان)
د افغانستان د کورنیو چارو وزارت یا د کورنیو چارو وزارت د افغانستان د کورنیو چارو وزارت د افغان حکومت یو له مهمو وزارتونو څخه دی چې د قانون پلي کولو، ملکي نظم او له جرمونو سره د مبارزې مسوولیت لري. د افغانستان د اسلامي جمهوریت ترمشرۍ لاندې وزارت په افغانستان کې د ملي پولیسو د ساتنې، د پولیسو د خاصو قطعاتو عمومي قومانداني او د زندانونو او توقیف ځایونو عمومي ادارې مسوولیت په غاړه درلود.
د افغانستان د اسلامي امارت اوسنی وزیر سراج الدین حقاني دی چې د FBI لخوا مطلوب او د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د هغه د ځای په اړه د معلوماتو ورکولو لپاره د 10 ملیون ډالرو انعام ټاکلی دی.
د طالبانو د حکومت پر مهال
د طالبان په دوره کې د کورنیو چارو د پخواني مرستیال محمد خاکسار وضعیت ځکه د پام وړ دی چې هغه د طالبانو پر ضد جاسوسي کوله. خاکسار د ۲۰۰۶ کال د جنورۍ په ۱۴ مه د طالبانو له خوا ووژل شو.
عبدالصمد خاکسار د کورنیو چارو یو بل پخوانی وزیر دی چې طالبانو رد کړی دی.
د ګوانتانامو د ګډ کاري ځواک شنونکي خیرالله خیرخواه د طالبانو د کورنیو چارو پخوانی وزیر بولي. په هرصورت، هغه د اداري بیاکتنې بورډ د دویمې کلنۍ اوریدنې په ترڅ کې دا تور رد کړ.
حوالې
وېشنيزه:د افغانستان د حکومت وزارتونه
بيولوژيکي کلتوري انسان پېژندنه
بایوکلچرل انتروپولوژي يا بيولوژيکي کلتوري انسان پېژندنه   په څو لارو تعریف کېدی شي. دا د انساني بیولوژي او انساني کلتور ترمنځ د اړیکو ساینسي سپړنه ده. د انساني چلند د بنسټیزو بیولوژیکي ریښو په لټه کې کولو پر ځای، بایو کلتوري انتروپولوژي هڅه کوي پوه شي چې کلتور زموږ پر بیولوژیکي وړتیاوو او محدودیتونو څنګه اغېزه کوي. »
د اپلاتون سياسي فلسفه
د اپلاتون په جمهوریت کې، سوکرات د ډیموکراسۍ په اړه خورا انتقاد کوي او د فیلسوفو پاچاهانو د حاکمیت وړاندیز کوي. '''د اپلاتون سیاسي فلسفه په دې توګه ډېری وختونه د ځینو لخوا مطلقیت (ټولټاليزه) ګڼل کیږي. '''
د ډیموکراسۍ انتقاد
په جمهوریت کې، د اپلاتون سوکرات د ډیموکراسۍ په اړه یو شمیر اعتراضونه راپورته کړل. هغه ادعا کوي چې ډیموکراسي د زیاتې ازادۍ له امله خطر لري. هغه دا استدلال هم کوي چې په هغه نظام کې چې هر څوک د حکومت کولو حق لري هر ډول خود غرضه خلک چې د خلکو هیڅ پروا نه لري یوازې د خپلو شخصي غوښتنو په انګیزه کې د واک ترلاسه کولو توان لري. هغه دې نتیجې ته ورسید چې ډیموکراسي د دیکتاتورانو ، ظالمانو او ډیموګګونو واک ته د راوستلو خطر لري. هغه دا ادعا هم کوي چې ډیموکراسي د مناسب مهارتونو یا اخلاقو پرته مشران لري او دا خورا ناشونې ده چې د واکمنۍ لپاره غوره سمبال شي واک ته ورسیږي.
د دولت کښتۍ
اپلاتون د سوکرات د کرکټر له لارې، د ډیموکراسۍ په اړه یو مشابهت وړاندې کوي: هغه له موږ څخه غوښتنه کوي چې د یوې کښتۍ تصور وکړو چې مالک یې په کښتۍ کې له ټولو څخه په لوړوالي او ځواک کې وي، مګر یو څه کاڼه وي. د هغه لید په ورته ډول ضعیف دی او د نیویګیشن پوهه هماغسې خرابه ده. هغه بیا له موږ څخه غوښتنه کوي چې د سیلانیانو تصور وکړو، دا ټول په دې بحث کوي چې څوک باید د هیلم کنټرول ولري پداسې حال کې چې هیڅ یو یې د نیویګیشن مطالعه نه ده کړې. ملایان حتی نه پوهیږي چې د نیویګیشن هنر په څیر داسې شی شتون لري. ټول ملایان هڅه کوي چې مالک قانع کړي چې د کښتۍ کنټرول دوی ته ورکړي ، او څوک چې قانع کړي هغه د کښتۍ یا کپتان کیږي. دوی د مالک په واک کې لاسوهنه کوي او چلوي. ریښتینی کپتان، هغه څوک چې د نیویګیشن پوهه لري د یو بې کاره ستور ګیزر په توګه لیدل کیږي او هیڅکله هم مشر نه کیږي. ریښتینی کپتان د یو فیلسوف پاچا استازیتوب کوي، څوک چې د عدالت او نیکمرغۍ ډولونه پیژني.
