cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ټولنيزه ځنګلداري
سپارښتنې
(Recommendation) 1.	دولت دځنګلونوپريکول سمدلاسه بندکړي. 2.	دولت بايداړوندواداروته دځنګلونوداحيااواحداث لپاره بوديجه ورکړي. 3.	دځنګلي سيمونږدې اوسيدونکوسره داسې مرستي وشي ترڅوهغوي دځنګلونودساتنې په لارکې دزړه له تله ونډه واخلي. 4.	ددې پورته مادوپه پام کې نيولوڅخه وروسته بايدفني وګړي دځنګلونوداحداث لپاره دځانګړوميتودونوڅخه کارواخلي. 5.	دکرنې پوهنځي دځنګلاتوڅانګې اوهمدارنګه دځنګلونورسمي ولايتي اوسيميزو اداروڅخه مې هيله ده چې دغه ډول ځنګلدارۍ ته خاصه پاملرنه وکړي. 6.	دهېواددقومونوڅخه موهمداغوښته ده چې په خپلوتړونونوسره داډول ځنګلونه په خپلوسيموکې رامنځ ته کړي. 7.	ددولت څخه موبله داغوښتنه ده چې ددغه ډول ځنګلونوسره دخلکوداشناکولواوعامه پوهاوي لپاره مسلکي کسان په دندو وګماري
اخيستنې
سید جماالدين افغاني پوهنتون کرنې پوهنځی ځنګلونوڅانګه
رسنیزي اړتياوې
ﺭﺳﻨۍ څﻪ ﺷﻲ ﺩﻱ ﺍﻭ ډﻭﻟﻮﻧﻪ ﻳﻲ ﮐﻮﻡ ﺩﻱ ؟ ﭘﻪ ﻣﺠﻤﻮﻉ ﮐﻲ ﺭﺳﻨۍ )ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺕ ( ﺩ ﺍﺭﺗﺒﺎﻁ ﻭﺳﯿﻠﻪ ﺩﻩ ﭼﻲ ﺧﻠﮏ ﺩﻭﻟﺖ ﺍﻭ ﻣﺪﻧﻲ ټﻮﻟﻨﻪ ﭘﻪ ﯾﻮﻩ ﺩﯾﻤﮑﺮﺍﺗﯿﮏ ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻲ ﺳﺮﻩ ﻧښﻠﻮﻱ ﺍﻭ ﭘﻪ ﭘﺎﯾﻠﻪ ﮐﻲ ﺩ ټﻮﻟﯿﺰﻭ ﺳﺘﻮﻧﺰﻭ ﺣﻞ ﺭﺍﺑﺎﺳﻲ ﺍﻭ ﻫﻤﺪﺍ ﺷﺎﻥ ﺩ ټﻮﻟﻨﯿﺰ ﭘﺮﻣﺨﺘګ ﻟﭙﺎﺭﻩ ﻻﺭﻩ ﻫﻮﺍﺭﻭﻱ. ﯾﺎ ﭘﻪ ﺑﻠﻪ ﺍﺻﻄﻼﺡ ﺭﺳﻨۍ ﺩ ټﻮﻟﯿﺰﻭ ﺍﺭﺗﺒﺎﻃﺎﺗﻮ ﻭﺳﯿﻠﻪ ﺩﻩ ﭼﻲ ﭘﻪ ﻫﻐﻪ ﮐﻲ ﺧﺒﺮﯾﺎﻻﻥ ﮐﺎﺭ ﮐﻮﻱ. ﺭﺳﻨۍ ﺩ ﻧړۍ ﭘﻪ ﺩﻣﻮﮐﺮﺍﺗﯿﮑﻮ ﻫﯿﻮﺍﺩﻭﻧﻮ ﮐﻲ ﺩ ﺩﻭﻟﺖ ﺩ څﻠﻮﺭﻣﻲ ﻗﻮﯤ ﭘﻪ ﻧﻮﻡ ﻫﻢ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﮐﯿږﻱ ﺍﻭ ﭘﻪ ﺩﯤ ﺧﺎﻃﺮ ﭼﻲ ﺧﻠﮑﻮ ﺗﻪ ﻳﻲ ﺩ ﺑﯿﺎﻥ ﺩ ﺍﺯﺍﺩۍ ﻋﻤﻠﻲ ډګﺮ ﭘﺮﺍﻧﺴﺘﯽ ﺩﯼ ﻧﻮ ﻣﺪﻧﻲ ټﻮﻟﻨﻲ ﻭﺭﺗﻪ ﭘﻪ ډﯾﺮ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﻗﺎﯾﻠﻲ ﺩﻱ. ﮐﻪ ﺩ ﺗﺎﺭﯾﺦ ﭘﺎڼﻲ ﻭګﻮﺭﻭ ﺩ ﺍﻧﺴﺎﻧﺎﻧﻮ ﺩ ﮊﻭﻧﺪ ﭘﻪ ټﻮﻟﻮ ﭘړﺍﻭﻭﻧﻮ ﮐﻲ ﺭﺳﻨۍ ﺭﻭﻝ ﺩﺭﻟﻮﺩﻟﯽ ﺩﯼ ﺧﻮ ﺩ ﯾﻮﻩ ﻋﺼﺮ ﺍﻭ ﺑﻞ ﻋﺼﺮ ﺗﺮﻣﻨځ ﭘﻪ ﺗﻮﭘﯿﺮ ﺳﺮﻩ ، ﮐﻠﻪ ﭼﻲ ﺩ ﺍﻧﺴﺎﻧﺎﻧﻮ ﺩ ﮊﻭﻧﺪ ﺗﮑﺎﻣﻠﻲ ﭘړﺍﻭﻧﻮ ﺗﻪ ﻧﻈﺮ ﻭﮐړﻭ ﻧﻮ ﺩ ﻫﻐﻪ ﻭﺧﺖ ﻣﺘﻤﺪﯾﻦ ﺣﺮﮐﺎﺕ ﺩ ﻭګړﻭ ﺍﻭ ټﻮﻟﻨﻮ ﺗﺮﻣﻨځ ﮐﺘﺒﻲ ﭘﯿﻐﺎﻣﻮﻧﻪ ﻭﻩ ، ﭘﻪ ﺑﻠﻪ ﺍﺻﻄﻼﺡ ﺩ ﮊﺑﻲ ﺗﮑﺎﻣﻠﻲ ﭘړﺍﻭﻭﻧﻪ ﻫﻐﻪ ﻭﺧﺖ ﯾﻮ ﺗﺮﺑﻞ ښﻪ ﺑﻠﻼﯼ ﺳﻮ ﮐﻠﻪ ﭼﻲ ﺩ ﺧﻠﮑﻮ ﺍﻭ ټﻮﻟﻨﻮ ﺗﺮﻣﻨځ ﺩ ﮊﺑﻲ ﺍﻧځﻮﺭﯾﺰ ﺷﮑﻠﻮﻧﻪ ﭘﺮ ډﺑﺮﻭ ، ﭘﻮﺳﺘﻮﻧﻮ ﺍﻭ ﻟﺮګﯿﻮ ﺑﺎﻧﺪﻱ ﯾﻮﻩ ﺍﻭ ﺑﻞ ﺗﻪ ﺩ ﭘﯿﻐﺎﻡ ﺭﺳﻮﻟﻮ ﭘﻪ ﻣﻘﺼﺪ ﺩ ﺗﺒﺎﺩﻟﯥ ﺣﺎﻟﺖ ﺗﻪ ﺭﺍﻏﻠﻪ ﻧﻮ ﻭﯾﻼﯼ ﺳﻮ ﭼﻲ ﻫﻤﻬﻐﻪ ﻟړۍ ﺩﻩ ﭼﻲ ﭘﻪ ﺗﺪﺭﯾﺠﻲ ډﻭﻝ ﻳﻲ ﺩ ﻧﻦ ﺩ ﭘﺮﻣﺨﺘﻠﻠﻮ، ﺍﻭ ﺑﺎ ﮐﯿﻔﯿﺘﻪ ﺭﺳﻨﯿﻮ ﺣﺎﻟﺖ ﺧﭙﻞ ﮐړﯾﺪﯼ ﻟﻪ ﺩﯤ ﻋﻤﻠﻪ ﻧﻮ ﻃﺒﻌﻲ ﺩﻩ ﭼﻲ ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺕ ﺩ ﺍﻧﺴﺎﻧﺎﻧﻮ ﺩ ﮊﻭﻧﺪ ﺩ ﭘﺮﻣﺨﺘګ ﭘﻪ ﺑﺮﺧﻪ ﮐﻲ ډﯾﺮﻣﻬﻢ ﺩﻱ . ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺕ ﭘﻪ ﻋﻤﺪﻩ ډﻭﻝ ﺩ ﺑﯿﺎﻥ ﺩ ﺁﺯﺍﺩۍ ﺍﻭ ﺩﻣﻮﮐﺮﺍﺳۍ ﻟﭙﺎﺭﻩ ﮐﺎﺭ ﮐﻮﻱ ، ﻣﻄﺒﻮﻋﺎﺕ ټﻮﻟﻪ ﻫﻐﻪ ﻣﺴﺎﯾﻞ ﭼﻲ ﺩ ټﻮﻟﻨﻲ ﺍﻭ ﺧﻠﮑﻮ ګټﻲ ﭘﮑښﻲ ﺧﻮﻧﺪﻱ ﻭﻱ ﺧﭙﺮﻭﻱ ﺍﻭ ﻟﻪ ټﻮﻟﻮ ﻫﻐﻮ ﺷﯿﺎﻧﻮ ﺩ ﺧﭙﺮﺍﻭﻱ څﺨﻪ ډډﻩ ﮐﻮﻱ ﭼﻲ ﺍﺻﻮﻻً ﻭﺭﺗﻪ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻧﻪ ﺩﻩ ﻭﺭﮐړﻝ ﺳﻮﯤ ﺭﺳﻨۍ ﭘﻪ ﻣﺠﻤﻮﻉ ﮐﻲ ﭘﺮ ﺩﻭﻩ ډﻭﻟﻪ ﺩﻱ ﺳﻨﺘﻲ ﺭﺳﻨۍ : ﭘﻪ ﺳﻨﺘﻲ ﺭﺳﻨﯿﻮ ﮐﻲ ﺗﻠﻮﯾﺰﯾﻮﻥ ، ﺭﺍډﯾﻮ ﺍﻭ ﭼﺎﭘﻲ ﺭﺳﻨۍ ﺷﺎﻣﻞ ﺩﻱ. ټﻮﻟﻨﯿﺰﻱ ﺭﺳﻨۍ : ﻓﯿﺲ ﺑﻮﮎ ، ﺗﻮﯾټﺮ، ﯾﻮټﯿﻮﺏ ، ﺳﮑﺎﯾﭗ ﺍﻭﺩﺍﺳﻲ ﻧﻮﺭ ﭼﻲ ﭘﻪ ﺍﻧﻼﯾﻦ ډﻭﻝ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺗﺮﺳﺮﻩ ﮐﻮﻱ. ﺭﺳﻨۍ ﺑﯿﺎ ﻫﻢ ﭘﻪ ﺩﻭﻩ ډﻭﻟﻪ ﻭﯾﺸﻼﯼ ﺳﻮ: ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺭﺳﻨۍ : ﺩﻭﻟﺘﻲ ﺭﺳﻨۍ ﻋﻤﻮﻣﺎً ﺩ ﺩﻭﻟﺘﻮﻧﻮ ﯾﺎ ﺣﮑﻮﻣﺘﻮﻧﻮ ﺗﺮ ﺗﺎﺛﺮ ﻻﻧﺪﻱ ﻭﻱ ﺍﻭ ﻣﻠﺖ ﺗﻪ ﺩ ﺧﭙﻠﻮ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﻮﻧﻮ ﭘﻪ ﺍړﻩ ﻣﻌﻠﻮﻣﺎﺕ ﻭﺭﮐﻮﻱ ﺩﻏﻪ ﺭﺳﻨۍ ﺩ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﺗﻄﺒﯿﻘﻮﻟﻮ ﺍﻭ ﻧﻮﺭﻭ ﺭﺳﻤﻲ ﺍﻭﻣﻮﺭﺍﺗﻮ ﺩ ﺗﺮﺳﺮﻩ ﮐﻮﻟﻮ ﻟﭙﺎﺭﻩ ﭘﻪ ﻋﻤﺪﻩ ډﻭﻝ ﮐﺎﺭﯾږﻱ ﺍﻭ ﻫﻤﺪﺍﺭﻧګﻪ ﺩ ﺩﻭﻟﺖ ﺩ ﺩﺍﺧﻠﻲ ﺍﻭ ﺧﺎﺭﺟﻲ ﺳﯿﺎﺳﺖ ﺗګﻠﻮﺭﯼ ﺗﺮ ﺧﻠﮑﻮ ﭘﻮﺭﻱ ﺭﺳﻮﻱ. ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺭﺳﻨۍ : ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺭﺳﻨۍ ﻫﻢ ﭘﺮ ﻣﺨﺘﻠﻔﻮ ډﻭﻟﻮﻧﻮ ﻭﯾﺶ ﺳﻮﻳﺪﻱ. ﺳﯿﺎﺳﻲ ، ﺗﺠﺎﺭﺗﻲ ، ټﻮﻟﻨﯿﺰﻱ ، ﺍﻭ ﻓﺮﻫﻨګﻲ ﺍﮐﺜﺮﻩ ﺧﺼﻮﺻﻲ ﺭﺳﻨۍ ﺩ ﻣﻔﺎﺩ ﺩ ﺗﺮﻻﺳﻪ ﮐﻮﻟﻮ ﺩﭘﺎﺭﻩ ﮐﺎﺭ ﮐﻮﻱ ، ﻫﻐﻮﻱ ﺩ ﺧﻠﮑﻮ ﺩ ﻏﻮښﺘﻨﻲ ﺳﺮﻩ ﺳﻢ ﻫﻐﻪ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎﺕ ﻭﺭﺗﻪ ﺧﭙﺮﻭﻱ ﭼﻲ ﻭﺭﺗﻪ ﭘﻪ ﺯړﻩ ﭘﻮﺭﻱ ﻭﻱ ﺗﺮڅﻮ ﺧﻠﮏ ﺩ ځﺎﻥ ﺳﺮﻩ ﻭﺳﺎﺗﻲ ﺍﻭ ﻟﻪ ﻫﻤﺪﻏﻪ ﻃﺮﯾﻘﻪ ﺧﭙﻞ ﻋﺎﯾﺪﺍﺕ ﺯﯾﺎﺕ ﮐړﻱ ﻭﻟﻲ ﺩﺍ ﻫﺮڅﻪ ﭘﻪ ﻫﺮ ﻫﯿﻮﺍﺩ ﮐﻲ ﺩ ﺍﺳﺎﺳﻲ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﭘﻪ ﭼﻮﮐﺎټ ﮐﻲ ﺧﭙﻞ ﺑﯧﻞ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻟﺮﻱ ﺍﻭ ﺩ ﻗﺎﻧﻮﻥ ﻟﻪ ﻣﺨﻲ ﺗﻨﻈﯿﻤﯿږﻱ. ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ : ﻣﺠﻤﻮﻋﺎً ۹۵۰ : ﺭﺳﻨۍ ﺗﻪ ﺭﺳﯿږﻱ ﺗﻠﻮﯾﺰﯾﻮﻥ : )۵۰ ( ﺭﺍډﯾﻮ : )۱۵۰ ( ﭼﺎﭘﻲ : ) ۷۰۰ ( ﺷﺎﻭﺧﻮﺍ ﺍﻧﻼﯾﻦ : )۵۰ (
الله(ج) په مسیحیت کې
