cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د روم د قضايه يا اجرائيه قوې مشر
د رومي پاچاهۍ اجرائيه قاضيان
د رومي پاچاهۍ اجرائيه قوې مشران قاضيان [امرين] د لرغوني رومي پاچاهۍ ټاکل شوي چارواکي وو. د رومي پاچاهۍ د دورې پر مهال رومي پاچا اصلي اجرائيه قاضي و. نوموړی به اجرائيه رئيس، مشر پادري، مشر قانون جوړونکی، مشر قاضي او د فوځ يوازينی سر قوماندان و. د هغه واکونه د قانون او حقوقي دود له مخې ټاکل کېدل او ياد واکونه يې يوازې د يوې ټاکنې د سياسي بهير له لارې تر لاسه کولی شول. په عمل کې يې پر خپل واک باندې هيڅ رښتيني بنديزونه نه درلودل. کله به چې جګړه پيل شوه، نوموړي به د فوځونو د منظمولو، لښکر لپاره د مشرانو ټاکلو او د خپل فکر له مخې د سمې مبارزې تر سره کولو بشپړ واک درلود. د اجرائيه قوې دې مشر قاضي د دولت پر ټول ملکيت اداره کاوه، د ځمکې د وېش او جګړې د غنيمتونو د وېش بشپړ واک يې درلود، د نورو ټولنو له رئيسانو يا مشرانو سره د راکړې ورکړې پر مهال د ښار اصلي استازی و او په يو اړخيز ډول يې د هر نوي قانون حکم کولی شو. نوموړي به ځيني وختونه خپل اوامر د رسمي تصويب په موخه ولسي جرګې يا هم د مشرانو جرګې ته سپارل، مګر د هغوی له لورې نه منښت يا رد د يو فرمان د تصويب مخه نه نيوله. پاچا له هغه سره د مرستې په موخه ځيني لوړ رتبه مامورين ټاکل او په يو اړخيز ډول يې ورته واکونه ورکول. کله به چې پاچا ښار پرېښود، د ناسوب پاچا پر ځای به يو ښاري مشر د ښار مشري کوله. پاچا د عمومي مرستيالانو په توګه د محکمې د رياست دوه لوړپوړي مامورين هم درلودل، په داسې حال کې چې د درغلۍ يا خيانت د قضيو پر مهال به ورسره بېلابېلو نورو لوړ رتبه مامورينو هم مرسته کوله. د جګړې پر مهال به پاچا موکې ته په پام سره يوازې د پياده نظام او امر کاوه او د سپرو ځواکونو قومانده يې د خپلو شخصي ساتونکو قوماندان “Tribune of the Celeres” ته سپارلې وه. پاچا ځيني وختونه له عملي اړتيا پرته ځواکونه جګړې ته رابلل. په داسې حال کې چې پاچا په يو اړخيز ډول د جګړې فرمان ورکولی شو، د بېلګې په ډول نوموړي په نمونه يې ډول غوښتل د ولسي جرګې په واسطه دا ډول فرمانونه يا اعلاميې تصويب کړي.
د يو پاچا د مړينې او د نوي پاچا د ټاکنې تر منځ دوره د انټررېګنم “Interregnum” په نوم پېژندل کېده. د دې دورې پر مهال به مشرانو جرګې د نوي پاچا د ټاکنې چارو برابرولو په موخه د “Interrex” ادارې ته يو استازی يا سناتور غوره کاوه. يو ځل به چې انټيريکس د پاچاهۍ لپاره وړ نوماند وموند، د لومړني تاييد په موخه به يې د مشرانو جرګې ته وړاندې کاوه. که چېرې به مشرانو جرګې د نوماند په ګټه رايه وکاروله، نو ياد شخص به ولسي جرګه کې د روم د خلکو پر وړاندې رسمي ټاکنې لپاره ودرېده. د ولسي جرګې له لورې د نوماند له غوراوي څخه وروسته به د مشرانو جرګې د يو فرمان په تصويبولو سره ټاکنې تاييدولې. انټيريکس به له دې څخه وروسته نوماند د رسمي پاچا په توګه اعلانوه. نوي پاچا به له دې څخه وروسته له خدايانو څخه د فال يا شګون لپاره مذهبي پلټنه تر لاسه کړه او د ولسي جرګې له لورې به قانوني واک (سترواکي) ورکړل شوه.
د روم جمهوريت د اجرائيه قوې مشران
د روم د اجرائيه قوې مشرانو د روم جمهوريت له لورې ټاکل شوي چارواکي وو. هر رومي اجرائيه مشر ته يو لړ واک ورکړل شوی و. ديکتاتورانو (د بېړنيو حالتونو لپاره لنډمهالې دنده) تر ټولو لوړه کچه واک درلود. وروسته دېکتاتور په کونسل (د بېړني حالت په نه شتون کې تر ټولو لوړه دنده) يا سياسي استازي او د لښکر سالار باندې او له هغې وروسته په “curule aedile” باندې او په پای کې د محکمې د رياست لوړ رتبه مامور باندې بدل شو. هر اجرائيه مشر يوازې هغه عمل وېټو يا رد کولی شو، چې د ورته يا ټيټ رتبه اجرائيه قاضي له لورې به ورکړل شوی و. دا چې د عوامو د ازادۍ او حقوقو ساتندويان (او همدا راز plebeian aediles) په تخنيکي ډول د اجرائيه قوې مشران نه وو، نو ځکه به يې د يو عمل د مخنيوي په موخه د خپل شخص پر سپېڅلتيا باندې تکيه کوله. که چېرې به کوم يو د يادو ساتندويانو اوامرو ته غاړه نه ايښودله، نو په فزيکي ډول د ياد ځانګړي عمل د مخنيوي په موخه يې د شخص په سپېڅلتيا کې مداخله کولی شوه. د ساتندويانو د ډلې پر وړاندې هر مقاومت يو ستر سپکاوی ګڼل کېده.
ویکټور الډریج
ویکټور الډریج (د ۱۸۹۳ز کال د اکټوبر په ۲۵مه زېږېدلی- د ۱۹۷۳ز کال د اپرېل په ۱۷مه مړ) له مستعار نوم (د هوسیر سرښوونکي) سره د بېسبال د غوره لیګ ښی لاسی امریکایي لوبغاړی و، چې د شیکاګو کابز، د پیټسبورګ پیریټس او د نیویارک جیانټس لپاره یې لوبې کولې او د کریوبال د غوره توپ اچونې له امله پېژندل شوی و. هغه مخکې له لوبو نه د ښوونځي سرښوونکی و؛ نو د همدې لپاره یې مستعار نوم هم درلود. د یو لوبغاړي په توګه یې تر ټولو اړین او نړیوال اقدامات په ۱۹۲۵ز کال کې پېښ شوي دي دا هغه مهال و، چې الډریج په کې خپله دویمه او پینځمه لوبه بشپړه کړې ده او بریالی شوی دی. له بېسبال نه تر تقاعد وروسته یې د اینډیانا په عمومي غونډه کې د ایالتي سناتور په توګه کار وکړ. الډریج د اینډیانا د بېسبال له نامتو غړو نه شمېرل کېږي، چې په ۲۰۰۷ز کال کې معرفي شو.
شخصي ژوند
ویکټور الډریج، چې د اینډیانا په کوچني کیل ښار کې زېږېدلی و، خپلې لومړنۍ زده کړې یې د اینډیانا د کېل ښار په تمپي ښوونځي کې وکړې، دغه ښوونځي یې له کور سره لږ واټن درلود. هغه د اینډیانا د ټرینیټي سپرینګز عالي ښوونځي ته لار پیدا کړه او هلته د ترینیټي سپرینګز په بېسبال ډله کې لوبېده هغه په اینډیانا کې له ټرینیټي سپرینګز نه فارغ التحصیل شوی دی. بیا د ایڼدیانا په ډانویل کې مرکزي نارمل کالج ته لاړ. په ۱۹۱۴ز-۱۹۱۵ز کال کې یې د اینډیانا د ټرینیټي سپرینګز په پیا ریچ ښوونځي کې پر تدریس پیل وکړ. هغه د اینډیانا په میامي ښار کې هم په یوه ښوونځي کې تدریس کاوه. هغه له کلتا بي وادسورث، چې په اینډیانا کې له اینډیانا سپرینګز نه وه، واده وکړ.
لومړني کارونه
الډریج د خپل مسلک په لړ کې تر ډېره دویم یا درېیم د باور وړ لوبغاړی و. هغه د خپل منحني توپ او لوړ دقت له امله پېژندل شوی و. الډریج په ښي لاس ضربه وهله او توپ اچونه یې کوله. هغه خپل حرفه یي مسلک په ۱۹۱۵ز کال کې هغه مهال پیل کړ، چې د امریکا له اتحادیې نه یې له اینډیاناپولیس سره قرارداد لاسلیک کړ، خو لومړی د ډنور، چې لوېدیځ لیګ و او بیا د ایري مرکزي لیګ لپاره ولوبېد. هغه په ۱۹۱۶ز کال کې د اینډیاناپولیس لپاره ولوبېد او هلته د شیکاګو کابز ډلې لپاره وټاکل شو. هغه د ۱۹۱۶ز کال د اګسټ په ۲۸مه پر کابز وپلورل شو.
