دوحشي_ژوو_دانقراض(له_منځه_تلل)_لاملونه
دطبیعي انقراض کچه
په دي پوهیدو لپاره چي اوسني انقراضونه تر کومي کچي زیان اړوونکي دی،غوره به وي چي د انقراض د طبیعي کچي سره د انسان د فعالیت پرته دي پرتله کړو.د طبیعي انقراض کچه به د انسان له اغیزو پرته څومره وي؟ طبیعي انقراض کچه کولای شو د فوسیل د ریکارډ سره یاداشت یا د پخوانیو دورو له مخي اټکل کړو. د تیرو دورو د یادښتونو له مخي یوه بڼه له یوه څخه تر لس میلیونه کلونو پوري مخکي له دي چي انقراض شي اویا هم په بله بڼه بدله شي ژوند کړی (راوپ،پیم او م م کال). له همدي ځایه چی اوس په ځمکه کي لس میلیونه بڼي ژوند کوي، 2005 جین کینس کولای شو وړاند وینه وکړو ،چي د ۱-۱۰موجود نسل په نړی کی هر کال0001.0تر0.00001 سلنه په هر کال کي د طبیعي انقراض په پایله کي منقرض شوي دي.دغه اټکلونه د پراخو سمندري حیواناتو د ارزونو څخه سرچینه اخلي، نو د پورته اټکلونو له مخي ویلی شو چي د کمو بڼو د طبیعي انقراض کچه به کمه شمیر وي، څرنګه چي دغه بڼي د طبیعي استوګنځایونو د ویجاړیدو له امله زیاتي زیانمیږي، دغه راز دغه کړنلاره د وچي د تي لرونکي حیواناتو لپاره هم سمه ده. دالوتونکودانقراض اوسنۍ کچه یوسلنه په هره پیړۍ کې یا ۰.۰۱سلنه هرکال اټکل شوې ده،۱۰۰نه تر۱۰۰۰پوری دطبیعي انقراض څخه زیاته ده چې دطبیعي انقراض له مخی یي وړاندوینه شوې ده. په بل عبارت:اټکل شوې ده چې د۱۰۰بڼو په شا اوخوا کې الوتونکي د ۱۸۵۰  نه تر  ۱۹۵۰ کلونو په منځ کې منقرض شوي دي،خو دطبیعي انقراض دوړاندوینی له مخې په دغه وخت باید یوازی یوه بڼه د دغو حیواناتو څخه منقرض شوې وی.نو په دی اساس  ۹۹ سلنه انقراضونه دانساني فعالیتونو پوری اړه لري. ځینی ساینس دانانو په صراحت سره د دغه اټکلونو ریښتینوالی تر پوښتنی لاندی راوستی او واي چې دغه اټکلونه د بی اساسه فرضیو پر بنسټ وو.لکه دتیرو دورو د پیژندل شویو حیواناتو د پرتلنی ریښتینوالی د ژوندیو حیواناتو سره ،او د سمندري تی لرونکو پرتلنی رییښتینوالی دوچی د تی لرونکو دحیواناتو سره (ریګان او اټ ال ۲۰۰۱ م کال ) خو داوسنیو اطلاعاتو څخه په ګټی اخیستنی سره یو ډیره لرغونی طریقی څخه کار اخیستل ،ریګان او ملګري يي د ماډرن انقراض کچه مطرح کړی چې اوس هم ۳۶ څخه تر ۷۸ ځله د طبیعی انقراض څخه زیات دی.سربیره پر دی دانقراض دکره کچو په اړه کره معلړمات نه شته خو هیڅ څوک د دی سره مخالفت نه لري،اوسني انقراضونه د پخونیو طبیعي انقراضونو په پرتله زیات دي ،او دا هم مني چې دغه زيات والی دانساني فعالیتونو په وسیله رامنځ ته شوی دی. ==په جزیرو کې د انقراض کچه== په دی باید پوه شو چې د تاریخ په اوږدو کې دانقراض کچه په جزیرو کې لوړه وه.په ټولیزه توګه په هغو بڼو کې چې په جزیرو کې یي ژوند کاوه محدوده سیمه،وړوکۍ نفوس او کوچنۍ شمیر ټولنی.په جزیرو کې دانقراض لوړه کچه د ۳۵۰ کلونو راهیسې په الوتونکو،تی لرونکو او خزندګانو کې وه(پیم او اټ ال ۱۹۹۵ م کال).لدی پرته دسمندري جزیرو زیات شمیر نباتات هم منقرض شوي دي او هم دانقراض تر ګواښ لاندی دي(بومي(اصلي)ژوند بڼی هغه بڼی دي چې یوازی په یوه سیمه کې پیداکیږي او په نورو سیمو کې موجود نه وي چې دغه بڼی په ځانګړي ډول دانقراض څخه زیانمنیږي هغه بڼی چې په جزیرو کې ژوند کوي،په ټولیزه توګه محدود شمیرسیالو،څیروونکواو ناروغیو سره رالوۍ شوي وي،کله چې له وچو څخه داړونکې ځناور جزیرو ته راوړل کیږي،عمومآ دجزیرو بومي ژوند بڼوته چې ددوی پر وړاندی د مقابلی توان نلري زیات زیان رسوي دبڼو دانقراض کچه هغه وخت زیات لوړیږي چې انسانان په یوه جزیره کې استوګنه غوره کوي،نو کله چې زیاتی بڼی زیانمنی شي په شمیرکې يي کموالی راځي.هغه نباتات چې په جزیرو کې شنه کیږي دانقراض دخطر سره مخ کیږي. په ځانکړي توګه کله چې استوګنځایونه ونړول شي.په مالاګازي جزیره کې له ۹۵۰۰ نوعه نباتاتو له جملی څخه چې ۶۸ سلنه یي بومي وه او ۲۵۵ نور نباتات پدی جزیره کې د انقراض د خطر سره مخ دي.(WRA.2000).په عمومي توګه هر څومره چې انسانان په یوه جزیره کې د اوږود وخت لپاره اوسیدلي دي په هماغه کچه دانقراض په سلنه کې زیاتوالی راغلی دی.