په مسیحیت کې الله(ج)  ابدي او عالي ذات دی، چې ټول شیان یې پیدا کړي او دی یې ساتونکی دی. عیسویان په وحدانیت (الله(ج)  یو دی) باور لري، په کوم کې چې دواړه  صفات، لکه: د الله متعال یا افضل صفت، چې (په بشپړ ډول خپلواک اوله مادي نړۍ نه جلا دی) او د پایښت صفت، چې (په مادي کائناتوکې ښکېل دی) شامل دي.
د الله(ج)  په اړه ابتدايي عیسوي نظریات د پولین په رسالو او لومړنیو عیسوي عقایدو کې بیان شوي، چې د یوه الله( ج) او د عیسی(ع) د الهیت ښکارندوي کوي. که څه هم ځینې لومړي عیسوي مذهبونه، لکه: یهودي او عیسوي ابیسینیانو، د عیسی (ع) پر عروج نیوکه درلوده، خو د ډېری غیر یهودي عیسویانو له خوا بیا د عیسی او د خدای د یووالي مفهوم منل شوی و او په دې توګه يې د ابتدايي عیسویت او یهودیت د وېش یو اړخ رامنځته کړ، ځکه چې د خدای په اړه غیر یهودي عیسوي نظریات، د وخت له دودیزو یهودي تعلیماتو نه توپیر درلود.
د خدای (ج) صفات او څرنګوالی د عیسویت له لومړیو ورځو راهیسې تر بحث لاندې دی. په دی اړه په دویمه پېړۍ کې ایرینیوس لیکلي: « د خدای  په عظمت کې هر څه شامل دي». په اتمه پېړۍ کې، جان دمشق د خدای اتلس صفتونه په ګوته کړي وو، چې په پراخه کچه منل شوي. د وخت په تېرېدو سره ځینې عیسوي الهیات پوهانو په انجیل کې د یو لړ بیانونواو ځینو نورو دیني دلایلو پر بنسټ، د خدای د صفاتو سیستماتیک لیستونه جوړ کړل. په انجیل کې«د خدای پاچهي»یوه نامتو جمله ده او په داسې حال کې چې د پوهانو ترمنځ اتفاق دی، چې دا د عیسی (ع) د تعلیماتو استازیتوب کوي.
مخینه
عیسویان، له یهودانو او مسلمانانو سره په ګډه، ابراهیم (ع) د هغه چا په توګه پېژني، چې خدای هغه ته ځان ښکاره کړی. داسې انګیرل کېږي، چې ابراهیم (ع) لومړی کس و چې توحید (یو خدای)یې ومانه او له خدای سره یې ایډیالي اړیکه درلوده. ابراهیمي مذهبونه په دې باور دي، چې خدای په پرله پسې توګه د زرګونو کلونولپاره د ابراهیم (ع) له اولادونو سره اړیکه درلوده. دواړه عیسویان او یهودیان په دې باور دي، چې دا تړون په عبراني انجیل کې ثبت شوی او ډېری عیسویان یې د زاړه عهد په توګه پېژني. د مسیحیت په دودیزو تفسیرونو کې، خدای ته تل د مذکر ضمیر کارول شوی دی.
په مسیحیت کې د الله (ج) نومونه
په عیسوي الهیات پېژندنه کې د خدای نوم تل ارزښت لري، چې د الهی وحی پر بنسټ او د الهی اصل په توګه ګڼل کېږي. د خدای نوم ته درناوی، یو له لسو حکمونو نه دی، چې نه یوازې د خدای د نوم له ناسم استعمال نه مخنیوي کوي، بلکې د خدای نومونو ته د ستایلو امر هم دی، دواړه د نیکو اعمالو او ستاینې له لارې دي.
په انجیل کې د خدای لپاره ډېر نومونه یاد شوي، چې په زاړه عهد کې یې مهم هغه یې په دې ډول دي: لوی او برلاسی خدای، الشدای، او یاهو او بیا په نوي عهد کې، تیویس،کریوس او پاټر (پلارپه یوناني ژبه کې).
صفات او طبیعت
د عیسویت له لومړیو ورځو راهیسې د خدای د صفاتو او طبیعت د نظریاتي بنسټونو په اړه بحثونه روان دي. په دویمه پېړۍ کې، ایرینیوس ددې مسئلې په اړه تحقیق کړی او ځینې ځانګړتیاوې یې بیان کړې دي. د بېلګې په ډول: د څلورم کتاب په ۱۹چپټر کې د کفر خلاف داسې وايي:« د خدای عظمت له هېڅ شي کم نه دی بلکې د هغه عظمت ټول شیان لري».
د ایرینیوس په اند: د خدای صفات په درېوو بنسټونو ولاړ دي: صحیفه، غالب تصوف او تقوی،خونن ورځ بیاله خدای سره تړلي صفات په بایبل کې د بیانونو پر بنسټ ولاړ دي.
په اتمه پېړۍ کې، جان دمشق په خپل کتاب (د ارتودوکس عقیدې توضېح) کې د خدای لپاره اتلس صفتونه په ګوته کړي. دا اتلس صفتونه د وخت (لکه تلپاتې کېدل)، فضا (بې بریده)، ماده یا کیفیت پر بنسټ  پر څلورو ګروپونو وېشل شوي او دا لیست تر نننۍنیټې اغېزناک ثابت شوی دی، یو څه برخه په مختلفو عصري فورمولونو کې په ځینو شکلونو کې ښکاري. په ۱۳مه پېړۍ کې توماس ایکیناس یوازې د اتو ځانګړتیاوو په لنډ لیست تمرکز وکړ، د بېلګې په توګه؛ سادگي، بشپړتیا، ښه والی، هر اړخیزه، بې ثباتي، ابدیت او یووالی.
د خدای دوه صفتونه، چې د ځمکې پر سر د خدای شتون ته اشاره کوي، په نړۍ کې د هغه پر ښکېلتیا باندې اعتراف کوي. د تعالیاو پایښت صفتونه دي. د خدای تعالی د صفت معنا دا ده، چې خدای ابدي او لامحدود ذات دی، د پیدا شوې نړۍ اود انساني پښو له لارې نه کنټرولېږي. پایښت په دې معنا دی، چې خدای د نړۍ په چارو کې ښکېل دی او عیسوي تعلیماتو، د اوږدې مودې لپاره د هغه پاملرنه د بشري چارو پر وړاندې تصدیق کړی دی. په هر حال، د پینتیستیک مذهبونو برعکس، په مسیحیت کې د خدای وجود د پیدا شویو کائناتو ماده نه ده. په دودیز ډول، ځینې الهیات پوهان، لکه: لوئیس برخوف د فعلي صفاتو (هغه چې انسانان یې هم لري) او ذاتي صفاتو (هغه چې په یوازې خدای پورې اړه لري) ترمنځ توپیر کوي. ځینې نور الهیات پوهان، لکه: ډونلډ میکلیوډ په دې اند دی، چې ټول وړاندیز شوې ډلبندۍ مصنوعي او بې بنسټه دي.
