متحده_عرب_امارات
د عربي متحده اماراتو نړيوالي لانجي
د عربي متحده اماراتو تاريخ== د فارس خليج د جنوبي سواحلو ډير لرغوني تاريخ روښانه نه دى له ميلاد څخه ١٢-١٣ پيړۍ  مخکي عربي کوچيانو د عربستان د ټاپوزمي  له منځنيو برخو څخه دفارس د خليج پر څنډو يرغل وکړ او دا سيمي يې ونيوي. له ميلاد څخه ٣٢٣ ق م کال مخکې مقدونې سکندر  دا سيمي لاندي کړي له ميلاد څخه مخکي ١٧٤ او ٣٦ق م) کلونو تر منځ  اشکانيانو  او وروسته بيا ساسانيانو د اسلام د مقدس دين تر راتګ پوري د فارس د خليج پر جنوبي سواحلو واکمني درلوده . د اسلام مبارک دين دحضرت محمد ص په وخت کې د عمرو بن عاص په واسطه دغو سيمو ته رسول شوى دى،  له ساسانيانو څخه وروسته دې ساحلي  سيمو څو پيړۍ د شيخانو او سيمه ايزو مشرانو په ملوک الطوايفي کې تيري کړي په لسمه ميلادي پيړۍ کې سلجوقيانو  او ورپسي اتابکسانو پردغو سواحلو پاچاهي کړيده  له ١٢ څخه تر ١٤ م پيړۍ پوري  دبني عبدالقيس د شمالي عربو قبيلي چې په ١٢٣١ م کال مسلمانه شوې او بحرين ته لېږلي وه سيمه ايز واکمن مات کړ او د فارس د خليج پر ټولو لويديځو ټاپوګانو لاسبر ي شول . کله چې د عثماني امپراطورۍد فتوحاتو له امله د ختيځ او لويديځ تر منځ د سوداګرۍ لاري وتړل شوه  پرتګاليان د فارس خليج ته متوجه شول او په هغه يې په ١٦ م پيړۍ کې ونيوه وروسته نورو اروپايې ځواکونه لکه هالينډيان  او  انګليسان په خليج  لاسبري شول د ١٨ م پيړۍ په پاى کې د عربستان د ټاپوزمي  د ال سعود  او وهابيانو  اغيزه په خليج کې پراخه شوه او سمندري غلاوي ډيري شوي تر کال ١٨٠٩ م پوري وهابيانو د خليج څنډي ونيوي انګليسانو چې خپلې ګټي پدې سيمه کې له لاسه ورکړې وي  د سمندري غلو او مرئيو د سوداګرو د ځپلو په پلمه خليج ته خپل فوځونه واستول (١٨-١٨١٩ م ) انګليسانو د فارس د خليج په جنوبي km ٢٤٠ اوږده سواحلو کې د سيمه ايزو واکمنو ټغر ټول کړو. په ١٨٥٣م د انګلستان او سيمه ايزو شيخانو تر منځ د سولي او خپل منځي  ښو اړيکو يو تړون لاسليک شو  او ددي تړون په اساس  د سمندري  غلا او مرئيو سوداګري کمه شوه. د ١٩ م پيړۍ په وروستيو وختونو کې روسيه ، المان ، او فرانسه هم د فارس په خليج کې د اډو پيدا کولو ته وهڅيدل له همدي امله انګليسانو د متصالحه اماراتو (اوسنيو عربي متحده اماراتو ) له مشرانو (١٨٩٢م  او کويټ ١٨٩٩ سره داسي تړونونه  لاس ليک کړل  چې د بهرنيو اړيکو په برخه کې د اماراتو د شيخانو واک له مينځه يوړو او پدي توګه دا سيمي رسما د انګستان تحت الحمايه شوي په را وروستيو  پنځوسو کلونو کې د متصالحه اماراتو په حدودو کې څو ځلي بدلون راغي په کال ١٩٥٢ م کې انګليسانو د عربي اوو متصالحه اماراتو د شيخانو شوراى جوړه شوه پريکړه وشوه  چې دا شوراى به هر   کال دوه ځلي غونډه کوي او ځينې کوچني کارونه به سرته رسوي  د دوهمي نړيوالي جګړي تر وروستيو وختونو پوري انګلستان  چې يوازي دغه امارات په  ساحلي څنډو کې سوله او امنيت وساتې  او د دوى کورنى ژوند او پرمختګ سره يې مينه نه ښوده ان تر دي چې دوي شيخانو ته اجازه ورکړيوه چې په وچه کې يو له بل سره وجنګېږي (١) مخونه ١٧٤-١٧٥ له دوهمي جګړي څخه وروسته وضع بدله شوه په بوظبى کې تيل پيدا شول اروپايې او انګليسي متخصصين دي سيمي ته راورسېدل ، انګليسى الوتکي اماراتو ته والوتي انګليسى د عربي شيخانو د ساتني  او د ځان د ګټو د پاره (٧٠٠٠) تنه  فوځيان يې په شارجه  او بحرين کې ځاى په ځاى کړل. د کال ١٩٦٨ م له فبرورۍ کې د ابوظبى او دوبۍ مشرانو د فارس د خليج د اماراتو د فدراسيون جوړيدل اعلان کړل  دوي د متصالحه اماراتو له نورو مشرانو وروسته بيا د قطر او بحرين له مشرانو څخه وغوښتل چې پدي  فدراسيون کې شامل شي .دا غوښتنه د انګليسانو په منځګړيتوب ومنل شوه د عربي متحده  اماراتو د فدارسيون د جوړيدلو تړون  لاسليک کړ. د کال ١٩٦٩ م په اکتوبر  کې ايران په بحرين باندي د مالکيت دعوى وکړه  د عربي اماراتو تر منځ هم د پولو نامعلوموالي له امله ډيري ستونزي موجودي وي او له بلي خوا بحرين او ابو ظبي دواړه په فدراسيون کې د غټي اداري  ونډې لپاره هڅي کولي  د عربي هېوادونو لکه مصر سعودي عربستان او عراق د فدراسيون د کاميابې لپاره کارکاوه  ايران په کال (١٩١٧م ) کې د بحرين د سرنوشت  ټاکل  ملګرو ملتونو ته پريښـودل  او خپله يې د لوى تومب او وړوکې تومب او ابوموسى ټاپوګان ونيول .بحرين د همدي کال د اګست په ١٥ او قطر د سپتمبر په لومړۍ نيټه ځانونه خپلواک وبلل او له عربي متحده اماراتو  فدراسيون څخه ووتل د همدي کال د دسمبر په لومړۍ انګلستان وويل  چې له متصالحه اماراتو سره خپل پخوانې تړونونه منسوخ ګڼي يوه ورځ وروسته  ابو ظبى ، دوبۍ شارجي ، ام الکوين ، عجمان  او فجيره يې خپل بشپړه خپلواکي او د عربي متحده اماراتو جوړيدل اعلان کړل او له انګلستان سره يې  وروستى تړون لاسليک کړ. دکال ١٩٧٢ م د فبروري له (١١) راس الحيمي امارات هم له عربي متحده اماراتو سره يو ځاى شو ( ١) مخ ٨ ) له دي مخکې عربي متحده امارات د ملګرو ملتونو په غړيتوب ومنل شو (١٩٧١م) دسمبر تر کال ١٩٧٥ م پوري پخوانيو متصالحه اماراتو خپل ځانګړي دولتونه ړنګ کړل  او خپل فوځونه ، پوليس ،بيرغونه ،اطلاعاتي مرکزونه ، محکمي او هر څه يې د عربي متحده اماراتو فدرالي حکومت ته وسپارل . (.(٤) مخ ٣٨ )