دهراود_ولسوالۍ
د دهراوت ولسوالي
کلاه مورچه د دهراوت ولسوالۍ سهيل لورته څه ناڅه لس کيلو متره ليري پرته ده ، سر بيره پر دې چي د دهراوت له هر ځايه کيدایشي د دې لويې کلاه ستر برجونه وليدل شي ، خو دنږدې ليدلو او د سيلانيانو د کتلو لپاره يې مخامخ پلې لار او يا ترانسپورتي واټ نه شته. يوازي د دې کلا د يوه نږدې کلي (( گرگک )) اوسيدونکي د دې لرغوني کلاه له اړخه تيريږي. د کلاه مورچي د لرغوني کلاه اوسني شمال ، ختيځ او سهيل لوري ته پراخي دښتي او لويديځ لوري ته يې د هلمند سند بهيږي. د گلامورچي زړي کنډوالې ښيې چي د خپلي زمانې يو وړوکۍ ، خو ښکلۍ ښار او يا ديوه ستر واکمن اداري او نظامي مرگز وو. د وړوکي ډبريني غونډۍ پر سر چي غره ته ورته ده د خټو پلن ديوالونه ، ديو او بل سره تړلي کورونه ، نظامي برجونه او د ديوالونو په پاتي شونو کي د تيرکښانو علامې ، و هر ليدونکي پام ځان ته را اړوي. د دې سره سره چي د دې سيمي علمي سروي او څيړنه نه ده شوې خو د ځينو ورته او مشابه مميزاتو څخه کيدای شي د دې لرغوني وړوکي ښار د جوړيدو ډول او دجوړيدو زماني څرک پيدا کړو. د دې لرغوني کلاه کارول سوې ساحه د يوه نيم کيلو متر اوږدوالي په اندازه د غره د کښتنۍ برخي څخه بيا د هم هاغه غره تر څوکي پوري غزيدلې ده. د کورونو او ودانيو جوړښت يې د غره طبيعي جوړښت متاثره کړيدۍ. د غره په کښته او لوړه برخه کي جوړ شوي کورونه هم لوړ او کښته څرگنديږي. د غره پر پرښو د کورونو د ودانيو لړۍ داسي بريښي چي کورونه يود بل تر څنگ او يوله بل سره مښتي جوړ شويدي ، او د کورونو دا لړۍ د غره تر لوړي څوکي پوري چي يو بل ستر برج ودان شوۍ ، پای ته رسيږي. د ودانيو تر ټولو د پام وړ برخه هغه دوه ستر برجونه دي چي يو يې د ښار په کښته برخه يا لومړي سر او بل يې د ښار په لوړه برخه ياورستي سر کي واقع او د دفاعي برجونو په څير يې لا تر اوسه خپل برم ساتلۍ دۍ. د اباديو ديوالونه پخسه يې دي او په ځينو برخو کي د لويو اومو او يوشمير پخو خښتو بيلگي په سترگو کيږي. هغه څه چي د يادوني وړ دي ، د دې ديوالونو ټينگًښت او کلک والۍ دۍ. د يوالونه د پخو خټو څخه جوړ شويدي (( د کورونو لپاره د خټو زيات اړول او را اړول او تر پښو لاندي ويلي کول او گډول داسي حالت ته رسيږي ، چي په موقع کارولو وروسته يې مقاومت ډير زيات وي. د دې خټو سره ځيني نور مواد لکه وچ پروړ او يا د بمبل خسوسي هم ورسره گډوي چي ورته پخې خټي وايې )) د کښتنۍ برج څخه بيا تر پورتني برج پوري د منځ ټولي ودانۍ د يو شان موادو څخه جوړي شوي دي. د بنسټ يا تهداب برخه يې پر سخرواو د غره پر پرښو بناسويده. خو داسي بريښي چي د کور دننه د مسطح کيدو لپاره د هموارو ډبرو څخه کار اخستل شويدۍ. د کورونو جوړښت د نقشې له مخي د برجونو د جوړښت سره تفاوت لري. وړوکۍ يا کښتنۍ برج له بنسټه څلور کونجه پيل شوۍ او بيا د يونيم يا دوه متره لوړوالي وروسته دايروي شويدي .او اوس داسي بريښي چي پخوانۍ لوړوالۍ به يې د اوسني خاوريني کوټنيو پر اساس د شپږو مترو څخه تر اتو مترو پوري لوړوالۍ اټکل کيدای شي. دا برج د نورو کورونو سره پيوست جوړشويدۍ. ، د برج شمالي او سهيلي لوروته د کړکيو نښانې شته. او لوی برج چي اوسنۍ لوړوالي يې د شپږو څخه تر اته ميترو پوري رسيږي ، د ټولو ودانيو په لوړ سر کي جوړ سويدۍ. دا برج چي ښايې پخوانۍ لوړوالۍ به يې دلسو مترو څخه تر دوولسو مترو پوري وو. د دهراوت له هري برخي ليدل کيږي. دا برج د بنسټ څخه بيا تر لوړي څوکي پور ي څلور کونجه جوړ سويدۍ. بنسټ يې پراخه او د مستطيل په څير دۍ خو چي څومره يې لوړوالۍ زياتيږي سور يې هم لږيږي. او د اوسني پاته شوني پر بر سر د دريو مترو په اندازه سورور او د شپږو مترو په اندازه اوږد مستطيل ډوله سطحه لري چي د دهراوت يوشمير ځوانان کله کله د ميلې لپاره د يوې لنډي مودي ستونمزمني لاري تر تيريدو وروسته هلته رسيږي ، او بيا له هغه ځايه د دهراوت هره خوا ليدلای شي.