cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اقلیمي امنیت
اغېز
په ۲۰۰۳ کال کې «پيټر شوارټز» او «ډاګ رانډال» د متحدو ایالتونو د ملي امنیت لپاره د اقلیم د اړوندو سناریوګانو احتمالي اغېزې وڅېړلې او دا پایله یې ترلاسه کړه چې "موږ د اقلیم د بدلون لپاره سناریو جوړه کړې ده، که څه هم ډېره احتمالي نه ده، خو د منلو وړ ده او دا به د متحدو ایالتونو ملي امنیت په داسې ډول وننګوي چې سملاسي دې موضوع ته پام وکړي." په موندنو کې راغلي وو:"دا احتمال شته چې د ځمکې دا تدریجې ګرمېدل به د سمندر د ترموهالین لېږدوونکي د ناڅاپي ټکني کېدو لامل شي چې له امله یې د ژمي په موسم کې شرایط سختېږي، د خاورې رطوبت په چټکۍ سره کمېږي او په هغو مشخصو سیمو کې د ډېرو شدیدو بادونو لامل کېږي چې اوس مهال د نړۍ لویه برخه خوراکي توکي په کې تولیدېږي. که کافي چمتووالی موجود نه وي، پایله ښايي د ځمکې په چاپېریال کې د انسان د لېږد ظرفیت پوره راکم کړي."
روغتیا
څېړنو د تودوخې د سختو څپو له امله د مړینې کچه ښودلې ده. د تودوخې سخت شرایط کولای شي د حرارت د تنظیم لپاره د انسان پر ظرفیت غالب شي؛ راتلونکې سناریوګانې ښيي چې د ګلخانه‌يي ګازونو د تولید په ډېرېدو سره به په کال کې د نړۍ شاوخوا ۷۴ سلنه نفوس لږ تر لږه د شلو ورځو لپاره د وژونکې تودوخې له پېښو سره مخامخ کېږي.
رواني اغېزې
په ۲۰۱۱ کال کې په «امریکن سایکالوژېست» مجله کې یوې مقالې د اقلیمي بدلون له امله د رواني اغېزو درې برخې مشخصې کړې:
د اقلیمي بدلون له امله د ټولنیزو رواني اغېزو پایلې د تاوتریخوالي زیاتوالی، د ډلو تر منځ شخړې، بې‌ځایه کېدل او ټولنیزې - اقتصادي نابرابرۍ دي. د څېړنو پر بنسټ، د تودوخې او تاوتریخوالي تر منځ اړیکه موجوده ده او د ځمکې په متوسطه تودوخه کې هر ډول زیاتوالی د تاوتریخوالي د زیاتېدو احتمال له ځانه سره لري.
شخړې
په ۲۰۱۶ کال کې د بولټن اتومي ساینس‌پوهانو (Bulletin of the Atomic Scientists) له‌خوا په خپره شوې مقاله کې وړاندیز شوی چې په اقلیم پورې د اړوندو موضوعاتو پر سر شخړه ښايي د اټومي شخړې لامل شي چې په دې کې کشمیر، هند او پاکستان شامل دي. خو ځینې پوهان په دې باور دي چې اقلیمي بدلون دا احتمال نه‌لري چې د دولتونو تر منځ د جګړو پر ماهیت لوی اغېز ولري، خو پر کورنیو جګړو او ټولنیز شخړو يې د اغېزو په اړه اندېښنې مطرح شوې دي. د ۶۰ څېړنو د یوه مېټا انلایز پر بنسټ هسیانګ، بورک او میګویل دې پایلې ته رسېدلي چې ګرمه تودوخه او شدید ورښتونه ښايي خپلمنځي تاوتریخوالی تر ۴ سلنه او د ډلو تر منځ شخړې تر ۱۴ سلنه پورې ډېرې کړي (منځني اټکلونه). د دوی پایلې د نورو څېړونکو له‌خوا د بدیل ماډل د مشخصاتو لپاره په کافي اندازه د منلو نه دي. وروستۍ څېړنې دقیقې دي او پر دې سره یوه خوله دي چې په اقلیم پورې اړوندې طبیعي پېښې (لکه د تودوخې څپه، وچکالي، توپان او سېل) د وسله‌والو شخړو خطرونه په متوسط ډول ډېروي. ځکه نو اقلیمي بدلون «د خطر د ډېرېدو ضریب» دی چې د شخړو موجود خطرونه ډېروي. د دې موضوع په برخه کې او د دې موضوع په اړه نورې څېړنې په ۲۰۱۹ کال کې په «نیچر» ژورنال کې د یوې تخصصي ارزونې په خپرولو سره دې پایلې ته رسېږي چې په تېره پېړۍ کې د دولتونو تر منځ د وسله‌والو شخړو خطرونه له ۳ تر ۲۰ سلنه پورې د اقلیمي لاملونو په اغېزو پورې اړوند وو، خو د شخړو نور لاملونه ډېر مهم دي.
جېک ډورسي
جیک ډورسی(جک ډورسی) د لوی شرکت ټویټر ریس او بنسټګر دی.
دولت آباد ولسوالۍ (فارياب)
د دولت آباد ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۲،۰۷۸ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د فارياب ولسوالۍ
ابوبکر صدیق
نوم يې عبدالله ، کنيت يې ابوبکر, صديق او عتيق يې لقبونه وو. دپلار نوم يې عثمان کنيت يې ابو قحافه او دمور نوم يې سلمى او ام الخير يې کنيت وو. دپلار دلورې د نسب پوره کړۍ يې داده : عبدالله بن عثمان بن عامر بن عمرو بن کعب بن سعد بن تيم بن مُره بن کعب بن لوئ القرشي التميمي. او دمور دلورې دنسب کړۍ يې په دا ډول ده : ام الخير بنت صخر بن عامر بن کعب بن سعد بن تيم بن مُره ( طبقات ابن سعد قسم اول دريم ټوک119 مخ) پدې ډول د ابوبکر صديق رضي الله عنه نسب دمور او پلار دواړو له لورې په شپږم پشت د رسول الله صلى الله عليه وسلم له نسب سره يو ځای کيږي.
پلار یې
د ابوبکر صديق رضي الله عنه پلار ابو قحافه عثمان بن عامر دمکې له شرفاوو څخه او دډير عمر سړى وو, په پيل کې هغه هم داسلام غورځنگ هسې يوه ټوکه بلله له همدې کبله عبدالله وايي کله چې رسول الله صلى الله عليه وسلم هجرت وکړ نو زه درسول الله صلى الله عليه وسلم په لټه کې د ابوبکر صديق رضي الله عنه تر کوره راورسيدم هلته ابو قحافه موجود وو هغه  علي رضي الله عنه پدې لاره دتيريدو په مهال ليدلى وو نو ډير دغصې په حالت کې يې وويل چې دې هلکانو زما زوی هم خراب کړ ( الاصابه 4 ټوک 221مخ ) ابو قحافه دمکې تر فتحې پورې پخپل پلارني مذهب ولاړوو دمکې تر فتحې وروسته يوه ورځ رسول الله صلى الله عليه وسلم په مسجد کې تشريف درلود چې ابوبکر له خپل پلار سره يو ځای درسول الله صلى الله عليه وسلم ليدو ته راغى ,کله چې درسول الله سترگي پرې ولگيدې نو ويې فرمايل اى ابوبکره تا (دلته په راوستو سره)خپل پلار ولې وځوراوه زه به ورغلى وم ,کله چې رسول الله صلى الله عليه وسلم دابو قحافه سپين ږيرتوب وليد نو دابو قحافه په حالت يې رحم راغى او خپل دشفقت لاس يې دهغه په سينه ورتير کړ او دښو او مبارکو تورو تلقين يې ورته وکړ او په اسلام يې مشرف کړ هغه درسول الله صلى الله عليه وسلم له رحلته وروسته دابوبکر رضي الله دخلافت زمانه هم وليده اوپه 14هجري کال کې د97 کلونو په عمر مړشو. (اصابه 4 ټوک 222 مخ )
څېره
ابوبکرصديق رضي الله عنه ډير دنريو اندامونو څښتن وو ,څهره يې لغږوښي او غنم رنگى وو, تندى يې لوړ او پراخ وو , سترگې يې ور ننوتلي وې او په ويښتانو به يې دنکريزو خضاب لگاوه.
مېرمنې او اولادونه
ابو بکر صديق رضي الله عنه په مختلفو مهالونو کې له يوه نه ډير ودونه کړي وو .له کومو ميرمنو نه چې يې اولادونه شوي دهغوی نومونه دادي : قتيله يا قتله : له دې څخه يې عبدالله او  اسماء رضي الله عنهماپيدا شو. ام رمان : دادام المؤمنين عايشې او  عبدالرحمن رضي الله عنهما مور وه. اسما : له دې څخه محمد بن ابي بکر پيدا شو. حبيبيه بنت خارجيه : د ابو بکر صديق رضي الله عنه ترټولو کشره لور( ام کلثوم )له همدې نه پيدا شوې وه.
د ابو بکر صديق رضي الله عنه ځانگړتياوې
1- ابو بکررضي الله عنه يو له هغو لسو کسانو څخه وو چې په نړۍ کې ورته د رسول الله صلى الله عليه وسلم له لورې دجنتي توب زيرى ورکړل شوى وو. 2- داسلام دلومړي خليفه په توگه وټاکل شو. 3- په بالغو نارينه و کې ترټولو لومړى په اسلام باندې مشرف شو. 4- درسول الله صلى الله عليه وسلم دخسرتوب وياړ ورپه برخه شو. 5- په غار حرا کې له رسول الله صلى الله عليه وسلم سره دملگرتوب له کبله ورته د(يارغار) دلقب اخيستلو شرف حاصل شو.
په لاندې غزاوو کې ابوبکر صديق رضي الله عنه فعاله ونډه اخيستې وه
سرچينه
ټول افغان ويبپاڼه
وېشنيزه:صحابي وېشنيزه:صحابه وېشنيزه:لومړی خلیفه وېشنيزه:لومړنی مسلمان وېشنيزه:څلور ياران وېشنيزه:صحابه کرام
اقيانوسي هنر
د اقيانوسي هنر د اقيانوسيې په وچه کې د اوسېدونکو خلکو هنري تخلیق ته اشاره کوي، چې په کې آسټرالیا او د آرام سمندر ټاپوګان شامل دي، په شمول د هاوایي ټاپو او ایسټر ټاپو. د دې هنر لخوا پوښل شوې ساحه اکثرا په څلورو عمده برخو ویشل کیږي. پولینیشیا ، مایکرونیزیا ، آسټرالیا (آسټرالیا او نیوزیلینډ) او میلانیشیا.
اقيانوسي هنر کې د آرام سمندر ټاپوګانو او آسټرالیا د اصلي خلکو تخليقي او پنځوونکي کارونه شامل دي ، د هغې جملې د هاوایي او ایسټر ټاپو ګان يادولای شو. په ځانګړې توګه، په دې کې د خلکو د دوو ډلو کارونه شامل دي چې په سیمه کې میشت شوي، که څه هم په دوو مختلفو دورو کې. په هرصورت، دوی په نهایت کې متقابل عمل کوي او په نورو لرې ټاپوګانو کې یوځای پای ته رسیږي. سیمه اکثرا په څلورو جلا جلا سیمو ویشل کیږي: مایکرونیزیا، میلانیشیا، پولینیشیا، او آسټرالیا.
د آسټرالیا ابوریجینل راک هنر په نړۍ کې ترټولو اوږد دوامداره هنري دود دی. د آسټرالیا په ارنهم لینډ کې موندل شوي ، دا ځایونه په دریو دورو وېشل شوي: د ختیځ څخه دمخه (د 40,000 څخه تر 6,000 مخزېږديز پورې) ، فلویل ( 6,000 مخزېږديز څخه تر 500 مخزېږديز) ، او تازه اوبه ( 500 مخزېږديز تر اوسني وخت پورې). د دوی نیټه د هنر د سټایلونو او مینځپانګې پراساس ترسره شوې. د سیند د خولې څخه مخکې، ترټولو زوړ، د سور اوچر رنګ کې د انځورونو لخوا مشخص شوی. په هرصورت، شاوخوا 6000 مخزېږديز، انځورونه په زیاتیدونکي توګه پیچلي ښکاري، چې د فلویل دورې پیل نښه کوي. دا ډبرې نقاشۍ څو دندې درلودې. ځینې یې د "جادو" لپاره کارول شوي، نور یې د ښکار لپاره د څارویو نفوس زیاتولو په هیله لیکل شوي، او ځینې یې یوازې د ساتېرۍ لپاره لیکل شوي.
په سیمه کې یو له خورا پیچلي ډبرو هنرونو ټولګه اوبیر دی ، د لوند فصل د حمام کولو غوره ځای چې د ډبرې مخونه یې په زرګونو کلونو کې څو ځله رنګ شوي.
حوالې
وېشنيزه:هنر تاريخ
محمد ناصر شينواری
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
قرغان ولسوالۍ
د قرغان ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۷،۱۱۶ وگړو ته رسېږي.
نوښت
نوښت (انګلیسي: Innovation) د هغو نظرونو په عملي توګه پلي کول دي، چې په پایله کې یې نوي توکي یا خدمات وړاندې شي او یا هم د توکو یا خدماتو په وړاندې کولو کې ښه‌والی راشي. د سټنډرډ نړیوال سازمان تخنیکي کمېټه (ISO TC 279) په سټنډرډ آی‌اس‌او ۵۶۰۰۰:۲۰۲۰ (standard ISO 56000:2020) کې نوښت د "یوه نوي یا بدل شوي موجودیت چې د ارزښت تحقق یا زیاتوالی رامنځته کوي" په توګه تعریف شوی دی. نور هم بېلابېل تعریفونه لري، چې یو ګډ عنصر پکې د نظرونو یا ټیکنالوژیو پر نوي کولو، پرمختګ او خپرېدو تمرکز دی.
نوښت اکثرا د ډېرو-اغېزناکو محصولاتو، پروسو، خدماتو، ټیکنالوژیو، هنري کارونو یا کاروباري ماډلونو د پراختیا له لارې ترسره کېږي، چې نوښتګران یې بازارونو، حکومتونو او ټولنې ته وړاندې کوي. نوښت له اختراع (invention) سره هم تړاو لري، مګر د اختراع په معنا یا ورسره یو شان نه دی: نوښت تر ډېره دا دی چې د اختراع په عملي توګه پلي کولو کې برخه واخلي (د بېلګې په توګه نوې/بهتره شوې وړتیا) ترڅو په بازار یا ټولنه کې معناداره اغېزه وښندي، او ټول نوښتونه نوې اختراع ته هم اړتیا نه لري.
کله چې حل شوې ستونزه تخنیکي یا علمي ماهیت ولري، تخنیکي نوښت بیا اکثرا د انجینري پروسې له لارې خپل ځان ښيي. د نوښت مخالفه کلمه د نوښت له منځه وړل (exnovation) ده.
تعریف
د نوښت په اړه د شته ادبیاتو سروې‌ګانو بېلابېل تعریفونه موندلي دي. په ۲۰۰۹م کال کې بارقه او همکارانو (Baregheh et al) یې په بېلابېلو علمي مقالو کې شاوخوا ۶۰ تعریفونه ورته موندلي، خو د ۲۰۱۴م کال یوې سروې بیا د نوښت له ۴۰ زیات تعریفونه موندلي. د بارقې او د هغې همکارانو د خپلې سروې له مخې، هڅه وکړه چې یو څو-رشته‌اي یا په ګڼو علمي څانګو پورې تړلی تعریف پکې تشخیص کړي او پر لاندې تعریف یې سلا شوې ده: "'نوښت هغه څو پړاوویزه پروسه ده چې له مخې یې سازمانونه ایډیاوې او نظرونه پر نوو/پرمختللو یا بهتره شوو محصولاتو، خدماتو یا پروسو بدلوي، ترڅو په بازارونو کې پرمختګ وکړي، سیالي وکړي او خپل ځان په بریالیتوب سره له نورو توپیر او متمایز کړي."په سافټویري صنعت کې د نوښت د تعریف د څرنګوالي په اړه په یوه صنعتي سروې کې، لاندې تعریف چې د کراسان او اپایډین لخوا وړاندې شوی، ترټولو بشپړ او غوره ګڼل شوی، کوم چې د اقتصادي همکارۍ او پراختیا سازمان (OECD) د لارښود تعریف ته پراختیا ورکوي:
نوښت په اقتصادي او ټولنیزو برخو کې د با ارزښته نوي څیز تولید یا جوړول او بدلول، برابرول یا سمون او ګټه ترې اخیستل دي؛ د محصولاتو، خدماتو او بازارونو نوي کول او پراخول دي؛ د تولید د نوو مېتودونو پراختیا ده؛ او د نوي مدیریت سیستمونو رامنځته کول دي. نوښت هم یوه پروسه ده او هم یو حاصل یا پایله ده.
امریکايي ټولنپوه ایورټ راجرز نوښت په لاندې ډول تعریف کړی:"'یوه ایډیا یا نظر، عمل، یا یو څیز چې د یوه فرد یا د منلو کوم بل واحد لخوا نوي ګڼل کېږي'"د الان التشولر او رابرټ ډي بیهن په وینا، نوښت اصلي اختراع او خلاقانه استفاده رانغاړي او نوښت د تازه نظرونو او ایډیاوو، محصولاتو، خدماتو او پروسو د تولید، منلو او تحقق په توګه تعریفوي.
د نوښت دوه اصلي اړخونه یو د نوي‌والي کچه ده (یعني دا چې ایا نوښت د شرکت لپاره نوی دی، بازار ته نوی دی، صنعت ته نوی دی، یا نړۍ ته نوی دی او کنه) او بل هم د نوښت ډول دی (یعني دا چې ایا دا د محصول-خدماتو سیستم نوښت دی کنه). په سازماني څېړنو کې، څېړونکو د دغو دوو اړوندو جوړښتونو د نوي تعریف په وړاندې کولو سره، نوښت له خلاقیت څخه توپیر کړی او جلا یې ګڼلی:"د کارځای خلاقیت له ادراکي او چلندي پروسې سره تړاو لري او هغه مهال پلی کېږي چې د نوو نظرونو او نایابه ایډیاوو رامنځته کولو هڅه کېږي. د کارځای نوښت له هغو پروسو سره تړاو لري چې د نوو نظرونو او ایډیاوو د پلي کولو د هڅې پر مهال کارېږي. په ځانګړې توګه، په نوښت کې د ستونزې/فرصت پېژندنې یو څه ترکیب، پېژندل، له سازماني اړتیاو سره سم د نوو نظرونو رامنځته کول یا سمون، د دغو نظرونو وده، او عملا د دغو نظرونو پلي کول شامل دي."
تاریخچه
د "نوښت" کلمې یو وخت بشپړه متفاوته معنا لرله. د نوښت په اړه لومړی بشپړ اوږد بحث د یوناني فیلسوف او تاریخپوه زینوفون (۴۳۰-۳۴۴ قبل المیلاد) روایت دی. هغه دا مفهوم څو اړخیز وباله او دا یې له سیاسي عمل سره وتاړه. هغه کلمه چې نوموړی یې د نوښت لپاره کاروي کیینوټومیا (Kainotomia) ده او تر هغه وړاندې اریستوفان هم په دوو مواردو کې کارولې وه. افلاطون په خپل کتاب "قوانینو" کې د نوښت په اړه بحث کړی او ښکاري چې له دغه مفهوم سره یې ډېره لېوالتیا نه لرله. نوموړي هم په کلتور (رقص او هنر) کې او هم په زده‌کړو کې پر نوښت شکمن او بې‌باوره و (هغه د ماشومانو لپاره د نوو لوبو او د لوبو د نوو توکو پر پېژندلو باور نه درلود). ارسطو هم سازماني نوښتونه نه خوښول ځکه چې هغه پر ​​دې باور و چې د سازمان ټول ممکن ډولونه کشف شوي دي. (سیاست-II لکه څنګه چې د بینوایټ ګوډین ۲۰۱۵ لخوا نقل شوی)
په ۱۹۰۰ لسیزه کې د نوښت مفهوم د دویمې نړیوالې جګړې وروسته وختونو پورې مشهور نه و. دا هغه وخت دی چې کله خلکو د تخنیکي محصولاتو د نوښت په اړه بحثونه پیل کړل او د اقتصادي ودې او رقابتي ګټې مفکورې یې سره غوټه کړې. جوزف شومپیټر (۱۸۸۳-۱۹۵۰) اکثرا د هغه چا په توګه پېژندل کېږي چې دا اصطلاح یې مشهوره کړې او هغه د نوښت اقتصاد له مطالعې سره خورا زیاته مرسته کړې.
د نوښت پروسه یا بهیر
په یوه لومړني ماډل کې د نوښت یوازې درې مرحلې یا پړاوونه شامل وو. د اوټربک (۱۹۷۱) له قوله، دا پړاوونه په لاندې ډول وو: ۱) د ایډیا یا نظر تولید، ۲) د ستونزې حل، او ۳) تطبیق یا پلي کول. کله چې چا دویم پړاو بشپړ کړ، نو یوه اختراع یې وکړه، مګر تر څو یې چې د اقتصادي اغېزو ښندلو نقطې ته نه وه رسولې، نوښت نه ګڼل کېده. خپرول او نفوذ د نوښت پړاو نه ګڼل کېده. په دې وخت کې تمرکز پر تولید باندې و.
د روغتونونو، پوهنتونونو او سیمه‌ییزو حکومتونو په ګډون ټول سازمانونه نوښت کولی شي. سازمانونه د رقابتي ګټو ساتلو لپاره مناسب جوړښت ته اړتیا لري. سازمانونه کولی شي د کارکوونکو پر اصلي دندو سربېره د نوښت لپاره د کاري ډلو د فرصتونو او سرچینو په چمتو کولو سره خپلې ګټې او فعالیت ته وده او پراختیا ورکړي. اجرایوي رئیسانو او مدیرانو ته مشوره ورکړل شوې چې د فکر کولو له دودیزو لارو ځان خلاص کړي او د خپلې ګټې لپاره بدلون وکاروي. د کار نړۍ د ټکنالوژۍ له زیاتېدونکې کارونې سره بدلېږي او شرکتونه په زیاتېدونکي ډول رقابتي کېږي. شرکتونه باید د سیال پاتې کېدو لپاره خپل عملیات کم کړي یا یې بیا ډیزاین کړي. دا چاره به پر ګومارنه اغېزې ولري ځکه کاروباریان به اړ شي چې د ګمارل شوو خلکو شمېر راکم کړي په داسې حال کې چې که ډېر نه وي، نو همدومره کار به سرته رسوي.
د نوښت اسانول
د کاروباریانو لخوا نوښت په ډېرو لارو ترلاسه کېږي، چې په اوسني وخت کې د "بریالیو نوښتونو" لپاره رسمي څېړنې او پراختیا (R&D) ته ډېره پاملرنه کېږي. څېړنې او پراختیا د اختراعاتو د ثبت یا امتیاز حق او نورو هغو علمي نوښتونو هڅولو کې مرسته کوي چې د صنعت، درملو، انجینرۍ او حکومت په څېر برخو کې د تولیدي ودې لامل کېږي. بیا هم، نوښتونه د کار پر وخت د لږو رسمي اصلاحاتو، د مسلکي تجربو د تبادلې او ترکیب او ډېرو نورو لارو چارو په مرسته وده کولی شي. د نوښت او ټکنالوژۍ د لېږد مفاهیمو ترمنځ د اړیکو څېړنه د تداخل ښکارندويي کوي. ډېر بنسټیز او انقلابي نوښتونه د څېړنو او پراختیا (R&D) په پایله کې راڅرګندېږي، حال دا چې ډېر مخ پر ودې نوښتونه ښایي د کار او عمل په پایله کې راڅرګند شي – بیا هم په دواړو کې استثناوې شته دي.
حکومتي پالیسۍ
پر موثریت، د ژوند پر کیفیت، او تولیدي ودې باندې د نوښت اغېزو ته په پام سره، دا د ټولنې او اقتصاد د ښه کولو او پرمختګ یو کلیدي محرک ګڼل کېږي. همدا لامل دی چې پالیسي جوړوونکو د داسې مناسب چاپېریال رامنځته کولو لپاره کار کړی چې نوښت ته وده ورکړي. دا هڅې د څېړنې او پراختیا له مالي ملاتړ څخه نیولې تر داسې مقرراتو رامنځته کولو پورې دي چې د نوښت پر وړاندې خنډونه له منځه وړي، د نوښت د کلسټرونو یا ډلو پراختیا تمویلوي، او له عامه پېرودنې او معیاري کولو څخه کار اخلي ترڅو یې له لارې د نوښت 'کشش' رامنځته کړي.
د سټالینیسټي ضد کین اړخ
د سټالینیسټي ضد کین اړخ یوه اصطلاح ده چې د کین اړخه سیاسي خوځښتونو بېلابېلو ډولونو چې د جوزف اسټالین، سټالینیزم او د واقعي حکومتي سیسټم چې سټالین د شوروي اتحاد د مشر په توګه د ۱۹۲۷ او ۱۹۵۳ کالونو ترمنځ ترسره کړ، په ضد کارول کېږي. دا اصطلاح همدارنګه لوړپوړو سیاسي شخصیتونو او دولتي برنامو ته ویل کېږي چې له جوزف سټالین او د هغه د کمونیزم له بڼې سره یې مخالفت وکړ، لکه لئون تروتسکي او نور کین وزري دودیز مارکسیستان.
په وروستیو کلونو کې، کېدای شي د کین اړخه او میانه کین اړخه ډیکټاټوري مخالفت سره، شخصیتي کلتورونه، توتالیتاریزم او پولیسي دولتونو ته اشاره ولري چې ټول هغه ځانګړنې دي چې په معمول ډول هغو رژیمونو پورې تړل کېږي چې له سټالینیزم څخه یې الهام اخیستی دی، لکه د کیم اېل سونګ رژیمونه، انور هوګزا او نور، د مخکېني ختیځ باک په شمول. د سټالینیسټي ضد کین اړخ ځینې د پام وړ خوځښتونه له ستالینیسټ تروتسکیزم، انارشیزم او آزادي پاله سوسیالیزم، کین اړخه کمونیزم او آزادي پاله مارکسیزم، په کمونیستي خوځښت کې ښي اړخه اپوزیسیون، ډیموکراټیکه سوسیالیزم او سوسیاله ډیموکراسي څخه عبارت دي.
د انقلابي دورې انتقادونه (د 1924 څخه مخکې)
د کین اړخه سیاسیونو لوی اکثریت په لومړیو کې د انقلاب په دورې کې بلشویکي انقلاب ته لېواله وو. په پیل کې، بلشویکانو او د هغوی سیاستونه له ډېر ملاتړ څخه برخمن وو، ځکه چې دا خوځښت په اصل کې د لېنن او نورو رهبرانو لخوا د آزادي پالنې په سیوري کې جوړ شو. په هرحال، د لا جبري سیاسي میټوډونو په کارونې سره، بلشویکانو په دوامداره توګه د انارشیستانو او انقلابیانو ملاتړ له لاسه ورکړ. نامتو انارشیست کمونیستان او آزادي پاله مارکسیسټان لکه سیلویا پانکهورېسټ، روزا لوګزمبورګ او وروسته بیا اما ګولډمن د کین اړخه بلشویزم له لومړیو منتقدینو څخه وو.
روزا لوګزامبورګ په جدي ډول د بلشویکانو له هغو چلندونو څخه انتقاد کاوه چې د اکتوبر په انقلاب کې یې د واک د ترلاسه کولو لپاره کارول او ادعا یې کوله چې دا خوځښټ «د خلکو خوځښت نه، بلکې د بورژوازي خوځښت» دی. په لومړۍ درجه کې، د لوګزامبورګ انتقادونه د هغه چلند په اساس وو چې بلشویکانو انارشیستي خوځښتونه وځپل. هغې په خپلې یوې مقالې کې چې د «د روسیې په انقلاب کې د ملیتونو مسله» تر سرلیک لاندې خپره شوې، هغې داسې توضیح ورکړه: "«په ډاډ سره، په دې ټولو مواردو کې، په رښتیا دا «خلک» نه وو چې دې غبرګوني سیاستونو باندې بوخت شول، بلکې یوازې د بورژوا او وړوکي بورژوا طبقې وې چې – له پرولتاریایي ولس سره د ډېر شدید مخالفت سره یې - «د خودمختارۍ ملي حق» خپلو انقلابي ضد طبقو سیاستونو لپاره د اوزارو په توګه منحرف کړ.»"له بلشویکانو څخه د هغې د لومړنیو انتقادونو لامل، واک ته تر رسېدو وروسته د سټالین لخوا د هغې میراث ته سپکاوی وشو. د تروتسکي په وینا، سټالین «ډېری وخت د هغې په هکله دروغ ویل او د خلکو په مخکې یې د هغې سپکاوی کاوه».
د انارشیستانو او بلشویکانو ترمنځ اړیکې په شوروي روسیه کې د ځینو خوځښتونو لکه د کرونشتات بغاوت او د ماخنویست خوځښت د ځپلو له امله ډېر خراب شو. د کرونشتات بغاوت (د ۱۹۲۱م کال مارچ) یوه کلیدي شېبه وه چې په هغه کې ډېری کین اړخه آزادي پالان او ډیموکراټان له بلشویکانو څخه جلا شول او د سټالینیسټي ضد کین اړخ پایو لپاره یې بنسټ ایښودنه وکړه. دانیل بل، امریکایی سټالینسټي ضد سوسیالیسټ وروسته وویل: "ویل کېږي چې هر رادیکال نسل، خپل کرونشتات هم لري. د ځینو لپاره د مسکو محاکمې، د ځینو نورو لپاره د نازي او شوروي تړون، د ځینو نورو لپاره مجارستان (د رایک یا ۱۹۵۶م کال محکمه)، چکسلواکي (په ۱۹۴۸م کې له ماساریک څخه دفاع یا د ۱۹۶۸م د پراګ پسرلی)، ګولاګ، کامبوج، لهستان وو(او نور موارد به هم راتلونکي کې رامنځته شي). زما کرونشتات کرونشتات وو."د سټالین له کلیدي مخالفینو څخه یو بل، لوئیس فیشر، وروسته د «کرونشتات شېبې» اصطلاح د دې موضوع لپاره رامنځته کړه.
اما ګولډمن د روزا لوګزامبورګ په شان، په عمده توګه د لېنن د رهبرۍ له سبک څخه انتقاد کاوه، خو د هغې تمرکز بلآخره سټالین او واک ته تر رسېدو وروسته د هغه سیاستونو ته ولېږدول شو. ګولډمن د «په روسیه کې کمونیزم شتون نلري» تر سرلیک لاندې خپلې مقالې کې توضیح کوي چې سټالین څنګه «د خپل واک له موقعیت څخه ناوړه ګټه واخیسته» او ډیکټاټوري یې جوړه کړه. هغه په دې لیک کې وایي: "«په بل عبارت، د ګوند د مرکزي کمیټې او سیاسي دفتر له لوري، چې دواړه په بشپړ ډول د یو کس، یعنې سټالین لخوا کنټرول کېږي. که داسې څه ته ډیکټاټوري ووایو، داسې ښکاري چې دا شخصي استبداد له هر تزار څخه لا قوي او لا مطلق، د کمونیزم په نوم، زما په اند د بې کفایتۍ اوج دی."اما ګولډمن ټینګار وکړ چې «په شوروي روسیه کې د اقتدارګرا او دولتي کمونیزم آن کوچنۍ نښه هم شتون نلري». اما ګولډمن د خپل مرګ تر وخته په ۱۹۴۰م کال کې، له سټالین او د هغه د بلشویکي حکومت سبک څخه انتقاد درلود.
په ټولیز ډول، کین اړخه کمونیسټان او انارشیستان د مارکسیزم-لېنېنیزم له دولتي، ځپونکي او توتالیتري طبیعت څخه انتقاد درلود چې په پایله کې سټالینیزم او په ټوله کې د سټالین سیاست ته ولېږدول شو.
له سټالین څخه د بلشویک دورې انتقادونه (۱۹۲۴-۱۹۳۰)
سټالین په وړاندې د مقاومت لپاره د ښي اړخه اپوزیسیون یو له وروستنیو هڅو څخه د ریوتین معامله په ۱۹۳۲م کال کې وه چې په هغه کې د اجتماعیت جوړونې پالیسي په ضد مانیفیست خپور کړ؛ چې په علني ډول یې «د سټالین او د هغه د ډلې له محلول کولو» غوښتنه وکړه. وروسته، ځینې ښي اړخه کسان په یو پټ‌ بلوک کې له لئون تروتسکي، زینوویف او کامنف سره یوځای شول ترڅو له سټالین سره مخالفت وکړي. تاریخ لیکونکي پیر بروئه وویل چې دا د ۱۹۹۳م کال په لومړیو کې منحل شو.
لئون تروتسکي او سټالین د صنعتي کېدلو او انقلابي تاکتیکونو په هکله له یوبل سره د نظر اختلاف درلود. تروتسکي باور درلود چې عالي صنعتي کېدو ته اړتیا شته په داسې حال کې چې سټالین په چټک زیاتوالي او اجتماعیت باندې باور درلود، لکه څنګه چې هغه په خپل ۵ کلن پلان کې لیکلي دي تروتسکي باور درلود چې یو چټکه نړیواله څپه په نړیواله کچه د کمونیزم د رامنځته کېدو لپاره یو ځواب دی. تروتسکي د سټالین له میټوډونو سره انتقاد درلود، ځکه چې په دې باور وو چې د صنعتي کېدو او اجتماعیت ورو سرعت په اوږدمهاله کې بې اغیزې دی. تروتسکي همدارنګه په یوه هېواد کې د سوسیالیزم په هکله د سټالین له مقالې سره مخالف وو او باور یې درلود چې په یوه دولت کې د انقلاب جوړښت د نړیوال انقلاب په کچه اغیزناک نشي کېدای. هغه همدارنګه انتقاد وکړ چې د سوسیالیزم مقالې په یو هېواد کې څنګه د مارکسیزم نړیوال دودونه مات کړل. تروتسکیستانو باور درلود چې یو نړیوال دایمي انقلاب په ټوله نړۍ کې د کمونیزم نظام د اجرا د تضمین لپاره ترټولو ښه لاره ده.
د سټالین او تروتسکي تر منځ یو بل اختلاف د هغوی د انقلاب په میټوډونو پورې نغښتې ده. تروتسکي د عالي صنعتي کېدو ترڅنګ، په یوه هېواد کې د سوسیالیزم په هکله د سټالین له مقالې سره مخالف وو. تروتسکي د دې مخالف وو ځکه چې هغه باور درلود چې په یوه دولت یا هېواد کې د انقلاب جوړښت به د نړیوال انقلاب په اندازه اغیزناک نه وي. هغه همدارنګه انتقاد وکړ چې د سوسیالیزم مقالې په یو هېواد کې څنګه د مارکسیزم نړیوال دودونو په خلاف کار وکړ. تروتسکیستانو باور درلود چې یو نړیوال دایمي انقلاب په ټوله نړۍ کې د کمونیزم نظام د اجرا د تضمین لپاره ترټولو ښه لاره ده.
په ټوله کې، تروتسکي او د هغه پیروانو د سټالینیسټي جوړښتونو په منځ کې د بحث او خبرواترو د نه شتون او د هغوی د ځپونکو سیاسي چلندونو څخه انتقاد درلود.
ددښتو هبیتات
ټولونه محمد خالد فیضي لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګه
هغه سيمي يا موقيعتونه چې مشخص مايکرواورګانيزمونه په هغی کی ژوند کوی د هبتات په نوم ياديږي،د ايکالوژي د علم دنظره هغه طبيعی محيط دی چي مشخص د ژونديو موجوداتو انواع په هغی کې ژوند کوي، همدارنګه کولای شو هتبات داسی هم تعريف کړو. ديو ژوندي موجود داوسيدو ځای ته هبتات ويل کيږي. د هبتات برخي :
هبتات په عمومی ډول د دوه برخو څخه جوړشوی.
۱-:Biotic Habitat د هبتات په دې برخه کې ټول ژوندي موجودات شامليږي لکه حيوانات،مايکرواورګانيزمونه او داسی نور... ۲-Abiotic Habitat : د هبتات په دې برخه کې غيری ژوندي موجودات لکه هوا، خاوره، اوبه او رطوبت شامليږي... هبتات ډير موارد لري خو د دغو څلورو حياتې شيانو پوری ډير مربوط دی. 1-	Food خواړه ( غذا ) : 2-	 Coverپوښښ : 3-	 Living spaceداوسيدو ساحه : 4-	 Water اوبه : که وغواړو چې د يو حيوان په باره کې معلومات ترلاسه کړو نو بايد وپوهيږو چې نوموړی حيوان چيرته ژوند کوي، دغه حيوان د وچې دی که داوبو، ځنګلي حيوان دی که اهلي، د دښتی حيوان دی که غرنی ، ددي ځايه داسي نتيجه اخستل کيږي چې د هبتات پرنسيپ د وحشي حيواناتو او ژوو په ساتنه او ګټه اخيستنه کې مهم  رول لري.
حيوانات د هبتات له نظره
په لاندي ګروپونو ويشل شوي : ۱-Forest Animals : هغه حيوانات چې ځنګل کې ژوند کوي. ۲-Steppe Animals : هغه حيوانات چې په جبه زارو ځمکو کې ژوندکوي. ۳-Desert Animals : هغه حيوانات چې په دښتو کې ژوند کوي. ۴-Mountain Animals : په دې ګروپ کې د غرونو حيوانات شميرل کيږي. ۵- Burrowing Animals : خاورين حيوانات چې د خاوري دننه ژوند کوي. ۶-Amphibian Animals : ددې ګروپ حيوانات هم په اوبو او هم په وچه ژوند کوي. لکه څرنګه چې ژوندي موجودات د هبتات له نظره په ګروپونو ويشل شوي دهمدي ګروپونو لمخي نباتات هم په لاندي توګه ګروپ بندي شوي دي. ۱-Hydrophytes : هغه نباتات چې اوبه خوښوي لکه د اوبو سوسن. ۲-Mesophytes : هغه نباتات چې بين البينې دي يعنې د کروندي په شرايطو کې ژوند کوي لکه غنم او داسي نور... ۳-Zerophytes : هغه نباتات چې د وچوبې په مقابل کې مقاومت لري لکه زقوم. ۴-Halophytes : هغه نباتات چې په ښوره لرونکو سيمو او ريګستانونو کې ښه وده ترسره کوي.
د هبتات اهميت
د ايکالوژي دعلم له نظره د هبتات پرنسيپ اهميت په دې کې دی چې د ژونديو موجوداتو، حيواناتو، وحشي ژوو او دنباتاتو په ساتنه او تنظيم کې ورڅخه استفاده کيږي لکه د مارکوپولو پسونه، يورال پسونه، هوسۍ او داسی نور...
د دښتو د پيژندلو لپاره چاپيريالي شرايط
( Environmental Factors For Desert Survival ) 1- - Low rainfall لږ باران وريدنه: 2 - Intense Sunlight and Heat  شديد لمر او تودوخه: 3- - Wide Temperature Range  پراخه دحرارت د درجي کرښه 4 - Sparse Vegetation  پراخه واښه يزه ساحه: 5 - High Mineral Contact   د منرالونو لوړ ظرفيت: 6 - Sand storm  شګلن طوفانونه : 7 -Mirages  و هم او ويره:
د دښتو تاريخچه :
د دښتو په اړه څيړنو اوپه خاص ډول د افريقا لويی وچې د څيړنو څخه څرګنده شوي چې د افريقا د دښتو قدامت يا عمر (۶۵) ميليونو کالو ته رسيږي. چې دغه سروی د ډيناسور حيوان چې په غالب ګومان د دښتو يو واښه خوړونکی حيوان دي د بقاياوو په واسطه معلومه شوي ده. د دښتو د ارزيابۍ څخه څرګنده شوي چې دښتو مختلف ګرم او يخ دورانونه تير کړي دي او په اوس وخت کې د اوبو د کمښت او مختلفو ستونزو سره مخې دي.
د دښتو اهميت
(Importance of Desert ): د دښتو د اهميت په اړه ډيري څيړني ترسره شوي چي نتيجه يی په لاندي ډول ده. ۱- حيوانات او نباتات ( Plants and Animals ) : په دښتو کي حيوانات او نباتات وي چي دواړه د چاپيريالي روغتيا او انسانانو لپاره مختلفي ګټي لري. ښه بيلګه يی دغذا په توګه استعمال دي. ۲- منرالي ثروت ( Mineral Wealth ) :د دښتو وچو او ګرمو شرايط د منرالونو د رامنځته کيدو لپاره شرايط برابر کړي چي ګڼ منرالونه لکه پوتاشيم، نايتريت، جسپيم، بوران او مالګه په دښتو کي رامنځته کيږي. په مکسيکو کي د الماسو د لاسته راوړلو، په امريکا، ناميبيااو چين کي ۷۵٪ فيصده د تيلو ذخاير په دښتو کي شتون لري. همدارنګه د څيړنو لمخي داسي ويل کيږي چي په امريکا کي ۵۰٪ د مسو ذخاير په دښتو کي شتون لري. ۳- طبی درمل جوړول ( Bio-Prospecting ) : څيړنې داسی ښايی چي د دښتو نباتات ډير ستونزمن چاپيريال کي ژوند کوي او له همدي امله هغو دناروغيو پر وړاندي مقاوم دي، چې په راتلوونکي کي يو ډول بوټي داسي معرفي شوي چي دوي د ملاريا ناروغۍ په مخنيوي کي مهم رول لري چي په دښتو کي موندل کيږي. ۴- د تاريخي اثارو موندل ( Archeological Discoveries ) : د دښتو وچو شرايطو دپخوانيو ښارونو ،دحيواناتو او انسانانو دژوند په اړه معلومات په خپل ځان کي پټ ساتلي چي د اوسني پرمختګ له امله د هغوي د ژوند په اړه څيړني کيږي او ګڼ تاريخي اثار لاسته راځي.نوموړی دښتي په مصر، پيرواو چين کي موجودې دي. ۵- د کاربن جذب ( Carbon Sinks ) : د يوي مقالی په اساس چی په ۲۰۰۸ م کال کي ترسره شوي وه داسی نتايج لاسته راغلی و، د دښتو شګي د کاربن په جذب کي مهم رول لوبوي، ساينسپوهانو دا معلومه کړه چي په دښتو کي دشګو دننه يو دول بکتريا ژوند کوي چی د کاربن ډای اکسايد څخه د خوړو په شکل استفاده کوي.
هغه څه چې په د ښتو کې ليدل کيږي
يا هم ترلاسه کيږي: ۱- Sand شګه: ۲- Sand Dunes د شګو هغه ذرات چې د باد په وسيله د يو ځای څخه بل ځای ته انتقال او هلته يي يوه غونډۍ جوړه کړی وي. ۳- Salt basins د شګو ټوټې يا برخې : ۴- Gravel جغل ۵- Rocky cliffs د تيږو غونډۍ : ۶- Plateaus همواره ځمکه :
د دښتې هبتات اقليم
) ( Climate of Desert Habitat
۱- Hot Climate Deserts: ګرم اقليم لرونکې دښتې هبتات هغه د ښتې هبتات چې په لږه اندازه باران ولري. چې په دې کټګورۍ کې د عربستان دښتې، د هندوستان د (Thar) دښته، داستراليا د (GreatSandy ,Simpson ,Gibson Sturt)دښتې شاملی دي. ۲- :Temperate Climate Deserts د ددي دښتو په اړه تراوسه په پوره توګه معلومات نشته خو څيړنی روانې دي. کيدای شي ددي هيوادونو دښتي په کي شاملی وي. په چين کې د تلکامکان دښته، دترکستان او دايران د دښتو ځيني برخې.
۳- Cold Climate Deserts : يخ لرونکی دښتې هغه دښتې چې په عمومي توګه د واوري او نم لرونکي وي. په دغو دښتو کي د لاندي هيوادونو دښتي شاملي دي. د چين او منګوليا دښتې، د ناميبيا او د افريقا د دښتو ځينې برخي او په خاص ډول د انترکتيکا دښتې چې دا دښتې د کنګل او واوری لرونکې وي.
دشمالي امريکا (Tropical) دښتي او د هغي دبارانونو موسمونه:
۱- Mojave دښته : په دغه دښته کې چې په شمالي امريکا کې موقيعت لري د مديتراني دسمندر دفشار له امله بارانونه منځته راځې چې د مختلفو حيواناتو او نباتاتو لپاره يی دژوند کولو ځاي جوړ کړي دی. ۲- Sonoran دښته : دغه دښته هم په شمالي امريکا کي يوه له لويو دښتو څخه ده چې بارانونه يی داوړي په وروستيو يا اخري برخه او دژمې په پيل کې رامنځته کيږي، نوموړي دښتې هم د رنګا رنګ نباتاتو او حيواناتو لپاره د ژوند زمينه برابره کړي ده.
۳- Chihuahuan دښته : دا دښته د نړۍ د (Subtropical) دښتو له جملي څخه ده چې په شمالي امريکا موقيعت لري بارانونه يی د اوړي په موسم کې واقع کيږي، چې وروسته به يی د ټولو نباتاتو او حيواناتو په اړه يوه اندازه يادونه ترسره شي. ۴- Namib دښته : دغه دښته کې يواځي دوريځو په شکل ګرد(Fog ) موجود وي،او په خاص ډول داسي باران نه لري چې يادونه ورڅخه ترسره شي. پورتنۍ ټولي دښتې د شمالي امريکا په ملکيت کې شميرل کيږي چې د اقليم په اساس به يی وروسته د نباتاتو او حيواناتو يادونه ترسره شي.
Desert Climate and its Plants ( د ==دښتي اقليم او د اقليم په اساس يي نباتات== ) که چيرته متوجه شونوپوه به شو چې دښتي د اوبو، اورښت، او رطوبت له نظره په دوه برخو ويشل شوي دي. ۱- اورښت لرونکي دښتي ( اوبه لرونکي ) : Deserts with precipitation هغو دښتو ته ويل کيږي چې اورښت ( باران، واوره ) ولري، چې د دغو دښتو اقليم د نباتاتو او حيواناتو لپاره يو په زړه پوري مسکن دي. ۲- اورښت نه لرونکي ( اوبه نه لرونکي ) دښتي :Deserts without precipitation دا دښتې هغو دښتو ته وايی چې نه په کافي اندازه اورښت ولري او نه هم د اوبو کومه بله منبع ولري. د همدي کبله په دښتو کې نباتات هم د اقليم د تغير (Climate Viaration ) له امله تغير کوي. هغه دښتي چې اورښت ولري مختلف نباتات هلته وده کوي. په همدي ډول هغه دښتي چې اورښت ونه لري نباتات يی د خاوري په عواملو(Soil Factors) پوري تړلی دي، هغه دښتي چې شګلني وي په زياته اندازه مالګه لري، د اوبو تبخير يي هم د ورځ لخوا ډير زيات وي چې په دي ډول دښتو کې د وچوبي په مقابل کي مقاوم او همدارنګه مالګه خوښوونکي نباتات ښه وده کوي. او هغه دښتي چې د غونډيو او ميلان لرونکو ساحو ( ژورو برخو ) لرونکي وي د مختلفو نباتاتو لپاره د ودې زمينه برابروي ځکه چې په دي ډول دښتو کې د اوبو تبخير کم، نم لري او د مناسب رطوبت لرونکي وي. که په لنډ ډول ووايو چې د ژورو برخو، تيږو او غټو ډبرو لرونکي دښتي د اوبولرونکودښتو څخه شميرل کيږي چې د ژوند کولو لپاره مناسبی دي، او هغه دښتي چي داوبو د جذب ظرفيت يی لوړ وي، اوبه ونه لري، اوبه ژر جذبوي اويا هم د تودوخي دزياتوالي له کبله اوبه بيرته ژر تبخيرکوي دنباتات ژوند يی هم د ستونزو سره مخ وي او ژر لمنځه ځي.
د دښتي هبتات نباتات: په دښتو کي هغه نباتات ښه وده کوي چې د يوي کورنۍ په شکل ژوند کوي، مطلب داچې ګڼه وده رامنځته کوي اوپه زياته اندازه ديوه ځای څخه راشنه کيږي. داچې ټول نباتات او د نړۍ ټول دښتي هبتات مطالعه شي ډيروخت ته به اړتيا وي، نو غوره داده چې د دښتي هبتات نباتات د کورنۍ په شکل و څيړل شي.
دويمه برخه : د استراليا دښتي:
۱- Simpson : دغه دښته د يو وچ او ګرم اقليم په لرلو سره يواځي د پسرلی په موسم يا هم د اوړي په اخري وختونو او د ژمي په اوايلو کې د باران لرونکي وي چې يواځي د (Grass land ) او(Grass trees) لرونکي وي چې د بارانونو د کمښت په نتيجه کي زياتره نباتات لمنځه ځي او يا هم د زيات وخت لپاره ژوندي نه شي پاتي کيداي او لمنځه ځي. ۲- Saline Desert : نوموړي دښته هم په استراليا کي واقع ده چې د نوم څخه يی څرګنديږي چي د غه د ښته په زياته اندازه مالګينه ده يا يی خاوره ديو قشر په توګه مالګو پوښلي ده چي نباتات يی (Salt tolerant) مالګه زغمونکي دي چې له همدي وجي د کمي ودي لرونکي دي (Low vegetation  ) خو بيا هم د لاندي نباتاتو لرونکي شميرل کيږي. (Blue bush )، (Salt bush  ) او داسی نوردي. ۳- Mulga Desert : دا دښته د (Acacia species ) اکاسی د کورنۍ نباتاتو لپاره د مناسبو شرايطو لرونکي ده چې په دغه دښته کي چي په يوه ساحلي سيمه کي موجوده دا ډول نباتات ښه وده کوي. د نوموړي د ښتي اقليم خاره دي چې د ورځي لخوا يي هوا ډيره ګرمه او د شپي لخوايی هوا ډيره سړه يا هم د مختلفو نباتاتو لپاره ښه اقليم لري.
دريمه برخه :د شمالی امريکا دښتي :
په شمالی امريکا کې د پيرو او چيلي (Peru and Chile ) ترڅنګ د (Atacama ) دښته موجوده ده، په دغه دښته کې د باران اندازه ډيره لږه ده چې دهمدي کبله د ( Rainless ) يا کم باران لرونکي دښتي په نوم ياديږي. دنوموړی دښتي اقليم ډيرګرم دی چي نباتات په کي ژوند نه شي ترسره کولای او له منځه ځي، که څه هم د نوموړي دښتي هوا ډيره ګرمه ده خوبيا هم هغه نباتات چې د وچوبي او ګرمۍ سره توافق کوي دې دښته کي موجود دي، په خاص ډول دلته د ( Bush ) درخچواو ( Cactaceae ) ذقوم د کورنۍ نباتات ښه وده کوي.
څلورمه برخه : د جنوبي امريکا دښتي :
۱- Chihuahuan Desert : دغه دښته د يو سوځونکي اقليم په لرلو سره د ډيرو وچو او ګرمو دښتو له جملي څخه ده چې يواځي د درخچو ( Bushes ) لرونکي ده او نور هيڅ ډول نباتات په کې وده نه کوي. ۲- Sonoran Desert : د جنوبي امريکا هغه دښته چې د نباتاتو دژوند لپاره يی اقليم مناسب دي همدغه دښته شميرل کيږي چې په دغه دښته کي د ذقوم ( Cuctus ) لرګين نباتات ( Woody plants ) او همدارنګه واښه دپسرلي په موسم کي ښه وده کوي. ۳- Mojave Desert : د جنوبی امريکا د دښتو ترټولو د مناسب او ښه اقليم لرونکی دښته ده چې د هر ډول نباتاتو او حيواناتو لپاره يی پناه ځای چمتو کړي، دهمدي کبله په دغه دښته کي د ( Joshua Tree National Park ) په نوم يو ملي پارک جوړشوی ترڅو د هغو نباتاتو څخه ساتنه وکړي کوم چي د انقراض په حال کي وي.
د نړۍ د دښتو په نباتې ټولنه باندي همدغه اندازه معلومات کافي دي اړينه ده چې د خپل ګران هيواد افغانستان د دښتې هبتات په اړه خپل سيمينار ته دوام ورکړو. چې په دي برخه کي به د افغانستان د دښتو سربيره د دښتو ميشت نباتات او همدارنګه حيوانات هم وڅيړل شي.
د افغانستان لوی دښتي هبتات :
د دي هيواد دښتي او د دښتو استوګن حيوانات او نباتات په تيت او پراګنده شکل موجود دي چي مشهوری دښتي يی په لاندي ډول دي.
1- ريګستان ( Registan Desert ) : د ريگستان دښته د افغانستان جنوب غرب کې د هلمند او قندهار ولايتونو ترمنځ پرته ده چي د وچ اقليم په لرلو سره د نړۍ د ګرمو دښتي هبتاتو له جملي څخه شميرل کيږي، خاوره يی د شګو او کوچنيو ډبرو څخه متشکله ده چي د کلني اورښت اندازه يی تر (۱۰) انچو پوري رسيږي. په دغه دښته داورښت اندازه ډيره کمه ده چې له همدي رويه يی نباتات هم په کمه اندازه يا هم په ځينو سيمو کي هيڅ نباتي ټولنه نه لري. دپسرلي په موسم کي دلته په لږه اندازه باران وي چې يواځي د ځينو درخچواو واښه ډوله نباتاتو ته د ودي شرايط چمتو کوي. نوموړي دښته کي په خاص ډول حيوانات هم نشته مګر با هم د ځينو څخه يی يادونه شوي ده، چې په هغو کي ګيدړ، صحرايي سپی او ځيني نور موجود دي. دحشراتو له جملي څخه غڼي، ګونګوټۍ، ميږيان، په ډبرينه ساحه کي لړم او غونډل څخه يادونه کيږي. ۲- بکوا (‌Bakwa Desert ): نوموړي دښته د افغانستان جنوب غرب طرفته پرته ده چې د شمال له طرفه د سياه بند د جنوب له خوا د مارګو دښتي پوري نښتې ده د ختيځ لوري ته د واشير غر موجود دي چې د کلني اورښت اندازه يی( 100) ملی متر ته رسيږي، که څه هم په دښتو کي ژوند کول ستونزمن دي مګر بيا هم دغه دښته کي ( 4500) تنه انسانان استوګن دي، په دغه دښته کي واښه لرونکي نباتات د کال په زياتو وختونو کي وده کوي چي د نوموړو کورنيو لپاره يی د ژوندانه زمينه برابره کړي ده، داچې د دې دښتي اقليم ډير ستونزمن نه دی دهمدي رويه يی د ټولو (Xerophytic ) نباتاتو د ودي لپاره مناسب شرايط برابر کړي دي.
۴- مارګو دښته ( Margo Desert ): دغه دښته د نړۍ (20) لويه دښته شميرل کيږي چې پراخوالی يی (15000) کيلو متره مربع دي، خاوره يی شګلن زرات لري او په ځينو سيمو کي کوچنۍ ډبری لري چي په ډبرينه ساحه کې د نباتاتو لپاره ښه د ودي شرايط برابر شوي دي.
5- نا اُميد دښته ( Naomid Desert ): دا دښته د افغانستان او ايران ترمنځ په مرکزي آسيا کي موقيعت لري چې د دواړو هيوادونو ترمنځ سرحد ټاکل شوی دي د کم اورښت له امله دغه دښته ډير کم نباتات لری، خاوره يی شګلنه ده چې د بادپواسطه تخريب شوي ده، د دغه تخريب په نتيجه کي په دې دښته کي غونډيګانې رامنخته شوي دي. داچې افغانستان يو جنګ ځپلی هيواد دي، تيرو څو لسيزو کي د دې هيواد په چاپيريالي بشپړتيا هيڅ کومه څيړنه نه ده ترسره شوي د همدي کبله د افغانستان د دښتي هبتاتو او دښتو اړوند پوره معلومات نشته، خو يواځي د دښتو نومونه موجود دي چي په لاندی ډول ورڅخه يادونه شوي ده. ۱- برنګ دښته ۲- دشت رود ۳- سياه سنګ ۴- د مارګو دښته ۵- خلش دښته ۶- همدم آب دښته ۷- هجده نهر ۸- ابدان دښته ۹- شيخ ميسري ( نوموړی يو لوی ډاګ دی چي تر اوسه په مکمل ډول په دښتو کي نه شميرل کيږي )
Desert Life Form د دښتو ژوند بڼي دلنډي مودي د ژوند د دوران په اساس دژونديو موجوداتو داخليدل د هغوی هبتات ته Habitat هبتات
Trees and shrubs ونی او درخچی Near ground ځمکی ته نژدي Leaf litter خط داره پاڼي Underground ځمکی لاندی Annuals يوکلن باران لرونکی ځنګلونه ۹۶٪ ۲٪ ۰٪ ۲٪ ۰٪ دښتي ۱۱٪ ۷٪ ۲۷٪ ۱۴٪ ۴۱٪ پاڼه ريژی ځنګلونه ۱۵٪ ۲٪ ۴۹٪ ۲۲٪ ۱۲٪ تندرا ۰٪ ۲۳٪ ۶۱٪ ۱۵٪ ۱٪ A Survey of IUCN about Desert inhabitants 2015 at Sahara desert
د دښتي هبتات په اړه لس عمومي حقيقتونه
۱- د سحرا دښته د نړۍ د ډيرو زياتو خزندو او وحشي حيواناتو لپاره ستر پناه ځای دي. ۲- د سحرا دښته کي داسي ساحی شته چې تراوسه په کي هيڅ اورښت نه ده شوی. ۳- هغه ځمکی ته دښته ويل کيږي کومه چې د کلني اورښت اندازه يی د (۲۵۰) ملی متر څخه کمه وي. ۴- د نړۍ ۱/۳ برخه د دښتو څخه تشکيله شوي ده. ۵- دښتي هبتات به يا ډير ګرم اويا هم ډير يخ وي. ۶- د نړۍ تر ټولو غټه دښته د سحرا ( Sahara ) دښته ده چې پراخوالی يی (۹،۴) ميليونه کيلومتره مربع دي. ۷- د نړۍ تر ټولو يخه دښته د ګوبې ( Gobi ) دښته ده چې په چين واقع او پراخوالی يی (۱،۳) ميليونه کيلومتره مربع دی. ۸- په ګرمو او وچو دښتو کي دتودوخي درجه د (۴۰-۴۵) سانتی ګراد څخه زياته وي، مګر په سړو دښتو کي د حرارت درجه (صفر) ته رسيږي. ۹- په دښتو کي حيوانات، نباتات او په ځينو کي انسانان هم ژوند کولای شي. ۱۰- د نړۍ تر ټولو زهرناک مار د استراليا په دښتو کې ميشت دی، چې د کوبرا څخه شل ځله زيات غښتلی دي.
دآسيا لويه دښته ( ګوبي Gobi, ) او د هغي استوګن ژوندبڼي :
د آسيا ترټولو لويه دښته ده چې د نړۍ د دښتو له جملی څخه پنځمه لويه دښته شميرل کيږي.په دغه دښته کې په اوسط اندازه دکلنی اورښت اندازه (۱۹)  سانتي متره ده، دغه دښته يوه اندازه مرطوبوالی لری چې په ژمي کي د ډير باران له امله وي.دبحر دسطحی څخه  (۵۰۰۰)  فوټه لوړوالی لري. د دې دښتي خاوره يوه اندازه مالګه لري چې دټولو نباتاتو لپاره استوګنځای نه شميرل کيږي، يواځي د درخچو( غز )، کوچني بوټي( واښه ) او وحشي پياز چې د حيواناتو او انسانانو لپاره خواړه برابره وي.په دې دښته کي وده کږي. حيوانات يی اوښ، واورين پړانګ، تی لرونکي، کوچني موږکانو ته ورته خزنده ګان، او د ګوبي ايږه چې په نورو دښتو کي هيڅ شتون نه لری موجوده ده.دا چې نوموړي دښته نسبت نورو دښتو ته يوه اندازه زيات اورښت لري نو له همدي کبله دلته د منګوليا هيواد وګړي هم ژوند کوي.
د نباتاتو او حيواناتو داخليدل دښتي هبتات ته : How do plants and Animals Adopt to the Desert ۱- Nocturnal Animals : شپني حيوانات : په دښتو کي حيوانات د ګرمې او سوځونکی تودوخی له امله دشپي لخوا خپلو فعاليتونو ته دوام ورکوي چی له همدی امله ورته شپنې حيوانات وايی.د ورځی لخوا دغه حيوانات بيا په شګو کي اويا هم په سيوري کي ځان دسوځنده تودوخي څخه پټوي. ۲- Water Storage : اوبه ذخيره کوونکي : په دښتو کی داسی نباتات وده کوی کوم چی اوبه په خپل ځان کي ساتلی شي دغه اوبه په تنه       ( ساقه )، پاڼه اويا په ريښو کي ذخيره کوي چي په راتلونکي کي ورڅخه په خپله او ياهم نور نباتات استفاده کوي.
۳- Physical Adoption : فزيکي د اخليدل : اوښان د فزيکي داخليدلو له جملی څخه دي چی د هغوی ژوند او د اوسيدو خصوصيات د دښتي لپاره مناسب دی او په دښتو کی ژوند کولای شي، اوښان په خپل جوړښت کي دشا په برخه کي يوډول جوړښت لري چي بوکاڼ نوميږي. په دغه جوړښت کي شحميات اوانرژي ذخيره کوي چي په دښتو کی دسفر په وخت کي د اوبو اوغذايی مواد د کمښت په صورت کي د هماغه ذخيره شوي انرژۍ څخه ګټه اخلي. د دښتوپه اړه څو روښانه حقيقتونه: ۱- دښته هغه ځای دي چي ۱۶ انچه څخه کم باران ولري. ۲- دښتی په دوه ډوله دی لمړی يخي دښتي دوهم ګرمي دښتي. ۳- د ځمکی ۱/۳ برخه دښتو نيولی ده. ۴- د انسانانو د فعاليتونو او اقليم تغير له امله هر کال ۴۶۰۰۰ کيلومتر مربع ځمکه په دښته بدليږي. ۵- د نړۍ لويه دښته دسحرا دښته ده چي د دولس هيوادونو سره تړلی ده. ۶- د نړۍ ترټولو ګرم او سوځوونکی ځای په سحرا دښته کي موقيعت لري چي د تودوخی درجه يی (۵۷) سانتی ګراد درجو څخه زياتوالی کوي. ۷- ډيناسو چي اوس انقراص شوی د هغي هګۍ په ګوبی صحرا کي پيدا شوي په ۱۹۲۳ م کال کي. ۸- د اتاکاما دښته چي په چيلي کي واقع ده يو ميليون استوګن لري. ۹- د نړۍ ترټولو زيات ذهرجن او خطرناک مار ( Taipan ) نوميږي چي د استراليا په دښتو کي ژوند کوي دغه د کوبرا څخه شل ځله زيات قوي دی. ۱۰- په افريقا کي د خطرناکو حشراتو له جملي څخه (Killer bees ) مچۍ دي چي د حيواناتو په ځان پوري نښلي ترڅو يی لمنځه يوسي. وحشی حيوانات چي په دښتو کی ژوند کوي په لاندي ډول دي : Mammals تی لرونکی اوښ ، ګيدړ Fox, Camel Reptiles خزندګان مار، چرمخکۍ، کشپ Snake, Lizard , Tortoises Birds مرغان Owl, Ostrich بوم، شترمرغ په پورته ډول د دښتی حيواناتو يوڅو نومونه ليکل شوی چي دنورو په اړه يی په ګروپي شکل معلومات نشته، مګر په لاندی ډول ورڅخه يادونه شوي ده. هغه حيوانات چي په ګرمو دښتو کي ژوند کوي: ۱- Fennec Foxes ګيدړ. ۲- Dung Beetle دا يوډول حشره ده. ۳- Mexican Coyotes يو ډول ليوه دی. ۴- Side Winder Snake يوډول مار. ۵- Thorny Devil Lizard کربوړی. په دښتو کي مختلف حيوانات ژوند کوي چي دهغوی په اړه معلومات راټولول يوستونزمن کار دی خود افغانستان د دښتو د حيواناتو په اړه لنډه کتنه په لاندي ډول ترسره شوي ده. شکوڼ، Addax، غرنی سوئي، خرس، بوم Owl، شترمرغ، کوبرا مار،ګيدړ اوځينی نوردي. دنړۍ هغه حيوانات چي د ګرمۍ څخه په دښتوکې پټيږي. ۱-Big horn Sheep : د لويو اوغټو ښکرونو لرونکی حيوان. ۲-Mule Deer : غرنۍ هوسۍ. ۳-kit Fox : ګيدړ ته ورته حيوان. ۴-Bob Cat : وحشی پيشو ده. ۵-black tailed Rabbit : توره لکۍ لورنکي سوی. ۶-antelope Squirrel : موش خرما(نولی). پورتني حيوانات په دښتو کي د ځينو کمرونو او لويو ونو لاندي ځان پټوي، ترڅو د دښتو دسوځنده لمر څخه په امن کي پاتي شي. په دښتو کي دانقراص په حال کي حيوانات (List of Endangered Animals in the Desert ) په دښتو کي حيوانات د ناروغۍ، انسان لاسوهني، دسړکونو ريل ګاډو پټليو جوړولو، هبتات لمنځه تللو، ښکار او د اوسيدو سختو او ستونزمنو حالاتو له امله د انقراص د خطر سره مخ دي چي په لاندي توګه ورته لڼډه کتنه کوو. ۱-Amargosa Voles : دغه په ساده اصطلاح کي د مږي په نوم ياديږي چي د غږيزی ککړتيا له امله د خطر سره مخ شوي. ۲-Peninsular Big horn Sheep: دښتي او غريزه هوسۍ ده چي د ناروغيو او دانسانانو دښکار له امله په ستونزه کی ده. ۳-Desert Pupfish : سګ لاهو ورته په پښتو ژبه کي وايی چي د سړکونو او ريګاډو د پټليو له امله په خطر کي دی.
Habitat Distraction ==د هبتات تخريب :== د هبتات تخريب هغه عوامل په نظر کي نيسي کوم چې د طبيعی اوسيدو ځايونو د تخريب سبب ګرځي. نوموړی عوامل په لاندي ډول دي. ۱-Human activity : د انسان فعاليت: اصلي او اساسي عامل چي د هبتات د تخريب سبب ګرځي انساني لاسوهنه ده، انسان هميشه په دي هڅه کې دی چي د طبيعي منابعو څخه ډيره استفاده وکړي. چي نوموړي کارونه د فابريکو يا صنعت لپاره، ښاري پرمختګ او په ټوله کي د ښه ژوند د تيرولو لپاره ترسره کيږي. A- Human Causes  انسانی فعاليتونه: Land Conservation   د ځمکو جوړونه او رغونه Industry صنعت پرمختګ ‌B- Global Warming نړيواله ګرميدنه د تودوخی درجي لوړيدل ، ګرين هوزی ګازونه، چې نوموړي دواړه د اوبو سطحه لوړوي اوپه نتيجه کي سيلابونه منځته راځي. If Habitats of Desert Destroyied what happens?
کچيرته دښتي هبتات تخريب شي څه به رامنځته شي؟
1-Habitat Destruction Effects Humans: کچيرته مونږ يو هبتات لمنځه يوسو نو د څو لارو څخه په مونږ اغيزه لري، لمړی داچي هغه حيوانات او نباتات چي ډيره اړيکه ورپوري ولرو د هغوی د کور او اوسيدو ځای د تخريب سره مخ کړو نو مونږ هم په ستونزو کی را ګير کيږو. لکه کچيرته دشاتو د مچيو کور لمنخه يوسو نو د ګرده افشانۍ لپاره د څه شي څخه ګته پورته کړو.همدارنګه د نوموړو وحشي حيواناتو تر حملي لاندي هم راتلی شو. ۲-Habitat destruction is the leading causes of extinction for various species and the reason that many animals are endangered: د هبتات تخريب او لمنځه تګ د وحشی حيواناتو دژوند لمنځه تګ او هغوي د مرګ دخطر سره د مخامخ کيدو يو اصلي او اساسي علت دی. 3-As we destroy Natural habitats, we are hurting our selves because it is contributing to global warming and climate change: کله چی مونږ طبيعي هبتات لمنځه وړو، موږ خپل ځان ته زيان اړو ځکه دهبتات تخريب سره نړيواله ګرميدنه او داقليم تغير رامنځته کيږي.
دهبتات د تخريب مخنيوی:
۱- محلی منطقوي او دولتی پالسي جوړول او په خلکو يی عملی کول. ۲- د طبيعي هبتات د نه نوی کيدونکو منابعو پيژندل او خلکو ته معرفی کول. ۳- د نفوس د ودی حالت کي ځايونو کي پراختيايی پروګرامونه عملی کول. ۴- هغه ايکالوژيکي لاری چاري چی د ځمکي د زياتوالی څخه پرته حاصل زيات کړي پراختيا ورکول. ۵- د جيولوژيکي عواملو چي دهبتات تخريب کي رول لری مخنيوی کول. ۶- د ککړتيا مخنيوی کول.
کړنی چي کولای شی د هبتات څخه ساتنه وکړي:
۱- د هغو انواعو پيژندل چي بيا منځته نه راځي. ۲- د پاتي شوو او اوسنيو انواعو ساتنه. ۳- د اعلاناتو برابرول تر عامو خلکو ته د طبيعي هبتات په اړه پوهاوی ورکړي. ۴- په هغه ځايونو کي چي نفوس د ودي په حال کي وي د طبيعي هبتات په اړه پوهاوی. ۵- بيدون له دي چي ځمکه زياته کړو استعداد ته پراختيا ورکول تر څو طبيعي هبتات تخريب نه شي. ۶- د نفوس د بيړنۍ ودي څخه مخنيوي کول. ۷- په دښتو کي د واښه لرونکو نباتاتو د اورلګيدني څخه مخنيوي کول. ۸- سالمه او دوامداره استفاده. ۹- دچاپيريالي شرايط مطابق عمل کول.
سرچینې
۱. عزت الله.(۱۳۹۳هـ ش).جيومورفولوژي.م م(۲۲۹-۲۹۲).اصلاح فکارکتاب پلورنځی.
۲.وارډ،ډيويد.(۱۳۹۲هـ ش).زيست شناسی بيابان های جهان.م م(۱-۳۷۴).ګرافيک اسماعيل نژاد.
۳.جلال،احمدشاه.(۱۳۸۰هـ ش).سيمای محيط زيست افغانستان.م م(۱-۷۳).کتابخانه سيار اريک.
۴- عظيمي،رضوان الله.(۱۳۹۶هـ ش).لکچرنوټ ايکالوژي.م م(۱۴-۱۵).پوهنتون لغمان. ۵. (http://ecoadapt.org/programs/adoptation-consultations/social).
۶.http://www.nrel.gov/docs/fy14osti/60461.pdf
باریناس آیالات
باریناس ولایت په اسپانیایي ژبه Estado Barinas) د ونزویلا هیواد له ۲۳آیالاتونو څخه یو دی چې ددی هیواد په لویدیځ کې موقیعت لري.
معروف خیل
معروف خیل د احمدزی د قوم یوه برخه ده چی د ننگرهار ولایت د سرخرود ولسوالی د باغبانی د کلی اصلی اوسیدونکی دی. د معروف مقبره هم په همدی کلی کی شتون لری.دغه راز معروف خیل د چپرهار ولسوالۍ کنډی باغ سیمه کې هم شتون لري چې عمدتاً دری پلاره دي او په شکرخیل ، قدم خیل او تتر خیل یادیږي.معروف خیل له ننگرهار سربیره په نورو ولایاتو کي هم میشت دي. معروف د جبار چه اوس د جبار خیلو په نامه یادیږی سکنی ورور و.
قرمگل ولسوالۍ
د قرمگل ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۶،۰۹۸ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د فارياب ولسوالۍ
په مسيحيت کې یهود مخالفت
په مسيحيت کې د يهودو مخالفت (یهود ځورول) د يهودو د مذهبي مخالفت يوه بڼه ده، د دوښمنۍ هغه احساس دی چې ځينې مسيحي کليساوې، مسيحي ډلې او عادي مسيحيان يې د يهودي دين او يهوديانو په وړاندې لري.
د يهوديانو پر ضد د مسيحيانو ويناوې کول او له دې څخه د يهودو په وړاندې زېږېدلې کرکه، د دواړو تاريخ د مسيحيت تر لومړيو کلونو پورې رسېږي او دا د بې ديني يهوديت ضد سلوک څخه راوتلي دي، کوم چې د دې عقيدې په مټ پیاوړي شوي وو چې عيسی مسيح يهوديانو وژلی دی. مسيحيانو په راتلونکو پېړيو کې پرله پسې زياتېدونکي يهود مخالف اقدامات عملي کړل، په کومو کې چې شړل، سپکاوی، د شتمنيو مصادره کول، تاوتريخوالی او وژنې شامل دي، هغه اقدامات چې پايله يې هالوکاسټ ته ورسېده.
د مسيحي يهود دوښمنۍ بېلا بېل لاملونه ښودل شوي دي، په کومو کې چې الاهي توپيرونه، د کليسا او يهودو عبادتځای ترمنځ سيالي، د مذهب د بدلولو لپاره د عيسايانو هڅونې، د يهودي عقايدو او عبادتونو ناسم پوهاوی او دا انګېرنه چې يهوديت له مسيحيت سره دوښمني لري، شامل دي. د دوه زريزو لپاره، دا کړنې په مسيحي تبليغ، هنر او عامو تعليماتو کې پياوړې شوې چې ټول د يهوديانو په وړاندې د سپکاوي ښودنه کوي، تر څنګ يې هغه اصول چې د يهوديانو د تذليل او بدنامۍ لپاره جوړ شوي دي.
اوسنی يهود مخالفت په بنسټيز ډول د يو توکم په توګه له يهودو څخه د کرکې په څېر تشريح شوی دی او د دې تر ټولو وروستۍ څرګندونې د اتلسمې پېړۍ په توکميزو نظرياتو کې رېښې لري، په داسې حال کې چې د يهوديانو مخالفت د يهوديت دين په وړاندې په دوښمنۍ کې رېښې لري، خو په لوېديځ مسيحيت کې، د دولسمې پېړۍ په اوږدو کې د يهوديت د دين مخالفت په اغېزناک ډول د يهوديانو په مخالفت کې ضم کړای شوې. پوهانو په دې بحث کړی چې مسيحي يهود مخالفت څه ډول د نازيانو په درېيمه سترواکۍ، دویمه نړيواله جګړه او هالوکاسټ کې ونډه درلوده، په داسې حال کې چې تاريخ پوهان په دې یوه خوله دي چې په ټوله کې نازيزم يا خو له مسيحيت سره اړه نه درلوده يا يې په فعال ډول مخالفت کړی و. هالوکاسټ ډېر مسيحيان د مسيحي الاهياتو (علم التوحيد يا الهي دين) او مسيحي عباداتو تر منځ د اړيکې او دا چې څه ډول دوی په هالوکاسټ کې ونډه درلوده، په هکله فکر کولو ته اړ کړل.
د مسيحيت او یهوديت تر منځ لومړي توپيرونه
د رومي سترواکۍ په داخل کې د مسيحيت او يهوديت قانوني حيثت توپير درلود: له دې امله چې په يهوديت عمل کول يواځې تر يهوديانو او يهوديت پلوو پورې محدود و، په همدې بنسټ د يهوديت پيرويان په عموم کې د هغو مسئولیتونو له پيروۍ څخه مستثنا وو، کوم چې د رومي واکمنې طبقې له خوا د نورو دينونو پر پيرويانو تحميل شوي وو، د «جولیان سيزر» (قيصر) له وخت راهيسې، یهوديت ته د يو «شرعي دين» درجه ورکړل شوې وه، خو بيا هم کله کله د ځورېدو پېښې منځ ته راتلې، د بېلګې په ډول په ۱۹ کې «تايبيريس» يهوديان له روم څخه و ايستل، په ورته توګه «کلاډيس» په ۴۹ کې همدا کار بيا تکرار کړ. خو مسيحيت بیا تر يوې طبقې خلکو پورې نه و محدود او له دې امله چې يهودي عيسايان د يهودو له عبادتځای څخه ايستل شوي وو (وګوره د جمنيا شورا)، دوی همدا راز هغه خوندي حيثيت هم له لاسه ورکړ چې يهوديت ته ورکړل شوی و، بيا هم دې خوندیتوب خپل حدود درلودل (وګوره ټيټوس فيويس کيمينۍ (کنسول)، رابي اکيوا او لس شهيدان).