cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تسلط
۲۱مه پېړۍ
کله چې سړه جګړه پای ته ورسېده؛ نو په دې اړه بېلابېل نظرونه وړاندې شوي دي چې متحده ایالات څرنګه واکمن شو او څه ډول یې دوام وکړ. د امریکا دوه سیاستپوهانو هر یوه جان میر شایمر او جوزف نای د امریکا په اړه دا استدلال وکړ چې یاد هېواد یو رښتینی واکمن نه دی، لامل یې دا وګاڼه چې امریکا د سمې، رسمي او نړیوالې واکمنۍ لپاره مالي او پوځي سرچینې نه لري. میرشایمر وايي چې متحده ایالات سیمه ‌ییزه واکمني لري. له بل پلوه اناکارنلیا بییر هغه لیکواله ده چې له تروریزم سره د مبارزې په اړه یې کتاب لیکلی او په دې کتاب کې استدلال کوي چې نړیواله حکومتولي د امریکا د رهبرۍ محصول دی او امریکا ته د برلاسي حکومت په سترګه ګوري. څرنګه چې د اتحاد د بهرني ارزښت په پروفایل کې کمښت تر سترګو کېږي، له دې ور هاخوا متحده ایالات هغه ځواک دی چې په ناټو کې پراخه واکمني لري.
هوبرت ویډرین هغه فرانسوي سوسیالیست سیاستوال و، چې په ۱۹۹۹ز کال کې یې یادونه وکړه، چې امریکا په ټوله نړۍ کې د یو اړخیزو پوځي اقداماتو له امله یو لوی ځواک دی.
اډوارډ لوټواک د پنټاګون سټراتیژیست و، چې د روم د سترواکۍ په لویه سټراټېژۍ کې یې درې پړاوونه په نښه کړل، چې لومړۍ هغه یې استعماري دی او د سترواکۍ په وسیله تعقیبېږي. د هغه نظر دا و، چې دا بدلون وژونکی دی او په پای کې د دې لامل شو، چې د روم سترواکي سقوط وکړي. د نوموړي په کتاب کې واشنګټن ته مشوره ورکړل شوې، چې د سترواکۍ له رامنځته کولو ځان وساتي او د واکمنۍ اوسنۍ سټراټېژۍ ته دې دوام ورکړي.
ستوری
ستوری یو نجومي جسم دی چې له یوې ځلېدونکې کُره ډوله پلازما څخه تشکیل شوی دی چې یاده پلازما د خپلې جازبوي قوې په واسطه سره نښتې ده. ځمکې ته تر ټولو نږدې ستوری لمر دی. د شپې له خوا زیات شمېر نور ستوري هم له هېڅ ډول تجهیز پرته د لوڅو سترګو په واسطه د لېدل کېدو وړ دي، اما له ځمکې څخه د هغوی زښته زیاته فاصله د دې لامل شوې ده چې نوموړي د روښنایۍ د ثابتو نقطو په بڼه ښکاره شي. تر ټولو مشهور ستوري د فلکي او ستوریزو په توګه کټګوري شوي دي، او زیات شمېر تر ټولو ځلانده ستوري خپل ځانګړي نومونه لري. ستور پوهانو د ستورو داسې کتلاکونه راټول کړي دي چې پېژندل شوي ستوري تشخیصوي او د نجوم اړوند ستندر نومونه ورته په ګوته کوي. د لید وړ کاینات د ۱۰۲۲ څخه تر ۱۰۲۴ پورې ستوري لري. خو لا هم، زموږ د کهکشان، شیدو لارې، کهکشان څخه بهر د ټولو منفردو ستورو په شمول زیات شمېر یې له ځمکې څخه د عادي سترګو په واسطه د لیدل کېدو وړ نه دي.
د یوه ستوري ژوند د هغو موادو چې له هایدروجن، ورسره د هېلیوم او د یو څه درندو عناصرو د لږ مقدار  ګازي نېبولا د جازبوي شړېدو سره پیل کېږي. د ستوري مجموعي کتله د هغه په تکامل او وروستي برخلیک کې اصلي فکتور بلل کېږي. یو ستوری د خپل فعال ژوند په زیاتره برخه کې په خپله هسته کې په هېلیوم باندې د هایدروجن د حرارتي هستوي ترکیب له کبله ځلېږي. دغه پروسه انرژي ازادوي چې د ستوري له د ننه څخه تېرېږي او باندینۍ فضا ته تشعشع کوي. د ستوري د ژوند په پای کې، د هغه هسته په یو نجومي پاتې شوني باندې بدلیږي: چې نوموړی پاتې شونی یو سپین لنډی جسم، یو نیوتروني ستوری، یا ــــ که چېرې په کافي اندازه جسامت ولري ــــ بیا یو تور ګوګ وي.
رېښه
د "ستوري" کلیمه په نهایت کې له اصلي-اندو-اروپايي رېښې"h₂stḗr" څخه چې نوموړې هم د ستوري معنا ورکوي، اما د h₂eh₁s- ("سوځولو" په توګه لا نور د تجزیې وړی دی، همدارنګه د یادې کلیمې سرچینه "ash" یعنې ایرې) + تر (tērــ یعنې منفي پسوند) ده.
لاتیني کلیمه ستېلا (stella)، یوناني استر (aster )، جرمني ستېرن (Stern) سره مقایسه کړئ. ځینې پوهان په دې باور دي چې د ستوري کلیمه له اکدي "ایستار" (istar- یعنې زهرې) څخه مستعاره شوې ده، حال دا چې ځینې نور د دغې وړانديز په اړه شکمن دي.
ستوری له لاندینیو کلیمو: استریسک، استروید، استرال، کونستېلیشن، استر سره له یوې ګنډې (ګډې رېښې) څخه دی.
د مشاهداتو تاریخچه
له تاریخي اړخه، ستوري په ټوله نړۍ کې د مدنیتو لپاره له اهمیت څخه برخمن دي. نوموړي د مذهبي اعمالو یوه برخه دي چې د روحاني جهت موندنې، موقعیت موندنې، د موسمونو د تېرېدو په نښه کولو، او د جنتریو د تعریفولو لپاره کارول کېږي.
لومړنیو ستورپوهانو د ثابتو ستورو، د کومو موقعیت چې په اسماني کُره کې تغییر نه مومي، او د سرګردانو ستورو (سیارو)، کوم چې د ثابتو ستورو په نسبت د ورځو او اونیو په اوږدو کې په د پام وړ توګه په حرکت کې وي. زیات شمېر لرغوني ستورپوهان په دې باور وو چې ستوري په دایمې ډول په یوه اسماني کره باندې ورنښتي دي او تغییر منونکي نه دي. د توافق له مخې، ستور پوهانو مشهور ستوري په دوو کټګوریو، ستورو او فلکي اجسامو باندې طبقه بندي کړي دي او د سیارو د حرکت او د لمر د استنباط شوي موقعیت د څارلو لپاره یې کارولي دي. د شاوخوا ستورو (او افق) پر وړاندې د لمر حرکت د جنتریو د رامنځته کولو لپاره له کومو چې د کرهڼیزو چارو د تنظیم لپار ګټه پورته شوه، وکارول شو. زېږدیزه جنتري، چې اوسمهال نږدې د نړۍ په هر ځای کې کارول کېږي، د ځمکې د سیمه ییز ستوري یعنې لمر سره په نسبت د ځمکې د دوراني محور د زاویې پر بنسټ یوه لمریزه جنتري ده
د ستورو تر ټولو پخوانی سم تاریخ لرونکی جدول په ۱۵۳۱م.ز کال کې د لرغونو مصري ستور پوهانو د کار پایله وه. تر ټولو لومړني کتلاکونه د دویمې مخزېږدې زریزې په وروستیو کې د کاسیت په دور کې ( نږدې له ۱۵۳۱م.ز کال څخه تر ۱۱۵۵م.ز کال پورې) د بین النهرین د لرغونو بابلي ستور پوهانو له لوري راټول شوي وو.
په یونانۍ ستور پوهنه کې د ستورو لومړنی کتلاک په شاوخوا ۳۰۰م.ز کال کې د تیموچاریس په مرسته د اریستیلوس له لوري رامنځته شو. د هیپارخوس د ستورو کتلاک (په دویمه مخزېزږده پېړۍ کې) ۱۰۲۰ ستوري لرل، او د بطلیموس د ستورو د کتلاک په ترتیبولو کې وکارول شو. هیپارخوس د لومړني ثبت شوي نوا (نوي ستوري) د کشف لپاره پېژندل کېږي. د زیاتره فلکي اجرامو او ستورو نومونه چې نن ورځ کارول کېږي له یونانۍ ستور پوهنې څخه مشتق شوي دي.