الډریج ۱۹۱۷ز او ۱۹۱۸ز کلونه له شیکاګو کابز سره تېر کړل او په بولپین کې ولوبېد. الډریج په ۱۹۱۷ز کال کې په ۳۰ لوبو کې ولوبېد. شپږ یې وګټلې او شپږ یې وبایللې. د منډې اوسط یې ۳.۱۲ و او ویې شو کولی چې دوه Saves (په توپ اچوونکي پورې اړوندېږي، چې لوبه د ګټونکې لوبډلې لپاره په ځانګړو شرایطو پای ته رسوي)لاسته راوړي. مخکې تر دې چې د لومړۍ نړیوالې جګړې په وروستي کال کې د متحده ایالاتو له سمندري ځواکونو سره یوځای شي؛ نو  په ۱۹۱۸ز کال کې یې یوازې درې لوبې او دولس ایننګز ترسره کړل. کله چې له جګړې راستون شو؛ نو د ارام اقیانوس په ساحلي لیګ کې د لس انجلس انجلز لپاره، چې په کابز پورې اړوندېده، ولوبېد. الډریج د ۱۹۲۲ز کال د فصل لپاره کابز ته بیا ور وګرځېد. هغه درې کاله وروسته له خپلو دوامدارو فعالیتونو سره د شیکاګو لپاره لوبه وکړه. په ۱۹۲۲ز، ۱۹۲۳ز او ۱۹۲۴ز کلونو کې یې په ترتیب سره ۳۶، ۳۰، ۳۲ لوبې وکړې. په دریوو فصلونو کې یې ۱۶، ۱۶ او ۱۵ بریاوې درلودې، چې د منډو اوسط یې په ترتیب ۳.۵۲، ۳.۴۸ او ۳.۵۰ و. په دې موده کې د هغه زوی ویک الډریج جونییر په نارسمي ډول د بېسبال د لرګیو د انتقالوونکي په توګه کار کاوه او آن د مردخای براوون(د امریکایي بېسبال د غوره لیګ مربي او لوبغاړی) له خوا یې یو اهدایي یونیفرم درلود ترڅو په همدغه نقش کې پاتې شي. په ۱۹۲۳ز کال کې هغه له یوې لوبې واېستل شو.
۱۹۲۵ز کال
ویک الډریج د ۱۹۲۴ز کال تر فصل وروسته د ۱۹۲۴ز کال د اکټوبر په ۲۷مه له جورج ګرانتهام او ال نیهاوس سره یوځای له ویلبر کوپر، چارلي ګریم او رابیټ مارانویل سره پر پیټسبورګ پیریټیس بدل شول. الډریج په بل کال کې پینځلس لوبې وګټلې (په ۱۹۲۵ز کال کې په ملي لیګ کې نهمه غوره لوبه) او اووه لوبې یې وبایللې. الډریج د ګټلو لپاره ۰،۶۸۲ سلنه چانس درلود، چې په هغه کال کې د هر NL توپ اچوونکي لپاره څلورمه لوړه فیصدي وه. د هغه لپاره تر ټولو غوره شېبې له هغه کال نه په وروسته فصل کې وې، دا هغه مهال و، چې الډریج د واشنګټن د سناتورانو پر وړاندې دوه بشپړې بریاوې ترلاسه کړې او پیریټس د نړیوالې لړۍ ګټونکی شو. هغه د اکټوبر په ۸مه د لړۍ ۲مه لوبه د ۳-۲ او ۵مه لوبه یې د ۶-۳ په مقابل کې وګټله، چې دا په دې لړۍ کې د پیریټس لومړۍ دوه بریاوې وې. الډریج، چې له نړیوالو لوبو نه پیسې لاس ته راوړې وې؛ نو د اینډیانا په ټیري هاوټ کې یې پرې کور واخیست.
د کار په وروستیو کې
۱۹۲۵ز کال د الډریج لپاره د مسلک د اوج په توګه ثبت شو. په ۱۹۲۶ز کال کې هغه ۱۰ بریاوې او ۱۳ ماتې، د ۰۷.۴ اوسط په لرلو سره تجربې کړې، چې له دې سره یې ریکارډ هم خپل کړ. ۱۹۲۷ز کال د الډریج لپاره غوره کال و. هغه په ۱۵ لوبو کې ګټونکی شو او یوازې لس لوبې یې وبایللې همدارنګه د منډو اوسط یې هم ۲۵.۴ و. الډریج د ۱۹۲۷ز کال په نړیوالو لوبو کې هم ولوبېد او د دغو لوبو په دویمه لوبه کې د ۶–۲ په مقابل کې له ماتې سره مخ شو؛ ځکه چې بیب روث او لو ګریګ په څلورو لوبو کې نیویورک یانکیز د پیریټس په مقابل کې وهڅاوه. هغه په 7+1⁄3 ایننګ کې هرې شپږ منډې پرېښودې او له لوبې بهر شو. وروسته له هغه چې څو لوبغاړو د سندیکای کریسټي والش ورځپاڼې لپاره د بل چا په نامه مقالې ولیکلې؛ نو هغه د پیټسبورګ ورځپاڼې لپاره یوه لیکنه وکړه. هغه ځان ښکارونه کوله، چې دی پخپله الډریج دی، چې هغه مقاله یې لیکلې ده.
له ورزشي مسلک وروسته
الډریج تر لوبو وروسته د وورهیس په حقوقو پوهنځي کې زده کړه پیل کړه او له ۱۹۳۷ز نه تر ۱۹۴۷ز پورې د اینډیانا ایالت په سنا کې پر دنده بوخت و. هغه د لومړي ځل لپاره د ۱۹۳۶ز کال د نومبر په ۴مه د یو ډموکراټ په توګه وټاکل شو. هغه مخکې له بېسباله په یوه ښوونځي کې سرښوونکی و، د همدې لپاره یې هغه ته «د هوسیر ښوونځي مدیر» لقب ورکړ.
الډریج په ۷۹ کلنۍ کې په ټیره هاوټ کې ومړ او په اینډیانا کې د ټرینیټي سپرینګز په نیوترینیټي سپرینګز هدیره کې خاورو ته وسپارل شو. هغه د ۲۰۰۷ز کال د جنورۍ په ۱۹مه د اینډیانا د بېسبال ۱۳۱م نامتو غړی معرفي شو. د لور له خوا لمسۍ؛ مري ټرنر او لمسي یې درېیم ویک الډریج د هغه له خوا دغه جایزه ترلاسه کړه.
نړيوال همغږی وخت + 09:00
نړيوال همغږی وخت+09:00 د همغږي شوي نړیوال وخت نه نهه ساعته مخکې دی.
بالتيک سمندر
بالتیک سمندر د اتلانتیک بحر يوه څانګه ده، په کومه کې چې ډنمارک، استونيا، فينلينډ، المان، ليتويا، لیتوانيا، پولنډ، روسيه، سويډن او شمالي او مرکزي اروپايي اوارې سیمې شاملې دي.
دا سمندر له ۵۳ درجې شمالي څخه تر ۶۶ درجې شمالي عرض البلد او له ۱۰ درجې شمالي څخه تر ۳۰ درجې شمالي طول البلد پورې خپور دی. د اتلانتيک بحر يو اړخيز سمندر چې د دوه اوبه ييزو زېرمو تر منځ محدودې اوبه تبادله کوي، د بالټيک سمندر د ډنمارک له تنګي څخه د Øresund، Great Belt او Little Belt له لارې تېريږي او کيټيګټ ته تويږي. په دې کې د بوتنيا خليج، د بوتنيا ابنا، د فينلينډ خليج، د ريګا خليج او د ګډاسک خليج شامل دي.
د بالتيک حدود د دې سمندر په شمالي څنده کې  په ۶۰ درجې شمالي عرض البلد کې له الينډ او د بوتنيا سره پوله لري، په شمال ختيځه څنډه کې د «فنلینډ» خليج سره پوله لري، په ختيځه څنډه کې د ریګا خليج او په لوېديځ کې سويلي سکينډينيويايی ټاپووزمې د سويډني برخې سره يې پوله شريکه ده.
بالتيک سمندر د مصنوعي اوبه ييزو لارو په مټ د «وايټ» سمندر  سره د وايټ سمندر-بالټيک کانال او د «کيل» کانال په مټ د «جرمن بايډ» د شمالي سمندر سره نښتی دی.
مديريت
د بالتيک سمندري سيمې د سمندري چاپېريال د ساتنې اړوند په «هيلسنکي» کنوانسیون کې د بالتيک سمندر او «کټي ګيټ» شامل دي، «کټي ګيټ» ته د بالتيک سمندر د برخې له ويلو پرته، «د دې کنوانسيون د موخو لپاره، د بالتيک په سمندري سيمه کې به، بالتيک سمندر او د بالټک سمندر مدخل شامل وي چې  په Skagerrak کې د Skaw له متوازي څخه په شمالي ۵۷ درجو او ۴۴.۴۳ دقيقو سره نښتې ده.
د نقل او حمل تاريخ
له تاريخي پلوه، د ډنمارک پاچايۍ د سمندر او وچې له لارې د بند بالتيک سمندر تر منځ پوله کې د سمندري بېړيو څخه په برابر ډول د «ساونډ» حق العبور راټول کړی دی: له هيلسنګر سره نږدې د کرونبګ کلا په Øresund کې، د Nyborg په ګريټ بيلټ کې او د دې په تر ټولو نرۍ برخه ليټل بيلټ کې چې هغه مهال فريډريشيا و، له دې وروسته دا پياوړی مرکز جوړ شوی و. د ليټل بيلټ تر ټولو تنګه برخه د «Middelfart» سره نږدې « Middelfart Sund» په نوم ده.
بحرپېژندنه
جغرافيه پوهان په پراخه کچه په دې متفق دي چې د بالتيک ترجيحي فزيکي سرحد د سويلي ډنمارکي ټاپوګانړ، ډروګډن سيل او لينګلينډ په مټ کښل شوې ليکه ده. «ډروګډن سيل» د « Køge Bugt» په شمال کې موقعيت لري او «کوپن هيګن» په سويل کې «Dragør» له «Malmö» سره تړي؛ دا له «ډروګډن ټنل» په ګډون د «Øresund Bridge» په مټ استعمالېږي. د دې تعريف سره سم، ډنمارکي تنګي د مدخل برخه ده، خو د «ميکلنبرګ» ابنا او د «کيل» خليج د بالتيک سمندر برخې دي. بله عمومي پوله «فالسټربو»، سويډن او د ډنمارک د «استويونس کلينټ» تر منځ ليکه ده، په دې ډول دا د «Øresund» سويلي پوله ده. دا همدا راز د کم ژور «Øresund» (يواځې ۵-۱۰ متره عام ژوروالي په لرلو سره) او په ځانګړي ډول د ژورو اوبو تر منځ پوله هم ده.
هايډروګرافي او بيالوژي
ډروګډن سل (۷ متره (۲۳ فوټه) ژوروالی) د «Øresund» او «ډراس سيل» (۱۸ متره (۵۹ فوټه) ژوروالی) لپاره او د «بيلټ» سمندر لپاره يوه پوله ټاکي. له «کټي ګيټ» څخه د «بورن هولم» او «ګوټ لينډ» په شا اوخوا کې ډنډونو ته د زیاتو تروشو اوبو بهنګ په لاره کې کمې ژورې اورشيندې ويالې خنډونه دي.
«کټيګټ» او سويل لويديځ بالتيک سمندر ښه اکسيجن لري او بيالوژي يې ښه غني ده. د سمندر پاتې برخه تروشه، د کم اکسيجن لرونکې او کم انواع لرونکې ده. په همدې بنسټ، د شمېرو له پلوه، په دې تعريف کې چې څومره دخولي لارې شاملېږي، په هومره اندازه بالتيک زيات ښه بلل کېږي، د دې په عکس، د هغې تعريف چې څومره تنګ کېږي، د هغې بيالوژي زیاته له ګواښ سره مخ ښکاري.
د نوم ار پېژندنه او نوم اېښودنه
«تاسيتوس» (يو رومي تاريخ پوه و) د «سويبي» الماني خلکو ته په نسبت سره دې ته د «Mare Suebicum» نوم ورکړی دی او «سرماتيانو» ته به نسبت سره يې هغې ته د «Ptolemy Sarmatian» بحر نوم ورکړی دی، خو لومړی هغه څوک چېې دې ته يې د بالتيک سمندر (د منځنيو پېړيو لاتيني ژبې نوم: Mare Balticum) نوم ورکړ، د يوولسمې پېړۍ المانی تاريخ پوه د «بريمن» «ادم» و. د وروستي نوم اصل په اټکلونو ولاړ دی او دا نوم د دې سمندر په شا اوخوا کې ويل کېدونکو «سلاوي» او «فنک» ژبو خپل کړی دی چې لامل يې په اغلب ګومان د منځنيو پېړيو د لاتيني ژبې ونډه ده. شونې ده چې دا الماني ټکي «بيلټ» سره تړلی وي، کوم نوم چې دوه ډنمارکي تنګيو ته استعمال شوی دی چې هغه «بيلټس» دي، په داسې حال چې ځينې نور ادعا کوي دا نوم نېغ په نېغه د الماني ټکي له سرچينې څخه اخيستل شوی دی، لاتيني بڼه يې balteus «belt» دی. د «بريمن» «ادم» خپله دا سمندر له يو کمربند سره په پرتله کولو ويلي چې د دې نوم له دې امله اېښودل شوی چې دا د یو کمربند په توګه په ځمکه خپور دی (Balticus, eo quod in modum baltei longo tractu per Scithicas regiones tendatur usque in Greciam).
شونې ده چې هغه د «پيليني دي ايلډر» په طبيعي تاريخ کې ياد شوي يو افسانوي ټاپو له نوم څخه هم متاثره شوی وي. پيليني د Pytheas او Xenophon د روايتونو په حواله بلټيا (يا بالسيا) نومي ټاپو يادونه کړې ده. شونې ده چې «پليني» په بحر کې باسيليا (شاهي) نومې يو ټاپو لور ته اشاره کوي چې «پاتياس» د « On the Ocean » په نوم خپل اثر کې د هغې يادونه کړې. همدا راز شونې ده چې «بالټيا» هم د «بيلټ» څخه اخيستل شوي وي او د دې معنا ده چې «د سمندر کمربند ته نږدې ابنا».
په منځنیو پېړيو کې دا سمندر په بېلا بېلو نومونو پېژندل کېدو. د بالتيک سمندر نوم يواځې له ۱۶۰۰ز کال څخه وروسته پیاوړی شو. د بالتيک او دې ته ورته اصطلاحاتو استعمال د دې سمندر ختيځو سيمو ته د اشارې کولو لپاره يواځې په نولسمه پېړۍ کې پيل شو.
په نورو ژبو کې نوم
د لرغونې لاتيني ژبې په سرچينو کې بالتيک سمندر د « Mare Suebicum» يا ان « Mare Germanicum» په نوم پېژندل کېدو. په هغو ژبو کې لرغوني سيمه ييز نومونه، کومې ژبې چې د سمندر په څنډو يا په شا اوخوا کې ويل کېدې، عموماً د سمندر د جغرافیايي موقعيت لور ته اشاره کوي (په الماني ژبو کې)، يا د کوچنيو خليجونو په اړوند د سمندر اندازې ته اشاره کوي (په لرغوني ليتويايي کې)، يا له هغې سره اړوندو قبيلو ته اشاره کوي (په زړه روسي ژبه کې دا سمندر د Varanghian سمندر په نوم پېژندل کېدو). په اوسنيو ژبو کې، دا په بېلا بېلو ژبو کې د ختيځ سمندر، لوېديځ سمندر يا بالتيک سمندر په توګه په برابر ډول پېژندل کېږي.
نينا ټاور
نينا ټاور هانگ کانگ په ښار  هانگ کانگ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 80 منزلونه دي او ددې لوړوالی  319 ميټر (1,049 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2007 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
اډیلینا طاهري
اډیلینا طاهري ( الباني : Adelina Tahiri) البانیايي سندرغاړې. هغه په 1991 کال کې په اسکوپیه کې زیږیدلی و. طاهري چې دا مهال په البانیا کې ژوند کوي، خپل مسلک په ۲۰۰۷ کال کې هغه مهال پیل کړ چې یوازې ۱۶ کلن و چې د «Më Trego » په نامه سندرې یې په البانیا کې خپرې کړې او واحد یې په البانیا او کوسوو کې خپور شو. هغه د ۲۰۱۰ کال په اکتوبر میاشت کې خپل دویم البوم " Nuk Jam Penduar" هم په البانیايي ژبه خپور کړ. طاهري په رسمي ډول په ۲۰۱۱ کال کې د البانیا تبعه شو.
البومونه
وېشنيزه:1991 زېږېدنې
همغږی نړيوال وخت ۳:۰۰+
همغږي نړیوال وخت+03:00  د همغږي نړیوال وخت څخه درې ساعته مخکې دی.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
والیس سیمپسون
والیس، د وینزر دوشس (زوکړه: د ۱۸۹۶ زکال د جون ۱۹ مه – مړینه: د ۱۹۸۶ زکال د اپرېل ۲۴ مه) امریکايي بشرپاله او د وینزر د دوک، پخواني پاچا – سترواک اتم اډوارډ مېرمن وه. د دوی دواړو ترمنځ د واده کولو هوډ له دې امله چې نوموړې طلاق شوې مېرمن وه؛ قانوني کړکېچ رامنځته کړ او لامل وګرځېد څو اډوارډ له واکه لاس پر سر شي.
والیس د مریلنډ په بالتیمور کې را لویه شوه. پلار یې د هغې له زیږون لږ وروسته ومړ او بډایه خپلوانو یې د دې او کونډې مور ملاتړ کاوه. د متحده ایالاتو د سمندریز ځواک له افسر وین سپنسر سره د نوموړې لومړی واده د جلاتوبونو له دورو سره مل و او بالاخره یې اړیکه په طلاق سره پای ته ورسېده. په ۱۹۳۱زکال کې یې له ارنست سیمپسون سره یې د خپل دویم واده پر مهال د ولز له شهزاده اډوارډ سره ولیدل. پنځه کاله وروسته هغه مهال چې اډوارډ د بریتانیا پاچا شو، والیس له خپل دویم مېړه طلاق واخیست څو له اډوارډ سره واده وکړي.
له دویمې نړیوالې جګړې وړاندې، د هغو پر مهال او وروسته ګڼ شمېر دولتي چارواکو او وګړو دا شک درلود چې دوک او دوشس د نازیانو پلویان دي. په ۱۹۳۷زکال کې دوی جرمني ته سفر وکړ او له اډولف هټلر سره یې ولیدل. په ۱۹۴۰ زکال کې دوک د باهاما د والي په توګه وټاکل شو؛ دوی دواړه دغو ټاپو ګانو ته کډه شول او تر ۱۹۴۵ زکال پورې هغه مهال چې له دغې دندې یې استعفا ورکړه همدلته پاتې شول. د ۱۹۵۰مې او ۱۹۶۰مې لسیزو پر مهال دوک او دوشس د اروپا او متحده ایالاتو ترمنځ تګ راتګ درلود او د ټولنې د مشهورو کسانو په څېر یې ژوند درلود. په ۱۹۷۲ زکال کې د دوک له مړینې وروسته هغې ځان له ټولنې لرې کړ او ډیر کم مهال به په عامه ځایونو کې لیدل کېده. د نوموړې شخصي ژوند د ګڼ شمېر ګمانونو منبع جوړوله او سربېره پر دې د بریتانیا په تاریخ کې د یوې بحث پارونکې څېرې په توګه پاتې شوې.
لومړی واده
د ۱۹۱۶ زکال په اپرېل میاشت کې والیس د متحده ایالاتو سمندریز ځواک ته له اړوند پیلوټ ارل وینفیلډ سپنسر جونیر سره د فلوریدا په پنساکولا کې هغه مهال ولیدل؛ چې نوموړې د خپل تره زوی کورین ماستین لیدو ته هلته تللې وه. دا هغه مهال و چې والیس یوازې دوه اونۍ وړاندې د دوه الوتکو د سقوط پېښې لیدلې وې او له امله یې له پرواز څخه تل پاتې ویره په زړه کې پیدا شوې وه. دوی دواړو د ۱۹۱۶ زکال د نومبر په ۸ مه د بالتیمور په کرېسټ ايپسکوپال کلیسا کې چېرې چې د والیس استوګن ځای و، واده وکړ. د نوموړې مېړه په پریمانه کچه الکول څښل. یوځل یې د الوتنې له کولو وړاندې شراب څښلي و او خپله الوتکه یې په سمندر کې ډوبه کړې وه، خو دی ترې ژوندی راوتی و. په ۱۹۱۷ زکال کې هغه مهال چې متحده ایالات په لومړۍ نړیواله جګړه کې ښکېل شول، سپنسر د کوروناډو له روزنیز مرکز څخه چې د شمالي ایسلنډ د سمندریز هوايي ځواک د سټیشن په نوم پېژندل کېږي د لومړي افسر په توګه سان دیګو ته ولېږل شو او تر ۱۹۲۱ زکال پورې هلته پاتې شو.