ښکلا
هر هغه څه چې د انسان پام ځان ته راواړوی، ورته زړه راښکونکی وی، په لیدلو ېې خوشحاله شی، مینه ېې راوپاروی او د هغې لاس ته راوړلو ته ېې وهڅوی ښاېې چې ښکلا ېې وبللی شو. بېځایه به نه وی که ښکلا په دوه ډولو ووېشو. ۱ - باطنی ښکلا ۲ - ظاهری ښکلا ۱ – باطنی ښکلا : که په لنډو ټکو ووایو نو باطنی ښکلا د اسلام په سپېڅلی دین باندې بشپړ عمل کول دی. پدې معنی چې صداقت، ریښتینولی، امانت ساتنه، صبر، زغم ........... او داسې نور پخپل ژوند کې پلی کول باطنی ښکلا ده. یوه پوښتنه چې دلته پیدا کېږی هغه دا ده چې طبیعت نو څنګه او ولې ښکلی ده؟ د دې ځواب هم همدا ده چې طبیعت او په دې کې ټول شته توکی د الهی احکامو سره په بشپړ ډول سم عمل کوی. ۲ – ظاهری ښکلا: د ظاهری ښکلا روښانه کول ښایی تر ډېره بریده ستونزمن وی هغه ځکه چې د هر چا مینه، اړتیا او شوق توپیر لری لدې کبله ښایی چې ښکلا هم هر چاته بېلابېل تعریفونه ولری. د بېلګې په توګه: که یو څوک ځوان وی او واده نلری نو هغه واده ته ډېره اړتیا لری لدې کبله ښایی چې هغه ته د ښکلا معنی یواځې یوه ښایسته جینۍ وی او همدارنګه یوې پېغلې ته یواځې یو ښه ځوان. دا بیا بېله خبره ده چې اوس یو ځوان ښایی یو ډول جینۍ خوښه کړی او بل ځوان بل ډول او یوه پېغله هم په همدې ډول. ډېر ځل داسې کېږی چې یوه جینۍ ښکلې هم نه وی خو د یو ځوان ډېره خوښه وی همدارنګه یو ځوان هېڅ ښکلی نه وی خو د یوې پېغلې خوښ وی او مینه ورسره لری. لدې څخه دا څرګندېږی چې ښکلا په اصل کې د ذهن او مینې زېږنده ده پدې معنی چې دا د انسان مینه او ذهن ده چې یو څه ورته ښکلی کوی او یو څه ورته بدرنګه کوی. پدې اړه غنی خان وایی: مینه حسن جوړ کړی بیا پرې شی مینه مېنه مینه لېونۍ ده لېونۍ ده مینه مینه همدا رنګه د مجنون څخه چا وپوښتل چې لیلی خو ښکلې نده، تکه توره ده نو ته ېې ولې دومره په مینه کې لېونی ېې؟ مجنون ځواب ورکړ چې تاسې زما په سترګو لیلی ته وګورۍ بیا ووایی چې هغه ښکلې ده که بدرنګه. همدارنګه کله چې یو څوک سخت تږی وی ښایی چې ډېرې بې خونده اوبه هم ورته خوندورې وی خو چې کله تږې نه وی نو خوندورې اوبه هم ورته خوند نه ورکوی لدې کبله دا د هغه اړتیا ده چې هغه بې خونده اوبه ورته ښکلې او خوندورې کوی نو پدې بنسټ سړی نشی کولی چې په ښکلا او مینه کې د اړتیا او ضرورت څخه هم سترګې پټې کړی.
الله(ج) په مسیحیت کې
قضاوت
د جوهان۲۲:۵ په وینا: پلار (خدای)د هېڅ چا په هکله قضاوت نه کوي، بلکې هغه د هر شي قضاوت خپل زوی ته ورکړی. د رسولانو کړنې ۴۲:۱۰بیا ژوندي شوي عیسی ته اشاره کوي لکه: «عیسی (ع) د خدای له خوا ټاکل شوی، چېد ژوندیو او مړو قضاوت وکړي».
رینگساکیر
د ناروې هيواد يو ولسوالۍ ده، چي د هدمارک په ولايت کې موقعیت لري، او ددي ولسوالۍ لوي ښار بروموندال او موول دي.
مالي محافظه کاري
مالي محافظه کاري د مالي سیاست او مالي مسئولیت په هکله یوه سیاسي او اقتصادي فلسفه ده، چې په پانګوالۍ، انفراديت، محدود حکومت او پهازاد اقتصادي سیاست کې ایدیولوژیکي اساس لري. مالي محافظه کاران د مالیاتو له کمولو، د دولتي لګښتونو له کمولو، ازادو بازارونو، بې نظمیو، خصوصي کولو، ازادې سوداګرۍ او لږ تر لږه د دولتي پورونو ملاتړ کوي. مالي محافظه کاري هماغه د کلاسیک لیبرالیزم اړوند فلسفي لیدلوري پیروي کوي. دا مفهوم له اقتصادي لیبرالیزم څخه اخیستل شوی او د متحده ایالاتو څخه بهر یې هم د مالي لیبرالیزم په توګه یادولای شو.
دا اصطلاح د ۱۹۳۰مې ز لسیزې په اوږدو کې د امریکا د نوي دیل په دورې کې د معاصرو لیبرالانو په وسیلهد پیل شویو سیاستونو په پایلو کې ریښې لري، یعنې هغه وخت پورېاړه لري چې ډېریو کلاسیکو لیبرالانو ځانونه محافظه کار بلل، ځکه چې دوی نه غوښتل له هغه څه سره وپیژندل شي، چې د متحده ایالاتو د لیبرالیزم لپاره دي. په متحده ایالاتو کې د لیبرالیزم اصطلاح لههوسا دولت سره تړل شوې ده او څارونکي سیاستونه یې پراخ کړي دي، چې نوي دیل او د هغه اړوندو برخو په پایله کې له ۱۹۳۰ ز لسیزې څخه وروسته رامنځته شوي دي.
مالي محافظه کاران د امریکا د دودیز محافظه کار غورځنګ له دریو برخو څخه یوه برخه جوړوي، چې د ۱۹۵۰مې ز لسیزې په اوږدو کې د ټولنیزې محافظه کارۍ او ملي دفاع محافظه کارۍ سره یوځای راڅرګند شول.ډېری امریکایان چې کلاسیک لیبرالان دي، هغو هم دېته لېوال دي، چې ځانونه د ازادۍ غوښتونکو په توګه معرفي کړي، چې ګڼ شمېر فرهنګي لیبرالي لیدلوري لري او د خپلواک بهرني سیاست ملاتړ کوي او په ورته وخت کې د کمې اندازې مالیاتو او کمې اندازې دولتي لګښتونو ملاتړ کوي. تر ۲۰۲۰ ز کاله پورې په یوې ټولپوښتنه کې ۳۹ سلنه امریکایانو خپل ځانونه «له اقتصادي پلوه محافظه کاره»ګڼل.
متحده ایالاتو ته د نېږدې والي له امله ‎دا اصطلاح د کانادا هېواد د لغاتونو قاموس ته هم ننوتې ده. په ډېرو نورو هیوادونو کې، اقتصادي لیبرالیزم یا په ساده ډول لیبرالیزم د هغه څه تشریح کولو لپاره کارول کیږي، چې امریکایان یې مالي محافظه کاري بولي.
اصول
ادموندبورک د فرانسې ستر انقلاب په هکله خپلو خپرونو (تأملاتو) کې داسې استدلال وکړ، چې یو حکومت د دې حق نه لري، چې لوړ پورونه ولري او بیا پړه د مالیه ورکونکو په اوږو واچوي، هغه داسې ولیکل:«دا د اتباعو ملکیت پورې اړوند دی، نه دا چې د دولت د پور ورکوونکي غوښتنې ته، چې د مدني ټولنې لومړنی او اصلي ژمن باور دی. په خپل وخت کې د یو اتباع ادعا لومړیتوب لري، د غوره مالکیت او د وګړو د شتمنۍ له پلوه غوره وي، سره له دې چې د اکتساب یا نسب له لارې او یا هم د یوې ټولنې په سوداګریزو توکو کې د مشارکت له امله ترلاسه شوی وي، د پورورکوونکي هیڅ یوه څرګنده یا ضمیمه شوې برخه خوندي نه ده. د مشرانو جرګه (سنا) د عامه شتمنیو پرته د بل څه ژمنه نشی کولای او دا هیڅ ډول عامه ملکیت نه شي لرلای، پرته له هغه څه چې په پراخه کچه په اتباعو باندې د عادلانه او متناسب تحمیل څخه ترلاسه کیږي».
ټولګې یا فرعي ډلې
که څه هم ټول مالي محافظه کاران په عمومي توګه په یو کوچني او کم لګښت لرونکي حکومت باندې همغږي دي؛ خو د لومړیتوبونو په هکله بېلابېل لیدلوري موجود دي. په دې برخه کې درې اصلي ټولګې یا فرعي ډلېموجود دي، چې هره یوه ډله یې د ځانګړي ټینګار ملاتړ کوي. کسري بازان (Hawks) د دولت اړوند بودیجو په توازن او د دولتي پورونو د اندازې په کمولو ټینګار کوي، دوی د دولت پور له اقتصادي پلوه زیان رسوونکی او له اخلاقي پلوه شکمن بولي، ځکه چې دا مسئولیتونه راتلونکو نسلونو ته لېږدوي، چې د اوسنیو مالیاتو او لګښتونو په پرېکړو کې یې هیڅ ونډه نه ده لرلې. که چېرې اضافي عواید د لګښتونو د زیاتوالي پر ځای د پورونو د کمولو لپاره وکارول شي، نو کسري بازان د مالیاتو زیاتېدو ته لېوال دي.
درېیمه ډله د پور او مالیاتو ترمنځ لږ توپیر کوي. دا ډله د مالیاتي سیاست یا د پور کمولو پرځای د لګښتونو په کمولو ټینګار کوي. دوی استدلال کوي، چې د دولت ریښتیني لګښتونه د لګښت کچه ده نه دا چې د دې لګښت د تمویلېدو بڼه ده. هر ډالر چې حکومت یې مصرفوي هغه ډالر دی، چې د کارګرانو څخه اخیستل کیږي، پرته له دې چېد پور یا مالیاتو له برخې څخه وي. مالیات یوازې د پیرودلو ځواک بیا توزیع کوي، دا کار په ځانګړې توګه په غیر موثر ډول ترسره کوي، د تولید یا استخدام لپاره هڅونې کموي او پور اخیستل یوازې سوداګر او پانګه اچوونکي دېته مجبوروي، چې وروسته د لوړو مالیاتو اټکل وکړي.
