cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شېرشاه رشاد
کندهار ته راتګ: کله چي علامه رشاد بابا د ١٣٨٣-٩-١١هـ ل 2004-12-1م نېټه وفات سو، نو انجينير صاحب اړ سو چي کندهار ته راسي او دخپل پلار دهغه مغتنم کتابتون، چي بې سرنوشته پاته ؤ،مسؤليت پرغاړه واخلي. د ګران افغانستان مينه د استاد په زړه کي ژوندۍ پاته سوه،او ددنيا هيڅ هېواد د نوموړي د زړه څخه دغه فطري مينه و نه اېستله. داخبره رښتياده چي وائې (حب الوطن من الايمان) ، په تېرو کرښو کي موږ ولوستل چي انجينيرصاحب جاپان غوندي ښايسته او متمدن هېواد ته ولاړ،هلته د GIS منېجري وظيفه وردغاړي سوه،دژوند ټولي اسانتياوي ورته ميسري وې،خو زموږ دغه دروېش صفته انسان په جاپان غوندي هېواد کي لا هم ټينګ نه سو،ډېر ژر د افغانستان آب وهوا بيرته راجلب کئ، خپل پلرني ټاټوبي کندهار ته راغى او په خورا تنګدستي کي ئې و خپلو ادبي او تحقيقي، خدماتي او تدريسي فعاليتونو ته دوام ورکړ، د استاد دا ډول کړنه د وطن،خاوري،او خپلي ژبي سره د ميني څرګندونه کوي. ددې ترڅنګ د مور يوازيتوب او د خپلو اولادونو ځيني مسؤليتونه ول چي له افغانستان او پښتني ټولني څخه ئې ليري نه سواى ادا کولاى، دا يو حقيقت دى چي هره ټولنه خپل ځانته بېلي- بېلي غوښتني لري، په هغه ټولنه كي چي انجينير صاحب ژوند پكي تېراوه، هلته تر ټولو وړاندي د ديني مناسکو اجراء كول تركور دباندي په نور چاپېريال كي امكان نه درلود. په داسي محيط كي د كوشنيانو را لوئېدل او د هغوى روزنه تر يو وخته ممكنه ده، وروسته –وروسته چي ځوانان كيږي هغوى ځيني داسي افعال او وظايف خپلوي چي د اسلامي اصولو څخه هاخوا او د پښتني ټولنې څخه ليري وي. په پرديو ټولنو كي كله كله داسي هم كيږي چي د مور او پلار د غوښتني څخه برعكس اولادونه پر بله خوا ولاړ سي چي دا كار ددوى د والدينو پر كمزوري عزم او نېمګړې روزنه باندي دلالت كوي. او يا كه كوشنيان را لوئېږي،هلته ځوانان كيږي،نو ددوى ځواني بيا و هغه اوج ته ورسيږي چي د خپلي معشوقې يا د ژوند د ملګري د پاره د نورو ټولنو عملونه او كردارونه خپلوي،چي وروسته په پرديو ټولنو كي ، د پرديو خپل سوي عادتونه په خپل هېواد کي له دوئ څخه هېرول او ليرې كول ځانته جلا زمانه او ټينګ هوډ غواړي،همدغه ځيني موارد ول چي انجينير صاحب جاپان پرېښود او افغانستان ته راستون سو،رښتيا خبره خو داده چي ګران استاد پخپل ذات کي د پښتو يو لوى ادبي تحريک(literary movement )او يو منظم ادبي انجمن دى. نوموړي د خوشال خټک ،علامه حبيبي،علامه رشاد بابا او... غوندي د سپېڅلي پښتو يو طلائې څپرکى دى. يو وخت به د کندهار په ادبي نړۍ کي زموږ او ستاسي اوسنۍ زمانه د انجينير صاحب په نامه ياديږي اوس دا زموږ کار دى چي د ګران وطن دغه فرهنګپال او حقدار لېکوال او نه ستومانېدونکى څېړونکى څونه و نازوو او څه ډول د احترام په سترګه ورته وګورو، له فيض او برکته ئې برخه يوسو او دده په رهبري خپله سنتي ټولنه پرمختللې، روښانه او متمدنه کړو. انجينير صاحب پر دې خبره او نظر ټينګ ولاړ دئ چي د مغزونو تېښته له هېواده او په ځانګړي توګه له ښايسته کندهاره څخه د تور تم(جهالت) او روڼا(پوهي) تر مځ موازنه داسي له منځه يو وړه چي اوس د تور تم پله ډېره درنه پر اېسي، ددې نامتوازن حالت په اېجاد کي د قلم څښتنان ګرده له دې درانه پېټي څخه ځان کښلاى نسي. دى تل په خپلو خبرو کي دې موضوع ته خوار جدي اشاره کوي چي موږ کندهاريان د نورو ښارونه او هېوادونه ورجوړوو، خو خپل کورونه او کلي مو هېر دي ، د پښتو دا محاوره پر موږ خورا ضدق کوي، چي ( د بل دارو د خپل جارو) يو.
اكاډيمي او كتابتون كله چي علامه رشادبابا وفات سو، نو انجينير صاحب اړ سو چي دده د پلار علامه بابا او اکا(مرحوم نجيب صاحب)د كتابتونو كتابونه راټول  او يو منظم كتابتون ځني جوړ كړي. د كتابتون د جوړولو او دعلامه بابا د كتابونو د راټولولو په څنګ كي دانجينير صاحب بله لويه دنده د علامه بابا د ناچاپو خطي نسخو خونديتوب و ،چي بېله شكه هغه آثار د علامه بابا د ژوند د ټولو علمي او تحقيقي ستړياوو محصول و، کله چي علامه بابا وفات سو، نو دده د مغتنمو آثارو اکثريت برخه ناچاپ او نېمګړې پاته ول، ناچاپ ځکه وه، چي علامه بابا د خپل نفس د متاعت له مخې چاته د خپلو آثارو د چاپ لپاره غاړه نه کږوله او نېمګړې په دې مانا، چي د علامه بابا دخاص علمي احتياط له مخي هغه همېشه هڅه کوله چي پر خپلو څېړنو بياـ بيا له سره کتنې وکړې، پر همدې اساس به ئې پر خپلو آثارو بياـ بيا کتنې کولې، زياتوني اوکموني به ئې پکښي کولې، نورې ـ نورې پاڼي به ئې پوري مښلولې، اخېر به اثر هغه حد ته رسېدلى ؤ، چي فکر به کېده، چي بېله علامه بابا څخه ئې ممکن بل څوک د کتاب په بڼه ترتيب نکړاى سي او دا تشويش واقعاً پرځاى هم و، دده تر وفات وروسته پوهانو د هغه د آثارو د خوندي کولو او چاپولو لپاره ډېر وړانديزونه وکړل، خو په افغاني ټولنه کي دا کارونه د ټولنو او نه هم د حکومتونو د توان خبره وي. وائې چي (( چپاو بېله خپله خاونده نه راګرځي)) نو هغه و چي انجينير رشاد دغي لوئې قربانۍ ته زړه ښه کړ، چاپان او د هغه هېواد امکانات او اسانتياوي ئې شاته پرېښودې او خپله ئې د علامه رشاد اکاډيمۍ په چوکاټ کي يو بډاى کتابتون جوړ او د علامه بابا د کتابونو د تهئې بشپړولو، تحشئې، تعليقاتو او چاپ ته د اماده کولو لپاره ئې د همت ملا وتړله. انجينير صاحب فكر وكړچي ددې آثارو د چاپ د پاره بايد يو څېړنتون ياعلمي مركز دکتابتون  په څنګ كي ورسره جوړ سي، چي په هغه كي به د علامه بابا او نورو حقدارو لېكوالو ناچاپ آثار چاپ ته آماده كيږي. هغه ؤ، چي د كتابتون تر څنګ ئې د اكاډيمۍ په جوړولو هم لاس پوري كړ او د ١٣٨٥كال په چنګاښ مياشت كي ئې د علامه رشاد اكاډيمي په نامه يو څېړنتون جوړ كړ. كه څه هم داد علامه بابا آرمان او آرزو وه چي ددې كتابونو څخه به ددې هېواد عامي پرګنې او اولس ګټه واخلي خو پر ده باندي چاپېره ناخوالو او كړاوونو دى د ژوند تر پايه پوري په څېړنه او ريسرج كي دونه بوخت و ساتى، چي ونه توانېدى يو منظم او د عامه ګټي اخيستني له پاره مجهز کتابتون جوړ كړي.
اكاډيمي: په نړۍ كي داسي ډيري اكاډيمياني سته چي د اقتصاد له پلوه بډايه،د تحقيق له پلوه پراخي او د كتابو له پلوه ډکي دي،خو علامه رشاد اكاډيمي نسبتاً يوه كوچنۍ اكاډيمي ده چي له اقتصادي لحاظه نسبتاً نورو اكاډيميو ته په محدود حد كي واقع ده. ددې اكاډيمۍ په كتابتون كي تقريباً ١٥٠٠٠ كتابونه،کلکسيونونه،مجلې او جريدې سته،او تر اوسه پوري دا شمېره هم دقيقه نه ده،ځكه په ځينو برخو كي بې راجستره كتابونه،کلکسيونونه،مجلې او جريدې لا پاته دي، د انجينير صاحب په خبره ددې برخي پر ثبت باندي اوس هم كار روان دئ، خو له معنوي پلوه په دې کتابتون کي د علامه بابا او نجيب صاحب داسي منحصر متون او ځانګړي نسخې خوندي دي، چي په ډېرو کتابونو کي د افغانستان اوس نه موندل کيږي.
په دې وروستيو كي دې سيستم برېښنائې نړۍ يا په بله وينا انټرنيټي دنيا ته هم مخه كړې او (Online library) برېښنائې كتابتونو كي ګټه ورڅخه اخيستل كيږي. ښاغلي انجينير صاحب دا سيستم پداسي حال كي افغانستان او بيا كندهار ته راوړى دى چي د افغانستان ملي آرشيف،ملي موزيم،او د كابل ملي كتابتون هم ددې سيستم څخه بې برخي دي. دا سيستم به موږ ځوانانو ته د نړۍ په نورو كتابتونو كي د ګرځېدلو او بالخصوص د پښتو وركو آثارو په پيدا كېدلو كي ډېره مرسته وكړي. او ددې ترڅنګ ئې كتابونه پر موضوعاتو او كټګوريو باندي هم ويشلي دي. د كتابتون د لاسمون د پاره ئې مسلكي المارۍد يوه با احساس تاجر په مالي مرسته د پاكستان هېواد څخه راغوښتي دي. د كتابتون د ټولو كتابونو شمېره تر اوسه پوري دقيقه نه ده، خو تر ١٥٠٠٠ ټوكو پوري كتابونه كټلوګ سيستم ته لوېدلي اود کلکسيونو،مجلو،او جريدو ثبت لا هم روان دى. كتابتون چي څلور کسه كاري پرسونل لري يو ئې پكښي موظف كتابدار ښاغلى احمد شا فضلي دى چي د سهار د ۸ بجو څخه د ماښام تر لمانځه پوري په كتابتون كي وي. د علامه رشاد كتابتون د جوړېدو په مادي برخه كي تر ډېره حده همدې كورنۍ اوږه وركړې ده،تر دې هاخواته ځينو ملګرو د كتابتون سره نقدي او ځينو بيا د كتاب د چاپېدو لګښت پر غاړه اخيستى دئ. پدې خلګو كي د امريكا د كلفورنيا ايالت اوسېدونكى ښاغلى فريد ميوندي،په كندهار كي حاجي ظاهر جان څرك او حمدالله راځي،د سويډن د افغان كلتوري ټولني د علامه رشاد اكاډيمۍ د دوو كتابو د چاپ لګښت پر غاړه اخيستى دى او په مركزي اروپا كښي ښاغلي غريب ،په سويډن كښي ښاغلي توخى او په لندن كښي داود اعظمي د چاپ سوو کتابونو دخرڅلاو په برخه كي مرسته ورسره كړې ده. او همدارنګه كارېز مرستندويه ټولنه د كتابتون د څلور کسو پرسونل معاش،د كمپيوټر او انټرنيټ مصرف هم وركوي. لكه څنګه چي د علامه بابا همدا آرمان و،اوس ددې وطن هر بچى ددې مغتنم كتابتون څخه ګټه اخيستلاى سي،خو ځينو شرايطو ته به غاړه اېږدي. هغه دا چي د علامه بابا او د هغه د كتابتون ځيني كتابونه كيميا (كميافته)دي،په بازارونو كي نه پيدا كيږي،ددې د پاره چي هم كتاب خوندي وي او هم مراجعه كوونكي ګټه ځني اخيستې وي،دوې لاري سته. ۱- د كتابخانې پر ځانګړې مېز باندي به مطالعه كوي او د كتاب څخه به خپل د استفادي وړ مالومات اخلي. ۲- د كتاب د وړلو د ضرورت پر اساس به كتاب يا هغه ځانګړې برخه چي دده په كار ده فوټوكاپي كوي. ځيني سپين ږري عالمان او حقداره لېكوالان ددې حالت څخه مستثنى‌ دي
د خوشحال خټک دې حشرله هغــــــــــــــــــوشي چې دوستدار د((پنجتن پاک))چهارده معصوم وي
د کتاب نوم: خوشال بابا او نبوي کورنۍ
پته:www.andyal.com
خپرونکی: دانش خپرندویه ټولنه- کابل- افغانستان
= پنجتن پاک =
= د خوشحال خټک دې حشرله هغــــــــــــــــــوشي =
= چې دوستدار د((پنجتن پاک))چهارده معصوم وي  [1] = هڅه مو ده،چې د ستر خوشال بابا په پورته شعر کې ((پنجتن پاک)) په سمو روایاتو وپېژنو او ورپسې د څوارلس معصومو په اړه هم معتبر روایت راوړو.
= آل محمد؛علي، حسن، حسين او فاطمه دي = ( امام احمد بن حنبل؛ مسند: 6ټوک، 323 مخ ) پرخپل سند له شهر بن حوشب له ام سلمه څخه روايت کړى،چې ويلي يې دي : رسول اکرم، بي بي فاطمې ته وويل : (( مېړه او دوه زامن دې راوله )). بي بي فاطمې راوستل؛بيا رسول اکرم  پرې  فدکي څادر خپور کړ او خپل لاس يې پرې کېښود او و يې ويل : ((خدايه ! دوى آل محمد دي؛نو درود او برکت پر محمد او  آل يې راولېږه، چې ته حميد او مجيد يې )) حضرت ام سلمه بي بي وايي:  ما ترې د څادر يوه څنډه راکښوده، چې زه هم تر څادر لاندې شم؛نو رسول اکرم راڅخه کش کړ او و يې ويل :ته پر خير يې.
دا روايت طحاوي؛مشکل الاثار: لومړي ټوک،108 مخ ،متقي هندي ؛ کنزالعمال :7ټوک، 103 مخ او سيوطي په درالمنثور کې د  د احزاب د سورت تر تطهير آيت لاندې  راوړى دى.
( مستدرک الصحيحين :3ټوک ،108 مخ ) پر خپل سند له عامر بن سعد څخه روايت راوړى،چې لنډيز يې دادى : يوه ورځ حضرت معاويه بن ابوسفيان  حضرت سعد بن ابي وقاص ته وويل : ولې د ابو طالب زوى نه کنځې؟ سعد (رض)  : په اړه يې،چې درې خبرې رايادې شي؛نو نه یې کنځم؛هغه درې څيزونه،چې رسول اکرم (ص) يې په باب اړه  وويل،که يو يې هم زما په باب و؛نو پر ځمکه به را ته تر ټولو ګران بيه څيزونو ښه و. حضرت معاويه بن ابوسفيان وپوښتل : ابا اسحاقه ! کوم درې څيزونه؟ سعد (رض): هغه مهال،چې له اسمانه وحى راغله؛نو رسول اکرم (ص)، علي ، حسن،حسين او فاطمه تر څادر لاندې کړل او ويې ويل : ((خدايه ! دوى مې اهلبيت دي )).دويم داچې د تبوک د جګړې پر ورځ رسول اکرم (ص) علي خپل ځايناستى کړ او پخپله جګړې ته ولاړ؛نو علي ګيله وکړه : رسول الله ! زه دې په مدينه کې له ښځو او ماشومانو سره پرېښووم ؟ رسول اکرم (ص) ورته وويل : ((خوښ نه يې داسې راته ووسې؛لکه هارون، چې موسى ته و؛خو په دومره توپير،چې تر ما وروسته به بل پېغمبر نه راځي؟)) او درېم داچې د خيبر پر ورځ رسول اکرم (ص) وويل : د جګړې بېرغ به ډېر ژر هغه ته ورکړم، چې پر خداى او استازي يې ګران دى او خداى او استازى يې هم پرې ګران دى او خداى به دا جګړه مسلمانانو ته د هغه په لاس و ګټي؛نو دا مهال ټول اصحاب په تمه ول، چې دوى به ښيي؛خو رسول اکرم (ص) وويل : علي چېرې دى؟ ورته وويل شول: سترګې يې خوږېږي. د خداى استازي (ص) وويل :ورته ووايه،چې راشي. ولاړل او علي يې راوست،چې راغى؛ نو رسول اکرم (ص) ورته خپلې توکاڼې په سترګو کې وموږلې او د جګړې بېرغ يې ورکړ او خداى پرې خيبر سوبه کړ.
حاکم ددې حديث تر نقلولو وروسته وايي : دا حديث ټول هغه شرائط لري،چې مسلم او بخاري يې د يو حديث د سم والي لپاره غواړي او د درېم ټوک په 147 مخ کې یې ددې حدیث لنډون راوړى دى. متقي؛کنزالعمال :6ټوک ،405 مخ له عبد الله بن حعفر بن ابيطالب څخه د صفيه ( د ام سلمه په ځاى ) په اړه  راوړي او سند يې هم ورته سم ګڼلى دى  او سيوطي ؛درالمنثور هم دا روايت د تطهير تر آيت لاندې راوړى دى.
( امام احمد حنبل؛مسند : 6ټوک ،296 مخ ) پر خپل سند له ام سلمه نقل کړي : يوه ورځ پېغمبراکرم زما په کور کې و، چې خادم وويل: علي او فاطمه د وره شاته دي. رسول اکرم (ص)  راته وويل : پاڅه او زما له اهلبيتو لرې شه ! پاڅېدم او لرې ودرېدم، چې علي او فاطمه راغلل، حال داچې حسن او حسين هم ورسره ول؛بيا رسول اکرم دواړه واخستل او په غېږ کې يې کېنول او ښکل يې کړل او بيا يې يو لاس پر علي او بل يې پر فاطمې کېښود او دواړه يې ښکل کړل او بيا يې پرې يو تور څادر واچاوه او و يې ويل : ((خدايه ! زه او اهلبيت مې ستا پر لور يو؛نه د اور پر لور.)) ام سلمه وايي : ما ورته وويل : او زه. راته يې وويل : او ته.
د غزل بابا امیر حمزه خان شینواری وايي :
چې هر څوک د پنج تن نه لري ياري
مرګ د روح يې دې له دغې بيماري
زه اول يم "پنج تني" بيا "چار ياري"
چى احمد،علي، زهرا حسنين واړه
اولى نه ګڼي عبث كوي خواري
پس له دې مې پسند واړه اصحاب دي
چې لري په تابعينو سرداري
زه حمزه د بوتراب د در تراب يم
چې يې فيض تر قيامته دى جاري
[1] . ارمغان – ٥مخ
قصور
قصور د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 2,45,321 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 20م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
سيمه
له نړيوالو براعظمي سيمو سربېره هايدروسفيريک (اوبه ييزې) او اتموسفيريک (هوايي) سيمې هم شته، چې سمندرونه او له ځمکې څخه پورته بېل اقليمونه او د سيارې د اوبو کتلې پوښي. د ځمکې او اوبو نړيوالې سيمې په فرعي يا څېرمه سيمو باندې وېشل شوي دي، چې په جغرافيوي ډول د لويو جيولوژيکي جسمونو په واسطه راچاپېر شوي دي، چې د دښتو او منظرو په شان لويو چاپيريال پوهنو باندې اغېز کوي.
د سيمو مفهوم د فضايي سيمو د تشرېح کولو د يوې لارې په توګه مهم دی او د جغرافيې په زياتو څانګو کې په پراخ ډول کارول کېږي، چې هر يو يې په سيمه ييزو اصولو کې سيمې تشرېح کولی شي. د بېلګې په ډول: چاپيريالي سيمه يا “ecoregion” هغه اصطلاح ده، چې په حياتي جغرافيه کې کارول کېږي... د جغرافيې هغه څانګه چې په خپله سيمې څېړي، سيمه ييزه جغرافيه ورته وايي.
د فزيکي جغرافيې، ايکولوژي، حياتي جغرافيه، د ژوي جغرافيې  او چاپيريالي جغرافيې په برخو کې سيمې پر طبيعي بڼو لکه ايکوسيستمونو، “biotopes”، “biomes”، “drainage basins”، طبيعي سيمو، د غرونو لړيو او د خاورو ډولونو باندې د تکيه کولو ميلان لري. تر کومه ځايه چې په انساني جغرافيې پورې اړه لري، سيمې او څېرمه سيمې د توکونو د پوهنيزې څېړنې د لارې چارې په واسطه روښانه کېږي.
نړيوالتوب
نړيوالې سيمې له فضا څخه د بېلولو وړ دي او د همدې له امله په روښانه ډول د دوه بنسټيزو ځمکنيو چاپيريالونو له مخې چې اوبه او ځکه دي، بېلېدلی شي. که څه هم نړيوالې سيمې په عمومي ډول له ډېر پخوا راهيسې د ځمکنۍ نقشه کښنې له مخې پر انساني جغرافيه باندې د دوی د اغېزو له امله پېژندل شوي دي. دوی د ځمکې او اوبو په لويو سيمو باندې وېشل شوي دي، چې د وچو سيمې يې د لويو وچو او د اوبو سيمې يې د سمندرونو په نوم يادېږي. ځيني د پام وړ سيمې هم شته، چې په هيڅ ډلبندۍ پورې اړه نه لري. لکه: د ټاپوګانو د ټولګې يا مجمع الجزاير سيمې، چې ساحلي سيمې دي، يا هم لکه د زلزلې سيمې، چې په ځمکپوهنه يا جيولوژي کې تعريف شوي دي.
د لويې وچې سيمې
د لويې وچې سيمې په عمومي ډول په انساني تاريخ کې د پراخه ازمايښتونو پر بنسټ دي او د څېړنې د موخې لپاره خورا لويې سيمې د مديريت وړ سيمه ييز کولو سيمې بدلولو هڅه کوي. دوی په دې ډول مفهومي جوړښتونه دي، چې په عمومي ډول بېلې پولې نه لري. سمندري وېش په سمندري يا سمند ته نږدې سيمو باندې د لويې وچې مرکزي سيمې ته په اړيکې سره د قطب نما لارښوونو په کارونې سره په يو ځای کېدنه کې کارول کېږي.
د لويې وچې ځينې سيمې د دوی د پېژندنې يا شناخت د سترو براعظمي بڼو له مخې راپېژندل شوي دي، لکه “Amazon basin” يا د صحارا دښته، چې دواړه د خپلې اړوند لويې وچې د پام وړ سلنه ځمکنۍ سيمه نيسي.
سيمه ييزه جغرافيه
سيمه ييزه جغرافيه د جغرافيې هغه څانګه ده، چې په ټوله ځمکه د ټولو اندازو سيمې څېړي. دا جغرافيه يو تل پاتې تشريحي ځانګړتيا لري. اصلي موخه د يوې ځانګړې سيمې پر ځانګړتيا يا بې ساريتوب باندې پوهېدل يا يې ورپېژندل شي، چې له طبيعي او همدار راز انساني عناصرو څخه جوړړه شوې ده. سيمه ييزتوب ته هم پاملرنه شوې ده، چې په سيمو کې د فضا د نه محدوديت مناسبې لارې چارې رانغاړي.
سيمه ييزه جغرافيه په جغرافيوي پوهه کې د مطالعې لپاره ځانګړې لاره هم ګڼل کېږي (چې له کميتي يا انتقادي جغرافيو سره ورته وي).
انساني جغرافيه
انساني جغرافيه د جغرافيې هغه څانګه ده، چې پر هغو نمونو او بهيرونو باندې تمرکز کوي، چې له بېلابېل ډول چاپيريالونو سره انساني تعامل ته بڼه ورکوي. د جغرافيې دا ډول د نورو ګڼو اړخونو په منځ کې انساني، سياسي، کلتوري، ټولنيز او اقتصادي اړخونه رانغاړي، چې ډېری وخت په روښانه ډول تشرېح شوي دي. دا چې د انساني جغرافيې ستر تمرکز د ځمکې پر فزيکي منظره باندې نه دی، نو ځکه په سختۍ سره شوني ده، چې فزیکي منظرې ته له ورګرځېدنې څخه پرته د انساني جغرافيې په اړه بحث وکړو او دا ځکه چې انساني فعاليتونه پر فزيکي منظره باندې تر سره کېږي او چاپيريالي جغرافيه د دواړو تر منځ د يوې اړيکې په توګه راڅرګندېږي. د انساني جغرافيې سيمې پر ډېرو پراو ډولونو باندې وېشل کېدلی شي، چې ځينې يې په لاندې ډول دي:
تاريخي سيمې
د تاريخي جغرافيې برخه د انساني تاريخ څېړنه رانغاړي او دا ځکه، چې په سيمو او ځايونو يا هم دې پورې تړاو لري، چې سيمو او ځايونو د وخت په تېرېدلو سره څنګه بدلون کړی دی.
ډي دبليو مينېګ “D. W. Meinig” چې د امريکا يو تاريخي جغرافيه پوه دی، د “Shaping of America: A Geographical Perspective on 500 Years of History” تر سرليک لاندې خپل کتاب کې ډېرې تاريخي سيمې بيانوي. د بېلګې په ډول: نوموړی د امريکايي استعمار په لومړنيو هڅو کې د اروپايي «سرچينې سيمو» په مشخص کولو کې د شمال لويديځ اروپايي اتلانتيک د پروتستانت سيمه “Northwest European Atlantic Protestant Region” راپېژني، چې د «لويديځ کانال ټولنې:Western Channel Community” غوندې څېرمه (سيمې ته ورته) سيمې رانغاړي، چې دا سيمې په خپله د انګليستان د Cornwall, Devon, Somerset او Dorset لويديځې سيمې “West Country” غوندې له څېرمه سيمو څخه جوړې شوې دي.
د امريکا د تاريخي سيمو په بيانولو کې مينېګ د “Newfoundland” او “New England” ساحل د “The Great Fishery” او يوې سمندري سيمې په اړه ليکي، چې “Grand Banks” سيمه رانغاړي. نوموړی هغه سيمې رد کوي، چې د امريکايي تاريخ په بيانولو کې کارول کېږي. لکه: “New France”، “West Indies”، “the Middle Colonies” او د بېلګې په ډول د ماريلېنډ ولايت “Province of Maryland” په ګډون په خپله انفرادي مستعمرې. نوموړی د دې پر ځای د «بېل استعماري سيمو»په اړه يادونه کوي، چې د مستعمرو په نومونو نومول شوي دي، مګر په خورا سخت او نادر ډول سياسي پولې مني. د دې ډول د نورو تاريخي سيمو په منځ کې نوموړی د “Great New England” او د “Plymouth”، د “Long Island” په ګډون “New Haven Shores”، “Rhode Island” يا د ناراګنسيټ خليج (Narragansett Bay)، “the Piscataqua”، “Massachusetts Bay”، “Connecticut Vallay” او لږه کچه د ستر نوي انګليستان “Greater New England” تر نفوذ لاندې “Acadia” (نووا سکوتيا “Nova Scotia”)، “Newfoundland” او “The Fishery” يا “The Banks” سيمو په اړه ليکل کوي.
د تاريخي سيمو نورې بېلګې Iroquoia, Ohio Country, Illinois Country او Rupert's Land دي.
په روسيه کې تاريخي سايبريا “Siberia” او “Russian North” او همدا راز اورال غرونه “Ural Mountains” تاريخي سيمې دي. دې سيمې هغه پېژندنه درلوده، چې د معاصرې دورې له لومړيو څخه يې وده وکړه او د سايبريا سيمه ييز اصالت “Siberian regionalism” لامل شوه.
پاولودار
پاولودار ولایت په انګلیسي Pavlodar Region) په قزاقي Павлодар) د قزاقستان هیواد په شمال ختیځ کې پروت ولایت دی.
12 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
سورة الفتح
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
بندر گز ولسوالي
بندر گز ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان بندر گز)  د ايران د گلستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د بندر گز ښار دی. دا ولسوالي ۴۶٬۱۳۰ تنه نفوس لري. د بندر گز ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د گلستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
13 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
اېف-۱۴
اېف-۱۴ ټامکټ (په انگريزي:F-14 Tomcat ) جټ د متحرکو وزرونو لرونکې او بريد کونکي ښکاري الوتکه ده چې د سمندري، مځکنې او هوايي هدقونو د منځه وړولو لپاره کارېږي. امريکايي سمندري ځواک دغه ښکاري الوتکه د ۱۹۷۴ کال څخه تر ۲۰۰۶ کال پورې د پوځي او څارونکو عملياتو لپاره کارولې. په اوس وخت کې دغه الوتکه يوازې د ايران د هوايي ځواک لخوا کارېږي.
تاريخ
د اېف-۱۴ ټامکټ ښکاری الوتکه په ۷۰ کلو کې طرح شوې. لومړۍ الوتنه يې په ۲۱.۱۲.۱۹۷۰ کې ترسره کړې. امريکايي سمندري ځواک د دغې الوتکې څخه په رسمي ډول د ۱۹۷۴ کال راهسی کار اخلي. په ۱۹۷۶ کال کې اېف-۱۴ الوتکه ايران ته صادره شوه. د تروڼ له مخې امريکا هم عصري د فينکس رهبري شوی توغندی ايران ته ورکړی.
وېشنيزه:امريکايي الوتکې
پښتونستان واټ
پښتونستان واټ د کابل په مرکز کې يوه سيمه ده. پښتونستان واټ لنډه پېژندنه کابل کې د پښتونستان واټ تاریخی ارزښت !
په ۱۳۲۸ لمریز کال ، په پغمان کې د ټولې پښتونخوا قومي مشرانو ، د لرو پښتنو د ملتپالو ګوندونو سرمشرانو او استازو ، د برو پښتنو د سیاسي کړیو استازو او د افغاني دولت لوړ پوړو چارواکو په یوې سترې ملي جرګې کې پریکړه وکړه چې د وږي ۹ مه به د افغانانو ، پښتنو او بلوڅو د پیوستون ورځ وي او د پښتونستان د ورځې په نوم به یادیږي. همدارنګه نوموړې جرګه کې د پښتونستان په ملي ترانه هم هوکړه وشوه چې دا ترانه به تل د پښتنو او بلوڅو لپاره د کابل راډيو د هغه مهال د خپرونې په پای کې د شپې د اتو بجو د پښتو خبري سرویس څخه مخکې خپرېده. د وږي ۹ مه له ۱۳۲۸ کال روسته ، په لرې پښتونخوا او په تیره بیا افغانستان کې د یوې ملي ورځې او جشن پتوګه هرکال لمانځل کېده. په دې ورځ به کابل کې د کابلیانو او د لرو برو پښتنو لخوا لوی لاریون ترسره کېده او بیا به ټول لاریون وال د کابل په پښتونستان واټ کې راټولېدل او په پرتمینه غونډه کې به يي د لرو پښتنو او بلوڅو وروڼو سره د ملي حقوقو په اعاده کې له هغوی سره خپل پيوستون او ملاتړ څرګنداوه. زیات وختونه به دلته د پښتنو وتلو مشرانو لکه ارواښاد فخرافغان باچاخان د پښتونستان د خپلواکۍ په اړه د ورځې مبرمې خبرې کولې او کله به د پښتنو انقلابي شاعر اجمل خټک په دې اړه خپل سوځنده شعرونه لوستل. دلته به ګډونوالو د پښتونستان پنوم شعارونه ورکول او په ملي اتڼونو سره به يي ددي ورځې ښکلا او لویا لازیاتوله. افغانستان راډیو به د پښتونستان په اړه د ملي سندرو او ترانو په وړاندې کولو سره د لروبرو پښتنو په بیا پيوستون کې خپل اغیز بخښه. همدارنګه دا ورځ به د افغانستان په نورو ښارونو لکه جلال اباد کې هم ، په پرتمینه توګه لمانځل کېده. دې دود په لږو ډېر توپير سره تر ۱۳۷۱ کال پورې ادامه درلوده
د کوويډ-۱۹ واکسين
د کوويډ-۱۹ واکسين په دې موخه جوړ شوی واکسين دی، تر څو د کرونا وايرس-۲ د سختو تنفسي نښو (SARS‑CoV‑2) په وړاندې مناسب خونديتوب ورکړي. دا هغه وايرس دی چې د ۲۰۱۹ ز(کوويډ-۱۹) کرونا وايرس لامل ګرځي. د کوويډ-۱۹ له وبا مخکې د کروناوايرس د جوړښت او فعاليت په اړه د پوهاوي ټولګه موجوده وه، کوم وايرس چې د سختو تنفسي نښو په ښودلو سره د دې ناروغۍ او دهغې ناروغۍ سبب ګرځي چې په لومړي ځل په منځني ختځ (MERS) کې راڅرګنده شوې وه. دې معلوماتو د ۲۰۲۰ز کال په لومړيو کې د دې وايرس په وړاندې د واکسين جوړولو کچې ته وده ورکړه. په لومړي سر کې د (SARS-CoV-2) د واکسينو تمرکز له وړاندې څخه د ناروغۍ د نښو او يا ډېر ځله د سختې ناروغۍ پر مخنيوي و. د ۲۰۲۰ز کال د جنورۍ په لسمه نېټه، د (SARS-CoV-2)  واکسين جينټيکي لړۍ معلومات د GISAID له لارې شريک شول او دمارچ په نولسمه نېټه د درمل جوړولو نړيوال صنعت له کوويډ-۱۹ سره د مبارزې ستره ژمنه وکړه. د کوويډ-۱۹ واکسين له دې امله زيات ستايل شوی، چې د کوويډ-۱۹ناروغۍ د سختوالي يا له دې کبله د مړينې کچه يې کمه کړې ده.
ډېرو هېوادونو د دې واکسين پړاويز وېش عملي کړی دی او هغه چاته لومړيتوب ورکوي چې له لوړو پېچلو ګواښونو سره مخامخ وي، لکه زيات عمر او يا هغه څوک چې د مخامخ کېدو يا لېږد له لوړ ګواښ سره مخامخ وي، لکه روغتيايي کارکوونکي.
د ۲۰۲۱ز کال د نومبر په اته وېشتمه نېټه، د عامې روغتيا د ملي ادارو د رسمي راپورونو پر بنسټ، په ټوله نړۍ کې د کوويډ-۱۹ ۷.۹۴ ميليارده ډوزه واکسين ورکړل شوي دي. د ۲۰۲۰ز کال د دسمبر تر مياشتې پورې هېوادونو له مخکې څخه له لس ميليارده څخه د زيات ډوزه واکسين غوښتنه کړې ده، په داسې توګه چې نږدې نيمايي واکسين يې هغو هېواودنو پيرودلي چې عايد يې زيات دي او همدا هېوادونه د نړۍ د نفوس څوارلس سلنه جوړوي.
مخینه(شالید)
له کوويډ-۱۹ مخکې، د ساري ناروغيو لپاره واکسين له څو کلونو څخه په کم وخت کې نه دي توليد شوي او داسې هېڅ واکسين نه و، چې په انسانانو کې د کرونا وايرس د انتقال مخنيوی وکړي. په هر حال، له کرونا وايرسونو څخه د راپيدا شوو ګڼو حيواني ناروغيو په وړاندې واکسين جوړ شوي وو، په هغې کې (په ۲۰۰۳ز کال کې) په مرغانو کې د برانشيت وايرس عفوني کېدل، د سپيو کرونا وايرس او د پېشوګانو کرونا وايرس شامل دي. د «کروناوايريډيا» د کورنۍ وايرسونو لپاره کوم چې پر انسان اغېز کوي، د واکسينونو د جوړولو د مخکېنيو پروژو موخه، د سختو تنفسي نښو ناروغۍ (SARS) او منځني ختيځ د تنفسي ناروغۍ (MERS) وې. د SARS او MERS لپاره واکسين په غیر انساني حيواناتو ازمايل شوي دي.
واکسينونه چې د يو غير فعال يا کمزوري وايرس څخه جوړېږي، کوم چې په هګيو کې وده کړې وي، په عمومي توګه له يوې لسيزې زيات وخت اخلي، تر څو جوړ او توليد شي. د دې په مقابل کې mRNA يو ماليکول دی، چې ژر جوړېږي، له کوويډ-۱۹ وبا لسيزې مخکې د ناروغيو په وړاندې د مبارزې په موخه، د «ډرو وايزمن» او «کاتالين کاريکو» په څېر پوهانو د mRNA په اړوند څېړنې پيل کړی وي، دوی په موږکانو ازموينې کولې. موډرينا په ۲۰۱۵ز کال کې په انسانانو د mRNA واکسينو د ازمويلو پيل وکړ. د ايبولا ناروغۍ په اړوند د دې ټيکنالوژۍ له تصفيه کېدو وروسته، د لېږد وړ وايرسي واکسين د کوويډ-۱۹ وبا لپاره هم جوړ شول.
په داسې حال کې چې د کوويډ-۱۹ لپاره د ګڼو واکسينونو د کارولو واک يا اجازتنامه ورکړل شوې، د پېښو د څارنې او مشاهداتي مطالعاتو له لارې په رښتینې نړۍ کې د واکسينو د اغېزمنتيا په اړه ارزونې پيل شوې دي. يوه مطالعه د SARS-CoV-2 په وړاندې د mRNA ورکړل شوي واکسين د اوږدې مودې خونديتابه په اړوند په ارزونه بوخته ده.
جوړښت
د ۲۰۲۰ز کال د سپتمبر له مياشتې، يوولس نوماندان په بستري پرمختګ کې مرستدويه درمل کاروي، تر څو دفاعي ځواک زیات کړي. د دفاعي ځواک زياتولو مرستندويه درمل هغه ماده ده، کومه چې له واکسينو سره يو ځای جوړېږي، تر څو د کوويډ-۱۹ وايرس يا انفلوينزا وايرس په څېر انټي جين په وړاندې مدافعتي غبرګون لوړ کړي. په ځانګړي ډول، مرستندويه درمل کېدای شي، د کوويډ-۱۹ واکسين د نوماند د جوړېدو لپاره وکارول شي، تر څو په واکسين شوو خلکو کې د کوويډ-۱۹ عفونيت يا مخنيوي لپاره د هغې مدافعتي وړتيا او ګټورتيا لوړه کړي. په کوويډ-۱۹ واکسينو کې کارول شوي مرستندويه درملو جوړول کېدای شي، په ځانګړي ډول د هغو ټيکنالوژيو لپاره اغېزناک وي، کوم چې د کوويډ-۱۹ غیر فعالو وايرسونو او د پروټين پر بنسټ د بيا يو ځای کولو يا د لېږد پر بنسټ ولاړ واکسين کاروي. المونيم مالګه چې د «الوم» په نوم پېژندل کيږي، لومړي مرستندويه درمل و چې د اجازه ورکړل شوو واکسينو لپاره وکارېدل او په نږدې اتيا سلنه مرستندويه واکسينو کې غوره مرستندوی بلل شوي. الوم مرستندوی مختلف ما ليکولي او حجروي ميکانيزمونه پيلوي، تر څو له التهابي کېدو څخه مخکې د «سيتوکينونو» د خوشې کېدو په ګډون مدافعتي قوه پیاوړې کړي.
لړۍ
د ۲۰۲۱ز کال د نومبر په مياشت کې، د معلوماتو د آزادۍ د غوښتنې په ځواب کې، د انګلستان د درملو او روغتيايي توليداتو د مقرراتو د ادارې له خوا د (AstraZeneca) او (Pfizer/BioNTech) واکسينونو بشپړ نيوکلئوتيدي لړۍ خپره شوه.
روغتيايي څېړنه
د کوويډ-۱۹ واکسينو طبي څېړنې د کوويډ-۱۹ د واکسينو د ځانګړتياوو د موندلو په موخه، بستري څېړنه تر سره کوي. په دې ځانګړتياوو کې اغېزناکتيا، چلند او خونديتوب شامل دي. مرکزي دولتونو ۲۶ واکسينو ته د کارېدو اجازه ورکړې، اووه يې د بېړني حالت يا بشپړ کارولو لپاره د لږ تر لږه يوې کره څارونکې ادارې له خوا جازه لري، چې د روغتيا نړيوال سازمان له خوا په رسمېت پېژندل شوې ده؛ پنځه يې په څلورم پړاو کې دي. ۲۰۴ واکسينونه تر طبي ازموينو لاندې دي، چې تر اوسه اجازه نه ده ورکړل شوې. نهه طبي ازموينې يې د هترولوګ واکسينونو د پړاوونو په اړه فکر کوي.
د لږ تر لږه يوې ملي څارنيزې ادارې له خوا شپږ وېشتو واکسينو ته اجازه ورکړل شوې چې په عام ډول وکارول شي: يو ډي اين ای واکسين (ZyCoV-D)، دوه ار اين ای واکسين (Pfizer–BioNTech and Moderna)، لس معمولي غیر فعال واکسين (د چين د روتيايي علومو اکاډمي، CoronaVac, Covaxin, CoviVac, COVIran Barekat, FAKHRAVAC, Minhai-Kangtai, QazVac, Sinopharm BIBP and WIBP)، پنځه د لېږد وړ وايرسي واکسين (Sputnik Light, Sputnik V, Oxford–AstraZeneca, Convidecia, and Janssen) او اته د نيمه واحد واکسين (Abdala, COVAX-19, EpiVacCorona, MVC-COV1901, Novavax, Razi Cov Pars, Soberana 02, and ZF2001) دي. د ۲۰۲۱ز کال د جولای تر مياشتې پورې درې سوه او درېش نوماند واکسين د ودې په بېلا بېلو پړاوونو کې وو، يو سل او دوه يې تر کلينيکي څېړنو لاندې وو،  په دوی کې دېرش يې د څېړنې په لومړي پړاو کې وو، دېرش يې د لومړي او دویم پړاو په منځ کې، پنځه وېشت يې په درېیم څېړنيز پړاو کې او اته يې د ودې په پنځم پړاو کې و.
له واکسين وروسته عوارض
له واکسين وروسته امبوليک او ترمبوليک پېښې، چې له واکسين څخه راپيدا شوي پروترومبوتيک خونديتوب او ترومبوسيتوپني (VIPIT)، له واکسين څخه راپیدا شوي د ترومبوټيک ترومبوسيتوپني (VITT) خونديتابه يا له ترومبوسيتوپني سندروم سره مل ترومبوسيز (TTS) په نوم هم پېژندل کېږي، د وينې د غوټه کېدو سينډروم دي، کوم چې په لومړيو کې په ځينو خلکو کې لېدل شوي وو، چا چې له مخکې څخه د کوويډ-۱۹ وبا په اوږدو کې د Oxford–AstraZeneca په نوم کوويډ-۱۹ واکسين (AZD1222) کړي و. همدا بيا وروسته د جانسن په کوويډ-۱۹ (جانسن او جانسن) واکسين کې ښودل شوي و او دا بيا تر هغه وخته وځنډول شول، تر څو چې د هغې خونديتوب بيا ورازول شو.
د ۲۰۲۱ز کال په اپريل مياشت کې، AstraZeneca او EMA د AZD1222 په اړه خپل معلومات د روغتيا پالونکو مسلکيانو لپاره  تازه کړل او ويې ويل:  دا «د منلو وړ» ده، چې د واکسين او ترومبوسس د شتون تر منځ ترومبوسايټوپينيا سره د اړيکې يو لامل شته او «سره له دې چې دا ډول منفي غبرګون ډېر کم وي، خو له هغه څخه دا عکس العمل زيات شو چې په عام نفوس کې يې تمه کېږي».
کليبر ولسوالي
کليبر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان کلیبر)  د ايران د آذربايجان شرقي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د کليبر ښار دی. دا ولسوالي ۴۶٬۱۲۵ تنه نفوس لري. د کليبر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د آذربايجان شرقي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د متحده ایالاتو کنفدریشن دوره
د متحده ایالاتو په تاریخ کې د کنفدریشن دوره په ۱۷۸۰ مه ز لسیزه کې د امریکا له انقلاب وروسته د متحده ایالاتو د اساسي قانون تر تصویب پورې دوره ده. په ۱۷۸۱ ز کال کې متحده ایالاتو د کنفدریشن اصول تصویب کړل او ویې کولای شول چې بریتانوي ځواکونو ته د امریکا د انقلابي جګړې په وروستۍ لویه ځمکنۍ جګړه یا د یورک ټاون په جګړه کې ماتې ورکړي. په ۱۷۸۳ ز کال کې د پاریس هوکړې په لاسلیک کېدو سره د امریکا خپلواکي تائید شوه. نوي په پښو درېدلي متحده ایالات، له ګڼ شمېر ګواښونو سره مخامخ شول، چې ډېری هغو د ملي پیاوړي دولت او یو موټي سیاسي کلتور له نشتوالي سرچینه اخیسته. دغه دوره، وروسته له هغه چې په ۱۷۸۹ ز کال کې د متحده ایالاتو د اساسي قانون په تصویب سره نوی، پیاوړی او ملي دولت رامنځته شو، پای ته ورسېده.
د کنفدریشن د اصولو له مخې، د ایالتونو ترمنځ شیندلي کنفدریشن او کمزوری فدرال حکومت رامنځ ته شو. د استازو یوې جرګې د خپلو ایالتونو استازولي کوله. دغه یوه جرګه لرونکی جوړښت چې په رسمي ډول د متحده ایالاتو د کانګرس په نوم یادېده، لږ واک درلود او نه یې شو کولای، له خپلو ایالتونو نه په خپلواکه بڼه څه ترسره کړي. نه یې کوم اجرائیوي مشر درلود او نه هم قضايي سیسټم. کانګرس واک نه درلود چې مالیات وټاکي، بهرنۍ او یا د ایالتونو ترمنځ سوداګري تنظیم کړي او یا هم له بهرنیو قدرتونو سره اغېزمنې خبرې ترسره کړي.د کانګرس کمزورتیا د سیاسیونو د پیاوړتیا لامل وګرځېد، ځکه چې هغه مهال مخکښو سیاسي څېرو په ایالتي حکومتونو او یا هم بهرنیو بستونو کې کار کاوه. د متحده ایالاتو پر وړاندې د شته ستونزو په حل کولو کې د ملي حکومت ناکامي د دې لامل شوه، چې د اصلاحاتو او جلاتوب اړوند د پرله پسې خبرو غوښتنه وشي.
د کنفدریشن په اصولو کې د تعدیل رامنځته کولو په برخه کې د کانګرس د هڅو له ناکامۍ وروسته، ګڼ شمېر ملي مشران په ۱۷۸۷ ز کال کې په فلادلیفیا کې د نوي اساسي قانون د جوړولو په موخه سره راغونډ شول. نوی اساسي قانون په ۱۷۸۸ ز کال کې تصویب او په ۱۷۸۹ ز کال کې د نوي فدرال دولت په کار پیل کېدو سره د کنفدریشن دورې پای څرګند شو.
خپلواکي او خپل حکومت
د بریتانیا د واکمنۍ پر وړاندې د ۱۷۷۵ ز کال په اپریل میاشت کې د امریکا د انقلاب جګړه د لیکسینګټون او کانکورډ په جګړو سره پیل شوه. دویم قاره يي کانګرس د ۱۷۷۵ ز کال په مۍ میاشت کې غونډه وکړه او د ویرجینايي جورج واشنګټن تر مشرۍ لاندې چې د سورپوستو او فرانسویانو په جګړه کې یې برخه لرله، د کانګرس په بودیجه پوځ تاسیس کړ. په داسې حال کې چې جګړې دوام درلود، د ۱۷۷۶ ز کال د جولای په ۴ مه نېټه کانګرس د خپلواکۍ اعلامیه تصویب کړه. هم مهاله، کله چې کانګرس د خپلواکۍ اعلامیه تصویب کړه، د دغه نوي هېواد لپاره یې د اساسي قانون د جوړولو کمېټه وټاکله. په داسې حال کې چې په کانګرس کې یو شمېر غړو د پیاوړي مرکزي حکومت هیله لرله، خو ګڼ شمېر امریکایانو غوښتل چې د قانون جوړولو واک د ایالتونو په خپل واک کې وي او مرکزي حکومت ته یې اړتیا یوازې د جګړې پر مهال لیدله. په پایله کې نوی رامنځته شوی اساسي قانون چې د کنفدریشن د اصولو په نامه پېژندل کېده، په ایالتي حکومتونو باندې د لږ واک لرونکي ملي حکومت وړاندوینه وکړه. د دغه نوي اساسي قانون لومړۍ مادې د نوي کنفدریشن نوم کېښود – د امریکا متحده ایالات.
د جان ډیکنسون له خوا د کنفدریشن د اصولو لومړۍ مسوده، د ۱۷۷۶ ز کال د جولای په ۱۲ مه نېټه کانګرس ته وړاندې شوه، خو کانګرس د اساسي قانون دغه وړاندیز د ۱۷۷۷ ز کال تر نومبر میاشتې پورې ایالتونو ته و نه لېږه. د اساسي قانون درېیو اصلي موضوعاتو کانګرس په درېیو برخو ووېشه: د آپالاچي غرونو په لوېدیځو ځمکو د ادعا په ګډون پوله يیز ایالتونه، په نوي کانګرس کې ایالتي استازولي او ایا په ایالتونو باندې د مالیاتو په برخه کې غلامان په نظر کې ونیول شي او که نه. په پایله کې، کانګرس پرېکړه وکړه چې هر ایالت په کانګرس کې د یوې رایې حق لري او غلامان د مالیاتو په لګولو کې کوم اغېز نه لري. په ۱۷۸۰ ز کال کې، په داسې حال کې چې جګړې دوام درلود، له مریلینډ پرته نورو ټولو ایالتونو دغه اصول تصویب کړل؛ مریلینډ تر هغه مهاله د دغه اساسي قانون تصویب رد کړ، کله چې په کانګرس کې ټولو ایالتونو په لوېدیځو ځمکو باندې په ادعا سترګې پټې کړې. د بریتانیا سویلي ستراتیژي او د امریکا د فرانسوي متحدینو فشار ویرجینیا اړ کړه، چې د اوهایو سیند په شمالي برخو له ادعا لاس پر سر شي. مریلینډ بالاخره دغه اصول د ۱۷۸۱ ز کال په جنوري میاشت کې تصویب کړل. نوی اساسي قانون د ۱۷۸۱ ز کال په مارچ میاشت کې نافذ شو او د کنفدریشن کانګرس له تخنیکي پلوه د ملي حکومت په توګه د دویم قاره يي کانګرس ځای ونیو، خو په عملي بڼه د نوي کانګرس جوړښت او پرسونل په بشپړ ډول پخواني کانګرس ته ورته وو.
د امریکا د انقلاب پای
د ۱۷۸۱ ز کال په سپټمبر میاشت کې په یورک ټاون جګړه کې د امریکا له بریا او د ۱۷۸۲ ز کال په مارچ میاشت کې د بریتانوي لومړي وزارت د شمالي وزارت له منځه تلو وروسته دواړه لوري د سولې هوکړې ته د رسېدو په لټه کې و. د امریکا انقلابي جګړه په ۱۷۸۳ ز کال کې د پاریس د هوکړې له لاسلیک کېدو وروسته پای ته ورسېده. دغې هوکړې د امریکا  د متحده ایالاتو خپلواکي او د لویو سیندونو (Great Lakes)  له سویلي غاړو نه د اپالاچین غرو په اوږدوالي کې، په لویدیځ لوري کې تر میسي سي پي سیند پورې د امریکا کنټرول خوندي کړ. په داسې حال کې چې د بریتانیا پارلمان په ۱۷۷۴ ز کال کې د کیوبیک د قانون د برخې په توګه ټرانس اپالاچین سیمه له کیوبیک سره اړونده وبلله، ګڼ شمېر ایالتونو په دغه سیمه کې د شاهي منشورونو او اعلامیو له مخې ځمکنۍ ادعاوې لرلې ،چې د دوی پولې یې له «سیند نه تر سیند» پورې تعریف کولې. یو شمېر امریکایانو بیا دا هیله لرله چې دغه هوکړه به فلوریدا هم د دوی په واک کې ورکړي، خو دغه قلمرو هسپانیې ته چې له بریتانیا سره په جګړه کې د امریکا او د هغو د فرانسوي متحدینو په خوا کې درېدلې وه او د غنایمو غوښتنه یې کوله، بېرته ورکړل شوه. بریتانویانو په سخت او بریالي ډول له کاناډا نه د ساتنې په موخه جګړه وکړه او له همدې امله یې دغه هوکړه تصدیق کړه.
په هغه مهال کې څارونکي او تاریخ پوهان د بریتانیا په ځمکني سخاوت ټینګار کوي. د آلورد، هارلو او ریچسون په څېر تاریخ پوهان ټینګار کوي چې د بریتانیا ځمکني سخاوتمندانه شرایط د بریتانیا او متحده ایالاتو ترمنځ د نږدې اقتصادي اړیکو له امله د دولتي لیدلوري پر بنسټ و. دغه هوکړه، د امریکا د نفوسو د ودې د اسانولو او د بریتانیا لپاره د هېڅ ډول نظامي او اداري لګښتونو پرته د انګلیسي سوداګرو لپاره د ګټمن بازار د رامنځته کولو په موخه طراحي شوې وه. لکه څرنګه چې د فرانسې د بهرنیو چارو وزیر کنت ورجنس وروسته څرګنده کړه:«انګلیسان د دې پر ځای چې سوله رامنځته کړي، ان هغه پېري».
14 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
رحيم يار خان
رحيم يار خان د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 2,33,537 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 21م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
15 اکتوبر
د عيسوي کليز 288-مه ورځ ده
لوی فریدریک
فریدریک په ځوانۍ کې د جګړې د هنر پر ځای له موسیقي او فلسفې سره لېوالتیا لرله، همغه و چې له امله یې د هغه او د هغه د مستبد پلار د پروس د پاچا لومړي فریدریک ویلیام ترمنځ جنجال شتون درلود، خو له دې سره واک ته له رسېدو وروسته یې په ۱۷۴۲ زکال کې د اطریش په بډایه سیمه سلیسیا برید وکړ او هغه یې ځان ته الحاق کړه، چې له امله یې هم ځان او هم پروس ته پوځي ویاړ ور په برخه کړ. وروسته له هغه نوموړی په یو بانفوذه پوځي نظریه ورکوونکي واوښت، چې تحلیلونو یې د جګړې په ډګر کې د هغه له شخصي ګډون  نه سرچینه اخیسته او د ستراتیژي، تخنیک، تحرک او لوژستیک موضوعات به یې په کې رانغاړل.
فریدریک د روڼ آندې دیکتاتورۍ پلوی و او څرګندوله یې چې واکمن باید د دولت تر ټولو مخکښ خدمت کوونکی وي. هغه د پروس بیروکراسي او مدني خدمتونه معاصر ډول ته واړول او په ټول هېواد کې یې له نرم چلن ترجلا والي پورې د مذهبي پالیسیو لار تعقیب کړه. هغه قضايي سیسټم اصلاح کړ او دا شونتیا یې رامنځته کړه چې د ټیټې پوړۍ نارینه وکولای شي، قاضي او یا هم مخکښ بیروکرات واوسي. فریدریک همدارنګه بېلابېلو ملتونو او عقیدو ته اړوند کډوال وهڅول، څو پروس ته راشي، په داسې حال کې چې هغه په سلیسیا او پروسي پولنډ کې د کاتولیکانو پر ضد یو شمېر ظالمانه چارې هم ترسره کړې. هغه د خپلې علاقې وړ هنرونو او فیلسوفانو څخه ملاتړ وکړ او د مطبوعاتو او ادبیاتو د آزادۍ اجازه یې ورکړه. فریدریک تر ډیره همجنس پلوی و او د هغه جنسیت د ګڼ شمېر څېړنو موضوع جوړوله. هغه د پوتسدام په سانسوچي کې په خپلې خوښې وړ استوګنځای کې خښ کړای شو. له دې امله چې هغه بچیان نه لرل، د هغه وراره دویم فریدریک ویلیلم د هغه ځای ناستی شو.
د ۱۹ مې پېړۍ نږدې ټولو تاریخ پوهانو فریدریک د یو رومانتیک کس په توګه ویاړلی، جنګیالی  یې بللی او د هغه رهبري، مدیریتي اغېز، دندې ته ژمنتیا او په اروپا کې یې په پیاوړي ځواک باندې د پروس بدلول ستایلي. فریدریک په لومړۍ نړیواله جګړه کې جرمني سترواکۍ ته په ماتې ورکولو سره په یوه ستایل کېدونې تاریخي څېره واوښت او نازیانو هغه له اډولف هیټلر وړاندې چې نوموړي خپله هم د ځان ایډیال کړی و، ستایه. له دویمې نړیوالې جګړې وروسته په آلمان کې د نوموړي شهرت راکم شو، هغه هم له دې امله چې نازیانو له هغه څخه د خپل سمبول په توګه کار اخیست. له دې سره د یووېشتمې پېړۍ تاریخ پوهان لېوالتیا لرله چې فریدریک د یو پرمختللی پوځي رهبر او وړ پاچا په توګه معرفي کړي، ځکه د روڼ آندۍ کلتور او اداري اصلاحاتو ته د هغه ژمنتیا د پروس پاچهۍ ته دا زمینه برابره کړه، څو د جرمني په ایالتونو باندې د واکمنۍ پر سر له اطریشي هابسبورګ لړۍ سره سیالي وکړي.
د ژوند لومړي کلونه
فریدریک د پروس د ولیعد فریدریک ویلیام او د هغه د مېرمنې سوفیا دوروتیا هانوور زوی و. نوموړی د ۱۷۱۲ زکال د جنوري میاشتې په ۲۴ مه د ورځې د ۱۱ او ۱۲ بجو ترمنځ د برلین ښار په ماڼۍ کې وزېږېد او یوازې د فریدریش په نامه ورته د بنجامین اورسینوس فون بار له خوا د جنوري په ۳۱ مه د تعمید غسل ورکړل شو. نیکه یې لومړي فریدریک د هغه زیږون ته هرکلی ووایه، ځکه د هغه دوه نور لمسیان په ماشومتوب کې مړه شوي وو. په ۱۷۱۳ زکال کې د لومړي فریدریک په مړینې سره د هغه زوی لومړی ویلیام فریدریک د پروس پاچا شو او په همدې ترتیب ځوان فریدریک ولیعهد شو. فریدریک ۹ خویندې او وروڼه لرل چې تر ځوانۍ یې ژوند وکړ، له دې ډلې شپږ یې خویندې وې. تر ټولو مشره یې ویلهلماین وه چې ده ته تر ټولو نږدې وه. همدارنګه یې درې کشران وروڼه لرل چې اګستوس ویلیام او هنري په کې شاملېدل. نوي پاچا هیله لرله چې ماشومان یې د ساده کسانو په توګه نه د شاهزادګانو په توګه وروزل شي. هغوی ته یوې فرانسوي مېرمنې چې مېډم ډي مونټ بېل نومیده او فریدریک ویلیام یې هم روزلی و، درس ورکاوه.
لومړی فریدریک ویلیام چې د «سرتېري پاچا» په نوم یادېده، لوی او پیاوړی پوځ یې جوړ کړ چې د «پوتسدام د لویو کسانو» په نوم د هغه مشهوره ډلګۍ هم په کې شاملېدله، په ډېر احتیاط یې د پاچهۍ سرمایه مدیریت کړه او یو پیاوړی متمرکز دولت یې رامنځته کړ. نوموړي همدارنګه له تاوتریخوالي ډک طبیعت درلود او په بشپړ ځواک سره یې په برنډنبرګ – پروس واکمني کوله. بر عکس د هغه مور سوفیا چې پلار یې جورج لوئیس له برانسویک – لونبرګ څخه په ۱۷۱۴ زکال کې د لومړي جورج پاچا په توګه د بریتانوي سترواکۍ ځای ناستی و، مودبه، کارنده او پوهه مېرمن وه. د فریدریک د والدینو ترمنځ سیاسي او شخصي توپیرونو یو لړ اندېښنې رامنځته کړې چې د واکمن په توګه یې د فریدریک په چلن، د کلتور په اړه د هغه پر لیدلوري او له پلار سره یې د هغه پر اړیکو اغېز درلود.
د نوې ځوانۍ پر مهال، فریدریک له خپلې مور او خور ویلهلماین سره اوسېد، په داسې حال کې چې هغوی په منظم ډل د خپل پلار له ښکار ځای څخه په کونیګزوسترهازون کې لیدنه کوله. فریدریک او د هغه مشرې خور له یوبل سره نږدې اړیکې لرلې، چې په ۱۷۵۸ زکال کې یې د هغې تر مړینې دوام درلود. فریدریک او خویندې یې له یوې هوګنوټ (پروتستانت کلتور دی) ماشوم ساتونکې او خصوصي ښوونکې سره را لوی شول او هم مهاله یې فرانسوي او جرمني ژبې زده کړې. ځوان فریدریک د خپل پلار له تمې سره چې غوښتل یې زوی یې په بشپړ ډول مذهبي او با فضیلته زده کړې وکړي، موسیقي، ادبیاتو او فرانسوي کلتور ته مخه کړه. د هغه پلار فریدریک ویلهلم فکر کاوه چې د هغه لیوالتیا له ښځینه کارونو سره ده، ځکه دا د هغه د پوځي چارو سره مخالف و، له همدې امله به یې په مکرر ډول فریدریک واهه او سپکاوی به یې ورته کاوه. له دې سره فریدریک د لاتین د ښوونکي جاکوس دوهان په مرسته د خپلو رسمي زده کړو د سرته رسولو په موخه په پټ ډول د ځان لپاره د اشعارو، یوناني او رومي کلاسیک کلتور او فلسفې ۳۰۰۰ ټوکیز کتابتون جوړ کړ.
وروستي کلونه او مړینه
فریدریک د خپل ژوند په وروستیو کې، په مخ پر ودې ډول ځاني خودی شو. په سانسوچي کې د هغه د ملګرو ډله په تدریجي ډول له مړینې سره مخامخ وه او د ډیرو کمو ځای به نورو ډک کړ. هماغه و چې فریدریک په مخ پر زیاتېدوني ډول انتقادپلوی او خپل سری شو او همدارنګه له خپلو ملکي چارواکو او نظامي افسرانو څخه ناهیلی شوی و. فریدریک د خپلو روڼ آندو اصلاحاتو او نظامي ویاړونو له امله د پروس په خلکو ډېر ګران و، د برلین ښاریان به تل هغه مهال چې له اداري او پوځي څار څخه به راګرځېدل، د هغه ستاینه به یې کوله. د وخت په تېرېدو سره هغه د فروس د خلکو ترمنځ د مشر فریتز (Der Alte Fritz ) په نوم مشهور شو او دا نوم د هغه په میراثونو کې شامل شو. د هغه د ژوندانه د ۶۰ مې لسیزې په وروستیو او د ۷۰ مې په لومړیو کې چې په مخ پر زیاتېدوني ډول د استما او نورو ناروغیو له امله د فلج کېدو پر لور روان و، سهار وختي به له خوبه پاڅېد، شپر تر اته پیالې قهوه به یې څښله او په خپل همیشني جدي توب به یې دولتي چارې ترسره کولې. نوموړی د ۱۷۸۶ زکال د اګست په ۱۷مه په سانسوچي کې د خپلې مطالعې په ځای کې د استراحت په چوکۍ د ۷۴ کلونو پرعمرمړشو.
هدایت الله بدري
ملا هدایت الله بدري چي دالحاج ملاګل آغا آخند په نامه هم يادېږي په کال ۱۹۷۲ کي په کندهار کي زېږېدلی دی. هغه د ۲۰۲۱م کال د اګست د ۲۴مې نېټې راهیسې د افغانستان اسلامي امارت د مالیې وزير.
سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
د پسونو ساتنه
Khan lala
د چین بهرنۍ اړیکې
په عمومي ډول د چين د ولسي جمهوریت (PRC) بهرنۍ اړیکې، د زیاتره دولتونو لپاره د چین په نوم پېژندل کېږي، د ملګرو ملتونو د ۱۳۹ غړیو هېوادونو له ډلې څخه د ۱۷۸ هېوادونو، کوک ټاپوګانو (Cook Islands)، نیو (Niue ) او د فلسطین له دولت سره بشپړې دیپلوماتیکې اړیکې لري. د ۲۰۱۹م کال راهیسې چين په نړۍ کې تر ټولو زیات دیپلوماتیک ماموریتونه تر سره کړي دي. دا مقاله د چین د خپلو سیاسي او اقتصادي کمزوریو او ارزښتونو او له بهرنیو هېوادونو سره د چین د اړیکو د ټینګښت د لارو  چارو لارښود څرګندوي. د چین ستراتیژیک فکر او بهرنی سیاست د یو لوی ځواک او مخ پر ودې زبرځواک په توګه ډېر اغېزمن دی. چین په رسمي ډول ادعا کوي چې «په بې پرې توګه د سولې یوه خپلواکه بهرنۍ پالیسي څاري». د دې پالیسۍ بنسټیزې موخې د چین خپلواکي، د ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ساتل،  د چین د سموونې/اصلاح لپاره د یو نړیوال چاپېریال رامنځته کول او د بیا رغونې او نوي کولو پرانیستل، د نړیوالې سولې خوندیتوب او د ګډې پرمختیا مخته وړل دي. د بهرني سیاست یوه بېلګه چې د ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا د پرېکړې پر بنسټ وړاندې شوې له هېڅ یو هېواد سره چې د چین جمهوریت (ټایوان) په رسمیت پېژني له هغوی سره دیپلوماتیکي اړیکې نه لري، ځکه چې د چین د خلق جمهوریت د ټایوان هېواد د یو بېل ملت په توګه په رسمیت نه پېژني.
چین د ډېرو نړیوالو سازمانونو غړی دی چې د کلیدي پوستونو لکه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د دایمي غړیتوب لرونکی دی. د ۱۹۷۰ لسیزې په لومړیو کې د چین د خلق جمهوریت د ۲۷۵۸ تر پرېکړه‌لیک وروسته د ROC ځای ناستی او په ملګرو ملتونو کې د چین د دولت په توګه په رسمیت وپېژندل شو. چین په ملګرو ملتونو کې د یوه هستوي ځواک په توګه د هستوي وسلو د نه پراختیا / منعې معاهده لاس‌لیک کړه. د چین د بهرنیو اړیکو نننۍ پالیسي د نړۍ د زبرځواک او ګاونډیو هېوادونو سره د چین ستراتېژیکو اړیکو، ملي ګټو او په چین کې د داخلي پرمختګ لپاره لار هواروي چې په نړۍ کې د اوږدمهال لپاره سیالي کوي.
د بهرني سیاست بنسټونه
د ګنو نورو ملتونو په څېر د چین د بهرنیو اړیکو پالیسي د بهرنیو چارو د وزارت له خوا پرمخ وړل کېږي. که څه هم د بهرنیو چارو وزارت د بهرنیو چارو د مرکزي کمسیون تر ټولګې لاندې دی چې د چین د کمونیست ګوند  سرمنشي یې مشري کوي او د سیاست د پلي کېدو په اړه پرېکړې کوي.
خاران ولسوالۍ
د پاکستان دويمه اټومي ازموينه د خاران په دښته کې په ۳۰ می، ۱۹۹۸ کې شوې وه.
تحصيلونه
د دې ضلعې تحصيلونه په لاندې توگه دي:
نوميالي وگړي
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
د چین بهرنۍ اړیکې
بهرنۍ پالیسي
په ۱۹۷۸م کال کې د سمولو او پرانیستلو د دورې له پيل راهیسې، د چین رهبران د نړۍ ټولو برخو ته په دایمي توګه په سفر وو او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د دایمي غړیتوب او ګڼو نورو څو اړخیزو سازمانونو له لارې په ملګرو ملتونو کې د لوړې څوکۍ په لټه کې وو.
چين کور ته څېرمه د اسیا په ځینې برخو کې د کړکېچ د کمولو هڅې کړې دي؛ د شلمې پېړۍ په وروستیو لسیزو کې يې له اسیايي ګاونډیو هېوادونو سره اړیکې پایېدونکې/ پایدارې شوې. دې هېواد د کوریا په ټاپو کې له ثبات سره مرسته کړې، د سویل ختیځو اسیايي هېوادونو د اتحادیې (ASEAN) له غړو (اندونیزیا، لاووس، مالیزیا، فلیپین، سينګاپور، ټایلنډ او ویتنام) سره یې د غوره همکارۍ اړیکې زرغونې کړې دي. او  د  ASEAN په سیمه‌ییزه جرګه کې یې ګډون کړی. په ۱۹۹۷ م کال کې اېسین/ ASEAN غړو، چین سویلي کوریا او جاپان پریکړه وکړه چې د سیمه‌ییزو همکاریو د لا پياوړتیا لپاره کلني مذاکرات او د اېسن پلس تري (ASEAN Plus Three) ناستې تر سره کړي. په ۲۰۰۵م کال کې اېسین پلس تري هېوادونو له هند، استرالیا او نیوزیلانډ سره د ختیځې اسیا د مشرانو غونډه پرانیسته. له خپل نژدې متحد ویتنام سره یې په ۱۹۹۷م کال کې د سرحدي کرښې پر سر پېښې شوې جګړې راهیسې اړیکې ښې شوې دي. د سویلي چین په  سمندر کې له سویل ختیځو اسیايي ګاونډیو سره د ټاپو ګانو پر سر اختلاف لا نه دی حل شوی. همداراز د چین په ختیځ کې له جاپان سره بل اختلاف هم حل نه دی. دغو اختلافاتو د نړۍ په ډېرو برخو کې د چین پر شهرت منفي اغېز کړی دی.
چین له روسیې سره اړیکې ښې کړې. ولادي میر پوتین او جیانګ زیمېن (Jiang Zemin) د ۲۰۰۱ کال په جولای کې له امریکا سره د مقابلې لپاره د ګډو همکاریو او دوستۍ تړون لاس‌لیک کړ او همداراز دواړه د منځنۍ اسیا د غړو هېوادونو قزاقستان، قرغېزستان، تاجکستان او ازبکستان سره یو ځای شول. د ۲۰۰۱م کال په جولای میاشت کې د شانګهای د همکارۍ سازمان د سیمه‌ییز ثبات د ټینګښت او په سیمه کې له ترهګرۍ سره د مبارزې لپاره طرحه او رامنځته شو.
له هند سره اړیکې د کلونو په بهیر کې ډېرې د نوسان په حال کې وې. د دې دواړو تر منځ د کلونو رقابت او عمومي بې باوري (چې تر ډ‌ېره له پاکستان سره د چين د نږدې اړیکو او له شوروي اتحاد سره د هند د نژدې اړیکو پر سر وه) او په یویشتمه پېړۍ کې څو سرحدي شخړو د نړۍ د دې دواړو لوی نفوس لرونکو هېوادونو تر منځ اړیکې تثبیت کړې، یوازې د دې لپاره چې د ۲۰۱۰مې لسیزې په وروستیو کې سرحدي بن‌بستونو دواړو لورو ته مرګ‌ژوبله او ډېر زیان واړوه. له دې سره چې دواړو هېوادونو خپله اقتصادي سوداګري په تېرو څو کلونو کې دوه برابره کړې او چین په ۲۰۱۰م کال کې د هند په اقتصادي شریک بدل شو، په تجاري اړیکو کې د چین د ګټو په اړه د هند په سوداګرۍ کې اندېښنه مخ پر زیاتېدو ده. دواړه هېوادونه پلان لري چې د ګډو سمندري تمرینونو کوربه‌توب وکړي. د چین د اکسای/ Aksai (چې پخوا د هند او جمو ایالت برخه وه)، او سویلي ټېبت (چین) یا د هند ارونچال پردېش پر سر اختلاف لا نه دی حل چې د هند او چين اړیکو ته یې زیان اړولی. په داسې حال کې چې نوي ډهلي د خپل اصلي رقیب پاکستان او ګاونډي هېواد بنګلادېش سره د چین د نظامي مرستې په اړه خپل مخالفت څرګند کړی، په ورته ډول بیجېنګ/پیکېن هم له جاپان، استرالیا او متحده ایالتونو سره د هند له نظامي مرستو سره مخالفت ښودلی.
چين سرحدي او سمندري اختلاف لري، چې له ډلې يې د تونکین په خلیج له ویتنام او جاپان سره اختلاف یادولی شو، بیجېنګ ډېری دا اختلافونه حل کړي دي. په ځانګړي ډول د ۲۰۰۸م کال د جون په ۲۱ یې له روسیې سره د ۴۳۰۰ کیلو متره سرحدي کرښې پر سر د دوو هېوادونو تر منځ پاتې شوی اختلاف چین ته د یو اندازه خاورې په ورکولو سره حل کړ. چین همداراز په ۲۰۰۰م کال کې له ویتنام سره پر دې توافق وکړ چې د سمندري کرښو پر سر خپل ځینې اختلافات حل کړي، که څه هم د چین د سویلي سمندر په سیمو کې لا هم اختلاف شته.
بازار توازن
د بازار تعادل Market Equilibrium توازن هغه حالت ته ويل کيږي چې په هغې کې مخالف او موافق ځواکونه برابر وي او هغه عوامل چې تغير راولي هغه بې اغيز وي .پـه اقتصاد کې توازن په بازار کې د قيمت ټاکل دي قيمت هغه توازن دی چې عرضه او تقاضا سـره برابريږي د يو توکي د قيمت په ټاکلو کې عرضه اوتقاضا مرکزي رول ترسره کوي .عرضه او تقاضا دوه مخــالف ځواکونــه دي د قيمت په زياتوالي ســره تقاضا کميږي او عرضه ډيريږي د قيمت په ټيټوالي عرضـه کميږي او تقاضا ډيريږي کله چې د يو توکي عرضه او تقاضا سره برابره شي نو دبازار توازن يا د عرضې او تقاضـا توازن يې بولي د دی توازن له کبله چې کوم قيمت ټاکل کيږي د ته متوازن قيمت (Equilibrium Price) وايي.
سرچینې
وېشنيزه:اقتصاد
سيريک ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د هرمزگان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