cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
په استرالیا کې بشري حقونه
د ملګرو ملتونو د بنسټ ایښودونکي غړي په توګه، اسټرالیا د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې په مسوده کې مرسته کړې او د بشري حقونو په اړه د نورو ډېری نړیوالو تړونونو لاسلیک کوونکی هېواد دی. اسټرالیا په نړۍ کې یوازینی دیموکراتیک هېواد دی چې کومې خاصې ډلې ته د حقوقو کومه ملی لایحه نه لري. په اسټرالیا کې دواړه تاریخي او هم معاصر تبعیض لرونکي ټولنیز چلندونه او همدا رنګه د سیاسي اصولو مخالفې کړنې او د ملګرو ملتونو د بشري حقونو له معیار څخه د دولت له ژمنې څخه غفلت او نورې پېښې ترڅارنې لاندې نیسي.
په اسټرالیا کې د بشري حقونو روانه مسئله د بومي استرالیایانو د ناوړه چلند میراث دی، چې په غیر متناسب ډول د ټولنیز اقتصادي دریځ څخه بې برخې دي، د ژوند لنډه موده لري او په غیر متناسب ډول لوړ شمیر بندیان تشکیلوي، پدې توګه د ټولنیز هوساینې مرسته په غیر متناسب ډول په لوړه کچه ترلاسه کوي. همدارنګه په دولتي سکتورونو کې غوره کاري او عالي تعلیمي ځایونو کې ځای ترلاسه کوي. په ۲۰۱۶– ۲۰۱۷ کلونو کې، د هر شخص اټکل شوي مستقیم لګښت د بومي او توریس سټریټ ټاپو اسټرالیایانو لپاره $ 44،886 و چې د غیر بومي اسټرالیایانو په تناسب شاوخوا دوه چنده و. ($ 35 356).
د حقوقو سرچینې
لکه څنګه چې اسټرالیا د ټولو نړیوالو بشري حقوقو د پلي کولو لپاره حقوقي لایحې نه لري، ځینې ایالتونو خپل منشورونه پلي کړي. د مثال په توګه:: په کوینزلینډ کې، په ویکتوریا کې او په ACT کې. د ورته په څېر، په اسټرالیا کې د حقونو د ملاتړ لپاره د حقونو نورې سرچینې شتون لري (اساسي قانون، موضوعه قوانین، کامن لا او د نړیوالو تړونونو د پلي کولو له لارې).
د استرالیا اساسي قانون
د اسټرالیا اساسي قانون لاندې بشري حقونه په څو لارو خوندي کړي دي:
سربیره پردې، د ځینو جوړښتي کړنو او اصولو له امله، اساسي قانون په غیر مستقیم ډول له ډېری لارو بشري حقونه خوندي کوي، لکه:
موضوعه قوانین
بشري حقونه د ځانګړو شرایطو په حالت کې د بیلابیلو موضوعه قوانینو له لارې خوندي کېږي. د مثال په توګه: داسې قوانین شته چې د پولیسو واکونه ټاکي او تنظیموي، د شخصي معلوماتو کارول، د خبرو پټ ثبتول، د توکو او خدماتو پیرلو پرمهال مساوي چلند، د مصرف کوونکي حقوق او ډیری نور قوانین.
عام قانون
د اسټرالیا عام قانون( کامن لا) په غیر مستقیم ډول د عمل د مختلفو لاملونو له لارې حقونه خوندي کوي (لکه قرارداد، شکنجه او د ملکیت حقونو کې). کامن لا د موضوعه قوانینو د اصولو د تفسیر له لارې د بشري حقونو ساتنه هم کوي. یوه بېلګه د ګلیسن سی جې په وینا کې موندل کېږي چې ویل کېږي، دا د پارلمان اراده نه ده چې بنسټیز بشري حقونه یا ازادي حذف کړي، پرته له دې چې دا ډول اراده په روښانه ژبه څرګنده او طرحه شي. دا د قانونیت اصل په توګه پېژندل کېږي چې د مبهم قانون پر وړاندې د بشري حقونو لپاره د محافظت اضافي پوښښ په توګه کار کوي. سربېره پردې، د نیو سوت ویلز پخوانی لوی څارنوال جیمز سپیګلمن، د یو شمیر حقونو څخه د محروم کولو عملونو لیست ترتیب کړی چې کامن لا داسې انګېري چې مقننه قوې هغه په واضح الفاظو نه دي تشرېح کړي لکه د حقوقو او مکلفیتونو بېرته بدلول، شخصي ازادۍ تر پښو لاندې کول، د خوځښت یا وینا په ازادۍ کې لاسوهنه، محکمو ته د لاسرسي محدودول، د ملکیت په ورکړل شوو حقونو کې لاسوهنه او د عادلانه پروسیجر نه انکار کول.
سربیره پردې، د قانون بېلابېل اصول په کامن لا کې شته چې ځینې خوندیتوبونه، لکه: قانوني - مسلکي امتیاز او د ځان مقصر ګڼلو امتیاز.
په اسټرالیا کې د بشري حقونو نړیوال قوانین
اسټرالیا د بشري حقونو په اړه بېلابېل نړیوال تړونونه او کنوانسیونونه لاسلیک کړي. اسټرالیا موافقه کړې چې لاندې تړونونو ته به ژمن پاتې کېږي:
که څه هم اسټرالیا د دې لاسلیک کوونکی دی، په تړونونو کې ورکړل شوي حقونه یوازې په اسټرالیا کې هغه د تطبیق وړ دي چې کورني قوانین رامینځته شي. د مثال په توګه، د نژادي تبعیض قانون ۱۹۷۵ (Cth) ، [۲۱] د نژادي تبعیض د ټولو ډولونو له مینځه وړلو کنوانسیون پلي کوي او د جنسي تبعیض قانون ۱۹۸۴ (Cth) ، ځینې حقونه وړاندې کوي چې د ښځو پروړاندې د تبعیض د ټولو ډولونو له مینځه وړو په اړه کنوانسیون کې بیان شوي دي.
خو بله لار چې په تړون کې چمتو شوي حقونه د اسټرلیا په قانون کې لیدل کیدی شي، هغه دي چې د تړون مواد د مخه د کورني قانون برخه وي (د مثال په توګه:: د معلولیت لرونکو کسانو کنوانسیون په کورني قانون کې شامل دی او هم د ورته قانون مواد د معلولیت د تبعیض د ۱۹۹۲ ز کال په قانون(Cth)  کې).
د لیبیا تاریخ
د لیبیا تاریخ د توکمیزو ډلو بډایه ترکیب رانغاړي، چې په سیمه ییزو بربر( امازیه) خلکو کې ورزیات شوي. امازي د هیواد په ټول تاریخ کې شتون لري. د خپل تاریخ په ډیری برخه کې لیبیا د اروپا، اسیا او افریقا د بېلابېلو درجو د پوهانو د کنټرول تابع دی. د خپلواکې لیبیا عصري تاریخ، لکه څنګه چې په ډیریو انقلابونو کې منعکس شوی، د رومانتیک وخت یا جسټینین کتاب لیکلو څخه مخکې پیل شوی. د ليبيا د تاريخ په اړه شپږ جلا نظرونه  شتون لري: لرغونې ليبيا، د روم دوره، اسلامي دوره، عثماني واکمني، ايټالوي واکمني او عصري دوره.
مخکینی تاریخ او بربر لیبیا
لسگونه زره کاله دمخه، د صحرا دښته، چې اوس نږدې ۹۰٪  لیبیا یې پوښلې، له شنو بوټو نه ډکه وه. دا د جهيلونو، ځنګلونو، بېلابېل وحشي ژوند او د مديترانې معتدل اقليم کور و. د لرغون پېژندنې شواهد دا ښيي چې په ساحلي دښته کې ۸۰۰۰ کاله مخکې له میلاد د ډبرو د نوې دورې خلکو ژوند کاوه. ښايي چې دا خلک د ښه اقلیم لپاره دلته راښکته شوي وي، چې د دوی کلتور هم دغلته په ښه توګه وده کولای شوای او د څارویو په پاللو او د محصولاتو په کرلو سره یې ژوند کاوه.
له زاړه سلطنت نه پاتي مصري لیکونه، د بربرخلکو ترټولو زاړه شته اسناد دي. په لیکونو کې د بربر قبیلې د نیل پر دلتا برید بیانوي. په وادي ماتینډوس او د جبل اکاکوس غرنیو سیمو کې د ډبرې نقاشي د لیبیا د مخکېني تاریخ په اړه د معلوماتو غوره سرچینې دي او همداشان د شپني کلتور چې هلته میشت وو. نقاشي څرګندوي چې د لیبیا صحرا سیندونه، واښه لرونکې سیمې او د وحشي ژوو، لکه زرافې، فیلان او تمساح لري.
رومي ليبيا
د کارتاج له سقوط وروسته، رومیانو سملاسي طرابلس (د طرابلس شاوخوا سیمه) ونه نیوه او دا سیمه یې د نومیډیا د بربر پاچایانو تر کنټرول لاندې پریښوده، تر دې چې ساحلي ښارونو له دوی غوښتنه وکړه او هغه ښارونه یې بېرته ترلاسه کړه. بطلیموس اپیون وروستي یوناني واکمن، سرینایکا یې روم ته پرېښوده، چې په رسمي توګه یې په ۷۴ مخکې له میلاد کې سیمه ضمیمه کړه او د روم ولایت په توګه یې له کریټ سره یوځای کړه.
اسلامي ليبيا
په ليبيا باندې د بیزانس سخت کنټرول په يو څو کمزورو ساحلي دفاعي سنګرونو پورې محدود و او په دې توګه عرب آس سواران چې په لومړي ځل د ۶۴۳ ز کال په سپتمبر کې د سيرينيکا پنتاپوليس ته ننوتل، له لږ مقاومت سره مخامخ شول. د عمرو بن العاص تر قوماندې لاندې د اسلام لښکرو سیرینیکا فتحه کړه او د پنتاپولیس نوم یې برکه کېښود. دوی طرابلس هم ونیو، خو د روم ښار د دیوالونو له ړنګولو او د باج تر لاسه کولو وروسته یې شاتګ وکړ.
