cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبدالمالک فدا
مخينه
فدا صيب څو ځلي پيرنگیانو بندی کړی وو...
ماسټر عبدالکریم
مړينه
ماسټر عبدالكريم د ۱۹۶۱ ز کال د جنوري پر ۱۹ له دې نړۍ سترگې پټې کړې. اروا یې ښاده او جنت يې ځای شه.
عبدالمالک فدا
مخينه
اسفند یار ولي خان وايي: «اگر چې زه وړوکی وم خو د بابړې په هکله چې به بیا کله عبدالمالک فدا خپل نظم باچا خان ته اورولو، نو ښه راته یاد شي چې د بابا په سترگو کې به ورته اوښکې راغلې.»
ماسټر عبدالکریم
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- ځولۍ گلونه (لنډې کيسې)، د ۱۹۵۷ ز کال چاپ.
اخځليک
۱- http://thepashtunexpress.com/ps/%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2-%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%88%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%88-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%DB%8C%D9%8A-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA%DA%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%A7/
عبدالمالک فدا
د شعر بېلگې يې
نن په قفس کې د توتيانو شر و شور وينمه - خو عجيبه ده چې وطن ترې نه پېغور وينمه
ماسټر عبدالکریم
اخځليک
۲- https://www.facebook.com/ghagradio/videos/%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D9%82%D9%84%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D8%A6%D9%8A-%D8%AE%D8%AF%D9%85%D8%AA%DA%AB%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%A7%D8%B3%D9%BC%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%B1%D9%8A%D9%85/1900608896918883/
عبدالمالک فدا
د شعر بېلگې يې
*   *    *
ماسټر عبدالکریم
اخځليک
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
عبدالمالک فدا
د شعر بېلگې يې
کفن په سر د ازادۍ ميدان ته ځمه ـ مرگیه مه راځه درځمه
مړينه
عبدالمالک فدا دا وصيت کړی وو، کله چې مړ شي، نو مړی دی يې باچا خان کېڅ (قبر) ته ښکته کړي. کله چې يې د ۱۹۵۷ ز کال د اپرېل پر ۲۱ نېټه له دې نړۍ سترگې پټې کړې، نو باچا خان يې هم د وصيت درناوی وکړ او د غورځنگ له زرگونو پلویانو سره يې د هغه په جنازه کې گډون وکړ. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.
اخځليک
۱- https://www.mashaalradio.com/a/27692443.html
۲- https://www.voadeewanews.com/a/2914661.html
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
جامع الكامل
الجامع الکامل فی الحدیث الصحیح الشامل یا مختصراً جامع الکامل د حدیثو د ټولګې یو ثانوی کتاب دی، چې اسلامی عالم امام ضیاء الرحمن اعظمی (۱۹۴۳ میلادی کال نه تر ۳۰ جولای ۲۰۲۰ میلادی) لیکلی دی. په دې کتاب کې لیکوال ادعا کوی چې هغه له دوه سوو څخه زیاتو کتابونو څخه ټول مستند نبوی حدیثونه (صحیح احادیث) راټول کړی دی. ډاکټر ذاکر نایک د دې کتاب ستاینه وکړه او ویې ویل چې هغه د کتاب د انګلیسی ژباړې په خپرولو کار کوی. ابوبکر محمد زکریا د کتاب د بنګالی ژباړې لومړی ټوک نشر یه کړ. د شیخ ابن بشیر او عبدالرحمان مهدی تر نظارت لاندې دا کتاب اردو، پښتو او دری ژبو ته ژباړل کیږی.
د وینې سرطان
د وینې سرطان په انګلیسي Leukemia) له سرطاني ډولونو څخه یو دی چې د هډوکی له مغز څخه شروع کیږي چې د زیاتو سپینو ګلبولونو (لوکوسیتونو) د جوړیدلو سبب ګرزی. وینه ګرزونه تبه ډیره وخت د ستړیا احساس د یادی ناروغې له علامو څخه دي.
نقیب نیکان
نقیب نیکان د جلال آباد ، افغانستان توکمیز افغان سندرغاړی دی.
تاسماني
تاسماني آیالات (تاسمانیا آیالات) په انګلیسي Tasmania) د اسټرالیا هیواد په سویل لویدیځ کې پروت ټاپو دی. د تاسمانی آیالات مرکز د هوبارټ ښار دی.
جامع الكامل
سپړاوی
دا کتاب د حدیثو یوازینی ټولګه ده چې د امام ضیاء الرحمن اعظمی د ادعا سره سم ټول مستند حدیثونه راټول کړی. په دې کتاب کې شپاړس زره پنځه سوه شپږ څلویښت (۱۶۵۴۶) حدیثونه په دولس ټوکونو کې شامل دی. د هغه کار د ټولو صحیح روایتونو (صحیح حدیثونه) په یو کتاب کې په توګه خلاصه کیدی شی. د اسلامی عالم محمد اسحاق باتی په وینا، "دا داسې کار دی چې تر دې مخکې چا نه و کړی." "
خپرونې
۱- عربی: الجامع الکامل فی الحدیث الصحیح شامل (12 ټوکون) لومړی د سعودی عربستان د دارالسلام خپرونو لخوا خپور شوی ،او د ضیاء الرحمن اعظمی لخوا ترتیب شوی.
ولي محمد توپان
ولي محمد توپان (زوکړه د ۱۹۱۹ زېږدي کال د مې ۱۳، پېښور - مړینه د ۱۹۸۳ ز کال د سپټمبر ۲۶) د پښتو ژبې يو شاعر او د خدايي خدمتگارو د کاروان له مخکښانو څخه وو.
مخينه
ولي محمد توپان د ۱۹۱۹ زېږدي کال د می مياشتې پر ۱۳ نېټه د پېښور په شاوخوا کې د خالصې علاقې په سردار گړۍ نومې کلي کې زېږېدلی وو. ولي محمد توپان د خدايي خدمتگارۍ د کاروان له مشال وړونکيو مخکښنانو ځينې وو. هغه لومړی د «ولي» په نوم شاعري پيل کړه، خو د مولانا ظفر علي خان په وېنا وروسته يې «توپان» تخلص ځان ته غوره کړ. توپان صيب د خواري کښو د خوځښت مرستيال هم پاتې شوی دی، خو بيا يې خدايي خدمتگاري دنده شوه.
د توپان د شاعرۍ لهجه تنده، تېزه او رزميه ده، ځکه خو د «توپان» تخلص ورسره ډېر جوړېږي. هغه صحافتي چارې هم سرته رسولې دي او په څو ورځپاڼو او رسالو کې يې د ادارې دنده په ښه شان کړې ده. د نوموړي په شاعرۍ کې د پښتنو په زړونو کې د قامي لړزان راپارولو، چې کوم تکړه قوت پروت دی هغه ډيرو لږو ليکوالو ته نصيب شوی دی. د توپان شاعري د مېدانِ جنگ يوه داسې ټپه ده چې زلمو جزبو ته د استعمار د ړنگولو زور ورکوي او د خپلواکۍ د احساس بڅرو ته پوکي ورکوي.
مړینه
ولي محمد توپان، دې شاعر، قامي او ملي لارښود د ۱۹۸۳ زېږدي کال د سپټمبر پر ۲۶ له دې فاني نړۍ نه کوچ وکړ. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.
د شعر بېلگې یې
راځﺉ چې د هغه يو خوندور نظم «ملگرتيا» نه خوند واخلو:
تور له ځانه لري کړه، رڼا سره ملگری شه - نورو پسې مه ورځه، بابا سره ملگری شه
زه چې درته ستايم باچا خان نو دا مطلب مې دی - ننگ سره، پښتو سره، حيا سره ملگری شه ستر پښتانه د خپلو مياندو چاته نه پرېږدي - زويه د ادکې، پښتونخوا سره ملگری شه
بيم د بېدارۍ په سمه غر يې چې پوکلې دی – قامه! د وطن هغه بينا سره ملگری شه
چا ورته ويل چې له گونگټه يارانه ښه ده – گل که ښکلول غواړې، بورا سره ملگری شه
ستا د لويو لويو غرونو پنجې تر اسمانه ځي – خېږه تاترې ته ثريا سره ملگری شه
اوس خو د مغلو شيش محل ته لار اسانه شوه – وير سره، ماتم سره، ژړا سره ملگری شه
خېټه د شپې وشلوه مرۍ د تېرو غوڅه کړه – شوره د تېرو تورو برېښنا سره ملگری شه
خېر دی که امين او مستجاب مغل پالنه کړه – ته د وخت اېمل سره، دريا سره ملگری شه
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- غورځـنگ (د شعرونو ټولگه)، د ۱۹۷۱ زېږدي کال چاپ.
اخځليک
۱- http://www.pashtoonkhwa.com/?page=eng&cnt=3456
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
ویکتوریا آیالات
ویکتوریا (اسټرالیا) په انګلیسي Victoria) د اسټرالیا هیواد په سویل ختیځ کې پروت آیالات دی. د ویکتوریا آلات مرکز د ملبورن ښار دی.
تعلیم
born in kandahar afghanistan
ماریبور
ماریبور ولایت په سلوانیایي Maribor) د سلوانیا هیواد دوهم لوی ښار دی. یاد ښار د ۲۰۱۱م کال د اټکل له مخی مابو ۱۰۰ زره وګړي لري.
د سویډن هیواد ایداري وېش
د سویډن هیواد د ولایتونو نوملړ (آیالاتونه)
د سویډن ولایتونه.
لویدیځه اسټرالیا
لویدیځ اسټرالیا آیالات په انګلیسي Western Australia) د اسټرالیا هیواد ترټولو لوی آیالات دی, چې د یاد هیواد دریمه برخه مساحت جوړوي. د لویدیځه استرالیا آیالات مرکز د پرت ښار دی.
بوتنیا خلیج
د بوتني خلیج موقیعت.
بوتني خلیج (بوتنیا یاهم بوتنا خلیج) په سویډني Bottniska viken) په فینلنډي Pohjanlahti) یوه سمندرې لاره ده چې د بالتیک سمندر په شمال کې موقیعت لري. یاد خلیج په ختیځ کې د فینلنډ او په لویدیځ کې د سویډن سمندر غاړو سره نښتی دی همدارنګه د سویل له لوري د الند او د ټولو ټاپوګانو سمندر سره پوله جوړوي. بوتنیا خلیج ټول ۰۰۰'۱۱۷ کیلومتره مساحت او ۶۰ متره د اوبو منځنۍ سطحه لري.
د سپين نسل د وژنې د دسيسې شنډولو تيوري
دسپین پوستانو نسل وژنه د دروغي تاریخ، دروغي ساینس او قومي کرکې پر بنسټ ولاړه یوه سیاسي افسانه ده، له یو ډول رواني وېرې څخه چې د سپین پوستانو د محوې وېره /اضطراب په نوم یادیږي رامنځته شوې. هېڅ داسې شواهد نشته چې د سپین پوستانو د وژنې یا امحا (محوه کول) ښکارندویي وکړي. د سپين پوستانو د وژلو تيوري موخه له تاوتريخوالي څخه ملاتړ او د سپین پوستو د ملي پالنې (white nationalist) د اجنډا په اړه د ټولنې باوري کول دي.
یاده تيوري په ۱۱۹۵ کال کې د سپین پوستو د جلاغوښتونکي نيو نازي ډېوېډ لان له خوا را منځته شوه او د يوې اغېزمنې پروپاګانډا په توګه په اروپا، شمالي امريکا، سويلي افریقا او استراليا کې وکارول شوه. د ورته دسيسو تيورۍ د جرمني په نازي کې عامې وې. اوس مهال د دې پرځای  رېنوډ کاموس(Renaud Camus) ورژن/نسخه چې له لوی، پراخ او افراطی بدلون سره په ۲۰۱۱ کال کې د پخواني تيوري د ځای ناستي په توګه رامنځته او د فرانسې د سپین پوستو پر ټولنه  تمرکز لري،کارول کېږي. د کرېست چرچ(Christchurch) او اېل پاسو (El Paso)  د ۲۰۱۹ کال تر فیرونو وروسته، چې فیر کوونکو به  «د سپین پوستو د عوض/ بدل »شعارونه غندل او د لوی ځای ناستي تيوري ته یې اشاره کوله، چې په ۲۰۱۲ کال کې د  کاموس تیوري په مفهموم رامنځته شوه او د ټولیزځای ناستي یا د ځای ناستي تیوري په نوم یاديږي،چې دبات یېیور/ Bat Ye'or' (بريتانوي‌الاصله مصرۍ ليکواله) د ۲۰۰۲ کال د اېرابیا (Eurabia) او د ګرېډ هانسېک/ Gerd Honsik (د جرمني په نازي کې زېږدلی شاعر او لیکوال )  د ۱۹۷۰ کال د کالرګي پلان (Kalergi plan) د تيوريو له مفهوم سره ورته وه، دا ټول د سپین پوستو د نسل وژنې لپاره په مترادف ډول کارول شوي، چې د دسیسې  تيوريو د ډولونو په توګه یې پېژندنه مخ پر زیاتېدو ده.
د ۲۰۱۸ کال په اګېست میاشت کې د متحده ايالاتو جمور رییس ډولانډ ټرمپ په دې تورن شو چې د خارجي سیاست په یوه ټویټ کې یې د  دسیسې تیوري تأیید کړې، چې د بهرنیو چارو وزیر مایک پامپيو (Mike Pompeo) ته یې امر کړی و چې په سویلي افریقا کې د ځمکو او فارمونو د غصب او تصرف او په لویه کچه  د کروندګرو /بزګرانو د وژنې په اړه څېړنه وکړي. دوی ادعا کوله چې د سويلي افريفا دولت اوس‌مهال ځمکې له سپین پوستو  بزګرانو څخه غصب کوي. سویلي افریقا غالباٌ د ځينو خیالي کیسوپر بنسټ لکه پر فارمونو بریدونه او په سویلي افریقا کې د ځمکو اصلاح/سموونه له نیوکو سره مخ ده، دا دسيسې تيورۍ د موضوعاتو له ډلې څخه یوه فرعي موضوع  ده چې لويديځو  رسنیو په پراخ مفهوم د سپین پوستانو د وژنې ددروازې او یا نیابتي مسئلې په توګه انځور کړې. په سويلي افریقا او زېمبابوې کې د فارمونو د غصب موضوع د سپينو ملت پالو /نېشنالېستانو د غونډوالو او نوروښي پلوي / الټ-رایټ ګروپونو [alt-right](د سپین پوستانو په پلوۍ سیاسي غورځنګ) دي چې د خپل ليدلوري د توجه لپاره، چې  white supremacy /سپين پوستانو ته لومړیتوب دی کاروي.
تاریخچه
په انساني نژاد کې د سپین پوستو د تمایز نظریه له جرمني ډاکتر او انسان پېژندونکې يوهان بلومېنباک(Johann Blumenbach) سره پیل شوه، هغه په ۱۱۷۵ کال کې ادعا وکړه چې دا ډول پنځه نژادونه شته چې؛ قفقازي، مغولي/منګولیایي، مالايي، ايتوپيايي یا تورپوستي او امريکايي سور پوستي په کې شامل دي. تر دې وړاندې فرانسيوس بېرنییر  (François Bernier) په ۱۶۸۴ کال کې د یوې مقالې څلور مخیزه ضمیمه (پوست‌سکرېپت/ postscript) خپره کړه. چې پنځه نژادونه یې ښودل چې اروپایان (د ماسکوې Muscovy له یوې برخې پرته،چې تزاري روسیې برخه وه) يې دشمالي افريقا دسمندري سیمو او عربستان، فارس/ایران، او مغولستان له اوسېدونکو سره ترکیبول، هند، د چين ځينو برخو، سوماترا(Sumatra)، بانتام (Bantam) او بورنيه (Borneo) د پوستکي رنګ صرف تصادفي یادوه. مخکینۍ نژادي او کلتوري طبقه بندۍ د لرغونتوب له لارې محدودې او د بدلون وړ وې او د قبیلو او کورنیو تر منځ توپيرونه یې د چاپېریالي لاملونو، جغرافعې، اوبو، هوا، ظاهري بڼې، فېزیولوژۍ او زده‌کړل شوې رویې لکه ژبې او خوراکې رژيم پر بنست سره نږدې کول. اوسني نژادي او  قومي توپیرونه یوازې له هغه جنیتیکي نسب سره کمزورې اړیکه لري چې په روغتیايي علومو کې ځای ناستی شوی.
مډېسون ګراڼټ
په ۱۹۱۶ کال کې نژادپېژندونکي او امریکايي حقوق‌پوه مډېسون ګرانټ Madison Grant)) له لوی نژاد څخه د تېرېدلو په نوم يو کتاب ولیک چې د لومړي خپراوي پر مهال یې په پراخه کچه له پامه وغورځول شو بیاهم څلور ځلې چاپ/اېډېټ شو او په ۱۹۲۰ لسیزه کې د امریکا د عامه کلتور يوه برخه وګرځېد  او د دغه تدريجي او دوامدار پرمختګ په لړ کې يې دا ايډيولوژي رامنځته کړه چې د امريکا بنسټ اېښودونکی یعنې نوروډیک نژاد ،د غیر سپین پوستو سره د سپین پوستانو د تشبیه کولو/همسان‌سازۍ په وجه دورکېدوله خطر سره مخ دی. ګرانټ په دې اړه ولیکل:"په جګړه کې نه تور،نه قهويي، نه سور او نه هم زېړ، سپین فتح کولی نه شي. خو که په نورډيک نژاد کې ارزښتمن عناصر له ټيټو ډولونو سره ترکیب شي یا د نژادي ځان وژنې له امله له منځه ولاړ شي، هغه مهال به د تمدن قلعه یوازې د مدافعينو د نشتوالي له امله سقوط وکړي."ګرانټ ادعا وکړه هغه نسل چې امریکا یې جوړه کړې د ورکېدو له خطر سره مخ دی. مګر دا چې متحده ایالات د يهودانو او نورو پر مهاجرت بندیز ولګوي. لیکوال فېټزجېرالډ (F. Scott Fitzgerald) په لوی ګتسبي/ Gatsby (دامریکایی ناول نوم) کې ګرانټ ته په څرګنده اشاره کړې،چې په هغه کې ټام بوکانین (Tom Buchanan) کرېګټر د دې سړي ګودراډ (Goddard) له خوا درنګينو امپراتوریو ظهور په نوم کتاب لوستلو په حال کې دی، چې د ګرانټ اود هغه د همکار لوتروپ اېسټوډارډ Lothrop Stoddard)) د ليکنو ترکیب دی. ګرانټ د اېسټوډارد کتاب ته چې دسپین پوستو د لومړيتوب نړۍ پر وړاندې د رنګونو  مدوجذرپه نوم و سریزه لیکلې. بوکانین وویل هر څوک باید هغه مطالعه کړي،نظریه داده که چېرې موږ خپل نژادته پام ونه کړوپه بشپړ ډول به غرق شي. دا هر څه علمي او ثابت شوي دي.