د حکومتولۍ مثالي بڼه
په جمهوریت کې، د سوکرات شخصیت یو مثالی ښاري دولت په ګوته کوي چې هغه یې " کالیپولیس " بولي.
فیلسوف - پاچاهان / ساتونکي
د اپلاتون مثالي واکمنان فیلسوف-پاچا دي. دوی نه یوازې دا چې خورا هوښیار دي ، بلکه دوی نیک او بې غرضه هم دي. د فساد سره د مبارزې لپاره، اپلاتون سوکرات وړاندیز کوي چې واکمنان به په ساده او ټولنیز ډول ژوند وکړي.
انتقاد
کارل پاپپر اپلاتون په شلمه پیړۍ کې د مطلق العنانیت د راڅرګندیدو پړه واچوله، د اپلاتون فیلسوف پاچاهان یې د ټولنیز انجینرۍ او ایډیالیزم د خوبونو په لیدلو سره په مستقیم ډول اډولف هټلر او جوزف سټالین ته ( د جورج ویلهیم فریدریش هیګل او کارل مارکس له لارې) ملامت کړل. په ترتیب سره).
په ۱۸۴۸ زکال کې د هنګري انقلاب
په ۱۸۴۸ زکال کې د هنګري انقلاب یا په بشپړه بڼه له ۱۸۴۸ زکال څخه تر ۱۸۴۹ زکال پورې د هنګري مدني انقلاب او د خپلواکۍ جګړه په ۱۸۴۸ زکال کې د اروپایي انقلابونو څخه یو و چې د هابسبورګ په دوره کې د ۱۸۴۸ زکال له نورو انقلابونو سره یې اړیکه لرله. په داسې حال کې چې دغه انقلاب ماتې وخوړه، خو د هنګري په معاصر تاریخ کې یو له مهمو پېښو وګرځېد او د هنګري د معاصر ملي هویت د بنسټ ډبره وګرځېد.
په ۱۸۴۹ زکال کې اتریشي لوري ته د اړوندو یو لړ جدي ماتو له امله د اتریش سترواکي له پاشل کېدو سره مخ شوه. ځوان سترواک لومړی فرانتس یوزف اړ شو د سپېڅلي اتحاد په نامه له روسیې مرسته وغواړي. تزار لومړي نیکولاس هم لاس ورکړ او ۲۰۰ زره کسیز پوځ یې له ۸۰ زره نورو مرستندویه ځواکونو سره ور ولېږه. بالاخره د روسیې او اتریش ګډو ځواکونو د هنګري ځواکونو ته ماته ورکړه. د هابسبورګ د واکمنۍ په بېرته پیاوړي کېدو سره هنګري د یوه پوځي حکومت تر ادارې لاندې راغی.
اوس مهال په هنګري کې د انقلاب کالیزه یا د مارچ ۱۵مه د دغه هېواد دریو ملي ورځو څخه د یوې په توګه عمومي رخصتي وي.
له انقلاب وړاندې هنګري
د هنګري پاچاهۍ د تل لپاره ځانته ځانګړي حقوقي نظام او جلا پارلمان درلود چې آن په ۱۸۰۴زکال کې یې د اتریش د سترواکۍ له جوړېدو وروسته هم ځانګړې مقننه قوه لرله. د هابسبورګ تر پاچاهۍ لاندې د نورو ټولو سیمو پر خلاف د هنګري پاچاهۍ له پخوا راهیسې تاریخي اساسي قانون درلود چې له دیارلسمې پېړۍ راهیسې یې د پاچا واکونه محدود او پارلمان ته یې پرېمانه واکونه سپارلي و.
د هنګري د پاچاهۍ اداره او حکومت (تر ۱۸۴۸ زکال پورې) په عمدي توګه د اتریش د سترواکۍ له مخ پر زیاتوالي لاسوهنې څخه وساتل شوه. د هنګري د مرکزي دولت جوړښت په سمه توګه د سترواکۍ له جوړښت توپیر درلود. دغه هېواد د هنګري د نایب السلطنتي شورا (the Gubernium) – چې په پوزني (اوسني براتیسلاوا) او وروسته یې په پېست کې موقعیت درلود – او په ویانا کې د هنګري د سلطنتي دربار د لومړي وزیر له خوا اداره کېده.