په ۱۹۲۰ زکال کې د ولز شاهزاده اډوارډ سن دیګو ته سفر درلود خو په دغه سفر کې یې هغه نه وه لیدلې. د همدغه کال په وروستیو کې سپنسر خپله مېرمن د څلورو میاشتو لپاره خوشې کړه، خو د ۱۹۲۱ زکال په پسرلي کې دوی بیاځلي په واشنګټن ډي. سي کې له یوبل سره یوځای شول چېرې چې سپنسر دلته ګمارل شوی و. بیاځلي ډېر ژر په ۱۹۲۲ زکال کې سره جلا شول؛ هغه مهال چې سپنسر لرې ختیځ ته د یواس اس پامپانګا بېړۍ د قوماندان په توګه ولېږل شو، والیس له هغه لرې پاتې شوه او د فیلیپه ډی اسپیل په نامه له یوه ارجینټایني دیپلمات سره یې اړیکې جوړې کړې.
دویم واده
هغه مهال چې د سپنسر سره یې د واده اړیکه له منځه تللې وه، والیس د ارنست الدریچ سیمپسون په نامه د انګو- امریکايي بېړۍ چلونې شرکت له اجرایوي مدیر او د کولډ سټریم ګارد له پخواني افسر سره اړیکې جوړې کړې وې. نوموړي له خپلې لومړۍ مېرمنې دوروتیا (چې له هغې څخه یې د آدري په نوم یوه لور هم لرله) طلاق واخیست څو د ۱۹۲۸ زکال د جولای په ۲۱ مه د لندن د چلسي د ودونو په دفتر کې واده وکړي. والیس د فرانسې له کن څخه چېرې چې د خپلو دوستانو راجرز او د هغې له مېرمنې سره اوسېده د ټلګراف په لېږلو د واده وړاندیز ومانه.
والیس د خپل یو ملګري کانسولو تاو له لارې د کانسلو له خور تلما فرنس سره ولیدل چې د ولز د شهزاده اډوارډ معشوقه وه. د ۱۹۳۱ زکال د جولای په ۱۰ مه لیډي فرنس میلټو موبرې ته څېرمه په بورو دربار کې والیس له شهزاده سره معرفي کړه. شهزاده د پاچا پنځم جورج او ملکې ماري مشر زوی او د هغوی د تاج او تخت وارث و.
د ولز له شهزاده اډوارډ سره اړیکې
د ۱۹۳۴ زکال په جنوري میاشت کې هغه مهال چې لیډي فرنس په نیویارک ښار کې نه وه، په ښکاره توګه والیس د شهزاده معشوقه شوه. اډوارډ دخپل پلار پر وړاندې له دغې موضوع انکار وکړ، په داسې حال کې چې کارکوونکو یې دوی دواړه په یو بستر کې لیدلي و او همدارنګه په «فزیکي جنسي عمل باندې دلالت کوونکو شته شواهدو» هم شتون درلود.
د ۱۹۳۴ زکال په وروستیو کې اډوارډ په نه جبران کېدوني ډول په والیس باندې زړه بایلود؛ د هغه د رسمي ژوند لیک لیکونکي په خبره نوموړی د غلام په څېر هغې ته اړوند شوی و. د والیس په خبره د ۱۹۳۴ زکال په اګست میاشت کې هغه د لارډ موین په شخصي بېړۍ روزارا کې وه چې په اډوارډ یې زړه بایلود. په یوه ماښامانۍ کې چې په باکینګهام ماڼۍ کې جوړه شوې وه، هغه الیس خپلې مور ته ور وښوده، خو پلار یې ډېر غصه و. هغه هم د نوموړې د واده کولو د پخوانۍ سابقې له امله، ځکه چې طلاق شوو مېرمنو عموما په دربار کې اجازه نه لرله. اډوارډ پریمانه پیسې او جواهرت والیس ته ورکړل او د ۱۹۳۵ زکال په فبروري میاشت کې او بیا ځلي د کال په وروستیو کې دوی دواړه اروپا ته په چکر لاړل. درباریان یې په مخ پر زیاتېدوني ډول له دې چارې اندېښمن و، ځکه دغې چارې د هغه د رسمي دندو مخه نیوله.
نړيوال همغږی وخت ۳:۰۰+
همغږي نړیوال وخت+03:00  د همغږي نړیوال وخت څخه درې ساعته مخکې دی.
د لوېدیځې اروپا وخت
د لوېدیځې اروپا وخت زون (Western European Time) یو وخت زون دی UTC+0.
نور وګوره
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
د مراکش او متحده ایالاتو اړیکې
د مراکش پاچاهۍ او د امریکا د متحده ایالاتو تر منځ اړیکې د امریکا د انقلابي جګړې ( له ۱۷۷۵ م کال څخه تر ۱۷۸۳ م کال پورې ) څخه پیل شوي او په ځانګړې توګه په ۱۷۷۷ م کال هغه وخت غښتلي شوي کله چې سلطان محمد بن عبدالله لومړی واکمن شو چې د متحده ایالاتو سره یې مرسته وکړه. نو له همدې امله مراکش په شمالي افریقا کې د متحده ایالاتو یو تر ټولو پخواني او نژدې متحد پاتې شو، چې دا موضوع په ښکاره ډول د القاعدې او د دوی سره تړلې ډلو پر وړاندې د مراکش د بې زغمه پالیسۍ لخوا تایید شوه. مراکش همداراز د متحده ایالاتو د ۴۳ ولسمشر ( جورج ډبلیو بوش ) د واکمنۍ پر مهال د متحده ایالاتو د استخباراتو له ادارې سره د القاعدې د ډلې د نیول شوي کسانو څخه معلومات اخیستل چې دا کسان په افغانستان، عراق او نورو ځینو کې نیول شوي و. د دې سربیره دا کار د دې لامل شو چې ډبلیو بوش مراکش د ناټو د غړیتوب پرته د خپل یو لوی متحد په توګه یاد کړي.
له مراکش سره د متحده ایالاتو رسمي اړیکې په ۱۷۸۷ م کال کې پیل شوي هغه وخت کله چې د کانګراس کنفدراسیون د دغو دوو ملتونو تر منځ د سولې او دوستۍ یو تړون تصویب کړ چې د ۱۷۸۶ م کال له لومړیو څخه پرې بحث روان و. په ۱۸۳۶ م کال کې دا تړون بیرته نوی شو او تر دې دمه دوام لري چې د متحده ایالاتو په تاریخ کې تر ټولو اوږد تړون دي چې تر اوسه پورې هم له منځه نه دي تللي. همدارنګه تانګیر په نړۍ کې د متحده ایالاتو تر ټولو پخواني ډیپلوماتیک مالکیت دي. نن ورځ د تانګیر امریکايي پخواني موزیم د متحده ایالاتو څخه بهر یوازینې ودانۍ ده چې د ملي تاریخي میراث په توګه شمېرل کېـږي. مراکش همداراز په افریقا کې یو له هغه هېوادونو څخه دي چې د امریکايي وګړو لپاره له ویزې پرته سفر برابروي.
متحده ایالات د مراکش په رباط کې یو سفارت لري، بل خوا بیا مراکش هم د متحده ایالاتو په واشنګټن، کې د شمال لوېدیځ لورته په ۱۶۰۱ بلاک او ۲۱ سړک کې خپل سفارت پرانیست.
له ۱۷۷۷ م کال څخه تر ۱۷۸۷ م کال پورې
د ۱۷۷۵ او ۱۷۷۷ م کلونو تر منځ سلطان محمد بن عبدالله د پټو ادارو سره خپلې اړیکې ټینګې وساتلي. د ۱۷۷۷ م کال د ډسمبر په شلمه نېټه سلطان محمد بن عبدالله په سالې کې د هالنډ قونسلګرې څخه غوښتنه وکړه چې اروپايي واکمنانو او په تانګیر، سالې، لرچي او موګودر کې قونسلګریو ته لیکونو ولېـږئ او د بیان کړي چې د امریکا تر بیرغ لاندې لويې سوداګریزې کښتۍ د اروپایې هېوادونو تر څنګ د مراکش بندرونو ته ننوتي شي چې په دې کې هغه هېوادونه هم شامل و کومو چې له مراکش سره دیپلوماتیکي اړیکې نه درلودي لکه روسیه او پروس،  دا شرایط د هغه هېوادونو له اړیکو سره یو شان و کومو چې له مراکش سره د تړون له لارې اړیکې درلودي.
د سلطان محمد بن عبدالله د غوښتنې په اساس بنجمین فرانکلن ( د امریکا د ډيپلوماتیکو اړیکو یو استازی ) د ‍۱۷۷۸ م کال د اپریل په میاشت کې پاریس ته د فرانسې د پاچاهۍ سره د دوستانه اړیکو د جوړولو په نیت ولېـږل شو خو دا غوښتنه او هیله یې رد شوه. په ۱۷۷۷ م کال کې مراکش د متحده ایالاتو سره په سوداګریزو اړیکو کې د بدلون راوستلو هڅه وکړه. د ۱۷۷۷ م کال د ډسمبر په شلمه نېټه مراکش په نړۍ کې لومړنۍ هېواد شو چې د متحده ایالاتو د خپلواکۍ له اعلان څخه یوازې نیم کال وروسته، د متحده ایالاتو خپلواکۍ په رسمیت وپېـژني. سلطان سدي محمد بن عبدالله هڅه کوله چې د امریکا سره یو رسمي ډيپلوماټیک تړون ولري، خو بل لورته بیا مراکشي سمندري غلو د امریکا د پاچاهۍ سوداګریزي کښتۍ د مدیترانې په سمندر کې وګوښلي. په پای کې، ټوماس برسلي،  ( په فرانسه کې د امریکا سفیر ) په ۱۷۸۶ م کال کې مراکش ته راغی.
هغه په مراکش کې د امریکا او مراکش تر منځ د دوستانه اړیکو د تړون پر سر خبرې اترې وکړي چې دا تړون څه وخت وروسته په همدې کال کې په اروپا کې د امریکايي دیپلوماتونو جان ادم او ټوماس جیفرسن لخوا لاسلیک او د ګانګراس د کنفدراسیون لخوا ( د کنفدراسیون او د دایمي اتحاد د حکومت د مهایدو لاندې ) د ۱۷۸۷ م کال په جولاۍ کې تصویب شو.
عبدالرحمن
په ۱۸۲۶ م کال کې ، سلطان عبدالرحمن د عبدالرحمن ابراهیم سوري ( چې فولاني وګړي و او په متحده ایالاتو کې غلام و ) لخوا خپلې کورنۍ ته د لېـږل شوي لیک له لوستلو وروسته د هغه په استازیتوب مداخله وکړه او د هغه د حق غوښتنه یې وکړه. انډریو جکیسن د ولسمشر جوهام کوینسي ادمس پر خلاف په خپل کمپاین کې د دې موضوع څخه ګټه واخیسته او پر هغه یې نیوکې وکړي.
د امریکا کورنۍ جګړه
د امریکا د کورنۍ جګړې پر مهال، مراکش د متحده ایالاتو ( اتحاد ) سره خپلې ډيپلوماتیکي اړیکې له ټینګې کړي. همدارنګه مراکش د بهرنیو اړیکو او د رنګارنګ سیاسي شخړو مرکز وګرځېده چې په دې کې د مراکش پاچاهۍ، د امریکا متحده ایالات، په امریکا کې شامل کنفدراسیوني ایالاتونه، لویه بریتانیا او فرانسه شامل و.
په ۱۸۶۲ م کال کې، دوه کنفدراسیوني ديپلوماتان هنري مایر او ټوم ټای ټونسټل په تانګیر کې د متحده ایالاتو د قونسلګرۍ څخه بهر ونیول شو ځکه چې د متحده ایالاتو او د متحده ایالاتو د بیرغ په اړه یې له سپکاوی ډکه تبصره کړې وه. کله چې امریکايي سفیر ( جمیس دی لونګ ) د دوي دا له سپکاوي ډکې خبرې واوریدې نو د مراکش له پولیسو څخه یې غوښتنه وکړه چې دا خلک ونیسي. کله چې د کنفدراسیون مشر روپایل سمیس ( چې په هغه وخت کې یې په دې سیمه کې د کنفدراسیوني ديپلومات په توګه دنده ترسره کوله ) له دې موضوع خبر شو نو ډېری بې طرفه ديپلوماتانو ته یې پیغام ولېـږه چې په دې جمله کې د مراکش لپاره د بریتانیا سفیر جوهان ډراموند های هم شامل و.
سمیس له های څخه غوښتنه وکړه چې په دې موضوع کې دخلت وکړي او مراکش دې ته وهڅوي چې دا زندانیان خوشي کړي، خو په ځواب کې های وویل چې هغه یوازې کولای چې دا پیغام ولېـږدوي خو نشي کولای چې د کوم اقدام غوښتنه وکړي ځکه چې د اقداماتو غوښتنه به د بریتانیا بې طرفۍ ته زیان ورسوي. سمیس همدا تاکتیک د فرانسې له کونسل سره هم ولوباوو خو دا هڅه یې هم ناکامه شوه.
په پای کې، هغو اروپايي وګړو چې په مراکش کې یې ژوند کاوو د دغو زندانیانو د خوشي کېدو لپاره د امریکا د قونسلګرۍ مخته لاریونونه جوړکړل. د لاریون د چټکتیا پر وخت، امریکايي قومندان ډګروال جوسیا کریسي خپله توره له تېکې څخه راویسته نو له همدې امله لاریونکونکو د تیـږو ګذارونه پیل کړل. له دې پيښې وروسته، د مراکش حکومت سمیس ته رسمي پیغام ولېـږه او ورته وویل چې دوی نشي کولای چې د حالتو په اړه له ده سره خبرې اترې وکړي، ځکه چې دا دوه هېوادونه له یو بل سره رسمي دیپلوماتیکي اړیکې نلري. په پای کې، اتحادیې پریکړه وکړه چې دا دوه زندانیان به په بوستان کې د فورت وارین زندان ته د ګیداځ، اسپانیايې له لارې ولېـږل شي. یوازې د فرانسې تر مداخلې وروسته، هغه وخت چې د زندانیانو کښتې په ګیداځ کې لنګر اچولې و نو ولسمشر ابراهیم لیکلون یو رسمي امر تصویب کړ او امر یې وکړ چې دا دوه زندانیان دې خوشي کړل شي.
د دې موضوع په پایله کې، لینکلون امریکايي کونسل  ( دی لونګ ) له وظیفې لېري کړ. د مراکش د غبرګون پر وړاندې تر پارېدو وروسته، د کنفدراسیون ایالاتونو بیا هیڅکله ونشوای کړي چې د مراکش سره خپلې اړیکې بېرته و رغوي.
ايچ ايچ ايچ آر ټاور
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
سارا پارکر ریمونډ
سارا پارکر ریمونډ د ۱۸۲۶ ز کال د جون له ۶مې د ۱۸۹۴ ز کال د دسمبر تر ۱۳مې ژوند کاوه. نوموړې د امریکا وه، استادي یې کوله، فعاله وه او د غلامۍ ختمولو کمپاین یې کاوه. هغه د یوې ازادې ښځې په توګه په میساچوسټس ایالت کې زېږېدلې، نوموړې د بشري حقونو او د ښځو د رایې ورکولو په برخو کې نړیواله فعاله شوه. کله چې ۱۶ کلنه وه، د ​​غلامۍ د ادارې په وړاندې خپله لومړنۍ عامه وینا وکړه او د متحده ایالاتو په شمال ختیځ کې یې د غلامۍ ختمولو په اړه خبرې وکړه. یو ورور یې چارلس لینکس ریمونډ نومېده، چې د ویناوال په توګه پېژندل شوی او دوی به ځینې وخت د غلامۍ ختمونې د لیکچرونو لپاره یوځای سفر کاوه.
په پای کې د امریکا د غلامۍ ضد ټولنې استازی شو،  ریمونډ په ۱۸۵۸ ز کال کې په متحده ایالاتو کې د غلامۍ ختمونې د مخ په ډېروېدونکي لامل د ملاتړ پیدا کولو لپاره انګلستان ته سفر وکړ. سره له دې چې ریمونډ په لندن کې په ​​بیډفورډ کالج کې هم زده کړې کولې، د رخصتۍ پر وخت به یې لیکچر ورکاوه. هغې د امریکا د کورنۍ جګړې پر وخت غوښتنه وکړه، چې د اتحادیې او د دوی د کنفدراسیون د بندولو لپاره د بریتانیا د خلکو ترمنځ ملاتړ وشي. کله چې جګړه د اتحادیې په ګټه پای ته ورسېده، نو وروسته یې غوښتنه وکړه، چې د امریکا په سویل کې له نویو خوشې شویو میلیونونو خلکو سره د پیسو مرسته وشي.
لومړني کلونه
ریمونډ په سالم میساچوسټس کې زېږېدلې، نوموړې د ​​جان ریمونډ او نانسي د اتو او یوولسو ماشومانو ترمنځ یوه ماشومه وه. د نانسي د زېږېدنې ځای نیوټن و، د کورنیلیس لینوکس او سوزانا پیري لور وه. کورنیلیس لینوکس د انقلابي جګړې تجربه کوونکی و، چې په کانټینینټل اردو کې یې جګړه کړې وه. جان ریمونډ یو ازاد او رنګه سړی و، کله چې ۱۰ کلن و،  په ۱۷۹۸ کې د کوراساو له هالنډي کالونۍ نه میساچوسټس ته کډوال شو. جان او نانسي د ۱۸۰۷ ز کال په اکتوبر کې واده وکړ، چې مراسم یې په بوسټن کې په افریقایي بپتیسټ کلیسا کې ترسره شول. په سالم کې یې د خوړو رسولو، تدارکاتو او وېښتو جوړولو بریالۍ سوداګري ایجاد کړه، چې غوره سوداګر او فعالان ترې جوړ شول.
ریمونډز په شخصي ښوونځي کې د خپلو ماشومانو د ځای پر ځای کولو هڅه وکړه؛ خو دا چې د دوی نسل توپیر درلود، نو رد شول. کله چې له جلا کېدو وړاندې سارا ریمونډ او د هغې خویندې د نجونو په محلي عالي ښوونځي کې ومنل شوې، دوی وشړل شول، ځکه د ښوونځي کمېټې دا پلان درلود، چې د افریقايي - امریکایی ماشومانو لپاره بېل ښوونځی پیدا کړي. ریمونډ وروسته دا پېښه د هغې په زړه کې د هغه نقش په توګه بیان کړه لکه « د هسټر سور لیک په څېر» چې و. په هر حال ښوونځیو تورپوستي نه منل. د دې پرځای ځینو نفوذ لرونکو افریقایي امریکایانو یو خصوصي ښوونځی جوړ کړ، چې ریمونډ هم پکې درس وایه.
