cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د وړانګو روغتيايي اغيزي
دالکتروومقناطیس دسیمې پیژندنه
۲- څرنګه روغتیا له خطرسره مخامخ کیدای شي هغه څوک چې دموبایل له سیټ څخه استفاده کوي، راډیو(بی سیم)، راډیو مایکروویو، مایکروویو داشونه، خپره ونکی راډیو، تلویزون، انتقال کوونکي وسائیل، دبرق لاین، داکس وړانګۍ (x-ray). زیات خلک په دغو اخرووختونوکښې چې په ډیره بیړه سره یوڅه زده کړي که چیرته له موبایل څخه زیاته استفاده وشي دسرطان له خطرسره مخامخ کیږی زیات چې مونږ اوتاسي مطالعه وکړه اوومولیدل چې  یو ارتباط دحجروي موبایل اودسرطان ترمنځ موجود دی نو باید دغوسوالونوته ځواب ورکړو چې ایا داحقیقت لري اوکه نه  نو باید اول تر هرڅه نه مخکښې دالکتروومقناطیس خپریدنه روښانه شي.
دالکتروومقناطیسی فریکونسي طیف(Spectrume)
د Wirelessارتباطاتو دزیاتوکلونوڅخه راپه دیخوا دحل یوه لاره منځ ته راوړي دی که هغه  Point-to-pointکښې  اوکه Point-to-Multipoint په برناموکښې کارول کیږی زیات Wireless سیستم دحل لپاره له AM او  FMراډیو نه استفاده کیږی په تلویزون خپرولوکښې، موبایل، اوهمدارنګه بی لاینه تیلفون، راداراو مایکروویو سیستم کښې دالکتروومقناطیسی فریکونسی طیف شامل دې بی نهایته وړوکي فریکونسی او زیاته ټیټه فریکونسي (ELF/VLF) مختلف اندازی دفریکونسي ګانودې او همدارنګه مختلفي وظیفي سرته رسوي نو په هره اندازه چې فریکونسی زیاتیږي په مقابل کښې یې د موج اوږدوالی کمیږي اوهمدارنګه په هره اندازه چې فریکونسی کمیږي په مقابل کښې يې دموج اوږدوالی زیاتیږي او همدارنګه مختلفی برنامي په کښې کار کوي او خپلي وظیفي سرته رسوي.
انځور(۳-۴).
داتومونوخپریدل
داتومونوخپریدل په هغه صورت کښې چې دتجزی وړنه وي
دټیټي فریکونسی طیفونه دالکتروومقناطیس په شکل خپریږي مګراتومونه يي دتجزيي وړنه دې، مستقیم جریان دثابت الکتروومقناطیسی ساحي( صفر هرتزده).دټیټي فریکونسي برقي انرژي (۶۰-۵۰)هرتزه دی اوهمدارنګه دبي نهایته ټیټي فریکونسي او زیاته ټيټي فریکونسي (ELF/VLF) ساحه(۳۰) هرتزه پوري دی اوهمدارنګه دګرمۍ اثر، اوهم خرابه انرژي چې دزیاتو منابعوله خوانه تولیدیږي او انسانانوته زیات تاوان ورسوي له دغوموجونوڅخه ګڼل کیږی،  همدارنګه زیات خلک مبایل سرته نږدې نیسي نو په دغه صورت کښې خطر نه لري ځکه دلیل داده چې ډیره کمه انرژي خپروي نو مطالعاتوداپه ګوته کړي ده چې انسان وجود هغه وخت له خطرسره مخامخ کیږی چې له لوړي فریکونسی څخه استفاده وکړی چې غلظت زیات وي ډیروکمومطالعاتو داپه ګوته کړي ده چې دسرطان ناروغي، غوده، سردردې، ستړیاوی اوداسي نوري ناروغي ورڅخه پیداکیږی مګرزیاتو څیړنیو داپه ګوته کړي ده چې داخبره دحقیقت وړنه دی داځکه چې نه تجزیه کیدونکو اتومونوخپریدل دخطروړنه دې.
ELFاو VLFخپریدل
دالکتروومقناطیسی موجونوخپریدل په دغه رنج کښې دواړه په طبیعي ډول سره واقع کیږی اودخلکوپه واسطه تشکیل کیږی طبیعي الکتروومقناطیس خپریدل چارچاپیره دځمکي الکترومقناطیسي ساحه ورڅخه رامنځ ته کیږی اونور الکتروومقناطیسي خپریدل د ډیربرقي طوفان اوهمدرانګه دشمسۍ او هستوي فعالیتونوپه واسطه رامنځ ته کیږی، دالکتروومقناطیسی ساحی قوت دمنبع قوت او هغي فاصلي پوری  اړه لری چې له منبع څخه ترمقصده دغه انتقال کیږی.ELF/VLF دانسانانوپه واسطه جوړه شوي دی چې دبرقي انرژي په واسطه انتقالیږي.
Averageradiated power
Frequency(MHz)
Type of mobile radio
A few hundred mill watts
824-849 to 1850-1990 MHz
Cellular/PCS
Between 2 and 5 watts
30,50,150,450and
800MHz band
Two-way, hand-held
(Walkie-talkies)
Tens of mill watts
49,915,2450MHz
دبرقي خطونواغیزي په لاین کښې
دیادولو وړدې چې برقي لاین یوه الکتروومقناطیسی ساحه خارجوي. زیات بحث په دغه کښې شوي چې به ډیرشدت سره دغه لاینونه الکتروومقناطیسی ساحه تولیدوي.چې دا لاینونه په عمومی ډول سره په دوه ډوله غزولی شو،  یو دځمکې لاندې اوبل په هوا کښې. مثلاً که چیرته په ځمکه کښې خښ شي نوقیمت لوړیږي نسبت هغه لاین ته چې زمونږ اوتاسو له سره پورته غزیږي همدارنګه کوم حیوانات چې دازمیښت لاندې ونیول شول اوپه لابراتواری مطالعاتوپه حجروکښې اوهمدارنګه کلینکي مطالعاتو ، دمصر دناروغیو دپیژندې علم نو دی ټولو مطالعاتو دا په ګوته کړه چې  دمقناطیسي ساحي دخپریدو او دناروغیوترمنځ  یوه هماهنګي موجوده دی چې هغه عبارت دی له. دزړه دتنګۍ (پریشانۍ)، په ماشومانو کښې دویني سرطان، دمرکزی عصبی سیستم بی نظمي ، سرطان، دپوستکي درنګ توروالي او دسیني سرطان نو همدارنګه په دغو کښې زیات اختلافات موجوددې او ددې خبري مخالف دې چې دا په روغتیا باندې کوم اغیزه نلری.
مګر ځینو مطالعاتو دا په ګوته کړي چې دغه مرضونه ورڅخه پیداکیږی، همدارنګه یوملی ساین اکاډومي او د ملی سرطان انسټیټوټ ددغوپه اړه زیات مطالعات وکړل او وروسته یې دا ښکاره کړل  چې په دغه برخه کښې یې کوم صحیح شواهد پیدا نه کړل چې دالکتروومقناطیس او دسرطان دناروغي ترمنځ ارتباط ولری. کوم برق چې په دغه لاین کښې انتقال کیږی دا امکان نه لري چې دارنګه ناروغي ورڅخه منځ ته راشي ځکه اوس زیات کوښښ کوي چې دا آغیزې له منځه یوسي نو ځینو مطالعاتو داخبره تصدیق کړي چې داناروغي ورڅخه پیداکیږی.
انځور(۳-۵).
راډیوفریکونسی او دهغو خپریدل
دراډیو دفریکونسی رنج لکه چې مخکښې هم ذکرشوي ده LF,MF,HF,VHF,UHF نومایکروویف اکثره دراډیوموجونه لیږي نودراډیودفریکونسی اندازه (۳۰) کیلووهرتزنه تر(۳۰۰) ګیګاهرتزه پوري ده اوهمدارنګه بیولوژي اغیزې دراډیوفریکونسي انرژې نسبت په هغه اندازه ده چې جذب کیږی نو جذب دفریکونسي ډیرکم ده اوراډیو فریکونسی داتوان لري چې دانسان بدن ګرم وساتي او همدارنګه زیات دمایکروویو داشونه ډیره زرډوډي پخوي او نوځکه دمایکروویو وړانګې ډیري خطرناکه دې باید ډیره پاملرنه ورته وکړوخصوصاًپه دغه وخت کښې باید سترګی تري نه لیري وساتووداځکه کله چې په دوهمه نړیواله جګړه کښې جاپان دامریکا په داخل کښې دامریکا اتومی تاسیسات له منځه یووړل په دی وخت دامریکایی جنرال (ایلکن) نومیده دوه واړه اتومی بمونه چې وزن یی تقریبا ۳۰ فونډ وه دجاپان په دوه ټاپو ګانو کښې مخکښې له مخکښې ځاي پر ځای کړی وه چې دایلکن په رهنمای بم واچول شونود اچولو په وخت کښې پیلوټ  وچې ته ناګهانه وکتل نودی مضرو وړانګویی یوه سترګه له منځه یوړه نوددې خطرعلت دادی چې په ډیره لوړه کچه دراډیوفریکونسی په مقابل کښې وجود داتوان نه لري چې ورسره مقابله وکړي، او په ډیره لوړه کچه ګرمې ورڅخه پیداکیږی چې حتا دوجود زخمي کيدل، دپوستکې سوزیدل او همدارنګه ستړیاوی منځ ته راوړي.
دراډیوي موجونو دخپرولومرکزونه
همدرانګه دAM/FM راډیوکاني اوتلویزون په ډیره لوړه کچه باندې راډیو فریکونسی انرژې خپروي ځینو دهغوي انتنونه دڅومیګاوات په اندازه دپاوروړانګې خپروي مګر دغه آنتنونه دبرج په پورته حصه کښې قرارلري اوانسانان ورته نږدې قرارنه لري اوپه زیاته اندازه انرژې له دغو منابعونه جذب کیږی لکه AM/FM راډیوګانونه او تلویزون دخپرونو له انتنونه اوهمدارنګه ګرځنده تیلفونوله مرکزونونه انرژي جذب کیږی، داسترالیا دولت داپه ډاګه کړه چې دی هیواد کښې کوموکسانوچې دتلویزونو مرکزونوته نږدې ژوند کاؤنو په ماشومانو کښې یې دوینې سرطان ناروغي پیداشوه مګرمطالعاتوداپه ګوته کړه کوم اختلافات چې داسترلیا او UK دولت ترمنځ موجودؤ نود UKدولت دا شواهد ورکړل چې راډیوفریکونسي په ماشومانوکښې دوینی سرطان ناروغي نه پیداکوي نو دغه دولت (استرالیا) داخبره ردکړه نو UK دولت وویل چې داخبره دحقیقت وړنه ده اوپه پوره ډول يې ردکړه.
اصلی مرکزاودراډیوسایت
لکه څرنګه چې پدې پوهیږوچې دموبایل انتنونه او نورد لاسته راوړلو اولیږدولو سیستمونه اوهمدارنګه درآډیوي سیستم اصلی مرکزونه اونور ټول راډیویی انرژې خپروی نو پدې صورت کښې کوم کسان چې دغومرکزونوته نږدی ژوند کوي انتنونه خپله انرژې خپروی مګر ډیرکم پاور دخلکو په منځ اوانتنونوکښې خپریږی چې تقریبا ۱۰۰ واټه څخه کم پاور راغلی دی
دمایکروویو د داشونوآغیزې دانسان په روغتیا اوخوراک باندې
دیادولو وړخبره دی کوم الکتروومقناطیسي موجونه چې دمایکروویوپه واسطه خپریږي دخلکوورته نږدې کښیناستل اوکومه خوراک چې دمایکروویوپه واسطه اماده کیږی زیات خلک دافکرکوي چې دمایکروویوداشونود وړانګو په ذریعه تیاره شوی خوراک دسرطان دناروغي سبب کیږی. نودارنګه باورکول په ساده ډول غلط فکرده چې خلک یې کوي مګر په هغه صورت کښې چې د X وړانګې په اتومونو تجزیه شي نوکمیاوي نواقص منځ ته راوړي خوپه هغه صورت کښې چې دمایکروویو اتومونه دتجزی وړنه وي کومه ځانګړي اغیزه نلری داځکه چې دبعضووړانګولکه ګاما په کارونی سره دخواړه ییزوتوکوپه کیمیاوی جوړښت کښې هیچ ډول بدلون نه را منځته کیږي. دانسانانودروغتیا لپاره  ددغه ډول خوړو کارونه زیان نه رسوونکې ګڼل شوی دی، دیادونی وړ دی چې هر ډول وړانګې نه شې کولای یوډول بیولوژجیکې اغیزی رامنځته کړی
دمایکروویو ارتباطی اړیکې
دمایکروویو ارتباطی اړیکې د(۶-۱) ګیګاهرتزباند په مابین کښې فعالیت کوي دغه ګرمۍ تولیدوي دمایکروویو وړانګې دانسان په سترګوو مستقیم تأ ثیرکوي نو دمایکروویو په ارتباط زیاتي څیړنې وشولي  نتیجه دا شوه چې دمایکروویو زیات تأ ثیر په حیواناتو باندې دمایکروویو نه په ارتباط کښې ورڅخه استفاده کیږی یوه غټه وړانګه دانرژي  مستقیماً په هوا کښې دانتنونوپه منځ کښې لیږی.
روبېرت موگابي
رابرټ ګابریل موګابه (زوکړه: د ۱۹۲۴ زکال د فبروري ۲۱ مه – مړینه: د ۲۰۱۹ زکال د سپټمبر ۶ مه) زیمبابوې ته اړوند انقلابي او همدارنګه کیڼ اړخی ملت پاله سیاستوال و چې له ۱۹۸۰ زکال څخه یې تر ۱۹۸۷ زکال پورې د زیمبابوې د لومړي وزیر او له ۱۹۸۷ زکال څخه یې تر ۲۰۱۷ زکال پورې د ولسمشر په توګه خدمت وکړ. نوموړي له ۱۹۷۵ زکال څخه تر ۱۹۸۰ زکال پورې د زیمبابوې د افریقايي ملي اتحادیې (ZANU) او له ۱۹۸۰ زکال څخه تر ۲۰۱۷ زکال پورې د هغو د ځای ناستي ګوند، زانو – میهني جبهې ((ZANU–PF مشري وکړه. له ایډیالوژیکي پلوه هغه یو افریقايي ملت پال و چې د ۱۹۷۰مې او ۱۹۸۰مې لسیزې پر مهال مارکسېست- لینېنېست او له ۱۹۹۰مې لسیزې وروسته سوسیالېست بلل کېده.
جال وزر لرونکي خوځندکې
جال وزر لرونکي خوځندکې (علمي نوم: Neuroptera) د غوښه خوړونکو خوځندکو څخه یوه طايفه ده چې اووه زره ډوله ژوي لري. د هغو خوځندکو څخه اوښاره ډوله مچان، زمرى ډوله مېږیان او کونگ ډوله مچان تر ټولو مشهور دي. جال وزر لرونکي خوځندکې نرمي باريکه تنه او لویې مرکبې سترگې لري. د لویو سترگو په منځ کې دوه انتينه پروت دي. اوږدوالي یې ۲ - ۷۵ میلیمتره دي او وزرونو پلنوالي یی ۵ - ۷۵ میلیمتره دي.
روبېرت موگابي
موګابه د سویلي رودزیا سیمې د کوتاما برخې د شونا وګړو په یوه بې وزله کورنۍ کې وزېږېد. د کوتاما په کالج او په فورټ هار پوهنتون کې یې زده کړې وکړې، له دې وروسته یې په سویلي رودزیا، شمالي رودزیا او ګانا کې د ښوونځي د ښوونکي په توګه کار وکړ. موګابه چې د بریتانیا د سترواکۍ په اډانه کې په خپل وطن باندې د سپین پوستو لږکیو له حکومتولۍ ناخوښه و، مارکسېزم یې ومانه او له افریقايي ملت پالو سره یې لاس یو کړ، هغو چې د اکثریت تورپوستو تر واک لاندې د خپلواک هېواد غوښتنه یې کوله. نوموړی د حکومت ضد څرګندونو له امله په فتنه پارولو تورن شو او له ۱۹۶۴ زکال څخه تر ۱۹۷۴ زکال پورې بندي شو. له خوشي کېدو وروسته هغه موزامبیق ته وتښتېد او تر خپلې رهبرې لاندې ZANU یې رامنځته کړه چې په رودزیايي بوش جګړه کې یې د هغو پر ونډې نظارت وکړ او همدارنګه یې د ایان سمیت له سپین پوستي دولت سره مبارزه وکړه. هغه زړه نا زړه د بریتانیا د سولې په خبرو کې ونډه واخیسته، چې له امله یې د لنکستر هوکړه رامنځته شوه او له مخې یې جګړه پای ته ورسېده. د ۱۹۸۰ زکال په عمومي ټاکنو کې موګابه ZANU-PF تر بریا ورسوله، دی د هېواد لومړی وزیر شو او وروسته له هغه چې د هېواد نوم یې زیمبابوې ته واړوه د همدغه کال په وروستیو کې د هغو خپلواکي د ګڼ شمېر هېوادونو له خوا په رسمیت وپېژندل شوه. موګابه روزنیزو او روغتیايي خدمتونو ته پراختیا ورکړه او له دې سره چې نوموړي د یوې سوسیالیستي ټولنې له جوړولو سره لېوالتیا لرله خو تر ډېره پوره اصلي اقتصادي سیاستونو ته پابند و.
جال وزر لرونکي خوځندکې
وېشنيزه:وزر لرونکی خوځندکې وېشنيزه:جال وزر لرونکي خوځندکې
روبېرت موگابي
د نژادي پخلاینې اړوند د موګابه هڅو وه نشو کولای د سپین پوستو د مخ پر زیاتوالي کډوالۍ مخه ونیسي، په داسې حال کې چې د جاشوا نکومو تر مشرۍ لاندې د زیمبابوې د افریقايي وګړو د اتحادیې (ZAPU) سره یې اړیکې ترینګلې شوې. له ۱۹۸۲ زکال څخه تر ۱۹۸۷ زکال پورې د زیمبابوې د پوځ پنځمې ډلګۍ په متبیلیلنډ سیمه کې د عملیاتو پر مهال ZAPU ته د اړوندو مخالفینو د ځپلو د عملیاتو پر مهال د ګوکوراهوندي د عام وژنې په ترڅ کې لږ تر لږه ۱۰ زره تنه ووژل چې ډېری یې ندیبیلي ملکي وګړي و. په نړیوال ډګر کې، هغه د کانګو دویمې جګړې ته سرتېري ولېږل همدارنګه یې د ناپلوي خوځښت (۱۹۸۶-۱۹۸۹ زکال)، د افریقا د یو موټي کولو د سازمان (۱۹۹۷-۱۹۹۸ زکال) او د افریقايي اتحادیې (۲۰۱۵- ۲۰۱۶ زکال) مشري پر غاړه لرله. موګابه د استعمار د له منځه وړو په موخه په پیل کې «پېرودونکي ته د پلورونکي د لیوالتیا» پر بنسټ، بې ځمکو تورپوستو ته د سپین پوستو کروندګرو تر کنټرول لاندې ځمکو په ویشلو کار وکړ. نوموړی چې د ځمکو د وېش له لږې چټکټیا څخه ستړی شو په ۲۰۰۰ زکال کې یې د زیمبابوې تورپوستي وهڅول څو د سپین پوستو کروندې په زوره ونیسي. له دې سره د خوراکي توکو تولید په کلکه سره تر اغېز لاندې راغی او له امله یې قحطي او اقتصادي زوال رامنځته او همدارنګه پرې بهرني بندیزونه ولګول شول. د موګابه پر وړاندې مخالفتونه رامنځته شول، خو هغه وکولای شول د ۲۰۰۲، ۲۰۰۸ او ۲۰۱۳ زکال په ټاکنو کې د ټاکنیز کمپاین پر مهال له تاوتریخوالي څخه په کارخیستو، ټاکنیزو درغلیو، او همدارنګه په خپل شونا کلیوالي ټاکنیز مرکز کې د ملت پالونکي دریځ په غوره کولو ټاکنې وګټي. په ۲۰۱۷ زکال کې د هغه د ګوند غړو نوموړی د یوې کودتا په ترڅ کې له واکه ګوښه کړ او پر ځای یې مرستیال ولسمشر امرسون منانګاګوا ولسمشر وټاکه.
موګابه چې د نږدې څلورو لسیزو لپاره د زیمبابوې پر سیاستونو واک درلود یو بحث پارونکی شخصیت و. نوموړی د افریقا د آزادۍ په مبارزاتو کې د یو انقلابي اتل په توګه چې زیمبابوې یې له بریتانوي استعمار، امپریالېزم او د سپین پوستو له اقلیت حکومت څخه خلاصه کړه ستایل کېږي. منتقدین یې موګابه تورنوي چې هغه د یو دیکتاتور په توګه د ناسم اقتصادي مدیریت، پراخ فساد او همدارنګه د سپین پوستو ضد تبعیض او بشریت ضد جنایاتو په ګډون د بشري حقونو څخه د سرغړونو لامل ګرځېدلی.
چریکي جګړه: ۱۹۷۵- ۱۹۷۹ زکال
د ۱۹۷۵ زکال په مارچ میاشت کې موګابه پرېکړه وکړه چې رودزیا د موزامبیق په هوډ پرېږدي څو هلته د زانو (ZANU) د چریکي عملیاتو مدیریت پر غاړه واخلي. وروسته له هغه چې ملګری یې، موریس نیاګومبو، ونیول شو، نوموړی د ځان اړوند له ورته برخلیک څخه و وېرېد، خو د رایبرو په مرسته یې ځان له دولتي چارواکو پټ کړ. وروسته رایبرو او یوې زړه سواندې راهبې له هغه او ادګار تکره سره مرسته وکړه څو ځانون موزامبیق ته په قاچاق ورسوي. موګابه دوه کاله هلته په تبعید کې پاتې شو. د موزامبیق مارکسېست ولسمشر سامورا مچل د موګابه د رهبرۍ پر وړتیاو شک درلود او ډاډمن نه و چې نوموړی د زانو د قانوني رهبر په توګه ومني. مچل نوموړي ته په کولیمان کې کور ورکړ او نوموړی یې په نسبي کورني بند کې وساته، په دې سره موګابه د سفر کولو په موخه اجازې ته اړتیا لرله. دې څه باندې یو کال وخت ونیو څو مچل ومني موګابه د ZANU مشر دی.
موګابه په موزابیق کې د زانو بېلابېلو کمپونو ته ولاړ څو د خپلو افسرانو ملاتړ ترلاسه کړي. د ۱۹۷۶ زکال په نیمايي کې هغه د ZANLA د پوځي افسرانو له وفاداراۍ ډاډ ترلاسه کړ او ځان یې د سمیت له رژیم سره د جګړې مخکښ رهبر ثابت کړ. د ۱۹۷۷ زکال په اګست میاشت کې د ګوند د مرکزي کمیټې په ناسته کې چې په چیمو کې جوړه شوې وه ځان یې په رسمي ډول د ګوند مشر اعلان کړ. د جګړې په اوږدو کې موګابه د ZANLA په ډېری قوماندانو شکمن و او د هغو یو شمېر یې بند ته واچول. په ۱۹۷۷ زکال کې هغه د ګوند د نظامي برخې دویم قوماندان ویلفرد مهمندا د نه ژمنتیا په تور بندي کړ. په ۱۹۷۹ زکال کې د یوې ترافیکي پېښې له امله د جوزیا تونګوګارا له مړینې وروسته دا شکونه رامنځته شول چې کېدای شي موګابه په دغه چاره کې لاس لرلی وي، خو دغه شکونه هېڅکه ثابت نه شول.
موګابه ورځ تر بلې د ZANLA له هغو پوځي عملیاتو څخه بې خبره پاتې کېده چې تونګوګارا ته یې سپارلي و. د ۱۹۷۶ زکال په جنوري میاشت کې ZANLA د لومړي ځل لپاره ۱۰۰۰ چریکي جنګیالي له موزامبیق څخه په تېرېدو زیمبابوې ته ولېږل څو د سپین پوستو په کروندو او پلورنځایونو برید وکړي. د دغې چارې په غبرګون کې سمیت له ۳۵ کلونو عمر څخه ټولو کم عمر لرونکو وګړو څخه کار واخیست او د رودزیا پوځ یې ۵۰ سلنه زیات کړ. ZANLA ګڼ شمېر سپین پوستي ځمکه لرونکي اړ کړل څو خپلې کروندې پرېږدي. د هغوی له تورپوستو کارکوونکو څخه چې اوس بېکاره شوي و په زرګونو تنه یې له ZANLA سره یولاس شول. په ۱۹۷۹ زکال کې ZANLA داسې وضعیت ته ورسېد چې کولای یې شو د رودزیا په ګڼ شمېر ښارونو برید وکړي. د جګړې په اوږدو کې لږ تر لږه ۳۰ زره تنه ووژل شول. د دغو سیمو د پراخه نفوس پر نسبت، سپین پوستو ته زیات تلفات واوښتل او چریکي جنګیالي د لسیزې په وروستیو کې بریالي شول.
موګابه تبلیغاتي جګړې، منظمو ویناوو او راډیویي خپرونو ته مخه کړه. په دغو کې نوموړي ځان مارکسېست – لینېنېست معرفي کړ او په ډېرې جذبې سره به یې د مارکسېست، لینېنېست انقلابیونو لکه ولادمیر لینېن، ژوزف ستالین او فیډل کاسټرو اړوند یادونه کوله. د نوموړي د مارکسېستي لیدلورو سربېره له شوروي استازو سره د هغه ناستو کومه پایله نه لرله، ځکه هغوی د نکومو پر مشرۍ په انقلابي مبارزه ټینګار درلود. د چین د خلکو له جمهوریت سره یې اړیکې کلکې وې، ځکه د چین مارکسېست دولت له هېڅ شرط پرته د ZANLA تسلیحاتي اړتیاوې پوره کولې. نوموړي همدارنګه د یو شمېر لویدیځو هېوادونو د ملاتړ ترلاسه کولو په موخه په موزامبیق کې د لویدیځو هېوادونو سفارتونو ته ولاړاو د سویس او ایټالیا په څېر لویدیځو هېوادونو او همدارنګه یو شمېر مارکسېستي حکومت لرونکو هېوادونو لکه شوروي اتحاد، چین، شمالي کوریا، ویتنام او کیوبا ته یې سفرونه وکړل.
سرچينې
وېشنيزه:د ۱۹۲۴ زېږېدنې
مانچسټر یونایټد
مانچسټر یونایټد په انګلیسي ژبه Manchester United Football Club د انګلستان فوټبال غوره لیګ کې یوه پیاوړی فوټبال لوبډله ده. مانچسټر یونایټد فوټبال لوبډله لومړې ځل لپاره په ۱۸۷۸م کال کې د نیوتون هیث په انګلیسي Newton Heath LYR په نوم جوړه شوه چې وروسته بیا د مانچسټر یونایټد نوم ورکړ شو.
اتل ولیاني
په ۱۹۹۹م کال کې د اروپا اتلانو لیګ اتل ولی ګټل
تاریخ
لوبډله جوړیدل په ۱۸۷۸
سایتوپلازم
سایتوپلازم یوه پیچلي ماده ده چې اوبو کې پیدا کیږي
تړلې لیکنې
بیولوژي باکټریا کېمیا مایکوباکتریا
هومیوپاتي
د هومیوپاتي ترکیبونو ته علاجونه ویل کېږي او د هومیوپاتي د نروب (محلول) په مرسته جوړېږي. په دې پروسه کې ټاکل شوې ماده په پرله‌پسې ډول نرۍ کېږي، تر هغه چې وروستی یا نهايي محصول یې له کیمیاوي نظره له نروب سره توپیر ونه لري. تر ډېره تمه نه کېږي چې د اصلي مادې حتا یو مالیکول دې هم په محصول کې باقي پاتې شي. د دغه ډول طب ډاکتران ښايي د هر نروب یا محلول تر منځ محصول وټکوي یا یې ولړزوي او ادعا یې دا ده چې په دې سره حلوونکی کولای شي اصلي ماده تر حذفېدو وروسته بیا ترلاسه کړي. ډاکتران یې ادعا کوي چې دغه ډول ترکیب تر خوړلو وروسته د ناروغۍ درملنه کولای شي.
په یوویشتمه پېړۍ کې یو شمېر مېټا انلایزونو وښوده چې د هومیوپاتي درملیزې ادعاوې کومه علمي توجېه نه لري. په پایله کې ملي او نړیوالو بنسټونو سپارښتنه وکړه چې په روغتیايي برخو کې باید د هومیوپاتي لپاره دولتي بودیجه لغوه شي. د استرالیا، بریتانیا، سویزرلنډ او فرانسې ملي بنسټونه، د دې تر څنګ د اروپا د اکاډمیو علمي مشورتي شورا او د روسیې د علومو اکاډمي ټول دې پایلې ته ورسېدل چې هومیوپاتي بې اغېزې ده او سپارښتنه یې وکړه چې دغه عمل باید هېڅ ډول بودیجه یا مالي مرسته ترلاسه نه کړي. په انګلستان کې د ملي روغتیا خدمتونه تر دې وروسته هومیوپاتي درملنو ته بودیجه نه ورکوي او د روغتیا له وزارت څخه یې غوښتنه کړې چې هومیوپاتي درمل باید د ممنوعو درملو نوملړ ته ور اضافه کړي. فرانسې په ۲۰۲۱ کال کې د دې برخې بودیجه لرې کړه او اسپانیا هم په روغتيايي مرکزونو کې د هومیوپاتي او نورو درمل‌وزمو د ممنوعیت لپاره د اقداماتو خبر ورکړی دی.