په داسې حال کې چې په ډېری لویدیځو هېوادونو (لکه فرانسې او انګلستان کې) د پاچاهۍ د هر وارث واکمني د خپل مخکښ پاچا له مړینې وروسته پیل بلل کېده، خو په هنګري کې د تاج اېښودو مراسم تر ټولو اړینه چاره وه او که چېرې په سمه توګه دغه مراسم نه وای ترسره شوي نو بیا پاچاهي «یتیمه» بلل کېده. آن د هنګري د پاچاهۍ او د هابسبورګ د پاچاهۍ تر حاکمیت لاندې نورو سیمو سره د اوږد مهاله اتحاد پر مهال د هابسبورګ پاچاهانو باید د هنګري د پاچاهانو په توګه د تاج اېښودو مراسم ترسره کړي وای ځکه چې وکولای شي د هنګري اړوند قوانین خپاره کړي او یا هم د هنګري د پاچاهۍ په قلمرو کې له سلطنتي واکونو ګټنه وکړي.
له ۱۵۲۶ زکال څخه تر ۱۸۵۱ زکال پورې د هنګري پاچاهۍ خپلې ګمرکي پولې وساتلې چې هنګري یې د هابسبورګ تر واکمنۍ لاندې د ټولو قلمرونو له واحد ګمرکي سیسټم څخه جلا ساته.
د خپلواکۍ جګړه
په ۱۸۴۸ زکال او ۱۸۴۹ زکال کې هغه هنګري وګړي یا مجارستانیان چې د خپلواکۍ غوښتنه یې لرله یوازې یې په مرکزي سیمو کې اکثریت درلود او هنګري اصلي وګړي د نورو ملیتونو له خوا راچاپېر شوي و.
له ۱۸۴۸ زکال څخه تر ۱۸۴۹ زکال پورې د اتریش سلطنت او هغه کسان چې هغوی ته یې مشوره ورکوله په ځیرکتیا یې له کرواسیايي، صربي او رومانیایي وګړو سره چلن کاوه؛ د هنګري وګړو ته به یې یوه ورځ یوه ژمنه ورکوله او بله ورځ به یې صربیانو او نورو ته بل ډوله ژمنه ورکوله. یو شمېر دغې ډلې د خپلو رهبرانو له خوا چې د خپلواکۍ لپاره یې هڅې کولې د هنګري له دولت سره د مبارزې لوري ته هدایت شوې؛ چې د هنګري او رومانیايي وګړو ترمنځ د ګڼ شمېر وحشیانه حوادثو د رامنځته کېدو لامل وګرځېدې.
په ۱۸۴۸ او ۱۸۴۹ زکلونو کې ګڼ شمېر سلواکي وګړو، جرمنانو، روسانو، هنګري الاصله سلوانیانو، هنګري الاصله یهودانو او ګڼ شمېر پولنډي، اتریشي او ایټالوي داوطلبو وګړو د هنګري وګړو ملاتړ وکړ. همدا و چې د هنګري انقلابي پارلمان د ۱۸۴۹ زکال د جولای په ۲۸مه د قومونو او لږکیو د حقونو اړوند قوانین اعلان کړل چې په اروپا کې دغه ډول لومړني قوانین وو، خو دغه قوانین وروسته له هغه چې د هنګري انقلاب د روسیې او اتریش د پوځونو له خوا مات کړای شو لغو شول.
له انقلاب وروسته
د اتریشي پوځ مشر جولیوس یاکوب فون هایناو ته بشپړ واک ورکړل شو چې له جګړې وروسته په هنګري کې نظم ټینګ کړي. نوموړي د آراد سیمې د ۱۳ شهیدانو د اعدام امر ورکړ (اوس مهال د رومانیا آراد ښار دی) او همدغه ورځ په پېست کې لومړی وزیر باټیاني هم اعدام کړای شو.
له دغه ماته خوړلي انقلاب وروسته په ۱۸۴۹ زکال کې په ملي کچه «غیرفعال مقاومت» شتون درلود. په ۱۸۵۱ زکال کې د تیشن دوک آرشیدوک آلبرشت د نایب السلطنت په توګه وټاکل شو چې واکمنۍ یې تر ۱۸۶۰ زکال پورې دوام وکړ او دغه مهال هغه د جرمني سازۍ بهیر اجرا کړ.