په ۶۴۷ کې د حضرتعثمان(رض) د رضاعي ورور عبدالله بن سعد په مشرۍ د ۴۰۰۰۰ عربانو یو لښکر لویدیځې لیبیا ته ننوتل او طرابلس یې له بیزانس څخه په بشپړ ډول ونیوه. له برکي څخه، فيزان (د ليبيا جنوبي سيمه) په ۶۶۳ کې د عقبه بن نافع له خوا فتحه شوه او د بربر مقاومت برلاسی شو. د راتلونکو پیړیو په اوږدو کې لیبیا د څو اسلامي سلطنتونو د بېلابېلو کچو خپلواکۍ په درلودلو سره د هغه وخت د امیه، عباسي او فاطمي خلافتونوله خوا تر واکمنۍ لاندې راغله.
سلطنت
د ۱۹۴۹ ز کال د نومبر په ۲۱ مه د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلې یو پریکړه لیک تصویب کړ، چې له مخې یې لیبیا باید د ۱۹۵۲ ز کال د جنورۍ له لومړۍ نیټې مخکې خپلواکه شي. ادریس د ملګرو ملتونو په ورپسې خبرو اترو کې د لیبیا استازیتوب وکړ. د ۱۹۵۱ ز کال د ډسمبر په ۲۴ مه نیټه، لیبیا خپله خپلواکي د متحدې لیبیا پاچهۍ پر بنسټ مشروطه او میراثي پاچهۍ د لیبیا د یوازیني پاچا ادریس تر مشرۍ لاندې اعلان کړه. د ليبيا ملي شورا د اساسي قانون مسوده تصويب کړه او يو پريکړه ليک يې تصويب کړ چې د يکشنبې په ورځ په بنغازي ښار کې د يکشنبې په ورځ، د ۱۳۷۱ز کال د محرم د مياشتې په ۷ نېټه، د ۱۹۵۱ ز کال د اکتوبر په ۷ نېټه جوړه شوه.
عربي جمهوریت او جماهیریه
د ۱۹۶۹ ز کال د سپتمبر په لومړۍ نېټه د پوځي افسرانو یوې وړې ډلې د ۲۷ کلن پوځي افسر معمر القذافي په مشرۍ د لیبیا د پاچا ادریس پر ضد کودتا وکړه او د لیبیا انقلاب یې پیل کړ. قذافي ته په حکومتي ویناوو او د لیبیا په رسمي مطبوعاتو کې «د رهبر ورور او د انقلاب لارښود» په توګه اشاره شوې ده.
له ۱۰ تر ۲۰ سلنه لیبیایانو، د انقلابي کمیټو لپاره د څارنې په برخه کې کار کاوه، چې په حکومت، فابریکو او د پوهنې په سکتور کې یې ځایونه څارل. قذافي خپل مخالفان په عام محضر کې اعدام کړل او اعدامونه به یې په دولتي تلویزونونو کې بیا خپریدل. قذافي د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د لسګونو مهمو کډوالو د وژلو لپاره د ډیپلوماتانو شبکه ګومارله. د بښنې نړیوال سازمان، د ۱۹۸۰ او ۱۹۸۷ ز کلونو ترمنځ لږ تر لږه ۲۵ وژنې لېست کړې دي.
د ۲۰۱۱ز پاڅون او لومړنۍ کورنۍ جګړه
وروسته له هغه چې نامتو خوځښتونو د تونس او مصر واکمنان چې لویدیځ او ختیځ ته یې نږدې ګاونډیان دي، له واکه وغورځول، ، لیبیا د ۲۰۱۱ ز کال د فبروري په ۱۷ مه،  په بشپړې کچې بغاوت تجربه کړ. د فبرورۍ په ۲۰مه  ناکراری طرابلس ته خپره شوه. د ۲۰۱۱ ز کال د فبرورۍ د ۲۱ مې په لومړیو ساعتونو کې، د معمر القذافي مشر زوی سیف الاسلام قذافي د لیبیا په ټلویزیون کې د هغه ویره څرګنده کړه چې که چېرې پاڅونونه د هېواد په ټولو برخو کې راپورته شي، نو هیواد به ټوټه ټوټه شي او پر ځای به یې «۱۵ اسلامي بنسټپالي امارتونه» جوړ شي.
د ۲۰۱۱ ز کال د جون په ۲۷مه، د جرمونو نړیوالې محکمې، د قذافي د نیولو امر صادر کړ او څرګنده یې کړه چې: قذافي په شخصي توګه «د ملکي وګړو، مظاهره کوونکو او مخالفینو پر وړاندې د پراخو او منظمو بریدونو سیاست» په پلانولو او پلي کولو کې لاس درلود.
د ابن سینا د يادګارونو نوملړ
دا مقاله د ابن سینا د یادګارونو نوملړ دی. په نړۍ کې په زرګونو سړکونه، چوکونه، ښوونځي او نور شیان د ابن سینا په نوم نومول شوي دي.
مالیاتي مقاومت
مالیاتي مقاومت له مالیې ورکولو نه انکار او سرغړونې ته ویل کېږي، چې له دولت سره د مخالفت له امله د دولت وضع شوې مالیې له ورکولو نه انکار وي، د دولت له سیاست سره د مخالفت له امله وي او یا هم خپله مالیاتو سره د مخالفت له امله د مالیې له ورکولو نه انکار وي. مالیاتي مقاومت په خپله یو ډول مستقیم اقدام او قاعده ده، چې له مالیاتي قواعدو نه سرغړونه یو ډول مدني نافرماني بلل کېږي.
د مالیاتي مقاومت اړوند کمپیاینونو ځینې بېلګې هغه خلک دي، چې د کورنیو حکومتونو ملاتړ کوي، لکه د مهاتما ګاندي په مشرۍ د سالټ مارچ (د مالګې مارچ) کمپاین او هغه کسان چې د ښځو د رایې ورکولو حق یې دودولو؛ لکه د ښځو د مالیاتي مقاومت لیګ، د جګړې اړوند مالیاتو په وړاندې مقاومت او داسې نور ټول یې د کمې یا یو څه اندازې مالیاتو له ورکولو څخه سرغړونې ته ویل کېږي، چې د جګړې لپاره ورکول کېږي او ښایي د وجداني مخالفینو، سوله غوښتونکو، یا هغو کسانو له لوري داسې سرغړونې یا مخالفتونه ترسره شي، چې د یوې ځانګړې جګړې په وړاندې غبرګون ښيي او نېوکې کوي. مالیاتي مخالفین له «مالیاتي معترضینو‎ یا لاریون کونکو» سره توپیر لري، چې د مالیاتو ورکولو په برخه کې له قانوني مکلفیت څخه انکار او سرغړونه کوي یا د هغو لپاره عملي کېږي، کېدای شي مالیاتي مخالفین دا ومني، چې ځینې قوانین یې د مالیاتو ورکړې ته هڅوي؛ خو هغوی بیا هم د مالیاتو په وړاندې مقاومت کوي.
تاریخ
د مالیاتو لومړنۍ او تر ټولو پراخه بڼې کوروي او عشر یا لسګوني بڼې وې، چې دواړه بڼې د تمدن له پیل نه موندل کیدای شي. کوروي بڼه داسې طریقه وه، چې دولت ته د هغو بزګرانو جبري کار کول و، چې ډېر به بېوزله ول او دولت ته د نورو بڼې مالیې ورکولو توان او وس به یې نه درلود (په لرغوني مصر کې کار کول د مالیاتو مترادف دي). کمو مالیاتو به له رومي اشرافو سره مرسته کوله، ترڅو خپله شتمني لا ډېره کړي، تر دې چې د هغوی شتمني به د مرکزي دولت له عوایدو سره برابره یا آن تر هغه زیاته هم وه. ځینې وخت به یو سترواک خپله خزانه د املاکو په مصادره کولو سره «لوړ پوړي شتمن» ډکوله؛ خو په وروستۍ دوره کې د مالیاتو په وړاندې د شتمنو مقاومت کول یو له هغو لاملونو څخه و، چې د سترواکۍ په پاشل کېدو او سقوط کې یې لوی رول درلود.
دا چې مالیات تر ډېره ظالمانه دي، نو بېلابېل دولتونه تل د اتباعو له لوري د مالیاتو د نه رعایت کولو او مالیاتي مقاومتونو سره لاس او ګریوان شوي دي. په اصل کې داسې وړاندیز شوی دی، چې مالیاتي مقاومتونو د څو بېلابېلو سترواکیو لکه د مصر، روم، اسپانیا او ازتک سترواکیو په سقوط او پاشل کېدو کې اړین رول لوبولی دی. د ټولنیزو مالیاتو د سرغړونې او انکار اړوند راپورونه له میلاد نه وروسته لومړۍ پېړۍ کې د رومي رای ګیرۍ اړوندو مالیاتو په وړاندې د متعصبینو مقاومت په څېر دي، چې د یهودیانو او رومیانو په لومړۍ کې جګړه کې خپل اوج او لوړې کچې ته ورسېدل. دغه راز نورې هغه تاریخي پېښې چې د مالیاتي پاڅونونو او بغاوتونو له امله رامنځته شوې دي، هغه Magna Carta، د امریکې او فرانسې انقلابونه دي. د جګړې اړوند مالیاتو مخالفین تر ډېره په عوایدو باندې د مالیاتو او جګړې تر منځ اړیکه ډېره روښانه او څرګنده کوی. په ۱۷۹۹ ز کال بریټانیا کې پر عوایدو باندې مالیات ټول د د ناپلئوني جګړو لپاره د چمتو کېدو اړوندو تسلیحاتو او تجهیزاتو د پوره کولو لپاره معرفي معرفي او وکارول شوې، په داسې حال کې چې د متحده ایالتونو فدرالي دولت په عوایدو باندې خپل لومړني مالیات د ۱۸۶۱ ز کال د عوایدو په قانون کې د امریکا د کورنۍ جګړې اړوندو لګښتونو د پرېکولو په برخه کې د مرستې لپاره وکارول.
موخې او لیدلوري
مالیاتي مخالفین په پراخه اندازه بېلابېلې ایدیولوژۍ او موخه لرونکې مخینې لري. د بېلګې په توګه هنري ډیویډ ثورو او ویلیام لویډ ګاریسون د امریکې له انقلابه او دغه راز د کویکرانو له سرسختې سوله غوښتنې څخه اغېزمن شوي دي. یو شمېر مالیاتي مخالفین د مالیاتو له ورکولو سرغړونه کوي، ځکه چې د هغوی وجدان ورته د دې اجازه نه ورکوي، ترڅو د جنګ او جګړې بودیجه تمویل کړي. حال دا چې یو شمېر نور بیا د مالیاتو په وړاندې له دې امله مقاومت کوي، چې د دولت د راپرځولو د یو ابزار په توګه یې بلل. د مالیاتو مخالفین یو شمېر قهرجن انقلابیون لکه جان آدامز او دغه راز سوله غوښتونکي غیر مقاومتیان لکه جان وولمن، د کارل مارکس په څېر کمونیستان او د ویوین کیلمس په څېر سرمایه داران، د جګړې ضد انفرادي فعالین لکه امون هینسي او د خپلواکۍ غوښتونکي غورځنګ مشران لکه مهاتما ګاندي په څېر ټول د مالیاتو مخالفین و.
میتودونه
لاندې د مالیاتي مقاومت اړوند بېلابېلو طریقو او میتودونو په توګه یو شمېر قانوني او غیر قانوني کارېدونکي تخنیکونه راوړل شوي، چې د جګړې اړوند مالیاتي مقاومتونو په وسیله کارول کېږي.
مخنیوی
کېدای شي، یو مخالف د قانوني مالیاتو د مخنیوي اړوندو تخنیکونو په کارولو سره، خپل مالیاتي پرداختونه کم کړي.
په اعتراض یا احتجاج کې پیسې تحویلول
ځینې مالیه ورکونکي خپله مالیه ورکوي؛ خو خپل یو شمېر اعتراضي یا احتجاجي لیکونه هم له خپلو مالیاتي فورمونو سره یوځای کوي. یو شمېر نور بیا خپل مالیات په اعتراضي یا احتجاجي توګه ورکوي. د بېلګې په توګه د بیت الخلا په څوکۍ باندې د خپل چک په لیکلو یا هم د یو توغندي په ټوک کولو سره د مالیاتو ورکول. نور هم داسې خپل مالیات ورکوي، چې د مالیې راټولوونکو لپاره ستونځې او تکلیف رامنځته کوي. د بېلګې په توګه د کم ارزښته سکو په وسیله د ټولو مالیاتي پیسو ورکول. دا وروستۍ طریقه په هغو هېوادونو کې په کمه اندازه کارول کېږي، چې کوچنۍ او کم ارزښت لرونکې سکې پکې یوازې په محدوده اندازه قانوني مقدارونو کې کارول کېږي. دغه راز دا سکې مالیاتي چارواکو ته د دې اجازه ورکوي، چې څو بېلابېل پرداختونه له قانوني پلوه رد کړي. د بېلګې په توګه په انګلستان او ولز کې د P1 سکې یوازې د هغو مقدار پیسو ورکولو په برخه کې کارېږي، چې نهایتاً تر P20 قانوني حده پورې وي.
د مالیاتو اړوند مصرف او عوایدو کمول
نور مالیاتي مخالفین د خپل ژوند طریقه بدلوي، ترڅو په لږه اندازه مالیاتي پوروړي واوسي. د بېلګې په توګه د څښاکو په مصرفولو باندې د اړوند مالیاتو مخنیوي لپاره، کېدای شي یو مالیاتي مخالف کورني څښاک جوړ کړي. په بنزین یا تېلو باندې د ټاکل شویو مالیاتو مخنیوي لپاره کېدای شي یو مالیاتي مخالف بایسکل وچلوي. په عوایدو باندې د مالیاتو مخنیوي لپاره کېدای شي یو مالیاتي مخالف د ساده ژوند یا آزاد ژوند په ټاکلو سره خپل عاید هغه حد ته راټیټ کړي، چې د مالیاتي حساب څخه خلاص وي. مثلاً بریتانیایي ښاریان، که چېرې د دوي عاید د هغو د شخصي لګښت اړوند مرستو څخه کم وي، نو په عوایدو باندې د مالیاتو ورکولو څخه معاف دي. د امریکې په متحده ایالتونو کې له مالیاتو معاف کلنی عاید سټندرد ټاکل شوی کسر دی، که څه هم زیاتره کسرات او اعتبارونه خلکو ته د دې اجازه ورکوي، چې له دې اندازې نه زیات عاید ترلاسه کړي او دغه راز په عوایدو باندې له ټاکل شویو مالیاتو نه ډډه وکړي.
له جګړو سره مخالفت د امون هنسي او آلن توماس په څېر یو شمېر وګړي یو ډول مالیاتي مقاومت ته هڅولي دي، چې دې مقاومت کې یې د خپل ژوند لپاره داسې طریقه او لاره ټاکلې ده، چې خپل عاید یې د مالیې ورکولو ټاکل شوي حد نه ټیټې اندازې ته راولي. دا ډول وګړي په دې باور دي، چې د هغوی دولت په یو ډول غیر اخلاقي، غیر انساني او ویجاړوونکو فعالیتونو باندې بوخت دی او داسې دولت ته د مالیې ورکول خپله د دې ډول فعالیتونو د تمویل کولو لامل کېږي. له مالیاتي تېښتو سره د دې ډول طریقو توپیر دا دی، چې د مالیاتي قوانینو اړوند چوکاټ او اډانه کې پاتې کېږي، خو له مالیاتي سرغړونې سره توپیر لري، ځکه هدف دا دی، چې د امکان تر حده له مالیاتو وروسته د لوړې کچې عاید ساتلو یا ذخیره کولو پر ځای کمه اندازه مالیات ورکړي.
تېښته
کېدای شي، یو مخالف داسې پرېکړه وکړي، چې خپل د ورکړې اړوند مالیات یې د مالیاتي تېښتې او ځان تېر باسلو له لارې کم کړي. د بېلګې په توګه په عوایدو د مالیاتو نه د تېښتې یوه لاره دا ده، چې یوازې په نقدي پیسو کار وکړئ او په دې توګه د اضافي مالیاتو مخه ونیسئ.
مسیر بدلول
ځیني مالیاتي مخالفین د ټاکل شویو مالیاتو له ټولې یا کمې برخې ورکولو څخه ډډه کوي؛ خو بیا د هغې مالیې معادل اندازه یې خیریه بنسټونو ته ورکوي. په دې توګه هغوی دا ښيي، چې د مقاومت کولو اراده یې د ځانغوښتنې له امله نه ده، بلکې غواړي د خپل عاید یوه برخه یې د عمومي خیر په برخه کې مرسته کولو کې مصرف کړي. د بېلګې په توګه جولیا باترفلای هېل د ۱۵۰،۰۰۰ ډالرو فدرالي مالیاتو په وړاندې مقاومت وکړ او دا پیسې یې د ښوونځیو اړوند پروګرامونو، هنري او فرهنګي پروګرامونو، ټولنیزو باغونو، د آمریکایي بومیانو اړوندو پروګرامونو، د بندیانو اړوند بدیلونو، او د چاپېریال ساتنې اړوندو پروګرامونو ته ډالۍ کړې. هغې داسې وویل:
د مریخ اقلیم
د مریخ اقلیم له پېړیو راهیسې د علمي څېړنو موضوع ده، تر یوه حده یې دلیل دا دی چې دا یوازنۍ ځمکنۍ سیاره ده چې سطحه یې په مستقیم ډول له ځمکې څخه د تلسکوپ په مرسته لیدل کېدای شي.
که څه هم مریخ سیاره د ځمکې په پرتله کوچنۍ ده، حجم یې د ځمکې ۱۱ سلنه دی او د ځمکې په پرتله له لمر څخه ۵۰ سلنه لرې ده، خو له دې سره سره یې هم له ځمکې سره اقلیم ډېر شباهتونه لري چې د قطبي کنګلونو شتون، موسمي بدلونونه او د هوا لیدل کېدونکې نښې یې د بېلګې په توګه یادولی شو. دغو مواردو د سیاره پوهانو او اقلیم پوهانو دوامدارو څېړنو ته زمینه برابره کړې ده. له دې سره سره د مریخ اقلیم له ځمکې سره ورته‌والي لري چې د کنګلونو دوره‌يي زمانې یې د بېلګې په توګه یادولی شو او ځينې مهم توپیرونه لري چې بېلګه یې په مریخ کې ډېره ټيټه ساکنه تودوخه ده. د مریخ اتوموسفیر شاوخوا ۱۱ کیلومتره (۳۶۰۰۰ فوټه) لوړ دی چې د ځمکې په پرتله ۶۰ سلنه ډېر دی. اقلیم له دې پوښتنې سره کلک تړاو لري چې ایا په دې سیاره کې ژوندي موجودات شته یا یو وخت په کې وو که نه. ناسا ادارې ځینې اټکلونه وکړل چې ویې ښوده په یوه نږدې قطبي سیمه کې تصعید ډېر شوی، له دې امله په رسنیو کې دا ګومانونه را پیدا شول چې ګواکي مریخ د نړیوالې تودوخې له موازي دورې څخه تېرېږي او دغه ګومان په خبرونو کې ډېره لېوالتیا جلب کړه. که څه هم دا ګومان سم نه دی، خو په وروستیو لسیزو کې د مریخ د تودوخې کچه واقعاً کمه شوې ده او قطبي کنلګونه یې د ودې په حال کې دي.
مریخ سیاره له اوولسمې پیړۍ راهیسې د ځمکنیو وسایلو په مرسته څېړل شوې ده، خو کله چې د ۱۹۶۰مې لسیزې په منځنیو کلونو کې د مریخ سپړنه یا اکتشاف پیل شو، له نږدې څخه یې د کتنې امکان هم پیدا شو. مریخ ته نږدې پروازونو او مدار ګرځېدونکو فضايي بېړیو له پاسه راټول کړي معلومات وړاندې کړي دي، خو پر سطحه کېناستونکو وسایلو یې بیا اتومسفیري شرایط په مستقیم ډول اندازه کړي دي. دا مهال د ځمکې د مدار پرمختللي وسایل په څه ناڅه لویه کچه کې د دغې سیارې د هوا د اړوندو پدیدو په اړه مهم مشاهدات کوي.
مریخ ته د پرواز لومړنی ماموریت «مارینر ۴» و چې فضايي بېړۍ یې په ۱۹۶۵ کال کې مریخ ته ورسېده. په دغه چټک دوه ورځني پرواز کې (چې د ۱۹۶۵ کال د جولای ۱۴مه او ۱۵مه نېټه وه) د څېړنې وسایل ډېر ساده وو او د مریخي اقلیم په اړه له پوهې سره یې چندان مرسته ونه کړه. د مارینر نورو ماموریتونو (مارینر ۶ او ۷) د مریخ سیارې د اقلیم په اړه په ابتدايي معلوماتو کې ځینې تشې ډکې کړې. پر ډېټا ولاړې اقلیمي څېړنې په ۱۹۷۵ کال کې د وایکېنګ پروګرام د کېناستونکو وسایلو په مرسته پیل شوې او د «مارس ریکانسنس» په څېر څېړونکو وسایلو یې څېړلو ته دوام ورکړ.
هوا
د مریخ د تودوخې درجه او دوران په هر مریخي کال کې توپیر لري (هره هغه سیاره چې اتومسفیر او محوري انحراف لري، د تودوخې درجه او دوران یې متفاوت وي). مریخ سمندرونه نه لري، سمندرونه په ځمکه کې د ډېرو کلنیو بدلونونو سرچینه ده. د مریخ د مداري کمرې هغه ډېټا چې د ۱۹۹۹ کال له مارچ میاشتې څخه پیل ده او ۲.۵ مریخي کلونه یې تر پوښښ لاندې دي، څرګندوي چې د مریخ هوا د ځمکې په پرتله ډېره تکرارېدونکې او بالاخره د اټکل وړ ده. که د یوه کال په مشخص وخت کې کومه پېښه وشي، موجوده ډېټا څرګندوي چې بل کال یې کابو په هماغه ځای کې د تکرار احتمال موجود دی.
د ۲۰۰۸ کال د سپټمبر میاشتې په ۲۹مه نېټه چې کله «فونیکس» څېړونکې وسیله د مریخ په «هایمډال» ساحه کې کېناسته، د خپلې ناستې ځای ته نږدې یې پر سر ۴.۵ کیلومتره (۲.۸ مایله» پاس له ورېځو څخه را ورېدونکې واوره تشخیص کړه. دغه واوره د مریخ سطحې ته تر رسېدو وړاندې تبخیر شوه یا پر بړاس بدله شوه چې دې پدیدې ته «ویرګا» ویل کېږي. [ویرګا هغه ورښت ته ورته پدیده ده چې له ټيټو ورېځو څخه راوځي خو سطحې ته نه رسېږي].
ورېځې
د مریخ د دوړو توپان ښايي اتوموسفیر ته کوچني ذرات پورته کړي چې شاوخوا یې ورېځې جوړېږي. دغه ورېځې ښايي له سیارې څخه سل کیلومتره (۶۲ مایله) لوړې جوړې شي. د «مارینر ۴» په مرسته له مریخ څخه په رالېږل شویو لومړنیو عکسونو کې د مریخ په ښکتني اتوموسفیر کې ورېځې لیدل کېږي. دا ورېځې ډېرې کمزورې او نازکې دي او یوازې د شپې له‌خوا د اسمان د تیارې په مقابل کې د لمر د وړانګو د لګېدو په حال کې لیدل کېږي. دا ورېځې هغو ځمکنیو مزوسفیري ورېځو ته ورته دي چې د شپنیو ورېځو په نامه هم پېژندل کېږي او په شاوخوا ۸۰ کیلومترۍ (۵۰ مایله) کې زموږ د سیارې پر سر رامنځته کېږي.
غرونه
مریخي توپانونه او بادونه په مریخ کې د لویو غرونو د لړیو تر اغېز لاندې دي. د اولمپوس په څېر انفرادي غرونه چې په ریکارډ کچه لوړ دي (۲۶ کیلومتره یا ۸۵۰۰۰ فوټه) پر محلي هوا اغېز لرلای شي، خو پر هوا د لویې کچې اغېزې په تارسیس سیمه کې د اورغورځوونکو غرونو د لویې مجموعې د شتون له امله دي.
د بې سارې هوا یوه تکراري پدیده چې غرونه په کې شامل دي، یوه ګرده بوړبوکۍ ډوله ورېځ ده چې د ارسیا غرونو پر سر رامنځته کېږي. دا ورېځ د ارسیا غرونو پر سر له ۱۵ تر ۳۰ کیلومترۍ (۴۹۰۰۰ تر ۹۸۰۰۰ فوټه) پورې د اورغورځوونکو غرونو پر سر لوړه درېدلی شي. ورېځې د ټول مریخي کال په جریان کې د ارسیا غرونو په شاوخوا کې موجودې وي او د اوړي په پای کې د ډېرېدو وروستۍ کچې ته رسېږي.
د غرونو شاوخوا ورېځې موسمي بدلونونه څرګندوي. په «اولمپوس» غرونو او «​​اسکریوس» غرونو کې ورېځې د شمالي نیم‌کرې په پسرلي او اوړي کې څرګندېږي چې د پسرلي په وروستیو کې نږدې ۹۰۰۰۰۰ کیلومتره مربع او ۱۰۰۰۰۰۰ کیلومتره مربع ته رسېږي. د «البا پیټرا» او «پاوونیس» غرونو شاوخوا ورېځې د اوړي په وروستیو کې کوچنۍ کېږي. په ژمي کې ډېرې لږ ورېځې لیدل شوې دي. د مریخ د عمومي دوران د ماډل اټکلونه له دغو مشاهداتو سره مطابقت لري.
موسمونه
د مریخ محوري انحراف ۲۵.۲ درجې دی. معنا یې دا ده چې مریخ هم د ځمکې په څېر موسمونه لري. له مدار څخه د مریخ وتل ۰.۱ دي چې دا شمېره د ځمکې د ۰.۰۲ په پرتله ډېره زیاته ده. له مدار څخه ډېره وتنه د دې لامل کېږي چې د لمر پر شاوخوا د سیارې له څرخېدو سره په مریخ کې د لمر وړانګې هم بدلې شي. (د مریخ یو کال ۶۸۷ ورځې دی چې د ځمکې کابو دوه کاله کېږي). د ځمکې په څېر په مریخ کې هم د سیارې انحراف پر موسمونو غالب دی، خو له مرکز څخه د ډېرې وتنې له امله ‎په سوېلي نیم‌کره کې ژمي اوږده او ساړه دي، په داسې حال کې چې په شمال کې نسبتاً لنډ او ګرم دي.
داسې انګېرل کېږي چې کنګل هغه وخت راټول شوی و چې د مریخ مداري انحراف له اوسني حالت سره توپیر درلود. (هغه محور چې سیاره پرې راڅرخي، ډېر «تزلزل» لري، یعنې دا چې زاویه یې د وخت په اوږدو کې بدلېږي.) څو میلیون کاله مخکې د مریخ محوري انحراف د اوسنۍ ۲۵ درجې پر ځای ۴۵ درجې و. د مریخ انحراف ډېر توپیر لري، ځکه دوې کوچنۍ سپوږمۍ ګانې یې د ځمکې د سپوږمۍ په څېر ټیکاو یا ثبات نه‌شي ورکولای.
اقلیمي زونونه
ځمکني اقلیمي زونونه په لومړي ځل «ولادیمیر کوپین» د نباتاتو د ګروپونو د وېش پر بنسټ تعریف کړل. د اقلیم طبقه‌بندي د تودوخې، باران او د تودوخې او باران په موسمي وېش کې د توپیرونو پر بنسټ وېشل کېږي. مریخ نه نباتات لري او نه باران، نو هر ډول اقلیمي طبقه‌بندي یې یوازې د تودوخې پر بنسټ کېدای شي؛ د منظومې نور اصلاحات ښايي د دوړو د پراختیا یا تیتوالي، د اوبو د بخار او د واورې ورېدو پر بنسټ وي. د مریخ لپاره لمریز اقلیمي زونونه هم په اسانۍ سره تعریفولی شو.
اوسني ماموریتونه
د «مارس اډیسي ۲۰۰۱» په نامه رباټیکه فضايي بېړۍ دا مهال د مریخ پر مدار ګرځي او د حرارتي انشتار د سپکټرومټر (TES) په مرسته د نړیوال اتوموسفیر تودوخه اندازه کوي. «مارس ریکانسنس اوربيټر» دا مهال هره ورځ له مدار څخه د هوا او اقلیم اړوندې کتنې کوي. د دغو وسایلو په ډله کې یوه وسیله د مریخ د اقلیم صوتي یا غږیزه کمره ده چې اقلیمي مشاهداتو ته ځانګړې شوې ده. د مریخ د علمي لابراتور یا (MSL) په نامه پروژه د ۲۰۱۱ کال په نومبر میاشت کې پيل شوه او مریخ ته یې څېړونکې وسیله واستوله چې د ۲۰۱۲ کال د اګسټ میاشتې په شپږمه نېټه مریخ ته ورسېده. د «ماون»، «د مریخ مداري ماموریت» او «ټي.جي.او» په نامه څېړونکي وسایل دا مهال د مریخ پر مدارونو ګرځي او د اتوموسفیر په اړه یې څېړنې کوي.
میوټېشنېزم (تحول پالنه)
بدلون یا تحول پالنه د طبیعي انتخاب له مخې د تکامل له څو ځای نیونکو څخه یو دی چې په ۱۸۵۹ زکال کې د نوعو د منشا په نامه د چارلز داروین د اثر له خپرېدو وړاندې او وروسته یې شتون درلود. په دغه تئوري کې بدلون/تحول د  تازګۍ سرچینه ده چې له مخې یې په بالقوه او آني ډول د پخوانیو نوعو نوي ډولونه او نوې نوعې رامنځته کېږي. دا د تکامل د محرک په توګه په پام کې نیول کېږي او داسې انګېرل کېږي چې په څو تحولاتو سره محدود کېږي.
له داروین وړاندې، ژوند پوهانو په معمول ډول د لویو تکاملي تحولاتو په امکان یا سالټیشنېږم (ناڅاپي بدلون پالنې) باور درلود چې د نوعو هر ډول آني زیږون په کې شامل و. د بېلګې په توګه په ۱۸۲۲ زکال کې آتین ژفروا سنت هیلر استدلال وکړ چې نوعې کولای شي په ناڅاپي بدلون یا په هغه څه سره چې وروسته ورته ماکروماتاسیون وویل شول، رامنځته شي. داروین له ناڅاپي بدلون پالنې سره مخالف و او د هغو پر ځای یې د جیولوژي د یو ډول پالنې په توګه په تدریج پالنې ټینګار درلود. په ۱۸۶۴ زکال کې البرت فون کولیکر د ژفروا تیوري بېرته را ژوندۍ کړه. په ۱۹۰۱ زکال کې هوګو دو وریس هغو نوو اشکالو ته د «میوټېشن یا تحول» نوم ورکړ چې د Oenothera lamarckiana په نامه ماښامني ګل باندې د څېړنو په ترڅ کې رامنځته شوي و. د شلمې پېړۍ په لومړۍ لسیزه کې تحول پالنه یا هغه څه چې وریس پرې د میوټېشن تیوري نوم کېښود د داروینېزم په سیاله نظریه واوښته او د یوې مودې لپاره د ویلیام باټیسون، توماس هانټ مورګان او رجینالډ پاڼټ په ګډون د یو شمېر ژنټینک پوهانو له خوا یې ملاتړ وشو.
د تحول پالونکو په نمایشونو سره د تحول پالنې څخه درک د ۲۰ مې پېړۍ په نیمايي کې د معاصر سنتسېز د ملاتړو تر اغېز لاندې راغی چې د دارویني تکامل د مخالفینو او همدارنګه د بایومتریک مکتب د سیالانو په توګه یې استدلال کاوه چې انتخاب د دوامداره بدلونو پر بنسټ عمل کوي. د دغه لیدلوري له مخې تحول پالنې د ژنټینکي سنتسېز او طبیعي انتخاب له خوا چې په ښکاره ډول وروسته د ریاضي پوه رونالډ فیشر له خوا په ۱۹۱۸ زکال کې رامنځته شول؛ ماته وخوړه. ورته مهال د ۱۹۰۲ زکال په لومړیو کې د اودني یول په مقالې سره د منډلي ژنټیک او طبعي انتخاب ترمنځ همکاري پیل شوه او په اروپا او امریکا کې د نظري او تجربي چارو لامل وګرځېده. د نظرونو له اختلاف سربېره لومړنیو تحول پالونکو تر ۱۹۱۸ زکال پورې طبیعي انتخاب منلی و او دوامداره بدلونونه یې د متعددو ژنونو د پایلې په توګه چې په یوې ځانګړنې لکه قد باندې اغېز کوي، توضیح کړل.
تاریخ لیکنه
د شلمې پېړۍ په لومړیو کې ژوند پوهان په بشپړه توګه په دې یوه خوله و چې تکامل رامنځته شوی خو احساس یې کاوه چې د داروین له خوا وړاندیز شوي میکانېزمونه له دې ډلې طبیعي انتخاب په کې بې اغېزې دی. داسې ښکارېده چې لویو تحولاتو په چټکۍ سره تکامل هدایت کړی او دوی له هغې ستونزې څخه چې داروین یې اندېښمن کړی و ډډه وکړه؛ یعنې دا چې د وراثت ترکیب کولای شوي کوچني مطلوب بدلونونه په اوسط ډول را کم کړي. له دې سربېره لوی ناڅاپي تحولات و چې کولای یې شول په یوه مرحله کې نوعې رامنځته کړي؛ سربېره پردې یې د فوسیلي سوابقو ترمنځ د لویو نا اړوندتیاوو او چټک بدلون د مهال اړوند چمتو شوې توضیح وړاندې کړه.
دغه اکتشافات تر ډېره پورې د شلمې پېړۍ په نیمايي کې د معاصر سنتسېز د پلویانو لکه د جولیان هاکسلي او ارنست مایر له خوا د لومړنیو ژنټیک پوهانو - «منډلیانو»- له دې ډلې د باټیسون، یوهانسون، دو وریس، مورګان او پانت  له خوا چې له منډلېزم او تحول پالنې څخه یې ملاتړ کاوه؛ ترمنځ د یوې مناقشې په توګه په پام کې نیول کېدل. دوی د داروین د تدریج پالنې د لومړنۍ نظریې د مخالفینو په توګه پېژندل کېدل چې د پیرسون او ولډون په څېر د منډلېزم مخالف بایومتریک پالونکي په کې داروین ته تر ټولو وفاداره و. په دغه دوره کې د داروینېزم د کسوف اړوند ډېر لږ پرمختګ ترلاسه شو او د بدلون پالونکي ژنټیک پوه لکه دو وریس او بایومتریک پالونکو لکه پیرسون ترمنځ مناظره د ۱۹۱۸ زکال څخه تر ۱۹۵۰ زکال پورې د معاصر سنتسېز په بریا پای ته ورسېده. له دې امله نوي جمیعتي ژنټیک په ۱۹۴۰ مه لسیزه کې د طبیعي انتخاب توضیحي ځواک له ځانه وښود، په داسې حال کې چې تحول پالنه د نورو غیر دارویني لیدلورو لکه اورتوژنیسېز او ساختار پالنې په خوا کې له پامه وغورځول شوهس. دغه لیدلوری د شلمې پېړۍ په دویمه نیمايي کې په غالب نظر واوښت چې د دواړو ژوند پوهانو او تاریخ پوهانو له خوا ومنل شو.
بله نوې نظریه چې د مورخینو لکه آرلین ستولټزفوس او کلې کیبل له خوا یې ملاتړ شوی دا ده چې باټیسون، دو وریس، مورګان او پانت تر ۱۹۱۸ زکال پورې د منډلېزم او تحول پالنې ترکیب رامنځته کړی. د دغو ژنټیک پوهانو له خوا په ترلاسه شوي مفهوم کې پر اللونو (د ژن ځای نیونکی ډول) د طبیعي انتخاب عمل، د هارډي – واینبرګ تعادل، د یو بل سره تړلو متغیرونو (لکه قد) د صفاتو تکامل او د یو نوي ژنټینکي بدلون د ثابتېدو احتمال شامل و. د دغې نظریې له مخې لومړنیو ژنټیک پوهانو طبیعي انتخاب د ژنټیکي بدلون په خوا کې ومانه، خو د تنوع او وراثت اړوند د داروین غیرمنډلي نظریات او په ۱۹۰۰ زکال کې په هغو پسې پیل شوی سنتسېز یې رد کړل. دغه سنتي ادعا چې منډلیان د تړلو بدلونونو نظریه په بشپړ توګه رد کړې په ساده ډول ناسمه ده. د ۱۹۰۲ زکا په لومړیو کې باټیسون او ادیت ساندرز ولیکل چې «که چېرې په ډېره لږ کچه څلور یا پنځه جوړې اللومورف ممکن وي، د هومو او هیټروزایګوس مختلف ترکیبونه کېدای شي په ردیف بندي کې د تړلې منحني په څیر کړنلار رامنځته کړي چې د عناصرو خالصیت یې آن مشکوک واوسي».
تاریخ پوهانو د بدلون پالنې تاریخ په مختلفو ډولونو تفسیر کړی. کلاسیک لیدلوری دا دی چې بدلون پالنه د داروین د تدریج پالنې پر وړاندې یوه څرګنده تېروتنه وه. د ژنټیک سنتسېز او داروینېزم په برخه کې د څو لسیزو ځنډ «نه توضیح کېدونی شرم» و؛ چې له امله یې ژنټیک په منطقي ډول د معاصر سنتسېز پایلې ته ورسېد او بدلون پالنه هم داروین ضد «هغه ورکه لار» وه چې نن ورځې ته یې د داروین له خوا له کښل شوې لار څخه ځان جلا کړ. بیاکتنه غوښتونکې نظریه دا ده چې بدلون پالونکو هم ژنټیکي بدلون او هم انتخاب د هغه رول په لرلو سره چې نن یې لري، په لومړیو کې منلې و او په متعددو ژنونو باندې یې په سمه توګه دوامداره تغیرات تشریح کړل او لار یې تدریجي تکامل ته برابره کړه. په ۱۹۰۹ زکال کې په کامبریج کې د داروین د سلمې کالیزې پر مهال بدلون پالنه او لامارکېزم د طبیعي انتخاب پر وړاندې د سیالو نظریاتو په توګه ځای درلود. ۵۰ کاله وروسته په ۱۹۵۹ زکال کې په شیکاګو پوهنتون کې د نوعو د منشا په نامه د اثر د خپرېدو د سلمې کالېزې پر مهال بدلون پالنې نور هغه پخوانی ځایګی نه درلود او له پامه غورځول شوې وه.
دریم جورج
دریم جورج (جورج ویلیام فردریک؛ ۴ جون ۱۷۳۸ – ۲۹ جنوری ۱۸۲۰ زکال) د ۱۷۶۰ زکال د اکتوبر له ۲۵ مې نېټې څخه د لویې بریتانیا او ایرلنډ پاچا و چې د ۱۸۰۱ زکال د جنوري په لومړۍ نېټه د دواړو پاچاهیو له یو موټي کېدو وروسته په ۱۸۲۰زکال کې تر خپلې مړینې پورې د لویې بریتانیا او ایرلنډ د متحدې پاچاهۍ پاچا شو. هغه ورته مهال وړاندې له دې چې د ۱۸۱۴ زکال د اکتوبر په ۱۲ مه د هانوفر پاچا شي؛  د روم په سپېڅلې سترواکۍ کې د برانشوایک – لونبورګ منتخب شاهزاده او دوک و. هغه د هانوفر کورنۍ پاچا و، خو د خپلو مخکنیو دوه نور پاچایانو پر خلاف په لویه بریتانیا کې زېږېدلی و، انګلیسي یې لومړنۍ ژبه وه او هېڅکله یې هم هانوفر ته سفر وه نه کړ.
د جورج ژوند او سلطنت؛ چې د دغې کورنۍ د پخوانیو پاچایانو په پرتله اوږد و، په خپل قلمرو، د اروپا په ډېرو برخو او همدارنګه د افریقا امریکا او آسیا په لرې پرتو سیمو کې د یو لړ پوځي نښتو له مخې مشخص کېږي. د هغه د واکمنۍ په لومړیو کې لویې بریتانیا فرانسې ته د اووه کلنې جګړې په ترڅ کې ماته ورکړه او په اروپا، شمالي امریکا او هند کې په مخکښ هېواد واوښته. له دې سره یې ډېر ژر په امریکا کې د امریکا د خپلواکۍ د جګړې له امله ډېرې خپلې مستعمرې له لاسه ورکړې. د انقلابي او ناپلیوني فرانسې پر وړاندې له ۱۷۹۳ زکال څخه پیل شوې جګړې په ۱۸۱۵ زکال کې په واټرلو جګړه کې د ناپلیون په ماتې سره پای ته ورسېدې. په ۱۸۰۷ زکال کې یې د بریتانوي سترواکۍ له خوا په اطلس سمندر کې د غلامانو سوداګري منع کړه.
جورج د خپل ژوند په وروستیو کې په مکررې او بالاخره دایمي رواني ناروغۍ اخته شو. له دې سره چې هغه مهال ویل کېدل چې هغه په دوه قطبي اختلال یا د پورفیري په نامه د وینې په ناروغۍ اخته دی، خو د ناروغۍ لامل یې نامالوم پاتې شو. جورج په ۱۸۱۰ زکال کې په بشپړه توګه خپله روغتیا له لاسه ورکړه او مشر زوی شاهزاده ولز راتلونکی کال نایب السلطنت شو. هغه مهال چې په ۱۸۲۰ زکال کې دریم جورج ومړد هغه نایب السلطنت د څلورم جورج په توګه پاچا شو.
لومړی ژوند
جورج د ۱۷۳۸ زکال د جون په څلورمه په نورفولک ماڼۍ کې چې په سنت جیمز څلور لارې کې یې موقعیت درلود وزېږېد. هغه د دویم جورج لمسی او د ولز د شاهزاده فریدریک او د ساکسګوتا د اګوستا مشر زوی و. هغه چې د زیږون له عادي مهال دوه میاشتې وړاندې وزېږېد؛ ډېره لرې ښکارېده چې ژوندی دې پاتې شي له همدې امله د زیږون په ورځ توماس سکر چې د سنت جیمز کلیسا مشر او همدارنګه د اکسفورډ کشیش و هغه ته د تعمید غسل ورکړ. یوه میاشت وروسته سکر په نورپولک ماڼۍ کې هغه ته د ټولو پر وړاندې یو ځل بیا د تعمید غسل ورکړ.
له کیمیا او فزیک سربېره د هغه په زده کړو کې ستورپوهنه، ریاضیات، فرانسوي ژبه، لاتین، تاریخ، موسیقي، جغرافیا، سوداګري، کرهڼه او اساسي قوانین شامل و؛ همدارنګه یې یو شمېر ورزشي او ټولنیزې چارې لکه ګډا، توره وهنه او اسپ زغلونه زده کوله. د هغه ټولې مذهبي زده کړې انګلیکان وې.
پاچا دویم جورج د ولز له شهزاده کرکه لرله او او له همدې امله یې له خپلو لمسیانو سره چندان علاقه نه لرله. له دې سره شهزاده د ۴۴ کلونو په عمر په ناڅاپي ډول د سږو د ناروغۍ له امله ومړ او زوی یې جورج د پاچاهۍ وارث شو او د ادینبورګ د دوک عنوان ورته له پلاره په ارث پاتې شو. هغه له دې وخته وروسته د خپل لمسي سره لیوالتیا پیدا کړه او درې اونۍ وروسته یې جورج د ولز شهزاده وټاکه.
د ۱۷۵۶ زکال په پسرلي کې، هغه مهال چې جورج ۱۸ کلنۍ ته نږدې و؛ پاچا ورته په سنت جیمز ماڼۍ کې د یو لوی ځای وړاندیز وکړ، خو جورج دغه وړاندیز رد کړ ځکه مور یې او د هغې معتمد لارډ بوت چې وروسته یې د هغه د لومړي وزیر په توګه خدمت وکړ ورته مشوره ورکړه چې دغه وړاندیز رد کړي. د جورج مور چې اوس د ولز د شهزاده کونډه وه جورج یې په کور کې وساته څو هغه په کلکو اخلاقي ارزښتونو سمبال کړي.
واده
په ۱۷۵۹ زکال کې جورج د ریچمونډ د دریم دوک چارلز لنوکس له خور، سارا لنوکس سره کلکه لیوالتیا پیدا کړه؛ خو لارډ بوث ورته مشوره ورکړه چې دوی سره نه برابرېږي او هغه هم د واده په اړه فکر کول پرېښودل. هغه ولیکل: «زه د یو لوی ملت د خوشبختۍ او یا بدبختۍ په موخه دنیا ته راغلی یم او باید د خپلو غوښتنو پر خلاف عمل وکړم». له دې سره د برونزویک - ولفنبوتل له شهزادګۍ سوفیا کارولین سره د جورج د واده اړوند د پاچا هڅې د هغه او د مور له مقاومت سره یې مخ شوې.
راتلونکی کال جورج د ۲۲ کلونو په عمر هغه مهال چې بابا یې دویم جورج په ناڅاپي توګه د ۱۷۶۰ زکال د اکتوبر په ۲۵مه د ۷۷ کلنۍ د کالیزې له پوره کېدو دوه اونۍ وړاندې ومړ واک ته ورسېد. د یوې مناسبې مېرمنې لپاره د هغه لټون زیات شو. د ۱۷۶۱ زکال د سپټمبر په اتمه د سنت جیمز ماڼۍ په شاهي کلیسا کې پاچا د مکلنبورګ – سترلیتز له شهزادګۍ شارلوټ سره چې د لومړي ځل لپاره یې د واده په ورځ ولیدله؛ واده وکړ. جورج هېڅکله معشوقه نه لرله (د خپل نیکه او د هغه د زامنو پر خلاف) او دغې جوړه تر هغه مهاله چې ده ته رواني ناروغي پیدا شوه له خوشاله ژوند برخمنه وه.
دوی ۱۵ ماشومان لرل چې ۹ یې هلکان او شپږ یې نجونې وې. په ۱۷۶۲ زکال کې جورج د باکینګهام کور (هغه سیمه چې اوس د باکینګهام ماڼۍ نیولې) د یو کورني استراحت ځای جوړولو په موخه وپېره. د هغه نور استوګن ځایونه کیو ماڼۍ او وینزر قلا وه. د سنت جیمز ماڼۍ هغه د رسمي ګټنې لپاره وساتله. هغه ډېر سفرونه نه کول او خپل ټول ژوند یې د انګلستان په سویل کې تېر کړ. په ۱۷۹۰ مه لسیزه کې پاچا او کورنۍ یې خپله رخصتي د ویموث په دورست کې تېرې کړې چې له همدې امله یې په انګلستان کې د یو ساحلي استراحت ځای په توګه محبوبیت وموند.
وروستي کلونه، ناروغي او مړینه
پاچا جورج د ۱۸۱۰ زکال په وروستیو کې هغه مهال چې محبوبیت یې اوج ته رسېدلی و او له وړاندې یې د سترګو د پردې ناروغي لرله او له روماتېزم رنځېده؛ په رواني اختلال اخته شو او په شدیده توګه ناروغ شو. د هغه له نظره دغه ناروغي ورته د خپلې کوچنۍ او تر ټولې ګرانې لور شهزادګۍ املیا د مړینې له امله پیدا شوې وه.
هغه د خپل څلورم زوی شاهزاده ادوارد له مړینې شپږ ورځې وروسته د ۱۸۲۰ زکال د جنوري په ۲۹ مه د شپې په ۸:۳۸ بجو په وینزر قلا کې د سږو د پړسوب له امله ومړ. په هغه ګران زوی شهزاده فریدریک چې د یورک او البانیا دوک و؛ د مړینې پر مهال له ده سره و. د دریم جورج مړی د دوه ورځو لپاره د ویر لپاره په تخت اېښی و او د هغه د جنازې او خښولو مراسم د وینزر قلا په سنت جورج کلیسا کې د فبروي په ۱۶ مه ترسره شول.
دوهم اسماعیل
دوهم اسماعیل (چې اصلي نوم یې اسماعیل میرزا دی؛ او د ۱۵۳۷ کال د مې له ۳۱ – د ۱۵۷۷ کال نومبر تر ۲۴)، له ۱۵۷۶ کال څخه تر ۱۵۷۷ کال پورې د ایران د صفویانو دریم پاچا و. نوموړي د لومړي طهماسب او هغه د لومړۍ مېرمنې سلطانم بیګم دوهم زوی و. اسماعيل د طهماسب په امر شل کاله د قهقهه په ماڼۍ کې په بند کې تېر کړل، چې دا بند یا د قلمرو د نامتو باج ورکوونکو سره د هغه د دوامدارو شخړو له امله ، یا د قزلباش قبایلو ترمنځ د نوموړي د زیاتېدونکي شهرت له امله و، چې په پایله کې یې طهماسب د خپل زوی د نفوذ په اړه اندېښمن کړ.
په ۱۵۷۶ کال کې طهماسب د وارث له ټاکلو پرته مړ شو. د خپلې خور، پری خان خانم په ملاتړ اسماعیل په خپلو مخالفینو برلاسی شو او تاج یې غصب کړ. د دې لپاره چې ځان  بالقوه  وارث کړي، اسماعیل له خپل سکه ورور، محمد خدابنده او دریو زامنو پرته یې، د شاهي کورنۍ ټول نارینه غړي له منځه یوړل. په اداره او پوځ کې د قزلباش د نفوذ له وېرې، اسماعیل د هغوی پر ځای خپل باوري کسان وګومارل. نوموړي د شیعه روحانیو سپکاوی وکړ او د سني مذهبه روحانیو څخه د روحاني لارښوونو په لټه کې شو. ښایي دا کار یې د پلار سره ، چې یو متعهد شیعه و، د کینې له امله و.
نوموړی د خپلې واکمنۍ په وروستیو میاشتو کې، له پري خان څخه لرې شو او هغه یې ونیوله، سره له دې چې نوموې د هغه په پاچاه کېدو کې هڅې کړې وې. اسماعیل د ۱۵۷۷ کال د نومبر په ۲۴ په ناڅاپي ډول د نامعلومو دلایلو له امله له نړۍ سترګې پټې کړې، خو عموماً داسې ویل کېږي چې هغه د پری خان خانم یا قزلباش مشرانو په لاس مسموم شوی و. ورپسې د نوموړي ورور، ړوند محمد خدابنده د هغه ځایناستی شو. معاصر تاریخ پوهان اسماعیل ته د یو بې منطقه، ګمراه او بې کفایته واکمن په سترګه ګوري، چې د صفوي کورنۍ د نسکورېدو حالت هغه راوسته. خو یو شمېر معاصر تاریخ پوهان بیا نوموړی د یو عادل پاچا په توګه انځوروي. عصري تاریخ پوهان، حتی د هغې دورې د معیارونو سره سم، د نوموړي سیاستونه ویرانوونکي او د هغه شخصیت ډېر بې رحمه ګڼي.
لومړنی ژوند
اسماعیل میرزا د ۱۵۳۷ کال د مې  میاشتې په ۳۱ نېټه د پنجشنبې په شپه په قم کې د اول طهماسب او د هغه د لومړۍ مېرمنې، سلطانم بیګم په کورنۍ کې د دوهم زوی په توګه نړۍ ته سترګې پرانیستې. مور يې د قزلباش قبیلي د موسيلو له کورنۍ څخه وه او د تبريز د والي موسى سلطان خور وه، چې کله ناکله د سلطانم له پلار، عيسى خان، سره چې د طهماسب ماما و، اشتباه کېږي. اسماعيل خپل ماشومتوب په دربار کې تېر کړ او له هغه وخته چې د نوموړي مشر ورور او مسلم وارث، محمد خدابنده د هرات والي وټاکل شو، ځوان اسماعيل د قزوين په شاهي ماڼۍ کې يوازنی ماشوم و، له همدې امله یې ځانته د خپل پلار ټول پام درلود. په طهماسب ځوان اسماعیل د زړورتیا له امله ګران و او هغه یې خوښېده. اسمعیل په ماشومتوب کې د سوارلۍ او غیشي ویشتل او همدارنګه لوستل او لیکل زده کړل.
کله چې د شاه د ورور او د شیروان مخکنی والي، القاس میرزا له ناکام بغاوت وروسته عثماني سترواکۍ ته وتښتېد، اسماعیل د ۱۵۴۷ کال د دوبي په وروستیو کې د شیروان والي وټاکل شو. اسماعيل هلته د شيروانشاه د تخت د مدعي، برهان علي، چې د طهماسب وراره او د دوهم خليل الله زوی و؛ له بغاوت سره مخامخ شو. هغه په څرګنده د عثماني سترواکۍ له خوا ملاتړ کېده. خو د اسمعیل د ولي (ساتونکي)، ګوکچه سلطان زیادلو قاجار تر قوماندې لاندې لښکر له خوا له ماتې سره مخ شو. په ۱۵۴۷ کال کې، د عثماني – صفوي جګړې په اوږدو کې، اسماعیل میرزا د شیرواني سیمه ایزو جنګیالیو مشري وکړه چې په ختیځه اناتولیا کې د لوی عثماني لښکر په وړاندې  یې ستره بریا ترلاسه کړه. د ۱۵۴۸ کال د اګست په ۲۵ نېټه اسماعیل د قارص د لوټ مشري وکړه او ټول هغه ملکي وګړي یې ووژل چې د القاس میرزا او عثمانیانو له ګډو جګړو وروسته له ګډوډۍ او بی نظمۍ څخه تښتېدلي وو. نوموړی هلته د هغه  ښار د والي له لوري د مرګ له هڅې سره مخ شو. په غچ کې یې د عثماني بندیانو د عام وژنې او د قارص کلا د ورانولو امر وکړ. نوموړي له یوې سوله ایزې مودې وروسته د ۱۵۵۲ کال په ژمي کې، له ۸۰۰۰ کسانو سره په ارزورم یرغل وکړ او د ښار په شاوخوا کې یې د عثماني سترواکۍ سنګرونه ویجاړه کړل. عثماني قوماندان او د ارزورم والي، اسکندر پاچا پرېکړه وکړه چې ښار ته له رسېدو وړاندې د اسماعیل له لښکر سره جګړه وکړي. جګړه په بنبست پای ته ورسېده، چې اسماعیل د لویدیځ په لور په شا و تمبول شو او ظاهراً یې ماتې وخوړه. اسکندر پاچا اسماعیل تعقیب کړ او ورپسې له نوي صفوي لښکر سره مخامخ شو چي له درني مرګ ژوبلي سره یې ماتې وخوړله.
د ارزورم بریا د قزلباشو تر منځ د اسماعیل د شهرت لامل شوه او همدارنګه د عثماني سترواکۍ سره د جګړې دریم پړاو او د اماسیا سوله پیل شوه، چې په پایله کې په بین النهرین کې عثمانیانو ته صفوي خاوره له لاسه لاړه. حتی له دې وروسته هم، د قزلباش په ذهن کې اسماعیل، د یوه نامتو پوځي څېرې په توګه پاتې شو چې په ځوانۍ کې یې د عثمانیانو په وړاندې په بریالیتوب سره جګړه پر مخ وړې وه.
د هرات والي
اسماعیل د ۱۵۵۵ کال په مني کې د خپلې ترلې، صفیه سلطان خانم سره واده وکړ، چې د خانش بیګم (د طهماسب خور) او شاه نورالدین نعمت الله باقي لور وه. د واده مراسم د تبریز په شمال کې په یوه ماڼۍ کې ترسره شول. دوی دواړه په قزوین کې استوګن شول او هغه کور ورکړل شو چې مخکې د شاه ورور، بهرام میرزا په کې اوسېده. د همدې کال یو غزل څرګندوي چې اسماعیل له واده څخه د درد او رنځ احساس درلود او دا چې هغه په شیروان کې یې د یو نارینه ملګري ملتیا له لاسه ورکړې وه. نوموړی له صفیه سلطان څخه د یوې لور پلار شو چې وروسته یې له شاه خلیل الله کرماني سره واده وکړ.
اسماعیل په قزوین کې، خپلې زیاتې شپې د نارینه عاشقانو سره تېرې کړې، او د نوموړي همجنسبازي یو څرګند راز و. دا د طهماسب له غیرت سره په ټکر کې وو، خو نوموړي د ۱۵۵۵ کال تر ژمي پورې د اسماعیل د مخنیوي لپاره هېڅ هڅه ونه کړه، تر هغه چې خبر شو اسماعیل له خپل نارینه ملګري سره د جنسي لېوالتیا پر مهال خپله پښه ماته کړې ده. دې پېښې طهماسب د خپل زوی په اړه نور هم په غوسه کړ او نوموړی یې د ۱۵۵۶ کال د اپرېل په ۳ نېټه هرات ته ولېږ چې هلته د محمد خدابنده پر ځای د حکومت چارې په غاړه واخلي. محمد خان شرف الدین اوغلي تکالو د هغه د ولي په توګه وټاکل شو.
د اسماعیل د ولایت لنډه دوره، د سني روحانیونو، چې له خراسان څخه تښتېدلي وو، خپل ټاټوبي ته د بېرته راستنېدو شاهده وه. د هغه   دښمنانو د نوموړي د سني پلوه سیاستونه ډېر ژر په قزوین کې ګټه پورته کړه او طهماسب یې وهڅو ترڅو هغه له خراسان څخه بېرته راوغواړي. خو د نوموړي د ګوښه کېدو اصلي لامل د هغه د مشر زوی، زین الدین علي سلطان سره، چې د اسماعیل نږدې ملګری و، د اوغلي تاکالو سخته دښمني وه. دې کار طهماسب اړ کړ چې خپل زوی د څه کم دوه کالو په موده کې له هرات څخه راوغواړي. وروسته، زین الدین له دې امله تر مرګه شکنجه شو چې د اسماعیل سره یې په غونډو کې د ځوانو هلکانو په راضي کولو کې ملګرتیا کوله.
زندان
کله چې اسماعیل د قزوین په لور روان و، طهماسب امر وکړ چې د بیات قبيلې د یو مشر او د ذوالقدر دوه امیرانو په ګډوڼ، په دربار کې د اسماعیل متحدین،له منځه یوړل شي. همدارنګه طهماسب اسماعیل هم پرېنښود چې قزوین ته ننوځي او په ساوه کې یې د هغه د نیولو امر وکړ. د شاه د دې عمل په اړه بېلابېل دلایل وړاندې شوي، چې اساساً د اسماعیل د شهرت په اړه د طهماسب د ډار او شک له امله؛ په عثماني سرحدي برخو د اسماعیل د دوامداره بریدونو؛ او بلآخره، د اسماعیل د همجنسبازۍ او په نشه یي توکو روږدیتوب د طهماسب غصه، د دې لاملونو مهم ګڼل کېږي. په ۱۵۵۷ کال کې، شاه په قهقهه ماڼۍ کې د اسماعیل د بندي کولو حکم وکړ چې هلته  هغه نولس کاله بند پاتې شو. ویل کېږي چې په دې پرېکړه کې، طهماسب د خپل ستر وزیر معصوم بیګ صفوي (چې د هغه د ګران زوی حیدر میرزا، ولي هم و) تر اغېز لاندې هم راغلی وي.
د اسمعيل د زندان ساتونکي هر دوه کاله بدلېدل، تر له اسماعيل ته نږدې نه شي او له هغه سره خواخوږي پيدا نه کړي. ویل شوي چې نوموړی د زندان په لومړیو کې په زولنو کې ساتل شوی و، خو وروسته اجازه ورکړل شوه، چې د قصر انګړ کې قدم ووهي او په خپله خوښه بېرته زندان ته ولاړ شي. خو هغه رباعیاتو کې چې اسمعیل ته اړوند ګڼل شوی دي، نوموړي په قهقهه کې د خپل بند په اړه خواشیني څرګنده کړې او هغه یې د خپلې زړورتیا او هوښیاري د دښمنانو د نیت بدۍ له امله بللی. په زندان کې يې په نشه يي توکو روږديتوب لا نور زيات شو، تر هغه چې نوموړي ۴۷ مثقاله، د ۱۹۹.۷۵ ګرامو معادل (۷.۰۴۶ اونس) اندازه، د ترياکو ضد درمل د ترياکو د کارولو پر مهال خوړ.
کله چې اسماعیل په قهقیه کې و، قزلباش مشرانو  طهماسب د ځایناستي له پوښتنې سره مخ کړ، چې نه یې غوښتل خپل زامن ځایناستي وټاکي. دوه نوماندان موجود وو، یو یې حیدر میرزا و، چې د شاه د خوښې کس، او د استاجلو قبیلې، د شیخاوند قبیلې (په شیخ صفی الدین اردبیلي پورې اړوند قبیله چې د صفوی کورنۍ جد دی، او له همدې امله په لویه کچه شاهي کورنۍ ګڼل کېږي) او د دربار د ځواکمنو ګرجستاني غلامانو (پوځي غلامانو) او وینځو له خوا یې ملاتړ کېده.
بل نوماند اسماعیل و، چې د طهماسب د مخورې لور پري خان خانم او نورو قزلباش قبایلو لکه افشار، قاجار او روملو ملاتړ یې درلود. اسماعیل په ۱۵۷۱ کال کې له یوې دسیسې څخه بچ شو. په همدې کال  کې حیدر میرزا د قهقهې ساتونکی ته یو لیک ولېږ او د اسماعیل د له منځه وړلو غوښتنه یې وکړه. پري خانم  په دې دسیسه پوه شوه او طهماسب يې خبر کړ. پاچا، چې تر اوسه یې له اسماعیل سره مینه درلوده، د افشار ټوپک لرونکو ته یې امر وکړ چې د وژنې د هڅې په صورت کې له زندان  څخه ساتنه وکړي.
پټ علوم
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
پټ يا عجيب علوم د فوق العاده باورونو او عملونو ټولګه ده چې عموماً د چ ساینس له دايرې بهر دي او د تصوف ، روحانیت او جادو پديدې پکې شاملې دي. دا کولی شي فوق العاده نظریاتو ته هم اشاره وکړي لکه د غیر حساس احساس او پاراسیکولوژي. د "جادو علومو" اصطلاح په 16 پېړۍ کې د ستورپوهنې ، کیمیا ، او طبیعي جادو ته د راجع کولو لپاره کارول شوې وه، چې نن ورځ د تخفیف په نوم پېژندل کیږي. د جادوګرۍ اصطلاح په فرانسه کې په 19 پیړۍ کې رامینځته شوې ، چېرې چې دا د بېلابېلو باطني ډلو او فرانسوي الیفاس لیوي سره تړاو لري ، او په 1875 کې د باطني هیلینا بلاواتسکي لخوا انګليسي ته معرفي شو.
د شلمې پیړۍ په جریان کې، دا اصطلاح د مختلفو لیکوالانو د یوې پراخې ډلې لخوا په ځانګړې توګه کارول کیده، مګر په 21 پیړۍ کې دا په عام ډول کارول کیده - په شمول د اکادمیک باطني پوهانو لخوا - د باطني حرکتونو پراخه لړۍ ته اشاره کول چې د 19 پیړۍ په مینځ کې رامینځته شوي. پیړۍ او د دوی اولادونه د جادو څخه ډیری وختونه د باطني دودونو طبقه بندي کولو لپاره کارول کیږي لکه روحانيزم ، تیوسفي ، انټروپوسفي ، گولډن ډان هرمیټیج ، او نوي عمر.
جادويي علوم
د "جادو علومو" مفکوره په 16 پیړۍ کې رامینځته شوه. په اصطلاح کې معمولا درې کړنې شاملې وې - ستورپوهنه ، کیمیا ، او طبیعي جادو (تجارت) - که څه هم ځینې وختونه د توردستي لاندې د رالویدو پر ځای د تقدیر مختلف ډولونه شامل شوي. دا د هرمیس د هالنډي عالم Wouter Hanegraff په وینا، سره یوځای شوي وو، "هر یو یې د طبیعت او طبیعي پروسو په سیستماتیک څیړنه کې ښکیل وو، په نظرياتي چوکاټونو کې چې په عمده توګه په فوق العاده ځانګړتیاو، فضیلتونو، یا ځواکونو باور باندې تکیه کوله. که څه هم د دغو مختلفو الهی علومو تر منځ د تضعیف ساحې شتون لري، دوی جلا دي او په ځینو مواردو کې یو بل د ناروا په توګه ردوي.
د روښانتیا د دورې په جریان کې، جادوګرۍ په زیاتیدونکي توګه د ساینس له مفهوم سره په داخلي توګه مطابقت نلري. له هغه وخته، د "خفیه پوهانو" کارول د ساینس د اصلي جریان په وړاندې یو هوښیار پولیمیک معنی لري. په هرصورت، فیلسوف او د کارت تاریخ پوه مایکل ډومیټ، چې د تاریخي شواهدو تحلیل ښیي چې د کارتونو په کارولو سره د الهام او جادو تفسیرونه د 18 پیړۍ څخه دمخه نا معلوم وو، وویل چې د جادو اصطلاح د ځای څخه نه وه ځکه چې "هغه خلک چې د راتلونکي څرګندولو امکان لري. یا د غیر معمولي قدرتونو څخه کار اخیستل، دوی دا کار کوي ځکه چې د هغو میتودونو اغیزمنتوب چې دوی یې کاروي د ځینې سیسټمیک پوهاوي سره مطابقت لري چې نړۍ څنګه کار کوي ... که څه هم د دې لپاره تجربه کمه ده. "
د جادو ځانګړتیاوې
مخفي ملکیتونه هغه ملکیتونه دي چې هیڅ پیژندل شوي منطقي توضیحات نلري. د بیلګې په توګه، په منځني پیړیو کې، مقناطیسیت یو جادو کیفیت ګڼل کېده. Ether یو بل ورته عنصر دی. د نیوټن معاصرانو د هغه په تیوري سخته نیوکه وکړه چې جاذبه د جادو په توګه "په فاصله کې عمل" دی.
په ایران کې عجیب علوم
په ايران کې د بهرنيو علومو د تاريخ په اړه د يو شمېر سرچينو له شتون سره سره، د پروېز تناولی لخوا لیکل شوی دوه کتابونه "طلسم: روایتی ایرانی ګرافیک" او " بندهی افسون" په دې برخه کې له مهمو څیړنو څخه دی. . د تنوولي کتاب دوه برخې لري؛ په لومړۍ برخه کې د الحسني د نومونو پر بنسټ منتر، معناګانې او عددونه شامل دي، چې د هغه په وینا په فلزاتو، ټوکر او د هرن په پوستکي نقش او لیکل شوي او په جامو ګنډل شوي دي. په دویمه برخه کې د رواني درملنې او د انسانانو د ستونزو په حل کې د څارویو رول شامل دی. دا ټول په ډیزاین، ساده، او ساده ګرافیک ډیزاینونو کې د شمیرو او ارقامو سره یوځای د درملنې لپاره په مختلفو نسخو او بڼو کې کارول شوي. په اصلي کتاب کې وړاندې شوي دوه پر دریمه برخه عکسونه او پاتې نور یې پخپله د راماله او خوشبخته وینا کونکو له کتاب څخه اخیستل شوي دي. د براتي کتاب هم یو جامع پوهنغونډ دی چې د جادو نړۍ ترټولو تازه او نادر رازونه څرګندوي. په دې کتاب کې د لیکوال نظر په بشپړه توګه بې طرفه او نظري دی. برسېره پر دې، هغه بهرني علومو ته د پالونتولوژي له نظره کتلي دي. ستورپوهنه، ستورپوهنه، ابجد خط، د شمېرو راز، پټ ادب او کیمیا د دې کتاب نور په زړه پورې او د لوستلو وړ محتوا دي. د دې هر یو عجیب علومو په اړه، داسې مستند او تاریخي کیسې شتون لري چې د کتاب محتويات يې په زړه پورې کړي دي
پايليکونه
وېشنيزه:جادو وېشنيزه:پټ علوم وېشنيزه:ابن سينا
بري ګولډ واټر
بري موریس ګولډ واټر (زوکړه د ۱۹۰۹ کال د جنوري ۲یمه - مړینه د ۱۹۹۸ کال د مې میاشتې ۲۹مه) یو امریکایی سیاستوال او د متحده ایالاتو د هوایي ځواک افسر و، چې پنځه دورې (۱۹۵۳ – ۱۹۵۶، ۱۹۶۹ - ۱۹۸۷) له ارېزونا څخه د متحده ایالاتو سناتور او په ۱۹۶۴ کال کې د جمهوریت ګوند په استازولۍ ولسمشرۍ ته نوماند و. ګولډواټر هغه سیاستوال دی چې تر ډېره ورته په ۱۹۶۰ لسیزه کې د امریکا د محافظه کار سیاسي غورځنګ د رغونې لپاره د یو سپرغي په توګه امتیاز ورکول کېږي. د متحده ایالاتو د ۱۹۶۴ کال د ولسمشریزو ټاکنو له لاسه ورکولو سره سره ډېری سیاسي شنونکي او تاریخ پوهان په دې باور دي چې هغه په متحده ایالاتو کې د محافظه کار غورځنګ بنسټ جوړ کړ، ځکه پر جمهوري غوښتونکي ګوند د خلکو د سازمان او د محافظه کارانو تسلط د امریکا په سیاست کې د اوږدمهال لپاره له ګوند سره د خلکو په وفادارۍ کې بنسټيز بدلون رامنځته کړ. چې په ۱۹۸۰ لسیزه کې يې د ریګان له انقلاب سره مرسته وکړه. هغه همدارنګه د امریکا پر ازادي غوښتونکي غورځنګ د پام وړ اغېز درلود.