کلاسیک لیبرالیزم
په متحده ایالاتو کې کلاسیک لیبرالیزم د عصري مالي محافظه کارۍ تاریخي بنسټ جوړوي. کاتلین(Kathleen G. Donohue)داسې استدلال کوي، چې په ۱۹مه ز پېړۍ کې د متحده ایالاتو کلاسیک لیبرالیزم په انګلستان کې له خپل سیال څخه توپیر درلود:"په اروپا کې د کلاسیک لیبرال تیورۍ مرکزد لایسز فایر (laissez-faire) نظریه وه. په هرحال د امریکایی کلاسیک لیبرالانو لوی اکثریت لپارهلایسز فایر د دولت د مداخلې نه کولو په معنا نه و، بلکې د دې برعکس دوی ډېر دې ته لېوال و، چې د دولت تعرفې، د ریل پټلۍ مرستې، او داخلي پرمختګونه وګوري، چې ټول یې د تولید کوونکو په ګټه و. هغه څه چې دوی وغندل د مصرفوونکو په ګټې کې مداخله وه."اقتصادي لیبرالیزم د خپل ایدیولوژیکي جوړښت په برخه کې د ادم سمیت، فریدریش هایک، میلتون فریدمن، این ریند او لودویک وون میسز په طریقې سره د کلاسیک لیبرالیزم اړوند دود څخه منندوی دی. دوی د ازادو بازارونو لپاره اخلاقي توجیهات وړاندې کړل. د هغه وخت لیبرالان د معاصرو لیبرالانو پر خلاف له حکومتي واک څخه بېزاره و، او انفرادیتیې غوره ګڼلو. هغوی د ازاد بازار سرمایه داري د اقتصادي موخو د لاسته راوړلو غوره وسیله ګڼله.
۱۵۵ (عدد)
۱۵۵ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۵۴ څخه  مخکي او د ۱۵۶ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۵۵:
په کلینډر کې
۱۵۵ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۵۵ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
خیریه دولت
خیریه دولت د دولت هغه بڼه ده، چې په هغه کې دولت (یا د ټولنیزو بنسټونو یوه ښه جوړه شوې شبکه) د برابرو فرصتونو، د شتمنیو د مساوي وېش پر اساس د خپلو اتباعو له اقتصادي او ټولنیزې هوساینې ساتنه کوي او وده ورکوي همدارنګه د هغو وګړو لپاره عامه مسؤلیت مني، چې نه شي کولای د ښه ژوند لپاره له لږو شرایطو نه ګټه پورته کړي. ټولنپوه T.H. مارشال عصري خیریه دولت د ډیموکراسۍ، فلاح او پانګوالۍ د ځانګړي ترکیب په توګه بیان کړ.
په هېوادونو او سیمو کې د خیریه دولت په بڼه او طریقه کې د پام وړ بدلون شته دی. ټول خیریه دولتونه یو څه خصوصي عامه مشارکت ته اړتیا لري، چې په کې لږ تر لږه د ځینې خیریه پروګرامونو اداره او تحویل د خصوصي ادارو له لارې ترسره کېږي. د خیریه دولت خدمتونه هم د دولت په بېلابېلو ساحو کې وړاندې کېږي.
د خیریه دولت لومړۍ ځانګړتیاوې؛ لکه عمومي تقاعد او ټولنیزه بیمه، له 1880ز کال نه وروسته د لوېدیځو هېوادونو په صنعتي کولو سره وده وکړه. لومړۍ نړیواله جګړه، ستر ناورین، او دویمه نړیواله جګړه د مهمو پېښو په توګه پېژندل شوي، چې د خیریه دولت پراختیا ته یې لار هواره کړه او په دې کې د ورک شوي محصول، د لوړې کچې بېکارۍ، او نورو ستونزو سره د مبارزې لپاره د دولت مداخله  شامله ده. د خیریه دولت بشپړې بڼې له دویمې نړیوالې جګړې وروسته رامنځته شوې.
sozialstaat (ټولنیز دولت) یوه الماني اصطلاح ده، چې له 1870ز کال راهیسې د دولت د ملاتړو پروګرامونو د تشرېح کولو لپاره کارول کېږي، دا د المان سوزیال پولیټیکر (ټولنیزو سیاستوالو) له خوا جوړ شوي او د اوټو وان بسمارک د محافظه کاره اصلاحاتو د یوې برخې په توګه پلي شوي دي.
د «ټولنیز دولت» د انګلیسي ژبې معادل په انګلیسي هېوادونو کې نه و. په هر حال، د دویمې نړیوالې جګړې په لړ کې، د انګلیسي لوی بشپ ویلیم ټیمپل، چې د مسیحیت او د ټولنیز نظم (1942ز کال) کتابونو لیکوال دی، د «خیریه دولت» عبارت په کارولو سره دا مفهوم دود کړ. له خیره دولت نه د ټیمپل اخیستنه له (سیبیل: یا دوه ملتونه) یا (په بل عبارت بډایه او غریب)، چې بنجامین ډیزراییلي په ۱۸۴۵ز کال کې لیکلی و، تړاو لري، دی لیکي: «ځواک یوازې یوه دنده لري، چې د خلکو د ټولنیزې هوساینې خوندي کول دي». کله چې ډیزراییلي (وروسته لومړی وزیر) سیبیل لیکلی و؛ نو هغه مهال هغه له ځوان انګلینډ سره اړیکه لرله، دا د ځوانانو محافظه کاره ډله وه، چې له بېوزلو صنعتي شرایطو سره د Whigsdealt له څرنګوالي سره موافق نه و. د ځوان انګلینډ غړو هڅه وکړه، چې د امتیاز لرونکو طبقو په منځ کې ملاتړ ترلاسه کړي، ترڅو له بېوزلو سره مرسته وکړي او د کار هغه وقار وپېژني، چې دوی یې فکر کاوه، چې د فیوډال د منځنۍ دورې په لړ کې د انګلستان ځانګړتیا وه.
هند
د هند سترواک اشوکا په درېیمه پېړۍ کې د خیریه دولت مفکوره وړاندې کړه. هغه وویل، چې مذهب (لاره) یوازې د معنالرونکو عبارتونو ټولګه نه ده. هغه په ​​شعوري توګه هڅه وکړه چې دا د دولت د تګلارې په توګه غوره کړي. هغه اعلان وکړ چې «ټول انسانان زما اولادونه دي» دا په بشپړه توګه د پاچاهۍ یو نوې نظریه وه. اشوکا د تشدد په واسطه جګړې او سوبې پرېښودې او د ډېرو ځناورو وژل یې منع کړل؛ هغه غوښتل، چې د مینې او عقیدې له لارې نړۍ فتح کړي، هغه د مذهب د تبلیغ لپاره ډېری ماموریتونه واستول. دا ډول ماموریتونه د مصر، یونان او سریلانکا په څېر ځایونو ته لېږل شوي. د مذهب په تبلیغ کې د خلکو د هوساینې ډېری اقدامات شامل وو. د سترواکۍ دننه او بهر د نارینه وو او حیواناتو د درملنې مرکزونه تاسیس شول. شنه بڼونه، څاګانې، باغونه او هوسا کورونه جوړ شول. اشوکا هم بې ګټې قربانۍ او د ټولنې ځینې ډولونه منع کړل، چې د اسراف، بې نظمۍ او توهین لامل کېدل. د دغو تګلارو د پلي کولو لپاره هغه د سرتېرو یو نوی کادر وګوماره، چې د Dharmamahamatas په نوم یادېده. د دغې ډلې د دندو یوه برخه دا وه، چې د بېلابېلو فرقو وګړو سره باید عادلانه چلند وشي. له دوی نه وغوښتل شول، چې د بندیانو هوساینې ته پام وکړي.
چین
د هان سلسلې سترواک وین (203 – 157مخکې له میلاده) له عصري خیریه تګلارو سره د ورته والي بېلابېل اقدامات وکړل. په دې کې له 80 کالو نه پورته عمر لرونکو وګړو ته د تقاعد په بڼه د خوراکي توکو او شرابو ورکول او همدارنګه د پورونو یا د مالیاتي معافیت په بڼه؛ کونډو، یتیمانو او لویانو ته د دوی د ملاتړ لپاره پیسې وکول وو. سترواک وین د مالیې د پیسو د ضایع کولو په اړه هم اندیښنې لرلې. د نورو هان سترواکانو په څېر، هغه ساده ورېښمینې جامې اغوستې. د دې لپاره چې دولت د عامو خلکو لپاره ښه خدمت وکړي، ظالمانه جنایي سزاګانې یې کمې کړې او دولتي بیوروکراسي یې هم ښه کړه. دغه چاره د دې لامل شوه، چې د چین په تاریخ کې د لومړي ځل لپاره چارواکي د ازموینې له لارې وټاکل شي.
اسټرالیا
په اسټرالیا کې له 1900ز کال نه مخکې، د خیریه ټولنو خیریه مرستې او کله ناکله د چارواکو له خوا مالي مرستې، د هغو وګړو لپاره د مرستې لومړۍ وسیله وه، چې نه یې شوای کولای د ځان ملاتړ وکړي. د 1890 لسیزې اقتصادي فشار او په دې دوره کې د سوداګریزو اتحادیو او کارګر ګوندونو زیاتوالی د خیریه اصلاحاتو لپاره د خوځښت لامل شو.
په 1900ز کال کې، د نوي سویلي ویلز او ویکټوریا ایالتونو یو قانون تصویب کړ، چې د 65 کالو او یا له هغه نه د پورته عمر لرونکو لپاره غیر مرسته کونکی تقاعد معرفي کوي. مخکې تر دې چې د انډریو فشر په مشرۍ د فډرالي کارګر حکومت د 1908ز کال د معلولینو او زاړه عمر د تقاعد قانون معرفي کړي؛ نو کوینزلینډ هم په 1907ز کال کې په ورته سیسټم قانون جوړ کړ. په 1910ز کال کې د معلولیت ملي ناباوره تقاعد پیل شو او په ۱۹۱۲ز کال کې د زېږون ملي معاش معرفي شو.
کاناډا
د کاناډا د هوساینې پروګرامونه د حکومت په ټولو کچو کې تمویل او اداره کېږي (له 13 بېلابېلو ولایتي/سیمه ییزو سیسټمونو سره) همدارنګه په کې روغتیا او طبي پاملرنه، عامه زده کړه، ټولنیز کورونه او ټولنیز خدمتونه شامل دي. ټولنیز ملاتړ د ټولنیزې مرستې، تضمین شوي عاید، د ماشومانو د مالیاتو ګټې، د زاړه عمر امنیت، د کار بیمه، د کارګرانو غرامت، او د کاناډا/کیوبیک تقاعد د پروګرامونو له لارې وړاندې کېږي.
انتقاد او غبرګون
پخوانیو محافظه کارانو، د توماس مالتوس (1766-1834) تر اغېز لاندې، د ټولنیزې بیمې له هر ډول «ریښې او څانګې» سره مخالفت کاوه. مالتوس، یو پادري، چې د زېږون کنټرول ورته د حیرانتیا وړ و، په دې باور و، چې بېوزلي وګړي باید سپما، پرهېزګارۍ او پاک لمنۍ لپاره تر ټولو سخته طریقه زده کړي. دودیزو محافظه کارانو هم اعتراض وکړ، چې د ټولنیزې بیمې اغېز به د شخصي خیرات د کمزوري کولو او د کورنۍ، ملګرو، مذهبي او نا دولتي خیریه موسسو د دودیزو ټولنیزو اړیکو د کمزوري کولو لپاره ښایي یو لامل وي.