تاریخچه
هومیوپاتي چې په اروپا کې تر ټولو پخوانی پېژندل شوی بدیل طب دی، په ۱۷۹۷ کال کې «ساموېل هانمن» رامنځته کړ. هانمن د ۱۸مې پېړۍ د وروستیو کلونو طب رد کړ او هغه یې غیر منطقي وباله، ځکه چې تر ډېره حده بې اغېزې او زیان لرونکی و. ده د هغو درملو کارول غوره بلل چې ټيټ دوزونه لري او د ژوندیو موجوداتو یا ارګانېزمونو د فعالیت د څرنګوالي غیر مادي او حیاتي لیدلوری یې دوداوه. هومیوپاتي اصطلاح د هانمن له‌خوا رامنځته شوه او د لومړي ځل لپاره په ۱۸۰۷ کال کې چاپ شوه. د دې تر څنګ يې د «الوپاتیک طب» اصطلاح هم رامنځته کړه چې د لوېديځ دودیز طب ته د توهین په توګه کارول کېده.
مفهوم
هانمن هغه مهال هومیوپاتي درک کړه چې د سکاټلنډي ډاکتر او کیمیاپوه «ویلیم کالن» یوه طبي رساله یې جرمني ژبې ته ژباړله. کالن ویلي وو چې «سینچونا» [په سوېلي امریکا کې یو ډول ونه ده] د تریخوالي په دلیل د ملاریا ناروغۍ درملنه کولای شي، ده دغې تیورۍ ته د شک په سترګه وکتل او د دغې ونې پوست یې د دې لپاره وخواړه چې تجربه یې کړي. تر دې وروسته تبه، لړزه او د مفصلونو درد پرې راغی او دا هغه نښانې دي چې د ملاریا نښانو ته ورته دي. له دې امله هانمن په دې باور شو چې ټول اغېزناک درمل په روغو اشخاصو کې د هغې ناروغۍ نښانې را پیدا کوي چې پرې رغېږي. په دې توګه «همیوپاتي» نوم رامنځته شو چې له یوناني څخه اخیستل شوی دی.
۱۹مه پېړۍ: محبوبیت او لومړني نقدونه
هومیوپاتي په نولسمه پېړۍ کې ډېر محبوبیت وګاټه. په ۱۸۲۵ کال کې د هانمن شاګرد «هانس برچ ګرام» دغه ډول طب متحدو ایالتونو ته هم یووړ. په متحدو ایالتونو کې د هومیوپاتي لومړنی ښوونځی په ۱۸۳۵ کال کې پرانیستل شو او د هومیوپاتي امریکايی انستېتیوت په ۱۸۴۴ کال کې جوړ شو. د نولسمې پېړۍ په جریان کې په اروپا او متحدو ایالتونو کې د هومیوپاتي لسګونه مؤسسې را څرګندې شوې او تر ۱۹۰۰ کال پورې په متحدو ایالتونو کې د هومیوپاتي ۲۲ کالجونه او ۱۵۰۰۰ کارکوونکي موجود وو.
دا چې د هغه مهال طبي کړنې پر داسې درملنو تکیه وې چې تر ډېره بې اغېزې او زیان لرونکې وې، د هومیوپاتانو ناروغانو د هغو کسانو په نسبت ښې پایلې لرلې چې ډاکترانو یې درملنه کوله. که څه هم هومیوپاتي درمل بې اغېزې دي، خو زیان یې کم دی. له دې امله دا احتمال کم دی چې د دغو درملو کاروونکو ته د ګټې پر ځای زیان ورسېږي. په ۱۹مه پېړۍ کې ښايي د هومیوپاتي نسبي بریالیتوب د خونرېزۍ د بې اغېزو او زیان لرونکو درملو د څنګ ته کېدو او د علم پر بنسټ د ولاړ او اغېزناک طب لوري ته د حرکت لامل شو. د هومیوپاتي د محبوبیت یو لامل د هغو اشخاصو په درملنه کې څرګند بریالیتوب و چې د ساري ناروغیو له وباګانو څخه کړېدل. د نولسمې پېړۍ په جریان کې د کولرا په څېر ناروغیو د وباګانو له امله د مړینو کچه د هومیوپاتي په روغتونونو کې تر هغو روغتونونو ډېره کمه وه چې په کې کېدونکې درملنې تر ډېره زیان لرونکې وې او له دغو ناروغیو سره په مبارزه کې یا ډېرې کمې اغېزناکې وې یا هم بېخي اغېزناکې نه وې.
سریلیک خط
سریلیک خط (آزبوکا) یو الفابټ خط دی چې په ۱۰ مه میلادی پیړۍ کې د پرسلاو ادبیاتو مکتب کې د بلغاریا اول بوریس لپاره چې غوښتل یې بلغاریایان خپل خط ولري جوړ شو.
لائق زادہ لائق
لائق زادہ لائق (انګرېزي: Laiq Zada Laiq)، د پښتو ژبې شاعر دی.
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:شاعران وېشنيزه:پښتانه شاعران
کپل شرما
کپیل شرما په 	(٢ اپرېل ١٩٨١م ) کال کی په امريتسر، پنجاب، هند کی زیږیدلی دی، هغه یو هندی ټوکمار، لوبغاړی، سندرغاړی، پروډیوسر، تلويزيون کوربه، جايزې کوربه، کوربه تلويزيوني خپرونه، مرکه، او فلم تولیدونکی دی. دده خپرونه چي د کپیل شرما خپرونې په نامه يادېږي، چي د هند سره سره په ټوله نړۍ کی ګڼ شمیر مینوال لري.
تلویزیونی ژوندليک
کپيل شرما په کميډي نايټس ويد کپيل کي خلکو ته خپل ځان وروپيژندي، چي تر هغه وروسته يي خپله شو چي د کپیل شرما شو په نامه ياديږي شروع کړه، خو هغه په اصل کې د کميډي سرکس څخه شروع وکړه، چي په ډيرو تکړه نمرو باندې کامياب سو هغه په هره ټوکماري باندي تر ٨ کمي نمري ندي اخيستې، او هيچا هيڅکله هغه ته داسې يو کمينټ ورنکړ چي د هغه د هغه د خپګان لامل وګرځي، کله کله د ملګرو په وجه د هغه نومري راکښته کيدي، ځکه چې ملګري يي دده په اندازه ښه ټوکماران نه وه او دي کار ده ته کله ناکله تاوان رسوي، نو د خلکو د ډيرو همکاريو او غوښتنو وروسته د  کلر تلویزیون يوه خپرونه جوړه کړه، چي د هغه پر خپله نامه وه چي  کميډي نايټس ويد کپيل نوميده، خلګو دده خپرونه زياته خوښه  کړه، هغه يو ارمان درلود چي شو يي بلکل پر خپل نامه سي، نو د ډيرو خلکو په ملګرتيا يي په نوي ډيلي کي د سوني تلویزیون په مرسته يوه بله خپرونه پيل کړه چې د کپیل شرما شو ونومول سوه، کوم چې تر اوسه هم ددنيا په ډيرو ملکونو کې مينوال لري
فعالیتونه
کپيل د حيواناتو د حقوقو څخه د دفاع کولو په خاطر هم ډير پيژندل کيږي. هغه او د هغه خپرونې د کمیډي شپی له کپیل سره له لارې د پيټا ګروپ سره کار کاوه ترڅو د سپيانو په ژوند کې ښه والی راولي. دوي ويل کوشني سپيان بايد کور ته راوړل سي.
د سنيل ګروور جنجال
کپيل شرما د لږ څښاک وروسته په طياره کي سنيل ګروور په چپلاخه وهلي وو، همدغه وجه سوه چي ټوله خپرونه يي لږ کمزورې سوه.
سرچینی
وېشنيزه:کپیل شرما
د شمالي افریقا جګړه
دا جګړه د متفقینو او محور ځواکونو تر منځ ونښته. د متفقینو جګړه‌ييزې هڅې د مشترک المنافع بریتانیا او د جرمني تر اشغال د لاندې اروپا د تبعیدیانو تر تسلط لاندې وې. متحد ایالتونه په رسمي ډول د ۱۹۴۱ ز کال په ډسمبر میاشت کې جګړې ته دننه شول او د ۱۹۴۲ ز کال د مې میاشتې په ۱۱مه نېته یې په شمالي افریقا کې مستقیمې پوځي مرستې پیل کړې.
په شمالي افریقا کې جګړه د ۱۹۴۰ ز کال د جون میاشتې په ۱۰مه نېټه د ایټالیا د جګړې له اعلان سره پیل شوه. د جون په ۱۴مه نېټه د بریتانیا د پوځ یوولسم هوسار د مصر له سرحد څخه لیبیا ته واوښت او د ایټالیا «کاپوزو کلا» یې ونیوله. ورپسې پر مصر د ایټالیا متقابل برید وشو، په سپټمبر میاشت کې د مصر «سیدي براني» سیمه ونیول شوه او دا سیمه بېرته په ډسمبر میاشت کې مشترک المنافع بریتانیا د «قطب‌نما عملیاتو» په نامه تر یوه ځوابي برید وروسته لاندې کړه. د قطب‌نما عملیاتو په لړ کې د ایټالیا لسم پوځ له منځه لاړ او د جرمني افریقا پوځ د «اروین رومل» تر قوماندې لاندې د ۱۹۴۱ ز کال په فبرورۍ میاشت کې د «سونن بلوم» عملیاتو په جریان کې شمالي افریقا ته ولېږل شو تر څو د محور د بشپړې ماتې د مخنیوي لپاره له ایټالوي ځواکونو سره مرسته وکړي.
په دې پسې د مصر د ځینو سیمو او لیبیا د کنټرول لپاره یو لړ جګړې وشوې چې دا لړۍ د ۱۹۴۲ ز کال په اکتوبر میاشت کې د «العلمین» له دویمې جګړې سره اوج ته ورسېده او دا هغه مهال و چې د مشترک المنافع بریتانیا ځواکونو د «برنارډ مونټګومري» تر قوماندې لاندې د افریقا پوځ ته کلکه ماته ورکړه او ترې پاتې پوځیان یې اړ کړل چې تونس ته دننه شي. د ۱۹۴۲ ز کال په نومبر میاشت کې په شمال‌ لوېدیځه افریقا کې د انګلستان-امریکا تر مشعل عملیاتو او د ویشي فرانسې د ځواکونو پر خلاف تر نورو جګړو وروسته متفقینو د تونس په شمال کې سلګونه زره جرمني او ایټالیايي پرسونل محاصره کړ او بالاخره د ۱۹۴۳ ز کال په مې میاشت کې تسلیم شول.
د لوېديځې دښتې جګړه
د ۱۹۴۰ ز کال د مې میاشتې په ۱۰مه نېټه ورماخت [یعنې د جرمني متحد وسله‌وال پوځ] د فرانسې جګړه پیل کړه. یوه میاشت وروسته مشخصه وه چې فرانسه باید په دوو اونیو کې تسلیم شي. د اوربند تړون د ۱۹۴۰ ز کال د جون میاشتې په ۲۲مه نېټه وشو.
د جون په ۱۵مه نېټه شاهي ایټالیا د نازي جرمني تر څنګ ودرېده او له فرانسې او بریتانیا سره یې جګړه اعلان کړه. په مصر کې پرتو بریتانوي سرتېرو (او تر څنګ یې هندي او روډزیايي سرتېرو) ته حکم وشو چې دفاعي اقدامات وکړي خو د امکان تر کچې له پاروونکو کارونو څخه ډډه وکړي. دوی د جون په ۱۱مه نېټه په لیبیا کې د ایټالیا پر موقعیتونو بریدونه پیل کړل. ایټالوي ځواکونه د جون په ۲۵مه نېټه د فرانسې تر ماتې وروسته په طرابلس کې – د تونس مېشتو فرانسوي ځواکونو په مقابل کې – د ایټالیا له لسم پوځ سره د مرستې لپاره سیرنائیکا ته ولېږل شول.
سلما شاهين
بټنوک|200px|سلما شاهين شاعره او ليکواله سلما شاهين په پېښور کې زيږيدلې او خپلې زده کړې يې همدلته ترسره کړې دي. پوهانده سلما شاهین د 1954 ز. کال د اپریل په 16 مه نېټه کی په باغده مردان سیمه کې زیږزدلې ده. د هغی پلار امیر محمد خان يو پیژندل شوی پښتون و هغې خپل ژوند د پښتو د پرمختگ لپاره صرف کړی او د همدغه کار لپاره هغې واده هم و نه کړ. پروفیسر سلما یو ښه محقق د ژبی او ادبیات په برخی کی و او هغی د افغانستان پاکستان او چین د ادبیاتو په باره تحقیقات کری دی هغی د پېښور په پوهنتون کی د د پښتو ښوونکې ده. نوموړې خپله دوکتورا د پښتو په ادب کی تر لاسه کړې ده.
د شمالي افریقا جګړه
د لوېديځې دښتې جګړه
د ایټالیا دیکتاتور «بنیټو موسولیني» لسم پوځ ته حکم وکړ چې د اګسټ تر ۸مې نېټې پورې پر مصر برید وکړي. دوې ورځې وروسته په داسې حال کې چې هېڅ برید نه و پیل شوی، موسولیني «مارشال ګرازیاني» ته حکم وکړ چې هغه مهال باید برید وکړي چې جرمني ځواکونه «سي لاین عملیات» پیل کړي. د سپټمبر په ۸مه نېټه ایټالویانو – چې د ترانسپورتي وسایلو د کمښت، د افسرانو د ټيټې ښوونیزې کچې او د ملاتړو وسایلو د کمزورۍ له امله کمزوري شوي وو – حکم ترلاسه کړ چې راتلونکې ورځ پر مصر برید وکړي. د جګړې پلان د ساحلي واټ په اوږدو کې مخته تګ و، په داسې حال کې چې کمو زغره‌والو ځواکونو د دښتې په خوا کې عملیات کول.
سلما شاهين
اخځونه
وېشنيزه:پښتنې شاعرانې وېشنيزه:پښتنې ليکوالې وېشنيزه:پښتنې
د شمالي افریقا جګړه
د لوېديځې دښتې جګړه
د سپټمبر په ۱۶مه نېټه ایټالوي ځواکونه د «مرسی مطروح» ښار لوېديځ لوري ته شاوخوا ۱۳۰ کیلومتره (۸۰ مایله) د «ماکتیلا» پر لوري مخته لاړل او دلته د تدارکاتي ستونزو له امله ودرېدل. که څه هم «موسولیني» د مخته تګ غوښتنه ترې وکړه، خو «ګرازیان» خپلو کسانو ته حکم وکړ چې د «سیدي براني» سیمې په شاوخوا کې مېشت شي، په دې توګه دلته یو کلک لښکرکوټ یا کمپ جوړ شو. اضافي ځواکونه هم د اصلي ځواکونو تر شا ځای پر ځای شول. د خورو ورو ایټالوي کمپونو په مقابل کې انګرېزانو د «قطب‌نما» په نامه یو پنځه ورځنی برید پلان کړ تر څو دغو کلکو کمپونو ته زیان واړوي. د مشترک المنافع بریتانیا ځواکونه چې ټول ۳۶۰۰۰ کسان وو، د ډسمبر میاشتې په ۹مه نېټه یې پر ایټالوي پوځ برید وکړ. تر لومړنۍ بریا وروسته د قطب‌نما عملیاتو ځواکونه د هغو ایټالوي ځواکونو په تعقیب کې شول چې شاتګ یې کړی و. په جنورۍ میاشت کې د «البردیة» کوچنی بندر ونیول شو او ډېر ژر د «طبرق» کلک بندر هم لاندې شو.
د دغو دوو بندرونو په داخل او شاوخوا کې کابو ۴۰۰۰۰ ایټالویان ونیول شول او د لسم پوځ پاتې سرتېرو د ساحلي واټ په اوږدو کې د «العقلیة» سیمې پر لوري شاتګ وکړ. «ریچارډ اوکونر» اوومه زغره‌واله فرقه له یوه کوچني اکتشافي ګروپ سره یوځای دښتې ته واستوله. تر ایټالویانو شاوخوا نوي دقیقې مخکې «بډا فوم» ته ورسېده او د هغوی شاتګ یې ودراوه. که څه هم هغوی ناچاره هڅې وکړې چې د بډا فوم په جګړه کې پر بریتانوي ځواکونو برلاسي شي، خو نفوذ یې ونه‌کړای شو او د پوځ پاتې برخه د شاتګ په حال کې تسلیم شوه. د متفقینو ځواکونو په څه باندې لسو اونیو کې د ایټالیا لسم پوځ دړې وړې کړ او العقیلې ته ورسېدل او په دې بهیر کې یې ۱۳۰۰۰۰ جنګي بندیان ونیول.
د تونس جګړه
د ۱۹۴۲ ز کال د نومبر میاشتې په لومړیو کې تر مشعل عملیاتو وروسته جرمنیانو او ایټالویانو په تونس کې د ځواکونو په راټولولو پیل وکړ تر څو د هغو فرانسوي ځواکونو تشه ډکه کړي چې شاتګ یې کړی و. په دې جریان کې که څه هم متفقین له فرانسوي چارواکو سره لاس او ګرېوان وو، پرېکړه یې وکړه چې تونس ته د چټک مخته تګ مخه ونیسي. د متفقینو ډېری سرتېري د نامعلوم وضعیت له امله د ګارنېزیون په دندو کې بوخت وو.
د بریتانیا اتم پوځ – چې د شمالي افریقا د ساحل په اوږدو کې د لوېديځ پر لوري مخ ته روان و - د مارچ میاشتې په پیل کې د تونس سرحد ته رسېدلی و. «رومل» او «وون ارنیل» ځانونه د متفقینو د «دوو پوځونو» په منګول کې لیدل. هغوی خوندي وو، شمېر یې ډېر و او په وسلو سمبال وو. رومل د روغتیايي مسائلو په دلیل جرمني ته وګرځېد او ځای یې ایټالوي جنرال «مېسي» ډک کړ.
کونگ ډوله مچان
کونگ ډوله مچان (علمي نوم: Ascalaphidae) د جال وزر لرونکو خوځندکو څخه یوه کورنۍ ده چې په دریو څېرمو کورنيو Albardia, Ascalaphinae, Haplogleniinae تقسیمېږي. په اوس وخت کې د دي ژوي ۳۰۰ ډوله ژوي ژوند کوي.
وېشنيزه:وزر لرونکی خوځندکې وېشنيزه:جال وزر لرونکي خوځندکې
يوسف جان اتمانزئ
يوسف جان اتمانزئ (انګرېزي: Yousaf Jan Utmanzai)،هغه د پاکستان پښتون خبريال دی. هغه د خپل تلویزیون د خپرونې "خیبر واچ" له خوا مشهور دی.
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پاکستاني خبريالان
علم گل سحر
علم گل سحر (۱۳۴۲ لمريز لېږدي کال = ۱۹۶۳ زېږدي کال، د پکتيا ولايت، د زرمت ولسوالي)، د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر او لیکوال دی.
مخينه
علم گل سحر د محمد سليم زوی، پر ۱۳۴۲ لمريز لېږدي کال د پکتیا ولایت د د زرمت ولسوالۍ د اسلام خېل په کلي کې زېږېدلی دی. لومړنۍ زده کړې يې د زرملي باتو ښوونځي کې، منځنۍ زده کړې يې د غزني د شېخ عطار په لېسه کې او لوړې زده کړې يې د کابل پوهنتون د ژبو او ادبياتو په پوهنځي کې کړې دي.
رسمي دندې
– د پوهني وزارت علمي غړی. – د سواد مجلې مرستیال.