کشوت له انقلاب وروسته تبعید شو، نوموړي په پیل کې عثماني سترواکۍ ته پناه یووړه او تر ۱۸۵۱ زکال کې پورې په کوتاهیا کې واوسېد. همدغه کال د متحده ایالاتو کانګرس نوموړي ته بلنه ورکړه چې متحده ایالاتو ته ولاړ شي. نوموړی د سپټمبر په میاشت کې له عثماني سترواکۍ ووت او په بریتانیا کې یې دمه وکړه وروسته بیا په ډسمبر کې نیویارک ته ورسېد. نوموړی په متحده ایالاتو کې د متحده ایالاتو د وګړو او همدارنګه د وخت د بهرنیو چارو د وزیر ډانیل وبسټر له ګرم هرکلي سره مخ شو؛ دغه چاره لامل وګرځېده په راتلونکو شلو کلونو کې د متحده ایالاتو او اتریش ترمنځ اړیکې ترینګلې شي. د آیووا ایالت کشوت ښارګوټی د هغه په نوم ونومول شو. نوموړی د ۱۸۵۲ زکال په اوړي کې له متحده ایالاتو څخه انګلستان ته ولاړ او تر ۱۸۵۹ زکال د پیډمونت – سارادینا پلازمینې تورین ته د کډې کولو تر مهاله هلته پاتې شو؛ هغه په دې هیله تورین ته کډه وکړه چې هنګري ته به ستون شي خو دغه هیله یې هېڅکله پوره نه شوه.
د کشوت ډېری تبعید شوي ملګري په متحده ایالاتو کې له هغه سره یوځای شول چې په دغو کې د هغه یو خوریی هم شامل و. یو شمېر له دغو «۴۸ کسانو» (Forty-Eighters) څخه د کشوت له وتو وروسته په متحده ایالاتو کې پاتې شول او د متحده ایالاتو په کورنۍ جګړه کې یې د اتحادیې په ملاتړ جګړه وکړه. هنګري الاصله وکیل جورج لیختتنشتاین چې د کشوت د خصوصي منشي په توګه یې خدمت کاوه له انقلاب وروسته کونیګزبرګ ته وتښتېد او بالاخره په ادینبورګ کې استوګن شو چېرې چې هلته په مخکښ موسیقار واوښت.
په ۱۸۴۹ زکال کې په ویلاګوس کې د هنګري د پوځ له تسلمېدو وروسته د هغوی انقلابي بیرغونه یا نښانونه د تزاري روسیې د ځواکونو له خوا یووړل شول او هلته هم د تزاري او کمونیستي نظامونو په واکمنیو کې وساتل شول. په ۱۹۴۰ زکال کې شوروي اتحاد د هنګري الاصله کمونیست رهبر ماتیاس راکوشي د خوشي کولو به بدل کې د هورتي حکومت ته د دغو نښانونو د سپارلو وړاندیز وکړ چې د هورتي دولت دغه وړاندیز ومانه.
د هنګري د افسانو له مخې وروسته له هغه چې اتریشی لوري د دوی انقلاب مات کړ د شرابو ګیلاسونه یې سره وجنګول له همدې امله دوی د شرابو ګیلاسونه له یوبل سره نه جنګوي.
د هنګري اقتصاد
د هنګري اقتصاد د لوړ عاید مختلط اقتصادي نظام دی چې د اقتصادي پېچلتیا د  شاخص پر بنسټ دېرو پېچلو اقتصادي نظامونو څخه په ۹م ځای کې راځي. هنګري د اقتصادي همکارۍ او پراختیا سازمان (OECD) غړی دی چې د بشري پرمختیا لوړ شاخص او د ماهر کاري ځواک لري چې په نړۍ کې د ټیټې عایداتي نابرابرۍ په نوملړ کې ۱۳م ځای لري. د هنګري اقتصاد په نړۍ کې ۵۴م لوی اقتصاد دی (د ۱۸۸ هېوادونو له ډلې چې د IMF له لوري سنجش شوی) چې د ۳۶۵.۰۳۷ میلیارد ډالر کلني تولید لري او په نړۍ کې د پېرود ځواک د برابرۍ پر بنسټ د کس پر سر په GDP کې په نړۍ کې ۴۱م ځای لري. هنګري صادراتي د بازار اقتصاد نظام لري چې په بهرنۍ سوداګرۍ باندې ډېر ټینګار کوي. په دې توګه دغه هېواد په نړۍ کې ۳۵م لوی صادراتي اقتصاد دی. په ۲۰۱۵ کال کې دې هېواد له ۱۰۰ میلیارد ډالرو څخه ډېر صادرات درلودل چې د ۹.۰۰۳ میلیارد ډالرو لوړ سوداګریزې مازاد یې درلود او دې جملې څخه ۷۹٪ یې اروپايي ټولنې ته صادرات وو او ۲۱٪ یې له اروپايي ټولنې بهر ته صادرات وو. د هنګري تولیدي ظرفیت له ۸۰٪  نه زیات له خصوصص سکتور څخه دی دی، چې مالیه یې په ټولیز ډول د مالیاتي عاید یې ۳۹.۱ سلنه دی، چې د هېواد د هوساینې د اقتصاد په برخه کې لګول کېږي. د عمومي لګښت له اړخه، د کورنۍ مصرف د GDP اصلي برخه ده او د ټولټال ۵۰ ٪ دی، ورپسې ناخالص ثابت د پانګې تشکیل دی چې ۲۲ ٪ ده او د دولت لګښت ۲۰ ٪ وڼده لري.
هنګري په مرکزي او ختیځه اروپا کې د بهرنۍ مستقیمې پانګونې په جذب کې له مخکښو هېوادونو څخه ګڼل کېږي: په دې هېواد کې په ۲۰۱۵ کال کې داخل ته بهرنۍ مستقیمه پانګونه ۱۱۹.۸ میلیارد ډالر وه، په داسې حال کې چې هنګري په بهر کې له ۵۰ میلیارد ډالرو څخه زیاته پانګونه کړې وه. تر ۲۰۱۵ کال پورې، د هنګري مهم سوداګریز شریکان جرمني، اتریش، رومانیا، سلواکیا، فرانسه، ایټالیا، پولنډ او چک جمهوریت وو. په دې کې د خوراکي توکو پروسس، د درمل تولید، موټر، معلوماتي ټکنالوزي، کیمیاوي توکي، د اوسپنې استخراج او ذوب، ماشینري، بریښنایی اجناس، او ګرځندوی صنعتونو ګډون درلود (چې په ۲۰۱۴ کال کې هنګري د ۱۲.۱ میلیون نړیوالو سیلانیانو ته هرکلی کړی و). هنګري په مرکزي او ختیځه اروپا کې ترټولو لوی بریښنایی تولید کونکی دی. په دې هېواد کې د الکترونیکي اجناسو تولید او څېړنه د نوښت او اقتصادي ودې له اصلي محرکو څخه ګڼل کېږي. هنګري په تېرو ۲۰ کلونو کې د ګرځنده ټیکنالوژۍ، معلوماتي امنیت، او اړوندو هارډویرونو د څېړنې لپاره د یو لوی مرکز په توګه وده کړې ده. په دې اقتصاد کې د استخدام کچه د ۲۰۱۷ کال په جنوري کې ۶۸.۷ سلنه وه، پداسې حال کې چې د استخدام جوړښت په صنعت-پسې د اقتصاد ځانګړتیاوې ښیي. په اټکل ډول د ګومارل شوي کاري ځواک ۶۳.۲ سلنه په خدماتي سکتور کې کار کوي، صنعت ۲۹.۷ سلنه  ونډه لري، پداسې حال کې چې کرهنه ۷.۱ سلنه ونډه لري. د ۲۰۱۷  کال په سپټمبر – نومبر کې د وزګارۍ کچه ۳.۸ سلنه وه، چې د ۲۰۰۸ – ۲۰۰۸ کلونو مالي ناورین پر مهال له ۱۱ سلنې څخه ټیټه وه. هنګري د اروپا مشترک بازار برخه ده چې د ۴۴۸ میلیون څخه ډېر مستهلیکین لري. زیاتره داخلي سوداګریز سیاستونه د اروپایي ټولنې د غړو ترمنځ د هوکړې او د اروپایې ټولنې د قانون پر بنسټ ټاکل کېږي.
بوداپست د هنګري مالي او سوداګریزه پلازمینه ده. دا پلازمینه یو ارزښتمند اقتصادي مرکز دی، چې د نړیوالتوب او د نړۍ ښارونو د څېړنې د شبکې له خوا په یوه مطالعه کې د نړۍ د الفا ښار په بڼه ډلبندي شوی او دا په اروپا کې د ښاري اقتصاد له اړخه دوهم ګړندی د پرمختګ په لور ښار دی. په ښار کې د سړي پر سر GDP د تېر کال په پرتله ۲.۴ سلنه او استخدام ۴.۷ سلنه د تېر کال، یعنې ۲۰۱۴ په پرتله زیاتوالی موندلی. په ملي کچه، بوداپست د سوداګرۍ لپاره د هنګري لومړی درجه ښار دی، چې د ملي عاید ۱۹ سلنه جوړوي. په ۲۰۱۵ کال کې دې ښار له ۱۰۰ میلیارد ډالرو څخه ډېر ناخالص ښاري محصول درلود، چې له امله یې دا په اروپایی ټولنه کې لویو سیمه ایز اقتصاد ګڼل کېږي. همدارنګه، بوداپست په نړۍ کې د GDP پر بنسټ د ۱۰۰ غوره فعالو ښارونو څخه دی، چې دا سنجش د PricewaterhouseCoopers له لوري ترسره شوی. د اقتصاد ځېرکتیا د څانګې له لوري د نړیوالې ښاري سیالۍ په ډلبندی کې، بوډاپیسټ له تل ابیب، لیزبون، مسکو او جوهانسبرګ څخه پورته ځای لري.
هنګري خپل پولي واحد لري، چې هنګري فورنټ (the Hungarian forint (HUF)) په نوم یادېږي، که څه هم د اقتصاد د عامه پورونو د استثنا په برخه کې د ماستریخت معیارونه پوره کوي. د GDP او عامه پور ترمنځ تناسب په ۲۰۱۹ کال کې ۶۶.۴ سلنه دی، د اروپایي ټولنې د اوسط څخه پام وړ ټیټ دی. د هنګري ملي بانک په ۱۹۲۴ کال کې د اتریش - هنګري سترواکۍ له ړنګېدو کیدو وروسته تاسیس شو. دا بانک اوس په ۳٪ انفلاسیون سره د نرخ په ثبات باندې تمرکز کوي.
د آرپاد دوران
په فیودالیزم (ملوک‌ الطوايفي)‌ زمانه کې اساسي اقتصادي عامل ځمکه وه. نوي اقتصادي او ټولنیز نظام د ځمکې خصوصي ملکیت رامنځ ته کړ. د ژوندانه د سیستم درې بڼي شتون لري: چې شاهي، کلیسا او سیکولر او د خصوصي مالکیت طبقات دی. د آرپاد د شاهي کورنۍ طبقه د قبایلي سیمو څخه وده وکړه.
د سیکولر طبقي د مالکیت سرچینه د قبیلوي ګډو طبقاتو د فتحې تاریخ ته رسېږي، چې په پراخه کچه د ټولنې واک په لاس کې لري او د راتلونکو مشرانو په ډله کې د شخصي مالکیت پر مټ وده کوي.
خو د دولت له تاسیس څخه شاهي ډالۍ هم د زیاتېدونکو فکتورونو د سیکولر خصوصي مالیکت کرښې ته ننوتله. دې سازمان یو فیودال مالکیت رامنځ ته کړ، چې دوه عناصر یې درلودل: لرغوني مالکیت او هغه ملکیتونه چې د اول سینټ سټیفن لخوا ورکړل شوي وو، او بیا شاهي مرستې. د نسبي کرښې د وارث له لوري د مالکیت ورکړل شوي نامحدود حقونه تقریبا د پاچا صلاحیت و. په ۱۳۵۱ کال کې د قوانینو په ترتیب کې بدلون راغی، چې په ملکیتونو د اشرافو وړیا تصرف یې لغوه کړ او اشراف یې د خپلو میراثي ځمکو له پلور څخه منع کړل.
د کارپاتیان دریایي حوزه د لویو څارویو څړځایونو په پرتله د کرنې لپاره خورا غوره وه او له همدې امله په پخواني کچه په دوامداره توګه زیاته شوه. په ۱۱ او ۱۲ پېړیو کې طبیعي کرنه او د خاورې دط بدلونکي کرهنیز سیسټمونه را منځ ته شول: یعنې د څارویو څړول، او دوی مرغوبه ځمکې تر هغه کاروله چې وړتیا له لاسه ورکړي. د کرنې لپاره تر ټولو غوره وسایل یوې (قلبه) او غوایه وو.
د غڼې ځاله
د غڼې جاله
مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاء كَمَثَلِ الْعَنكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتًا وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنكَبُوتِ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ (عنکبوت/۴۱) =
د هغو خلکو بېلګه، چې د الله پر ځای یې پالندویان نیولي داسې ده؛ لکه غڼه چې (د خپلې خولې په اوبو) ځان ته یو کور جوړ کړي او په حقيقت كې – كه پوهېدل -؛ نو تر ټولو کورونو کمزورى کور د غڼې كور دى.
د همدې آيت له لامله پردې سورت د عنکبوت ( غڼې) نوم ايښوول شوى دى.
افلاطون وايي: مچ په حشراتو کې تر ټولو حريص دى چې د خپل ژوند پايښت ته پر تروو، خوږو چټليو او ټپونو کېني؛ خو غڼه تر ټولو زغمناکه حشره ده چې په يو ګوټ کې بڼل کوي او قناعت لري او هېښنده خو دا ده چې تر ټولو حريصه حشره تر ټولو د چوپې حشرې له خوا ښکارکېږي، مچ پر خپلو پښو ورځي او د غڼې پر جاله کېني او غڼه یې هم پر خپلو تارونو ښکار کوي.
پيغامونه:
هر ژوى او حشره کور لري؛ خو د يو کور هم د غڼې په څېر سست نه دى. دا کور له ډېرو نازکو تارونو بڼل شوى،چې د ښکار لپاره ترې ګټنه کوي او هم پکې وسېږي.
قرآن د خداى پر ځاى بل ته پناه وړل،د غڼې جال ته ورته کړى،چې په ډېر سست څيز يې ډډه وهلې؛هغه کور چې پر وړوکي پوکي يا حرکت له منځه ځي.
په قرآن کې ١٢٠ ځل د “دون الله” او “دونه” ټکى کارول شوى،چې  يو يې هم د همدې سورت ( عنکبوت) په ٤١ آيت کې دى.
ځينې له هغو راهبانو بې قيد و شرطه لاروي کوي،چې دنيا يې پرېښې وي ؛لکه څنګه چې قرآن وايي: (اتَّخَذُواْ أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِّن دُونِ اللّهِ) (توبه/۳۱)
هو ! د خداى پر ځاى له بله بې قيد و شرطه لاروي يو ډول د خداى پر ځاى د بل بندګي ده.عشق، مينه، دوستي او لاروي بايد بريد او پوله ولري.
البته يوه خبره هېرول نه دي، پکار چې د خداى پر ځاى له بله لاروي شرک دى؛خو له انبياوو او امامانو لاروي ددې لپاره ده، چې د خداى حکم دى، چې په حقيقت کې له خدايه لاروي ده.
مَّنْ يُطِعِ الرَّسُولَ فَقَدْ أَطَاعَ اللّهَ(نساء/۸۰)
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَأَطِيعُواْ الرَّسُولَ وَأُوْلِي الأَمْرِ مِنكُمْ (نساء/۵۹) = مؤمنانو! له خداى استازي او اولوالامر ځنې مو اطاعت وكړئ.
البته له هغه اولى الامره د خداى او رسول ترڅنګ بې قيد و شرطه لاروي پکار ده،چې متقي وي؛ ځکه خداى له هغوى د لاروۍ فرمان نه ورکوي، چې پخپله ګناه کوي او تېروځي.
له طاغوته لاروي د يو ډول سپکاوي،ګواښ،ناپوهۍ او د ځلبلۍ او پړک او پړوک او امکاناتو د تبليغاتو له لامله وي،په قرآن کې راغلي،چې فرعون به د خلکو په تحمیقولو هغوی لاروۍ ته اړ کړل. (فَاسْتَخَفَّ قَوْمَهُ فَأَطَاعُوهُ) (زخرف/۵۴)
ولې د خداى پر ځاى په بل پسې ولاړ شو؟
که عزت غواړئ؛نو عزتونه خو د خداى په لاس کې دي.( فَإِنَّ العِزَّةَ لِلّهِ جَمِيعًا) (نساء/۱۳۹)
وَيَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللّهِ مَا لاَ يَمْلِكُ لَهُمْ رِزْقًا مِّنَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ شَيْئًا وَلاَ يَسْتَطِيعُونَ(نحل/۷۳) = [او د خداى پرځاى داسې څېزونه لمانځي، چې هغوى له اسمانونو او ځمكې دوى ته د روزۍ رسولو اختيار نه لري او (ددې كار) وسه (هم) نه لري.]
که ملاتړ غواړئ؛نو پوه شئ،چې بې له خدایه بل نه ګټه در رسولاى شي او نه تاوان،( لَا يَنفَعُهُمْ وَلَا يَضُرُّهُمْ) (فرقان/۵۵) نه ملاتړ لري او نه ولايت (وَمَا لَكُم مِّن دُونِ اللَّهِ مِن وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ) (عنکبوت/۲۲)
خداى په ډاګه ويلي: له ما پرته هغه راوښيئ،چې څه يې جوړ کړي وي (أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا) (احقاف/۴)
که ټول ځواکونه يو لاس شي؛نو يو مچ نشي جوړولاى.( لَن يَخْلُقُوا ذُبَابًا وَلَوِ اجْتَمَعُوا لَهُ) (حج/ ۷۳)
عمران شاه
عمران شاه د ۱۹۹۶ کال د اپرېل پر ۱۵ د پاکستان د بلوچستان په کوټه کې زېږېدلی دی. هغه یو لیکوال دی او د هغه د کار لپاره پیژندل شوی TryLife (2012), Tanha Yadon Ke Shehar Mein (2014) and Killing Europe (2017).
عمران په پراخه کچه د اهدافو ترتیب، تولید، ځان ته وده، او شخصي پرمختګ په اړه لیکلي دي. د هغه د لیکلو او ویناو مصروفیتونو له لارې، هغه خلک هڅوي چې لوی خوبونه وګوري، عمل وکړي، او د ځان غوره نسخه شي.
هغه د مختلفو فعالینو او مسلمانو سازمانونو سره کار کړی، چې د بنسټیزو فعالیتونو او کمپاین ستراتیژۍ کې تخصص لري.
عطلري
عطلري (عطر پلورنځی) د سینګاریزو دوکانونو له ډلې شمیرل کېږي چیرته چې عطر په پیریدونکو پلورل کیږي.
عطر
عطر د معطره (مایعه شیمایی) موادو څخه جوړ مایعه خوشبو ده, چې ترډیره د انسان, لباس, خواړه او نورو ګڼ شمیر شیانو لپاره کارول کېږي.
ژولین کالیزه
ژولین کالیزه چې د ژولیوس سزار له خوا یې د روم د پیدایښت په ۷۰۸ کال کې (له میلاد ۴۶ کاله وړاندې) وړاندیز وشو؛ په رومي کالیزه کې اصلاحاتي ګام و. دغه کالیزې د روم د پیدایښت د ۷۰۹ کال د جنوري په لومړۍ نېټه (له میلاد ۴۵ کاله وړاندې) د سلطنتي فرمان پر بنسټ اجرایوي بڼه ومونده چې د الکساندریې د سوسیجینس په څېر د یوناني ریاضي پوهانو او ستور پوهانو له خوا طراحي شوې وه.
دغه کالیزه تر ۱۵۸۲ کال پورې د څه باندې ۱۶۰۰ کلونو لپاره د روم د سترواکۍ او ورپسې په ډېری لویدیځو هېوادونو کې د مخکښې کالیزې په توګه کارول کېده؛ هغه مهال چې په ۱۵۸۲ کال کې دیارلسم پاپ ګریګوري د کال په اوږدوالي کې ډېر کوچنی اغیز رامنځته کړ یعنې دا چې د کال اوږدوالی یې له ۳۶۵.۲۵ ورځو څخه ۳۶۵.۲۴۲۵ ورځو ته راکم کړ او په دې سره د ژولین کالیزې تاریخ د لمریز کال سره برابر شو. دغه اصلاح شوې کالیزه چې په میلادي کالیزې یې شهرت وموند په راتلونکو کلونو کې لومړی په کالتولیک هېوادونو او ورپسې د لویدیځې عیسوي نړۍ په پروتسانت هېوادونو کې دود شوه.
ژولین کالیزه تر نن ورځې پورې ختیځې ارتودوکس کلیسا او مشرقي ارتدوکس کلیسا  ته په اړوندو برخو او همدارنګه د بربر وګړو ترمنځ دود ده.
ژولین کالیزه دوه ډوله کلونه لري: عادي ۳۶۵ ورځني او کبیسه ۳۶۶ ورځنی کال. د دغې کالیزې په ساده دوره کې درې عادي کلونه او یو کبیسه کال شاملېږي چې د دغو کلونو اوسط اوږدوالی ۳۶۵.۲۵ ورځې کېږي. دغه کچه د واقعي لمریز کال له اوږدوالي یا ۳۶۵.۲۴۲۱۹ ورځو (له اوسنۍ کچې څخه، چې توپیر لري) زیاتېږي. د هرې ټاکلې پېښې لپاره له ۱۹۰۱ کال څخه تر ۲۰۹۹ کال پورې د هغو نېټه د ژولین کالیزې له مخې له میلادي کالیزې ۱۳ ورځې شاته کېږي.
میاشتې
ژولین میاشتې له ژولین وړاندې په رومي کال کې د ۱۰ ورځو په زیاتوالي د یو منظم ۳۶۵ ورځنی ژولین کال پر بنسټ رامنځته کېږي. دوه دوه ورځې په جنوري، سکسټیلیس (اګست) او ډسمبر کې، یوه یوه ورځ په اپرېل، جون، سپټمبر او نومبر میاشت کې اضافه کېږي. فبروري میاشت په معمولي کلونو کې تغیر نه کوي او د ۲۸ سنتي ورځو له مخې دوام کوي. له همدې امله د ټولو میاشتو (یعنې د عادي کال؛ نه د کبیسه کال) اوږدوالی د ژولین کالیزې له مخې په هماغه کچه دی چی اوس مهال یې میلادي میاشتې لري.
د ژولین اصلاحاتو هغه کړنلار چې د میاشتې د ورځو د محاسبې په موخه له ژولین کالیزې وړاندې ترې ګټنه کېده او د میاشتې د لومړۍ ورځې (Kalends)، د میاشتې د نهمې ورځې (Nones) او د میاشتې د نیمايي د ورځې (Ides) پر بنسټ وه، بدله نه کړه او همدارنګه یې دغه دریو تاریخونو ته په میاشتو کې هېڅ تغیر ورنکړ. ماکروبیوس څرګندوي چې اضافي ورځې د میاشتې په اخر کې اضافه شوې څو د میاشتې په نهمه او منځنۍ ورځ باندې د ثابتو مذهبي مراسمو د وخت له ګډوډ کېدو مخه ونیول شي. ورته مهال له دې امله چې د میاشتې له منځنۍ ورځې څخه وروسته رومي تاریخ تر نوې میاشتې پورې په معکوس ډول حساب کېده نو همدا و چې په اوږدو میاشتو کې اضافي ورځو د منځنۍ ورځې څخه د شمېر په لومړنۍ کچه خپل اغېز درلود.