له بلې خوا، کارل مارکس د متوسطې درجې د اصلاح غوښتونکو له خوا د دندو د احساس له مخې د لږو اصلاحاتو مخالفت وکړ. د 1848ز کال تر ناکام انقلاب وروسته یې د کمونیست لیګ مرکزي کمېټې ته په خپله وینا کې خبرداری ورکړ، چې د معاشونو د زیاتولو، د کاري شرایطو د ښه کولو او د ټولنیزې بیمې د برابرولو لپاره جوړ شوي اقدامات یوازې رشوتونه دي، چې په لنډمهاله توګه به د کارګرانو حالت د زغم وړ کړي او هغه انقلابي شعور یې کمزوری کړ، چې د سوسیالیستي اقتصاد د لاسته راوړلو لپاره اړین وو. سرچينې
ګرينلينډ
'''ګرينلينډ يا شنه خاوره چې ډېنمارکي نوم يې  Kalaallit Nunaa او تلفظ يې [kalaːɬit nunaːt]؛ او ډنمارکيان يې : Grønlan، تلفظ   کوي يو ټاپو هېواد دی [13] چې د آرکيټيک او اتلانتيک بحرونو ترمنځ موقعيت لري، د کاناډا د ارکټيکاګون ختيځ. ګرينلينډ د نړۍ ترټولو لوی ټاپو دی، [d]'''
'''او يو له هغو دريوو هېوادونو څخه دی چې د ډنمارک سلطنت جوړوي، د ډنمارک او فيرو ټاپوګانو سره؛ د دې هېوادونو اتباع ټول د ډنمارک اتباع دي. ګرينلينډ په پنځو ښارواليو وېشل شوی: سيمرسوق، کجالق، قيقتا، قيقرتليک او اوناتا.'''
د ټاپو شمال ختيځ د شمال ختيځ ګرينلينډ ملي پارک نه جوړ شوی دی.
د Thule هوايي اډه چې لا نه ده جوړه شوې، د Avannaata ښاروالۍ په دننه کې د متحده ايالاتو د فضايي ځواک لخوا اداره کيږي.
'''د ګرينلينډ پلازمېنه نيوک دی. [15]'''
که څه هم د فزيوګرافيک له پلوه د شمالي امريکا د وچې يوه برخه ده، ګرينلينډ په سياسي او کلتوري توګه د اروپا (په ځانګړې توګه ناروې او ډنمارک، استعماري قدرتونو) سره د يوې زريزې څخه ډېر وخت پورې تړلی دی، چې په 986 کې پيل شوی دی.[17] د دې ډېری اوسېدونکي انويټ دي، چې پلرونه يې له الاسکا څخه د شمالي کاناډا له لارې مهاجر شوي، په تدريجي ډول د 13 پېړۍ پورې په ټاپو کې مېشته شوي.[18]
'''نن ورځ ، نفوس په عمده توګه په سوېللوېديځ ساحل کې متمرکز دی ، په داسې حال کې چې پاتې ټاپو لږ نفوس لري. د ګرينلينډ درې پر څلورمه برخه د انټرکټيکا څخه بهر يوازيني دايمي يخ پوښل شوې.'''
د 56,081 (2020) نفوس سره، [7] دا په نړۍ کې ترټولو کم نفوس لرونکې سيمه ده.[19] د نفوس شاوخوا درېمه برخه په نيوک کې ژوند کوي، چې ياد ښار پلازمېنه او لوی ښار دی؛ د نفوس له پلوه دوهم لوی ښار سيسميوت دی، د نوک شمال ته 320 کيلومتره (200 ميل) دی.
'''په ګرينلينډ کې لږ تر لږه د تېرو 4,500 کلونو په اوږدو کې د ارکټيک وګړي مېشته شوي چې پلرونه يې له هغه ځای څخه اوس کاناډا ته مهاجر شوي دي. نورسمين د 10 پېړۍ په پيل کې د ګرينلينډ غير آباد سويلي برخه کې مېشت شول، چې تر دې پخوا په آيسلينډ کې استوګن ول. دا نورسمان وروسته له ګرينلينډ او آيسلينډ څخه کښته شول ، ليف ايرکسن لومړی پېژندل شوی اروپايي شو چې شمالي امريکا ته نږدې 500 کاله دمخه د کولمبس د کارابين ټاپوګانو ته ورسېد. Inuit خلک په 13 پېړۍ کې راغلل. که څه هم د ناروې او نارويژيانو د دوامداره نفوذ لاندې، ګرينلينډ په رسمي توګه تر 1261 پورې د ناروې تر واک لاندې و. د ناروې استعمار د 15 پېړۍ په وروستيو کې وروسته له هغه ورک شو چې د ناروې واکمني د تور مرګ ( پرځېدلو ، زوال )  سره مخامخ شو او سخت زوال ته ورسېد.'''
د دوی له تر صحنې وتلو وروسته  سمدستي په 1499 کې پرتګاليانو په لنډه توګه دا ټاپو وپلټله او د دې ټاپو د ملکيت ادعا يې وکړه، په لومړيو کې يې دا ټاپو يې د Terra do Lavrador په نوم ونوماوه.
'''د 17 پېړۍ په لومړيو کې، ډنمارکي پلټونکي بيا ګرينلينډ ته ورسېدل. د سوداګرۍ او ځواک پياوړتيا لپاره، ډنمارک-د ناروې دواړو په ټاپو کې د يو بل حاکميت تائيد کړ. د ناروې د ضعيف دريځ له امله په 1814 کې ناروې د ګرينلينډ حاکميت له لاسه ورکړ کله چې اتحاديه منحل شوه. ګرينلينډ په 1814 کې ډنمارک شو او په 1953 کې د ډنمارک د اساسي قانون له مخې په بشپړ ډول په ډنمارک کې مدغم شو. د 1953 اساسي قانون سره، د ګرينلينډ وګړي د ډنمارک اتباع شول.'''
له 1961 څخه ګرينلينډ د اروپا د آزادې سوداګرۍ اتحاديې (EFTA) سره يوځای شو ، کوم چې ډنمارک په 1960 کې د EFTA د بنسټ ايښودونکي غړي په توګه يوځای شو ، مګر د 1973 څخه وروسته کله چې ډنمارک د اروپايي ټولنو سره يوځای شو د دې غړيتوب پای ته ورسېد.
'''په 1973 کې، ګرينلينډ د ډنمارک سره د اروپا اقتصادي ټولنې EEC سره يوځای شو. په هرصورت، په 1982 کې په ټولپوښتنه کې، د خلکو اکثريت د EEC څخه د ګرينلينډ د وتلو لپاره رايه ورکړه. دا په 1985 کې اغېزمن شو، ګرينلينډ په OCT  بهرنۍ هيوادونه او سيمې بدل شو چې د EEC سره تړاو لري، اوس اروپايي اتحاديه EU  ( اروپايي اتحاديه ) د EU سره تړلې اړيکې پدې مانا هم دي چې د ګرينلينډ ټول اتباع  OCT-nationals د EU اتباع دي.[23]'''
ګرينلينډ د نړۍ ترټولو لوی او شمال ختيځ ملي پارک لري، د شمال ختيځ ګرينلينډ ملي پارک کلاليت نوناني نونا اققيسيسماتيتق په 1974 کې تاسيس شوی او په 1988 کې اوسنۍ اندازې ته پراختيا ورکړل شوې، دا د ګرينلينډ د داخلي او شمال ختيځ ساحل
972,001 km2 (375,292 sq mi) ساتنه کوي او د نړۍ له ټولو 29 هېوادونو څخه لوی دی.
'''په 1979 کې، ډنمارک ګرينلينډ ته د کور واک ورکړ؛ په 2008 کې، د ګرينلينډ وګړو د ځان د حکومت قانون ته رايه ورکړه، چې د ډنمارک له حکومت څخه د ګرينلينډ محلي حکومت ته ډېر واک لېږدوي. د نوي جوړښت له مخې، ګرينلينډ په تدريجي ډول د پوليسو، قضايي سيسټم، د شرکت قانون، محاسبې، پلټنې، د معدني سرچينو فعاليتونه، هوايي چلند، د حقوقي ظرفيت قانون، د کورنۍ قانون او د برياليتوب قانون، د کډوالۍ او سرحدونو کنټرول، کاري چاپېريال، او مالي مقررات او نظارت.'''
'''د ډنمارک حکومت لا هم د تابعيت، پولي سياست او د دفاع په شمول د بهرنيو چارو کنټرول په لاس کې لري. دې د DKK 3.4 مليارد لومړنۍ کلنۍ سبسايډي هم چمتو کړې چې په تدريجي ډول به کم شي. ګرينلينډ تمه لري چې د طبيعي زېرمو د استخراج څخه د عايد د زياتوالي پراساس خپل اقتصاد ته وده ورکړي.'''
پلازمېنه، نوک، د 2016 د ارکټيک ژمني لوبې ترسره کړې.
ګرينلينډ په نړۍ کې د نوي کېدونکې انرژۍ ترټولو لوړه برخه لري، چې ډېری يې د اوبو برېښنا څخه لاسته راځي.[25]
خر
د خر په اړه
په عمومي توګه خرکه څه هم چي داسانو له ذاته دی خودخپل رنګ، شکل اولویو غوږونو له کبله خلک له آس سره ډېر توپیر ورکوي اودویمه خبره داچي خرپه تېزتګ کي هیڅکله دآس ځای ته نسي رسېدلای بلکي ترهغه کرار دی. انسانانو دځمکي پرمخ ډېر کلونه پخوا له خرونوڅخه دبار وړلو او نورو کارونولپاره کاراخیست خود خوراک لپاره یې چنداني نه استعمالاوه بلکي یوازي یې درانه کارونه ورباندي ترسره کول. دخر نوم یوازي دنارینه لپاره استعمالیږي خودنوموړي مقابل ښځينه لوري ته قچر وايي چي په عربي کي دبغل اوپه انګلیسي کي د (Mule) په نامه یادیږي.
دخر عمر اوتاریخ
په تاریخ کي له خرونو څخه دکورني حیوان په توګه کار اخیستل له میلادڅخه ۵۰۰۰ یا ۶۰۰۰ کاله مخکي پیل سوي وه اودغه پيل یې لمړئ په لویدیځ آسیا او مصرکي رامنځ ته سو. دخره ټول عمرپه منځنۍ توګه له هغه زمانې راهیسي له ۲۵ کلونوڅخه نیولې بیا تر۳۳کلونو پوري اټکل سوی دی.
دخر ښېګڼي
خر ډیري ښېکڼې لري چي له هغوی څخه یوشمېر په دې ډول دي :
لمړئ : خر هغه بارونه وړي چي دانسانانو تروس لوړ وي
دویم : خرله ځمکه څخه دځینو اسبابو په مټ کولای سي اوبه راوکاږي (البته دغه اسباب باید انسانان ورته برابر کړي)
دریم : خرکولای سي چي خپل خاوند (انسان) پسله ډېرو کلونو هم وپېژني
څلورم : له اهلي حیوانانو څخه دی او ژر اموخت نیسي
مينه
مينه يا محبت یوداسي احساس ته ویل کیږي چي دیو انسان او یا څیز په اړه وي. مینه څوډوله ده چي په عمومي توګه مشهوره یې له جنس اوجسم سره کیږي اودغه میني ته په انګلیسي ژبه (Romantic Love) وایي. له دې څخه ماسېوا نوري میني بېلابېل ډولونه لري لکه مذهبي مینه، له وطن سره مینه، فلسفي مینه او داسي نور ........
دیو احصایې له مخي په 2012 زیږدیزکال دمشهوره انجن ګوګل له لاري دغه جمله تر ټولو ډېره استعمال سوې ده، (?What is love) یعني مینه څه ده؟.
عام خلک میني ته کوم ځانګړي الفاظ نه لري او دیو احساس په توګه یې مني خوځانګړي خلک میني ته په اشعارو، ادبیاتو او خاصو الفاظو کي ځای ورکوي.
مينه او محبت په اسلام کې
مينه او محبت په جايز (رواه) او نا جايز تقسيم شوی دی. ۱- د الله تعالی او د هغه د رسول صلی الله عليه وسلم سره محبت واجب بلکي دا محبت د ايمان شرط دی.
قال الله تعالی : [وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ] (البقرة 165 ) ژباړه: او هغه کسان چې (پر الله ) ايمان لري د دوی مينه د الله سره ډيره زياته ده. همدارنګه رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فرمايي :«لا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَلَدِهِ وَوَالِدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ». (المسلم ۴۴ ). ژباړه: ستاسې نه څوک تر هغه پورې د کامل ايمان څښتن نشي کيدای څو پورې زه ور ته له خپل پلار ، اولاد او ټولو خلکو محبوب نشم.
د قيامت په ورځ به اووه کسه د عرش تر سيورې لاندې د هغې ډلې به يو هغه کس وي چې : « وَ رَجُلاَن ِ تَحَآبَّا فَي اللهِ اِجتَمَعَا عَلي ذ’لِكَ وَ تَفَرَّقَا عَلَيهِ» (البخاري ).
يعنې : هغه دوه کسان چه دالله تعالی د رضا لپاره خپل منځ کی محبت وی ،هم په دغی دهغوی يوځای کیدل وی او هم په دغی د دوی جدایی وی
او فرمايي :«أفضل الأعمال الحب في الله والبغض في الله» (راوي : ابوذر غفاري – ابوداؤد 4599).
يعنې : بهترين عمل دوستي دپاره د الله (جل جلا له) او دوښمني د پاره د الله (جل جلا له) وي.
۳- د خپلې ښځې ، اولاد ، والدينو او خپلوانو سره محبت کول فطري محبت دی ، جايز او مستحب محبت دی ، همدارنګه د سفر د ملګري ، ګاونډې ، د معاملې د شريک سره محبت کول مباح دي.
بېټي فریډن
بېټي فریډن (فبروري ۴، ۱۹۲۱ – فبروري ۴، ۲۰۰۶) یوه امریکايي فمینیسټه لیکواله او فعاله وه. د امریکا په متحده ایالتونو کې د ښځو غورځنګ مخکښه څېره وه او په ۱۹۶۳ ز کال کې د ښځینه جذبه (The Feminine Mystique) په نوم کتاب په شلمه پېړۍ کې د امریکايي فمینیزم د دویمې څپې لامل شو. په ۱۹۶۶ز کال کې، فريډن د ښځو د ملي سازمان (NOW) یو له بنسټګرو او د همدې سازمان لومړۍ رییسه وه. د دې سازمان موخه "د سړیو سره په بشپړ مساوي مشارکت کې همدا اوس د امریکايي ټولنې منځ ته د ښځو راوستل وو."
په ۱۹۷۰ ز کال د ښځو ملي سازمان د ریاست له پرېښودو وروسته، فریډن د اګسټ په ۲۶مه نېټه د مساواتو لپاره د ښځو ملي اعتصاب تنظیم کړ. دا مهال د امریکا په اساسي قانون کې ښځو ته د رای حق ورکولو اړوند د نولسم تعدیل ۵۰مه کلیزه وه. دا ملي اعتصاب د فمینیسټ یا ښځمنپال خوځښت د پراخولو اړوند له تمې پورته بریالی و. د فریډن له خوا یواځې په نیویارک ښار کې په جوړ شوي لاریون کې ۵۰۰۰۰ تنو ګډون وکړ.
په ۱۹۷۰ز کال کې، فریډن د نورو مخکښو فمینسټانو سره په ګډه د ښځو ملي سیاسي جرګه جوړه کړه. فریډن د امریکا په اساسي قانون کې د مساوي حقونو تعدیل پیاوړې ملاتړې وه. دا تعدیل د امریکا د استازو په جرګه کې د ۳۵۴ په مقابل د ۲۴ رایو او په سنا کې د ۸۴ په مقابل د ۸ رایو تصویب شو. دغه کار د ۱۹۷۰یمو کلونو په لومړیو کې د NOW سازمان په مشرۍ د ښځو د ګروپونو د شدید فشار په پایله کې ترسره شو. په کانګرېس کې د یاد تعدیل د پاس کېدو وروسته، فریډن په ایالتونو کې د دې تعدیل د تصویب لپاره حق غوښتنه وکړه او د ښځو د حقونو له نورو سمونونو يې ملاتړ وکړ: هغې د جنین د سقط د قوانینو د لغو کولو ملي ټولنې بنسټ کېښود خو وروسته يې بیا د ډېرو لېبرالو فمینسټانو د جنین د سقط پر دریځونو نقد کولو.
فریډمن ته په امریکا کې د اغېزمنې لیکوالې او روشنفکرې په سترګه کتل کېږي ځکه هغې د ۱۹۹۰یمې لسیزې تر وروستیو کلونو په سیاست او حق غوښتنه کې فعاله پاتې شوه او شپږ کتابونه يې ولیکل. د ۱۹۶۰مې لسیزې په لومړیو کلونو کې فریډن د فمینیزم د هغو قطبي شویو او متشددو ډلو نقد کولو چې د سړیو او کور ښځو په څېر خلکو پسې یې خوله پرانیستې وه. د دویم پړاو (۱۹۸۱) په نامه کتاب کې فریډن د ځینو فمینیسټانو پر شدید افراط نقد کوي.
ماشومتوب او ځواني
فریډن د ۱۹۲۱م کال د فبرورۍ میاشتې په ۴مه نېټه د الینوس ایالت په پيوریا سیمه کې د هري او میریام (هوارتیز) ګولډسټاین په نوم مور او پلار څخه وزېږېده. د هغوی یهودي کورنۍ د روسیې او هنګري وې. هري په پیرویا کې د ګاڼو او جواهراتو دوکان درلود او کله چې د فریډن پلار د ناروغۍ پر بستر پرېوت، میریام د یوې ورځپاڼې د ټولڼې پاڼې ته لیکنې کولې. له کور څخه بهر د هغې د مور نوی ژوند ډېر خوندور وو.
هغې په ۱۹۳۸ز کال کې د سمېت کالج کې درس ولوست چې یواځې د ښځینه وو لپاره جوړ شوی و. هغې په درسونو کې د ډېر تکړه توب په لومړي کال بورس وګاټه. په دویم کال کې یې له شاعرۍ سره مینه پیدا شوه او د کالج په خپرونو کې يې ډېر شعرونه خپاره شول. په ۱۹۴۱ ز کال کې هغې د کالج د اخبار مشره ایډیټره شوه. د هغې په مشرتابه کې سرمقالې ترډېره سیاسي شوې چې د جګړې ضد پیاوړی دریځ یې درلود او ځینې مهال به ضدونقیضې هم وې. هغې په ۱۹۴۲ز کال کې د ارواپوهنې له څانګې په اعلی درجه او لوړو نومرو فارغه شوه.
په ۱۹۴۳ز کال کې، هغه د برکلي په کلیفورنیا پوهنتون کې یو کال تېر کړ او له اېریک اېرکسون سره یې په ارواپوهنه کې ماستري کوله. هغه په سیاست کې ډېره فعاله شوه او له مارکسیستانو سره يې تار غزولی و (د هغې له ډېری ملګرو د اېف بي آی څېړنیز ادارې پوښتنې ګروېږنې وکړې). هغه وروسته په خپلو یادښتونو کې لیکي چې ملګري (بایفرېنډ) يې فشار پرې راوړی وو چې دوکتورا زده کړې پرېږدي او خپل اکاډمیک کاري ژوند یا career څخه لاس واخلي.
له ۱۹۶۳ وړاندې
د برکلي له پرېښودو وروسته، بېټي د کیڼ اړخو او کارګرانو ټولنې خپرونو ژورنالسټه شوه. د ۱۹۴۳ او ۱۹۴۶ تر منځ، هغې فیډرېټېډ پرېس ته لیکل کول او د ۱۹۴۶ او ۱۹۵۲ کلونو تر منځ هغې د الکټریکي کارګرانو ټولنې د UE نیوز ته لیکنې وکړې. د هغې یوه دنده دا هم وه چې د امریکا د جرګې د غیرامریکايي فعالیتونو کمیټې په اړه راپورونه چمتو کړي.
له واده وروسته، فریډن د UE نیوز څخه په ۱۹۵۲ز کال کې ځکه وایستل شوه چې په دویم ماشوم امیند وار وه. د دې نیوز له پريښودو وروسته هغې د کوزموپولیټن په ګډون له ګڼو مجلو سره د ازادې لیکوالې په توګه کار کولو.
د هغې د ژوندلیک لیکوونکي ډانیال هوروویتز په وینا، Daniel Horowitz فریډن د لومړي ځل لپاره وروسته له هغې د کارګرانو ژورنالیسټي پیل کړه چې خبره شوه پر ښځو زورزیاتی دی او محرومې پرېښودل شوې دي، خو فریډن د خپل کار د دې ډول تفسیر سره مخالفت وکړ.
ښځینه جذبه
د کالج له فراغت څخه ۱۵ کاله وروسته، فریډن په ۱۹۵۷ز کال کې د کالج له فارغنیو څخه یوه سروې وکړه چې پام يې د هغوی پر زده کړو، را وروسته تجربو او له اوسني ژوندانه څخه په خوښۍ ورټول وو. هغې د "هغه ستونزه چې نوم نه لري" په نوم د مقالو خپرول پیل کړل او ډېرو هغو ښځو چې په کور وې، دې ته مینه ناک پیغامونه واستول او مننه يې ترې وکړه چې د دوی ستونزې منعکسوي. "د سیند غاړې د ښځینه جذبې له مرګ ژوبلې ډکې دي. دوی کالج ته د خپلو مېړونو د استولو په بدل کې له زده کړو پاتې شوې او وروسته د خپلو هیلو پرخلاف، لس یا پینځلس کاله وروسته، طلاق ورکړل شو او بې اسرې پرېښودل شوې. تر ټولو پیاوړو يې ترډېره ځان د نوي وضعیت سره سم کړ خو د یوې پنځه څلوېښت یا پینځوس کلنې ښځې لپاره اسانه نه وه چې په کوم مسلک کې دې مخ ته ولاړې شي او د خپل ځان او ماشومانو او یا یواځې د خپل ځان لپاره دې نوی ژوند جوړ کړي."نو فریډن پرېکړه وکړه چې پر دغه موضوع بیاځلي کار وکړي او د کتاب په بڼه پراختیا ورکړي چې نوم یې ورته کېښود، ښځینه جذبه. دغه کتاب چې په ۱۹۶۳ز کال کې چاپ شو چې په صنعتي ټولنو کې د ښځو رول انځوروي، په ځانګړې توګه د هغو کاریګرو ښځو رول چې فریډن يې زندي  کوونکی بولي. فریډن په خپل کتاب کې د یوې نیمه ښاري سیمې د کور د یوې ښځې خپه کوونکی حالت بیانوي چې له کالج څخه په ۱۹ کلنۍ کې ایستل شوې ده  څو واده وکړي او څلور ماشومان لوی کړي. هغه د یواځې اوسېدو اړوند د خپلې "وېرې" په هکله خبرې کوي او وایي چې په ژوند کې يې یو ځل هم داسې یوه مثبته بېلګه ښځینه نه ده لېدلې چې له کوره بهر کار کوي او هم کورنۍ ساتي، او د کور د ښځو ډېری قضيې يې را اخیستې دي چې په ورته ډول ځان په جنجال کې ښکېل بولي.