د غلامۍ ضد فعالیت او لیکچر
د ۱۸۴۰ لسیزې پر وخت سالم هغه مرکز و، چې د غلامۍ ضد فعالیتونه به پکې کېدل او په متحده ایالاتو کې د هغوی ټوله کورنۍ د غلامۍ ختمونې مخ په ډېرېدونکي غورځنګ ته ژمنه وه. د ریمونډز کور د تورو او سپینو غلامۍ ختموونکو لپاره پټنځای و او دوی د ویلیم لویډ ګیریسن او وینډیل فیلیپس په شمول د غورځنګ د ډېرو مشرانو کوربه وو او له یو نه ډېر فراري غلامان شمال ته د ازادۍ په لور وتښتېدل. جان ریمونډ د ​​میساچوسټس د غلامۍ ضد ټولنه کې غړیتوب درلود. د سارا ریمونډ مشر ورور چارلس لینوکس ریمونډ د ​​امریکا د غلامۍ ضد ټولنې لومړنی تورپوستی ویناوال و او د تورپوستو د غلامۍ د ختمولو مخکښ ګڼل کېده. نانسي ریمونډ د ​​سالم د ښځینه غلامۍ ضد ټولنې د بنسټ ایښودونکو له ډلې وه. نانسي خپلو لوڼو ته د پخلي او ګنډلو د کورنیو مهارتونه د ور زده کولو ترڅنګ په قانوني توګه د ازادۍ په لټه کې هم شوه. هغې غوښتل چې لوڼې یې په ټولنه کې برخه واخلي. سارا ریمونډ له خپلې مور او خویندو سره د سالم ښځو د غلامۍ ضد ټولنې، د نوي انګلستان غلامۍ ضد ټولنې او د میساچوسټس د غلامۍ ضد ټولنې په شمول د ​​دولت او کاونټي د ښځینه غلامۍ ضد ټولنو فعاله غړې وه. نوموړې په سالم او بوسټن کې په منظمه توګه په غلامۍ ضد لیکچرونو کې برخه اخیستې وه.
سارا ریموڼد د خپلې کورنۍ له پلوۍ او مالي ملاتړ سره د ​​غلامۍ ضد استاده شوه، هغه وخت چې ۱۶ کنه وه، د ۱۸۴۲ ز کال په جولای کې یې له خپل ورور چارلس سره د میساچوسټس په ګروتون کې د غلامۍ پر وړاندې لومړی لیکچر ارایه کړ. ریمونډ چې کله په بېل تیاتر کې له برخې اخیستلو ډډه وکړه، په ۱۸۵۳ ز کال کې د غلامۍ د ختموونکو په منځ کې شهرت ته ورسېده. نوموړې خپل ځان او یوه ډله ملګرو ته د تاریخپوه ویلیم سی نیل په ګډون د بوستون په هاوارډ اتینیم کې مشهور اوپرا ډان پاسکول ته د تلو ټکټونه اخیستي و. کله چې تیاتر ته ورسېدل، ریمونډ جلا جلا څوکیو ته وښودل شو. له منلو وروسته نوموړې دې ته مجبوره شوه چې له تیاتر نه ووځي او څو زینې ښکته راغله. ریمونډ د ​​تاوان دعوه وکړه او د هغې د قضیې په ګټلو کې بریالۍ شوه. نوموړې ته ۵۰۰ ډالر انعام ورکړل شو او د تیاتر د مدیریت له خوا دا ومنل شوه، چې له هغې سره ظلم شوی دی. محکمې تیاتر ته امر وکړ چې ټولې څوکۍ یوځای کړي.
په  لوی انګلستان کې د غلامۍ ضد لیکچر
ریمونډ ته د یوه ښه ویناوال او تمویلوونکي په توګه بلنه ورکړل شوې وه، چې برتانیې ته د امریکا د غلامۍ ختمونې لامل یوسي، لکه د نوموړې ورور چارلس چې ۱۰ کاله وړاندې کړي وو. ورور یې له ریورنډ سمویل می جونیر سره یوځای د ۱۸۵۸ د دسمبر په ۲۸مه له بوسټن نه لیورپول ته په اراهیا بخاري کښتۍ کې لاړل. دوی په ژمي کې یو نارامه سفر درلود او له دې سفر وروسته د ۱۸۵۹ ز کال د جنوري په ۱۲مه لیورپول ته ورسېدل. په کښتۍ پورې یخ او واوره نښتي وو او دومره ولوېده او وغورځېده، چې د ریمونډ په ګډون زیاتره مسافر ناروغان شول. ریمونډ د ۱۸۵۹ ز کال د جنورۍ په ۲۱ په ټکرمن انسټیټیوټ کې په انګلستان کې د غلامۍ ضد لومړی لیکچر وړاندې کړ. د نوموړې د دویم لیکچر عنوان «په امریکا کې د غلامۍ ژوند» و او څو ورځې وروسته د جنوري په ۲۴مه پیل شو. هغې په دې وینا کې په متحده ایالاتو کې له غلامانو سره د غیر انساني چلند په اړه په زړه پورې خبرې وکړې، د نوموړې کیسې زیاتره اورېدونکي حیران کړل. همدا راز یې په متحده ایالاتو کې د ازادو تور پوستو د تبعیض د زغملو یادونه هم وکړه.
ریمونډ درې کاله نور هم د ​​برتانوي ټاپوګانو (د وارینګټن، مانچسټر، لندن او لیډز په ګډون) په څو نورو ښارونو کې خلکو ته ویناوې وکړې، له غلامۍ سره د مبارزې په موخه یې ډېرې پیسې راټولې کړې. نوموړې په ۱۸۵۹ ـــ‎ ۱۸۶۱ کلونو کې په انګلستان، ایرلینډ او سکاټلینډ کې له ۴۵ نه زیاتې ویناوې وکړې. ریمونډ ځینې وخت له فریډریک ډګلاس سره هم لیدل شوې ده. مخکې له دې چې له سټېج نه ښکته شي، ریمونډ تمه لرله، چې له هغه ډول تعصب سره به مخ شي لکه هغه چې په ​​متحده ایالاتو کې ورسره مخ شوې وه. ابي کیلي فوسټر ته یې لیکلي، چې هغه نه له « باد او نه له څپو وېره لري؛ خو زه پوهېږم، چې دا کومه سونزه نه ده، چې زه څنګه ځم، د تعصب روحیه به راسره وویني ». هغې په انګلستان کې له ډېرو منلو شویو شخصیتونو سره ولیدل. نوموړې لیکلي: «ما په ژوند کې په لومړي ځل دلته د سپین پوستو مېرمنو له خوا د خور احساس ترلاسه کړ.» «ما داسې خواخوږي ترلاسه کړه، چې مخکې مې یې هیڅکله اټکل نه و کړی».
نړيوال همغږی وخت ٠١:٠٠+
همغږي نړیوال وخت+01:00 د همغږي نړیوال وخت څخه یو ساعت مخکې دی.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
نړيوال همغږی وخت +00:00
بټنوک| همغږي نړیوال وخت + 00 2010: نیلي (ډېسمبر)، نارنجي (جون)، ژېړ (د کال په اوږدو کې)، روښانه نیلي - سمندري سیمې نړیوال همغږی وخت+00:00 همغږي نړیوال وخت دی.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
اینیس دو بورګوئنګ
اینیس ماری دو بورګوئنګ، همدارنګه اینیس فورتول، اینیس لیوتی (زوکړه: د ۱۸۶۲ زکال د جنوری ۵ مه – مړینه: د ۱۹۵۳ د فبروری ۹ مه) مخکښه فرانسوۍ ناروغ پالونکې (نرسه) وه چې د فرانسې د سرې میاشتې ټولنې د مشرې په توګه یې خدمت وکړ او په مراکش کې یې د سرې میاشتې ټولنې د نرسنګ څانګه پرانیسته. هغې لومړنۍ مېرمن وه چې د پراخو ټولنیزو خدمتونو له امله ورته د فرانسې د ویاړونو تر ټولو لوړ نښان (Legion of Honour) ورکړل شو. همدارنګه یې په مراکش کې د خدمتونو له امله د مراکش د پاچا له لوري د علوي الشریفینو د لوړ پوړې افسرې نښان ترلاسه کړ.
دو بورګوئنګ چې په یوه اشرافي کورنۍ کې وزېږېده؛ په دربار کې یې زده کړې وکړې او د جوزف فورتول په نامه یې د توپخانې له یوه افسر سره واده وکړ. له کونډې کېدو او د خپلو ماشومانو له لویولو وروسته یې د نرسنګ څانګه غوره کړه څو له دې لارې وکولای شي له بېوزلۍ سره مبارزه وکړي. همدا و چې په پاریس کې یې د نرسنګ برخې اړوند په لومړنیو رسمي ټولګیو کې ونډه واخیسته. د نرسې په توګه له کار پیلولو وروسته هغې د فرانسې د سرې میاشتې ټولنې د مخکښ بنسټ Société de Secours aux Blessés Militaires سره له هېواده بهر ولاړه څو په شمالي افریقا کې کار وکړي. نوموړې په ۱۹۰۷ زکال کې له دغه بنسټ سره مل شوه او همدغه کال یې مراکش ته سفر وکړ او په کازابلانکا کې یې یو روغتیايي مرکز پرانیست. پنځلس میاشتې وروسته هغې د سیسل د ځمکې ښوویدنې په فاجعه کې له زلزله ځپلو سره مرسته وکړه.
په ۱۹۰۹ زکال کې یې له هوبرت لیوتي سره چې د مراکش لومړنی استوګن فرانسوی نایب السلطنت شو؛ دویم واده وکړ او له واده وروسته یې خپل وخت د فرانسې او مراکش ترمنځ ووېشه او په دواړو هېوادونو کې یې روغتونونه، زېږنتونونه او له ماشومانو څخه د پالنې مرکزونه جوړ کړل. د لومړۍ او دویمې نړیوالۍ جګړې پر مهال نوموړې په فرانسه کې د یوه روغتون د مدیرې په توګه خدمت وکړ او د مراکش په سلا سیمه کې یې د سرتېرو لپاره د بېرته رغېدو یو مرکز جوړ کړ؛ همدارنګه یې د فرانسې لپاره د نورو هېوادونو د ځواکونو لپاره د تقاعد یو مرکز هم پرانیست. د فرانسې د سرې میاشتې په مخکښ بنسټ کې د ښځو د کمېتې د مشرې په توګه له خدمت وروسته (۱۹۲۶-۱۹۳۹ زکال) هغه مهال چې د سرې میاشتې مخکښ درې بنسټونه په ۱۹۴۰ زکال کې په یوه واحده اداره واوښتل؛ د فرانسې د سرې میاشتې ټولنې د ښځینه و د مرکزي کمېټې مرستیاله او بیا یې هم عمومي منشي شوه. نوموړې په دغه ټولنه کې د خپل ژوند تر اتیایمې کلیزې پورې هغه مهال چې په ۱۹۵۳ زکال کې په مراکش کې مړه شوه کار وکړ. د هغې مړی فرانسې ته راوړل شو.
لومړنی ژوند
اینیس دو بورګوئنګ د ۱۸۶۲ زکال د جنوري په ۵ مه په پاریس کې د آن ماری لئونی دولفوس او بارون فلیپ لا بوم دو بورګوئنګ په کورنۍ کې وزیږېده. مور یې د فرانسې د ملکې اوژنی دو مونتیژو شخصي مرستیاله وه او خپله ملکه هم د بورګوئنګ مادر خوانده وه. پلار یې د دریم ناپلیون په پوځ کې تر ټولو لوړ پوړی پوځي افسر و چې همدارنګه یې د فرانسې د پوځ د آسونو او خرو د تغذیې د مدیریت کوونکې ادارې مشري هم په غاړه لرله. نوموړی له دې وروسته د پنځو دورو لپاره د ني یور سیمې څخه د فرانسې د پارلمان غړی شو. دو بورګوئنګ په تویلري ماڼۍ کې د نجونو په ښوونځي کې زده کړې وکړې او په ۱۸۸۰ زکال کې یې د توپخانې له کپتان جوزف آنتوان فورتول سره واده وکړ چې له هغه څخه یې درې ماشومان لرل: آنتوان (۱۸۸۱ – ۱۹۶۳ زکال)، ماتیو (۱۸۸۲ -۱۹۶۹ زکال) او و ویکټویر (۱۸۸۷ – ۱۸۸۸ زکال) چې په شل میاشتني توب کې مړه شوه.
فورتول به تر ډېره پورې له هېواده بهر په جاپان او سویل ختیځه آسیا کې دندې ترسره کولو ته بلل کېده؛ د ۱۸۸۲ زکال او ۱۸۸۵ زکلونو ترمنځ هغه د هندوچین په تونکین کې و چې شدید ټپي شو او کورته راستون شو. د هغه د مسافرت پر مهال دو بورګوئنګ د هغه د دوه زامنو له لویولو سربېره نږدې ۱۰۰۰ پاڼې لیکونه هغه ته لیکلي و چې اوس یې په ارشیف کې ساتل کېږي. له ټپونو څخه له رغېدو وروسته فورتول کاسترس ته ولاړ او هلته یې د توپخانۍ د دریم ډلګي مشري پر غاړه لرله تر هغه مهاله چې په ۱۹۰۰ زکال کې د زړه د سکتې له امله ومړ. د دو بورګوئنګ دوه زامن چې نور لوی شوي و پوځي دندو ته یې مخه کړه؛ بورګوئنګ هوډ وکړ د نرسنګ په برخه کې زده کړې وکړي هغه هم په دې هیله چې وکولای شي د فرانسې په مستعمراتو کې د ناروغیو او نورو ستونزو له کمښت سره مرسته وکړي. همدغه کال نوموړې په پاریس کې د نرسانو د روزنې لومړني ښوونځي ته لاړه او د دغه ښوونځي په لومړني پیل شوي ټولګي کې یې ونډه واخیسته.
چارې
په ۱۹۰۱ زکال کې دو بورګوئنګ د دیپلوم له ترلاسه کولو وروسته د فرانسې د سرې میاشتې په مخکښ بنسټ Société de Secours aux Blessés Militaires کې د کارکولو په موخه داوطلبه شوه او د فرانسې په بوجون روغتون کې یې په کار پیل وکړ. د هغو وړتیاو له مخې چې ناروغانو او ډاکټرانو په هغې کې ولیدلې؛ نوموړې د SSBM د مشرې په توګه وټاکل شوه. په ۱۹۰۷ زکال کې نوموړې د انتوان ماریوس بنویت تر قوماندې لاندې فوځ سره مراکش ته سفر وکړ. هغې د SSBM د داوطلبانو د ټیم د مشرې په توګه په کازابلانکا کې یو روغتیايي مرکز جوړ کړ او د فرانسویانو او مراکشیانو ترمنځ په جګړه کی یې د ټپي سرتېرو درملنه په کې کوله. له دې امله چې په مراکش کې شرایط ډېر ستونزمن شول، پرېکړه په دې وشوه چې شدید ټپیان او ناروغان دې د الجزایر اوران ته ولېږدول شي، چېرې چې د هغوی د درملنې په موخه زیاتو امکاناتو شتون درلود. د ۱۹۰۷ زکال په اکتوبر میاشت کې هغه مهال چې نوموړې له دوه تنو نورو نرسانو سره د فرانسې د سمندري ځواک څخه په تېرېدو اوران ته د ټپیانو په لېږدولو کې ملتیا کوله د لومړي ځل لپاره یې له جنرال هوبرت لیوتي سره چې د هماغه ځای د ځواکونو قوماندان و، ولیدل. د افریقا په شمال کې له ۱۵ میاشتو وخت تېرولو وروسته هغه فرانسې ته راوګرځېده او له لږ ځنډ وروسته د ایټالیا مسینا بندر ته لاړه چېرې چې نوموړې او د هغې ټیم د ۱۹۰۸ زکال د زلزلې له ۸۰ زرو قربانیانو څخه پالنه وکړه. د هغوی د دغو خدمتونو په پاس د اورلئان شاهزاده هلن هغوی په مډالونو وستایل.
د ۱۹۰۹ زکال د اکتوبر په ۱۴ مه دو بورګوئنګ په پاریس کې له جنرال لیوتی سره واده وکړ. دوی بېرته الجزایر ته ولاړل، چېرې چې لیوتي د خپلو پوځونو د قوماندانۍ څوکۍ وساتله. په ۱۹۱۰ زکال کې هغوی بېرته فرانسې ته راوګرځېدل او جنرال هم په رن کې د پوځ د ۱۰ مې ډلګۍ قومانداني پر غاړه واخیسته. دغې جوړه یو ځل بیا په ۱۹۱۲ زکال کې د افریقا شمال ته ولاړه، چېرې چې لیوتي له فاس معاهدې لاسیکولو وروسته چې له مخې یې مراکش د فرانسې په تحت الحمایه مستعمرې واوښت؛ د مراکش لومړنی استوګن نایب السلطنت شو. هلته دو بور ګوئنګ د ښځو او ماشومانو لپاره ګڼ شمېر پروګرامونه پیل کړل چې په کې د ماشومانو لپاره ګڼ شمېر وړکتونونه، روزنځایونه، په مراکش کې لومړنی زیږونتون او نور ګڼ شمېر بنسټونه په کې شاملېدل او په فرانسه او له هغو بهر یې د ماشومانو په پالونکو متخصصو بنسټونو ډېر زیات اغېز وکړ. نوموړې په کلیوالي سیمو کې روغتونونه او همدارنګه یې په مراکش کې د توبرکلوز د درملنې لومړی مرکز او د نرسانو د روزنې بنسټ پرانیست. د SSBM په مرسته دو بورګوئنګ د فرانسوي سرتېرو او همدارنګه د فرانسې لپاره د بهرنیو سرتېرو او د هغوی د کورنیو د درملنې په موخه رباط ته څېرمه په ساله کې یو روغتیايي مرکز او همدارنګه یې د فرانسې لپاره د بهرنیو ځواکونو د تقاعد یو مرکز لا بالم لیه ګروتس ته څېرمه د فرانسې په ایزر لوی ښار کې جوړ کړ. د دغو چارو په پایله کې نوموړې «د فرانسې لپاره د بهرنیو ځواکونو د افتخاري مشرې» نادر لقب ترلاسه کړ.
مویي سينټر
مویي سينټر چين په ښار  شينيانگ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 75 منزلونه دي او ددې لوړوالی  311 ميټر (1,020 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2012 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
نړيوال همغږی وخت ۲:۰۰+
نړیوال همغږی وخت+02:00 د همغږي شوي نړیوال وخت څخه دوه ساعته مخکې دی.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وخت واحد وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ
ایلادی کیمادا ګراندی یا د مارانو ټاپو
د مارانو ټاپو ! پۀ نړۍ کې تر ټولو خطرناکه جزیره چې "ایلادي کیمادا ګراندي "نومیږي او ټوله مارانو محاصره کړې ده دا جزیره پۀ برازیل کې ده، دا جزیره د ساو باولو لۀ ښار څخه 23 کیلو میتره لرې پرته ده حکومت د دغې جزیرې د پاکولو ډېرې زیاتې هڅې کړي خو ناکامه شوی بالآخره یې دغه جزیره کې یؤه لؤړه مناره جوړه کړه چې د کیښتیو او لیدونکو ته خبر ورکړي چې لۀ ورتګ او نیږدي کیدو څخه ترې ډډه وکړي پۀ دغه جزیره کې تر ټولو خطرناک ماران پراته دي چې د هر یؤ اوږد والی لۀ یؤ متر څخه تر پنځه مترو دی، دا ماران تور او سرونه یې سره دي چې خطرناک ماران یادیږي چې پۀ نورو ځایونو کې دومره نه پیدا کیږي لکه څومره چې پۀ دغه جزیره کې دي.!
د لوېدیځې اروپا وخت زون
د لوېدیځې اروپا وخت زون (Western European Time) یو وخت زون دی UTC+0.
نور وګوره
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
د ټاپو وزمې جګړه
د ټاپو وزمې جګړه (۱۸۰۷ -۱۸۱۴) د اېبري په ټاپو وزمه کې یوه وسله واله نښته وه چې د اسپانیې، پورتګال او ایټالیا له خوا د فرانسې د لومړۍ امپراتورۍ د یرغلګر پوځ پر وړاندې د ناپیلون د جګړو په بهیر کې پېښه شوه. په اسپانیه کې دا جګړه د اسپانیې د خپلواکۍ په جګړه کې رانغاړل  کېږي. جګړه هغه مهال پیل شوه کله چې فرانسوي او اسپانوي پوځیانو په  ۱۸۰۷ کال کې د اسپانیې له لارې پر پورتګال برید وکړ او هغه یې اشغال کړ او وروسته له دې چې په ۱۸۰۸ کال کې د ناپیلوني فرانسې له خوا د هغې د متحد هېواد اسپانیې تر اشغال وروسته لا شدیده شوه. اووم فردیناند ناپیلون بناپارت خپل پلار څلورم چارلز ګوښه کېدو ته اړ او وروسته یې خپل ورور ژوزف بناپارت د اسپانیې د سلطنت پر تخت کېناوه او د بایون اساسي قانون یې اعلان کړ. ډېری اسپانویانو د فرانسې واکمني ونه منله او د هغوی د شړلو لپاره یې په خونړۍ جګړه لاس پورې کړ. په ټاپووزمه کې جګرې تر هغه مهال دوام وکړ چې په ۱۸۱۴ کال کې شپږم ائتلاف/پیوستون ناپیلون ته ماته ورکړه. دا جګړه د ملي ازادۍ له لومړنیو جګړو څخه بلل کېږي چې په لویه کچه د چریکي جګړو په رامنځته کولو کې مخکښه او خورا اړینه ده.
