cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وينه
د تيورو ژويو د وينې اناتومي
Blood plasma is essentially an aqueous solution containing ۹۲٪ water, ۸٪ blood plasma proteins, and trace amounts of other materials. Some components are:
Together, plasma and cells form a non-Newtonian fluid whose flow properties are uniquely adapted to the architecture of the blood vessels.
The term serum refers to plasma from which the clotting proteins have been removed. Most of the protein remaining is albumin and immunoglobulins.
جوړېدنه او کمېدنه
د وينې سلولونه د هډوکي په مېنځ کې جوړېږي، چې د بون مېرو يا د هډوکي مغز په نامه يادېږي. د وينې جوړېدنې دغه پروسې ته هېماټوپويسز يا وينه جوړېدنه وايي. د وينې پروټيني توکي (چې په دې کې غوټه کېدونکي پروټينونه هم دي) په زيات شمېر کې په ځيگر کې توليدېږي، خو هورمونونه بيا په اينډوکرايني مرغړيو کې توليدېږي چې په وينه کې د بهېدو کچه يې د هايپوتالاموس لخوا کنټرولېږي. د وينې د اوبلنوالي ځانتيا هم د هايپوتالاموس لخوا اداره کېږي چې د پښتورگو او هضمي غونډالونو لخوا پرې وړ کړنې ترسره کېږي.
د وينې سلولونه په توري کې او د ځيگر په کوپفر سلولونو کې خپل تنزلي پړاو پوره کوي. ځيگر د ځينو پروټينونو، حشمياتو او امينو اسيدونو د چاڼولو دنده هم لري. پښتورگي بيا په فعاله توگه فضله مواد د ميتيازو له لارې د بدن نه ليرې کوي. د ايرېتروسايټو يا د وينې د سره توکو عمر اکثراً ۱۲۰ ورځې وي چې په سيستماتيک ډول نوي ايرېتروسايټونه چې د هېماټوپويسز د پروسې له مخې جوړېږي، د زړو ايرېتروسايټونو ځای نيسي.
د آکسيجن لېږدونه
Blood oxygenation is measured in several ways, but the most important measure is the hemoglobin (Hb) saturation percentage. This is a non-linear (sigmoidal) function of the partial pressure of oxygen. About 98.5% of the oxygen in a sample of arterial blood in a healthy human breathing air at normal pressure is chemically combined with the Hb. Only 1.5% is physically dissolved in the other blood liquids and not connected to Hb. The hemoglobin molecule is the primary transporter of oxygen in mammals and many other species (for exceptions, see below).
With the exception of pulmonary and umbilical arteries and their corresponding veins, arteries carry oxygenated blood away from the heart and deliver it to the body via arterioles and capillaries, where the oxygen is consumed; afterwards, venules and veins carry deoxygenated blood back to the heart.
Differences in infrared absorption between oxygenated and deoxygenated blood form the basis for realtime oxygen saturation measurement in hospitals and ambulances.
Under normal conditions in humans at rest, haemoglobin in blood leaving the lungs is about 98-99% saturated with oxygen. In a healthy adult at rest, deoxygenated blood returning to the lungs is still approximately 75% saturated. Increased oxygen consumption during sustained exercise reduces the oxygen saturation of venous blood, which can reach less than 15% in a trained athlete; although breathing rate and blood flow increase to compensate, oxygen saturation in arterial blood can drop to 95% or less under these conditions. Oxygen saturation this low is considered dangerous in an individual at rest (for instance, during surgery under anesthesia): "As a general rule, any condition which leads to a sustained mixed venous saturation of less than 50% will be poorly tolerated and a mixed venous saturation of less than 30% should be viewed as a medical emergency."
A fetus, receiving oxygen via the placenta, is exposed to much lower oxygen pressures (about 20% of the level found in an adult's lungs) and so fetuses produce another form of hemoglobin with a much higher affinity for oxygen (hemoglobin F) in order to extract as much oxygen as possible from this sparse supply.
Substances other than oxygen can bind to the hemoglobin; in some cases this can cause irreversible damage to the body. Carbon monoxide for example is extremely dangerous when absorbed into the blood. When combined with the hemoglobin, it irreversibly makes carboxyhemoglobin which reduces the volume of oxygen that can be carried in the blood. This can very quickly cause suffocation, as oxygen is vital to many organisms (including humans). This damage can occur when smoking a cigarette (or similar item) or in event of a fire. Thus carbon monoxide is considered far more dangerous than the actual fire itself because it reduces the oxygen carrying content of the blood.
مياشې
د غوماشو وينې ته هېمولېمف وايي او تيورو ژويو ته ناورته په غوماشو کې وينه د آکسيجن په لېږدېدنه کې هېڅ رول نه لري. په دغو کې ژوندي مخلوق کې يو ډول پرانيستې برخه ده چې د ټراکيا يا کرنکې په نامه يادېږي. په دغه کرنکه کې د هوا نه په سيخه توگه آکسيجن ورننوځي چې بيا همدا آکسيجن راساً د هغوی ووبونو (انساج) ته د ډفيوژن د کړنې په مرسته ورځي. خو د غوماشو وينه ووبونو ته يواځې د خوړنتوکو د رسولو او د غونډال نه د بېکاره فضله موادو په وېستلو کې مرسته کوي.
کوچني بې شمزۍ ژوي
In many invertebrates, these oxygen-carrying proteins are freely soluble in the blood; in vertebrates they are contained in specialized red blood cells, allowing for a higher concentration of respiratory pigments without increasing viscosity or damaging blood filtering organs like the kidneys.
د ژور سيندونو بې شمزۍ ژوي
Giant tube worms have extraordinary hemoglobins that allow them to live in extraordinary environments. These hemoglobins also carry sulfides normally fatal in other animals.
د کاربون ډاي آکسايډ لېږدېدنه
When systemic arterial blood flows through capillaries, carbon dioxide diffuses from the tissues into the blood. Some carbon dioxide is dissolved in the blood. Some carbon dioxide reacts with hemoglobin and other proteins to form carbamino compounds. The remaining carbon dioxide is converted to bicarbonate and hydrogen ions through the action of RBC carbonic anhydrase. Most carbon dioxide is transported through the blood in the form of bicarbonate ions.
د هايډروجن آيونونو لېږدېدنه
Some oxyhemoglobin loses oxygen and becomes deoxyhemoglobin. Deoxyhemoglobin has a much greater affinity for H+ than does oxyhemoglobin so it binds most of the hydrogen ions.
رنگ
In humans and other hemoglobin-using creatures, oxygenated blood is bright red. This is due to oxygenated iron in the red blood cells. Deoxygenated blood is a darker shade of red, which can be seen during blood donation and when venous blood samples are taken. However, due to an optical effect caused by the way in which light penetrates through the skin, veins typically appear blue in color. This has led to a common misconception that venous blood is blue before it is exposed to air. Another reason for this misconception is that medical charts always show venous blood as blue in order to distinguish it from arterial blood which is depicted as red on the same chart.
The blood of horseshoe crabs is blue, which is a result of its high content in copper-based hemocyanin instead of the iron-based hemoglobin found, for example, in humans.
Provision of force
In mammals the restriction of blood flow is commonly used as a temporary provision of force, as in an erection.
لرغوني درمل
Hippocratic medicine considered blood one of the four humors (together with phlegm, yellow bile and black bile). As many diseases were thought to be due to an excess of blood, bloodletting and leeching were a common intervention until the 19th century (it is still used for some rare blood disorders).
In classical Greek medicine, blood was associated with air, springtime, and with a merry and gluttonous (sanguine) personality. It was also believed to be produced exclusively by the liver.
موندنه
Blood pressure and blood tests are amongst the most commonly performed diagnostic investigations that directly concern the blood.
پېتالوژي
Problems with blood circulation and composition play a role in many diseases.
درملنه
Blood transfusion is the most direct therapeutic use of blood. It is obtained from human donors by blood donation. As there are different blood types, and transfusion of the incorrect blood may cause severe complications, crossmatching is done to ascertain the correct type is transfused.
Other blood products administered intravenously are platelets, blood plasma, cryoprecipitate and specific coagulation factor concentrates.
Many forms of medication (from antibiotics to chemotherapy) are administered intravenously, as they are not readily or adequately absorbed by the digestive tract.
As stated above, some diseases are still treated by removing blood from the circulation.
It is the fluid part of the blood that saves lives where severe blood loss occurs, other preparations can be given such as ringers atopical plasma volume expander as a non-blood alternative, and these alternatives where used are rivalling blood use where used.
افسانې او دينونه
Due to its importance to life, blood is associated with a large number of beliefs. One of the most basic is the use of blood as a symbol for family relationships; to be "related by blood" is to be related by ancestry or descendance, rather than marriage. This bears closely to bloodlines, and sayings such as "blood is thicker than water" and "bad blood", as well as "Blood brother". Blood is given particular emphasis in the Jewish and Christian religions because (Leviticus 17:11) says "the life of a creature is in the blood."
The differences in sugars and protein sequences sets human blood apart from animal blood and this has been used as an argument for creation in religious circles.
هندو-اروپايي paganism
Among the Germanic tribes (such as the Anglo-Saxons and the Vikings), blood was used during the sacrifices, the Blóts. The blood was considered to have the power of its originator and after the butchering the blood was sprinkled on the walls, on the statues of the gods and on the participants themselves. This act of sprinkling blood was called bleodsian in Old English and the terminology was borrowed by the Roman Catholic Church becoming to bless and blessing. The Hittite word for blood, ishar was a cognate to words for "oath" and "bond", see Ishara. The Ancient Greeks believed that the blood of the Gods, ichor, was a mineral that was poisonous to mortals.
د يهوديت له مخې
In Judaism, blood cannot be consumed even in the smallest quantity (Leviticus 3:17 and elsewhere); this is reflected in Jewish dietary laws (Kashrut). Blood is purged from meat by salting and soaking in water.
Ironically, Judaism has historically been the religion to be most affected by blood libels.
د عيسويت له مخې
Some Christian churches, including Roman Catholicism, Eastern Orthodoxy, branches of Anglicanism, and the Moravian Church, teach that when consecrated the Eucharist wine becomes the material Blood of Jesus. Thus in the consecrated wine (now the Most Precious Blood of Christ), Jesus becomes spiritually and physically present. This teaching is rooted in the Last Supper as written in the four gospels of the Bible, in which Jesus stated to his disciples that the bread which they ate was his body, and the wine was his blood. ''"This cup is the new testament in my blood, which is shed for you." ''. Various forms of Protestantism, especially those of a Wesleyan or Presbyterian lineage, teach that the wine is no more than a symbol of the blood of Christ, who is not physically but spiritually present. Blood (the blood of Jesus Christ) is also seen as the means for atonement for sins for Christians. Lutheran theology teaches that the body and blood is present together "in, with, and under" the bread and wine of the eucharist feast. Mormons believe that before Adam and Eve ate the forbidden fruit, blood was not present in their bodies. It is said to have formed after the Fall when they became mortal.
د اسلام له مخې
د اسلامي حکمونو له مخې د هغو خواړو چې په ځان کې وينه لري حرام گڼل کېږي.
د يهوا د گواهانو له مخې
Jehovah's Witnesses do not eat blood or accept tranfusions of whole blood or its four major components namely, red blood cells, white blood cells, platelets (thrombocytes), and whole plasma. Members are instructed to personally decide whether or not to accept fractions, and medical procedures that involve their own blood.
Vampire legends
Vampires are mythological beings which live forever by drinking the blood of the living. Stories of creatures of this kind are known all over the world. European versions of this myth are mostly inspired by folklore based on the stories regarding Vlad Dracula.
د چينايي او جاپاني فرهڼونو له مخې
In Chinese culture, it is often said that if a man's nose produces a small flow of blood, this signifies that he is experiencing sexual desire. This often appears in Chinese-language and Hong Kong films. This is also evident in Japanese culture and is parodied in anime and manga. Male characters will often be shown with a nosebleed if they have just seen a female nude or in little clothing, or if they have had an erotic thought or fantasy.
هنر
Blood is one of the body fluids that has been used in art. In particular, the performances of Viennese Actionist Hermann Nitsch, Franko B, Lennie Lee, Ron Athey, Yang Zhichao and Kira O' Reilly along with the photography of Andres Serrano, have incorporated blood as a prominent visual element. Marc Quinn has made sculptures using frozen blood, including a cast of his own head made using his own blood.
سرچينې
وېشنيزه:وینه
عبدالمالک همت
عبدالمالک همت (۱۳۳۲ لمريز لېږدي کال، (۱۹۵۳ ز)، کندهار) د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر، لیکوال او ژباړونکی دی.
مخينه
ښاغلی عبدالمالک همت د مولوي صاحب عبدالرزاق زوی په ۱۳۳۲ لمريز لېږدي (۱۹۵۳ ز) کال د کندهار د سوزنيانو په نامه سيمه کې زېږېدلی دی. هغه د ۱۳ کالو وو چې پلار يې د کندهار له ښاره د روزگان ولايت ترينکوټ ښار ته له خپلې ټولي کورنۍ سره کډه شو. د ۱۳۵۷ ل کال د غويي مياشتې تر کودتا وروسته څه مهال په هېلمند، کابل، کوټه، کراچۍ، ډيلي، کندهار، او بيا کندهار کي اوسېدلی او د ۱۳۸۹ ل کال د غويي مياشتي راهيسې په کابل کې اوسي.
چاپ شوي نښيرونه يې
ښاغلي همت خپلې ډېری ليکنې په پښتو او ځينې يې په دري ژبه ليکلې دي؛ ژباړې يې هم له اردو، عربي او فارسي ژبو څخه کړې دي.
۱- د همت چيغه (شعري ټولگه)، د ١٣٨٠ ل ل كال چاپ.
۲- د سيد جمال الدين افغاني اند او ژوند (ژباړه)، د ١٣٨١ ل كال چاپ. دويم چاپ ١٣٨٩ ل کال.
۳- زموږ د قبلې تاريخ (د مکې مکرمې تاريخ)، د ١٣٨٣ ل کال چاپ. د ١٣٨٥ ل كال دويم چاپ. په ١٣٨٩ کال دريم چاپ.
۴- زموږ د نبي مېنه (د مدينې منورې تاريخ)، د ١٣٨٥ ل كال لومړى چاپ، دويم چاپ ١٣٨٩ کال.
۵- ادب او ادبي كره كتنه، د ١٣٨٥ ل كال چاپ.
۶- د مقالې ليكلو اصول، د ١٣٨٥ ل كال چاپ، دويم چاپ ١٣٨٨ ل کال. ۷- زموږ صحت او آخرت ته تاواني توكي، د ١٣٨٦ ل كال چاپ، د ۱۳۹۰ ل کال دويم چاپ. په پاکستان کې په اردو ژبه ژباړل سوی او چاپ شوی دی.
۸- پوپنا سوي ولسونه (ژباړه)، د ١٣٨٦ ل كال چاپ.
۹- زموږ د دښمنانو تور تاريخ او شومې موخې، د ١٣٨٧ ل کال چاپ.
۱۰- د اسيا نن او سبا، (ژباړه)، د ١٣٨٧ ل كال چاپ.
۱۱- غرور او د هغه علاج (ژباړه)، د ١٣٨٨ ل كال چاپ.
۱۲- د کلمې شريـفې حقيقت (ژباړه)، د ١٣٨٨ ل كال چاپ.
۱۳- اسلام د دوه لارې پر سر (ژباړه) د ١٣٨٨ ل كال چاپ. ۱۴- د حق او باطل جگړې، د ١٣٨٨ كال چاپ.
۱۵- د لوېديځ مشران وايي: اسلام او مسلمانان له منځه يوسئ (ژباړه)، د ١٣٨٩ ل كال چاپ. دويم چاپ ١٣٩٠ کال.
۱۶- د حق او باطل د جگړې په هکله، ٢٥ مقالې (له انټرنيټ څخه د بېلا بېلو راټولو سويو عربي مقالو ژباړه)، د ١٣٨٩ ل كال چاب.
۱۷- د حق او باطل په جگړه کې الهي سنت (ژباړه)، د ١٣٨٩ ل كال چاب.
۱۸- راځئ توبه وکاږو، د ١٣٩٠ ل کال چاپ.
۱۹- زه توبه کاږم، خو...؟ (ژباړه)، د ١٣٩٠ ل کال چاپ.
۲۰- د اسلام د بري زېري (ژباړه)، د ١٣٩٠ ل کال چاپ.
۲۱- پښتو معلم الحجاج (ژباړه او زياتونې)، د ١٣٨٦ ل كال چاپ.
۲۲- د ښځو د حج او عمرې لارښود، د ١٣٨٨ ل كال چاپ.
۲۴- د وروځو او مخ د وېښتانو کښل د اسلام او طبابت له نظره (ژباړه)، د ١٣٩٠ ل کال چاپ.
۲۵- د ښځو د کالو او سينگار په هکله ارزښتناکې لارښوونې (ژباړه)، د ١٣٩٠ ل کال چاپ.
د متحده ايالتونو د کار قانون
د متحده ايالتونو د کار قانون په متحده ايالتونو کې د کارکوونکو، د کار ټولنو او ګومارونکو لپاره حقونه او دندې تنظيموي. د کار قانون بنسټيزه موخه د کارکوونکو او ګومارونکو تر منځ د راکړې ورکړې ځواک د نابرابرۍ سمول دي، په ځانګړی ډول د ګومارونکو لپاره چې په شرکت یا د ماليکت ټولنې په نورو بڼو کې تنظيم شوي دي. د ۲۰ مې پېړۍ په موده کې فدرالي قانون تر ټولو لږ ټولنيز او اقتصادي حقونه جوړ کړل او له کارکوونکو سره یې د مرستې په موخه د دولت قوانين د يادو قوانينو څار ته وهڅول. د ۱۹۳۸ز کال د مناسب کار معيارونو قانون (Fair Labor Standards Act) د يوې فدرالي لږ تر لږه مزد غوښتنه کوي، چې په اوس وخت کې ۷،۲۵ ډالر ده، مګر په ۲۹ ايالتونو او واشنګټن ډي سي کې له دې پورته ده. همدارنګه د وخت له مخې او له وخت څخه وروسته د کار په بدل کې نيمايي اداينه او په اونۍ کې له ۴۰ ساعتونو څخه زيات کار ښه نه ګڼي. د عمومي او کورنيو رخصتيو د اداينې غوښتونکې ډېر لږ دولتي قوانين شته، مګر هیڅ ايالتي قانون يې په اړه نه شته. د کورنۍ او طبي رخصتي د ۱۹۹۳ ز قانون په سترو ګومارونکو [کار ځايونو کې] له اداينې پرته تر ۱۲ اونيو پورې د رخصتۍ حق ټاکي. په فدرالي ډول د ډاډمن شوي ټولنيز خونديتوب تر شا د کسبي تقاعد په اړه هیڅ خودکار حق نه شته، مګر د کارکوونکي د تقاعد د پیسو خونديتوب د ۱۹۷۴ ز قانون د تقاعدونو، روغتيايي پلانونو يا نورو ګټو په اړه د کارکوونکي د هوکړې په حالت کې د احتياطي مديريت او ښه حکومت دارۍ د معيارونو غوښتنه کوي. د کسبي خونديتوب او روغتيا د ۱۹۷۰ز قانون له کارکوونکو څخه د يوه خوندي کار د لرلو غوښتنه کوي.
عبدالمالک همت
چاپ شوي نښيرونه يې
۲۶- آسان تفسیر (د توبې سوره)، د ۱۳۹۵ ل کال چاپ. اوس په څه باندي لسو کلونو کې ټول تفسير پای ته رسېدلی او د بيا کتنې او سمونې کار يې روان دی.
د متحده ايالتونو د کار قانون
د ګومارنې يوه هوکړه تل د قانوني لږ تر لږه حقونو په پرتله غوره حقونه جوړوي، مګر د غوره حقونو د تر لاسه کولو په موخه د دوی د راکړې ورکړې ځواک د زياتوالي لپاره کارکوونکي د ډله یيزې راکړې ورکړې په موخه د کار ټولنې جوړوي. د ۱۹۱۴ز Clayton قانون ټولو خلکو ته د ټولنو جوړولو حق تضمينوي او د ملي کار اړيکو د ۱۹۳۵ ز کال قانون زياتو کارکوونکو ته حقونه برابروي، چې د نامناسب کاري کړنو په واسطه له زيان پرته ټولنې جوړې کړي. د کار مديريت راپور ورکولو او څرګندولو د ۱۹۵۹ ز قانون له مخې د کار ټولنې اداره يا څارنه ديموکراتيک اصول پلي کوي. که چېرې په يوه کار ځای کې ډېری کارکوونکي د يوې ټولنې ملاتړ کوي، د ګومارنې برخې په غوره برخليک کې د راکړې ورکړې کولو دنده لري. ټولنې له خپلو ګټو څخه د دفاع په موخه له خپل کار څخه د اعتصاب په وړه د لاس اخيستلو په ګډون، ډله یيز عمل کولی شی. د شرکت اداره کې په سيده ډول د ونډې اخيستلو په اړه تر اوسه عمومي حقونه نه شته، مګر زياتره کارکوونکو او ټولنو د تقاعدي بسپنې او د ونډې - اوسهم د مديره پلاوي برخه کې د وړاندې کوونې له مخې په خوندي اغېز سره ازمايلي دي.
عبدالمالک همت
چاپ شوي نښيرونه يې
پر دې سربېره نوموړي د اهل سنتو ځينې کتابونه، چې په ايراني فارسي ليکل شوي ول، له انټرنيټه را اخيستي، په افغاني دري ژبه يې اړولي، تصحيح کړي او چاپ ته يې سپارلي، چي نومونه يې دادي:
د متحده ايالتونو د کار قانون
د مدني حقونو د ۱۹۶۴ ز قانون راهيسې ټولې د ګومارونکې برخې او د کار ټولنې د نژاد، رنګ، دين، جنسيت يا ملي اصليت پر بنسټ له توپيري چلند څخه پرته له کارکوونکو سره په برابر ډول د چلند کولو دنده لری. د برابرې اداينې ۱۹۳۹ ز قانون له مخې په اداینه کې د جنسي توپيري چلند لپاره بېل اصول شته. نورې ډلې له خوندې حالت سره «په ګومارنه کې د عمر توپيري چلند ۱۹۶۷ز  قانون» او «د معلوليت لرونکو امريکايي وګړو ۱۹۹۰ زقانون» له مخې ورزيات شوي وو. د ټولو جنسي دريځ ټاکنو يا پېژندنې پر بنسټ د توپيري چلند مخه نيونکی هيڅ فدرالي قانون نه شته، مګر ۲۲ دولتونو په ۲۰۱۶ ز کې قوانين تصويب کړي دي. د برابرۍ دا قوانين په عمومي ډول د ګومارنې، د ګومارنې شرطونو په برخو کې د توپيري چلند مخنيوی کوي او د يو خوندي ځانګړي قانون د نه شتون له امله بری الذمه (بې مسوولته کول)... د ناعادلانه رخصتولو پر وړاندې هيڅ فدرالي قانون نه شته او زياتره دولتونه هم په ناسم ډول له دندې څخه د ګوښه کولو پر وړاندې د بشپړ خونديتوب لرونکي قوانين نه لري. د کاري ټولنو او خينو انفرادي هوکړو له لوري جوړ شوي ډله ييز سمونونه يا هوکړې غوښتنه کوي، چې خلک يوازې د يو سبب له امله له دندې ګوښه کېږي. د کارکوونکي د منظم او بيا روزنې خبرتيا ۱۹۸۸ ز قانون له ګومارونکو برخو څخه غواړي، چې د يو پر درې يا له ۵۰ څخه د زيات کاري ځواک دندې له لاسه ورکولو پر مهال ۶۰ ورځې خبرتيا ورکړي. فدرالي قانون د پولي پاليسۍ او جوړښتونو (سازمان) برخو کې د لګښت کولو له لارې بشپړې ګومارنې ته د رسېدلو موخه لري. د سوداګرۍ کړنلارې په نړيوالو تړونونو کې د کار حقونو د ځای پر ځای کولو هڅه کړې ده، چې هڅې يې په نړيوال اقتصاد کې د دې ډاډمنول دي، چې ازاد بازارونه، مناسبه او بشپړه ګومارنه نه کمزورې کوي.
عبدالمالک همت
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- برداشتن موى ابرو وصورت از ديدگاه اسلام وطبابت.
د متحده ايالتونو د کار قانون
تاريخچه
د متحده ايالتونو د کار معاصر قانون د اټکل له مخې د ۱۹۳۵ ز او ۱۹۷۴ ز تر منځ له تصويب شويو اساسنامو او د متحده ايالتونو د سترې محکمې له بدلېدونکو تعبيرونو يا ژباړو څخه سرچينه اخلي. که څه هم قوانينو د سترواکۍ له مودې راهيسې په کار کې د خلکو او کارکوونکو حقونه ترتيب کړي دي. په ۱۷۷۶ ز کې د خپلواکۍ له اعلاميې څخه مخکې عمومي قانون يا نامعلوم (مبهم) او يا د کار حقونو په خلاف و. ټولنې د دسيسو او په شوني ډول مجرمې ډلبندي شوې وې. غلامي او د تړون له مخې غلامي يې وزغمله. له ۱۶۳۶ ز څخه وړاندې په (Connecticut کې د Pequot له جنګ څخه وروسته)، امريکايي الاصل وګړي د اروپايي اوسېدونکو له لوري غلامان شوي وو. د اروپايي کډوالو له نيمايي څخه زيات يې د بنديانو يا قراردادي غلامانو په توګه راغلل، چې پرې بندې د پور [هغه پيسې چې دوی يې لکه د يوه توکي پېرلي وو] بېرته اداينې پورې د دندو پرېښودلو خپلواکي نه لرله. د غلامۍ د له منځه وړنې پورې اتلانتيک د غلامۍ سوداګرۍ په امريکا کې په زور د کار کولو په موخه په ميليونونو افريقايان راوړل.
عبدالمالک همت
چاپ شوي نښيرونه يې
۲- چگونه قرآن را تفسير کنيم؟
د متحده ايالتونو د کار قانون
تاريخچه
که څه هم په ۱۷۷۲ ز کې په (Somerset v Stewart) کې انګليسي (Court of King's Bench) جوړه شوه، چې غلامي يې په عمومي قانون کې ناقانونه ګڼله. د Massachusette د بوسټن سيمې اوسېدونکی Charles Stewart جيمز سومرسيت (James Somerset) د غلام په توګه پېرلی او انګلينډ ته وړی و. د غلامۍ د له منځه وړونکو په مرستې سره Somerset وتښتېده او د «Habeas corpus» تر سرليک لاندې يې د يوې ليکنې غوښتنليک يې وړاندې کړ (د خپل بدن لرل يې هم ناقانونه وو). Lord Mansfield وروسته بيانوي چې: هغه بايد «عدالت پرېږدي چې تر سره شي، که پايله يې هر څه وي» او ويې منله چې «مرئيتوب دومره کرغېړن عمل و، چې هيچا د هيڅ دليل له مخې د پلورلو لپاره په زوره غلام نه شو نيولی». دا د سويلي غلام لرونکو دولتونو يوه ستره خواشيني وه، چې په ۱۷۷۶ز امريکا متحده ايالتونو تر اوښتون پورې يې مشري کوله. د متحده ايالتونو د ۱۷۹۰ ز احصائيې ۶۹۴۲۸۰ غلامان ثبت کړل، چې د ټولو ۳۸۹۳۶۳۵ وګړو ۱۷،۸ سلنه برابروي. له خپلواکۍ څخه وروسته بریتانوي سترواکۍ په ۱۸۰۷ز کې د اتلانتيک غلامۍ سوداګري بنده کړه او په ۱۸۳۳ ز کې يې د غلامانو څښتنانو (بادارانو) ته د اداينې په کولو سره، په خپلو پولو کې غلامي له منځه یووړه. په متحده ايالتونو کې سويلي دولتونو په پرله پسې ډول غلامي له منځه يووړه.
عبدالمالک همت
چاپ شوي نښيرونه يې
٣- خانوادۀ خوشبخت و اختلاف زوجين.
د متحده ايالتونو د کار قانون
تاريخچه
که څه هم سويلي دولتونو دا کار ونه کړ. په Dred Scott v Sandford کې سترې محکمې حکم وکړ چې فدرالي حکومت د غلامۍ اړوند قوانين نه شی ترتيبولی او همدارنګه دا چې غلامان په محکمه کې قانوني حقونه نه لري. د امريکا کورنی جنګ يې پايله وه. په ۱۸۶۳ ز کې د ولسمشر لينکولن د مرييانو د آزادۍ اعلاميې د غلامۍ له منځه وړل د جنګ يوه موخه وګرځوله او د ۱۸۶۵ز ديارلسم سمون په اساسي قانون کې د غلامۍ ډېری بڼو له منځه وړل توشېح کړل. د غلامانو پخواني مالکان نور د پور لپاره په وړيا خدمتونو يا غلامي کارونو کې د ۱۸۶۸ز Peonage Act له مخې له خلکو نيولو [لرلو] څخه منع کړای شول. په ۱۸۶۸ ز کې څوارلسم سمون عدالت ته برابر لاسرسی تضمين کړ او پينځلسم تعديل يا سمون غوښتنه وکړه، چې هر څوک د رايې کارولو حق لري. د مدني حقونو د ۱۸۷۵ ز قانون هم د کور لرلو او تګ راتګ په برخو کې د برابرۍ ډاډمنولو موخه لرله، مګر دا د مدني حقونو په قضيو کې د سترې محکمې له لورې ناقانونه وګڼل شول او د دې ننګه يې کوله، چې نژادي توپير به ادوام  ولري.
عبدالمالک همت
چاپ شوي نښيرونه يې
٤- دشمنى يهود ونصارى با اسلام.
٥- راهنمايی‌ های ارزشمند در بارۀ لباس و آرايش زنان. پردې سربېره د افغان مجلې ۱۲ گڼې د هغه په مسؤوليت خپرې سوې او له شاوخوا څلوېښتو کالو راهيسې يې د هېواد په دننه او د باندې كې په چاپي او انټرنېټي رسنيو کي ځينې شعرونه او په سلگونو بېلا بېلې مقالې هم خپرې سوې دي.
اخځليک
۲-
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
نيک‌شهر ولسوالي
نيک‌شهر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان نیک‌شهر)  د ايران د سيستان او بلوچستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د نيک‌شهر ښار دی. دا ولسوالي ۱۴۱٬۸۹۴ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۳٬۵۳۰ کیلومتره مربع دی. د نيک‌شهر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د سيستان او بلوچستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د کنګل زمانه
د کنګل زمانه د ځمکې د سطحې او اتومسفیر د تودوخې د کمېدو یوه اوږده دوره ده چې په پایله کې یې د قاره‌يي او قطبي کنګل تختې او الپاین طبیعي یخچالونه یا د یخ سترې ټوټې را پیدا کېږي یا پراخېږي. د ځمکې اقلیم په متناوب ډول د کنګل او ګلخانه‌يي دورو تر منځ بدلېږي چې په دې حالت کې په سیاره کې هېڅ کوم کنګل موجود نه وي. ځمکه دا مهال د «کوارټرنري کنګل» په زمانه کې واقع ده. د کنګل په زمانه کې د ساړه اقلیم انفرادي پالسونه «د کنګل دورې» بلل کېږي او د کنګل په زمانه کې متناوبې ګرمې دورې د کنګل د دوو دورو تر منځ واقع شوې دورې (interglacials) نومول کېږي.
په کنګل پوهنه کې د کنګل زمانه په دواړو شمالي او سوېلي نیمکرو کې د کنګلونو د پراخو ټوټو موجودیت ته ویل کېږي. د دې تعریف له مخې دا مهال ځمکه د کنګل د دوو دورو تر منځ په «هولوسن» دوره کې واقع ده. د اټکل له مخې هغه ګلخانه‌يي ګازونه چې سمندرونو او د ځمکې اتومسفیر ته ور خپرېږي، د راتلونکو ۵۰۰۰۰۰ کلونو لپاره د بلې کنګل دورې مخنیوی کوي چې تر دې پرته په راتلونکو شاوخوا ۵۰۰۰۰ کلونو کې او تر هغه وروسته د کنګل ډېرې نورې څرخې پیلېږي.
د کنګل لویې دورې
د ځمکې په تاریخ کې د کنګل لږ تر لږه پنځه لویې دورې موجودې دي چې «هوروني»، «کرایوجین»، «اندو-صحرا»، «لېټ پالیوزوئیک» او د کنګل وروستۍ «کوارټرنري» دورې دي. داسې ښکاري چې تر دغو دورو پرته ځمکې حتا په لوړو جغرافیايي عرض البلدونو کې هم کنګل نه درلود؛ دغه ډول دورې د ګلخانه‌يي دورو په نامه پېژندل کېږي.
د کنګل د ډېرې پخوانۍ زمانې «هورونین» د ډبرو لرغونوالی شاوخوا ۲.۴ تر ۲.۱ میلیارد کاله مخکې د پروټروزوییک د لومړنۍ دورې مهال ته رسېږي. د سوپر ګروپ سلګونه کیلومتره برخه د «هورون» سیند د شمالي ساحل په شمال کې په ۱۰ تر ۱۰۰ کیلومتره (۶.۲ تر ۶۲.۱ مایله) واټن کې پرته ده چې د «سالټ سټ» له څنګه تېرېږي. د پیوسته هورونین رسوبات د «میشیګان» ایالت «مارکیوټ» سیمې ته نږدې موندل شوي دي او له «پالیوپروټروزوییکو» کنګلیزو رسوباتو سره پیوستون له لوېديځې استرالیا څخه رامنځته شوی دی. د کنګل هورونین دوره د لویو اکسیجني پېښو په جریان کې د «اتومسفیري میتان» په نامه د یوه ګلخانه‌يي ګاز د له منځه تلو له امله رامنځته شوه.
د کنګل بله دوره چې په تېرو یو میلیارد کلونو کې د کنګل تر ټولو سخته دوره ګڼل کېږي، له ۷۲۰ تر ۶۳۰ میلیون کاله مخکې مهال څخه پېښه شوې ده او ښايي ځمکه یې د یوه واورین توپ په څېر منجمده کړې وي چې په پایله کې یې د کنګل ټوټې استوا ته رسېدلې دي، دا دوره د اتشفشانونو په پایله کې د کاربن ډای اکسایډ په څېر ګلخانه‌يي ګازونو په راټولېدو سره پای ته ورسېده. "په لویو وچو کې د کنګل شتون او په سمندرونو کې د تړلیو کنلګونو شتون د سیلیکاټ او فوټوسنټېز هوا وهنه مهاروي چې دا دواړه دا مهال د کاربن ډای اکسایډ دوې لویې زېرمې دي." ویل شوي چې د کنګل د دغې دورې د پای ته رسېدو له امله د اډیاکران او کامبرین چاودنې وشوې، که څه هم دغه ماډل په وروستیو کې بحثونه راپورته کړي دي.
اندو-صحرا دوره له ۴۶۰ تر ۴۲۰ میلیون کاله مخکې مهال څخه را وروسته د «ارډویسین» په وروستۍ دوره کې او د «سیلورین» دورې پر مهال پېښه شوې ده.
د «ډونین» دورې په پیل کې د نباتاتو تکامل په سیاره کې د اکسیجن په کچه کې د اوږدمهالي ډېرښت او د کاربن ډای اکسایډ د کمښت لامل شو چې پایله یې د پالیوزوییک د وروستیو وختونو کنګل و. مخکېنی نوم یې «کارو کنګل» و، دا نوم له هغو کنګل شویو ونو څخه اخیستل شوی چې د سوېلي افریقا په «کارو» سیمه کې موندل شوې دي. په سوېلي افریقا کې د «کربونیفر» دورې پر مهال او د «پرمین» دورې په لومړیو کې د ۳۶۰ تر ۲۶۰ میلیونو کلونو مخکې مهال په جریان کې پراخ قطبي کنګلیز پوښونه موجود وو. دې ته ورته کنګلیز پوښونه په «ارجنټاین» او د «ګنډوانالنډ» د لرغونې لویې وچې په مرکز کې هم پېژندل شوي دي.
کوارټرنري کنګل/ د کوارټرنري کنګل دوره شاوخوا ۲.۵۸ میلیونه کاله پخوا د «کوارټرنري» دورې پر مهال پیل شوه او دا هغه مهال و چې په شمالي نیمکره کې کنګلیزو ټوټو پر پراختیا پیل وکړ. له دغه مهاله را وروسته نړۍ د کنګلیزو ټوټو د څرخو شاهده ده چې د ۴۰۰۰۰ او ۱۰۰۰۰۰ کلونو په زماني کچو کې په بېلابېلو نومونو مخته ځي چې د کنګل دورې، د کنګل پرمتختګونه، د کنګل تر منځ دورې یا هم د کنګل شاته تګ او دې ته ورته نومونه ورکول کېږي. ځمکه دا مهال د کنګل د دوو دورو تر منځ واقع ده او د کنګل وروستۍ دوره شاوخوا ۱۱۷۰۰ کاله پخوا پای ته ورسېده. هغه څه چې د لویې وچې له کنګلونو څخه باقي پاتې کېږي، د ګرینلنډ او سوېلي قطب کنګلیزې ټوټې او کوچني کنګلونه لکه «بافین» ټاپو دي.
د ځمکې په اتومسفیر کې بدلونونه
شته شواهد څرګندوي چې د کنګل د دورې په پيل کې د ګلخانه‌يي ګازونو کچه کمه شوې او د کنګلیزو ټوټو د شاته تګ پر مهال بېرته ډېره شوې ده، خو د علت او معلول مشخصول یې ستونزمن کار دی. د ګلخانه‌يي ګازونو کچې ښايي د نورو عواملو تر اغېز لاندې هم وي چې د کنګل دورې د لاملونو په توګه مطرح شوي دي؛ په دې کې د لویو وچو او اتشفشانونو حرکت د بېګلې په توګه یادولی شو.
په ۲۰۰۹ کال کې په دې اړه لا ډېر شواهد وړاندې شول چې ګواکي په لمریزو وړانګو کې بدلونونه د کنګل تر دورې را وروسته د ځمکې د ګرمېدو لپاره لومړني محرکونه برابروي، او په دې پسې نور عوامل لکه د ګلخانه‌يي ګازونو ډېروالی هم په دغه بدلون کې ستر لامل ګڼل کېږي.
د لویو وچو موقعیت
د ځمک‌پوهنې د سوابقو له مخې د کنګل زمانه هغه مهال پیلېږي چې لویې وچې په داسې موقعیتونو کې واقع شي چې له استوا څخه قطبونو ته د ګرمو اوبو جریان ودروي یا یې کم کړي، له دې امله کنګلیزې ټوټې جوړېږي. کنګلیزې ټوټې د ځمکې د انعکاس وړتیا لوړوي او په پایله کې یې د لمریزو وړانګو جذب کمېږي. کله چې د لمریزو وړانګو جذب کم شي، اتومسفیر سړېږي. د اتومسفیر په سړېدو سره د کنګلیزو ټوټو ودې ته لاره هوارېږي چې انعکاس په یوه مثبته کړۍ کې لا ډېروي. د کنګل زمانه تر هغه مهاله دوام کوي چې د هوا وهنې کموالی د ګلخانه‌يي اغېزې د ډېرېدو لامل شي.
دا چې ځمکه دا مهال پر سوېلي قطب یوه لویه وچه او پر شمالي قطب یو داسې سمندر لري چې کابو په وچه کې ایسار دی، نو ځمک‌پوهان په دې باور دي چې ځمکه به په نږدې راتلونکي کې د ځمک‌پوهنې له نظره خپلو کنګلیزو دورو ته دوام ورکړي.
سیمای شهروند جریده
سیمای شهروند په ١٣٨٧ لمريز کال د بدخشان پوهنتون په مالي همکارۍ پيل شوې او تر ډېره د علمي اوکلتوري مسايلو خپرېدو ته ځانګړې شوې ده. ددې جريدې امتياز د نجيب الله دهزاد او مسووليت يې د فيضان الحق فيضان پر غاړه دى.
پښتنې قبيلې او روايتي ريښې (کتاب)
وېشنيزه:پښتو کتابونه
سوړ جنګ (۱۹۴۷ -۱۹۵۳)
سوړ جنګ (۱۹۴۷ -۱۹۵۳) د سړې جګړې په اوږدو کې د ټورمين له نظريې (هغه اصول چې امریکا بايد د شوروي ځواکونو له خوا ګواښل شويو هېوادونو او خلکو ملاتړ وکړي) څخه نيولې بيا په ۱۹۵۳ز کال کې د کوريا د جګړې تر پای پورې يو پړاو دی. په اروپا کې سوړ جنګ هغه مهال پيل شو، کله چې د متحده ايالاتو-شوروي اتحاد-انګلستان بريالي اتحاد په اروپا کې دويمه نړيواله جګړه وګټله او تر ۱۹۸۹-۹۱ پورې يې دوام وکړ. په ۱۹۴۷ز کال کې، له «ووډرو ولسن» څخه نيولې تر «هري ايسن ټرومين» پورې ولسمشرانو ميليونر مالي تمويلونکي او سلاکار «برنارډ بارچ» د دويمې نړیوالې جګړې درې ايتلافیانو: په شریکه د متحده ايالاتو او برتانوي سترواکۍ او تر څنګ يې شوروي اتحاد،  تر منځ د زياتېدونکو سړو اړيکو د تشریح کولو لپاره د «سوړ جنګ» اصطلاح جوړه کړه.
د لوېديځ او شوروي اتحاد تر منځ له دې مخکې ځينې اختلافات څرګند شوي وو. په ۱۹۴۵-۴۶ز کلونو کې، متحده ايالاتو او انګلستان په ختيځه اروپا او ايران کې د شوروي اتحاد د سياسي واک تر لاسه کولو د هڅو پر ضد سخت اعتراض وکړ، په داسې حال کې چې د شوروي جاسوسانو د نيولو هڅو دا ترينګلتيا نوره هم روښانه کړه. په هر حال، تاریخ پوهان ټينګار کوي چې د متحده ايالاتو-انګلستان او شوروي اتحاد تر منځ پرېکنده درز په ۱۹۴۷-۴۸ کې د «ټرومين» د نظريې، مارشال پلان (مارشال پلان په لويديځه او سويلي اروپا کې د متحده ايالاتو يو اقتصاد پلان و) او د برلين د محاصرې په څېر موضوعاتو له امله پېښ شو چې په تعقيب يې په ۱۹۴۹ز کال کې د ناټو سازمان جوړ شو. سړه جګړه په ټوله نړۍ کې پېښه شوه، خو له اروپا څخه د باندې د هغې وخت په جزوي ډول مختلف و.
د لوېديځ بلاک جوړول
د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال، شوروي اتحاد ګڼ هېوادونه د شوروي ټولنپالو جمهوریتونو په توګه د شوروي ټولنپالو جمهوريتونو له اتحاد سره يو ځای کړل. ډيری هېوادونه له نازي المان سره د « Molotov–Ribbentrop Pact» په نوم د پټ تړون د برخې په مټ شوروي ته سپارل شوي وو. په وروستيو يو ځای کړای شويو سيمو کې ختيځ پولنډ (په دوه بېلا بېلو SSRs کې شامل شوي وو)، ليتويا (ليتويايي SSR وګرځېد)، ايسټونيا (ايستونيايي SSR وګرځېد)، ليتوانيا (ليتوانياي SSR وګرځېد)، د ختيځ فينلينډ يوه برخه (د کارلو-فنلانډ SSR برخه شوه) او شمالي رومانيا (مولډاوي SSR وګرځېد) شامل دي.
شوروي اتحاد ډيری هغه هېوادونه چې اشغال کړي يې و، نېغ په نېغه يې له دې اتحاد سره ضميمه نه کړل او د شوروي تر اغېز لاندې هېوادونه وګرځېدل. په ختيخ المان کې د سيمه ييزو ټاکنو له بايللو وروسته، سياسي ګوندونه په زور سره په ټولنپال متحده ګوند ("SED") کې مدغم کړای شول، له کوم وروسته چې په ۱۹۴۶ز کال کې ټاکنې وشوې او سياسي مخالفين پکې وځپل شول. د پولنډ هغه برخه چې له شوروي اتحاد سره نه وه يوځای کړای شوې، د پولنډ د وګړو له درېيمې برخې هم کمو خلکو د تګلارو اړوند ټولپوښتنه کې په پراخه کچه د کمونستي ځمکو اصلاحاتو او د صنعت د ملي کولو په پلوۍ رايه ورکړه، کوم څه چې د «۳ ځلې هو» په نوم پېژندل کېږي (3 razy TAK; 3xTAK)، له کوم څخه وروسته چې د مطلوبه پايلې تر لاسه کولو لپاره له درغلیو ډک دويم ځل ټاکنې وشوې. د پولنډ له درغلیو ډکو ټاکنو په پايله کې چې د ۱۹۴۷ز کال د جنورۍ په مياشت کې تر سره شول، پولنډ په رسمي ډول د پولنډ خلکو جمهوريت په نوم بدل شو.
حقيقت دا دی چې په دې کې ډيری ختيځ اروپايي هېوادونه هم د سټالن د یو بل پټ تړون برخه وو؛ دا تړون له «وينسټن چرچل» سره شوی و، د کوم پر سر چې په ۱۹۴۴ز کال کې د ماسکو په څلورم کنفرانس کې موافقه شوې وه او د فيصدۍ تړون په نوم پېژندل کېدو. دا يواځې په ۱۹۵۳ز کال کې هغه مهال معلومه شوه، کله چې «چرچل» خپل يادښتونه خپاره کړل. د «ريسيس» څېړنې ښيي چې «روزويلټ» له دې تړون څخه خبر و، خو يواځې له هغې وروسته يې د «چرچل» مشروط ملاتړ وکړ، کله يې چې د دې خبرو په اړه تازه معلومات تر لاسه کړل؛ خو بيا هم، له ناستې مخکې «روزويلټ» سټالين ته خبر ورکړی و چې «په دې نړيوال جنګ کې، داسې کومه سياسي يا پوځي پوښتنه نه شه چې متحده ايالات پکې لېوالتيا ونه لري»، او په دې ډول ويل کېدای شي چې د ۱۹۴۴ز کال د اکتوبر څلورمه نېټه د سړې جګړې د پيل ورځ ده.
د دې کلونو په پيل کې د نړۍ د مشرانو نوملړ په لاندې ډول دی:
په هنګري کې، کله چې شورويانو کمونستي حکومت نصب کړ، « Mátyás Rákos» د هنګري د کمونست ګوند سکرترجنرال وټاکل شو، چا چې د هنګري خلکو جمهوريت تر واکمنۍ لاندې په اروپا کې تر ټولو سختو ديکتاتوريو څخه يوه پيل کړه. په بلغاريا کې، د دويمې نړیوالې جګړې د پای پر لور، شوروي اتحاد له پولو واوښت او يوه شپه وروسته يې د کمونستي کودتا لپاره شرايط برابر کړل. په سوفيا کې د شوروي پوځي قوماندان تر ټولو لوړ واک تر لاسه کړ او د «کيمون جارجيو» (څوک چې خپله کمونست نه و، خو له کمونستان سره د کار کوونکيو اشرافو د سياسي سازمان « Zveno» غړی و) په ګډون هغو کمونستانو د بلغاريا د خلکو جمهوريت په داخل کې د کورني سياست بشپړ واک په لاس کې واخيست، چا چې د «جارجيو» په لارښوونو عمل کاوه.
د شوروي له ملاتړ سره، په ۱۹۴۸ز کال کې د چيکوسلواکيا په کودتا کې د چيکوسلواکيا کمونستي ګوند د چيکوسلواکيا د حکومت غېرمتنازع واک تر لاسه کړ او د ديکتاتورۍ پيل يې وکړ. د ۱۹۴۶ز کال د رومانيا په عمومي ټولټاکنو کې، د رومانيې کمونستي ګوند (PCR) د اتيا سلنه رايو تر لاسه کولو لپاره په پراخه کچه د وېرولو او ګواښلو د حربو او په ټاکنو کې له درغليو کار واخيست او له دې وروسته يې د مرکزي ګوندونو ونډه ختمه کړه او په زور يې مدغم کړل، د کوم په پايله کې چې تر ۱۹۴۸ز کال پورې، غېر کمونستي سياستوال يا خو اعدام شول، تبعيد شول او يا په زندان کې واچول شول. د ۱۹۴۵ز کال د البانيا په ټاکنو کې، د رايو يواځيني اغېزناک انتخابونه د کمونست ديموکراتيک محاذ (البانيا) وو چې مشري يې «اينور هوکسا» کوله. په ۱۹۴۶ز کال کې، البانيا د خلکو ديموکراتيکه البانيا اعلان شوه.
په لومړيو کې، سټالن د ختيځ بلاک په هېوادونو کې داسي نظامونه رهبري کړل، کومو چې د بازار د اقتصادونو لوېديځې اداري ځانګړتياوې، ديموکراتيکه حکومتولي (په روسي ژبه کې د «بورژوا جمهوريت» نوم ورکول کېږي) او د قانون واکمني چې د دولت د خپلې خوښې مداخله يې منله، رد کړل. دوی په اقتصادي ډول کمونستان وو او د مادياتو په زیاته برخه کې په شوروي اتحاد متکي وو. په داسې حال کې چې له دويمې نړيوالې جګړې وروسته په لومړيو پنځو کلونو کې، له دې هېوادونو څخه د لوېديځ پر لور په زياته کچه کوچ وشو، له دې وروسته بنديزونو له ختيځ څخه د لوېديځ پر لور د کډوالۍ زياته برخه ودروله، پرته له هغې چې د محدودو دوه اړخيزو او نورو تړونونو تر مخې کېدل.
مخنیوی
له ۱۹۴۵ز کال سملاسي وروسته پړاو د کمونستي نظريې د شهرت تاريخ تر ټولو لوړ پړاو بلل کېدای شي. سور پوځ او شوري اتحاد د مسئولیت زغملو په بدل کې زيات درناوی تر لاسه کړ، که څه هم جوزف سټالن ورڅخه پوره ګټه پورته کړه، خو په پايله کې يې د کمونستې اروپا لپاره ښه فرصت هم درلود. کمونستو ګوندونو په چين، يونان، ايران او مهاباد جمهوريت کې د پام وړ مقبولیت تر لاسه کړ. له مخکې څخه په رومانيا، بلغاريا، البانيا او يوګوسلاويا کې کمونستي ګوندونو واک تر لاسه کړی و. برتانيې او متحده ايالاتو اندېښنه درلوده چې له دې هېوادونو څخه په يو کې هم د کمونستي ګوندونو ټاکنيزې برياوې په لوېديځه اروپا کې د پام وړ اقتصادي او سياسي بدلون لامل ګرځېدای شي.
سیمای بدخشان جریده
سیمای بدخشان د بدخشان ولايت د فعاله مياشتېنیو څخه ده، چې په ١٣٨٨ لمريز کال په فيض آباد ښار کې د عمادالدين هلالي له خوا تاسيس شوې او ترډېره په کې تفريحي، ادبي، فرهنګي او کولتوري مسايل خپرېږي.
دالارنا
دالارنا په سویډني Dalarna) د سویډن هیواد له مرکزي ولایتونو څخه دی. دلارنا په معنی ده (دره/درې) ده ځکه یاده سیمه شنه او سمسوره ده او همدارنګه زیات شمیر طبیعی ځنګلونه او سیندونه لري.
بلیک واټر
بلیک واټر یو شخصي وسله وال تنظیم دی چې په ۱۹۹۷ کې د امریکایي سمندري ځواکونو یوه پخوانی افسر “ایرک پرنس”له طرفه د امریکا په نارت کیرولینا ایالت کې جوړ شو.په ۲۰۰۹ کال کې “زی سروس” نوم ورکړل شو چې ورسته په ۲۰۱۱ کال کې د “اکیډمي” په نوم بدل شو.
دا تنظیم کرایه شوي قاتلان لري،د نړۍ هر ګوټ ته سفر کړی شي او د خلکو وژل د دوی دنده ده.د دي تنظیم مقصد په نړۍ کې د امریکا هغه پوځي اهداف پر مخ وړل دي چیرته چې امریکا په ښکاره توګه نظامی بریدونه نشي کولی.یو مثال یې د عراق په جنګ کې د ۲۰۰۳ کال نه تر ۲۰۱۰کال پوري د امریکا د وزارت دفاع سره د ۲۵۰میلیونه ډالرو یو قرارداد دی.خو هیڅوک دقیق معلومات نه لري چې د دومره ډالرو په بدل کې دوی څومره عراقیان و وژل.
د ایران هیواد د ولایتونو نوملړ
د ایران هیواد ولایتونه (د ایران هیواد د استانونو نوملړ/د ایران آیالاتونه)
سرچينې
وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
توني موریسن
کلو انتوني ووفورډ موریسن چې (د زیږون نوم یې کلو ارډیلیا ووفورډ و؛ د ۱۹۳۱ کال د فبروري له ۱۸ – د ۲۰۱۹ کال د اګست تر ۵)، د توني موریسن په نوم پېژندل کېده، یوه امریکایی کیسه لیکونکې وه. شنې سترګې چې د نوموړې لومړی ناول و، په ۱۹۷۰ کال کې خپور شو. د سلیمان سندره (۱۹۷۷) چې په پراخه کچه و ستایل شو، نوموړې ته ولسي پام را واړو او د کتاب د نیوکو د کړۍ ملي جایزه یې وګټله. موریسن په ۱۹۸۸ کال کې، د مینې (۱۹۸۷) د اثر په پار د پولیټزر جایزه ترلاسه کړه او نوموړې ته په ۱۹۹۳ کال کې د ادبیاتو نوبل جایزه ورکړل شوه.
موریسن د اوهایو په لورین کې نړۍ ته سترګې پرانیستې او په همدې ځای کې لویه شوه. موریسن په ۱۹۵۳ کال کې د هاورډ پوهنتون څخه په انګلیسي ژبه کې د BA سند (د هنرونو لیسانس) ترلاسه کړ. نوموړې په ۱۹۵۵ کال کې د کارنیل پوهنتون څخه په امریکایی ادبیاتو کې د ماسټرۍ سند ترلاسه کړ. په ۱۹۵۷ کال کې بېرته هاوارډ پوهنتون ته راستنه شوه واده یې وکړ او په ۱۹۶۴ کال کې یې له طلاق وړاندې دوه ماشومان درلودل. د ۱۹۶۰ کلونو په ورستیو کې، موریسن د نیویارک ښار په رنډم هاوس کې د افسانو په برخه کې لومړۍ تور پوستې ښځینه اډېتوره شوه. نوموړې په ۱۹۷۹ او ۱۹۸۰ کلونو کې د لیکوالې په توګه خپل شهرت راپورته کړ. د هغې د مینې اثر په ۱۹۹۸ کال په یو فلم بدل شو. د موریسن آثار په متحده ایالاتو کې د نژاد پالنې د سختو پایلو او د تورپوستو امریکایانو د تجربو په نښه کولو کې ستایل کېږي.
په انساني علومو کې د ملی وقف اداری په ۱۹۹۶ کال موریسن د جیفرسن د لیکچر لپاره وټاکه، چې د متحده ایالاتو د فدرالي حکومت له خوا د انساني علومو په برخه کې د لاسته راوړنو لپاره ترټولو لوړ ویاړ ګڼل کېږي. په همدې کال کې، د کتاب ملي بنسټ له لوري هغې ته د امریکا په ادبیاتو کې د روښانه ونډې مډال ورکړل شو. د ۲۰۱۲ کال د مې په ۲۹، ولسمشر بارک اوباما هغې ته د آزادۍ ولسمشریز مډال ورکړ. په ۲۰۱۶ کال کې، نوموړې په امریکایی افسانو کې د لاسته راوړنې لپاره د PEN/Saul Bellow جایزه ترلاسه کړه. په ۲۰۲۰ کال موریسن د مېرمنو د شهرت ملي تالار ته معرفي شوه.
لومړي کلونه
توني موریسن کلو د ارډیلیا ووفورډ په نوم نړۍ ته سترګې پرانستې او د اوهایو په لورین کې د یوې تورپوستې کارګرې طبقې کورنۍ د څلورو ماشومانو له ډلې دوهمه وه. نوموړې د راماه (د زیږون نوم یې ویلیس) او جورج ووفورډ په کورنې وزیږېده. مور یې د الاباما په ګرین ویل کې زیږېدلې وه او په ماشومتوب کې له خپلې کورنۍ سره شمال ته کډه شوه. نوموړې د افریقایي میتودیسټ مسیحي ډلې د ایپیسکوپل کلیسا غړې او د کور مېرمن وه. جورج ووفورډ د جورجیا په کارټرسویل کې لوی شوی و. کله چې ووفورډ نږدې ۱۵ کلن و، د سپین پوستو وګړو یوې ډلې دوه افریقایي - امریکایی سوداګر چې د هغه په ​​​​کوڅه کې اوسېدل، په صحرایې بڼه ووژل. موریسن وروسته وویل: "هغه موږ ته هېڅکله  و نه ویل چې جسدونه یې لیدلي وو، خو هغه لیدلي وو. زه په دې اند یم چې دا د هغه لپاره ډېر دردناک وو." هغه د توکمپالنې څخه د تېښتې او د اوهایو په وده کونکي صنعتي اقتصاد کې د ګټورې دندې ترلاسه کولو په هیله، د اوهایو لورین ښار ته کډه شو چې له نژادې اړخه مدغم شوی و. نوموړي د یو اس سټیل کمپنۍ لپاره د ولډنګکار په توګه ساده کارونه ترسره کول. موریسن چې د توکم پالنې له خپلو تجربو څخه ځوریدلې وه، په ۲۰۱۵ کال کې یې په یوه مرکه کې وویل چې پلار یې له سپین پوستو دومره کرکه درلوده چې هغوی یې کور ته نه پرېښودل.
کله چې موریسن نږدې دوه کلنه وه، د کورنۍ د ملکیت مالک هغه کور ته اور واچو چې دوی پکې اوسېدل، پداسې حال کې چې دوی په کور کې وو، ځکه چې د هغې مور او پلار د کرایې د ورکولو توان نه درلود. د نوموړې کورنۍ د ناهیلۍ پرځای د ځمکې مالک ته په خندا سره دې حالت ته داسې غبرګون و ښود چې هغې ورته "د بدۍ عجیبه بڼه" نوم ورکړ. موریسن وروسته وویل چې د هغې د کورنۍ غبرګون په ډاګه چې څنګه خپل کمال وساتئ او د داسې "یادګاري بې رحمه" کړنو په وړاندې د خپل ژوند وساتئ.
د موریسن مور او پلار د دودیزو افریقایي-امریکایی فولکلور کیسو، د روح کیسو او د سندرو ویلو له لارې په هغې کې د میراث او ژبې احساس را ژوندی کړ. موریسن له ماشومتوبه په مکرره بڼه لوستل؛ د نوموړې د خوښې لیکوالان جین آسټن او لیو تولستوی وو.
نوموړې په ۱۲ کلنۍ کې کاتولیکه شوه او د تعمید نوم یې انتوني (د پادوا د انتوني له نوم څخه) کېښود، چې د هغې د توني د لقب لامل شو.
هغه چې د لورین په عالي لېسه کې ګډون وکړ، د مناظرې د ډلې، د کال کتاب د کارکوونکو او د ډرامې د کلب غړیتوب درلود.
واګنر ډله
د واګنر بنسټګر یوګني پرېګوژین  دی چې د قومندې اصلا ځای یې د پترزبورګ ښار دی. ویل کیږي چې پخپله یوګني د روسیې له  ځواکونو او روسي ولسمشر  ولادیمیر پوتین سره نږدې اړیکې لري. دا ډله  په ۲۰۱۷ میلادي  کې  امریکا د بندیزونو په  لیست کې شامله کړه او همداشان اروپایي ټولنې هم پرې بار بار بندیزونه لګولي.
واګنر تر  اوسه په لاندې جګړو کې فعاله برخه  اخیستې:
پر واګنر ځلونه ځلونه د لوېدیځ او امریکا له خوا بېلابېل بندیزونه لګېدلي او دوی یې  په جنګي جرمونو او د بشري حقونو پر نه پاملرنه تورن کړي دي.
د واګنر ډلې لومړنی بنسټګر څوک دی؟
ویل کیږي چې د واګنر بنسټ د لومړي ځل لپاره یوه پخواني روسي  افسر ایښي چې پخوا یې د روسیې په اردو کې کار کاوه. د نوموړي نوم دیمیتري اوتکین دی چې ګومان کیږي عمر یې له  ۵۱ کلونو اوړي.
ډېری فکر کوي چې د روسیې نظامي  قطعي  سیده  د واګنر مالي ملاتړ کوي خو له بلې خوا مسکو هر وخت ویلي چې دوی له واګنر سره هېڅ اړیکه نه لري او نه یې کوم وخت مالي ملاتړ کړی دی.
ویل کیږي چې واګنر په ۲۰۱۵ کې د سوریې په کورنیو جګړو کې د دولت په پلوي برخه واخیسته او هالته یې د نفتي سرچینو ساتنه ور تر غاړې وه. ۲۰۱۶ کې د لیبیا په جګړو ورګډ شول او په ۲۰۱۹ کې بیا طرابلیس په جګړو کې راښکاره شول. د واګنر ځواکونه په ۲۰۱۷ کې د مرکزي جمهوري  افریقا له خوا د الماسو د ساتنې په پار وبلل شول او مسوولیت یې ومانه او همدارنګه ویل کیږي چې اوسمهال هم په سوډان کې فعال  دي او هلته د سرو زرو د کانونو ساتنه ورترغاړې ده. دا ډله په ۲۰۲۲ کې له روسي ځواکونو سره یوځای شوه او اوږه په  اوږه د اوکراین د نیولو لپاره یې  جګړه کوی.
داهم وګورئ
بلیک واټر
د مرکزي اروپا وخت
د مرکزي اروپا وخت (د مرکزي اروپا ساعت) Central European Time) +۱:۰۰ په ډیره اروپایي هیوادونو کې تری ګټه اخیستل کیږي.
ښه حکومت ولي میاشتنۍ
حکومت داري خوب میاشتنۍ دا خپرونه له ١٣٨٦لمريز کال راهيسې په بدخشان ولايت کې المان هیواد په مالي لګښت په پرله پسې ډول په رنګه کاعذ خپرېږي او د والي يا نورو دولتي ادارو د فعاليتونو خپرېدو ته ځانګړې شوې ده. دا خپرونه، چې له مرکز پرته په ولسواليو او نږدې ولايتونو کې هم وېشل کېږي، پنځه کارکوونکي لري اومسووليتد انجینر حسامه بصير پر غاړه دى.
افغانستان په ۲۰۱۶ ز کال کې
په افغانستان کې په ۲۰۱۶ ز کال کې لاندې پېښې د میاشتو په ترتیب رامنځته شوې دي.
پېښې
د افغانستان جګړه (له ۲۰۰۱ ز کال تر اوسه پورې) دوام لري.
اقبال شاکر
اقبال شاکر (۱/۱/۱۹۶۸، ملکنډ)، د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر او ليکوال دی.
مخينه
اقبال شاکر د قلندر شاه زوی، د محمد گل لمسی او د گل خان کړوسی دی چې په ۱/۱/۱۹۶۸ نېټه د ملکنډ ايجنسۍ په بټخيله کې زېږېدلی او په قوم اتمانخيل دی. ښاغلي شاکر خپلې زده کړې د بټخېلې په سرکاري ښوونځي کې پيل کړې او بيا يې تر لسم ټولگي د بټخېلې په های سکول کې خپلو زده کړو ته ادامه ورکړه. هغه په ۱۹۸۵ ز کال کې د تاڼې د گورنمنټ ډگري کالج څخه د دولسم ټولگي د فراغت سند تر لاسه کړ. شاکر صيب درې کاله په ګورنمنټ پاڼ سوات پولې ټيکنيک انستيټيوټ کې مسلکي زده کړې وکړې او له نوموړي انستيتيوت څخه ېې د برياليتوب سند تر لاسه کړ. نوموړي په ۱۹۸۹ ز کال کې په پېښور پوهنتون کې تر څوارلسم ټولگي د خپلې زده کړې لړۍ پر مخ يووړه. په ۲۰۰۸ کال کې يې په ملکنډ پوهنتون کې په شخصي ډول تر ۱۶ ټولگي پورې د پښتو په څانگه کې خپلې زده کړې بشپړې کړې او اوس د پېښور پوهنتون پښتو څانگه کې د پې ايچ ډي ريسرچ سکالر دی او په دې برخه کې ېې هلې ځلې روانې دي. هغه دا مهال د خپلو زده کړو او څېړنې تر څنگ د بټخېلې په گورنمنټ ډگري کالج کې د پښتو ژبې د استاد په توگه دنده لري او د پښتنو ځوانانو په روزنه او پالنه بوخت دی. اقبال شاکر يو خاموش، دروند او مهربان انسان دی چې د خپلو لوړو اخلاقو او نېکې راشه درشې له لامله د ډېرو خلکو په زړونو کې ځانگړی ځای لري او ټول ورته د قدر او درناوي په سترگو گوري.
د شعر بېلگې
د ښاغلي افبال شاکر ادبي شخصيت په هغه کنډه تلل پکار دي چې د نورو معاصرو شاعرانو او ليکوالانو تول پرې کېږي او بې له شکه چې دا ښاغلی د خپلو همزولو شاعرانو په کتار کې د لوړ او ځانگړي ځای خاوند دی. د هغه په شاعرۍ کې موږ د کمال او جمال ډېر څرکونه، نښې ليدلای، موندلای شو او د هغه په هر کلام کې لوړ تخيل او رنگين احساس د لوستونکو زړونه تسخيروي او ژور اغيز پرې کوي. نوموړی تل د خپل قام او ولس په درد دردېږي او شپه او ورځ د پښتون ولس د ښېگڼې، سوکالۍ او پرمختگ اندېښنې ورسره دي. شاکر صيب وايي: «دا پښتانه چې ورځ په ورځ بې پښتو کېږي داسې نور هر څه پرېږدئ اوس ددې خبرې غم پکار دی او په يو بل ښکلي او له پند او نصيحت نه په ډک شعر کې خپل قام او خلکو ته د ژوند د تيرولو گټورې او ښې لارې په گوته کوي. هغه د سياسي بصيرت، بيدارۍ او ويښتيا په لور هڅول کوي او داسې وايي:
په دروغــژنـو پـــه رهـــزنو غلـــو يقيـــن مه کوئ،
نور خدای ته وگورئ د خپل ارمان توهين مه کوئ
په پښتنــو کې خو ځه خېر دی قـبيلې خوند کوي
که دغه مړي د چــا هېـــر شـو خـو جـوهر څۀ لاړۀ
چې ماښام مه کوئ، جمعه مه کوئ، تلين مــه کوئ
اوس د دليــل د حــــوالــــې او د ثبــــوت دور دی
هســــــــې خـــــبرې د چــــراغِ الـه دين مــــه کوئ
د روح جذبـــه د ګـــور په مړو کښې هم نۀ سړېږی
هر څۀ کوئ خــــو سـپکاوی د چا د ديــــن مه کوئ
نۀ پـــه ائيــــن پوهېـــږئ نۀ په ائيـــــــــنه پوهېږئ
هســــې قيـــصې د ائـــينې او د ائيـــن مـــه کــوئ
د ښاغلي شاکر په شاعرۍ کې فني ښايستونه او ادبي نوښتونه له ورايه ځلېږي او د وينا رنگين خيال، ژوندی احساس او سندريزه رواني يي لوستونکي ځان ته راکاږي او ژور اغېز پرې کوي. وگورﺉ دا شعر له څومره ادبي رنگونو او ځانگړنو ډک دي او د لوستونکو زړونو ته په څومره اسانۍ لار پيداکوي:
چـــــې هر کلـــــــه بـــه ما د ژوند سندرې يادولې
هـــــوا بـــه راتـــه ستــا د خــــولې خبرې يادولې
آ غونډې غونډې تورې تورې ښکلې ښکلې څه وي
د ښار یــــوې جیـــنۍ راتــــه گورگـــورې يادولې
چـــــې کلــــه به فضـــا د الــــوتو د پـــاره ښه وه
چرګـــــوړو بــــه د بـــاز مـــاتــــــې وزرې يادولې
بابا بـــه خپل اولاد ته هـــره ورځ په مـــړه خېټه
زما سره نور څـه وو پــه لفظـونو مې لاس بر وو
په شــعر کښـې مې د ژونــد لوړې ژورې يادولې
شاکره اننگــــو کـې بــه ېــې پټه شان خندا وه
اکثر به ېې پـــه قصـــــد خپلې ملگـــرې يادولې
اقبال شاکر چې کله په خله ټولنه او چاپېريال کې نارواوې او ټولنېزې ناخوالې کتلې نو پټه خوله نه دی پاتې شوی بلکې ښه ښکاره او په ډېر جرات ېې هغه په گوته کړې او د خلکو پام ېې ورته رااړولی دی. هغه د شعر په بېلاېلو اصنافو کې شاعري کړې او خپله طبع ېې ازمایلې د خو د غزليزې شاعرۍ پله ېې له نورو رخو درنه او غوښن تر سترگو کېږي او د هغه په وينا کې ځانگړي او ارزښتمن ځای لري.