cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د هیروشیما او ناګاساکي اټومي بمبارۍ
د بمبارۍ لپاره د انګلستان هوکړه، چې د کیوبیک تړون له خوا غوښتل شوې وه، ترلاسه شوه او د جولای په ۲۵مه د متحده ایالاتو د پوځ د سرپرست لوی درستیز جنرال توماس هانډي له خوا پر هیروشیما، کوکورا، نیګاتا او ناګاساکي باندې د اټومي بمونو د کارولو فرمانونه صادر شول. دا هدفونه ځکه غوره شوي وو چې دوی لویې ښاري سیمې وې او په نظامي لحاظ یې پام‌وړ تاسیسات هم لرل. د اګست پر ۶مه یو "کوچنی هلک" اتومي بم په هیروشیما کې وغورځول شو، خو بیا هم لومړي وزیر سوزوکي د جاپان د حکومت دا ژمنه بیا تکرار کړه چې د متحدینو غوښتنې په پام کې نه نیسي او جګړه روانه ده. درې ورځې وروسته، یو "چاغ سړی" اتومي بم په ناګاساکي کې وغورځول شو. په راتلونکو دوو تر څلورو میاشتو پورې د دغې اتومي بمبارۍ اغېزو په هیروشیما کې له ۹۰۰۰۰ تر ۱۴۶۰۰۰ پورې کسان او په ناګاساکي کې د ۳۹۰۰۰ تر ۸۰۰۰۰ ترمنځ کسان ووژل، چې نږدې نیمایي مرګ ژوبله یې پر لومړۍ ورځ وه. وروسته بیا د څو میاشتو لپاره لوی شمېر خلکو د سوځېدنې، د اتومي وړانګو له کبله د خپرو شوو ناروغیو، او ټپونو له امله خپل ژوند له لاسه ورکاوه، چې په ګډه د ناروغۍ او خوارځواکۍ له کبله وو. ډېری وژل شوي خلک ملکي وګړي وو، که څه هم هیروشیما د پام وړ پوځي لښکرکوټونه لرل.
جاپان د شوروي اتحاد له خوا د جګړې له اعلان او د ناګاساکي له بمبارۍ شپږ ورځې وروسته د اګست پر ۱۵مه نېټه متحدینو ته تسلیم شو. د جاپان حکومت د سپتمبر پر دویمه نېټه د تسلیمیدو سند لاسلیک او عملا یې جګړه پای ته ورسوله. څېړونکو او پوهانو د نړۍ د وروسته تاریخ پر ټولنیز او سیاسي شخصیت او عام کلتور باندې د دغو اتومي بمباریو د اغېزو په اړه پراخې څېړنې کړې دي، او د دغې بمبارۍ د اخلاقي او قانوني جواز او توجیه په اړه لاهم ډېر بحثونه شته دي. د دغې اتومي بمبارۍ ملاتړي په دې اند دي چې دا اټومي بمونه له لږو تلفاتو سره د جګړې د ژر پای ته رسولو لپاره اړین وو، په داسې حال کې چې منتقدین یې بیا استدلال کوي چې د جاپان حکومت باید له نورو لارو تسملیمېدو ته اړ ایستل شوی وای. دوی د اټومي وسلو اخلاقي اغېزو او پایلو او هغو تلفاتو ته اشاره کوي چې ملکي وګړو ته واوښتل.
د بمباریو په اړه شته بحثونه
د جاپان په تسلیمولو کې د دغو بمباریو رول او په اړه یې د متحده ایالاتو د توجیه او دلیل اړوند اخلاقي، قانوني او پوځي مناقشې او نظري اختلافات د علمي او عامو بحثونو ګرمه موضوع ده. له یوې خوا، دا استدلال شوی چې بمبارۍ د جاپان د تسلیمیدو لامل شوې او په دې توګه د هغو پراخو تلفاتو مخه ونیول شوه چې پر جاپان د یرغل په پایله کې به رامنځته کېده. سټیمسن د یو ملیون تلفاتو د مخنیوي خبره کړې. سمندري کلابندۍ ښایي جاپانیان د لوږې له کبله له یرغل پرته تسلیمېدو ته اړ ایستلي وای، مګر هغه بیا هم د ډېرو جاپانیانو د مړینې لامل کېده.
که څه هم د بمباریو یو شمېر منتقدین وایي چې اټومي وسلې له بنسټه غیر اخلاقي دي او دا بمبارۍ جنګي جرمونه وو او د دولتي ترهګرۍ بڼه یې لرله. ځینې نورو، لکه جاپاني تاریخ لیکونکي سویوشي هاسیګاوا بیا استدلال کړی، چې د جاپان پر وړاندې جګړې ته د شوروي اتحاد ننوتلو "د جاپان په تسلیمولو کې د اټومي بمونو په پرتله ډېر رول ولوباوه، ځکه دې چارې هغه هیلې له منځه یوړې چې جاپان به د مسکو په منځګړیتوب جګړه پای ته ورسولی شي". د بمباریو د منتقدینو په منځ کې یو نظر هم، چې په ۱۹۶۵ کال کې د امریکايي تاریخپوه ګار الپرویتز لخوا ورکړل شوی، د اټومي ډیپلوماسۍ مفکوره ده، او هغه دا چې: متحده ایالاتو د سړې جګړې په لومړیو پړاوونو کې د شوروي اتحاد د ډارولو لپاره اټومي وسلې کارولې. جیمز اورر لیکلي، چې دا مفکوره په جاپان کې منل شوی دریځ شو او ښایي د متحده ایالاتو د حکومت په تصمیم نیولو کې یې هم رول لوبولی وي.
میراث
د دویمې نړیوالې جګړې د پای ته رسېدو څرنګوالی تر څو لسیزو وروسته پورې پر نړیوالو اړیکو دروند سیوری غوړولی و. د ۱۹۴۶ کال د جون پر ۳۰مه د متحده ایالاتو د وسلو په زېرمو کې د ۹ اټومي بمونو برخې موجودې وې، چې ټولې د "چاغ سړی" (Fat Man) هغو ډیوایسونو ته ورته دي چې د ناګاساکي په بمبارۍ کې کارول شوي وو. اټومي وسلې په لاس جوړ شوي وسایل وو، او د تولید لپاره تر چمتو کېدو وړاندې یې د راټولولو، خوندیتوب، اعتبار او ذخیره کولو اسانتیاوو ته د ودې ورکولو لپاره ډېر کار پاتې و. همدا راز د هغو په کارېدن کې هم ډېر هغه پرمختګونه موجود وو، چې ورته وړاندیز شوي وو، مګر دا چاره بیا د جګړې د مهال تر فشار لاندې شونې نه وه. د ګډو ځواکونو د لوی درستیز، فلیټ اډمیرل ویلیم ډي لیهي "د تورې دورې د وحشيانو لپاره د یوه اخلاقي معیار" د اقدام په توګه د اتومي وسلو پر کارولو نیوکه کړې وه، مګر د ۱۹۴۷ کال په اکتوبر کې یې د ۴۰۰ بمونو لپاره د نظامي اړتیا راپور ورکړ.
تر ۲۰۲۰ کال پورې ۹ هېوادونو اټومي وسلې لرلې، مګر جاپان په دې ډله کې نه و. جاپان د ۱۹۷۰ کال په فبروري کې د اټومي وسلو د نه خپرېدو تړون په ناغوښتې توګه لاسلیک کړ، خو لاهم د امریکا تر اټومي چتر لاندې دی. د امریکا اټومي وسلې په اوکیناوا کې او ځینې وختونه بیا خپله په جاپان کې زېرمه شوې، که څه هم دا د دواړو هېوادونو ترمنځ د تړونونو خلاف وه. د دودیزو ځواکونو په کارونې سره له شوروي اتحاد سره د مبارزې لپاره د سرچینو د نشتوالي له کبله، لویدیځ اتحاد د سړې جګړې پر مهال د ځان د دفاع لپاره د اټومي وسلو پر کارولو تکیه لرله، هغه پالیسي چې په ۱۹۵۰ کلونو کې د نوي لید په نوم پېژندل شوې وه. له هیروشیما او ناګاساکي په وروسته لسیزو کې هم متحده ایالاتو څو ځله د خپلو اټومي وسلو د کارولو ګواښ کړی دی.
د ۲۰۱۷ کال د جولای په ۷مه تر ۱۲۰ زیاتو هېوادونو د ملګرو ملتونو د اټومي وسلو د منع کولو تړون تصویبولو ته رایه ورکړه. د اټومي بندیز د تړون په اړه د ملګرو ملتونو د مذاکراتو رییس ایلاین وایټ ګومیز وویل: د ۱۹۴۵ کال په اګست کې د هیروشیما او ناګاساکي له اتومي بمونو راهیسې "نړۍ د ۷۰ کلونو لپاره دغه قانوني نورم ته په تمه وه". تر ۲۰۲۰ کال پورې جاپان دا تړون نه دی لاسلیک کړی.
زنزيبار
زنزیبر (به پاړسی زنگبار) د تانزانیې د دولت له ټولو نه لوی ټاپو دۍ.
بشرپالنه
بشر دوستي یا بشرپالنه (Humanism) یو فلسفي دریځ دی چې د انسان په فردي او ټولنیزې وړتیا او ادارې ټینګار لري او انسان د جدي اخلاقي او فلسفي پلټنې د پیل ټکی ګڼي.
د "بشردوستۍ یا بشرپالنې" د اصطلاح معنا هغو یو پر بل پسې فکري خوځښتونو ته په کتو سره بدله شوې، له کومو سره چې پېژندل شوې ده. په ټولیز ډول، دغه اصطلاح د انساني سوکالۍ پر تمرکز راڅرخي او د بشري ازادۍ، خپلواکۍ او پرمختګ ملاتړ کوي. انسانیت د افرادو د ارتقاء او پرمختګ مسؤول ګڼي، د ټولو انسانانو د مساوي او ذاتي کرامت پلوي کوي او له نړۍ سره په اړیکه کې د انسانانو پر اهمیت ټینګار لري.
