cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
هرمان ون رومپوې
هرمان ون رومپوې (آلماني: Herman Van Rompuy) (د ١٩٤٧ز کال د اکتوبر په ٣١ په بروکسل کې زېږېدلى دى) بلجيمي سياستوال دى چې د بلجیم د بودجې د وزير او لومړي وزير په توگه يې دندې ترسره کړي. رومپوې په ٢٠٠٩ز کال کې د اروپايي ټولنې د مشر په توگه وټاکل شو. نوموړي د بلجيم په کاتوليک لوون پوهنتون کې په فلسفه او اقتصاد کې خپلې لوړې زده کړې کړي دي.
غور
غور یا جاغور چې د انسان د غاړي(گردن) په مخکني برخه کي دهوايي نل دپاسه او دواړه د بغل طرفته شوپرک ته ورته يو غده ده چه دجاغور په نامه سره ياديږي چه اوږدوالي يي تقريبي 5 پنځه سانتي متره پلنوالي يي 3 دري سانتي متره او ژوروالي يي 2 سانتي متره شاوخواکي دي او په لاتين ورته تيرويد غده وايي thyriod gland. دجاغور غده دوه دانی هرمونونه تولیدوی چه دتیروکسین او اوبل تریودوتیروتین په نامه سره یاديږي او دوجود په ميتابوليزم سيستم کي مهم رول لوبوي. دجاغور غده ډيري مريضي لري چه مهمي يي هيپوتيرويد, هيپر تيرويد ,کنسر,التهاب دي همدارنگه دجاغور دغدي په اطرافو کي څلور وړي نخود ته ورته غدي شتون لري چه د پارا تيرويد parathyroid glands په نامه سره ياديږي اودپاراتیروید په نامه هرمون ترشح کوي اوداهم دمر يضي مختلف ډولونه لري. دجاغور دغدي لږ فعاليت او تر نارمل حد لږ هرمون ترشح کول د هيپوتيرويد hypothyriodism په نامه ياديږي او هيپو تيرويد نسبت نارينه ته په ښځینه کي زيات ليدل کيږي او دسن سال په زياتيدوسره يي احتمال هم زياتيږي او همدارنگه په ارثي ډول هم پيداکيږي. هپيوتيرويد مریضی او دهرمون لږ ترشح کول په انسان کي ځيني نښي نښاني ورکوي لکه خستگي,دحافظي ضعيفوالي,وزن اخيستل,د پوستکي وچيدل او دويښتانو رژيدل ,قبض,بي حرکتي او په ښځينه کي دمياشتني دوري غير منظم والي خو دقيق تشخيص يي په وينه کي دهرمون دمقدار کتل او دغدی معاينه کول دي ,تداوي يي په دواسره ممکن دي. دجاغور دغدي اضافه فعاليت او تر نارمل حد زيات هرمون ترشح کول دهيپرتيرويد hyperthyroidism په نامه سره ياديږي. دهرمون زيات ترشح کيدل زړه ,عضلي او عصبي سيستم متاثيره کوي او په وجود کي مختلفي نښي نښاني ورکوي لکه دعضلاتو ضعيف والي ,په لاسونو کي لړزه ,دزړه ضربان,خستگي,وزن دلاسه ورکول, ضعيفه کيدل,اسهال,عصبانيت,دسترگو مشکلات,دتودوخي په مقابل کي حساسيت او په ښځينه کي دمياشتني حيض دوری غير منظم والي .دتداوي لپاره متخلفي دواگاني اوجراحي تداوي عملي کوي. دجاغور دغدي بله مريضي داسي وي چه په داخل کی دغدی دانو ته ورته مرغړي راپورته شي او دغدي دغټوالي سبب وگرځي خو دغدي فعاليت اودهرمونومقدار نارمل وي .کله چه غده غټه شي نو کله کله د اواز ټيټ والي ,دغذا دتيرولو مشکل ورسره ملگري وي, تشخيص يي دغدي معاينه کول په لاس او تلويزوني التراسانډ کيږي. دجاغور دغدي پر شاوخوا څلور داني نخود ته ورته غدي شته چه پارا تيرويد parathyroid په نامه سره ياديږي او داغده دپارا تيرويد په نامه هورمون توليدوي ددي هرمون وظيفه داده چه دهډوکو څخه کلسيم ترشح کوي او په وينه کي دکلسيم مقدار نارمل ساتي. خو کله چه دپارتيرويد غده په سبب د يوي مريضي لکه ميکروپ ,دانه يا سرطان فعاليت زيات کړي نوهرمون هم زیات تولیدوی پدی وخت کی دهډوکو څخه زيات مقدار کليسم ترشح کوي هډوکي کمزوري کوي او هډوکي داوستوپروز تر مريضي رسوي چه په اساني سره دماتيدو خطر ورسره ملگری وی په وينه کي کلسيم مقدر هم لوړيږي چه دکلسيم لوړولي په انسان کي متخلفی مشکلات پیداکوی لکه سرچرخي,خواگرځي,دعضلاتوصعيفوالي او پښتورگي(گردي) مشکلات. خوکله چه بيا د پاراتيرويد غدي فعاليت کم شي دپاراتيرويد هرمون هم لږترشح کيږي همدارنگه دهډوکو څخه دکلسيم مقدار هم کميږي دکلسيم په کمبودوالي سره متخلف مشکلات پيداکيږي لکه په شونډانو,لاسو اوعضلاتو کي دبي حسه کيدو اوچمبرکيدو مشکلات. تداوي يي دمريضي تر شدت والي پور فرق کوي خو اخيري تداوي يي چه بله چاره ورته پيدانشي دپاراتيرويد غدي په جراحي ډول ايستل دي.
سرچینې
https://m.facebook.com/profile.php…
فایرفاکس
فایرفاکس (یا موزیلا فایرفاکس) یو وړیا او خلاصې سرچینې ویب براوزر دی چې د موزیلا فاونډیشن لخوا رامینځته شوی دی.
ابی
ابراهیم حمیدي (په جون ۱۹۸۵ کې په تهران کې زیږیدلی) د ایران پاپ سندرغاړی دی چې هنري ابي نومیږي.هغه په ​​ایران کې یو له هنرمند سندرغاړو څخه دی. ابي په مختلف ژانرونو لکه ډبر ، بالډ ، لوک میوزیک ، پاپ ، نڅا ، کور او ټرانس میوزیک کې کار کوي.
ويليم مونټگمري وات
ويليم واټ په ۱۹۰۹ز كال په سكاټلېنډ كې زوكړې دى. او خپل لومړنۍ زده كړې يې په خپل پلرني ټاټوبي كې سرته رسولي.
لوړې زده كړې او دندې
لوړې زده كړې يې د دوكتورا تر كچې رسولي. د دوكتورا د رسالې سرليك يې (جبر او اختيار د اسلام په پيل كې) ؤ. څلور كاله يې په پوهنتون كې د ښوونكي په توگه دنده ترسره كړه. لدې وروسته د اسلام په اړه د لا زياتو مطالعاتو لپاره ځان وزگار كړ، او د خپل يو نږدې ملگري (آنگلېكن) چې د پروتستانت له انگرېزۍ كليسا سره تړلې ؤ، د بيت المقدس پر لور وخوځېد، او هورې يې په خپله څېړنه پيل وكړ. ويليم واټ په ۱۹۴۷ز كال د ادېنبورگ پوهنتون د عربي او اسلامي مطالعاتو د رييسس په توگه وټاكل شو، او تر كلونو پورې يې دا دنده پرمخ بوتله.
واټ په ۱۹۸۰ز كال په كور كېناست. (1)
اندو اند
د مونټگمري واټ گروهه: اسلام هغه دين دى، چې په الهي وحې او یواځیني استازي (پیغمبر) ولاړ دی. او داسې په نظر راځي، چې قرآن هم نور ادیان لکه یهودیت او مسیحیت مني. هم په الهي وحی په توگه او هم استازي رالېږلو یې.(2)
د واټ په گروهه، که څه هم قرآن کریم د یهودیت او مسیحیت څخه غږېږي، او استازي یې الهي گڼي، په سنتي مسلمانانو کې دا گروهه شته چې ددوي سپېڅلي کتابونه (توران او انجیل) تحریف شوي دي. او بې له شکه دا گروهه پدې کار کې مرسته کوي، چې لودیځ له اخلاقي اړخه فاسد دی، او دا چې اسلام یواځینې رښتونی دین دی، او لدې پرته هېڅ دین او لار رښتونې نده.(3) مونټگمري واټ پدې گروهه دی، چې اسلام ته راگرځېدل د تېرو دوه لسیزو له ځانگړتیاوو څخه دي. دده په گروهه، د اسلامي ویښتابه یو بنسټیز اړخ دا دی، چې د لودیځې نړۍ ټاکل شوې دود و دوستور یې رټلې. نه گټه خوړل، نه شراب څښل، او نه هم لودیځوال لباس د ښځمنو لپاره. په هر ډول، دا ډول کړنې باید نه لودیځ ضد وگڼو او نه هم د عیسویت ضد، بلکه دا باید د مسلمانانو غوښتنه وگڼل شي. مسلمانان په اسلامي ویښتابه کې داسې غوښتنه کوي، چې له دوی سره دې هم په انساني او مذهبي نقطه نظره د لویديځوالو او عیسویانو په څېر چلند وشي. دې غوښتنې ته رسېدل یو څه ستونزمن دي، ځکه چې عیسویان داسې انگرېري، چې ددوي دین له نورو ادیانو غوره دی. (لکه څرنگه چې مسلمانان هم همدا د غوره والي نظر لري.)(5)
د منټگمري په خیال که چېرې مسلمانان وغواړي چې د نړۍ په راتلونکې کې کارنده ونډه ولري، چې ددې کار وړتیا هم لري، نو باید د نورو ادیانو په اړه یو نویلرلید خپل کړي. د نورو ادیانو په اړه د ځانگړي نظر باید نورو فرهنگي اړخونو ته چې دین پورې تړلي دي هم وغځول شي.(6)
دده په گروه کېدای شي ځینې عیسویان داسې و انگېري، چې په خبرو اترو کې گډون به د مسېح له لارښوونو څخه سرغړونه ده، چې ویلی یې دي ټول مخلوقاتو ته انجیل ورسوﺉ، او بلنه ورته وکړﺉ، چې ځینې مسلمانان هم همداسې احساس ولري چې دا کار سم بنسټ نلري. د افکارو په تبادله کې هر اړخ، بل دین او مذهب تصدیقوي، او په خبرو اترو کې گډون ددې تصدیق منل دي.(8)
سرچينې
وېشنیزه:ختیځپوهان وېشنیزه:اسلامپېژندونکي
دیلمیان
دیلمیانیان د نننی ایران په ګیلا ولایت کې له اسلام وړاندې او وروسته پیړیو میشته غرنشینه تایپه خلک وو. د دیلمیانو مشهوره کورنۍ د زیاریان او االبویه کورنۍ وې.