د اسمانونو له ظاهري بدلون نه مننې سره سره، چینایي ستور پوهان پوهېدل چې د نویو ستورو ظهور ممکن دی. په ۱۸۵ز کال کې، چینایي ستور پوهان لومړني هغه پوهان وو چې یو نوی سوپر ستوری یې مشاهده کړ او  په اړه یې لیکنې وکړي، کوم چې اوسمهال د SN 185 په توګه پېژندل کېږي. په ثبت شوي تاریخ کې تر ټولو رڼه ستوريزه پېښه د SN 1006 نوی سوپر ستوري لیدل کېدل وو، کوم چې په ۱۰۰۶ز کال کې مشاهده شو او د مصري ستور پوه علي بن رضوان او یو شمېر چینایي ستور پوهانو له خوا یې په اړه لیکنې وشوې. د SN 1054 په نامه نوی سوپر ستوری هم، کوم چې د چنګاښ سحاب وزیږاوه، د چینایي او اسلامي ستور پوهانو له لوري وڅېړل شو.
د منځنیو پېړیو اسلامي ستور پوهانو زیات شمېر ستورو ته عربي نومونه ورکړل کوم چې تر نن ورځې پورې کارول کېږي او د ستور پوهنې اړوند زیات شمېر الې یې اختراع کړې کومو چې د ستورو موقعیتونه محاسبه کولی شول. هغوی د مشاهداتو لومړنی تر ټولو لوی څېړنیز انستیتیوت جوړ کړ، چې په عمده توګه د ستورو د زیج کتلاکونو د جوړولو لپاره و. د دغو کتلاکونو په منځ کې د ثابتو ستورو کتاب (۹۶۴ز کال) د فارسي ستور پوه عبد الرحمن الصوفي له خوا ولیکل شو چا چې یو شمېر ستوري، ستوریز کلسترونه (د اومېکرون وېلوروم او بروشي کلسترونو په ګډون) او کهکشانونه ( د اندرومېدا کهکشان په ګډون) مشاهده کړل. د الظهور په حواله، په ۱۱مه زېږدیزه پېړۍ کې، فارسي بحر العلم ابو ریحان البېروني په ۱۰۱۹ز کال کې د شیدو د لارې کهکشان د کوچینیو ټوټو د یوې مجموعې په توګه چې سحابي ستورو ځانګړتیاوې یې لرلې، تعریف کړ او د بېلابېلو ستورو عرض البلدونه یې د یوې سپوږمۍ نیونې یا خسوف په بهیر کې لاسته راوړل.
د جوزېپ پویګ له قوله، اندلسي ستور پوه ابن بجاح داسې وړاندیز وکړ چې د شیدو لارې کهکشان له زیات شمېر ستورو څخه جوړ شوی دی کوم چې تقریباً له یو بل سره نښتي دي او د نیمه قمري موادو  د انکسار د اغېزې له کبله د یو تړلي انځور په بڼه لیدل کېږي، چې په ۵۰۰ هــ.ق (۱۱۰۶-۱۱۰۷ز کال) کې یې له یو بل سره د مشتري او مریخ په نښلېدنه باندې د شواهدو په توګه استناد وکړ. لومړنیو اروپایي ستور پوهانو لکه تایکو براهه په شپني اسمان کې نوي ستوري تشخیص کړل ( چې وروسته نوا ونومول شول)، چې دې کار دا څرګنده کړه چې اسمانونه بدلون نه منونکي نه دي.
سنجو (فيلم)
سنجو په انګرېزي: Sanju دا يو هندي فلم دی، چې په ۲۰۱۸ کې د هند د سينما له خوا خپور شو، دا فلم د هندي سينما يو وتلي ستوري سنجي دت پر شخصي ژوند ليک جوړ شوی.
حضرت فاطمة الزهرا- د رسول الله لور
داچې د حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها ټول ژوند له کفر او نفاق سره په مبارزه کې تېر شوی و؛نو چوپتیا یې جایزه و نه ګڼله او بې لاریو د سمونې لپاره راپاڅېده او د خلافت له غاصبانو سره یې پر مبارزه لاس پورې کړ او دا مبارزه ورته خورا ګرانه پرېوته.
= زوکړه = د جمعې ورځ،د جمادي الثاني د میاشتې شلم او د رسول الله تر بعثت پینځه کاله روسته،د مکې د ډبریزو غرونو په لمن کې،کعبې ته مخامخ، د رسالت او وحې په کور کې،هغه وخت،چې د رسول الله خدای غوښتونکې خولې پرې د قرآن په تلاوت د رڼا وړانګې اچولې،په هغه کور کې چې پرښتو ښه پېژانده او تګ راتګ یې ورته درلوده،هغه ځای چې د رسول الله د سهار او بېګا د لمانځه زمزمو او په شپه کې د رسول الله د تلاوت ملکوتي غوږونو یې ځمکه له آسمان سره ورنښلولوې وه،د پلارمړیو د هیلو په کور کې،د بېوزلیو د لاسنیوي په کور کې،د اسیران د پناه ځي په کور کې، د خدای د ګران استازي او حضرت خدیجې په کور کې یوه نجلۍ وزیږېده.
هغه د رسول الله ریحانه،د رسالت نوباوه،د عصمت وجود، پر ځکمه د خدای د خلیفه مېرمن ،د نړۍ د ښځو اغلې مېرمن، حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها وه.
نوم یې فاطمه،مشهورې کنیې یې ام ابیها؛یعنې خپل پلار مور، ام الايمه؛ یعنې د ټولو امامانو مور وې. خور مشهور القاب یې هم زهرا، صدیقه کبری،عذرا،طاهره او بتول ول.
بختورې مور حضرت خدیجه کبری تر حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها مخکې درې لوڼې درلودې او ټولې بې له دې چې کوم اولاد یې وشي، د رسول الله پر ژوندون له دې فاني نړۍ تللې وې.
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها دوه وروڼه هم درلودل،چې دواړه په ماشومتوب کې مړه شوي ول او په دې توګه د رسول الله د پاک او سپېڅلي ځوځات،غځېدا په حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها پورې ځانګړې شوه. د پاک لمنو امامانو ټوله لړۍ له هغې وه او د توحید او هدایت او ښیون وړانګې یې پر ټوله نړۍ وشیندلې.
د رسول الله په هغو سترو کړاوونو کې کوچنۍ فاطمې هر سهار ماښام خپل مورو پلار ته مینه ورکوله او د هغوی پر دردونو به یې ملهم پورې کول. هغه دومره پر خپل پلار ګرانه وه،چې رسول الله یې په باب ویلي څو څو ځل ویل: ((هغه مې اروا ده،د جنت بوی ترې ماته راځي)) (۱)
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها د رسول الله د وجود خلاصه وه. د هغې بختور ژوند د هر ډول آسماني ستاینو وړ دی. هغه د هغو مېرمنو له جملې ځنې ده،چې په خپله ستریا او سپېڅلتیا یې د ښځې بختوري جوته کړې ده.
= د حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها آسماني وګړه او شخصیت = حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها د آل عبا له پينځو تنو ځنې یوه ده. هماغوی،چې خدای یې پاکي ستایلې او په قرآن کې یې د هغوی پر عصمت ګواهي ورکړې ده.هغه د اهلبیتو د بڼ خوشبویه ګل دی، هماغه اهلبیت،چې خدای ورته ځانګړې پاملرنه لري او د دوی د منزلت او شان په باب یې په قرآن کې آیتونه رالېږلي دي،چې د نورو د تشویق او هڅونې لامل شي،چې مشري یې ومني او ورپسې ولاړ شي.
د نجران د مسیحیانو یو پلاوی مدینې ته ورغی او له رسول الله سره یې د حضرت عیسی علیه السلام په باب خبرې اترې وکړې،هغوی عقیده درلوده او ګروهن ول،چې حضرت عیسی علیه السلام د خدای زوی دی او رسول الله ورته له قرآنه په استدلال راوړو ویل،چې (بې له پلاره) د حضرت عیسی علیه زوکړه او د حضرت آدم علیه السلام زوکړه یو شان مثال لري،چې خدای هغوی بې له خدایه له خاورو وپنځول .(۲)
مسیحیان قانع نه شول او د رسول الله پر خبره یې نیوکه وکړه.دا مهال د خدای له لوري د مباهلې آیت رانازل شو.
() (۳)
مباهله هغه چار دی،چې یوازې رښتین پېغمبران،چې له خدای سره واقعي اړیکه لري،ترسره کولای شي .د مباهلې لپاره په یو ځای کې سره راغونډېږي او یو بل ته ښېراوې کوي او له خدایه غواړي،چې هغه لوری دې لعنت او په عذاب کړي،چې دورغجن او په باطلو دی.
د نجران مسیحیانو ورسره ومنله،چې سبا سهار به یوې بیدیا ته ورسره ولاړ شي او له رسول الله سره مباهله وکړي .پر هماغه شپه د نجران و مسیحیانو د پلاوي مشر خپلو ملګرو ته وویل: که محمد له خپلو ملګرو او اصحابو سره د مباهلې ډګر ته راغی؛نو جوتېږي،چې دروغجن دی او مباهله به ورسره وکړو؛خو که له خپلې کورنۍ سره راغلی؛نو پوه شئ،چې د خدای رښتین استازی دی او له مباهلې کولو به ورسره ډډه وکړو.
سبا سهار،حضرت رسول الله له حضرت علي،حضرت فاطمې، حضرت امام حسن او حضرت امام حسین سره،چې دوه کوچنیان ول،د مباهلې بېدیا ته ولاړل او د نجران د میسحیانو د پلاوي پر وړاندې پر ځمکه کېناستل او مباهلې ته چمتو شول او خپلې کورنۍ ته یې وویل : چې کله ما دعا وکړه؛نو تاسې آمین وویاست.
مسیحیانو د خدای د استازي د کورنۍ په لیدو اعتراف او منښته وکړه،چې حضرت محمد د نورو رښتینو الهي پېغمبرانوپه شان یو رښتین الهي پېغمبر دی او د خدای له لوري ټاکل شوی دی؛نو له مباهلې یې ډډه وکړه او د یو لړ مالیاتو په ورکولو سره یې له رسول الله سره مصالحه او سوله وکړه او خپلو ښارونو ته ستانه شول. (۴)
د اهلسنتو ټولو علماوو لیدلي،چې حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها او مېړه یې حضرت علي او دوه زامنو یې حسن او حسین په مباهله کې د رسول الله د اهلبیتو په نامه ګډون وکړ.
حضرت ام سلمه بي بي وايي : رسول لله له ما کره و،چې د تطهیر آیت رانازل شو: () (۵)
ددې آیت تر رانازلېدو روسته،حضرت رسول الله،علي،فاطمه،حسن او حسین راوغوښتل،له ځان سره کېنول،په غېږ کې راونیول او یو څادر یې پرې خپور کړ او و یې ویل : ((دوی مې اهلبیت دي))
ما هوډ درلود،چې ورسره یو ځای شم؛خو رسول الله یې اجازه را نه کړه.
حضرت عایشې بي بي به د امیرالمؤمنین علي علیه په باب ویل : پر هغه تر چا ډېر رسول الله ګران و.یوه ورځ رسول الله د خلکو د یوې ډلې په منځ کې ناست و او علي،فاطمه،حسن او حسین ورسره ول؛نو په دې وخت کې رسول الله خلکو ته وویل : ((دوی مې اهلبیت دي،خدایه چټلي ترې لرې او پاک او سپېڅلي یې کړه)) (۷)
حضرت انس،چې د رسول الله په کور کې کار کاوه،و یې ویل : ((د شپږو میاشتې لپاره،چې هر سهار به رسول الله د سهار لمانځه لپاره جومات ته تله؛نو د علي او فاطمې د کور مخې ته به درېده او په لوړ غږ به یې ویل : لمونځ! ای زما اهلبیتو! خدای اراده کړې،چې تاسې اهلبیت له هر ډول چټلۍ پاک کړي او تاسې پاک کړي)) (۸)
خلکو وپوښتل : ای رسول الله ! دا خپلوان دې څوک دي،چې دوستي یې پر موږ فرض شوې ده.
رسول الله وویل : علي،فاطمه او دوه زامن یې .خدای پر تاسې زما د رسالت ثواب زما له اهلبتیوسره په دوستۍ کې ایښی دی او سبا د قیامت پر ورځ به مو د هغوی په باب پوښتم. (۱۰)
حضرت ابن عباس وايي : ((حسن او حسین،چې کوچنیان ول،یوه ورځ رنځوران شول؛نو رسول الله یې پوښتنې ته ورغی او یوه ډله نور خلک یې هم پوښتنې ته ورغلل او و یې ویل : ای ابالحسنه ! کاش کې د زامنو روغتیا ته دې یو نذر کړی وای))
حضرت علي وویل : ((که رنځ یې خدای روغ کړ؛نو په شکرانه کې به یې درې ورځې روژه شم.))
حضرت فاطمې هم همداسې وویل او حسن او حسین هم همداسې وویل. فضې هم چې د خدای د استازي په کور کې کار کاوه،و یې ویل : که باداران مې خدای روغ کړل؛نو به هم روژه شم.
حسن او حسین خدای روغ کړل؛نو د خدای د استازي اهلبیتو هوډ وکړ،چې له خدای سره پر خپلې کړې ژمنه وفا وکړي او روژه ونیسي. داچې له امیرالمؤمنین علي علیه السلام کره د روژه ماتي لپاره خواړه نه ول؛نو حضرت علي د شمعون کور ته ولاړ او هغه یې درې منه د جواره وړه پور کړل،چې ددې اوړو پر وړاندې به ورته کار وکړي .فاطمې بي بي د اوړو درېیمه برخه د روژه ماتي لپاره پاخه کړل.
د هغې ورځې پر ماښام،رسول الله او حضرت علي د جماعت لمونځ وکړ او کور ته راستانه شول او خواړه،چې پینځه دانې سوکړکان ول،پر دسترخوان یې کېښوول؛نو په دې وخت کې یو مسکین د کور د وره مخې ته ودرېد او ویې ویل :سلام دې پر تاسې وي ای د رسول الله اهلبیتو! زه د مسلمانانو له زامنو ځنې یو مسکین یم،خواړه راکړئ! خدای دې تاسې ته له جنتي دسترخوانونو ځنې خواړه درکړي.
حضرت علي ورپاڅېد او خپل خواړه یې مسکین ته ورکړل .حضرت فاطمې،فضې،امام حسن او امام حسین هم له خوړو ډډه وکړه او خپل خواړه یې فقیر ته ورکړل او په اوبو یې روژه ماته کړه او په دې توګه هغوی یوازې په اوبو خپله شپه او ورځ تېره کړه.
بله ورځ بیا حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها د وړو درېیمه برخه پاخه او پینځه سوکړک یې ترې پاخه کړل او پر دسترخوان یې کېښوول؛نو په دې وخت کې یو پلارمړی د کور د وره مخې ته ودرېد او ویې ویل : سلام دې پر تاسې وي ای د رسول الله اهلبیتو! زه د مهاجرو له پلامړیو ځنې یم، خواړه راکړئ.
حضرت علي، حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها،امام حسن،امام حسین او فضې خپل خواړه پلارمړي ته ورکړل او په اوبو یې روژه ماته کړه.
بله ورځ بیا حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها د وړو درېیمه برخه پاخه او پینځه سوکړک یې ترې پاخه کړل او پر دسترخوان یې کېښوول؛نو په دې وخت کې یو بندي د کور د وره مخې ته ودرېد او ویې ویل : سلام دې پر تاسې وي ای د رسول الله اهلبیتو! موږ مو بندیان کړي یو او خواړه نه راکوي، خواړه راکړئ.
حضرت علي، حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها،امام حسن،امام حسین او فضې خپل خواړه بندي ته ورکړل او په اوبو یې روژه ماته کړه، حال داچې درې شواروزه یې بې له اوبو هېڅ هم نه ول خوړلي او روژه هم ول.په دې وخت کې رسول الله له هغوی کره ورغی او هغوی یې په لوږه او تنده کې ولیدل او همدا وخت و،چې خدای د دهر(انسان)سورت پر رسول الله رانازل کړ ا خدای پکې حضرت علي، حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها،امام حسن او امام حسین خورا وستایل .(۱۱)
= له رسول الله سره د حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها مقام = حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها زموږ تر درکه خورا اوچت شخصیت او وګړه لري؛نو توصیف او ستاینه یې ناشونی چار دی. هغه مېرمن،چې په سپین لمنو معصومینو کې شمېرل کېږي او خدای یې پر عصمت او پاکلمنۍ ګواهي ورکړې ده.هغه مېرمن،چې ولایت یې او ورسره مینه، له دیني فرایضو ځنې ګڼل کېږي.او رسول الله یې په اړه ویلي دي : ((اروا مې ده او د جنت بوی ترې راځي.))
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها ته به یې د پلار مور ویله.د رسالت د پیل په هغو سختو ورځو شپو کې،چې د مکې خلکو به خورا رسول الله کړاوه او رسول الله به یې کاڼو او ډبرو ویشته او د آنحضرت مبارکه څېره او بدن به یې ورټپي کاوه؛نو یوازې د رسول الله د لور واړه واړه لاسونه ول،چې پر ټپونو پر موږولو به د رسول الله د دروونو درمل ول .رسول الله به چې کور ته راستون شو؛نو حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها به ترې لکه شمع،چې له پتنګه چورلي،چورلېده،رسول الله به یې بویاوه او ښکلاوه او د خپل پلار پر ټپي څېره او بدن به یې د مینې او نوازش لاسونه راکښل او له خپلې مور سره به یې د خپل پلار د ټپونو درملنه کول.
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها له خپل سره د رسالت ستر کړاو وزغمه او خپل پلار سره یې سنګر په سنګر دا درون پېټی پر خپلو اوږو وړه،چې خپل مقصد ته یې ورسوي او هغه تر هغه په کلار کېنناست،تر څو یې دا بار مقصد ته نه وي رسولی او هلې ځلې وکړې،تر څو د توحید غږ یې د عربستان ټولې ټاپووزمې ته ورساوه.
غوره ده، چې ستاینه یې د پاکلمنو امامانو له خولې واورو:
رسول الله وویل : (( په الهي حکم یو پرښته راته راغله او راته یې وویل،چې حسن او حسین د جنتي ځوانانو ښاغلي دي او فاطمه د جنتي مېرمنو اغلې ده)) (۱۲)
او همداراز آنحضرت صلی الله علیه و آله وسلم وویل : (( د نړۍ غوره مېرمنې څلور دي : مریم د عمران لور (د حضرت عیسی مور)،آسیه د فرعون مېرمن،خدیجه د خویلد لور او فاطمه د حضرت محمد لور)) (۱۳)
له حضرت امام صادق علیه السلام نه یې پوښتنه وکړه: آیا داچې رسول الله وویل : ((فاطمه د جنتي مېرمنو اغلې ده))،په دې معنا ده،چې د خپل وخت د مېرمنو اغلې ده؟
حضرت امام صادق علیه السلام ورته وویل : دا د مریم په باب ده او فاطمه له پیله تر پایه د ټولو جنتي مېرمنو اغلې ده.(۱۴)
د اهلسنتو په کتابونو کې راغلي دي،چې یوه ورځ حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها رنځوره وه،رسول یې پوښتنې ته ورغی او ورته یې وویل: لورې څنګه یې؟
آنحضرت (ص) ورته وویل :آیا خوښه نه یې،چې د نړۍ د مېرمنو اغلې وووسې.
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها وپوښتل: نو مریم بنت عمران –د حضرت عیسی مور- کوم مقام لري ؟
آنحضرت (ص) ورته وویل : هغه د خپلې زمانې د مېرمنو اغلې وه او د ټولو مېرمنو اغلې او پر خدای قسم! مېړه دې علي د دنیا او آخرت بادار دی.(۱۵)
او همداراز اهلسنتو رانقل کړي دي،چې رسول الله څو څو ځل خپلې لور ته وویل : (( خدای د فاطمې په غوسه،غوسه کېږي او په خوشحالۍ يې، خوشحالېږي))(۱۶)
او همداراز له رسول الله رانقل شوي دي،چې ویلي یې دي : ((د قیامت پر ورځ به منادي تر عرش لاندې غږ کړي،چې : ای محشریانو! سرونه ټيټ او سترګې پټې کړئ، چې حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها له صراط پله تېره شي او هغه بختوره مېرمن به تېره شي،حال داچې اویا زره جنتي حوریانو به ورسره وي)) (۱۷)
یوه ورځ رسول الله خپلې لور ته وویل : ((آیا پوهېږې،چې ولې فاطمه نومول شوې یې؟))
حضرت علي علیه السلام ورته وویل : ((ولې فاطمه نومول شوې ده؟))
رسول الله ورته وویل : ((ځکه خدای به هغه،زامن او ځوځات یې،د قیامت پر ورځ له اوره لرې کړي)) (۱۸)
فاطمه له فطم نه اخستل شوې،چې د بېلولو پر معنا ده.
اهلسنتو رانقل کړي،چې رسول الله ویلي دي : (( خدای مې د لور فاطمې، د هغې د زامنو او مینوالو او د اور ترمنځ واټن جوړ کړی دی؛نو ځکه فاطمه نومول شوې ده)) (۱۹)
یوه ورځ حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها،رسول الله ته ورغله. رسول الله،چې ولیده؛نو دفاطمې رنګ تښتېدلی و او د لوږې اغېزې په څېره کې له لرې لیدل کېدې.
رسول الله ورته وویل : لورې رانږدې شه!
فاطمه ورنږدې شوه او د رسول الله په مخ کې ودرېده.رسول الله پر فاطمې لاس واچاوه او خپلې ګوتې یې پرانستې او بیا یې وویل : ((خدایه ! ته د وږیو مړونکی او د کړانوونو لرې کوونکی یې، د محمد د لور د فاطمې دردونه لرې کړه)) (۲۰)
له حضرت امام صادق علیه نه پوښتنه وشوه : ((ولې خدای فاطمه، زهرا-؛یعنې ځلنده- نومولې ده؟))
امام ورته وویل : ((ځکه،چې کله د عبادت په محراب کې درېده؛نو رڼا به آسمانوالو ته ځلېده؛لکه څنګه چې د آسمان ستوري،ځمکمېښتو ته ځلېږي))(۲۱)
او همداراز روایت دی،چې کله به چې حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها لمانځه ته ولاړه وه او عبادت به یې کاوه او په دې وخت کې به چې د هغې مبارکې کوم ماشوم په زانګو کې په ژړا شو؛نو لیدل کېدل به چې زانګو په خپله زنګېږي،چې ماشوم غلی شي. (۲۲)
حضرت امام باقر علیه السلام وویل : ((حضرت رسول الله،حضرت سلمان فارسي په یوه کار پسې د فاطمې بي بي کور ته واستاوه. سلمان فارسي وايي، چې له کوره بهر د وره ترڅنګ ودرېدم او له کوره د فاطمې بي بي غږ راتله،چې په خونه کې د قرآن تلاوت یې کاوه او له خونې بهر مېچنه په خپله چورلي او غنم اوړه کوي .))(۲۳)
رسول الله نورې لوڼې هم درلودې او سره له دې چې پر خپله ټوله کورنۍ، خپلوانو او پر پردیو خورا مهربانه او خوشرفتاره و؛خو له دې ټولو سره سره،له حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها سره یې ځانګړې مینه درلوده.له حضرت فاطمة الزهرا سره د رسول الله اړیکه او مینه یوازې له ګرانې لور سره د پلار اړیکه او مینه نه ده؛بلکې د قیامت تر ورځې پورې د یوه امت په رهبرۍ او مشرۍ پورې اړه لري.
اوس د رسول الله له خولې د حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها یو لړ نور فضایل رانقلوو او د ژوند او معنویاتو زده کړه ترې کوو :
روایت شوي دي،چې کله به رسول الله کوم سفر ته تله؛نو تر ټولو روسته به یې له حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها سره خدای په اماني او مخه ښه کوله او له سفره به چې راستون شو؛نو تر هر چا د مخه به یې د حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها لیدو ته ورتله.
حضرت امام باقر او حضرت امام صادق علیهما السلام رانقل کړي دي : ((رسول الله به تر ویده کېدو د مخه فاطمة الزهرا ښکلولوله،د فاطمې پر سینه به یې سر ایښوولو او دعا به یې ورته کوله)) (۲۵)
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها وویل : (( چې کله دا آیت د خدای له لوري رانازل شو : پېغمبر ته د خپلو په شان غږ مه کوئ (۲۶)، هغه ته د رسول الله خطاب کوئ؛نو ما وېره درلوده،چې پلار ورته ووایم؛نو د رسول الله غږ به مې ورته کاوه؛نو دوه درې ځل راته رسول الله څه و نه ویل؛خو یوه ورځ یې رامخه کړه او راته یې وویل : ای فاطمې دا آیت ستا،ستا د کورنۍ او ځوځات په باب رانقل شوی نه دی،ته له ما ځنې یې او زه له تا ځنې یم،دا آیت د نورو په باب راغلی دی. ته راته پلار وایه،چې زړه مې پرې خوشحالېږي او خدای هم پرې خوشحالېږي.)) (۲۷)
ټولو شیعه او اهلسنتو علماوو له رسول الله رانقل کړي دي،چې : (( په رښتیا چې هغه مې ځیګر ټوټه،زړه او اروا ده،هر چا چې وکړوله،زه یې کړولی یم او هر چا چې خوشحاله کړه؛نو زه یې خوشحاله کړی یم.))
او همداراز آنحضرت(ص) وویل : ((لور مې فاطمه له پیله تر پایه د نړۍ د ټولو مېرمنو اغلې ده،هغه مې د ځیګر ټوټه،د سترګو رڼا، د زړه د بڼ مېوه او اروا مې ده؛ هغه یوه پرښته ده،چې د انسان په بڼه له ما رامنځ ته شوې ده،هغه چې کله دعبادت په محراب کې ودرېږي؛نو رڼا یې آسمانمېشتو ته ځلېږي.... او جلیل او عزیر خدای یې خپلو پرښتو ته وايي : ای زما پرښتو ! زما وینځه د فاطمه،زما د وینځو اغلې ته وګورئ،چې ما ته ولاړه ده او زما له وېرې یې ټول وجود لړزه ده او د زړه له کومې زما عبادت کوي.ګواه وسئ،چې د هغې لارویانو ته مې د دوزخ له اوره امان ورکړ...)) (۲۸)
= حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها ماشومتوب او ځواني = د حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها ټول ژوند د وحې تر وړانګو او د رسول الله تر سیوري لاندې تېر شو.ډېرې داسې ورځې به وې،چې مور ته به یې خبر راغی،چې رسول الله په پلاني ځای کې ټپي او په خپلو وینو ککړ دی؛نو هغه له خپلې مهربانې مور سره هغه ځای ته ورغلل،هلته به یې ځان پر خپل پلار وګوزار کړ او خپل کوچني لاسونه به یې د خپل پلار په مهربانو لاسونو کې ورکړل او کور ته به راستانه شول.
لا کوچنۍ ماشومه وه،چې له خپل موروپلار او نورو مسلمانانو سره د قریشو په وټيزه کلابندۍ کې یې په شعب ابیطالب کې د درېیو کالو لپاره په سختو او تنګو شرایطو کې ژوند وکړ.
د بعثت پر لسم کال یې خپله مور له لاسه ورکړه؛ هغه مور،چې د شعب ابیطالب سختیو،تنګسو او کړاوونو رنځوره او کمزورې کړې وه، کوچنۍ فاطمه بې موره شوه،بې موري ورته خورا سخته وه؛ خو دې چار کوچنۍ تر مهاله ډېره د رسول الله د روزنې او ښوونې په مهربانه غېږ کې کړه.
په اته کلنۍ کې،مدینې ته د رسول الله تر هجرت لږه موده روسته د رسول الله د کورنۍ له نورو مېرمنو سره له حضرت علي علیه السلام سره له مکې ووته او په لار کې خورا خطرونو ګاللو او څو ځل د دښمن له جنګیالیو او ورسره د حضرت علي علیه السلام تر مبارزې روسته،په قبا کلي له خپل پلار سره یوځای شوه او بیا له خپل پلار سره مدینه ته کډنه او مهاجره شوه،په مدینه کې د خپل پلار د ژوند په بېلابېلو پړاوونو، سختیو او کړاوونو کې له خپل پلار سره مل او یوځای وه.په احد جګړه کې چې کله مسلمانانو شا ته تګ وکړ او اړ شول،چې غرونو ته وتښتي؛نو چې کله حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها له دې چاره خبره شوه؛نو بې ځنډه یې ځان له مدینې بهر د رسول الله غونډ ته ورو ساوه او له حضرت علي سره یې د خپل پلار د ټپونو درملنه پیل کړه.
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها یوازې رسول الله نه وه روزلې؛بلکې پینځه کاله د خپلې مور حضرت خدیجه کبری په مهربانه غېږ کې هم تېر کړي ول .مور یې لومړۍ مېرمن وه،چې ایمان یې راووړ او رسول الله به تل د هغې په باب ویل : ((خدیجه ددې امت یو له خورا غوره مېرمنو ځنې ده. ))
حضرت ام المؤمنین عایشه وايي : رسول الله به تل خدیجه په نېکو یادوله،یوه ورځ مې غوسه راوپارېده او ورته مې وویل : ((ای رسول الله! خدیجه یوازې یوه بوډۍ وه،خدای ترهغې غوره درکړې ده.))
رسول الله راته غوسه شو او راته یې وویل : ((پر خدای قسم ! خدای تر هغې غوره راکړې نه ده،خدیجې هغه مهال ایمان راووړ،چې نور ټول کافر ول،هغه مهال یې تصدیق او رښتین وګڼلم،چې نورو ټولو دروغجن ګڼلم او هغه مهال یې خپله ټوله شتمني وړیا راکړه،چې نورو بې برخې کړی وم،خدای مې ځوځات په هغې ایښی دی ....)) (۲۹)
او د رسول الله داخبره د اسلام په تاریخ کې له یوه ستر حقیقته پرده اوچتوي او هغه داچې د حضرت خدیجې شتمنۍ او د حضرت علي تورې او جهاد در اسلام په خپراوي کې مهمه او ستره ونډه درلوده.
او فاطمه د داسې یوې مور او مېرمن یادګار و،د بعثت پر لسم کال حضرت خدیجه وفات شوه او فاطمة الزهرا د مور له مینې بې برخې شوه او تردې روسته یوازې کوچنۍ فاطمه وه،چې په کورنۍ او د رسول الله په زړه کې د خدیجه ځای ډکاوه.
پر هماغه کال رسول الله خپل ستر او کلک ملاتړی،خپل تره؛ابوطالب هم له لاسه ورکړ،ابوطالب د رسول الله له خورا صمیمي یارانو ځنې و او داچې د قریشو مشر او د مکې ستر شخصیت و؛نو له د هغه نفوذ په پار،چې په مکیانو کې یې درلود،د رسول الله لپاره یو ستر ملاتړ و او تر څو چې هغه ژوندی و؛نو قریشو ان رسول الله ته پورته هم کتلی نشول.
د ابوطالب،چې څومره له لاسه کېدل،د رسول الله خدمت اوملاتړ یې وکړ او ان ددې لپاره چې وکوالی شي،چې د قریشو د شومو نقشو او دسیسو پر وړاندې د رسول الله لپاره ډال شي؛نو خپل ایمان یې پټ وساته او تقیه یې وکړه او داسې یې څرګندوله،چې د خپلوۍ له کبله له رسول الله ملاتړ کوي .دا تدبیر ددې لامل شو،چې قریش هغه خپل وګڼي او د ابوطالب له وېرې او درناوي په پار یې رسول الله ته هم څه نشو ویلای.
د اسلام په داسې ستونزمنو شرایطو کې فاطمة الزهرا راغټه شوه .له اسلام او قرآن سره مل وه،د وحې او نبوت هوا یې تنفس کړه او ژوند یې د رسول الله له ژوند سره نښلېدلی و او ترې نه بېلېده.ان تر واده او مور کېدو روسته د رسول الله دېوال په دېوال ګاونډۍ وه او رسول الله تر بل هر ځایه ډېر له حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها کره تګ راتګ کاوه.رسول الله به هر سهار،جومات ته تر تګ دمخه د فاطمې لیدو ته تله او هغه له رسول الله سره د ژوند تر روستیو شېبو وه او سر ته یې ناسته وه او رسول الله خپلې لور ته تسل او ډاډ ورکاوه،چې ته تر ټولو ړومبۍ یې،چې له ماسره به یوځای شې.
= آسماني واده = د هجرت پر دویم کال،رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم،فاطمة الزهرا، حضرت علي علیه ته ورواده کړه .په رښتیا،چې دواړه ددې نښلون وړ او یو د بل انډول ول؛ځکه د نبوي کورنۍ د امامانو د وینا له مخې: بې له علي علیه السلام بل چا د فاطمة الزهرا د مېړه کېدو وړتیا نه درلوده.
ددې واده له ځانګړنو ځنې،چې د هغو دوو بختورو د مقام او منزلت څرګندونکی دی،دادي،چې تر دې واده د مخه د قریشو سترو شخصیتونو او د رسول الله نورو اصحابو؛لکه دحضرت عمر او حضرت ابوبکر پر حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها د واده لپاره مرکې کړې وې؛خو رسول الله ورسره منلې نه وه. او چې کله حضرت علي علیه السلام پرې مرکه وکړه؛نو ورسره یې ومنله او ورته یې وویل : ((ستا تر راتګ د مخه یوه پرښته راغله او راته یې وویل ،چې خدای حکم درکړی،چې فاطمه ،علي ته ورواده کړه .))(۳۰)
بیا یې امیرالمؤمنین علي نه پوښتنه وکړه : د واده لپاره څه لرې؟
حضرت علي وویل :بې له یوې زره،تورې او اوښ،چې اوبه پرې راباسي بل هېڅ نه لرم.
رسول الله ورته وویل،چې زره دې وپلورله. او د هغه زره په پیسو،چې ۵۰۰ درهمه کېدل،د حضرت فاطمة الزهرا لپاره یې پرې خورا ساده جهیز او د کور سامان و پېره.ولیمه یې پرې ورکړه او په خورا خوشحالۍ یې حضرت فاطمة الزهرا د حضرت علي علیه السلام کور ته بوتله.
ددې آسماني واده هر ګوټ د رسول الله او اهلبیتو د لارویانو لپاره، د نبوت او امامت کورنۍ لپاره د خدای د ځانګړې پېروینو او تاییدانو څرګندوی دی. له هاغومره ساده سره سره،د واده په باب د اسلام د ښوونو نورانیت او روحانیت څرګندوي.
اوس به یې یو څو عبرتي اړخونو او پېښو ته اشاره وکړو :
چې کله حضرت علي علیه السلام،د فاطمې پر مرکې رسول الله ته ورغی؛نو آنحضرت (ص) ورته وویل : تر تا مخکې نورو هم پر فاطمې مرکې کړې وې،د هر یوه په باب به مې چې له فاطمې سره سلامشوره کوله؛نو په څېره کې به یې نالېوالیتا لیدل کېده؛نو کېنه چې د پخوا په څېر مشروه ورسره وکړم.
بیا رسول الله، حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها ته ورغی او د حضرت علي علیه السلام د مرکې خبره یې ورسره راواچوله.فاطمه چوپ شوه؛خو مخ یې وانړوه.رسول الله مبارک پاڅېد او و یې ویل : الله اکبر! چوپتیا یې د خوښۍ نښه ده .(۳۱)
له حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها سره د حضرت علي علیه السلام د واده مهریه یوه زره وه،چې وپلورل شوه او لاندې سامان پرې واخستل شو :
یو کمیس
یو غټ پړونی
یو تور خیبري جانپاک
یو بڼل شوی کټ
دوه توشکه،چې یو د ګډ له وړۍ او بل د کجور په پاڼو جوړ شوی و
څلور بالښتونه
یوه پشمینه پرده
یو پوزکی
یو څرمنیز خیږ
یو خیږ د اوبو راوړلو لپاره
د شودو لپاره یوه خاورینه کاسه
یوه لوټه
یوه شنه سبو
حضرت علي علیه السلام هم د نوي ګډ ژوند د پیلولو لپاره د ځوانې ناوې لپاره یو خونه چمتو کړه او لاندې وسایل یې واخستل :
یو اوږد لرګی،چې د دوو دېوالونو ترمنځ واچول شي،چې جامې پرې وځړول شي.
د ګډ یو پوټکی او یو بالښت،چې د کجورو له پاڼو ډک شوی و.
او په کور کې نرمه شږه هم هواره کړه.
رسول الله چې خپله لور،حضرت علي علیه السلام ته ورواده کړه؛نو د قریشو یو لړ مشران،رسول الله ته ورغلل او ورته یې وویل : ولې دې لور له لږ مهر سره علي ته ورواده کړه ؟
آنحضرت (ص) وویل : ما هغه علي ته نه ورواده کړې؛بلکې پر هغه شپه چې معراج بوتلل شوم؛نو دوی دواړه یې سره واده کړل او در او جواهر يې خپاره کړل. (۳۲)
حضرت علي علیه السلام،چې پر حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها مرکه وکړه؛نو ورځې روسته رسول الله یو مجلس جوړ کړ او مهاجر او انصار یې راوبلل او د واده په باب یې خطبه وویله او بیا یې وویل : خدای راته حکم راکړی،چې فاطمه ،علي بن ابیطالب ته ورواده کړم؛نو ګواه وسئ،چې هغه مې په څلور سوه مثقاله نقره علي ته ورواده کړه.
بیا رسول الله د کجورو یو ډک پتنوس راوست او په مېلمو یې وویشه او په دې وخت حضرت علي هم راننووت او رسول الله ورته وویل : خدای دې ستاسې یو ځای کېدل سره ونښلوي او بختور شئ،مبارک مو دې شي او خدای دې پاک اولاد درکړي. (۳۳)
د حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها مهریه بیا د مسلمانو مېرمنو لپاره یو سنت شو او تر حضرت علي روسته امامان هم پر همدې سنت پاتې شول او په همدومره مهریه به یې واده کاوه،ان هغه مهال،چې عباسي خلیفه مامون خپله لور،ام الفضل،حضرت امام جواد علیه السلام ته ورواده وکړه؛نو د واده په محفل کې امام جواد د واده مهریه تر ۵۰۰ درهمو ډېر نه کړ.
بله ورځ رسول الله یوه مېلمستیا وکړه.حضرت علي علیه السلام وايي : د خدای استازي راته وویل : اي علي! کورنۍ ته دې ښه خواړه چمتو کړه او بیا یې راته یې وویل : غوښه او ډوډۍ په کور کې شته او ته کوچ او کجورې چمتو کړه او ما کوچ او کجورې وپېرلې،بیا رسول الله خپل لستوڼي بډ وهل او کجورې یې په کوچو کې ورواچولې او ګډې یې کړې او بیا یې یو څربه ګډ راوست او حلال یې کړ او خواړه چمتو شول.ډېره ډوډۍ هم پخه شوه او بیا یې راته وویل ،چې اوس دې مېلمانه راوغواړه.
زه جومات ته ولاړم او جومات له اصحابو او مسلمانانو نه ډک و.زه خېجله شوم له دې چې یوازې یو لړ ځانګړیو وګړیو ته مې بلنه ورکړم؛ هلته پر یوه جیګ ځای ودرېدم او و مې ویل :د فاطمې مېلمستیا ومنئ.خلک ډلې ډلې راغلل او زه د خلکو ډېروالي او د خوړ لږوالي وراخطا کړی وم؛نو چې کله مې رسول الله له دې حالته خبر شو؛نو راته یې وویل :اوس به له خدایه برکت وغواړم .ټولو خلکو وخوړل،وڅښل او ما ته یې د برکت غوښتنه وکړه او یو یو ولاړ،حال داچې څلور زره تنه ول او خواړه هم لږ نه شول،بیا حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم پتنوسونه راوغوښتل او هغه یې له خوړو ډک کړل او له خپلو مېرمنو کره یې واستول او یو پتنوس یې ډک او راته یې وویل : دا هم د فاطمې او د هغه د مېړه.(۳۴)
یوه ورځ د خدای استازي خپلې لور ته وویل : ((...... ای فاطمې! او یو ځل بیا خدای ځمکوالو ته وکتل او په هغوی کې یې ستا مېړه وټاکه او حکم راته وکړ،چې تا هغه ته ورواده کړم،آیا نه پوهېږې،چې خدای ستا د درناوي لپاره،هغه چا ته ورواده کړې،چې تر ټولو مخکې یې اسلام راووړ او حلم او صبر یې تر ټولو ډېر دی او پوهه یې تر ټولو ډېره ده....))(۳۵)
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها درې ماشومانو وزيږول،چې درې زامن؛ د حسن،حسین او محسن (چې تر زوکړې مخکې ترې وغورځول شو) په نامو او دوه لوڼې د زینب او ام کلثوم په نامو.
= د حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها =
= سیرت او اخلاق = حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها  په څېره،کړنو او وینا کې رسول الله ته خورا ورته وه. د خپل پلار په شان یې د خدای عبادت خوښ و، ډېری به روژه او ډېری به داسې راپېښېدل،چې ټول شپه به یې په عبادت سهار شوه او په خپل لمانځه کې به یې ګاونډیانو او ټولو مسلمانانو ته دعا کوله. حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها دومره د خدای په عبادت کې ډوبه شوې وه،چې د ډېر عبادت له امله یې د څېرې رنګ اوختی و،تر سترګو لاندې حلقې جوړې شوې وې،په تندي یې د سجدې د ځای ټاپې جوړې شوې وې او پښې یې پړسېدلی وې. حسن بصري په دې باب وايي : ((په دې امت کې تر فاطمې هومره څوک متقي نه ده، هغه به دومره لمانځه ته درېده،چې پښې به یې وپړسېدې.))
حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام روایتوي،چې : (( خپله مور حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها سره د جمعې پر شپه د عبادت په محراب کې ولیده،چې تر سبا پورې پر عبادت بوخته ده او رکوع ګانې او سجدې کوي،اورېدل مې د مؤمنانو ښځو او نارینه وو لپاره یې  خورا دعاوې کولې؛ خو د ځان لپاره یې دعا نه کوله. سهار مې ترې پوښتنه وکړه : ولې یوازې د نورو لپاره دعاوې کوې او د ځان لپاره دعاوې نه کوې؟))
راته یې وویل: ((زویه! لومړی ګاونډی او بیا خپل ځان .)) (۳۸)
***
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها د خپل پلار په څېر د زهد او تقوا بېلګه وه،د خدای نامه او یاد به چې وشو؛نو پر بدن به لړزه ولګېده او له مبارکو سترګو به یې اوښکې راجاري شوې. د خدای له وېرې به یې دومره ژړل،چې نورو به ددې ژړغوني حالت د لیدو وس نه درلود.
یوه ورځ د خدای له لوري دا آیت پر رسول الله رانازل شول : ()(۳۹)
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها خپل پلار ته ورغله،سلام یې وکړ او ورته یې وویل : پلارجانه ! سلمان مې جامو ته حیران دی،حال داچې قسم پر هغه خدای چې ته یې په حقه استازی یې،پینځه کاله دي،چې زه او علي د ژوند له وزلیو څه نه لرو،یوازې د ګډ یو پوټکی لرو،چې د ورځې پرې خپلو اوښانو ته واښه اچوو او د شپې په خپله پرې ویده کېږو. بالښت مو هم د کجورو له پاڼو ډک دی.
رسول الله،سلمان ته مخ کړ او ورته یې وویل : ای سلمانه ! زما لور فاطمه د خدای پر لور له مخکښانو ځنې ده.
بیا حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها،د خدای استازي ته وویل : ځار مو شم،څه وژړولئ؟
رسول الله هم هغه آیت ورته ولورست،چې د خدای له لوري ورته راغلی و او حضرت فاطمة الزهرا هم چې کله دا آیت واورېد؛نو په ژړا شوه او د خدای له وېرې پر ځمکه راولوېده او په وار وار یې ویل : افسو د هغه پر حال،چې  د دوزخ اور ته وروغورځېږي ....... (۴۱)
حضرت امام صادق علیه السلام وویل : یوه ورځ د خدای استازي خپله لور ولیده،چې ځېږې جامې یې پر تن دي او په مېچنه اوړه کوي او په هماغه حال کې خپل ماشوم ته تی هم ورکوي. د رسول الله په سترګو کې اوښکې راټولې شوې او ویې ویل : ((د دنیا تراخه د آخرت د خوږو د سریزې په توګه وزغمه))
د رسول الله لور ځواب ورکړ : ای د خدای استازیه ! له خدایه د نعمتونو په پار یې مننه کوم.
په دې وخت کې خدای آیت راولېږه،چې : ()۴۲ او ۴۳]
حضرت امیرالمؤمنین علي علیه السلام او حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها کارونه یو له بل ویشلي ول؛له کوره بهر چارې به حضرت علي تر سره کولې او د کور دنننه چارې به حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها سمبالولې. حضرت امام صادق علیه السلام وايي : ((.... علي علیه السلام به اوبه او خس راوړل او حضرت فاطمې به په مېچنه اوړه کول،اغږل به یې او ډوډۍ به یې ترې پخوله او جامې به یې ګنډلې. هغه بختوره مېرمن خورا ښکلې وه او اننګي یې له خورا ښکلا د ګل په څېر ول، د خدای درود دې پر هغې،پلار یې،مېړه یې او زامنو وي.)) (۴۴)
یوه ورځ د خدای استازی له خپل زوم کره ولاړ،هغه یې ولید،چې له حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها سره یو ځای په مېچنه اوړه کوي او دواړه ښه پوره ستړي ښکارېدل.رسول الله ورته وویل : کوم یو مو ډېر ستړی دی ؟
حضرت علي ورته وویل : ای رسول الله! فاطمه ډېره ستړې ده.
رسول الله د خپلې لور لوري ته ورغی او  ورته یې وویل : لورې پاڅه!
د رسول الله لور پاڅېده او د خدای استازی د هغې پر ځای مېچنې ته کېناست او په اوړو کولو کې یې له حضرت علي سره مرسته وکړه.(۴۶)
حضرت امام باقر علیه السلام وویل : حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها له خپل مېړه سره ژمنه وکړه،چې د کور کارونه،د اوړو اغږل او ډوډۍ او د کور جارو کول به هغه ترسره کوي او حضرت علي هم ژمن شو،چې له کوره بهر چارې؛لکه اوبه راوړل او خس راوړل به ترسره کوي او خواړه به چمتو کوي.
یوه ورځ حضرت علي خپله مېرمن وپوښتله : که په کور کې کوم خواړه وي؛نو را یې وړه.
حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها ورته وویل : قسم پر هغه خدای چې ستا حق یې ستر کړی،له درېیو ورځو را پدېخوا په کور کې هېڅ خواړه نه لرو.
حضرت علي ورته وویل : نو ولې دې ما ته نه ول ویلي ؟
فاطمې بي بي :رسول الله له دې منع کړې یم،چې له تا څه وغواړم او راته یې ویلي دي : ته دې له تره زویه څه مه غواړه،که په خپله یې څه راوړل، وا یې خله؛ګنې نو ته څه ترې مه اخله. (۴۷)
د خدای زمری؛حضرت علي وايي :  پر خدای قسم،له فاطمې سره په ګډ ژوند کې مې هېڅکله هم غوسه او خپه نه کړه او نه مې کوم کار ته اړ کړه او هغې هم زه هېڅکله خپه او غوسه نه کړم او له ما یې سرغړونه و نه کړه او هر کله به مې ور ولیدل؛نو غمونه او ستړیاوې به پای ته ورسېدې.(۴۸)
حضرت امام موسی کاظم علیه السلام وايي : یو ړوند سړي اجازه وغوښته،چې د فاطمې بي بي کور ته ورننوځي؛نو فاطمې بي بي ترې ځان پرده کړ،رسول الله یې خپلې لور ته وویل : ولې دې ځان ترې پرده کړ،حال داچې هغه خو ړوند کړ او تا نشي لیدای ؟
ځواب یې ورکړ:که ما نه ویني،زه خو یې وینم او د هغه پوزه خو سمه ده او زما عطر بوی کولای شي.
حضرت ام المؤمنین عایشه بي بي هم وايي :تر فاطمې بله رښتینه و نه لیده؛خو د هغه پلار،د خدای استازی .(۵۰)
هغه مهال یې چې حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها وپوښتله،چې د ښځې لپاره غوره چارکوم یو دی؛نو په ځواب کې یې وویل : د ښځې لپاره غوره چار دادی،چې نارینه یې و نه ویني او هغه هم نارینه و نه ویني.
پر ښځو تاوتريخوالی
د ښځو په وړاندې تاوتريخوالی (VAW) چې د جنسيت پر بنسټ تاوتريخوالی او د جنس او جنسيت پر بنسټ د تاوتریخوالي (SGBV) په نوم هم پېژندل کېږې، له تاوتریخوالي ډک هغه کارونه دي چې په بنسټيز ډول يا په ځانګړي ډول د ښځو يا انجونو په وړاندې تر سره شوي وي. عموماً دا ډول تاوتريخوالی د کرکې جرم بلل کېږي، د ښځو او انجونو پر ضد په ځانګړي ډول له دې امله تر سره شوي وي چې دوی ښځمنې دي او شونې ده چې دا تاوتريخوالی په ګڼو بڼو سره وي.
حضرت فاطمة الزهرا- د رسول الله لور
رسول الله وپوښتل شو :ښځه کله خپل پالونکي تر خورا نږدې ده؛ حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها یې په ځواب کې وویل : ښځه هغه مهال خپل خدای ته نږدې ده،چې په خپل کور کې وي.
رسول الله،چې د فاطمې ځواب واورېد؛ نو و یې ویل : فاطمه مې د ځیګر ټوټه ټوټه ده. (۵۱)
البته دا خو څرګنده خبره ده،چې له کوره د ښځې بهر راوتل که د کوم حرم چار لپاره نه وي؛نو حرمت نه لري او که اړتیا وي؛نو باید راووځي او له پورته روایتونو مراد له کور د ښځې نا اړین راوتل او له نامحرمو نارینه وو سره مخامخېدل دي.
پر ښځو تاوتريخوالی
VAW يو اوږد تاریخ لري، د دا ډول تاوتريخوالي پېښې او سختوالی د وخت په تېرېدو او آن نن د ټولنو په توپير سره بدلون مومي. دا ډول تاوتريخوالی ډېر ځله د ښځو د د ايلولو يوه طريقه ده، که دا په عمومي توګه په ټولنه کې وي او که په شخصي اړيکو کې وي. شونې ده چې دا ډول تاوتريخوالی په تر سره کوونکي کې د کوم استحقاق، لوړوالي، له ښځو څخه د کرکې يا دې ته د ورته چلند زېږنده وي او يا هم مرتکب له تاوتريخوالي ډک طبيعيت لري، په ځانګړي ډول د ښځو په وړاندې.
حضرت فاطمة الزهرا- د رسول الله لور
حضرت سلمان فارسي وايي : حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها مېچنې ته ناسته وه او او په مېچنه یې وړه کول او د مېچنې لاسکی ددې امله په وینو ککړ و،چې د فاطمة الزهرا لاس ډېرې مېچنې کولو تڼاکې کړی و او امام حسین علیه السلام هم،چې هغه مهال کوچنی و،په کور  کې له لوږې ژړل؛نو ورته مې وویل : ای د خدای د استازي لورې ! په ډېره مېچنه مو خپل لاس ټپي کړی، حال داچې خادمه مو فضه هم په کور کې شته،چې کارونه مو وکړي.
راته یې وویل : د خدای استازي راته حکم کړی دی،چې د کور کارونه به یوه ورځ ته کوې او یوه ورځ فضه او د هغې د کار وار پرون و او نن زما وار دی ..... (۵۲)
پر ښځو تاوتريخوالی
د ښځو په وړاندې د تاوتريخوالي د مخنيوي په اړوند د ملګرو ملتونو په اعلاميه کې راغلي، «د ښځو په وړاندې تاوتريخوالی د ښځو او نارينه وو تر منځ د ځواک د تاریخي نابرابرو اړيکو څرګندونکی دی» او «د ښځو په وړاندې تاوتريخوالی يو له سختو ټولنيزو وسايلو څخه دی، د کوم په مټ چې ښځې د نارينه په پرتله يو تابع حيثيت غوره کولو ته اړ کېږي».
حضرت فاطمة الزهرا- د رسول الله لور
باید پام مو وي،چې حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها؛لکه څنګه چې په خپله په یوه روایت کې وايي،له حضرت علي سره د ژوند په  لومړیو کلونو کې په خورا تنګسه کې ژوند کاوه؛خو له هغه مهاله،چې د خدای استازي فدک وروباښه؛نو ژوند یې ښه شوی و. همداراز روایت شوی دی،چې د خدای استازي خپلې لور ته د فضه په نامه وینځه هم وربښلې وه؛نو پام مو وي،چې که په ځینو روایتونو کې د اهلبیتو تنګلاسي ښيي او په ځینو کې د وینځو خاوندان دي؛نو دا یې د ژوند بېلابېل پړاوونه او وختونه دي.
پر ښځو تاوتريخوالی
د ملګرو ملتونو عمومي منشي کوفي عنان د ۲۰۰۶ز کال په يو راپور کې چې د ښځو لپاره د ملګرو ملتونو وجهي صندوق (UNIFEM) په ويبپاڼه کې خپور شو، اعلان کړه چې: "د ښځو او نجونو په وړاندې تاوتریخوالی د وبا په څېر خپره ستونزه ده. په ټوله نړۍ کې په درې ښځو کې لږ تر لږه يوه مېرمن وهل شوې، جنسي اړيکې ته اړ شوې يا په خپل ژوند کې په بل ډول ځورول شوې، په داسې حال کې چې ځورونکی هم هغه پېژني."
حضرت فاطمة الزهرا- د رسول الله لور
حضرت امام باقر علیه السلام وايي : حضرت رسول الله به چې کله کوم سفر ته تله؛نو فاطمه به روستۍ وه،چې خدای په اماني به یې ورسره کوله او چې کله به راستون شو؛ نو لومړی به یې له فاطمې بي بي سره کتل. (۵۳)
پر ښځو تاوتريخوالی
پېژندنه
يو شمېر هغه نړيوال سندونه ډېرو هستو پلي کړي دي چې موخه يې د ښځو په وړاندې او کورني تاوتریخوالي له منځه وړل دي. په عمومي توګه دا اسناد هغه مهال پيل شول، کله چې د تاوتریخوالي د تعريف په اړه او د داسې کارونو سره د مبارزې  په هکله پوښتنه پیدا شوه. د اروپايي شورا د استانبول کنوانسیون (د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي او کورني تاوتریخوالي د مخنیوي او مبارزې په اړوند د اروپايي شورا کنوانسيون) د ښځو په وړاندې تاوتریخوالی په دې ډول تشریح کړی چې دا «د بشري حقوقو څخه سرغړونه او د ښځو په وړاندې توپيري چلند دی» او د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي تعريف يې په دې ډول کړی چې «د جنسیت پر بنسټ ټول هغه کارونه چې پايله يې، يا اټکلي پايله يې د ښځو بدني، جنسي، رواني يا اقتصادي زيان يا د ښځو کړاو وي، د دا ډول کارونو ګواښ، په زور يا خپلسري ډول له ازادۍ څخه بې برخې کول هم په دې کې شامل دي، برابره ده، که دا چارې په شخصي ژوند يا په عام ځای کې تر سره شوي».
حضرت فاطمة الزهرا- د رسول الله لور
یوه ورځ رسول الله د خپلې لور کور ته ولاړ او ور یې وواهه. حضرت فاطمة الزهرا سلام الله علیها ورته ور پرانست.رسول الله ورننووت او شاوخوا ته یې وکتل او داچې د ماشومانو شور  یې وا نه ورېد او و یې نه لیدل؛ نو په حیرانتیا یې وویل : زامن مې –حسن او حسین – چېرته دي؟
فاطمة الزهرا ځواب ورکړ :نن سهار له خپل پلار علي سره بهر وتلي دي. او چې کله یې رسول الله د لامل پوښتنه وکړه؛نو فاطمې بي بي ورته وویل: موږ بېګا د خوړو لپاره خواړه نه درلودل او ماشومان لوږې راخستي ول، ژړل یې او خواړه یې غوښتل؛نو بېګا مو په یوه طریقه ویده کړل؛ خو سهار،چې علي راپاڅېد؛نو د خوړو چمتو کولو لپاره،چې له کوره بهر وته؛نو حسن او حسین یې هم له ځان سره بوتلل،چې بره به بوخت شي اوخواړه به ترې هېر شي او بې تابي و نه کړي او که په کور کې پاتې شوي ول؛ ژړل به یې او بیا به ما هم چوپ کولای نه شول.
پر ښځو تاوتريخوالی
پېژندنه
د ملګرو متلونو د عمومي اسامبلۍ د ۱۹۷۹ز کال د ښځو په وړاندې د هر ډول توپيري چلند له  منځه وړلو کنوانسيون (CEDAW) د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي د مخنيوي سپارښتنې کوي او د ويانا اعلاميه او عمل پروګرام د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي يادونه کوي. خو د ښځو په وړاندې د تاوتريخوالي د پای ته رسولو په اړوند د ملګرو ملتونو د عمومي مجلس د ۱۹۹۳ز کال پرېکړه ليک لومړی سند و چې په څرګند ډول يې د ښځو په وړاندې تاوتريخوالی تعريف او په دې موضوع يې رڼا واچوله. د ښځو په وړاندې د تاوتريخوالي نور تعريفونه د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي د مخنیوي، سزا او له منځه وړلو په اړوند د ۱۹۹۴ز په بين امريکايي کانوانسيون او د ۲۰۰۳ز کال د «ماپوټو پروټوکول» کې ځای پر ځای کړای شوي دي
حضرت فاطمة الزهرا- د رسول الله لور
رسول الله خورا غمجن شو او له ډېره غمه یې غږ ټپ شو او د علي او حسن او حسین د پیدا کولو لپاره بهر ووت او په کوڅه کې یې چم ګاونډه د هغوی پوښتنه وکړه؛خو چې په ښار کې دنننه یې و نه موندل؛نو له مدینې بهر ورپسې ووت،چې له ښاره بهر یې ولټوي.
پر ښځو تاوتريخوالی
پېژندنه
سربېره پر دې، د جنسيت پر بنسټ تاوتريخوالی «ټولو کارونو يا د اعمالو ګواښ ته اشاره کوي، د کوم موخه چې ښځو ته د بدني، جنسي يا رواني زیان اړول وي، يا له دې کبله ورڅخه ښځې اغېزمنې کېږي چې دوی ښځې دي يا په نامتناسب ډول ښځې اغېزمنې کوي».کله کله د جنسيت پر بنسټ تاوتریخوالی د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي د اصطلاح پر ځای هم کارول کېږي او د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي اړوند په ځينو ليکنو کې دا مفاهيم له دې کبله  تکراريږي چې دوی باور لري د دې تاوتريخوالي اصلي مرتکبين (تر سره کوونکي) نارينه نه د. د دې تر څنګ، د ښځو په وړاندې د تاوتريخوالي د خاتمې په اړوند د ۱۹۹۳ز کال اعلاميه کې د تاوتریخوالي شوی تعريف هم د دې اند ملاتړ کوي، کله چې د «تاوتريخوالي» ټکی او د «جنسيت پر بنسټ» ټکي سره يو ځای وکارول شي؛ نو د تاوتريخوالي جرړې د ښځو او سړيو تر منځ تر نابرابرۍ پورې رسېږي.
حضرت فاطمة الزهرا- د رسول الله لور
تر څو ساعته پلټنې روسته،رسول الله هغوی له ښاره بهر په یوه پټي کې وموندل.هلته حضرت علي په بوکه له څاه اوبه راایستې او پټی یې پرې اوبه کاوه.حسن او حسین هم په یوه ګوټ کې ناست ول او له اوبو سره یې لوبې کولې او شاوخوا ته یې د کجورو زڼي پراته ول.
رسول الله له خپل زوم سره روغبړ وکړ او و یې پوښت:دلته څه کوې؟