نازي جرمني
اډولف هېټلر له ګرانټ څخه مننه وکړه چې د لوی نژاد څخه تېریدل کتاب یې ليکلی او هغه ته يې زما انجیل نوم ورکړ. نازیانو د دسیسې تیوري په پراخ ډول د یوې پروپاګانډا /تبلیغاتو په توګه وکاروله، د مثال په ډول  د ۱۹۳۴ کال د رسالې بېلګه چې د یهودانود پوښتنو لپاره څېړنیزې څانګې، له رایش انسټیټیوټ(Reich Institute) څخه  والټرفرانک (Walter Frank's) لیکلې وه،له  «ایا سپین پوستي ملتونه د مړینې په حال کې دي؟» سرلیک سره، د سپين پوستانو راتولونکی، د بیولوژیکي احصایو په رڼا کې رنګ شوي ملتونه په کې لیکل شوي وو. نازیانو دا تیوري د کلتوري تسلط او اوږد‌مهاله تاریخي تعصبونو له کارولو سره د یهودانو د وژلو له لارې واک ته رسېدو په موخه د وسلې په توګه وګاروله.
د نازیانو تر واکمنۍ د مخه الماني سمون غوښتونکو لکه روغتیايي متخصصینو او اروايي ډاکترانو چې یهودان وو، یهودان به یې له سپین پوستو اروپایانو څخه جلا ګڼل، خو په دومره بد چلندۍ یا نامناسب‌والي هم نه، هغوی ته به د مورثي ناروغیو د مخنیوي او هغه څه ته چې د واده په لومړیو پړاوونو کې ورته اړتیا وه مشورې ورکول کېدې. په ۱۹۱۸ کال کې د هغو یهودانو سکریننګ  وشو چې فلسطین ته په مهاجرت کولو سره لېواله وو.
د هېوادونو په اساس د بیان ازادي
د بیان ازادي یو ذاتي بشري حق دی چې د هغه په واسطه د سانسور یا مجازاتو له ویرې پرته یو وګړی خپل غږ په عامه توګه پورته کوي. "بیان" یوازې عادي خبرو ته نه ويل کېږي بلکه عموماً د بیان نور ډولونه هم په کې شامل دي. د ملګرو ملتونو د بشري حقونو په نړیواله اعلامیه کې دا حق خوندي شوی او د ډېرو هېوادونو د قوانینو له خوا په رسميت پېژندل شوی دی. خو تر هغه کچې چې په عمل کې دا حق خوندي کېږي، د هېوادونو تر منځ توپیر لري. په ډېری هېوادونو کې، په ځانګړې ډول د استبدادي حکومتونو په موجودیت کې، په ښکاره ډول حکومتي سانسور پلي کېږي. سانسور هم په بېلابېلو ډولونو کې پلی کېږي (د پروپاګند ماډل ته مراجعه وکړئ) او ستونزو ته لکه د کرکې وینا، فحشا، او د بدنامۍ قوانین بېلابېلې تګلارې شتون لري.
لاندې نوملړ په نسبي توګه د اړوندو هېوادونو د حکومتونو ادعاګانو څخه ترتیب شوی او په بشپړ ډول حقیقي وضعیت نه بیانوي. مګر د معلوماتو ډېری برخې د حکومتونو د ادعا شوو حقیقتونو ترڅنګ د هغوی د اعتبار په اړه هم معلومات لري.
نړیوال قانون
د ملګرو ملتونو د بشري حقونو نړیواله اعلامیه، چې په ۱۹۴۸ کال کې تصویب شوه، په ۱۹ ماده کې داسې وایي:"هر څوک د نظر او د بیان د ازادۍ حق لري؛ دا حق له لاسوهنې پرته د نظرونو د وړاندې کولو ازادي او بې له کومې پولې د هرې رسنۍ له لارې د معلوماتو او نظریاتو د لټولو، ترلاسه کولو او خپرولو ازادي په ځان کې را نغاړي."له تخنیکي اړخه، د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې د پرېکړه لیک په توګه، نه د یو تړون په توګه، دا سند د ملګرو ملتونو په غړو هېوادونو باندې په بشپړه توګه الزامي نه دی. له دې سره، په داسې حال کې چې د دې سند ځینې احکام د دودیز نړیوال قانون برخې تشکیلوي، په دې اړه اختلاف شته. د بیان ازادۍ ته په نړیوال قانون کې د مدني او سیاسي حقونو د نړیوال تړون له خوا چې په شاوخوا ۱۴۰ هېوادونو باندې الزامي دی، مبهم خوندیتوب ورکړل شوی دی.
آیرلند، ایټالیا، لوګزامبورګ، موناکو، استرالیا او هالنډ د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې د تصویب په ترځ کې د ۱۹ مادې په خوندیتوب ټینګار وکړ ځکه چې دې مادې ممکن د دوی د نشراتو تنظیم او د جواز سیستم تر اغېز لاندې راوستلو.
افریقا
د افریقایي هېوادونو ډېری اساسي قوانین د بیان د ازادۍ لپاره قانوني خوندیتوب په نظر کې نیسي، چې کچه او پلي کول یې نظر هېواد ته توپیر لري.
سینيګال
د ټولو افریقایي هېوادونو تر منځ سینیګال د بیان د ازادۍ په برخه کې قاطع هېواد دی. دغه هېواد د بشري حقونو او د بیان ازادۍ په برخه کې ډېرې فعاله ټولنې لري. سینیګال همدارنګه په دین باندې د عمل کولو او یا نه کولو ازادي لري.
سویلي افریقا
د اپارتاید نژاد پالونکي حکومت په دوران کې، د اپارتاید قانون له مخې، لکه د ۱۹۲۷ کال بومي ادارې قانون او د ۱۹۵۰ کال د کمونیزم د ځپلو قانون، د بیان ازادي محدوده کوله. د سویلي افریقا د نژادپالنې او تبعیض د تاریخ په ترځ کې، په ځانګړې توګه د اپارتاید په دوره کې، د سویلي افریقا د جمهوریت د ۱۹۹۶ ز کال اساسي قانون د ځینو مشخصو لاملونو پر بنسټ له نفرت او کیني څخه دفاع منع کوي. د بیان او نظر ازادي دواړه د سویلي افریقا د حقوقو د اعلامیې د یوې برخې او د اساسي قانون د دویم فصل پر بنسټ خوندي او محدود دي. ۱۶ برخه لاندې احکام وړاندې کوي:
۱۶. د بیان ازادي
۱. هر وګړی د بیان د ازادی حق لري، چې لاندې موارد په کې شامل دي:
a.    د مطبوعاتو او رسنیو ازادي
b.    د معلوماتو یا نظریاتو د ترلاسه کولو او رسولو آزادي
c.     د هنري نوښت آزاداي؛ او
a.    د جګرې لپاره پروپاګند
b.    د قریب الوقوع تاوتریخوالي هڅول؛ یا
د سویلي افریقا د اساسي قانون محکمې په ۲۰۰۵ کال کې د لف اېت آف (ورپورې و خاندی)  پروموشن کمپنۍ او د سویلي افریقا د بیر جوړونې نړوالې کمپنۍ په قضیه کې یو نړوال مثال وړاندې کړ. دا کار هغه مهال وشو چې د رایج فرهنګ د مخالفت یوې کوچنۍ (ورپورې و خاندی) یا لف اېت آف د بیان د ازادۍ حق د بیر د تولید د نړۍ د دویمې لویې کمپنۍ د سوداګریز نښان تر خوندیتوب ډېر دروند و ارزول شو. اوس مهال، د سویلي افریقا ملي شورا د کرکې د بیان او د کرکې د جرمونو د کمولو په موخه د یوه قانون په تصویب غور کوي.
تونس
په تونس کې د بیان ازادي یوه جنجالي  او ګونګه موضوع ده. هنرمندان، خبریالان او وګړي په ازاده توګه د خپل نظر د څرګندلو پر مهال له ځورونې سره مخامخ کېږي. د ټونس له انقلاب وروسته د تونس د عدلي نظام او قاضیانو د بیان د ازادۍ په برخه کې همدا رنګه له لږ تجربې دود څخه برخمن دي.
ټونیسي رپ سندرغاړي علاء یعقوبي د ۲۰۱۳ زکال د جون په ۱۳، (aka "Weld El 15")  په بند محکوم شو او د دوه کالو بند سزا ورکړل شوه ځکه د هغه سندره "البولیسیا کلب" ("پولیس سپي دي") د تاوتریخوالي او نفرت هڅونې په توګه و ګڼل شوه. د محکمې پرېکړه د استیناف ته راجع شوه او د ۲۰۱۳ کال د جولای په ۲ اعلان شوه، پداسې حال کې چې علاء یعقوبي په زندان کې بند و.
فضل محمود مخفي
فضل محمود مخفي (زوکړه ۱۸۸۴ زېږدي کال، چارسده - مړینه د ۱۹۴۷ زېږدي کال، د مې ۲۸، دير) د پښتو ژبې يو شاعر او ملي مبارز وو.
مخينه
مولانا فضل محمود مخفي پر ۱۸۸۴ ز کال د چارسدې د پينده خېلو په کندي کلي کې زېږدلی دی.
د شعر بېلگې يې
خدایه داسې وخت به راشي چې زموږ جهاز به هم وي - لکه باز به په هوا شي په ترخو اوبو به سم وي
تار به هم زموږ پیدا شي، رېل به هم په هر قدم وي - زه به خپل جرنېل پسې وم، په دښمن به دو کول وي
مدني اکر
کله چې مولانا فضل محمود مخفي له زده کړو وزگار او له هنده راستون شو، نو لومړی واده يې په چارسده کې وکړ. له دغه واده د هغه څلور اولادونه وزېږېدل چې ي پې عبدالاکبر، دوې لوڼې، او څلورم يې فضل معبود وو. دويم واده يې په باجوړ کې وکړ.
مړينه
مولانا فضل محمود مخفي د ۱۹۴۷ ز کال د می پر ۲۸ په دير کې له دې نړۍ سترگې پټې کړې او د دير د ماڼوگي کلي په مړستون کې خاورو ته وسپارل شو. اروا يې ښاده او جنت يې ځای.
اخځليک
۱- سرمحقق زلمی هېوادمل، فرهنگيالى مبارز مولانا فضل محمود مخفي، د ١٣٩٣ ل ل کال چاپ، ۲۵، ۲۶، ۶۶ مخونه.
2- https://www.bbc.com/pashto/46950892
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
ګانګنام سټایل
ګانګنام سټیل سندره (کوریایي سندره) په انګلیسي Gangnam Style) په کورایي 강남스타일)  یوه کوریایی سندره چې د ځانګړې ګډا او ویډیو په خاطر یو وخت د یوټیوب د لیدل شویو  د ویډیو ګانو په سرکی وه.
بری ليک
بری ليک د بریالیتوب سند، په پاړسي ژبه کې (شهادتنامه، سند فراغت) هغه لاسوند (سند) ته ويل کېږي چې د یوې ښوونيزې او زده کړيزې مؤسسې تر پای ته رسولو وروسته فارغ شوي وگړي ته د اړوندې مؤسسې د ادارې يا بلې لوړې او صلاحيت لرونکې منځۍ (مرکز) له خوا ورکول کېږي.
بلکینګه
بلیکینګه ولایت (بلکینګی) په سویډني Blekinge) د سویډن په سویل کې د بالتیک سمندر پرغاړه پروت ولایت دی.
تون
تون ښار په الماني Thun)  سویس هیواد په برن ولایت (کانتون) کې پروت یو ښار دی.
ميخايل سېرگېېویچ پېلېوين
ميخايل سېرگېېویچ پېلېوين (زوکړه د ۱۹۶۶ زېږدي کال د ډيسمبر ۱۹، لېنينگراد) د روسیې يو ختيځپوه، افغانپوه، د ژبپوهنې دوکتور، ايرانپوه، د سانت پیتربورگ د دولتي پوهنتون د ايرانۍ ژبپوهنې د دیپارتمنت مشر دی.
اخځليک
۲- http://www.orientalstudies.ru/rus/index.php?option=com_personalities&Itemid=74&person=250
وېشنيزه:روسي ختيځپوهان
د اسټرالیا شمالي سیمه
د اسټرالیا شمالي قلمرو په انګلیسي Northern Territory) د اسټرالیا په شمال کې پرته سیمه ده چې لا تر اوسه د یوه آیالات حق نه لري بلکی یوه سیمه شمیرل کیږي.
مير مسجدي خان
غازي مير مسجدي خان د افغان انگرېز د جگړو يو اتل او خپلواکي گټونکی دی.
پیتر ماورر
پتر ماورر په انګلیسي Peter Maurer) زوکړه ۱ جنوری ۱۹۵۶م کال تون ښار برن آیالات سویس هیواد) یو سویسی سیاستوال او له ۲۰۱۲ کال راهیسی د سرې میاشې (ICRC) ریس دی.
د جینوا څلورم کنوانسیون
د جګړې پر مهال د ملکي وګړو د خوندیتوب په موخه د جینوا څلورم کنوانسیون چې تر ډېره د جینوا د څلورم کنوانسیون په نوم یادېږي او د GCIV لنډه بڼه ورته کارول کېږي د جنیوا د کنوانسیون څلورمه هوکړه ده. دغه هوکړه د ۱۹۴۹ زکال د اګست په میاشت کې تصویب شوه او د ۱۹۵۰ زکال په اکتوبر میاشت کې اجرا وړ وګرځېده. په داسې حال کې چې لومړي درې کنوانسیونونه یې جنګیالیو ته اړوند و، څلورم کنوانسیون لومړنی هغه هوکړه وه چې د جګړې په سیمه کې یې د ملکي وګړو سره بشرپالونکې ملاتړیزې چارې بیان کړې. اوس مهال د جینوا د ۱۹۴۹ زکال ټولو کنوانسیونونو ته چې د دغه کنوانسیون په ګډون درې نور کنوانسیونونه هم په کې شامل دي، ۱۹۶ هېوادونه ژمن دي.
د جینوا کنوانسیونونو ته اړوند لومړنی اضافي پروتوکول (AP-1) په ۱۹۷۷ زکال کې بشپړ شو. د دغه پروتوکول «اصلي قاعده» ملکي وګړو ته اړوندېږي چې «په ملکي وګړو او ملکي تاسیساتو» باندې هر ډول عمدي بریدونه منع کوي. همدارنګه «له لامل پرته بریدونه» تعریف او منع کوي. «په تصادفي ډول ملکي وګړو ته د ځاني زیان اوښتل، د ملکي وګړو ټپي کېدل، [او] ملکي وسایلو ته زیان اړول» هم رانغاړي. دا هغه بریدونه هم منع کوي چې ملکي وګړي یې موخه نه وي خو داسې «څرګند شي چې په تصادفي بڼه» د ملکي تلفاتو لامل ګرځي؛ مګر دا چې «د وړاندې ټاکل شوې واقعي او مستقیمې پوځي موخې د له منځه وړو د ګټې او د ملکي تلفاتو نسبت ته په کتو برید اړین وګڼل شي». پوځي کارپوهان دغه قاعدې ته د تناسب اصل وايي.
په ۱۹۴۵ زکال کې د دویمې نړیوالې جګړې د پای تر مهاله په جګړه کې د بالمثل عکس العمل له معیار څخه د وسله والې جګړې د توجیه په موخه ګټنه کېدله.
په ۱۹۹۳ زکال کې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ملګرو ملتونو د عمومي منشي او د کارپوهانو د کمیسیون هغه راپور تصویب کړ چې ښووله یې د جینوا کنوانسیونونه د نړیوالو عرفي حقوقو د ټولګې برخه ګرځېدلې؛ په دې سره یې ټول هېوادونه د وسله والو جګړو پر مهال د هغو په پلي کولو مکلف وګڼل آن که چېرې یې دغه کنوانسیونونه لاسلیک کړي هم نه وي.
لومړۍ برخه: عمومي مقررات
په لاندې کې یاد شوي موارد د جنیوا د څلورم کنوانسیون جوړښت بیانوي:
دویمه ماده: د کنوانسیون کاروونه
دویمه ماده یې څرګندوي چې د دغه کنوانسیون لاسلیک کوونکي په جګړه، په وسله والو شخړو کې چې لا یې په رسمي بڼه جګړه نه وي اعلان کړې او همدارنګه په اشغال شوو قلمرونو کې د دغه کنوانسیون د مفاداتو په رعایت مکلف دي. "د هغو مقرراتو سربېره چې باید د سولې پر مهال پر خپل وخت اجرا شي، دغه کنوانسیون په ټولو اعلان شوو جګړو یا بله هر ډول وسله واله نښته کې چې کېدای شي د دوه معظمو ژمنو اړخونو ترمنځ رامنځته شي، د پلي کېدو وړ دی؛ آن که چېرې د جګړې یو لوری هغه جګړه ئیز وضعیت هم وه نه بولي."د دویمه مادې لمن له دې هم پراخه ده او څرګندوي: "آن که چېرې په جګړه کې ښکېل یو اړخ د دغه کنوانسیون غړیتوب هم وه نه لري، مقابل لوری چې غړیتوب یې لري په خپلو متقابلو اړیکو کې به د همدغه کنوانسیون پیروي کوي."
پنځمه ماده – په جاسوسي چارو مشکوک کسان
د یاد کنوانسیون پنځمه ماده د دغه کنوانسیون پر بنسټ د کسانو حقوق تر هغه مهاله خوندي بولي چې دغه چاره «د یو هېواد د امنیت لپاره مضره وه نه ګڼل شي»، له دې سره «بیا هم باید له دغه ډول کسانو سره انساني چلن وشي او د محاکمې په صورت کې د کنوانسیون پر بنسټ د عادلانه او منظمې محاکمې له حقونو محروم نه شي».
د پنځمې مادې رایج تفسیر د هغو د ډېر محدودیت څرګندويي کوي. دغه ډول کسان هغه کسان دي چې «شدیدا مشکوک دي» یا هم «د دولتي امنیت پر ضد په ویجاړونکو چارو بوخت دي». د دغې مادې په دویم بند کې «جاسوس یا ورانکاري» ته اشاره شوې ده.
دیارلسمه ماده: د دویمې برخې د کارولو ساحه
"د دویمې برخې مقررات په جګړې کې د ښکېلو هېوادونو ټول وګړي د نژادي، ملیتي، مذهبي او سیاسي باورونو په ګډون د هر ډول نامطلوبو تبعیضونو پرته په ځان کې رانغاړي او موخه یې هم له جګړې څخه د رامنځته کېدونکو مصیبتونو کمول دي."
۱۶مه ماده: ټپیان او ناروغان: عمومي خوندیتوب
"له مړو سره د چلن ۱۱۳مه قاعده. د مړو له غلا کولو (یا تالان کولو) څخه د مخنیوي په موخه د ټولو ممکنه اقداماتو ترسره کولو ته ژمنتیا"
دریمه برخه: تر ملاتړ لاندې کسانو حالت او ورسره چلن
لومړۍ برخه: د ښکېلو غاړو په قلمرونو او اشغالي قلمرونو کې مشترک مقررات
۳۲مه ماده: د بدني تنبیه، شکنجې او نورو ممنوعیت
تر ملاتړ لاندې کس کېدای شي هېڅ داسې چاره ترسره نه کړي «چې د هغوی د جسمي رنځ یا هم د له منځه تلو لامل وګرځي... د ملاتړ لاندې کس جسمي رنځ یا نابودي د مقابل لوري په لاس کې ده. په دغو ممنوعیتونو کې قتل، شکنجه، بدني مجازات، د اعضاو پرې کول او ټولې هغه علمي او طبي ارزونې شاملېږي چې د هغه د درملنې په موخه نه وي. په داسې حال کې چې د شکنجې د قانوني تعریف اړوند لا هم بحثونه روان دي، خو د بدني تنبیه ممنوعیت موضوع ساده کوي؛ له همدې امله آن تر ټولو له پامه غورځول شوی فزیکي ځور هم د احتیاط له امله د ۳۲مې مادې پر بنسټ منع شوی دی.
د علمي ازمایښتونو ممنوعیت هم د دویمې جګړې پر مهال د جرمني او جاپاني ډاکټرانو له خوا د ترسره شوو ازموینو له امله په دغه ماده کې اضافه شو چې هغه مهال په دغو چارو کې ښکېل تر ټولو بدنامه کس یوزف منګله وه چې د نازي جرمني په بندونو کې یې د بندیانو ترمنځ د مرګ د ملایکې لقب درلود.
۵۰مه ماده: ماشومان
د دغه کنوانسیون ۵۰مه ماده څرګندوي چې اشغالګر دولت باید له ملي او سیمه ییزو چارواکو سره په همکارۍ د هغو ټولو بنسټونو لپاره تسهیلات برابر کړي چې د ماشومانو د پالنې او روزنې لپاره ځانګړي وي.
اشغالګر دولت باید د ماشومانو د هویت د مالومولو او د هغوی د والدینو د ثبت په موخه ټولې اړینې اسانتیاوې رامنځته کړي. په هېڅ صورت کې نه شي کولای د هغوی په شخصي وضعیت کې توپیر راوړي او هغوی نه باید ماشومان په خپلو تشکیلاتو او یا هم نورو فرعي سازمانونو کې جذب کړي.
د اسټرالیا مرکزي سیمه
د استرالیا پلازمینې سیمه Australian Capital Territory) د اسټرالیا له اته آیالاتونو څخه ترټولو کوچینی هغه دی.
فنانة
منال الشرقي français English
م نال الشرقي فنانة مغربية ولديها خبرة في الموسيقى والرسم والرقص. ولدت لأم إسبانية أندلسية يهودية وهي شاعرة وكاتبة أيضًا ، وأب أمازيغي من دمنات ، محمد ولاد شرقي ، وكان أيضًا رجل أعمال وفنانًا. ولدت منال في 17 ديسمبر 1993 في الرباط عاصمة المغرب. منال شرقي لها أب ثان (روحي) ؛ مارك هيربين بوتييه ، فرنسي الجنسية ومعلم للغات الأجنبية، كان له تأثير خاص في تعليم انفتاحها وآدابها على أساس التقاليد الفرنسية.
بدايات منال الشرقي
يمكن اعتبار البداية الفنية لمنال الشرقي في سن الثامنة عاملاً مهمًا في مسيرتها الفنية. لقد علمها والدها كيفية بناء إطار، وإعداد قماش، وعمل منحوتاتها الأولى باستخدام الطين. بعد ذلك بعامين ، قام والدها الروحي مارك هيربين بوتير بتسجيلها في ورش الرسم في الرباط ، مما سمح لها بإيقاظ حواسها الفنية. كانت ورش العمل هذه محورية في تطورها كفنانة حيث ساعدتها على تطوير ذوق الألوان والمواد التي تدعوها للهروب والاستكشاف.
الموسيقى
منال الشرقي هي مغنية وفنانة بارعة تستمد رضاها من أدائها على خشبة المسرح. إنها تستخدم قدرتها الصوتية لنقل الجمهور إلى عالم آخر. تهدف إلى إثارة مشاعر حقيقية من جمهورها ، وخاصة الحب والسعادة والأمل والفرح. تغني لقضايا نبيلة وإنسانية وتدعو إلى حرية المرأة. بالنسبة للفنانة الملتزمة ، تعد الموسيقى تجربة فريدة من نوعها تربطها بعمق بجمهورها ، في تعايش لا يمكن لأي كلمة وصفه بدقة. تذكر "نوعًا من التناضح في الزمكان" ، أو "البعد الموازي الذي ، من خلال أجنحته ، يلمس كمال عاطفة جماعية". انتقلت من الصول إلى موسيقى الجاز والبلوز والعصر الجديد والموسيقى العالمية. تشمل مراجعها ليزا جيرارد وهانز زيمر وويتني هيوستن وشيرلي باسي.
په سعودي عربستان کې د ښځو حقونه
په تاریخي لحاظ په سعودي عربستان کې د ښځو حقونه په کلکه محدود شوي دي. همدا راز په وروستیو کې ښځو د خپلو حقونو لپاره مبارزه کړې ده؛ لکه "د موټر چلونې لپاره د ښځو" غورځنګ او د نارینه وو د سرپرستۍ پر ضد کمپاین چې د یوویشتمې پېړۍ په دویمه لسیزه کې د دوی د وضعیت د ښه کېدو لامل شوي دي. هغه عوامل چې په سعودي عربستان کې د ښځو حقونه تعریفوي هغه دولتي قوانین، د سُني اسلام حنبلي او وهابي مکتبونه او د عربستان د ټاپووزمې عادات او دودونه دي.
فنانة
الموسيقى
بدأت منال الشرقي مسيرتها الموسيقية عام 2003 عندما غنت في مناسبات ومهرجانات محلية في المغرب من خلال أغلفة أغانٍ غربية مشهورة أعادت النظر فيها. علاوة على ذلك ، فهي معروفة داخل المغرب وخارجه بالأسلوب الذي طورته ، كما غنت منال الشرقي في الأحداث الثقافية والفنية والرياضية المرموقة. كمرجع ، يمكننا أن نذكر: اجتماع المغرب الدولي للخيول العربية الأصيلة في عام 2019 ، ومهرجان أزياء الداخلة الفاخرة في عام 2018 ، والمركز الثقافي الأفريقي المغربي في عام 2018 ، ومهرجان القفطان لأسبوع خميسة للأزياء النسخة الخامسة في 2020 ، مهرجان البوقرنين للفنون الجميلة بتونس في نسخته الأربعين عام 2019 ، المهرجان الدولي لفيلم المرأة بسلا في 2019 ، مهرجان الفنانة حول العالم للفنون الجميلة في أنطاليا، تركيا في 2019 ، الدورة 23 لمهرجان الرباط الدولي لسينما المؤلف في 2018  ، "المهرجان البريطاني" في 06/2022 إلخ.
الرسم
بدأت منال الشرقي الرسم والتلوين والنحت في سن مبكرة. كانت تُعاني من صمم شديد في أذنها اليسرى وصعوبات في القراءة والكتابة، وأصبحت الفنون البصرية على الفور ملجأً وطريقة عملية للتواصل مع من حولها.
په سعودي عربستان کې د ښځو حقونه
په ۲۰۲۱ کال کې د اقتصاد د نړیوالې مجمع د نړیوال جنسیتي توپیر په راپور کې سعودي عربستان د ۱۵۶ هېوادونو تر منځ ۱۴۷ام مقام واخیست. په ۲۰۲۱ کال کې د نړیوال بانک د ښځو، سوداګرۍ او قانون په جدول کې سعودي عربستان له ۱۰۰ څخه ۸۰ نمرې واخیستې چې دا نمرې سعودي عربستان په نړیواله کچه تر اوسط نمرو پورته کوي. د ملګرو ملتونو اقتصادي او ټولنیزې شورا (ECOSOC) د ۲۰۱۸-۲۰۲۲ کلونو لپاره د ښځو د وضعیت په اړه د ملګرو ملتونو د کمیسیون غړيتوب ته انتخاب کړ، خو پر دغه کار د نړیوالې ټولنې له‌خوا په پراخه کچه نیوکې وشوې. د ښځو د باسوادۍ کچه ۹۳ سلنه ښودل شوې ده. ښځو تر ۲۰۲۰ کال پورې په سعودي عربستان کې د ځايي کاري ځواک ۳۳.۲ سلنه برخه جوړوله چې د ۲۰۱۵ کال په نسبت په دغه هېواد کې د ځايي کاري ځواک تر کچې ۱۳ سلنه لوړه وه. د سعودي عربستان قانون په خصوصي سکتور کې ښځینه او نارینه وو دواړو ته مساوي امتیازات ورکړي دي.
فنانة
الرسم
تجمع لوحات منال شيركي بين النعومة والغموض. تبتكر الفنانة شخصيات فنية ترمز إلى القيم النبيلة التي تتكرر في أعمالها ، تنقل رسائل عالمية للسلام والمحبة والتضامن والحرية. باستخدام ألوان متنوعة وأشكال معقدة ، بالإضافة إلى الاختلافات الطفيفة في النعمية واللمعان.
تمارس مانال الشرقي الرسم للتغلب على جميع أنواع المعاناة الناشئة عن الألم الناتج عن العنف والحزن والعنصرية والتمييز. من أتباع استخدام الألوان النابضة بالحياة في لوحاتها ، من متابعي استخدام الألوان النابضة بالحياة في لوحاتها ، تنقل منال الشرقي أيضا الفرح والتفاؤل والأمل. تعبر عن نفسها بشكل عشوائي من خلال الخط والكتابة والرسم ، والإشارة إلى الرمزية والفن التجريدي والفن التصويري والسريالية والرسم الأصلي في أعمالها
په سعودي عربستان کې د ښځو حقونه
پخوا ښځې په هر ډول ټاکنو کې له رایې ورکولو یا هر سیاسي مقام ته له انتخابېدو منع شوې وې، خو په ۲۰۱۱ کال کې ملک عبدالله اجازه ورکړه چې د ۲۰۱۵ کال په محلي ټاکنو کې رایه ورکړي او مشورتي جرګې ته انتخاب شي. له ۲۰۱۳ کال راوروسته په مشورتي جرګه کې چې د سعودي عربستان ملي قوانین پکې تصویبېږي، باید د ښځو استازې لږ تر لږه ۲۰ سلنه څوکۍ ولري چې په یوه مقطع کې یې شمېر د متحدو ایالتونو په کنګره کې تر ښځینه استازو زیات دی. په ۲۰۱۱ کال کې له پوهنتون څخه د فارغو شویو ښځو شمېر تر نارینه وو‌وو زیات و او د ښځو د سواد کچه ۹۱ سلنه وښودل شوه. که څه هم دغه شمېر د نارینه وو‌وو د سواد تر کچې کم دی، خو د ۴۰ کاله پخوا په نسبت ډېر زیات دی. په ۲۰۱۳ کال کې په سعودیو ښځو کې د لومړي واده منځنی عمر ۲۵ کاله و. په ۲۰۱۷ کال کې ملک سلمان فرمان ورکړ چې تر دې وروسته به ښځې د سرپرست موافقې ته له اړتیا پرته دولتي خدمتونو لکه زده‌کړو او حفظ‌الصحې ته لاس‌رسی ولري. همدا راز ښاغلي سلمان د یوه فرمان په صادرولو سره ښځو ته د موټر چلونې اجازه ورکړه او په نړۍ کې یې پر ښځینه موټر چلوونکو یوازنی بندیز هم لرې کړ. په ۲۰۱۸ کال کې د ښځو د کاري ځواک کچه ۲۰.۲ سلنې ته پورته شوه. د سرپرستۍ او طلاق د قوانینو له امله به ډېری ښځې د خپلو مېړونو د طلاق له وخته مخکې له مخکې خبرې نه وې. دغه کار د سرګردانۍ او حتا بې‌کوره کېدو لامل کېده. د ۲۰۱۹ کال په جنورۍ میاشت کې د سعودي عربستان سترې محکمې یو قانون صادر کړ چې له مخې یې ښځې مکلفې شوې وې چې د رسمي طلاق پر مهال له محکمې څخه لیکلی پیغام ترلاسه کړي. پر دې سربېره د ۲۰۱۹ کال د اګسټ میاشتې په لومړۍ نېټه نوي قوانین خپاره شول چې ښځو ته یې د سرپرست د اجازې له اړتیا پرته د طلاق اخیستو، واده کولو یا رسمي اسنادو د اخیستو حق ورکړ.
د ۲۰۱۹ کال د اګسټ میاشتې په لومړۍ نېټه سعودي عربستان ښځو ته اجازه ورکړه چې د نارینه وو سرپرست له اجازې پرته له هېواده بهر سفر وکړي، طلاق واخلي یا واده وکړي او د رسمي اسنادو لپاره غوښتنه وکړي. همدا راز قوانین ښځو ته د صغیرو اولادونو د سرپرستۍ واک ورکوي. په ۲۰۱۹ کال کې د سعودي عربستان حکومت اعلان وکړ چې ښځې په پوځ کې پر لوړ رتبه پوستونو کار پیلولی شي. د ۲۰۱۹ کال په ډسمبر میاشت کې سعودي عربستان تر ۱۸ کلنۍ د ټیټو نارینه وو او ښځینه‌وو پر واده بندیز ولګاوه. د نړیوال بانک د راپور له مخې په سعودي عربستان کې د ۲۰۱۷ او ۲۰۲۰ کلونو تر منځ د ښځو د کار په شرایطو کې پام وړ ښه‌والی راغلی چې د فعالیت یا تحرک زمینې، جنسي ځورونه، د تقاعد حقونه او د کارځای حقونه پکې شاملېږي. د ۲۰۲۱ کال په جون میاشت کې سعودي عربستان ښځو ته د نارینه وو سرپرست له اجازې پرته د تنها ژوند کولو اجازه ورکړه. دا د یوه مخکېني حکم د پراختیا حیثیت لري چې په یوه جلا کور کې د یوې بالغې ښځې د خپلواکۍ قانوني‌والی تاییدوي.
فنانة
الرسم
تستمد منال شرقي ، وهي فنانة متعددة التخصصات ، الإلهام من فنانين مثل مايكل أنجلو دي لودوفيكو وليوناردو دافنشي وفنسنت فان جوخ وإدوارد مونش ، الذين درست تقنياتهم ورسوماتهم شهد عام 2014 بداية معارض أعمال ومجموعات الفنانة منال الشرقي ، التي جذبت لمستها المميزة انتباه العديد من المهنيين في عالم الفنون الجميلة ، وقيمي المعارض ، ونقاد الفن [ ، ومنظمي المعارض.
په سعودي عربستان کې د ښځو حقونه
شالید
د عربستان په ټولنه کې جنسیتي رولونه له ځايي فرهنګ او د شریعت (اسلامي قانون) له تفاسیرو څخه اخیستل کېږي. شریعت یا الهي اراده د علماوو له‌خوا د قرآن‌کریم او احادیثو له تفسیر څخه را ایستل کېږي. په سعودي فرهنګ کې شریعت د سخت‌دريځي سُني اسلام له مخې تفسیرېږي چې پېژندل شوې طریقه یې سلفِ صالح یا وهابیت دی. قانون تر ډېره نالیکلې بڼه لري او قاضیانو ته پام وړ اختیاري قدرت ورکوي چې معمولاً د قبیله‌يي دودونو په ګټه عملي کېږي.
فنانة
الرسم
عرضت منال شرقي أعمالها في العديد من المعارض والمتاحف في جميع أنحاء العالم ، بما في ذلك "Elles... معرض Au bout Du Pinceau في ديوان مغاليري من سوفيتيل في مارس 2018 ، المركز الثقافي الإفريقي للمغرب في الرباط في مايو 2018 ، معرض مملكة الفنون في أغسطس 2018 في المسرح الملكي بمراكش ، مهرجان ألوان المغرب الدورة الثالثة في الدار البيضاء في عام 2019 ، المعرض الدولي "من الأندلس إلى فاس:  رحلة حضارية" في معرض GH في فاس في أكتوبر 2018 ، المهرجان الدولي "تجمع الفنانون حول الكلمة" في أنطاليا ، تركيا في فبراير 2019  ، معرض "فرشاة فني" في مجمع عبليلة جنون الثقافي في الدار البيضاء في فبراير 2019 ، المهرجان الدولي للفنون التشكيلية في بوقرنين ، تونس في يونيو 2019 ،  معرض "تجمع الفنانين التشكيليين" في المسرح الخامس في ديسمبر 2019 ، ومهرجان "المهرجان البريطاني" في يونيو 2022.
ومن أشهر أعمال منال الشرقي: الرسم الحي * مفهوم الرقص "تعبير النار" 2023. أعمال الأحلام الأمازيغية، مجموعة "أصداء أمازيغية" 2020. من الظلام يأتي العمل المضيْ، مجموعة "الحياة" 2020. عمل الانفجار الكبير (كون فا ياكون) ، مجموعة "الحياة" 2018. عمل البداية ، مجموعة "الحياة" 2018. عمل الأحلام ، مجموعة "الحياة" 2018.
په سعودي عربستان کې د ښځو حقونه
شالید
په تفسیرونو کې اختلاف تر ډېره د لانجو لامل کېږي. په مکه مکرمه کې د امر بالمعروف او نهی عن‌المنکر یا مطوعینو (اسلامي پولیسو) د کمېټې رئیس شیخ احمد قاسم الغامدي ویلي چې د جنسیتي اختلاط ممنوعیت په شریعت کې کوم بنسټ نه‌لري. په همدې حال کې یوه بل مخکښ دیني عالم شیخ عبدالرحمن البراک فتوا ورکړې چې د اختلاط پلویان باید ووژل شي.
فنانة
الرقص
تتميز تفسيرات منال الشرقي ، من خلال رقصها الشعري ، بدقة حركاتها. ابتكرت الفنانة أسلوبها الخاص ولغتها الراقصة ، بناء على حركات الجسد والعقل ، والتي كانت تدرسها لعدة سنوات في ورشتها. تتميز ورش العمل هذه بالإيقاع والتنسيق والدقة ، وتتبع ميكانيكا سلسة وانسيابية.
تقوم منال شرقي بإنشاء تصميمات رقصات فريدة تعتمد على أفعال الحركة مثل الإطلاق والمشي والهروب والطيران والتنفس. في عروضها ، ترقص لنقل الحب والسلام والفرح والحرية. . تعمل أيضا على مكافحة العنصرية والعنف والتمييز ، وهي مواضيع متكررة في تفسيراتها الكوريغرافية
په سعودي عربستان کې د ښځو حقونه
شالید
د بشري حقونو د دایرة‌المعارف له مخې د اسلامي حقوقو په تیورۍ کې دوه "مهم" برداشتونه چې په عربستان کې د ښځو د حقونو محدودولو لپاره بنسټیز شوي، دا دي:
فنانة
الرقص
قدم شرقي في مناسبات مختلفة منها المركز الثقافي الإفريقي المغربي 05/2018 بالرباط ، المهرجان الدولي "الفنانون يجتمعون حول الكلمة" في أنطاليا ، تركيا في 02/2019. فتنت الجماهير في المهرجان البريطاني في المغرب في يونيو 2022 ، كما أحيت الشرقي حفلا في مهرجان الأزياء الفاخرة بالداخلة. الشرقي عضو في المجلس الدولي للرقص في اليونسكو منذ عام 2020 وتم تعيينها كرئيس لقسم المجلس الدولي للرقص في الرباط، المغرب. ومنذ يناير 2023. تمارس الرقص الشرقي والرقص المعاصر دون تمييز ، دون أن تنسى الرقصات الروحية والنشوة. . الشرقي تستلهم أيضًا من الراقصين المشهورين مارثا جراهام وجوزفين بيكر.
په سعودي عربستان کې د ښځو حقونه
شالید
"دا فرهنګ دی، دین نه دی" د سعودي د خلکو یو متل دی. لږ تر لږه د کانګرس د کتابتون پر اساس، د عربستان د ټاپو وزمې عادات او دودونه هم د عربستان په ټولنه کې د ښځو په مقام کې برخه لري. دغه ټاپو وزمه د بېدیا مېشتو قبیلو پلرنی ټاټوبی دی چې د ښځې او نر جدایي او ناموس ډېر اهمیت پکې لري. ډېری سعودیان اسلام د ښځو د حقونو اصلي مانع نه ګڼي. یوه خبریاله وايي: "که قرآن‌کریم پر کومه موضوع بحث نه وي کړی، دیني عالمان د احتیاط له خاطره تېروتنه کوي او هغه موضوع حرامه بولي. د ښځو لپاره د موټر چلونې ممنوعیت یې تر ټولو ښه مثال دی." بله خبریاله صبریه جوهر په دې اند ده چې: "که ټولو ښځو ته هغه حقونه ورکول کېدای چې قرآن‌کریم تضمین کړي دي او عاداتو او دودونو یې ځای نه نیولای، په دې صورت کې دا مسئله کمېده چې سعودیانې ښځې برابر حقونه لري که نه."
فنانة
منال الشرقي والإخراج الفني
منال الشرقي مخرجة فنية منذ 2014 ، تم تنظيم المشروع الأول جنبًا إلى جنب مع راعيه الفنان التشكيلي العالمي ورئيس الجمعية الوطنية للفنون التشكيلية (ANAP) النسخة الثالثة من معرض الفن المعاصر الذي أقيم في الفترة من 27 ديسمبر إلى 4 يناير 2015 ، في جنان. هارتي في مراكش. كان هذا الحدث الثقافي الواسع تحت شعار "المغرب الإبداعي" يطمح إلى المشاركة في الترويج والتحريك للسياحة الفنية والثقافية من خلال السماح للسائحين المحليين والأجانب بفهم أفضل للإبداع التشكيلي المغربي.
تعمل منال شرقي كمخرجة فنية منذ 2014. . كان مشروعها الأول هو التنظيم جنبًا إلى جنب مع عرابها ، الفنان التشكيلي العالمي ورئيس الجمعية الوطنية للفنون التشكيلية (ANAP). أقيمت النسخة الثالثة من معرض الفن المعاصر في الفترة من 27 ديسمبر إلى 4 يناير 2015. . أقيم المعرض في جنان الحارثي بمراكش. .
يهدف هذا الحدث الثقافي الكبير ، تحت شعار "المغرب الإبداعي" ، إلى تعزيز السياحة الفنية والثقافية وتنشيطها من خلال السماح للسائحين المحليين والأجانب بفهم الإبداع التشكيلي المغربي بشكل أفضل. .
اشتملت إعادة تأهيل المركز الثقافي المغربي ، الذي أدارته منال شرقي ومعاونيها ، على إقامة العديد من ورش العمل التعليمية الهادفة إلى دمج المهاجرين المقيمين في المغرب (تصميم الملابس ، ورشة الرسم ، النحت ، الفخار ، صناعة الأثاث ، صناعة المجوهرات ، الديكورات الداخلية والخارجية ، البناء ، ورشة الفن الزخرفي ، ورشة تصميم الملابس ، دروس الغناء ، الموسيقى ، دروس الرقص ، تصميم المسرح ، ورشة التصوير الفوتوغرافي ، دورات الشعر والكتابة ، دورات اللغة الأجنبية "اللغة الإنجليزية والفرنسية والدارجة المغربية ،" إلخ) (2018 ، 16 مارس). أتيحت الفرصة للمهاجرين من مختلف الأوطان الأفريقية ، وكذلك الأفراد المحرومين المقيمين في المغرب ، للاستفادة من اندماج أفضل في بلدهم المضيف ، المغرب ، من خلال مختلف المهن التي تم إدخالهم إليها ، بهدف نهائي هو الحصول على استقلالهم المالي و أن يصبحوا أعضاء فاعلين في المجتمع. تم منحهم الفرصة للاستفادة من اندماج أفضل في بلدهم المضيف ، المغرب ، من خلال مختلف المهن التي تم إدخالهم إليها ، بهدف نهائي هو الحصول على استقلالهم المالي وأن يصبحوا أعضاء فاعلين في المجتمع. تم منحهم الفرصة للاستفادة من اندماج أفضل في بلدهم المضيف ، المغرب ، من خلال مختلف المهن التي تم إدخالهم إليها ، بهدف نهائي هو الحصول على استقلالهم المالي وأن يصبحوا أعضاء فاعلين في المجتمع. بهدف نهائي هو الحصول على استقلالهم المالي وأن يصبحوا أعضاء فاعلين في المجتمع. بهدف نهائي هو الحصول على استقلالهم المالي وأن يصبحوا أعضاء فاعلين في المجتمع.
ثم جاء مشروع ابتكار عرض خاص تحت إشراف فني منال شرقي لنسخة 2018 من مهرجان الأزياء العالمي "Fashion Luxury" بالداخلة ، بمناسبة عيد ميلاد الأمير المغربي ولي العهد مولاي الحسن. . الداخلة ، لؤلؤة الجنوب الواقعة في قلب اعتُبرت الصحراء المغربية فرصة ذهبية من قبل منال الشرقي ، المواطنة المتحمسة والفنانة الملتزمة بالوحدة الترابية للمغرب. كان موضوع العرض هو "التكامل والسلام في القارة الأفريقية" ، وتم الترويج للعديد من التخصصات الفنية والثقافية للترويج السبب النبيل لهذا العرض ، بما في ذلك الموسيقى ، وتصميم الأزياء ، والرقص ، وتصميم الرقصات الأصلية ، والشعر والغناء ، والخطب الرسمية. وقد لقي العرض ترحيباً حاراً من قبل السلك الدبلوماسي والشخصيات السياسية والصحافة والجمهور. بما في ذلك الموسيقى وتصميم الأزياء والرقص وتصميم الرقص الأصلي والشعر والغناء والخطب الرسمية. وقد لقي العرض ترحيباً حاراً من قبل السلك الدبلوماسي والشخصيات السياسية والصحافة والجمهور. بما في ذلك الموسيقى وتصميم الأزياء والرقص وتصميم الرقص الأصلي والشعر والغناء والخطب الرسمية. وقد لقي العرض ترحيباً حاراً من قبل السلك الدبلوماسي والشخصيات السياسية والصحافة والجمهور.
في يونيو 2022 ، تعاونت منال شرقي كمديرة فنية مع أول مهرجان ثقافي بريطاني نظم في المغرب بالشراكة مع سفارة المملكة المتحدة للاحتفال بالذكرى السبعين لتأسيس الملكة إليزابيث وينسور في الرباط. احتوى المهرجان على 18 عضو أوركسترا ، فرقة من 10 راقصين ، فرقة إيقاعية مكونة من 12 شخصًا ، وفريق يضم أكثر من 70 شخصًا بما في ذلك فناني الماكياج ومصممي الأزياء ومصممي الرقصات ، الموصلات ، ومديرو الإنتاج ، والصوت ، والضوء ، والمسرح ، وطاقم الفيلم. فرقة إيقاعية مكونة من 12 شخصًا ، وفريق يضم أكثر من 70 شخصًا بما في ذلك فناني الماكياج ومصممي الأزياء ومصممي الرقصات ، الموصلات ، ومديرو الإنتاج ، والصوت ، والضوء ، والمسرح ، وطاقم الفيلم. فرقة إيقاعية مكونة من 12 شخصًا ،
تشغل منال شرقي منصب المدير الفني الدائم لمهرجان بلوزا منذ يناير 2023 ، الذي يقام سنويًا في مدينة وجدة ، المغرب ، تحت رعاية جلالة الملك محمد السادس. يهدف المهرجان للترويج لبلوزا التي هو جزء من التراث المغربي التاريخي والثقافي. تاريخ عريق في المغرب ، قائم على أسطورة Blouza ، لباس تقليدي ترتديه الجالية اليهودية المغربية. يسعى المهرجان لعرض هذا الكنز الثقافي والحفاظ عليه ووضعه في دائرة الضوء.
زمری کوټ
زمری کوټ
عبدالله ګل ریان
عبدالله گل ریان (په انگرېزي:Abdullahgul Rayan) یو افغان لیکوال ،څیړونکی او د طالبانو یو مشر او د کوټې د شورا غړی [۱] و چی زیات شمیر اثار یی لیکلی او یو شمیر نور یی له فاړسی ،عربی ،انگریزی او اردو ژبو ژباړلی ډیری څیړنیز مقالی او سیاسی شننی یی دهیواد په گڼ شمیر چاپی رسنیو کی چاپ شوی ښاغلی ریان په پښتو او دری ژبو روانه لیکنه کوی او له عربی، انگریزی او اردو ژبو ژباړی کوی َښاغلی ریان دوه ځلی دکمونستی رژیم په وخت کی زندان گاللی او دوه ځلی هجرت کولو ته اړ شوی
راہول لاکھنے
راہول لاکھنے ده ودې هیکر دی چې په 15 جون 1989 کې د هند په نوي ډیلي کې زیږیدلی وو.
عبدالله ګل ریان
مخینه عبدالله گل ریان د عبدالظاهر زوی په ۱۳۳۲ لمريز لېږدي کال کی دغزني ولایت دقره باغ ولسوالۍ د محمد نعیم په کلی کی دنیا ته را غلی
راہول لاکھنے
زده کړه
هغه د درباري لال ډي اے وی موډل ښوونځي ، سوینبرن ټیکنالوژۍ میلبورن او ډیلي ټیکنالوژۍ او مدیریت انسټیټیوټ کې زده کړې کړې.
عبدالله ګل ریان
زده کړه عبدالله گل ریان په کال ۱۳۴۰ کی خپلی لمړني زده کړي دخپلي سیمي د سلطان ابراهیم په لمړني ښوونځی کی پیل کړی او په کال۱۳۴۵ کال کی یی په لرغونی غزني کي د سلطان محمود غزنوي لیسی ته لار پیداکړه په کال ۱۳۵۱کی د لوړو نمبرو په گټلو سره له همدی لیسه فارغ او د کانکور په ازموینه کی یی گډون وکړ چی دلوړو نمبرو په تر لاسه کولوسره د کابل پوهنتون د انجنیری پوهنځی ته شامل شو ښاغلی ریان د انجنیری زده کړو ترڅنگ دینی زده کړی هم پیل کړی اوپه ۱۳۶۹ لمریز کال کی یی دژورنالیزم د زده کړی په موخه د یوی میاشتی لباره دمجاهدینو د جلا وطنه حکومت په وخت کي دامریکا متحده ایالاتو ته سفر وکړ. ښاغلی ریان په ۱۳۵۷ لمریزکال دچنگاښ دمیاشتی له ۹ نیټی د همدی کال د لړم دمیاشتی تر ۲۰ نټی اود ۱۳۵۸ کال دغبرگلي له ۴ نیټي دمرغومي تر۲نیټی پوری دسیاسی فعالیتونو په تور بندی شو. په ۱۳۵۹ لمریز کال کی له هیواد څخه پاکستان ته په هجرت کولو اړشو او ورسره یی د افغان مجاهد ینو په رسمی څانگو کی دنده پیل کړه.
راہول لاکھنے
زده کړه
وېشنيزه:1989 زېږېدنې
عبدالله ګل ریان
څیرمه دندی په هیواد کی د کمونستی نظام له نسکوریدو وروسته ښاغلی ریان دراستنیدونکو چارو وزارت او دافغانی سری میاشتی په ټولنه کی یی دپلان دریس په توگه دنده پیل کړ. په کال ۱۳۷۴ کال کی په کابل کی د جنگسالارانو د خپل منځی جگړو له کبله یی رسمی دنده پریښوده او دغزني ولایت په نورالمدارس الفاروقی کی دښوونکی په توگه دنده پیل کړه. په ۱۳۷۵کال کی دکندهار پوهنتون دریس په توگه اودکابل پوهنتون دطب انستيتيوت دریس په توگه کار وکړ. . همدا راز یی یی دبهرونیوچارو وزارت دڅلورم سیاسی ریاست په توگه هم دنده تر سره کړی ښاغلی عبدالله گل ریان په هیواد باندی له امریکا یی یرغل وروسته د دوهم ځل لپاره هجرت کولو ته اړشو.
ژبه پوهنه ښاغلی ریان په پښتو، پاړسي ژبه ،عربي ژبه ،انگرېزي ژبه او اردو ژبه روانی لیکنی اوله همدغو ژبوڅخه علمی آثار ژباړی
اثار شمۀ ازشکنجه هاي مشهود درمحابس افغانستان. ١٣٥۹ مارکسستها چه کردند؟ چي وموليدل، نو ومومنل اسلامي علمي نهضت نبوي ژوند. دوه ځله چاپ سو زرينه لړۍ. د ژوند راز اودخاطراتوجهان - اهتمام مسلمان ساينس پوهان څرنگه مطالعه وکړو؟ څرنگه امتحان ورکړو؟ (له څرنگه مطالعه وکړو) سره يوځاى چاپ سوه. ژباړی خورې مه ژاړه- له فارسي شعرڅخه- داخترونومسئلي. - له اردوڅخه- دجمعې دلمانځه مسائل. - له اردوڅخه- دمسجدونومسئلې - له اردوڅخه- دموزو مسئلې - له اردوڅخه- دماثوره خطبو ټولگه- له اردوڅخه- دشرک او بدعت مسئلې- له اردوڅخه- نن الله تعالى ناراضه دى - له اردوڅخه- دقرآن اولمانځه برکتونه- له اردوڅخه - دصهيونيزم دروغجنه ډرامه" هلوکاسټ" - له انگليسي څخه - په تصوف کښي څولارښووني.- له اردوڅخه - دغسل مسائل - له اردوڅخه - داوداسه مسائل. - له اردوڅخه- عقيده ،عبادت اوسلوک - له فارسي څخه ـ ١٣٨٨هـ ش- تحفة النکاح - فارسي ته - ١٣٨٨ هـ ش ـ مسائل عمره - له اردوڅخه - دميرمنو دحج مسائل - له اردوڅخه- مسائل ميت (له اردوڅخه) دسفرمسئلې(له اردوڅخه) آسانه لمونځ - له اردوڅخه- تصوف اوسلوک.- له اردوڅخه- سيرالقمروعيدالفطر.- له اردوڅخه- له مسلمان ساينس پوهانوسره يوځاى چاپ سوه. مسنوني دعاوي. دمور او پلار نافرماني- له فارسي څخه- دجنت ستاينه - له فارسي څخه- علاج باقرآن - فارسي ته- دگران نبي خوږې دعاگاني - له اردوڅخه- چاپ ته تيارکتابونه
مسلمانه ميرمن – ليکنه- فلسطين دتاريخ په اوږدوکې – ليکنه- طالبان دافکاروپه تله کې- ليکنه - روح او روحيات( تاليف- ١٣٨٩ جدي) په آذان مجله کي يي دوي برخي خپري سوې. ليدلي نړۍ"جهانِ ديده" ژباړه دبري اوماتي لاملونه- سرطان ١٣٨٩هـ ش-غوراوى او ژباړه- ټوټه وړه ده خودسرو زرو تکړه ده- له اردوڅخه غوراوى او ژباړه- خلاف يا اختلاف - له عربي څخه- علوم القرآن .- له اردو څخه ژباړه ،١٣٨٨عقرب- دنيکمرغۍ لټون – ژباړه هغه خپروني چي لیکنی یی خپری کړی
هدایت الاسلام جریده ،حرکت انقلاب اسلامي بشارت مجله ، حرکت انقلاب اسلامي ندای حق جریده ،حرکت انقلاب اسلامي، شهید منصور بصیرت جریده ،حرکت انقلاب اسلامي، شهید منصور خدام الفرقان مجله ،حرکت انقلاب اسلامي، شهید منصور ندای حق جریده، مولوي عبدالستار صدیقي شخصي خپروله قلم مجله - ازاده،د داکترفاروق اعظم په مالي مرسته خپریدله قیام حق مجله ،اوه گونی اتحاد حق پاڅون - اتحاد،استاذسیاف اتحاد جریده - اتحاد،استاذسیاف ارشاد ، دمجاهدینو موقت جلاوطنه حکومت صبح پیروزي ، دمجاهدینو موقت جلاوطنه حکومت محاذ مجله، اسلامي ملي محاذ محاذجریده، اسلامي ملي محاذ دمجاهدینوموقت جلاوطنه حکومت راډیو ته يي مضمونونه لیکل اوپه خپله يي لوستل. ب- په هیوادکي، داسلامي جمهوریت په مهال،۷۱- ۱۳۷۲هش
دمهاجرینو دوزارت اړوند جریده،هجرت کاروان دمعارف دوزارت اړوند مجله، معارف دحج اواوقافو دوزارت اړوند مجله ،ارشاد دسري میاشتي اړوند مجله ،سره میاشت مجاهداخبار، دجمعیت اسلامي اړوند جریده نورالجرائدجریده، له نورالمدارس مدرسي څخه خپریدله داسلامي امارت په مهال- ۱۳۷۵- ۱۳۸۰هش: خلافت مجله- دطالبانو داسلامي تحریک مربوط کندهار مجله، داسلامي امارت مربوط طلوع افغان جریده ،داسلامي امارت مربوط انیس ورځپاڼه، داسلامي امارت مربوط هیواد ورځپاڼه ، داسلامي امارت مربوط داسلامي امارت په مهال يي کندهار شریعت غږراډیو ته مضامین لیکل او په خپله يي لوستل. د- ددوهم هجرت پ مهال- له ۱۳۸۱ تر .....
عزم مجله – ازاده ۲۸- نوښت مجله- ازاده
وقارمجله ،ازاده بزم قرآن مجله (ازاده) نبوي ژوند پکي مسلسل خپریده. څرک مجله ، ازاده دکرامت مجله ، په خپله يي موسس و ریان ویبپاڼه- نوموړي یي اساس کښیښود،یوکال خپورسو خو ستونزو ودراوو. توره بوړه مجله، ازاده اذان مجله ، ازاده- ۱۳۹۱ هش دنورولیکوالانو په (۱۹ټوکه) اثارويي سریزي ياتقریظونه هم لیکلي دي. مړینه او وروستی پیغام استاد عبدالله گل ریان د سرطان په ناورغۍ اخته شوی وو، چی بالاخره د ۱۳۹۵ ل کال د غویی ۹ مه د پنجشنبه په ورځ د پاکستان په لاهورښار کی یی په روغتون کی سا ورکړه. د۱۳۹۵ کال د وري د میاشتې په نهمه نیټه د مرحوم استاد عبدالله گل ریان زوی بشیر احمد ریان چی د کندهار په پوهنتون کي د پاړسي ژبی ادبیاتو محصل وو په کندهار کې د یو زور واک له لوری د ربړوني په مهال ومړ.