د ۲۰مه پېړۍ کې له پیلېدو سره، بشرپال خوځښتونه معمولاً غیر مذهبي او له سیکولرېزم سره همغاړي وو. ډېر کله بشرپالنه پر خدای د باور نه لرلو نظریې ته، چې پر انساني رول او ادارې تمرکز لري، اشاره لري او د نړۍ پېژندنې لپاره له یوې آسماني سرچینې څخه له وحې او الهام پرته پر عقل او علم تکیه لري. بشرپالونکي لېوالتیا لري چې د بشري حقونو، د بیان ازادۍ، مترقي سیاستونو او ډیموکراسۍ دفاع او ملاتړ وکړي. څوک چې بشرپال نړۍلید لري، پر دې باور دي چې دین د اخلاقو مخ‌شرط نه دی او له زده کړو او دولت سره د دین پر زیاته ښکېلتیا نیوکه لري. د بشرپالو یا هیومنستانو په اند، انسانان کولای شي خپل ارزښتونه په خپله وټاکي او ښه او معنادار ژوند وکړي.
په لوېدیځ کې د بشرپالو نظریو ریښې تر ډېره د لرغوني یونان فلسفې ته رسېږي، چې لومړیتوب په کې انساني اخلاق دي، خو ترڅنګ یې په لرغونې نړۍ کې هر ځای ورته مفاهیم او نظریات بیان شوي وو چې د بېلګې په توګه یې لرغونی هند، ناروې، سويلي افریقا او چین یادولی شو. د اروپا د رنسانس پر مهال د یونان په کلاسیکو ادبیاتو کې لېوالتیا بیا نوې شوه او بشرپال نظریات د تکامل یا بشپړوالي په حال کې شول. د روشنګرۍ په دوره کې په علومو، ټکنالوجۍ او فلسفه کې پرمختګ، د نړۍ سیکلولر مفکورو او نظریو ته وده ورکړه او په ۱۹مه پېړۍ کې یې ګڼ شمېر عقلاني او اخلاقي ټولنې او خوځښتونه رامنځته کړل چې ځینو یې له یو ځای کېدو او ادغام سره په ۲۰مه پېړۍ کې سېکولر بشرپالې ټولنې رامنځته کړې.
د بشرپالنې ډولونه
د ۲۰مې پېړۍ لومړیو طبیعت‌پالو، چې خپلې بشرپالنې ته یې د یوه دین په سترګه کتل او کلیسا ته ورته غونډو کې یې ګډون کاوه، د "مذهبي بشرپالنې" اصطلاح وکاروله. مذهبي بشرپالنه تر ډېره په متحده ایالاتو کې راڅرګنده شوه او اوس لږ کارېږي. د امریکا بشرپاله ټولنه (American Humanist Association) هم له دیني بشرپالنې راپورته شوې ده. د دوستانو مذهبي ټولنې (Quakers) په څېر، مذهبي ډلو هم ورته اصطلاح د خپلو ځانونو لپاره کارولې، خو په دغو مواردو کې دغه صطلاح بیا په ناسم ډول کارېږي.
وروسته بیا د "رنسانس بشرپالنې" اصطلاح د کلتوري او زده کړه‌ییزو اصلاحاتو یوه دود ته ورکړل شوه او د مدني او روحاني مشرانو، کتاب راټولوونکو، روزونکو او لیکوالانو له خوا سره ښکېل شوه، کوم چې د ۱۵مې پېړۍ په وروستیو کې د umanisti (بشرپالونکو) په نوم یاد شول. په ۱۴مه پېړۍ او د ۱۵مې پېړۍ په لومړیو کې یې زیاته پراختیا وموندله. په داسې حال کې چې د عصري بشرپالنې ریښې رنسانس ته رسېدای شي، خو "رنسانس بشرپالنه" ډېر توپیر ورسره لري.
نور اصطلاحات چې په نوم کې یې "بشرپالنه" شته، په لاندې ډول دي:
بشرپال سازمانونه
بشرپال سازمانونه په ګڼو هېوادونو کې شته دي. نړیوال بشرپال (Humanists International) یو نړیوال سازمان دی. د انګلیستان بشرپال یا Humanists UK (چې په خوا د بریټانیا بشرپاله ټولنه وه) او د امریکا بشرپاله ټولنه په کې دوه تر ټولو پخواني بشرپال سازمانونه دي.
لندن ميشتی د انګلیستان بشرپال یا Humanists UK سازمان شاوخوا ۲۸۰۰۰ غړي لري او د خپلو عملیاتي لګښتونو لپاره تر یو میلیون پونډه زیاته بودجه لګوي. په دغه سازمان کې د ریچارډ داوکینز، برایان کاکس، سلمان رشدي، پولي توینبي او سټیفن فرای په څېر مخکښې څېرې یې هم غړیتوب لري چې تر ډېره په عامو بحثونو کې پر ګډون، د عقل، علم او سیکولریزم پر ملاتړ او پر عقیده ولاړو پروګرامونو او بنسټونو د دولتي بودجې لګولو سره پر مخالفت سره مشهور دي. د انګلیستان بشرپال یا Humanists UK سازمان د ودونو، د نومونې غونډو، بلوغ او جنازو لپاره غیر مذهبي مراسم تنظیموي. د سټیفن لاو په وینا، مراسم او مذهبي دود او دستور زموږ په کلتور کې ځای لري ځکه هغه له انسانانو سره مرسته کوي چې پر ګډونوالو د جادویي اغېز لرلو پر ځای هغوی خپل احساسات څرګند کړي.
د امریکا بشرپاله ټولنه په ۱۹۴۱م له مخکینیو بشرپالو ټولنو څخه جوړه شوه. د بشرپال (The Humanist) په نوم د دغه سازمان مجله د یوې پخوانۍ نشریې هیومنېست بولیټن (The Humanist Bulletin) ادامه ده. په ۱۹۵۳ز کال کې د امریکا بشرپالې ټولنې (AHA) د "کال بشرپال" په نوم جایزه رامنځ ته کړه څو د علم دود وونکو او ملاتړو افرادو نمانځنه او درناوی وکړي. څو لسیزې وروسته، دا یو خورا پېژندل شوی سازمان شو چې د سقط جنین یا اولاد لرې کولو د حقوقو او له تبعیض پالو سیاستونو سره د مخالفت لپاره پرمختللي کمپاینونه یې پیل کړل او بالاخره په ۱۹۸۰مه لسیزه کې د مذهبي حق موخه وګرځېد. مخکښو اکاډمیکو غړو او نامتو شخصیتونو په "بشرپال" یا The Humanist کې خپل اثار خپاره کړل او له AHA سره یو ځای شول او رهبري یې کړه.
نیوکه
پر بشرپالنه نیوکې له بشري حقونو سره د هغه پر پیوستون راڅرخي، چې د ځینو منتقدینو د ادعا له مخې، تر ډېره "لوېدیځه" ده. نیوکه کوونکي ادعا کوي  چې بشرپال ارزښتونه د لوېدیځ د اخلاقي تسلط پر یوې وسیلې د بدلېدو په حال کې دی چې د نوي استعمار یو ډول دی او د ظلم او ستم او اخلاقي رنګارنګۍ د نشتوالي لامل کېږي. نور نیوکه کوونکي بیا استدلال کوي چې بشرپالنه یوه ظالمانه فلسفه ده ځکه دا د سپین پوستو او مخالف-جنس پالو له تعصب څخه خالي نه ده.
د وګړپوهنې استاد طلال اسد هیومنېزم یا بشرپالنه د موډرنټي یوه پروژه او د لوېدیځو مسیحي الهیاتو د سيکولري بڼې دوام ګڼي. د اسد په اند، لکه څرنګه چې کاتولیکې کلیسا د مینې مسیحي مفکوره افریقا او اسیا ته ورسوله او په ورته وخت کې یې د هغوی د نفوس د یوې سترې برخې په غلامۍ کې مرسته وکړه، بشرپال ارزښتونه هم ډېری وختونه د نړۍ په نورو برخو د خپل نفوذ د پراخولو لپاره د لوېدیځو هېوادونو لپاره یوه پلمه وه، څو "وحشیان" انسانان کړي. اسد همدا راز، استدلال کوي چې هیومنېزم یا بشرپالنه یوه سوچه سېکولر پدیده هم نه ده، بلکې له مسیحیت څخه د انسانیت د جوهر مفکوره اخلي. اسد دې ته هم هیله‌من او خوشبین نه دی چې لوېدیځې بشرپالنې دې وکړای شي د هند او چین په څېر نورو بشرپالو دودونو ته، له راګډولو او بالاخره له منځه وړلو پرته هم ځای ورکړي.
د ټولنپېژندنې استاد دیدیه فاسین بیا د یوې ستونزې په توګه د ښه‌والي او عدالت پر ځای د هیومنېزم تمرکز پر همدردۍ او شفقت بولي. د فاسین په وینا، هیومنزېزم له مسیحي دود څخه په ځانګړې توګه له ښه سامري تمثیل څخه، چې په کې همدردي عامه ده، راټوکېدلی بولي. فاسین همدا راز، ادعا کوي چې د هیومینزم اصلي جوهر، د انساني ژوند سپېڅلتیا یا تقدس، یوه مذهبي بریا ده چې په سیکولري لفافه کې پېچل شوې ده.
د تاریخ استاد سامویل موین بیا هیومنېزم یا بشرپالنه د بشري حقونو د ملاتړ له امله تر برید لاندې نیسي. د هغه په وینا، په ۱۹۶۰مه لسیزه کې بشري حقونه د ښکېلاک-ضد مبارزې یوه اعلامیه وه خو په ۱۹۷۰مه لسیزه کې پر یوه خیالي لرلید بدله شوه او د ۲۰مې پېړۍ د ناکامو خیالي ټولنو ځایناستې شوه. د بشري حقونو بشرپاله زیربنا هغوی پر یوه اخلاقي ابزار تبدیلوي چې غیرعملي او بالاخره غیرسیاسي ده. هغه همدا راز د انساني کرامت په اړه د هیومینزم او کاتولیک عقیدې ترمنځ نږدېوالی او ورته‌والی مومي.
نارووال ولسوالۍ
نارووال ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۲۶۵،۰۹۷ و.
سرچينې
وېشنيزه:د پاکستان ولسوالۍ وېشنيزه:د پنجاب ولايت (پاکستان)
د افغانستان جگړه (۱۹۷۹-۱۹۸۹)
د افغان – شوروي جګړه، هغه جګړه چې په کې مخالفو ډلو چې کوچنۍ یاغي ډلې وې او په ټولیز ډول ورته مجاهدین ویل کېدل او همداشان کوچنۍ مایویست ډلې، په ۱۹۸۰ مه لسیزه کې د افغانستان له دموکراتیک جمهوریت او شوروي پوځ سره نهه کاله تر ډېره د افغان خاورې په غیر مرکزي برخو کې ګوریلایي جګړه وکړه. په زیاته کچه د مجاهدینو ملاتړ د امریکا د متحده ایالاتو، پاکستان، ایران، سعودي عربستان، چین او بریتانیا له خوا کېده؛ دغه جګړه د سړې جګړې د مهال نیابتي جګړه وه. د ۵۶۲ زره څخه تر ۲ میلیونه افغان وګړي ووژل شول او میلیونونو نورو له هېواده بهر کډوالۍ ته مخه کړه، په ځانګړې توګه پاکستان او ایران ته. اټکل کېږي چې د ټولو افغان وګړو نږدې د ۶.۵٪ - ٪۱۱.۵  یې په جګړه کې ووژل شول. جګړه د افغانستان د زیاتې ویجاړۍ لامل شوه، چې د پوهانو پر باور، همدا د شوروي اتحاد د له منځه تلو او سړې جګړې د پای مرسته کوونکی لامل وګرځېد، چې د دواړو لورو لپاره یې یو ډول میراث پرېښود.
په ۱۹۷۸ ز کال کې د ثور له انقلاب وروسته هغه مهال چې د افغانستان کمونیست ګوند واک ترلاسه کړ، په داسې حال کې چې د عصري کولو په برخه کې یو شمېر راډیکالې  کړنې ترسره شوې او د ځمکو په برخه کې  یې اصلاحات رامنځته کړل، د دغې جګړې بنسټ کېښودل شو. دغه اصلاحات د سنتي کلیوالي وګړو ترمنځ تر ډېره د منلو وړ نه وو، چې له امله یې د واک بېلابېل جوړښتونه رامنځته شول. د "دموکراتیک جمهوریت" ځپونکی ماهیت، چې ګڼ شمېر مخالفین یې په کلکه وځپل او په زرګونو سیاسي بندیان یې اعدام کړل، دې ته لار هواره کړه، څو د دولت پر وړاندې وسله والې ډلې جوړې شي؛ چې د ۱۹۷۹ ز کال په اپریل میاشت کې د هېواد ډېرې برخې د ښکاره بغاوت څرګندويې وې.
په کمونیست ګوند کې دننه د خلقیانو او پرچمیانو ترمنځ ژور مخالفتونه هم شته وو؛ چې له امله یې په ۱۹۷۹ ز کال کې د خلکو د دموکراتیک ګوند عمومي منشي نور محمد ترکی د دغه ګوند د دویم کس حفیظ الله امین په امر ووژل شو او د شوروي اتحاد سره یې اړیکې ترینګلې شوې. له دې څخه په وېرې چې امین پلان لري، د امریکا متحده ایالاتو لوري ته خپل لوری بدل کړي، د بریژنف (Leonid Brezhnev) تر واکمنۍ لاندې شوروي دولت پریکړه وکړه چې، په ۱۹۷۹ ز کال د ډسمبر په ۲۴ مه د خپل پوځ ۴۰ مه لوا (40th Army) د افغانستان پولې ته څېرمه ځای پر ځای کړي. مرکز کابل ته د شوروي ځواک په رسېدو سره یې کودتا وکړه (د طوفان عملیات – ۳۳۳)، د ګوند عمومي منشي حفیظ الله امین یې وواژه او له پرچم ډلې څخه یې شوروي ته وفادار ببرک کامل د واک پر ګدۍ کښېناوه. د شوروي برید د بریژنف د دکتورینو ( نظریاتو) له مخې و.
د ۱۹۸۰ ز کال په جنوري میاشت کې د اسلامي همکاریو سازمان، د ۳۴ غړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو په غونډه کې پریکړه لیک صادر شو، چې په هغه کې له افغانستان څخه په "بېړني او چټک ډول له هېڅ ډول قید او شرط پرته د شوروي ځواکونو د وتلو" غوښتنه وشوه. د ملګرو ملتونو عمومي ناستې هم د شوروي له برید سره په مخالفت پریکړه لیک د ملګرو ملتونو د ۱۵۲ غړو هېوادونو له ډلې ،د ۱۰۴ موافقو، ۱۸ مخالفو او ۱۲ ممتنع یا غایبو رایو په لرلو صادر کړ؛ یوازې د شوروي اتحاد متحدینو لکه انګولا، ختیځ المان او ویتنام او ورسره هند هم د دغې نظامي لاسوهنې ننګه وکړه. افغان مخالفینو په ګاونډي هېواد پاکستان کې، د امریکا او بریتانیا له خوا په پراخه کچه ملاتړ د عادي او مالي مرستو او نظامي روزنې په برخو کې ترلاسه کړ. دوی همدارنګه د چین او په فارس خلیج کې د عرب دولتونو له خوا پراخه مالي مرستې ترلاسه کړې. د امریکا د ملي امنیت د آرشیف د اسنادو له مخې، د امریکا د مرکزي اطلاعاتو ادارې یا سي آی اې (CIA) د شوروي اتحاد د برید د شنډولو په موخه د نظامي عملیاتو د مالي ملاتړ پرمټ وکولای شول، په افغانستان کې د امریکا د نفوذ د پیاوړي کولو په برخه کې مهم رول ولوبوي. سي آی اې خپلې نفوذي چارې، د پاکستان د استخباراتي ادارې له لارې چې افغان مخالفو ډلو ته یې لاسرسی درلود، پر مخ وړلې. شوروي ځواکونو په ښارونو او ارتباطي شریانونو واک درلود، هغه مهال مجاهدینو په نږدې ۸۰ سلنه افغانستان کې چې د شوروي اتحاد له کنترول بهر وه  او تر ډېره په کې غرنۍ او لرې پرتې سیمې شاملېدې، ګوریلایي جګړه پر مخ وړه. شورویانو د مجاهدینو او ملکي وګړو د ځپلو په برخه کې له هوایي ځواک  نه کار اخیست، کلي یې له خاورو سره خاورې کړل، څو مجاهدین امن پټن ځایونه و نه مومي، کاریزونه (د څښاک د اوبو سیستم) یې له منځه یووړل او په میلیونونو ماینونه یې خښ کړل.
نړیوالې ټولنې، په شوروي اتحاد ګڼ شمېر بندیزونه ولګول، امریکا په مسکو کې د ۱۹۸۰ ز کال د المپیک لوبو د بایکاټ کولو مشري وکړه. دغه بایکاټ او بندیزونو د سړې جګړې ګواښونه لا زیات کړل، کوم چې وروسته شوروي اتحاد په ۱۹۸۴ کال کې په لاس انجلس کې د المپیک لوبو د غچ اخیستونکي بایکاټ رهبري وکړه. شوروي اتحاد په پیل کې پلان جوړ کړ، څو لومړی د ښارونو او لارو امنیت ټینګ او د نوي مشر کارمل تر واکمنۍ لاندې دولت باثباته او د شپږو میاشتو یا یو کال په اوږدو کې خپل ځواکونه وباسي، خو دوی د مخالفینو له سخت مقاومت او د افغانستان په سړو او سختو سیمو کې له ستونزو سره مخامخ شول، چې په پایله کې په نهه کلنه خونړۍ جګړۍ ښکېل شول. د ۱۹۸۰ مې لسیزې په نیمایي کې د شوروي ځواکونو شمېر ۱۰۸۸۰۰ تنو ته لوړ او جګړې زور ونیو، چې شوروي اتحاد ته د جګړې سیاسي او نظامي لګښت په ډېره زیاته بیه تمام شو. د ۱۹۸۷ کال په نیمایي کې د شوروي اتحاد او کمویست ګوند اصلاح غوښتونکي مشر میخایل ګورباچوف اعلان وکړ چې:  له افغان دولت سره له خبرو وروسته د ځواکونو وتل پیلوي. د ۱۹۸۸ ز کال د مۍ په ۱۵ مه د ځواکونو وتل پیل او د ۱۹۸۹ ز.کال د فبروري په ۱۵ مه دا لړۍ پای ته ورسېده او د مخالفینو پر وړاندې جګړې ته یې افغان دولتي ځواکونه یوازې پرېښودل، هغه چې تر ۱۹۹۲ ز.کال پورې یې دوام وکړ. هغه مهال چې د شوروي په ملاتړ دولت ونړېد، د دغې جګړې دوام ته په پام یو شمېر لویدیځې رسنۍ هغه د شوروي اتحاد د ویتنام د جګړې او یا هم د سرکوزي (خرس) د دام "Bear Trap" په نامه یادوي.
داسې انګېرل کېږي، چې په جګړه کې د شوروي پاتې راتلل، د شوروي اتحاد د شیندل کېدو لامل دی. دغې جګړې د شوروي اتحاد او افغانستان لپاره ورته میراث پرځای پرېښی. همدارنګه داسې هم انګېرل کېږي چې، په جګړه کې د امریکا د متحده ایالاتو پالیسۍ د امریکا د ګټو پر خلاف د ناغوښتل شوو پایلو "blowback" لامل شوې، چې په ۲۰۰۱ ز.کال کې یې امریکا په افغانستان کې په خپلې جګړې کې ښکېل کړه.
د مجاهدینو پاڅون
د ۱۹۸۰ ز مې لسیزې په نیمایي کې د افغان مقاومت خوځښت سره د امریکا د متحده ایالاتو، پاکستان، سعودي عربستان، بریتانیا، مصر، د چین جمهوریت او نورو مرسته، د مسکو لپاره د لوړو نظامي لګښتونو او نړیوالو اړیکو د خرابېدو لامل شوه. د امریکا متحده ایالاتو په افغانستان کې جګړه د سړې جګړې نه بېلېدونکې برخه انګېرله، سي آی اې د پاکستان د استخباراتي سرویس له لارې د شوروي ضد شورشیانو سره مرسته کوله چې د سایکلون د عملیاتو (Operation Cyclone) په نوم یادېږي.
سرچينې او ياداښتونه
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:د افغانستان پېښليک وېشنيزه:د افغانستان جگړې
ايرانشهر ولسوالي
ايرانشهر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان ایرانشهر)  د ايران د سيستان او بلوچستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د ايرانشهر ښار دی. دا ولسوالي ۲۵۴٬۳۱۴ تنه نفوس لري او مساحت یې ۲۰۱۳۱ کیلومتره مربع دی. د ايرانشهر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د سيستان او بلوچستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
بينگړۍ
بېنگړۍ د سابه بابو له ډلې شمېرل کېږي.
Kürbisse
ننکانه صاحب ولسوالۍ
ننکانه صاحب ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۴۱۰،۱۰۰ و.
سرچينې
وېشنيزه:د پاکستان ولسوالۍ وېشنيزه:د پنجاب ولايت (پاکستان)
کيو آر کوډ
د QR کوډ د چټک غبرګون کوډ لپاره ابتکار د میټریکس بارکوډ  (یا دوه اړخیز بارکوډ)یو ډول دی  چې په 1994 کې د جاپاني موټرو شرکت Denso Wave لخوا اختراع شوی. بارکوډ د ماشین لوستلو وړ نظری لیبل دی چې کولی شي د هغه توکي په اړه معلومات ولري چې ورسره وصل وي. په عمل کې، د QR کوډونه ډېری وختونه د لوکټر پېژندونکي، یا تعقیبونکي لپاره ډاټا لري چې وېب پاڼې یا غوښتنلیک ته اشاره کوي. کيو آر کوډ د کوډ کولو څلور معیاري طریقې کاروي (شمېري، الفانومیریک، بایټ/بائنری، او کانجي ) ترڅو ډاټا په اغېزمنه توګه ذخیره کړي؛ تمدیدونه هم کارول کیدی شي.
د چټک غبرګون سیسټم د معیاري UPC بارکوډونو په پرتله د چټک لوستلو وړتیا او د ذخیره کولو ډېرې وړتيا له امله د موټرو صنعت څخه بهر مشهور شو. په غوښتنلیکونو کې د محصول تعقیب، د توکو پېژندنه، د وخت تعقیب، د اسنادو مدیریت، او عمومي بازار موندنه شامله ده.
تاریخ
د QR کوډ سیسټم په 1994 کې د جاپاني شرکت ډینسو ویو لخوا د مساهرو هارا لخوا اختراع شو. لومړنۍ ډیزاین په ګو بورډ کې د تور او سپینو ټوټو لخوا اغیزمن شوی و. د دې هدف د تولید پرمهال د موټرو تعقیب و. دا د لوړ سرعت اجزا سکین کولو ته اجازه ورکولو لپاره ډیزاین شوی.
زوی ولي
د QR کوډونه اوس په پراخه توګه کارول کیږي، په شمول د سوداګریز تعقیب غوښتنلیکونه او د اسانتیا پر بنسټ غوښتنلیکونه چې هدف یې د ګرځنده تلیفون کاروونکي دي (د ګرځنده ټګ کولو په نوم یادیږي). د QR کوډونه کېدای شي کارونکي ته د متن ښودلو لپاره، د کارونکي په وسیله د وېب پاڼې پرانېستلو لپاره، د کارونکي وسیله ته د vCard اړیکه اضافه کولو لپاره، د یونیفورم سرچینې پېژندونکي (URI) پرانېستلو لپاره، د بېسیم شبکې سره د نښلولو لپاره، یا یو بریښنالیک یا متن پیغام ترتیب کړئ. دلته د سافټویر یا آنلاین وسیلو په توګه ډېری د QR کوډ جنریټرونه شته چې یا وړیا دي ، یا د تادیې ګډون ته اړتیا لري. د QR کوډ د دوه اړخیز کوډ یو له خورا کارول شوي ډولونو څخه دی.
د 2011 کال د جون په میاشت کې، 14 ملیون امریکایی ګرځنده کاروونکو د QR کوډ یا بار کوډ سکین کړی. د دغو کاروونکو شاوخوا 58٪ د خپلو کورونو څخه QR یا بارکوډ سکین کړی، پداسې حال کې چې 39٪ د پرچون پلورنځیو څخه سکین شوي؛ د 14 ملیون کاروونکو څخه 53٪ یې د 18 او 34 کلونو ترمنځ نارینه وو
د سپټمبر 2020 سروې وموندله چې په متحده ایالاتو او انګلستان کې 18.8 سلنه مصرفوونکي په کلکه موافق دي چې دوی د 2020 په مارچ کې د COVID-19 پورې اړوند د ځای په ځای کولو امرونو له پیل راهیسې د QR کوډ کارولو زیاتوالی لیدلی دی
معیارونه
ډېری معیارونه شتون لري چې د QR کوډونو په توګه د ډیټا کوډ کول پوښي:
د QR کوډ ماډل 1 او 2 سمبولونه تعریفوي.
د QR کوډ 2005 سمبولونه تعریفوي، د QR کوډ ماډل 2 توسیع. د QR کوډ ماډل 1 سمبولونو لوستلو څرنګوالی مشخص نه کوي ، یا دا د اطاعت لپاره اړتیا لري.
د QR کوډ 2005 سمبول QR کوډ ته بدلوي او ځینې پروسیجرونو او کوچني سمونونو ته وضاحت اضافه کوي.
د غوښتنلیک پرت کې، د ډیری تطبیقونو ترمنځ یو څه توپیر شتون لري. د جاپان NTT DoCoMo د URLs کوډ کولو، د اړیکو معلوماتو، او ډیری نورو ډیټا ډولونو لپاره د حقیقت معیارونه رامینځته کړي. د خلاصې سرچینې " ZXing " پروژه د QR کوډ ډیټا ډولونو لیست ساتي.
کارځايونه
د QR کوډونه د مصرف کونکو اعلاناتو کې عام شوي دي. عموما، یو سمارټ فون د QR کوډ سکینر په توګه کارول کیږي، کوډ ښکاره کوي او ځینې ګټورې بڼې ته یې بدلوي (لکه د ویب پاڼې لپاره یو معیاري URL ، په دې توګه د کاروونکي اړتیا مخنیوی کوي چې دا په ویب براوزر کې ټایپ کړي). د QR کوډ د اعلاناتو ستراتیژۍ تمرکز شوی، ځکه چې دا د یو آر ایل په لاسي ډول د ننوتلو په پرتله د برانډ ویب پاڼې ته د لاسرسي لپاره لاره برابروي. د مصرف کونکي لپاره یوازې د اسانتیا څخه هاخوا ، د دې وړتیا اهمیت دا دی چې دا د تبادلې کچه ډیروي: هغه چانس چې د اعلان سره اړیکه به په پلور بدل شي. دا د لیوالتیا امکانات د لږ ځنډ یا هڅو سره د تبادلې فینل ته نور هم کموي، لیدونکي سمدلاسه د اعلان کونکي ویب پاڼې ته راوړي، پداسې حال کې چې اوږد او ډیر هدف لرونکي پلور پیچ ممکن د لیدونکي دلچسپي له لاسه ورکړي.
که څه هم په پیل کې د وسایطو په تولید کې د برخو تعقیب لپاره کارول کیږي، د QR کوډونه د غوښتنلیکونو په پراخه لړۍ کې کارول کیږي. پدې کې سوداګریز تعقیب ، ساتیرۍ او ټرانسپورټ ټیکټینګ ، د محصول او وفادارۍ بازار موندنه او په پلورنځي کې د محصول لیبل کول شامل دي. د بازار موندنې مثالونه پکې شامل دي چیرې چې د شرکت تخفیف او فیصدي تخفیف د QR کوډ ډیکوډر په کارولو سره نیول کیدی شي کوم چې یو ګرځنده اپلیکیشن دی ، یا د شرکت معلومات لکه پته او اړوند معلومات د هغې د الفا - عددي متن ډیټا سره یوځای ساتل لکه څنګه چې په ژیړ پاڼو کې لیدل کیدی شي. لارښودونه
دوی د سازمانونو لخوا د کارولو لپاره د شخصي معلوماتو ذخیره کولو کې هم کارول کیدی شي. د دې یوه بیلګه د فیلیپین ملي تحقیقاتو اداره (NBI) ده چیرې چې د NBI تصفیه اوس د QR کوډ سره راځي. ډیری دا غوښتنلیکونه د ګرځنده تلیفون کارونکي په نښه کوي (د ګرځنده ټګ کولو له لارې). کاروونکي کولی شي متن ترلاسه کړي، خپل وسیله ته د vCard اړیکه اضافه کړي، یو URL خلاص کړي، یا د QR کوډونو سکین کولو وروسته بریښنالیک یا متن پیغام ترتیب کړي. دوی کولی شي خپل QR کوډونه تولید او چاپ کړي چې د نورو لپاره سکین او کارولو لپاره د څو معاشونو یا وړیا QR کوډ تولیدونکي سایټونو یا ایپسونو څخه لیدنه وکړي. ګوګل د QR کوډونو رامینځته کولو لپاره API درلود ، اوس له مینځه وړل شوی ، او د QR کوډونو سکین کولو ایپس نږدې ټولو سمارټ فون وسیلو کې موندل کیدی شي. د پتې او URLs ذخیره کولو QR کوډونه ممکن په مجلو کې څرګند شي ، په نښو کې ، په بسونو کې ، په سوداګرۍ کارتونو کې یا نږدې په هر هغه شی کې چې کاروونکي یې معلومات غواړي. هغه کارونکي چې د سمې ریډر اپلیکیشن سره سمبال شوي کیمرې تلیفون لري کولی شي د متن ښودلو لپاره د QR کوډ عکس سکین کړي، د اړیکو معلومات، د بېسیم شبکې سره وصل شي، یا د تلیفون په براوزر کې ویب پاڼه پرانیزي. د فزیکي نړۍ د شیانو سره د نښلولو دې عمل ته هارډ لینک کول یا د اعتراض هایپر لینک کول ویل کیږي. د QR کوډونه هم ممکن د یو ځای سره وصل شي ترڅو تعقیب کړي چیرې چې کوډ سکین شوی. یا هغه اپلیکیشن چې د QR کوډ سکین کوي د جیو معلومات د GPS او سیل ټاور مثلث (aGPS) په کارولو سره ترلاسه کوي یا په QR کوډ کې کوډ شوی URL پخپله د موقعیت سره تړاو لري. په 2008 کې، یو جاپاني ډبرې جوړونکي پلانونه اعلان کړل چې په قبرونو کې د QR کوډونه نقش کړي، لیدونکو ته اجازه ورکوي چې د مړو په اړه معلومات وګوري، او د کورنۍ غړي د لیدنو تعقیب وساتي. ارواپوه ریچارډ ویسمن یو له لومړنیو لیکوالانو څخه و چې د QR کوډونه یې په کتاب کې شامل کړل، په غیر معمولي کې: ولې موږ ګورو چې څه شتون نلري (2011).
د QR کوډونه په اسعارو کې شامل شوي دي. د 2011 په جون کې، شاهي هالنډي منت ( Koninklijke Nederlandse Munt ) د نړۍ لومړۍ رسمي سکه د QR کوډ سره صادره کړه ترڅو د خپلې اوسنۍ ودانۍ او احاطې د سلمې کلیزې لمانځنه وکړي. سکه د سمارټ فون لخوا سکین کیدی شي او په اصل کې د یوې ځانګړې ویب پاڼې سره د تاریخي پیښې او سکین ډیزاین په اړه مینځپانګې سره وصل شي. په 2014 کې، د نایجیریا مرکزي بانک د 100-نیرا بانک نوټ خپور کړ چې د هغې د سلمې کلیزې په ویاړ، لومړنی بانک نوټ چې په ډیزاین کې یې د QR کوډ شامل کړ. کله چې د انټرنیټ فعال شوي ګرځنده وسیلې سره سکین شي، کوډ یوې ویب پاڼې ته ځي چې د نایجیریا د سل کلنۍ کیسه بیانوي. په 2015 کې، د روسیې فدراسیون مرکزي بانک د روسیې فدراسیون لخوا د کریمیا د الحاق د یادولو لپاره د 100 روبل نوټ خپور کړ. دا په خپل ډیزاین کې د QR کوډ لري، او کله چې د انټرنیټ فعال ګرځنده وسیله سره سکین شي، کوډ یوې ویب پاڼې ته ځي چې د یادښت یادښت تاریخي او تخنیکي شالید توضیح کوي. په 2017 کې، د ګانا بانک په ګانا کې د مرکزي بانکداري د 60 کلونو د یادولو لپاره د 5 سیډیس بانک نوټ خپور کړ، او په ډیزاین کې یې د QR کوډ لري، کوم چې کله د انټرنیټ فعال ګرځنده وسیلې سره سکین کیږي، دا کوډ رسمي بانک ته ځي. د ګانا ویب پاڼه.
د کریډیټ کارت فعالیت د پراختیا په حال کې دی. د 2016 په سپتمبر کې، د هند ریزرو بانک (RBI) د هند QR په نوم نومول پیل کړل، یو عام QR کوډ چې په ګډه د ټولو څلورو لوی کارت تادیاتو شرکتونو لخوا رامینځته شوی - د هند ملي تادیاتو کارپوریشن چې د ماسټر کارډ ، ویزې او امریکایی سره RuPay کارتونه پرمخ وړي. ایکسپریس. دا به د متحد تادیاتو انٹرفیس (UPI) پلیټ فارم کې د تادیاتو منلو وړتیا هم ولري.
وده شوي واقعیت
د QR کوډونه په 3-dimensional ځای کې د شیانو موقعیت ټاکلو لپاره په ځینې وده شوي حقیقت سیسټمونو کې کارول کیږي.
د ملټي میډیا مینځپانګې ښودل
ملټي میډیا QR کوډونه هم کارول کیږي ترڅو کاروونکو ته ځانګړي ملټي میډیا مینځپانګې (لکه ویډیو ، آډیو ، عکسونه ، سندونه او نور) ته لارښود کړي. ).
د موبایل عملیاتي سیسټمونه
د QR کوډونه په مختلف ګرځنده وسیلو عملیاتي سیسټمونو کې کارول کیدی شي. آی فونونه چې په iOS 11 او لوړ کې روان دي او ځینې انډرایډ وسیلې کولی شي په اصلي ډول د بهرني ایپ ډاونلوډ کولو پرته QR کوډونه سکین کړي. د کیمرې ایپ د دې وړتیا لري چې د QR کوډ ډول سکین او ښکاره کړي (یوازې په آی فون کې) د لینک سره (دواړه په Android او iPhone کې). دا وسیلې د URL ری ډایریکشن ملاتړ کوي ، کوم چې QR کوډونو ته اجازه ورکوي چې په وسیله کې موجود غوښتنلیکونو ته میټاډاټا واستوي. ډیری تادیه شوي یا وړیا ایپس د کوډونو سکین کولو وړتیا سره شتون لري او بهرني URL ته سخت لینک.
مجازی پلورنځي
د QR کوډونه د "مجازی پلورنځیو" رامینځته کولو لپاره کارول شوي ، چیرې چې د محصول معلوماتو او QR کوډونو ګالري پیرودونکي ته وړاندې کیږي ، د مثال په توګه د ریل سټیشن دیوال کې. پیرودونکي د QR کوډونه سکین کوي، او محصولات د دوی کورونو ته لیږدول کیږي. دا کارول په سویلي کوریا، او ارجنټاین کې پیل شوي، مګر اوس مهال په نړیواله کچه پراخیږي. والمارټ، پروکټر او ګیمبل او وولورتس لا دمخه د مجازی پلورنځي مفهوم منلی دی.
د QR کوډ تادیه
د QR کوډونه د بانکي حساب معلوماتو یا کریډیټ کارت معلوماتو ذخیره کولو لپاره کارول کیدی شي، یا دوی په ځانګړې توګه د ځانګړي تادیاتو چمتو کونکي غوښتنلیکونو سره کار کولو لپاره ډیزاین کیدی شي. په ټوله نړۍ کې د QR کوډ تادیاتو ډیری آزموینې غوښتنلیکونه شتون لري. په پرمختللو هیوادونو لکه چین، هند  او بنګله دیش کې د QR کوډ تادیه د تادیاتو کولو خورا مشهور او اسانه طریقه ده. له هغه وخته چې Alipay په 2011 کې د QR کوډ د تادیې طریقه ډیزاین کړه، په چین کې د ګرځنده تادیه په چټکۍ سره منل شوې. د 2018 پورې، د ټولو تادیاتو شاوخوا 83٪ د ګرځنده تادیاتو له لارې ترسره شوي.
د 2012 په نومبر کې، د QR کوډ تادیات په چک جمهوریت کې په لویه پیمانه ځای په ځای شوي کله چې د تادیاتو معلوماتو تبادلې لپاره یوه پرانیستې بڼه - د لنډ تادیې توضیح کوونکی - د چک بانکدارۍ ټولنې لخوا د QR تادیاتو لپاره د رسمي محلي حل په توګه معرفي او تایید شو. په 2013 کې، د اروپا تادیاتو شورا د EPC QR کوډ لپاره لارښوونې چمتو کړې چې په یوروزون کې د SCT نوښت وړ کړي.
کتابتون
وېشنيزه:کيو ار کوډ وېشنيزه:جاپاني پوستغالی وېشنيزه:جاپاني کاريال وېشنيزه:جاپاني ژبې وېشنيزه:جاپان وېشنيزه:1994 کې وېشنيزه:بارکوډ
فاطمه بهټو
فاطمه بھټو په ٢٩ مې کال ١٩٨٢م کي د افغانستان په پلازمېنه کابل کې دنيا ته سترګې پرانېستې، دا په داسې وخت کې وزېږېده چي د هغې پلار په جلا وطنۍ کې په کابل کې شپې او ورځې تېروولې.
پزوونی
پزوونی د جراحۍ يوه وزله ده.
سان مارینو ښار
سان مارینو ښار په انګلیسي City of San Marino) د سان مارینو هیواد پلازمینه ده. د یاد ښار اقتصاد تر ډیره په صنعت او سیلاني ولاړ دی.
پاکپتن ولسوالۍ
پاکپتن ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۱،۲۸۶،۶۸۰ و.
سرچينې
وېشنيزه:د پاکستان ولسوالۍ وېشنيزه:د پنجاب ولايت (پاکستان)
اوکاړه ولسوالۍ
اوکاړه ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۲،۲۳۲،۹۹۲ و.
سرچينې
وېشنيزه:د پاکستان ولسوالۍ وېشنيزه:د پنجاب ولايت (پاکستان)
دشتستان ولسوالي
دشتستان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان دشتستان)  د ايران د بوشهر ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د برازجان ښار دی. دا ولسوالي ۲۵۲٬۰۴۷ تنه نفوس لري. د دشتستان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۳۳ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د بوشهر ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
لوبه
لوبې د خلکو د عمومي روزنې يو توکې (جز) دى، چې د بشپري ټولنې د کولتور، اقتصادي، سياسي او فرهنگي اړيکو په پرمختگ کې غوره رول لري. د بدني روزنې د سېستم عمومي موخه د ټولنې د ټولو وگړو د روغتيايي حالت د بشپړېدو او ښه کېدو، د جسمي، دماغي، اروايي وړتياوو وده، او د ملي نواميسو د ساتنې او د بهر نيو غليمانو پ وړاندې د خلکو د غوره عادتونو او دودونو بشپړول ديز خو په هر صورت سپورټ د سولې زېرې (سفير) دى او سياسي پولې په رسميت نه پېژنيز د بدني روزنو (لوبو) رامنځته کوونکي د وخت هغه نامتو اتلان دي، چې د خپلو نه ستړي کېدونکيو کارونو او فعاليتونو له کوښښ څخه وروسته پدې توانېدلي، چې يوه لوبه راوپنځوي. د لوبو د پنځولو (منځته راوړلو)، بشپړتيا، او ساتنې لپاره پېړۍ، پېړۍ وختونه لږېدلي دي. لومړنې شې چې د ژوند ستونزې يې له منځه وړي، او ورځېني فعاليتونه يې اسانه کړي، همدا بدني روزنه ده. دغه راز لوبې او سپورټ د خلکو د سوچ او فکر ښه کوي، غم او بدخويي يوې خوا ته کوي. د ښه او غوره لوبې ترسره کولو لپاره لازمه ده، چې د ورزش بنسټونه په علمي او فني ډول زده شي. که د سپورټ مينه وال او د بدني روزنې لارښوونکي يا هغه ټرېنران چې په ورزشي کلپونو کې د ورزش په بېلابېلو څانگو کې په تمرينونو بوخت دي، د ورزش له اصولو څخه بې خبره وي، نو پدې وخت کې يې کار دومره گټور نه تمامېږي.، ځکه په هغو ځوانانو کې چې د ودې او پرمختگ په حال کې وي، سپورټي تمرينونه ډېره ښه اغيزه کوي. نو کله چې د بدني روزنې لارښود د لوبغاړو له حاله او د پام وړ ورزش په اغېزو بلد نه وي، د کار پاېله به يې منفي وي. لدې امله د ورزشي لوبو په برخه کې د لومړنيو مالوماتو درلودل اړين دي.
وزلوبه
وزلوبه د افغانستان ملي لوبه ده، چې د خلکو په منځ کې ډېر مينه وال لري، د وزلوبې د رامنځته کېدو تاريخ د مقدوني سکندر د لښکر کشيو په وخت پورې تړي، نکل دى چې په هغه وخت کې به آريايي اتلانو د دښمن په لښکرو کې د شپې لخوا يرغل کاوه او د دښمن پوځيان به يې ژوندي د هغوي له پوځي پڼدغالو څخه له ځان سره وړل. وروسته دغه جگړه ايز وړتيا د ورزش بڼه وموندله او د بوختياوو او نندارې لپاره به ترسره کېده. ددې لوبې د جوړېدو ځايونه د هېواد شمالي برخې دي، او ډېر ځله د بلخ ، جوزجان ، سمنگان ، بدخشان ، تخار ، کندز ، بغلان ، فارياب او پروان په ولايتونو کې دود لري. د وزلوبې د ترسره کولو لپاره، اتل يا لوبغاړې چې د (چاپ انداز) په نامه يادېږي، په سورلۍ کې لوى لاس لري او له ستونزومنو تمرينونو څخه وروسته په لوبو کې د گډون ځواکمنتيا ترلاسه کوي. د وزلوبې د لوبې وسيله يو خوسى وي، چې له حلالولو او د نس له پاکولو وروسته هغه د څلرويشتو ساعتونو لپاره د اوبو په منځ کې کېښودل کېږي، چې د پوستکي مقاومت يې ډېر شي، او بيا يې د لوبې په بهير کې ونه شلېږي. د خوسي وزن له ۳۰ څخه تر ۴۵ کيلوگرامو پورې وي. د وزلوبې د ډگر سيمه ناټاکلې وي، خو د افغانستان د اولمپېک د رياست لخوا د مېدان د بر برخه ۳۵۰*۳۵۰ مربع متره او اوږدوالې يې ۳۵۰*۳۰۰ متره ټاکل شوې دى. لوبه په عمومي ورزشي لوبغالو (د فوټبال د مېدان په مساحت) او په سټېډيمونو کې هم ترسره کېداى شي. د وزلوبې په مېدان کې د پورته کولو، د حلال او توغ داېرې د پام وړ ځايونه وي. خوسې د پورته کولو د ځاى (داېره) په منځ کې وي، او په اسونو سپاره لوبغاړي د هغه په شاوخوا راټولېږي. د مېدان دمشر په لارښوونه د خوسي د پورته کولو لپاره هلې ځلې پېل کېږي.
نېزه ويشتنه
نېزه ويشتنه هم د افغانستان د لرغونو لوبو له ډلې څخه ده، چې خلک يې ډېره خوښوي. هماغسې چې وزلوبه د هېواد په شمال کې ډېر مينه وال لري، دارنگه نېزه ويشتنه د هېواد په جنوب کې ښه مينه وال لري، د مثال په توگه په پکتيا ، پکتيکا، غزني او خوست ولايتونو کې زياتره نارينه پدې لوبه بوخت وي. نېزه ويشتل د مټورو، غښتليو، او قوي خلکو لخوا ترسره کېږي. د هغې د لرغونتيا په اړه ويل کېږي، چې دغه لوبه د دښمن په لښکرو باندې د يرغل او د جگړې په ډگر کې غليمانو ته د ماتې ورکولو په خاطر رامنځته شوې ده. ځينې خلک پدې باور دي، چې نېزه د ښکار وسيله ده، خو نن نېزه ويشتنه د يوې ښکلې نندارې او تفريح په توگه ډېر پلويان لريو نيزه ويشتنه په لويو ډگرونو کې ترسره کېږي. د لوبې بهير د مشر لخوا څارل کېږي. د لوبې د ترسره کولو لپاره په زمکه کې د لرگي مېخونه په ټاکلي واټن ټک وهل کېږي.
د لوبو نړېوال جشنونه
وېشنيزه:لوبې
تشبُث
تشبث د اقتصادي ارزښت جوړول یا راویستل دي. د دې تعریف سره، تشبث ته د بدلون په توګه کتل کېږي، په عمومي توګه له داسې یو رېسک سره مستلزم دی چې معمولاً له هغه څه ډېر پورته دی له کوم سره چې وګړي د سوداګرۍ پیل کولو کې مخامخ کېږي، نوموړی ښایي د اقتصادي ارزښتونو په څنګ کې نور ارزښتونه هم له ځان سره ولري.
ډېر محدود تعریفونه تشبُث د یوې داسې نوې سوداګرۍ ډیزاین او طرحه کولو، پیل کولو او چلولو د پروسې په توګه تشرېح کړی، کوم چې ځینې وختونه د کوچینۍ سوداګرۍ سره ورته والی لري، یا د "د ګټې ترلاسه کولو لپاره د هر ډول خطرونو سره سره د سوداګرۍ پراختیا، تنظیم او اداره کولو لپاره وړتیا او لیوالتیا ته ویل کېږي"هغه خلک چې دا کاروبارونه ایجادوي زیاتره وختونه د متشبثینو په توګه پیژندل کېږي. په داسې حال کې چې د تشبُث تعریفونه عموماً د سوداګرۍ په پیل کولو او چلولو باندې تمرکز کوي، د کاروبار په لار اچولو کې د ښکېلو خطرونو له امله، د نویو پیل شوو سوداګریو څخه د پام وړ شمېر یې د تمویل د نشتوالي، ناسمو سوداګریزو پرېکړو، د حکومت پالیسیو، اقتصادي بحران، د بازار د تقاضا نشتوالي، یا د دې ټولو د ترکیب له کبله تړل کېدو ته اړ کېږي."
د اقتصاد په برخه کې د متشبث اصطلاح د یوې داسې ادارې لپاره کارول کېږي چې په محصولاتو او خدمتونو باندې د اختراعاتو او ټیکنالوژیو د بدلولو وړتیا ولري. په دې توګه، تشبُث د دواړو تأسیس شویو شرکتونو او نویو سوداګریو په برخه کې د فعالیتونو څرګندویي کوي.
بوکان ولسوالي
بوکان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان بوکان)  د ايران د آذربايجان غربي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د بوکان ښار دی. دا ولسوالي ۲۵۱٬۴۰۹ تنه نفوس لري. د بوکان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د آذربايجان غربي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
تشبُث
د تشبُث په اړه لیدونه
د یوې اکاډمیکې رشتې په توګه، تشبُث د فکر بېلابېل ښوونځي تر خپل سیوري لاندې راولي. تشبُث د مدیریت، اقتصاد، ټولنپوهنې او اقتصادي تاریخ په څانګو کې مطالعه شوی دی. ځینې بیا تشبُث، متشبثینو ته د ځانګړي شوي مسلک په سترګه ګوري. دا پوهان تمایل لري تر څو په هغه څه باندې چې متشبث یې تر سره کوي او کومې ځانګړتیاوې چې یو متشبث یې لري، تمرکز وکړي (د بېلګې په توګه: لاندې د عناصرو تر سرلیک لاندې متن وګورئ). ځینې وختونه ورته د کار ایجادولو لپاره د فعال چلند په توګه کتل کېږي. ځینې نور بیا له انفرادي لید څخه انحراف کوي ترڅو تشبثي پروسې ته پام ورواړوي او د سازمان او شرایطو تر منځ په تعامل کې ډوبېږي. دا کړنلاره کله ناکله د تشبُث لپاره د مرحله یي کړنلارې په توګه، یا د شرایطو د راڅرخېدو او کړنلارې په توګه پېژندل کېږي.
عناصر یې
تشبُث هغه کړنه ده چې یو متشبث یا "د یوې سوداګریزیزې تصدۍ مالک یا مدیر چې د خطر او نوښت له لارې د ګټې ترلاسه کولو لپاره ترسره کوي". متشبثین د مدیرانو په توګه عمل کوي او د یوې تصدۍ د په لار اچولو او ودې څارنه کوي. تشبث هغه پروسه ده چې له مخې یې یو فرد یا ټیم د سوداګرۍ فرصت په نښه کوي او له هغې څخه د ګټې اخیستنې لپاره اړینې سرچینې په لاس راوړي او په کار یې اچوي. د نولسمې پیړۍ په پیل کې فرانسوي اقتصاد پوه ژان بپتېست سای د تشبُث یو پراخ تعریف وړاندې کړ او ویې ویل چې تشبُث "اقتصادي سرچینې د ټیټې ساحې څخه باسي او د لوړ تولید او ډېر حاصلاتو ساحې ته یې لېږدوي". متشبثین یو نوي څه، یو بېل څه رامنځته کوي - دوی ارزښتونه بدلوي یا یې له یو حالت څخه بل ته لېږدوي. د شرکت د اندازې د کوچینوالي او لویوالي په پام کې نیولو پرته، دوی ښايي د تشبث په فرصتونو کې برخه واخلي. د متشبث کیدو فرصت څلورو معیارونو ته اړتیا لري. لومړی، باید داسې فرصتونه یا شرایط شتون ولري چې سرچینې سره یوځای کړي ترڅو ورنه ګټه تولید کړي. دوهم، تشبث د خلکو تر منځ توپیر ته اړتیا لري، لکه ځینې ځانګړو اشخاصو ته ترجېحي لاسرسی یا د فرصتونو په اړه د معلوماتو د تشخیص وړتیا. درېیم، د خطر یا رېسک اخیستل یوه اړتیا ده. څلورم، د تشبث پروسه د خلکو او منابعو تنظیم ته اړتیا لري.
یو متشبث خپل وخت، انرژي او سرچینې د نورو لپاره د ارزښت رامنځته کولو لپاره کاروي. د دوی د دغې هڅې لپاره دوی ته  مالي اُجرت ورکول کېږي او له همدې امله د رامنځته شوي ارزښت مصرف کونکی او متشبث دواړه ګټه تر لاسه کوي.
متشبث یو عامل دی او د تشبث مطالعه د ۱۷مې پیړۍ  په وروستیو او د ۱۸مې پیړۍ په لومړیو کې د ریچارډ کانټیلون او اډم سمېټ آثارو ته رسېږي. په هر حال، تشبث په لویه کچه د ۱۹مې پیړۍ تر وروستیو او د ۲۰مې پیړۍ تر پیل پورې په تیوریکي توګه او د ۱۹۷۰یمې ز لسیزې له وروستیو راهیسې په سوداګرۍ او اقتصاد کې تر بیا ژور ظهور پورې په تجربي توګه له پامه غورځول شوی ؤ. په شلمه پیړۍ کې، د تشبث پوهه په ۱۹۳۰مه لسیزه کې تر ډېره د اقتصاد پوه جوزف شومپېټر او نورو اتریشي اقتصاد پوهانو لکه کارل مینجر، لودویګ وان میسېس او فرېدریش وان هایک له کار او آثارو څخه مدیونه ده. د شومپېټر په وینا، یو متشبث هغه څوک دی چې لیواله وي او د دې وړتیا ولري چې یوه نوې مفکوره یا اختراع په بریالي نوښت باندې بدله کړي. تشبُث هغه څه په کار اچوي چې شمپېټر یې د "خلاقانه تخریب طوفان" بولي ترڅو په بازارونو او صنعتونو کې په بشپړ یا نسبي ډول د کوچینیو اختراعاتو ځای ناستي شي، او په ورته وخت کې د سوداګرۍ د نوو طرحو په شمول نوی تولید یا محصول رامنځته کړي. په دې توګه، خلاقانه تخریب په لویه کچه د صنعتونو د متحرک کولو او اوږدمهاله اقتصادي ودې مسؤل دی. هغه انګېرنه چې تشبث د اقتصادي ودې لامل کېږي، د پایښت لرونکې ودې(endogenous growt) په تیورۍ کې د پاتې شونو یو تفسیر دی او له همدې کبله په اکاډمیک اقتصاد کې تر ګرم بحث لاندې دی. یو بدیل توصیف چې د اسرائیل کرزنر(Israel Kirzner) له خوا وړاندې شوی، دا ښیي چې زیاتره نوښتونه ښایي د څښاک د نلکو په جوړولو کې د پلاستيک پرځای د کاغذ کارولو (بېلګې) په څېر تدریجي پرمختګونه وي.
له تشبثي فرصتونو څخه ګټه اخیستنه ښایي لاندې موارد شامل کړي:
اقتصاد پوه جوزف شومپېټر (۱۸۸۳-۱۹۵۰ ز) په اقتصاد کې د متشبث رول د "خلاقانه تخریب" په توګه پېژانده - د هغو نوښتونو په کار اچول چې د زړو صنعتونو د له منځه وړلو په څنګ کې، په ورته وخت کې نوي صنعتونه او لارې چارې پیلوي. د شومپېټر لپاره، بدلونونه او "متحرک عدم توازن چې د نوښتګر متشبث له خوا رامنځته شوی د سالم اقتصاد معیارونه [وو] ". په داسې حال کې چې تشبُث تر ډېره د نويو، کوچینيو، تازه په پښو درېدلو انتفاعي سوداګریو سره تړاو لري، تشبثي چلند په کوچینیو، منځنیو او لویو شرکتونو کې، په نویو تأسیس شووو شرکتونو او د داوطلبانه سکتور ګروپونو، خیریه مؤسسو او د حکومت په ګډون په انتفاعي او غیر انتفاعي سازمانونو کې لیدل کېدی شي.
تشبث ښایي د تشبث په اِکوسیستم کې کار وکړي چې زیاتره وخت لاندیني موارد پکې شاملېږي:
جان واکر لېنډ
لېنډ د ۱۶ کلنۍ په عمر په کلیفورنیا کې اسلام ته اوښتی و، همدا و چې په ۱۹۹۸ زکال کې یې د عربي ژبې د زده کړې په موخه یمن ته سفر وکړ او ۱۰ میاشتې هلته پاتې شو. نوموړی په ۲۰۰۰ زکال کې بېرته امریکا ته راوګرځېد او له دغه ځایه افغانستان ته ولاړ څو له شمالي ټلوالې سره په جګړه کې د طالبانو په ګټه برخه واخلي. نوموړي د القاعدې شبکې په الفاروق روزنیز مرکز کې پوځي زده کړې وکړې، هغه شبکه چې د متحده ایالاتو او نورو هېوادونو له خوا د ترهګریز سازمان په توګه پېژندل کېږي. هغه مهال چې دلته یې زده کړې کولې د اسامه بن لادن په ویناوو کې به یې ګډون کاوه. د سپټمبر د ۱۱مې نېټې له بریدونو وروسته په داسې حال کې چې پوهېده متحده ایالات له شمالي ټلوالې سره مرسته کوي د طالبانو په لیکو کې پاتې شو. لېنډ له دې وړاندې هم په پاکستان کې د حرکت المجاهدین په نامه نړیوالې ترهګریزې ډلې له خوا روزل شوی و.
لېنډ په افغانستان کې د خپلې استوګنې پر مهال د سلیمان الفارس په نامه پېژندل کېده، خو اوس مهال د ځان لپاره د ابو سلیمان الایرلنډي نوم کاروي. د هغه له نیونې وروسته هغه مهال چې د خبریالانو دې ته پام شو چې هغه د متحده ایالاتو وګړی دی په معمول ډول ټولو رسنیو ورته د «جان واکر» نوم کاروه.
ځواني، اسلام ته اوښتل او سفرونه
لېنډ په واشنګټن ډي سي کې د مرلین واکر او فرانک آر. لېنډ په کورنۍ کې وزیږېد. نوموړی د دوی د دریو ماشومانو منځنی و. په هغه باندې د جان نوم د جان لېنون په یاد کېښودل شو چې د ده له زیږون دوه میاشتې وړاندې وژل شوی و. هغه ته د یو کاتولیک عیسوي په توګه د تعمید غسل ورکړل شو او د مریلنډ په سېلور سپرېنګ کې را لوی شو. هغه مهال چې نوموړی ۱۰ کلن و، کورنۍ یې د کالیفورنیا سن آنسلمو ته کډه شوه. دغه مهال لېنډ د کولمو له ناروغۍ رنځېده. د ۱۴ کلنۍ په عمر د نوموړي روغتیايي حالت ښه شو. هغه په رېډووډ عالي لیسه کې د لومړي کال د زده کوونکي په توګه شامل کړای شو، له دې وروسته د تامپلیس اتحادیې د عالي ښوونځیو سیمې ته ولاړ او د تامسیکال په عالي ښوونځي کې یې زده کړې پیل کړ، هغه ښوونځی چې هر زده کوونکي ته د هغه د خوښې وړ فردي روزنیز پروګرام وړاندې کوي. په دغه ځای کې نوموړي د سني اسلام او د منځني ختیځ د کلتور په ګډون د نړیوال کلتور مطالعې ته مخه کړه. لېنډ ښوونځی خوشی کړ او د کلیفورنیا د عالي لیسو د لیاقت په ازموینه کې یې ګډون وکړ، همدا و چې په دغه ازموینه کې یې د بریالي کېدو له امله د ۱۶ کلنۍ په عمر له ښوونځي څخه د فراغت معادل سند ترلاسه کړ.
لېنډ د نوې ځوانۍ پر مهال د مجاهد په مستعار نامه په ډله ییزو چټ خونو کې ګډون کاوه. نوموړی د هیپ هاپ موسیقۍ یو له فداکاره ملاتړو څخه و او د یوزنېټ د خبري ګروپونو په بحثونو کې به یې تر ډېره ونډه اخیسته، ځینې مهالونه به یې ځان افریقايي الاصله امریکايي رپ ویونکی معرفی کاوه چې په نورو باندې یې د «تور پوستو د اکټېنګ» له امله نیوکې کولې. د مالکوم اېکس په نامه د سپایک لي فلم په هغه شدید اغېز وکړ او له اسلام سره یې د نوموړي علاقه رامنځته کړه.
په داسې حال کې چې والدین یې تر ۱۹۹۹ زکال پورې له یو بل څخه نه و جلا شوي، خو د لېنډ د نوې ځوانۍ پر مهال د هغوی په ګډ ژوند کې شدیدو ستونزو شتون درلود. د هغه پلار به تر ډېره پورې له کوره بهر و او ډیر وخت به یې په سانفرانسېکو کې له خپل نارینه معشوق سره تېراوه. فرانک لېنډ ویلي چې هغه او مرلین په ۱۹۹۷ زکال کې سره جلا شوي و.
لینډ په ۱۹۹۷ زکال کې د ۱۶ کلنۍ په عمر د اسلام مبارک دین ومانه. له دې وروسته نوموړی په منظمه توګه په میل دره کې جومات او وروسته هم سانفرانسېسکو ته څېرمه جومات ته د عبادت په موخه تله. لېنډ په ۱۹۹۸ زکال کې د عربي ژبې د زده کولو په موخه یمن ته ولاړ څو وکولای شي قرآن کریم د هغو په اصلي ژبه ولولي. نوموړی په ۱۹۹۹ زکال کې بېرته متحده ایالاتو ته راوګرځېد او نږدې اته میاشتې له خپلې کورنۍ سره و اوسېد.
لېنډ د ۲۰۰۰ زکال په فبروري میاشت کې بیاځلي یمن ته ولاړ او له هغه ځایه پاکستان ته ولېږل شو څو په یوه مدرسه کې زده کړې وکړي. هغه مهال چې لېنډ له هېواده بهر و له خپلې کورنۍ سره یې پرېمانه برېښنالیکونه تبادله کړي و. په یوه برېښنالیک کې د هغه پلار ورته په یو اس اس کول بېړۍ د برید وویل چې لینډ یې په ځواب کې دغه چاره موجه وبلله او څرګنده یې کړه چې د یمن بندرونو ته د متحده ایالاتو د جنګي بېړیو تګ جنګي اقدام و. د هغه پلار نیوزویک ته وویل چې «دغې خبرې یې زما اندېښنه راوپاروله، خو اوس دا وخت تېر و چې زه دې په هغه کې تغیر راوړی شم».
لېنډ د شل کلنۍ په عمر پرېکړه وکړه چې افغانستان ته ولاړ شي او د طالبانو دولت ته د اړوندو جنګیالیو په لیکو کې د شمالي ټلوالې له جنګیالیو سره جګړه وکړي. د هغه والدینو ویلي چې هغه د هغو جنایاتو د کیسو تر اغېز لاندې راغلی و چې د شمالي ټلوالې جنګیالیو د افغان ملکي وګړو پر وړاندې ترسره کړي و. همدا و چې نوموړی د ۲۰۰۱ زکال په مۍ میاشت کې افغانستان ته ولاړ. د هغه وکیل ټوني وېست دغه موضوع داسې تشرېح کړې: «لومړني هغه موارد چې نوموړي د ۲۰۰۱ زکال د ډسمبر په ۳مه پوځي څارنوالانو ته ویلي و، دا وو چې ده غوښتل د سپټمبر د ۱۱مې له بریدونو وروسته د جګړې لومړۍ کرښه پرېږدي، خو ژوندانه ته یې د ګواښ له امله دغه کار وه نه شو کولی. جان هېڅکله نه غوښتل په داسې موقعیت کې واوسي چې له متحده ایالاتو سره په مخالفت کې وي (هېڅکله یې داسې فکر هم نه کاوه چې په دغسې حالت کې دې وي)، په واقعیت کې هغه له هېڅ امریکايي پوځي سره جګړه نه ده کړې».
نیونه او څېړنې
لېنډ د ۲۰۰۱ زکال د نومبر په ۲۴مه وروسته له هغه چې دوی ته اړوند د القاعدې د بهرنیو جنګیالیو واحد له تخار څخه د شاتګ پر مهال په کندز کې شمالي ټلوالې ته تسلیم شو، ده هم ورسره ځان تسلیم کړ. پرېکړه دا وشوه چې د القاعدې له دغو تسلیم شوو جنګیالیو څخه به مزارشریف ته څېرمه د جنرال دوستم په جنګي قلا، قلعه جنګي کې د سي آی اې د دوه افسرانو، جاني «مایک» سپن او ډېوېډ ټایسون له خوا څېړنې وشي. د لومړنیو څېړنو پر مهال هغه ته خپل لومړني حقونه ورنکړل شول او همدارنګه یې د وکیل لرلو غوښتنه هم رد شوه.
د پاڅون په پیل کې لېنډ په پښه کې په مرمۍ ولګېد او له همدې امله له نورو بندیانو سره یوځای په یوه تکهوي کې پټ شو. په دویمه ورځ هغه مهال چې د سره صلیب کارکوونکي د وژل شوو کسانو د راغونډولو په موخه هلته ولاړل، ژوندیو پاتې شوو بندیانو پر هغوی ډزی وکړې او د هغوی یو کس یې وواژه. د شمالي ټلوالې ځواکونو دغه قلا بیاځلي په آر پي جي راکټونو او لاسي بمونو وویشته او د سون تیل یې ورخوشي کړل. بلاخره د ۲۰۰۱ زکال د ډسمبر په ۲ مه د شمالي ټلوالې جنګیالیو قلا ته اوبه ور خوشې کړې څو پټ بندیان له تکهویو راووزي او په همدې ډول یې ګڼ شمېر نور په اوبو کې غرق کړل. د لېنډ په ګډون له ۳۰۰ تر ۵۰۰ بندیانو څخه پاتې ژوندی ۸۶ کسان اړ شول له خپلو پټن ځایونو راووزي. په دې سره نوموړی یو ځل بیا د شمالي ټلوالې لاس ته ورغی او لاسونه یې تر شا ور وتړل شول.
رحيميار خان ولسوالۍ
رهيم يار خان ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۳،۱۴۱،۰۵۳ و.
سرچينې
وېشنيزه:د پاکستان ولسوالۍ وېشنيزه:د پنجاب ولايت (پاکستان)
بریسټول
بریستول په انګلیسي bristol) د انګلستان له نیمه خپلواکه ښارونو څخه یو دی . بریسټول ښار د انګلستان هیواد په سویل لویدیځ کې د لندن ښار په ۱۶۹ کیلومترې کې موقیعت لري.
راجنپور ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د پاکستان ولسوالۍ وېشنيزه:د پنجاب ولايت (پاکستان)
محمد اکبر کرگر
محمداکبر کرگر په ۱۳۳۲هجري شمسي کال  دکونړونو دمزار په دره کې زيږيدلی دی. په مزار دره کې دلومړنيو زده کړو دپای ته رسولو وروسته دکابل دابن سينا عالي ليسه کې زده کړه وکړه اوپه ۱۳۵۳ د کابل پوهنتون دادبياتو اوبشري علومو په پوهنځي کې شامل اوپه ۱۳۵۶ کال کې ددغه پوهنځې دفلسفې اوټولنيزو پوهنو له څانگې فارغ شو. نوموړي دښوونځي په دوره کې په ليکوالۍ پيل کړي دی، يو شمير لنډې کيسې يي ليکلي اويو  لړ ادبي فلسفې  څيړني يي هم کړي دي.
محمد اکبر کرگر په يو شمير دولتي پوستونو لکه دراديو دخپرونو رياست د چاپ اوخپرونو ددولتي کميټې رياست اودليکوالو ټولنې دمرستيالۍ په څنگ کې دتاريخ اوفلسفې دپوهنځي د استاد په توگه هم پاتې شويدي. چې په هغه وخت کې يي يو لړ تصوفي اوعرفاني څيړنې هم کړي دي.
ليکلي آثار
د ليکوال ديو شمير اثارو نومونه په دې ډول دي :
ژباړې
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغانان
افغان پاسپورټ
افغان پاسپورټ يو دولتي مدرک دی چې د افغانستان تابعت لرونکو ته د نړېوالو سفرونو د ترسره کولو پخاطر د باندنيو چارو وزارت لخوا ورکول کېږي. د ۲۰۱۱ کال د سېپتمبر په مياشت کې د افغانستان د باندنيو چارو وزارت دوه ډوله نوي افغان کمپيوټري پاسپورټونه خپلو ديپلوماتانو او د باندنيو چارو وزارت کارکوونکو ته ورکړل.
د کمپيوټري افغاني هويت کارډونو وروسته چې دا پروژه ۱۰۱ ميليونه ډالره لگښت لري، د افغان حکومت په پام کې ده چې له ۲۰۱۲ کال نه دا پروژه پيل کړي، اوسنی پاسپورټ به د نړيوال معيارونو سره سم کمپيوټري پاسپورټ شي. دا بدلونونه به په راتلونکي کې پاسپورټ اړونده درغليو او جعلکاريو مخه ونيسي. همدا راز به د حکومتي فساد، د انتخاباتي درغليو او چلبازيو مخه هم ډب کړي او محافظتي چارې به مخکښې شي.
سرچينې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:د افغانستان حکومت
فلاورجان ولسوالي
فلاورجان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان فلاورجان)  د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د فلاورجان ښار دی. دا ولسوالي ۲۴۹٬۸۱۴ تنه نفوس لري او مساحت یې 313 کیلومتره مربع دی. د فلاورجان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د اصفهان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
میاشت
30 ورځې یا 31 یا 29 ورځې یوه میاشتی کېږي. مياشت (قمري): هم د وخت په طبيعي وېش کي راځي او د نوي سپوږمۍ د را ختلو له وخته پيل کېږي او د بلي نوي سپوږمۍ د راختلو تر وخته دوام کوي. خو کومه مياشت چې موږ يې په جنتريو کې مياشت بولو، په حقيقت کې د وخت په طبيعي وېش کې نه شي راتلای ځکه په زياترو جنتريو کې مياشت په عمومي توگه تقريباٌ دېرش ورځې وي، په داسې حال کې چې قمري مياشت تقريباٌ نهه ويشتو ورځو ته نژدې وي.
سرچینې
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:میاشت
راولپنډۍ ولسوالۍ
راولپنډۍ ولسوالۍ د پاکستان د پنجاب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۱۹۹۸ کال کې ۳،۳۶۳،۹۱۱ و.
سرچينې
وېشنيزه:د پاکستان ولسوالۍ وېشنيزه:د پنجاب ولايت (پاکستان)