cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بهايي
بهاءالله
د بهائی آئین موسس او لارښود میرزا حسین علی نوری ملقب په بهاءالله په کال (۱۱۹۶–۱۲۷۱ هجری لمریځ، ۱۸۱۷–۱۸۹۲ میلادی) په ۲۸ کلنی کی د باب د ځینی آثارو په مطالعه کولو سره چی د ملا حسین بشرویه په وسیله چی لمری مومن د باب وو بهاءالله پر باب ایمان راور. او د باب ودین ته وده او پراختیا ورکړه. د ایران حکومت د روحانیونو په تحریک د بابیانو د وژنی او ځورولو لامل وګرځید. باب چی څو کاله په آذربایجان کی زندانی وو باب یی د یوه ځوان ملګری سره په تبریز کی د خلکو په محضر کی وواژه. دری کاله وروسته بهاءالله د بابی په تور زندانی شو چی د څو میاشتو دپاره د ځنځیر او زولنو په واسته په سیاه چال زندان کی زندانی شو. بهاءالله په دی زندان کی د خپلو ډیرو بابی ملګره د وژنی حال په خپلو سترګو ولید. بهاءالله پدی هکله وایی چی پدی زندان کی څو ځلی یی معنوی او عرفانی حالت یی تجربه کر او د خپل رسالت په مقام پوه شو. پس له زندان نه بهاءالله ته یو میاشت وخت ورکرل شو تر سو د ایران نه ووځی. بهاءالله د جلاوطنی په مقصد اعراق یی انتخاب کړو. دی د کورنی سره او دوو وړونو سره ایران یی د اعراق په قصد پریښود. هغوی پس له اوږدی مودی په ډیرو غرنیو سیمو له لاری په ۱ اپریل ۱۸۵۳ کی بغداد ته ورسیدو. په بغداد کی بهاءالله په تدریج د بابیانیو مشر په توګه وپیژندل شو او د یوی سختی ځوریدلی او ټپی شوی بابی ټولنی د بیا احیا کولو مسولیت په غاړه واخیست. هغه په خپلو آثارو کی بابیانو ته د باب دین په اره نوی پوهاوی ورکړه. د هغه پیروانو په شمیر کی په چټکی سره وده وکړه او په لڼده موده کی یی بابیانو او د ایران او عثمانی چارواکو دواړو هغه یی د بابیانو د مشر په توګه وپیژندل. د ایران حکومت کله چی د بابیانو او نورو خلکو علاقمندی د بهاءالله مشرتابه او دریز ته په لیدو سره اندیشمند کرل. ځکه یی پر عثمانی چارواکو فشار راور چی بهاءالله او یاران یی چی مخ پر ډیریدو دی د ایران شا و خوا لری سیمی ته واسته یی.
عثمانی چارواکو دا غوښتنه و منل او بهاءالله یی په کال ۱۸۶۳ کی استامبول ته ولیږل. د اپری ۲۱ په ۱۸۶۳ کی مخکی له دی چی استامبول ته لار شی بهاءالله او د ده ملګری د ۱۲ وروزه لپاره د نجیب پاشا باغ ته چی بغداد ته نژدی واقع دی واوسیدل. په دغه باغ کی وو چی بهاءالله خطاب په هغه بابیانو ته چی هلته حاضر وو وویل زه هغه موعود یم چی باب په خپلو آثارو کی (من یظهرالله) بشارت ورکرل شوی دی چی دغه ۱۲ وروزی بهائیان د رضوان اختر په مناسبت هر کال لمانځل کیږی. پس له ۴ میاشتو ځمکنی سفر، بهاءالله او ملګری یی استانبول ته ورسیدل. پس له ۳ میاشتو له هستوګ نه وروسته په استانبول کی د عثمانی چارواکو د بهاءالله د تبعید امر د ادرنی ښارګوتی ته ورکرل. بهاءالله پس له څلورنیم کالو تبعید د خپل رسالت عمومی اعلان وکر چی د عمومی اعلان د هیوادونو پاچاګانو او واکمنانو ته د لیکونو په بله شوی چی د هغی له جملی نه د فرانسه دریم ناپلیون (پاپ)، د ایران پاچا ناصرالدین شاه ته، سلطان عبدالعزیز د عثمانی امپراتور ته. دی پدی لیکونو کی یی ځان د ټولو ادیانو موعود او بشری نړی یووالی موسس وګڼل. هغه د هیوادونو مشرانو ته بلنه ورکړه چی د ده رسالت ومنی او له هغوی نه وغوښتل ترسو د وسلو د سیالی مخ نیوی او د خپل لګښتونو پر خلکو تحمیل نکړی. دا موجوده جنګ او جګری ته د تفاهم او مشوری له لاری سولی ته رسیدل غوښتنه ورکړه. پدی لیکلو کی د دیموکراسی او برابری عدالت د ټولنی لپاره قانون پلی کیدل په هکله سرګندونی کړی دی. په کال ۱۸۶۸ کی د عثمانی حکومت بل ځل د بهاءالله د تبعید حکم صادر کړو. بهاءالله او یو شمیر پیروان سره د ۳۱ اگست ۱۸۶۸ کی د عکا ښار ته ولیږل شو. د دوو کالو لپاره بهاءالله او د دی ملګری په خورا سخت او نامناسبو شرایطو کی په یوه قلا کی بندیان شول. او څو کس د بهاءالله د ملګرو او د دی یو ځوی په نام میرزا مهدی د سختو شرایطو په نتیجه کی مره شول. بهاءالله ورسره ملګری په ۱۸۷۰ کی اجازه پیدا کرل چی د زندان نه خارج او په خپل کور کی زندانی وی. په کال ۱۸۷۷ کی پس له دوو کلونو هڅتوګ نه یی پدی کور او عکا کی اجاره ترلاسه کرو چی د دی ښار نه بیرون تلای شی. دی وکولای شو چی د دی ښار د شمالی پر لوړ یو عمارت چی د مزرعه په نام یادیدو ځان ته د هڅتوګ دپاره غوره کرل. او بیا په کال ۱۸۷۹ تر مرنی پوری په بهجی کی ژوند ترسره کړه. د می د میاشتی د کال ۱۸۹۲ کی پس له وری ناجوړتیا د ۸۵ کال په عمر کی په بهجی کی رحلت وکر.
د بهجی عمارت په څنده کی خاورو ته وسپارل شو. هغه زندان چی بهاءالله هلته دو کاله زندانی وو بهاءالله کتابونه لیکونه (الواح ګانی او ډیری دعاګانی) لیکلی دی چی د هغوی جملی نه ۱۵۰۰۰ لیکونه او متنونه پیژندل شوی او د بهاءالله ۱۰۰ آثاره په ۸۰۰ ژبو کی ژبارل شوی دی او په ۲۰۰ مملکتونو کی خپاره شوی دی. د ده پدی آثارو کی په وارو وارو راغلی دی چی د ده مخاطبین تول بشریت دی او د ده په تعلیماتو موخه د نړی د ټولنی بیاروغونه او جوړښت ده. همدارنګه د یوی متحدی نړی ټولنی ترلاسه کولو لپاره غواری چی یوه ژبه او رسم الخط انتخاب وشی. په همدی ډول پر اجباری تعلیم او تربیه باندی ټینګار کوی. همدارنګه د اثعارو واحده تاکنه. بهاءالله د هر نوع تبعیضات پر ځانګړی توګه مذهبی، ژبنی، افراطی ملت پالنه، مردود ګڼی. بهاءالله په خپلو آثارو کی څرګندونی کړی د ده په نیز کی ښځه او نارینه برابر دی او هیڅ یو یی پر بل برتری او لوړوالی نشی لرلی. دی پخپلو څرګندونو کی ښځه آزادی او د دوی د تعلیم او تربیه په اره جدی ټینګار لری. بهاءالله د بهائیانو څخه غوښتنی کوی چی په اخلاقی فضایلو لکه رشتینوالی، پاک لمنی، سمکاری، امانت کاری، وفاداری، ادب، صبر، او بردباری، عدالت او انصاف، ته مخه کړی. او د نورو د ادیانو د پیروانو سره په مینه اریکی ولری. همدارنګه د دوی نه غواری په هر ځای کی یا په هر مملکت کی ژوند کوی باید ښه مثال او نمونه په ټولنی کی وی. صادق او سمکار وی هیڅکله د فساد او تاوتریخوالی سبب ونګرزی او له تعصب، غرور، غیبت او افترا نه پرهیزګاری وکړی. بهاءالله هر شکل مذهبی شخره او خشونت په ځانګړی توګه جهاد ممنوع او حرام اعلانوی. بهاءالله د دین نقش درلودلو ټولنیز نظم او مخنیوی د جرم او جنایت په هکله په تفصیل سره خبری کړی دی. په همدی ډول صدقه او خیرات راټولول تنبلی او بیکاری ممنوع ګڼی. او پر شغل او حرفه باندی ټینګار کوی.
د بهاءالله په فکر او اندیشه کی د خدای ذات پیژندنه امکان نلری. انسانان د خدای د پیژندنی د هغه پیغمبرانو په واسته چه خدای په هغوی کی تجلی (ښکاریږی) کوی پیژندل کیږی. د بهاءالله په باور خدای ځان پدی نړی کی د خپل پیغمبرانو په واسته د یو تدریجی ادواری بهیر تیرځ کی او د بشر د استعدادونو د درک په اندازه همدارنګه د وخت او زمان د غوښتی سره سم چی په هغوی کی په تجلی دینونه د تدریجی وحی ظهور په بهیر په ترڅ کی یو د بل سره شلول کیږی. چی دا مختلف بهیرونه په عین حال کی مخکی پر بشپړیدو د هر دین په راتک سره تلپاتی حقایق، اخلاقی او معنوی اصول، چی په پخوانی دین کی وو د وخت او زمان سره د کارول واک یی کم شوی یا بی تاثیره شوی د نوی دین په راتک سره دوباره احیا کیږی. لدی نظره د پرلپسی ادیانو راتک کولی شو د پسرلی موسم سره پرتله کړو. د هر پسرلی په را ړسیدو سره رنګانګ ګلونه او طراوت ترسترګو کیږی. په عین حال کی د تیر سور ژمی مرگ ترسترګو کیږی. د بهائی پر تعلیماتو کی دینی حقایق نسبی دی او د بشپړیدو په حال کی حرکت کوی. دا په دی معنا ده چی الهی تعلیمات د ادیانو د همیشگی ظهوراتو د بشر د فهم او ظرفیت په اندازه بدلون مومی. د بهاءالله له نظره پیغمبران هم انسانی مقام لری هم الهی مقام. پر الهی مقام کی دا چی توله تجلی د یوه واحد خدای کوی او د هغه صفات او اسما منعکس کوی په حقیقت کی یو دی. مګر په انسانی مقام کی دوی مختلف انسانی شخصیتونه لری.
