cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبدالقادر (افغان کمونېست)
د ژوندانه وروستي کلونه او مړینه
قادر په بلغاریا کې له څو کلونو ژوند وروسته روسیې ته ولاړ چېرې چې د هغه کورنۍ استوګنه وه. په ۲۰۱۱/۲۰۱۲ زکال کې هغه افغانستان ته ولاړ، په کابل کې واوسېد او خپل کتاب یې بشپړ کړ. نوموړی د ۲۰۱۴ زکال د اپرېل په ۲۲ مه د مغزي سکتې له امله د شهید سردادر محمد داوود خان په پوځي روغتون کې ومړ.
لیدلوري
"نوموړي د ۲۰۰۱ زکال د سپټمبر په ۲۱ مه په مسکو کې د احمدشاه مسعود د یاد غونډې په مراسمو کې وویل، «په داسې حال کې چې زه او مسعود وړاندې دښمنان و، خو باوري یم چې نوموړی د یو مخکښ پوځي قوماندان او له دې څخه هاخوا د یو وطن پال په توګه هغه د ډېر درناوي وړ دی»."
لایمن فرانک باوم
لایمن فرانک باوم (۱۵ می ۱۸۵۶ – ۶ می ۱۹۱۹ زکال) امریکايي لیکوال و چې تر ډېره پورې ماشومانو ته د کتابونو د لیکولو په ځانګړې توګه د اوز ښار د حیرانونکي جادوګر (The Wonderful Wizard of Oz) کتاب او د هغې د لړۍ لیکلو له امله یې شهرت موندلی. هغه د اوز په لړۍ کې ۱۴ ناولونه او له هغو سربېره ۴۱ نور ناولونه (له څلورو ورکو شوو او نه خپرو شوو ناولونو پرته)، ۸۳ لنډې کیسې، له ۲۰۰ زیات اشعار او لږ تر لږه ۴۲ فیلمنامې لیکلې دي. هغه ډېره هڅه وکړه څو خپل اثار د صحنې او پردې پرمخ راوړي. د هغه له لومړي اوز کتاب څخه په ۱۹۳۹ زکال کې اقتباس د شلمې پېړۍ په سینما کې د بدلون ټکی و.
باوم چې د نیویارک په شمال کې وزېږېد او همالته را لوی شو؛ د تیاتر جوړونې او نمایشنامې لیکنې له یوې ناکمې دورې وروسته لویدیځ ته ولاړ. هغه او مېرمنې یې په سویلي ډاکوټا کې هټۍ جوړه کړه او د یوه اخبار په مدیر مسئولیت سره یې د هغو په خپرولو لاس پورې کړ. وروسته شیکاګو ته کډه شول او هلته یې د اخبار د خبریال په توګه په کار پیل وکړ او د ماشومانوادبیات یې خپرول؛ هماغه و چې په ۱۹۰۰ زکال کې یې خپل لومړنی اوز کتاب خپور کړ. په داسې حال کې چې لیکنو ته یې دوام ورکاوه د خپلو وروستیو پروژو په ترڅ کې یې هڅه وکړه د کالیفورنیا په لاس انجلس کې د ماشومانو لپاره د فیلمونو یوه سټوډیو جوړه کړي.
ماشومتوب او لومړنی ژوند
باوم په ۱۸۵۶ زکال کې د نیویارک د چیتنانګو په مذهبي متدیسته کورنۍ کې وزېږېد. هغه جرمني، سکاټلنډي – ایرلنډي او انګلنډي اجداد لرل. هغه د سینیټا آن (کورنی نوم یې سټانټون و) او بنجامین وارډ باوم له نهو ماشومانو څخه اووم و چې یوازې پنځه یې تر لویوالي ژوندي پاتې شول. لیمن یې د تره نوم و، خو هغه تل له دغه نوم سره کرکه لرله او خپل منځنی نوم «فرانک» یې خوښېده.
د هغه پلار د بوشکې جوړولو، په پنسلوانیا کې د نفتو ویستلو او همدارنګه د املاکو په ګډون په ډېری سوداګریو کې بریالی و. باوم د خپلو والدینو په لوی ملکیت کې چې روز لاون یې باله، را لوی شو چې ده ورسره د خپلې لیوالتیا له امله د جنت بېلګه بلله. روز لاون د نیویارک په مټي ډېل کې موقعیت درلود. فرانک ناروغه او خیال پال ماشوم و چې په خپل کور کې یې د خپلو وروڼو او خویندو په خوا کې زده کړې کولې. له ۱۲ کلنۍ څخه وروسته یې دوه ستړي کوونکي کلونه په پیک سکېل پوځي اکاډمۍ کې تېر کړل، خو د خیال پالنې له امله له شدید دسپلیني چلن سره له مخ کېدو وروسته یې په ډېر احتمال سره د زړه د حملې شدید درد تېر کړ او اجازه یې وموندله کورته بېرته ستون شي.
باوم د خپل ژوند په لومړیو کې په لیکلو پیل وکړ، تر ډېره هم له دې امله چې پلار یې ورته د چاپ یو ارزانه ماشین اخیستی و. هغه تل له خپل مشر ورور هنری (هری) کلی باوم سره چې د The Rose Lawn Home مجلې په تولید کې یې مرسته کوله نږدې اړیکې ساتلې. دغو وروڼو د دغې مجلې څو ګڼې خپرې کړې چې په هغو کې به یې د سیمه ئیزو کاري شونتیاو اعلانات خپرول او د خپلې کورنۍ غړو او دوستانو ته به یې وړیا ورکوله. په ۱۷ کلنۍ کې باوم د The Stamp Collector په نامه دویمه مجله او د Baum's Complete Stamp Dealers' Directory په نوم یې ۱۱ پاڼې لرونکې چاپي رساله تاسیس کړه او پر خپلو ملګرو یې د هغو اشتراکي پلور پیل کړ.
باوم د کورنیو ستونزو په ځانګړې توګه د مالي ستونزو پر مهال د کورنۍ د خوشاله کولو په برخه کې پام وړ استعداد درلود. د هغه د اور غورځونکو توکو پلور د جولای څلورمه (د متحده ایالاتو د خپلواکۍ ورځ) رنګینه کړه. د هغه د پورته تلونکو پټاقیو، رومي شمعو او نور اور لوبو رڼا ټول آسمان نیولی و او ډېری کسان به د دغو نندارو لیدلو په موخه د دوی د کور مخې ته راغونډېدل. کریسمس یې له دې هم رنګین کړ. باوم د خپلې کورنۍ لپاره د بابا نوئل کالي اغوستل. پلار به یې د کریسمس ونه په صالون کې د پردې شاته اېښوده څو باوم وکولای شي هغه مهال چې دغه ونه تزئین کوي له دې پرته چې وګړي هغه وویني له هغو سره خبرې وکړي. هغه دغه رواج د خپل ټول ژوند په اوږدو کې وساته.
مړینه
د ۱۹۱۹ زکال د مۍ په پنځمه باوم مغزي سکته وکړه، هغه کوما ته لاړ او راتلونکې ورځ یې د ۶۲ کلونو په عمر ومړ. د هغه وروستۍ خبرې خپلې مېرمنې ته وې چې د لنډ مهال لپاره یې په هوش کې د راتلو پر مهال ورته وکړې: «اوس زه کولای شم له متحرک ریګ تیر شم». هغه د ګلندیل د فارست لان مموریال پارک په هدیره کې خښ کړای شو.
د هغه وروستی اوز کتاب، Glinda of Oz د ۱۹۲۰ زکال د جولای په ۱۰ مه د هغه له مړینې یو کال وروسته خپور شو. د اوز لړی د کتابونو لیکلو د هغه له مړینې وروسته د یو شمېر نورو لیکوالانو په ځانګړې توګه د روث پلاملی ټامپسون له خوا چې ۲۱ نور اضافي اوز کتابونه یې ولیکل؛ دوام وموند.
د ښځو د رایو ورکولو مدافع
هغه مهال چې باوم د سویلي ډاکوټا په ابردین کې ژوند کاوه، نوموړی د Equal Suffrage Club مسئول و. سوزان بی انتونی له ابردین څخه لیدنه وکړه او له باوم سره پاتې شوه. نانسی تیستاد کوپال په خپل یو یاددښت کې د ښځو د رایو د حق ورکړې د لایحې په تصویب کې د ابردین له پاتې کېدو وروسته د هغه په لیوالتیا کې ښکاره کمښت ته اشاره کړې.
نژادي لید
په هغه دوره کې چې د ۱۸۹۰ زکال د ارواه د ګډا (Ghost Dance) خوځښت او د زخمي ګونډو وژنه په کې شاملېږي؛ باوم دوه سرمقالې ولیکلې او په هغو کې یې د سپین پوستو کډوالو خوندیتوب د امریکايي سورپوستو پراخې عام وژنې ته اړوند وباله. دغه سرمقالې په ۱۹۹۰ زکال کې د کرنل پوهنتون د ټولنپوه رابرټ ونبلز له خوا چې استدلال یې کاوه باوم له ریشخند وهلو ګټنه نه کوله بیاځلي خپرې شوې.
لومړنۍ سرمقاله د ۱۸۹۰ زکال د ډسمبر په ۲۰ مه د ناست غويي په نامه د لکوټا د سیو قبیلې د مخور سړي له وژلو پنځه ورځې وروسته خپره شوه. دغې مقالې څرګندوله چې د ناست غويي په وژلو سره د «سورپوستو اشرافیت» له منځه تللی او تر هغه مهاله چې پاتې بومي امریکایان چې په ادعا سره یې «بی وجدانه ژوند لري» په بشپړه توګه له منځه نه وي تللی، د پولې امنیت نه شي خوندي کېدلی. باوم به ویل چې د هغوی په له منځه وړو سره باید خواشیني نه شو او د هغو له منځه وړل به «د هغوی د نیکونو د نارینه خصوصیاتو» د له منځه وړو په برخه کې عدالت ټینګ کړي.
په ۲۰۰۶ زکال کې د باوم دوه لمسیانو له سیو قبیلې څخه د خپلو نیکونو له خوا هغوی ته د هر ډول زیان اړولو له امله بخښنه وغوښته.