يوناني ژبه
يوناني ژبه (په يوناني: ελληνική (γλώσσα) – ellinikí glóssa) د هند – اروپايي ژبو څخه ده چی په يونان، قبرس او تورکيه کی ویل کېږي. دا ژبه د يونان ، قبرس او اروپايي اتحاديه رسمی ژبه ده. يوناني ژبه ادبي او محاروي فورم ( شکلونه ) لري. ادبی ژبه په ورځپانه، تيلويزيون او راديو کی کارېږي. دا ژبه د خاصی يوناني ابېڅې په مرسته لیکل کېږي.
وېشنيزه:يوناني ژبه وېشنيزه:ژبې
بشري حقونه په پاکستان کې
په پاکستان کې د تنوع، لوی نفوس، د پرمختګ په درشل کې حالت او د اسلامي او سیکولر قوانینو د ګډوالي حاکمې اسلامي ډیموکراسۍ له امله د بشري حقونو وضعیت پیچلی دی. د پاکستان په اساسي قانون کې اساسي حقونه شته. د دې قانون پر بنسټ خپلواکه ستره محکمه، د جلا اجراییه او قضایه قوې، خپلواکه قضایه قوه، د بشري حقونو خپلواک کمېسیون او په هېواد کې دننه او بهر د خوځښت ازادي هم شته. خو، په عمل کې د دې مواردو درناوی نه کېږي.
که څه هم پاکستان د دې لپاره را منځ ته شو چې د ډیموکراسۍ له اصولو ملاتړ وکړي، خو پوځي کودتاوې د دې هېواد په تاریخ کې معمولې کړنې دي او د تاریخ په ډېری برخه کې له خپلواکۍ وروسته د پوځي دیکتاتور ولس مشرانو له خوا اداره شوی دی. په ۲۰۱۳ کال کې د پاکستان تولټاکنې په دې هېواد کې لومړنۍ ټاکنې وې چې له مخې یې واک له یوه ملکي حکومت څخه بل ملکې حکومت په قانوني توګه ولېږدول شو. په پاکستان کې ټولټاکنې که څه هم تر یو حده ازادې دي، خو بې نظمه، له درغلیو ډکې، د ګواښونو او جبر سره مخ، د مسلمانو او غیر مسلمانو تر منځ له تبعیض او یو شمېر نورو سرغړونو څخه ډکې وي. له دې سره څو ځله د پاکستان حکومت په خپله اعتراف کړی چې پر پوځ او اړوندو امنیتي ادارو باندې بشپړ کنټرول نه لري.
په دې هېواد کې کورنی تاوتریخوالی یوه بله د اندېښنې وړ ټولنیزه ستونزه ده، په ځانګړې توګه د هغه تورونو له امله چې د دې ستونزې د مخنیوي لپاره د پاکستان حکومت نه دی لاس په کار شوی. د اټکل له مخې، د کورني تاوتریخوالی له امله هر کال ۵۰۰۰ ښځې خپل ژوند له لاسه ورکوي او زرګونه نورې معیوبه کېږي. د تاوتریخوالي ډېری قربانیانو هېڅ قانوني مرجع نه درلوده خو په دې وروستیو کې دا ستنونزه هغه وخت حل شوه چې ډېری ولایتي پارلمانونو د کورني تاوتریخوالي په وړاندې بشپړ او سخت قوانین تصویب کړل. د نړیوالې غلامۍ د  ۲۰۱۶ کال د شاخص په بنسټ، د اټکل له مخې ۲۱۳۴۹۰۰ وګړي په اوسني پاکستان کې غلامان دي، چې د ټول نفوس ۱.۱۳٪ جوړوي. .
په دې هېواد کې دیني تبعیض، مذهبي تاوتریخوالی او د دینې ازادۍ نشتون لا هم جدي اندېښنې دي او زیاتره د سیاستوالو له خوا، لکه د پاکستان د دویم لومړي وزیر خواجه ناظم الدین په څېر له پامه غورځول شوې هم دي، چا چې ویل: "زه له دې سره موافق نه یم چې دین د وګړي شخصي معامله ده او نه هم له دې سره موافق یم چې په اسلامي دولت کې هر وګړی یو شان حقونه لري، مهمه نه ده چې د هغه قبیله، عقیده، یا ایمان څه دي". دا شان خبرې د هغه څه په خلاف دي چې د پاکستان بنسټ اېښودونکي محمد علي جناح د پاکستان د اساسي قانون غونډې ته په وینا کې ویلي وو: "تاسو به پوه شئ چې د وخت په تېریدو سره به هندو به هندو پاتی شي او مسلمانان به مسلمانان پاتې شي. دا به د دین په بنسټ نه وي، ځکه چې دین د هر وګړي شخصي عقیده ده، مګر دا به له سیاسي اړخه د دولت د اتباعو په توګه وي".
په پاکستان کې سیاسي آزادي
که څه هم پاکستان د دې لپاره را منځ ته شو چې د ډیموکراسۍ له اصولو ملاتړ وکړي، خو پوځي کودتاوې د دې هېواد په تاریخ کې معمولې کړنې دي او د تاریخ په ډېری برخه کې له خپلواکۍ وروسته د پوځي دیکتاتور ولس مشرانو له خوا اداره شوی دی. په ۲۰۱۳ کال کې د پاکستان تولټاکنې په دې هېواد کې لومړنۍ ټاکنې وې چې له مخې یې واک له یوه ملکي حکومت څخه بل ملکې حکومت ته په قانوني توګه ولېږدول شو. د ترهګریزو بریدونو له امله ټاکنې زیانمنې شوې چې په سلګونو تنه په کې ووژل شول او تر پنځه سوه زیات کسان په کې ټپیان شول او په ټاکنو کې پراخې درغلۍ وشوې، چې د دې هېواد په تاریخ کې بې سارې وه.
که څه هم د ډیموکراسۍ په لور په تېرو لسیزو کې ورو خو دوامداره پرمختګ شوی، ډېری پاکستانیان او بهرني مبصرین لا هم پوځ په سیاست کې په کلکه ښکېل ویني او حکومت د پوځ لپاره مهم ځای لري. داسې انګېرل کېږي چې حکومت پر پوځي ځواکونو او د دې هېواد په استخباراتې سازمان باندې کنترول نه لري.
د پاکستان زیاتره قوانین سیکولر دي، چې ځینې یې د ۱۹۴۷ کال د اوسني پاکستان نه مخکې له بریتانوي استعمار څخه په میراث پاتې دي. خو په عمل کې، د پاکستان د قانون په پرتله شرعي قانون لومړیتوب لري. د پاکستان په اساسي قانون کې بنسټیز حقوق لکه د بیان ازادي، د فکر ازادي، د معلوماتو ازادي، د دین ازادي، د ټولنو ازادي، د مطبوعاتو ازادي، د غونډو ازادي او د وسلې درلودلو (مشروط) حقونه شامل دي. دې حقونو د اسلامي سیاست د پلي کولو له امله په لنډ تاریخ کې څو ځله بدلون موندلی دی. که څه هم د هر ډول ستونزو د مخنیوي لپاره حکومت یو څه ګامونه اخیستي دي، خو سرغړونې لا هم په خپل ځای پاتې دي. له دې سره، محکمې له مالي ستونزو، بهرنیو لاس وهنو، او د قضایاوو له لویو ټولګو چې د محاکمې د ځنډ او له هغه مخکې د اوږده توقیف لامل کېږي. په دې هېواد کې دننه او بهر ډېر څارونکي وایي چې د پاکستان قانوني کوډ زیاتره د جرم، ملي امنیت او کورنۍ هوساینه تر بحث لاندې نیسي او د فردي حقونو د خوندیتوب په اړه لږ څه لري.
د فارین پالیسي مجلې په ۲۰۱۰ کال کې، د ناکامو هېوادونو په شاخص کې پاکستان په لسم ځای کې راوست او دا هېواد یې له نورو ناکامو یا د ناکامۍ په حال کې دولتونو لکه افغانستان، د کانګو ډیموکراتیک جمهوریت او سومالیا سره په "کړکېچنه" کټګورۍ کې ځای په ځای کړ. پاکستان په پرله پسې توګه هر کال د ناکامو دولتونو په لست کې سر ته نژدې ځای کې راځي.
د ۲۰۱۵ کال په سپتمبر کې، د متحده قومي غورځنګ د بنسټ ایښودونکي او مشر الطاف حسین پر ویناوو، د لاهور محکمې بندیز ولګاوه. دا ګوند په پاکستان کې د کډوالو د ټولنو د ګټو په  دفاع کې مشهور دی. د پاکستان د الکترونیکي رسنیو د تنظیم ادارې او لوی څارنوال نصیر احمد بوټا ته محکمې امر وکړ چې تر راتلونکو حکم پورې په ټولو الیکترونیکي او چاپي رسنیو کې د متحده قومي غورځنګ د مشر الطاف حسین د انځورونو او ویناوو پر خپرولو بندیز ولګوي.
يوناني ابېڅې
يوناني ابېڅې د يوناني ژبې توري يا ليک نښې دي چې يوناني ژبه پرې ليکل کېږي.
وېشنيزه:يوناني ژبه
ارز روم
آرزروم (ارض روم) په ترکي Erzurum) د ۳۶۷،۰۰۰ وګړو درلودلو سره د ارزروم ولایت مرکز دی. په تیرکې یاد ښار د ارزن الروم په نوم هم یادیده.
ابهر ولسوالي
ابهر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان ابهر)  د ايران د زنجان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د ابهر ښار دی. دا ولسوالي ۱۵۱٬۵۲۸ تنه نفوس لري. د ابهر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۴۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د زنجان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د ژمنیو ناروغیو مخنیوی
ژمنۍ ناروغۍ هغه موسمي ناروغۍ دي چې د یخ موسم په راتگ سره ډېرېږي او په انساني بدن اغېز کوي. ددې ناروغیو مخنیوي لپاره د ژمي په فصل کې یو شمیر ویټامینونه انسان له مختلفو او سختو ناروغیو څخه ژغورلی شي. د څیړنو په پایله کې څرگنده شوې چې ویټامین بي (Vitamin B) او ویټامین سي (Vitamin C) د ژمي په موسم کې انسان له مختلفو ناروغیو او میکروبونو څخه ژغوري. د روغتیايي کارپوهانو په وینا د ژمي په موسم کې هغه خوراک او څښاک باید وڅښل شي کوم چې کولی شي د انسان بدن گرم وساتي نو له همدې امله ویټامین بي (Vitamin B) او سي (C) لروونکي خواړه د میکروبون په له منځه وړلو کې مرسته کولی شي. له پورتنیو ویټامینونو سربیره ټول هغه سبزیجات چې شنې پاڼې لري هم د مختلفو ناروغیو په له منځه وړلو کې ډیره زیاته مرسته کولی شي. د روغتیايي څیړونکو په وینا ۸۰ سلنه خلک ژمی خوښوي نو له همدې امله په دغه فصل کې د خپل بدن دفاعي نظام پیاوړی کولو لپاره باید شیدې او له شیدې څخه لاسته راغلې خواړه لکه پنیر او مستې استعمال زیات کړي ځکه چې دغو خوړو کې زیاته اندازه پروټین او ویټامین اې (Vitamin A) شتون لري کوم چې د بدن د اړتیا وړ کلسیم پوره کولو سره هډوکي پیاوړي کوي.
د ژونکې تيوري
د ژونکې تيوري د ژواکپوهنې يو بنسټيزه ساينسي تيوري ده. په ټولگړي توگه ددې تيورۍ منل شوې برخې په داسې ډول دي:
د ژونکې د تيورۍ درې اهمې برخې داسې دي:
په دغه تيورۍ کې دوه استثناء گانې هم شته:
د ژونکې تيوري په اصل کې د تيودور شوان او ماتياس ياکوب شليدن لخوا پرمخ يووړل شوه، او په بشپړه توگه د ليوس پاسچر په کارنو ومنل شوه، په ځانگړې توگه د وروستي نوموړي هغه کارونه چې د ميکروبونو په برخه کې يې ترسره کړي. ژونکه د ژواکپوهنې بنسټيز يوون دی.
ژونکه د لومړي ځل لپاره په ۱۶۶۳ زېږيز کال کې روبېرټ هوک وموندل. هغه بيا ډېر ژر وليدل چې کوم څه چې ده موندلي، هغه ژونکې ته ورته دی چې راهبانو يې څرگندونې کړي وې. که څه هم چې هغه څه چې ده موندلي وه د يوه وچ لرگي (يا مړ بوټوي) برخه وه او هغه يواځې يو تش سلول د زده کړې لاندې اچولی وه چې هېڅ کوم هسته يې په مرکز کې نه درلوده. لومړنی کس چې د مايکروسکوب ترلاندې د ژوندي سلول په ليدو بريالی شوی وه هغه په ۱۶۷۳ زېږيز کال کې آنتون وان ليوان هوک وه.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:ژواکپوهنيز تيورمونه
ډارک ویب
ډارک ویب یا ډارک نیټ (په انګلیسي: Dark web) د انټرنېټ یوه پټه برخه ده چې د عادی لټون انجنونو لکه (Google, Bing ...) څخه پټ دی یواځې په ځانګړو براوزرونو باندی لاسرسی ورته کیږی.
ډارک ویب ډیری وختونه د جرمي کړیو لخوا  اسعمالیږي ځینې وختونه د هغه خلکو لخوا هم کارول کیږي چې غواړې خپل معلومات محرم وساتي، لکه د ملکیت سوداګرۍ معلوماتو تبادله یا د سیاسي فعالینو لخوا د یو بل سره د ارتباط ساتلو لپاره کارول کیږي.
ډارک ویب ته څنګه لاسرسی کیږي؟
ډارک ویب ته د عادې انټرنیټ براوزرونو لکه (Opera, Chrome..) پواسطه باندې لاسرسې نه کیږي. یواځې په ځانګړی براوزر چې (TOR browser) نومیږې د لاسرسي وړ دی.
رحمت الله کيرانوي
د اظهار الحق ليکوال مناظر امت مولانا رحمت الله کیراني الهندي رحمة الله علیه پېژندنه
لیکنه: استاذ عبدالغفار جبیر / تعلیم الاسلام ویب پاڼه
مولانا محمد رحمت الله کیرانوي الهندي رحمة الله علیه د خلیل الله زوی چي په دربار کلا، کیرانه ولسوالۍ مضفر نګر هندوستان کي په ۱۲۳۳ هج قمري، ۹ مارچ ۱۸۱۸ میلادي کال کي و دې فاني نړۍ ته راغلی دئ، په ۱۲۵۲ هق کال کي يې د خاله د لور سره واده وکړ، له واده وروسته دده والد صاحب خپل ټول جایداد ده ته حواله کړ، څه وخت وروسته یې والد صاحب وفات سو، د والد صاحب د وفات وروسته مولانا صاحب خپل جایداد و خپل ورور مولوی محمد جلیل صاحب ته پرېښود او خپله د تدریس لپاره و کیرانه ته ولاړی، هلته یې دوه کارونه پیل کړه، تدریس او پر عیسائیت باندي تصنیفونه، چي په لاندي ډول سره دي:
لومړی تصنیف: ازالة الاوهام
ازالة الاوهام د حضرت محمد رحمة الله کیرانوي رحمة الله علیه لومړی تصنیف دئ، حضرت شاه عبدالله دهلوي چي په شاه غلام علی دهلوي سره مشهوره وو، چي د نقشبندیې طریقې یو ممتاز بزرګ او ولي وو، د هغه په غوښتنه سره مولانا صاحب دغه کتاب (ازالة الاوهام) شروع کړ، دا چي په دغه وخت کي په هندوستان کي رسمي او عامه ژبه فارسي وه له همدې کبله مولانا صاحب دغه کتاب په فارسي ژبه سره ولیکی، په دې کتاب کي د عیسایانو له لورې چي کوم اعتراضات پر اسلام سویدي او یا کوم شبهات لري، د هغو ټولو مدلل ځوابونه ورکول سویدي،  ددې کتاب د لیکلو پر مهال سخت ناروغه سو، لمونځ یې په اشاره سره کوی، دده ټول شاګردان، دوستان او ملګري سخت پریشان وه، یوه ورځ ده د سهار د لمانځه څخ وروسته و ژړل او وې ویل چي ان شاء الله صحت به پیدا کړم، او د ژړا وجه مي داده چي ماښام په خوب کي رسول الله صلی الله علیه وسلم راغلی ، حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه هم ورسره وو، حضرت ابوبکر صدیق رضی الله عنه وفرمایل: ای ځوانه! رسول الله صلی الله علیه وسلم و تاسو ته دا زېری درکوي:
((که چیري ستا ناروغي د ازالة الاوهام  له کبله وي، نو دا دي ستا د شفاء سبب وګرځي.))
مولانا صاحب وايي: له دې وروسته مي هیڅ تکلیف او ناروغي ونه لیدل، بلکې تل به خوښ او خوشحاله وم.
همدا ښکلی کتاب په ۱۸۴۸ میلادي  کال کي سید المطابع چاپ کړ.
(ازالة الاوهام) له څه شي څخه بحث کوي؟
د عهدنامه جدید او عهدنامه قدیم پېژندنه، په بایبل کي تحریفات، د عیسایانو د ۱۰ اعتراضو ځوابونه، چي پر نسخ، معراج، شق القمر، د ښځو حجاب، د پیریانانو شتون، د جهاد فلسفه او رسول الله صلی الله علیه وسلم مبارکه نسب پاڼه پکښې شامل وه. علاوه په دې کتاب کي لس اعتراضونه پر قرآنکریم، لس اعتراضونه پر حضرت محمد صلی الله علیه وسلم او لس اعتراضونه پر احادیثو باندي هم ځواب سویدي، د تثلیث بطلان، د حضرت عیسی علیه السلام د الوهیت بطلان، او د خاتم الانبیاء حضرت محمد مطفی صلی الله علیه وسلم په هکله ۱۸ د بایبل وړاندوینې او د رسول الله صلی الله علیه پر رسالت باندي ۲۳ نور قطعي دلائل هم بیان سویدي.
(ازالة الاوهام ټوک:۱ ، پاڼه: ۴۶- ۵۱، تالیف: مناظر امت حضرت مولانا کیرانوي رحمة الله علیه، اردو ژباړه او څېړنه: مولانا ډاکتر محمد اسماعیل عارفي، تقریظ: شیخ الاسلام محمد تقي عثماني صاحب/ خپرونکی: مکتبه دارالعلوم کراچی ۱۴)
د مولانا رحمت الله کیرانوي رحمه الله او عیسايي راهب فنډر ترمنځ مناظره:
دا هغه وخت وو چي په هندوستان کي عیسائیت د راهب فنډر تر سیوري لاندي د اوبو په شان روان وو، او فنډر(Revd. C.C .P Fonder) هر ځای و اسلام ته توهین کونکې ویناوې، لیکنې او تقریرونه کول په دغه وخت کي فنډر خپل کتاب ( میزان الحق) چاپ کړی او په ښه رونق کي وو، عوام مسلمانان یې په تشویش کي اچولي وه، چي مناظرِ امت ورته د مناظرې داسي اعلان وکړ:
( زه د هندوستان د عیسائي ټولنې تر ټولو ستر مقام درلودونکی شخصیت او د میزان الحق لیکوال ته دا بلنه ورکوم چي په عام منظر کي زما سره مناظره وکړي، تر څو حق واضح او روښانه سي. )
د مناظرې لومړۍ غونډه په ۱۸۵۴ میلادي کال کي په عبدالمسیح اکبر آباد آګره کي تر سره سوه، په دې مناظره کي فنډر وویل:
په دې مناظره کي به پر نسخ او تحریف، الوهیت حیات مسیح، تثلیث او رسالت محمد صلی الله علیه وسلم باندي بحث کیږي.
له ده وروسته مناظرِ امت مولانا کیرانوي رحمه الله ولاړ سو او د انجیل پر نسخ او تحریف باندي یې یوه علمي او د عیسايي کتابونو په حواله سره دلائل وړاندی کړه، په اخر کي فنډر وویل چي موږ دا منو چي په اوسني انجیل کي ۸ ځایه تحریف سویدئ، مولوي قمر الاسلام صاحب و فنډر ته وویل چي ته دغه راته ولیکه چي په اوسني انجیل کي ۸ ځایه تحریف او تبدیل سویدئ!
مناظره دوهمه ورځ د اپریل ۱۱ ، ۱۸۵۴ میلادي د سه شنبې په ورځ سهار پیل سوه، چي دې ورځ ماستر سمیت چي د عیسایانو عمومي صدر، ماسټر ریډ د عیسایانو عمومي منشي، ویلیم د علاقي د فوځ مشر، پادري ولیم ګلبن، پادري هارلي او په نور ډېر شمېر کي د اسلامي امت علماء کرام او تر ۱۰۰۰ اضافه نور خلک حاضر وه. په دې دوهمه ورځ مناظره کي د بایبل پر تحریف باندي بحث وسو، چي فنډر او دده نور ملګري ټول بې ځوابه سول.
په دریمه ورځ فنډر مناظرې ته حاضر نسو، فنډر مولانا رحمت الله کیرانوي صاحب ته لیک ولیږی، او ورته لیکلي یې وه:
زه نور د عامو خلکو په حضور کي بحث نه درسره کوم، زه (حل الاشکال) درلیږم د هغه ځواب راکه.
(حل الاشکال) د فنډر بل کتاب دئ، چي پر اسلام باندي اعتراضونه دي، چي مناظر امت د هغه کتاب ټول ځوابونه په معقول ډول سره درکړه، همدا د کتابت مناظره تر ۲۳ اپریل ۱۸۵۴ پورې دوام درلودئ.
مولانا رحمت الله کیرانوي رحمه الله د رسول ا لله صلی الله علیه وسلم رسالت په اوسني انجیل ورته ثبوت کړ، تثلیث یې ورته باطل کړ، د انجیل تحریف یې ورته ثابت کړ، او دا یې هم ورته په دلائلو ثابت کړه چي اوسنی بایبل الهی کلام نه دئ؛ همدغه د مناظرې او مباحثې خبر په ټوله هندوستان او اسلامي امت کي خپور سو، د مولانا رحمت الله کیرانوي رحمه الله دغه د فنډر سره لیکونه په قاهره، هندوستان او نورو سیمو کي هم چاپ سول. (ایک مجاهد معمار ۱۸- ۲۵/ مرکزی دفتر دارالعلوم حرم صولتیه مکه معظمه ۱۹۵۲)
د انګریزانو کوښښ او د مناظر امت مولانا رحمت الله صاحب نیول:
کله چي په ۱۸۵۷ میلادي کال کي د مغلو سلطنت کمزوری سو، نو هندوستان د برطانیې د ښکیلاک تر استعمار لاندي راغلی، مسلمانانو لومړی د مسلح جهاد محاذونه جوړ کړه، چي تر ټولو مخکي د کیرانه او تهانه بهون محاذونه جوړ سوه، د کیرانه د مجاهدینو مشر مولوی رحمت الله کیرانوي رحمة الله علیه وو، کله چي انګریزان خبر سول چي د دوی په مقابل کي مسلح جهاد کیږي، نو لومړی یې د مولانا صاحب د نیولو حکم جاري کړ، له هغه وروسته پر هغې سیمې راغلل چي مولانا صاحب هلته اوسېدی، ټوله سیمه یې محاصره کړه، توپونه یې و علاقې ته سم کړل، تلاښي یې پیل کړه، مولانا صاحب له هغه ځایه د مجاهدینو په مشوره سره و پنچټهـ سیمې ته ولاړئ. د استعمار فوځ خبر سو، چي مولانا صاحب و پنچټهـ ته تللی دئ، پر اسانو باندي ورغلل هغه ټوله سیمه یې محاصره کړه، د هغه ځای ملګرو ورته وویل چي کښت ته ولاړ سه او خپل واښه رېبه، مولانا صاحب چي لنګوټه یې تړلې او کُرتا کالي یې اغوستي وه، په لاس یې لور او کښت ته ولاړئ، انګریزي فوځ راغلی ټوله سیمه یې تلاښي کړه، خو هیڅ په لاس ورنه غلل، خپله مولانا کیراني صاحب وايي:
((ما واښه رېبل،چي کله د انګریزانو فوځ راغی، زه دوی ته دومرې نژدې وم چي د دوی د اسانو د پښو ډبرې پر ما نښتلې او ما ورته کتل. ))
د مناظر امت مولانا رحمت الله صاحب هجرت مکې معظمې ته:
انګریز ښکیلاک پوره کوښښ کاوه چي مناظرِ امت ونیسي، اخر یې خپل نوم بدل کړ، او مصلح الدین یې پر ځان باندي کښېښود، او په پښو باندي و دهلي ته روان سو، د جودهـ او پور د خطرناکو ځنګلو څخه تېر سو، و سورت ته ورسېدئ، د سورت د بندرګاه څخه په کال کي یوه کښتۍ و جدې ته تلل، الله رب العزت د مناظر امت غیبي مرسته وکړه او دغه لوی ستر مجاهد او عالم په خیر سره و جدې ته ورسېدئ، دده د هجرت څخه وروسته دده ټول جایداد انګریزانو په ۳۰ جنورې ۱۸۶۲ میلادي کي نیلام کړ.
مناظرِ اسلام په مکه معظمه کي:
کله چي و مکې معظمې ته ورسېدئ، سهار و مطاف ته داخل سو، هلته یې د حضرت حاجي امداد الله مهاجر مکي رحمة الله علیه سره وکتل، دده ځای د باب عمرې سره متصل وو، هلته ولاړل، په دغه وخت کي د سلطان عزیز خان د خلافت دوره وه، او شریف عبدالله بن عون د مکې معظمې امیر وو، سید احمد دحلان د علماء شیخ وو، او په مسجد حرم کي یې درس ورکاوه، یوه ورځ یې درس ورکاوه، چي شیخ دحلان د حضرت امام اعظم رضی الله عنه پر مذهب باندي د حضرت امام شافعي رضی الله عنه و قول ته ترجیح ورکړه، کله چي درس خلاص سو، مولانا رحمت الله کیرانوي رحمة الله علیه د یوه طالب العلم په شان ورسره بحث شروع کړ، شیخ ډېر ژر پوه سو چي دا طالب نه بلکې یو ممتاز جید عالم دئ، و خپل کورته یې بلنه ورکړه، کله چي یې له مولانا صاحب څخه د تعارف غوښته وکړه، ټوله قصه یې ورته وکړه، او د عیسائیت په هکله یې معلومات ورکړه، او د خپلو تصنیفونو په هکله یې هم هر څه ورته وویل، چي په دې ترڅ کي یې مولانا صاحب ته په حرم مکي کي د درس یوه حلقه ورکړه.
د مولانا کیرانوي صاحب سفر و قسطنطینیې (استنانبول) ته:
کله چي عیسايي راهب فنډر په هندوستان کي سخته ماتې وخوړه او شرمنده سو، نو د لندن د کلیسا ټولنې (Church Missionary Society) دی و قسطینطیې (استانبول) ته ولېږی، تر څو هلته یو څه کار وکي، هلته چي کله فنډر ورسېدئ، سلطان عزیز خان مرحوم ته یې زیاتې باټې کولې چي ما په هندوستان کي ستاسو علماء مات کړل، عیسائیت بری و ګاټه او اسلام مات سو (العیاذ بالله)، سلطان عبدالعزیز خان یو خاص فرمان صادر کړ، چي د مکې معظمې و امیر ته یې ولېږه، چي پکښې لیکل سوي وه، چي کله د حج پر مهال د هندوستان حجاج راغلل تاسي ددې مناظرې او د ۱۸۵۷ میلادي کال د انقلاب پوره حال معلوم کړئ؛ د مکې معظمې امیر سید احمد دحلان فوراً د مناظرې په هکله معلومات ورکړه، او ورته یې وویل چي هغه عالم چي له فنډر سره مناظره کړېده هغه دلته مکې معظمې کي دئ، سلطان سمدستي د مولانا رحمت الله کیرانوي رحمة الله علیه څخه غوښتنه وکړه، او په ۱۸۶۴ میلادي کال کي د یوه ستر شاهي مېلمه په حیث و قسطنطیې ته ولاړی، کله چي فنډر خبر سو چي مناظرِ اسلام و قسطنطنیې ته راغی، سمدستي و تښتېدئ، سلطان یو ستر مجلس دائر کړی، چي علماء کرام، پوهان او د سلطان ستر اشخاص هم پکښې وه، مناظر اسلام د مناظرې په هکله پوره تفصیلات ورکړل او هم یې د انقلاب په هکله پوره رڼا واچول، سلطان زښت خوشحاله سو او مناظر اسلام ته یې (مجیدیه میډال) ورکړ.
د متحده ایالاتو د اساسي قانون نهم تعدیل
متن
دغه تعدیل هماغه ډول چې په ۱۷۸۹ ز کال کې د کانګرس له خوا وړاندیز شو او وروسته د نهم تعدیل په توګه تصویب شو، په لاندې ډول دی:"په اساسي قانون کې یو شمېر حقونه نه باید په داسې ډول تفسیر شي، چې هغه حقونه چې د وګړو له خوا ساتل شوي رد او یا هم له اعتبار نه وغورځوي."
رحمت الله کيرانوي
اظهار الحق:
د متحده ایالاتو د اساسي قانون نهم تعدیل
له تصویب وړاندې مخینه
وروسته له هغه چې د ۱۷۸۷ ز کال د سپټمبر په ۱۷ مه نېټه اساسي قانون لاسلیک او ایالتونو ته د تصویب په موخه وړاندې شو، د فدرالیزم ضد ډلو استدلال وکړ چې باید د حقونو منشور په کې اضافه شي. یو له هغو استدلالونو نه چې فدرالیستانو د اساسي قانون د تصویب په بحث کې د حقونو د منشور د زیاتوالي پر ضد وکړ، دا و چې د حقونو د نوملړ جوړول به د نوي اساسي قانون د اتم فصل د لومړۍ مادې ټاکل شوي واکونه په ضمني ډول زیات کړي. د بېلګې په توګه: الکساندر همیلتون په فدرالیست ۸۴ مه مقاله کې پوښتنه وکړه، «ولې هغه کارونه چې نه یې د ترسره کولو ځواک شته او نه هم ترسره کېدلای شي، اعلان کړو؟» په همدې ترتیب جمیز مډیسون توماس جفرسون ته تشرېح کړه، «زه فکر کوم چې تر یوه بریده ... د پوښتنو وړ دغه حقونه د فدرال واکونو په ورکولو سره خوندي کېږي» هغه هم د اساسي قانون د اتم فصل د لومړۍ مادې له مخې.
رحمت الله کيرانوي
سلطان المسلمین عبدالعزیز خان له مناظر اسلام څخه غوښتنه وکړه چي د رد عیسائیت په هکله خپلي ټولې مناظرې ولیکي، د عیسائیت د شبهاتو رد ولیکي، له فنډر سره چي ده کومې مناظرې کړیدي، د هغه په هکله ټول معلومات ولیکي، تر څو زموږ علماء له عیسايي راهبانو سره د بحث او مناظرې جوګه سي، د صدراعظم خیرالدین د مشورې مطابق کتاب په عربي ژبه کي په رجب ۱۲۸۰ هـ ق کي شروع سو او په شپږو میاشتو کي بشپړ سو، او د سلطان و مخ ته یې وړاندي کړ، صدر اعظم خیر الدین ورته وویل:
د متحده ایالاتو د اساسي قانون نهم تعدیل
له تصویب وړاندې مخینه
فدرالیزم ضد کسانو بیا د تصویب د بحثونو پر مهال د حقونو پر منشور ټینګار درلود، خو د تصویب پر ضد هم و چې له امله یې د تصویب یو شمېر ایالتي کنوانسیونونو د هغو ضمیمه پرېکړه لیکونو له زیاتوالي سره چې اصلاحات یې وړاندیز کول، هوکړه وکړه. په ۱۷۸۸ ز کال کې د ویرجینیا د تصویب کنوانسیون هڅه وکړه، هغه ستونزه چې همیلټون او فدرالیستانو موندلې وه، په لاندې ډول په اساسي قانون کې د اصلاح د وړاندیز له مخې حل کړي: "دا چې هغه بندونه چې څرګندوي، کانګرس نه باید له یو شمېر واکونو ګټنه وکړي، په هېڅ ډول د کانګرس د واکونو د پراخوالي په معنا نه دي، خو دا چې کېدای شي په یو شمېر مواردو کې د استثنا په توګه له دغو واکونو نه ګټنه وکړي او یا هم کېدای شي، یوازې د ډېر پام یا احتیاط په موخه تعبیر شي."دغه وړاندیز په پایله کې په نهم تعدیل واوښت. په ۱۷۸۹ ز کال کې، هغه مهال چې جیمز مډیسون د استازو جرګه ګۍ ته د ۱۹ تعدیلونو مسوده وړاندې کوله، هغه څه چې د نهم تعدیل په بڼه راغلي و، په لاندې ډول یې تشرېح کړل: "د حقونو د منشور په وړاندې هم اعتراض شوی، چې د واکونو د لېږد په برخه کې د ځانګړو استثناتو په پام کې نیولو سره هغه حقونه چې دلته نه دي شمېرل شوي، بې اعتباره کوي، دا کېدلای شي دغه معنا ورکړي چې، هغه حقونه چې نه دې مشخص شوي امکان لري چې د عمومي دولت په واک کې ورکړل شي، چې په پایله کې دغه حقونه له ناخوندیتوب سره مخامخ کېږي. دا یو له منل کېدونو استدلالونو نه دی چې ما تر اوسه په دغه سیستم کې د حقونو د منشور د منل کېدو پر وړاندې اورېدلی، خو زه تصور کوم چې له دغو حقونو نه به ساتنه وشي. ما خپله هڅه کړې، هماغه ډول چې تاسو ښاغلي کولای شئ، د څلورم پرېکړه لیک وروستی بند ته په مراجعه کولو سره ورته پام وکړئ."مډیسون هم د الکساندر همیلتون په څېر په دې اندېښن و چې د بېلابېلو حقونو شمېرل به «د اساسي قانون له خوا سپارل شوي واکونه زیات کړي». د دغې ستونزې د حل کولو په برخه کې د هڅو له مخې، مډیسون دغه مسوده کانګرس ته وړاندې کړه: "هغه استثناوې چې دلته او یا هم د اساسي قانون په نورو برخو کې د ځانګړو حقونو په ګټه رامنځته شوې، نه باید په داسې ډول تعبیر شي چې، د خلکو له خوا د نورو خوندي شوو حقونو اهمیت را کم کړي او یا هم د اساسي قانون له خوا لېږدول شوي واکونه زیات کړي،‎ چې د دغو واکونو اړوند رښتیني محدودیتونه د لا زیات احتیاط په موخه ټاکل شوي."دا د نهم تعدیل یو منځنی ډول و چې ادبیات یې د ویرجینیا له وړاندیز نه په پور اخیستل شوي و، چې د وروستۍ نسخې وړاندوینه یې کوله.
رحمت الله کيرانوي
دغه کتاب دي د سلطان په غوښتنه سره لیکلی دئ او حال دا چي په مقدمه کي دي د مکې معظمې د امیر سید دحلان نوم لیکلی دئ.
مناظر امت ورته وویل: د سلطان نوم مي په دې نه دئ ذکر کړی چي په مذهبي خدمت کي دنیاوي غرض رانه سي، دوهم ددې کتاب د لیکلو اصلی بنسټ ایښودونکی شیخ العلماء دحلان دئ، ځکه که چیري دئ نه وای، و ماته به ددې خدمت موقع نه وای پیدا سوې.
د متحده ایالاتو د اساسي قانون نهم تعدیل
له تصویب وړاندې مخینه
د نهم تعدیل وروستی متن، د مډیسون د مسودې په څېر، د هغو حقونو په اړه چې په اساسي قانون کې نه دي یاد شوي بحث کوي. د دغو نورو حقونو ځایګی د حقونو د منشور په اړه د مډیسون په وینا کې څرګند شوی (ټینګار پرې شوی):"د حقونو د منشور اړوند اعتراض کې دا ویل شوي ... چې دا په فدرال حکومتونو کې غیر ضروري دي، ځکه واکونه ټاکل شوي او له همدې امله هغه حقونه چې په اساسي قانون کې نه دي خوندي شوي، ساتل کېږي، دا چې اساسي قانون د واک لایحه ده او پاتې نور د خلکو حقونه دي، له همدې امله حقوقي منشور به دومره ضرور نه وي چې د دولت په واک کې ورکړل شي. زه اعتراف کوم چې دا استدلالونه بې بنسټه نه دي، خو په هغه اندازه چې یې وړاندیز شوی قطعي هم نه دي. دا سمه ده چې د عمومي دولت واکونه محدود دي، هغوی ځانګړو چارو ته هدایت کېږي، خو که چېرې دولت په دغه محدوده کې وساتل شي، په ځینو مواردو کې یو شمېر ځانګړي واکونه لري چې کېدای شي ناوړه ګټنه ترې وشي."له لومړي نه تر اتم تعدیل پورې ټول هغه موارد په نښه کوي چې فدرال دولت یې له مخې خپل واکونه پلي کوي، په داسې حال کې چې نهم تعدیل هغو «لویو پاتې» حقوقي تشو ته اړوندېږي چې د مډیسون په وینا : د «دولت لاس ته نه دي لوېدلي». نهم تعدیل د  درې په څلور ایالتونو له تصویب وروسته، د ۱۷۹۱ ز کال د ډسمبر په ۱۵ مه نېټه د اساسي قانون برخه وګرځېد.
رحمت الله کيرانوي
د اظهار الحق موضوعګانې:
د متحده ایالاتو د اساسي قانون نهم تعدیل
له تصویب وړاندې مخینه
د ایالتونو له خوا د دغه تعدیل اصلاح شوې بڼه په لاندې ډول ده: "په اساسي قانون کې یو شمېر حقونه نه باید په داسې ډول تفسیر شي چې هغه حقونه چې د وګړو له خوا ساتل شوي رد او یا هم له اعتبار نه وغورځوي."
د نهم تعدیل لنډه تشرېح
نهم تعدیل په ښکاره ډول د ناشمېرل شوو حقونو رد ول منع کوي، که چېرې دغه رد په اساسي قانون کې د موجودو حقونو د شمېرلو یا هغو ته د پام له مخې وي، خو دغه تعدیل په ښکاره ډول د ناشمېرل شوو حقونو رد ول په هغه حالت کې نه منع کوي، چې رد په اساسي قانون کې د موجودو واکونو د شمېر له مخې وي. دغه واکونه هغه واکونه دي چې محکمې د نهم تعدیل اړوند ناشمېرل شوو حقونو په تړاو ورته اشاره کړې وي.
رحمت الله کيرانوي
مناظر اسلام سلطان عبدالحمید درې ځلي و قسطنطینیې (استانبول) ته د خصوصي مېلمه په حیث دعوت کړ، او سلطان عبدالحمید یو ځل ورته وویل چي زما سره سه، خو مولانا صاحب چي په مکه مکرمه کي په دارالعلوم حرم صولتیه کي مدرس استاذ او هلته اوسېدئ داسي یې ورته وویل:
(داچي ما خپل عزیزان ، دوستان او وطن پرې ایښی دئ او دلته مي د خدای په کور (مکه مکرمه) کي پناه اخیستې ده، ددې لپاره چي تدریس وکړم، او که چیري زه د امیر المؤمنین په دروازه کي مرم، نو د قیامت په ورځ به الله ته کوم مخ ښکاره کوم.)
مناظر اسلام مولانا رحمت الله کیرانوي رحمه الله د مکې معظمې سره ډیره مینه درلوده، تل به د حرم په داخل کي وو، تل یې د حج او عمرې پر مهال د نړیوالو علماء سره لیدل، له هغو سره به یې د عیسائي او کفري نړۍ په هکله خبرې کولې، نړیوالو علماء به له مناظر امت څخه الهام اخیستی او بیا به خپلو سیمو ته تلل.
د اسلامي امت دا ستره هستي او مجاهد فی سبیل الله د ۷۵ کلونو په عمر د جمعې په ورځ د رمضان المبارک د میاشتې پر ۲۲ په ۱۳۰۸ هق کي د اجل داعي ته لبیک ووایه او له دې فاني نړۍ څخه یې سترګې پټې کړې، چي په جنة المعلاة کي د ام المؤمنین حضرت خدیجة الکبری رضی الله عنها په بغل کي و خاورو ته وسپارل سو.
تاسي کولای سی چي د مناظر امت په هکله نور معلومات په (ایک مجاهد معمار، بائبل سے قرآن تک) کي ولولئ.
ــــــــــــــــــــــ
مقارنة الادیان
مشهور نړیوال مناظر شیخ احمد دیدات رحمه الله
اظهار الحق په عربي ژبه
اظهار الحق په انګلیسي ژبه
ما اينگ جيو
ما اينگ جيو د تايوان ولسمشر دی. په هانگ کانگ کښی زېږېدلی دۍ
وېشنيزه:د تايوان ولسمشران
لوآندا
لواندا په پرتګالي ژبه Luanda) د آنګولا هیواد لوی ښار او پلازمینه ده.
زرنج - دلارام سړک
د زرنج - دلارام سړک ۲۱۸ کیلومتره اوږد دی چې افغانستان د ایران له چابهار بندر سره او له هغه ځایه د سمندر له لارې د هندوستان او نورې نړۍ سره نښلوي. د دې سړک په جوړېدو افغانستان اوس کولای شي له هند سره په نېغه توگه سوداگريزه راکړه ورکړه وکړي. افغان سوداگر په اسانه توگه هندي توکي د چابهار بندر ته او له هغه ځایه د زرنج - دلارام له لارې هېواد ته واردوي. همدا راز خپل توکي هند ته د همدې لارې صادرولای شي.
سرچینې
وېشنيزه:د افغانستان د حلقوي سړک وېشنيزه:حلقوي سړکونه وېشنيزه:نړیوال سړکونه وېشنيزه:سړکونه وېشنيزه:بندرونه
نارنج ماڼۍ
نارنج ماڼۍ د زاړه کندهار د ښار مرکزي کلا ( ارګ ) او د پاچا د اوسيدلو مېنه وه، چي د سرپوزې د غره ختیځ لوري ته ودان وو.
دا ماڼۍ د تاريخ په کتابو کي کابو ۲۵۰۰ کاله قدامت لري.
دا ښار خورا محکمه وو، ځکه ۷ کلاوي ( حصارونه ) ورباندي راګرځيدلي وه، دي ښار پنځه دروازي درلودي، لکه ماشور، باباولي، ويس قرني، خواجه خضر او د علی قاپي دروازه، د ښار د کلاوو برجونه تر پنځوسو اوښتئ وو، او دا ښار د مثلث په شکل جوړ و.
د نارنج ماڼۍ شاوخوا سیمه د روسي يرغلګرو سره د جهاد په څلورلس کلنه دوره کي د مقاومت ستر مرکز ګرزیدلی و، او د مهماتو لوی ډیپوګان پکښي وه، ځکه ډير وران او د خلګو له نظره پناه سوی دی.
د بریتانیا پادشاهي
د بریتانیا پادشاهي (monarchy of the United Kingdom) چې په عامه توګه د برېتانوي پادشاهۍ په نوم یادېږي، پر اساسي قانون ولاړه د حکومت بڼه ده چې له مخې یې یو میراثي پاچا یا ټولواک د انګلستان، او د برېتانیا له تاج او تخت سره تړلو ټاپوګانو (ګورنسي، جرسي او من ټاپو) او د برېتانیا سمندر پورې سیمو د دولت د مشر په توګه واکمني کوي. اوسنۍ پاچا دویمه ملکه الیزابیت ده، چې په ۱۹۵۲م کال کې پر تخت کېناسته.
پاچا او نږدې کورنۍ یې بېلابېل رسمي، تشریفاتي، دیپلوماتیکې او د استازولۍ دندې ترسره کوي. دا چې پادشاهي پر اساسي قانون ولاړه ده، پادشاه یوازې تر داسې چارو پورې محدود دی لکه د افتخاراتو ورکول او د لومړي وزیر ټاکل چې په غیر ګوندي توګه ترسره کېږي. پادشاه همدا راز د برېتانیا د وسله والو ځواکونو مشر هم دی. که څه هم په حکومت کې وروستی اجرایوي واک لاهم په رسمي توګه د شاهي امتیازاتو له لارې دی، خو دا واکونه یوازې په پارلمان کې له وضع شوو قوانینو سره سم کارول کېدای شي او عملا د دودیزې کړنلارې او پخوانیو اصولو د محدودیتونو په چوکاټ کې دي. د بریتانیا حکومت د اعلیحضرتې (اعلیحضرت) د حکومت په نوم بلل کېږي.
د برېتانیا د پادشاهۍ ريښې د منځنۍ پېړۍ د لومړیو وختونو سکاټلنډ او انګلو سیکسن انګلنډ کوچنیو شاهیو ته رسېږي، چې په ۱۰مه پېړۍ کې د انګلنډ او سکاټلینډ له شاهیو سره یوځای شوې دي. انګلنډ په ۱۰۶۶ کال کې د نورمنانو له لوري فتح شو، چې ترې وروسته بیا ویلز هم په تدریج سره د انګلیس نورمنانو تر کنټرول لاندې راغی. دا پروسه په ۱۳مه پېړۍ کې بشپړه شوه کله چې د شهزاده تر واکمنۍ لاندې ویلز د انګلیسي پادشاهۍ یو کلاینټ دولت (client state) شو. په ورته وخت کې، مګنا کارټا د انګلیسي پادشاه د سیاسي واکونو د کمولو پروسه پیل کړه. له ۱۶۰۳ کال وروسته انګلیس او سکاټلنډ شاهۍ د یوه واحد واکمن تر واکمنۍ لاندې شوې. له ۱۶۴۹ کال څخه تر ۱۶۶۰ کال پورې د پادشاهۍ دود د انګلنډ د مشترک المنافع جمهوریت له خوا د دریو پادشاهیو له جګړو وروسته مات شو. په شانداره انقلاب (Glorious Revolution) کې د مشترکو پادشاهانو په توګه د ویلیم او مري له واک ته رسولو وروسته، د ۱۶۸۹ کال د حقونو لایحه او د هغې سکاټلنډي معادل د ۱۶۸۹ کال د حقونو قانون، د پادشاهۍ ځواک نور هم کم کړ او رومي کاتولیکان یې له پادشاهۍ او د تاج او تخت له ځایناستۍ څخه محروم کړل. په ۱۷۰۷ کال کې، د انګلنډ او سکاټلنډ پادشاهۍ د لویې بریتانیا د شاهۍ جوړولو په موخه سره یوځای شوې، او په ۱۸۰۱ کال کې، د آیرلنډ پادشاهي هم ورسره یو ځای شوه او د لویې بریتانیا پادشاهي او ایرلنډ یې جوړ کړ. برتانوي پاچا د پراخې برتانوي امپراتورۍ په نامه مشر و، چې په ۱۹۲۱ کال کې یې د ټولې نړۍ نژدې څلورمه برخه تر خپل پراخ کنټرول لاندې راوستلې وه.
د ۱۹۲۰مې لسیزې په لومړیو کې د بالفور اعلامیې د دغې امپراتورۍ د ټولو واکمنیو تکامل په یوه مشترک المنافع ستر جوړښت کې چې جلا جلا او کورواکي یا خودمختاره هېوادونه وو، په رسمیت وپېژندله. له دویمې نړیوالې جګړې څخه په وروسته کلونو کې، د برتانوي مستعمرو او سیمو لویه برخه خپلواکه شوه او په دې توګه دا امپراتوري عملا پای ته ورسېده. شپږم جورج او د هغه ځایناستې دویمې الیزابت د مشترک المنافع مشر (Head of the Commonwealth) لقب د خپلواکو غړو دولتونو د آزادې اتحادیې د سمبول په توګه غوره کړ. انګلستان او ۱۴ نور خپلواک دولتونه چې یو شخص د ټولو پادشاه دی، د مشترک المنافع پاچاهۍ (Commonwealth realms) په نوم یادیږي. که څه هم پاچا شریک دی، خو هر هېواد له نورو خپلواک او ازاد دی، او پاچا د هرې سیمې لپاره بېل، ځانګړی او رسمي ملي لقب او سټایل لري.
د اساسي قانون رول
د انګلستان په ناتدوین شوي اساسي قانون کې پادشاه (چې د واکمن sovereign یا "د اعلیحضرت/اعلیحضرتې" (His/Her Majesty) په نوم هم یادېږي چې مخفف یې H.M دی) د دولت مشر دی. د ملکې عکس د برتانیې د حاکمیت او حکومتي واک د نښان په توګه کارول کېږي – د بېلګې په توګه، د هغې پروفایل یا لنډه پېژندنه په اسعارو کې ښکاري او په دولتي ودانیو کې د هغې انځور شته دی. همدا راز د سندرو، پاچا سلامتۍ غږ، او سلامیو کې یې هم یادونه کېږي. د "خدای دې ملکه وساتي" جمله (یا هم "خدای دې پادشاه وساتي") د برتانیا ملي سرود دی. د بیعت لوړې یا قسمونه هم ملکې او د هغې قانوني ځایناستو ته ورکول کېږي.
دیني او مذهبي رول
واکمن یا پادشاه د انګلستان د قانوني کلیسا ستر واکدار دی. ستر پادري او نور راهبان (bishops) د پادشاه له لوري د لومړي وزیر په مشوره ټاکل کېږي، چې لومړی وزیر پکې د کلیسا د کمیسیون له خوا د نوماندانو له چمتو شوي لیست څخه هغوی ګماري. د انګلستان په کلیسا کې د ولیعهد رول افتخاري دی؛ ترټولو جګ پوړی روحاني (clergyman)، ستر کانټربري پادري (Archbishop of Canterbury) دی، چې د کلیسا او د نړۍ په کچه د انګلیسي ټولنې روحاني مشر بلل کېږي. پاچا د سکاټلنډ د کلیسا د ساتنې لوړه کوي او هغه د کلیسا عمومي غونډې ته د لارډ عالي کمیشنر د ټاکلو واک لري، خو له دې پرته په حکومتولۍ کې هېڅ کوم رول نه لري او کوم واک هم نه پرې لري. واکمن یا پادشاه د ویلز په نارسمي کلیسا کې یا د آیرلنډ په کلیسا کې بیا هېڅ رسمي رول نه لوبوي.
مالي چارې
تر ۱۷۶۰م کال پورې پاچا ټول رسمي لګښتونه له میراثي عایداتو څخه پوره کول، چې پکې د تاج ملکیت (د شاهي ملکیت د پانګونو) ګټې شاملې وې. درېیم جورج پادشاه موافقه وکړه چې د ملکي لیست په بدل کې د تاج میراثي عواید تسلیم کړي، او دغو ترتیباتو تر ۲۰۱۲ کال پورې دوام وکړ. د ملکیت د خدماتو کلنۍ مرستې د شاهي استوګنځي د ساتنې لپاره ورکړل شوې، او هم د شاهي سفرونو کلنۍ مرستې د سفر لپاره ورکړل شوې. په ملکي لیست کې ډېر لګښتونه شامل دي، چې د کارمندانو لګښت، دولتي ملاقاتونه، عامه مشارکتونه، او رسمي تفریح پکې راځي. اندازه یې په هرو لسو کلونو کې د پارلمان له خوا ټاکل کېږي او ساتل شوې پیسې یې د راتلونکو ۱۰ کلونو د مودې لپاره لېږدول کېږي. له ۲۰۱۲ کال څخه تر ۲۰۲۰ کال پورې، ملکي لیست او مرستې د پادشاه یا واکمن پر واحدو مرستو (Grant) بدلې شوې او د تاج د املاکو له درکه ترلاسه شوي 15٪ عاید کې تنظیم شوې.
استوګنځایونه
په لندن کې د واکمن رسمي استوګنځی د بکنګهم ماڼۍ ده. دا ماڼۍ د ډېرو دولتي مېلمستیاوو، نښان ورکونې، شاهي کلیسایي نوم اېښودنې د مراسمو اړوند او نورو مراسمو ځای دی. بل رسمي استوګنځی وینډسر کسل (Windsor Castle) دی، چې په نړۍ کې ترټولو مشغوله ماڼۍ بلل کېږي او معمولا د اوونۍ د پای په رخصتیو کې، اخترونو کې او رایل سکوټ په جریان کې کارول کېږي، چې یوه کلنۍ د مسابقې غونډه ده او د ټولنیزې جنترۍ برخه ګرځول شوې. په سکاټلنډ کې بیا د واکمن رسمي استوګنځی په اډینبورګ کې د هولیروډ هاوس ماڼۍ ده. پاچا هر کال لږ تر لږه د یوې اوونۍ لپاره په هولیروډ کې پاتې کېږي، او همدا راز کله چې په دولتي مناسبتونو کې سکاټلینډ ته ځي، هلته پاتې کېږي.
ډنمارک
ډنمارک هیواد(دنمارک) Kongeriget Danmark) د شمالي اروپا د اسکندونیایي ټاپووزمه په سیمه کې د ګرینلند او فاروئ ټاپوګانو په څنګ کې يو مشهور سلطنتي جمهوري هيواد دی. دا د ناروی د هيواد تر ټولو سوېلي خواته پروت دی مرکزي برخه یې هم په شمال کې د المان سره نښتې ده. ډنمارک د سويډن په سوېل لوېديځه برخه کې شتون لري او د ناروی په سوېل کې پروت دی. د ډنمارک بريدونه د بالکان رياستونو او شمال سمندر سره لګيدلي دي.
جغرافیا
دانمارک یوه ټاپو وزمه ده چې په گڼ شمير نورو ټاپوگانو باندې نغښتې ده. چې په کښې یولينډ،،او نورې لکه ،سجيلينډ،،فئن ،ويندسيسل،دائ لو لينډ،فالسټر،او بورنهوم او دغه رقم نورو واړه واړه ټاپوګان پکښې خوندي دي. ډنمارک د بالتيک او ورسره تړلې بحر د خپل انتظام لاندې ساتي.او دغه بحر ته دنيش سيند يا (خليج( هم وائي. فاروئ ټاپوګان او ګرینلنډ دوه يو شان هیوادونه دي چې د ډنمارک د پادشاهئ سره تړلي دي خو د اروپایی ټولنی غړي هوادونه ندي. ډنمارک په سويډن پسې په دوئم نمبر کښې سياحتي هيواد دے چې ۴۰.۷ ميلونه سيلانیانو په ۲۰۰۷م کال کې تری لیدنه کړی وه.
نظام
ډنمارک يو تک (یو) پارلمانی نظام لرې. دا هیواد په يو رياستي سطح جوړ حکومت لري چې پکښې اته نوي بیلی نظامي ادارې دي. ډنمارک د اروپایي ټولنی يو غړې هيواد دے چې اول به ورته د ۱۹۷۳ نه وروسته د اروپایي اقتصاد کيمونيټي وايل کیده. خو له هغه وخت دغه کيموينټي په يورو زون کښي بدله شوې نه وه چې وروستو بيا په يوه کرسئ يورو کښې بدله شوه، چې غړي مملکتونو په رسمي توگه دغه يورو خپل غړی هیواد وباله.
کوپن هاګن
د يوې جريدې له خوا په ۲۰۰۸م کال کې د ډنمارک لوی او ستر ښار کوپن هاګن د دونيا په ښادو او آبادو ښارونو کښې راوستی وو.
د هستوي چاودنې (فیژن) کشف
هستوي چاودنه د ۱۹۳۸م کال په ډسمبر کې د اوټو هان او فریتز اسټراسمن په نوم کیمیاپوهانو او لیزه مایټنر او اوټو رابرټ فریش په نوم فزیک پوهانو له خوا کشف شوه. فیژن یو هستوي غبرګون یا راډیواکټیفي تخریبي پروسه ده چې په هغه کې د یوه اټوم هسته دوه یا څو وړو او سپکو هستو او ډېرو نورو ذرو باندې وېشل کېږي. د چاودنې پروسه ډېری وخت د ګاما شعاع ګانې تولیدوي او په ډېره زیاته اندازه انرژي خوشې کوي، ان د راډیواکټیف د انحلال د انرژۍ د معیارونو په اندازه. ساینس پوهان له پخوا راهیسې د الفا انحلال او بېتا انحلال په هکله پوهېدل، خو دې «چاودنې» ډېر ارزښت پیدا کړ ځکه دا کشف چې د هستوي زنځیري غبرګون امکان یې برابر کړ، د هستوي انرژۍ او هستوي وسلو ودې ته یې لاره هواره کړه.
تیوکراسي
ایتمولوژي/د کلیمې ريښه پېژندنه
د تيوکراسۍ کلیمه د θεοκρατία (تیوکارتیا) له یوناني کلیمې څخه اخيستل شوې چې د «خدای د واکمنۍ په معنا ده.» دا په‌خپله له دوو کلیمو θεός  (تیوس) د خدای او κρατέω (کراتیو) د واکمنۍ په معنا اخیستل شوې ده. په دې ټوګه په یوناني ژبه د دې کلیمې معنا د خدای (خدایانو) واکمني یا له خدای (خدایانو) څخه د انسانانو تجسم و.
دا اصطلاح په لومړیو کې له میلاد څخه وروسته په لومړۍ پېړۍ کې د یو داسې حکومت د ستاینې لپاره د فلاویوس یوسفوس له‌خوا وکارول شوه چې د یهودیانو ځانګړنه و. ژوزفوس استدلال کاوه چې بشر په هر حال کې د حکومت‌ولۍ بېلابېلو ډولونو ته پراختیا ورکړې چې ډېری يې په دغو درېیو ډولونو کې شاملېږي: سلطنتۍ، اولیګارشي او دیموکراسي. په هر حال د یوسفوس په وینا د یهودیانو حکومت بې جوړې و. یوسفوس د دې حکومت نومولو لپاره د تیوکراسۍ کلیمه وکاروله چې حاکم يې خدای او وینا یې قانون و.
د هستوي چاودنې (فیژن) کشف
دې کار هان او مایټنر، د پروټکټینیم ترټولو باثباته ایزوټوپ کشف کوونکي، وهڅول ترڅو له خپل همکار اسټراسمن سره، په دې مورد کې څلور کلنې څېړنې ترسره کړي. له ډېرې هڅې او ډېرو کشفونو وروسته، هغوی دې پایلې ته ورسېدل چې کوم څه چې هغوی ویني یوه چاودنه ده او هغه نوي عنصرونه چې فرمي موندلي دي د دې چاودنې محصولات دي. د هغوی کار په فزیک کې د اوږدې مودې باور له پامه وغورځاوه او د ریښتیني ۹۳م عنصر (نپټونیوم) او ۹۴م عنصر (پلوټونیوم) د کشف، په نورو عنصرونو کې د چاودنې کشف او په یورانیم کې د یورانیم ۲۳۵م ایزوټوپ رول د تعیین لپاره یې لاره هواره کړه. نیلز بور او جان ویلر د مایع څاڅکي ماډل باندې، د چاودنې میکانیزم د تشریح لپاره، بیا ځلې کار وکړ.
د راډیواکټیف فعالیت
د نولسمې پېړۍ په وروستیو کلونو کې، ساینس پوهانو په مکرر ډول له کاټوډي وړانګو ټیوب سره ازمېښتونه کول چې په هغه وخت کې د لابراټواري تجهیزاتو په یو سټانډارډ ټوټه بدل شوی وو. یو معمول عمل دا وو چې کاټوډي وړانګې به یې بېلابېلو موادو ته هدف ګرځولې او کتل به یې چې څه پېښېږي. ویلهلم رونټګن له باریم پلاټینوسیانیډ سره پوښل شوې یوه پرده درلودله چې کله به د کاټوډي وړانګو سره مخ کېده نو فلورسانس کېدله به. د ۱۸۹۵ز کال د نومبر په ۸مه نېټه، د هغه دې ته پام شو چې، که څه هم د کاټوډي وړانګو ټیوب د هغه پردې ته، چې له تور کارټ بورډ سره پوښل شوې وه، مخامخ نه وه، دا پرده بیا هم فلورسانس وه. هغه ډېر ژر باور پیدا کړ چې د وړانګو یوه نوې بڼه یې کشف کړې ده چې نن ورځ هغو ته د X وړانګې وایي. بل کال هانري بېکرل د فلورسانسي یورانیم مالګو د آزمېښت په حال کې وو او په دې فکر کې شو چې کېدای دا هم وکولی شي چې د X وړانګې تولید کړي. د ۱۸۹۶م کال د مارچ په ۱ نېټه، د هغه پام شو چې هغوی په رښتیا هم وړانګې تولیدوي، خو په بله بڼه، او ان کله چې د یورانیم مالګه په یوه تیاره ځای کې هم وساتل شي، بیا هم د X وړانګې په پرده یې شدید انځور جوړاوه چې دا کار د دې ښکارندويي کوي چې وړانګې د ننه څخه رامنځته شوي او د انرژي بهرنۍ سرچینې ته اړتیا نه لري.
تیوکراسي
تعریف
د تيو کراسۍ اصطلاح د θεοκρατία (تیوکارتیا) له یوناني کلیمې څخه اخيستل شوې چې د «خدای د واکمنۍ په معنا ده.»، چې یوسفوس د اسرائلو او یهودو د پاچاهيو لپاره کاروله، چې د دې باور منعکسوونکې وه چې «خدای په‌خپله د دولت د رییس په توګه پېژندل کېږي». لکه څنګه چې پورته په تعریف کې یادونه وشوه د دې اصطلاح په عمومي او متداول ډول کارونه چې د کلیسا د حکومت یا مذهبي مشرتوب یوه اصطلاح ده، په کره ډول کلیساواکي ده.
محمد یارمطاقلو
محمد یارمطاقلو (په مشهد کې د می په 2002 کې زیږیدلی) د ایراني سینما یو لوبغاړی دی.
د هستوي چاودنې (فیژن) کشف
د راډیواکټیف فعالیت
د رونټګن کشف په خلاف، چې د ساینس پوهانو او عامو خلکو په منځ کې د پراخ تجسس موضوع وه چې د اېکس وړانګه دا وړتیا لري چې د انسان وجود په منځ کې هډوکي راڅرګند کړي، د بېکرل کشف په هغه وخت کې دومره اغیزه نه درلودله، او بېکرل په خپله ډېر ژر د بلې څېړنې خوا ته لاړ. ماري کوري د هرڅومره عناصرو او معدني موادو نمونې چې کولی یې شوې، د بېکرل وړانګو نښو لپاره ازمېښت کړې او د ۱۸۹۸ز کال د اپرېل په لومړیو کې یې هغه په توریم کې پیدا کړې. هغې د دې پدیدې نوم «راډیواکټیف فعالیت» کېښود. هغې له پیر کوري او ګوسټاو بېمونټ سره د پیچبلنډ، یوه یورانیم لرونکې ډبره، په څېړنې پیل وکړ چې دوی وموندله دا ډبره په هغې کې له شته یورانیم څخه هم ډېره راډیواکټیف ده. دې د نورو راډیواکټیف عناصرو د شتون ښکارندویي کوله. له هغو څخه یو یې له کیمیایي اړخه بیسموټ ته ورته وو، خو ډېر زیات راډیواکټیف وو، او د ۱۸۹۸ز کال په جولای کې دوی یوه مقاله خپره کړه چې په هغه کې دې پایلې ته ورسېدل چې دا یو نوی عنصر دی، کوم ته چې دوی د «پولونیوم» نوم ورکړ. له هغو څخه بل یې له کیمیایي اړخه باریم ته ورته وو، او د ۱۸۹۸ز کال په ډسمبر کې په یوه مقاله کې هغوی د دوهم نا پېژندل شوي عنصر د کشف اعلان وکړ چې هغه ته یې د «راډیوم» نوم ورکړ. علمي ټولنې ته قناعت ورکول یوه بله موضوع وه. په معدني ډبره کې د شته راډیوم او باریم جلا کول ډېر ستونزمن وو. درې کاله وخت یې ونیوه ترڅو هغوی وکړی شول د یو ګرام لسمه برخه راډیم کلورایډ تولید کړي، او هیڅکله بریالي نشول چې پولونیوم جلا کړي.
تیوکراسي
تعریف
په يوه خالصه تیوکراسۍ کې باور دا دی، لکه څنګه پر لومړنیو مسلمانانو د محمد (ص) واکمني/مشري وه چې د الله (ج) له لوري يې ځنیې وړاندوینې کولې، مدني مشر د هغه تمدن د مذهب یا باور له خدای (خدایانو) سره شخصي اړيکه لري. په یوه کلیسا کې مذهبي مشران په دولت کې د مشرتابه دنده پر غاړه اخلي، خو داسې ادعا نه کوي چې دوی د الهي وحيې وسایل دي.
یوه اړونده مهالنۍ پديده دا ده کله چې سيکولار حکومتونه له یو دولتي مذهب سره هم‌غاړي وي او یا په مذهبي ټولنو کې د مدني قانون د ځینې جنبو استازولي وکړي. د مثال په ډول په اسرئلو کې واده په رسمیت پېژندل شویو مذهبي بنسټونو له‌خوا اداره کېږي، هر یو خپلو محترمو پلویانو ته د واده خدمتونه وړاندې کوی، خو هېڅ مدني واده (له مذهب څخه ازاد) نه‌شته دی او د لږکیو مذهبونو په واسطه چې په رسمیت نه دي پېژدل شوي هم هېڅ واده نه‌شته.
سپېڅلی سمندر (د واتیکان ښار)
په ۱۸۷۰ کال کې د روم تر ولکې وروسته د روم او واتیکان په ګډون پاپ هېوادونه د ايټالیا له پاچاهۍ سره یوځای شول. په ۱۹۲۹ کال کې د لاټران تړون له لارې چې د ايټالیا له حکومت سره لاسلیک شو د واتیکان نوی ښار (چې نفوس یې ۸۴۲ کسان و)- له هېڅ پخواني پاپي هېواد سره له اړیکې پرته – په رسمي ډول رامنځته او د یو خپلواک هېواد په توګه په رسمیت وپېژندل شو. د واتیکان د دولت رییس پاپ دی، چې د کاردینال کالج په واسطه يې د لوړپوړو روحانیانو اسامبلۍ وټاکله. پاپ د ټول عمر لپاره ټاکل کېږي چې یا مړ کېږي يا ښايي استعفا ورکړي.کاردينالان د پاپانو له‌خوا ټاکل کېږي او په‌دې توګه خپل منتخب ځای ناستي ټاکي.
اوس‌مهال رایه ورکونه یوازې له ۸۰ څخه کم عمر لرونکو کاردینالانو پورې محدوديږي. له هېوادونو سره داړیکو لپاره یو وزیر چې په مستقیم ډول د نړیوالو اړیکو مسؤل وي د پاپ له‌خوا منصوبېږي. د واتیکان حقوقي سیستم په شرعي قوانینو کې جرړې لري او په پای کې پرېکړه د پاپ په واک کې وي؛ د روم راهب د ستر پاپ په توګه «د ټولو مقننه، اجرایه او قصايي قوو واک په لاس کې لري.» له دې سره چې د واتیکان ښار قوانین د ايټالیا له سیکولار قوانینو څخه سرچينه اخلي، د قانوني سرچینو قانون د درېیمې مادې پر بنسټ د ايټالیا د پاچاهۍ په واسطه د اعلان شویو قوانینو د بشپړوونکي غوښتنلیک لپاره مقررات په پام کې نیول شوي.