عبدالبهاء
عباس افندی (۱۲۲۳–۱۳۰۰ هجری لمریځ، ۱۸۴۴–۱۹۲۱ میلادی) د بهاءالله مشر زوی چی عبدالبهاء په نام پیژندل کیږی. دی د بهائی دین دریم محوری شخصیت دی. له هغه ځایه چی د اقدس په کتاب کی همدارنګه په عهدی کتاب کی اشاره ورته سوی چی دی یی وروسته تر بهاءالله مشرتابه (جانشینی) مقام تعین شوی په عین حال کی د بهائی د آثارو مبین، مفسر، د ده په غاړه ایښودل شوی دی. دی په کال ۱۸۹۲ کی تر ۱۹۲۱ پوری د بهائی ټولنی مشرتابه او اداره او د بهائی د آثارو مبین او مفسر وو. همدارګه د بهاءالله د ژوند په دوران کی د پلار منشی او وکیل وو. عبدالبهاء د خپل ډیر وخت د عمر په زندان کی او جلاوطنی کی تیر کر. دی نه کلن وو چی د ده د پلاره سره عراق ته لار. او دی د عمر په وروستیو کی په ۶۴ کلنی کی په ۱۹۰۸ م د ترک د ځوانانو د انقلاب په نتیجه کی دی او ورسره نور عقیدتی زندانیان پس له ۵ لسیزه کی آزاد شول. دی پس له آزادی د بهائی د خپرولو په موخه مصر او اوروپا، شمالی امریکی ته سفر کړی دی. دری کلنه سفرونه و غرب ته مضبوط تاثیراتی د بهائی ټولنی په ایجادولو کی درلود. دی په شمالی امریکی کی ۴۵ ښارو او کانادا ته سفرونه کړی دی. پدی ښارونه کی په حدود ۳۷۳ لکچرونو کی محوری نقش د ده وو. د ده د مخاطبینو شمیر ۹۳۰۰۰ کسانونه ته رسیږی.
عبدالبهاء په اروپا و امریکا کی د سولی د پیغمبر په نام مشهور شو. د هغه دوران ډیرو رسنیو دی یی ایرانی پیغمبر نومول. یو تعداد لوړ شخصیتونو لکه الکساندر ګراهم بل، د تلیفون مخترع، پریزیدنت روزولت د امریکا پخوانی جمهوری رئیس او آدمیرال پری د جنوب قطبی کاشف په دی سفرونو کی یی لیدنی کړی ده. عبدالبهاء په خپلو لکچرو کی غربی نړی کی د بهائی پر بڼسټیزو اصولو بیانیی ورکرل. د هغی له جملی یو دا وو چی هر څوک باید په خپله په آزادی او مستقلانه توګه بی له تعصباتو نه د حقیقت څیرنه او پلتنه وکړی. تول د الهی دینونه ښکارندوی د یوه واحد حقیقت نه سرچینه اخلی. دین باید د علم او عقل سره هم غږی ولری. د انسان نوعیت یو دی. تول د خدای په مقابل کی برابر دی. دینی تعصبونه او سیاسی ملیت پالنی د ناپوهی بیلګه ده. شدیده بیوزلی او مفرطه شتمنی باید له منځه یوړل شی. تول وګری د قانون په مقابل کی یو شان ته دی. او په ټولنی کی عدالت وی. ښځینه او نارینه برابر په ټولو حقوقی چارو کی مخصوصا د تعلیمی او تربیتی په چارو کی. همدارنګه دین باید په ټولنی کی د مینی او محبت سبب شی بغیر لی دی نه بیدینی غوره ده. تول ماشومان باید زده کړه تر لاسه کړی. دین باید د سیاست نه جلا شی. عبدالبهاء په خپلو ویناګانو کی پر سولی ډیر تیګار کاوه او د بلکان د جنګ خبرداری یی ورکرل چی دا جنګ به تول اروپا ونیسی. همدارنګه په امریکی کی د تورپوستو او سپین پوستو تر منځ ناخوالی نمنځته کوی. دی په امریکی کی او اروپا کی د بیوزلو سره کتنی کړی دی. او د شتمنو ټولنیز مسولیت په بیوزلو په مقابل کی ټینګار کاوه. او د شتمنو ټولنیز مسولیت په بیوزلو په مقابل کی ټینګار کاوه. عبدالبهاء د جنوری ۱۹۱۳ کی پس له دریو کالو سفرو د غرب څخه د مصر له لاری حیفا ته لار.
د یو کال په تیریدو سره او د نړیوال جنګ له پیل نه چی د ۱ اګست ۱۹۱۴ کی واقع شوه او ده ته د لا ډیرو سفرنو امکان نه وو. هغه ورځی د ده ته او د ده اطافیانو ته ډیر خطرناکه ورځی وی. عبدالبهاء د سوریه نوی والی، جمال پاشا لخوا تهدید شوی و. د جنګ کلونه په منطقه کی ډ قهطی عامل شو اما څنګه چی د عبدالبهاء د اردن په دره کی د بهائی کرنی فارمونو څخه د غلو په رسولو سره وکولای شو چی په منطقه کی د ناورین مخه ونیسی. کله چی پر فلسطین باندی د بریتانیا واکمنی له پیل سره ۲۷ اپریل۱۹۲۰ کی  نوی حکومت رامنځته شو عبدالبهاء ته د لمری نړیواله جګری پر محال د هغه د بشر دوستانه د هڅو له امله د سلطنتی د "سر" لقب ورکرل شو. عبدالبهاء د جګرو کلونه وروسته د بهائی ټولنی چارو ته پاملرنه وکړه. عبدالبهاء سردیره پر دی چی دی پدی دوره کی یو ځانګړی څیره او مشهور شخصیت وو هغه د یو نړیوال آئین د مشر په توګه پیژندل شوی. عبدالبهاء په ۱۹۲۱ کی صعود وکر (مر شو).
شوقی افندی ربانی
شوقی افندی د نړیوال بهائی مرکز د جوړولو او پراخولو د حیفا او عکا په سیمو کی جوړ کړی دی. د باب ښکلی آرامځای او د هغه پر شا و خوا ډیر باغونه د کرمل د غره په لمنی کی یی جوړ کړی. همدارنګه د بهاءالله آرامځای مشهور په مبارکه روضه د عکا ښار څخه بهر طراحی او جوړ کرل شوی. په همدی ډول د بهاءالله نړیوال آرشیف ودانی په لمری د کرمل د غرو په لمن کی د مرکزی ودانی جلمی څخه شمیرل کیږی جوړ کړی دی. شوقی افندی پدی ورستیو کلونو کی خپل ځانګړی توجه یی د محلی او ملی موسساتو ته ځانګړی کړی وو. او د بهائی انتخاباتی اصول او قواعد په نړیواله سطح کی بهائی ټولنی ته توضیح کرل. دا د دی لپاره چی په بهائی آئین کی ملا او کشش نشته پر ځای یی منتخب دیموکراتیک شوراګانی د ټولنی لخوا انتخابیږی ده ډیره هڅه وکړه نوی بهائی ټولنه و داسی کچی ته لوړ کړی د بیت العدل اعظم د انتخابولو وړتیا پیدا کړی. بیت العدل اعظم هغه انتخابی نه کسیز مشرتابه دی تر شوقی افندی وروسته تر اوسی د نړیوال بهائی ټولنی مشرتابه په غاړه لری چی په هره ۵ کلو کی په دیموکراتیکه او آرامه فضا کی انتخابیږی.
بیت العدل اعظم
د بهائی آئین کی روحانی طبقه لکه ملا، مجتهد وجود نلری. د بهائی ټولنی په جوړښت کی واک او مشرتابه انتخابی شوراګانی ته ورکرل شوی چی د هغوی په راس کی بیت العدل اعظم قرار لری. بیت العدل اعظم د بهائی نړی عالی شورا ده او تر ټولو لوړ تصمیم نیونکی واک دی ده شورا نه غری لری چی په ۵ کالو کی یو ځلی د ملی بهائی انتخابی شوراګانو لخوا انتخابیږی. د لمری ځل د پاره بیت العدل اعظم په ۱۹۶۳ م کال کی تشکیل شو. بیت العدل اعظم په ۱۹۷۲ خپل اساس نامه جوړ کر په کوم کی چی هغه د خپلو دندو او واکونو ترسره کولو مختلفو اړخونه تعریف کرل. د دی قانون پر بڼسټ پدل لاندی ډول دی. د بهائی ټولنی د اداری چارو د نړیوالو سطح کی لارښوونه او په نړیواله سطح کی دی بهائی ټولنی د فعالیتونه د تنظیم د هماهنګ کولو، د بهائی آثارو او متنونو سلسله همدارنګه د بهائی ټولنی د اذیت او زورولو مخنیوی، د بهائی دین خپرول، د ټولنی اداری چارو ته پاملرنه او وده ورکول، د بهائی ټولنی کی معنوی او اخلاقی خصلتونه ترویج کول او ولسونه تر منځ سوله، د افراد او اشخاصو حقوقو تضمین، هغه کرونو او هغه حکمونه چی په مطنونو کی مطح شوی نوی بدلون او یا لغو کولو واک د بیت العدل اعظم دی، آزادی او د افرادو اقداماتو بهائی اصولو او حکمونو کارول او د هغوی تر منځ همکاری او همغږی پر تول نړی کی.