– د عرفان مجلې مرستیال او مسوول.
– د کورنیو چارو وزارت کارکوونکی.
– د بي بي سي راډیو لیکوال.
– د ازادي راډیو ویاند او پرودیوسر.
– د لمر تلویزیون عمومي ایډیتور.
– د قلم ادبي مجلې مسوول مدیر. – د هېوادمشر د ویناوو لیکوال.
– د هېوادمشر د دفتر د برنامو ریاست د مکاتباتو او عامه اړیکو مسوول.
– د هېوادمشر د دفتر د برنامو ریاست مرستیال.
د شعر بېلگې یې
تا ټولې خبرې راته بیا په خندا وکړې خو - دغه راته وایه د سبا وعده به څنگه شي
ته خو ښه پوهیږې خو بیا هم د ناز خبرې کړې - دغسې نازو ته زما ژر حوصله تنگه شي
ماته په یادگار د زلفو درې تارونه پریږدي ځي - زړه نازړه غرمه چې مې روانه له پالنگه شي
ته به وایې دلته د انسان روح قبضه شوی دی - کله چې زموږ کلي محروم د ډول له ډنگه شي
چاپ شوي نښيرونه یې
۱– د سپوږمۍ ښکالو (د شعرونو ټولگه).
۲– د لمر جنازه (د شعرونو ټولگه). ۳ـ د پاریال خوبونه (د شعرونو ټولگه).
۴– پاس سپوږمۍ ده، لاندې ته یې (د شعرونو ټولگه).
۵– ستوري (د ماشومانو لپاره د شعرونو ټولگه).
۶– لاهم څارمه ستا لارې (د شعرونو ټولگه).
۷- زه یم تږی ته اوبه یې (د شعرونو ټولگه).
۸– مینه او وسواس (د کیسو ټولگه).
۹– مینه او جگړه (ناول).
۱۰– د انار تر ونې لاندې د تورنټو اوښکې (د ناول ژباړه).
۱۲– چرگه او کوتره (د ماشومانو لپاره کیسې).
۱۳– خاموش فیلیسوف (د مقالو ټولگه).
۱۴– د متلونو کیسې او نور مالومات (فولکوریک اثر).
۱۵– د متلونو کیسې، خبرې له خبرو پیدا کېږي.
سرېبېره پر دې، د سهر صاحب په سلگونو مقالې د هېواد او بهرنیو رسنيو له لارې خپرې شوې دي.
تر چاپ لاندې نښيرونه يې
۱– د عرفان مجلې تاریخچه او نیولیک (څېړنيز نښير).
۲– د دوندر لیوان (د ناول ژباړه).
ناچاپ نښيرونه يې
۱– د ښاپیرۍ په لټه (د کیسو ټولگه).
۲– خو ته مې ونه لیدې (د شعرونو ټولگه).
۳– کاروانونه د بکوا په دښت تېرېږي (د سندرو او نارو په اړه څېړنه).
۴– ژوند په شېبو کې (څېړنيز نښير).
۱- د عرفان مجلې تاریخچه او نیولیک (څېړنيز اثر).
۲- د ښاپیرۍ په لټه (د کیسو ټولگه).
۳- خو ته مې ونه لیدې (د شعرونو ټولگه).
۴- کاروانونه د بکوا په دښت تیریږي (د سندرو او نارو په اړه څیړنه).
۵- ژوند په شېبو کې (څېړنيز اثر).
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
اخځليک
۱- https://larawbar.net/38885.html#.X6IuVtSF5kg
د عیسویانو سپېڅلي کتاب نومونه
بايبل د یوناني ژبې د(Biblia) څخه اخیستل شویدی، چي( بیبلیا )د کتابو په معنا سره دی، د پنځلسمی پېړۍ راهیسی دا نوم و دې سپیڅلو کتابوته ورکول شویدی، داسپېڅلي کتابونه (۶۶) کتابونه دی د پروتستانو په نزد او د کاتولیکانو په آند (۷۳) کتابونه دي، د مشرقی ارتودوکس په آند(۷۸) کتابونه دي، چي (۴۰) څلویښتو مختلفو لیکوالانویا زیاتو لیکلی دي په مختلفووختوکي په مختلفو ژبوسره، چي په دې لیکوالانوکي د دبدبې څښتنان، واکمنان، دهقانان، پاچایان، کب نیونکي، مذهبي مشران، مالیه ټولونکي، کېږدې جوړونکي، شپانه، پوهه درلودونکي ، بې تعلیمه، عیسویان او یهودشامل دی،چي دوی اکثرویو دبله سره نه پېژندله۔ د بایبل دا تعریف هرڅه روښانه کړل چي دا مختلفو خلکو په مختلفو وختو کي په بېلابېلو حالاتو کي لیکلی دي چي دا په ښکاره سره جوتیږي چي دا(بایبل)کوم الهي کتاب نه دی، که موږ یواځی ددې قاموس و تعریف ته ښه ځیرشو نو دابه راته جوته او روښانه شی چي حتی د عیسی علیه السلام او یابل پېغمبر نوم پکښې نشته او ددې قاموس لیکوال یقینا په رښتنی ډول سره د بایبل پېژندنه درک کړې ده، ودې کتاب(بایبل) ته بیاالهي کتاب ویل د انصاف، عقل او شعور څخه لیری خبره نه ده؟؟؟!!
په اسلامي امت کي د بایبل غولونکي نومونه:
په دې کي هیڅ شک نشته چي کفري نړۍ په مجموع کي پوره کوښښ کوي چي د اسلام مخه ونیسي، اسلام بدنام کړي، اسلامي اُمت ته مشکلات ایجاد کړي، مسلمانان مرتد کړي او دوی قرار ناست نه دي زه د لاهور و بایبل سوسایټۍ ته ورغلی یم بایبل موزیم مي له نژدې لیدلی دﺉ هلته مي هغه پښتو بایبل ولیدﺉ چي په ۱۸۲۴ میلادي کال کي دلویې برطانیې د امپراطورۍ پر مهال لیکل شوی وو، عیسایانوته دمسلمانانو نبض ښه معلومیږي چی دوی ساده لوحه خلک دي او کله چي دتورات، زبور او انجیل نوم ورته واخستل شي دوی به خطاایستل شي او داسي به ورته په فکر کي ورشي چي گوني داهغه اصلي الهي کتابونه دي- حال داچي دا هغه اصلي کتابونه نه دي، اومسلمانان دوی په دې باندي مرتدکوي چي دوی وايي: په قرآن کریم کي خو ددغو الهي کتابونو بیان راغلی دﺉ او هرڅوک چي یې نه مني داسلام له نظره هغه کافردﺉ، نو(ای مسلمانانو!)چي تاسي قرآن کریم منی او لولی یې نو دا کتابونه (اوسنی تورات، زبور اوانجیل ) هم اسماني کتابونه دي د رسره مطالعه یې کړﺉ، هیڅ خبره نه ده (العیاذبالله)
کتاب مقدس:
بایبل چي ونورو ژبوته ژباړل شویدﺉ په عربي کي ورته (الکتاب المقدس)، په اردو ژبه کی هم ورته کتاب مقدس وایي خوپروتستان ورته دانوم کاروي. چي ددې مطلب دادﺉ چي خلک ودې ته مقدس کتاب وایي خوپه حقیقت کي دانه ده معلومه چی دابه الهي اواسماني وي که یا. کیدای شي الهي احکام هم پکښې وي او غیرالهی خبرې هم پکښې وي.
کلام مقدس:
په پاکستان کي کاتولیکان و بایبل ته (کلام مقدس) وایي دا ځکه دوی داعقیده لري چي دا ټوله الهي اواسماني کلام دﺉ دسر څخه ترپایه پوری او دا هغه وحيي دي چي په واقعیت کي پرانبیاء نازلي شویدي- خوحقیقت دادﺉ چي داسي نه ده.
بایبل دوې برخي لري:
انجیل متی، انجیل لوقا، انجیل مراقس انجیل یوحنا نه پردې انجیل نویشته دي چي داانجیل عیسی دﺉ او نه هم د الله نوم پرنویشته دي چي دا دالله کتاب دﺉ د تعجب خبره ده چي د هرلیکوال نوم پرنویشته دي او بیا دي هم وخدای یاعیسی علیه السلام ته منسوب شي، بلکې عیسایي نړۍ غواړي چي ددې نامه څخه په استفادې خلک مرتدکړي.داچي موږ دقرآن کریم سره د(شریف) توری استعمالوو نودوی زموږ دماغونه مطالعه کړي دي، د(شریف) څخه یې مطلب دادﺉ چي داهم دقرآن کریم په شان یو الهي کتاب دﺉ العیاذبالله. دا(شریف) توری دوی اکثره وخت په پښتو او فارسي بایبلو باندي لیکي. دتورات نوم چي په قرآن کریم کي راغلی دﺉ هغه تورات موسی علیه السلام دﺉ، او هغه اوس نشته اونه یې ټوله عیسایي اویهودي نړۍ یوه پاڼه ښکاره کولای شي، اوسنی تورات دا پنځه کتابونه دي( پیدایښت، خروج، لاویان، اعداد، تثنیه) په دې سره هم یهودي اوعیسایي نړۍ غواړي چي مسلمانان مرتد کړي.
سن پیر او میکلن
سن پیر او مکلن په فرانسوي Saint pierre et Miquelo) د فرانسه اړوند د نیوفانلند نږدی په اطلس سمندر کې سیمه ده دا یوازینۍ سیمه ده چې د فرانسه پخوانۍ امپراطوری نه د فرانسه حکومت ته پاتی ده. یاده سیمه نودی ۶۵۰۰ وګړي لري مساحت ۲۴۲ کیلومتره مربع او د پیسو واحد یې یورو ده.
اسلامي دولت
د عراق او شام اسلامي دولت (په عربي: الدولة الاسلامية في العراق والشام ) یا داعش (دغه توری د دوله الاسلامیه فی العراق و الشام مخفف دی) یو افراطي سني تنظيم دی. نوموړی تنظيم غواړي چې په عراق او سوریه کې د سنی مسلمانانو لخوا په آباد شويو سیمو کې سني اسلامي امارت جوړ کړي.
ابوبکر البغدادی
ابوبکر البغدادی په ۱۹۷۱ کال کې د بغداد په شمال کې د سامراء په سیمه کې په یوه عربی کورنۍ کې زیږیدلی دی. دلته له ورکړل شوی انځوره پرته یې تر اوسه بل انځور ندی خپور شوی او نه هم نوموړی چا په عامو غونډو کې لیدلی دی. د نوموړی د ژوند په اړه ډیر کم معلومات خپاره شوی خو داسې ویل کیږی چې هغه د عراقی پوځ افسر وو چې وروسته د اسلامی ذهنیت له امله له پوځی لیکو وتلی دی.
سرچینې
‎
وېشنيزه:غورځنگ وېشنيزه:ترهه گر تنظيمونه وېشنيزه:عراق وېشنيزه:شام
كنفيوشيوس
د كنفيوشس د ژوندو پير۵۵۱ مخزېږ ښودل شوې دى، دې د چين په (لو Lu,) نومي ولايت (ننني شياتنگ ولايت) په كوفو (Chufu) نومي ځاى كې زېږېدلې. په درې كلنۍ كې يتيم شو، له يو څه زده كړې وروسته د ۱۷ كلونو په عمر يې په غريبۍ پېل وكړ، څه موده وروسته د كرنې څانگې څارونكې وټاكل شو. په ۱۹ كلنۍ كې يې واده وكړ، او له څلورو كلونو جوړه ژوند تېرولو څخه وروسته يې ښځه طلاقه كړه، لدې څخه وروسته يې بيا هېڅ واده ونكړ.
رسمي دندې
د رسمي دندې سره يې د تاريخ، ادب، شاعرۍ او سياسياتو په څانگو كې ښه مطالعه وكړه، ۲۷ كلنۍ كې يې د مور له مړينې څخه وروسته رسمي دنده پرېښوده او په ښوونه او روزنه يې پېل وكړ. د ۵۲ كلونو په عمر د قضاوت په څوكۍ كېناست، اود وخت په تېرېدو سره يې د عدلي وزارت ته ورسېد. دده د ټولنيزو اصلاحاتو څخه په چين كې يو مثبت اووښتون (انقلاب) منځته راغې. ددې اصلاحاتو له وجې يې ډېر دوښمنان ځان ته پېدا كړل، چې ل همدې وجې له خپلې څوكۍ لرې كړاى شو. لد څخه وروسته د چين په مختلفو سيمو وگرځېد ترڅو چې خپل كلي ته ورسېد او هملته ومړ. د كنفيوشس گروهې او مذهبي ښوونې
د كنفيوشس په لاس جوړې شوې ډلې (مذهب) په اړه بايد ووايو چې دا مذهب يا دين په تول برابر ندې. خو بيا هم په نړۍ كې د يوه دين په نامه پېژندل كېږي. كنفيوشس هېڅكله د پېغمبرۍ يا الهام داوه نه وه كړې، دده په لار كې هېچېرې د عبادت او لمانځنې كومه يادونه نه ترسترگو كېږي.
سرچينې
وېشنيزه:غير الهامي اديان وېشنيزه:دين وېشنيزه:فيلسوفان
زندان
زندان (د پارسي ژبي زندان, zindân — «محبس» څخه) — یوه عنعنوي کلمه ده چې په مینځنې اسیا که د هغه ځای لپاره ویل کېږی چې مجرمان پکې ساتل گېږی. . افغانستان کې هم ورته د محبس کلمه کارول کېږې
سرچینې
وېشنيزه:اسلامي نړۍ وېشنيزه:محبس
وژنه (ترور کول)
وژنه د يو نوميالي او مهم شخص قتل (ترور کول) بلل کېږي ، لکه د دولت رئيس، د حکومت رئيس، سياستوال، د شاهي کورنۍ غړی يا عامل مدير. شونې ده چې وژنه د سياسي يا نظامي موخې د لمسون پايله وي، يا د مالي لاسته راوړنې لپاره تر سره شي، د يو شکايت د غچ اخیستلو لپاره وي، د شهرت يا بدنامۍ د تر لاسه کولو په موخه وي، يا د کوم پوځي، امنيتي، بغاوت يا د پټو پوليسو د ډلې د امر پر بنسټ وژنه تر سره شي. له لرغونو وختونو راهيسې د وژنو اعمال تر سره شوي دي. هغه څوک چې وژنه تر سره کوي وژونکی يا اجرتي قاتل بلل کېږي.
ایتمولوژي
د «assassin» ټکي په اړه باور کېږي چې د حشاشين له ټکي اخستل شوی (چې حشاشين عربي ټکی دی) او اشتقاقي رېښې يې له حشيشو شره شريکې دي (حشيش هم عربي ټکی دی). په دې نوم سره يوې نزاري اسماعيلي ډلې ته اشاره کېږي، کومه چې د حشاشينو د ډلې په نوم پېژندل کېده او د بېلا بېلو سياسي اهدافو پر ضد يې کار کاوه.
حشاشين چې بنسټ يې حسن الصباح ايښی و، له اتمې څخه تر څوارلسمې پېړۍ پورې د پارس په «الموت کلا» کې فعال وو، خو وروسته يې د خورو ورو مرکزونو په تر لاسه کولو يا جوړولو سره د يو عملي دولت په توګه پراختيا پیدا کړه. دې ډلې د عباسيانو، سلجوقيانو، فاطميانو او عيسوي صليبيانو نوميالي غړي د سياسي او مذهبي لاملونو پر بنسټ ووژل.
که څه هم عام فکر دا دی چې حشاشين د وژنو، يا دوی ته د عقيدې د ورزده کولو پر مهال د حشيشو (نشه يي موادو/چرسو) تر اغېز لاندې وو، په دې اړوند اختلاف شته چې ايا دا ادعاوې رېښتينولي لري که نه، د ختيځ ډيری ليکوالان او ډېر شمېر لويديځ پوهان په دې باور دي چې  د دې نوم تر شا د نشه يې توکو کارول مهمه ځانګړتيا نه وه.
له لرغونو څخه تر منځنیو پېړيو پورې
د واک او ځواک په سياست کې تر ټولو لرغونو وسيلو څخه يوه يې وژنه ده. تاريخ يې دومره لرغونی دی څومره چې ثبت شوی تاريخ لرغونتيا لري.
په زاړه عصر کې، د يهودا پاچا «يواش» د هغه خپلو خادمانو وواژه؛ د داود پاچا زوی «ابشالوم» يواب وواژه او د اشوريا پاچا «سنحاريب» د خپلو زامنو له خوا ووژل شو.
چاناکيا (شااو خوا ۳۵۰ -۲۸۳ مخزېږديز کې) د «Arthashastra» په نوم خپله ليکنه کې د وژنې په اړه په تفصيل سره ليکل کړی. د هغه زده کوونکي «چندر ګپت موريه»، څوک چې د موریا سترواکۍ بنسټګر و، وروسته د خپلو ځينو دښمنانو پر ضد له وژنو کار واخيست. د وژنو ځينې مشهور ښکار شوي د مقدون (۳۳۶ مخزېږديز) دويم فيليپ، د ستر سکندر پلار او رومي ديکتاتور جوليس سزار (۴۴ مخزېږديز) دي. د روم سترواکان ډيری يې په همدې طريقه خپل انجام ته ورسېدل، کوم کار چې سلګونه کاله وروسته ډېريو مسلمانو شيعه امامانو تکرار کړ. درې يو پر بل پسې راشده خلفاء (عمر، عثمان ابن عفان او علي ابن ابي طالب) د مسلمانانو ترمنځ د لومړيو داخلي ټکرونو پر مهال ووژل شول. دا دود په لرغوني چين کې هم ډېر مشهور و، لکه چې په ۲۲۷ مخزېږديز کې د «کين» پاچا «ينګ زينګ» د «جينګ کي» د وژنې ناکامه هڅه کړې وه. په داسې حال کې چې ډېرې وژنې د يو فرد يا کوچنیو ډلو په مټ تر سره کېدې، داسې مسلکي ډلې هم وې، چا به چې د خلکو یوه ټوليزه ډله کاروله، څو له يو څخه زياتې وژنې تر سره کړي. تر ټولو لرغوني يې په ۶ مخزېږديز کې «sicarii» وو، څوک چې د منځنيو ختيځو وژونکو او جاپاني شنوبيانو څخه پېړۍ مخکې موجود وو.
په منځنيو پېړيو کې، په لوېديځه اروپا کې د پاچا وژنه ډېره کمه وه، خو په ختیځه اروپايي سترواکۍ کې بيا بيا تر سره کېدونکې موضوع وه. په لمبا ځای کې د مرۍ خفه کول تر ټولو عامه کارېدونکې طريقه وه. له رنسانس سره يو ځای، ظالمانه وژنه – یا د شخصي يا سياسي دلايلو پر بنسټ وژنه- يو ځل بيا په لوېديځه اروپا کې ډېره عامه شوه. د منځنیو پېړيو په لوړو سرچينو کې د «ډيميټريس زونيمير» پاچا (۱۰۸۹) د وژل کېدو يادونه شوې ده، څوک چې د خپلو خلکو په لاسونو کې مړ شو، چا چې د پاپ (د عيسايانو مذهبي مشر) له خوا د سلجوقي ترکانو پر ضد د بيزانسيانو د مرستې د هلو ځلو د پيل کولو له وړانديز سره مخالفت څرګند کړی و. د تاريخ پوهانو په منځ کې دا روايت د اختلافاتو ښکار دی، په عام ډول دا ادعا کېږي چې هغه د طبيعي لامل له کبله مړ شوی و. د «زونيمير پاچا لعنت» نکل د همدې وژنې پر افسانه ولاړ دی. د ۱۱۰۰ز کال د اګست په دويمه نېټه، د انګلستان پاچا دويم وليام د ښکار په يوه مرموزه پېښه کې مړ شو، په داسې حال کې چې هغه په غشي ويشتل شوی و، په پراخه کچه دا شکونه پیدا شوي وو چې دا پېښه د وژنې د يوې دسيسې پايله وه. په ۱۱۹۲ز کال کې، د يروشليم واقعي پاچا، د «مونټفراټ» «کونراډ» يو قاتل وواژه.
دا مهال عرب نړۍ او ختيځه اسيا، که څه هم په عام ډول ډېر روښانفکره وو، د تاريخ په دې نقطه کې له وژنو څخه وځورېدل، لکه سلجوقي ترک مشر الپ ارسلان (۱۰۷۲ د نومبر ۲۴) او د هغه زوی لومړی ملک شاه (۱۰۹۲ د نومبر ۱۹)، تر څنګ يې جاپاني «شوګن اوډا نوبوناګا» (۱۵۸۲ د جون ۲۱)، څوک چې د «هونو جي» په پېښه کې «سيپوکو» ته اړ کړای شوی و (سيپوکو د خپل ځان وژنې ته ويل کېږي، خو وياړ بلل کېږي.).
د پولنډ پاچا «پرزيميسل دويم» (۱۲۹۶)، د هالنډ «وليام ډی سايلنټ» (۱۵۸۴) او د فرانسې پاچايان درېيم هنري (۱۵۸۹)  او څلورم هينري (۱۶۱۰)، ټول قاتلانو له منځه يوړل.
اوسنی تاریخ
د شپاړسمې او اولسمې پېړۍ پر مهال، نړیوالو وکيلانو د مشرانو د وژلو د غندنې په موخه غږ پورته کول پيل کړل. «بالتزار ايالا» «په بهرنۍ تګلاره کې د قتل د کارولو د غندونکو له ډلې د لومړي نوميالي قانون پوه» په توګه پېژندل کېږي. «البيريکو جينټيلي» د ۱۵۹۸ز کال په يوه خپرونه کې د وژنې غندنه وکړه، په کومه کې چې هغه د مشرانو د خپلې ګټې لور ته مخ واړاوه: (i) د مقتول رهبر د ځای ناستي د غوصې راپارول د وژنې لنډ مهالې منفي پايلې وې، او (ii)  وژنې د خرابیو او ګډوډيو پیدا کونکې وې چې دا يې منفي اوږد مهالې پايلې وې. د جنګ د قانون په اړه د «هيوګو ګروټيس» په کارونو کې وژنې په سختۍ سره منع کړای شوې وې، هغه استدلال وړاندې کړی چې وژنې یواځې د جګړې په ډګر کې روا دي.
په نوې نړۍ کې، د واکمنو تر منځ د واکمنۍ په جګړه کې تر ډېره بريده د مهمو خلکو وژنې د يوې وسيلې په توګه کارېدل پيل شول او دا د یوې سياسي نښې په توګه هم وکارل شوه، لکه د کار په تبليغاتو کې. په سټاکوهلم کې، د سويډين پاچا درېيم «ګوستاو» د ۱۷۹۲ز کال د مارچ په نهه ويشتمه نېټه په يو پټ بال سره ووېشتل شو او ووژل شو. يواځې په روسيه کې، د اتيا کلونو په موده کې دوه سترواکان هر يو لومړی «پال» او د هغه لمسی «اليګزانډر دويم» ووژل شول. په انګلستان کې، يواځې يو لومړی وزير وژل شوی دی- چې هغه «سپنسر پرسیوال» و، څوک چې د ۱۸۱۲ز کال د مۍ په يوولسمه نېټه وژل شوی و.
کنګینه
کنگینه د انگورو د خوندي ساتلو لپاره هغه خټین خام لوښی وي چې په اور نه وي پوخ شوی، د دوه کاسو په څیر وي چې منځ کې یې انگور کیښودل کېږي او دواړه کنډول ډوله لوښي یو بل باندې کېښودل کېږي او بیا په لمده خټه بندول کېږي، چې په دې توگه دا انگور د میاشتو میاشتو لپاره همداسې تازه پاتې کېږي.
اوښاره ډوله مچان
اوښاره ډوله مچان (علمي نوم: Mantispidae) د جال وزر لرونکو خوځندکو څخه دي چې په حارو سیمو کې ژوند کوي. نوموړي کورنۍ په ۳۵ جنسو تقسيمېږي او ۳۵۰ ډوله ژوي لري. اوښاره ډوله مچان سر، ټټر او درې جوړې پښې لري. مخکيني پښې يې د نورو پښو څخه قوي دي او د ښکارولو لپاره کارېږي.
وېشنيزه:وزر لرونکی خوځندکې وېشنيزه:جال وزر لرونکي خوځندکې
مرزا غلام احمد قادياني
مرزا غلام احمد قادياني د هغه گوتو شمير خلكو له ډلې څخه دى چې د وروستي پېغمبر حضرت محمد صلى الله عليه وسلم له مړينې څخه وروسته د مسيحيتو مهدويت، او نبوت دروغژنې داوې كولو سره د خپل دجل او فرېب په مرسته د مسلمان امت يوه ساده لوحه او كمزورې ډله په نهايي ضلالت، لاروركۍ، كفر او الحاد كې راگېده كړه، د مرزا له ضد و نقيض بيانونو او ويناو له مخې د هغه د ژوند په اړه څه ويل دومره اسان كار ندى، خو بيا هم دا كوښښ كوو ترڅو د هغه له خپلو ويناؤ څخه دا ژوند ليك او د هغه گروهې برابرې كړو.
پيداېښت
مرزا قاديانې د خپل پېداېښټ په اړه كتاب البريه په ۱۴۶ پاڼهن كې ليكي چې، زما پيداېښت ۱۲۵۵هـ يا ۱۲۵۶ هـ دى، چې دا كال له ۱۸۳۹ز يا ۱۸۴۰ز سره سمون خوري خو په خپل بل كتاب (ترياق القلوب) ۶۸ پاڼه كې د پېداېښت كال ۱۲۶۱هـ چې له ۱۸۴۵ز سره سمون خوري ليكلې دى. د پېداېښت ځاى يې د قايدان كلې دى، چې له لاهور څخه ۵۰-۵۵ ميله مال ختيځ لورې د هندې پنجاب په گورداسپور ولسوالۍ كې دى. د مرزا د وينا له مخې، دې د پلار وروستې اولاد ؤ، چې له يو يې خور سره جوړه وزېږېد، خو خوركۍ يې په ۷ مياشتينۍ كې وفات شوه.
له كور څخه غلا او د سيالكوټ په لور تېښته
مرزا غلام احمد په نوي ځوانۍ كې په ډول، ډول اخلاقي جرمونو ككړ ؤ، يو ځلې يې پلار په هغو پېسو پسې بانك ته ولېږه، چې د انگرېز حكومت لخوا ورته د تقاعد په توگه وركول كېدې، مرزا چې كله پله لومړي ځل په سونو روپۍ وليدې، نودا يې غوره وگڼله ترڅو د كور پرځاى د سيالگوټ لار ونيسي. او ټولې رويۍ يې په ناوړه لارو ولگولې. له ده سر هپدې ناوړه كارونو كې د تره زوى امام الدين اوږه په اوۀ شريك ؤ، خو كله چې يې پېسۍ خلاصې كړې، نو مرزا قادياني د پلار له وېرې په سيالكوټ كې پاتې شو او هورې يې د دنده پيېل كړه: د سيالكوټ دنده كله چې غلام احمد قادياني سيالكوټ ته ورسېد نو خپل يو ملگري اله بهيم سېنگ څه يې د ندېي په پېاغ كلو كې مرسته وغوښته. هغه ورته د مياشتې ۱۵ روپۍ دنده پېدا كړه. د مرزا له خولې ده اووه كاله په سيالكوټ كې تېر كړل، كله چې يې زه تنگ شو هو بېرته قاديان ته ورورگرځېد.
د ناوړه اعمالو يوه نه بښوونكې كارنامه
انځور:Qadiani grave.jpg
د تلپاتې پراختیا ۱۲موخه
د تلپاتې پراختیا ۱۲ موخه  (SDG12)یا ۱۲مه نړیواله موخه، چې سرلیک یې "مسئولانه مصرف او تولید" دی، د تلپاتې پراختیا له اوولسو موخو نه یوه ده. دا موخه په ۲۰۱۵ز کال کې د ملګرو ملتونو له خوا جوړه شوه. د SDG12 رسمي عبارت دا دی: "د دوامدار مصرف او تولیدي نمونو ډاډ ورکول". SDG12 دا ډول موخې په پام کې لري: د سرچینو ښه کارونه، د انرژۍ د موثریت ښه والی، پایېدونکې زېربنا، بنسټیزو خدمتونو ته لاسرسی، شنې او ښې دندې (شنې دندې هغو دندو ته وایي، چې د چاپېریال په ساتنه او بیا رغونه کې مرسته کوي) او د ټولو لپاره د ښه ژوند ډاډ ورکول دي. SDG12 ۱۱ نښې لري، چې لږ تر لږه باید تر ۲۰۳۰ز کال پورې ترلاسه شي او د نښو پر لور یې پرمختګ د ۱۳ شاخصونو پرمټ اندازه کېږي.
د تلپاتې پراختیا ۱۲ موخه ۱۱ نښې لري، چې لومړنۍ اته یې د "پایلې نښې" دي او درې نښې یې "د لاسته راوړلو وسیلې" دي.
د ملګرو ملتونو د چاپېریالي کړنلارې پر اساس، دوامدار مصرف او تولید (SCP) "د خدمتونو او اړوندو محصولاتو کارولو ته اشاره کوي، چې بنسټیزو اړتیاوو ته ځواب ووایي او د ژوند ښه کیفیت خلکو ته وړاندې کړي. سره له دوی، د طبیعي زېرمو او زهرجنو موادو کارول هم کموي همدارنګه د کثافاتو او ککړتیاوو له منځه وړل، ترڅو د راتلونکو نسلونو اړتیاوې له ګواښ سره مخ نه کړي".