ختن او دپښتو ژبې دشاعرانو په شعرونو کې یې یادونه'
ختن او دپښتو ژبې دشاعرانو په شعرونو کې یې یادونه
لکه چې دچین ما چین دلیکنې په برخه کې مو ولوستل ختن دچین هیواد دسیکیانګ دایالت یو ښار ګوټی دی چې ۱۱۵ زره تنه وګړي لري او خلک یې په ایغوري او ختني ژبو خبرې کوي. ایغوري دترکی ژبې یوه لهجه ده .په ختن کې بودائیان هم اوسیږي .ختن په لرغونو وختونو کې دوریښمو دتاریخي لارې یوه برخه وه چې کاروانونه به دهمدې لارې چین ته تلل. په لرغونو تاریخي نسخو کې راغلي دی چې ختن ځانته جلا واکمن درلود.داسلام سپیڅلي دین په لسمې زیږدیزې پیړۍ کې ختن ته رسیدلی دی.ختن دخپلو هوسیو له کبله هم مشهور دی او دهوسیو دنامه غوټۍ یې خو شبویی لري چې مشک یا مسک هم ترې جوړیږي او علت یې ددغه ځای واښه ښودل شوي دي .په اوسني وخت کې دختن دهرې هوسۍ بیه پنځوس زره ډالره ښودل شوې ده.
دپښتو ژبو خینې شاعرانو دختن په اړوند داسې ویلي دی لکه چې دپښتو ژبې یو شاعر وا یی :
( مو ټی خاورې دوطن به پرې ورنکړم
که دځمکې پر سر هر وطن ختن شی
خپله خاوره به په خپلو وینو ساتم
که حاجت یې قرباني زما دتن شي )
یاداچې :
یا مدنی قربان لتا نہ شہ خوبان د عدن
اصلی گلاب د چمن سوچہ نافے د ختن
او بل شاعر داسې وایی:
پښتنې نجونې مې ولېدې په سترګو
څوک چې ترکې د ختا ستایي خطا دي
ختا= ختن
تیر یادونه
تیر یادونه
په تیر و وختونو کې هیواد د خپلواکۍ جشنونه
په پخوا وختونو کې به دهیواد دخپلواکۍ جشن معمولا دوږی دمیاشتې په لومړۍ نیټه لمانځل کیده. درې ورځې رخصتی ( چهوټي ) به وه ،خو زموږ ولس او خلکو به دغه جشن په ډیر شان او شوکت سره تر یوې اونۍ پورې لمانځه. دجشن سیمه او حضوري چمن به په ملی بیرغونو اورنګارنګ څراغونو سره ښکلی شوی و ه. دمیوند واټ به په ښکلو او رنګینو څراغونو سینګارشوی و.
خلک به دافغانستان له نورو ولایتونو ته په ډیر شوق او ذوق سره کابل ته راتلل ،پيسې به یې پورکولې څو دخپلواکۍ دجشن رسم ګذشت او عسکري پریډ له نږدې نه وګوري. زموږ عامو نا لوستو خلکو به جشن ته جشم وایه. دظاهرخان دپاچاهۍ په وخت کې به پاچا او سلطنتي کورنۍ او لوړ رتبه پوځی او ملکی لوړرتبه چارواکی هغو ځانګړو لوژونوته چې دوی ته جوړشوی و و راتلل ا و دعسکری رسم ګذشت او پریډ به یې له نږدې لیده.پاچابه په داسې حال کې دسلطنتي ارګ نه راووت چې یوې ډلې موټرسایکل سپرو به بدرګه کاوه .دی به لومړی دخپل پلار محمد نادرخان مزارته ته او دهغه پرمزاربه یې د ګلانو نو ګیډۍ ایښودله و بیا به یې په حضوری چمن کې پوځي ګارډ معاینه کاوه او درسم ګذشت عسکري مراسم به په رسمي ډول پیل شول. په رسم ګذشت کې به دافغانستان دملي دفاع دوزارت او ملي اردو بیلا بیل قطعات دسلطنتي لوژ په وړاندې تیریدل ، په دغه عسکر ی رسم ګذشت کې به داردو دبیلا بیلو قطعاتو سرتیري ، واړه ضابطان او پوځی افسران ، دحربي ښو نخي زده کوونکي او دحربي پوهنتون او هوايي پوهنتون محصلین هم شامل وو. پردې برسیره به ځمکني او هوایی پوځي قطعات په عسکري موټرو او محاربوی وسایطو لکه توپونو ، ماشینګڼو ، راکټونو ، هاوان او غرنی توپونو سره دپاچا په وړاندې داحترام مراتب څرګندول ، درسم ګذشت مراسم به سهار وختي په اوو یاووه نیمو بجو پیل شول او تریوولسو بجو پورې به یې دوام کاوه ، پوځي چورلکې او الوتکي به هم دسلطنتي لوژ په وړاندې تیریدلې.
دجشن په دویمه ورځ به په غازي لوبغالی کې دکابل دښوونځیو ، دپو هنتون د محصلینو او دهنری اوورزشي ډلو رسم ګذشت و چې پا چا او وزیرانو به پکې ګډون کاوه او دکابل ملی لوبغالی ( غاز ي ستډیوم ) به دخلکو نه ډک و.دپکتیا ، غزنی او نورو سیمو نه به ځوانان داتڼ لپاره کابل ته راتلل.
خلک په معمولا دشپی له خوا دجشن سیمې یا منطقې ته تلل. دهروزارت لپاره بیلابیل کمپونه جوړشوی وو چې پر هر کمپ کې به هنری ډلو سندرې ویلې .دغه کمپونه ډیر ښایسته او په منظم ډول جوړشوی وو. په حضوری چمن کې به دبیلا بیلو ولایتونو خلک راغلی وو .اتڼونه به وو. خټکی ، هندوانی او نورې ډول ډول میوې به پکې خر څیدلې. څارندویان چې معمولا به دښوونخيو ضاکاران وو دجشن دسیمې په امنیت کې به یې ونډه اخیستله.
دجشن په دریمه یا څلورمه شپه به اورلوبه ( اتش بازي ) کیدله او خلک به خوشاله وواو دغه جشن به ټولو په پرتمینه توګه لمانځه .باید ووایم چې ددغه جشن لیدلو ته به دګاونډی هیوادونو هند ، پاکستان او ایران نه هم خلک راتلل.
دسلطنتی نظام تر ړنګیدو وروسته د شهید داودخان په وخت کې هم دغه جشنونه په پرتمینه توګه لمانځل کیدل ، خو دداودخان تر مړینې وروسته دخپلواکۍ ددغو جشنونو مزه هم اوبو یووړه او تر هغې وروسته دهیواد حالات بدل شول او امنیتي ستونزې هم رامینځ ته شوې.
دشهید داودخان ترمړینې وروسته دخپلواکۍ جشن دیوې ورځې لپاره لمانځل کیده او ددغه یوه ور ځني جشن لړۍ تر کرزي پورې راورسیدله چې دکرزی په وروستیو کې دغه جشن دارګ پورې محدود شو او اوس هم دارګ په دننه کې بې خونده لمانځل کیږي.
اریولا
اریولا په سینه کې د سینې د سر چار چاپېره رنګدانه لرونکې برخه ده. په انګریۍ کې د تي سر ته (nipple) او ټول تي ته د (breast) نوم اخلي. په تي کې اریولا دایرې ته ورته برخه ده، له چا چاپېره نسجونو سره په هیسټولوجي توپیر لري. د بلوغ ته رسېدلې ښځې د تیانو په سرونو کې د شیدو تونل له پاسه چار چاپېره واړه سوریان وي کوم چې د شیدو د ترشح پر وخت شیدې بهر ته ورکوي. په انګریزۍ کې د کوچنیانو لخوا د مور رودل او یا هم لوسلو ته ( lactation) کلیمه کاریږي مانا یې بهر ته د شیدو ترشح ده او د (lactiferous) مانا له شیدو سره تړاو لرونکی، د شیدو جوړونکی، یا شیدو ته ورته مایع ده. په اریولا کې نور واړه سوریان د غوړو تولیدونکي مرغړیو (sebaceous glands) او (areolar glands) په نامه دي دواړه د غوړو تولیدونکي مرغړي دي خو جلا دندې او فعالیتونه لري.
د بالغ انسان ښځینه نپل څو کوچني خلاصونه لري چې د شیدو ورکولو په جریان کې د شیدو د نسجونو د غاړې په شاوخوا کې په ریډیک ډول تنظیم سوي دي. په ایرولا کې نورې کوچنۍ خلاصې سیباسیوس غدې دي چې د ایرولا غدود په نوم هم پیژندل کیږي.
د رنګ څرونګوالی
د اریولا رنګ له سور نیولې تر ګلابي، نسواري تر تېز نسواري او تور پورې وي. کوم کسان چې رنګ کې کمه رنګدانه لري د اریولا رنګ یې روښانه وي خو که د بدن د پوستکي رنګدانه یې زیاته وي نو د اریولا رنګ یې خیره رنګ وي.
جوړښت او کچه
په هر انسان کې د تي سر او د اریولا د دایرې اندازه توپیر لري. په ښځو کې د نر او انجونو په پرتله دایره لویه وي. د انسان اریولا معمولا دایروي شکل لري. د نر د اریولا ګردوالی معمولا ۲۸.۰ ملي متره یا ۱.۱ انچه وي. جنسي بلوغ ته د رسېدلې انجلۍ د اریولا ګردوالی تقریبا ۳۸.۱ ملي متره یا ۱.۵ انچه وي خو کچه یې تر ۱۰۰ ملي متره یا ۴ انچه هم رسېدلی شي. کومه ښځه چې غټ تیان لري او یا ماشوم ته شیدې ورکوي د نورو په پرتله یې د اریولای ګردوالی لوی وي.
پوستکی له درې طبقو جوړ دی لمړۍ طبقې ته یې (epidermis) نوم اخلي دوېمې ته یې (dermis) او درېمې ته (hypodermis) نوم اخلي. په اریولا کې د
(dermis) دنده له جامو، نا ارامۍ او چاودېدو ساتنه ده. ماشومان د تیانو رودلو پر وخت کله نا کله د تي سر او اریولا ته زیان اړولی شي. په انګریزۍ کې (Mechanoreceptor) د حس غړي یا حجرې ته وایي کوم چې میکانیکي هڅونکي ته غبرګون ښي لکه غږ یا لمس ته غبرګون. کله چې کوچنی د خپلې مور تیان روي نو میکانو رېسپټر یې په چټکۍ سره ځان تطابق کې کوي، د اریولا چار چاپېره زیات میکانو رېسپټر موجود دي.
ناروغۍ
د تیانو (Paget’s disease of the breast) د تیانو له سرطان سره تړاو لرونکی روغتیايي حالت دی، بهر ته ښکارېدنه اېکزېما یا د پوستکي پړسوب ته ورته والی لري، د اریولا او د تي د سر پوستکي کې تغیر رامنځته کوي.
نوټ : په انګریزۍ کې یوازې (Paget’s disease) کلیمه په زړو خلکو کې د هډوکو نسجونو له منځه تللو ته وایي دا یو جلا روغتیايي حالت دی او د سر د کوپړۍ، د ورانه د مفصلونو او د شمزي هډوکي اغیزمنوي.
سرچینې
https://rahimiz.com/2022/04/20/areola-%d8%a7%d8%b1%db%8c%d9%88%d9%84%d8%a7/
نفرت
نفرت يعني دميني افوزيټ توري په پښتو ژبه کې هم ډېري استعماليږي. نفرت څو ډوله کيداي سي، نفرت د انسان حيوان او داسي نورو ډيرو شيانو سره کيدای سي. دا معمولي هم کيدای سي، او خطرناکه هم، او دا چي کله د انسان تر وس تير سي نو انسان کولاي سي هغه کس مړ کړي دکوم کسه چي چي نفرت کوي،  ا چي د يوي انجلي سره مينه وکړي، او په افغانستان کې هغه ناپوهه ماشومان چي د طالبانو سره يوځای شي، نو هغوي بيا په د افغانستان د عسکرو خلاف کړي او د هغوی په زړه کښي د دولت لپاره نفرت جوړ کړي، او لدې لارې د هغوي څخه ناوړه ګټه اخیستل کېږي.
افریقايي پیل
افریقايي پیل (په لاتين: Loxodonta africana) د پيلانو څخه تر ټولو لوی پیل دي چې په افريقا کې په ساحل کې ژوند کوي.
وېشنيزه:پيلان
ګل خان
ګل خان : ګل خان يو پښتو د نارينه نوم دی خو په وروستۍ لسيزه کې د افغانستان سياسي قاموس ته ورننوتلي دی او هغۀ پښتانه ته وېل کېږي چې له افغان ولس سره د پنجابيانو 220 کلنه دښمني نشي درک کولای او عقيده ئې د اسلام تر نامه لاندې د پاکستان د ګټو د ساتنې پر بنسټ ولاړه وي.
هسي وخت ضايع كول او بي ځايه تبصره جې هیڅ کوم مفهوم نلري.
زیړوک ولسوالی
زیړوک
زیړوک ولسوالی د یوې درې په څېر دنګو غرونو او پراخو ځنګلونو په واسطه احاطه شوي ده چې له ختیځ څخه د لویدیځ په طرف د یوې درې په شکل پراته ده څلور خواوې یې طبعیی ځنګلونو پوښلی ده، د زیړوک ولسوالی د ځنګل درلودلو له آمله لوړ اقتصادي ارزښت لري چې تقریبآ ۹۷٪ د یادې ولسوالی جغرافیه ځنګلونو پوښلي ده نوموړي ځنګلونه هر کال په زرګونه ټنه جلغوزي تولیدوي چې په عموم کې د افغانستان په اقتصاد کې رغنده رول لري او هم د ځایې خلکو د تجارت او عایداتو په لاسته راوړو کې مهم ارزښت لري، همدارنګه نوموړي ولسوالی د خوست او پکتیکا د لویې لارې پر استقامت پراته ده، چې د یادې لارې په اوږدو کې د سیمې اوسیدونکي د جلغوزیو، تازه میوو او د سختماني موادو تجارت کوي.
اقلیم یی د موسم له بدلیدو سره بدلون کوي د مني په موسم کې یی اقلیم وچ وي، بادونه پکې الوزي، د ځمکې لاندې اوبو کچه هم په یاد موسم کې یو څه ښکته ځي، په ژمي کې یی ټوله ساحه په واورو پوښل شوي وي چې د واروې اندازه پکې په اعظمې ډول تر ۱.۵ مترو پورې راسیږي، د حرارت درجه یی د ژمي په موسم کې تر منفي لسو درجو پورې رسیږي.
د اوړي او سپرلي په موسم کې یی هوا معتدله وي، د غرو لمنې په شنو واښو پوښل شوي وي، د غرو له دارو څخه شنې اوبه رابهیږي، په یاد موسم کې یی د حرارت درجه له ۳۰- ۳۵ سانتي ګرید پورې راسیږي، په یاد موسم کې نوموړي ولسوالی ډیره په زړه پورې منظره لري. ځایی خلکو او مشرانو سره مرکه او د پښتني قبیلې وپیژنی کتاب
د زیړوک په ولسوالی کې د ځدراڼ قوم دوه قبیلې اوسیږي چې یو یې د غنی خان خېل او بل یی د پریڅ خېل قبیلې دي، غني خان خېل قوم د ولسوالی په مرکز او لویدیځه برخه کې اوسیږي او د پرېڅ خېل قوم د ولسوالی په ختیځه او شمالی برخه کې اوسیږي. د امیر عبدالرحمن په وخت کې د غني خان خېل قوم یو واحد مشر درلود چې میری نومیده بیا د وخت په تیریدو سره د غني خان خېل قوم په څلورو زمنو تقسیم شو چې علمی، سوری مدکی او سرمست نومیده د دوی نفوس زیات شو او بیا د هر یو کلی د دوی په نومونو ونومول شو، سرمست د نفوس له اړخه تر نورو کلیو کم وو نو په دې اساس نوموړی کلی د سوري او مدکي ترمنځ ترمنځ تقسیم شو او هر کلی د ځان لپاره واحد مشر وټاکو په هغه وخت کې ددوی مشران دری نفره وو، د سوري مشر جلافت خان، د علمي کاجیرخان او د مدکي سیداګل وټاکل شول.
په عموم کې د یادې ولسوالی خلک په کرلاڼي قابیله پورې تعلق لري.
د زیړوک ولسوالي د نوم په باره کې د خلکو نظریات ویشلي دي، ما دلته هڅه کړي چې د یادې ولسوالی د نوم په باره کې د مشرانو او لوستو خلکو نظرونه را واخلم. علمی اشخاص چې د زیړوک د نوم په باره کې کوم نظر لري تر ډیره له هغو نښو نښانو، ځایونو او قرینو سره نږدې اړخ لګوي چې په یاده ولسوالی کې موجود دي. هغوی وایی چې د زیړوک نوم د سړبن قبیلې د ابدالي له توکمه د غیسی د ځوی ملک سلیمان مشهور په زیرک یا ځیرک د ځوی نوم دی، د سړبن قبیله په هغه وخت کې په دوو لویو خاښونو وویشل شوه چې یو یې ځیرک یا زیرک او بل یی پنج پای نومیږي، د اسلامي دورې په تاریخ کې لومړنی سړی چې ابدال یا اودل یاد شوی دی، د پښتني قبیلې یو مشهور نیکه وو چې د سلیمان غر په شاوخوا سیمو کې اوسیده، نوموړی د ترین زوی د شرخبون لمسی او د سړبن کړوسی دی هغه په ۴۸۱ زیږدیز کالونو په شاوخوا کې پښتانه په ځان راټول کړل او د هغه له توکمه ملک سلیمان مشهور په زیرک چې همدلته یی د سلیمان غر په لمنو کې استوګنه کوله چې وروسته یی د پښتانو قبیلې له دې ځای څخه د قندهار په طرف له ځان سره بوتلې، رابه شو دې ته چې د زیرک یا ځیرک له زیړوک سره څه؟ دا چې د سلیمان د غرونو یوه نسبتاً اوږده لړی د زیړوک ولسوالی له ساحې څخه هم تیره شوي نو د زیړوک ولسوالی په جنوب ختیځه برخه کې چیرته چې د منځکی او نکې خوړونه سره یو ځای کیږي یو ګړنګ موجود دی، دغه ګړنګ ځایی خلک اوس هم د (زیړک کوټې سر) یا (زیرک کوټې سر) په نوم یادوي، دا مونږ ټولو ته معلومه ده چې پخواني پښتانه له تمدن څخه لرې وو نو دوی به د استوګنې لپاره په غرونو کې د ځآن لپاره سمڅې یا مغارې ایستلې او په هغې کې به یې استوګنه کوله، دغه ګړنګ یا زیرک کوټې سر د یو نهر په څېر په منځینی برخه کې خالی دی خو چت یا سر یې د بارانونو او طوفانونو له وجهې له منځه تللی دی، نو د ګړنګ نوم او نښو ته په کتو دا هم هغه ځای دی چېرته چې ۴۸۱ام زیږدیز کال کې د سړبن قبیلی زیرک نومي کس همدلته استوګنه کړی ده نوموړی سمڅه د هغه استوکنځی وو او له دې ځایه وروسته قندهار ته کوچیدلی دی نو بناً د زیړوک نوم هم د سړبن قبیلې د لومړي خاښ زیرک یا ځیرک نوم دی چې دې ډیر تلفظ او د ځدارڼو د لهجې په توپیرزیرک په زیړوک تلفظ کیږي. (لکه د یو مثال په ډول که ووایو چې ماشوم د عربی ژبې معصوم لفظ دی ولې په پښتو کې د ډیر استعمال په اساس په ماشوم بدل شوی دی).
د زیړوک ولسوالی څلور خواوې او مساحت:
زیړوک ولسوالی چې د مرکز شرنې څخه په ۹۹ کلیومتری کې پراته ده  له شپږو ولسوالیو سره ګډه پوله لري، لویدیځ ته یی سروضې ولسوالی، جنوب لویدیځ ته یی ارګون ولسوالی، جنوب ته یی د ګیانې ولسوالي، ختیځ ته یی د خوست ولایت سپیرې ولسوالی، شمال ختیځ ته یې د پکتیا ولایت د ګردې څیړۍ ولسوالي او شمال ته یی د نکې ولسوالي پراته ده مساحت یی (  ۱۳۲ ) کیلومتر مربع دی او نفوس (  ۱۳۵۸ ه ش کال ) سرشمېرنې له مخې (   ۳۵۰۰۰) اټکل شوی دی، خو دا چې د زیړوک ولسوالی زیات شمېر وګړي له خپلو اصلي مینو ( کورونو) څخه د نا امنی او اقتصادي ستونزو له امله نورو سیمو ته کډه شوي نو په اټکلي ډول یی نفوس د ۶۰۰۰۰ او ۶۵۰۰۰۰ شاوخوا کې اټکل شوی دی.
زیړوک ولسوالی تر ۱۳۵۳ م کال پورې د پکتیا ولایت اړوند علاقدري وه له یادې نیټې وروسته یعنې د پکتیکا ولایت د منځ ته راتګ سره د پکتیکا ولایت د اتلسو ولسوالیو له جملې څخه یوه ولسوالی ده.
د زیړوک ولسوالی لوی کلي:
د زیړوک ولسوالی لوی کلي عبارت دي له: