cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د نیوزیلینډ او متحده ایالاتو تر منځ اړیکې
شریک
متحده ایالات د نیوزیلینډ درېیم لوی سوداګریز شریک دی (له چین او اسټرالیا وروسته) په داسې حال کې چې نیوزیلینډ د متحده ایالاتو ۴۸م لوی سوداګریز شریک دی. په ۲۰۱۸ز کال کې د دواړو هېوادونو ترمنځ دوه اړخیزه سوداګري د ۱۳.۹ میلیارد امریکایي ډالرو یا ۱۸.۶میلیارده نیوزیلینډي ډالرو په ارزښت وه، چې متحده ایالاتو ته د نیوزیلینډ صادرات کې غوښه، د سفر خدمتونه، شراب، د لبنیاتو محصولات او ماشینونه شامل دي او نیوزیلینډ ته د امریکا عمده صادرات ماشینونه، ټرانسپورټي وسایط او پرزې، الوتکې او طبي وسایل دي.
د سوداګرۍ سربیره، د دواړو هېوادونو ترمنځ په لوړه کچه شرکتي او انفرادي پانګه اچونه شتون لري. دغه راز متحده ایالات نیوزیلینډ ته د سیلانیانو د راتګ اصلي سرچینه ده، چې د ۲۰۱۲ز کال مارچ میاشت کې متحده ایالاتو په نیوزیلینډ کې ۴۴ میلیارده ډالره پانګونه کړې وه.
د جورج ډبلیو بوش په واکمنۍ پر مهال د نورمال حالت بیا پیلېدل
د دواړه هېوادونو ترمنځ اړیکې د جورج ډبلیو بوش (له ۲۰۰۱ز کال نه تر ۲۰۰۹ز کال پورې) تر ادارې لاندې ښې شوې او په زیاتیدونکې توګه نږدې هم شوې، په ځانګړې توګه وروسته له هغه چې  لومړۍ وزیرې هیلین کلارک د ۲۰۰۷ز کال د مارچ په ۲۲مه سپینې ماڼۍ ته سفر وکړ. دغه راز دوی هغه کړکیچنې اړیکې پای ته ورسولې چې په ۱۹۸۶ز کال کې زیاتې شوې وې.
د سپټمبر د ۱۱مې له بریدونو وروسته د نیوزیلینډ لومړي وزیر کلارک د بریدونو له قربانیانو سره خواخوږي وښوده او ۲۰۰۱ز کال اکټوبر کې په افغانستان کې د امریکا په مشرۍ جګړه کې د نیوزیلینډ پوځي ځواکونو برخه واخیسته. پداسې حال کې چې په ۲۰۰۳ز کال کې نیوزیلینډ پر عراق باندې بریدونو کې برخه نه وه اخیستې، خو بیا یې هم د انجینري او ملاتړ یو کوچنۍ ځواک یې چمتو کړ ترڅو له جګړې وروسته بیارغونې او بشردوستانه کارونو چمتو کولو کې له ایتلافي ځواکونو سره مرسته وکړي، چې په ۲۰۱۰ز کال کې د ویکي لیکس لخوا افشا شوي اسناد دا په ډاګه کوي چې نیوزیلینډ دا یوازې تیلو قراردادونو لاسه ته راوړلو۷ لپاره کړی دی.
نیوزیلینډ هم د پراخ امنیت نوښت (PSI) کې برخه اخیستې وه، چې د ولسمشر بوش له خوا د ۲۰۰۳ز کال د مې په ۳۱مه  کې د متحده ایالاتو په مشرۍ د نړیوالې هڅې د یوې برخې په توګه پیل شو چې موخه یې د ډله ایزې ویجاړونکو وسلو (WMD) قاچاق او د دوی تحویلي سیسټمونو مخه نیول و. دغه راز په PSI کې د نیوزیلینډ ګډون له متحده ایالاتو سره د دفاعي اړیکو د ښه والي په شمول په ګډو پوځي تمرینونو کې د ګډون زیاتوالی لامل هم شو. دغه راز په ۲۰۰۸ز کال کې د امریکا د بهرنیو چارو وزیرې کوندولیزا رایس له لومړۍ وزیرې هیلین کلارک سره لیدنه وکړه او نیوزیلینډ یې د «ملګري او متحد» په توګه وباله هغې دې ته هم اشاره وکړه چې د دواړه هېوادونو ترمنځ  دوه اړخیزو اړیکو پیاوړتیا به د بارک اوباما او د کلارک ځای ناستی جان کیلي ملي ادارو له خوا دوام ومومي.
د الجزایر تاریخ
د الجزایر د تاریخ ډېره برخه د شمالي افریقا په ښېرازې ساحلي دښتې کې چې ډېریوختونه د مغرب (یا مغرب) په نوم یادیږي، رامنځته شوې. شمالي افریقا د اروپا یا منځني ختیځ د خلکو لپاره د ټرانزیت سیمې په توګه کار کاوه، په دې توګه، د سیمې اوسیدونکي د کارتاګینیانو، رومیانو او وندالانو په ګډون د نورو سیمو د نفوس له خوا اغیزمن شوي وو. دا سیمه د اتمې پیړۍ په لومړیو کې د مسلمانانو له خوا فتحه شوه، خو د ۷۴۰ کال د بربر له پاڅون وروسته له اموي خلافت څخه جلا شوه. د عثماني دورې په بهیر کې، الجزایر د مدیترانې په سمندر کې یو مهم دولت شو چې د ډیرو سمندري جګړو لامل شو. ددې هیواد په وروستي تاریخ کې وروستۍ مهمې پېښې د الجزایر جګړه او د الجزایر کورنۍ جګړه وه.
مخکینی تاریخ
د لومړنیو انسانانو له خوا د الجزایر د اشغال شواهد په ۱۹۹۲ ز کې په عین هینچ کې د ۱.۸ میلیون کلنې زړې اولووان ډبرې وسیلې موندلو څخه څرګندیږي. په ۱۹۵۴ ز کې د فوسیل شوي هومو ارکتوس هډوکي د سي ارامبورګ له خوا په ترنفین کې کشف شول چې ۷۰۰۰۰۰ کاله قدامت لري. د ډبرو نوې دورې تمدن د ۶۰۰۰ او ۲۰۰۰ مخکې له میلاد کلونو ترمنځ د مغرب په صحرا او مدیترانې کې وده وکړه. دا ډول اقتصاد د الجزایر په جنوب ختیځ کې د Tassili n'Ajjer سمڅو په انځورونو کې په بډایه توګه انځور شوی، چې په مغرب کې یې تر کلاسیکې دورې پورې شتون درلود.
نومیدیا
فونیقي سوداګر د ۹۰۰ مخکې له میلاد کال په شاوخوا کې د شمالي افریقا ساحل ته ورسیدل او د ۸۰۰ وروسته له میلاد شاوخوا یې کارتاج (په اوسني تونس کې) تاسیس کړ. د کلاسیکې دورې په بهیر کې، د بربر تمدن لا دمخه په داسې مرحله کې و چې د کرنې، تولید، سوداګرۍ او سیاسي سازمانونو ډیری دولتونو یې ملاتړ کاوه. په داخلي برخه کې د کارتاج او بربر ترمنځ سوداګریزې اړیکې وده وکړه.
د کارتاجین دولت د Punic په جګړو کې د رومیانو له خوا د پرله پسې ماتو له امله سقوط وکړ او په ۱۴۶ مخکې له میلاد کې د کارتاج ښار ویجاړ شو. لکه څنګه چې د کارتاجین ځواک کم شو، د بربر مشرانو نفوذ په لرې پرتو سیمو کې وده وکړه.
په دویمې وروسته له میلاد پیړۍ کې، ډیری لویې خو په نرمۍ سره اداره شوي بربر سلطنتونه راڅرګند شول. له هغه وروسته، مسینیسا پاچا وکولای شول چې د خپلې واکمنۍ لاندې نومیدیا یوځای کړي.
د روم سترواکۍ
مدغاسین د ۱۲ او  ۳ مخکې له میلاد کلونو تر منځ د نیمیډیانو د خپلواکو سلطنتونو  پاچا و.
عیسویت په دویمه پیړۍ کې راغی. د څلورمې پیړۍ په پای کې، میشتې سیمې عیسویانې شوې وې او د بربر د ځینو توکمونو دینونه په ډله ییز ډول بدل شوي وو.
د غربي روم سترواکۍ له ړنګېدو وروسته الجزایر د ونډال سلطنت تر ولکې لاندې راغی. وروسته، د ختیځ روم سترواکۍ (چې د بیزانس سترواکۍ په نوم هم پیژندل کیږي) الجزایر یې له ونډالانو څخه فتح کړ او د افریقا په سالارۍ ادارې کې یې شامل کړ.
منځنۍ دورې
له اتمې پیړۍ راهیسې کله چې امویانو د موسی بن نصیر په مشرۍ شمالي افریقا فتحه کړه، د عربو استعمار پیل شو. په ۱۱ پیړۍ کې د عرب ټاپوګانو څخه د مهاجرینو یرغل د ختیځ قبیلوي دودونه رامنځته کړل. د اسلام او عربي ژبې معرفي په شمالي افریقا باندې ژوره اغیزه درلوده. نوي دین او نوې ژبې په ټولنیزو او اقتصادي اړیکو کې بدلونونه راوستل او له عربي نړۍ سره یې د کلتور او یوځای کولو له لارې اړیکې ټینګې کړې.
عثماني دوره
د خیرالدین تر واکمنۍ لاندې، الجزایر په مغرب کې د عثماني واکمنۍ مرکز شو. د ۳۰۰ کلونو لپاره، الجزایر د عثماني سترواکۍ یو تابع دولت و چې پلازمینه یې الجزیره وه. ورپسې د عثماني خلافت د یوې منظمې ادارې سره د پاشا په لقب سره واليان واکمن شول. ترکي رسمي ژبه وه.
د الجزایر د خپلواکۍ جګړه (۱۹۵۴-۱۹۶۲ز کلونه)
د الجزایر د خپلواکۍ جګړه (۱۹۵۴-۱۹۶۲ز کلونه)، وحشیانه او اوږده، د هیواد په تاریخ کې ترټولو وروستی لوی بدلون و. که څه هم دا ډیری ورور وژنه وه، په پای کې یې الجزایران متحد کړل او د خپلواکۍ ارزښت او د استعمار ضد فلسفه یې په ملي شعور کې راښکاره کړه. د ۱۹۵۴ ز کال د نومبر په ۱ سهار وختي، د خپلواکۍ ملي جبهې (Front de Libération Nationale-FLN) په الجزایر کې د خپلواکۍ د جګړې د پیل په مراسمو کې بریدونه پیل کړل. په دې جګړه کې یوه مهمه پېښه د ۱۹۹۵ ز کال په اګست میاشت کې د Philippeville ښار ته نږدې د FLN له خوا د Pieds-Noirs  ملکي وګړو وژنه وه، چې ژاک سوستل یې دې ته اړ کړ چې د یاغیانو پر ضد نور هم ځپوونکي کړنې(اقدامات) ترسره کړي.
د بین بیلا ریاست (۱۹۶۲-۶۵ز کلونه)
د الجزایر د خپلواکۍ ټولپوښتنه د ۱۹۶۲ ز کال د جولای په لومړۍ نېټه د فرانسې په الجزایر کې ترسره شوه، چې د ۹۹.۷۲ سلنه رایو په ګټلو سره پای ته ورسېده. په پایله کې فرانسې د جولای په درېیمه الجزایر خپلواک اعلان کړ. د ۱۹۶۳ ز کال د سپتمبر په ۸ مه د الجزایر لومړی اساسي قانون د ملي آزادۍ جبهې (FLN) تر نږدې څارنې لاندې په ټول هیواد کې د ټولپوښتنې له لارې تصویب شو. د همدې میاشتې په وروستیو کې، احمد بن بیلا په رسمي توګه د ډګروال هواري بومیدین په مشرۍ د FLN او اردو څخه د ملاتړ ترلاسه کولو وروسته د پنځه کلنې دورې لپاره د الجزایر لومړی ولسمشر وټاکل شو. په هرحال، د خپلواکۍ لپاره جګړې، د الجزایر ټولنه او اقتصاد سخت ګډوډ کړی و. د الجزایر د ډیرو زیربناوو په ویجاړولو سربیره، له الجزایر څخه د لوړ پوړو فرانسوي او اروپایي مستعمراتو وتلو هیواد د ډیری مدیرانو، ملکي کارکوونکو، انجینرانو، ښوونکو، ډاکټرانو او ماهرو کارګرانو څخه بې برخې کړ.
کورنۍ جګړه او بوتفلیکا (۱۹۹۲-۲۰۱۹ز کلونه)
وروسته له هغه چې چادلي بینجدید(Chadli Bendjedid ) د  ۱۹۹۲ ز کال په نظامي کودتا کې له ولسمشرۍ څخه استعفا ورکړه، د پوځ له خوا د ولسمشر په توګه د دندې د ترسره کولو لپاره یو لړ مشران وټاکل شول، ځکه چې پوځ د عامه سیاسي واک اخیستو ته خوښ نه وو، که څه هم دوی په حکومت باندې پوره کنټرول او واک درلود. پر دې سربېره، د پوځ لوړ پوړو مشرانو اړتیا احساس کړه چې نوي سیاسي رژیم ته چې دوی په چټکۍ سره د بینجدید له ګوښه کیدو او د ټاکنو له لغوه کیدو وروسته جوړ کړی و، یوه ملکي بڼه ورکړي، او د رژیم پر وړاندې یې یوې دوستانه او غیر نظامي بڼې ته ترجیح ورکړه. د دغه ډول دولت لومړنی مشر محمد بودیاف و، چې په مراکش کې له ۲۷ کلنې جلاوطنۍ وروسته د ۱۹۹۲ ز کال د فبرورۍ په میاشت کې د دولت د عالي شورا (HCE) مشر وټاکل شو.
له بوتفلیکا وروسته (۲۰۱۹-)
د ۲۰۱۹ کال د اپریل په ۹ مه د عبدالعزیز بوتفلیکا له استعفا وروسته، د ملت د شورا مشر عبدالقادر بن صلاح د الجزایر سرپرست ولسمشر شو.
د ۲۰۹۱ ز کال د ډسمبر په ۱۲ مه له ولسمشریزو ټاکنو وروسته، عبدالمجید تبوون د ۵۸٪ رایو په ګټلو سره د ولسمشر په توګه وټاکل شو، د دواړو اصلي ګوندونو نوماندانو، د ملي خپلواکۍ جبهې او دیموکراتیک ملي ملاتړ ته ماتې ورکړه. د حرک غورځنګ د لومړۍ کلیزې په درشل کې، چې د پخواني ولسمشر بوتفلیکا د استعفا لامل شو، ولسمشر عبدالمجید طیبون د الجزایر ملي رسنیو ته په یوه بیان کې اعلان وکړ چې: «د فبرورۍ ۲۲ مه به، د الجزایرد خلکود ملي ورځې په نامه، د الجزایریانو ترمنځ د ورورګلوۍ او یووالي او د دغه هېواد د پوځ د ډیموکراسۍ لپاره ونومول شي».
احصایوي میخانیک
په فزیک کې احصايوي میخانيک داسې ریاضيکي چوکاټ دی چې د مایکروسکوپي (یا ډېرو کوچنیو) جوړښتونو پر سترو ټولیو احصايوي مېتودونه او د احتمال تیوري تطبیقوي. دا د طبيعي قوانینو پیروي او تطبيق نه‌کوي، بلکې د طبیعت مایکروسکوپي چلند د هغه د ګڼو ټولګو له مخې تشرېح کوي.
احصايوي میخانیک د کلاسیکو ترموډینامیکونو له پرمختګ سره را پورته شوی دی. ترموډینامیکونه داسې برخه ده چې د ماکروسکوپیکو (یا سترو جوړښتونو) فزيکي شتو بريالۍ تشرېح کوي؛ لکه د تودوخې کچه، فشار او د تودېدو وړتیا، په داسې ډول چې د هغو داسې مایکروسکوپيکې ځانګړنې په پام کې نيسي چې د متوسطو اندازو په اړه حرکت کوي او د احتمال د وېش له ځانګړنو پېژندل کېږي. دا د احصايوي ترموډینامیک او احصایوي میخانیک د برخو د رامنځته کېدو لامل شول.
د احصايوي میخانیک د برخو د رامنځته کېدو امتیاز تر ډېره دریو فزيک‌پوهانو ته ورکول کېږي:
په داسې حال کې چې ترموډینامیک په اصل کې د ترموډینامیک پر مساواتو یا تعادل تمرکز لري، احصايوي میخانیک په هغو مایکروسکوپي موضوعاتو کې پر نامساواتي احصایوي میخانیک تطبيقېږي چې پر نابرابرۍ د ولاړو نه ګرځېدونکو بهیرونو چټکتیا ارزوي. د دغه راز بهیرونو په بېلګو کې کیمیايي غبرګونونه او د ذرو او تودوخې بهیر شاملېږي. د خوځښت د کمولو تيوري د نامساواتي احصایوي میخانیک د کارولو له لارې ترلاسه شوي لومړني معلومات دي تر څو د ګڼو ټوټو په یوه سیستم کې د یوه ارام جریان د نامساواتي حالت د ساده مطالعې بېلګې پرې چمتو شي.
اصول: میخانیک او ټولېدنې
په دغو دوو طرحو د بل هر وخت حالت، هغه کې تېر وي یا راتلونکی، په اصولي ډول حسابېدلی شي. که څه هم د دغو قوانینو او ورځنیو تجربو تر منځ توپیر شته، ځکه موږ ته دا اړینه نه ښکاري (نه هم په تیوريکي لحاظ شونې ده) چې په دقیق ډول په مایکروسکوپي کچه د هر هغه مالیکول د حالت او چټکۍ په اړه هم‌مهاله پوه شو چې په انساني کچه بهیر پر مخ وړي (د بېلګې په توګه کله چې یو کیمیايي غبرګون رامنځته کېږي). احصايوي میخانیک د میخانیکونو او قوانینو او د نابشپړو معلوماتو د عملي تجربې تر منځ د تړاو دا نشتوالی هغه حالت ته د یو څه شک په ور ډېرولو سره له منځه وړي.
دا چې معمول میخانیکونه یوازې د یوه حالت ځانګړنې په پام کې نیسي، احصايوي میخانیک احصايوي ټولېدنې هم معرفي کوي، چې دا په ګڼو حالتونو کې د یوه سیستم د خیالي او خپلواکو کاپیانو ستره ټولګه ده. احصایوي ټولېدنې د یوه سیستم په ټولو ممکنو حالتونو د احتمال وېش دی. په کلاسلیک میخانیک کې ټولېدنې په فېزپوینټ د احتمال وېش دی (په معمولو میخانیکونو کې د یوه فېزپوینټ په اپوټه)، معمولاً د معمولو کورډیناټونو په لرونکي فېز سپېس یا د پړاو په ساحه کې د وېش په توګه وړاندې کېږي. په کوانټم احصايوي میخانیکونو کې ټولېدنې پر خالصو حالتونو د احتمال وېش دی او دا د کثافت د مټرېکس په نامه یادېږي.
لکه څرنګه چې د احتمالونو په اړه معمول ده، ټولېدنې هم په بېلابېلو لارو تشرېح کېدای شي:
که څه هم احتمال تعریف شوی، خو په ټولېدنه کې هر حالت د خوځښت او معادلې له مخې د وخت په تېرېدو سره بشپړېږي. ځکه نو خپله ټولېدنه (پر حالتونو د احتمال وېش) هم ورسره یوځای بشپړېږي؛ لکه څرنګه چې په ټولېدنه کې خیالي سیستمونه په دوامدار ډول له یوه حالته بل ته ځي. د ټولېدنې په بشپړاوي کې د لووېلي معادله کارېږي (کلاسیک میخانیک) او یا هم د وون نیمن معادله (کوانټم میخانیک). دا معادلې په ټولېدنه کې د هر خیالي سیستم لپاره د بېل خوځښت د میخانیکي معادلې له تطبيق څخه په ساده ډول اخیستل شوې، په داسې ډول چې د خیالي سیستم احتمال د وخت په تېرېدو په داسې حال کې چې حالت تر حالته بدلېږي، ساتل شوې دي.
د ټولېدنې یو ځانګړی ډول هغه ټولېدنې دي چې د وخت په تېرېدو نه بشپړېږي. دغه ټولېدنې د انډول ټولېدنو په توګه هم پېژندل کېږي او حالت يې هم احصايوي انډول یادېږي. احصايوي انډولونه په انډول کې هر حالت ته هغه وخت رامنځته کېږي چې په ټولېدنه کې ټول راتلونکي او پخواني حالتونه او د هغو احتمالونه په هغه حالت کې د شتون له احتمال سره برابر وي. په ګوښه سیستمونو کې د انډول ټولېدنو مطالعه د احصایوي ترموډینامیک د تمرکز ساحه ده. نا انډول یا غیر تعادلي احصايوي میخانیک بیا د هغو ټولېدنو عمومي حالت بیانوي چې د وخت په تېرېدو سره بدلېږي او یا هم په کې ناګوښه شوي سیستمونه ټولېږي.
احصایوي ترموډینامیک
په داسې حال کې چې په احصايوي میخانیک کې منظم ډینامیکونه راځي، دلته تمرکز پر احصايوي انډول (ارام حالت) دی. احصايوي انډول یا تعادل په دې معنا نه دی چې اجزا له خوځښته پاتې دي (میخانیکي تعادل) بلکې یوازې ټولېدنه نه بدلېږي او بشپړېږي.
مسيحي
مسیحي ، هغه څوک دی چې د عیسی مسیح د ژوند او تعلیماتو پر بنسټ د ابراهیمي ، توحید او مذهب پیروي کوي. د "مسیحي" کلمه د عیسی مسیح د بشپړ نوم څخه اخیستل شوې، " مسیح " او د مسیح + ي مرکب دی. عیسویان د مسلمانانو له خوا د "مسيحيان" د عیسی عليه السلام د نوم په نسبت ، عیسايي بلل کيږي. خو عیسویان ځانونه عیسویان نه بولي او دا د ځان لپاره نيمګړتيا ګڼي. عیسویان عیسی د تثلیث یوه برخه ګڼي او په عیسویت کې د هغه د خدای د روحاني زوی په توګه درناوی کیږي او په مسیحیت کې عیسی الهي حیثیت لري. کاتولیک عیسویان او ارتودوکس عیسویان دواړه په دې باور دي چې دوی د خدای زامن دي، مګر د دواړو ترمنځ توپیر شتون لري، کاتولیک عیسویان وايي چې پلار او زوی یو شان دی، په داسې حال کې چې ارتودوکس عیسویان زوی ته د پلار څخه ټیټه رتبه ورکوي.
سرچينې
وېشنيزه:عيسويت وېشنيزه:عيسی عليه السلام وېشنيزه:مسيحيت وېشنيزه:مسيحي كتابونه وېشنيزه:مسيحي تاريخ
سیفو
سَیفو یاسِیفو (چې لفظي معنا یې توره ده؛ دا لېنک وګورئ )، همدارنګه د اشوریانو د ټولوژنې په نامه پېژندل کېږي، په سوېلي اناتولیا او د ایران په ازربایجان ولایت کې د اشوري/سریاني عیسویانو ډله ییزه وژنه او تبعید و  چې د عثماني خلافت د ځواکونو او ځینو کردي قبایلو له لوري د لومړۍ نړیوالې جګړې په بهیر کې تر سره شو.
اشوریان په دوه اړخیزو رقیبو کلیساګانو کې وېشل شوي وو، چې په نوموړو کې سریاني اورتودوکس کلیسا، د ختیځ کلیسا، او کلداني کاتولیک کلیسا شاملې وې. له لومړۍ نړیوالې جګړې څخه د مخه یاد وګړي د عثماني سترواکۍ په غرنیو او لرې پرتو سېمو کې اوسېدل (چې له هغوی څخه ځینې یې عملاً بې تابعیته/بې دولته وو). د دغې سترواکۍ د ۱۹مې پېړۍ د مرکزي کولو هڅو د اشوریانو پر وړاندې لا زیات تبعیض او خطر ته لاره هواره کړه.
د اشوري ملکیانو په ډله ییزه توګه وژنه د ۱۹۱۵ز کال له جنوري څخه تر مې پورې د عثمانیانو له ل‍وري د ازربایجان د اشغال په بهیر کې پیل شوه، د کوم په ترڅ کې چې عثماني ځواکونه او عثماني پلوه کردان د ډله ییزو وژنو مرتکب شول. په بېتلیس ولایت کې، کله چې عثماني پوځیان له فارس څخه راوګرځېدل، له ځایي کردي قبایلو سره یو ځای شول تر څو په سیمه کې د مېشت عیسوي نفوس (د اشوریانو په ګډون) ټولوژنه وکړي. عثماني ځواکونو او کردانو د ۱۹۱۵ز کال په نیمایي کې د حکاري سیمې په اشوري قبیلو باندې یرغل وروړ او تر سپتمبر پورې یې سره له دې چې نوموړو قبیلو یوه منظمه نظامی دفاع درلوده، وایستل. والي محمد رشید په دیاربکیر ولایت کې د سریاني عیسویانو په ګډون د ټولو عیسوي پرګنو نسل وژنه پیل کړه چې یواځې د طور عبدین په ځینو برخو کې د سپورادي عیسویانو له وسله وال مقاومت سره مخ شول. عثماني اشوریان چې په لرې سوېل کې په نني عراق او سوریه کې اوسېدل، په دې نسل وژنه کې په نښه نشول.
سیفو ډلوژنه د ارمنیانو له نسل وژنې سره هممهاله او له هغې سره په نږدې تړاو رامنځته شوه، که څه هم چې سیفو لږ سېستماتیکه بلل شوې ده. سیمه ییزو لوبغاړو پکې د عثماني خلافت په پرتله لوی رولونه ولوبول؛ په داسې حال کې عثمانیانو هم په ځانګړو اشوریانو باندې د حملو حکمونه صادر کړل. د دغو وژنو تر شا انګیزه ظاهراً عثماني خلافت ته د ځینو اشوري ټولنو نه تابع والی او د خپلو ځمکو تصاحب ته تمایل و. د ۱۹۱۹ز کال د پاریس د سولې په کنفرانس کې، اشوري-کلداني هیئت په خپله وینا کې څرګنده کړه چې د دوی تلفات ۲۵۰۰۰۰ (له جګړې د مخه نفوس شاوخوا نیمایي) وو؛ د دې شمېرو صحت یقیني نه دی. د ارمنیانو د نسل وژنې په پرتله د سیفو په اړه لږ مطالعات او څېړنې تر سره شوې دي. د یوې نسل وژنې په توګه د دغې پېښې په رسمیت پېژندلو هڅې په ۱۹۹۰مه لسیزه کې چې په رأس کې یې تبعید شوي اشوریان وو، پیل شوې. سره له دې چې یو شمېر هېوادونه تاییدوي چې په عثماني سترواکۍ کې اشوریان د نسل وژنې قربانیان وو، اما دا ادعا د ترکیې هېواد له لوري رد شوې ده.
اصطلاحات
په انګلیسي ژبه کې د سوریُویُو یا سوریُوی (Suryoyo  یا  Suryoye) ځایي نامه لپاره په نړیواله کچه پېژندل شوې ژباړه شتون نه لري. د دې انتخاب چې ورته اشوري، سریاني، ارمني، او کلداني اصطلاح ګانې کله وکارول شي، کله کله د سیاسي خوځښتونو له مخې تعینېږي. سریاني اورتودوکس کلیسا په رسمې توګه له ۱۹۵۲ز کال را په دې خوا د اشوري کلیمې کارول رد کړي دي، که څه هم چې ټول اورتودوکس مسیحیان اشوري هویت نه ردوي. څرنګه چې عثماني سترواکي د دین پر بنسټ راولاړه شوې وه، عثماني چارواکو ته د وګړو د نژاد پر ځای له یو ځانګړي دین سر د هغوی تړاو مرجع بلل کېده. له همدې کبله، د تاریخ پوه ډېویډ ګانټ په حواله، "د یوې 'اشوري نسل وژنې' په اړه خبرې کول بې ځایه دي". په نوې آرامي ژبه کې، هغه ژبه چې له تاریخي پلوه د اشوریانو له خوا ورباندې خبرې کېدې، نوموړې نسل وژنه زیاتره وخت د سَیفو یا سِیفو (ܣܝܦܐ، چې لفظي معنا یې 'توره' یا برچه ده) یاده شوې ده، کومې ته چې له لسمې زېږدیزې پېړۍ راهیسې د 'اعدام' او 'نشت کولو' معنا هم ورکړل شوې ده.
مخینه
هغه خلک چې اوس د اشوریانو، کلدانیانو، یا ارمنیانو په نامه پېژندل کېږي د علیا بین النهرین سره تړاو لري او په تاریخي لحاظ یې په ارامي ژبو خبرې کولې، او د هغوی اجداد په لومړۍ زېږدیزه پېړۍ کې عیسویت ته اوښتي وو. په سریاني عیسویت کې د لومړنۍ لویې څانګې د جلا کېدنې تاریخ ۴۱۰ز کال ته ، هغه وخت ته ورګرځي چې عیسویانو د ساساني سترواکۍ تر واکمنۍ لاندې د ختیځ کلیسا رامنځته کړه تر څو د روم د سترواکۍ له دین څخه د خپلو ځانونو توپیر وکړي.