چيسلاو ميلاوس
چيسلاو ميلاوس (۳۰ جون ۱۹۱۱-۱۴ اګست ۲۰۰۴) يو پولنډي الاصله امريکايي شاعر، نثر ليکونکی، ژباړن او ديپلومات و. نوموړی چې د شلمې پېړۍ يو له سترو شاعرانو څخه بلل کېدو، په ۱۹۸۰ز کال کې يې په ادب کې د نوبل جايزه ګټلې وه. د سويډن اکاډمي په خپل اقتباس کې ميلاوس يو داسې لیکوال بللی دی، څوک چې د «د سختو ټکرونو په نړۍ کې د انسان لوڅ حالت ته اواز ورکوي».
ميلاوس د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال په وارسا د المان له نيواک څخه خوندي پاتې شو او له جګړې وروسته پړاو کې د پولنډ د حکومت کلتوري اتشه وګرځېد. کله چې کمونستي واکمنو د هغه امنيت ته ګواښ پيدا کړ، نوموړی فرانسې ته ولاړ او بالاخره په امريکا کې يې د تبعيد ژوند غوره کړ، چېرته چې نوموړی د برکلي، د کلفورنيا په پوهنتون کې فروفيسر شو. د هغه شاعري – په ځانګړي ډول د جګړې پر مهال د هغه د تجربې په اړوند – او د « The Captive Mind» په نوم د یو نثري کتاب کې د سټالنيزم په اړه د هغه ارزونې هغه ته د يو پېژندل شوي کډوال هنرمند او روڼ اندي په توګه شهرت ورکړ.
د خپل ټول ژوند او کار په اوږدو کې، ميلاوس له اخلاقياتو، سياست، تاريخ او عقيدې اړوند پوښتنو سره سروکار درلود. د يو ژباړن په توګه، نوموړي لوېديځ اثار پولنډي مخاطبينو ته وړاندې کړل او د يو پوهاند او ليکوال په توګه، نوموړي په لوېديځ کې د سلاوي ادب په اړه تر ټولو ډېر پوهاوی پیدا کړ. عقيدې د هغه په اثارو کې يوه مهمه ونډه درلوده، ځکه چې هغه خپل کاتوليکي مذهب او شخصي تجربې وارزولې.
ميلاوس په ۲۰۰۴ز کال کې په پولنډ کې ومړ. نوموړی په «سکالکا» کې خاورو ته وسپارل شو، دا په پولنډ کې یوه کليسا ده چې د نومياليو پولنډيانو د وياړ د ځای په توګه پېژندل کېږي.
نسب او د ژوند لومړي کلونه
چيسلاو ميلاوس د ۱۹۱۱ز کال د جون په دېرشمه نېټه د روسي سترواکۍ د «کوونو» ولايت په « Šeteniai»  کلي کې زېږېدلی و (اوس دا د ليتوانيا د کاوناس ښارګوټي د کيډانيا ولسوالۍ ده). نوموړی د اليګزانډر ميلوس (۱۸۸۳-۱۹۵۹) زوی و، څوک چې يو پولنډی ملکي انجنير و، د مور نوم يې «ويرونيکا و(د هغې اصلي نوم کوناټ و؛ ۱۸۸۷-۱۹۴۵).
ميلاوس په يوې نوميالۍ کورنۍ کې زېږېدلی و. د هغه مورنی نېکه «زيګمونټ کنات» و، څوک چې د يوې پولنډۍ کورنۍ غړی و چې د خپل نسب سلسله يې تر ديارلسمې پېړۍ پورې رسولې ده او په «کراسنوګرودا» (اوسني پولنډ کې) د شتمنۍ څښتن و. په وارسا کې د کرنې په برخه کې تر زده کړو وروسته، زيګمنټ د ميلاوس له نيا «جوزيفا» سره تر واده وروسته په « Šeteniai» کې مېشت شو، نيا يې د شريفې « Syruć» کورنۍ غړې وه، هغه ليتوانيايي توکمه وه. د هغه د پلرونو او نيکونو له ډلې څخه يو يې « Szymon Syruć» و، د پولنډ د پاچا او لتوانيا د لوی ډيوک « Stanisław I» د شخصي سکرتر په توګه يې دنده تر سره کړې وه. د ميلاوس پلرنی نېکه «ارتور ميلاوس» هم د يوې شريفې کورنۍ غړی و او د ۱۸۶۳ز کال د جنورۍ په پاڅون کې د پولنډ د خپلواکۍ لپاره جنګېدلی و. د ميلاوس نيا « Stanisława» د ليتويا د «ريګا» د سيمې د يو ډاکټر لور وه او د المانۍ/پولنډۍ « von Mohl» کورنۍ غړې وه. د ميلاوس شتمني په «سربيني» کې وه، يو نوم چې د ميلاوس ژوند ليکونکي «اندرزيج فرانزيک» وړانديز کړی دی چې د سربيايي توکم ښودنه کولای شي؛ شونې ده چې د ميلاوس کورنۍ په سربيا کې پيل شوې وي او پېړۍ مخکې له المان څخه تر ايستلو وروسته د اوسمهال په ليتوانيا کې مېشته شوي وي. د ميلاوس پلار په «ريګا» کې زېږېدلی او هلته يې زده کړې کړې وې. د ميلاوس مور په « Šeteniai» کې زېږېدلې او په « Kraków» کې يې زده کړې کړې وې.
د ميلاوس د ژوند لومړي کلونه له بدلونونو سره ملګری و. کله چې د هغه پلار په سربيا کې د بنسټيزو پروژو په برخه کې د کار کولو لپاره وګومارل شو، نو هغه او مور يې له هغه سره د اوسېدو لپاره په سفر ولاړل. کله چې په ۱۹۱۴ز کال کې لومړۍ نړيواله جګړه پيل شوه، د ميلاوس پلار په روسي پوځ کې استخدام شو، هلته د پوځيانو د نقل او حرکت لپاره د سرکونو او پلونو د جوړولو کار ورکړل شو. ميلاوس او د هغه مور ته په «ولنيس» کې مېشت ځای ورکړل شو، کله چې په ۱۹۱۵ز کال کې الماني پوځ هغه ونيو. له دې وروسته، دوی يو ځل بيا د ميلاوس له پلار سره يو ځای شول، په داسې حال کې چې هغه مهال د هغه په تعقيب ولاړل کله چې جګړه ييز محاذ په روسيه کې مخکې ولاړ، چېرته چې په ۱۹۱۷ز کال کې د ميلاوس ورور «اندرزيج» وزېږېد. بالاخره، له ايستونيا او ليتويا څخه په تېرېدو سره، دا کورنۍ په ۱۹۱۸ز کال کې بېرته Šeteniai راستنه شوه. خو په ۱۹۱۹ز کال کې پولنډي-شوروي جګړه پيل شوه، د کومې په اوږدو کې چې د ميلاوس پلار په هغه ناکامه هڅه کې ښکېل و چې نوې ازاده شوي ليتوانيا په دويم پولنډي جمهوريت کې شامله کړي، د دې په پايله کې نوموړی له ليتوانيا څخه و ايستل شو او د هغه کورنۍ هغې سيمې ته وکوچېده چې هغه مهال د «ولنو» په نوم پېژندل کېده، کومه سيمه چې په ۱۹۲۰ز کال کې د پولنډي-ليتوانيايي جګړې پر مهال د پولنډ په واک کې راغلې وه. د پولنډ-شوروي جګړې دوام پيدا کړ او دا کورنۍ بيا کوچ ته اړت شوه. د جګړې پر مهال په يو وخت کې، پولنډي سرتېرو په ميلاوس او د هغه په مور ډزې وکړې، دا هغه څپرکی دی چې نوموړي يې په « Native Realm» کې يادونه کړې ده. په ۱۹۲۱ز کال کې د جګړې له پای ته رسېدو وروسته کورنۍ بېرته «ولنو» ته ستنه شوه.
د جګړې پر مهال د وقفه يي سرګردانۍ د خنډونو سره سره، ميلاوس د ژبو له اسانۍ سره يو استثنايي زده کوونکی ثابت شو. په پايله کې هغه پولنډي، لتوانيايي، روسي، انګريزي، فرانسوي او عبري ژبې زده کړې. په «ويلنو» کې د « Sigismund Augustus Gymnasium» څخه تر فراغت وروسته، نوموړي په ۱۹۲۹ز کالکې د قانون د زده کوونکي په توګه په « Stefan Batory» پوهنتون کې داخله واخيسته. په پوهنتون کې ميلاوس د زده کوونکو له يوې ډلې سره يو ځای شو ې د روڼ اندو کلب يې باله، همدا راز د زده کوونکو د شاعرۍ په يوه ډله کې شامل شو چې « Żagary» بلل کېده، په دې ډله کې د « Jerzy Zagórski, Teodor Bujnicki, Aleksander Rymkiewicz, Jerzy Putrament» او « Józef Maśliński» په نومونو نور ځوان شاعران هم شامل وو. د هغه لومړي خپاره شوي شعرونه په ۱۹۳۰ز کال کې د پوهنتون د زده کوونکو په مجله کې راڅرګند شول.
په ۱۹۳۱ز کال کې، نوموړي له پاريس څخه لېدنه وکړه، چېرته چې هغه لومړی د خپل لرې تربور سره وليدل چې «اسکر ميلاوس» نومېدو، نوموړی د ليتوانيايي نسب د فرانسوي ژبې شاعر و، څوک چې سويډن بورجين (د پوهاند ايمانويل سويډنبوګ پلوی) ګرځېدلی و. اسکر د هغه لپاره يو پالونکی او الهام بښونکی وګرځېد. کله چې «ولنو» ته بېرته راغی، د طبقاتي توپير په اړه د ميلاوس ابتدايي پوهاوی او له خپل ځان څخه د کمو نيکمرغو خلکو سره د خواخوږۍ په اړه يې په پوهنتون کې د يهودي محصلینو لپاره دفاع ته وده ورکړه، د چا چې د يهوديانو ضد خوځښت له خوا سپکاوی کېدو. د دې خوځښت او يهودي محصلينو په منځ کې په راتګ سره، ميلاوس دا بريدونه بند کړل. يو زده کوونکی هغه مهال ووژل شو چې په سر يې يوه ډبره ووېشتل شوه.
د ميلاوس د شاعرۍ لومړی جلد چې د « A Poem on Frozen Time» په نوم په ۱۹۳۳ز کال کې په پولنډي ژبه کې خپور شو. همدا کال، نوموړي په «ولنو» کې د توکم پالنې مخالف « Poetry of Protest» په يوه غونډه کې، په عام مجلس کې خپله شاعري ولوسته، کومه غونډه چې په المان کې واک ته د هټلر له رسېدو سره برابره وه. په ۱۹۳۹ز کال کې، نوموړي د قانون د سند په تر لاسه کولو سره فارغ شو او د « Żagary» په نوم د شاعرۍ ډله له منځه ولاړ. ميلاوس د يو کال لپاره د زده کړې تر لاسه کولو او «ولنو» کې بېرته په يوه ورځپاڼه کې د مقالو ليکنو لپاره په مالي مرسته پاريس ته ولاړ. په پاريس کې نوموړي له خپل تربور اسکر سره بيا بيا ليدنې کولې.
د موقعیت اړوند اناتومیکي اصطلاحات
د موقعیت اړوند معیاري اناتومیکي اصطلاحات د انسانانو په ګډون د حیواناتو د اناتومي د ابهام نه لرونکي توصیف په موخه کارول کېږي. دغه اصطلاحات په معمول ډول په لاتین او یوناني کې رېښه لري او د بدن غړي د هغو په معیاري اناتومیکي ځایګیو کې توصیف کوي. دغه ځایګي د دې څرګندوي دي چې کوم یو په مخکنۍ برخه ("anterior")، شاتنۍ ("posterior") او یا هم نورو کې موقعیت لري. د دغو اصطلاحاتو د توضیح او تشریح په موخه بدن د اناتومیکي صفحاتو او اناتومیکي جهتونو له مخې توصیف کېږي.
د دغو کارېدونکو اصطلاحاتو معنی کېدای شي د دوه پښو لرونکو او څلور پښو لرونکو ژوندیو موجوداتو ترمنځ تغیر وکړي. له دې سربېره کېدای شي یو شمېر دغه اصطلاحات د یو شمېر حیواناتو لکه د غیرفقاریه حیواناتو لپاره هېڅ معنی وه نه لري. د بېلګې په توګه هغه حیوانات چې په شعاعي ډول د ویشل کېدو وړ وي کېدای شي هېڅ مخکنۍ برخه وه نه لري، خو کېدای شي په داسې توګه توصیف شي چې منځ ته نږدې برخه ("proximal") یا له منځ څخه لرې ("distal") وي.
نړیوالو سازمانونو داسې لغات ټاکلي چې تر ډېره پورې د اناتومیکي توضیحاتو په موخه د معیار په توګه کارول کېږي، د بېلګې په توګه د انسانانو لپاره یې په اناتومیکه ترمینالوژي (Terminologia Anatomica) او د حیواناتو لپاره یې په Nomina Anatomica Veterinaria کې ټاکلي. دغه دواړه د هغو کسانو لپاره چې له تشریحي اصطلاحاتو ګټنه کوي لکه د اناتومي پوهانو، ډاکټرانو او حیواني ډاکټرانو لپاره د اصطلاحاتو معیاري ټولګه وړاندې کوي څو هغوی وکولای شي د یو جوړښت موقعیت په سمه توګه بیان کړي.
معرفي
د اناتومي او ژوو پوهنې معیاري اصطلاحات معمولا د هغو د لاتیني او یوناني کلماتو پر بنسټ جوړ شوي څو د بیولوژي، طبي علومو او حیواني علومو ټول ډاکټران او اناتومیستان وکولای شي په دقیق ډول د ژوندیو موجوداتو د بدن او د هغو د غړو اړوند اطلاعات ترسیم کړي او د هغو اړوند بحث وکړي، په داسې حال کې چې یو شمېر اصطلاحات یې تر ډېره په یو شمېر زمینو کې حساس دي. ډیری دغه اصطلاحات په نړیواله توګه د انسانانو په اناتومیک قاموس (Terminologia Anatomica) او د حیواناتو په (Nomina Anatomica Veterinaria) کې معیاري شوي.
د انسانانو لپاره چې د فقاریه ژوندیو موجوداتو په ډله کې راځي او همدانګه هغو حیواناتو لپاره چې دوه پښې (bipeds) لري هغه اصطلاحات کارول کېږي چې له څلور پښو لرونکو سره توپیر لري. د دغه توپیر یو لامل دادی چې انسان متفاوت عصبيت (neuraxis) لري او همدارنګه بل لامل یې دا دی چې د هغو حیواناتو پر خلاف چې په څلورو پښو ودرېږي انسان د اناتومیک توصیف پر مهال په معیاري/سټنډرډ ځایګي کې ځای لري، یعنې د دوه لاسونو په لرلو سره له هغو پرته ودرېږي. له همدې امله هغه څه چې د انسان په پورتنۍ خوا کې راځي «سر» دی، په داسې حال کې چې په سپي کې د هغه پورتنۍ خوا یې شا ده او همدارنګه د مسطح (کفشک) کبانو د پورتنۍ خوا ښوولو په موخه کېدای شي د هغو چپ یا کیڼ اړخ ته اشاره وشي. یو لړ ځانګړي اصطلاحات هم شتون لري چې د غیرفقاریه حیواناتو د تنوع، ډولونو او تقارن د پراخ شتون له امله هغو ته کارول کېږي.
معیاري اناتومیکي موقعیت
له دې امله چې حیوانات کېدلای شي خپل جهت محیط ته په پام بدل کړي او یا هم د هغو اضافي برخې لکه غړي او ښاخونه یې کولای شي د هغو موقعیت د هغو د بدن د اصلي برخو په نسبت بدل کړي، د موقعیتونو د توصیف په موخه اصطلاحات باید هغو حیواناتو ته اشاره وکړي چې په معیاري اناتومیک موقعیت کې ځای ولري. دغه توصیفات په دې معنی دي چې یو ژوندی موجود په خپل معیاري اناتومیکي موقعیت کې ځای لري، آن که چېرې پام وړ ژوندی موجود په نورو برخو کې اضافي شیان هم ولري. دغه چاره په مختلفو وضعیتونو کې یو ډول ژوندیو موجوداتو ته د اصطلاحاتو په کارونه کې له لار ورکېدو څخه په مخینوي کې مرسته کوي. په انسانانو کې دغه موقعیت؛ په ولاړ حالت کې په څنګ کې د لاسونو د راځوړوندلو، مخې خوا ته د ورغوي د اړولو او بیرون خوا ته د غټو ګوتو نیولو ته اشاره کوي.
ترکیبي اصطلاحات
ډیری اناتومیکي اصطلاحات کېدلای شي ترکیب شي، یا هم په هم مهاله توګه په دواړو لورو کې د موقعیت د څرګندولو او د بدن د حرکت د لوري د ښوولو په موخه وکارول شي. د بېلګې په توګه "anterolateral" د داسې موقعیت څرګندويي کوي چې هم د بدن مخکنۍ او هم جانبي اړخ ته اړوند دی (لکه د سینې د لویې ماهیچې برخه).
په راډیولوژي کې کېدای شي د ایکس وړانګې اړوند یو انځور لپاره "anteroposterior" اصطلاح وکارول شي چې ښيي د ایکس وړانګه له خپلې منبع څخه د ناروغ د وجود په مخکنۍ برخه لوېدلې او د هغه د بدن له شاتني دیوال څخه وتلې ده. ترکیبي اصطلاحاتو یو مهال په ټولیز ډول په خپل منځ کې د فاصلي کرښه لرله، خو په معاصر لیک دود کې دغه کرښه ترې لرې شوې ده.
پاتریس دو مک ماهون
ماري ادمی پاتریس موریس دو مک ماهون، مارکویس دو مک ماهون، دوک دو مګنتا (۱۳ جون ۱۸۰۸ – ۱۷ اکتوبر ۱۸۹۳ زکال) فرانسوي جنرال، سیاستوال او بیا د فرانسې مارشال و. هغه له ۱۸۷۳ زکال څخه تر ۱۸۷۵ زکال پورې د فرانسې د دولت مشر او له ۱۸۷۵ زکال څخه یې تر ۱۸۷۹ زکال پورې د فرانسې د جمهور رئیس په توګه خدمت وکړ.
مک ماهون په ۱۸۷۰ زکال کې د جرمنانو پر وړاندې په جګړه کې د فرانسې د اصلي پوځ رهبري وکړه. نوموړی د ۱۸۷۰ زکال په سپټمبر میاشت کې د سیدان جګړې پر مهال په دام کې ولېد او زخمي شو. پوځ او له دې ډلې مک ماهون او دریم ناپلیون جرمنانو ته تسلیم شول. له دې امله فرانسې په جګړه کې ماته وخوړه او سترواک تبعید شو. له ښه کېدو وروسته مک ماهون د ورسا د پوځ مشر وټاکل شو،  هغه پوځ چې د ۱۸۷۱ زکال په مۍ میاشت کې یې د فرانسې د انقلاب پر مهال د پاریس حکومت وځاپه او خپل سیاسي فعالیت ته یې لار برابره کړه. مک ماهون ژمن محافظه کاره کاتولیک او دود پالونکی و چې سوسیالېزم ته یې سپکاوی کاوه او په کلکه سره په جمهوري غوښتونکو تر ډېره پورې په سیکولرانو بې باوره و. هغه د اساسي قانون د بې پلوه ساتونکي په توګه خپلې دندې ته دوام ورکړ او د سلطنتي کودتاه اړوند وړاندیزونه یې رد کړل او سربېره پر دې یې د جمهوري غوښتونکو له رهبر ګامبیتا سره هم وه نه کتل. هغه د یو پارلماني سیسټم لوري ته مخه کړه چې له مخې یې شورا د دریم جمهوریت اداره وټاکله، خو بیا یې هم په یوه عالي شورا ټینګار درلود. هغه وروسته د استازو جرګه منحل کړه هغه چاره چې د عامو وګړو غصه یې راوپاروله او لامل وګرځېده چې جمهوري غوښتونکي ټاکنې وګټي. وروسته له هغه چې مک ماهون استعفا ورکړه؛ ډېر ژر متقاعد شو او خپل شخصي ژوند ته یې مخه کړه.
