cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
امونيا
خصوصيات
جامد"د کريسټال انډول مکعب دی، د «پېرسون» نښه يې cP16، د خلا ګروپ يې P213 No.198، شبکه يي ثابت يې 0.5125 nm دی."مايع"مايعه امونيا د «ايونايز» (په ایون پوښل کېدل) کېدو پياوړې ځواک لري، کوم چې د دې د ۲۲ د لوړ ε ښودنه کوي. مایعه امونيا د بخار د يو زيات لوړ معيار «انتالپي» (حرارتي) بدلون لري (23.35 kJ/mol, cf. اوبه 40.65 kJ/mol، ميتان 8.19 kJ/mol، فاسفاين 14.6 kJ/mol) او په همدې بنسټ دا په لابراتوارونو کې په موصليت نه لرونکو لوښو کې له اضافي يخوالي پرته کارېدای شي. مايعه امونيا د يو ويلې کېدونکي په توګه وګورئ."د ويلې کېدو ځانګړتياوې"امونيا په اوبو کې په اسانۍ سره حل کېدای شي. په يو اوبه ييز محلول کې، دا خوټکېدای او را ايستل کېدای شي. په اوبو کې د امونيا د تر ټولو زيات راټولېدو (یو تغذيه شوی محلول) کثافت (ډبلوالی) په يو ساتني متر مکعب کې ۰.۸۸۰ ګرامه دی او عموماً د « .880 ammonia» په توګه پېژندل کېږي."سوځېدل (احتراق)"امونيا په اسانۍ سره نه سوځي او نه سوځېدلو ته دوام ورکوي، پرته له هوا ته د تنګو مخلوطو سون توکو په حال تکې، کوم چې له ۱۵-۲۵٪ هوا څخه جوړ وي. کله چې له اکسيجن سره مخلوط شي، نو دا د زېړبخون شین رنګ لمبې په لرلو سره سوځي. بلېدل يې هغه مهال منځ ته راځي، کله چې کلورين په امونيا کې منتقل شي او نايټروجين او هايډروجين کلورايډ جوړوي؛ که کلورين په ډېره اندازه موجود وي، نو زيات چاودېدونکي نايټروجين ټرايکلورايډ (NCl3)  هم جوړوي."تجزيه"د تودوخې په لوړه درجه او د مناسبې تېزونکې مادې د شتون پر مهال، يا مسلسل حجم او لوړې درجې تودوخې (لکه، ۱۱۰۰ سانتيګراد (۲۰۱۰ فارنهايت)) لرونکي فشار لرنکي لوښي کې، امونيا د دې په جوړونکو اجزاوو کې تجزيه کېږي. د امونيا تجزيه تر يو بريده اينډو ترميک (تودوخه لرونکی/تودوخه جذب کونکی) پروسه ده، کومه چې 23 kJ/mol (5.5 kcal/mol) امونيا ته اړتيا لري او له دې څخه هايډروجين او نايټروجين ګاز تر لاسه کېږي. امونيا د تيزابي سون توکو د حجرو لپاره د هايډروجين د وسيلې په توګه هم کارېدای شي، په هغه حالت کې چې هغه امونیا لرې کړای شي چې غبرګون يې نه وي ښودلی (غېر انفعالي امونيا). روتينيم او پلاټينيم تېزونکي تر ټولو زيات فعال دي، په داسې حال کې چې پیاوړي شوي Ni تېزونکي کم فعال و."
د ميګاډان وخت
د مګدان وخت (Magadan Time) د همغږي نړیوال وخت څخه دولس ساعته او د مسکو وخت څخه اته ساعته مخکې دی.
نور وګوره
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
د مخدره توکو پالیسي
د مخدره توکو پالیسي د ذهني اغېزمنوونکو (سایکو اکټیو) توکو د څارنې او تنظیم په اړه یوه پالیسي ده (چې په عمومي ډول مخدره موادو ته راجع کېږي)، په ځانګړې توګه هغه چې د روږدتیا یا  فزیکي او رواني تړاو لامل کېږي. سره له دې چې د مخدره توکو پالیسي ګانې عموماً د حکومتونو لخوا پلې کېږي، بیا هم ښايي په ټولو کچو کې ادارې (د نړیوالو سازمانونو، ملي یا سیمه ییزو حکومتونو، ادارې، یا شخصي ځانګړو شوو ځاینو په ګډون) د مخدره توکو په تړاو خپلې ځانګړې پالیسۍ ولري.
د مخدره توکو پالیسي معمولاً په مخدره توکو باندې د د روږدي والي یا له هغو سره د تړاو پر وړاندې داسې مبارزه ده چې د مخدره توکو تقاضا او عرضه دواړه، او همداراز د مخدره توکو د کارولو د زیانونو راټیټول، او د روغتیایي مرستو برابرول او درملنه تر مطالعې لاندې نیسي. د تقاضا کمولو په اقداماتو کې داوطلبانه درملنه، د روږدي والي پرېښودنه یا ترک، بدیله درملنه، له اندازې نه د زیاتو موادو د کارولو مدیریت، د مخدره توکو اړوند کوچینيو سرغړونو لپاره د بند بدیلونه، د درملو طبي نسخه، د پوهاوي کمپاینونه، د معاشرې ټولنیز خدمتونه، او د کورنیو لپاره ملاتړ په کې شامل دي. د عرضې اړخ په راټیټولو کې د داسې د بهرنۍ پالیسۍ پلي کول چې موخه یې د مخدره توکو د هغه نړیوال کښت له منځه وړل وي له کوم چې د یادو توکو د تولید د منبع په توګه کار اخیستل کېږي او همداراز د مخدره توکو د قاچاق مخه نیول، د مخدره توکو اړوندو سرغړونو لپاره جریمه اېښودل، او د مخدره توکو د جرمونو په تړاو د محکوم شويو وګړو لپاره د بند په څېر اقدامات شامل دي. په هغه پالیسۍ کې چې د مخدره توکو کارولو خطرونو په کمولو کې مرسته کوي د پېچکارۍ ستنې بدلولو برنامې، د مخدره توکو د بدیل برنامې، او د مخدره توکو د خالصیت د ازموینې لپاره وړیا اسانتیاوې شاملې دي.
د "مخدره توکو" دغه تصور – داسې یوه ماده چې تر څارنې لاندې ده - له یو قانون  څخه تر بل هغه پورې توپیر لري. د بېلګې په توګه، هېرویین تقریباً هر ځای تر څارنې لاندې دي. د قات، کوډیین، یا الکولو په څېر مادې په ځینو ځایونو کې تر څارنې لاندې دي، په داسې حال کې چې  په ځینو نورو ځایونو کې تر څارنې لاندې نه دي. زیاتره قوانين د نسخې درمل هم تر څاري یا تنظیموي، هغه درمل چې خطرناک نه بلل کېږي خو یوازې د روغتیايي اړوندې نسخې لرونکو ته عرضه کیدای شي، او کله درمل له نسخې پرته تر لاسه کېدای شي، خو یواځې باید له یو تایید شوي عرضه کوونکي لکه درمل جوړونې له یو مرکز څخه تر لاسه شي، خو یادې چارې معمولا د یو درمل په توګه "د مخدره توکو د پالیسۍ" تشریح نه بلل کېږي. په هر ترتیب، ځینې نړیوال معیارونه موجود دي چې د کومو له مخې چې مادې تر ځانګړو څارنو، په ځانګړې توګه د مخدره توکو د کنترول د دریو نړیوالو کنوانسیونونو تر چتر لاندې تر څارنو لاندې دي.
تاریخچه
د رواني اغېزمنوونکې مادې (psychoactive substance) د کنترول لپاره لومړی نړیوال تړون په ۱۸۹۰ز کال کې د بروکسل په کنفرانس کې د غلامانو د سوداګرۍ او اړوندو الکولي مشروباتو پر وړاندې د مقررراتو په مجموعه کې تصویب شو. نوموړی تړون د ۱۹۰۹ز کال د شانګهای د تریاکو د کمېسیون په وروستۍ اعلامیې سره تعقیب شو کومې چې د ۱۹مې پیړۍ د تریاکو له جګړو وروسته د سولې د حاکمولو او د اپینو د سوداګرۍ د تنظیمولو هڅه وکړه.
په ۱۹۱۲ز کال کې په هاګ کې د تریاکو په لومړي نړیوال کنفرانس کې، د تریاکو څو اړخیز نړیوال کنوانسیون تصویب شو؛ چې په پایله کې په ۱۹۱۹ز کال کې د ویرسیل په تړون کې مدغم شو. د مخدره توکو اړوند یو شمېر نور نړیوال تړونونه په ورپسې لسیزو کې لاسلیک شول:
په پایله کې، په ۱۹۶۱ز کا کې د مخدره توکو د څارنې نهه (۹) پخواني تړونونه د ۱۹۶۱ز کال د واحد کنوانسیون له رامنځته کېدو سره لغوه شول، له کوم سره چې د مخدره توکو په سوداګرۍ او کارولو باندې نړیواله څارنه منطقي کړه. هېوادونو تعهد وکړ چې "د [انسان]یت له روغتیا او رفاه څخه ساتنه وکړي" او له مخدره توکو د ناوړه ګټه اخیستنې او روږدي کیدو پر وړاندې مبارزه وکړي. دغه تړون یواځې یو اړخیز پلی کېدونکی تړون نه دی: بلکې هېوادونه باید خپل قوانين د کنوانسیون له چوکاټ سره سم تصویب کړي. د ۱۹۶۱ز کال کنوانسیون د ۱۹۷۱ او د ۱۹۸۸ز کلونو له کنوانسیونونو سره مدغم شو، چې د مخدره توکو د کنترول درۍ ګوني نړیوال تړونونه ترې راووتل کوم چې د نورو قانوني سوابقو یا حقوقي ابزارو لپاره مرجع ګڼل کېږي. د عامه تصور پر خلاف، دغه تړونونه د خپلو مسودو په ترڅ کې په ځانګړي ډول د متحده ایالاتو له خوا تر اغېز لاندې نه دي راغلي، بلکې پر ځای یې د فرانسې، انګلستان، سویلي افریقا یا مصر په څېر هېوادونو له خوا اغیزمن شوي دي. په هر حال، متحده ایالاتو، په ځانګړې توګه په ۱۹۷۱ز کې د نېکسون جمهوري ادارې د "مخدره توکو په وړاندې د جګړې" په اعلانولو سره او په ۱۹۷۳ز کال کې د DEA ادارې له رامنځته کېدو وروسته د نوموړو تړونونو په پلي کولو کې مخکښ رول لوبولی دی.
اوسني تړونونه
د مخدره توکو د څارنې مهم تړونونه چې په اوس وخت کې په نړیواله کچه د پلي کېدو وړ دي عبارت دي له:
برسیره پردې، د نړیوالو قوانینو نورې برخې هم په دې تړاو خپل رول لوبوي، لکه د بشري حقونو هغه نړیوال تړونونه چې د روغتیا حق یا د ځایی خلکو د خوندي توب په اړه دي، او د هغو نباتاتو په سره په تړاو کې چې د مخدره توکو بوټي ګڼل کېږي (کوکا بوټي (coca plant)، چرس (بنګ)، کوکنار)، د ځمکې د حق د ساتنې، بزګرانو په برخه کې د کروندګرو حقونه، او د نباتاتو د جنېتیکو منابعو (plant genetic resources) یا سیمه ییز پوهاوي په اړه تړونونه.
د تړونونو-تر قیمومیت لاندې ادارې
د مخدره توکو د څارنې د نړیوالو کنوانسیونونو (۱۹۶۱، ۱۹۷۱ او ۱۹۸۸ز کلونونو د کنوانسینونو) تر قیمومیت لاندې څلور ادارې موجودې دي:
ماډرن ميډيا سينټر
ماډرن ميډيا سينټر چين په ښار  چانگژو کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 57 منزلونه دي او ددې لوړوالی  332 ميټر (1,089 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2012 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
بایوماس (له بيولوژيکي موادو سون توکي)
بايوماس له بوټو منځ ته راغلي مواد دي چې د سون توکو په توګه کارول کېږي، څو تودوخه او برېښنا توليد کړي. بېلګې يې لرګي او د لرګي پاتې شوني دي، د انرژۍ فصلونه، کرنيز پاتې شوني او د صنعت، کروندو او کورونو فاضله مواد دي. له دې امله چې بايوماس نېغ په نېغه د سون توکو په توګه کارول کېدای شي (لکه د لرګيو څانګې)، ځينې خلک د بايوماس او ژوندي تون توکو ټکي يو د بل پر ځای کاروي. ځينې نور بيا يوه اصطلاح د بلې فرعي بولي. په متحده ايالاتو او اروپايي اتحاديه کې دولتي مسئولين د بيالوژيکي سوند توکو تعريف د مايعو يا ګازي سون توکو په توګه کوي، کوم چې د نقل او حمل لپاره کارول کېږي. د اروپايي اتحاديې شريک څېړنيز مرکز د جامدو بيولوژيکي سون توکو تصور کاروي او دا د انرژۍ لپاره کارېدونکي حياتياتي مادې د خامې يا پروسس شوې ژوندۍ مادې په توګه تشريح کوي، د بېلګې په ډول، د اور لرګی، د لرګي دړې او د لرګي دړوکي.
په ۲۰۱۹ز کال کې، له بايوماس څخه د انرژۍ ۵۷ (Exajoules) EJ توليد شوي وو (EJ د Exajoule  مخفف او د انرژۍ د واحد لپاره کارول کېږي)، د دې په پرتله له خامو تېلو څخه ۱۹۰ EJ، له ډبرو سکرو څخه ۱۶۸ EJ، له طبيعي ګاز څخه ۱۴۴ EJ، له هستوي موادو څخه ۳۰ EJ، له ترکيبي اوبو څخه ۱۵ EJ او د هوا، لمريزې او ځمکنۍ تودوخې څخه يو ځای ۱۳ EJ توليد شوي وو. د اوسنۍ بايوانرژۍ شا او خوا ۸۶٪ د تودوخې د فعاليتونو لپاره کارول کېږي، ۹٪ يې د نقل او حمل لپاره کارول شوي او ۵٪ يې د برېښنا لپاره کارول کېږي. د نړۍ په کچه له بايوماس څخه تر لاسه شوې انرژي له ځنګلي سرچينو څخه توليد شوې ده. هغه کارخونې چې د بايوماس د سون توکو په توګه کاروي، کولای شي د لمريزې يا هوا د فارمونو څخه په وقفه وقفه پيدا کېدونکې برېښنا په پرتله يوه ثابته برېښنا پیدا کړي.
IEA (د انرژۍ نړيواله اداره) بايوانرژي په ۲۰۱۷ز کال کې د نوې کېدونکې انرژۍ د تر ټولو مهمې سرچينې په توګه تعريف کړې ده. IEA همدا راز دليل وړاندې کړی چې د بايوانرژۍ استعمال په راتلونکي کې د ښکته کاربن د حالاتو له اړينې کچې څخه په زیاته اندازه کم دی او په بېړه يې زيات خپرېدو اړتيا ده. تر ۲۰۵۰ز کال پورې د IEA په نيټ زېرو کې (Net Zero له شنو خونو څخه د خوشې کېدونکو ګازاتو د بشپړ خنثی کولو لپاره کارېدونکې اصطلاح ده)، دوديزه بايوانرژي به تر ۲۰۳۰ز کال پورې ختمه شي، او د نوې بايواينرژۍ برخه چې په ۲۰۲۰ز کال کې ۶.۶٪ ده، په ۲۰۳۰ز کال کې به ۱۳.۱٪ ته لوړه شي او په ۲۰۵۰ز کال کې به ۱۸.۷٪ ته ورسېږي. په ۲۰۱۴ز کال کې، IRENA (د نوې کېدو وړ انرژۍ نړيواله اداره) په ۲۰۳۰ز کال کې د بايوماس څخه د توليدېدونکې انرژۍ د دوه برابره کېدو اټکل کړی، په داسې حال کې چې د دوديزې بايوانرژۍ برخه به پکې کوچنۍ وي (6 EJ). د IPCC (د اقليم د بلون په اړوند بين الحکومتي پلاوی) د استدلال پر بنسټ که په سمې طريقې سره تر سره شي، نو بايوانرژي د هوا د زيان د کمولو د پام وړ وړتيا لري او د IPCC د زيان کمولو په ډېرو لارو کې په ۲۰۵۰ز کال کې د بايوانرژي له خوا د پام وړ ونډې موجودې دي (د منځنۍ کچې ۲۰۰EJ). ځينې څېړونکي د کم اخراج په ساتنې، لوړې کچې ابتدايي کاربن په سخت والي او / يا مثبت اقليم د اغېزو له راتګ مخکې د اوږد انتظار سره د بايوانرژي پر کارولو نيوکه کوي.
په راتلونکي کې د خامو موادو لپاره لومړي توکي « lignocellulosic» (غېر خوراکي توکي) بايوماس (د بېلګې په ډول، پرې شوې ونې يا بوټي يا د اوږدې مودې د انرژۍ محصولات)، کرنيز پاتې شوني او بيالوژيکي فاضله مواد دي. دا لومړي توکي په اقليم کې د ګټو د توليد څخه مخکې ډېر کم ځنډ لري. د تودوخې توليد عموماً د برېښنا د توليد په پرتله له اقليم سره زيات دوستانه وي، له دې امله چې له کيمياوي موادو څخه په حرارتي انرژۍ بدلون، له کيمياوي موادو څخه په برېښنايي انرژۍ بدلون ډېر اغېزناک وي. همدا راز ستونزمنه ده چې د بايوماس له سوځولو څخه د تودوخې د تر لاسه کولو پر ځای له يوې بديلې نوې کېدونکې انرژۍ له سرچينې څخه تودوخه تر لاسه شي؛ ځکه دا چاره يا زياته ګران بيه وي، يا د تپ (بړاس/بخار) د زياتې تودوخې درجې له امله محدود وي، کومه تودوخه چې توليدوي. د مايعو بيالوژيکي سون توکو په پرتله جامد بيالوژيکي سون توکي تر ممکنه بريده له اقليم سره زيات موافق دي، ځکه چې د جامدو بيالوژيکي سون توکو توليد زياته ګټوره انرژي لري.
د بايوماس کتګورۍ
بايوماس يا خو د انرژۍ لپاره نېغ په نېغه د رېبل شويو بايوماس په توګه ډلبندي کېږي (ابتدايي بايوماس)، يا د پاتې شونو او فاضله مادو په څېر: (د دويمې درجې بايوماس):
هغه بايوماس چې نېغ په نېغه د انرژۍ لپاره رېبل شوي وي
د انرژۍ لپاره نېغ په نېغه رېبل کېدونکو بايوماس مهم قسمونه لرګی، ځينې خوراکي فصلونه او ټول هغه فصلونه دي چې د وخت په تېرېدو سره انرژي تولېدولای شي:
نېغ په نېغه د انرژۍ لپاره رېبل شوي لرګين بايوماس کې ونې او بوټي شامل دي، کوم چې د دوديز پخلي او تودوخې د موخو لپاره پرې شوي وي (تر ډېره بريده په پرمختللیو هېوادونو کې)، په نړیواله کچه د دوديز پخلي او تودوخې لپاره په کلني ډول 25 EJ لګښت شوی. IEA دليل وړاندې کړی چې دوديزه بايوانرژي پايښت نه مومي او د IEA تر ۲۰۵۰ز کال پورې د «نيټ زيرو» د حالت تر مخې، ۲۰۳۰ز کال پورې به دوديزه بايوانرژي په پړاويز ډول ختمه شوې وي. د لنډ دوران پرې کېدونکي ونې بوټي او د لنډ دوران ځنګلونه هم نېغ په نېغه د انرژۍ لپاره پرې کېږي او له دې لارې وړاندې شوي انرژۍ مواد 4 EJ دي. دې کښتونو ته د پايښت موندونکو په سترګه کتل کېږي او وړتيا يې (د اوږدې مودې انرژۍ فصلونو سره يو ځای) تر ۲۰۵۰ز کال پورې په کلني ډول لږ تر لږه 25 EJ اټکل شوې ده.
د انرژۍ لپاره رېبل کېدونکي مهم غذايي فصلونه د بورې توليدونکي فصلونه دي (لکه ګنی)، نشايسته تولیدونکي فصلونه (لکه جوار) او د تيلو تولیدونکي فصلونه (لکه د شړشم/شلغم). ګنی د اوږدې مودې فصل دی، په داسې حال کې چې جوار او د شړشم تخم کلنی فصل دی. د بورې او نشايستي تولیدونکي فصلونه د بايوايتانول د جوړولو لپاره کارول کېږي، او د تيلو توليدونکي فصلونه د بايوډيزل د جوړولو لپاره کارول کېږي (بايوايتانول تيل د انسان له خوا اوبايوډيزل تيل د ماشينونو لپاره کارول کېږي). د امريکا متحده ايالات د بايوايتانول تر ټولو ستر توليدونکی او اروپايي اتحاديه د بايوډيزل تر ټولو ستر تولیدونکي دي. بایوايتانول او بايوډيزل په نړيوال توليد کې د انرژۍ د موادو په ترتيب سره ۲.۲ او ۱.۵ EJ په يو کال کې وړاندې کوي. د انرژۍ لپاره تر لاسه کېدونکو خوراکونو له فصلونو څخه بیالوژيکي سون توکو ته د «لومړي نسل» يا «دوديز»  بيالوژيکي سون توکي ويل کېږي او په پرتليز ډول په دې کې د اخراج سپما کمه وي.
د اوږدې مودې انرژۍ فصلونو ته «[...] د انرژۍ د توليد لپاره د غوره کتګورۍ فصل[...]» په توګه بلل کېږي، ځکه چې زیات محصول او «[...] له کلنيو فصلونو څخه (زياتې) چاپېريالي ځانګړتياوې[...]» لري. په هر حال، د دې فصلونو سوداګريز توليد اوسمهال په نړیواله کچه مهم نه دی. په انګلستان کې، په ۲۰۲۱ز کال کې حکومت اعلان وکړ چې د اوږدې مودې انرژۍ فصلونو او د لنډ جريان ځنګلونو لپاره ځانګړې کړای شوې ځمکنۍ سيمې له ۱۰۰۰۰ څخه زياتې او بايد تر ۱۰۴۰۰۰ هکتاره پورې ورسېږي. تر ۲۰۳۰ز کال پورې د IRENA نړيوال اټکل ۳۳-۳۹ EJ دی چې دا يو محافظه کار اند بلل کېږي. يواځې د اوږدې مودې انرژۍ د فصلونو لپاره تخنيکي نړيوالې انرژۍ وړتيا اټکل په کلني ډول ۳۰۰ EJ شوی دی.
د IRENA تر مخې، اوسمهال ۱.۵ ميليارده هيکتاره (3.7×109 جريبه) ځمکه د خوراک د توليد لپاره کارول کېږي، په داسې حال کې چې «[...] شا او خوا ۱.۴ ميليارده هيکتاره اضافي ځمکه يې وړتيا لري، خو تر اوسه پورې استعمال شوې نه ده او په همدې بنسټ شونې ده چې په راتلونکي کې د بايوانرژي د مهيا کولو لپاره ځانګړې شي.». د دې ځمکې ۶۰٪ يواځې د ديارلسو هېوادونو په واک کې ده. IPCC اټکل کړی چې په نړۍ کې د ۰.۳۲ او ۱.۴ ميليارده هيکتاره تر منځ معمولي ځمکه شته، کومه چې د بايوانرژي لپاره مناسبه ده. د اروپايي اتحاديې پروژه MAGIC (د صنعتي محصولاتو د ودې لپاره حاشيوي ځمکې) اټکل کړی چې په اروپايي اتحاديه کې د اوږدې مودې فصل Miscanthus × giganteus لپاره ۴۵ ميليونه هيکتاره (449 901 km2; په اندازه کې له سويډن سره پرتله کېدای شي) ځمکه شته (12 EJ) او په عموم کې د بايو انرژي لپاره دوه شپېته ميليونه هکتاره (619 182 km2; چې په اندازه کې له اوکراين سره پرتله کېدای شي) حاشيوي ځمکه موجوده ده.
د څلور ميليارده هيکتاره نړيوالې ځنګلي سيمې څخه يو په درېيمه برخه د لرګي د توليد يا د نورو سوداګريزو موخو لپاره کارول کېږي. ځنګلونه په نړيواله کچه د انرژۍ لپاره د کارېدونکي ټول بايوماس ۸۵٪ وړاندې کوي. ځنګلونه همدا راز په اروپايي اتحاديه کې د انرژۍ لپاره کارېدونکي د ټول بايوماس ۶۰٪ هم مهيا کوي او د ځنګلي بايوماس انرژۍ تر ټولو ستره سرچينه د لرګيو پاتې شوني او فاضله مواد دي.
عامه اړیکې
عامه اړیکې (په انګلیسي: Public Relations)، د لا ښه درک په موخه، له یوه وګړي یا سازمان څخه (لکه سوداګري، دولتي موسسه یا غیرانتفاعي سازمان) عام وګړو ته د معلوماتو خپرولو او د هغو د مدیریت کولو پوهه ده. عامه اړیکې او اشتهار سره توپير لري، ځکه چې عامه اړیکې په دننۍ توګه کنټرول کېږي، په داسې حال کې چې د اشتهار کنټرول د بهرنیو خواوو په مرسته ترسره کېږي. په عامه اړیکو کې کېدای شي یو سازمان یا هغه وګړی شامل وي چې د اړوند عامه موضوعاتو او خبرونو (چې مستقیمې لګښتي اداینې ته اړتیا نه‌لري) په کارولو سره د خپلو اورېدونکو او مخاطبانو پر وړاندې ښکاره کېږي. ښکاره کېدنه یې تر ډېره د رسنیو له‌لارې ده. په‌دې سره عامه اړیکې له اعلانونو او اشتهار څخه (چې د بازارموندنې اړیکو بڼې دي) توپير مومي. د عامه اړیکو موخه د پېرودونکو لپاره په وړیا توګه، د خبري انعکاس رامنځ‌ته کول دي، چې د وړیا رسنیو (هغه رسنۍ چې د یوې خبرتیا له خپرولو څخه پیسې نه‌اخلي)، نه دا چې د بازارموندنې یا خبرتیاوو لپاره پیسې ورکړي، چې د لګښتي رسنیو (هغه رسنۍ چې د یوې خبرتیا له خپرولو څخه پیسې ترلاسه کوي) په نامه هم پېژندل کېږي. خو د یوویشتمې پېړۍ په لومړیو کې، اعلانونه او خبرتیاوې هم د عامه اړیکو د فعالیتونو پراخ ډګر یوه برخه وه.
د غورو عامه اړیکو یوه بېلګه به د داسې یوې مقالې جوړول وي چې د عامه اړیکو د یوه شرکت مراجعه کوونکي ځانګړنې په ګوته کوي، نه دا چې د مراجعه کوونکي لپاره لګښت وضع شي ترڅو د مقالې ترڅنګ د هغه خبرتیا هم خپره شي. د عامه اړیکو موخه، عام وګړو، احتمالي پېرودونکو، پانګوالو، شریکانو، کارمندانو او نورو ذینفعانو ته د خبر رسونه او د سازمان، د سازمان مشرتابه پلاوي، محصولاتو، یا سیاسي پرېکړو په هکله د مثبت یا مطلوب لیدلوري ساتلو په موخه د هغو هڅونه ده. د عامه اړیکو متخصصان، په ټولیز ډول، د عامه اړیکو او بازارموندنې شرکتونو، سوداګریو او کمپنیو، حکومتي او عامه چارواکو لپاره د عامه معلوماتو کارمند په توګه او غیردولتي او غیرانتفاعي سازمانونو لپاره کار کوي. په عامه اړیکو کې اصلي دندې عبارت دي له: دنني موقفونه، لکه: د عامه اړیکو د همغږۍ کارمند، د عامه اړیکو متخصص، د عامه اړیکو مدیر؛ او بهرني موقفونه، لکه: د محاسبې همغږۍ کارمند، د محاسبې پلاوی، د محاسبې څارونکی او د رسنیزو اړیکو مدیر.
د عامه اړیکو متخصصان د یوه سازمان له مخاطبانو، رسنیو، اړوندو سوداګریزو رسنیو او نورو فکري مشرانو (هغه اشخاص چې د یوې سوداګریزې ډلې لپاره یې وړاندیزونه او نظریات اغېزناک او غوره تمام شي) اړیکې رامنځ‌ته کوي او هغه ساتي. د عامه اړیکو د متخصصانو ګډ مسوولیتونه عبارت دي له: د ارتباطي کمپاینونو جوړول، د خبرونو لپاره د مطبوعاتي اعلامیو او نورو مطالبو لیکل، له مطبوعاتو سره کار کول، د یوې کمپنۍ ویاند ته د مرکو تنظیمول، د کمپنۍ مشرانو لپاره د وینا لیکل، د یوه سازمان د ویاند په توګه فعالیت درلودل، د مطبوعاتي کنفرانسونو، رسنیزو مرکو او ویناوو لپاره د پېرودونکو چمتو کول، د وېب‌سایټ او ټولنیزو رسنیو منځپانګې لیکل، د کمپنۍ د اعتبار مدیریت (د کړکېچ مدیریت)، د دننیو ارتباطاتو مدیریت، او د برنډ پېژندنې او پېښو مدیریت په څېر د بازارموندنې فعالیتونه. د عامه اړیکو په برخه کې د بریا راز، د یوې کمپنۍ یا شرکت د هر شریک لېوالتیا او اندېښنو په هکله په ژورې پوهې او باخبرۍ کې پروت دی. د عامه اړیکو متخصص باید پوه شي چې څنګه د عامه اړیکو سوداګرۍ تر ټولو پياوړې وسیلې په کارولو سره، چې اشتهار دی، دغو اندېښنو ته حل‌لاره ومومي.
تعریفونه
د برنېز د څرګندونې له‌مخې، د عامه اړیکو مشاور هغه شخص دی چې هم د ارتباطاتو له نومهالو رنسیو او هم د ټولنې ډله‌ییزو جوړښتونو سره کار کوي ترڅو د عامه افکارو لپاره مفکورې وړاندې کړي. سربېره پر دې، هغه د اقداماتو اېډیالوجي او اصولو او همدا راز د اموالو، خدماتو، عامه خدماتو، صنعتي ټولنو او لویو سوداګریزو ډلو (چې د وګړو ملاتړ لري) په هکله اندېښنه ښودلې ده.
تاریخچه
عامه اړیکې، له شلمې پېړۍ پخوا تاریخي ریښې لري. ډېري درسي کتابونه، په ۱۹۰۰ز کې، په بوستون کې د «اشتهار ادارې» تاسیس د عامه اړیکو د یوه مسلک رامنځ‌ته کوونکې ادارې په توګه پېژني. پوهانو، په لرغونو تمدنونو کې د عامه اړیکو اغېزښندنو او د ارتباطاتو مدیریت لومړنیو بڼو په تړاو موندنې لري. د بېلګې په توګه: د ارسطو «بلاغت» رساله، د قناعت هنر بنسټیز اصول بیانوي. ښواهد ښیي چې د نوې نړۍ د رامنځ‌ته کېدو په اوږدو کې او په بریتانیا کې د غلامۍ له منځه وړلو خوځښت په اوږدو کې عامه اړیکو تکامل موندلی دی. بسیل کلارک، په ۱۹۲۴ز کې د «تحریریه خدماتو» د تاسیس په پار، په بریتانیا کې د عامه اړیکو بنسټګر په توګه پېژندل کېږي.
د امریکا متحده ایالاتو، بریتانیا، آلمان او نورو د «تبلیغاتو» مفهوم وکاروه، چې وروسته د عامه اړیکو په توګه یې تکامل وموند، ترڅو کورنی ملاتړ ترلاسه کړي او نړیوالو جګړو پر مهال، دښمنان د دېوانو په توګه وښيي. لومړۍ نړیواله جګړه (۱۹۱۴ تر ۱۹۱۸ز) چې نه یوازې نظامي طبقه، بلکې ټول وګړي یې اغېزمن کړل، «د تبلیغاتو پرمختللې توغونې تختې» په توګه پېژندل کېږي. خصوصي سکټور ته د عامه اړیکو له راتللو وروسته، د سوداګریز اشتهار هلې‌ځلې لا زیاتې او پرمختللې شوې. ډېري مورخان پر دې باور دي چې د اوسنیو عامه اړیکو بنسټ د لومړي ځل لپاره په متحده ایالاتو کې د اېوي لي (۱۸۷۷ تر ۱۹۳۴ز) له‌خوا په ۱۹۰۳ز کې کېښودل شو او هغه مهال نوموړي د راکفلر شرکت مشاور او تبلیغاتي متخصص په توګه دنده ترسره کوله. اِداورد برنېز (۱۸۹۱ تر ۱۹۹۵ز)، په ۱۹۱۳ز کې د ننداریزو ټولنو لپاره تبلیغات وکړل، چې وروسته د نړۍ په کچه خپاره شول. په ضمن کې، د ۱۹۲۰ز لسیزې په نوي تاسیس شوي شوروي اتحاد کې، هنرمندانو او شاعرانو (لکه: مایاکوفسکي) د بېلابېلو دولتي ادارو او موخو لپاره د عامه اړیکو په برخه کې فعالیت درلود.
موچودي، بوتسوانا
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> موچودی په انګليسي ژبه Mochudi د بوټسوانا د کګاتلانګ ولسوالۍ یو ښار دی، چې په 2000 کې یې 39,349تنه نفوس درلود، چې 18,490 یې نارینه او 20,859 یې ښځې وې.
سرچینې
وېشنيزه:بوتسوانا کلي وېشنيزه:بوتسوانا ښارونه وېشنيزه:بوتسوانا وېشنيزه:انګليسي
د ويلې کېدو طاقت (همجوشي/د يوې مادې بله کې ويلې کېدل)
د پلازما د جوړولو لپاره د يو ځای کېدو پروسه سون توکو او محدود چاپېريال ته اړتيا لري، په کوم کې چې په پوره اندازه د تودوخې درجه، فشار او د قيد وخت موجود وي چې ويلې کېدل پکې صورت پيداکړي. د دې شمېرو ټولګه، د کوم په پايله کې چې د طاقت د توليد سيستم منځ ته راځي، د «لاسن معيار» په نوم پېژندل کېږي. په ستورو کې، تر ټولو عام سون توکي هايډروجين د او د جاذبې قوه ډېر زیات اوږده قيد وختونه مهيا کوي، کوم چې د يو ويلې کېدو انرژۍ د توليد لپاره تر اړينو شرايطو پورې رسېږي. د ويلې کېدو وړانديز شوي ريخترونه عموماً درانده هايډروجين ايزوتټپس کاروي، لکه ډيوټيريم او ټريټيم (او په ځانګړي ډول د دې دواړو ګډوله)، کوم چې د پروټيم (تر ټولو ډېر عام هايډروجن ايسزوټوپ) په پرتله په ډېرې اسانۍ سره غبرګون څرګندوي، تر څو له دوی سره مرسته وکړي چې له کمو سختو شرايطو سره د لاسن د معيار تر حالاتو پورې ورسېږي. د ډېرو جوړښتونو موخه د خپلو سون توکو تر نږدې ۱۰۰ مليونه درجو پورې تودول وي، کوم چې د يو بريالي جوړښت په چمتو کولو کې يوه ستره ننګونه ده.
د طاقت د يوې سرچينې په توګه، د چاودېدو په پرتله د هستوي ويلې کېدو څخه د ډېرو ګټو تمه کېدای شي. په فعاليتونو کې کمه شوې راډيواکتويټي (د وړانګو په ډول انرژي تيتونه) او لږ کم لوړې کچې هستوي فاضله مواد، د پوره اندازې سون توکو شتون او زيات خونديتوب په دې کې شامل دي. په هر حال، ثابته شوې ده چې د عملي او اقتصادي طريقې له لارې د تودوخې درجه، فشار او د مودې اړين يو ځای کېدل ستونزمن دي. دویمه هغه ستونزه چې پر عام غبرګون اغېز کوی، د نيوټران مديريت دی، کوم چې د غبرګون پر مهال ازدېږي، کوم چې د وخت په تېرېدو سره د غبرګون په خونه کې کارېدونکي ډېرې عامې مادې کمزورې کوي.
د ويلې کېدو څېړونکو د قيد د بېلا بېلا تصوراتو په اړه تحقيق کړی. په پیل کې ټينګار په درې مهمو سيستمونو و چې دا دي. z-pinch، stellarator او مقناطيسي اينه. اوسني مخکښ جوړښتونه په ليزر سره «ټوکاماک» (حلقوي ماشين) او «انرسي» (ځنډيدلی چې بدلون نه مومي) قيد (ICF) دي. دواړه جوړښتونه په پراخه کچه تر څېړنو لاندې دي، په ځانګړي ډول په فرانسه کې د ITER ټوکاماک او په متحده ايالاتو کې د ملي احتراق تاسيسات (NIF) ليزر. څېړونکي همدا راز نور جوړښتونه هم څېړي، کوم چې ارزانه لاسرسی وړاندې کولای شي. په دې بديلونو کې، د مقناطيسي شوي موخې ويلې کېدلو او د اينرسي الکترواستاټيک (ساکن برېښنايي چارجونه) قيد او د سټيليټر په نويو بدلونو کې ليوالتيا مخ پر زياتېدو ده.
ميکانيزم
د ويلې کېدو غبرګون هغه مهال منځ ته راځي کله چې دوه يا زياتې هستې د اوږدې مودې لپاره سره زیاتې نږدې شي، هغه هستوي ځواک چې دوی سره يو بل ته راکاږي له هغه اليکټروسټاټک ځواک څخه زيات شي چې دوی يو له بل سره جلا کوي او دوی بيا سره په درنده هسته کې ويلې کړي.د هغې هستې لپاره چې له وسپنې-۵۶ څخه درنده وي، غبرګون يې اندوترميک (تودوخه کش کوونکی) دی چې د انرژۍ د ورود غوښتنه کوي. هغه درنده هسته چې له وسپنې څخه ستره وي ډېر زيات پروټونونه لری، د کوم په پايله کې چې ډېر زیات په شا تمبونکی طاقت پیدا کېږي. د هغو هستو لپاره چې له وسپنې-۵۶ څخه سپکې وي، غبرګون يې بيا ايکسوترميک (د تودوخې شړونکی وي)، هغه مهال انرژي خوشې کوي، کله چې سره يو ځای کېږي. له دې امله چې هايډروجن په خپله هسته کې يو پروټون لري، د ويلې کېدو د تر لاسه کولو لپاره تر ټولو کمې هڅې ته اړتيا لري او له ځانه سره تر ټولو زياته خالصه انرژي لري. همدا راز له دې کبله چې هغه يو اليکټرون لري، هايډروجين تر ټولو اسانه سون توکي دي چې په بشپړ ډول په «ايون» بدل شي (ايون معنا هغه ذره چې په برېښنا بدله شوې وي).
پياوړی طاقت يواځې په لنډو واټنونو کې کار کوي (ډېر نه ډېر يو فیمټوميټر، د يو پروټون يا نيوټران د قطر اندازه)، په داسې حال کې چې د هستې په منځ کې پورې وهونکی اليکټروسټيټک طاقت په اوږد واټن کار کوي. د دې لپاره چې د ويلې کېدو له بهير څخه تېر شي، د سون توکو اتومونه پوره حرکي انرژۍ ته اړتيا لري، تر څو د پياوړي طاقت لپاره يو بل ته نژدې شي او پر اليکټروسټيټک شړلو غلبه پيدا کړي. د سون توکو د اتومونو په پوره اندازه رانژدې کولو لپاره حرکي انرژۍ اندازه د «کولمب خنډ» په نوم يادېږي. د دې انرژۍ د مهيا کولو په لارو کې، د زرې په تېزونکي کې  اتومونو ته چټکتيا ورکول، يا د تودوخې په لوړه درجه د دوی ګرمول شامل دي.
کله چې يو اتوم د هغې د «ايونايزيشن» له انرژۍ څخه زيات ګرم شي، نو د هغې اليکترون لوڅ شي، او په دې ډول يې يواځې لغړه هسته پاتې شي. دې پروسې ته د ايونايزيشن نوم ورکړل شوی دی او د دې په پايله کې راغلې هستې ته «ايون» ويل کېږي. پايله يې د ايونونو يوه توده وريځ او هغه ازاد اليکترونونه دي چې مخکې له دوی سره نښتې وو او د پلازما په نوم پېژندل کېدل. له دې امله چې چارجونه ورڅخه جلا شوي دي، له برېښنايي اړخه پلازماګانې رسونکې (بيونکې/موصلې) او له مقناطيسي اړخه د کنترول کېدو وړ وي. د ويلې کېدو ډېر وسايل له دې څخه ګټه پورته کوي، تر څو له تودوېدو سره سم زرې سره قيد کړي.
عرضي مقطع
د يو غبرګون عرضي مقطع، د σ ښودنه کوي، دا شونتيا اندازه کوي چې د ويلې کېدو يو غبرګون به منځ ته راشي. دا د دوه هستو په نسبي چټکتيا پورې اړه لري. لوړه نسبي چټکتيا دا شونتيا زياتوي، خو دا شونتيا په ډېرو زياتو انرژيو کې بېرته په کمېدو پيل کوي.
په يوه پلازما کې، د امکاني وېش په کارولو سره د ذرې رفتار مشخص کېدای شي. که پلازمه توده کړای شي، نو وېش به ګاوسي منحني شکل يا ميکسويل – د بولټزمن وېش په ډول وليدل شي. په دې حالت کې، د چټکتيا په وېش د منځنۍ کچې ذرې عرضي مقطع کارول ګټور دي. دا د حجمي ويلې کېدو په اندازه کې داخلېږي:
په داسې حال کې چې:
د لوسن معيار
د لاسن معيار روښانه کوي چې څه ډول د انرژۍ پيداوار د دکومو ټاکلو سون توکو د تودوخې درجې، کثافت او د ټکر د رفتار سره توپير مومي. دط معادلې د يوې ګرمې پلازما سره کار کونکې ويلې کېدو لپاره د جان لاسن په تحليل کې مرکزي حيثيت درلود. لاسن د يوې انرژۍ توان تر لاسه کړ، چې لاندې ښودل شوی دی.
چېرته چې:
د پلازما وريځ د استولو او راډيشن (اشعاع) په مټ انرژي له لاسه ورکوي. رسول هغه وخت تر سره کيږي، کله چې ايون، اليکټران، يا نيوټرلونه په نورو مادو، عموماً د الې په سطحه اثر غورځوي او د خپلې حرکي انرژۍ يوه برخه نورو ايټمونو ته لېږدوي. راډيشن هغه انرژي ده چې وريځ د رڼا په توګه خوشې کوي. راډيشن د تودوخې له درجې سره زیاتېږي. د يو ځای کېدو د طاقت ټيکنالوژۍ بايد دا زيانونه مهار کړي.
درې ګونی توليد: کثافت، تودوخه، وخت
د لاسن معيار دليل وړاندې کړی چې توده شوې او کواسي-نيوټرل پلازما لرونکی ماشين، بايد هومره انرژي پيدا کړي چې د انرژۍ پر زيانونو غلبه پيدا کړای شي. په يو معلوم حجم کې جارې کېدونکې انرژۍ اندازه د تودوخې د درجې يو عمل دی او له همدې امله د يوې ذرې پر بنسټ د غبرګون اندازه، د دې حجم په داخل کې د ذرو کثافت او په پای کې د قيد وخت، د هغه وخت اوږدوالی چې انرژي د حجم په داخل کې پاتې کېږي، دا ټول د درې ګوني توليد په نوم پېژندل کېږي. د پلازما کثافت، د تودوخې درجه او د قید وخت.
لرغونی نږدې ختیځ
لرغونی نږدې ختیځ د لومړنیو تمدنونو کور و، هغه سیمه چې نږدې معاصر منځنی ختیځ دی، چې بین النهرین (معاصر عراق، د ترکیې سویل ختیځ، د ایران سویل لویدیځ، د سوریې شمال ختیځ او کویټ)، لرغونی مصر، لرغونی ایران (عیلام، میډیا، فارسیا او فارس)، اناتولیا، کوچنۍ آسیا او د ارمنستان لوړې برخې (د ترکیې ختیځه اناتولیا سیمه، ارمنیا، شمال لویدیځ ایران، سویلي جورجیا او لویدیځ اذربایجان)، شام (معاصره سوریه، لبنان، اسرائیل، فلسطین او اردن)، قبرس او عربي ټاپووزمه په کې شاملېدل. لرغونی نږدې ختیځ ، د لرغوني نږدي ختیځ په زده کړو، د نږدې ختیځ په لرغون پېژندنه او لرغوني تاریخ کې مطالعه کېږي.
د لرغوني نږدي ختیځ تاریخ له میلاد څخه په وړاندې څلورمه زریزه کې د سومر په راڅرګندېدو سره پیلېږي، په داسې حال کې چې د پای نېټه یې بېلابېله ښوول شوې. دغه اصطلاح، په سیمه کې د برونزو او اوسپنې دورې، له میلاد څخه په وړاندنۍ ۶ مه پېړۍ کې د هخامنشي سترواکۍ فتوحات، له میلاد څخه په وړاندنۍ ۴ مه پېړۍ کې مقدوني سترواکي او په اوومه میلادي پېړۍ کې د مسلمانانو فتوحات رانغاړي.
لرغونی نږدې ختیځ د تمدنونو زانګو بلل کېږي. همدغه ځای و چې په کې د ټول کال په اوږدو کې د لومړي ځل لپاره په پراخه کچه کرنه  وشوه، چې د لومړنیو متراکمو استوګن ځایونو د جوړېدو لامل وګرځېده او له مخې یې ګڼ شمېر تمدني معلومې پراختیاوې رامنځته شوې، لکه:  ټولنیز وېش، متمرکز دولتونه او سترواکۍ، منظم عقاید او منظمه جګړه. دغه سیمه د لیکلو د لومړني سیستم، د لومړنۍ الفبا (ابجد)، په تاریخ کې د لومړي پولي واحد، حقوقي قوانینو، د ستور پوهنې او ریاضیاتو د بنسټونو په برخه کې لومړنیو لاسته راوړنو او د څرخ د اختراع شاهده وه.
د نږدې ختیځ مفهوم
د «لرغوني نږدې ختیځ» عبارت، په ۱۹ مه پېړۍ کې د بریتانوي سترواکۍ د پام وړ نړیوالو سیمو په توګه د نږدې ختیځ او لرې ختیځ ترمنځ توپیر ته نغوته کوي. دغه توپیر کول، د کریمه د جګړې پر مهال پیل شول. د دغو دوو اصطلاحاتو ترمنځ د ختیځ وروستی مهم وېش د نوولسمې پېړۍ د وروستۍ دیپلماسۍ، له ۱۸۹۴-۱۸۹۶ ز کال پورې د عثماني سترواکۍ له خوا په حمیدیه عام وژنه کې د ارمنیانو او اشوریانو د وژلو او له ۱۸۹۴-۱۸۹۵ ز کال پورې د چین او جاپان د لومړۍ جګړې له مخې و. د بریتانیا د سترواکۍ واکمنانو او سلاکارانو دغه دوه صحنې د «نږدې ختیځ» او «لرې ختیځ» په نوم ونومولې.
په داسې حال کې چې په نږدې ختیځ کې تر ډېره د عثماني سترواکۍ تر کنټرول لاندې سیمې شاملېدلې، د دغې سترواکۍ په له منځه تلو سره، په دیپلماسي کې د نږدې ختیځ اصطلاح خپل ځای منځني ختیځ ته پرېښود. په ورته مهال لرغونی نږدې ختیځ بیا له دې جلا دی.
سومر او اکد
سومر د بین النهرین په سویل کې د نړۍ تر ټولو لرغونی پېژندل شوی تمدن دی. د سومر لرغونی څېړل شوی ځای Tell el-'Oueili دی چې لرغونتیا یې له میلاد څخه وړاندې ۷ مې زریزې ته رسېږي، په داسې حال کې چې آن د دې احتمال شته دی چې دغه ځای دې لا له پخوا نیول شوی وي. اکدي سترواکي چې د لوی سارګون له خوا یې بنسټ کېښودل شو، له میلاد څخه وړاندې له ۲۴ مې پېړۍ څخه یې تر ۲۱ مې پېړۍ پورې دوام وکړ، چې ډېری یې د نړۍ تر ټولو لرغونې سترواکي بولي. په پایله کې اکدیان په آشور او بابل ووېشل شول.
عیلام
د سومر او اکد په ختیځ کې لرغوني عیلام شتون درلود، چې د معاصر ایران په لرې لویدیځ او سویل لویدیځ کې موقعیت لري او د خوزستان له ټیټو سیمو څخه تر ایلام ولایت پورې دوام لري. په لرغوني عیلامي دوره کې له میلاد څخه ۳۲۰۰ کاله وړاندې، د انشان په مرکزیت او له میلاد څخه وړاندې دویمې زریزې له نیمايي څخه د خوزستان په ټیټو ځمکو کې د شوشان په مرکزیت، د ایران په سیمه کې کې سترواکۍ شتون درلود. له میلاد څخه وړاندې له ۹ مې تر اوومې پېړۍ پورې عیلام په آشوري سترواکۍ کې یوځای کړای شو، په  ورته مهال دغه تمدن له میلاد څخه وړاندې ۵۳۹ ز کال پورې تر هغه مهاله دوام وکړ ، کله چې د ایراني فارسیانو له خوا له منځه یووړل شو.
د برونزو وروستۍ دوره
له میلاد څخه نږدې ۲۵۰۰ کاله وړاندې هوریانو د بین النهرین په شمال او د هغو په ختیځو او لویدیځو څنډو کې ژوند کاوه. هغوی په ډېر احتمال سره له قفقاز څخه سرچینه لرله او له شمالي لوري څخه دلته راغلي وو، خو دا قطعي نه ده. د هغوی پېژندل شوې اصلي سیمه په سوبرتو کې د خابور سیند دره ده، چې وروسته یې ځانونه د بین النهرین په شمال او سوریه کې د کوچنیو پاچاهیو واکمنان وښوول. د هوریانو تر ټولو لوی او اغېزمن ملت د میتاني پاچهي وه. هوریانو د هیتي په تاریخ کې مهم رول درلود.
د اوسپنې دوره
د اوسپنې د دورې په لومړیو کې له میلاد څخه ۹۱۱ کاله وړاندې، نوې آشوري سترواکي رامنځته شوه، چې له بابل او د سیمې له نورو کوچنیو واکمنیو سره یې د سیمې پر سر سیالي کوله، تر هغه مهاله چې له میلاد څخه وړاندې اتمه پېړۍ کې د درېیم تیګلات پیلسر له خوا یو لړ اصلاحات رامنځته شول او هغه یې په یوه پیاوړې او پراخه سترواکۍ واړوله. د برونزو د دورې په وروستیو کې د آشوري مهال په نیمايي کې، آشور د شمالي بین النهرین (معاصر شمالي عراق) واکمني وه چې پر سویلي بین النهرین باندې یې د واکمنۍ په موخه له خپل سیال بابل سره سیالي کوله. له میلاد څخه وړاندې ۱۳۶۵- ۱۰۶۷ کلونو پورې په مهم سترواک ځواک واوښت او د مصر او هیتي له سترواکیو سره یې سیالي کوله. د دویم اداد نیري په لښکر کشیو سره دا په پراخه سترواکۍ واوښت او د مصر د ۲۵ مې لړۍ په ګوښه کولو سره یې مصر، منځنی ختیځ، د کوچنۍ اسیا لویه برخه، لرغونی ایران، قفقاز او د مدیترانې ختیځ ونیو. نوې آشوري سترواکي د منځنۍ آشوري دورې (له میلاد څخه وړاندې ۱۴ مې پېړۍ څخه تر ۱۰ مې پېړۍ پورې) ځای ونیو.
اتم میکائیل پالایولوګوس
د اتم میکائیل پالایولوګوس (په یوناني ژبه: Μιχαὴλ Δούκας Ἄγγελος Κομνηνὸς Παλαιολόγος، رومي بڼه: Mikhaēl Doukas Angelos Komnēnos Palaiologos؛ له ۱۲۲۳ کال – د ۱۲۸۲ د ډسمبر تر ۱۱) له ۱۲۵۹ کال څخه تر ۱۲۶۱ کال پورې د نیکیا سترواکۍ د مرستیا سترواک په توګه او له ۱۲۶۱ کال څخه تر خپلې مړینې پورې د بیزانس د سترواک په توګه واکمني وکړه. اتم میکائیل د پالایولوګوس کورنۍ بنسټ ایښودونکی و. دې کورنۍ په ۱۴۵۳ کال کې د قسطنطنیې تر سقوط پورې د بیزانس سترواکۍ واکمني وکړه. نوموړي په ۱۲۶۱ کال کې له لاتین سترواکۍ څخه قسطنطنیه بېرته ونیوله او د نیکیا سترواکي یې د بیزانس په بیا راپورته شوې سترواکۍ بدله کړه.د هغه په واکمنۍ کې د بیزانس ځواک، د بیزانس پوځ او سمندري ځواک د پراختیا په ګډون، په پراخه کچه بیا ورغول شول. په دې کې د قسطنطنیې د ښار بیارغونې او د نفوسو زیاتوالي هم ګډون درلود. د دې ترڅنګ، نوموړی د قسطنطنیې پوهنتون بیا تاسیس کړ، چې د ۱۳ او ۱۵ پېړیو ترمنځ د پالایولوګان رینسانس په توګه مشهور و.
په همدې وخت کې د بیزانسي پوځ تمرکز د بلغاريا پر وړاندې بالکان ته واوښت او د اناتولیا پوله له پامه غورځول شوه. د نوموړي ځایناستو د تمرکز دا بدلون جبران نشو کړای، او د ارسنیت مذهبي بېلوالي او دوه کورنیو جګړو چې د ۱۳۲۱ – ۱۳۲۸ کلونو او ۱۳۴۱ – ۱۳۴۷ کلونو ترمنځ پیښې شوي د ځمکنۍ بشپړتیا او بیا رغونې لپاره نورې هڅې کمزورې کړې، د سترواکۍ ځواک یې کم کړ، اقتصاد او سرچینې یې وچې کړې. د بیزانس د ځایناستو دولتونو لکه د تیسالونیکا سترواکۍ، ټریبزونډ، ایپیروس او سربیا ترمنځ منظمې شخړې د پخوانۍ بیزانس سیمې د دوامداره تجزیې او د سلجوقي وروسته د اناتولي بیګانو له لوري د پراخو سیمو د بریالیو فتحو لپاره، په ځانګړې توګه د عثمان لپاره چې ورسته د عثماني سترواکۍ په نوم یاد شو، فرصت برابر کړ.
واک ته رسېدل
میکائیل په کوچینوالي کې ځانګړې څېره شوه، چې د خپل پلار اندرونیکوس تر امر لاندې یې د میلنک او سیریس د تراسیان ښارونو د والي په توګه دنده پر مخ وړه. خو د ۱۲۵۳ کال په مني کې، میکائیل د سترواک دریم جان واتزز په مخکې د تخت په وړاندې په دسیسه تورن شو. د میکائیل د بیګاهۍ د ثبوت لپاره یوازینۍ اجازه دا وه چې د بیګاهنۍ سخت آزمایښت تېر کړي، یعني ګرمه سره اوسپنه په لاس کې ونیسي. کله چې سترواک هغه ته امر وکړ چې ګرمه اوسپنه ونیسي، ځوان میکائیل (د ګیاناکوپلوس د کلمو کارولو لپاره) "په هوښیارۍ سره ځواب ورکړ چې د سترواک په توګه د نوموړي د راتلونکې دندې ځانګړتیا وه": که د فلاډیلفیا مشر کشیش فوکاس، چې په ښکاره یې د دې وړاندیز ملاتړ وکړ، هوډ درلود چې په خپلو لاسونو له محراب څخه اوسپنه راواخلي او د میکائیل لاسونو کې یې کېږدې، نوموړي هوډ درلود به په خوښۍ سره په دې باور اوسپنه ونیسي چې حقیقت څرګند شي.
میکائیل پالیولوګوس په ۱۲۵۸ کال کې د سترواک تیوډور لاسکاریس له مړینې څو ورځې وروسته، د متنفذ بیوروکراټ جورج موزالون پر وړاندې کودتا وکړه او له هغه څخه یې د اته کلن سترواک څلورم جان دوکاس لاسکاریس ساتنه واخیستله. میکائیل د ۱۲۵۸ کال د ډسمبر په ۱۳ د سر اعلی قومندان او حاکم په لقبونه ترلاسه کړل. د ۱۲۵۹ کال د جنوري به ۱ نېټه، اتم میکائیل پالیولوګوس په نیمفایون کې ، په ډېر احتمال په نیمفایون کې د څلورم جان پرته، د مرستیال سترواک (بیسیلیس) په توګه اعلان شو.
قسطنطنیه
په ۱۲۵۹ کال کې اتم میکائیل پیلاګونیا په جګړه کې د اچیا شهزاده، ولیهاردوین ولیم، او د ایپیرس دوهم میکائیل کومنینوس دوکاس یوالي ته ماتې ورکړه. د ګیاناکوپلوس په وینا، "په ۱۲۶۱ کال کې د قسطنطنیې د نیکین له فتحې لږ دمخه په پیلګونیا کې د میکائیل پالیولوګس له بریا څخه هیڅ کومه پیښه خورا مهمه نه وه." دې کار نه یوازې په لویدیځو پولو کې د دښمنانو لخوا برید شنډ کړ، همدارنګه د میکائیل مشروعیت یې هم ښه کړ او هغه یې د یو وړ مشر په توګه وښود.
د دې سترې بریا سره سره، یوازې یوه پیښه کولی شي د هغه د رعیت له سترګو څخه د غاصب بدنامۍ په بشپړه توګه لیرې کړي - پخپله د قسطنطنیه بیا رغونه. په 1260 کې میکائیل په شخصي توګه د ښار د نیولو لپاره ناکامه هڅه وکړه. د ځپل شوي ښار لپاره د پیاوړتیا اوازې میکائیل دې ته اړ کړ چې د اګست په میاشت کې د لاتیني سترواک بالډوین II سره یو کلن اوربند لاسلیک کړي. په دې پوهیدل چې هغه د قسطنطنیه په اغیزمنه توګه د محاصره کولو لپاره بحریانو ته اړتیا لري، میکائیل د راتلونکي کال په مارچ کې د جینوا سره د نیمفیم تړون پای ته ورساوه. د جینوس مرستې هغه وخت بې ځایه ثابتې شوې کله چې د اتم میکائیل جنرال الیکسیوس ستراتیګوپولوس د 25 جولای 1261 کې د خیانت له لارې د بالډوین II څخه قسطنطنیه ونیوله.
د نیول شوي ښار خبر لومړی د میکائیل خور یولوجیا پالیولوجینا ته ورسید، چې خپل ورور یې سهار له خوبه راویښ کړ. هغه تر هغه پورې قانع نه شو چې د ستراتیګوپولوس څخه یو قاصد راغی او هغه تاج او توره یې درلوده چې بالډوین له خپلې ماڼۍ څخه په تېښته پریښي وو. اتم میکائیل د اګست په ۱۵ ښار ته ننوت او د سترواکۍ تاج یې په سر کېښود. کله چې ښار د قسطنطنیې کنټرول ته راغی، میکائیل ټول لاتیني دودونه لغوه کړل او د بیزانس ډېری هغه مراسم او بنسټونه یې د هغوی پر ځای وټاکل چې د د څلورمې صلیبي جګړې دمخه موجود وو. هغه پلازمینه بیا آباده کړه، د خپل واک تر پای پورې یې نفوس له ۳۵۰۰۰ څخه ۷۰۰۰۰ ته پورته کړ. ویجاړې کلیساګانې، عبادت ځایونه او عامه ودانۍ یې بېرته ورغولې. هغه د دې احتمال له امله چې لاتیني لوېدیځ په ځانګړې توګه په ایټالیا کې د هغه ګاونډیان به د نوموړي په ​​وړاندې یوموټی شي او په قسطنطنیه کې به د لاتیني واکمنۍ د بیا رغولو هڅه وکړي، په کلکه باخبر و.
دویم سلطان بایزید
دویم سلطان بایزید چي دسلطان محمدفاتح زوی اود دویم مرادخان لمسئ دی په ۱۴۸۱زیږدیزکال کي د۳۵کلونو په عمر دعثماني ټواکمنۍ مشرتوب ته ورسېدی. دنوموړي دتخت ناستي سره سم یې ورور چي جم نومېدی ورباندي راپورته اودسلطنت دعوه یې وکړه چي په پایله کي یې سلطان بایزید ورباندي ځواکمن اوخپل ورور یې له عثماني واکمنۍ څخه پسي واخیست. سلطان بایزید دخپل ورور ترتیښتي وروسته دعثماني ټولواکمنۍ چاري په لاس کي واخیستې اوتر۱۵۱۲ زیږدیزکال پوري یې واک وچلاوه چي په دې موده کي نوموړي ستر فتوحات ترلاسه کړه اوددې ترڅنګ یې عثماني ټولواکمنۍ ته اقتصادي اوسیاسي پرمختګ هم ورکړ. سلطان بایزید له ساینس اوپوهي سره ځانګړې مینه درلوده اوپخپل دربار کي یې دهغه زمانې له نوموتو علماوو اوپوهانو سره راشه درشه ډېره کړې وه چي په دې سره عثماني ټولواکمنۍ ترخپلي مخکنۍ زمانې څه اندازه نور پرمختګ هم وکړ اوپه سیمه کي یې له ټولو اروپايي اوغیر اروپايي هیوادونوسره سفارتي اړیکي ټینګي کړې.
فتوحات اوجګړې
دسلطان بایزید په وخت کي عثماني فوځونه دبالکان په سیمه کي ترلیري ځایونو پوري ولاړل اوختیځه اروپاکي یې دمولداوي هیواد هم لاندي کړچي په دې سره عثماني ترکان دتورسمندر پرلویدیځه څنډه واکمن سول، همدارنګه په لویدیځ کي تر دالماچي، ډاینوب سمندر اوهنګریې پوري عثماني فوځونو ډیري ستري جګړې ترسره کړې چی په دې جګړوکي دفتوحاتو سربېره عثمانی فوځ له څه ناڅه تلفاتوسره هم مخ اویوشمېر مسلمانان شهیدان سول. دسلطان بایزید دواکمنۍ ترټولو ستره جګړه له وینس سره وه چي په پایله کي یې داروپا دغه سمندري دولت ماتي ته اړسو او دلپانټو په نوم مهمه ستراتیژیکه سیمه دعثماني ترکانو لاسونو ته ولوېدل، ددې په هاخوا عثماني ترکان دسلطان بایزید په وخت کي له ځواکمن سمندري لښکرڅخه برخمن سول اوداهغه زمانه وه چي په اسپانیا کي دمسلمانانو دولت مخ پر زوال وو، سلطان بایزیدچي دهغه ځای دمسلمانانو له حاله خبرسو غوښتل یې مرسته ورسره وکړي اودهمدې لپاره یې خپل مشهوره سمندري قومندان کمال رئیس ته ځیني عملیاتي چاري هم وسپارلې خوڅرنګه چي دنوموړي ورور جم داوخت داروپایانوپه لاس کي وو له همدې کبله عثماني سلطنت نسوای کولای ترڅوله خپلي خاروي لیري لښکر واستوي ځکه په دې سره شهزاده جم پرعثماني سلطنت یرغل او ښورښ کاوه.
دجم ښورښ
جم دسلطان بایزیدکشر ورور ووچي دخپل پلار ترمرګ وروسته یې دسلطان بایزید سره دسلطنت پرسر شخړه راپورته سول اوله هغه څخه یې غوښتنه وکړه چي عثماني سلطنت ورسره ووېشي خوسلطان بایزیدچي داکار یې دسلطنت لپاره ګواښ ګاڼه دجم غوښتنه یې ردکړه اوپه پایله کي یې د دواړو ترمنځ اختلافات راپورته سول. څرنګه چي سلطان بایزید دعثماني فوځ له یوشمېر چارواکوله ملاتړ څخه برخمن ووله همدې کبله جم ونه توانېدی چي بریا ورباندي ترلاسه کړي اوپه پایله کي یې جم لمړئ مصر اوبیاله هغه ځایه اروپاته وتښتېدی څوچي هم هلته څوکاله وروسته پسي وفات سو.
دسلطان بایزید اصلاحات
دعثماني تاریخ پوهانو په باور سلطان بایزید دعثماني سلطنت له هغه واکمنانوڅخه ووچي له پوهي اوساینسي علوموسره یې ډېره مینه درلوده اوله همدې کبله یې دعثماني سلطنت په شاوخوا کي دعلماوو اوپوهانو زیات زیات قدر کاوه. مشهور تاریخ پوه هامر پورګشتال وايي چي دسلطان بایزید دخپل سلطنت په هاخوا له بهرنیو علماوو سره هم اړیکي ساتلې اوپه دې سلسله کي یې د افغانستان مشهوره صوفي شاعر مولانا عبدالرحمان جامي ته هرکال څه اندازه پیسې لېږلې. سلطان بایزید دعثماني سلطنت لمړئ واکمن ګڼل کیږي چي له اروپايي اوغیراروپايي دولتونوسره یې دسفارت په کچه اړیکي نیولي دي اودروسيې هیواد چي دنوموړي په وخت کی تازه دځواک پولوته رسېدلی وو دعثماني سلطنت سره یې دخپل استازي مایکل پیلوشیف په مرسته اړیکي ورغولې.
کورنۍ او اولادونه
دسلطان بایزید دټولو زامنو نومان په لاندي ډول دي :
شهزاده عبدالله چي په ۱۴۶۵زیږدیزکال کي پیدا اوپه ۱۴۸۳ زیږدیز کي وفات سو.
شهزاده احمدچي په ۱۴۶۸زیږدیز کال کي پیدا اوپه ۱۵۱۳ کي په قتل ورسېدی.
شهزاده قورقود چي په ۱۴۷۰ز کي پیدا اوپه ۱۵۱۳ز کي په قتل ورسېدی
شهزاده شهنشاه چي په ۱۴۷۴ز کي پیدا اوپه ۱۵۱۱ ز کي وفات سو.
شهزاده محمودچي په ۱۴۷۵ز کي پیدا اوپه ۱۵۰۷ز کي وفات سو.
شهزاده محمدچي په ۱۴۷۶ز کي پیدا اوپه ۱۵۰۴ز کي وفات سو.
شهزاده سلیم چي ترسلطان بایزید وروسته پرتخت کښېنستي په ۱۴۷۰ز کي پیدا اوپه ۱۵۲۰ز کي وفات سو.
دسلطان بایزید دمېرمنو نومان په دې ډول دي :
نګارخاتون چي په ۱۵۰۳زیږدیزکال کي وفات سول
شیرین خاتون چي په ۱۵۰۰ز کي وفات سول
بلبل خاتون چي په ۱۵۱۵ز کي وفات سول
ګلرخ خاتون چي په ۱۵۲۴ز کي وفات سول
حسني شاه خاتون چي په ۱۵۱۳ز کي وفات سول
فرح شاد خاتون چي په ۱۵۳۰ز کي وفات سول
دسلطان بایزید دلوڼو نومان په لاندي ډول دي : دسلطان بایزید لوڼي عبارت وې له ګوهرملک، عایشه سلطان، خدیجه سلطان، هندي سلطان، فاطمه سلطان، سلجوقي سلطان، هماشاه سلطان، عیني شاه سلطان، قمرشاه سلطان، شهززادسلطان، سلطانزاده سلطان اوصفیه سلطان.
وفات
سلطان بایزید د۱۵۱۲زیږدیزکال داپریل پر۲۴نېټه په داسي حال کی وفات سوکله چي دخپل سلطنت له مرکزڅخه ډیموتیکا سیمي ته پرلاره وو اوترمرګ وروسته داستانبول په بایزید مسجدکي خاوروته وسپارل سو.
سرچینې
http://www.theottomans.org/english/family/beyazid2.asp
تاریخ عثماني/ چارشی لی/ دویم جلد
مينشنگ بينک بلډنگ
مينشنگ بينک بلډنگ چين په ښار  ووهان کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 68 منزلونه دي او ددې لوړوالی  331 ميټر (1,087 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2007 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
د وينې شکر
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" د وینې شکر (په انګليسي ژبه : Blood Glucose Level ) د انسان یا حیوان په وینه کې د ګلوکوز اندازه ده. د انسان بدن کولی شي د هومیوستاسیس له لارې خپل د وینې شکر کنټرول کړي.
یاکا
يکا په نړۍ واله توګه د وینې د شکر د مولر غلظت اندازه کولو واحد دی، کوم چې په هر لیټر کې د ميلي ګرام په توګه راپور شوی، او په متحده ایالاتو کې، دا د ملي ګرام په هر ډیسي لیټر کې د ډله يیزې کچې سره وړاندې کیږي.
غیر معمولي مقدار
د نورمال معیار څخه د وینې شکر کې کمښت (دا د جنسیت او عمر پورې اړه لري) د هایپوګلیسیمیا (هایپوګلیسیمیا) پېښې لامل کیږي. د نورمال معیار څخه د وینې شکر کې زیاتوالی هم د هایپرګلیسیمیا (هایپرګلیسیمیا) لامل کیږي ، چې حاد ډول یې د ډایبېټس په نوم یادیږي.
د یو نورمال غیر ډایبېټیس ناروغ لپاره د روژې عادي وینې شکر شاوخوا 70 څخه تر 100 mg/dL دی. (9.3 څخه تر 5.5 ملی لیتر / لیټر)
د شکرې ناروغانو لپاره د وینې د شکرو مطلوب کچه په لاندې ډول ده:
ذکر شوي مطلوب ارزښتونه ممکن په ټولو ډایبایټس کې پلي نشي، او ستاسو کلینیکي شرایط ممکن داسې وي چې د درملنې ډاکټر د وینې د شکر مطلوب حد د ذکر شوي ارزښتونو څخه یو څه توپیر لري؛ د مثال په توګه، هغه خلک چې د هایپوګلیسیمیا تجربه کوي ممکن د وینې لوړ شکر ته اړتیا ولري.
د شکرې په ناروغانو کې، لکه څنګه چې د وینې د شکر لوړه کچه زیانمن کیدی شي، د وینې د شکر ناڅاپي او پرله پسې کمښت هم منفي اغیزې کولی شي؛ له همدې امله ، په هغه خلکو کې چې د ځانګړي درملنې سره د وینې شکر په مکرر ډول راټیټیږي ، ډاکټر کولی شي د وینې د شکرو لوړه کچه په پام کې ونیسي.
لکه څنګه چې یادونه وشوه، د وینې ټیټ شکر یا هایپوګلیسیمیا د شکر ناروغۍ یو له اختلاطاتو څخه دی چې باید د شکر ناروغۍ کنټرول کې په پام کې ونیول شي. هایپوګلیسیمیا د وینې شکر له 70 څخه تر 80 mg/dL پورې کمیدل دي او نښې یې عبارت دي له: د زړه ضربان لوړیدل ، چکر وهل ، د سر دروندوالی ، د مغشوش او ګونګ احساس کول ، ټکانونه ، اضطراب ، خوله کیدل ، خوب کول ، ضعف او لوږه او سپکې خبرې
د کلینیکي شرایطو پورې اړه لري، درملنه کوونکی ډاکټر کولی شي د وینې د شکر یو مشخص حد په پام کې ونیسي د مناسب وینې شکر په توګه؛ نو باید په یاد ولرئ چې د وینې د شکرو کنټرول د شکرې ناروغۍ د منفي اغیزو د رامینځته کیدو مخنیوي لپاره دی ، او تاسو باید ورته په لیوالتیا ونه ګورئ ، مګر تاسو باید د متخصص ډاکټر په مشوره د وینې شکر په مناسب حد کې وساتئ. دا باید د هایپوګلیسیمیا له خطر څخه هم مخنیوی وکړي. که ستاسو د وینې د شکر کچه یو څه له کنټرول څخه بهر وي، تمرین د دوی د کنټرول لپاره یوه ښه لار ده.
سرچینې
2. دیابت و قند خون چیست و چطور می‌توان آن را کنترل کرد؟
وېشنيزه:شکر وېشنيزه:وينه وېشنيزه:قند وېشنيزه:خواږه وېشنيزه:وينې غوړ وېشنيزه:انساني سکليټ وېشنيزه:انسان وېشنيزه:طب
زلزله
زلزله او د هغې څخه عبرت:
دا چي په جيولوژيکي لحاظ زلزله څنګه کيږي موږ کار نه په لرو خو چي اصلي سبب د زلزلې څشی دی او ولي زلزله کيږي په ځينو احاديثو کي يې يادونه سوېده خو دا نده اړينه چي بايد ټول هغه ګناهونه سوي وي کوم چي په احاديثو کي راغلي دي بلکي د امتحان او عذاب د نزول لپاره همدغه کفايت کوي چي ځيني خلګ مرتکب د ګناه سي او د الله تعالی خښم او قهر را پورته سي.
په عموم کي زلزله د الله له لوري عذاب دی چي د ځينو مخالفتونو او ګناهونو له کبله يې الله تعالی خپلو ځينو مخلوقاتو ته ورکوي خو د مسلمانانو لپاره رحمت هم کېدلای سي ځکه ممکن ددغه عذاب وروسته مسلمانان ځانونو ته متوجه سي او د ګناهونو څخه توبه وباسي او يا ممکن د ځينو مسلمانانو لپاره مرګ خير وي نو ځکه يې د زلزلې په سبب په نصيب سو.
پر هر حال مسلمان پدې باندي مکلف دی چي ټول هغه ګناهونه پسې پريږدي چي له کبله يې الله تعالی خوابدي کيږي او انسان يې په کولو باندي د عذاب مستحق ګرځي نو زموږ لپاره هم لازمه ده چي د پکتيکا او خوست ولايتونو پر پيښه د غمګينۍ او د اړو انسانانو سره د مرستي ترڅنګ ددې پيښي څخه عبرت هم واخلو، د ځانه سره حساب وکړو او ټوله هغه ګناهونه پسې پريږدو چي دداسي طبيعي آفتونو لامل جوړيږي.
'''1 - ژباړه: ابوهريره رضي الله عنه څخه روايت کوي چي رسول الله صلي الله عليه وسلم وفرمايل:کله چې غنيمت دولت وشمېرل سي، امانت غنيمت وګڼل سي، زکات ورکول تاوان وبلل سي، د علم زده کړه بېله دين څخه د بل شي لپاره کيږي (د دنيوي مال او عهدې لپاره وي)،سړی د خپلي ښځي اطاعت کوي، مور يې پسې پرې ايښې وي، ملګری ځانته را نږدې کوي او پلار د ځانه څخه ليري کوي، په جوماتونوکې اوازونه پورته سي، د قبيلې مشر کوم فاسد سړی غوره سي، د قوم ملک، مشر او زعيم تر ټولو رذيل شخص سي، د يو چا قدر او عزت د هغه له وېري کيږي، ډمياني ښځي، د موسيقۍ او لهو لعب الات را څرګند سي، شراب وڅښل سي،د دې امت وروستني په اولنيو باندې لعنت ووايي، نو دوی دي د سره باد، زلزلې، په مځکه کي خسف کېدلو، مسخ کېدلو، د آسمان څخه په ډبرو او آفتونو د ويشتلو او نورو د قيامت د نښو انتطار وکړي، چې داسې به پرله پسې راځي لکه په يوه تار کې پيل سوي ملغلري چي تار يې وشليږي او پرله پسې يو په بل پسې راتوييږي. '''
2 - ژباړه :د انس بن مالک رضي الله عنه څخه روايت دی چي زه او يو بل کس ام المؤمنين حضرت عايشه رضي الله عنها ته ورغلو، نو هغه بل سړي د حضرت عايشې رضي الله عنها څخه وپوښتل: ای د مومنانو مور! د زلزلې په باب راته حديث بيان کړه! هغې ورته وفرمايل کله چي خلک زنا مباح وګڼي، شراب وڅښي او د موسيقۍ الات وږغوي، نو الله جل جلاله ته په اسمان کي خښم او غيرت ورسي، نو ځمکي ته ووايي چې پر دغه خلکو زلزله وکړه ،که دا خلک توبه وباسي، او دا ګناه پريږدي د هلاکت څخه به خلاص سي که نه نو ورباندي وبه يې نړوي، دې سړي پوښتنه ورڅخه وکړه: ای ام المؤمنين! آيا دا زلزله عذاب دی دوی ته؟ هغې ورته وويل چې نه، بلکې مومنانو ته رحمت او کافرانو ته عذاب او عقوبت دی.
3 - په ځینو روایاتو کي راځي چي د سود خوړلو له کبله هم انسانان ددې مستحق ګرځي چي الله تعالي دي زلزله ورباندي وکړي.
پورته احاديثو ته په نظرکولو سره دې نتيجې ته رسيږو چي که چيري هر قوم غواړي الله يې د داسي آفتونو او مصيبتونو څخه وژغوري نو بايد لاندي نکاتو ته پوره پاملرنه وکړي.
1. په غنيمت او امانت کي دي خيانت نکوي.
3. د الله ددين څخه بغير د بل مقصد لپاره دي تحصيل د علم نکوي.
4.  ځانونه دي د ښځو تابع نه جوړوي.
5. خپل مور او پلار دي نه آزاروي.