جګړه په اسپانیه کې د ۱۸۰۸ کال د مې میاشتې په دویمه نېټه د ډومایا له پاڅون سره پیل شوه او د ۱۸۱۴ کال د اپرېل په ۱۷مه واک ته د ۱۷م فردیناند له راستونولو سره پای ته ورسېده. د فرانسې اشغال د اسپانیې دولت چې په متخاصمو ولایتي واکمنیو وېشل شوی و له منځه یوړ. دا نه هېرېدونکې پېښه د اسپانیې په مدرن تاریخ کې د تر ټولو خونړۍ پېښې په توګه پاتې کېږي او په نسبي ډول د اسپانیې کورنۍ جګړه دوه چنده کوي.
په ۱۸۱۰ کال کې د کادېز په خوندي بندر کې یو رغول شوی دولت رامنځته شو چې په حقیقت کې یو تبعید شوی دولت و. خو ویې نه شو کولی چې اغېزمن پوځ رامنځته کړي د ۷۰۰۰۰ فرانسوي سرتېرو له خوا محاصره شوی و. بریتانوي او پورتګالي پوځیانو په پای کې د پورتګال امنیت تامین کړ او له هغه څخه یې د یو خوندي ځای په توګه د فرانسې د پوځ پر وړاندې د کمپاینونو د ترسره کولو او د اسپانویانو لپاره د هر ډول ممکنو تدارکاتو د برابرولو په برخه کې کار واخیست، حال دا چې اسپانوي پوځیانو او چریکیانو د ناپیلون ګڼ شمېر سرتېري په شا وتمبول. پر خاوره د فرانسې د کنترول محدودولو لپاره دواړو منظم او غیر منظم ترکیب شویو متحد ځواکونو د اسپانیې پر یاغي ولایتونو د ناپلیون د مارشالانو د تلسط مخنیوی وکړ او جګړې له کلونو بن‌بست سره دوام وکړ.
د بریتانیا پوځ د وخت د جنرال ښاغلي ارتور وېلزلي او وروسته د لومړني دوک وېلېنګتون تر قوماندې لاندې له پورتګال څخه ساتنه کوله او د پورتګال د اصلاح شوي پوځ تر څنګ يې په اسپانیه کې د فرانسویانو خلاف لښکرلېږدونه کول. د پورتګال کمزوری شوی پوځ د جنرال وېلیم برسفورد په مشرۍ چې د پورتګال د تبعیدي سلطنتي کورنۍ له خوا د پورتګالي ځواکونو د عمومي قومندان په توګه منصوب شوی و سازمان او ورغول شو او د انګلیس – پورتګال د ترکیبي پوځ د یوې برخې په توګه د ولزلي تر مشرۍ لاندې وجنګېد.
په ۱۸۰۸ کال کې د اسپانیې پوځ په اندلېس کې د بایلېن په جګړه کې فرانسویانو ته ماته ورکړه چې په اروپا کې په پرانیستي ډګر کې د ناپيلوني پوځ لومړنۍ ماته بلل کېږي. په ۱۸۱۲ کال کې کله چې ناپیلون له ستر پوځ سره د فرانسې د ناورین‌ځپلي یرغل په موخه د روسيې پر لور حرکت وکړ د فرانسویانو یو متحد لښکر ته يې په سالامانکا کې ماته ورکړه او پلازمېنه مادريد يې ونیوه. په ورپسې کال کې د ويتوریا په جګړه کې ائتلاف د پاچا جوزوف ناپیلون پر پوځ بری وموند او د اېبري په ټاپووزمه کې يې د جګړې د بریا لپاره لار هواره کړه. د اسپانیې، پورتګال او بريتانيا د پوځ تر څار لاندې مارشال ژان ډو ډيو سولټ چې نور يې له تمامې شوې فرانسې څخه ملاتړ نه ترلاسه کاوه د ۱۸۱۳ کال له ژمي تر ۱۸۱۴ کال پورې د جنګي ‌شا تګ پر مهال په ټوله پيري کې د فرانسې د بې روحيې او له پښو لوېدلي پوځ مشري وکړه.
په اسپانيه کې د جګړې کلونو د فرانسې د لوی پوځ پر اوږو یو دروند بار و. حال دا چې فرانسويان په جګړه کې له څو بریاوو څخه برخه‌من وو په پای کې يې ماته وخوړه. ځکه د هغوی اړيکې او تدارکات په شديد ډول له ازمويښت سره مخ شول او واحدونه یې تر ډېره په شدیده چریکي جګړه کې د ښکېلو پارتيزیانو د بریدونو، کمینونو، تاوتریخوالو په‌واسطه سره بېل شول. د اسپانیې پوځ څو ځله له وهلو ټکولو سره مخ او حاشیه‌يي سیمو ته ولېږل شو، خو هغوی بیاځلي سره راټول او نه‌تسلیمېدونکي شول او د فرانسوي پوځيانو روحيه يې کمزورې کړه. د فرانسوي سرچينو دا سوکه کمزورتیا ناپیلون یوې نه‌غوښتونکي عمومي جګړې ته هدایت کړ چې دا نښته يې د «اسپانيې پرهر» ونوموله.
د ناپيلون د اشغال پر وړاندې جګړه او پاڅون په ۱۸۱۲ کال کې د اسپانیې د اساسي قانون لامل شو چې د کورتېس کادېز له‌خوا اعلان شو او یاد قانون وروسته د اروپايی لېبرالیزم د بنسټ ډبره ونومول شو. د جګړې بار د پورتګال او اسپانیې اقتصادي او ټولنیز تارونه له‌منځه یوړل او د ټولنیزې بلوا، سیاسي بې‌ثباتۍ او اقتصادي رکود دور یې پيل کړ. د روزل شویو فرانسوي پوځيانو په مشرۍ د مطلق‌پاله او لېبرال لورو تر منځ ويجاړوونکو کورنیو جګړو تر ۱۸۵۰ کال پورې د اېبریا په ټاپووزمه کې دوام درلود. پرلپسې کړکېچونه او د یرغل ګډوډۍ، انقلاب او بیارغونه د اسپانیې د امريکايي مستعمراتو د ډېرې خپلواکۍ لامل شوې همدارنګه له پورتګال سره د اړيکو تر پرې کولو وروسته د برازیل د خپلواکۍ لامل شو او برازيل سلطتني پاتې شو.
د پورتګال غصب/ په زور اخیستنه
د تېلسیټ تړون چې د ۱۸۰۷ کال په جولاي کې د دواړو امپراتورانو د روسیې لومړي الکساندر او ناپیلون تر منځ پرې مذاکره وشوه د څلورم ائتلاف جګړې ته د پای ټکی کېښود. د پروس له ماتولو او د فرانسې له لومړۍ امپراتورۍ سره د روسیې د امپراتورۍ له متحد کېدو سره ناپيلون د دې لپاره خواشیني څرګنده کړه چې پورتګال له بریتانیا سره د سوداګرۍ لپاره پرانیستی دی. پلمې پريمانه وې؛ پورتګال په اروپا کې د بریتانیا تر ټولو پخوانی متحد و، بریتانیا د پورتګال له مستعمرې سره په برازیل کې نوي سوداګریز فرصتونه تر لاسه کړل، سلطنتي سمندري پوځ د فرانسې پروړاندې له لېسبون بندر څخه په‌خپلو عملیاتو کې کار اخیسته او هغه غوښتل دا خبره رد کړي چې بریتانویان د پورتګال له سمندري بېړيو څخه کار اخلي. پردې سربېره شهزاده جان براګانزا چې د خپلې لېونۍ مور ملکې لومړۍ ماریا نايب‌السطنه و د بریتانیا د سوداګرۍ پر وړاندې يې له قاره‌يي/براعظمي سیستم سره له یو ځای کېدو څخه ډه‌ډه کړې وه.
پېښو په چټکۍ حرکت وکړ. امپراتور د ۱۸۰۷ کال د جولای په ۱۹مه خپل د بهرنیو چارو وزیر چارلز موریس ډو تالیران- پریګورډ ته فرمانونه ولېږل تر څو په پورتګال امر وکړي چې له بریتانیا سره د جګړې اعلان وکړي، خپل بندرونه د بریتانیا د بېړيو پر مخ وتړي بریتانوي افراد د لنډې مودې لپاره ونیسي او د هغوی توکي ضبط کړي. تر څو ورځو وروسته ډېرو پوځيانو په بایون کې راغونډېدل پیل کړل. په ورته حال کې د پورتګال د دولت اراده تېنګه شوه او لږ وروسته بیاځلي ناپيلون ته وويل شول چې پورتګال به له خپلو لومړنیو پرېکړه‌لیکونو بره لاړ نه‌شي. ناپیلون اوس د خپلې اړوتيا‌وړ ټولې پلمې لرلې په داسې حال کې چې د هغه پوځ د ګيرونډ د څارنې د لومړۍ قول اردو د فرقې جنرال ژان اندوچ جونوټ په قومانده پر لېسبون لښکرلېږد ته چمتو شو. د پورتګاليانو د ځواب ترلاسه کولو وروسته هغه د جونوټ پوځ ته امر وکړ چې له پولې څخه د اسپانیې امپراتورۍ ته لاړ شي.
لوېدیځې اروپا وخت زون
د لوېدیځې اروپا وخت زون (Western European Time) یو وخت زون دی UTC+0.
نور وګوره
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد