cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
الله
يهوا څوک و؟
انسان د خپل فطرت له مخې داسې چاته چې د ستونزو پرمهال پرې تکيه وکړاى شي او زړه يې پرې اوبه وڅښي، اړتيا لري. لکه څنگه چې د يوه کوچني لپاره تر مور بل لوى نعمت نشته، همدغسې زموږ لپاره تر اللهج، چې له موږ سره مينه لري، روزي راکوي، فرياد مو اوري او پر موږ باندې تر خپلې مور اويا ځله زيات مهربانه دى، بل غوره مرستندوى او د ډاډ ځاى نشته.
دا پر انسان باندې څښتن ډېره لويه لورېينه کړې، چې خپل لورى يې ورښوولى. انسانان هم چې کله په ربړو او کړاوونو کې راايسار شي؛ نو څښتن ته مخه کړي او د پښېمانۍ د څو څاڅکو اوښکو په تويولو له ستونزو او کړاوونو راووځي. همدا راز د څښتن عدالت او د مجازاتو قانون ته وگورئ، چې څرنگه يې د نړۍ تعادل ساتلى او هيچا ته دا اجازت نه ورکوي، چې نړۍ له گواښ سره مخ کړي.
نن سبا انسان سپوږمۍ او مريخ ته ورسېد او لا لگيا دى نوي حقايق راسپړي او پرمخ ځي. که انسان همدغسې گړندى روان و؛ نو يوه ورځ به پخپله پوه شي، چې؛يو څوک شته چې دا نظام پرمخ بيايي.
په بېلابېلو مذهبونو کې د څښتن تصور د ډاکټر نايک څېړنه ده، چې تاسې به يې په راروانو مخونو کې ولولئ؛ خو هر لوستونکي ته ښايي، چې څښتن ته د اسلام په سترگيو وگوري؛ ځکه نن سبا همدغه يو الهامي کتاب دى، چې باور پرې کېداى شي او اللهج د انسان د لارښوونې لپاره رالېږل.
وېشنيزه:مذهب
۶۳ (عدد)
۶۳ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۶۲ څخه  مخکي او د ۶۴ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۶۳:
په کلینډر کې
۶۳ کولاي سي:
په کیمیا کې
۶۳ د يوروپيوم اټومي عدد ده
نړیواله جنايې محکمه
نړیواله جنایې محکمه (  International Criminal Court  )  چې لنډیز په ( ICC ) سره کیږي په لومړي ځل لپاره ددې محکمې تګاره او جوړښت يې په 1998 م کال کې د روم په نړیوال کنفرانس کې دجولای په ۱۷ نېټه رامنځته شو چې نیږدې دنړۍ ۱۶۰ غړو هېوادونو استازو په کې ګډون کړی و چې د غړو هېوادونو څخه ۱۲۰ هېوادونو استازو مثبته رایه ورکړه، د۲۱ هېوادونو ممتنعه رايې،د۷ هېوادونو امریکا، چین، اسرایل،عراق،لیبیا، یمن او قطر استازو مخالفه رایه او۱۲ هېوادنو غړي د احتجاج په توګه له غونډې ووتل خو بیاهم داکثر غړو لخوا لاسلیک او په ۲۰۰۲ کال د جولای په لومړۍ نېټه  ددې محکمې تګلاره د انفاذ وړ وګرځيده او محکمې په رسمي فعالیت باندې پيل وکړ.
اوسمهال چې ددې نړیوالې محکمې تګلاره ۱۲۴ هېوادونو لخوا تصویب شوې او ۴۰ نوروهېوادونو هم لاسلیک کړې خو لایې تصویب کړې نده د نړیوالو ۴ ډوله جرایم چې دهمدې اساسنامې په ۵ ماده کې راغلي ورته د رسیدګۍ واک لري چې هغه نسل وژنې، بشریت ضد جرایم، جنګي جرایم او تعرض(تجاوز) جرایم دي خو دا چې تراوسه د غړو هېوادونو لخوا د تعارض جرم ندی تعریف شوی نوموړې محکمه یوازې لومړیو دری جرایمو ته رسیدګۍ  کوي.
۶۳ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۶۳ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
نړیواله جنايې محکمه
افغانستان چې ۲۰۰۳ کال د دې محکمې غړیتوب ترلاسه کړ ددې محکمې د غړي هېواد په توګه پيژندل کیږي خو یوه یادونه ضرور ده چې ددې محکمې د اساسنامې امضاء کولو سره سمدستي غړیتوب هېواد نشي ترلاسه کولی بلکې هېوادونه مجبور دي چې په خپل پارلمان کې د محکمې سره د غړیتوب موضوع باید تصویب کړي او له هغې وروسته چې د غړیتوب خبر دمحکمې مشرتابه ته  ورسیږي د هغې دوه میاشتې وروسته د بلې میاشت د لومړي تاریخ څخه د انفاذ وړ ګرځي خو داچې هاغه مهال په افغانستان کې پارلمان شتون نه درلود نو افغانستان یوازینی هېواد دی چې یوازې ددې محکمې تګلارې لاسلیکول ورته په استثنايې ډول  په تصویب هم منل شوي دي.
افغانستان دیو غړي هېواد په توګه  متاسفانه تراوسه  خپل مکلفیتونه دمحکمې پر وړادې نه دي اجرا کړي  او دې برخې ته حکومتونو جدي پاملرنه نده کړې بلکې ددې محکمې په کلنیوو غونډو کې چې عمومي اسامبله ورته وایې لا هم د افغانستان څوکۍ خالي پرته وي او څوک پکې ګډون لیوالتیا نلري او یاهم د حکومت مشران دې برخې ته کافي توجو نه  کوي او یاهم نه غواړي ویې کړي.
د اصولو له مخې کله چې ددې محکمې په غړیو هېوادونو کې پورته نړیوال جرایم صورت ونیسي نو ددې محکمې تر صلاحیت او رسیدګۍ لاندې راځي خو ددې یادونه هم ضرور ده چې د نړیوالې محکمې صلاحیت یو تکمیلوونکي صلاحیت دی پدې مانا چې لومړی غړی هېواد ددې حق لري چې ددې نړیوالو جرایمو وقوع سمدستي دوي ورته رسیدګي وکړي او باید په ځانګړې محکمه دخاصو جزايې اصولو له مخې يې پروړاندې دوسیه اقامه شي او که غړی هېواد ونه غواړي رسیدګي وکړي نو محکمې ته د نوموړو جرایمو په اړه چې دويې په حقوقي لحاظ دمحلي او فاعلي صلاحیت واک لری کولی شي ارجاع( محول) کړي  او له هغې وروسته هم بیا یادو جرایمو ته نړیواله جنایې محکمه رسیدګي کوي.
همدارنګه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا هم یوبل مهم ارګان دی چې په ځینو نړیوالو جرایمو وقوع سره سم په بعضي هېوادونو کې اګر که د محکمې غړیتوب یې هم نه وي ترلاسه کړي او د امنیت شورا لخوا ورته ددې جرایمو په اړه قضیې  د رسیدګۍ په موخه ارجاع کولی شي.
اوسمهال چې ددې محکمې څارنوالې فاتو بین سودا چې جنوبي افریقا تبعه ده د ۲۰۱۷ کال د نومبر په ۴ نېټه پرون ورځ جمعه په يو بیان کې دا موضوع په ښکاره ډول مطرح کړه چې په افغانستان کې نړیوال جرایم ۲۰۰۳ کال راهیسې هغه مهال چې امریکا  او متحدین يې افغانستان ته دتروریزم سره دمبارزې لپاره راغلل دجګړې دبېلابېلو ډلو لخوا دا جرایم ترسره شوي دي او دوي د همدې جرایمو رسیدګۍ په اړه د نړیوالې جنایې محکمې د قضاتو څخه غوښتنه کړې چې نوموړو جرایمو ته رسیدګۍ او معلوماتو راټولولو اجازه ورکړي.
که څه هم د۲۰۱۵ کال راپدېخوا د نړیوالې جنایې محکمې لخوا د دوي په رسمي سایټ( https://www.icc-cpi.int/Pages/Main.aspx ) کې په افغانستان کې د نړیوالو ترسره شوو جرایمو بحث څو ځلې مطرح شوی خو دا به لومړی ځل وي چې ددې محکمې لوړ پوړې چارواکې په افغانستان کې د نړیوالو جرایمو څيړلو څخه په رسمي ډول خبر داری ورکوي او که چیرته ورته اجازه ورکړل شي نو په افغانستان کې به دوي د نوموړو ترسره شوو جرایمو په اړه په معلوماتو راټولولو باندې کار پيل کړي، چې دوي به دبېلابېلو لارو څخه دا معلومات راټولوي کله د خلکو سره انټروي ګانو له لارې، د ځینو مهمو بنسټونو څخه چې پدې برخه کې کار کوي، د نوموړو جرایمو قربانیانو، او ښکیلو خواوو څخه د ا معلومات راټولوي او پرې تحقیق صورت نیسي.
نوموړې محکمې څو کرته په په خپلو رسمي بیانونو او نوشتو کې په افغانستان کې نړیوالو جرایمو ترسره کوونکي ۴ ډلې ښودلې دي چې هغه د امریکا تر مشرۍ باندې بهرني ځواکونه، وسلوال طالبان، حکومت پلوي ځواکونه او داعش وسلوال دي.
نوموړې محکمې وړم کال هم  په کندز کې چې په دبې پولي ډاګترانو په روغتون باندې د امریکايې ځواکونو لخوا کوم بمبار وشو هم جنګی جنایت وبللو او دې ته ورته نورو پېښو کې د طالبانو، داعش او حکومتي ځواکونو لخوا دعامو خلکو وژنه، بمبارونه او زور زیاتي يې نوموړې محکمې نړیوال جرایمو په توګه  وخت نا وخت تقبیح کړي دي.
ددې ترڅنګ د افغانستان د بشر حقونو خپلواک کمېسیون هم په دنوموړې محکمې څخه په افغانستان کې دنړیوالو ترسره شوو جرایمو ته رسیدګۍ او څیړنې غوښتنه وخت پر وخت کړې خو مثبت ځواب يې ندی ترلاسه کړی.
ددې محکمې لخوا د جنګي جرایمو او بشریت ضد جرایمو د څيړلو  خبر پداسې وخت کې پورته کیږي چې یوکال وړاندې په یو نړیوال کنفرانس په څنډه کې  د نوموړې محکمې څارنوالې د ولسمشر سره په یوه لیدنه کې  په افغانستان کې دنوموړو جرایمو دپيښیدو په اړه خپله انديشنه شریکه کړې وه.
که په عمل کې  دنوموړې محکمې لخوا یادو نړیوالو جرایمو ته په بې پرې توګه او دخلکو د پراخو همکاریوو او سندونو په واک کې ورکولو سره داڅیړنه ترسره شي نو په واقعیت کې به د جرایمو پر وړاندې د زور واکو، غیر مسولو وسلوالو ډلو، جنګي مجرمینو او لوړ رتبه مسولینو د معافیت کلتور او سیستم به  پای ومومي او دا کار په په لویه کې د افغانستان د اجتماعي عدالت، سولې او امنیت په اړه یو مهم ګام څخه بل څه نه دی.
خو په افغانستان کې د نړیوالو جرایمو ترسره کوونکي هم ددې محکمې پر وړاندې دیو مهم ګواښ او ننګونې په توګه  شتون لري چې دمحکمې د معلوماتو د راټولولو په اړه عملي سرخوږی ورته جوړولی شي.
د یادولو وړ ده چې د نړیوالې جنایې محکمې دایمي مرکزيت دهالنډ هېواد د هاک  په ښار کې دی چې نوموړې محکمه ۱۸ تنه قاضیان، یو څارنوال دڅارنوال مرستیال او یاهم د اړتیا پرمهال مرستیالان او دارلانشاء ریس لري چې د محکمې د تګلارې سره سم دغړو هېوادنو لخوا قاضیان او څارنوال د۹ کلونو او دارلانشاء ریس د۵ کلونو لپاره ټاکل کیږي او تر صلاحیت لاندې جرایمو رسیدګۍ په برخه کې کار کوي.
ماخذونه..
1.      دنړیوالې جنایې محکمې اساسنامه
2.     د نړیوالې جزایې محاکمو اصول لکچر نوټ پوهاند حفیظ الله دانش
کیوانچ تاتلیتوغ
کیوانچ تاتلیتو یو ترکیایي سینماګر دی چې د نیک او بد، یا هماغه (کوزی ګونی) نومی سریال کې د (کوزی) په رول کې تر ډیره پیژندل کیږي.
کبير رنجبر
کبير رنجبر د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
مولوي سلطان عزيز عزيز
سلطان عزیز عزیز د افغانستان له نامتو مفسرینو څخه دی چې په پښتو ژبه یې په ۱۳ټوکو کې ستر تفسیر کښلی. عزیز التفاسیر د نامتو عالم مولوي سلطان عزيز (عزيز) اوولس كلن زيار پایله ده چې په ديارلسو ټوكو او څه د پاسه اوه نيم زره مخونو کې یې لیکلی دی. دا تفسیر د احاديثو په گاڼه سمبال، مستند، او له اسرائيلياتو او ضعيفو اقوالو څخه پاك او له ژوندنيو مسايلو سره تړلى تفسير دى. دا تفسیر د خلكو د پوهې مختلفو طبقو ته په پام سره په روانه پښتو ژبه د ايتونو ژباړه او تفسير، فقهي او عقيدوي احكام، شان نزول، صرفي او نحوي تحليلونه، د كلمو لغوي او شرعي معناگانې، عبرتناکې كيسې، د قرآن په رڼا كې ساينسي څيړنې او په روانو مختلفو پېښو تبصرې، د افغاني ټولنې ستونزو ته كتنه، او د هغو پوښتنو ځوابونه په خپل غېږ كې ځايوي چې د تلاوت په وخت كې چا ته په ذهن كې راپورته كېږي، او دې ته ورته گڼې نورې ځانگړتياوې لري.‬ د "عزيز التفاسير" ستره ځانګړينه دا ده چې هغه په پښتو ژبه لومړنى تحليلي او تشريحي تفسير دى چې له (146) علمي مستندو مراجعو څخه په كې استفاده شوې ده.
علمي آثار:
د عقايدو په ارتباط کتاب، چې لا چاپ شوی نه دی. د میراث کتاب چې د مريضۍ له امله نه دی بشپړ شوی. المشکلات فی تفسير القرآن (د مريضۍ لامله تقريبا په نيمایی کی پاتې شوی). صرف العزیز، چې تر اوسه پورې درې ځلې چاپ شوی دی او په لومړي ځل په ۱۳۴۳ هـ ش کال چاپ شو. عزيز التفاسیر، د قران كريم پشتو ترجمه او تفسير.
د تفسیر طريقه او طرز یې
د سلفو صالحينو او ثقه مفسيرينو غوندې په لاندې ډول دی : الف: د قران کریم تفسير په قران کریم سره. ب: د قران کريم تفسير د پیغمبر صلی الله علیه وسلم په احادیثو سره. ج: د قران کریم تفسير د صحابه کرامو رضی الله عنهم په اقوالو او تر هغو را لاندې د معتبرو او لویو مفسرينو په اقوالو سره، خو د دې تر څنګ يې د عربي لغت او عربي ژبه او نور قوانين هم په تفسير کې له پامه نه دې غورځولې. د مشکلو آیتونو په تفسير کې يې د معتبرو مفسروینو تفسيرونه د حوالې سره را نقل کړي ، او په پای کې يې ځینو او یا یوه تفسير ته ترجیح ورکړي ده، خو اکثره يې د جمهورو رائې ته ترجیح ورکړي ده. هـ: د متشابهاتو په هکله يې تګلاره د اصحابو رضی الله عنهم او سلفو صالحينو ده. و: د اسرائیلیاتو څخه بېخي پاک دی. ز: فني اصطلاحات يې په ساده ژبه تشریح کړي دي. ح : د معاندينو اعتراضاتو ته يي غاښ ماتوونکي ځوابونه ويلي دي. ط: داهل سنت والجماعت دعقايدو يې کلـــــکه دفاع کړې ده. ک: د لوستونکي په ذهن کې چې کومې احتمالي پوښتنې پــيداکيـږې هغه يې ځواب کړيدي. ل: د شان نزول او د سورتونو ترمنځ يـــې د ارتباط يادونه کړيده. م : د لغاتو معنی، صرفي او نحوي تحليلونه يې کړي دي. ن : فقهي احکام، دفقهاوو آراء او په پای کې يې د خپل حنفي مسلک فيصله ذکر کړې ده. س: د تفسير ليکلو په جريان کې د معتبرو او ثقه مأخذونو او مراجعو څخه استفاده کړي ده چـــي شمېريې (۱۴۹) ته رسيـږي.
نعمت الله
نعمت الله د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
اسماعيل صفدري
اسماعيل صفدري د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
ساموراي
ساموراي په ياماتو [جاپان] کې پوځي نيک ته وايي.
د ساموراي لار بوشيدو بلل کيږي. د دوی د لار په ياموتيي ژوند باندې لوی چاپ پرېښېدې
هېان
هېنان هغه لرغونی ياموتويي [جاپاني] پېر و چې پيل يې په ۷۹۴ کې و او پای يې په ۱۱۵۹ دا د ياموتو هغه پېر دی چېرته چې چيني هڅوسب [کلتور] په ياموتويي کلتور باندې ډېر تاثیر لرو. دې پېر کې د ياموتويي ټولواکمن کورنۍ هم ډېر پرمختگ کړی و په شعري، ادبيات، ډول او نور هنري کارونو کې. خو آر ځواک د باچا کورنۍ سره نه وه بلکې هوجيواره خېل آر راج کول
تامل ناډو
تاميل ناډو (انگرېزي:Tamil Nadu) د هند يو رياست (ايالت) دی.ددې رياست د وگړو شمېر 72,138,958 دی، او ددې ځمکه يا مساحت 130,058 مربع کيلوميټر ده.په رسمي توگه دلته له ټولو زياته تامل ژبه ويلی کېږي.ددې رياست پلازمېنه د چينای ښار دی. ددې رياست د تعليم يافته (هغه خلک چې ليک لوست کولای شي) 80.33 په سله دي.په دې ټول رياست کې 44 په سله خلک په ښارونو کې اوسيږي او نور په کلو کې.
نورلولئ
وېشنيزه:د هند ايالتونه او مرکزي سيمې
وېشنيزه:تامل ناډو
د انگورپیوند
پیوند یو هارټیکلچری تخنیک دی چی د نبات دوه هم نوع یا مختلف غړی سره نښلوی، تر ځو خپل خواړه او اوبه د هغه له لاری واخستلی شی او بیا نوری ودی ته ادامه ورکړی. دا بوټو دا ډول تولید د غیر جنسی تولید په نامه سره یادیږی.
دپيونداساسات
په پيوندسره دبوټوتکثيرله لرغونى وخت څخه رواج لرى.په پيوندسره دژوند يوموجوداتوتکثيرځانله دنباتاتوخاصيت دى اوحيوانات له دې ډول څخه محروم دي.بايدوويلى شي چه پيوندد ټولونباتاتود پا ره دتکثيرمطلوبه طريقه نه ده اوحتى ځينې بوټي په دى طريقه د تکثيرقدرت نه لري.که څه هم پيوندپه افغانستان کې معمول دى مگرﻻتراوسه پورى له دى طريقى څخه په پوره اندازه استفاده شوې نه ده.
دمثال په ډول په خارجي هيوادونوکې دانگورو،غوزانواوپستۍ پيوندخورامعمول دى
اما دافغانستان يوزيات شميرمالياران له دى حقيقت څخهﻻتراوسه بى خبره پاتى دي.کومې ونې چې له تخم څخه زرغونيږي خپل جنس نه ورکوي له دى کبله پيونددونوداصلي جنس دساتلودپاره يو ضروري طريقه ده.کله کله افغاني مالياران دونوپه پيوند کولوکې بى پروائۍ څخه کاراخلي اوپه نتيجه کې دونودحاصلاتوکيفيت او کميت دواړه دقناعت وړنه وي.
کچيرته دبادامويوه اندازه زړي واخلونوپه هغه کې حتمًايوڅودانې ترخه زړي موجودوي.ددى خبرې دليل دادى چې په زياتوباغونو کې بې پيونده ونۍ ياپه پيوندي ونوکې يوه ياڅوبى پيونده څانگۍ موجودې وي چې هغه ترخه زړي منځ ته راوړي.
دپيوندتکثيريوه داسې طريقه ده چې دهغې په ذريعه دپيوندبوټي(Scion) اونيله بوټي (Root stock) ښه خواص په يوه ونه کې په غيرزوجي ډول راټوليدلې شي. ديوزيات شميرپه زړه پورى حاصل ورکوونکى بوټودپاره داسې نيله بوټى شته چې هغه دنامساعدوشرايطولکه مټينواولندوخاورو، دخاورودامراضواوحشراتوسره مقاومت لري.
دونودمختلفوانواعولپاره داسې نيله بوټى هم شته چې هغه دونوپه قد،دميوى په غټوالى اوکيفيت باندى مستقيمه اغيزه لري.
زخه پيوند(Budding)
دانگورود تاکوله نودوڅخه جوړې شوې قلمې په اسانى سره نيلې توليدولې شي نوله دې کبله انگورپه عمومي توگه دقلمې پواسطه ډيريږي.په عادي شرايطوکې دانگورود زخې پيوندته اړتيانشته اود زخې پيوند پواسطه انگورنه ډيريږي.په افغانستان کې دزخې پيوندپواسطه دانگوروډيرونه رواج نه لري دانگوروتاکې يوازې دځينې ضرورتونوله مخې دزخې ياښاخ پيوند پواسطه ډيريږي. داضرورتونه دفايلوکسراحشرې اونيمتودي چينجيوپه مقابل کې د مقاومت لرونکونيله بوټواستعمال تشکيلوي ځکه چې دوينفيرا انگورټول ډولونه دنوموړود ووآفتونوپه مقابل کې حساسيت لري.
کله کله داسې هم کيداىشې چې دانگورويوياڅوډولونه په بازاراو مارکيټ کې دخلکوتقاضالهﻻسه ورکړي پدې حالت کې کيدلې شي چې دانگوروپه پخواجوړشووباغونوکې دنوموړوانگوروډولونه په نورود خوښې وړډولونه سره بدل شي.
نوپداسې شرايطوکې پرته له دې چې انگورود نوواوخوښې وړ ډولونوڅخه نوي باغونه جوړشي.چې داکارډيرې اوږدې مودې ته اړتيا لري.
دهغې په ځاى په زړوډولونوباندې نوي اودخوښې وړانگورپيوند يدلې شي.
نيله بوټې(Root stock)
دنيله بوټي دتوليدلپاره بايد دقلمواوږدوالى له٤١څخه تر٤٦سانتي متروپورې واوسي اودخښولوپه وخت کې دپيوندبوټي دقلموپه پرتله دځمکى له سطحې څخه لوړې پاتې شي ځکه چې دپيوندولو لپاره بايددپيوند بوټي تنه له ٧څخه تر١٠سانتي متروپورې دځمکې له سطحې څخه لوړه وي.له خښولوڅخه مخکې بايددهرې قلمې په څوکه کې يوازې يوه زخه پريخودل شي اونورې ټولې له مينځه يوړل شي.خوپه راتلونکې کې له نيله بوټي څخه بيخچې توليد نه شي ځکه که چيرې بيخچې توليدشي نوبيائي له پيوند بوټي سره توپيرنه کيږي.له قلموڅخه پهﻻس راغلي نيله بوټي بايدقوي وي او په اصلي باغ ځاى کې د خښولوپه وخت کې د خاورې له دايمي سطحې څخه دخښ شوونيله بوټوتنې له ٧څخه تر١٠سانتي مترو پورې لوړه وي. دنيله بوټي دتنې نوموړى اوږدوالې دزخې دپيوند دوصل کيدوله نقطې څخه دنيلودتوليدمخنيوى کوي.له خښولووروسته بايدټول نيله بوټي ترسستوخاوروﻻندې پټ شي. ترڅودنيله بوټي دتنې پيوند شوې ټپ ونه سوځوي.
پيوندبوټې(Scion)
دپيوند زخولپاره بايدله٥١څخه تر٦١سانتي متروپورې اوږدې نودې غوره شي ترڅورسيدلې زخې ورځينې پهﻻس راشي.
دپيوند له پاره زخې دجاري وده ييزموسم له نوده گيوڅخه اخيستل کيږي.پوره رسيدلې نوده اوزخه بايد روښانه نصواري رنگ ولري.
له کوموتاکوڅخه چې دزخوله پاره نوده گې اخيستل کيږي بايدچې هيڅ ډول ناروغې ونه لري.
دزخی پیوند
دزخې پيوندله پاره بايدتازه نوده گۍ غوڅې شي اونوده گۍ اوزخې له وچيدو څخه وژغورل شي.
زخه پيوندهم دپسرلي په لومړيووختونواوهم ددوبي په آخرکې تر سره کيد لې شي.
که چيرې زخه پيونددپسرلي په لومړيووختونوکې اجراکيږي نو بايد زخې داستراحت دد ودې په وخت کې واخيستل اوبياپه يخچال کې دسانتيگرادپه مثبت يوه درجه نودوخه کې دپيوندولوتروخته پورې وساتل شي.
په عمومي توگه دانگوروزخه پيونددسنبلې په اخراودميزان دمياشتې په لومړيو ورځوکې اجراکيږي.
دانگوروتاکونه دکروندې پيوند(Field budding)اوټوټه پيوند(Chip budding) په طريقوسره پيونديږي.
لومړى بايد ٣يا ٥ سانتي مترودځمکې له سطحې څخه لوړدنيله بوټي په تنه باندې چيرې چې ټوټه پيوندايښودل کيږي يوهواراو ښوى ځاى غوره شي وروسته بياپه تنه کې د ٤٥ درجوپه زاويه يو ژورټپ جوړيږي اوبياله ٢څخه تر٢.٥سانتي متروپورې لومړى ټپ څخه لوړټپ پيل کيږي اوترهغه وخته پورې غوڅيږي څوله لومړي ټپ سره وصل شي اوپه پاى کې زخه دپيوند لپاره له نودې څخه جلاکيږي. دپيوندبوټي زخه دنيله بوټي په جوړشوي ټپ کې ايښودل کيږي او له هغې وروسته دپيوندپه ربړسره په نيله بوټي پورې کلکه تړل کيږي.په انگوروکې دزخې پيوندعمليي مختلف پړاوونه ښکاري:
الف:په نيله بوټي کې دزخې پيوندلپاره ځاى جوړوونه.
ب :په نيله بوټي کې د زخې پيوندولولوڅ شوى ځاى.
ج :له نودې څخه دزخې غوڅوونه اوغوڅه شوې زخه.
د  :په نيله بوټي کې دزخې ايښود نه.
و  :دپيوند شوي نيله بوټي نودې له بيخه غوڅې شي.
ز  :نيله بوټې پيوندځاى ته نژدې بايدغوڅ شي.
ح  :دپيوند شوي نيله بوټي سره داسپالټ کاغذ.
کله چې دټوټه پيوندعمليه بشپړه شوه نوبيادنيله بوټي په پيوندشوې  نقطې باندې د ١٥څخه تر ٢٠سانتي متروپه پيړوالي سره سستې خاورې اچول کيږي. په دى وخت کې په پيوندشووانساجوکې کالس (Callus) توليديږي اودزخې اونيله بوټي تر منځ ديوځاى
کيدوانساج مينځ ته راځي. که چيرې دپيوندبوټي زخې شنې اوخامې وي نوکالس نه توليديږي. نوموړې خاورې دژمي داستراحت په وخت کې پيوند شوې زخه له سړوڅخه ژغوري.
په پسرلي کې دزخې پيوندساتنه:
کله چې په پسرلي کې دپيوند شوي نيله بوټي لومړىزخې په وده پيل وکړ نوبايدله پيوندشوې نقطې څخه خاورې بېرته ټولې اوهغه لوڅه شي.کوښښ دې وشي چې له خاوروڅخه دپيوندشوې نقطې لوڅول ونه ځنډيږي.ځکه چې بيا پيوندشوې زخه په خاوروکې دننه په وده پيل کوي اوپه نتيجه کې ئي دژوبليدوامکان ډيريږي.
اودنيله بوټي ټولې نودې له بيخه غوڅيږي.داکارپيوندشوې زخې ته ددې زمينه برابروي چې په وده پيل وکړي.
وروسته له دې چې زخې وده پيل کړه دربړونو هغه ټوټې چې زخه ئي له نيله بوټي سره تړلې وي هم بايدغوڅې اولرې شي.
کله چې زخې په وده ښه پيل وکړنونيله بوټې لږڅه له پيوستون څخه لوړ بايد غوڅ شي.
په دى وخت کې د٥څخه تر٧سانتي متره پيړاسپالټ شوې کاغذ بايددپيوند شوي نيله بوټي تر څنگ ودرول شي.
په عمومي توگه له هرې پيوندشوې زخې څخه يواځې يوه نوده گې وده کوي.
کله چې نوې نوده گې له اسپالټ شوي پيړ کاغذڅخه لوړه شوه نو بايددتکيي له لر گي سره جووته سسته وتړل شي چې د تاکې نيغه اومستقيمه تنه ترې په لاس ردشي.
ښاخ پيوند (Grafting)
په انگوروکې ښاخ پيوندهم دانگورودورايټې يا ډول دبدلولواوهم د فالوکسراحشرو،نيمتودونو،تندې اوسړوپه مقابل کې دمقاومت لرونکونيله بوټوڅخه دگټې اخيستنې لپاره استعماليږي.
دښاخ پيوندډولونه:
ښاخ پيوندمختلف ډولونه لري اوپه حقيقت کې دهغوى ډولونه دنيله بوټي په پنډوالي پورى اړه لري.
دښاخ پيوندمختلف ډولونه دلته لاندې بيا نيږي:
١- درز ښاخ پيوند (Cleft grafting)
٢- ژب ښاخ پيوند (Whip grafting)
٣- کړم ښاخ پيوند(Notch grafting)
٤-پوستکې ښاخ پيوند(Bark grafting)
درزښاخ پيوند(Cleft grafting)
بټنوک|180px|Same graft after 4 years' growth. Graft is now final, rootstock completely overtaken درزښاخ پيونددانگورود تاکوپه هغونيله بوټوکې اجراکيږي چې دهغوى دتنوپنډوالى ٢.٥٤ سانتي متره اوسي.
داډول ښاخ پيونددانگورودډولونودبدلولوله پاره هم استعماليږي.
لومړې دنيله بوټي تنه دځمکى له سطحې څخه لږڅه لوړه اره کيږي اوبياپه نوموړې غوڅه شوې سطحه کې دمخصوص سامان په واسطـه درزجوړيږي.
وروسته بيادپيوندبوټي دوه فانه ډوله نودې چې يوه زخه ولري جوړيږي.
اوله هغې وروستـه دنيله بوټي په جوړشوي درزکې ايښودل کيږي
ژب ښاخ پيوند(Whip grafting)
داډول ښاخ پيوندپه داسې نيله بوټو باندې ترسره کيږي چې دهغوى دتنوپنډوالى ٢.٢٥سانتي متره اوياله هغه څخه لږوي.
ژب ښاخ پيونددانگورودتاک داستراحت ددورې په وخت کې اجراکيږي.
دژب ښاخ پيوند لپاره دنيله بوټي اوپيوندبوټي څخه غوڅې شوې سطحې بايددهغوى پنډوالي له ١.٥څخه تر٤ځلې پورې اوږدې وي
دمثال په ډول که چيرې دنيله بوټي پنډوالى ١.٥سانتي متره وي نو بايد چې دژب ښاخ پيوندله پاره هغه له ٢.٢٥څخه تر٦سانتي مترو پورې ريونده اوږدغوڅ شي.
دغوڅوشووسطحواوږدوالې په پيوند بوټي اونيله بوټي کې يوشان وي.يواځينې توپير چې دغوڅولو له مخې دنيله بوټي او پيوند بوټي تر منځ موجوددى هغه دادى چې دنيله بوټي دڅوکۍ خواته او دپيوند بوټي بيخ خواته ريونده غوڅيږي.
وروسته له دې چې دنيله بوټي او پيوندبوټي هوار ريونده غوڅ شول نوبيا په دواړو کې ژبې جوړيږي.
په دواړو کې دژبې اوږدوالې داصلي غوڅې شوې سطحې د اوږدوالي نژدې څلورمه برخه تشکيلوي.
وروسته له هغې په لږڅه کږولو سره وازيږي اوبيا په احتياط سره يودبل په ژبوسره کلک يوځاى کيږي اوبيا دربړ په ټوټودواړه سره کلک تړل کيږي.
دژب پيونددتيارولوطريقه:
الف:نيله بوټي اوپيوندبوټي ريونده غوڅ شوي دي.
ب:په نيله بوټي اوپيوندبوټي کې ژبې جوړې اووازې شوې دي.
ج:دژب ښاخ پيوند تکميل اوتړل شوې دى.
د :دژب ښاخ پيوندشوى نيله بوټي اوپيوندبوټي دکلس دتشکيليدو څخه وروسته ښــــکاري.
څرنگه چې له يوې خوا دښاخ پيوند اکثره ډولونه دانگورود تاکونو داستراحت د دورې په وخت کې سرته رسيږي.
اوله بلې خواپه پسرلي کې مستقيمًا په بوزغلي کې دهغوى کرل دسړوله امله د تاواني کيدلوخطررامينځ ته کوي نوله دې کبله لومړى بايدهغوى په تاوده ځاى کې وساتل شي.
کله چې دنيله بوټي اوپيوند بوټي ښاخ پيوند شي نوبيا هغوى په لرگين صندوق کې چې دارې لنده بوره ولري ځاى پرځاى کيږي اوبيا نوموړي لرگين صندوقونه په تودوخونوکې ساتل کيږي.
په دې وخت کې نوموړى ښاخ پيوند شوې نيله بوټى دکوچنيونيلو په توليد پيل کوي اوپه ښاخ پيوندشوونقطو کې هغوې کالس(Callus)توليدوي اونيله بوټى اوپيوند بوټى سره يوځاى په وده پيل کوي.
ښاخ پيوند شوې نيله بوټي بايد په شگويا دارې په بوره کې نيغ ودرول شي.اوکه چيرې دشنې خونې دتودوخې درجه دسانتي گراد ٢٤ يا ٢٩ درجې وي نودهغوى زخمونه په چټکۍ سره کالس (Callus) توليدوي اوجوړيږي.
پوستکې ښاخ پيوند (Bark grafting)
دپوستکي دښاخ پيوند په وخت کې بايد دتاک دتنې پوستکى په اسانې سره له تنې څخه جلا شي.
کله چې دتاکې تنه غوڅه شي نو له هغې وروسته دتاکې مړ او سست پو ستکى دهغه له تنې څخه جلا کيږي.
دتاکې دغوڅې شوې تنې په دوواړخونو کې د٦ سانتي مترو په اوږدوالي پوستکى جلاکيږي مگرپوستکى په بيخ کې تنې پورې نښتې پا تې کيږي.
دنيله بوټي يوه زخه لرونکى ټوټه چې د هغې دوه وې خواوې نرۍ شوې وي دتاکې دتنې او جلاشوي پوستکي تر منځ ايښودل کيږي اوپوستکى بيرته دنيله بوټي په ټوټې ورميخيږي اوزخمونه ئي په سپين ﻻټکس (Latex) موم سره پو ښل کيږي.
دپوستکي ښاخ پيوند دچاودلي ښاخ پيوند اوکړم ښاخ پيوند په پرتله دلږ اهميت وړدى ځکه چې دهغوى غوندې په موفقه توگه يي ښاخ پيوند نه زر غونيږي.
دښاخ پيوندنورډولونه لکه شين ښاخ پيوند (Green grafting)، فاني ښاخ پيوند (Wedge grafting) ،دژبې دڅنگ ښاخ پيوند (Side whip grafting) هم شته دي چې دهغوى په واسطه هم انگور ډيريدلې شي مگر د مخکې بيان شوو پيوندوپه اندازه رواج نه لري.
کړم ښاخ پيوند (Notch grafting)
کړم ښاخ پيوند (Notch grafting) له پاره دپيوند بوټي زخه رونکې ټوټې ته داسې شکل ورکول کيږي چې څو په نيله بوټي کې د( ٧ اوو) عدد په شکل جوړ شوې کړم کې جوته ولگيږي.
لومړى دنيله بوټي تنه اره کيږي او بيا له هغې وروسته دهغه په دوو څنگونو کې د ٢.٥٤ څخه تر ٣.٨١ سانتي مترو اوږده کړمونه يا کندې جوړيږي.
چې دکړمونو دپا سنيو برخوپراخوالى دپيوند بوټي په پنډوالي پورې اړه لري.
دنيله بوټي دکړم دبيخ اوسرتر منځ ريونده والى له ٧٠ څخه تر٩٠ درجو زاويه لري.
جميل کرزى
جميل کرزی د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
حنفی مذهب
حنفي د اسلام د سني مذهبونو د یوې څانګې نوم دی. او د فقهي مذهبونو او پيروانو له ډلې څخه د ابوحنيفه نعمان بن ثابت، چې يو له څلورو سني مشرانو څخه دی، دغه مذهب په څلورو سني مذهبونو کې تر ټولو زيات پيروان لري او د دې مذهب اصلي پيروان د منځنۍ اسيا په هېوادونو، افغانستان، پاکستان، چین، ترکیه، بالکان، برصغیر، هند، عراق، سوریه، لبنان، اردن، منځنۍ اسیا (او د ایران شمال ختیځ، ختیځ او سویل ختیځې سیمې)؛ او د نړۍ 71٪ سني مسلمانان د دې مذهب پیروي کوي.
• د دې څانګې نوم د هغې بنسټګر ابو حنیفه نعمان بن ثابت الزوطي (150-80 هجري) ته منسوب شوی دی.
• د ابوحنيفه مقبره په بغداد کې د اعظميه په ګاونډ کې ده
• د ابوحنيفه مشهور شاګردان په لاندې ډول دي:
ابو یوسف (یعقوب بن ابراهیم) محمد بن الحسن الشیباني ابو الحذيل (ظفر بن الحضيل) الحسن بن زیاد اللولی
• د حنفي فقهې تر ټولو مشهور کتابونه دا دي:
المبسوع از شمس الدین السرخسی له کاساني څخه د شريعت په حکم کې د صنعت بدعت د مارغاني د لارښود لنډیز #ابن عابدین حاشیه
ډلگۍ مشر
ډلگۍ مشر د لسو سرتېرو د ډلې مشر ته وييل کېږي. دا يوه پوځي رتبه ده.
وېشنيزه:پوځي رتبې وېشنيزه:پوځي وييونه
۶۴ (عدد)
۶۴ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۶۳ څخه  مخکي او د ۶۵ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۶۴:
په کلینډر کې
۶۴ کولاي سي:
په کیمیا کې
۶۴ د گاډولينيوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۶۴ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
بړيڅ
بړيڅ د پښتنو يوه مشهوره قبيله ده چې زموږ پښت پو هان (نسب پيژ ندونکي) يې د سړ بن د ټو لنيز گروپ پورې تړي او په سړ بني پښتنو کې د ښر خبون په ښاخ ور گد يږي٠ د هند په کيمبريج تا ريخ (Cambridge History of India) کې د لر غو ني ار يا يي کتاب رگ ويدا په حواله داسي ليکل شوي دي:" د لسو ملکا نو(وا کمنا نو) جگړه د ويدي زمانې مشهوره جگړه وه٠ په دې جگړې کې لس اريا يې قبيلې ملگرې وې او د بها رتيه نو مې ار يا يي قبيلې د واکمن سو داسه پر خلاف وجنگيدل او په دغو لسو قبيلو کې يوه قبيله پکتهان نو ميده چې او سنی پکتون=پختون=پښتون=پټهان ځينې مراد دی٠ ددغه سو داسه پلار يا نيکه(Devadasa) هم د خپلې قبيلې نا متو واکمن و٠دی د خپلې وا کمنۍ په ز ما نه کې له څو ار يا يي قبيلو سره جنگيدلی چې په هغو کې يوه(Brisaya)ده." افغا ني مؤ رخينو لکه ارواښاد استاد احمد علي کهزاد او ار واښاد علامه عبد الحی حبيبي دغه په ويد کې راغلې"بر يسيه" قبيله بړيڅ بولي٠
دبړ يڅو د قبيلې خيلونه
بړ يڅ په لو مړي سر کې په دوو پلارو ويشل کيږي چې يو يې "اوتغ " او بل يې" اوسين" دی٠ اوتغ په لا ند نيو خيلو نو ويشل شو ي دي: داؤد زي، چو پا ن زي، مليزي،بدل زي، ثا بت زي ، شکرزي او بروکي زي٠ او سين هم په لا ند نيو خيلو نو ويشل شويدي : با رکزي، زکو زي، مندو زي، سبازي او راوزي٠
حا فظ الملک حافظ رحمت خان بړ يڅی چې په ١١٤٨ هجري قمري کال کې يې د هند وستان د اتهرا پراديش د ايالت په رو هيل کهنډ کې خلا صته الانساب ليکلې دی هلته داسې وايي: " اوس بړ يڅي په خپل اصلي وطن ښو راوک کې يوازې پر دغو خيلو نو ويشل شوي دي: بدل زي، زکو زي، مدي زي٠ چو پا ن زي او مليزي د يوسفز يو سيمې ته را کو چيد لي او ز يا تره بيا له هغه ځا يه هند وستان ته تللي دي٠ددغو دوو(زيو) خلک چې په ښو راوک کې پا تې دي ځا نته خاني او د ځمکو ټا کلي جلا بر خه لري٠ د شکر زيو،راوزيو او نورو(بارکزيو،سبازيو،بروکي زيو) شمير لږ وو٠دوی هم په هغو در يو زيو کې مد غم شوي دي٠
د حا فظ ر حمت خان دغه ليکنه وروسته تر ٢٥٠ کلو نو هم اوس هم رښتيا کيږي او دښوراوک د کر نې ځمکې پر نو موړو دريو زيو (بدل زيو، زکو زيو٠مندو زيو) با ندې په دې ډول ويشل شوي دي:
١-د بدل زيو بر خه: د پښين خو اته له غل درې نه تر بادوز يو پورې ( دښوراوک ختيځه سيمه). ٢-د زکو زيو بر خه:له پنج پايه د ريگ تر ولسوالۍ پورې. ٣-د مندو زيو بر خه: له کا ريزه نيولې د بلو څانو تر بريده پورې( د ښوراوک لو يد يزه سيمه)٠ دلته دا هم با يدو ويل شي چې د مندو زيو په بر خه شير اني هم اوس شر يک شوي دي او د بړ يڅو د څلورم خيل په تو گه پيژ ندل کيږي٠ په خلا صته الا نساب کې بدل زي پر دغو لا ندې پنځو ښا خو نو با ندې ويشل شوي دي: سا لارزي،بيسين زي، ادوړي زي،ملا خيل او دولت خيل٠ حا فظ رحمت خان داهم زيا توي: او ريدل کيږي چې ملا خيل او دولت خيل اوس په ښو راوک کې نه دي، پا تي د يو سفز يو سيمې ته راغلي او زيا تره يې بيا له هغه ځا يه هند وستان ته را ليږ ديدلي دي٠ په خلا صته الا نساب کې دا هم راغلي دي چې مندوزي او زکو زي هم د بدل زيو په څير پر څو پښو ويشلي دي ،خو دهغوی نو مو نه يې نه دي راوړي٠
د بړ يڅو ټا ټو بی:
په دغه نکل کې دهلمند پر غاړو باندې د بړ يڅو گڼه ابادي ښيي٠ کله چې په ١٠٥٨هجري قمري کال پر کند هار با ندې د ايران صفوي واکمن دويم شاه عباس١٠٥٢-١٠٧٧هجري ٠ق بريد وکړ نو پردل خان بړ يڅي د خپل قبيلوي لښکر سره د ايراني پو ځو نو په مقا بل کې پنځه پنځوس ورځې د کلا بس کلا بندي وسا تله،دغه پيښه هم داسي ښيي چې تر يوولسمې هجري سدۍ پورې لا د هلمند پر غاړو په تيره بيا په کلای بس کې ډير بړ يڅي ميشته وو او دکلا بس پر شا او خوا بړ يڅو خپله خا ني در لوده او خان يې او رنگ خان نو ميده٠ دهلمند پر کيڼه غاړه باندې د گر مسير او سيستان تر مينځ په لنډي او پلالکه کې اوس درې سوه کوره بړيڅ ميشته دي او دغه بړيڅ د زکو زيو په ايسا زي پښې پورې اړه لري٠ لنډی او پلالکه دوې ويالې دي چې بړ يڅو پخپله کيندلي دي٠ لنډی وياله لو يد يزې او پلالکه وياله ختيزې خو اته پرته ده چې ددواړو تر مينځ تقر يبا لس کيلو متره وا ټن شته٠لنډی او پلالکه له اداري پلوه دهلمند ولايت د ديشو په ولسوالۍ پو رې اړه لري٠ ددغې ولسوالۍ ختيز لورته د گر مسير ولسوالي پر ته ده٠ د کند هار په ښار کې هم د بړ يڅانو څو کوره شته، مگر ددوی د استو گنې تر ټولو لو يه سيمه ښوراوک دی چې د لنډی او پلالکه ويالې يې شما ل لو يد يز ته پر تې دي٠
ډپټي حيات خان په حيات افغاني کې چې ١٤٣ کلونه د مخه يې کښلی دی ليکي چې اوس په ښوراوک کې تخمينا درې زره کوره بړ يڅ استوگنه لري٠ د حيات افغا ني په دغه شمير کې شيراني هم راځي٠ دښوراوک د خلکو شمير د" اتلس قر يه های افغا نستان" په ١٣٤٩ مخ کې ليکلي دي تقريبا يوولس زره تنه دي چې په دغو کې تقر يبا دوه زره تنه بړ يڅان دي او د هغې سر شمير نې له مخې چې په ١٣٥٣ لمرېز کال په کا بل کې خپره شوې ده د ښوراوک د بړ يڅو شمير پر ته له شير انيو نهو زرو تنو ته رسيږي. د(Dictionary of the pathan Tribes) په ٢١٠ مخ کې ليکل شوي دي"څه بړيڅي په کوټه، پښين او څاگي کې او سيږي،ددغه قبيلې زياتره خلک د افغا نستان په ښو راوک کې ميشته دي." دولس مجلې د ١٩٦٨ زيږديز کال د اکتو بر په گڼه کې عا بد کښلي دي:" بړيڅي د کو يټي ډويژن په شرارود نو مي ځای کې له عيسی خيلو سنټيا کا کړو سره ميشته دي او په کو يټه کې هم بړ يڅ او سيږي." د پټهان کتاب چې دانگرېزي مؤ رخ سر او لف کيرو له خوا ليکل شوی دی په سلم مخ کې داسي راغلي دي:" د بړ يڅو څو کوره دکويټې د بو لان د حکو مت په څا گي کې هم شته او څه بړ يڅي په نو شکي کې هم اوسي٠ څه اکازي، اليک زي او وسمي زي بړيڅي( چې له نسبي لحا ظه په مندو زيو ور گډ يږي) په بو لان کې له سنجر انيو بلو څو سر ه ميشته دي او اوس يې خپله ژبه له لا سه ور کړې ده٠ د دغو بړ يڅو شمير سلو مړو ته رسيږي٠
ملک صالح محمد لهري د بلو چستان نو مې کتاب په٥٥ مخ کې ليکلي دي:" په ١٩٥١ ع کال کله چې په بلو چستان کې د نفو سو سر شمير نه وشوه د بلو چستان د بړ يڅو شمير ٤٩٦٥ تنه و و٠ " په صولت افغاني کې چې دزردار خان ناغر تا ليف دی راغلي دي:" بړ يڅ په هندو ستان کې هم اوسي او دجهجرو پر گنه د بړ يڅا نو ده٠ په ١٨٥٧ کال کې چې هندوستانيان د انگر يزي ښکيلاکگرو نه د خپلواکۍ د تر لاسه کو لو له پاره را پورته شول د جهجر بړ يڅی رئيس هم ددغو غا ز يا نو ملگری و،انگرېزانو چې بری وموند دغه بړ يڅی رئيس يې هم پر دار و ځړاوه." دجهجر پر گنه د ډهلي او عليگړ تر مينځ پر ته ده، په اداري لحاظ داتهراپرديش ايا لت د سکندر اباد په ډسټرکټ (ولسوالۍ) پورې اړه لري٠سکندر اباد د هند پښتون واکمن سلطان سکندر لودي(٨٩٤-٩٢٣هجري قمري) ته منسوب دی٠
همداراز بړيڅ د هند داتهراپرديش د ايالت د رو هيل کهنډ په ښا رونو کې هم شته په تيره بيا د بريلي سيمه د بړ يڅو نه ډکه ده٠ د پټهان د کتاب په سلم مخ کې راغلي دي چې دهند دمهارا شټرا په ايالت کې د بړوچ په نا مه ښار هم بړ يڅو ته منسوب دی٠ ښوراوک: دښوراوک سيمه داوسني کند هار په جنوب لو يديزه څنډه کې پر ته د ه چې ځا نته جلا ولسوالي ده،دريگ په نامه يوه علا قه داري هم په دغې ولسوالۍ پو رې تړ لې ده٠ د ښوراوک د سيمې شمال لويديز ته ريگ(ريگستان) پروت دی٠ دغه ريگستان په شمال کې دسپين بو لدک تر حدودو او په لو يد يز افغا نستان کې د غر بي پو لې پورې غځيد لی دی٠لمر خاته خو اته يې د خو اجه عمران غر دی چې له پښينه ښوراوک جلا کوي٠ د جنوبي ډډې غر ونه يې د بر اهوي بلو څو ټا ټو بی دی چې په نو شکي پورې اړه لري٠ د ښوراوک ځمکه ښوی ډاگ دی اود دغه ډاگ په مينځ کې هيڅ غر نشته،ځمکه يې مټينه ده٠ دښوراوک د پر اخوالي په اړوند د صو لت افغاني دتاريخ په ٣٤٧ مخ کې راغلي دي:" ښوراوک نسبتا مربع شکله پروت دی چې هره ضلعه يې شپيته ميله او ږدوالی لري."
د صو لت افغا ني دغه ليکنه د حيات افغاني د ١٥٣ مخ نقل دی٠ داتلس قر يه های افغا نستان په ١٣٤٩ مخ کې د ښوراوک د ټو لې ولسوالۍ پراخوالی ٤٩٦٤ مر بع کيلو متره راغلی دی،خو ارواښاد قا ضي عطاؤالله خان په خپل اثرچې دپښتنو تا ريخ نو ميږي د ښوراوک ټو له سيمه شپيته ميله ښو دلې ده٠ دارواښاد قا ضي صاحب دغه ليکنه داسې تو جيه کيد لای شي چې ده يو ازې د ښوراوک اباده ځمکه شپيته مر بع ميله بللې وه چې د بړ يڅو کر وندې او ټا ټو بی دی او د نوي او زاړه ښو راوک په نا مه يا ديږي٠
په قا موس جغر افيايي افغا نستان کې د ښوراوک کلي ٢٧ ښو دل شوي دي٠ په دغو کليو کې تر ټو لو لوی کلی د بادرزو دی چې تقرېبا ١٢٠٠ پکې اوسي٠ په زيا تره کليو کې دوه درې کوره بر اهو يان هم شته چې نا رينه يې د کلي سا روانان او شپا نه دي او ښځمنې يې کمبلې، جو الونه، خورجينونه او دستر خو انونه اوبي.
کلي او کو رونه:
د ښوراوک د بړ يڅو کور په يو ه ساده کو ډۍ(کو ډله) کې وي چې په بيضوي بڼه د غزو له پنډو لښتو نه جوړه شوې ده چې څلور پنځه دانې يې يو ځای په ځمکه کې له يوې خوا او بلې خوا د نيمې دايرې په توگه سره اينجتې کړي  وي چې پر سر يې کيړه ور اچوي٠کيړه د غزو له لښتو ياغوړگو او کړ کو  نه د ټغر په بڼه جوړ شوي وي چې د خو نو په پو ښښ کې يې پر تير انو اچوي٠ هغه کو ډۍ چې د ژمي له پاره وي پر کيړه سر بيره يې ا خيړوي٠ خو ني يې څلور ديوالونه لري او چت يې له يوه او ږده تير او د غزه له لښتو نه داسې جوړ کړی دی لکه عصري څادر پو ښه کو رونه٠ دغه خونې او کو ډلې يوه دبلې اړخ ته په بيضوي يا مستطيله بڼه يو لړ پر له پسې پر تې وي٠ پر شا وخوا با ندې د ښاري ډوله کو رو نو په څير ديو الو نه لري او زياتره کو ډلې بې دروازې وي، دا ځکه چې په بړ يڅو کې مخ پټی او غلا نشته٠
کښت او کر:
د ښوراوک دوبی ډير تود او ژمی يې معتدل دی٠ څه شمير تره کي او خروټي کو چيان د ژمي په مو سم کې ځا نو نه ښوراوک ته رسوي٠ د ښو راوک کښت په باران دی،يوازې يو کا ريز گی پکې شته چې پر هغه هم دوه درې کوره اباد دي او نورې بها ندې او به نه لري٠غنم،اوربشي او با جرې په للمي ډول کرل کيږي٠څه للمي پا ليزونه هم کري٠ د ښو راوک د بړ يڅو سپين ږيري وايي زموږ نيکه گانو چې په ښو راوک کې واړول کښت يې په با ران و او له لوړې نه يې ځمکې نه خړو بيدلې٠لوړه د يوه رود نوم دی چې دتو بې له غره نه راوځي چې اوږدوالی يې ٢٥٠ ميله دی،لوړه ژوره ده او غاړو ته يې اوبه نه خيژي٠ ستر ستانه حاجي محمد خيشکي دوی و هڅول چې ويالي وکاږي او له لوړې نه اوبه خپلو کر وندو ته و خيژوي٠بړ يڅو د حا جي نيکه خبره ومنله، ليڅې يې را ونغښتلې او لو ړې ته يې او مه بند ونه وا چول٠دوی لويې ويا لې ځينې وکښلې٠يوه وياله د بدل زيواو زکو زيو وه او بله وياله د مندوزيو وه چې شير اني هم پکې شر يک شول، له د غو ويالو نه يې بيا کو چنۍ ويا لې جلا کړې چې په د غو کې شپږ ويالې يوازې د مندو زيو دي٠ وروسته داوبو د هغه بند په اغيزه چې دپښين په ملوزو کې لوړې ته واچول شو، دلوړې اوبه ښوراوک ته ونه رسيدې او ښوراوک يې په يوه بې او بو ميره بد له کړه٠اوس د ښوراوک دخلکو کښت وکر دباران په او بو دی٠څه اوبه په اوښا نو له څاه گا نورا کا ږي٠ څاه گا نې يې شپيته اويا متره ژورې دي٠ د څاه گانو او به يې تروې دي،نو ځکه دوی ناوران(څليرونه) هم لري٠ په نا ورانو کې دباران او به زير مه کوي٠ دڅاه او ناور په اوبو دښوراوک خلک خپلې اړتياوي پوره کوي، ځيني يې اودسو نه تا زه کوي ،لو ښي او کا لي پرې مينځي او څا روي پرې اوبه کوي٠ دڅاه گانو او نا ورونو او به دو مره نه دي چې دکښت او کر له پاره ځيني کار وا خلي٠ د ښوراوک ځمکه ډيره د ه او اوبه يې لږې دي، ځکه نو ځينو ځمکو ته د کر هڼي وار پس له څلورو پنځو کلو نو ور رسيږي،له دغه امله يې ځمکه خورا زوروره وي، ډير حا صل ورکوي او سرې ته يې اړتيا نشته٠ د ښوراوک ټول خلک په پښتو خبرې کوي او د خلکو په محا وره کې يې دډيرو متلو نو د کارولو نه داسي څر گند يږي چې د فو لکلوري ادب خزانه يې ډيره بډايه ده٠
د بړ يڅو ډير شمير وگړي په هند وستان کې استو گنه لري او دا هغه پښتا نه دي چې د افغا ني فا تحينو سره هند ته تللي دي اوس يې پاتي کسان ځا نونه هغو کسا نو ته منسوب گڼي چې د هند وستان په تا ريخ کې نوم او نښان لري٠ يو له دغو کو رنيو نه دحا فظ الملک رحمت خان بړيڅ کو رنۍ ده چې په اصل کې د کند هار دښوراوک  و چې دهندوستان په رو هيل کهنډ کې حکمران و٠ حا فظ رحمت خان په هند کې دابدالي احمد شاه دفتو حا تو او سو بو ملگری و او دده زامن او وريرونه د رو هيل کهنډ ډير نا متو حکمرانان وو٠ پخپله حا فظ رحمت خان د افغا ني فر هنگ په بډاينه کې ډيره لو يه ونډه اخيستې وه او ځينې داسي تا ريخي متون دده په پا ملرنه دورکيدو او هيرې نه ژغورل شوي دي چې هغه نن د سترو علمي اسنادو په جمله کې ډير هسک ځای لري٠ تواريخ حا فظ رحمت خاني چې پير معظم شاه ته منسوب دی ،اصلي متن يې د حا فظ رحمت خان په سپا رښت ليکل شوی دی او دا يو داسي غنيمت اثر دی چې د پښتني اقوامو او قبايلو د ليږ ديدنو او نورو ټو لنيزي او سيا سي منا سبا تو ډيرې خبرې په کې پر تې دي٠ د ١٨٥٧ع کال په ډسمبر کې انگرېزانو د ډيلي پر ښار ير غل وکړ٠ مغولي واکمن بها در شاه ظفر په ډ ار سره ځان انگر يز انو ته تسليماوه ،خو پښتون جنرال بخت خان هغه ته ډاډ ورکاوه چې د انگر يزانو مخه به ونيسي٠جنرال بخت خان دانگريزانو په وړاندې دو مره خنډونه را مينځ ته کړل چې د کشميري دروازې او لال کلا تر مينځ واټن انگر يزان په پنځو ورځو کې وواهه. دغه جنرال، پا چا د تسليميدو نه ونه شو گرځولای،نو کله چې پا چا تسليم شو، جنرال بخت خان له ډيلي نه لکهنو ته لاړ او له هغه ځا يه د هندوستان غر ونو ته وخوت او پسي ورک شو چې تر ننه يې بيا چا پته ونه مو ندله٠ د ښوراوک خلک وايې کله چې د ډيورنډ کر ښه ټا کل کيد له نوا نگر يزانو په خپله نقشه کې ښوراوک د افغا نستان نه ايستلی و، خو سمندرخان بړ يڅ د خپلو سپرو سره پر کو يټي بر يد وکړ او دو مره لوی خطر ونه يې انگر يز انو ته متو جه کړل چې هغوی په دې را ضي شول چې ښو راوک د ډيورنډ د کر ښې افغاني خواته وټاکي٠ بړيڅ قوي او پيا وړي خلک دي٠ دوی دکار نه تر فا رغيدو وروسته بيلا يبل سپور ټو نه لري چې عمده سپو ر ټو نه يې غيږ ده٠ د ميلو په ور ځو او ودونو کې اتڼونه کوي او د بړ يڅو اتڼ ځا نته نوم لري٠ دوی په اتڼ کې ټو پکونه خو ځوي او کله چې اتڼ تود شي نو په همدې ټو پکو ډزې کوي٠ د سپوږمۍ په څو ار لسمه شپه د سپو ږمۍ په رڼا کې ځو انې ښځې او پيغلې اتڼونه کوي او سندرې وايې٠ دوی د زوی زيږيدنه نيکمر غه بولي او په هغه کورنۍ کې چې زوی وزيږي خير اتو نه کوي او دهلک دنوم د ايښودلو پر وخت سندرې وايې او اتڼو نه کوي٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
د عشق توري پیسي
د عشق توري پیسي په ترکي KaraParaAşk) یو (ترکیایي سریال) دی. ددی سریال لیکونکی هماغه د (کارادایی سریال) لیکونکی دی، یاد سریال په ترکیه کې یو د ډیر لیدل شویو سریالونو څخه وو.
بلوک مشر
بلوک مشر د دېرشو سرتېرو مشر ته وييل کېږي. دا يوه پوځي رتبه ده. په بله وينا د ۳ ډلگيو مشر ته بلوک مشر وايي.
وېشنيزه:پوځي رتبې وېشنيزه:پوځي وييونه
انور اوريا
انور اوريا د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
ګوجر قبیله
ګوجر یوه پخوانۍ او لرغونې قبیله او اتنیکه ډله ده چې په پخوانیو تاریخونو کې یې یادونه ا و ذکر شوی دي .ګوجریوه سنسکریت کلمه ده چې ګو له مینځه وړونکي او جر دښمن ته وایی یعنې ددښمن له مینځه وړونکی. دګوجرو اصلي ټاټوبی دهند دګوجرات ایالت ( صوبه )او دمونټ ابو او بیج نات پوري سیمې دي چې دمونټ ابو سیمه اوس دهند په راجستهان ایالت پورې اړه لري .ددوی ژبه ګوجري ژبه ده، خو په کومو ځایونو کې چې دوي استوګنه لري دهما غه ځایونو دخلکو په ژبو غږیږي.دوی بیا وروسته دتاریخ په بیلا بیلو پړاوونو کې دجګړواو ځینو نورو لاملونو له کبله دخپل اصلي ټاټوبي ګوجراته لیږدیدلي دی او په نورو سیمو کې خواره واره شوي دي .ویل کیږي چې ګوجر دهونانیانو دقام یوه څانګه ده چې په شپږمه عیسوي پیړۍ کې دهند نیمې وچې ( بر صغیر) ته ورغلي دي. ګوجر دهند په بیلا بیلو ایالتونو(صوبو) لکه : راجستهان،ډیلي ، هاریانا ، پنجاب ، اتهرپردیش، مدهیا پردیش، مهاراشټرا، هیما چل پردیش،اترکهنډ ، جمو او کشمیر ، دپاکستان په سند ، پنجاب او همداراز په پښتونخوا او افغانستان کې استوګنه لري. په ګوجرو کې مسلمانان، هندوان، عیسا ئیان ، دجین او بدمت دمذهبونوپیروان او سکهان هم شته.
په هندوستان کې میشته ګوجر
لکه چې دمخه وویل شول ګوجر دهند ، پاکستان ، پښتونخوا او افغانستان په بیلا بیلو سیمو کې میشته دي .هغه ګوجر چې دهند په اتهرپردیش کې ژوند کوي نو دوی ددغه ایالت ( صوبې )داود، دوآب، سهارنپور، مظفر پور ، شامل، میرټ ، جیلم ، بلند شهر ، علیګړ، مراد آباد ، روهیلکهنډ ، رای بریلي ، سلطانپور، باره بنکي ، ګوړکهپور او بهړایچ په سیمو کې استوګنه لری. داتهر پردیش زیاتره ګوجر مسلمانان دي او دهند په خپلواکۍ کې دانګریزانو پر خلاف یې مبارزې هم کړې دي.همداراز هغه ګوجر چې دهند دجمو او کشمیر په اایالت ( صوبه ) کې ژوند کوي نو ددغه ایالت ( صوبې ) په راجوړي ، پونچ ، اننت ناګ، اودهم پور او ډوډه کې استوګنه لري.
په پاکستان کې میشته ګوجر:
دپاکستان میشته ګوجر ددغه هیواد په سند او پنجاب ایالتونو کې ژوند کوي.دوی ددغه هیواد په سیاست کې هم ونډه درلودلې ده او ډیر شمیر لوړپوړي چارواکي او ووزیران هم دګوجرو دقام پورې اړه لري.
په پښتونخوا کې میشته ګوجر
په پښتونخوا کې میشته ګوجر دلرغونو زمانو نه په دې سیمه کې میشته دي .دوی په ملا کنډ ، بټ خیله ، باجوړ او دیر کې ژوند کوي.ـ دګندهارا په تهذيب کې هم  د ګوجر قام ونډه زیاته وه اوویل کیږي چې مشهور هندي واکمن کنشکا کشان ګجر و چې دهغه اولاده ا وس هم په سوات  کى اباد دى او ددغه ځای خلک  ورته کسان خيل او يا کسانه واييي  دوی په  مردان ـ چارسده او  صوابئ ملا کنډ ، بټ خیله ، باجوړ او دیر کې او د صوبې په هر ګوټ کى ژوند کوي.اوپه سلو کې  95  ګوجر قام په  پښتو ژبه خبرې کوي .ګوجر زیاتره دکرنې  ، سوداګرۍ  له  لارې خپله ګوزاره پر مخ بیایی او  په پاکستان او هندوستان کى  ډیرې ځمکې لري. او نوابان هم پکې تیر شوي دي کوى د بلوچستان وزېر اعلى نواب ثناا لله خان زهرى هم د ګوجر وقوم پورې اړه لري.
په افغانستان کې میشته ګوجر
په افغانستان کې ګوجر دکونړ په دانګام ، نورستان ، لغمان ،کندز، تخار او بدخشان په ولایتونو ( صوبو ) کې ژوند کوي. دافغانستان ګوجر زیاتره د وزو ، غواګانو ،میښو. ګډو او پسونو دساتلو له لارې خپله ګوزاره پر مخ بیایی او ډیرې لږې ځمکې لري. دافغانستان په ملي سرود کې دافغانستان دنورو قومونو تر څنګ دګوجرو دقوم نوم هم یاد شوی دی.
الف هوتک
ملا الف هوتک د افغانستان د کندهار له نومياليو پوهانو او د پښتو ژبې له شاعرانو څخه وو.
مخينه
ملا الف هوتک د کلات د اتغر په سيمه کې اوسېده. د هغه وخت متداوله علوم يې له ملا محمد عظيم اخوند نه لوستلي وو. په ۱۰۰۰ س. کال کې يې ژوند يقينی دی. څرنگه چې هغه د علومو په زده کړه پسې ملا تړلې وه نو د خپل استاد او پردېسۍ په اړه داسې وايي:
پوهاند صديق الله رښتين د ملا الف په اړه وايي: «ملا الف هوتک د دويمې دورې له مشهورو شاعرانو څخه دى. دى پخپله زمانه کې يو ښه عالم و، د کلات په اطرافو کې يې استوگنه کوله.»
د ملا الف هوتک د شعر هغه بېلگه، چې په مثنوي وزن کې وېل شوې او ماشومانو ته په کې اخلاقي او ديني روزنه ورکړل شوې ده: راشه واوره اى فرزنده- تاته وايم ارجمنده ته د پاک نبي پر لار شه- د نبي پر لاره لاړ شه يو قدم له شرعې زويه - بېرون مه اخله نېک خويه که بېرون يو قدم کېږدې - د نبي شرعه به پرېږدې
نصيحت کوم وتاته - مه جاروزه بلې خواته
اخځلیک
۱- https://tolafghan.com/posts/16458
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
مشال راډيو
مشال راډيو د آزادي اروپا آزادۍ راډيو لخوا د ۲۰۱۰م کال د جنوري پر ۱۵مه نېټه له پراگ چېک جمهوريت څخه په پښتو ژبه په خپلو خپروونو پېل وکړ. دا خپروني د پاکستان او افغانستان د سرحدي سيمو په گډون د پاکستان د قبايلي سيمو او پښتونخوا ايالت لپاره پېل شوې. مشال راډيو خپروني په لومړي سر کي دوه ساعته، بيا څلور، وروسته شپږ او اوسمهال هره ورځ نهه ساعته پښتو خپروني لري چي د پښتونخوا په وخت د سهار له نهو بجو څخه پېليږي او د ماښام پر ښپږو بجو پای ته رسيږي. مشال راډيو په پاکستان او افغانستان کي د ۲۰ خبريالانو سربېره په پراگ کي ۱۷ خبريالان لري چي د سيمي او نړۍ په هکله د خبرونو او راپورونو تر څنگ د مذهب، اقتصاد، ژبي او ادب، روغتيا، زده کړي، ښځو او ځوانانو سربېره پر يو شمېر موضوعاتو ځانگړي اونيزي خپروني هم لري.
دمشال راډيو تگلاره
مشال راډیو د ولسواکۍ یا ډېموکراسۍ او د بشري حقونو ملاتړ کوي چې په ډېموکراټیکو هېوادونو کې عام دی. خو د دې سربېره مشال راډیو د کومې ځانگړې تگلارې یا پالیسۍ او یا هم د قانون ملاتړ نه کوي او نه هم کوم مقام ته د چا د انتخابېدو یا انتصابېدو ملاتړ کوي. مشال راډیو، لکه څنگه چې په هیلسنکي کې د اروپا د امنیت اوهمکارۍ د غونډې (کنفرانس) په وروستي سند کې ویل شوي د خپل برخلیک په باب د خلکو د حقوقو ملاتړ کوي.خو له دې سره سره د مشال راډیو خپرونې اومطالب باید د بېلتون غوښتونکیو یا تجزیه غوښتونکیو تایید او ملاتړ و نه کړي. مشال راډیوله نړیوالو منل شویو اصولو او نورمونو سره سم د ټولو خلکو د سفر او مهاجرت د ازادۍ ملاتړ کوي.خو له دې سره سره به مشال راډیو په خپلو خپرونو او مطالبو کې خلک مهاجرت ته و نه هڅوي.
اخلاقي اصول
د مشال راډیو کارکوونکي او د دې راډیو د خپرونو همکاران باید په خپل سلوک او چلند کې لوړ اخلاقي اصول رعایت کړي. دوی باید له افرادو، ډلو، د دې راډیو د خپرونو د ساحې په داخل یا ورڅخه دباندې له سیاسي یا تجارتي موسسو سره په خپلو اړیکو کې د شخصي گټو له شاملولو څخه په ځانگړي ډول ځان وساتي. د مشال راډیو کارکوونکي او همکاران باید په هیڅ ډول د دې راډیو له نوم او اعتباره د شخصي گټو ا و شهرت لپاره کار وانخلي
د مشال راډيو کاري اصول
د مشال راډیو ټول خبریالان یا د دې راډیو کارکوونکي باید دا اصول په پام کې ونیسي :
کره والی
د مشال راډیو خبریالان به تر وسه وسه هڅه کوي چې دانټرنېت له لارې د خپرېدونکیو مطالبو په شمول یې ټول راپورونه اوخبرونه دقیق اوکره وي.که په کوم مشخص مورد کې شک یا اختلاف موجود وي ،خبري مالومات باید لږ تر لږه د دوو خپلواکو سرچینو پر بنسټ برابر شي. د مشال راډیو خبریالان او ژورنالیستان داسې مطالب نه خپروي چې د آوازو یا نا تایید شویو مالوماتو پر اساس وي. که په کوم خبر یا رپورټ کې تېروتنه وشي ، نو ژر تر ژره به یې سموي.
بې پریوالی او انډول ساتنه
ټول مالومات له واقعیتونوسره سم وړاندې کېږي چې د پېښو اومسایلو په اړه د خلکود پوهېدو سطحه لوړه شي اوکوم لور ته له تمایل او تحریفه پرته وضاحت په منځ کې وي. د مشال راډیوخبریالان به په دقت سره مخالف یا متفاوت نظرونه په داسي ډول وړاندې کوي چې په ټولومسلو کې یې انډول ساتلی وی .که د راپور د اڼدول ساتلو لپاره د یوې ډلې یا شخص نظرمهم وي اوهغه له څه ویلو ډډه کوي ، مناسبه ده چې په راپورکې یې یادونه وشي. مشال راډیو د واکمنې یا مخالفې ډلې، تنظیم، تجارتي یا نورو سازمانونو یا کوم مذهبي شخصیت په شمول ،که هغه په داخل کې وي یا بهر، د هیڅ سیاسي گوند ملاتړ نه کوي.او نه د کومې سیاسي ،قومي یا مذهبي نظریې تبلیغ، تایید یا سپارښتنه کوي.
شننې، تبصره او سر مقاله
ټول راپورونه او نور مطالب باید دموضوع دسابقې په باب ضروري مالومات اوتوضیحات ولري چې له اورېدونکي سره دموضوع په ښه پوهېدو او د وړاندې شویو مالوماتو د پایلو په رسولو کې مرسته وکړي. خبریالان باید خپل شخصي قضاوت یا نظر په راپورونو کې ورگډ نه کړي. په ټولیز ډول، باید له تبصروډډه وشي. مشال راډیو غوره بولي چې شخصي نظریې وڅېړل شي. د مشال راډیوکارکوونکي یوازې په استثنايي مواردو کې په دې شرط تبصرې لیکلی شي چې مخکې ترمخکې د خپرونو رييس یا مرستیال ورسره موافقه کړې وي. هغه تبصرې ،چې له راډیو دباندې یې نورکارپوهان لیکي، باید دمشال راډیوپرمسلکي معیارونو برابرې وي.
د درناوي اصل، نرمه اومعتدله ژبه
د خپرونو وړاندې کوونکي اود مطالبو لیکونکي باید تل له نرمې او منځلارې ژبې کار واخلي چې ټولو انساني حقونو ته د درناوي د اصل د رعایتولو او د منطقي دلایلو پر اساس د متمدن سلوک ښکارندوی وي. په خپرونو اومطالبو کې باید داسي مواد شامل نه وي چې د کوم چا یا ډلې مذهبي،قومي، ټولنیز ، اقتصادي یا کلتوري باورونو ته سپکاوی گڼل کېږي اوباید په ټولومطالبو کې د درناوي او ادب معیارونه په نظر کې وساتل شي. په مطالبواوخپرونو کې باید داسي مواد شامل نه وي چې لمسوونکي وي یا تاوتریخوالي ته د خلکو احساسات پاروي .د ناکراریو یا د کړکېچن حالت په اړه خپرونې باید انډولې او د حقیقت پراساس وي.
مرکزي دفتر
د مشال راډيو مرکزي دفتر د چېک جمهوريت هېواد په پلازمېنه پراگ کې دی چې پته يې په لاندې ډول ده:
ټولی مشر
وېشنيزه:پوځي رتبې وېشنيزه:پوځي وييونه
اټومي برېښناکوټ
د برېښنا د تولید په موخه هستوي تعاملاتو ته اټومي انرژي (nuclear power) وايي. اټومي انرژي د اټومي انشقاق (fission)، اټومي ویجاړېدو (decay) او اټومي وېلې کېدنې (fusion) تعاملاتو نه ترلاسه کېدای شي. اوسهمال، د اټومي انرژۍ نه ترلاسه کېدونکې نږدې ټوله برېښنا په هستوی برېښناکوټونو کې د یورانیمو او پلاټینیمو د اټومي انشقاق  له لارې تولیدېږي. د هستوي ویجاړېدو پروسس د وایګار ۲ (Voyager 2) په څېر ځینو فضايي څېړنو کې د راډیوایزوتوپ تېرموالیکټریک جنراټورونو په څېر په نیچه اپلېکېشنونو (niche applications) کې کارول کېږي. نړیوالې څېړنې لاهم د اټومي ویلې کېدنې نه د برېښنا په تولید تمرکز لري.
په ۲۰۱۹ز کال کې، ولسي (ناپوځي) اټومي انرژۍ ۲۵۸۶ تېراواټ ساعته (TWh) برېښنا برابره کړه، چې د ټولې نړۍ د برېښنا تولید نږدې ۱۰ سلنه جوړوي او د اوبو له برېښنا نه وروسته د لږ کاربن کاروونکې برېښنا دویمه تر ټولو ستره سرچینه ده. د ۲۰۲۱ز کال د سپتمبر تر میاشتې پورې، په نړۍ کې ۴۴۴ ولسي انشقاقي ریکټورونه (fission reactors) شته، چې ټول برېښنايي ظرفیت يې ۳۹۶ ګېګاواټه (GW) دی. د ۵۳ اټومي برېښنايي ریکټورونو جوړېدو کار روان او ۹۸ نور په پلان کې دي، چې په ترتیب سره به ۶۰ ګېګاواټه او ۱۰۳ ګېګاواټه ظرفیت لري. امریکا متحده ایالتونه د اټومي ریکټورونو تر ټولو ستر سامانونه لري چې په یوه کال کې د [اتومي وړانګو] له خپراوي پرته، له ۸۰۰ تېراواټ ساعته ډېره برېښنا تولیدوي او د ظرفیت منځنی ضریب يې ٪۹۲ دی. ډېری هغه ریکټورونه چې د جوړېدو کار يې روان دی ،په اسیا لویه وچه کې درېیم نسل ریکټورونه دي.