لوېدیځه سریاني کلیسا (چې وروسته سریاني اورتودوکس کلیسا بلل کېده) د رومي واکمنانو له لوري د عقیدوي اختلافاتو له کبله له ځورېدو سره مخ وه خو بیا هم له ختیځې کلیسا څخه جلا پاتې شوه. د سریاني عیسویت تر منځ اختلافاتو ته د سترواکانو تر منځ د سیاسي وېشنو او د روحانیونو تر منځ د شخصي اختلافاتو پر بنسټ لمن وهل کېده. د منځني ختیځ کلیسا ګانې د صلیبي جنګونو او د مغلو د یرغلونو له کبله ورانې شوې. کلداني او سریاني کاتولیکې کلیسا ګانې د د شپاړسمې او اوولسمې زېږدیزې پېړۍ په بهیر کې په ترتیب سره  د ختیځ له کلیسا او د سریاني اورتودوکس کلیسا څخه بېلې شوې او له کاتولیک کلیسا سره پوره اتحاد ته ننوتې. له نوموړو څخه هرې یوې کلیسا نورې کلیساوې الحادي بللې.
اشوریان د عثماني خلافت په اوږدو کې
عثماني خلافت د خپل ملتي (millet system) سېستم له مخې، د توکمیزو ډلو پر ځای دیني واحدونه په رسمیت پېژندل: لکه سریانیلر/یعقوبي لر (سریاني اورتودوکس وګړي یا یعقوبیان)، نستوریلر (د ختیځ د نستوریانو کلیسا)، او کلدانیلر (کلداني کاتولیکه کلیسا). تر نولسمې پېړۍ پورې دغه ډلې د ارمني ملت یوه برخه وې. د عثمانیانو په سترواکۍ کې اشوریانو په لرې پرتو غرنیو سیمو کې ژوند کاوه، چې هلته د دې لپاره مېشت شوي وو تر څو د حکومت له ادارې څخه بهر وي. سره له دې چې دغې لرې والي اشوریان له عسکري خدمت او له مالیې ورکولو څخه بچ کړي وو، اما د هغوی تر منځ یې خپل منځي اختلاف هم ځواکمن کړ او د ارمنيانو د ملي غورځنګ په څېر له یو جامع هویت له ظهور څخه یې مخنیوی وکړ. د ارمنیانو بالعکس، سریاني عیسویانو د عثمانیانو د سوداګرۍ یوه بې تناسبه برخه هم په لاس کې نه لرله او په نږدې دښمنو هېوادونو کې یې د پام وړ نفوس نه درلود.
د ختیځ د کلیسا د قودشانس یا قوچانس رېښې لرونکي قبیلوي مشر تر مشرۍ لاندې اشوري قبیلو د طور عبدین په ختیځ کې د حکاري په غرونو باندې (چې د عثمانيانو او فارس تر منځ له پولې سره نښتي دي) کنترول درلود. حکاري تر ۴۰۰۰ مترو (۱۳۰۰۰ فټو) پورې د لوړو څوکو په درلودلو سره ډېر غرنی دی او د ځوړ لرونکو وادي ګانو په واسطه سره جلا شوی دی؛ زیات شمېر سیمو ته یې یوازې د غرونو په کنډوونو کې د پیاده تګ لپاره د توږل شوو لیکو په واسطه لاسرسی کېدای شو. اشوري قبیلو کله کله د خپلو کردي متحدینو په نیابت له یو بل سره جګړې کولې. د ختیځ د کلیسا مېشتېدنې په فارس کې د ارومیې د جهیل په لوېدیځ ساحل کې پیل شوې؛ یوه کلداني محصوره سیمه شمال ته متصله ، په سلماس کې وه. د بتلیس ولایت د سعرد ښار په اطرافو کې (د طور عبدین په شمال ختیځ او د حکاري په شمال لوېدیځ کې، چې د حکاري په پرتله لږ غرنۍ وه) یوه کلداني سیمه موجوده وه. اما زیاتره کلدانیان په لرې سوېل کې په اوسني عراق کې اوسېدل
د تایوان د خپلواکۍ غورځنګ
د تایوان د خپلواکۍ غورځنګ یو سیاسي غورځنګ دی چې د یوه مستقل او مسلط تایواني دولت له رسمي اعلان څخه دفاع کوي، له چین سره د یوځای کېدو یا د اوسني وضعیت سمندرې لارې اړیکو سره مخالفت کوي.
اوسمهال د تایوان سیاسي موقف مجهول دي، چین دعوه کوي چې تایوان د چین د خلکو د جمهوریت یو ولایت دی په داسې حال کې چې په تایوان کې تسای این وین Tsai Ing-wen (تایوانی سیاست مدار او د چین د جمهوریت اوسنی ولس مشر) اداره دا دعوه کوي چې تایوان د چین د خلکو د جمهوریت په څیرلا له پخوا خپلواک دی او هیڅ ډول رسمي خپلواکۍ ته اړتیا نه لري. په همدې ډول، د چین د خلکو جمهوریت چې له تایوان اود هغه تر کنترول لاندې نورو جزیرو څخه جوړ دي له ۱۳هغو هیوادونو سره اړيکې لري چې د ملګرو ملتونو له لورې په رسمیت پېژندل شوي دي.
کیدای شي چې د تایوان لپاره د خپلواکۍ د کلمې کارول له ابهام سره یوځای وي. که چېرې د تایوان د خپلواکۍ ملاتړي دا وایي چې دوی د تایوان له خپلواکۍ سره موافقه لري، نوهغوی به یا د تایوان د مستقل او رسمې دولت جوړېدو نظریې ملاتړي وي یا به د هغې نظریې ملاتړې وي چې دهغې په اساس به تایوان د چین د خلکو له اوسنۍ جمهوریت سره ورته وي او لا له پخوا خپلواک دي ( لکه څنګه چې په هر لوري کې د یوه هیواد مفکوره کي منعکس شوی دی). ځېنې ملاتړي د کینمین Kinmen او ماتسوMatsu ( دا د جزیرو ټولګه ده) له وتلو چې د تایوان له خوا کنترولیږي خو د چین په اصلي خاوره کې پراته دي دفاع کوي.
د تایوان خپلواکې د Pan-Green Coalition ( زرغون پلوه ایتلاف) له خوا په تایوان کې ملاتړ کیده  خو د شین پلوه ایتلاف  Pan-Blue Coalitionله خوا یې مخالفت کېده،  آبي پلوه ایتلاف په دې لټه کې و چې په یو ډول د چین د خلکو د جمهوریت اوسنی موقف د ۱۹۹۲ ز کال د تش په نامه روغې جوړې تر نامه لاندې همداسې مجهول وساتي او یا داچې هغه په تدریجې ډول د چین له اصلي خاورې سره په کوم وخت کې بیا یوځای کړي.
مخینه
د ۱۸۹۵ زکال د اپرېل په ۱۷ کې د چین او جاپان ترمنځ د لومړۍ جګړې په پای کې تایوان د چینایي سترواکي له خوا د جاپان سترواکي ته د شیمونوسکيTreaty of Shimonosekiتړون له مخې تسلیم شو. یوې ډلې تایواني چارواکو چې د دې تړون په ضد و خپلواکي اعلان کړه او د فورموسا Formosa د جمهوریت په نامه یې دولت جوړ کړ چې دا دولت هغه وخت د جاپاني ځواکونو له خوا منحل شو چې هغوی د ۱۸۹۵ ز کال د اکتوبر په ۲۱ په پلازمېنه یرغل وکړ. د دویمې نړیوالې جګړې اوپه ۱۹۴۵ زکال کې د چین او جاپان جګړې په پای کې، تایوان د د دویمې نړیوالې جګړې د متفقینو په استاذي توب د چین د جمهوریت تر کنترول لاندې راغی. د چین د خلکو جمهوریت د چین او تایوان حکومت په  تدریجې ډول په رسمیت وپېژاند او تایوان یې په چین پورې اړوند وباله، د اچاره د یوې غیرقانوني عمل په توګه تر بحث لاندې ونیول شو.
د ۱۹۴۹ او ۱۹۵۰ ترمنځ موده کې، د چین کمونیست ګوند په چین کې د کورنۍ جګړې د پېښو په مهال د چین جمهوري حکومت تایوان او یو شمېر عمده جزیرو ته وشاړه. په دې وخت کې داسې تړون نه و لاسلیک شوی چې تایوان د په رسمي ډول چین ته وسپارل شي. د چین د خلکو جمهوریت د تایپی Taipei سیمه د چین د موقتی پلازمېنې په توګه وټاکله او هلته یې نظامي حکومت اعلان کړ اود چین جمهوریت دموکراتیک بنسټونه د لنډ مهال لپاره وځنډول شول.
د چین له خوا په کنترول شوي تایوان)  کې دیموکراسۍ له ځنډېدو سره یوځای، کومینتانګ Kuomintang ‍( د چین ملت پاله ګوند) تایوان په یوه دکتاتورۍ باندې واړاوه. نظامي حکومت چې  له۱۹۴۹ څخه تر ۱۹۸۷ پورې یې دوام وکړد په غیرقانوني محکومونواود زرونو چینایی او تایواني دیموکراسۍ فعالینو او مخالفینو په اتفاقي اعدامونو تمام شو. دا دوره په عامو محاورو کې د سپین وحشت یا ترور په نامه مشهوره شوه.
په ۱۹۸۷ ز کال کې د لییو ترعام قتل وروسته، کومینتانګ Kuomintang له قدرت څخه لاس واخیست او نظامي حکومت یې پای ته ورساوه. د نظامي حکومت پای ته رسول یواځې د خپلواکۍ او دیموکراسۍ د فعالینو د فشار له امله نه و بلکه د امریکا د هغه فشار له امله و چې د امریکا د یوه تبعه هنری لیوHenry Liu د وژنې له امله و، دا سړی د یوې درې کسیزې جنایت کارې ډلې له خوا چې په پټه د چین د جمهوریت د نظامي استخباراتو د دفتر له خوا روزل شوي او توظیف شوي  و ووژل شو. له دې وروسته، خپلواکۍ محوره ګوندونه اوس په دې توانېدلي و چې د تایوان کنترول لاس ته راوړي.
په تایوان کې دیموکراتیک فعالیت پنځونه د یوشمیرخپلواکي محوره ګوندونو د پیدا کېدو لامل شوه. په دې ګوندونو کې دیموکرایتک پرمخ تلونکی ګوند یو دپام وړ ګوند دی چې درې ځله د قدرت د ادارې لپاره له ازادانه لارې ټاکل شوی دی. د تایوان حاکمه هیئت لا تراوسه د چین د چمهورې په نامه پېژندل کېږي، خو ډېری بنسټونه د دیموکراتیک پرمختللي ګوند له خوا په کار اچول کیږي او کله نا کله بدلون مومي چې همدا د ( د چین جمهوریت تایوان دی) مفکورې را منځ ته کېدو لامل کېږي.
دا چې آیا تایوان د چین د جمهوریت د اساسي قانون تر چتر لاندې چې په ۲۰۰۵ ز کال کې تعدیل شوی دی عملي استقلال لاس ته راوړي که نه د بحث وړټکی دی. د چین د خلکو جمهوریت او کومینتانګ Kuomintang لاتر اوسه دا بحث کوي چې د چین کورنۍ جګړه لا پای ته رسېدلې نه ده. دې دواړو د "  ۱۹۹۲ توافق " لپاره لاره هواره کړه ترڅو د تایوان موقف د چین د یوه ولایت په توګه ټینګ کړي. د دې کار په بدل کې دیموکراتیک پرمخ تلونکی ګوند هڅه کوي چې د "تایوان د توافق "  په نامه یوه هوکړه رامنځ ته کړي.
د تایوان اوسنی سیاسي وضعیت
د حکومت طرز چې په تایوان باندې عملي کنترول لري هغه د سیاسی ګوندونویوه مجموعه ده چې هغوی په مختلفه بڼه خپل هېواد تایوان یا د چین جمهوریت بولي. د هېواد د اساسي موقف په هکله لا هم په هېواد کې یوه واقعي اجماع نشته او هېواد د زرغون پلوه او شين پلوه ایتلافونو تر منځ په دوو عمده برخو وېشل شوی دی. شین ايتلاف چې مشري یې کومینتانګ  ( چین ملت پاله ګوند یا KMT) کوي، په دې اند دی چې د هغوی هېواد د تایوان په ګډون چین دی او د چین د خلکو د جمهوریت مشروعیت نه تاییدوي، هغوی فکر کوي چې دا به چین د پاتې برخې اشغال د یاغي ځواکونو له خوا وي،هغوی تایوان داسې یوځای بولي چې هلته په واقعي توګه ژوند کوي او تایوان د چین د جمهوریت څخه یوه آزاده سیمه بولي، له بلې خوا زرغون ایتلاف چې اوس یې مشري د دیموکراتیک پرمختلونکی ګوند کوي په دې باور دی چې د هغوی هېواد د تایوان په جغرافیایي تعریف پورې محدود دی چې په هغه کې دتایوان اړونده جزیرې، پینګو جزیرې Penghu Islands او همدارنګه بهر ته غزیدلی وړوکې جزیرې شاملې دی او د چین په اصلي خاوره ادعا نه لري.
برسېره پردې، په تایوان باندې ارضي اختلاف په ختیځی آسیا کې نورو مختلفو ارضي اختلافونو په ځانګړې توګه سینکاکو/دیایوتا Senkaku/Diaoyutai جزیروارضي اختلاف او سویلي چین جزیرې ارضي اختلاف پورې نښتی دی.
د هند وېش
د هند وېش په ۱۹۴۷ ز کال کې برتانوي هند په دوه خپلواکو حاکميت لرونکو سيمو هند او پاکستان باندې ووېشله. د هند حاکميت سيمه نن ورځ د هند جمهوريت او د پاکستان سيمه د پاکستان اسلامي جمهوريت او د بنګله دېش ولسي جمهوريت دی. دې وېش د مسلمان او نامسلمان سيمو په کچه د بنګال او پنجاب دوه سيمو يا ولايتونو وېش راونغاړه. د هند وېش د برتانوي هندي فوځ، د هند د شاهي سمندري ځواک، د هند د شاهي هوايي ځواک، د هند د مدني خدمت، د رېل پټلۍ او مرکزي خزانې د وېش شاهد و. د هند د ۱۹۴۷ زکال د خپلواکۍ قانون “Indian Independence Act 1947” کې هم د دې وېش يادونه شوې ده او د برتانوي سلطنت لکه په هند کې د تخت او تاج حکومت د له منځه وړلو يا منحل کېدلو لامل شو. د هند او پاکستان خپل چارې خپلواکه واکمنۍ په قانونۍ ډول د ۱۹۴۷ ز کال د اګسټ د ۱۵ نېټې په نيمه شپه رامنځته شوې.
وېش د مذهبي ليکو په اوږدو کې د ۱۰ او ۲۰ ميليون تنو تر منځ بې ځايه کړل، چې په نويو جوړو شويو حاکميت لرونکو سيموې کې لوی ناورين رامنځته کړ. دا حالت زياتره وختونه په تاريخ کې د کډوالۍ د تر ټولو لوی کړکېچ په توګه بيانېږي. په پراخه کچه تاوتريخوالی و، چې د وېش پر مهال يا ورڅخه د مخه د وژنو اټکلونه د څو سوه زرو او دوه ميليون تر منځ د شک وړ او توپير لری. د وېش سخت طبيعت د هند او پاکستان تر منځ د دښمنۍ او بدګمانۍ فضا رامنځه کړه، چې تر نن ورځې پورې يې د دوی تر منځ اړيکو باندې اغېز کوي.
د هند وېش “Partition of India” اصطلاح په ۱۹۷۱ ز کال کې له پاکستان څخه د بنګله دېش بېلتون او د برتانوي هند له ادارې څخه د سيلون (ننۍ سريلانکا) او برما (نني ميانمار) بېلتونونه نه رانغاړي. همدارنګه دا اصطلاح په دوه نويو حاکميت لرونکو سيمو کې د شهزاده ايالتونو سياسي يووالی او د حيدراباد، جوناګاد او جمو او کشمير په شاهي ايالتونو کې د يو ځای کولو يا په ځان پورې د تړلو يا وېش راپورته کولو شخړې هم نه رانغاړي، که څه هم د وېشل پر مهال په ځينو شاهي ايالتونو کې د مذهبي توپيرونو پر بنسټ تاوتريخوالی پيل شو. دا وېش د ۱۹۴۷-۱۹۵۴ دورې پر مهال هند کې د فرانسوي هند د کلابند شويو سيمو يوځای کېدنه هم نه پوښي او په ۱۹۶۱ زکال کې د هند له لورې د پرتګالي هند د نورو سيمو په ګډون د ګوا سيمې په ځان پورې تړل هم تر پوښښ لاندې نه نيسي. په ۱۹۴۷ ز کال په سيمه کې د وخت نوروې سياسي هستۍ د سيکم پاچاهي، د سيکم پاچاهي، د نيپال پاچاهي، د افغانستان پاچاهي او مالديف له وېش څخه اغېزمن نه شول.
د بنګال وېش: ۱۹۰۵ ز کال
په ۱۹۰۵ زکال کې لارډ کرزون “Lord Curzon” د هند د وايسرای په توګه د خپلې دويمې دورې پر مهال د بنګال ولسمشري، چې په برتانوي هند کې تر ټولو پراخه اداري فرعي وېش و، په مسلمان مېشت ختيځ بنګال او اسام او هندو مېشت بنګال سيمه (د ختيځ بنګال، بيهار، جرخند او اوديشا نني هندي ايالتونه) باندې ووېشل. د بنګال وېش په نوم د کرزون قانون چې د ويليم بينټينک “Lord William Bentinck” د وخت له راهيسې د بېلابېلو استعماري ادارو له لورې په پام کې نيول شوی و (که څه هم هيڅکله پرې عمل ونه شو)، د ملتيال سياست بې سارې بدلونکی و.
د سمونونو د وېرې تر څنګ چې د هندو ډېره کيو په ګټه وو، د بنګال د وېش پر وړاندې فشار راوړونکی پراخه هندو لاريون د دې لامل شو، چې په ۱۹۰۶ ز کال کې د نوي وايسرای يا د سلطنت د استازي لارد مينټو “Lord Minto” پر وړاندې ممتاز (خواص) مسلمانان د مسلمانانو لپاره د بېلې ټاکنيزې سيمې غوښتنه وکړي. د دې تر څنګ يې د ټول نفوس د خپلې برخې يا ونډې په تناسب د استازولۍ غوښتنه وکړه، چې د پخوانيو واکمنانو او له برتانيې سره د دوی د مرستې د ثبت په توګه خپل دواړه دريځونه منعکس کوي. دا به ښايي د ۱۹۰۶ ز کال په ډسمبر کې په ډاکا “Dacca” کې د “All-India in Muslim League” د بنسټ ايښودنې لامل شي. که څه هم کرزون له خپل فوځي مشر لارډ کيچينر سره د شخړې له امله له خپلې دندې څخه له استعفا وروسته د اوس لپاره بېرته انګليستان ته ستون شوی و، مګر ياده اسلامي ټولنه يا ليګ د نوموړي د وېش پلان پلوی و. د مسلمانو د ممتازه پرګنې دريځ چې د ليګ په دريځ کې منعکس شوی و، د تېرو درې لسيزو په اوږدو کې په وار وار روڼ شوی و، چې د روڼوالي لړۍ يې د برتانوي هند د ۱۸۷۱ سرشمېرنې “1871 Census of British India” سره پيل شوه. يادې سرشمېرنې په لومړي ځل د مسلمان ډېره کيو په سيمو کې وګړي اټکل کړل. کروزن د خپلې برخې لپاره د ختيځ بنګال د مسلمانانو محکمې ته د کرزون غوښتنه ان له ۱۸۷۱ سرشمېرنې راهيسې او د ۱۸۵۷ زکال اله ګوله او د انګليس او افغان په دويمه جګړه کې له دوی سره د مسلمانانو د جګړې د تاريخ په رڼا کې له برتانوې اندېښنو څخه راپورته شوې وه.
له ۱۸۷۱ راهيسې په درې لسيزو کې د شمالي هند په اوږدو کې مسلمان مشرانو په نوبت سره د ځينو نويو هندو سياسي او ټولنيزو ډلو له لورې عمومي دښمني ازمايلې ده. د بېلګې په ډول: اريا ساماج “Arya Samaj” نه يوازې دا چې په خپله پارونه يا تحريک کې يې د غوا د خونديتوب ټولنو “Cow Protection societies” ملاتړ کاوه، تر څنګ يې دا چې د سرشمېرنې د مسلمانانو شمېر ته اندېښمن وو، هندو ډلې ته مسلمانانو د بېرته ورتګ د هرکلي په موخه د «د بېرته ګرځېدنې» يا «بيا بدلون» پېښې منظم کړې. د ۱۹ پېړۍ په وروستيو کې مسلمانان په متحده ولايتونو کې له دې امله اندېښمن شول، چې هندو سياسي استازولي زياته شوه او هندوان د هندي او اردو مخالفت ان د ۱۸۹۳ ز کال د غوا د وژنې ضد پاڅونو کې په سياسي ډول سمبال شوي وو. په ۱۹۰۵ ز کال کې د مسلمانانو وېرې هغه مهال زياتې شوې، چې ټيلاک “Tilak” او لايپاټ رای “Laipat Rai” په کانګرس کې د مشرۍ دريځونو ته د پورته کېدلو هڅه وکړه او کانګرس په خپله د کالي “Kali” د سمبوليزم په شا او خوا کې راټول شو. دا د بېلګې په ډول د ډېری مسلمانانو له لاسه نه وو، چې د باندي ماتارام “bande mataram” لاريون چيغه په لومړي ځل په انندمات “Anandmath” ناول کې راښکاره شوه، چې هندوانو په کې له خپلو مسلمان ظالمانو سره جګړه کړې وه. په پای کې د داکا د نواب خواجه سميع الله “Khwaja Samiullah” په ګډون مخور مسلمان، چې په شاه باغ کې يې په خپله ماڼۍ کې د ليګ د لومړۍ ناستې کوربه توب وکړ، خبر و چې د ډېره کيو مسلمانانو درلودونکی نوی ولايت به په مستقيم ډول د مسلمانانو په ګټه وي، چې د سياسي واک غوښتونکي دي.
د صربستان او متحده ایالاتو اړیکې
د صربستنا او متحده ایالاتو تر منځ اړیکې د لومړي ځل لپاره په ۱۸۸۲ کال کې کله چې صربستان شاهي و جوړې شوې. له ۱۹۱۸ تر ۲۰۰۶ کال پورې متحده ایالاتو خپلې اړیکې له یوګوسلاویا پاچاهۍ د یوګوسلاویا فېدرالي سوسیالیستي جمهوریت او د یوګوسلاویا له فېدرال جمهوریت ( وروسته صربستان او  مونتنېګرو) سره خوندي کړې چې صربستان یې قانوني ځای ناستی بلل کېږي.
د نولسمې پېړۍ په پای کې متحده ایالاتو  هڅه وکړه چې د سیمې له نویو رامنځته شویو ملي دولتونو لکه صربستان سره د دیپلوماتیکو اړیکو د جوړولو له لارې له بالکان څخه د عثماني امپراتورۍ د شاتګ په ګټه کار واخلي. دا دوه هېوادونه د لومړۍ نړیوالې جګړې په بهیر کې سره متحد وو، تر جګړې وروسته صربستان له مونته نېګرو او هغو خاورو سره  چې مخکې د اتریش- هنګري په واک کې وې متحد شو تر څو یو واحد سویلي سلاوي هېواد رامنځته کړي چې د یوګوسلاویا په نوم پېژندل کېږي. دې هېواد د دویمې نړیوالې جګړې تر پیل پورې له متحده ایالاتو سره دیپلوماتیکې اړیکې لرلې، د دویمې نړیوالې جګړې په بهیر کې متحده ایالاتو په یوګوسلاویا کې د خپلو سیالانو کمونیستو پارتیزیانو پر وړاندې له صربي سلطنتي چتنیک‌یانو څخه ملاتړ وکړ. په پای کې چتنیک‌یانو د پارتیزیانو له خوا ماته وخوړه او یوګسلاویا په یو کمونیستي یو ګوندي دولت بدله شوه چې د پارتیزیانو مشر یوسېپ بروز تیتو یې مشري پرغاړه واخیسته. تر جګړې وروسته متحده ایالاتو او یوګوسلاویا لږ دیپلوماتیکې اړیکې لرلې. د جګړې پای همدارنګه له یوګوسلاویا څخه د ګڼ شمېر پناه غوښتونکو د مهاجرت لامل شو چې ډېری یې صربیان وو او په پای کې متحده ایالاتو ته کډه شول. چې په متحده ایالاتو کې یې د صربیانو د لومړنۍ دیاسپورا (خورې ورې ټولنې) په  رامنځته کولو کې مرسته وکړه. ځینې صربیان چې تر دویمې نړیوالې جګړې وروسته په متحده ایالاتو کې مېشت شول د کمونیست ضد تبعیدیان وو چې د سړې جګړې په بهیر کې یې د تیتو د کمزوري کولو هڅه کوله او غوښتل یې متحده ایالات د خپلو کمونیستي ضد موخو د ځای په توګه وکاروي.
متحده ایالات د یوګوسلاویا د له‌منځه تللو په بهیر کې په جنګي او اقتصادي نښتو کې ښکېل و په ځانګړي ډول له صربستان سره چې هغه مهال د یوګوسلاویا د یو فېدرال جمهوریت ( د سوسیالیستې یوګوسلاویا ځای ناستی هېواد) په توګه پېژندل کېده. متحده ایالاتو ځینې بندیزونه وضع کړل او په ۱۹۹۹ کال کې يې د یوګوسلاویا خلاف د ناټو د بمبار مشري پرغاړه لرله. په دې دوره کې د صربیانو د مهاجرت بله څپه رامنځته شوه او ډېری صربي پناغوښتونکي متحده ایالاتو ته کډه شول. په ۲۰۰۰مه لسیزه کې د متحده ایالاتو او یوګوسلاویا دیپلوماتیکې اړیکې ورغېدې، خو کله چې په ۲۰۰۶ کال کې مونته نګرو ورڅخه جلا شوه دې اړیکو بدلون وکړ او تر هغه وروسته صربستان د یوګوسلاویا د فېدرال جمهوریت د ځای ناستي دولت په توګه خپلو پخوانیو اړیکو ته دوام ورکړ. کوزوو د ۲۰۰۸ کال په فبرورۍ کې په یو اړخیز ډول له صربستان څخه د خپلواکۍ اعلان وکړ متحده ایالاتو دا ګام په رسمیت وپېژانده.
د متحده ایالاتو او صربستان پاچاهۍ تر منځ اړیکې
د صربستان د وخت پاچاهۍ او متحده ایالاتو تر منځ دیپلوماتیکې اړیکې په ۱۹مه پېړۍ کې رامنځته شوې. په ۱۸۷۹ کال کې په نیویارک کې د صربستان عمومي کنسولګري پرانیستل شوه. د ۱۸۸۲ کال د فبرورۍ په درېیمه د صربستان پارلمان د صربستان پاچاهۍ او متحده ایالاتو تر منځ دیپلوماتیکې اړیکې چې د پاچا میلان اوبرنوویچ له خوا وړاندې شوې تصویب کړې. د متحده ایالاتو سنا د ۱۸۸۲ کال د جنوري په ۵مه دواړه سندونه له هېڅ بحث او اصلاحیې پرته تصویب کړل. د ۱۸۸۲ کال د نوامبر په ۱۰مه یوجین شوېلر په صربستان کې د متحده ایالاتو لومړنی سفیر شو.
د صربیانو، کرواتیانو او اسلووني‌یانو د پاچاهۍ د پولو په ټاکنو کې د متحده ایالاتو رول
په لومړۍ نړیواله جګړه کې د متحده ایالاتو تر ګډون وروسته د متحده ایالاتو ولسمشر وودرو وېلسون د جګړې د ختمولو لپاره خپلې څوارلس مادې د لومړیتوب لرونکو مذاکراتو د نوملړ په توګه صادرې کړې. د وېلسون لسمې مادې ویل چې په اتریش - هنګري کې مېشت خلک باید تر جګړې وروسته په خپلواک ډول خپل برخه‌لیک وټاکي چې تر جګړې وروسته د ژغورل شوي اتریش - هنګري په اړه د بریتانیا د دولت له پرېکړې سره په مستقیم تضاد کې وه. د وېلسون یوولسمه کرښه په ځانګړي ډول د صربستان اړوند وه چې په ښکاره ډول یې دا تشرېح کوله چې ادریاتیک سیند ته د صربستان ازاد لاس رسی تضمینېږي. د وارسای تړون اړوند مذاکراتو په بهیر کې متحده ایالاتو د هغه پلاوي استازولي کوله چې په شدید ډول یې د صربیانو، کروات‌یانو او اسلوونیایی‌یانو د نوي پاچاهۍ لپاره د پولو په ټاکنه کې ګډون درلود. د نویو پولو د ټاکنې په پروسه کې د صربستان پاچاهۍ جوان سیوېجک وټاکه تر څو امریکایي پلاوي ته ځینې نقشې وروښيي او هغوی ته قناعت ورکړي چې د بارانیا، ختیځ بنات او نورو هغو سیمو لاسته راوړل تایید کړي چې مخکې د اتریش – هنګري، بلغاریا او رومانیا له خوا اداره کېدې. په همدې ترتیب سره امریکایي پلاوی هم د صربستان  د ګاونډيو هېوادونو له لابي سره مخ شو او د سیوېجک د وړاندیز خلاف يې هنګري ته د بارانیا ډېره برخه او رومانیا ته د بانات د ډېرې برخې ورکول تایئد کړل.
فرهنګي تبادل
تر لومړۍ نړیوالې جګړې ورورسته صربستاني زده کړیالانو په متحده ایالاتو کې زده کړې وکړې. په ۱۹۱۹ کال کې د صربستان د زده‌کړو نړیواله کمېټه د پروفیسورې روزالي سلټر مورټون له خوا رامنځته او ډېر زر د پوهنې وزارت له خوا په رسمیت وپېژندل شوه. مورټون په نیویارک کې لومړنۍ ښځینه پروفیسروره وه او د صربستان د جګړې په بهیر کې د خپل "درناوي، ستاینې او قدر دانۍ" په لټه کې وه. په ټوله کې په لومړي پړاو کې ۶۱ زده کوونکو (چې تر ډېره د ننني صربستان لرغونې اوسېدونکي و) نوم لیکنه وکړه. د حسن نیت او د صربیانو په وړیا زده کړو کې د مشارکت د نښې په توګه بېلابېل امریکایي کالجونه د صربیانو په واک کې ورکړل شول. دا ډول کړنې هغه مهال په ټولو برخو کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د عمومي ښو اړیکو یوازینۍ جنبه وه.
په ۱۹۳۰مه لسیزه کې امریکایي فلمونو د یوګوسلاویا په سینما کې د بهرنیو نندارو له ۵۰ سلنه څخه زیاته برخه جوړوله او چارلي چاپلېن د بلګراد د خلکو د خوښې وړ و، په هم هغه دوره کې جاز موسیقي دودو شوه او د ارتور روبېن ستېن په څېر امریکایي موسیقارانو په بلګراد کې موسیقي وغږوله.
د دویمې نړیوالې جګړې په بهیر کې له صربي سلطنت غوښتونکو څخه د متحده ایالاتو ملاتړ
په  یوګوسلاویا کې د دویمې نړیوالې جګړې په بهیر کې متحده ایالاتو په لومړیو کې د یوګوسلاویا له سلطنتي دولت څخه ملاتړ وکړ. کله چې د ۱۹۴۱ کال په  پسرلي کې نازیانو پر یوګوسلویا برید وکړ متحده ایالاتو د جګړې په لومړیو کلونو کې له چتنیک‌یانو څخه ډېر ملاتړ وکړ. دا ملاتړ د وېلیم ډونوان له ادارې سره د چتنیک‌یانو او ستراتیژیکو خدمتونو د دفتر تر منځ د پراخو پټو اړیکو په چوکاټ کې ترسره شو. دا ډول همکارۍ د هالیارډ عملیاتو په څېر  چې په ترڅ کې يې څو سوه امریکایي پیلوټان د چتنیک‌یانو له خوا وژغورل شول په پېچلیو عملیاتو کې را برسېره شوې.
په هر حال له چتنیک‌یانو څخه د ستراتیژکو اړیکو د دفتر (OSS) ملاتړ د بریتانیا دولت د M16 پالیسۍ پر بنسټ د چتنیک‌یانو پرځای د یوګوسلاویا له پارتیزانو څخه د ملاتړ په واسطه له ګواښ سره مخ شو. په ۱۹۴۳ کال کې د یوګوسلاوي پارتیزیانو په پرتله له چتنیک‌یانو څخه د متحده ایالاتو ملاتړ تر هغې کچې و چې ولسمشر فرانکلین ډي روزوېلت له وینسون چرچېل سره په یوه خصوصي مرکه کې وویل چې خیال کوي د یوګوسلاویا پولې به په بشپړ ډول په درېيو بېلو ایالتونو بدلې شي او د جګړې په پای کې به دویم پیتر د صربستان د خپلواکې پاچاهۍ پاچا شي. USAF او RAF د ۱۹۹۴ کال په اپرېل کې کله چې په دې وپوهېدل چې د نازي یرغل یوازې د صربیانو له مقاومت سره نه شي ماتېدلی په بلګراد کې بمبار پیل کړ.
د متحده ایالاتو استخباراتي کړۍ د یوګوسلاویا په چریکي عملیاتو کې خپل نفوذ په ورو ورو بریتانویانو ته وسپاره. د جګړې په پای کې ولسمشر هري. اېس ترومن چتنیک مشر درازه مېهالووېک ته د مېريټ د زړه ورتیا مډال ورکړ خو دا جایزه تر ۲۰۰۵ کال پورې په عامه توګه ښکاره نه شوه.
سرچينې
[2] سلطنتي هوايي ځواک چې بشپړه لیکنه يې Royal Air Force ، ژباړن
تن بازار
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" تن بازار ( انګريزي: Tanbazar، بنګالي টানবাজার পতিতালয়) د مرکزي بنګله دېش په ناراین ګنج کې د 2,000 خونو یوه فاحشه خانه وه.
په 1999 کې تر تړل کېدو پورې دا په بنګله دېش کې ترټولو لويه فاحشه خانه وه چې 3,500 تن پلورونکو پکې دنده ترسره کوله او خپل بدن يې په نورو پلوره.تن بازار (په لاتین : Tanbazar ) د بنګله دېش په نارایان ګنج کې مېشته سیمه ده.
تاريخي مخينه:
د تن بازار فاحشه خانه په ۱۸۸۸زېږديز کال کې د برتانوي واکمنۍ پر مهال جوړه شوې وه. په هغه وخت کې ناراین ګنج په آسیا کې یو له لویو محصولاتو څخه پاک بندر و. انګرېزانو چې هلته مېشته وو له کلیو څخه ښځې مجبورولې چې دوی ته تفریح ​​چمتو کړي. وروسته دا ښځې له کاره ګوښه او په ټولنیز ډول بایکاټ شوې. ښځې په تنبازار کې راغونډې شوې او فاحشه ګيري يې پيل کړه.
یوه څوارلس کلنه انجلۍ شب مهر د کار په وعده له یوه غریب کلي څخه ناراین ګنج ته راوړل شوې وه خو په تنبازار کې د فاحشه خانې پر یوې سدرني پلورل شوې وه. نوموړې هغه مهال شکنجه شوه کله چې هغې له فحشا څخه انکار وکړ او د ۱۹۸۵ کال د اپریل په ۹ مه د ډاکه میډیکل کالج په روغتون کې د ټپونو له امله مړه شو. په تنبازار د پولیسو له خوا ډېر ژر برید وشو، چې په ترڅ کې یې ۵۵ کم عمره نجونې پيدا او ازادې کړای شوې او ۱۵ سدارني چې پر نجونو یې واک درلود، ونیول شوې.
بندول:
د جونپه 25مه 1999کال کې د عوامي لیګ ځایي غړي شمیم ​​عثمان د 50 غړو یوه کمېټه جوړه کړه چې د فاحشه خانې بندولو او هلته د کار کوونکو مېرمنو لپاره د مناسب کار او کاري چاپېريال برابرولو سهولت برابر کړي. د جون تر 29 مې پورې د 16 ملکیتونو مالکینو موافقه کړې وه چې خپل ځایونه وتړي.
پولیسو د جون په ۳۰ مه شپه په فاحشه خانې چاپه واچوله او ۱۶ مشتریان یې ونیول. بل سهار وختي یو جنسي کارکوونکی ووژل شوه او تاو تریخوالی لوړ شو، او پوليس اړ شول چې د فاحشه خانې شاوخوا پوليس نور هم زيات کړي.
شمیم عثمان د جولای په ۳ مه یوه غونډه وکړه چې اعلان یې وکړ چې د جنسي کارکوونکو لپاره به مناسب کار او کاري چاپېريال رامنځته کړي. هغه خلکو ته زياته کړه چې: "زموږ د اساسي قانون له مخې، زنا منع ده. له همدې امله لومړۍ وزیرې شیخ حسینه پرېکړه کړې چې د دوی لپاره د مناسب کار موندلو او برابرولو لپاره دوه کروړه (20 ملیون) ټکه ورکړل شي."
جنسي کارکوونکو وویل چې دوی د بل کار هيڅ هيله نه لري.
د سیمه ایزو چارواکو تر فشار لاندې، او د دوی نورو سوداګریزو ګټو ته د ګواښ سره مخ شو، د ملکیت مالکینو د 1999 کال د جولای په 12 نېټه فاحشه خانه وتړله.
د فاحشه خانو مشرانو د جولای په ۱۴ مه یو مطبوعاتي کانفرانس وکړ او له حکومته یې وغوښتل چې دوی دې نه شړي. دوی په مطبوعاتي کنفرانس کې د بېلابېلو نادولتي موسسو لخوا ملاتړ شوي: ناریپوکو؛ پاملرنه بنګله دېش؛ ناری میتری; د بنګله دېش د ښځو روغتیا ایتلاف او د جنسی کارکوونکو سازمانونه.
۱۴۰ پولیسو او ۳۴ قاضیانو د جولای په ۲۴ مه په فاحشه خانه برید وکړ. د فاحشو مشر ونیول شو او ډېری یې له دې وېرې وتښتېدل چې دوی به ونیول شي او خپل ټول ملکیتونه یې پرېښودل.
267 جنسي کارکونکي توقیف شوي او په غازي پور کې د ویګرینسي مرکز ته لېږدول شوي.
د بشري حقونو ډلې او رسنیو راپور ورکړی چې پولیس د چاپې پر مهال په تاوتریخوالی او تالان کې ښکیل وو:"پولیسو ناڅاپه دوی وغورځول، ناوړه چلند یې وکړ او وهل یې کړل او دوی او د دوی ماشومان یې په ناپاکه ژبه د انتظار بسونو ته وغورځول". ] د ویګرینسي په مرکز کې شرایط غیر انساني وو.
مېرمنو راپور ورکړی چې د ساتونکو، د مرکز کارمندانو او نورو توقیف شویو مهاجرینو لخوا شکنجه شوي او جنسي تیري شوي.
۵۹ سازمانونو د شنګوتي په نوم یوه ډله جوړه کړه چې د جنسي کارکونکو لخوا د شړلو او وروسته له بشري حقونو څخه د سرغړونو په وړاندې د اعتراض لپاره. په دې ډله د جولای په ۳۰ مه د ناراین ګنج د پولیسو سټیشن ته نږدې د غلو لخوا برید وشو چې د حکومتي سیاستوالو لخوا یې ملاتړ کیږي. د یو څه وخت لیدو وروسته، پولیس د ډنډو او اوښکو ګازو سره یوځای شول. ۴۰ ښځینه فعالانې ټپیانې شوې دي.
"رضاکارانو ټولنه - 59" د اګست په لومړۍ نیټه د جنسي کارکونکو د اساسي قانون له حقونو څخه د سرغړونې لپاره په عالي محکمه کې د شکایت اقدام پیل کړ. سترې محکمې د 2000 کال د مارچ په 14 نیټه پریکړه وکړه. د پریکړې اصلي ټکي دا وو:
د فحاشۍ مسلک غیر قانوني نه و او دوی حق لري چې په هر ډول ممکنه توګه د خپل ژوند ساتنه وکړي.
د ویګرنسي په مرکز کې ایستل او توقیف غیر قانوني وو.
د 2001 کال په اګست کې د شاوخوا 100 جنسي کارکونکو یوې ډلې هڅه وکړه چې فاحشه خانې ته د بیا ننوتلو هڅه وکړي. جګړه هغه مهال رامنځ ته شوه کله چې پولیس د دوی د ایستلو لپاره حرکت وکړ، چې د فاحشه خانې له پاکولو څخه یو ساعت دوام وکړ. لږ تر لږه ۲۰ جنسي کارکونکي او ۵ پولیس ټپیان شوي دي.
هنري کېسنجر
هنري کېسنجر چې د ریښتیني سیاست پلوی و، د متحده ایالاتو په بهرنۍ پالیسي کې یې د ۱۹۶۹ز او ۱۹۷۷ز کلونو تر منځ مهم رول ولوباوه. د دغې دورې په بهیر کې له شوروي اتحاد سره د دتانت (détente ) یا د کړکېچ د راټیټولو پالیسي مخکې یوړه، د چین د خلق له جمهوریت سره یې اړیکې پرانیستې، په منځني ختیځ کې یې د یوم کېپور د جګړې د پای ته رسولو لپاره هغه پالیسي غوره کړه چې وروسته د شټل دېپلوماسۍ یا د تګ راتګ دیپلوماسۍ په نامه وبلل شوه، او د پاریس د سولې په توافقنامو یې خبرې اترې پیل کړې چې ورسره په وېتنام کې د امریکې لاسوهنه پای ته ورسېده. کېسنجر د چیلي د ۱۹۷۳ز کال په پوځي کودتا کې د دخالت، د ارجنتاین پوځی حکومت ته د هغوی د ناولي جنګ لپاره د شنه څراغ ښودلو، او د بنګله دېش د ازادۍ د جګړې پر مهال سره له دې چې پاکستان د نسل وژنې مرتکب شو، د پاکستان د ملاتړ کولو په څېر په یو شمېر بحث را پاروونکو پالیسیو کې هم لاس درلود. نوموړي له هغې وروسته چې دولت یې پرېښود د کېسنجر مشورتي شرکت په نامه یې یو نړیوال جیوپولیټیکي شرکت پرانیست. کېسنجر د دېپلوماتیک تاریخ او نړیوالو اړیکو په اړه له یو درجن څخه زیات کتابونه لیکلي دي.
کېسنجر د متحده ایالاتو په سیاست کې یو جنجالي او قطبي شخصیت پاتې شوی دی، چې هم د زیات شمېر ژورنالېستانو، سیاسي فعالانو، د بشري حقونو د مدافعینو له لوري غندل شوی دی او هم د نړیوالو اړیکو د څېړونکو له لورې ورته د امریکا د بهرنیو چارو د یو ډېر اغېزناک وزیر په توګه درناوی کېږي. د ۲۰۲۱ز کال په فبرورۍ کې د سل کلن جورج شولتز له مړینې سره، کېسنجر د متحده ایالاتو د کابینې له پخوانیو غړو څخه تر ټولو د لوړ عمر لرونکی او د نېکسون د کابینې وروستنی ژوندی پاتې غړی دی.
د ژوند لومړني وختونه او زده کړې
هېنز الفرد کېسنجر د ۱۹۲۳ز کال د مې په ۲۷مه نېټه د ویمار جمهورت د باوریا په فورت سیمه کې زيږېدلی دی، د کور جوړوونکې پاولې ( زوکړه، ۱۹۰۱ز کال د لیوترزهاوزن په شتېرن کې، مړینه ۱۹۸۸ز کال)، او د ښوونځي د ښوونکي لیوس کېسنجر (زوکړه، ۱۹۲۴ز کال ــ مړینه ۱۹۸۸ز کال) زوی دی. نوموړي یو کشر ورور درلود، چې نوم یې والټر (زوکړه، ۱۹۲۴ز کال ــ مړینه، ۲۰۲۱ز کال) او یو سوداګر و. کورنۍ یې جرمنه یهودۍ وه. د کېسنجر تخلص په ۱۸۱۷ز کال کې د هغه د غور نیکه مېیر لوب سره چې د باوریا په باد کېسنګن (Bad Kissingen) د منرالي طبیعي اوبو له حمامونو لرونکي ښار سره یې تړاو درلود اخیستل شوی دی. کېسنجر په خپله ځوانۍ کې د فوټبال لوبه خوښوله. نوموړی د ګوتر فورث د ټیم لپاره چې په هغه وخت کې د هېواد له تر ټولو غوره ټیمونو څخه و، لوبېده. په ۱۹۳۳ز کال کې کله چې هغه ۹ کلن و، ښه په یاد راوړي چې داسې به ویل کېدل چې ادلف هتلر د جرمني صدر اعظم یا لومړی وزیر ټاکل شوی دی، هغه پېښه چې د کېسنجر د کورنۍ لپاره یوه ژوره د عطف نقطه ثابته شوه.
په ۱۹۳۸ز کال کې، کله چې کېسنجر ۱۵ کلن و، هغه او کورنۍ یې، د نازیانو د ځورونې په پایله کې له جرمني څخه وتښتېدل. د نازي واکمنۍ پر مهال، کېسنجر او د هغه ملګري په پرله پسې توګه د نازي ځوانانو د بانډونو له خوا ځورول کېدل، او تر وهلو ټکولو لاندې راتلل.
کېسنجر به ځینې وختونه د فوټبال لوبغالیو ته د لوبو د نندارې لپاره په پټه توګه په ننوتلو سره د هغه توکمیز بېلوالي څخه سرغړونه کوله چې د نازي د ملتپالو قوانینو له خوا پلي شوي وو، چې کله ناکله به دغه ننوتنه د امنیتي ګاردانو له خوا د هغه د وهل کېدو لامل کېده. د نازیانو د یهودي ضد قوانینو له مخې، کېسنجر ونشوی کولی چې په عالي لېسه یا جمنازیم (Gymnasium) کې داخله تر لاسه کړي، ان تر دې چې پلار یې د ښوونکي په توګه خپله دنده له لاسه ورکړه. نوموړې کورنۍ مخکې له دې چې د سپتمبر په پنځمه نېټه نیویارک ښار ته ورسېږي، د لنډې مودې لپاره لندن ته مهاجره شوه. کېسنجر وروسته په خپلو پالیسیو باندې د نازیانو د ځورولو د تجربو اغېزې کم اهمیته وښودې او ویې لیکل، "زما د ځوانۍ د وخت جرمني په لوړه کچه نظم او ډېر لږ عدالت درلود؛ نوموړی یو داسې ځای نه و چې د نظم لپاره د عقېدې د قربانۍ هڅونه پکې وشي." په هر حال، د کېسنجر د ژوند لیکونکي والټر اسحاقسن په ګډون زیات شمېر څېړونکو، په دې اړه مخالفت ښودلی او ادعا یې کړې ده چې د نوموړي تجربو د هغه د بهرنۍ پالیسۍ په واقع بینانه لید باندې اغېزه کړې ده.
کېسنجر خپل د لېسې د دورې کلونه د لوړ منهاتن په واشنګټن هایتس کې چې په هغه وخت کې د جرمني مهاجرو یهودیانو د ټولنې له خوا یوه  مېشته شوې سیمه وه، تېر کړل. که څه هم چې کېسنجر په چټکۍ سره په امریکایی کلتور کې جذب کړای شو، اما نوموړي خپله هغه تلفظي لهجه هېڅکله له لاسه ورنکړه، کومې چې هغه په ماشومتوب کې په خبرو کولو کې زړه نازه کاوه. په جورج واشنګټن عالي لېسه کې له یو کال زده کړو وروسته، نوموړي په یوې شپني ښوونځي کې زده کړې پیل او د ورځې له خوا یې د وېښتانو د اصلاح د برسونو په یوه فابریکه کې کار پیل کړ.
کېسنجر له لېسې څخه وروسته، د نیویارک په سېټي کالج کې نوم لیکنه وکړه، او د حسابدارۍ څانګه یې ولوستله. نوموړی د نیمې ورځې د زده کوونکي په توګه، د زده کړو په بهیر کې کار ته په ادامه ورکولو سره له اکادمیک نظره ښه وځلېد. د نوموړي زده کړې د ۱۹۴۳ز کال په لومړیو کې، کله چې هغه د متحده ایالاتو اردو ته وغوښتل شو، قطع شوې.
د اردو تجربه
کېسنجر خپلې لومړنۍ روزنې د سوېلي کارولینا د سپاتانبرګ په کرافټ کمپ کې تر لاسه کړې. د ۱۹۴۳ز کال د جون په ۱۹مه نېټه، کله چې هغه د ۲۰ کلونو په عمر و، او په سوېلي کارولینا کې مستقر و، د متحده ایالاتو یو تبعه شو. اردو هغه د انجنیرۍ د زده کړو لپاره د پنسلوانیا لافایتې کالج ته واستاوه، اما نوموړی پروګرام لغو او کېسنجر په ۸۴یمه پیاده لوا کې وګمارل شو. هلته له فریتز کرامیر سره چې یو جرمني مهاجر و او د کېسنجر په جرمني ژبې تسلط او زکاوت ته یې پام شو، او هغه ته یې د د پوځ د اړوندې لوا د استخباراتو په څانګه کې ځای ورکړ. کېسنجر په یاده لوا کې جګړو ته ولېږل شو او  د بلوګ د جګړې په ترڅ کې د خطرناکو استخباراتي دندو لپاره داوطلب شو.