cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اقبال شاکر
چاپ شوي نښيرونه يې
۱ - کودري (شعري ټولگه).
۲ - رېدي رنگې اوبه (شعري ټولگه).
۳ - سوې سوې واوره (د شاعرانو تذکره).
ناچاپ نښيرونه يې
۱- هم ته به مې جانان ېې (شعري ټولگه).
۲- زما قلم مضمونونه (نثر). ۳- پرښې (لنډې قيصې)، او تحقيقي مضمونونه.
اخځليک
۱- http://zarlakht.net/content.php?id=11126
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
د پاريس تړون
د پاريس تړون (په فرانسوي کې ورته Accord de Paris يعنې د پاريس موافقه وايي) زياتره د پاريس تړونونو يا د اقليم په اړه د پاريس تړونونو ته راجع شوي دي، چې د اقليم د بدلون په اړه يو نړيوال تړون دی او په ۲۰۱۵ ز کې تصويب شو. دا تړون د اقليم د بدلون کمښت، تطبيق يا توافق او مالي برخې رانغاړي. ذکر شوی تړون د فرانسې پاريس ته نږدې د ملګرو ملتونو د اقليمي بدلون په کنفرانس ۲۰۱۵ ز کې د ۱۹۶ هېوادونو له خوا تر بحث لاندې ونيول شو.
د پاريس د تړون د اوږد مهاله تودوخې موخه په نړيوالې مطلوبې حرارت درجې کې له صنعتي نه د مخکې کچې نه پورته په ښه ډول تر (2 °C (3.6 °F)) ټيټې حرارت درجې پورې د لوړوالي ساتل دي او د ترجیح په ډول زياتوالی تر (1.5 °C (2.7 °F)) پورې محدود کړي، چې د همدې له مخې دا مشخص کوي، چې دا به د اقليم د بدلون اغېزې په ثابت ډول لږې کړي. د ګازونو خپرېدنه بايد تر ممکنه کچې ژر لږه شي او د ۲۱مې پېړۍ تر نيمايي پورې خالص صفر ته ورسېږي.
ياد تړون، د نړۍ د مشرانو له خوا بدرګه شو، مګر د ځينو چاپېريال پلوو او تحليلګرانو په واسطه په نابسيا توګه د اجبار له امله نقد شو. د تړون د ګټورتوب په اړه مخالف بحثونه شته. په داسې حال کې چې د پاريس د تړون له مخې شته هڅې د ټاکل شوو حرارت درجو موخو ته د رسېدو لپاره بس نه دي، مګر بيا هم د زياتې شوې هيلې يو ميکانيزم شته. د پاريس تړون د اقليم دعوې په ځواکمنو هېوادونو او د اقليمي عمل د پياوړي کولو په موخه د نفتو په يوه کمپنۍ کې په بريالي ډول کارول کېږي.
پرمختګ
د اقليم د بدلون په اړه د ملګرو ملتونو د کاري چوکاټ تړون، چې په ۱۹۹۲ ز کې (د ځمکې د اوج په نامه ) تصويب شو، د دې موضوع په برخه کې له لومړنيو نړيوالو تړونونو نه دی. دا تړون مشروطوي چې ګوندونه بايد په منظم ډول د اقليم د بدلون د مخاطب کوونې په پار په ګوندونو په کنفرانس (Conference of Parties or COP) کې سره وويني. دا تړون د اقليم په اړه د راتلونکو تړونونو بنسټ تشکيلوي.
د Kyoto Protocol په ۱۹۹۷ز کې تصويب شو، چې له ۲۰۰۸ نه تر ۲۰۱۲ ز پورې يې د هېوادونو د يوې محدودې ډلې لپاره د ګلخانه يي ګاز کمښت قانوني کړ. ياد پروتوکول، په ۲۰۱۲ ز کې د دوحې په اصلاحیې(تعديل) سره تر ۲۰۲۰ ز پورې وغځېد. متحده ايالتونو د پروتوکول د نه تصويبولو پرېکړه وکړه. بنسټيز دليل يې د دې تړون په قانوني ډول د اجباريتوب ځانګړنه وه. دې او د تعميم مخالفت د اقليم په اړه نړيوالې خبرې اترې له ناکامۍ سره مخامخ کړې. د ۲۰۰۹ ز کال خبرو اترو د Kyoto د ځايناستي تړون د رامنځته کولو اراده لرله، مګر خبرې اترې له منځه ولاړې او د Copenhagen پايليز تړون په قانوني ډول اجباري نه و او په نړيواله کچه ونه منل شو.
ذکر شوي تړون، د پاريس د تړون د بنسټيزې طريقې د کاري چوکاټ بنسټ کېښود. د UNFCCC اجرائيه منشۍ (Christiana Figueres) تر مشرۍ لاندې د Copenhagen له ناکامۍ نه لږ څه وروسته خبرې اترې بيا پيل شوې. د ملګرو ملتونو د اقليم د بدلون د ۲۰۱۱ ز کنفرانس پر مهال، د (Durban Platform) رامنځته شوی و چې د يوې قانوني وسيلې په اړه بحث وکړي، چې له ۲۰۲۰ ز نه د اقليمي بدلون د کمښت په معيارونو حکومت کوي. پايليز تړون بايد په ۲۰۱۵ ز کې تصويب شوی وی.
خبرې اترې او تصويب
په پاريس کې دوه اونيزې خبرې اترې وشوې او درې وروستۍ شپې يې نورهم دوام وکړ. بېلابېلې مسودې او وړانديزونه تر بحث لاندې ونيول شول او په تېر کال پورې روان او ګټور شول. د يوې تبصرې له مخې دوه لارې چې فرانسويانو په کې د بريا اټکل زيات کړ دا وو: لومړی دا يقيني کول چې INDCs له خبرو اترو نه وړاندې بشپړ شوي وو او دويم دا چې مشران يوازې د کنفرانس د پيلولو لپاره دعوت کړي.
خبرې اترې نږدې هغه وخت د يوه مفرد ويیکي له امله بې پايلې شوې، چې د متحده ايالتونو قانوني ډلې په وروستۍ دقيقه کې درک کړه، چې «بايد shall (الزامي)» د «بايد Should (سپارښتنه)» په پرتله تاييد شوی دی؛ دا معنا چې پرمختللي هېوادونه به په قانوني ډول مجبور وي چې د ګازونو خپرېدونه بنده کړي. فرانسويانو ذکر شوې ستونزه د يوې املايي تېروتنې په توګه د بدلولو په واسطه حل کړه. د COP21 (د ګوندونو د کنفرانس ۲۱ ليدنه) په پايله کې د ۲۰۱۵ ز د ډيسمبر په ۱۲مه UNFCCC د ۱۹۳ ګدونوالو غړو دولتونو او اروپايي اتحاديې د اجماع له مخې د پاريس تړون تصويب شو. نيکاراګوا څرګنده کړه چې دوی غوښتل د تصويب په اړه نيوکه وکړه، ځکه چې دوی د تړون کمزوري وګواښوله، مګر د خبرو کولو موکه ورنه کړل شوه. په تړون کې غړو دولتونو، په ممکنه ژر ډول د خپل کاربن وتنو (outputs) د کمښت او له (2 °C يا 3.6 °F) نه تر ټيټې درجې پورې د نړيوالې تودوخې د ساتنې په موخه د نهايي هڅو ژمنه وکړه.
لاسليک او تنفیذ
د پاريس تړون د دولتونو او سيمه یيزو اقتصادي اتحاديې سازمونونو په واسطه د لاسليک لپاره خلاص شو، چې همدوی د ۲۰۱۶ ز د اپریل له ۲۲ نه د ۲۰۱۷ ز د اپریل تر ۲۱ مې پورې په نيويارک کې د ملګرو ملتونو په مرکز کې د UNFCCC ګوندونه دي. د تړون لاسليک د تصويب پر لور لومړنی ګام دی، مګر له لاسليک پرته هم له تړون سره موافقت کول ممکن دي. د تړون لاسليک هېوادونه د تړون د موخې برعکس فعاليتونو له ترسرکولو نه منع کوي. د ۲۰۱۶ ز د اکتوبر په ۱ مه نېټه متحده ايالتونو او چين، چې د نړي د ګازانو نږدې ٪۴۰ وړاندې کوي، ومنله چې د پاريس د اقليم تړون به لاسليکوي. ياد تړون د لاسليک په لومړۍ ورځ د ۱۷۵ ګوندونو له خوا لاسليک شو (۱۷۴ دولتونه او اروپايي اتحاديه). د ۲۰۲۱ تر مارچ پورې ۱۹۴ دولتونو او اروپايي اتحاديې د پاريس تړون لاسليک کړی دی.
ياد تړون به هغه وخت د تطبيق ساحې ته داخلېږي (او د همدې له امله په بشپړ ډول ګټور ګرځي)، چې هغه ۵۵ هېوادونه چې د نړۍ د ګلخانه يي ګازونو لږ تر لږه ٪۵۵ توليدوي (په ۲۰۱۵ ز کې د خپور شوي لېست له مخې)؛ دا تړون تصويب يا له تړون سره يو ځای شي. د اروپايي اتحاديې له خوا د تړون له تصويب نه وروسته، ياد تړون کافي (پوره) ګوندونه تر لاسه کړل، چې له مخې يې د ۲۰۱۶ز د نومبر په ۴ مه د عمل ساحې ته دننه شو.
فیض آباد ښاروالۍ میاشتنۍ
فیض آباد ښاروالۍ میاشتنۍ دا میاشتنۍ خپرونه په ١٣٨٦لمريز کال مې د فیض آباد ښاروالۍ لخوا ددې ادارې د فعاليتونو د خپرولو په موخه را منځته شوه، چې درې کارکوونکي لري او مسول مدیر یې عبدالبصير وثيق دى.
ارمنی ژبي الفبا
ارمنی افبا
د فرانسې هیواد ایداري ویش
د فرانسې هیواد د ولایتونو نوملړ (د فرانسې هیواد آیالاتونه)
هغه سیمي چې په پخواني نوم پاتی دي:
عبدالحکيم هلالي
عبدالحکيم هلالي يو افغان څېړونکی او ليکوال دی.
سرچينې
وېشنيزه:افغان ليکوال
ناڅرګندوالی (ابهام)
په ژبپوهنه او فلسفه کې، یو ناڅرګنده (مبهم) ايښونی، هغه ایښوني ته ویل کېږي چې [د څو سکالوګانو] په [ګډو] پولو کې د لانجې رامنځ‌ته کولو لامل ګرځي. د بېلګې په توګه: د «جګې ونې» ګړنه، ناڅرګنده بلل کې، ځکه چې سموالی یا ناسموالی یې د منځنۍ ونې لرونکي وګړي لپاره په څرګنده توګه تعریف شوئ نه‌ده، خو «لومړنی عدد» بیا ناڅرګنده نه‌ګڼل کېږي، ځکه چې لومړني او مرکب عددونه په جوته توګه تعریف شوي دي. ناڅرګندوالی، په ټولیزه توګه، د سوریتس پارادوکس د یوې بېلګې په رامنځ‌ته کولو کې د یوه ایښوني د وړتیا له مخې نومېرل کېږي. ناڅرګندوالی له ګونګوالي (دوه‌معناتوب) سره توپیر لري، په ګونګوالي کې یوه وینا څو معناوې لري. د بېلګې په توګه: د «غاړه» وییکی ګونګ بلل کېږي، ځکه چې کېدای  شي، د «ژامې او ټټر تر منځ برخې» او یا هم د یوه «سیند یا سمندر څنډې» او یا هم «ټوکې» معنا راونغاړي، خو د درې واړو ژباړو په پولو کې هېڅ کومه لانجه نشته.
په فلسفي منطق کې، ناڅرګندوالی د څېړنې یوه ستره سکالو ده، چېرې چې د کلاسیک منطق پر وړاندې د یوې پیاوړي ګواښ په توګه راولاړېږي. په صُوري معنا‌پوهنه کې د ترسره کېدونکو فعالیتونو په ترڅ کې هڅه کېږي، ترڅو د ناڅرګندو بیانونو لپاره په طبیعي ژبه کې جوړښتي (ترکیبي) معنا‌پوهنه چمتو کړل شي. د ژبې په فلسفه کې د ترسره شوو مطالعاتو پر مټ د معنا تیوري لپاره د ناڅرګندوالي پایلې په ګوته کېږي، حال دا چې مېتافزیک‌ پوهان پر دې غور کوي چې، ګنې «واقعیت» په خپله یو ناڅرګند مفهوم دی.
اهمیت
د ناڅرګندوالي مفهوم فلسفي ارزښت لري. داسې وانګېرئ چې یو کس غواړي په اخلاقي معنا کې د «حق» تعریف بیان کړي. بل یو غواړي داسې یو تعریف ولري، چې ټولې سمې کړنې په کې نغښتې او ناسمې کړنې ورنه اېستل شوې وي، خو په پولو کې د شته لانجو سره به څه وکړي؟ بې‌له شکه چې دغسې ستونزې شته دي. ځیني فیلسوفان وایي چې: اړینه ده یو کس د داسې یوه تعریف د وړاندې کولو هڅه وکړي چې یوازې په هغو لانجمنو حالتونو کې په‌خپله ناڅرګنده دی. ځیني نور بیا وایي چې: یو کس لېوال دی، ترڅو خپل تعریفونه د هغه څه په پرتله، چې معموله ژبه او یا معمول مفهومونه ورته اجازه ورکوي، په لا دقیقه توګه وړاندې کړي، هغوی د لا دقیقو تعریفونو وړاندې کولو وړاندیز کوي.
په حقوقو کې
د «ناڅرګندوالي» ستونزه، په حقوقو کې هم راپورته کېږي، په ځینو حالتونو کې قاضي باید پرېکړه وکړي چې، ایا پوله‌ییزه لانجه، د ناڅرګند مفهوم پر شرایطو برابره ده او که نه. د بېلګې په توګه: رنځوري یا معلولیت (یو کس په کومه کچه خپل د سترګو لید له لاسه ورکړی وي، ترڅو په قانوني توګه «ړوند» وبلل شي؟)، د انسان ژوند (د حمل‌اخېستنې او زېږون تر منځ، له کومې شېبې نه وروسته په قانوني توګه یو انسان شتون لري، ترڅو د «بل وژنې پر وړاندې» په څېر «قوانینو» له لارې خوندي وساتل شي؟)، زړښت یا سپین‌ږیرتوب (چې زیاتره د موټر چلولو، الکولي مشروباتو، څښلو، رایې کارولو او توافقي جنسي اړیکې نیولو او… لپاره قانوني عمرونو کې تر سترګو کېږي)، توکم (هغه کسان، چې ترکیبي توکم ورته په میراث پاتې دی، څنګه ډلبندي کېدلای شي؟)، او داسې نور. ان د جنسیت په څېر مفهومونه [چې له ورایه ګونګ نه‌ښکاري] هم د ناڅرګندوالي اړوند ستونزو یوه برخه وي، نه یوازې د جنس‌اوښتي (ترانس‌جندر) وګړي د جنسیت بدلېدنې له اړخه، بلکې د هغو ځانګړو جنتیکي شرایطو په پام کې نیولو سره چې په پایله کې یې یوه وګړي ته د ښځینه او نارینه یو لړ ترکیبي بیولوجیکي ځانګړنې ور په برخه کېږي، (intersex ووینئ).
په ساینس کې
ګڼ‌شمېر ساینسي مفهومونه، په ناچاره توګه ناڅرګند دي. د بېلګې په توګه: په بیولوژي کې، د [ژویو] کړه‌ییزو (حلقوي) ډولونو په څېر ناڅرګندو حالتونو له امله [د ژویو] ډولونه په دقیقه توګه تعریفېدلای نه‌شي. له دې سره سره، په خورا ګڼ‌شمېر مواردو کې، د «ډولونو» مفهوم په پراخه توګه د پلي کېدو وړ دی. څرنګه چې ویل کېږي، د یوه تعریف «ناڅرګنده» ګڼل، هرومرو پر هغه تعریف باندې د نیوکې کولو معنا نه‌لري. د آلاسکا هغه ژوي په پام کې ونیسئ چې نسل یې د هاسکیانو او لېوانو د جوړه کېدو په پایله کې منځ‌ته راځي: ایا دا ژوې سپي ګڼلای شو؟ څرګنده نه‌ده، ځکه چې دا ژوي د سپیو د نسل پوله‌ییزه لانجه ده. دا په دې معنا ده چې، په یوه ژوي کې د سپي د یوې معمولي ځانګړنې شتون، د هغه ژوي په اړه، په غوڅه توګه پرېکړې کولو لپاره، په پوره توګه بسنه نه‌کوي.
حل‌لارې
دغه فلسفي پوښتنه چې«له ناڅرګندوالي نه د خلاصون تر ټولو غوره تیوریکي لاره څه ده (چې د انبار پارادوکس، یا د سوریتس پارادوکس په توګه پېژندل شوي پارادوکس ته ډېر ورته دی)؟» د ګڼ‌شمېر فلسفي بحثونو موضوع ګرځېدلې ده.
حبيب الله ببرکزی ځدراڼ
دوکتور حبيب الله ببرکزی ځدراڼ يو افغان ليکوال او څېړونکی دی.
ناڅرګندوالی (ابهام)
ستره ارزښتپالنه
یوه بله حل‌لاره، د سترې ارزښتپالنې (supervaluationism) په توګه پېژندل کېږي. دغه تګلاره د کیټ فاین (Kit Fine) او روزانا کیفې (Rosanna Keefe) له‌خوا وړاندې شوې ده. فاین استدلال کوي چې: په پوله‌ییزو برخو کې د ناڅرګندو ایښُونو کارونه نه سمه او نه هم ناسمه ده، بلکې د «رښتینوالي ارزښتونو ترمنځ تشو(خالیګاه وو)» په توګه بلل کېږي. د هغې انګېرنې پر بنسټ چې ګنې یو ناڅرګند ایښونی، د بېلابېلو بدیلونو له لارې دقیق کېدلای شي، هغه د ناڅرګندو ایښونو د معنا‌پوهنې له یوه په‌زړه‌پورې او پېچلې سیسټم نه دفاع کوي. له دغه سیسټم نه ترلاسه شوې پایله ښيي چې، د ناڅرګندو ګړنو لانجمن پوله‌ییز حالتونه داسې بیانونه وړاندې کوي چې، نه سم دي او نه هم ناسم.
حبيب الله ببرکزی ځدراڼ
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
ناڅرګندوالی (ابهام)
ستره ارزښتپالنه
د یوې سترې ارزښتپالنې معنا‌پوهنې ته په کتو سره، کېدای شي د «زښته سم» ایښونی داسې تعریف شي چې: د «یوه بیان ټولو دقیق کوونکو لړیو لپاره سم» وبلل شي. دغه ایښونی به د ذروي بیانونو په معنا‌پوهنه کې بدلون رانه‌ولي (د بېلګې په توګه: «فرانک ګنجی دی»، حال دا چې د فرانک د ګنجي‌توب په یوه پوله‌ییز حالت کې پروت دی)، خو منطقي پېچلو ترکیبي بیانونو لپاره ځینې پایلې درلودلای شي. په جلا توګه، د بیاني منطق تاوتولوژي (د بېلګې په ډول: «فرانک ګنجی دی» یا «فرانک ګنجی نه‌دی») به زښته سم ایښوني ته واوړي، ځکه چې د ګنجي‌توب د هرې څرګندوونکې لړۍ له مخې د «فرانک ګنجی دی» یا «فرانک ګنجی نه‌دی» په بیانونو کې به یو یې سم وي. په داسې حال کې چې د پوله‌ییزو لانجمنو برخو شتون، د دغې تګلارې په‌څېر اصول ګواښوي (پرته له منځنیو برخو نه)، خو که چېرې ستر ارزښتپالنه وکړای شي، یادې لانجمنې برخې د ابهام له محدودې نه وژغوري، نو دغه د «ژغورنې» حقیقت به یو فضیلت وانګېرل شي.
ټیټه ارزښتپالنه
ټیټه ارزښتپالنه (subvaluationism) د سترې ارزښتپالنې منطقي غبرګه تګلاره ده او د ډومینیک هایدې (۲۰۰۸ز) او پابلو کوبرېروس (۲۰۱۱ز) له‌خوا وړاندې او دفاع شوې ده. په داسې حال کې چې ستره ارزښتپالنه یو حقیقت، د «ستر حقیقت» له اړخه یادوي، ټیټه ارزښتپالنه یوه حقیقت ته د «کوچني حقیقت» او یا «کم تر کمه په ځینو دقیقو څرګندوونکو لړیو کې سم» له دریڅي نه ګوري.
په ټیټه ارزښتپالنه کې داسې ویل کېږي چې، د ناڅرګندو ګړنو پوله‌ییزې کارونې هم سمې دي او هم ناسمې. له دې امله د «رښتینوالي ارزښت» لپاره د «خوړو» بڼه لري. د دې تیوري له مخې: که چېرې یو ناڅرګند بیان کم تر کمه په یوې دقیقې څرګندوونکې لړۍ کې سم وي، نو سم او که چېرې کم تر کمه په یوې دقیقې څرګندوونکې لړۍ کې ناسم وي، نو ناسم ګڼل کېږي. که چېرې یو ناڅرګند بیان د یوې دقیقې څرګندوونکې لړۍ په ترڅ کې سم او په بلې کې ناسم وبرېښي، نو بیان هم سم او هم ناسم دی. په پایله کې، ټیټه ارزښتپالنه دې ادعا ته رسېږي چې، «ناڅرګندوالی، په رښتینه توګه، یوه اړپېچنه او متناقضه ښکارنده ده». د «ګنجي‌توب» په پوله‌ییز لانجمن حالت کې، دا بیان به هم سم او هم ناسم وي چې: «هغه ګنجی دی»او په ورته توګه، دا بیان به هم سم او هم ناسم وي چې: «هغه ګنجی نه‌دی».
روشنګري جریده
روشنګري جریده دا جريده په ١٣٩٠ لمريز کال پيل شوې او د بدخشان ولايت دمدني ټولنو د فعالينو له خوا په مياشت کې يو ځل په ښکلي اواوچت کاغذ خپرېږي. ددې خپرونې مسووليت د سيداکرام صديق لعل زاده پر غاړه دى.
علي‌آباد ولسوالي
علي‌آباد ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان علی‌آباد)  د ايران د گلستان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۱۴۰٬۷۰۹ تنه نفوس لري. د علي‌آباد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د گلستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
اسلام‌آباد غرب ولسوالي
اسلام‌آباد غرب ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان اسلام‌آباد غرب)  د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د اسلام‌آباد غرب ښار دی. دا ولسوالي ۱۴۰٬۸۷۶ تنه نفوس لري. د اسلام‌آباد غرب ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کرمانشاه ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
حديقه کياني
حديقه کياني (په انګرېزي: Hadiqa Kayani), يوه مشهوره پاکستانۍ سندرغاړې ده. نوموړې د خوږ غږ په درلودلو سره ډېر مينه وال ځان ته را جذب کړې دي. نوموړې نه يوازې دا چې په اردو ژبه سندرې وايي، بلکې په پښتو ژبه يې هم ډېرې سندرې ويلي. له هغو څخه يې يوه (جانان چې پکې اوسي څومره ښکلې دنياګۍ ده). دا سندره يې په ټولو سندرو کې ډېره مشهوره ده.
وېشنيزه:پاکستانۍ سندرغاړې
دالسلاند
دالس لاند( دالسلند) په سویډني Dalsland) د سویډن هیواد په سویل لویدیځ کې پروت ولایت دی.
صعود جریده
صعود جریده د بدخشان ولايت له رسنیو څخه ده چې په ١٣٩٠ لمريز کال کې د صلاح الدين حامدي له خوا تاسيس شوې، چې بېلابېل ورځني، کلتوري، ټولنيز او سياسي موضوعات خپروي، ددې رسنۍ مسووليت د فخرالدين قاري زاده پر غاړه دى.
وحیدالدین خان
Wahiduddin خان، د اسلامي عالم وزږید د جنوري 1 ، 1925 په Badhriya Azamgarh ، اترپردېش، هند. د مدرسې الاسلام اعظمګړ فارغ ، دیني عالم ، لیکوال ، ویناوال او مفکر چې د نوي ډیلي د اسلامي مرکز رییس و ، د میاشتنۍ ال - ریسسلاه مدیر او له 67 1967 to څخه تر 4 1974 from پورې د جمعیت اونيزې ( ډیلي ) مدیر. ستاسو لیکنې د مذهب یا نژاد توپیر پرته مطالعه شوې. خان پنځه ژبې ( اردو ، هندي ، عربي ، فارسي او انګلیسي) پوهیدلهغه په ​​دې ژبو کې لیکنې او ویناوې کولې. ستاسو برنامې په تلویزیوني چینلونو کې نشر کیږي. مولانا وحیدالدین خان عموما په روnts اندو کې د ارامۍ کلمه ګ .ل کیږي. د دوی دنده د مسلمانانو او نورو عقایدو خلکو ترمینځ همغږي رامینځته کول دي. د اسلام په اړه د غیر مسلمانانو تر منځ غلط فهمۍ لرې کول. د مسلمانانو په مینځ کې ، د دعوت شوي ملت (غیر مسلمان) ظلم او تیري ته د صبر او کرکې ښوونه باید عمومي شي ، کوم چې د دوی په اند د دعوت لپاره ضروري دي.
دويمه نړېواله جګړه
دویمه نړيواله جګړه، چې په انګليسي ژبه کې په WWII يا WW2 باندې يې لنډيز لیکل کېږي، يوه نړيواله جګړه وه چې له ۱۹۳۹ ز کال څخه تر ۱۹۴۵ ز کال پورې يې دوام درلود. په دې جګړه کې د نړۍ ډېری هېوادونه ښکېل و – د ټولو سترو ځواکونو په ګډون – په دې جګړه کې دوه مخالف اتحادونه سره مخامخ وو: ائيتلافيان او يو محوره ځواکونه. په ټوله جګړه کې له دېرشو هېوادونو څخه له سل ميليونه څخه زيات خلک ښکېل وو، سترو ګډونوالو خپل ټول اقتصاد، صنعت او ساينسي وړتياوې د جګړې په هلو ځلو کې پر لار واچولې، بې له دې چې د ملکيانو او پوځي سرچينو تر منځ توپير وکړي. الوتکو په جګړه کې مرکزي نقش اداء کړ، په ګڼ مېشتو سيمو به يې ستراتيژيکې بمبارۍ کولې او تر اوسه کارول شوې دوه اتومي وسلې يوازې په همدې جګړه کې کارول شوی دي. د بشريت په تاريخ کې تر ټولو خونړۍ جګړه، دویمه نړيواله جګړه وه، په دې جګړه کې له اويا څخه تر اتيا ميليونه کسانو پورې مرګ ژوبله ورسېده، چې اکثريت يې ملکيان وو. لسګونه ميليونه کسان په نسل وژنه (د هالوکاسټ په ګډون)، لوږې، ټولوژنې او ناروغيو کې ووژل شول. د يو محوره ائيتلاف ځواکونو، له ماتې وروسته المان او جاپان اشغال شول، د الماني او جاپاني مشرانو پر ضد د جګړې د جنايتونو محکمې تر سره شوې.
په عمومي ډول باور کېږي، چې دویمه نړيواله جګړه د ۱۹۳۹ ز کال د سپتمبر په لومړۍ نېټه پيل شوې ده، کله چې د اډولف هټلر تر مشرۍ لاندې نازي المان پر پولنډ بريد وکړ. د دې بريد په تعقيب کې انګلستان او فرانسې د المان پر ضد د سپتمبر په درېيمه نېټه د جنګ اعلان وکړ. د ۱۹۳۹ ز کال د اګست په مياشت کې د Molotov–Ribbentrop تړون سره سم، المان او شوروي اتحاد پولنډ سره ووېشه او په فنلینډ، رومانيا او بالکاني ايالتونو کې يې د خپل اغېز سيمې معلومې کړې وې. د ۱۹۳۹ ز کال له وروستیو څخه د ۱۹۴۱ ز کال تر لومړيو پورې، د يو لړهڅو او تړونونو په ترڅ کې د اروپا لويې وچې زياته برخه يا ونيول شوه او يا يې په خپل واک کې راوسته. له ايټاليې او جاپان سره يې محوريز ائيتلاف رامنځته کړ، (دې ائيتلاف کې وروسته نورهېوادونه هم شامل شول). په شمالي افريقا او ختيځه افريقا کې د دې پوځي هڅو له پيل کېدو وروسته او د ۱۹۴۰ ز کال په منځ کې د فرانسې په سقوط سره، په عمده ډول د محوريزو ځواکونو او بریتانوي سترواکۍ تر منځ نښتې روانې وې، د انګلستان هوايي جګړه، د انګلستان بليټز او د اتلانتيک جګړه. د ۱۹۴۱ ز کال د جون په دوه وېشتمه نېټه، د شوروي اتحاد په وړاندې د يو بريد په ترڅ کې المان اروپايي محوري ځواکونه رهنمايي کړل. په دې سره يې ختيځ سنګر پرانيست، چې دا په تاريخ کې ترټولو سترې ځمکنۍ جګړې حالت و، محوري ځواکونه يې د ويجاړۍ په دام کې راګیر شول، په ځانګړي ډول د المان ورماخت ځواکونه (ورماخت د نازي المان ځواکونه وو).
جاپان چې غوښتل يې اسيا او ارام سمندرګی ونيسي، په ۱۹۳۷ ز کال کې د چين له جمهموريت سره په جګړه اخته و. د ۱۹۴۱ ز کال د ديسمبر په اولسمه نېټه، جاپان په امريکايي او بریتانوي سيمو بريدونه وکړل او په نژدې همدې وخت کې يې په سهيل ختيځه اسيا او مرکزي سمندرګي جګړې پيل کړې. په همدې وخت کې يې د پيرل په بندرګاه کې د امريکا په سمندري ځواک بريد وکړ،  په کومو بريدونو کې  چې امريکا اړ کړه، د جاپان پر ضد جګړه اعلان کړي. له همدې امله، اروپايي محوري ځواکونو د امريکا پر ضد د جګړې اعلان وکړ. جاپان ډېر ژر د ارام سمندرګي ډېرې سيمې ونيولې، خو په ۱۹۴۲ ز کال کې يې مخکې تګ ودرول شو، ځکه چې د ميډوی سخته جګړه يې وبايلله. وروسته په شمالي افريقا او د شوروي اتحاد په سټالينګراډ کې المان او ايټاليې ماتې وخوړه. په ۱۹۴۳ ز کال کې مهمې ماتې – په ختيځ سنګر کې د المان يو لړماتې، پر سيسلي او د ايټاليې په مرکزي سيمو، د اتحادي ځواکونو بريد او په ارام سمندرګي کې د ايتلافي ځواکونو بريدونو په ګډون- محوري ځواکونو ته يې لګښتونه زيات و او دې ته اړ شول چې په ټولو سنګرونو کې ستراتيژيک شاتګ وکړي. په ۱۹۴۴ زکال کې لويديځو ايتلافي ځواکونو د المان له خوا په نيول شوي فرانس بريد وکړ، په داسې حال کې چې شوروي اتحاد له لاسه وتلې سيمې بېرته تر لاسه کړې او مخ يې د المان او اتحاديانو پر ضد واړاوه. په ۱۹۴۴ زاو ۱۹۴۵ ز کلونو کې جاپان د اسيا په مرکزي سيمو کې له ماتې سره مخامخ شو، په داسې حال کې چې اتحادي ځواکونو، د جاپان سمندري ځواک له کاره وغورځاوه او په ارام سمندرګي کې یې مهم ختيځ ټاپوګان ونيول.
ويکيډېټا
ويکيډېټا عبارت له یوی پروژی څخه ده چی د یو مشترک مالوماتی بانک جوړول چی د سمونی وړ دی او د ويکيمېډیا او خصوصا د ويکيپېډيا د پروژو یو بل سره تړل دی. د ويکيډېټا ویب سایټ د ۲۰۱۲ کال د اکتوبر په ۳۰ نیټه په رسمی توگه پرانیستل سو.
دويمه نړېواله جګړه
د المان له خوا د اشغال شوو سيمو په ازادۍ او المان ته د لويديځو ايتلافي ځواکونو او شوروي اتحاد په داخلېدوسره چې په دې سره برلین د شوروي ځواکونو لاس ته ولوېد، د هيټلر په ځانوژنې او د ۱۹۴۵ ز کال د مۍ مياشتې په اتمه نېټه، د المان بې شرطه تسليمۍ سره جګړه پای ته ورسېده. د ۱۹۴۵ ز کال د جولای مياشتې په شپاړسمه نېټه، د ايتلافي ځواکونو له خوا د پوسټ ډيم له اعلاميې وروسته، په داسې حال کې چې جاپان له خپلو شرايطو د تسلمېدو څخه د انکارپه حالت کې، متحده ايالاتو د جاپان په ښارونو لومړي اتومي بمونه وغورځول: د اګست په شپږمه په هيروشيما ښار او د اګست په نهمه د ناګاساکي په ښار. په داسې حال کې چې جاپان د جاپاني مجمع الجزاير له نژدې پېښودونکي بريد سره مخامخ و، د نورو اتومي بريدونو شونتيا(امکان) وو، د جاپان په وړاندې د شوروي د جړې پيل او په منچوري بريد کېدو، جاپان د اګست په پنځلسمه نېټه اعلان وکړ، چې د تسلمېدو نيت لري او بيا يې د سپتمبر په دویمه نېټه، د تسليمۍ سند لاسليک کړ او په دې توګه، په اسيا کې د اتحادي ځواکونو بشپړه بريا ثبت شوه.
دویمې نړيوالې جګړې، د نړۍ سياسي او ټولنيز جوړښتونه بدل کړل. د نړيوالې همکارۍ او په راتلونکی کې له نښتو څخه د مخنيوي په موخه د ملګرو ملتونو سازمان رامنځته شو، لوی بريالي ځواکونه – چين، فرانسه، شوروي اتحاد، بریتانيااو متحده ايالات د ملګرو ملتونو د امنيت شورا دايمي غړي شول. شوروي اتحاد او متحده ايالات د دوه مخالفو پياوړو ځواکونو په توګه راپورته شول او د نيمې پېړۍ لپاره يې د سړې جګړې بستر رامنځ ته کړ. د اروپا ويجاړتيا پای ته رسېدو سره سم، د اروپا د پياوړو ځواکونو نفوذ لږ شو، په دې توګه د افريقا او اسيا د استعمال بهير پيل شو. ډېری هغه هېوادونه چې صنعت ته يې زيان رسېدلی و، د پرمختګ، پراختيا او اقتصاد پر لور يې حرکت پيل کړ. په راتلونکي کې له نښتو څخه د مخنيوي د هڅو، له جنګ څخه د مخکې دښمنيو پای ته رسولو او د ګډ هويت د رامنځ ته کولو په موخه سياسي يو ځای والی، په ځانګړي ډول په اروپا کې پيل شو.
ويکيډېټا
مسولیت
دا پروژه د ويکيمېډيا دویچلنډ (جرمنی) لخوا پیل سو.
دويمه نړېواله جګړه
= د پيل او پای نېټې = زیاتره باور دا دی چې په اروپا کې دویمه نړيواله جګړه، د ۱۹۳۹ ز کال د سپتمبر په لومړۍ نېټه پېل شوې، وروسته له هغه چې جګړه پيل شوه، المان په پولنډ بريد وکړ او دوه ورځې وروسته بریتانيې او فرانسې، د المان پر ضد د جګړې اعلان وکړ. په ارام سمندرګي او د چين او جاپان تر منځ دویمه جګړه، د ۱۹۳۷ زکال د جولای په اوومه نېټه پيل شوه او يا له هغې مخکې په مانچوري د جاپان بريد، چې د ۱۹۳۱ ز کال د سپتمبر په نولسمه تر سره شوی و. ځينې نور د بریتانوي تاريخ پوه ای.جی.پي ټايلر د نظر پيروي کوي، څوک چې په دې بارو دی، چې د چين او جاپان جګړه او په اروپا کې جګړه او همدا راز په مستعمرو کې نښتې په يوه وخت کې پيل شوې وې. په دې توګه دواړې جګړې په ۱۹۴۱ ز کال کې، په دویمه نړيواله جګړه بدلې شوې. د دویمې نړیوالې جګړې د پيل نور تاريخونه، د ۱۹۳۵ ز کال د اکتوبر په درېيمه نېټه، هغه مهال بلل کېږي، کله چې ايټاليې په حبشې بريد وکړ. بریتانوي تاريخ پوه انټوني بيور په دې باور دی چې، دویم نړيوال جنګ د ۱۹۳۹ زکال له مۍ مياشتې څخه تر سپتمبر مياشتې پورې، د جاپان او منګوليا د ځواکونو تر منځ د خلخين ګل له جګړې سره پيل شو. نور په دې نظر دي، چې هسپانوي کورنی جنګ پيل يا د دویمې نړيوالې جګړې لپاره سریزه وه.
ويکيډېټا
سرچینې
وېشنيزه:ويکيمېډيا پروژی وېشنيزه:ويکيپېډيا
دويمه نړېواله جګړه
سرچينې او ياداښتونه
وېشنيزه:دويمه نړيواله جگړه
فېمینیزم په جاپان کې
په جاپان کې فېمینیزم د ښځو د حقوقو له خوځښتونو سره پيل شو، چې تاریخ یې لرغونې زمانې ته رسېږي. دغه غورځنګ په ۱۸۶۸ز کال کې د میجي(Meiji)د بیارغونې پر مهال په جاپان کې د لوېدیځ فکر له راوستلو وروسته په چټکۍ سره پیل شو. جاپانی فېمینیزم له غربي فېمینیزم سره توپیر لري یعني پر فردي خپلواکۍ لږ ټینګارکوي.د نولسمې پېړۍ تر پایه. مخکې جاپاني مېرمنې له دودیز سرپرست سیستم سره تړلې وې، چې د کورنۍ نارینه غړو به د کور واک درلود. د میجي د بیارغونې له لارې له سمونونو وروسته، په جاپاني ټولنه کې د ښځو حالت هم له یو لړ بدلونونو سره مخامخ شو. د ښځو په قاچاق بندیز ولګېده، ښځو ته د طلاق غوښتلو حق ورکړل شو، هلکانو او نجونو باید لومړنۍ زده کړې ترلاسه کړې وای. د ښځو په حالت کې نور بدلونونه، له دویمې نړیوالې جګړې وروسته رامنځته شول. ښځو د رایې ورکولو حق ترلاسه کړ او د نوي اساسي قانون یوه برخه چې په ۱۹۴۶ ز کې جوړه شوې وه، د جنسیت مساوات تضمین کولو لپاره ځانګړې شوې وه. په ۱۹۷۰ز کال کې، د ویتنام ضد جګړې په پایله کې، د ۱۹۶۰ز کال په وروستیو کې د نوي کیڼ اړخو او افراطي زده کوونکو غورځنګونو څخه په جاپان کېد (woman lib) په نوم د ښځو د آزادۍ یو نوی غورځنګ رامنځته شو. داغورځنګ په متحده ایالاتو او نورو ځایونو کې له بنسټپالو فېمینیست غورځنګونو سره همغږی وه، چې د ۱۹۷۰ز کال او له هغې وروسته یې فېمینیست فعالیت بیا راژوندی او پراختیا یې ورکړه. فعالانو د معاصر جاپان د نارینه واکمن طبیعت په اړه هراړخیزه نیوکه وکړه او د ټولنې د سیاسي - اقتصادي سیستم او کلتور د بنسټیز بدلون لپاره یې استدلال وکړ. هغه څه چې دوی یې له پخوانیو فېمینیسټی غورځنګونو څخه جلا کړل، د جنسیت په آزادۍ باندې د دوی ټینګار و. دوی له نارینه وو سره د برابرۍ موخه نه درلوده، بلکې په دې خبره یې تمرکز کاوه، چې نارینه هم باید دپاچهي او پانګوال نظام له ظالمو اړخونو څخه وژغورل شي. په۱۹۷۹ز کې، د ښځو پر وړاندې د تبعیض د ټولو ډولونو د له منځه وړلو کنوانسیون، د ملګرو ملتونو د عمومي اسامبلې له خوا تصویب شو. دغه کنوانسیون په ۱۹۸۵ ز کال کې د جاپان د حکومت له خوا تصویب شو.
د ښځو د نوې ټولنې جوړول
دوه غوښتنلیکونه چمتو شول. لومړي د ښځو د حقوقو د ورکولو او په دولت کې د ښځو د ګډون اړتیا په ګوته کړه، چې د عامه سولې پولیسو قانون تعدیل کړي. دویم د جنسي ساري ناروغیو(ایډس) لپاره د راتلونکو خاوندانو د آزموینې له لارې د مېرمنو د ساتنې اړتیا په ګوته کړه چې، له مخې یې ښځو کولای شول، چې خپل خاوندان طلاق او د طبي لګښتونو لپاره تاوان لاس ته راوړي. ډایټ (Diet)( ملی ډایټ د جاپان هېواد د دواړو مجلسونو مقننه قوې ته وایي چې د سلاکارانو او د استازو له مجلسونو نه جوړ دی) غوښتنلیک مخکې له دې چې محکمې ته ورسېږي، ځنډیدل. د۱۹۲۱ ز کال د فبروري میاشت په ۲۶ مه نېټه، د پارلمان غړو داسې قانون تصویب کړ چې، له مخې یې ښځو ته اجازه ورکړل شوه، چې په سیاسي غونډو کې ګډون وکړي. دغه قانون په مشرانو جرګې کې له ماتې سره مخامخ شو. په ۱۹۲۲ز کال کې ډایټ ۱۹۰۰ د پولیسو د قانون ۵ پنځمه ماده تعدیل کړه، ښځو ته یې اجازه ورکړه چې، په سیاسي غونډو کې ګډون وکړي، په داسې حال کې چې دوی یې له سیاسي ګوندونو سره د یوځای کېدو او رایې ورکولو څخه منع کول.
د سرې څپې ټولنه
د سرې څپې ټولنه(Sekirankai) د ښځو لومړنۍ سوسیالیستي ټولنه وه. یاماکاواکایکوی او نورو دا ټولنه د ۱۹۲۱ز کال اپریل میاشت کې جوړه کړه. سرې څپې د منشورونو له لارې کاپیټالیزم وغانده، داسې استدلال یې کاوه چې، هغه له ښځو نه مېنځې او فاحشې جوړوي. د مالي ستونزو له امله، کلیوالي کورنۍ دې ته اړ کېدلې، چې خپلې لوڼې له فابریکو سره د قرارداد په توګه وکاروي. دغه نجونې اړوې، چې په لیلیو کې ژوند وکړي، له کار پرته چېرې نه شوې تللې او ۱۲ ساعته به یې په ناوړه حالاتو کې کار کاوه.
ډېری یې په نصواري سږي یو ډول ناروغۍ ده چې په کمزورې هوا لرونکي کاري چاپېریال کې د پنبې د دوړو له امله رامنځته کېږي او په نورو ناروغیو چې د ټوکرپه  فابریکو کې د کار کولو له امله رامنځته کېږي اخته شوې وې. دولت په فابریکو کې د ښځو د خوندیتوب لپاره اړین قانون تصویب نه کړ. په لیلیو کې داسې ډاکټران نه ول، چې د زنګ وهلو له لارې د ناروغ درملنه وکړي، ډاکټران او د نصواري سږو یا په نورو ناروغیو د اخته کېدو لپاره هېڅ ډول طبي مرستون نه و. د تړون پای ته له رسېدو وروسته به دوی کلیو ته د واده کولو لپاره راستنېدلې. د سرې څپې ټولنې، په اصلي توګه د رایې ورکولو او د ښځو په حقوقو باندې تمرکز کاوه.
نورې ډلې په خپلو غوښتنو باندې د تمرکز کولو په موخه جوړې شوې. ځینو د سیاسي حقوقو لپاره هڅه کوله او ځینو نورو د فحشا د ختمولو لپاره. د کور مېرمنو په کور کې د مېرمنو د رول د پیاوړي کولو په موخه مبارزه وکړه. د ۱۹۲۳ز کال د کانټو له لویې زلزلې(1923 Great Kantō earthquake) وروسته، د ښځو د اصلاحي ټولنې غړې کوبوشیرو اوچیمي(Kubushiro Ochimi) او ګڼو نورو ښځو مرسته کولو ته مخه کړه. سوسیالیستانو، لکه یاماکاوا، د منځنۍ طبقې عیسویانو او د کور مېرمنو په ګډه سره کار کاوه، ترڅو د مرستې فعالیتونه چمتو او په لاره واچوي.
د توکیو د ښځو د سازمانونو فدراسیون
د ۱۹۲۳ز کال د سپتمبر میاشتې په ۲۸ مه نېټه، له مختلفو سازمانونو نه ۱۰۰ مشران(رهبران) د توکیو د ښځو د سازمانون فدراسیون د جوړولو(Tokyo Rengo Funjinkai.) په موخه سره را ټول شول. دوی په پنځو برخو وېشل شوي ول: ټولنه،شغل رامنځته کول،کار،روزنه او دولت. د دولت برخې به د ښځو په هغو حقوقو تمرکز کاوه او په هغو لارو چارو باندې به یې بحث کاوه چې، څنګه ښځو ته په دولت که ونډه ورکړي. د دولت د څانګې مشر کوبوشیرو اوچیمي د ۱۹۲۴ز کال د نومبر په میاشت کې یوه غونډه د هغو ښځو لپاره را وغوښتله، چې د ښځو د حقوقو لپاره د کار کولو لېوالتیا لرله. په دې غونډه کې د ښځو د رایې د حق اصلي سازمان د ښځو د رایې ورکولو د حق اتحادیې (Fujin Sanseiken Kakutoku Kisei Domei). په نامه جوړ شو. د سازمان موخه، د جاپاني ښځو د حالت ښه والی و. د دوی په منشور کې داسې راغلي و: دا د ښځو مسؤلیت و چې تېر ۲۶۰۰ کلن د دودونو تاریخ له منځه یوسي او د نارینه او ښځې لپاره طبیعي حقوقو ته پراختیا ورکړي.
د خپلو موخو د ترلاسه کولو لپاره، لیګ د مدني حقوقوغوښتنه وکړه. د ۱۹۲۵ز کال په فبروري کې، ډایټ د نارینه وو د رایې ورکولو نړیوال قانون تصویب کړ، چې نارینه وو ته اجازه ورکوي، چې له ښځو پرته د هر ډول اقتصادي وړتیا څخه پاکه رایه ورکړي. هغوی استازو ته د دوی د موضوعګانو د بحث کولو لپاره لابي پیل کړه. د ۱۹۲۵  ز کال په مارچ کې په څلورو موضوعګانو باندې په ډایټ کې بحث روان شو. ډېری مېرمنې د دې لیدو ته راغلې وې چې، د ولس استازي د ۱۹۰۰ ز دعامه سولې لپاره د پولیسو قانون تعدیل، د مېرمنو لپاره د لوړو زده کړو غوښتنلیک، په ملي ټاکنو کې د مېرمنو د رایې ورکولو غوښتنلیک او د ۱۸۸۸ ز کال د ښار په کوډ کې د بدلونونو غوښتنلیک باندې بحث وکړي، چې له مخې یې مېرمنې د دې اجازه ترلاسه کوي، چې رایه ورکړي او سیمه ییزو دفترونو ته ځان نوماند کړي.
کله چې د لومړي ځل لپاره د ۱۹۴۶ز کال د اپریل په ۱۰مه نېټه د جاپان ښځو رایې ورکړې، دا یې ثابته کړله چې په رښتیا هم د هېواد وګړي او د دولت غړي دي. ښځو، لکه: د هایراتسوکا رایچو،یوسانو اکیکو او کوبیشیرو اوچیمي ډېر سخت کار وکړ، تر څو چې لوړې سطحې او بریا ته ځان ورسوي. جاپاني مېرمنو د کار له پیل سره نه يواځې د رایې ورکولو حق ترلاسه کړ، بلکې د دفتري کارونو لپاره یې ځان ته هم لاره هواره وکړه. ډېری ښځو د سیاست په ډګر کې ځان ښکېل کړ. دا په ۱۹۴۶ز کال پسرلي کې د جاپان حکومت په ملي ډایټ کې د ۳۹ ښځو د ټاکلو پایله وګرځېده او په ۱۹۷۶ ز کال کې د جاپان د وزارت د بورډ مشرې په توګه وټاکل شوه. .
ثانيه
ثانیه د وخت د طبقه بندې یوه برخه ده چې د یوې د قیقې شپیتمه او د یو ساعت دری زره او شپږ سوه وومه برخه جوړوي.
صدای بدخشان جریده
صدای بدخشان جریده (د بدخشان غږ جریده) دا جريده په ١٣٧٩لمريز کال د بدخشان ولايت مقام دپخواني اجراييه رييس صبغت الله خاکساري له خوا تاسيس شوې، چې تر اوسه فعاليت لري، درې کسه په کې کار کوي او بېلابېل موضوعات او ليکنې خپروي.
د مرکزي امریکا د هیوادونو نوملړ
د منځنۍ امریکا د هیوادونو نوملړ چې په مرکزي امریکا کې کوم هیوادونه شتون لري.
د مرکزي امریکا هیوادونه
انقلاب فرهنګي جریده
انقلاب فرهنګي جریده (کلتوري انقلاب جریده) په ١٣٩٠ لمريز کال کې د سيدمصطفى عاقلي لخوا د کلتوري يرغل او پردۍ کلمو دمخنيوي او افغاني دود دستور د پياوړتيا په موخه جوړه شوه.
دقيقه
دقيقه د ساعت شپېتمې برخې ته وايي، چې يوه ورځ څلېرويشت ساعته لري.
وېشنيزه:نامبهمه مخونه وېشنيزه:وخت واحد
لنگرود ولسوالي
لنگرود ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان لنگرود)  د ايران د گيلان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د لنگرود ښار دی. دا ولسوالي ۱۴۰٬۶۸۶ تنه نفوس لري. د لنگرود ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۳۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د گيلان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
سرزمین من جریده
سرزمین من جریده (زما خاوره جریده) د بدخشان ولايت له فعاله رسنیو څخه ده چې په ١٣٩٠ لمريز کال د کفايت الله سليمي له خوا تاسيس شوې او مسووليت يې د عبدالمتين حکيمي پر غاړه دى. ددې خپرونې ډېرى ليکنې تاريخي، وطني او حماسي بڼه لري.
اوم اېډوارډ
اوم اېډوارډ (البرت اېډوارډ د ۱۸۴۱ ز کال د نومبر له ۹ مې نېټې – د ۱۹۱۰ ز کال د مې تر ۶ مې پورې) د انګلستان، آیرلنډ او بریتانوي واکمنیو پاچا او د ۱۹۰۱ ز کال د جنوري له ۲۲ مې نه تر ۱۹۱۰ ز کال پورې تر خپلې مړینې پورې د هند سترواک و.
اېډوارډ چې د ملکې وېکتوریا مشر زوی او د ساکس کوبرګ او ګوتا د شهزاده البرت لقب یې درلود او د "برتي" په نوم مشهور و، په اروپا کې د شاهي کورنۍ غړی و. نوموړی د ویلز شهزاده و او د نږدې ۶۰ کاله د بریتانیا د تخت وارث و. هغه د خپلې مور د اوږدې واکمنۍ په اوږدو کې له سیاسي نفوذ نه دېر لرې پاتې شو او فیشني، تجمل پلوه اشرافي څېره ترې جوړ شو. نوموړی د تشریفاتي حکومتي چارو د ترسره کولو په موخه ټولې بریتانیا ته سفرونه کول او په بهر کې یې د انګلستان استازیتوب کاوه. په ۱۸۶۰ ز کال کې شمالي امریکا او په ۱۸۷۵ ز کال کې د هند نیمې وچې ته د هغه سفرونو ښې لاسته راوړنې درلودې، خو د عامه رضایت تر څنګ، د عیاش شهزاده په توګه شهرت یې د هغه اړیکي له خپلې مور سره خرابې کړې وې.
د ۱۸۹۹ – ۱۹۰۲ ز کلونو تر منځ د بویر له دویمې جګړې وروسته، اېډوارډ د بریتانیا د سمندري ځواک د بېړیو په عصري کولو او د بریتانوي پوځ په بېرته تنظیم کولو کې د پاچا په توګه رغنده ونډه ولوبوله. نوموړي دودیز مراسم د عامه نندارو په بڼه بېرته پیل کړل او د هغو خلکو لړۍ یې پراخه کړه چې له شاهي کورنۍ سره ټولنیز کېدل. هغه د بریتانیې او نورو اروپایی هېوادونو، په ځانګړې توګه د فرانسې تر منځ غوره اړیکې را منځ ته کړي ، چې له امله یې هغه د "سوله غوښتونکي" په نوم شهرت ته ترلاسه کړ، خو د خپل خوریه، د جرمني سترواک دویم ویلهیم سره یې اړیکو خوند نه درلود. د اېډوارډیان دوره، چې د اېډوارډ واکمني تر پوښښ لاندې راولي او د هغه نوم ورکړل شوی دی، د نوې پېړۍ له پیل سره سمون خوري او په تکنالوژي او ټولنه کې پراخ بدلونونه، لکه:  د بخار توربین قوه او د سوسیالیزم وده را منځ ته شول. نوموړي د اساسي قانون د کړکېچ په اوږدو کې په ۱۹۱۰ ز کال کې له نړۍ سره مخه ښه وکړه، چې دا کړکېچ په راتلونکي کال کې د پارلمان ۱۹۱۱ ز کال د قانون پر بنسټ حل شو، چې د مشرانو مجلس د نه ټاکل غړو واک یې محدود کړ.
د ژوند لومړي کلونه او زده کړې
اېډوارډ د ۱۸۴۱ ز کال د نومبر په ۹ مه د سهار په ۱۰:۴۸ بجو په بکنګم ماڼۍ کې نړۍ ته سترګې پرانستې. هغه د ملکې وېکتوریا او د هغې د مېړه، د ساکس-کوبرګ او ګوتا شهزاده البرت دویم ماشوم او مشر زوی و. نوموړي ته د وینډسر ماڼۍ په جورج کلیسا کې د ۱۸۴۲ ز کال د جنورۍ په ۲۵ مه نېټه د تعمید غسل او د البرت اېډوارډ نوم کېښودل شو. هغه د خپل ژوند په اوږدو کې په شاهي کورنۍ  کې د برټي په نوم یادېده.
نوموړي چې د بریتانوي واکمن مشر زوی و، د زېږون پرمهال سمدلاسه د کارنوال ډوک او د روتیسي ډوک و ټاکل شو. هغه چې د شهزاده البرت زوی و، نو د سیکس - کوبرګ او ګوتا شهزاده او د ساکسوني ډوک لقبونه یې هم ترلاسه کړل. هغه د ۱۸۴۱ ز کال د ډسمبر په ۸ د ویلز شهزاده او د چیسټر اېرل (زړور سرتېری)، د ۱۸۵۰ ز کال د جنوري په ۱۷ مه د ډوبلین اېرل،  د ۱۸۵۸ ز کال د نومبر په ۹ مه د جورابو د نښان اتل (Knight of the Garter) او د ۱۸۶۷ ز کال د مې په ۲۴ مه د اخزن ګل د نښان اتل (Knight of the Thistle) لقبونه ورکړل شول. نوموړي په ۱۸۶۳ ز کال کې د ځایناستۍ خپل حقوق خپل کوچني ورور، د ساکس-کوبرګ او ګوتا دوچي شهزاده الفریډ په ګټه پرېښودل.
ابن باجه
ابن باجه (په عربي: أبو بکر محمد بن يحيى بن الصائغ) پوره نوم ابوبکر محمدبن يحيى او لقب يې صائغ يا ابن باجه دى. دی د منځنيو پېړيو لوېديځپوهان د (Ayempace) په نامه پېژني. دی د اندلس له نامتو پوهانو څخه ؤ، چې په رنځپوهنه، شمېرپوهنه، ستورپوهنه، او فلسفه کې يې پوره لاس درلود. له دې څخه پرته يې ټنگ ټکور په ځانگړي توگه (عود غږونه)کې پوره مهارت درلودو له وجې فارابي سره پرتله کېده. ابن باجه د يوولسمې پېړې په وروستۍ برخه کې ومړ.
اوم اېډوارډ
د ژوند لومړي کلونه او زده کړې
اېډوارډ د روم له تحصیلي سفر وروسته، چې د ۱۸۵۹ ز کال په لومړیو څو میاشتو کې ترسره شو، د همدې کال په اوړي کې د اډینبورګ په پوهنتون کې د کیمیا پوه لیون پلیفیر تر څارنې لاندې په زده کړه کې تېر کړ. نوموړي په اکتوبر میاشت کې د آکسفورډ په کریسټ کلیسا کې د لېسانس په کچه نوم لیکنه وکړه. هغه چې د مور او پلار له تحصيلي سختيو نه په دې وخت کې خلاص شوی و، د لومړي ځل لپاره يې له زده کړو خوند واخېست او په ازموينو کې یې د منلو وړ پایلې درلودې. نوموړی په ۱۸۶۱ ز کال کې د کمبرېج ترینټي کالج ته لاړ چې په دې ځای کې هغه د پاچا له خوا د ټاکل شوي معاصر تاریخ استاد، چارلس کینګسلي تر څارنې لاندې تاریخ ولوست. د کنگسلي هڅو اېډوارډ ته د ژوند تر ټولو غوره علمي پایلې ور په برخه کړې او اېډوارډ به همیشه د هغه لکچرونو ته سترګې په لاره و.
ابن باجه
کله چې ځوان شو، نو په ۱۱۱۸ز کال يې د اشبېلې لار ونيوله، او هورې يې استوگنه غوره کړه. او د منطق کتابونو ليکلو لپاره يې ځان وقف کړ. د نوموړو کتابونو څخه يې يو د اسکوريال په کتابتون کې شته، چې دا کتاب يې د شوړال په څلورمه کال ۵۱۲هجري سپوږميز کال ليکلې ؤ.
سرچينې
وېشنيزه:فلسفه باجه, ابن باجه, ابن وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان وېشنيزه:فيلسوفان
قروه ولسوالي
قروه ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان قروه)  د ايران د کردستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د قروه ښار دی. دا ولسوالي ۱۴۰٬۱۹۲ تنه نفوس لري. د قروه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۳۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کردستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د رضوي خراسان ولايت
خراسان رضوی ولايت (په پارسی: استان خراسان رضوی) د ایران ولایتونو څخه یو ولایت دی چی د ایران په شمال ختیځ کی پروت دی. مساحت یی ۱۴۴،۶۸۱ کیلومتره مربع ده. پایتخت یی مشهد دی. د رضوي جراسان په ۲۰۰۴ کال کی د لوی خراسان تر تقسیمولو وروسته جوړ شو. د رضوي خراسان په شمال کی له ترکمنستان سره، په ختیځ کی له افغانستان سره، په جنوب کی د سهېلی خراسان سره، په لویدیځ کی د سمنان له ولایت سره سرحد لری.
د رضوی خراسان ولایت (په انگرېزي کې: Khorasan, Razavi) د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی. مساحت یې 144,681 کيلوميټر2 (55,862 مربع ميل) کیلومتره مربع ده او تقریبا 5,620,770 نفوس لري. د خوراسان۔ رضاوي د ولایت پلازمينه د مشهد ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو 36.0 تنه په يو مربع کيلوميټر کې (93 تنه په يو مربع ميل کې) اوسيږي.په دې ولايت کې ټول 19 ولسوالۍ (کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي) دي.
سرچينې
وېشنيزه:د ایران ولایتونه وېشنيزه:د ایران ولایتونه وېشنيزه:د رضوي خراسان ولايت
لمریزه برېښنا
لمریزه برېښنا د لمر له وړانګو څخه برېښنا ته د تجدیدي انرژۍ بدلول دي چې یا په مستقیم ډول د فوټوولټایک (PV) په کارولو سره او یا هم په غیر مستقیم ډول د متمرکزې یا ترکیبي لمریزې انرژۍ په کارولو سره کېږي. فوټوولټایک حجرې د فوټوولټایک د اغېز په کارولو سره د لمر وړانګې پر برېښنايي جریان بدلوي. د لمریزې برېښنا متمرکز سیستمونه لېنزونه (عدسیې) یا ښيښې او د متمرکز کولو لپاره د لمر د وړانګو تعقیبوونکي سیستمونه کاروي تر څو د لمر د وړانګو لویه برخه یوه ګرم ځای ته متمرکزه کړي چې ډېری کله د بخار د یوه توربین د حرکت لپاره کارېږي.
فوټوولټایکونه په پیل کې یوازې د کوچنیو او متوسطو کارونو لپاره د برېښنا د سرچینې په توګه کارېدل، له حساب ماشین نیولې چې د لمریزې برېښنا د یوې حجرې په مرسته چلول کېده، تر هغو کورنیو سیستمونو پورې چې د بام پر سر د فوټوولیټایک د یوه سیستم په مرسته له شبکې بهر چلول کېدل. د سوداګریزې متمرکزې لمریزې برېښنا سیستم د لومړي ځل لپاره په ۱۹۸۰یمه لسیزه کې وده وکړه. د لمریزې برېښنا د لګښت په را ټيټېدو سره له شبکې سره وصل فوټوولټایک سیستمونو څه ناڅه ډېره وده کړې ده. میلیونونه تاسیسات او د ګېګاواټ په اندازه فوټوولټایک برېښنا سټېشنونه جوړ شوي او جوړېږي. لمریز فوټوولټایک په چټکۍ سره پر یوه ارزانه او کم کاربني ټېکنالوژۍ بدل شوی دی.
لمر د نړۍ ۴ سلنه برېښنا تولیدوي. لمریزه انرژي د باد تر څنګ په ښاري کچه تر ټولو ارزانه برېښنا ده. په چین کې تر ۳۰ سلنه ډېره لمریزه انرژي تولیدېږي. د انرژۍ نړیوالې ادارې په ۲۰۲۱ کال کې وویل چې «تر ۲۰۵۰ کال پورې د خالص صفر» سناریو له مخې به لمریزه برېښنا د ټولې نړۍ د شاوخوا ۲۰ سلنه انرژۍ لګښت برابر کړي او لمریزه انرژي به د نړۍ د برېښنا تر ټولو ستره سرچینه وي.
منل شوې اصلي ټېکنالوژي
ډېرو صنعتي هېوادونو په خپلو برېښنايي شبکو کې د لمریزې برېښنا مطلوب ظرفیت نصب کړی تر څو د انرژۍ د دودیزو سرچینو بشپړوونکی یا ځای‌ناستی شي. د دې تر څنګ هغو هغو هېوادونو هم د لمریزې انرژۍ کارولو ته مخه کړې ده چې کمه وده یې کړې او غواړي د لوړې بیې پر وارداتي سون‌توکو یې تکیه کمه شي. له لرې څخه انتقال د تجدیدي انرژۍ له لرې سرچینو سره مرسته کوي چې د فوسیلي سون‌توکو لګښت کم کړي. د لمریزې برېښنا سیستمونه لاندې دوې ټېکنالوژۍ کاروي:
فوټوولټایک حجرې
لمریزې حجرې یا فوټوولټایک حجرې هغه وسیله ده چې د فوټوولټایک په اغېز سره د لمر وړانګې پر برېښنايي جریان بدلوي. لومړۍ لمریزه حجره په ۱۸۸۰ ز کال کې «چارلېز فریټس» جوړه کړه. جرمني صنعتګر «ارنسټ وارنر وون سیمېنز» د هغو کسانو له ډلې و چې د دغه کشف اهمیت یې پېژندلی و. په ۱۹۳۱ ز کال کې جرمني انجنیر «برونو لینګ» د مسو د اکسایډ پر ځای د نقرې د سیلینایډ په کارولو سره د عکس حجره جوړه کړه چې د سلنیوم د لومړیو حجرو دغو بېلګو د لمر څه کم یو فیصد وړانګې پر برېښنا بدلې کړې. په ۱۹۴۰مه لسیزه کې چې «راسل اوهل» کومې څېړنې کړې وې، د هغو په دوام ځینو څېړونکو لکه «جرالډ پیرسون»، «کالووین فولر» او «ډاریل چاپین» په ۱۹۵۴ ز کال کې سیلکاني لمریزه حجره جوړه کړه. د دغو لومړنیو لمریزو حجرو هر واټ ۲۸۶ امریکايي ډالره بیه لرله او مؤثریت یې له ۴.۵ تر ۶ سلنې پورې و. په ۱۹۵۷ کال کې «محمد محمد عطاءالله» په «بېل» لابراتوار کې د تودوخې د اوکسیډېشن په مرسته د سیلیکان د سطحې د غیر فعالولو پروسې ته وده ورکړه. د سطحي غیر فعالولو پروسه له هغه وخت راهیسې د لمریزو حجرو د مؤثریت لپاره ډېره مهمه ده.
فوټوولټایک برېښنا سیستم د مستقیم جریان (DC) برېښنا تولیدوي چې د لمر د وړانګو له شدت سره توپیر کوي. د عملي استفادې لپاره ځانګړي یا متناوب جریان ته د اېنورټرونو (د برېښنا مستقیم جریان پر متناوب جریان بدلولو) له لارې د ولټاژونو بدلولو ته اړتیا لري. ډېرې لمریزې حجرې په ماډیولونو کې د ننه وصل شوې دي. ماډیولونه له یو بل سره د سیم په مرسته وصل دي تر څو صفونه جوړ کړي، وروسته بیا له یوه اېنورټر سره وصلېږي چې برېښنا په مطلوب ولټاژ او د متناوب جریان او مطلوبې فرېکنوسۍ/فاز لپاره تولیدوي.
ساعت
ساعت (ګړۍ) د وخت معلومولو یوه آله (آندازه) ده چې په ټاکلو حرکاتو سره وخت اندازه کوي.
لمریزه برېښنا
فوټوولټایک حجرې
ډېری ځای پر ځای شوي فوټوولټایک سیستمونه چې په هر ځای کې د لاسرسي وړ وي، له عمومي شبکې سره وصلېږي، په ځانګړې توګه په پرمختللو هېوادونو کې چې لوی بازارونه لري. له شبکې سره په تړلو دغو فوټوولټایک سیستمونو کې د انرژۍ له ذخیرې څخه استفاده اختیاري ده. د استفادې په ځینو ځانګړو مواردو لکه په سپوږمکیو او سمندري فانوسونو کې بېټرۍ یا د اضافي برېښنا جنراتورونه د ملاتړو په توګه ور اضافه کېږي. دا ډول خپلواک برېښنایي سیستمونه په شپه یا نورو هغو وختونو کې چې د لمر رڼا کمه وي، د کار لپاره زمینه برابروي.
متمرکزه لمریزه برېښنا
متمرکزه لمریزه برېښنا چې د «متمرکزې لمریزې تودوخې» په نامه هم یادېږي، لېنزونه (عدسیې) یا ښيښې او د لمریزو وړانګو د متمرکزولو د تعقیب سیستمونه کاروي او وروسته بیا ترلاسه شوې تودوخه د بخار په مرسته د ګرځېدونکو توربینونو له لارې د برېښنا د تولید لپاره کاروي.
ترکیبي سیستمونه
په ترکیبي سیستمونو کې فوټوولټایک او متمرکزه لمریزه برېښنا د برېښنا د تولید له نورو سیستمونو لکه ډیزلي جنراتورونو، بادي انرژۍ او بیوګاز سره ترکیبېږي. د برېښنا د تولید ترکیبي شکل له سیستم سره مرسته کوي چې خروجي برېښنا له غوښتنې سره سمه برابره کړي یا لږ تر لږه د لمریزې انرژۍ د بدلون ماهیت او د غیر تجدیدي سون‌توکو مصرف را ټيټ کړي. ترکیبي سیستمونه ډېری په ټاپوګانو یا جزایرو کې موندل کېږي.
لومړني وختونه
په ۱۹۷۰یمه لسیزه کې لمریزه برېښنا په سپوږمکیو کې کارول کېده، خو د عادي کارونو لپاره د لمریزې برېښنا لګښت غیر واقعي ګڼل کېده. په ۱۹۷۴ کال کې اټکل شوی و چې په ټوله شمالي امریکا کې یوازې شپږ شخصي کورونه په بشپړ ډول د لمریزې برېښنا د سیستمونو په مرسته ګرمېږي او سړېږي. په ۱۹۷۳ ز کال کې د تېلو بندیز او په ۱۹۷۹ ز کال کې د انرژۍ کړکېچ په ټوله نړۍ کې د انرژۍ د پالیسیو د بیا تنظیم لامل شول او د لمریزې ټېکنالوژۍ پراختیا ته یې نوې پاملرنه را جلب کړه. د استقرار ستراتيژۍ پر هڅوونکو پروګرامونو تمرکز درلود چې په متحدو ایالتونو کې فدرالي فوټوولټایک پروګرام او په جاپان کې سن‌شاین پروګرام د بېلګې په توګه یادولی شو. په نورو هڅو کې ځینې څېړنیز مرکزونه جوړ شول چې په متحدو ایالتونو کې (SERI) یا (NREL)، په جاپان کې (NEDO) او په جرمني کې (Fraunhofer ISE) وو. د ۱۹۷۰ او ۱۹۸۳ کلونو تر منځ د فوټوولټایک سیستمونو مرکزونو په چټکۍ سره وده وکړه. په متحدو ایالتونو کې د وخت ولسمشر «جیمي کارټر» په ۱۹۷۹ کال کې د سپينې ماڼۍ پر چت ۳۲ تختې لمریز اوبه ګرموونکی نصب کړ او موخه یې وټاکله چې تر ۲۰۰۰ زکال پورې به په متحدو ایالتونو کې له لمر څخه ۲۰ سلنه انرژي توليدېږي. د کارټر ځای‌ناستي «رونالډ رېګن» لمریزې تختې او د تجدیدي انرژۍ په برخه کې د څېړنې لپاره بودیجه دواړه لغوه کړل. د ۱۹۸۰ لسیزې په لومړیو کې د تېلو د بیو په راټيټېدو سره له ۱۹۸۴ څخه تر ۱۹۹۶ زکال پورې د فوټوولټایک وده معتدل حالت ته لاړه.
۲۰۱۰ ز کلونه
د څو کلونو لپاره د لمریزې فوټوولټایک نړیواله وده د اروپا د استقرار له امله وه، خو وروسته اسیا په ځانګړي ډول چین او جاپان ته هم ولېږدېده او په نورو هېوادونو او سیمو کې هم ډېر ژر ټولې نړۍ ته خپره شوه. لوی تولیدوونکي یې په چین کې دي. که څه هم متمرکزه لمریزه برېښنا لس برابره ډېره شوه، خو له ټولټال کچې څخه یې کوچنی تناسب باقي پاتې شو.
۲۰۲۰ کلونه
د ۲۰۲۱-۲۰۲۲ ز کلونو د انرژۍ د نړیوال کړکېچ په جریان کې د پلي سلیکان په څېر ځینو توکو د لګښت له لوړېدو سره سره د انرژۍ د نورو سرچینو لکه: طبیعي ګاز لګښت ډېر شو او په پایله کې په ډېرو هېوادونو کې لمریزه انرژي د انرژۍ د ارزانه سرچینې په توګه وکارول شوه.
اعلاء سنن
لیکوال مولانا محمد عمران شریف / تعلیم الاسلام ویب پاڼه
د احادیثو دا په زړه پورې او شهکاره مجموعه په ۲۲ جلدونو کې، د رأس المحدثين او عمدة المحققين شیخ الحدیث مولانا ظفر احمد عثماني رحمـة الله تعالی علیه دا عظیم علمي خدمت حضرت حكيم الأمة رحمه الله شروع کړو او بیا د حضرت حكيم الأمة رحمه الله په حکم سره او د دوی په ژوند کي د دوی تر نظارت لاندي مولانا ظفر احمد عثماني رحمـه الله د ۲۰ شل کالو په اوږده مده کې دا عظیم الشان او فقید المثال علمي او تحقیقي کارنامه  مکمله کړه.
په دې عظیم کتاب کې د ائمه احناف ټول دلائل په انتهائی تفصیل د احادیثو او آثارو د تخریج اوتحقیق سره بیان کړی شوي دي.
دا عظیم کتاب د علم حدیث یو نایابه خزانه ده ، د احنافو د امامانو ټول دلائل یې چې په کوم تفصیل او تحقیق سره په دې کتاب کې جمع کړي دي په تاریخ کې د دې مثال نه ملاویږي ، او د دې عظیمې علمي کارنامې اصل سبب دا وو چې په هندوستان کې چي کله نام نهاد اهل حدیث فرقه د حنفي مذهب د مخالفت لپاره پیدا کړی شوه، نو دغي نو مولود فرقې شپه او ورځ یو کړه او د مذهب احناف خلاف یې کار شروع کړ، او په ډیر زور او شور یې دا تبلیغ شروع کړ چې حنفي مذهب د قرآن او سنت خلاف دی پر رائي  او قیاس باندې مبني دی.
نو د دې وجې نه د دغو خلګو د کذب او فریب نه د پردې لرې کولو لپاره د دیوبند علماؤ د ( اعلاءُ السنن ) په څیر عظیمه علمي کارنامه ولیکل شوه ، اعلاءُ السُنَن په فقهي ابوابو باندې مشتمل دی.
الیس پاول
الیس سټاکس پاول (جنوری ۱۱، ۱۸۸۵ ز- جولای ۹، ۱۹۷۷ ز) د کوېکر فرقې یوه امریکايۍ عیسوۍ، ښځو ته د رايې حق د ورکړې غوښتونکې، فیمینسټه او د ښځو د حقونو فعاله وه. هغه همدا ډول د امریکا اساسي قانون د نولسم تعدیل د کمپاین یوه له رهبرانو او سټراټيژيسټانو څخه وه. په دې تعدیل کې د رایې حق په تړاو جنیستي توپیري چلند منع شوی و. پاول د لوسي برنس او نورو سره په ګډه د ښځو د رایې حق حرکت (Woman Suffrage Procession) او خاموش ساتونکي (Silent Sentinels) تر نامه لاندې پیل کړل او د دوی همدا بریالي کمپاینونه و چې په پایله کې يې په ۱۹۲۰ز کال کې دا تعدیل تصویب شو.
اعلاء سنن
د (کتاب الطهارت نه د کتاب الفرائض پورې) د احنافو ټول مسائل او اقوال یې د انتهائی تفصیلي دلائلو سره ثابت کړل ، د دې عظیم کتاب دلوستلو نه بعد یو منصف انسان برابره خبره ده که حنفي وي یا غیر حنفي د صاحب کتاب په علومو او فنونو کې د تبحر اقرار  کوي.
الیس پاول
پاول د خپل فعالیت له امله ډېری مهال د پولیسو له تاوتریخوالي او نور فزیکي بد چلند سره مخامخ شوه، خو دې به يې تل په سوله ییزه توګه او هسکه غاړه ځواب وایه. هغه په ۱۹۱۷ز کال کې د سپینې ماڼۍ په مخ کې د خاموشو ساتونکو په مظاهرو کې د ګډون له امله تر ناوړه شرایطو لاندې زنداني شوه. وړاندې له دې هم، هغه په انګلستان کې د ښځو د رایې حق لپاره د خپلو هڅو له امله زنداني شوې وه.
اعلاء سنن
حتی چې بعضې عرب علماؤ خو تر دې پورې تصریح وکړه چې د ( اعلاءُ السنن ) مصنف محض یو عالم نه دی بلکې مجتهد هم دی !
الیس پاول
له ۱۹۲۰ز کال وروسته، پاول د نیمې پېړۍ لپاره د ښځو ملي ګوند مشره وه او د امریکا په اساسي قانون کې يې د ښځو د مساواتو لپاره د مساوي حقونو تعدیل په چوکاټ کې مبارزه وکړه. دا تعدیل پاول او کریسټل اییسټمن په ګډه لیکلی و. هغې د حقوقو د عالمې پاولي موري سره په ګډه د ۱۹۶۴ز کال د مدني حقونو په قانون کې د خونديتوب لرونکې ډلې په توګه د ښځو د شمولیت اړوند ستره بریا ترلاسه کړه.
اعلاء سنن
لکه څنګه مو چې پورته یادونه وکړه د دې عظیم کتاب د لوستلو نه بعد یو منصف انسان که حنفي وي یا غیر حنفي وي د دې په ویلو هم مجبورېږي چې  ووایي واقعي د احنافو د مذهب ټول مسائل د دلائلو  په اعتبار د ټولو نه  قوي ترین دي او دغه مذهب په واضحو دلایلو ثابت او جوړ دی ، لیکن یو جاهل، معاند او حاسد انسان  که ددې نه  بعد هم انکار  او بد زباني کوي نو د دې علاج خو چا سره نشته ، لهذا د دې عظیم کتاب د  منظر عام راتللو نه  بعد د احنافو په مذهب باندې د اعتراض کوونکو ژبې ګونګۍ شوې، او ان شاء الله د قیامت پورې به څوک صاحب علم او منصف انسان د  دلائلو په رڼا کې د احنافو مذهب ته د قرآن او سنت خلاف ونشي ویلی.
الیس پاول
ماشومتوب، ځواني او زده کړې
الیس سټاکس پاول د ۱۸۸۵ز کال د جنورۍ میاشتې په ۱۱مه نېټه د لومړي ویلیام میکل پاول (۱۸۵۰-۱۹۰۲ز) او تېسي پېري پاول (۱۸۵۹-۱۹۳۰ز) په نامه موراو پلار څخه د نیوجرسي ایالت په ماونټ لاورېل ټاونشېپ کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. هغه د خپلې مورنۍ نیا الیس سټاکس (۱۸۲۱-۱۸۸۹ ز)  او د ویلیام پېري د ښځې (۱۸۱۷-۱۸۸۸ز) سره همنامې وه. هغې د دویم ویلیام میکل پاول (۱۸۸۶-۱۹۵۸ ز)، هېلېن پاول شییرر (۱۸۸۹-۱۹۷۱ز) او پېري هېنس پاول (۱۸۵۹-۱۹۵۶ز ) په نامه خویندې او وروڼه درلودل. هغه د پنسلوانیا آیالت د کوېکر عیسوۍ فرقې د بنسټګر ویلیام پېن اولاده وه. د هغې پلرونه او نیکونه د انقلاب پر مهال د نیوجرسي آیالت د کارېسپاڼډېیس کمېټې (new jersey committee of correspondence) غړي او بیا په ۱۹مه پېړۍ کې د آیالت د مقننه قوې مشران تېر شوي دي. الیس پاول د لومړي ځل لپاره د ښځو د رایې حق خبره له خپلې مور څخه زده کړې ده. د پاول مور د امریکايي ښځو د رایې د حق د ملي انجمن (NAWSA) غړې وه او ځينې وخت به پاول هم د دې ټولنې غونډو ته ورسره تلله. پاول د مورسټاون فرېنډز ښوونځي ولوست او په اعلی درجه ترې فارغه شوه. هغه په ۱۹۰۱ ز کال کې سوارتمور کالج ته ولاړه. د پاول نیکه د دې کالج له بنسټګرو څخه یو و. کالج ته د تګ تر څنګ، پاول د زده کوونکو د ادارې د اجرائیوي بورډ غړې هم وه او له همدې ځایه یې له سیاسي فعالیت سره مینه پیدا شوه. هغې په ۱۹۰۵ز کال کې له سوارتمور کالج څخه د بیولوژي په برخه کې د لېسانس سند ترلاسه کړ.
اعلاء سنن
باقي یو څو جاهل خلک که د فقه حنفي خلاف بد زباني کوي نو د اهل علمو په نزد د دوی هیڅ حیثیت نشته، د کتاب اول ضخیم جلد چې په  زرهاؤ صفحاتو  باندې مشتمل دی ، په دې کې د اصول حدیث ټول قواعد، ضوابط، تعریفات او اصطلاحات په انتهائی تفصیل سره بیان کړی شوي دي ، په ټول  کتاب کې ځای په ځای انتهائی نادري علمي ملغلري خورې ورې په نظر راځي.
د دې عظیم کتاب د لیدلو نه بعد د اسلامي نړۍ مهشور عالم (په عثماني خلافت کي مفتي اعظم) علامه زاهد کوثري رحمه الله په خپل کتاب کې دا مبني بر حقیقت تبصره لیکلی ده: