cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
په شمالي کوریا کې بشري حقونه
د کوریا دخلکو په دیموکراتیک جمهوریت کې د بشري حقونو په اړه د تحقیق کمیسیون
د۲۰۱۴ زکال د فبروري په۱۷ کې، پینل خپلې موندنې په ۴۰۰ مخیز راپور کې خپرې کړې. کمیسیون د شمالي کوریا حکومت تورن کړ چې په سیستماتیکه، پراخه او لویه بڼه د بشري حقونو په سرغړونو کې دخیل دی. د پینل رییس مایکل کربي ځینې کړنې د نازیانو له خوا ترسره شوي عمل سره ورته بیان کړې. "په ډېری مواردو کې، د کمیسیون له خوا موندل شوي د بشري حقونو سرغړونې د انسانیت پروړاندې جرمونه تشکیلوي. دا یوازې د دولت حدود نه دي؛ دا د سیاسي سیسټم لازمي برخې دي چې د هغو موخو څخه لرې تللي چې دوی یې د تاسیس ادعا کوي. د دې سرغړونو شدت، پیمانه او طبیعت یو داسې دولت څرګند کړ چې په معاصره نړۍ کې بل هېڅ دولت په دې شان نشته."په شمالي کوریا کې د بشري حقونو د کمیټې ګډې مشرې روبرټا کوهن وویل چې اوس په نړیوالې ټولنې پورې اړه لري چې د ځورول شوو کسانو د ساتنې لپاره اقدام وکړي او عاملین یې عدالت ته راکش کړي. د کوریا دولت یا DPRK دغه موندنې رد کړې. په یوه بیان کې دوی وویل چې کمېسیون "د اروپایي ټولنې او جاپان له خوا د متحده ایالاتو د دښمنۍ پالیسۍ سره په ملګرتیا د بشري حقونو د سیاسي کولو محصول ؤ." د ۲۰۱۴ز کال د نومبر په ۱۸، ملګرو ملتونو د یوه پرېکړه لیک په ګټه رایه ورکړه چې شمالي کوریا د بشر ضد جرمونو لپاره د جرمونو نړیوالې محکمې ته راجع کړي.
د DPRK دریځ
کیم ایل سونګ وویل چې د ډیموکراسۍ مفهوم "دښمنو عناصرو ته چې د سوسیالیزم مخالفت کوي یا ناپاک عناصر چې د خلکو د ګټو خلاف عمل کوي، آزادي او حقوق نه شي ورکولی."
د شمالي کوریا حکومت ادعا کوي چې د DPRK اساسي قانون د دې خلکو بشري حقونو ضمانت کوي، او دا تضمینونه د دې په قوانینو او مقرراتو کې په بشپړ ډول توضیح شوي. دوی ادعا کوي چې د بشري حقونو دا تضمینونه او قوانین په ټول هېواد کې او هر فرد ته په درناوي سره په کلکه پلي کېږي.
سینټ پیټرزبورګ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;"
تاریخ
دا ښار په 1703 کې د لوی پیټر تر نظارت لاندې جوړ شو او له هغه وخته تر 1918 پورې دا د روسیې پلازمینه وه. دا د یو څه مودې لپاره پیټروګراد بلل کیده. د زارانو د واکمنۍ له نسکورېدو وروسته د لینن په نوم ونومول شو او په دغه هېواد کې د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته بېرته په خپل پخواني نوم ونومول شو دا ښار د قاجار په دوره کې په فارسي کې د سن پطرزبورغ په نوم یاد شوی او لیکل شوی.
د 1917 د روسیې د انقلاب د صحنې په توګه او د دویمې نړیوالې جګړې په جریان کې د آلمان په وړاندې د سختې دفاع اډې، دا ښار د روسیې په تاریخ کې مهم ځای او مهم رول لري. د دویمې نړیوالې جګړې په جریان کې، دا ښار د میاشتو لپاره محاصره و او هیڅکله د اشغالګرو لخوا ونیول شو. سینټ پیټرزبورګ د روسیې کلتوري پلازمینه بلل کیږي.
دا ښار چې د دوو پېړیو لپاره د روسیې پلازمېنه وه، د ۱۹۱۴ او ۱۹۲۴ کلونو ترمنځ د پیتروګراد په نوم یادېده او د شوروي اتحاد د واکمنۍ پر مهال (له ۱۹۲۴ تر ۱۹۹۱ پورې) ۶۷ کاله د لیننګراد په نوم یادېده.
جغرافيه
سینټ پیټرزبورګ د بالتیک بحیرې کې د فنلینډ خلیج ختیځ ته د نیوا سیند په څنډه کې موقعیت لري. په دې ښار کې ژمی اوږد دی او د بادونو سره یوځای کیږي چې د نیوا سیند له لوري تیریږي. اوړی هم معتدل دی او د جون په 22 تر ټولو اوږده ورځ تجربه کوي. په دې نیټه د ورځې اوږدوالی 18 ساعته او 50 دقیقې دي او برعکس د ژمي تر ټولو لنډه ورځ د دسمبر په 22 نیټه 5 ساعته او 51 دقیقې ده. د سپینې شپې په نوم پیژندل شوې پیښه د دې ښار د دوبي په اوږدو ورځو کې پیښیږي.
ځمکلار
سینټ پیټرزبورګ میټرو په 1955 کې تاسیس شوی او اوس مهال 5 لینونه او 69 تمځايونه لري.
د نوم بدلون
په 1914 کې، د دې ښار نوم د سینټ Петрогра́д څخه "پیټروګراد" ته بدل شو    )، په 1924 کې "لینینګراد" ته ( Ленингра́д     ) او بیا په 1991 کې سینټ پیټرزبورګ ته بدل شو. د 1713-1728 او 1732-1918 ترمنځ، سینټ پیټرزبورګ د روسیې د امپراتورۍ پلازمینه وه. په 1918 کې، مرکزي حکومت مسکو ته ولیږدول شو.
مشهور نوم
په فارسي ژبه کې، د قاجار د دورې راهیسې، سینټ پیټرزبرګ ته په لغت کې "پیټلپورټ" یا "فیټلفورټ" ویل کیده او دا د "له دې ځای څخه پیټلپورټ" په څیر په بیان کې د ترټولو لرې نقطې په توګه کارول کیده.
د سینټ پیټرزبورګ ښار چې ځانګړی جغرافيايي موقعیت لري، د نړۍ تر ټولو شمالي ښار ګڼل کېږي او هر کال د دوبي په لومړیو کې د لمر د ډېر وخت له امله د لمر په تیارو کې نه لوېږي. شپه، او هوا یا ټوله ورځ او شپه پاکه وي یا د سهار ماښام وي، له همدې امله په دې ښار کې د دوبي لومړیو شپو ته سپینې شپې ویل کیږي.
سرچینې
د ويکيپېډيا مرسته کوونکي، "سينټ پيټرزبرګ،" ويکيپېډيا، وړيا پوهنغونډ http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saint_Petersburg&oldid=197689168
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:روسي ښارونه وېشنيزه:سينټ پيټرزبورګ وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:پوتين وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
له اقلیمي بدلون سره تطابق
له اقلیمي بدلون سره تطابق یا سازښت د اقلیم د بدلون له اوسنیو یا متوقع اغېزو سره د سمون یا سازګارۍ پروسې ته ویل کېږي. دا تطابق د اقلیم بدلون ته د هغه د اغېزو راکمولو تر څنګ د غبرګون یوه لاره ده. د انسانانو په برخه کې د دغه سازښت موخه د زیانونو مخنیوی او له فرصتونو څخه ګټه اخیستنه ده؛ خو د طبیعي سیستمونو په برخه کې بیا ښایي انسانان د تطابق یا سازښت لپاره مداخله وکړي. د تطابق اړوند اقدامات یا خو ښایي تدریجي او ګام په ګام وي (یعنې هغه کړنې چې اصلي موخه په کې د یوه سیستم د ماهیت او بشپړتیا ساتل وي) او یا هم دغه اقدامات ښایي بدلوونکي وي (یعنې هغه کړنې چې د اقلیم بدلون او د هغه د اغېزو په غبرګون کې د یوه سیستم بنسټیزې ځانګړنې بدلوي). د تطابق او سازښت اړتیا بېلابېلو سیمو ته په کتو سره توپیر لري چې تر ډېره د چاپېریال اغېزو ته په حساسیت او زیان‌مننې پورې اړه لري.
د تطابق یا سازښت اړوندې کړنې په درېیو کټګوریو وېشل کېدای شي: لومړی جوړښتي او فزیکي تطابق (چې دا بیا د انجنیرۍ او جوړ شوي چاپېریال، ټکنالوژۍ، ایکوسیستم، او خدماتو پر ګروپونو وېشل کېدای شي)؛ دویم یې ټولنیز تطابق دی (چې پر ښوونیزو، معلوماتي، او رفتاري ډلو وېشل کېږي)؛ او درېیم یې هم اداري تطابق دی (چې اقتصادي سازمانونه، قوانین او مقررات، د حکومتونو پالیسۍ او پروګرامونه په کې راځي).
تطابق په مخ پر وده هېوادونو کې ځانګړی اهمیت لري، ځکه دا هېوادونه د اقلیم د بدلون پر وړاندې خورا زیان منونکي دي او د اقلیم د بدلون ډېرې اغېزې پرې لوېږي. د انسان د تطابق وړتیا په بېلابېلو سیمو او وګړو کې په نابرابر ډول وېشل شوې ده او مخ پر وده هېوادونه عموماً د تطابق لپاره کمه وړتیا لري؛ ځکه د تطابق یا سازښت اړونده وړتیا او ظرفیت له ټولنیز او اقتصادي پرمختګ سره نږدې تړاو لري.
په ټوله کې د پرمختګ لوړه کچه د لوړ تطابق د وړتیا لرلو معنا لري، خو ځینې پرمختګونه بیا خلک په ځانګړو ماډلونو یا چلندونو کې راګیروي؛ او تر ټولو ډېرې پرمختللې سیمې ښايي د طبیعي ګواښونو له هغو نویو ډولونو سره د تطابق یا سازګارۍ ډېره لږه وړتیا ولري چې د ډېرو پېژندل شویو طبیعي ګواښونو په پرتله له وړاندې ډېر نه وي تجربه شوي. د اقلیم له بدلون سره د تطابق اقتصادي لګښتونه ښایي په راتلونکو څو لسیزو کې هر کال میلیاردونه ډالره وي.
تعریف
په ۲۰۲۲ کال کې د اقلیمي بدلونونو حکومت‌منځي پلاوي (IPCC) د ارزونې په شپږم راپور کې د اقلیم تطابق په انساني سیستمونو کې "د زیانونو د تعدیل یا له ګټورو فرصتونو څخه د ګټې اخیستنې په موخه له حقیقي یا متوقع اقلیم او د هغه له اغېزو سره د سازګارۍ د پروسې" په توګه تعریف شوی دی. له بلې خوا په طبیعي سیستمونو کې بیا تطابق "له حقیقي اقلیم او د هغه له اغېزو سره د سازګارۍ پروسه ده" چې انساني مداخله ښایي د اسانتیاوو رامنځته کولو رول په کې ولوبوي.
د اقلیمي بدلون اغېزو ته غبرګون
د ۲۰۱۵ کال د پاریس تړون له مخې هېوادونه ملزم دي چې په روانه پېړۍ کې د نړۍ د تودوخې لوړوالی د صنعتي کېدو وړاندې پړاو له کچې ور پورته له ۲ سانتي ګراد څخه کم وساتي او هڅه وکړي چې د تودوخې لوړوالی تر ۱.۵ سانتي ګراد پورې محدود کړي. ان که د ګلخانه‌يي ګازونو خپرېدل نسبتاً ژر ودرول شي، نړیواله تودوخه او د هغې اغېزې به د اقلیمي سیستم د ناتوانۍ له امله ډېر کلونه بیا هم دوام وکړي، نو ځکه خالص صفر یا د ګلخانه‌يي ګازونو بېخي نشتون (net zero) او تطابق دواړه اړین دي.
د چاپېریال او تمدن لپاره اټکل شوې اغېزې زیاتې او بېلابېلې دي. اصلي اغېزه د نړۍ د متوسطې تودوخې زیاتوالی دی. له ۲۰۱۳ کال راهیسې د ځمکې د سطحې منځنۍ تودوخه ښایي د پېړۍ تر پایه له ۰.۳ څخه تر ۴.۸ سانتي ګراد (۰.۵ تر ۸.۶ فارنهایت) پورې زیاته شي. دا د بېلابېلو ثانوي اغېزو لامل کېږي چې په ډېری مواردو کې د بدلون کچه په کې ناڅرګنده وي. تر ټولو مهم یې د ورښت په نمونو یا الګوګانو کې بدلونونه، د سمندر د سطحې لوړېدل، د کرنې بدلېدونکې نمونې یا الګوګانې، د شدید موسم د پېښو زیاتوالی، د ګرمسیرو یا تودو سیمو د ناروغیو د لړۍ پراخوالی، او د نویو سمندري سوداګریزو لارو پرانیستل دي. د اقلیم بدلون څو اړخیزې ټولنیزې اغېزې هم لري چې په کې نابرابرۍ (ټولنیزې نابرابرۍ)، بې‌وزلي او د کورنیو لپاره د خوراکي توکو او نورې پاملرنې د اصلي چمتو کوونکو په توګه پر مېرمنو لا ډېر بوج په کې شاملېږي. پر دې سربېره، نورې ټولنیزې اغېزې لکه د کډوالۍ زیاتوالی او د اوبو او ځمکې په څېر سرچینو پر سر شخړې، په ټولیزه توګه د بدلون د یوازني یا اصلي محرک په توګه د اقلیم بدلون ته منسوبول ګران کار دی.
احتمالي بایوفزیکي اغېزې د ۱۹۹۰ او ۲۱۰۰ کلونو تر منځ له ۱۱۰ څخه تر ۷۷۰ ملي مترو (له ۰.۳۶ څخه تر ۲.۵ فوټو) پورې د سمندر د سطحې لوړوالی، پر کرنه اغېزې، د ترموهالین د جریان احتمالي سستوالی، د اوزون طبقې کمېدل، د شدید اقلیم د پېښو د شدت او تعدد زیاتوالی، د سمندر د پي.اېچ کموالی او په ګرمسېرو یا تودو سیمو کې د ملاریا او ډینګي تبې په څېر ناروغیو خپرېدل رانغاړي.
د خطر د عواملو کمول
تطابق کولی شي د خطر د درېیو فکنورونو له لارې د اقلیم د خطر په کمولو کې مرسته وکړي. دا درې فکټورونه: خطرونه، زیانمنتیا او له خطر سره مخ کېدل دي. د اقلیم د خطرونو اغېزې (معمولاً طبیعي خطرونه) ښایي د ایکوسیستم پر بنسټ د تطابق په مرسته راکمې شي. د بېلګې په توګه که منګروونه یا د استوایي سیمو ګڼ ځنګلونه د طوفان د انرژۍ د کمولو وړتیا ولري، د سېلابونو مخه نیول کېدای شي. په دې توګه د منګروو ایکوسیستم ساتنه ښایي د تطابق یا سازښت یوه بڼه وي. بیمه او د معیشت تنوع د انعطاف کچه لوړوي او د زیان‌مننې کچه راکموي. د زیان‌مننې د کچې راکمولو لپاره په نورو اقداماتو کې د ټولنیز خوندیتوب پیاوړتیا او د خطرونو پر وړاندې مقاومت لرونکې زېربناوې جوړول شامل دي. د اقلیم د اړوندو لوړو خطرونو له لرونکو سیمو څخه د وتلو له لارې له خطرونو سره د مخ کېدو کچه راکمېدای شي، لکه سېلاب نیوونکې جلګې او د مخکې خبرتیاوږ او ایستلو یا تخلیې لپاره د سیستمونو ښه کول.
د تطابق د اقداماتو کټګورۍ
د تطابق اقدامات یا کړنې په درېیو کټګوریو وېشل کېدای شي:
لګښتونه
له اقلیمي بدلون سره د تطابق اقتصادي لګښتونه ښایي په راتلونکو څو لسیزو کې هر کال ملیاردونه ډالره وي، که څه هم د اړتیا وړ پیسو دقیقه اندازه معلومه نه ده. له تطابق سره پر تړلو مستقیمو لګښتونو سربېره یو غیرمستقیم لګښت هم شته چې له تولیدي څخه د تطبیقي پانګې په لور د سرچینو د انحراف له امله رامنځته کېږي (او د تطبیق وړ یا تطبیقي پانګونې د اغېزې په نامه هم پېژندل کېږي). د تطابق ننګونه د اقلیمي بدلون له پراخوالي او سرعت سره لا زیاتېږي. ان د ګلخانه‌يي ګازونو د خپرښت راکمولو له لارې د اقلیمي بدلون ډېر اغېزناک کمښت یا له اتومسفیر څخه د دغو ګازونو لا ډېر حذف (د کاربن د کېناستلو له لارې) هم نه شي کولی د اقلیم د بدلون د نورو هغو اغېزو مخه ونیسي چې د تطابق اړتیا ناشونې کوي او د تطابق تشه مخ په ډېرېدو ده.
خورا زیات څېړنیز مواد د نړیوالې تودوخې پر وړاندې د غبرګون لپاره شته اختیارونه ارزوي. د دغو موادو ډېره برخه د بېلابېلو ستراتیژیو اړوند احتمالي اقتصادي لګښتونه په ګوته کوي. د اسیا پراختیایي بانک په اسیا - ارام سمندر سیمه کې د اقلیمي بدلون د اقتصادي اړخ په اړه یو لړ څېړنې لري. دا څېړنې د تطابق او اغېزو راکمولو د اقداماتو د لګښت تحلیل وړاندې کوي. د اوبو د ارزونې او پلان جوړونې سیستم (WEAP) د اوبو د سرچینو له څېړونکو او پلان جوړونکو سره د اقلیمي بدلون د اغېزو او تطابق په ارزونه کې مرسته کوي. د ملګرو ملتونو د پراختیایي پروګرام د اقلیمي بدلون د تطابق پورټل هم په افریقا، اروپا او مرکزي اسیا، اسیا او ارام سمندر کې د اقلیمي بدلون د تطابق په اړه څېړنې رانغاړي.
د تطابق او اغېزو راکمولو په لګښتونو پورې پر تړلو مستقیمو لګښتونو سربېره ځینې داسې څېړنې هم شته دي چې د دغو تطابقي موخو په لوري له تولیدي سرچینو څخه د منابعو له لرې کولو سره تړاو لري. دغه ډول انحراف ته د تطبیقي پانګونې اغېز ویل کېږي او شواهد ښيي چې پر اقتصادي وده د پانګونې اغېز شاوخوا ۳۰ سلنه په هغو سیمو کې کم شوی چې د تطبیقي ټکنالوژیو په برخه کې ډېره پانګونه کوي.
نړیوالې موخې
د تل‌پاتې پراختیا دیارلسمه موخه چې په ۲۰۱۵ کال کې ټاکل شوې ړخ، موخه یې د اقلیم له اړوندو مسائلو سره د هېوادونو د انعطاف او سازګارۍ د وړتیاوو او ظرفیتونو پیاوړي کول دي. په دغه تعدیل کې ګڼې برخې شاملې دي چې زېربناوې، کرنه او تعلیم یې د بېلګې په توګه یادولی شو. د پاریس په تړون کې د تطابق یا سازښت لپاره ګڼ شرایط شامل دي. دغه شرایط په دې لټه کې دي چې د نړیوال مسؤولیت مفکورې ته وده ورکړي، د ملي ټاکل شویو مشارکتونو د انطباق د عنصر له لارې اړیکو ته پراختیا ورکړي، او هم یو داسې تړون په کې شامل دی چې پرمختللي هېوادونه باید یو څه مالي ملاتړ او د ټکنالوژۍ لېږد چمتو کړي تر څو په ډېرو زیان منونکو هېوادونو کې تطابق ترویج او وده ورکړي.
د هېوادونو له مخې
د ملګرو ملتونو د ۲۰۲۰ کال د راپور موندنې ښیي چې په داسې حال کې چې ۷۲ سلنه هېوادونو د پلان، پالیسۍ یا ستراتیژۍ په څېر په لوړه کچه د تطابق وسایل لرل، خو بیا هم په نسبي ډول لږو هېوادونو د پروژو د ملموس تطبیق پر لوري پرمختګ کړی دی. لږ تر لږه تر دې کچې چې د اقلیم هغه خطر چې د دوی خپل وګړي په کې له ګواښ سره مخ دي، پام وړ نه و کم شوی.
روبي (ښار)
روبي Roubaix د بلجیم پولې ته نږدې په شمالي فرانسه کې یو زوړ صنعتي ښار دی. نفوس یې شاوخوا ۹۶ زره تنه دی. دغه ښار د پنبې د کارخانو له امله د فرانسې مانچسټر بلل کېده. خو اوس د پنبې ټولې کارخانې تړل شوې دي.
سرچينې
<references group="" responsive="1"> وېشنيزه:مخونه د ګراف سره وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:فرانسه وېشنيزه:بلجيم وېشنيزه:فرانسوي ژبه وېشنيزه:نفوس
افغان ټایمز ورزش
افغان ټایمز ورزش (انګلیسي؛ Afghan Times Sport) د افغان ټایمز د ورزش ځانګړې برخه ده، چې د افغان ټایمز د فعالیت سره سم یې په فعالیت پیل کړی دی. د افغان ټایمز په وېب پاڼه کې ورزش ته یوه برخه ځانګړې شوې ده، چې افغان ټایمز ورزش نومېږي. لکه د افغان ټایمز د نورو ټولو ځانګړو پاڼو په ډول د افغان ټایمز ورزش بنسټ هم افغان خبریال سعیدالله صافي اېښی دی.
نورې پاڼې:
• د افغان ټایمز
• افغان ټایمز ښځې
هدف
په پښتو ژبه د نړۍ او افغانستان د ورزش مطالب او د لوبو په اړه خبرونه خپرول.
سرچینې
۱. د افغان ټایمز په وېب پاڼه د ورزش ځانګړې پاڼه
۲. افغان ټایمز ورزش په ټویټر
د بلګورود بیرغ
د بلګورود بیرغ د روسیې د فدراسیون د بلګورود سیمې بلګورود ښار یو له رسمي سمبولونو څخه دی (د وسلو کوټ سره). بیرغ د ښار د اوسیدونکو د یووالي او تعامل سمبول دی.
اوسنی بیرغ د جولای په 22، 1999 کې د بلګورود ښار د شورا د 321 شمیره د پریکړې له مخې تصویب شو او په 2002 کې د ثبت شمیرې 978 سره د روسیې فدراسیون دولتي هیرالډیک راجستر ته داخل شو.
تفصیل
د بلګورود ښار بیرغ (په لاندې کې د سپینې پټې سره نیلي کینوس) یو ژیړ زمری په خپلو شاته پښو ولاړ دی چې سپین عقاب یې پورته پورته کوي. د ښار سمبولونه له 300 کلونو څخه ډیر عمر لري او د پیټر I د واکمنۍ پرمهال څرګند شوي. د روسیې زار د پولتاوا په جګړه کې د سویډن د بریا په ویاړ د بلګورود خلکو ته د وسلو کوټ وړاندې کړ (1709). په 1712 کې، د وسلو کوټ د بیلګورډ رژیم په بیرغ کې انځور شوی و، کوم چې دښمن ته ماتې ورکړه، او په 1727 کې دا د نوي جوړ شوي ولایت سمبول شو.
جان ډېفن بېکر
جان جورج ډېفن بېکر د PC (د کاناډا لپاره د ملکې ځانګړې شورا) غړی، د CH  نښان (د غوره لاسته راوړنو انعام)، اوQC  (په شاهي نظام کې د محکمې په چارو کې د پاچا یا ملکې ځانګړی او ډېر تګړه سلاکار چې معمولاً حقوق پوه وي)، د FRSC (د کاناډا د سلطنتي ټولنې غړی) او د FRSA (د هنر د سلطنتي ټولنې غړی) د نوم فونوتیکي سمبول یې  /ˈdiːfənˌbeɪkər/؛ د ۱۸۹۵ ز کال د سپټمبر په ۱۸ زېږېدلی او د ۱۹۷۹ ز کال د اګست په ۱۶ مه مړ شوی. له ۱۹۵۷ ز کال څخه تر ۱۹۶۳ز کال پورې يې د کاناډا د ۱۳م لومړۍ وزیر په توګه خدمت کړی. هغه د ۱۹۳۰ او ۱۹۷۹ ز کلونو تر منځ د پرمختللیو محافظه کارانو د ګوند یوازینی مشر و چې ګوند يې په ټاکنو کې بریا ته ورساوه او دا چاره يې درې ځلې ترسره کړه، چې ان یو ځلې په ولسي جرګه کې د چوکیو له لوی اکثریت سره مل و.
ډېفن بېکر په ۱۸۹۵ ز کال کې د سویل لویدیځې اونتاریو په کوچني ښارګوټي نیوسټټ (Neustadt ) کې زېږېدلی. په ۱۹۰۳ ز کال کې د هغه کورنۍ د لویديځ لور ته د شمال لوېدیځو سیمو یوې برخې ته کډواله شوه چې یاده سیمه ډېر ژر په ساسکېچوان ولایت بدل شو. هغه په ولایت کې لوی شو او له کوچنیوالي څخه يې له سیاست سره علاقه لرله. ډېفن بېکر په لومړۍ نړیواله جګړه کې تر خدمت کولو وروسته په یو مخکښ مدافع وکیل بدل شو. هغه د ۱۹۲۰مو او ۱۹۳۰مو لسیزو ترمنځ له لږ بریا سره په ټاکنو کې برخه واخیسته ،تر هغه چې په ۱۹۴۰ ز کال د ولسي جرګې لپاره وټاکل شو.
ډېفن بېکر په مکرر ډول د ګوند مشرتابه ته نوماند و. هغه په ۱۹۵۶ ز کال کې په خپله درېیمه هڅه کې یاد موقف ترلاسه کړ. هغه په ۱۹۵۷ ز کال کې ګوند په تېرو ۲۷ کلونو کې خپلې لومړۍ بریا ته ورساوه. یو کال وروسته هغه ناڅاپي ټاکنې راوبللې او هغوی یې د یوې لویې بریا په لور هدایت کړل. ډېفن بېکر د کاناډا په تاریخ کې لومړۍ ښځينه وزیرې (اېلن فېیرکلاف) او همدارنګه د سنا په مجلس کې لومړني لرغوني اوسېدونکي غړي (جېمز ګلادستون) ته په خپله کابینه کې ځای ورکړ. د کاناډا دولت د هغه د لومړي وزیر‌توب په شپږ کلنه دوره کې د کاناډا د حقونو منشور تصویب کړ او لومړنيو اقوامو او د کاناډا لرغونو اوسېدونکو (انوېټ /Inuit ) ته يې د رایې حق ورکړ. د ډېفن بېکر دولت په ۱۹۶۲ ز کال کې د کډوالۍ په پالیسۍ کې نژادي تبعیضي(توپيریز) چلند له منځ یووړ. په بهرني سیاست کې د اپارټېد پر وړاندې د هغه دريځ د مشترک المنافع هېوداونو له ډلې څخه د سویلي افریقا په خارجولو کې مرسته وکړه، خو له متحده ایالتونو څخه د بومارک هستوي توغندیو په منلو کې د هغه زړه نازړه‌والی د هغه د دولت د نسکورېدو لامل شو. ډېفن بېکر په ۱۹۵۹ ز کال کې د اېورو اررو/ Avro Arrow (دلتا وزر لرونکې مداخله‌ کوونکې الوتکه) پروژې په لغوه کولو کې هم د خپل رول له امله یادیږي.
د ۱۹۶۲ ز کال په فېدرال ټاکنو کې پرمختللي محافظه کاران مخکې له دې چې په ۱۹۶۳ ز کال کې واک په بشپړ ډول وبايلي، نږدې و چې د اقلیت دولت وګټي. ډېفن بېکر د ګوند د مشر په توګه پاتې شو او د اپوزيسیون مشر شو، خو په ټاکنو کې د هغه دویمې ماتې د ګوند د ننه مخالفان راوپارول، تر څو هغه په ۱۹۶۷ ز کال کې د مشرتابه  کنوانسیون ته اړ کړي. ډېفن بېکر د ګوند د مشر په توګه په وروستۍ شېبه کې د بیا ټاکنو لپاره ودرېد، خو یوازې لږ ملاتړ یې ترلاسه کړ او په شا شو.
لومړنی ژوند
ډېفن بېکر د ۱۸۹۵ ز کال د سپټمبر په ۱۸ د اونتریو په نیوسټټ کې، د وېلیم توماس ډېفن بېکر او ماري فلورېنس ډېفن بېکر (کورنی نوم یې بېنرمن) په کور کې زېږېدلی. د هغه پلار د جرمني مهاجر زوی و چې په بډېن کې  د اډېرس‌بک (سېن‌شایم ته څېرمه) اصلي اوسېدونکی و. ماري ډېفن بېکر په قوم اسکاټلنډۍ وه او ډېفن بېکر باپتېست و. د جان د ژوندانه په لومړیو کلونو کې کورنۍ په اونتاریو کې بېبلابېلو سیمو ته کډه شوه. وېلیم ډېفن بېکر یو ښوونکی و او له تاریخ او سیاست سره یې ژوره مینه لرله او هڅه يې دا وه چې هغه خپلو زده‌کوونکو ته يې وروښيي. هغه د دې چارې په تر سره کولو کې د پام وړ بریالیتوب درلود، په ۱۹۰۳ ز کال کې ټورنټو ته څېرمه د هغه د ښوونځي له ۲۸ زده‌کوونکو څخه څلورو یې چې د هغه زوی جان هم په کې شامل و، د کاناډا په ۱۹م پارلمان کې چې له ۱۹۴۰ ز کال څخه پيل شو، د محافظه کارو پارلماني استازو په توګه خدمت وکړ.
د ډېفن بېکر کورنۍ په ۱۹۰۳ز کال کې لوېدیځ ته کډه شوه، تر څو هلته وېلیم ډېفن بېکر په فرانټ کارلټون کې او وروسته په شمال لویديځ (اوس‌مهال د ساسکېچوان ولایت) کې یو موقعیت خپل کړي. وېلیم ډېفن بېکر په ۱۹۰۶ ز کال کې د ساسکېچوان، بورډن ته څېرمه د نه پرمختللي ځمکې د يو پر څلورمې برخې، ۱۶۰ هکتاره (۰.۶۵ کیلو متر مربع) ځمکې ادعا وکړه. د ډېفن بېکر کورنۍ د ۱۹۱۰ ز کال په فبرورۍ کې  د ساسکېچوان د پوهنتون سیمې ساسکاتون ته کډه وکړه. وېلیم او ماري ډېفن بېکر ګمان کاوه چې جان او د هغه ورور اېلمر به په ساسکاتون کې غوره ښوونیزو موکو ته لاسرسی ولري.
جان ډېفن بېکر له ماشومتوب څخه له سیاست سره مینه لرله او د اته یا نهه کلنۍ په عمر کې يې خپلې مور ته وویل چې: یوه ورځ به لومړی وزیر شي. مور یې هغه ته وویل چې: دا یوه غیر ممکنه غوښتنه ده، په ځانګړې ډول د هغه هلک لپاره چې په دښته کې ژوند کوي. هغه به ژوندۍ پاتې شي تر څو غلطه ثابته شي. جان ادعا وکړه چې له سیاست سره د هغه لومړۍ اړیکه په ۱۹۱۰ ز کال کې پېښه شوه، هغه مهال يې چې په ساسکاټون کې د پوهنتون د بنسټ ډبرې د اېښودلو پر مهال په لومړي وزیر ښاغلي وېلفرډ لوریر یوه ورځپاڼه وپلورله. اوسنیو او پخوانیو لومړیو وزیرانو خبرې وکړې او وېلفرډ هغه وخت تر غرمې وروسته د خپلې ويناوالۍ په بهیر کې په ورځپاڼه ليکونکي هلک تبصره وکړه او خپلې خبرې يې داسې پای ته ورسولې: «زه تاسو ته تر دې ډېر وخت نه شم درکولی، زه باید خپلو کارونو ته ورسېږم، لومړی وزیر.» د دغې غونډې کره‌والی په یووېشتمه پېړۍ کې تر پوښتنې لاندې لاړ او یوه ليکوال وويل چې: دا د يوه ټاکنیز کمپاین په بهیر کې ډېفن بېکر اختراع کړې ده.
ډېفن بېکر په ۱۹۱۲ ز کال کې په ساسکاټون کې له عالي لېسې څخه تر فراغت وروسته د ساسکېچوان پوهنتون ته نوم لیکنه وکړه. هغه په ۱۹۱۵ ز کال کې د هنر له برخې څخه خپل د لېسانس سند تر لاسه کړ او په ورپسې کال کې يې په هنر کې د ماسترۍ درجه ترلاسه کړه.
ډېفن بېکر د ۱۹۱۶ ز کال په مې میاشت کې د لویدیځو پوهنتونونو د ۱۹۶ کنډک په CEF (د کاناډا عملیاتي ځواک) کې د دویم بریدمل په توګه مامور شو. ډېفن بېکر په سپټمبر میاشت کې د نویو ځوانو افسرانو د یوې ۳۰۰ کسیزې ډلې برخه و، چې تر ګومارنې مخکې بریتانیا ته د زده‌کړو لپاره ولېږل شول. ډېفن بېکر په خپلو خاطراتو کې یادونه کوي چې هغه په بېلچې سره ګوزار خوړلی و او دا ټپ په پای کې د هغه د کاره لوېدلو لامل شو او نوموړی په کور پاتې شو. د ډيفن بېکر طبي ریکارډ د هغه له خاطراتو سره سمون نه لري او د داسې ټپ هېڅ معاصر راپور نه ښيي او د هغه د ژوندلیک لیکوال ډنیس سمېت ګمان کوي چې دا به کوم سایکو سوماتیک (یو ډول اروايي اختلال چې ناروغ له جسمي نښو سره ډاکتر ته ورځي، خو په معاینه کې هېڅ جسمي ستونزه نه تر سترګو کېږي) ټپ و.
سعید الله صافی
سعیدالله صافی (انګلیسي؛ Saeedullah Safi) ځوان افغان خبریال او د افغان ټایمز مسول مدیر دی. سعیدالله صافی په ۲۰۲۰ کال کې د ورزشي خبریالانو نړیوال فدراسیون د ځوانو رپوټرانو غړیتوب ترلاسه کړ، چې تراوسه د یادې ټولنې غړیتوب لري.
ژوند
سعیدالله صافی د ۲۰۰۰ کال مارچ میاشت په درېیمه نېټه د کونړ ولایت، دره پېج ولسوالۍ، کنډه ګل کلي کې زیږېدلی دی، بیا د کونړ ولایت مرکز اسعداباد او ورپسې ننګرهار ولایت او بیا له هغه وروسته کوزې پښتونخوا ته کډه شوی دی.
زده کړې
سعیدالله صافي لومړنۍ زده کړې د کونړ ولایت په دمکلي متوسطه ښوونځي او د لېسې دوره یې د عمراخان عالي لېسه کې بشپړه کړې ده. د کانکور ازموینې له لارې د پکتیا پوهنتون ژبو او ادبیاتو پوهنځي د ژورنالېزم څانګې ته بریالې شو خو د ځینو ستونزو له امله یې هلته د پوهنتون دوره بشپړه نه کړه.
ژورنالېستیکي هڅې
سعیدالله صافي د لومړي ځل لپاره د خوست ولایت راډیویې رسنۍ هوا سره په ۲۰۱۷ کال کې دنده پیل کړه له هغه وروسته یې د چېنار راډیو، تغییر مهالنۍ، او ځینو نورو رسنیو سره د خبریال په توګه دنده ترسره کړه. په ۲۰۲۰ کال کې د ورزشي خبریالانو نړیوالې ټولنې غړی شو او د یادې ټولنې وېب پاڼې ته یې په انګلیسي ژبه ګڼې مقالۍ ولیکلي. بلاخره په ۲۰۲۲ کال د اګست میاشت کې د خپلواکې رسنۍ افغان ټایمز بنسټ کېښود.
سرچینې
۱. د افغان ټایمز وېب پاڼه
۲. د ورزشي خبریالانو نړیوال فدراسیون وېب پاڼه کې د سعیدالله صافي لیکنو ته تړونی
۳. د سعیدالله صافي رسمي ټویټر پاڼه
د وايمار جمهوريت
ویمار جمهوریت (    [ˈvaɪmaʁɐ ʁepuˈbli:k ] ((  لینک=| (د غږ په اړه )، په رسمي توګه د آلمان ریخ (     ، د آلمان د خلکو د دولت په نوم پیژندل شوی (     یا په ساده ډول د آلمان جمهوریت (     ، د 1918 څخه تر 1933 پورې د آلمان یو ایالت و. د یوې اصطالح په توګه، دا یو غیر رسمي تاریخي نوم دی چې نوم یې د ویمار ښار څخه اخیستل شوی، چیرې چې د اساسي قانون شورا لومړی ځای نیولی و. د جمهوریت رسمي نوم د آلمان ریخ پاتې شو لکه څنګه چې د آلمان امپراتورۍ په وخت کې د دې لوی ځایونو دود له امله و.
د ویمار جمهوریت یا د ویمار جمهوریت د آلمان جمهوریت نوم دی چې د فبروري په 1919 کې د 1918 د نومبر د انقلاب په پایله کې رامینځته شو او تر 1933 پورې شتون درلود. په رسمي توګه، دا هیواد د آلمان ریخ ( دویچ ریچ ) په نوم یادیږي.
که څه هم معمولا د "آلمان امپراتورۍ" په توګه ژباړل شوی، ریخ دلته د "حقیقت" په توګه غوره ژباړل شوی ترڅو دا اصطالح اړینه نه وي چې د سلطنت مفهوم ولري. ریخ د اساسي قانون له پاچاهۍ څخه په جمهوریت بدل شو. په انګلیسي کې، هیواد عموما په ساده ډول د آلمان په نوم پیژندل کیده، او د ویمار جمهوریت نوم یوازې په 1930 لسیزه کې اصلي جریان شو.
د نومبر په 9، 1918 کې، آلمان په حقیقت کې جمهوریت شو کله چې قیصر ویلهیم II د آلمان او پروسیا تختونه لغوه کړل او د خپل زوی، ولیعهد ولیهلم په ځای ناستي موافقه ونه کړه. او د فبرورۍ په 1919 کې، د جوور جمهوریت د آلمان د ولسمشرۍ په زیږون کې رامینځته شو. په ویمار کې ملي شورا جوړه شوه، چیرې چې د آلمان لپاره نوی اساسي قانون د 11 اګست 1919 کې لیکل شوی او تصویب شو. په خپلو څوارلسو کلونو کې، د ویمار جمهوریت له یو شمیر ستونزو سره مخ شو، پشمول د انفلاسیون، سیاسي افراطیت (په مکرر ډول د نیمه پوځي ځواکونو سره) او همدارنګه د جنجالي اړیکو او لومړۍ جګړې په شمول. په آلمان کې د ورسیلس د تړون په اړه خپګان په ځانګړې توګه د سیاسي حق په اړه سخت و، چیرې چې د هغو کسانو په وړاندې لوی خپګان شتون درلود چې دا تړون لاسلیک او سپارلی و. د ویمار جمهوریت د تړون ډیری اړتیاوې پوره کړې، که څه هم هیڅکله یې د بې وسلې کولو اړتیاوې په بشپړه توګه نه دي پوره کړې او بالاخره یې د جګړې د جبران یوه کوچنۍ برخه ورکړه (د ډیوس پلان او ځوان پلان له لارې). د لوکارنو د تړونونو له مخې، آلمان له فرانسې او بلجیم څخه د نه منلو وړ ادعاوو څخه لاس واخیست او د هیواد لویدیز سرحدونه یې ومنل، مګر د ختیځ سرحدونو او اتریش هڅولو ته یې دوام ورکړ چې له آلمان سره یوځای شي، دا د 1815 څخه تر 1866 پورې د آلمان کنفدراسیون و.
د آلمان جمهوریت لومړنی دیموکراتیک دولت ګڼل کیږي. دا د 18 ایالتونو سره فدرالي جوړښت درلود. د ویمر اساسي قانون د جمهوري ریاست او پارلماني سیسټم ترمنځ د حکومت سیسټم تعریف کړی.
د جمهوریت پلازمینه برلین وه، د حکومت څوکۍ او پارلمان ( ریخسټګ ). د جمهوریت نوم د ویمار ښار څخه اخیستل شوی ، چیرې چې لومړۍ ملي شورا غونډه وکړه.
د جمهوریت رول د لومړۍ نړیوالې جګړې له امله چې په کې جرمني ماتې وخوړه او د ورسیلز تړون لاسلیک شو، سخت اغېزمن شو. په 1933 کې د جمهوریت سقوط، چې ملي سوسیالیزم یې پیاوړی کړ، د نورو شیانو په منځ کې، په څو ګوندي پارلمان کې د واک ویش ته لاره هواره کړه.
د جګړې وروسته د آلمان اساسي قانون (له 1949 څخه) هڅه وکړه چې د ویمر اساسي قانون څخه د ادعا شوي یا حقیقي سرغړونو مخه ونیسي، د بیلګې په توګه د پارلمان رول پیاوړی کول او یوازې د نوي ټاکلو په وخت کې د حکومت د مشر ټاکلو اجازه ورکړل شوه.
نوم
د ویمار جمهوریت په نوم یادیږي ځکه چې هغه مجلس چې خپل اساسي قانون یې تصویب کړ د 6 فبروري 1919 څخه تر 11 اګست 1919 پورې په ویمار کې غونډه وکړه، مګر نوم یوازې د 1933 وروسته اصلي جریان شو.
په 1925 کې، د Deutsche Republik ډیری آلمانانو د ډیموکراسۍ ضد حق لپاره د Republik کلمه کارولې د حکومت د جوړښت دردناکه یادونه وه چې د بهرنیو سیاستوالو لخوا مسلط شوې وه، ویمر ته د واک د څوکۍ لیږد او د پراخ ملي ذلت سره چې پایله یې د قیصر ویلیلم جلاوطنه وه. Republik von Weimar د (ویمار جمهوریت) اصطلاح لومړۍ ثبت شوې یادونه د فبرورۍ په 24، 1929 کې د اډولف هټلر په میونخ کې د ملي سوسیالیست آلمان د کارګرانو ګوند یوې غونډې ته د وینا پرمهال وشوه. څو اونۍ وروسته، د Weimarer Republik اصطلاح هټلر دا کار د ورځپاڼو په یوه مقاله کې کړی و. یوازې د 1930 لسیزې په جریان کې دا اصطلاح د آلمان دننه او بهر دواړه اصلي جریان شو.
بیرغونه او نښانونه
د جمهوري ریاست له معرفي کیدو وروسته، د آلمان بیرغ او د وسلو کوټ په رسمي توګه د سیاسي بدلونونو د منعکس کولو لپاره بدل شو. Reichsadler د ویمار جمهوریت لخوا ساتل شوی، مګر د پخوانۍ پاچاهۍ سمبولونو پرته (تاج، کالر، د سینې ډال د پروسیا وسلو سره). تور عقاب یې په یوه سر، ښي اړخ ته توطیه، خلاصې خو تړلې وزرونه، سور چونګښې، ژبه او پنجرې او سپینې غټې نښې.
نووسيبيرسک
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;" د نووسیبیرسک ښار ( روسي ژبه:: Новосиби́рск) د مسکو او سینټ پیټرزبورګ وروسته په روسیه کې دریم لوی ښار دی.
دا ښار د 1.6 ملیون نفوس سره (په 2022 کې) د روسیې په سایبریا ایالت کې ترټولو نفوس لرونکی او لوی ښار هم دی.
د وايمار جمهوريت
ہسٹوگرافی
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
نووسيبيرسک
Novosibirsk د لویدیځ سایبریا په سویل ختیځ کې موقعیت لري او د نووسیبیرسک جمهوریت مرکز دی.
نوم ورکول
د نووسیبیرسک ښار په 1893 کې جوړ شوی او تر 1925 پورې د نوو-نیکولایوفسک په نوم یادیږي. دا نوم د زار نیکولاس II ته راجع شوی.
نېټه
ښار په 1893 کې تاسیس شو. په بل ځای کې ، د اب سیند په اوږدو کې د ټرانس سایبیریا ریل پټلۍ یو پل. د هغې لومړی نوم Novonikolaevsk و.
ترانسپورت
نووسیبیرسک په روسیه کې دریم لوی ښار دی (له مسکو او سینټ پیټرزبورګ وروسته) او په سایبریا کې لومړی ښار دی چیرې چې د میټرو سیسټم په لاره اچول شوی. په نووسیبیرسک کې د تولیمچیوا هوایی ډګر اروپا ، آسیا او نورو روسی ښارونو ته منظم الوتنې لري. Tolemcheva د روسیې د S7 هوايي شرکت د سفر د تبادلې مرکز دی.
ځمکلار
نووسیبیرسک میټرو په 1986 کې جوړه شوې او اوسمهال 2 لینونه او 13 تم ځايونه لري.
اقتصاد
نووسیبیرسک یو لوی صنعتي مرکز دی. په دې کې صنعتونه 214 لوی او متوسط صنعتي شرکتونه دي او دوی د نووسیبیرسک سیمې د ټولو صنعتي محصولاتو دوه پر دریمه برخه تولیدوي. په مخکښو صنعتونو کې فضا، اټومي تیلو ، توربو او د هایدرو بریښنا جنراتورونه، د ټوکر ماشینونه، زراعتي ماشینونه، د بریښنایی اجزاوو او وسایلو تولید، او فلزات شامل دي.
د RBC تلویزیوني چینل په وینا، نووسیبیرسک په 2008 کې په روسیه کې د سوداګرۍ لپاره دریم خورا زړه راښکونکی ښار و (په داسې حال کې چې دا تېر کال په 13م ځای کې و).
سرچینې
وېشنيزه:روسي ښارونه وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:روسي ژبه وېشنيزه:روسي سیاستوال وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي سياستوال
افغان ټایمز ښځې
افغان ټایمز ښځې (انګلیسي؛ Afghan Times Women) د افغان ټایمز ښځو ته ځانګړې شوې پاڼه ده، چې د ښځو اړوند مطالب او خبرونه په پښتو ژبه خپروي. لکه د افغان ټایمز د نورو ځانګړو پاڼو د افغان ټایمز ښځو پاڼې بنسټ هم افغان خبریال سعیدالله صافي اېښی دی.
نورې پاڼې:
• د افغان ټایمز
• افغان ټایمز ورزش
هدف
د ۲۰۲۱ اګست د ۱۵ مې وروسته پر افغانستان د طالبانو واکمنېدو وروسته د ښځو په وړاندې ګڼې ستونزې راپیدا شوې، چې ډېری رسنۍ یې په پوښښ کولو کې پاتې راغلې، د افغان ټایمز ادارې د ښځو ځانګړې پاڼه رامنځته کړه، چې د ښځو اړوند ټولو مسایلو ته خبري پوښښ ورکړي.
سرچینې
۲. د افغان ټایمز د ښځو ځانګړې پاڼه په ټویټر کې
د ارستو د څرخ پاراډوکس
د ارستو څرخ قياس یو پاراډکس یا ستونزه ده چې په یوناني کار میکانیکا کې څرګندیږي ، په دودیز ډول ارستو ته منسوب شوی. دا په لاندې ډول بیانوي: یو څرخ په دوه اړخیزه فضا کې د دوه حلقو په توګه ښودل شوی. د هغې لوی، بهرنۍ دایره د افقي سطحې سره تنګسي ده (د مثال په توګه یو سړک چې دا په لاره اچول کیږي)، پداسې حال کې چې کوچنۍ، داخلي برخه ورته مرکز لري او په کلکه سره لوی سره نښلول کیږي. (کوچنۍ دایره کیدای شي د ټایر مالا وي، هغه رم چې په هغې کې ایښودل شوی وي، یا محور وي. ) فرض کړئ چې لویه دایره پرته له دې چې د یو بشپړ انقلاب لپاره له مینځه ځي (یا چپه شي)، د دواړو حلقو د احاطې لخوا لیږدول شوي فاصلې یو شان دي. هغه فاصله چې د لویې دایرې لخوا سفر کیږي د هغې د فریم سره مساوي وي، مګر د کوچنۍ لپاره دا د هغې د فریم څخه لوی دی، په دې توګه یو پاراډکس رامینځته کوي.
په نیو اشوري امپراتورۍ کې دولتي اړيکې
په نیواشوري امپراتورۍ کې دولتي اړیکو د اشور پاچا او چارواکو ته اجازه ورکوله چې په ټوله امپراتورۍ کې په چټک او د باور وړ ډول لیکونه ولېږي او ترلاسه کړي. پیغامونه د [1]ريلې کولو د یو سیستم (په اشوري: kalliu) له لارې لېږل کېدل چې له ميلاد څخه مخکې د لومړی زریزې په لومړیو کې انقلابي و. پیغامونه د سپرو پوځیانو له‌خوا چې پر کچرو يې سفر کاوه لېږدول کېدل. په مهالنيو واټنونو کې به پیغامونه تازه دمو سپرو پوځیانو ته سپارل کېدل او لومړني به هلته (په مشخصو تمځایونو کې) دمه کېدل. تمځایونه د امپراتورۍ د لويې لارې په سیستم کې په منظمو فاصلو کې جوړ شوي وو. په دې توګه پیغامونه له ځنډ پرته لېږل کېدی شوی یا هم پرته له دې چې د سپرو پوځیانو د دمې کولو لپاره په تمه پاتې شي، دې سیستم بې ساری ارتباطي سیستم وړاندې کاوه چې د تلګراف تر معرفي کېدو مخکې په منځني ختيځ کې راونه پرځول شو.
د ارستو د څرخ پاراډوکس
پاراډکس یوازې په څرخونو پورې محدود نه دی: نور شیان چې په دوه ابعادو کې ښودل شوي ورته چلند ښیې لکه د ټیپ رول ، یا یو عادي ګردي بوتل یا جار چې د هغې په اړخ کې اچول شوی وي (کوچنۍ دایره به د جار خوله یا غاړه وي یا بوتل).
د ستونزې په بدیل نسخه کې، کوچنۍ دایره، د لوی په پرتله، د افقی سطح سره اړیکه لري. په مثالونو کې د اورګاډي یو عادي څرخ شامل دی، کوم چې فلینج لري، یا یو باربل چې په بنچ کې ځړول کیږي. امریکایی ښوونکی او فیلسوف اسرایل ډرابکین دا قضیه د پاراډکس II نسخه بللې، او ورته، مګر ناڅرګند، تحلیل پلي کیږي.
په نیو اشوري امپراتورۍ کې دولتي اړيکې
تاريخچه
نیو-اشوري امپراتوري د اوسپنې په زمانه کې یوه امپراتوري وه چې مرکز يې په بین النهرین کې و. د دویم اداد-نیراري (چې له ميلاد څخه مخکې يې له ۸۹۱ څخه تر ۹۱۱ کال پورې واکمني وکړه) واکمني د امپراتورۍ د پیل په توګه په پام کې نیول کيږي. هغه او د هغه ځای‌ناستو له ميلاد څخه مخکې د اوومې پېړۍ تر وروستیو پورې د منځني ختيځ پر ډېره برخه د ا مپراتورۍ واک ته پراختیا ورکړه چې په لویديځ کې تر مصر په ختيځ کې تر فارس خليج پورې غزېده. د امپراورۍ له ودې سره یې بېلابېلې بېخ‌بناوې او اداري نوښتونه وړاندې کړل چې د راتلونکو امپراتوریو لکه د مصر او ایران امپراتوریو ته په بېلګو بدل شول.
د ارستو د څرخ پاراډوکس
د پاراډوکس تاریخ
په لرغونتوب کې، د څرخ ستونزه په ارستو میخانیکا ، او همدارنګه د الکساندریا د هیرو میخانیکا کې بیان شوې وه. په پخوانیو کې دا د "24 ستونزه" په توګه ښکاري، چیرې چې د څرخ توضیح په لاندې ډول ورکړل شوی:"د دې لپاره اجازه راکړئ چې یوه لویه دایره وي ΔZΓ یو کوچنی EHB، او A د دواړو په مرکز کې؛ اجازه راکړئ ZI هغه کرښه وي چې لوی یې پخپله خلاصوي، او HK هغه چې کوچنی یې پخپله خلاصوي، د ZΛ سره مساوي. کله چې زه کوچنۍ دایره حرکت کوم، زه ورته مرکز حرکت کوم، هغه A دی؛ اجازه راکړئ چې لوی یې ورسره وصل شي. کله چې AB د HK سره عمودی شي، په ورته وخت کې AΓ د ZΛ سره عمودی شي، نو دا به تل یو مساوي فاصله بشپړه کړي، یعنې د HB فریم لپاره HK، او ZΛ د ZΓ لپاره. که چیرې ربع یو مساوي فاصله راوباسي، نو دا روښانه ده چې ټوله دایره به د ټولې دایرې سره مساوي فاصله وتړي نو کله چې BH کرښه K ته راشي، د ZΓ فریم به ZΛ وي، او ټوله دایره به خلاص شي. په ورته ډول، کله چې زه لوی دایره حرکت کوم، کوچنۍ دایره ورته مناسب وي، د دوی مرکز یو شان وي، AB به په عمودي او ښي زاویو کې د AΓ سره یوځای وي، وروستی یې ZI ته، پخوانی یې HΘ ته. په دې توګه، کله چې یو به د HΘ سره مساوي یوه کرښه بشپړه کړي، او بله یې ZI ته، او ZA بیا ZΛ او HA ته HK ته عمودي شي، نو دا به د Θ او I په پیل کې وي"بیا ستونزه داسې ویل کیږي:"اوس له دې چې د وړو لپاره د لوی مخه نه ده نیول شوې، نو دا [لوی] د یوې مودې لپاره په یوه نقطه کې پاتې کیږي، او دا چې کوچنی په هیڅ ځای کې نه تیریږي، نو دا عجيبه ده چې لوی په لاره تیریږي. د کوچني سره مساوي، او بیا دا چې کوچنی د لوی سره مساوي لاره تیریږي. برسېره پردې، دا د پام وړ ده چې که څه هم په هر حالت کې یوازې یو حرکت شتون لري، مرکز چې په یوه حالت کې حرکت کوي خورا لوی فاصله لري او په بل کې لږ واټن."
په ساینسي انقلاب کې
ریاضي پوه جیرولامو کارډانو په خپل 1570 Opus novum de proportionibus numerorum کې د څرخ د ستونزې په اړه بحث کوي، د حرکت په شرایطو کې د دې تحلیل اټکل سره مسله اخلي. مرسین په خپل 1623 Quaestiones Celeberrimae Genesim کې په دې اړه نور بحث وکړ، چیرې چې هغه وړاندیز کوي چې ستونزه د دوو حلقو د پراختیا او انقباض پروسې له لارې تحلیل کیدی شي. خو مرسین له خپلې پوهې ناخوښه پاتې شو، لیکلي یې دي:"په حقیقت کې زه هیڅکله پدې توانیدلی نه یم چې کشف کړم، او زه فکر نه کوم چې بل څوک دې موندلی وي چې آیا کوچنۍ دایره دوه ځله ورته ټکي ته ننوځي، یا د کود او سلیډنګ په واسطه پرمخ ځي." ګالیلیو په خپلو دوو نویو علومو کې د څرخ ستونزه د یو ځانګړي ډول اتومیزم د استدلال لپاره کاروي. هغه خپل تحلیل د یوې جوړې متمرکز هیکساګون په پام کې نیولو سره پیل کوي، لکه څنګه چې د حلقو په مقابل کې. په سطحه د دې مسدس "رول" په تصور کې، ګالیلیو په ګوته کوي چې داخلي مسدس په نوي مخ باندې د هر بهرني رول سره لږ ځای "ټپ کوي". هغه بیا تصور کوي چې حد ته به څه پیښ شي ځکه چې په پولیګون کې د مخونو شمیر خورا لوی کیږي ، او وموندله چې هغه کوچنی ځای چې د داخلي پولیګون لخوا "ټپ شوی" وي کوچنی او کوچنی کیږي. هغه لیکي:"له همدې امله یو لوی پولیګون چې زر اړخونه لري تیریږي او مستقیم کرښه اندازه کوي چې د هغې سره مساوي مساوي وي، پداسې حال کې چې کوچنی یو نږدې مساوي کرښه تیریږي، مګر یو په مداخله سره د زرګونو کوچنیو ذراتو څخه جوړ شوی چې د هغې د زرګونو اړخونو سره مساوي وي. په زرهاو کوچني خالي ځایونه مداخله شوي - ځکه چې موږ کولی شو دا 'باطل' ووایو د هغو زرو لیکو په تړاو چې د ګوزڼ اړخونو لخوا لمس شوي."څرنګه چې یوه دایره یوازې هغه حد دی چې په پولیګون کې د مخونو شمیر لامحدود کیږي ، ګالیلیو وموندله چې د ارستو څرخ داسې مواد لري چې له لامحدود ځایونو یا "voids" څخه ډک شوي ، او دا چې "مخالف شوي خلاونه مقدار نه دي ، مګر په لامحدود ډول دي. ډیری". دا هغه دې نتیجې ته رسوي چې په اتومونو باور - په دې معنی چې ماده "د بې شمیره غیرقانوني اتومونو څخه جوړه شوې ده" - د پیښې تشریح کولو لپاره کافي ده. Gilles de Roberval (1602-1675) هم د دې تحلیل سره تړاو لري.
په نیو اشوري امپراتورۍ کې دولتي اړيکې
تاريخچه
د دولتي اړيکو سیستم د یوې لويې امپراتورۍ د حکومت‌ولي د ننګوونو د حل لپاره رامنځته شوی و. په احتمالي ډول د درېیم شلمانسر (واکمني. له میلاد څخه مخکې له ۸۲۴-۸۵۸ کال) له واکمنۍ څخه سرچينه اخلي چې هغه مهال اشور په منځني ختيځ کې تر ټولو ستر ځواک و. په امپراتورۍ کې د انسجام د خوندیتوب او حکومت لپاره پاچا او د هغه د دربار چارواکو او قومندانانو په ولایتونو کې د اړیکو د جوړولو لپاره یو چټک او د باور وړ سیستم ته اړتیا لرله.
د ارستو د څرخ پاراډوکس
په 19 پېړۍ کې
برنارډ بولزانو د لامحدود پاراډوکس (1851) کې د ارستو د څرخ په اړه بحث وکړ، یو کتاب چې د انفینیت د ریاضیاتو په اړه د جورج کانټور او ورپسې مفکرینو اغیزه وکړه. بولزانو مشاهده کړه چې د هر دوه ورته قوسونو د نقطو ترمنځ دوه اړخیزه شتون شتون لري، کوم چې د وړانګو په رسمولو سره پلي کیدی شي، یادونه کوي چې د دې ښکاره متضاد حقیقت تاریخ د ارستو تاریخ دی.
په شلمه پېړۍ کې
د ریاضيکي غلطۍ او پاراډوکس لیکوال د نیم ډالر (په ترتیب سره د کوچنیو او لویو حلقو نمایندګي کوي) ته د ګنډل شوي ډیم څخه کار اخلي د دوی مرکزونه سره یو ځای شوي او دواړه په محور کې ټاکل شوي، د پاراډکس لپاره د نمونې په توګه. هغه لیکي:"دا د حل لاره ده، بیا، یا د هغې کلیدي. که څه هم تاسو محتاط یاست چې اجازه مه ورکوئ چې نیم ډالر په ټابلیټ کې تیر شي، د ډیم په پښو کې د کرښې برخې تعقیب کولو 'پوائنټ' دواړه هر وخت څرخي او چپه کیږي. دا د میز ټاپ ته په درناوي سره ځړیږي. له هغه ځایه چې ډیم د میز سر ته لاس نه رسوي، تاسو د ټوټې کیدو په اړه نه ګورئ. که تاسو کولی شئ نیم ډالر د میز په اوږدو کې راوباسئ او په ورته وخت کې د لرګیو د بلاک په اوږدو کې ډیم (یا تر دې غوره محور) وګرځوئ ، تاسو واقعیا د ټوټې کیدو مشاهده کولی شئ. که تاسو کله هم کرب ته ډیر نږدې پارک کړی وي ، تاسو د خپل هب کیپ لخوا رامینځته شوی سکریچ لیدلی وي ځکه چې دا په کرب باندې چپه کیږي (او رول کوي) پداسې حال کې چې ستاسو ټایر یوازې په فرش باندې تیریږي. څومره چې کوچنۍ دایره د لویې دایرې په پرتله کوچنۍ وي، په هماغه اندازه کوچنۍ دایره سلبیږي. البته د دوو حلقو مرکز په هیڅ ډول نه ګرځي، نو دا په ټوله لار کې سلیډ کوي."په بدیل سره، یو څوک کولی شي دا انګیرنه رد کړي چې کوچنۍ دایره د لوی حلقې څخه خپلواکه ده. ټایر د لوی حلقې په توګه تصور کړئ، او کوچنۍ دایره د ټایر د داخلي فریم په توګه تصور کړئ نه د رم په څیر. د داخلي حلقې حرکت په لوی دایره پورې اړه لري. په دې توګه له هرې نقطې څخه بل ته د هغې حرکت د دوی د تناسب د برعکس په کارولو سره محاسبه کیدی شي.
په نیو اشوري امپراتورۍ کې دولتي اړيکې
کچر
اوږدو فاصلو ته د دولتي پیغام رسوونکي په ځانکړي ډول پر کچرو سپرېدل. اشور لومړنی تمدن و چې د دې موخې لپاره يې له کچرو څخه کار واخیست. کچر دوه رګي څاروي دي چې پلار يې خر او مور يې اسپه وي. هغوی د یو اس د ځواکمنتیا او د یو خره د ځيږتوب ترکیب لري. د هغوی نه باروري او د روزنې پراخه اړتیا د هغوی د قیمت‌والي په معنا وه، خو د هغوی استحکام، سخت‌سري او د نیو اشوري امپراتورۍ په اقلیمي شرایطو کې په اوږدو فاصلو کې د سفر لپاره د هغوی ساتنې دوی اېډیال کړي وو. کچر همدارنګه په رود کې د لامبو کولو له امله هم ښه و- چې دا په ټول بین النهرین کې یو عام خنډ و. سپرو پوځیانو د اشور د اړیکو په سیستم کې له دوو کچرو سره سفر کاوه، داسې که چېرې یو ګوډ شوی وی دوی به نه سرګردانه کېدل او د هغوی د تازه ساتلو لپاره به په متناوب ډول پرې سپرېدل.
د ارستو د څرخ پاراډوکس
تحلیلونه او حلونه
پاراډکس دا دی چې کوچنۍ داخلي دایره 2π R حرکت کوي، د لوی بهرنۍ دایرې فریم د وړانګو R سره، د خپل محیط په پرتله. که داخلي دایره په جلا توګه وګرځول شي، نو دا به د 2π r حرکت وکړي، د خپل فریم سره د ریډیس r سره. داخلي دایره جلا نه ده مګر په کلکه له لوی سره وصل ده. نو 2π r یو سور هیرینګ دی. د داخلي حلقې مرکز او وړانګې دواړه اړونده دي، مګر د هغې فریم نه دی.
په نیو اشوري امپراتورۍ کې دولتي اړيکې
ريلې چلوونکي
رسمي پيغامونه د ریلې سیستم د یو لړ سپرو پوځیانو یا د باور وړ استازي په‌واسطه د یو لیک له لارې لېږل کېدای شوی. د ریلې سیستم (کالیو/ kalliu) یو اشوري نوښت و چې د چټکو اړیکو جوړولو اسانتیا ته یې اجازه ورکړې وه. د دې پر ځای چې یوازې په یوه باوري سپاره سرتېري تکیه وشي هر سپاره پوځي به یوازې د لارې یوه برخه واټن واهه. دا برخه په تمځای کې پای ته رسېده، چېرته به چې لیک له دوه تازه دمو کچرو سره بل سپاره سرتېري ته سپارل کېده. دا چې سپاره سرتېري او کچېرې به په هر تمځای کې د لومړني لېږدوونکي له دمې پرته بدلېدل، پیغامونه په ډېرې چټکۍ سره لېږدول کېدل. سپاره سرتېري او کچر د اشوري پوځیانو په‌واسطه تأمینېدل.
د ارستو د څرخ پاراډوکس
لومړی حل
که چیرې کوچنۍ دایره په لوی (کیس I) پورې اړه ولري، د لوی حلقې حرکت کوچنۍ دایره مجبوروي چې د لوی فریم څخه تیر شي. که چیرې لویه دایره په کوچنۍ یوه (قضیه II) پورې اړه ولري، نو د کوچنۍ دایرې حرکت لوی دایره دې ته اړوي چې د کوچنۍ دایرې فریم څخه تیر شي. دا ترټولو ساده حل دی.
په نیو اشوري امپراتورۍ کې دولتي اړيکې
ريلې چلوونکي
د ریلې سیستم د چټکتیا سره سره له باوري استازو څخه هم د اړیکو د نه حیاتیت په صورت کې کار اخیستل کېده او ډېرو حساسو پیغامونو یا هغو ته چې ځای پر ځای (د پېښې له ځایه) ځوابونه ته يې اړتیا لرله لومړیتوب ورکول کېده. ځينې وختونه دواړه میتودونه په هم‌مهال ډول کارول کېدل، لکه د سناچېریب له ولیعهد شهزاده څخه د هغه پلار دویم سارګون ته پاتې شوی لیک.
د ارستو د څرخ پاراډوکس
دوهم حل
دا حل د پیل څخه پای ته رسیدو ته لیږد په پام کې نیسي. اجازه راکړئ چې Pb په لویه دایره کې نقطه وي او Ps په کوچنۍ دایره کې نقطه وي، دواړه په ورته وړانګو کې. د اسانتیا لپاره، فرض کړئ چې دوی دواړه مستقیم د مرکز لاندې دي، د ساعت د دواړو لاسونو سره ورته دي چې شپږ ته اشاره کوي. Pb او Ps دواړه په سایکلایډ لاره کې سفر کوي ځکه چې دوی یو انقلاب سره یوځای کوي.
په نیو اشوري امپراتورۍ کې دولتي اړيکې
د سړک شبکه
نیو-اشوري امپراتورۍ د لویې لارې یو سیستم جوړ کړ چې د امپراتورۍ ټولې برخې يې سره نښلولې. دا سړکونه چې د هول‌ساري/hūl šarri  (یا هارن ساري/ harran šarri چې په بابلي ژبه د «پاچا د سړکونو په معنا و») په نوم یادېدل، ښايي د پوځي لښکر لېږدونو په موخه د کارول شویو لارو په توګه يې وده کړې وي. هغوی په پرلپسې ډول پراختیا موندله، چې تر ټولو لويه پراختیا يې د درېیم شلمانسر د واکمنۍ (له میلاد څخه مخکې ۸۲۴-۸۵۸) او د درېیم تيګلاتپیلسر (له ميلاد څخه مخکې ۷۲۷-۷۴۵) د واکمنۍ تر منځ وه.
د ارستو د څرخ پاراډوکس
دوهم حل
پداسې حال کې چې هر یو له پیل څخه تر پایه پورې په افقی ډول 2π R سفر کوي، د Ps سایکلایډ لاره د Pb په پرتله لنډه او ډیر اغیزمنه ده. Pb د مرکز له لارې څخه ډیر پورته او لاندې سفر کوي - یوازینی مستقیم - د Ps په پرتله.
په نیو اشوري امپراتورۍ کې دولتي اړيکې
تمځایونه
د اړیکو د سیستم په ملاتړ د امپراتورۍ قومندانانو په‌خپلو ولایتونو کې د پاچا د سړک په اوږدو کې په منظمو فاصلو کې د تمځایونو لړۍ ساتلې. چې په اشوري ژبه ورته بېت‌مرديټ/ bēt mardēti(د یوې ټاکلې لارې کورنی دريځ) ویل کېدل. په دغه ځايونو کې سپرو سرتېرو خپل لیکونه له کچرو سره نویو سپرو سرتېرو ته سپارل. هغوی په مېشت ځایونو لکه د نیپور ښار، یا لرې پرتو سیمو کې دننه جوړ شوي وو، داسې ځایونه چې په یوازې ډول يې منزوي مېشت‌ځایونه جوړول. د تمځایونو تر منځ فاصله نږدې له ۳۵ څخه تر ۴۰ کیلو متره (۲۲ تر ۲۵ مایله) وه. دې تمځایونو د لېږدونکو کسانو، استازو او د هغوی څارویو ته د لنډمهال لپاره پناه‌ځای او د اړتیاوړ توکي برابرول.
د ارستو د څرخ پاراډوکس
دوهم حل
که Pb او Ps د دوی په اړونده حلقو کې بل چیرې وي، منحل شوي لارې به ورته اوږدوالی وي. لنډیز کول، کوچنۍ دایره په افقی ډول 2π R حرکت کوي ځکه چې په کوچنۍ دایره کې کومه نقطه لنډ سفر کوي، او په دې توګه د لویې دایرې د هرې نقطې په پرتله ډیر مستقیم لاره.
په نیو اشوري امپراتورۍ کې دولتي اړيکې
تمځایونه
دا تمځایونه له هغو کاروان‌سرایونو سره د پرتلې وړ و چې وروسته په ټوله اسلامي نړۍ کې د سوداګریزو مسافرو لپاره جوړ شول، په هر حال د اشوریانو د سړک تمځایونه د کاروان‌سرای خلاف د مجازو دولتي پیغامونو په انحصار کې وو او د خصوصي مسافرانو پر مخ تړلي وو. د سړک غاړې له دې تمځایونو څخه هېڅ کوم تمځاي نه پېژندل شوی نه هم کيندل شوی او تاريخ‌پوهان یوازې له اشوري متنونو څخه د هغوی په سپړاوي پوهېږي.
د ارستو د څرخ پاراډوکس
دریم حل
دا حل یوازې د پیل او پای ځایونه پرتله کوي. لویه دایره او کوچنۍ دایره یو شان مرکز لري. که چیرې ویل شوي مرکز حرکت وکړي، دواړه حلقې ورته فاصله حرکت کوي، کوم چې د ژباړې اړین ملکیت دی او په تجربه کې د 2π R سره مساوي دی. همدارنګه، په دواړو حلقو کې هر بل ټکی د یو انقلاب څخه مخکې او وروسته د مرکز په پرتله ورته موقعیت لري (یا د انقلابونو کوم بل بشپړ شمیره). د یو څرخ لپاره چې څو متمرکز داخلي حلقې لري، د هرې حلقې ژباړې حرکت یو شان دی ځکه چې ټول یو ورته مرکز لري. دا نور هم ثابتوي چې د هرې داخلي حلقې فریم په بشپړ ډول غیر مناسب دی (۱ قضیه).
په نیو اشوري امپراتورۍ کې دولتي اړيکې
جواز او تصدیق/کره‌توب
د امپراتورۍ د پوستي سیستم کارونه د لوړپوړو دولتي چارواکو د پيغامونو پر ټولګې محدوده وه. د نږدې ختيځ د تاريخ پروفیسور کارن رادنر اټکل وکړ چې له ۱۵۰ چارواکو څخه جوړې شوې يوې ډلې لپاره چې د اشور د مشرانو په نوم یاديږي د لاس‌رسي وړ وه. دوی ټولو د اشور د سلطنتي مهر یوه کاپي لرله چې د خپل اقتدار د پېژندګلوۍ لپاره يې پيغامونه پرې مهر کول. پر مهر اشوري پاچا له یو نه کنترولېدونکي زمري سره د نښتې په حال کې ښودل کېده او په ټوله امپراتورۍ کې پېژندل کېده. یوازې د دغې مهر لرونکي لیکونه د دولتي سیستم له کارولو سره لېږل کېدل.
چټکتیا
راندر اټکل وکړ چې د لویديځ سرحدي ولایت قووه (د نننۍ ترکیې ادانا ته څېرمه) څخه د اشور زړه ته د یو پیغام لېږلو- په ۷۰۰ کیلو متره (۴۳۰ مایله)  فاصله کې د یو زاغ د الوتلو په څېر و چې له فرات او دجلې سیندونو او  ډېرو فرعي څانګو څخه تېرېده چې هېڅ یوه هم پل نه درلود- له پنځو ورځو څخه يې لږ وخت نیوه تر څو ورسېږي. د اړیکو دا چټکتیا بې مثاله وه او تر ۱۸۶۵ کال پورې د عثمانې خلافت په بهیر کې د تلګراف تر معرفي کېدو مخکې په منځني ختيځ کې راونه پرځول شو.
سرچينې
[1] ابلاغول/نقلول، ژباړن
سربيايي ژبه
سربيايي ژبه (په سربيايي ژبه:српски језик / srpski jezik) د  سلاويکي ژبو د سوېلي څانگې د اندو-اروپايي ژبو او هامونډ ژبو څخه يوه ده او د دې ډلې تر ټولو مهمه ژبه ده. دا ژبه د اشتوکاویان ژبې یو له معیاري ډولونو څخه ده، چې ډیری یې په سربیا ، بوسنیا او هرزیګوینا کې کارول کیږي او د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د سربانو له خوا کارول کیږي. پخوانی معیار چې د سربو-کروشیا په نوم پېژندل شوی، اوس په سربيايي، کرواسيايي ، او بوسنیایي معیارونو وېشل شوي. سربیا د سربیا، بوسنیا او هرزیګوینا، مونټینیګرو ، کرویشیا ، رومانیا ، مقدونیې جمهوریت او هنګري د رسمي (او اقلیت) ژبو څخه یوه ده.
د سربی ژبې لیکلو لپاره دوه ليکدودونه کارول کیږي: یو بدل شوی سیریلیک رسم الخط چې د ووک کارادزیک لخوا اختراع شوی، او یو تعدیل شوی لاتیني رسم الخط چې د لودویت ګای لخوا رامینځته شوی. د دغو دوو استادانو هر یوه نښه یو له بل سره استازیتوب کوي.
الفبا
دوه سربیا الفبا په لاندې ډول دي:
فونولوژي
سربیا، د سربو-کروشیا د نورو ډولونو په څیر، 35 فونیمونه(توري يا غږونه) لري چې 25 کنسوننټونه او 10 واولونه لري.
وينګ
د سربو-کروشیا کنسوننټ سیسټم 25 کنسوننټونه لري. د هغې یو له ځانګړتیاوو څخه د پوستکي کنسوننټونو شتون او د تالو انتان او د تالو د تنفس نشتوالی دی. په سربو-کروشیا کې، د ډیری سلاویک ژبو برعکس، لکه روسی ، د ډیری کنسوننټونو لپاره، د دې غیر محلي مخالفانو سره هیڅ ډول تالو توپیر نلري.
غږونه
د سربو-کروشیايي سرودونو سیسټم په لنډه توګه پنځه واولونه لري په دوه ډوله ، لنډ او اوږد. که څه هم په لیکلو کې، پرته له لغتونو کې، د دوی ترمنځ توپیر نه لیدل کیږي.
لغتونه
همدارنګه، ځینې سربیا کلمې د سلاویک اصل څخه دي، فارسي ته نږدې. په فارسي کې، دا کلمې د وخت په تیریدو سره بدلې شوې، مګر د پخوانیو سربیانو بڼه تر اوسه پورې دا عام کلمې ساتلي دي. د مثال په توګه:
په دې توګه، د سربي ژبه د هند-اروپايي دورې له پارسي سره او د معاصر فارسي ژبې ډیری پورونو سره دواړه ګډ لغتونه لري.
د نورو ژبو سره د سربيايي ژبې ورته والی
د سربی ژبه د بوسنیا او په ځانګړې توګه د کروشین سره ډیر مشترکات لري. د سربیا او کروشیایي ژبو ترمنځ توپیر یوازې یو څو کلمو پورې محدود دی، پرته له دیبیرا. د مثال په توګه: په کروشین کې ساعت یورا دی (له لاتین څخه اخیستل شوی) او په سربیا کې سیټ (د عربي ریښو سره). ډوډۍ ته په کروشیایي ژبه کې کره او په روسي کې په سربیا کې khleb ویل کیږي. په دغو دوو ژبو کې د کال د میاشتو نومونه هم توپیر لري. سربي ژبه هم روسي او نورو سلاوي ژبو ته ډېره نږدې ده. کله چې روسیان سربیا ته راځي، دوی په اسانۍ سره سربیان پوهیږي او اړتیا نلري چې انګلیسي، فرانسوي یا جرمني خبرې وکړي. په ورته ډول، کله چې سربیان د روسیې ژبو هیوادونو ته راځي، دوی ډاډه دي چې هرڅه پوهیږي.
سرچینې
وېشنيزه:ژبې
کروکشیترا
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
کروکشيترا په انګليسي ژبه: Kurukshetra  د هند د کروکشېترا په ولسوالۍ کې یو نفوس لرونکی ځای دی.
مالومات
کوروکشيترا 1,530 مربع کیلومتره مساحت لري او ټول نفوس 964,655 دی.
حوالې
وېشنيزه:هندوييزم وېشنيزه:هندومت
افغان ټایمز
افغان ټايمز( په انګلیسي کې The Afghan Times) د افغانستان يوه انلاين خبري رسنۍ ده، چې په لومړي ځل د ۲۰۲۲ کال د اګست میاشت په لومړۍ نېټه یې په بشپړه توګه په فعاليت پيل وکړ تر څو د افغانستان بېلابېل واقعيتونه د څېړنې او راپور ورکولو له لارې له مثبت ليد څخه منعکس کړي. [۱] د افغان ټایمز بنسټ د افغانستان ځوان خبریال سعیدالله صافي له لوري کېښودل شو چې یو شمېر نور ځوان خبریالان ورسره د یادې رسنۍ چارې پر مخ وړي.
نورې پاڼې:
• افغان ټایمز ورزش
• افغان ټایمز ښځې
څېړنیزه خبریالي
افغان ټايمز وړانديز کوي، چې دغه رسنۍ څېړنې کوي او د مسلکي کسانو يوه ډله لري، چې د کيفي او کميتي څېړنيزو پروژو او همدارنګه د مقالو ليکلو کې همکاري کوي.
د افغان ټایمز ارزښتونه
ماموریت: د هیوادوالو د ښکیلتیا، خبرتیا او الهام ورکولو په وخت کې د افغانستان په متنوع واقعیتونو ټینګار کول.
لید: انلاین رسنیو کې نوښت او د افغان اتباعو نوی نسل ځواکمنول.
افغان ټایمز په ټولنیزو رسنیو کې
افغان ټایمز په ټولنیزو رسنیو کې پیاوړی حضور لري، اوس مهال یوه فیسبوک پاڼه، یوه انسټاګرام پاڼه، او درې ټویټر حسابونه لري، چې بېلابېلو برخو ته ځانګړي شوي دي؛ ۱. د افغان ټایمر ټویټر پاڼه ۲. د افغان ټایمز ورزشي برخې ټویټر پاڼه او د افغان ټایمز د ښځو برخې ټویټر پاڼه
سرچینې
۱. د افغان ټایمز د ډومین ثبت نېټه
۲. د افغان ټایمز په اړه
۳. د افغان ټایمز کور پاڼه
۴. د افغان ټایمز د افغانستان د خبرونو برخه
۵. د افغان ټایمز د سیمې او نړۍ د خبرونو برخه