مهندرا_پرتاب_سېنگ
هینټیګ پوه سو چي د امیر څخه څه نه جوړېږي؛ ځکه چي هغه هر څه له نیژدې څارل او په دې خبري پوه سوی وو چي امیر د خپلي بېطرفی او له برټانیې سره د دوستی په دریځ کي تغییر نه راولي. بالاخره سردار نصرالله خان د جرمني هیات ته، د امیر له خولې، وویل چي افغانستان به یوازي هغه وخت په جنګ کي برخه واخلي چي د ترکانو او جرمنیانو لږترلږه شل زره په وسلو سمبال پوځ د افغانستان مرستي ته راسي او په ټول هند کي د برټانیې پر ضد یو عمومي بریالی پاڅون پیل سي. هینټیګ، له افغانستان څخه د وتلو په برخه کي، له امیر څخه اجازه وغوښته. امیر د هیڅ ډول خاصي مرستي ژمنه ورسره ونه کړه. بالاخره، د جرمني د هیات مشرانو د ۱۹۱۶ کال د مې پر یوویشتمه له کابل څخه حرکت وکړ. نیدرمایر د روسي ترکستان له لاري ایران ته او له هغه ځایه د ترکیې تر اشغال لاندي سیمو ته ولاړ؛ په داسي حال کي چي هینټیګ د واخان له لاري چین، او د متحده ایالاتو له لاري جرمني ته ورسېدی. فارین افیرز ص ۴۰ مهیندرا پراتاپ او هندو او مسلمان مبارزین، چي د هند د خپلواکی په منظور یې موقتي حکومت تاسیس کړی وو، په کابل کي پاته سول او د پخوا په شان یې خپلي مبارزې ته دوام ورکړ. مهیندراپراتاپ د امیر حبیب الله خان له سلوک څخه خوښي ښکاره کوي او لیکي چي دوی هیڅ فکر نه کاوه چي د برټانیې دغه طرفدار امیر دي د دوی فعالیتونه آزاد پرېږدي او سترګي دي ورباندي پټي کړي. مهیندراپراتاپ وايي په حقیقت کي دوی کوم پټ جنایت هم نه کاوه بلک ضد مشروع مبارزه یې کوله. موږ په هند کي د برټانیې پر ضد مبارزه کوله او ترکیې او جرمني ځکه مرسته راسره کوله چي د برتانیې سره په جنګ کي وه. په دې کار کي هیڅ دسیسه نه وه. مهیندراپراتاپ ص ۵۵ مهیندرا پراتاپ خو موږ ته وايی چي د ۱۹۱۶ کال د ژمي په یوه سړه شپه کي، چي امیر حبیب الله خان هندیانو او د ترکانو او جرمنیانو هیات ته مېلمستیا کړې وه، ما امیر ته په غوږ کي وویل بهتره به نه وي چي روسان خپلي خواته را واړوو؟ دې خبري په مجلس کي یو نوی کش پیدا کړ؛ ځکه چي امیر سمدستي زما خبره واخیستله او ماته یې وویل چي د خپل پلان تفصیلات له سردار نصرالله خان سره طرح کړم. هغه کتاب هغه مخ مهیندرا پراتاپ د امیر له اجازې پرته د شوروي اتحاد له مقاماتو سره په تاشکند کي خبري کوي، وروسته جرمني او ترکیې ته د افغانستان په پاسپورټ سفرونه کوي؛ په سویس زرلینډ کي یې د امریکا له سفیر سره د هند د خپلواکی مسله طرح کړې ده، البته هغه چنداني علاقه نه ده ښودلې؛ او په زوریخ کي د امیر حبیب الله د قتلېدلو په موضوع خبر سوی دی. هغه کتاب ص ص ۵۸-۵۹ داسي ښکاري چي د افغانستان څخه د جرمني د هیات له وتلو سره ډېر ژر مهیندراپراتاپ او مولوي برکت الله هم د روسيې خاوري ته تللي وي او په دې توګه په کابل کي د موقتي حکومت فعالیتونه له زوره لوېدلي وي. خو مهیندراپراتاپ په اروپا کي وو چي روسیه کي بلشویکي انقلاب وسو. د شوروي نوي کمونیسټ حکومت په افغانستان کي پېښي تعقیبولې او کله چي مهیندراپراتاپ او مولوي برکت الله هغه هیواد ته ورغلل نو د نوي یهودي اصله سفیر زوریتس سره یو ځای یې مهیندراپراتاپ، مولوی برکت الله، عبدالرب او ټیرمل اچاریا کابل ته واستول. پراتاپ خو حتی وايی چي زوریتس یې اعلیحضرت امان الله خان ته معرفي کړ. خبري چي هر ډول وي، د برتانیې پر ضد پروپاګنډې او تبلیغاتو زور واخیست. په دغه وخت کي د موقتي حکومت د مشرانو ترمنځ اختلاف منځته راغی. مهیندراپراتاپ او مولوی عبیدالله سیندهي د ټول اسلام د یو کېدلو لپاره مبارزه کوله او د برټانیې پر ضد تبلیغاتو کي یې له دغي وسلې څخه کار اخیستی. په داسي حال کي چي عبدالرب ، ټیرمل اچاریا او د دوی طرفداران د بلشویکي تبلیغاتو طرفدارول. اعلیحضرت امان الله خان هم له برټانیې سره دښمني درلوده خو نه یې غوښتل چي د دې مبارزې واک د کمونیستانو لاسونو ته ورسي. ځکه یې نو له عبدالرب او اچاریا څخه وغوښتل چي له کابل څخه ووزي. India and Afghanistanص ص ۱۵۴-۱۵۵ مهیندراپراتاپ د اروپا له سفر څخه د راستنېدلو په لاره کي، د ولادیمیر لینین په شمول، عالي رتبه شوروي مقاماتو سره ګوري او کله چي کابل ته را ستنېږي نو دا ځل یې قدر تر پخوا ډېر زیات سوی او د سردارنصرالله خان په قصر کي دېره کېږي. مهیندراپرتاپ وايی د ۱۹۲۰ کال په پسرلي چي اعلیحضرت امان الله خان د خپل کار په دفتر کي ولیدلم او د اوو هیوادونو د مشرانو تبت، چین، جاپان، تایلینډ، متحده ایالاتو، جرمني او ترکیې د مشرانو لپاره یې لیکونه راکړل... په غېږ کي یې ونیولم، رخصت یې کړم او د پامیر پر لور مي حرکت وکړ. دی وايي هغه ورځ مي نه هېرېږي چي افغانانو د تل په جبهه کي پر انګرېزیانو باندي یو ستر بری تر لاسه کړی وو. برټانیې په جلال آباد کي پر افغاني پوځیانو باندي د خپل بري په اړه لاپي شاپي کولې، مګر بالاخره د دواړو هیوادونو ترمنځ جګړه د پاچا امان الله خان د شرایطو سره سمه پای ته ورسېده. My life Story ۶۲- ۶۳ مخونه مهیندرا پراتاپ د واخان د لاري د چین په سرحدی سیمه کي د مقاماتو سره ګوري او نور د مخته تللو اجازه نه ورکوله کېږي. د اعلیحضرت امان الله خان لیک د چین سرحدي مقاماتو ته سپاري او د تاشګند پر لور حرکت کوي. دی وايی په تاشکند کي د افغانستان په قونسلګري کي وم چي د خارجه وزیر محمودطرزي لیک را ورسېدی او پکښي لیکلي یې وه چي افغانستان او اینګلینډ سوله سره وکړه. زما ماموریت نور ختم دی او زه باید هغه لیکونه چي اعلیحضرت د بهرنیو ملکونو د مشرانو لپاره راکړي وه بیرته کابل ته واستوم. مهیوندراپراتاپ وايی محمود طرزي لیکلي وه چي زه هم کابل ته ورتللای سم او هم په روسیه کي پاتېدلای سم. هغه کتاب ۷۰ یم مخ مهیندراپراتاپ له جرمني او امریکا څخه نیولې تر جاپان او چین پوري د افغانستان په پاسپورټ سفرونه وکړل؛ په هر هیواد او هره رسمي او غیر رسمي غونډه کي یې د افغانستان په استازیتوب خبري وکړې او د دې هیواد تونزو ته یې د خلکو، منورینو او هیوادونو د مشرانو توجه واړوله. تر ټولو په زړه پوري یې په ۱۹۲۸ کال کي په جاپان کي د اوساکا مانیچي د ورځپاڼي هغه خبر دی چي وايی افغان وطن پالونکی ښاغلی مهیندراپراتاپ د کوبي د ښار څخه د روانېدلو نه مخکي اوساکا مانیچي ته ورغی. ده د جاپان او چین د دوستانه اړېکو د ټینګېدلو او همکاریو د ضرورت په باب خپل نظریات ورکړل. چین ته روانېدلو څخه مخکي به یوه د مخه ښې مېلمستیا ورته جوړه سي. هغه کتاب ۱۴۹ مخ مهیندرا پراتاپ د ۱۹۲۹ کال په پای کي له جرمني څخه کابل ته ولاړ. دی لیکي« زه د ډسمبر پر شلمه کابل ته ورسېدم او پوره درې میاشتي د افغانستان د حکومت مېلمه وم. د حیرانتیا خبره دا وه چي په پایتخت کي هر څه منظم او پر لار وه. کله چي سړي د کابل بازارونه او لاري کوڅې لیدلې نو د وروستیو غلاوو، داړه ماریو او هغو ونیو تويېدلو نښي یې نه په سترګو کی لیدلې چي په نیژدې شپو ورځو کي د سقاو د زوی د حکومت په وخت کي دې ښار او شاوخوا لیدلي وې. ما د خارجه وزیر له مرستیال، خارجه وزیر، د دفاع وزیر او صدراعظم سره وکتل. اعلیحضرت نادرشاه هم وبللم. د دوی ټولو له خبرو څخه ښکارېدله چي په ریشتیا هم غواړي خپلو خلکو ته ریښتنۍ سوله راولي. کله چي د کابل په هره ګوښه کي د خلکو سره خبري کولې او هغوی د پاچا امان الله خان د هغو خدمتونو یادونه او مننه کوله چي خپل هیواد ته یې کړي وه نو ماته به یې ډېر ښه خوند راکړ. د وخت په تېرېدو سره به د افغانستان خلک نور هم په دې پوه سي او د پاچا امان الله خان د هغو خدمتونو یادونه او مننه به وکړي چي هغه خپل هیواد ته کړي او به خیال کي یې لرل.