د جمهوریت جمهور رئیس
د ۱۸۷۳ زکال په مۍ میاشت کې مک ماهون په ملي شورا کې د سلطنت غوښتونکو او محافظه کارانو د اکثریت له مخې د فرانسې د دریم جمهوریت د جمهور رئیس په توګه وټاکل شو. د هغه پر خلاف یوازې یوه رایه ورکړل شوه. مک ماهون د خپل محبوبیت له امله وروسته له هغه د ۱۸۷۳ زکال د مۍ په ۲۴ مه د ولسمشر په توګه وټاکل شو چې آډولف تیر وه نه شو کولای ټاکنې وګټي. هغه د لومړي وزیر جولس ارماند دوفور پر ځای سلطنت غوښتونکی دوک البرټ چې د بروګلي څلورم دوک و د لومړي وزیر په توګه وټاکه. هغه له لومړي وزیر سره په ګډه د محافظه کارانه «اخلاقي نظم» په موخه نوي مقررات وټاکل.
مک ماهون د سلطنت د بېرته ژوندي کولو پلوی و، خو کله یې چې په دې اړه پلان له ماتې سره مخ شو د پارلمان له خوا ورته د ۱۸۷۳ زکال د نومبر په ۹ مه د واکمنۍ د اووه کلنې دورې اړوند وړاندیز ومانه. مک ماهون تر ډېره ځان د هېواد پر وړاندې مسئول باله نه د پارلمان پر وړاندې، همدا چاره وه چې د هغه او پارلمان ترمنځ ناندرۍ رامنځته شوې.
هغه په خپلو خاطراتو کې چې تر اوسه نه دي خپاره شوي، خپل سیاسي باورونه په دې ډول تشریح کړي: «د کورنیو دودونو او همدارنګه له سلطنتي خاندان سره د شته احساساتو له امله چې د لومړنیو زده کړو پر مهال په ما کې رامنځته شوي نه مې شو کولای له یو قانون پالونکي پرته بل ډول شم». له دې سره هغه د ۱۸۷۳ زکال په نومبر میاشت کې د سلطنت له مدعي هانري سره چې د شامبورډ ارل و له لیدنې څخه له دې امله ډډه وکړه چې پر باور یې دغه چاره د ولسمشر په توګه د هغه له دندې سره نه برابرېده. د ۱۸۷۴ زکال د فبروري په ۴ مه مک ماهون اعلان وکړ چې ټاکل شوي قانوني نظم ته درناوی لري.
د ۱۸۷۵ زکال په سپټمبر میاشت کې هغه د څو ورځو لپاره په ورنون کې پاتې شو څو د دریم پوځ مانورونه ترتیب کړي. په ۱۸۷۶ زکال کې د فرانسې له پارلماني ټاکنو وروسته جمهوري غوښتونکو اکثریت رایې خپلې کړې او هغه په زړه نا زړه توګه د ژول دوفور او ژول سیمون په لومړي وزرات سره حکومتونه چې د جمهوري غوښتونکو په ولکه کې و ومنل.
د فرانسې د مهارولو او بې ثباته کولو په موخه د جرمني لومړي وزیر اتو فون بیسمارک هڅه کوله د سلطنت غوښتونکو په ستراتیژیکې او ایډیالوژیکې انزوا سره په فرانسه کې جمهوریت غوښتنه ترویج کړي. له بیسمارک څخه د خپل مهار کوونکی سیاست ولکه په ۱۸۷۵ زکال کې د "War in Sight" کړکېچ له امله له لاسه ووته. ځکه چې په فرانسې او جرمني کې د جګړې وېره رامنځته شوې وه هغه هم له دې امله هغه مهال چې جرمني مطبوعاتو راپور خپور کړ چې با نفوذه جرمنان چې په ۱۸۷۱ زکال کې د فرانسې له ماتې وروسته د فرانسې د چټکې ودې او همدارنګه بیاځلي وسله وال کېدو له امله اندېښمن شوي په فرانسې باندې د مخه نیونکي برید په فکر کې دي. بریتانیا او روسیې په ښکاره توګه اعلان وکړ چې دغه ډول برید نه شي زغملی. بیسمارک هم د جګړې په لټه کې نه و، خو دغه ناڅاپي کړکېچونو هغه اړ کړ؛ هغه د خطر زنګ چې د هغه تهاجمي سیاستونو او د ګاونډیو ترمنځ د جرمني مخ پر ودې ځواک رامنځته کاوه، په پام کې ونیسي.
د ۱۸۷۷ زکال د مۍ د ۱۶ مې کړکېچ له ولسي جرګې سره د مک ماهون اړیکې لا پسې ترینګلې کړې. وروسته له هغه چې پواتیه، نیمس او نورس کشیشانو د روم په مسئله کې له نهم پیوس څخه د فرانسې له ملاتړ ډاډ ترلاسه کړ، پارلمان هغه پرېکړه لیک تصویب کړ چې له دولت څخه یې غوښتل «د اولترامونټانېزم اساسات وځپي». دولس ورځې وروسته هغه لومړی وزیر ژول سیمون له دندې ګوښه کړ او بېرته یې البرت دو بروګلي د لومړي وزیر په توګه وټاکه. له دې وروسته مک ماهون د محافظه کارانو د بریا په تمه سنا دې ته متقاعده کړه څو ولسي جرګه منحل کړي او په ټول هېواد کې یې ټاکنیزو سیالیو ته زور ورکړ، په داسې حال کې چې څرګندوله یې نه غواړي جمهوریت له منځه یوسي. د ۱۸۷۷ زکال د اګست په ۱۵ لئون ګامبتا اعلان وکړ «ولسمشر یوازې یو انتخاب لري؛ باید تسلیم شي یا استعفا ورکړي».
د اکتوبر د ۱۴ مې په ټاکنو کې جمهوري غوښتونکو اکثریت څوکۍ خپلې کړې او له همدې امله لومړي وزیر بروګلي د نومبر په ۱۹ مه استعفا ورکړه. مک ماهون په پیل کې هڅه وکړه څو د جنرال ګاتان دو روشبوئت په مشرۍ دولت جوړ کړي خو ملي شورا ورسره وه نه درېده. روشبوئت راتلونکې ورځ استعفا ورکړه او ولسمشر دوفور د یو جمهوري غوښتونکي حکومت د جوړولو په موخه راوغوښت. د ۱۸۷۹ زکال د جنوري په ۵ مه د سنا جرګې ټاکنې هم جمهوري غوښتونکو وګټلې او ماهون له خپل وروستي پارلماني ملاتړ بې برخې شو. مک ماهون د ځانګړو جنرالونو تر مشرۍ لاندې د یو شمېر پوځي چارواکو د لرې کولو او د واک بېرته نیولو پر ځای غوره وبلله استعفا ورکړي او د ۱۸۷۹ زکال د جنوري په ۳۰ مه یې استعفا ورکړه.
د هغه د ولسمشرۍ دوره په لنډه توګه داسې تشرېح شوې: له یوې خوا هغه جمهوریت ته اجازه ورکړه رامنځته شي. بل پلو هغه تر هغه کچې چې ورته قانوني واکونو یې اجازه ورکوله د کاتولیک کلیسا سره یې د مخالفو سیاسي ګوندونو له مخکې تلو مخه نیوله او باور یې درلود چې د راډیکالېزم بریا د ملت په زیان ده. د مک ماهون دولت په ډېره لږ کچه د کیڼ اړخو مخالف و. اخبارونه د قانوني چلن لاندې ونیول شول، هغه مخکښ دولتي چاوراکي چې د جمهوریت غوښتنې په ملاتړ تورن شول له دندو یې ګوښه کړل. انتقادي رسالې په داسې حال کې چې دولتي تبلیغات یې خپرول وځپل شوې. د ټولنیزو ځایونو مالکینو ته لارښوونه وشوه چې د دولت د منتقدینو ناستو ته ځای ورنکړي. بل پلو هغه د سلطنت غوښتونکو له کودتاه هېڅ ملاتړ ونکړ. مک ماهون باور درلود چې ملي شورا باید پر فرانسه حکومت وکړي نه په ولسمشر.
ديشا پټاني
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
ديشا پټاني (زېږېدنه: 13 جون 1992 یا 27 جولای 1995) یوه هندي اداکاره او ماډله ده چې په هندي او تېلوګو ژبو فلمونو کې کار کوي. په 2013 کې، هغې په اندور کې د مس فیمینا په سیالیو کې دویم مقام ترلاسه کړ. هغه خپل فلمی کیریر د پوری جګن نات لوفر (2015) سره پیل کړ. هغه وروسته په ډوني: دی انټولډ سټوري (2016) کې کار وکړ. دا فلم د بریالیو فلمونو په لیست کې شامل دی.
لومړنی ژوند
ديشا پټاني د اتراکنډ څخه یو کمون دی. ديشا پټاني په 13 جون 1992 د اترپردیش په بریلي کې زېږېدلی. د دشا پټاني پلار جګدیش سینګ پټاني دی، چې د پولیسو افسر دی او د اترپردیش د پولیسو په څانګه کې د پولیسو د مرستیال په توګه کار کاوه. د هغه مشره خور خوشبو پټاني د هند په پوځ کې لیفټیننټ ده. او د هغه کشر ورور سورانش اوس زده کړه کوي. هغه د خپلوانو د راجپوت ټولنې سره تړاو لري. دشا پټاني د انجینرۍ زده کړې وکړې. د هغه د زیږون نیټه په رسنیو کې د 13 جون 1992 او 27 جولای 1995 په توګه راپور شوې.
مسلک
داشا د جیکي چين په کنګ فو یوګا کې هم کار وکړ، کوم چې د 3 فبروري 2017 په سینماګانو کې وګرځید.
سرچينې
<references group="" responsive="0"> وېشنيزه:1993 زېږېدنې وېشنيزه:1995 زېږېدنې وېشنيزه:1992 زېږېدنې
ویکتور چرنومایردین
ویکتور سټیپانویچ چرنومایردین (د ۱۹۳۸ز کال د اپرېل ۹مه –۲۰۱۰ز مال د نومبر ۳مه) یو روسي سیاستوال، سوداګر، د ګازپروم انرژي شرکت لومړنی رئیس او د روسیې دویم ترټولو اوږد خدمت کوونکی لومړی وزیر (۱۹۹۲ز کال-۱۹۹۸ز کال) و. هغه په ​​۱۹۹۰ یمو کلونو کې د روسیې په سیاست کې کلیدي شخصیت او له مرکزي پلان شوي اقتصاد نه د بازار اقتصاد ته د لېږد په بهیر کې یو له مخکښو ګډون کوونکو نه و. نوموړی له ۲۰۰۱ز کال نه تر ۲۰۰۹ز کال پورې په ​​اوکراین کې د روسیې سفیراو وروسته د ولسمشر سلاکار وټاکل شو.
چرنومایردین په روسیه او روسي ژبو هېوادونو کې د خپلې ژبې د طرز له امله چې ډېرې ګډې وډې او د محتوا له پلوه غلطې خبرې یې کولې، پېژندل شوی و. د هغه ډیری ویناوې په روسي ژبه کې په لڼډیزونو او تکیه کلامونو بدلې شوې وې. چرنومایردین له یوې اوږدې ناروغۍ وروسته د ۲۰۱۰ز کال د نومبر په ۳مه مړ شو. هغه د نومبر په ۵مه د نوودوویچي په هدیره کې د خپلې میرمنې تر څنګ ښخ او د جنازې مراسم یې د روسیې له فدرالي تلویزیوني چینلونو نه په ژوندۍ بڼه خپرېدل.
لومړنی ژوند او زده کړې
چرنومایردین د شوروي اتحاد په چیرنی اوټروګ سیمه کې زېږېدلی. د هغه پلار یو کارګر و او چرنومایردین یې یو له پنځو اولادونو نه و. چرنومایردین په ۱۹۵۷ز کال کې ښوونځي بشپړ کړاو په اورسک کې د تېلو په یوه کارخانه کې د میخانیک په توګه وګومارل شو، چې تر ۱۹۶۲ز کال پورې يې پرته د پوځي خدمت له مودې نه چې له ۱۹۵۷ز کال نه  تر ۱۹۶۰ز کال پورې و، په همدې کارخانه کې په کار بوخت و. پدې دوره کې نوموړي د فابریکې په نورو څانګو لکه ماشین کار او د تخنیکي تاسیساتو د مشر په توګه هم دندې تر سره کړې دي. هغه په ​​۱۹۶۱ز کال کې د (CPSU)غړی وټاکل شو او په ۱۹۶۲ز کال کې د کوبیشیف صنعتي انسټیټیوټ ته (چې وروسته یې نوم سمارا پولی تخنیک انسټیټیوټ ته واوښت) داخل شو، خو د انسټیټوټ په لومړۍ ازموینه کې یې ښې پایلې نه درلودې. په ۱۹۶۶ز کال کې له یاد انسټیټیوټ نه فارغ او په ۱۹۷۲ز کال کې یې له پولی تخنیک انسټیټیوټ نه په اقتصادي علومو کې نورې زده کړې هم بشپړې کړې.
روسیې د لومړی وزیر په توګه د
د ۱۹۹۲ز کال مې په میاشت کې چرنومایردین د بوریس ییلسین لخوا د تیلو او انرژۍ په برخه کې د لومړي وزیر د مرستیال په توګه او د ۱۹۹۲ز کال د ډسمبر په ۱۴مه د روسیې د خلکو د استازو د اووم کانګرس له خوا د لومړي وزیر په توګه وګومارل شو. د فیلیپ تورور چوډینوف په وینا، چې د (KGB) د بهرنیو استخباراتو د ریاست یو لوړ پوړی استخباراتي افسر و، چرنومایردین په پټه توګه د ۱۹۹۰ لسیزې په لومړیو کې پریکړه کړې وه، چې روسیه به د مخدره توکو د قاچاق په نړیوال مرکز بدلوي، په دې توګه چې له جنوبي امریکا نه کوکاین او هیرویین او له منځنۍ او سویل ختیځې اسیا نه به هیرویین واردوي او وروسته به یې اروپا، شمالي امریکا، متحده ایالاتو، کاناډا، چین او ارام سمندر ته صادروي.
چرنومایردین د ۱۹۹۸ز کال د مارچ په ۲۳مه د هغه تر ناڅاپي ګوښه کیدو پورې لومړی وزیر پاتې شو. د ۱۹۹۸ز کال د اګست په میاشت کې د روسیې له مالي بحران وروسته، ییلسین چرنومایردین بیا د لومړي وزیر په توګه وټاکه، او هڅه یې وکړه چې هغه خپل ځای ناستي کړي. خو، دوما دوه ځله د حکومت د مشر په توګه د چرنومایردین تایید کول رد کړل. ددې لپاره چې د دریم ځل ردېدلو له خطر سره مخامخ نشي، دولتي دوما منحل او سیاسي بحران ته لاره هواره نشي، چرنومایردین خپله نوماندي بیرته واخیسته او ولسمشر له نامتو یوګیني پریماکوف څخه وغوښتل چې نوې کابینه جوړه کړي.
ډیپلوماتیک مسلک
چرنومایردین په ۱۹۹۹ ز کال کې پر یوګوسلاویا د ناټو د بمبارۍ پر مهال په یوګوسلاویا کې د روسیې ځانګړی استازی و. د ۱۹۹۹ز کال په ډیسمبر کې چرنومایردین د دوما غړی او د ۲۰۰۱ز کال په مې میاشت کې د ولادیمیر پوتین له خوا په اوکراین کې د روسیې د سفیر په توګه وټاکل شو، چې د ځینو رسنیو لخوا د روسیې له سیاست څخه د چرنومایردین د لرې کولو په توګه تعبیر شو. په ۲۰۰۳ ز کال کې، هغه د شوروي اتحاد لخوا د هالوډومور قحطۍ لپاره د بخښنې خبرې رد کړې.
چرنومایردین د ۲۰۰۹ کال په فبرورۍ کې یو ځل بیا د اوکراین او روسیې تر منځ اړیکې ترینګلې کړې او په یوه مرکه کې یې وویل «دا ناشونې ده چې د اوکراین له مشرتابه سره په هر څه باندې یوې موافقې ته ورسېږي. که مختلف کسان راشي، موږ به وګورو». د اوکرایین د بهرنیو چارو وزارت په ځواب کې وویل چې کیدای شي چرنومایردین د دې کړکېچ په اړه "شخصي نان ګراټا" اعلان کړي.
د ۲۰۰۹ ز کال د جون په ۱۱مه، د روسیې ولسمشر دیمتري میدویدیف چرنومایردین په کییف کې د روسیې د سفیر په توګه له دندې ګوښه کړ او هغه یې د CIS غړو هیوادونو سره د اقتصادي همکاریو په برخه کې د ولسمشر سلاکار او ځانګړي استازی وټاکه. چرنومایردین اوکرایین ته په ښکاره ټکو وویل چې روسیه به له اوکراین څخه د دې شک په اړه چې اوکراین د طبیعي ګازو د ورکولو توان نلري، بخښنه ونه غواړي، او دا یې هم وویل چې روسیه غواړي اوکرایین ته د هغه ګاز لپاره پیسې ورکړي چې دا یې مصرفوي. او د اوکراین د دولت د حل په اړه د روسیې اندیښنه پرځای ده.
اوږدې
چرنومایردین له اوږدې ناروغۍ وروسته د ۲۰۱۰ز کال د نومبر په ۳مه سهار مړ شو. چرنومیردین ته د نږدې کسانو لکه سندرغاړی لیو لیشینکو په وینا: «پخوانی لومړی وزیر اوه نیمې میاشتې مخکې د خپلې مېرمنې ویلنتینا د مړینې له امله په ژور خفګان اخته شوی و».
چرنومایردین د ۲۰۱۰ز کال د نومبر په ۵مه نیټه د نوودیویچي په هدیره کې د خپلې میرمنې تر څنګ ښخ شو. د نومبر په۳مه د روسیې ولسمشر دیمیتري میدویدیف د روسیې له فدرالي تلویزیوني چینلونو څخه په ژوندۍ بڼه د چرنومیردین د جنازې ښودلو امر لاسلیک کړ. او د روسیې د ولسمشرۍ د ادارې مشر سرګي ناریشکین د جنازې د مراسمو څارنه کوله.
د ۲۰۱۰ز کال د نومبر په ۳مه د روسیې د ولسمشر دیمتري میدویدیف، د روسیې لومړي وزیر ولادیمیر پوتین، په روسیه کې د نورو دولتي شخصیتونو او د اوکراین د ولسمشر ویکتور یانوکوویچ لخوا د چرنومیردین په مړینه خواشیني څرګنده شوه.
په هند کې ښځې
د هند د ثبت شوي تاریخ په اوږدو کې په دې هېواد کې د ښځو وضعیت ګڼ بدلونونه لیدلي دي. د پخواني هند په لومړیو په ځانګړې توګه په هندو آریايي سیمو کې په ټولنه کې د دوی ځایګی تر ډېرې کچې په بد حالت وو، چې د مدرن هند تر لومړیو پورې ورځ تر بلې مخ په خرابیدو و.
د ختیځ هند بریتانوي کمپنۍ (۱۷۵۷-۱۸۵۷) او بریتانوي راج (۱۸۵۸-۱۸۴۹) د واکمنیو پر مهال د دغه حالت د ښه کېدو په مخه یو لړ ګامونه واخیستل شول، چې له هغو په ۱۸۲۹ کال کې د بنګالي ساتي مقررات، په ۱۸۵۶ کال کې د هندي کونډو د بیا واده کولو قانون، په ۱۸۷۰ کال کې د نویو زیږدلو ښځینه ماشومانو د وژنې څخه د مخنیوي قانون، او په ۱۸۹۱ کال کې د قانوني عمر قانون شاملېږي. د هند د اساسي قانون له مخې د ښځو په حقونو کې  مساوات، درناوی او له تبعیض څخه آزادي شاملېږي؛ په داسې حال کې چې هند یو شمېر سیمه ییز قوانین هم لري چې د ښځو د حقونو په برخه کې کنترول لري.
له دې سره ځینو ښځو د هندي دولت په لوړ پوړو دولتي څوکیو، لکه د هند د ولسمشرې، لومړۍ وزیرې، د پارلمان یا لوک سبها د رئیسې په توګه دندې ترسره کړې دي. په داسې حال کې چې ګڼ شمېر نورې ښځې له ګڼو ستونزو سره مخ وې.
له مهالیز پلوه په هند کې د ښځو د لاسته راوړنو نوملړ
هغو لاسته راوړنو ته په کتنې چې ښځو په دغه هېواد کې ترلاسه کړې کولای شو د ښځو په وضعیت کې لاندې بدلونونو ته اشاره وکړو:
سیاست
هند د نړۍ په کچه د ډېرو ښځینه سیاستوالو لرونکو هېوادونو له ډلې دی. ښځو په هند کې لوړ پوړې دولتي څوکۍ لکه د ولسمشرۍ، لومړي وزارت، د پارلمان یا لوک صبها د مشرتابه او د اپوزیسیون د مشرۍ څوکې خپلې کړې دي.د هند په مادیا پردیش، بیهار، اوتاراکند، هیماچال پردیش، آندرا پردیش، چاتیسگار، جارکند، کرالا، کارناتاکا، ماهاراشترا، اوریسا، راجستان او تریپورا ایالتونو په سیمه ییزو ادارو کې د ښځو لپاره ۵۰٪ څوکۍ ځانګړې شوې دي.
له ۲۰۱۸ کال راهیسې د هند له ۲۹ ایالتونو او د ډهلي اتحادیې ته د اړوندو برخو څخه نږدې ۱۲ یې لږ تر لږه یوه ښځینه وزیره لرلې ده.
زده کړې او اقتصادي وده
د ۱۹۹۲-۹۳ پورې شمېرو له مخې یوازې د ۹.۲٪ هندي کورنیو مشري د ښځې له خوا کېدله. خو اوس مهال د نږدې ۳۵٪ سلنه هغو کورنیو چې د فقر له کرښې لاندې ژوند لري د ښځو له خوا یې سرپرستي یا مشري کېږي.
زده کړې
په داسې حال کې چې په هند کې د ښځو د زده کړو کچه په چټک ډول مخ پر ودې روانه ده، خو تر اوسه د نارینه وو په پرتله په ښځو کې د سواد کچه ټیټه ده. د هلکانو په نسبت نجونې تر ډېرې کمې کچې په ښوونځیو کې نوم لیکنه کوي، ډېری نجونې زده کړې پرېږدي. د هند په ښارونو کې نجونې د زده کړو په برخو کې له هلکانو سره یوشان دي. په داسې حال کې چې، په کلیوالي هند کې نجونې د هلکانو په نسبت ډېرې کمې زده کړو ته مخه کوي. د ۱۹۹۷ کال د ملي سروې له مخې یوازې کریلا او میزروم هغه ایالتونه دي چې د نجونو د زده کړو په برخه کې نړیوالې کچې ته نږدې شوي. د څېړونکو په وینا، په کریلا ایالت کې د ښځو د اقتصادي او ټولنیز وضعیت د ښه کېدو یوازنی لامل زده کړې دي. د نارینه وو په پرتله د ښځو د زده کړو کچه ټېټه ښوول شوې:  د ښځو لپاره ۶۰.۶ سلنه کوم چې د نارینه وو لپاره ۸۱.۳ سلنه ده. د ۲۰۱۱ کال د سرشمېرنې پر بنسټ، له ۲۰۰۱- ۲۰۱۱ کال پورې د سواد کچې ۹.۲٪ وده لرلې چې د تېرې لسیزې په نسبت کمزورې وده ښيي. په هند کې د زده کړو له مخې په لویه کچه جنسیتي نابرابري شتون لري: د اغېزمنو زده کړو له مخې (له ۷ کاله عمر څخه زیات) په ۲۰۱۱ کال کې نارینه  ۸۲.۱۴٪ او د ښځینه ۶۵.۴۶٪.( له ۱۵ کلنو څخه زیات عمر لرونکي وګړي، شمېرې د ۲۰۱۵).
د ځمکې او مالکیت حق
په ډېری هندي کورنیو کې، ښځې هیڅ ډول مالکیت په خپل نوم نلري، همدارنګه د والدینو له مالکیت څخه هم کومه برخه نشي ترلاسه کولی. د ښځو له حقونو د کمزورو ملاتړو قوانینو له امله، دوی په ډېره کچه ځمکې او مالکیت ته لاسرسی لري. په هند کې د مالکیت لرلو حقونه تر ډېره دیني او کلتوري موضوعاتو ته اړوندېږي، کوم چې د قانون او کلتور له پیچلي ترکیب پیروي کوي، خو په ټولیز ډول ښځو ته د مساوي حقونو د ورکړې په برخه کې ګامونه اخیستل شوي هغه هم وروسته له هغې چې په ۲۰۰۵ کال کې په هند کې د جنسیتي برابرۍ په موخه د اصلاحاتو قانون یا Hindu Succession (Amendment) Act تصویب شو.
د ښځو پر وړاندې تاوتریخوالی
په هند کې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي لکه د تېزاب پاشلو، لوړ مهریې اخیستلو ، ناموسي وژنو او بدلمنۍ ته په زوره د پیغلو نجونو د وړولو راپورونه ورکول کېږي. د پولیسو اسناد د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي لوړه کچه ښيي. د جنايي پېښو د ثبت د ادارې د شمېرو له مخې له ۱۹۹۸ کال څخه تر ۲۰۱۰ کال پورې د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي کچه د وګړو د شمېر د ودې له کچې ډېره ده. کوم چې مخکې به د ټولنیز شرم له امله د ښځو په وړاندې د ډېری پېښو لکه د جنسي تېری راپور پولیسو ته نه ورکول کېده. رسمي شمېرې د ښځو پر وړاندې په ډراماټیک ډول د تاوتریخوالي په پېښو کې زیاتوالی ښيي.
لسمه مخزیږدیزه زریزه
لسمه مخزیږدیزه زریزه له ۱۰۰۰۰ تر ۹۰۰۱ م ز (  له ۱۲۰۰۰ کلونو تر  ۱۱۰۰۰کلونو په حدودو کې ) کلونه ترپوښښ لاندې نیسي. دازریزه د ډبرې له لرغونې دورې د ډبرې تر نوې دورې پورې د لېږد پېل د ډبرو ددواړو دورو تر منځ د لنډ مهاله دورې ( شمالي اروپا او لویدیځه اروپا)  او ایپایپلیوتیک ( شام او نژدې ختیځ) دورې له لارې ښیي. دا دورې په ګډه د دځمکې پېژندنې اوسنۍ ‍تاریخی دوره جوړوي چې په ټولیزه توګه باور کیږي  دادوره ۹۷۰۰ م ز کال په حدودو کې ( ۱۱.۷ زره کلونو په حدودوکې) پېل شوې ده او د ځمکې پېژندنې اوسنۍ دوره ده. ناشونې ده چې په دقت سره هغو پېښو ته نېټه وټاکو چې په دې زریزه کې رامنځ ته شوې دي. هغه نېټې چې دلته ذکر شوې دی هغه اټکلونه دي چې د ځمکې پېژندنې او انسان پوهنې په شننو ولاړدي.
د ځمکې پېژندنې اوسنۍ تاریخي دوره
د ځمکې پېژندنې د دورې اصلي بېلونکی نښه د انسانانو ډېروالی ده. دا تاریخي دوره د کنګل له وروستۍ دورې وروسته پېل شوه چې دا دوره ۱۰۹ زره کاله د مخه پیل شوه او ۱۴ زره کاله دمخه چې بشر د ډبرې په وروستۍ دورې کې و پای ته ورسېده. دکنګل له وروستۍ دورې څخه وروسته له ۱۴ زرو کلونو تر ۱۲.۹ زرو کلونو پورې موده کې چې د نړې تودوخه خورا پورته لاړه  د Younger Dryas  ( د کنګل د دورې  د ۱۲۹۰۰ او ۱۱۶۰۰ کلونو ترمنځ موده چې په شمالي نیمه کره کې یې د تودوخې د ډېروالي په بهير اغیزه وکړه)  دوره پیل شوه. دا په شمالی نیمه کره کې  د کنګل د شرایطو د ګرمیدو یو  لنډ مهاله اقلیمی بدلون و چې د ډبرې له لومړي عصر سره یې سمون درلود. Younger Dryas د شا او خوا ۹۷۰۰ م ز کې  پای ته ورسید چې د ځمکې پېژندنې څلورمې دورې او دځمکې پېژندنې اوسني دورې تر منځ بیلتون ښيي.
د ځمکې پېژندنې  په زمانی مقیاس کې،  د اوسنۍ ځمکې پېژندنې طبقه پوهنه درې ( په ازماېښتي ډول څلور) پړاوونه لري چې شا او خوا په ۹۷۰۰ م ز کې له ګرینلندین Greenlandian ( د ځمکې پېژندنې اوسنۍ دورې لرغونی وخت)  سره پیل اوتر شا اوخوا ۶۲۳۶ م ز پورې دوام مومي. د ګرینلندین Greenlandian  له دورې وروسته د نارتګریپین Northgrippian ( د درې واړو دورو ترمنځ دوره ) ( تر شا او خوا ۲۲۵۰ م ز ) او میګالایان Meghalayan  دوره رامنځ ته شوه. ټول درې واړه پړاوونه د نړېوال پوړ پوهنې کمیسون له خوا تصدیق شول  او دا وړاندیز وشو چې د میګالایان ځمکې پېژندنې دوره باید له منځه لاړه شي ( شا او خوا ۱۹۵۰ ز کې) او دهغه په ځای د یوه نوې دوره چې پخوا د انتروپوسین Anthropocene په نامه یادیده رامنځ ته شي.
د ځمکې پېژندنې د اوسنۍ تاریخې دورې په زرو کلونو کې موقعیت ته پام،  د ډبرې نوې دورې د ډبرې د زړې دورې ځای نیول پېل کړل. د تدریجی لیږد دا دوره کله کله د میسولیتیک Mesolithic یا د دبرو دوودورو ترمنځ دوره ( شمالې او لویدیځه اروپا) او یا  اپیپا لیوتیک Epipalaeolithic (شام او نژدې ختیځ) په نامه یادیږي. د نړۍ د اقلیم په تودیدو کنګلونه له منځه لاړل او یو کرنیز انقلاب یې وپاراوه ، که څه هم په پيل کې د احتمال له مخې ښایي سپی به یوازینی اهلی حیوان تیر شوی وي. له دې دورې سره ټولینز انقلاب یوځای شو چې په هغه کې انسانانو له کرهنې څخه د مېشت کېدو انګېزه ترلاسه کړه. مېشت کېدل د تمدن کلیدی جوړونکې عنصر دی چې د کوچاني ژوند سبک له لارې تر لاسه کیدای نه شي.
باور دادی چې شا اوخوا ۱۰۰۰۰ م ز کال کې به د نړۍ وګړو شمېر لږ یا ډیر ثابت وي. اټکل دادی چې د وروستۍ کنګلي دورې په وخت کې ۵ میلیونه انسانان اوسېدل چې تر ۵۰۰ م ز پورې ۴۰ میلیون او ۱۶۰۰ م ز کې ۱۰۰ میلیون ته ورسید چې دا د ډبرې د نوې دورې او برونزو د منځنۍ دورې تر منځ  د  وګړو د شمېر ۰،۰۲۷ سلنه اوسط ډیروالی ده. شا اوخوا په ۱۰۰۰۰ م ز کې ډیری هغه خلک چې په ښکار ټولوونکو ټولنو کې اوسېدل، له انترکتیکا او زیلندیا څخه پرته په ټولو قارو کې تیت شول. کله چې د ویس کانسین Wisconsin دوره پای ته ورسېده د شمالي سیمو استقرار یوځل بیا شونی شو.
د کرهنې پیل
ناتوفیانی Natufian کلتور په لیونت Levant/شام کې په لسمه زریزه کې لاسبری درلوده، اودا غیر عادی وه چې د نا خوځنده  یا نیمه خوځنده  وګړو څخه حتی د کرهنې له معرفۍ د مخه ملاتړ وکړي. یو پخوانی مثال یې د این ملاهه Ain Mallaha کلی وي او ښایي دا لومړنی کلې وي چې په بشپړه توګه ناخوځنده و. باور دا دی چې نتوفیانې وګړو به په جریکو ( فیل اس سلطان) کې چې هلته د ۹۶۰۰ او ۸۲۰۰ م ز کلونو  دودانیو شواهد شته  د بل پخواني مېشتځای بنسټ ايښی وي. په نتوفیانیانوپورې اړونده نېتې نامعلومې دي او ښايي شا او خوا ۱۳۰۵۰ تر ۷۵۵۰ م ز کلونو پورې وي. دا هم امکان لري چې د انځرو پخوانی کرهنه به د اردن سیند پورې اړونده دره کې له منځنۍ لس زریزې څخه وروسته پېل شوې وي. د انځرو د ونو تر څنګ خلکو ښایي د وحشی نباتاتو لکه اوربشې او پستې کرل هم پېل کړي وي او شونې ده چې هغوی به د وزو، خوک او غوایانو ګلې هم ساتلې وي.
هندي سينيما
هندي سینما په هند کې تولید شوي فلمونه لري چې په کې د اندرا پردېش ، آسام ، بهار ، ګوجرات ، هریانا ، جمو او کشمیر ، جارکنډ ، کرناټکا ، کیرالا ، مهاراشترا ، مانیپور ، اوریسا ، پنجاب ، راجستان ، تامل ناډو ، اترپردیش او سینما کلتورونه شامل دي. د لویدیځ بنګال هندي فلمونه د هیواد څخه بهر په سویلي آسیا ، لوی منځني ختیځ ، سویل ختیځ آسیا او پخواني شوروي اتحاد کې هم لیدل کیږي او خوښیږي. سینما په هند کې خورا مشهوره ده او هر کال په مختلفو هندي ژبو کې له 1,000 څخه ډیر فلمونه تولید کیږي. په هندي سینما کې په مختلفو برخو او ژبو جوړ شوي فلمونه شامل دي، پشمول د هندي سینما ( بالیووډ )، تیلوګو سینما (ټالیوډ ) ، آسامی سینما (آسام ) ، میتیلي سینما ( بهار )، برج بھاشا سینما ( اترپردیش )، ګجراتي سینما ... ( ګجرات ) ، هریانوی سینما ( هریانه ) ، کشمیری ( جمو او کشمیر ) ، جالی ووډ ( جھارکھنډ ) ، کناډا سینما ( کرناٹک ) ، ملیالم سینما ( کیرالا ) ، مراټي سینما ( مهاراشترا ) ، اوریا سینما ( اوډیشا ) ، پنجابي سینما ( پنجاب) ، راجستاني سینما ( راجستان )، کولیوډ ( تامل ناډو ) او بنګالي سینما ( لویدیځ بنګال ). د شلمې پیړۍ له پیل راهیسې، هندي سینما د نړۍ په سینما ژوره اغیزه کړې ده. . هندي فلمونه په ټوله هند-آسیا ، لوی منځني ختیځ ، سویل ختیځ آسیا او پخواني شوروي اتحاد کې هم تقليد شوي دي متحده ایالات او انګلستان هم د هندي فلمونو د ډېرېدونکي شمېر له امله د هندي فلمونو لپاره مهم بازار ګرځیدلی. په هېواد کې د یوې منځنۍ (پریوارټن) سینما په توګه ډیر شهرت ترلاسه کړی او د سینما د شهرت اندازه له دې حقیقت څخه کیدی شي چې په هره ژبه کې هر کال 1,600 فلمونه تولیدوي. هندي سینما هغه فلمونه تولیدوي چې د بل هر هیواد په پرتله د ډیرو خلکو لخوا لیدل کیږي. په 2011 کې، په ټول هند کې له 3.5 ملیارد څخه ډیر ټکټونه پلورل شوي، د هالیوډ څخه 900,000 ډیر. هندي سینما کله کله د انډي ووډ په نامه هم یادیږي
لسمه مخزیږدیزه زریزه
د کرهنې پیل
د کرهنې پرمختګ د فرتایل کریسنت  Fertile Crescentله ټولنو چې شام هم پکې شامل دی پیل شو خو د ۲۰۰۰ نورو کلونو په موده کې چې د ډبرې نوې دوره د نژدې ختيځ په ډیرو سیمو کې غوړېدلې وه عملي نه شوه. د لرغونو کرل شوو نباتاتو په ډله کې دارزن ډولونه اووریجې شاملی دي چې په دې زریزه کې یا له ۹۰۰۰ م ز څخه وروسته کرل کېدل. تر شا اوخوا ۹۵۰۰ م ز پورې، خلکو د اناتولیا په سویل ختیځ کې وحشي شنیلي او غلې کرلې. د پسونو د لرغونې روزنې شواهد د عراق په شمال کې موندل شوي چې په ۹۰۰۰ م ز کال پورې اړه لري.
پوهنه
له تاریخ د مخه تاریخ پوهنه په بشپړه توګه په مادې شیانو د تاریخ په لیکنې متکي ده چې له دې ډلې د خټینو لوښو جوړول ( کلالي) په پراخه کچه موجوده وه او جوړ شوي لوښي د خرابیدو په مقابل کې مقاومت کوونکي و. ټولوځایونو او نسلونو د خپلې کلالۍ بڼو، اندازو او ډولونو ته پراختیا ورکړه چې په هغه کې د لوښو دیکور یا سینګارول هم شامل و خو پوړیزو زیرمو او حتی د کودوړو ( د ماتو شوو خټینو لوښو ټوټې) ترمنځ یو شان والی موجود و چې د وخت او ځای له اړخه ډلبندي کېدای شول. باور دادی چې کلالي په مستقله توګه په مختلفو ځایو کې کشف شوې وی خو شا اوخوا په ۱۸۰۰۰ م ز کې په چین کې پېل شوې وي او دا لوښې به داور په واسطه د سريښانکې خاورې له پخېدولاس ته راغلي وي. د کلالۍ د کشف  اصلي نېټه په سویل ختیځې ګانا د کواهو Kwahu په هوارو ځمکو کې  د بوسومپرا Bosumpra په مغاره کې تر لسمې  زریزې او دمرکزي مالي په اونجوګو Ounjougou سیمه کې ۹۴۰۰ م زته رسیږي چې د کلالۍ د مستقلې اختراع شواهد د افریقا په جنوبي بیدیا کې په مختلفو اقلیمی زونونو کې برابروي.
هندي سينيما
په امریکا کې د هالیوډ او د چین د فلم صنعت سره یوځای ، هندي سینما په شلمه پیړۍ کې یو نړیوال صنعت شو. 2013 کې، هند په کلني فلم تولید کې لومړی مقام خپل کړ، ورپسې د نایجیریا سینما، هالیوډ او چینایي سینما. په ۲۰۱۲ کال کې په هند کې ۱۶۰۲ فلمونه جوړ شول، چې د تامل سینما مخکښه وه، ورپسې تیلګو او بالیووډ. په ۲۰۱۱ کال کې د هند د فلمي صنعت ټول عايد ۱.۸۶ ميليارده ډالره (۹۳ ميليارده) وو. مخ پر ودې ټیکنالوژۍ او نړیوال نفوذ د هندي سینما مخ بدل کړی دی. اوس نه يوازې د سوپر هيرو او ویژن کلیپ په څېر فلمونه جوړیږي بلکه ډیری دا ډول فلمونه د بلاک بسټر فلمونو انټرون ، را ون ، ایګا او کریش 3 په څیر بریالي شوي . هندي سینما په څه باندې ۹۰ هیوادونو کې بازار موندلی چې هندي فلمونه په بازارونو کې نندارې ته وړاندې کیږي. یو نړیوال بلاک بسټر شو، چې په ټوله نړۍ کې یې له 300 مېليون ډالرو ډېر عايد ترلاسه کړ.
لسمه مخزیږدیزه زریزه
پوهنه
د کلالۍ لومړنی تاریخي تسلسل سیستم د  Minoan کرت  تمدن د کار چوکات لرغوني ، منځني او عصري برخې دي چې په شلمه پېړۍ کې د سر آرتور ايوان Sir Arthur Evans له خوا په کناسوس Knossos کې دخپلو موندونو لپاره اختراع کړ. دې سیستم د برونز عصر په ۱۲ پړاوونو کې له شا اوخوا ۲۸۰۰ م ز تر شا او خوا ۱۰۵۰ م ز پورې تر پوښښ لاندې راوست او دا قاعده وروسته د یونان اصلي سیموته  ( چې هلته هلادیک تمدن و) او د اجین Aegean جزیرو ته  ( چې هلته سیسلادیک تمدن و) ولېږدول شوه.
هندي سينيما
سینماګرانو لکه ستجیت رای ، ریتوتیک ګاټک، مرینال سین ، ادور ګوپال کرشنن، بودا دیو داسګپتا، جی ارویندن، اپرنا سین ، شاجی این کارون او ګیریش کسراولی په موازي سینما کې مهم رولونه لوبولي او په ټوله نړۍ کې یې ستاینلیکونه ترلاسه کړي دي. فلم جوړونکي لکه شیکر کپور، میرا نایر او دیپا مهتا هم په بهر کې بریالیتوب موندلی دی. د 100 FDI وړاندیز د هندي فلم بازار د بهرنیو شرکتونو لکه 20th Century Fox ، Sony Pictures ، Walt Disney Pictures او Warner Bros. AVM پروډکشنز، پرساد ګروپ، سن پکچرز، PVP سینماز، Zee، UTV، سریش پروډکشنز، تیر فلمونه، آیینګارن انټرنیشنل، پیرامایډ سیمرا، آسکر فلمونه، PVR سینماګانې، یش راج فلمونه، دھرم پروډکشنونه او هندي سوداګرۍ لکه ادلب د فلم په تولید او ویش کې هم بریا موندلې ده. د ملټي پلیکسونو لپاره د مالیې معافیت په هند کې د ملټي پلېکسونو شمېر ډېر کړی دی او د فلم لیدونکو لپاره هم اسانه دی. په 2003 کې، د 30 څخه ډیر د فلم تولید / توزیع / نندارتون شرکتونه د هند په ملي سټاک ایکسچینج کې لیست شوي، چې د مخ پر ودې سوداګریز نفوذ او د فلم منځني سوداګریز کولو شاهدي ورکوي.
لسمه مخزیږدیزه زریزه
پوهنه
میرمن  کاتلین کنوین په تیل اس سلتان Tell es-Sultan ( لرغونې جریکو Jericho) کې  یوه مشهوره لرغونپوهه وه او هغی دا وموندله چې هلته  هیڅ کلالی موجوده نه وه. د کلالۍ عرابه لاتراوسه کشف شوط نه وه او کلالي کارونه د لاس په واسطه او ډیری وخت د حلقه ورکولووسایلو  اوله اور نه ډکو ژور ځایونو( غوچوړو) په څیروسایلو تر سره کېدل.
هندي سينيما
د هندي سینما صنعت د ژبې له مخې ټوټه ټوټه شوی دی. د بالیووډ یا هندي ژبې فلمونه د باکس دفتر عاید ترټولو 43٪ برخه جوړوي. د تامل سینما او تیلګو سینما فلمونه د عاید 36٪ استازیتوب کوي. د سویلي هند فلم صنعت د سویلي هند څلور فلمي کلتورونه د یوې ادارې په توګه تعریفوي. دا کناډا سینما، ملیالم سینما، تېلوګو سینما او تاميل سینما دي. که څه هم دوی په خپلواکه توګه وده کړې، د فلم هنرمندانو او تخنیکرانو تبادله او نړیوال کول د دې نوي هويت په زېږون کې مرسته وکړه.
د هند څخه بهر د بهر میشتو هنديانو لپاره ، چې شمیر یې نن ورځ په ملیونونو کې دی، هندي فلمونه په DVD یا سوداګریزو ځایونو کې ښودل کیږي. دا بهرنۍ بازار د هندي فلمونو په عاید کې تر 12٪ پورې د پام وړ مرسته کولی شي. د دې تر څنګ موسیقي هم په هندي سینما کې یوه وسیله ده. د فلمونو د موسیقۍ حقونه د 4-5٪ خالص عاید سرچینه کیدی شي.
تاریخ
په هند کې د سینما تاریخ د فلمي دورې پیل ته غزیدلی. وروسته له هغه چې لومیر او رابرټ پاول په لندن کې (۱۸۹۶) خوځنده عکسونه نندارې ته وړاندې کړل، سوداګریز سینماګرافي په ټوله نړۍ کې یو حساس شو، او د 1896 په نیمایي کې د لومیر او رابرټ پاول دواړه فلمونه په بمبي (اوس ممبۍ) کې وښودل شول.
خاموش فلمونه (له 1890 څخه تر 1920 پورې)
په 1897 کې، د پروفیسور سټیونسن فلم نندارې ته د کلکتې سټار تیاتر کې د سټیج شو کې وړاندې شو. د سټیونسن لخوا هڅول شوی او د هیرالال سین د کمرې لخوا، د هندي عکاس لخوا، هغه د سټیج شو له صحنو څخه د فارس کی پھول [د فارس ګلونه] فلم کړ. یو غیږنیونکی چې د ممبۍ په هنګینګ ګارډن کې د غیږ نیونې لوبه ګوري ، د HS بوټواډیکر پهلوان (1899) کې د یوه هندي لخوا لومړی شاټ وه. دا لومړی هندي مستند فلم هم و. [ حوالې ته اړتیا ده ] <sup class="Template-Fact"><span style="white-space: nowrap;" title="इस तथ्य की सत्यता के लिए विश्वसनीय सूत्रों की आवश्यकता है।  January 2018से">[ مهرباني وکړئ حوالې اضافه کړئ ]
د داداصاحب ټورني (آر جی ټورني) 'پنډالک' یو خاموش مراټي فلم لومړنی هندي فلم و چې د می په 18 1912 کې د هند په ممبۍ کې په کوریشن سینماګراف کې خپور شو. ځینې په دې نظر دي چې پانډلک د یو شمیر دلایلو له مخې د لومړي هندي فلم د ویاړ وړ نه دی. :- 1. د هغه فلم یوازې د مراټي مشهورې ډرامې ثبتول وو. 2. د دې سینماګرافر یو برتانوی تبعه و. 3. دا فلم په لندن کې پروسس شوی.
د هند لومړی بشپړ اوږدوالی فیچر فلم د دادا صاحب فالک لخوا تولید شوی. دادا صاحب د هندي فلمي صنعت مشر و. هغه د هندي ژبو او کلتور پوه و چې راجا هریشچندرا (1913) یې جوړ کړ، چې د سنسکرت د افسانو د عناصرو پر بنسټ د مراټي ژبې خاموش فلم دی. په دې فلم کې نارینه رول لوبولی دی. دا فلم د هندي سینما په تاریخ کې یو مهم پړاو وګرځید. د فلم یوازې یو چاپ جوړ شوی و او د می په 3 د 1913 په کورونیشن سینماګراف کې ښودل شوی و. دا فلم سوداګریزه بریا وه او د نورو فلمونو تولید لامل شو. لومړی د تامل ژبې خاموش فلم کیچکاویدم په 1916 کې د رنګاسوامي نتاراجا مدالیر لخوا تولید شو. مدلر په مدراس کې د سویلي هند لومړی فلم سټوډیو هم تاسیس کړه.
د پارسي متشبث جمشیدجي فرامجي مدن مدن تیاتر د هند د سینما لومړنۍ سلسله وه. جمسیتجي له ۱۹۰۲ کال راهیسې د هند په نیمه وچه کې هر کال ۱۰ فلمونه تولید او ویشلي دي. هغه په کلکته کې د ایلفینسټون بایوسکوپ شرکت هم تاسیس کړ. ایلفینسټون په 1919 کې د مدن تیاتر لمیټډ سره یوځای شو، چې د بنګال ډیری مشهور ادبي اثار یې سټیج ته د رسیدو فرصت ورکړ. هغه په 1917 کې ستیادي راجا هریش چندرا هم تولید کړ، چې د دادا صاحب فالک د راجا هریش چندرا (1913) ریمیک دی.
راګوپتي وینکیا نایډو یو هنرمند و چې د هندي خاموش او خبرو فلمونو مخکښ و. له 1909 څخه، هغه د هندي سینما تاریخ په ډیری اړخونو کې ښکیل شو، لکه د آسیا مختلفو برخو ته د فلمونو د ودې او ترویج لپاره سفر کول. هغه په مدراس کې د لومړي هندي سینما هال، د الاس ټاکیز تولید کونکی او مالک و. هغه د تیلګو سینما د پلار په توګه پیژندل کیږي. په جنوبي هند کې، د کاليډاس تامل لومړۍ تامل ټاکۍ د ۱۹۳۱ کال د اکتوبر په ۳۱ مه خپره شوه. نتاراجا مادلیر په مدراس کې د جنوبي هند لومړی فلم سټوډیو جوړه کړه.
په 1927 کې، د برتانیا حکومت د هندي سینماټوګراف تحقیقاتو کمیټه جوړه کړه ترڅو د امریکایي فلمونو په پرتله برتانوي فلمونو ته لومړیتوب ورکړي. د ټي رنګاچاري (د مدراس څخه یو وکیل) په مشرۍ، د ICC درې برتانوي او درې هندي غړي درلودل. د برتانوي فلمونو لپاره د ملاتړ وړاندیز پرځای، کمیټې د نوي هندي فلم صنعت لپاره د ملاتړ وړاندیز وکړ. په پایله کې د دوی وړاندیزونه رد شول.