اداري جوړښت
د بهايي ټولنې د چارو د تنظیم او اداره کولو طریقې ته اداري نظم وایی. د دې نظام طرحه د بهاء الله لخوا په اقدس کتاب او د هغه په ​​نورو اثارو کې مشخص شوې ده. په بهايي نظام کې هیڅ ملا، عالم او دیني مجتهد طبقه نشته او د دې ټولنې په جوړښت کې واک او اختیار اشخاصو ته نه، بلکې منتخبو شوراګانو ته سپارل شوی دی. دا ټاکل شوې شوراګانې په محلي، ملي او نړیواله کچه فعالیت کوي. په محلی کچه، دا شورا د محفل روحاني محلي په نوم یادیږي او په ملي کچه، محفل روحاني ملي. د بهايي نړیواله ټاکنیزه شورا بیت العدل اعظم په نام یادیږي، چې غړي یې په هرو پنځو کلونو کې ټاکل کیږي. دا اداره د بهايي اداري جوړښت په سر کې ده. ټاکل شوې شوراګانې په خپلو چارو کې مقننه، اجرایي او قضايي واکونه لري.
د بهايي مذهب د احکامو له مخې، د بهايي بڼسټونو په انتخاب کې هر ډول اعلانونه، نوماندي، ګوند پالنه، کمپاینونه او ټاکنیز کمپاینونه په مطلق ډول منع دي. هر رایه ورکوونکی د دعا او توجه په حالت کې او د بهایی په اثارو کې د ذکر شویو اخلاقی او معنوی معیارونو په پام کې نیولو سره د خپل وجدان له مخې تر ټولو وړ کسان د دغې ادارې د غړیتوب لپاره غوره کوی. په ټولو بهايي ټاکنو کې، په محلي، ملي او نړیواله کچه رایه ورکوونکي د رای ورکولو په پاڼه کې د خپلو نوماندانو نومونه لیکي. په محلی کچه رایه اچونه د محفل روحانی ملحی لخوا اداره کیږي. په هر ښار او کلي کې چې لږ تر لږه ۹ بهايي وګړي چې عمرونه يې له ۲۱ کالو پورته وي، هر کال ټاکنې ترسره کېږي چې په دې ترڅ کې د بهايي ټاکنو له معیارونو سره سم د هغه ځای له بهائیانو څخه ۹ تنه په مستقیمه توګه د محلي شورا غړي کیږي. ټاکنې د پټو رایو له لارې کیږي، دا پدې مانا ده چې هیڅوک د نورو د رایو په اړه نه پوهیږي. رایه ورکوونکي کولی شي په آزاده توګه او د بهرنیو فشارونو پرته هر هغه څوک ته چې مناسب وي رایه ورکړي. د ملي روحاني مجلس غړي، چې د هېواد په کچه د بهايي ټولنې چارې اداره کوي، هر کال په ټول هېواد کې د محفل محلي روحانيد منتخبو استازو له لارې ټاکل کېږي.
د محفل روحانی محلی استازي د بهايي ټولټاکنو د معیارونو سره سم د هغه هیواد د بهايي ټولنې له ټولو غړو څخه د ملي روحاني شورا غړي ټاکي. هغه نهه کسان چې د نورو په پرتله ډیرې رایې ترلاسه کوي د ملي شورا غړي کیږي. او په نهایت کې، په ټوله نړۍ کې د ټولو ملي بهايي غونډو غړي هر پنځه کاله وروسته د بیت العدل اعظم ټاکي. د ټاکل شویو شوراګانو سربیره، داسې موسسات هم شته چې د ګمارنې له لارې کار کوي او په عمده توګه د بهايي ټولنې د مشورې او هڅونې مسولیت لري. ګمارل شوی موسسات د انفرادي نوښتونو هڅولو او پالنه کولو سره د ټولنې پراختیا ته وده ورکوي. قاره ای مشورتي هئیت، چې ۸۱ کسان لري، په هرو پنځو کلونو کې د بیت العدل اعظم لخوا ټاکل کیږي. مشاورین محفل ملی روحاني ته مشوره ورکوي، انفرادي کړنې او نوښتونه هڅوي، او د بهايي ټولنو په وده او ژوند کې مرسته کوي. د انتخابي شوراګانو برعکس، مشورتي هئیت مقننه، اجرائیوي او قضايي واکونه نلري. مشاورین د بهايي ټولنې څخه خپل معاونین ټاکي او معاونین هم خپل مرستیالان د بهايي ټولنې څخه غوره کوي. پداسې حال کې چې مشاورین په دواړو بین المللی او ملي کچو کې فعالیت کوی، د دوی مرستیالان "معاونین" په سیمه ایز او محلي کچه فعالیت کوی. د لوی مشاورینو د فعالیتونو د همغږۍ او لارښوونې لپاره، د بیت العل اعظم ډ دارالتبلیغ په نوم یو بورډ د ۵ کلونو لپاره ټاکلی چې ۹ کسان لري.
احصایې او جغرافیایي ساحه
د نړۍ د مسیحي انسایکلوپیډیا ډیټابیس وروستي راپور په 2015 کې د بهایی عقیدې د پیروانو شمیر 7.9 ملیون اټکل کړی. دا منبع د هغو سیمو شمیر چې بهائیان پکی اوسیږي له ۱۰۰،۰۰۰ څخه ډیرلیست کوي. د نړۍ د عیسوي انسایکلوپیډیا ډیټابیس اټکلونه هم د بهائی نفوس سیمه ایز ویش لپاره یو دقیق لارښود چمتو کوي. د افریقا د سب سهارا سیمې (۲.۳۷ میلیون؛ ۲۹.۹٪) او جنوبي اسیا (۲.۱۳ میلیون؛ ۲۶.۸٪) په نړۍ کې ترټولو لوی بهايي نفوس لري. انسائیکلوپیډیا بریتانیکا د بهائی دین ډ جغرافیائی پراختیا له پلوه په نړۍ کې دوهم لوی دین ګڼي. د نړۍ ترټولو لوی بهايي نفوس په هند کې ژوند کوي، چې په ۲۰۱۰ کې ۱.۹ میلیونه اټکل شوی وو.همدارنګه، د دینی د معلوماتو ټولنې په وینا، بهايي دین په ایران، پاناما او بیلیز کې ترټولو لوی دینی اقلیت دی. په بولیویا، زامبیا، پاپوا نیو ګیني او نورو هیوادونو کې دوهم لوی نړیوال دین او په چاد او کینیا کې دریم لوی نړیوال دین دی. د ۲۰۰۱ کال د شمېرو له مخې د هغو سیمو شمیر چې بهاييان پکی اوسیږي ۱۲،۷۳۸۱ ته رسیږی چی۱۹۰ هیوادونه او سیمې ته ویشل شوي دي.
د ورته شمیرو له مخې، ۱۱،۷۴۰ محفل روحاني محلی او ۳۳ بهايي خپرونې شتون لری، بهايي متنونه په ۸۰۲ ژبو ژباړل شوي دي او بهايي په نړۍ کې د شاوخوا ۲،۱۱۲ قومونو، نژادونو او توکمونو استازیتوب کوي. اوس مهال، د بهايي ۱۱ عبادت خانې شتون لري. په دې کې اته "قاره ای" عبادت ځایونه "مشرق الاذکار" او درې محلی عبادت ځایونه شامل دي. برسېره پردې، د څلورو نورو معبدونو پلانونه هم پلي شوي دي. د بهايي نړيوال مرکز د شمېرو له مخې، اوسمهال په نړۍ کې ۱۹۲ محفل روحانی ملي شتون لري. په ټوله نړۍ کې، بهاييان د ۶۰،۰۰۰ څخه زیات د ماشومانو د زده کړې ټولګي او د ځوانانو د پیاوړتیا ګروپونه (۱۲-۱۵ کلنۍ) لري چې د هرچا پکی ګډون کولی شي. د نړۍ بهايانو څه دپاسه اويا زره لنډ مهاله ټولنيزې او اقتصادي پرمختيايي پروژې بشپړې کړي دي او د ۱۵۰۰ اوږد مهاله پرمختيايي پروژې تر کار لاندې دي. دوی د نړۍ په بیلابیلو برخو کې د ټولنیز او اقتصادي پرمختګ لپاره له ۱۵۰ څخه ډیر سازمانونه هم تاسیس کړي دي.
بهايي جنتري
بهايي جنتری یو شمسي جنتری ده چې نولس میاشتې لری، او هر میاشت کی نولس ورځې او څلور ورځې (یا په لیپ کلونو کې پنځه ورځې) لري چې د ایام ها په نام یادیږي. د څلور (یا ۵ ورځو) دوره ایام ها د جشن او خوښۍ، خیرات او میلمه پالنې وخت دی او د وروستۍ میاشتې له پیل څخه مخکې چې د روژې میاشت ده واقع کیږی.د بهايي تقویم کې د نوي کال پیل د نوروز او په شمالي نیمه کره کې د ورینل ایکینوکس سره مطابقت لري. په بهايي تقویم کې، هره میاشت یو نوم لري چې د الهي صفتونو څخه اخیستل شوی دی.
د بهای معبدونه
په بهايي آئین کې، د عبادت، کار او خدمت مفکورې د مشرق الاذکار موسسه په بڼه سره یوځای کیږي، او د مشرق الاذکار د عبادت او خدمت اړیکو سمبول ګڼی. مشرق الزکر د لمانځه لپاره مرکزي ساختمان لري او د "معبد" په نوم یادیږی. او د هغې په شاوخوا کې به غیر انتفاعي موسسې ځای پرځای شي چې هدف یې د ټولنې د ټولنیز او اقتصادي پرمختګ سره سم تعلیمي اسانتیاوې، روغتیا او نور خدمات وړاندې کول دي.
اوس مهال په نړۍ کې اته براعظمي یا سیمه ایز مشرق الذکار شتون لري چې په استرالیا، ساموا، یوګنډا، چیلي، جرمني، هند، پاناما او د امریکا متحده ایالاتو کې موقعیت لري.
د دې معبدونو څخه هر یو خپل جوړښت لري ، کوم چې د ځایی کلتور اغیزې او د هرې سیمې اصلي چاپیریال ، ټولنیز او کلتوري عناصرو سره په مطابقت کې ډیزاین شوی دی. د دې معبدونو په ډیزاین کې یو له عامو ځانګړتیاو څخه دا دی چې دوی ټول ګردي ډیزاین لري، ۹ اړخونه، ۹ د ڼوتلو دروازې او یو گنبد لري او شاوخوا شنه باغونه لري.
په بهای معبدونو کې موعظه یا ځانګړي مراسم نه ترسره کیږي. په دې معبدونو کې د دعا په پروګرام کې د بهايي اثارو لوستل او د نورو مذهبونو مذهبي متنونه شامل دي کوم چې په مختلفو ژبو او د ساده لوستلو په بڼه یا د قرائت سره ترسره شي. بهايي معبدونه د هر مذهب، نژاد، ملیت، توکم او جنسیت ټولو ټه خلاص دي. د ۲۰۱۲ په اپریل کې، بیت العدل اعظم د دوو ملي معبدونو د جوړولو پلان تصویب کړ (یو په جمهوری دموکراتیک کنگو او دوهم په پاپوآ گینه نو کې) او پنځه محلي معبدونه (او پنځه محلي معبدونه کائوکا او په وانواتو کې تانا) اعلان کړل. په کمبوډیا کې د بټامبنګ بهايي معبد د ۲۰۱۷ په سپتمبر کې پرانستل شو او په کولمبیا کې د نورټ ډیل کائوکا سیمه ایز بهایی معبد د جولای په ۲۰۱۸ کې پرانستل شو.
بهائی آثار
د بهاء الله، عبدالبها او شوقی افندي لخوا ډیری کتابونه او لیکونه لیکل شوي، چې ټول یې د بهايي اثارو په توګه طبقه بندي شوي. په بهايي آئین کې د باب او بهاء الله اثار د وحی یا الهی کلمې په توګه، د عبدالبهاء متنونه او ویناوې او د شوقی افندي اثار د رسمي تفسیر او توضیحاتو په توګه ګڼل کیږي. او د بیت العدل اعظم آثار د رسمي توضیحاتو په توګه ګڼل کیږي.
د بهاء الله په امر، د بهايي اثار په هند کې له ۱۸۸۲ کال راهیسې خپاره شول. د ۱۸۹۲ څخه وروسته، د دې اثارو خپرول مصر ته لیږدول شو. په ایران کې، د ۱۹۵۹ او ۱۹۷۹ کلونو ترمنځ، د بهائی خپرونو کمیټه د بهائی مقدس اثار په اصلي ژبو، فارسي او عربي کې خپاره کړل. د ایران د انقلاب په رارسیدو سره، د دوی خپرونه په هافهیم لانګین جرمني، هند او په امریکا کې ولیمټ ته لیږدول شو. د بهايي اثار په ډېرو ژبو ژباړل شوي دي. د بهاء الله ځینې اثار په ۸۰۲ ژبو ژباړل شوي دي. بهايي ټولنه د بهايي اثارو انګلیسي ژباړې د رسمي متنونو په توګه خپروي نورو ژبو ته ژباړه د انګلیسي ژباړې څخه ترسره کیږي.
د بهائیانو ځورول
په ۱۸۴۴ میلادي کال کې د بابي آئین له پیله او بیا په ۱۸۵۲ میلادي کال کې بهايي آئین له پیل څخه د شیعه دیني عالمانو او د قاجار حکومت له خوا له دغو دوو ادیانو سره مخالفت پیل شو. په ایران کې د قاجار د واکمنۍ پر مهال د بهائیانو په ضد په مختلفو بڼو لیدل کیده. د بابي او بهاييانو پر ضد د مطالب خپرول او د پيروانو جلاوطني، زنداني کول، شکنجه کول او وژل په هغه وخت کې له عامو لارو چارو څخه وو. بهائی ستیزی د پهلوي د واکمنۍ پر مهال د قاجار د دورې په پرتله کمه وه، خو د پخوا په شان دوام درلود. د قاجار په دوره کې تر ډېره د محلی عواملو له خوا ځوریدل او مرکزي حکومت کله کله د واک د لاسه ورکولو له وېرې د دغو نښتو ملاتړ کاوه او کله یې مخالفت کاوه. خو د پهلوي په دوره کې، لکه څنګه چې مرکزي حکومت پیاوړی شو، دا پخپله حکومت و چې ورو ورو د بهائیانو د ځورونې اصلي لامل شو. په پایله کې د قاجار په دوره کې د عامو خلکو له سختو خوځښتونو څخه د ظلم بڼه بدله شوه او اداري بڼه یې خپله کړه، چې اکثره یې د حکومت له فرمانونو او مقړاتو سره مل وو.
د اسلامي جمهوریت په دوره کې (د ۱۳۵۷ کال له انقلاب څخه تر اوسه پورې) د بهائیان په ضد مبارزه په دوامداره توګه دوام لري. د ایران له انقلاب او شیعه مسلمانانو تر حکومت په سر کې واک ته د راتګ وروسته، د بهايي عقیدې او د هغه د مومنانو د اصولو په وړاندې د حکومت او د هغې د اړوندو بڼسټونو لخوا ټولنیز تبعیض او منفي تبلیغات په "منظم" ډول رامینځته شوي. د پخوانيو زمانو په خلاف چې بهايي د حکومت د بې ځايه اقداماتو قربانيان وو، له اسلامي انقلاب وروسته د بهايي ټولنې د تباهۍ لپاره يو مشخص او منظم پلان جوړ شو. خمیني مخکې له دې چې واک ته ورسېږي، له بهاييانو سره خپله دښمني اعلان کړه او څرګنده یې کړه چې په ایران کې د ۳۰۰ زره بهايي اقلیت چې د دغه هېواد تر ټولو لوی مذهبي اقلیت دی، له اساسي بشري حقونو به بې برخې وي چې د نورو له خوا ترې برخمن دي.له انقلاب وروسته د هېواد نوي اساسي قانون په قصدي توګه بهاييان په رسمیت نه پېژني او هغوی ته یې کوم حقوق نه دي ورکړي. د ایران د اسلامی جمهوریت محکمې په بدل کښې د قتل او نورو حملو په مقابل کښې د بهائیانو ملاتړ نه کوی او دوی يې د تاوان د حق تابع نه ګڼي، په دې توګه د بهاييانو په وړاندې هر ډول ځورونه او تيري روا ګڼل کيږي او قضايي مصونيت لري.
د ملګرو ملتونو عمومي منشي بانکي مون په ایران کې د بشري حقونو د وضعیت په اړه د ۲۰۱۶ کال په خپل راپور کې بهايي په ایران کې تر ټولو مظلوم مذهبي اقلیت بللی دی. د ۱۳۵۷ کال له انقلاب وروسته په ایران کې د بهائیانو د جبر او تعذیب د پېښو له جملې څخه په لاندې ډول یادونه کولای شو.
د فرهنګي انقلاب د عالي شورا پریکړه لیک
د ایران د اسلامي جمهوریت د کلتوري انقلاب د عالي شورا د پریکړه لیک له مخې، بهايي وګړي په دولتي ځایونو کې له دندې د بې برخې کیدو سربیره، د پوهنتون له زده کړو هم بې برخې دي. دا پریکړه لیک د ۱۹۹۱ کال د فبروري ۲۵ صادر شوی او په دریمه فقره کې یې یادونه شوې ده چی په پوهنتونونو کې د بهاييانو د نوم لیکنې څخه مخه نیوی شي او که د یو فرد بهايي هویت د لسم ټولګي د زده کړې پرمهال له زده کړې څخه منع شي. همدارنګه، د ۲۰۰۵ کال د نومبر په ۱۱، د کلتوري انقلاب شورا او د اطلاعاتو وزارت هغه پریکړه تصویب کړه چې بهايي نشي کولی په پوهنتونونو کې شامل شي. او د نوم لیکنې په صورت کې باید له دندو ګوښه شي.
د بهائیانو ځورولو پر ضد غبرګون
په ایران کې له اسلامی انقلاب وروسته د بهائیانو د ظلم او ستم څپې د نړیوالې ټولنې پام ځان ته اړولی دی. د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلې او د ملګرو ملتونو نورو بڼسټونو، د بشري حقونو نړیوالو سازمانونو، د مختلفو هیوادونو حکومتونو، پوهنتونونو او ژورنالیستانو، د بشري حقونو مسلمانو فعالانو او د ایراني ټولنې پرمختللو شخصیتونو. د بهائیانو بې ګناهۍ او کړاو درک کړ او د ایران د حکومت لخوا یې د هغوی ظلمونه وغندل او د دې ظلم د پای ته رسیدو غوښتنه یې وکړه
باندنۍ تړنې
بهائی عقیده
سرچينې
وېشنيزه:د نړۍ د دينونو لړليك وېشنيزه:مذهب وېشنيزه:اديان او گروهې
اسلامي هنر
وېشنيزه:اسلام
د وارسای تړون 231مه ماده
د Versailles تړون 231 ماده ( Article 231 of the Treaty of Versailles  ) د جګړې جرم بندولو په نوم پېژندل شوې د وارسای د تړون د جبران برخې پرانیستې ماده وه چې د لومړۍ نړيوالې جګړې او د لومړۍ نړیوالې جګړې د متحدینو د جرمني امپراتورۍ ترمنځ پای ته ورسېده. په مقاله کې د "جرم" کلمه نه ده کارول شوې، مګر دا د آلمان د جګړې لپاره د جبران ورکولو لپاره د مجبورولو قانوني اساس و.
دې مادې آلمان دې ته اړ کړ چې د لومړۍ نړیوالې جګړې د پیل بشپړ مسؤلیت په غاړه واخلي. په دې توګه، آلمان د ټولو مادي زیانونو مسولیت په غاړه درلود، او د فرانسې لومړي وزیر، جورج کلیمینسو ، په ځانګړې توګه د درنو تاوانونو په لګولو ټینګار وکړ. که څه هم کلیمینسو او فرانسویان پوهېدل چې آلمان به تر ډېره د دې ډېر دروند پور ادا کولو توان ونه لري، دوی د آلمان د چټک پلي کېدو او د فرانسې په وړاندې د یوې نوې جګړې په اړه ډېر اندېښمن وو. له همدې امله، فرانسې هڅه وکړه چې د جګړې وروسته د تړون طریقه وکاروي ترڅو د آلمان هڅې محدودې کړي ترڅو اقتصادي برلاسي بېرته ترلاسه کړي او خپل وسله وال ځواک پیاوړي کړي.
ټاکل شوې وه چې د آلمان پوځ به تر ۱۰۰۰۰۰ پورې محدود وي او استخدام به یې منع وي. دې تړون سمندري ځواک د 10,000 ټنو څخه کم کښتیو پورې محدود کړ او د سب میرین بېړۍ استملاک یا ساتنه یې منع کړه. برسېره پر دې، آلمان اجازه نه درلوده چې د هوايي ځواک ساتنه وکړي. دغه هېواد هم اړ شو، چې د جرمني کایسر او د دغه هېواد د نورو مشرانو پر وړاندې د یوې تپل شوې جګړې د پیلولو په جرم د جنګي جرمونو محاکمه وکړي. د لیپزګ محاکمه، پرته له دې چې کیسر یا نور لوړ پوړي ملي مشران د مدافعینو په توګه و، په پایله کې یې اکثره برائت ورکړل شو او حتی په آلمان کې په پراخه کچه د شرم محاکمه وګڼل شوه.
د آلمان نوي دیموکراتیک حکومت د ورسای تړون د "مسوول شوې سولې" په توګه وګڼله. که څه هم فرانسه چې د "لوی څلور" ډلې د نورو هیوادونو په پرتله یې مالي زیانونه لیدلي او په دې تړون کې یې په سختو شرایطو ټینګار کړی، په پایله کې د سولې تړون د هغو نړیوالو شخړو په هوارولو کې مرسته ونه کړه چې لومړۍ نړیواله جګړه پیل شوه. . برعکس، دې تړون حتی د اروپایي هیوادونو ترمنځ د همکارۍ مخه ونیوله او هغه بنسټیز مسایل یې پیچلي کړل چې په لومړي ځای کې د جګړې لامل شوي.
د هر یو مات شوي هېواد - آلمان، اتریش ، هنګري او بلغاریا - د سولې تړونونه د دوی خلکو ته یو ناحقه سزا ښکاري. د دې هېوادونو حکومتونه - که د آلمان یا اتریش په څیر ډیموکراتیک وي، یا د هنګري او بلغارياا په څېر استبدادي په چټکۍ سره د دې تړونونو نظامي او مالي شرایطو څخه سرغړونه وکړه. د سولې د تړون د سختو شرطونو د تعدیل یا مخالفت هڅه د دغو هېوادونو د هر یوه په بهرنۍ پالیسۍ کې یو مهم عنصر ګرځېدلی او په نړیوال سیاست کې د بې ثباتۍ یو عامل ګرځېدلی دی.
په تړون کې د "جنګي جرم بند"، د جګړې د جبران تادیه، او د آلمان په نظامي ځواکونو باندې لګول شوي محدودیتونه د ډېری آلمانانو له خوا سخت ګڼل شوي. د وارسای د تړون بیاکتنه یو له هغو فکتورونو څخه وه، چې په آلمان کې د ښي اړخو ګوندونو، د هټلر د نازي ګوند په ګډون، د 1920 او 1930 کلونو په لومړیو کې د ډېرو رای ورکوونکو سره ځانګړی اعتبار ورکړ.
سرچینې
وېشنيزه:وارسای تړون وېشنيزه:اروپايي هېوادونه وېشنيزه:لومړۍ نړيواله ج وېشنيزه:دوهمه نړيواله ج وېشنيزه:الماني ژبي هېوادونه وېشنيزه:اتري وېشنيزه:جرمني فيلسوفان وېشنيزه:بلغاريايي ژبه وېشنيزه:فرانسه وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:برتاني وېشنيزه:انګلستان وېشنيزه:وارسای تړون او المان
ناټو
د شمالي اتلانتیک تړون ټولنه چې د شمالي اتلانتیک د ائتلاف په نامه هم یادیږي، د حکومتونو تر منځ یو پوځي ائتلاف دی چې دېرش غړي لري، اته ویشت يې اروپایي او دوه یې د شمالي امریکا هېوادونه دي. د دویمې نړیوالې جګړې له پای ته رسېدو سره سم رامنځته شو، یاد سازمان د شمالي اتلانتیک تړون چې د ۱۹۴۹ ز کال د اپرېل میاشتې په ۴مه لاسلیک شو، پلی کوي.
ناټو د ټولیز امنیت له یو سیستم څخه جوړ دی، چې د یادې ټولنې غړي خپلواک دولتونه د هر بهرني لوري د برید پر وړاندې د ځوابي دفاع لپاره موافق دي. یاده ټولنه د سړې جګړې په بهیر کې د شوروي اتحاد له خوا د شته ګواښونو په ځواب کې رامنځته شوه. دغه ائتلاف د سړې جګړې تر پایه پورې په خپل ځای پاتې شو او په بالکان منځني ختیځ، سویلې اسیا او افریقا کې په پوځي عملیاتو کې ښکېل شو. د ناټو مرکزي اداره د بلجیم هېواد په پلازمېنه بروکسېل ښار کې موقعیت لري، په داسې حال کې چې د ائتلاف د عملیاتي فرمانونو مرکزي اداره د بلجیم هېواد مونس ښار ته څېرمه موقعیت لري. د ټولنې شعار انیموس این کانسولیندو لایبر دی (په مشورو کې له محدودیت څخه خپلواک ذهن /د هر څه په باره کې په خپلواکه توګه بحث کولی شئ).
د ناټو د بنسټ اېښودلو راهیسې، له یاد ائتلاف سره د نویو غړو دولتونو یوځای کېدلو له اصلي دوولس هېوادونو څخه دېرشو هېوادونو ته لوړ کړی. وروستی هېواد چې د ناټو غړیتوب ته ورزیات شو، د شمالي مقدونیې هېواد دی چې د ۲۰۲۰ ز کال د مارچ په ۲۷ له ناټو سره یوځای شو. ناټو اوس مهال بوسنیا هرزیګوینا، جیورجیا او اوکراین د احتمالي او هیله منو غړو په توګه پېژني. د دغې ټولنې پراخېدلو روسیې ته چې د یاد ائتلاف غړې نه ده، سرخوږی جوړ کړ او د روسیې ولسمشر ویلادیمیر پوتین له ناټو څخه غوښتي چې ناټو باید په ختیځ (لکه اوکراین، جیورجیا یا مالدووا هېوادونه) کې د دغه ائتلاف له پراخېدو څخه د مخنیوي لپاره قانوني ضمانت وړاندې کړي.
شل نور هېوادونه د ناټو د سولې مشارکت پروګرام کې ګډون کوي، همدارنګه ۱۵ نور هېوادونه د مؤسساتو د جوړولو او رسمي کولو د خبرو اترو په پروګرام کې ښکېل دي. د ناټو د ټولو غړو ګډ نظامي لګښتونه په ۲۰۲۰ زکال کې د پوځي لګښت پر بنسټ د هېوادونو د نوملړ له ۵۷ سلنه څخه زیاته برخه جوړوي. د ناټو غړو موافقه کړې چې د دوی موخه تر ۲۰۲۴ ز کال پورې د لږ تر لږه ۲ سلنه ناخالص داخلي تولید (GDP) د مصرفولو له لارې، د موخنو دفاعي لګښتونو ساتل یا ترلاسه کول دي.
تاریخچه
د ۱۹۴۷ ز کال د مارچ میاشتې په ۴ مه د ډنکیرک تړون د متقابل ائتلاف او همکاریو د تړون په توګه د فرانسې او انګلستان له خوا د دویمې نړیوالې جګړې وروسته د جرمني او شوروي اتحاد د احتمالي برید د پېښېدو له امله لاسلیک شو. دغه ائتلاف په ۱۹۴۸ ز کال کې د [1]بېنېلکس هېوادونو د لویدیځې ټولنې په چوکاټ کې چې د بروکسېل تړون د ټولنې (BTO) په نامه هم یادیږي پراخ شو، یاده ټولنه د بروکسېل د تړون له خوا رامنځته شوه. د نوي پوځي ائتلاف لپاره خبرې چې د شمالي امریکا د ګډون موضوع وه د ۱۹۴۹ ز کال د اپریل په ۴ مه د لویدیځې ټولنې د غړيو هېوادونو ، کاناډا، پورتګال ایټالیا، ناروې، ډنمارک او ایسلند ترمنځ چې شمالي امریکا هم په‌کې شاملېږي د شمالي اتلانتیک تړون د لاسلیک لامل شوې.
په ۱۹۶۱ ز کال کې هغه مهال چې د امریکا ۴۰۰۰۰۰ سرتیري په اروپا کې ځای پر ځای شوي وو، د برلین د دېوال جوړښت د سړې جګړې د تاوتریخوالي لوړ ټکی و. د اروپایي هېوادونو او د متحده ایالتونو تر منځ د اړیکو د پیاوړي کېدلو په برخه کې شکونه او ورسره د شوروي د احتمالي اشغال پر وړاندې د ناټو د دفاعي باور په اړه شکونه چې د اتومي خپلواکۍ له پرمختګ څخه د فرانسې د مخنیوي او په ۱۹۶۶ ز کال د ناټو له پوځي جوړښت څخه د دې هېواد د بهر کېدلو لامل شول، راکم شول. تازه دیموکراتیکه شوې هسپانیه هم په ۱۹۸۲ ز کال کې له ائتلاف سره یو ځای شوه.
د ۱۹۸۹ ز کال انقلابونه په اروپا کې د ناټو د ستراتیژیکې موخې، طبیعت، دندو او پر لویه‌وچه(قاره)  د تمرکز د بیا کتنې لامل شو. د ۱۹۹۰ ز کال د اکتوبر په میاشت کې ختیځ المان د المان د فدرال جمهوریت یوه برخه او له ائتلاف سره یو ځای شو. د ۱۹۹۰ کال په نوامبر کې په اروپا کې د قراردادي وسله‌والو ځواکونو تړون (CFE) د ائتلاف له خوا له شوري اتحاد سره په پاریس کې لاسلیک شو. یاد تړون د ۱۹۹۱ ز کال په فېبرورۍ کې د ورشو د تړون تر له‌ منځه تللو او د همدې کال په ډېسمبر کې د شوروي اتحاد تر انحلال وروسته د دې لویې وچې په ټوله برخه کې د ځانګړي پوځي کمښت تر الزام پورې دوام وکړ، چې د ناټو اصلي دښمنان یې لرې کړل. د دغه تړون له لاسلیک سره په اروپا کې د پوځي  ځواکونو د لګښتونو او تجهیزاتو کمېدل پیل شول. د CFE تړون لاسلیک کوونکو ته اجازه ورکړه تر څو ۵۲۰۰۰ قراردادي تسلیحاتي توکې په راتلونکو شپاړسو کلونو کې لرې کړي او همدا رنګه اجازه ورکړل شوه تر څو د ناټو د اروپایي غړو له خوا پوځي  لګښتونه  له ۱۹۹۰ ز کال نه تر ۲۰۱۵ ز کال پورې ۲۸ سلنه راښکته کړي. په ۱۹۹۰ ز کال کې د بېلابېلو لویدیځو مشرانو له خوا میخایل ګوربچوف ته ډاډ ورکړل شو چې ناټو به نور د ختیځ خوا ته نه غزیږي، یاده موضوع د شخصي خبرو اترو په یادښتونو کې په ډاګه شوه. په داسې حال کې چې د جرمني په درناوي د وروستي جوجاړي په اړه د تړون وروستی متن د همدغه کال په وروستیو کې لاسلیک شو، چې په ختیځ لور کې د غزیدو موضوع په‌کې نه وه یاده شوې.
په ۱۹۹۰ ز لسیزه کې سازمان خپلې کړنې سیاسي او انساني وضعیتونو ته پراخه کړې چې په رسمي توګه د ناټو د بحث وړ موضوعات نه وو. د یوګوسلاویا د تجزیې په بهیر کې، سازمان خپله لومړنۍ پوځي مداخله له ۱۹۹۲ ز کال څخه تر ۱۹۹۵ ز کال پورې په بوسنیا او وروسته په ۱۹۹۹ ز کال کې په یوګوسلاویا کې ترسره کړه. دا نښتې تر سړې جګړې وروسته د لویو پوځي بیاجوړښتونو لامل شوې. د ناټو پوځي جوړښت کم او بیاځلې تنظیم شو، چې ورسره نوي ځواکونه، لکه د اروپا د چټک غبرګون پلاوي او د متحد فرمان مرکزي ادارې رامنځته شوې. هغه بدلونونه چې د شوروي اتحاد له نسکورېدو سره د پوځي توازن په برخه کې رامنځته شول، د CFE تړون د اروپا د قراردادي پوځي ځواک په تعدیل شوي تړون کې چې په ۱۹۹۹ ز کال کې د استانبول په غونډه کې لاسلیک شو، په رسمیت وپېژندل شول. [1]  په اروپا کې د همکارۍ د یوې ټولنې نوم چې د بلژیک، هالنډ او لوګزامبورګ هېوادونه په کې شامل دي، ژباړن. وېشنيزه:نړيوال تړونونه وېشنيزه:ناټو
لېږد ۳۶
لېږد ۳۶ (انگلیسي: Expedition 36) نړیوال تشيال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو شپږ دېرشم ماموریت دی.
عزيز الله واصفی
وېشنيزه:افغان وزيران
عبدالله بن عمر البيضاوي
عبدالله بن عمر البيضاوي رح د فارس دبیضاء د سیمي اوسیدونکی ؤ ، اصلي نوم یې عبدالله دی ، لقبي نوم یې ناصرالدین ، اوکنیه نوم یې ابوالخیر او ابو سعید دی. د پلار نوم یې عمر او د نیکه نوم یې محمد دی .علامه عثماني رح لیکې : چې فارس ته له دي امله فارس ویل کیده چې عامو وگړو به یې د سورلئ لپاره آسونه استعمالول ، خو آخوا عربو به دسوارلیو لپاره بیا زیاتره اوښان استعمالول. نوفارسیانوته فارس [چې معنی یې دی دآس سوریدونکي ] له همدي امله ویل کیده.
اوبیضاء دفارس یوډیره ښائسته سیمه وه ، دهرډول میوي باغونه یې درلودو ، اومیوه یې دنورو سیمو له میوو څخه خورا په کمیت اوکیفیت کې بیله وه. له همدي امله په لمړیو کې ورته فارسیانو درسفید ویل ، چې بیا دغه لفظ عربي ته له اوښتلو وروسته په بیضاء بدل شوو. ځینونوروعلماو ویلي : چې اصلا په دی ښارکې یوه سیپینه کلاوه اودهماغې کلاته په نسبت دغه ښار په بیضاء سره مشهور شو.
همداراز ددي ښار په اړه ویل شوي چې دبیضاء ښار خوراقدامت لري تردي چې ځینومورخینوویلي چې دغه ښار دسلیمان علیه السلام په مهال ابادشوی ، اوجناتو یې په آبادي کې کار کړی .مشهور زاهد اوصوفي حسین بن منصور الحلاج دهمدغه ښار اوسیدونکی دی .علامه بیضاوي به خپل وخت کې یوسترعلمي شخصیت ؤ ، په تقوی ، زهد ، اوعلم کې یې ساری نه ؤ ، په مذهبي مسلک شافعي ؤ ،دشیراز دقضاء عهده یې سرته رسولي ،له همدي امله ورته قاضي ویل کیږي. خووروسته یې دقضاء منصب پریښود. اوپه تبریز کې دشیخ محمد بن محمد کتحتاني سره [چې دوقت له سترو مشائخو اوصوفیه ؤڅخه ]یوځای شو ،دهغه مجلس یې غوره کړ ، اونوریې ددنیاچاروته خیرباد وویل .اوپه همدغه قیمتي زمانه کې یې ستره علمي پانگه [تفسیربیضاوي ] نړئ ته پریښوده.
تفسیربیضاوي
علامه بیضاوي رحمه الله چې خپله دټولو علومواوفنونو ماهر اوحاذق ؤ ، همدغه ډول یې نوموړی تفسیر هم دعلومواوفنونو له خزانوڅخه پیمانه ده .هغه په خپل دغه تفسیرکې له حقائقواودقائقو څخه نیولي بیا تراسراراوحکمو پوري ،اوله منقولاتو څخه نیولي بیاترمعقولاتواومعاني ؤ پوري په سلگونو علوم اوفنون ځای کړي دي
علامه بیضاوي په خپل تفسیر کې دعلم بیان ، معاني ، اواعراب بحثونه دزمخشري له تفسیر کشاف څخه اخستې ،حقائق ، کلام ، اواسرار یې دعلامه رازي صاحب له تفسیر څخه اخستې ،داشتقاق لطائف اواشارات یې دعلامه راغب اصفهانی له تفسیر څخه اخستې. اوداسې یې له نورو تفسیرونو څخه هم مهمي خبري نقل کړي دي. اوداسې ډیر مفید مباحث یې له ځان څخه هم ورضم کړي.
کله چې نوموړی تفسیر ولیکل شو نوپه علماو کې یې خورازیات شهرت وموند اودعلماو خوښ شو .تردي چې دشاه جهان اوعالمگیر تروخته به خلگو دقرآن کریم دحفظ سره دتفسیر بیضاوی حفظ هم کاوه. دعلامه عبدالحکیم سیالکوټي رحمه الله چې په دي کتاب یې مشهوره شرحه هم لیکلي یوخاص شاگرد مولانا محمد معظم دقرآن کریم سره دغه ټول تفسیر لساني یادؤ.
مگر څرنگه چې علمي ارتقاء دارتفاع څخه وتنزل ته شوه نودتفسیر بیضاوی صورت اوکمیت هم ورسره وخوړ شو ، اوله ټول کتاب څخه یې په نصابونوکې اوس یواځې یوه سیپاره یاربع پاته ده ، بلکه اوس خو موډیری طالبان په یوه رکوع کفایت کوي.
دنوموړي کتاب اهمیت ته که څوک ددي کتاب دحواشي اوشروحو له زاویې څخه وگوري .نویوسمندربه به په کوزه کې ورته ښکاره شې. دزمکي له ختیځه ترلویدیځه په هرعصر اووطن کې علماو ددي کتاب شروح اوحواشې لیکلي.
چې دحواشیو د کمیت اوکیفیت له لیکلو څخه یې دستومانئ عذر لیکم .البته دومره به ووایم چې علامه حنیف گنگوهي صاحب یې په احوال المصنفین ص\۳۷څخه تر۴۰ پوري ددغه شروحو اوتعلیقاتو تذکره ه کړي .همداراز نواب صدیق حسن خان په خپل کتاب الاکسیر في اصول التفسیر کې ددغه شروحو په کیفیت اوکمیت غږیدلی. اویوبل عالم ددغه شروحو اوتعلیقاتونومونه تراویاو 70 پوري لیکلي دي ..
دعلامه بیضاوي رحلت
علامه تاج الدین سبکي رح په طبقات کبری کې لیکلي :
یوشاعریې مرثیه اودرحلت تاریخ ته داسې اشاره کړي
پاتې آثار
علامه بیضاوي رح سره له دي چې ترټولو ستریادښت اوپانگه یې همدغه تفسیربیضاوي دی ولي هغه نورهم ډیري ارزښتمني لیکني دي نړئ ته پرایښې دي .چې موږبه یې په بیلگواکتفاء وکړو.
اسلام او عيسويت
وېشنيزه:اسلام
لېږد ۳۷
لېږد ۳۷ (انگلیسي: Expedition 37) نړیوال تشيال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو اووه دېرشم ماموریت دی.
سرچينې
وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
میامي، فلوریډا
له خوړو وروسته مو معده ایشیږي یا سوزیږي نو دلته یې د حل لاره ولولئ! زیاتره خلک له خوړو وروسته د معدې سوزش څخه شکایت کوي، دغه ستونزه نن سبا یو معمول ګرځېدلې ده، او دغه یو شمېر لاملونه لري، زیات مهال لوږه تېرول، زیات چای او څښل، سګریټ یا بله نشه کول، او داسې نور ډیر لاملونه شتون لري چې د معدې سوزش ورسره زیاتیږي او د سختو ستونزو او اندیښنو لامل کیږي. د معدې یا سینې تیزابیت یا سوزش څخه د ځان ژغورلو لپاره د «لونګ» استعمال ګټوره نسخه ده، لونګ د ښه بوی ترڅنګ یو شمېر ګټې لري او د بېلا بېلو ناروغیو مخنیوي کې خورا ګټور ثابتیږي. لونګ یو طبیعي بوټی دی چې د خوراک ترڅنګ په درملو، عطرو، تېلو او نورو ډیرو څیزونو کې استعمالیږي، لکه په وینه پاکولو کې مرسته کوي، د غاښونو درد، خیټې درد، سر درد، ستوني درد ختموي، د مخ پوستکی تازه کوي، د شکر ناروغۍ او وزن کمولو کې مرسته کوي. خو دلته یې د معدې تیزابیت او سوزش له منځه وړلو ګټې وړاندې کوو، لونګ ددومره بې شمېره ګټو ترڅنګ د معدې تیزابیت په مخنیوي کې خوار ښه رول لري. پوهان وایي چې لونګ په طبیعي ډول د خوړو په نالۍ کې ګاز رامنځته کېدلو مخه نیسي، له خوړو وروسته د لاچي او لونګ په خوله کې میده کول او بیا تېرول د معدې سوزش له منځه وړي او د تنفس بدبویي هم ختموي.
د پوهانو په وینا دوی په یوه څيړنه کې له ۲۰۰ کسانو ازموینه ترسره کړه، دغې ۲۰۰ کسانو ته ویل شوي وو چې د هر خوړو نه وروسته د یوې میاشتې لپاره پرلپسې لونګ وخوري، په پایله کې پر دغو ازمویل شویو کسانو حیرانونکې ګټې ښکاره شوې، په ځانګړي ډول په دوی کې د معدې سوزش ستونزه بلکل له منځه ولاړه. د لونګ تېل هم د یو شمېر ناروغیو درمل دی، په ځانګړي ډول د ویښتانو لپاره، چې د اضافي ویښتانو له منځه وړلو او په سپین ویښتان تورولو کې مرسته کوي. د یوه عام ناروغ لپاره د لونګ استعمال باید د نسخې په شکل وشي او یا له استعمال مخکې له ډاکټر سره مشوره وشي، ځکه چې ددې همیشه استعمال او یا په استعمال کې ناغیړي یا بې باکي کول ممکن د نورو ناروغیو لامل وګرځي، ځکه که لونګ د کومې لارې نه پوزې ته داخل شي تنفس زیانمنوي. ___________________________________ 0784905730 0703498671 ادرس:#کابل_چهلستون_پل_حسن ________________________________
گاليوم
گاليوم (په انگرېزي: Gallium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Ga سمبول او ۳۱ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
مخابرات
مخابرات د وایر، رادیو، نوري مزو او نورو برېښنايي لېږدوونکو سیستمونو په مرسته پر بېلابېلو ټکنالوژیو د معلوماتو لېږل دي. پیدایښت یې د داسې واټن د له منځه وړلو له هیلې را پیدا شوی چې د انسان غږ په کې نه رسېږي او غواړي په داسې ډول ورسېږي لکه مخامخ چې ناست وي، ځکه نو د نورو ورو سیستمونو (لکه د پوست له لارې لېږل) په دې برخه کې نه راځي.
په مخابراتو کې لېږدوونکې رسنۍ د ټکنالوژۍ د بېلابېلو پړاوونو په جریان کې له څراغونو او نورو بصري سېګنالونو (لکه د لوګي سېګنالونه، سمافور تلګرافونه، د سېګنال بیرغونه او نوري هیلوګرافونه)، برېښنايي کېبلونو او د رڼا په څېر الکترومقناطیسي وړانګو څخه جوړې شوې دي. دا ډول لېږدوونکي مسیرونه تر ډېره په ارتباطي کانالونو وېشل کېږي چې ځانګړنه یې په هم‌مهاله ډول د څو اړیکو یو ځای کول دي چې مخابرات یې جمع ډول دی.
تر معاصرې دورې مخکې د لرې واټن اړیکو په نورو بېلګو کې غږیز پیغامونه لکه د ډهول وهلو کوډ شوي ضربات، د پوکي وهلو په مرسته هارنونه او لوړ اواز لرونکې شپېلۍ شاملې وې. د لرې واټن د اړیکو لپاره د شلمې او یووشتمې پېړۍ په ټکنالوژۍ کې برېښنايي او الکترومقناطیسي ټکنالوژۍ لکه ټلګراف، ټېلېفون، تلویزیون، ټېلېفوني پرېنټر، شبکې، راډیو، د لنډو څپو لېږد، نوري مزي او ارتباطي سپوږمکۍ شاملې دي.
په بې‌لینه اړیکو کې انقلاب د شلمې پېړۍ په لومړۍ لسیزه کې د فزیک د نوبل جایزې ګټونکي «ګوګلیلمو مارکون» او د برېښنايي او الکترونیکي مخابراتو په برخه کې د نورو مخکښو مخترعانو له‌خوا په رادیويي اړیکو کې له بې‌ساري پرمختګ سره پیل شو. په دې کې چارلېز واټسټون او ساموېل مورس (د ټلګراف مخترعان)، انټونیو موچي او الکساندر ګراهم بېل (د ټېلېفون مخترعان او پراخوونکي)، اډوین ارمسټرانګ او لي ډي فورسټ (د راډیو مخترعان)، ولادیمر کې زوریکن، جان لوجي بایرډ او فیلو فارنس‌ورت (د تلویزیون ځینې مخترعان) شامل وو.
د رادیويي مقرراتو د ۱.۳ مادې پر اساس مخابرات «د لین، رادیو، نوري مزي یا نورو الکترو مقناطیسي سیستمونو په مرسته د هر ډول نښانو، سېګنالونو، لیکنو، تصویرونو او غږونو او هر ډول ماهیت لرونکي هوش لېږد، خپرول او ترلاسه کول دي.» دغه تعریف د مخابراتو د نړیوالې اتحادیې په اساسي قانون او کنوانسیون کې له شته تعریف سره یو ډول دی.
لومړۍ مخابراتي شبکې د سېګنال د لېږد لپاره د فزیکي وسیلې یا رسنۍ په توګه له مسي لینونو جوړې شوې. دغه شبکې څو کاله د ټېلېفون د لومړنیو خدمتونو یعنې غږ او ټېلېګرام لپاره کارېدې. د ۱۹۹۰یمې لسیزې په منځنیو کلونو کې چې د انټرنېټ استفاده ډېره شوه، په تدریج سره ډېټا د غږ ځای ونیو. دغه کار د ډېټا په لېږدولو کې د مسي لین محدودیتونه څرګند کړل چې د نوري مزي د پراختیا لامل شول.
د کلمې ریښه
د مخابراتو (telecommunication) کلمه د یوناني مختاړي tele (τῆλε) مرکب دی چې د واټن او لرې په معنا دی؛ لاتیني کلمه (communicare) د شریکولو په معنا ده. معاصره معنا یې له فرانسوي اخیستل شوې، ځکه لیکنۍ استفاده یې په ۱۹۰۴ کال کې د فرانسوي انجنیر او ناول لیکوال اډوارډ استونیه له‌خوا ثبت شوې ده. د اړیکې (Communication) کلمه د لومړي ځل لپاره د یوې انګلیسي کلمې په توګه د ۱۴مې پېړۍ په وروستیو کې وکارول شوه.
تاریخچه
د تاریخ په اوږدو کې کله ناکله ځينو فرهنګونو د پیغام لېږدولو لپاره کورنۍ کوترې کارولې دي. د کوترو پُست ایرانۍ/فارسي ریښه لري چې وروسته رومیانو له خپل پوځ سره د مرستې لپاره هم وکارولې. فرونټینوس وايي چې جولیوس سیزر کوترې د پیغام استوونکو په توګه د ګال [په اروپا کې د پخوانۍ سیمې نوم و چې اوس په کې فرانسه، بلجیم او ځینې نور هېوادونه راځي] په نیولو کې وکارولې. یونانیانو هم د المپیک لوبو د ګټونکو نومونه د کورنیو کوترو په مرسته بېلابېلو ښارونو ته ولېږل. د نولسمې پېړۍ په لومړیو کې د هالنډ دولت دغه سیستم په جاوا او سوماترا کې وکاراوه. په ۱۸۴۹ کال کې «پاول جولیوس ریوټر» د اخن او بروکسل ښارونو تر منځ د کوترو خدمات د دې لپاره وکارول چې د ونډو بیې ولېږدوي، دغو خدماتو یو کال تر هغه مهاله کار وکړ چې د ټلګراف تشه حل شوه.
روګينګ
سريزه : لکه څرنګه چې د لوړو زده کړو د وزارت د لايحى له مخې   دکرنۍ پوهنځي داخر کال په لومړي اودوهم سمستر کې دسيمينار په نامه پوه ټاکلي موضوع هر محصل ته ورکول کيږي ترڅو ديو استاد ترلارښوونې او څارنې لاندي يې ترتيب او بيا يې دپوره حاکميت په درلودلو سره دسمينار له لاري تشريح او په اخر کې دمربوطه موضوع په اړوند پوښتنو ته ځوابونه ووايې. نوپه همدي ترتيب د اګرانومى د ديپارتمنت لخوا  ماته هم ددغې ضرورت د پوره کولو په منظو ر  ( دتخم توليدونکو کروندو څخه دناغوښته نباتاتو له منځه وړل ) ترعنوان لاندي دکرني دپوهنځي داګرانومې دديپارتمنت لخوا راوسپارل شوه. چې دغه موضوع ماته دخپلي علاقي او ذوق مطابق راکړل شوي ده نوماهم ډير کوښښ کړي دي اوپه دي کې يې داسې په زړه پوري او نوي معلومات راټول کړي دي چې دلوستونکو لپاره دخوښۍ اواستفادي وړوګرځي ځکه زمونږ ګران هيواد افغانستان يو زراعتي هيواد دي خو لا تراوسه دزراعت په اړه داسې کوم پرمختګ ندي شوي چې زمونږ هيوادوال په خپلو غلو ،ميوو اوسبو باندي متکي شې او تل يې دبهر څخه هيواد ته واردوي نو ددي لوي ستونزي دلري کولو لپاره پکار ده زمونږ زراعت ميکانيزه شي او پراخه دښتې او ډاګونه چې داوبو دنشتوالي له امله په خپل حال پاتي دي داوبو لاندي شي او استفاده تري وشې نو په دي لحاظ دغه موضوع چې Roguing  په هکله وليکل شوي زمونږ دزراعت دکارکوونکو سره به انساء الله پوره کومک وکړي ترڅو دوي داسې تخمونه وکري چې پوره قوي اوصحتمندوي او دټوکيدو پوره وړتيا ولري ترڅو په خپلو کروندو کې خپل غوښتني شميرنباتات ولري اوپوره اوښه حاصل ترلاسه کړي. وسلام فدا محمد (قريشي). روګينگ څه ته وايې What is the Rouging
مخابرات
تاریخچه
په منځنیو پېړیو کې بیکن ځنځیرونه [د څارنې برج] معمولاً د غونډیو پر سرونو د سېګنال لېږدولو د وسیلې په توګه کارول کېدل. د دغو ځنځیرونو ستونزه دا وه چې یوازې یو بېټ معلومات یې لېږدولی شوای، ځکه نو د «دښمن ولیدل شو» پیغام پر معنا باید له وړاندې هوکړه شوې وای. د دغې مهمې استفادې یوه بېلګه د اسپانیا جنګي بېړۍ وې، کله به چې د سمندري برج یوه ځنځیر له پلېموت [د انګلنډ په سوېل کې د یوه ښار او بندر نوم دی] څخه لندن ته سېګنال ولېږه، دا د اسپانیا د جنګي بېړیو د ننوتلو په معنا و.
روګينګ
د نا غوښته نباتاتو لري کول د پټى يا کښت څخه د Rouging پنامه ياديږي او يا په بل عبارت  سره  د ناغوښته نباتاتو  او په مرض اخته شوى نباتاتو  د پټى يا کښت  څخه لرى کولو عملى ته Rouging  وائى. د Rouging عمليه  په تکثير او توليد  کې ډېره با ارزښته  مرحله ده چې ددې مرحلى په ښه عملى کولو  او توجه سره کولاى شو  چى ښه پاک ، خالص، صحتمند او د ښه  جنسيت  لرونکې تخم د کښت  لپاره توليد کړو يعنى پدې معنى چې د يوى  ورايټى پاک او خالص  تخم چې د نورو  نباتاتو د تخم او د هرزه ګياؤ د تخم  او د امراضو  څخه پاک  او مبرالاسته راشى چې د کرلو  وړ وى. د ناغوښته نباتاتو د له منځه وړلو موخه او هدف دادى چې ټول هغه ناغوښتى نباتات  له منځه  يوړل شى چې د هغوى  تخم د اصلى نبات د تخم څخه د پراسيس  پر وخت په اسانۍ او مکمل ډول سره  نه شى جدا کيداى. نو پدى اساس ټول هغه تخمونه چې په کرونده کې د تخم په حيث  توليديږي  بايد  په غوښتى  ډول او همدارنګه  په ارثى او فزيکى  ډول د ککړتيا  څخه پاک وى. د ککړتيا د لرى کولو او د تخم  د پاکوالى  د ډاډ  ګرينى لپاره  د ناغوښته  نباتاتو لرى کول يا Rouging   يوه  اړينه او اغيزناکه کړنلاره  ده چې نوموړى چارى  د تخم د فزيکى ککړتيا  څخه مخنيوى  کوى او همدا راز  ټول هغه  شيان له منځه وړى چې ارثى   ککړتيا  باعث ګرځي. د تخم د توليد او د غلى د توليد تر منځ د ناغوښته  نباتاتو له منځه وړل يا rouging  يو عمده  فرق وجود لرې. خو د دواړو يعنى د تخم  د توليد او  غلى د توليد لپاره  نوموړى عمليه  او کړنلاره  د لوړ حاصل  د ډاډ ګرينى  لپاره  استعماليږي .کروندى ددې لپاره پلټل کيږي چې د تخم  د لوړ کيفيت په هکله  يوه ډاډ ګرينه تر لاسه کړاى شي. ککړتيا د ناغوښته نباتاتو د له منځه وړولو پواسطه له منځه  وړل کيداى شي چې مونږ دلته د دوه ډوله  ککړتيا څخه يادونه  کوو کوم چې کيداى شي په تخمى کروندو کې  را منځته شي. الف: ارثې ککړتيا:- ارثى ککړتيا په کرونده کې د ګوښتوب يا جلاتوب په واتن کې د متقابلى القاح او يا هم  د ناغوښته  نباتاتو د شتون  په برخه  کې رامنځته کيږي. ب: ميخانيکى ککړتيا:- ميخانيکى ککړتيا  په کرونده  او د کروندى  په شاوخوا کې د ناغوښته  نباتاتو تخم د تخمى  فصل سره  د راغونډو  لو يادرمند  په وخت کې  رامنځته کيږي. څرنګه چې د تشخيص  شوو ناغوښته نباتاتو له منځه  وړل يوه د ليدو  وړ ازموينه ده او د لاس  پواسطه تر سره  کيږي نو کيداى شي. چې په اغيزناک ډول سره ټول  ناغوښته نباتات ددې پواسطه له منځه  يوړل  شي. د ناغوښته نباتاتو   له منځه  وړل  يا Rouging   په تخمى کروندو کې يواځى د لاندې شيانو د له منځه وړلو  لپاره عملى او مؤثره  طريقه ده. ١. د غيرى هم جنسه او نورو نباتاتو د ډولونو  د له منځه وړلو لپاره. ٢. د ځينو هغه ناروغيو د خپريدو  سطحه را کموى  چې د تخم پواسطه  انتقاليږي.
مخابرات
تاریخچه
په ۱۷۹۲ کال کې فرانسوي انجنیر کلوډ کپه د ثابت بصري ټلګراف لومړنی سیستم (یا سمافور لین) د لیل او پاریس تر منځ جوړ کړ. د سمافور ستونزه دا وه چې په لس تر دېرش کیلومتره واټن کې يې ماهرو چلوونکو او قېمتي برجونو ته اړتیا لرله. د الکتریکي ټلګراف د سیالۍ په پایله کې په ۱۸۸۰ کال کې وروستی سوداګریز لین له منځه لاړ.
روګينګ
٣. هغه ستونزمن او بيکاره  نباتات له منځه وړى  چى نه شى کيداى د قلبى يا ګياوژنګو کيمياوى موادو  پواسطه کنترول  شى او يا ئى  تخم په ميخانيکى  ډول  سره د اصلى  نبات د تخم څخه  په اسانۍ  نه جلا کيږي. د کرنى پر مهال د (Rouging ) لپاره دپلان چمتو کول د نا غوښته نباتاتو له منځه وړل بايد د کروندى په هره برخه کې تر سره  شي او يوه برخه ئي هم پرى نښودل شي اګر که  هر څومره  کوچنى  هم وى ددې لپاره  چې د کروندى د ټولو برخو څخه په مساوى ډول د ناغوښته نباتاتو په له منځه  وړولو کې  پوره ډاډ ګرينه تر لاسه کړو نو لازم ده چې کرونده په څو مساوي برخو ويشل  شي په نښه ئى کړاى شي چې ددې لارې به  د ناغوښته نباتاتو  د له منځه وړلو  فنى ډله وکولاى شى چې پرته  د کومى ساحى  د پريښودلو  د کروندى  د ټولو  ساحو  څخه  ناغوښتى نباتات  له منځه يوسى.
مخابرات
تخنیکي مفاهیم
معاصر مخابرات د ځینو مهمو مفاهیمو پر بنسټ ولاړ دي چې په یوه دوره کې یې تر یوې پېړۍ ډېره دوامداره پراختیا او تدریجي اصلاح تجربه کړې ده.
روګينګ
او هم کولاى شى چې پرته لدى چې خپله توجه او پاملرنه  د نا  غوښته  نباتاتو  د له منځه وړلو څخه  وګرځوى په ټوله کرونده  کې په مساوى ډول  قدم ووهى.
مخابرات
بنسټیز عناصر
مخابراتي ټکنالوژۍ په لومړي سر کې په لیني او بې‌لینه ډولونو وېشلی شو. په ټولیز ډول په یوه اساسي مخابراتي سیستم کې درې اصلي برخې شاملې دي:
روګينګ
د کرنى طريقى او د کرنى  پر وخت  د لاندى  تمرينونو او استعمال له لارى د ناغوښته  نباتاتو له منځه وړل  آسانه کوى.
مخابرات
بنسټیز عناصر
د بېلګې په توګه د یوې رادیو د نشراتو په سټېشن کې د سټېشن د ځواک ستر پیاوړی کوونکی (امپليفیر) لېږدوونکی (ټرانسمېټر) دی او د نشراتو انتن د ځواک د پیاوړي کوونکي او «د ازادې فضا کانال» تر منځ رابط دی. د ازادې فضا کانال د لېږد لاره ده او ترلاسه کوونکی انتن د ازادې فضا د کانال او ترلاسه کوونکي تر منځ رابط دی، وروسته د رادیويي غږ ترلاسه کوونکی د رادیو د سېګنال موخه ده، په دې سره سېګنال له برېښنا څخه غږ ته بدلېږي تر څو خلک يې واورېدلای شي.
روګينګ
الف:- د قطار په  شکل کرل شوى نباتات : پر قطارونو کرل شوى فصل د ناغوښته نباتاتود له منځه وړولو فنى ډله نوموړى قطارونه  څارى او په اسانۍ  ورڅخه ناغوښتى نباتات له منځه وړى.
مخابرات
ارتباطي کانالونه
د «کانال» اصطلاح دوې بېلابېلې معناوې لري. په یوه معنا کانال یوه فزیکي لاره ده چې سېګنال د لېږونکي او ترلاسه کوونکي تر منځ لېږدوي. بېلګې یې دا دي: اتوموسفیر د غږیزو اړیکو لپاره، شیشه‌يي نوري مزي د ځینو نوري اړیکو د ډولونو لپاره، کوکسیال کېبلونه د ولټېج او په هغو کې د شته الکتریکي جریان له لارې د اړیکو لپاره او ازاده فضا د نظري وړانګو، اېنفرارېډ څپو، ماوراء بنفش وړانګو او د رادیو د څپو لپاره. له یوه ځایه بل ځای ته د رادیويي څپو لېږد د اتوموسفیر په شتون یا نه‌شتون پورې اړه نه‌لري. رادیويي څپې چې په اسانۍ سره له هوا، ګرد، ورېځو یا هر ډول بل ګاز څخه تېرېږي، له بشپړې خلا هم تېرېږي.