cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ريموټ اکسيس
دروټر عیارول (Router Configuration)
له هغه څخه وروسته یو وا ر Enter کښیکاږو تر څو prompt  ښکاره شی .د روټر په عیارولو کی د امرونوڅخه استفاده کیږی ، چی د CLI  یا Command Line Interface  دعامل سیسټم له طریقه اجرا کیږی.
Modes of the Router
TTTA # configure terminal TTTA (Config)# دروټرنوم تغیرول: TTTA (Config)# hostname Kandahar Kandahar(config)# دروټر دخصوصیاتو دلیدلو لپاره Privilege Mode ته ځو لیکو. TTTA# Show version دروټر د Flash دچیک کولو لپاره Privilege Mode ته ځو لیکو. TTTA# Show  Flash د device دچیک کو لو لپاره چی زمونږ سره انسټال دی کنه Privilege Mode ته ځو لیکو. TTTA# Show inventory دروټر دوخت (time) دچیک کولو لپاره Privilege Mode ته ځو لیکو. TTTA# Show clock دروټر دوخت (time) دعیارولو لپاره Privilege Mode ته ځو لیکو. TTTA	#	clock set 17:22:10  14	Jun very 2012
دروټر RAM دچیک کولو لپاره Privilege Mode ته ځو لیکو. TTTA# Show runn دروټر NVRAM دچیک کولو لپاره Privilege Mode ته ځو لیکو.
TTTA#write یا TTTA#write دروټر  Restart کولو لپاره Privilege Mode ته ځو لیکو. TTTA# reload دروټر دhistory دچیکولو کولو لپاره Privilege Mode ته ځو لیکو. TTTA# Show history
Router Password د پاسورډونو تعینول : ددی لپاره چی ستاسی روټر ته غیر قانونی کسان لاس رسی ونلری ، نو باید پاسورډونه تعین شی. دا پاسورډونه په لاندی ډول دی. Console password user mode password Privilege mode password
د console پاسورډ طریقه
د دی پاسورډ دتعینولو لپاره Global Mode ته ځو لیکو. TTTA(config)# line console 0 TTTA(config)# password KANDAHAR TTTA(config)# login TTTA(config)# exit ددی پاسورډ له منځه وړلو لپاره Global Mode ته ځو لیکو. TTTA(config)#line console 0 TTTA(config)#nopassword
Privilege Mode Password
Secret password د دی پاسورډ دتعینولو لپاره Global Mode ته ځو لیکو. TTTA(config)#enable secretBCS د دی پاسورډ له منځه وړلو لپاره Global Mode ته ځو لیکو.
Normal password TTTA(config)#enable passcisco ددی پاسورډ له منځه وړلو لپاره Global Mode ته ځو لیکو. TTTA(config)# no enable password.
نوټ: تر څو چی خپله مو Privilege mode  ته پاسورډ نه وی ورکړی SDM  - telnet–ssh کار نه کوی .د دی لپاره چی دغه پاسورډ پټ (Encrypt ) کړو تر څو ونه ویل شی ، دلاندی امر څخه استفاده کوو. TTTA (config) # service password-encryption CISCO Line Vty .C پاسورډ: Line Vty پاسورډ روټر ته دداخلیدلو لپاره دلری څای (Remote Access) استعمالیږی. دا پاسورډ د telnet دتعینولو په صورت کی ضروری دی .Vty د څلورو لینو څخه تشکل شویدی چی عبارت دی له 0 څخه تر 4 پوری دی. داپاسورډ پلاندی ډول تعینوو. Router (config) #line Vty 0 4 Router (config-line) #login Router (config-line) #password Cisco دغه لاندی امر Line Vty له منځه وړی. Router (config)#line Vty 0 4 Router (config-line)# no password Auxiliary پاسورډطریقه: د دی پاسورډ دتعینولو لپاره Global Mode ته ځو لیکو. TTTA (config) # line aux  0 TTTA (config) # password Ahmad TTTA (config) # login TTTA (config) # exit د دی پاسورډ له منځه وړلو لپاره Global Mode ته ځو لیکو. TTTA (config)#line aux 0 TTTA(config)#no	password Configure Router Interfaces د (serial ): انټر فیسونو مسلسل عیارول
په دغودواړو روټرنوکی Console ، Terminal Virtual او Enable پاسورډونه عیار کړی ! د 1 روټرنوم KDR اود 2 روټرنوم KBL ایږدو. KDR(config)# interface serial 0 KDR(config-if)#io address 192.168.15.1 255.255.255.0 KDR(config-if)# clock rate 5600 KDR (config-if )# no shutdown KDR(config-if )#exit KDR(config)#exit KBL(config)# interface serial 0 KBL(config-if)#io address 192.168.15.2 255.255.255.0 KBL (config-if )# no shutdown KBL(config-if )#exit KBL(config)#exit د serial ارتباط په لاندی طریقه ټیسټ کړی : KDR#ping 192.168.15.1 KBL#ping 192.168.15.2
د Ping او Telnet امتحانول : Connect two routers and two PCs as following:
KDR R1                                  KBL R2
KDR R1 (config) # interface serial 0/0 KDRR1 (config-if) #ipaddress 192.168.2.10 255.255.255.0 KDR R1 (config-if) # No Shutdown KBL R2 (config) # interface serial 0/0 KBL R1 (config-if) #ip address 192.168.2.10 255.255.255.0 KBLR1 (config-if) # No Shutdown اوس کولای شو یو روټر دبل روټر نه Ping کړو. KDR R1# Ping 192.168.2.11 KBL R2# Ping 192.168.2.10 دFast Ethernet انټرفیس عیارول : KDR R1 (config)# interface fa 0/0 KDR R1 (config-if)#ip address 192.168.2.10 255.255.255.0 KDR R1(config-if)# No Shutdown KBL R2(config)# interface fa 0/1 KDR R1 (config-if)#ip address 192.168.2.10 255.255.255.0 KBL R2(config-if)# No Shutdown دانټرفیس د حالت دلیدلو لپاره TTTA# show interface fa0/0 TTTA# show interface brief نوټ:- کله چی مونږ غواړو روټرته لاسرسی ولرو نودانټرفیس پورټونه باید (UP) کنه نو لاسرسی نشو کولای. د full duplex حالت بدلول و half duplex ته دلاندی امر څخه استفاده کووی. TTTA # interface fa 0/0 TTTA # duplex half ددی لپاره چی چیک کړو چی packet له منځه ځی که نه دلاندی امرڅخه  استفاده کوو. Router # ping 192.168.1 .11 repeat Telnet ting Telnet ting: to Provide Remote Terminal of Router
ضرورتونه:Telnet tingد Interface Configuration Privilege Mode Password Vty Password
دکمپیوټر له طریقه نه telnet کول.
Run                    Cmd                   telnet   10.1.1.1
بست (خپرونه)
بست په هلمند کې لومړنۍ خپلواکه جريده ده چې په خپرونو يې پيل کړى دى. تر ٤٠ زياتې گڼې يې چاپ شوي دي او په وړيا ډول په هلمند او ورڅېرمه ولايتونو کې پر خلکو وېشل شوي دي. مسوول چلوونکى يې احمدشاه پاڅون او د امتياز څښتن يې صالح دى.
ريموټ اکسيس
د console پاسورډ طریقه
Kabul# show cdp neighbors Kabul# show cdp neighbors detail Kabul# show cdp entry نوټ: هرروټروروسته تر 60 ثانیی پاکټ استوی او تر 80 ثانیو پوری انتظار باسی. Send time 60 sec Holdtime180 sec د CDP دغیرفعال کولو(disable) دلاندی امرڅخه استفاده کوو. TTTA (config)# no cdp run د CDP د فعال کولو(enable) دلاندی امرڅخه استفاده کوو. TTTA (config)#  cdp run د CDP  غیرفعال کول(disable)پرانټرفیس  دلاندی امرڅخه استفاده کوو. TTTA (config)# interface fa 0/1 TTTA (config)# no cdp enable د CDP   فعال کول( enable)پرانټرفیس  دلاندی امرڅخه استفاده کوو. TTTA (config)# interface fa 0/1 TTTA (config) #cdp enable Remote Desktop ریموټ ډیسکټاپ ریموټ ډیسکټاپ هم دریموټ اکسیس له بخشونوڅخه دی چی ددی طریقه مونږ کولای شو په ( LAN ) شبکه کی دیو کس ډیسکټاپ ترلاسه کړو هغه په هغه صورت کی چی هغه کس یو مشکل ولری چی مونږ یی غواړو ډیسکټاپ یی په خپل کنټرول کی راولو دده رضایت باید راسره وی دا ځکه چی دلته ( IP Address )  ، ( user name ) او (  ( password ډیر مهم دی که دانه وی نومونږ ارتباط نشو نیولای.
بست (خپرونه)
مخينه
د بست جريدې لومړۍ گڼه د ١٣٨٥ل کال د زمري په ٣١مه خپره شوه، چې د ٢٠٠٦ز کال د اگست له ٢٢مې سره برابرېږي. په پيل کې په څلورو مخونو کې په لويه کچه خپرېده، وروسته يې اندازه کمه او ٨ مخونو ته زياته شوه.
په پيل کې يې چلوونکى غلام سخي نوريوال و، اوس يې احمدشاه پاڅون چلوي.
ريموټ اکسيس
د console پاسورډ طریقه
مهم نقاط یی په لاندی ډول دی: Start menu                  Accessories            Remote Desktop Connection
په دغه مرحله کی دغه خانه چی تاسی وینی دلته دمقابل کمپوټر (IP Add ) ورکوواووروسته د (connect ) بټن کلیک کوو.
په دغه مرحله کی زمونږ څخه دمقابل کمپیوټر (user name ) او(Password)غواړی اووروسته ترهغه (OK) کلیک کوو.
ورسته تر دغو مرحلو دمقابل طرف کمپیوټر ډیسکټاپ زمونږ په کنټرول کی کیږی په هغه شان لکه څرنګه چی مونږ دخپل کمپیوټر څخه استفاده کولای شو دده څخه هم په همهغه شان استفاده کولای شو یعنی ددغه کمپوټر ډیسکټاپ کی مونږ هر رقسم تغیرات واردولای شو. په لاندی تصویر کی دوه څلورچوکا ټه دی هغه لوی چوکاټ مو اصلی ډیسکټاپ دی او هغه دوهم چوکاټ چی په منځ کی یی تاسو وینی دمقابل طرف ډیسکټاپ دی اوکله چی مونږ ودغه چوکاټ ته داخل شو مونږکولای شو دغه چوکاټ غټ هم کړو نو بیا داسی ښکاری لکه اصلی ډیسکټاپ چی وی.
په دغه جریان کی چی مونږ دمقابل طرف ډیسکټاپ ترلاسه کوو هغه ( log off) کیږی او یو نقص همدادی ددی طریقی چی هغه کس چی ستاسو څخه مرسته غواړی دی خپل ډیسکټاپ نه وینی چی تاسو یوازی دده سره مرسته کوی که غلا اویاداسی نورڅه کوی چی دده په تاوان کی وی. نوټ:- که چیری دلته (server ) وینډوز انسټال وی تاسی ددغسی حالت سره نه مخ کیږی یعنی کمپیوټر مو نه (log off) کیږی.
Remote Assistance مرسته دلیری ځای څځه ریموټ اسیسټانس هم لکه ریموټ ډیسکټاپ یوبخش د ریموټ اکسیس دی ددی له طریقه هم مونږ کولای شو دیوکس سره مرسته وکړو په (LAN) ، (MAN) او(WAN) شبکو کی .د دی طریق دسرته رسولو لپاره هم یو څو مرحلی شته چی په ترتیب سره دا مراحل مونږ په لاندی ډول سره طی کوو. Start  Menu                         Help and Support        باندی کلیک کوو.
دلته مونږ ته وایی بلنه ورکړی ستاسی ملګری ته ترڅو ستاسو سره مرسته وکړی دلیری ځای څخه. دلته مونږ پر (Remote Assistance) باندی کلیک کوو ترڅو بلی مرحلی ته ولاړشو چی هغه څه راته وایی.
دلته چی کوم اپشن تاسی وینی داراته وایی یوکس وټاکی ترڅو ستاسی همکارشی نو مونږ د(Invite someone to help you)پر اپشن کلیک کوو.
دلته مونږ دوه میسنجرونه لرو دوی راته وایی تاسی خپل (Invitation) ددغه طریقی څخه ولیږی ترڅو ستاسی ملګری چی په بل ویلایت کی دی یاکوم بل ملک کی دی ستاسی سره همکارشی اوستاسی مرستندوی شی او کوم مشکل چی تاسی لری هغه در حل کړی. دایو مسینجر دوینډوز دی د (MSN) په نامه اودابل هم (Outlook) دی. نو چی کله تاسی (Invitation) جوړ کړی نوبیا دلته داخل کیږی او دکوم کس څخه چی تاسی مرسته غواړی دهغه ادرس ته یی ولیږی. نوټ:- چی کله هم تاسو داطریقه استعمالوی نو تاسی باید دتیر سرعت لرونکی نیټ ولری !
اوس بیرته راګرځو د (Invitation) دجوړولو طریقی ته دلته مونږ یواپشن (save invitation) په نامه وینو په پورتنی تصویر کی په سره خط ورته ایشاره شویده پرهغه کلیک کوو اونورو مرحلوته ځو. دلته مونږ ته وایی کوم (Invitation) چی ته جوړوی په کوم نامه یی صفتوی .اوس مونږ اوتاسو دلته یو خانه وینو نودلته نوم ورته مشخص کوواو (Continue) کلیک کوو.
اوس هغه موقیعت ښکاره کیږی چیری چی مونږ (Invitation ) صفتووداستاسی په خوښه دی چی هر ځای یی صفتوی.
اوس زمونږ (Invitation ) صفت شواوپه دغه لاندی تصویر کی مونږ ته تبریک کوی وایی ستاسی عملیات په کامیابی سره ترسره شول.
بست (خپرونه)
د لومړۍ گڼې سرليکنه
هلمند ته په دې وروستيو كې يوڅه پام واوښت چې د كلتوري ښېرازۍ لپاره يې څه هڅې وشوې، په سيمه كې څلور كاله وړاندې په لومړي ځل بست فرهنگي ټولنه فعاله شوه چې دغې ټولنې د پگړۍ په نامه يوه خپلواكه درې مياشتنۍ خپرونه چاپ كړه، د روغتيا رياست هم د روغتيا پلوشې تر نامه لاندې يوه درې مياشتنۍ مجله خپره كړه، په لښكرگاه كې درې ازادې راډيوگانې فعالې شوې، د )هلمند( په نامه مياشتني دولتي اخبار نوې بڼه خپله كړه او داسې نورې هڅې... چې دا دى موږ هم د بست مياشتني اخبار د خپراوي لپاره تابيا كوو.
خو داسې ښكاري چې په كلتوري ساحه كې لا زياتو هڅو ته اړتيا ده، ځكه هلمند ولايت د مساحت په لحاظ د افغانستان لسمه برخه جوړوي، چې يو اعشاريه څلور مليونه نفوس لري، په كار وه چې په دغه ولايت كې د دولتي خپرونو تر څنگ خپلواكې او ازادې مجلې، ورځپاڼې او نورې خپرونې ډېرې واى، خو له بده مرغه چې دا برخه لا ډېره له پامه لوېدلې ده. خو بيا هم وينو چې ځينې بااحساسه ځوانان په دې برخه كې په هڅو بوخت دي، چې نورو ته د الهام يوه سرچينه گڼل كېږي، موږ د بست په نامه مياشتنى اخبار په دې نيت خپروو، چې وكړاى شو، په هلمند كې ځوان پښت ته د روزنې زمينه برابره كړو، ټولنيزو ستونزو ته د اوارۍ لار پيدا كړو، چې تر هرې مبارزې غښتلې بڼه لري او پايله يې تر ډېره پاتې وي. بست اخبار د بست فرهنگي ټولنې له خوا نه خپرېږي، خو له دغې فرهنگي ټولنې سره په تفاهم او ملگرتيا كې كار كوو.
موږ په دې برخه كې پر ځوانو فرهنگپالو، په ځانگړې توگه د هلمند ولايت پر ځوانو ليكوالو او فرهنگيانو ږغ كوو چې بايد د خپل افغاني او اسلامي رسالت له مخې دغه اړخ ته پام وكړي او د خپلو كلتوري ارزښتونو د بيا ژوندي كولو په لار كې اوچت گامونه واخلي.
وېشنيزه:پښتو رسنۍ
ريموټ اکسيس
د console پاسورډ طریقه
اوس مونږدی باید دهغه کس کمپیوټرته کوم چی مونږمرسته تری غواړو ور ورسوو دهری لاری چی وی که په پلش ، میموری ،شیرینګ او که د(E-mail  Address) له لاری وی ولیږو هغه دی خلاصوی چی کله یی خلاص کړی نود ته دامیسج راځی وایی آیا ته دغه نفرته اجازه ورکوی چی ستاسو سکرین استعمال اوستاسی سره چټ وکړی نو اوس ستاسی خوښه ده که یی ورکوی او که یی نه ورکوی (Yes اوNo) ستاسی په لاس کی دی .خو باید اجازه ور کړو.
اوس چی مونږ اجازه ورکړه اوس زمونږ سکرین او هرڅه دده په لاس کی دی .په دغه لاندی تصیویر کی چی تاسی یی ګوری زما ډیسکټاپ دمقابل طرف په لاس کی دی.
او دغه بل تصویر چی تاسی یی وینی څو خالی خانی دی دا به ورډکی کړی !
دلته منوږته وایی تاسی خپل دنیټورک سرعت تعین کړی ترڅ نیټ میټینګ جوړ کړی.
نتیجه ګیری:
د Remote Access څخه دا نتیجه لاس رازی چه ریموټ اکسیس یو انګلیسی کلمه ده  د ریموټ اکسیس لغوی معنی عبارت ده له لری لاری څخه لاسرسی.چی دا لاس رسی بدون له کیبل څخه او هم د کیبل په واسطه  کیدای شی. او په اصطلاح کښی عبارت دی له هغه ټیکنالوژی څخه دی کوم چی موږ دهغه په واسطه له لری ځای څخه خپله شبکه کنټرول او تر نظر لاندی ولروداپه هغه صورت کی چی مونږددی شبکی غړی اویا(user)واوسونوکوم شیان چی مونږ کنټرولوو هغه عبارت له مختلیفو وسایلو څخه دی لکه شبکه اودشبکی اړوند وسایل. روټر د WAN یوه وسیله ده کوم چه د هغه په واسطه موږ اوتاسی محلی شبکه د WAN سره وصلولای شو روټر کولای شی چه د CollisionاوBroadcastساحه یو له بل سره جلا کړو روټر ip ادرس پیژنی د معلوماتو د لیږلو د پاره ip ادرس په واسطه تصمیم نیسی. روټر دوه ډوله دی : Modular Static نیټ میټینګ هم دریموټ اکسیس دبخشونو څخه شمیرل کیږی اوددی په واسطه هم کولای شودلیری فاصلی څخه ارتباطات قایم کړو لکه د (LAN) ،(MAN)او(WAN) دشبکو په واسطه اودا ډیری ښی ځانګړتیاوی لری هغه داچی ددی په واسطه په سلګونو کسان یو ډیسکټاپ شیریکولای شی په دی معنی چی کوم وخت دیو شبکی  یاسازمانونوغړی وغواړی په مختلیفو ځاینو کی کنفرانسونه دایر کړی. ریموټ ډیسکټاپ هم دریموټ اکسیس له بخشونوڅخه دی چی ددی طریقه مونږ کولای شو په ( LAN ) شبکه کی دیو کس ډیسکټاپ ترلاسه کړو هغه په هغه صورت کی چی هغه کس یو مشکل ولری چی مونږ یی غواړو ډیسکټاپ یی په خپل کنټرول کی راولو دده رضایت باید راسره وی دا ځکه چی دلته ( IP Address )  ، ( user name ) او (  ( password ډیر مهم دی که دانه وی نومونږ ارتباط نشو نیولای.
‌==سرچینې== msdn.microsoft.com/downloads/sdks/platform/tpipv6.asp
http://playground.sun.com/pub/ipng/html
CCNA Study Guide 6th Edition .Aug-2007.Page-828
Ronald L klutz “securing scads system “, Wiley 2005 وېشنيزه:کمپيوټر
آون د سکس
آون د سیکس ان د سکس یاهم آن د 6) په انګلیسي On the 6) د مشهورې امریکایي سندرغاړې آلبوم دی چې په اول د جون ۱۹۹۹ د نشر شو.
قيراقوم
قيراقوم  (انگرېزي: Qayroqqum ) د تاجيکستان يو ښار دی، دا ددې هېواد په لوی ښارونو کې شماريږي.په کال 2000 کې ددې ښار ابادي 10,000 وه او د کال 2007 د اندازې له مخې د ددې ښار ابادي 12,500 ته رسېدل ده. دا ښار د تاجيکستان په سوغد ولايت کې موقعيت لري.
نور ولولئ
وېشنيزه:د تاجيکستان ښارونه
د بيا نوې کېدو وړ سرچينه
د بيا نوې کېدو وړ سرچينه د روانو سرچينو په نامه هم پېژندل کېږي، چې يوه طبيعي سرچينه ده چې د کارونې او استهلاک په واسطه د خالي شوې برخې به بېرته د طبيعي توليد يا د انساني وخت په ميزان کې د وخت په يوه ټاکلې اندازه کې د بېرته راګرځېدلو د پړاوونو په واسطه بېرته بشپړ يا ډکه کړي. کله چې اټکل نه کېږي چې د سرچينې د بيا پوښښ قېمت دې تل د انساني وخت ميزان پراخه کړي، دې ته تلپاتې يا پرله پسې سرچينې وايي. د بيا نوې کېدو وړ سرچينې د ځمکې د طبيعي چاپيريال يوه برخه او د ځمکې د ecosphere [په نړيواله کچه د ټولو ايکوسيستمونو ټولګه] تر ټولو سترې برخې دي. د ژوند دوران يوه مثبته ارزونه د يوې سرچينې د پايښت کليدي شاخص دی.
د بيا نوې کېډو وړسرچينو په تعريفونو کې کېدای شي، کرنيز توليد او لکه په کرنيزو توليداتو کې يوه اندازه د اوبو سرچينې هم شاملې کړي. په ۱۹۶۲ ز کې (Paul Alfred Weiss) د نوې کېدو وړ سرچينې په دې ډول تعريف کړې: «د ژونديو موجوداتو ټوله هغه برخه چې انسان يې په ژوند، فايبرونو او داسې نورو سره چمتو کوي». د نوې کېدو سرچينو يو بل ډول د نوې کېدو وړ انرژي سرچينې دي. د نوې کېدو وړ انرژي سرچينو عامې يې لمريزه، د ځمکې تودوخې او باد انرژي دي، چې ټولې يې د نوې کېدو وړ سرچينو په توګه ډلبندي شوې دي. تازه اوبه د نوې کېدو وړ سرچينو يوه نمونه ده.
د اوبو سرچينې
اوبه هغه وخت د نوې کېدو وړمادې په توګه په نظر کې نيول کېدلی شي، چې په پاملرنې سره يې اداره شوې کارونه او حرارت درجه، درملنه او خپرېدنه وڅارل شي. که داسې نه وي، اوبه به په همغه موقعيت کې يوه د نوې کېدو ناوړه سرچينه شي. د بېلګې په ډول: لکه څرنګه چې د ځمکې د سطحې اوبه په عادې ډول له يو (aquifer) نه په هغه اندازه له منځه ځي، چې د طبيعي بيا پوره کېدلو په پرتله ډېره زياته ده؛ نو ځکه د نه نوې کېدو سرچينې په توګه په پام کې نيول کېږي. په aquifers کې له pore spaces د اوبو له منځه تلنه کېدای شي، د تلپاتې ښکته کېدنې سبب شي، چې بېرته نه شي نوې کېدلی. پر ځمکه باندې د اوبو ٪۹۷.۵ مالګينې دي او ٪۳ يې تازه اوبه دي، چې د دې درې سلنې دوه پر درېيمه برخه يې په طبيعي يخچالونو او قطبي يخونو کې کنګل شوې دي. پاتې ناکنګل شوې تازه اوبه په بنسټيز ډول يوازې په يوې کوچنۍ برخې (۰.۰۰۸) سلنې سره د ځمکې د سطحې اوبو په توګه موندل کېږي، چې د سطحې له پاسه يا په هوا کې شته.
د اوبو سرچينو ته په پام سره، د اوبو ککړتيا يو له بنسټيزو اندېښنو نه ده. اټکل شوې ده چې د ټولې نړۍ د اوبو ٪۲۲ په صنعت کې کارول کېږي. سترې صنعتي ګټه اخېستنې د اوبو برېښنا ډيمونه، د حرارتي برېښنا د انرژي سرچينه (چې اوبه د سړولو لپاره کاروي)، د معدنې تېږو او تېلو فابريکې (چې په کيمياوي پړاوونو کې له اوبو نه ګټه پورته کوي) او توليدي فابريکې يا سرچينې (چې اوبه د يوې حل کوونکې مادې په توګه کاروي) دي، چې د خځلو په پاکولو يا له منځه وړلو کې هم له اوبو نه ګټه اخيستل کېږي.
د سمندر د اوبو د مالګين خاصيت له منځه وړنه، د اوبو د نوې کېدو وړ سرچېنې په توګه  په نظر کې نيول کېږي، که څه هم پر فوسيلي سون توکو باندې د دې تکيه د دې د بشپړ ډول نوې کېدو وړتيا لپاره اړينه ده.
ناکرنيز خواړه
خواړه هر هغه ماده ده چې بدن ته د غذايي ملاتړ د چمتو کولو په پار مصرفېږي. زيات خواړه خپل اصليت د نوې کېدو وړ سرچينو کې لري. خواړه په مستقيم ډول له نباتاتو او حيواناتو نه تر لاسه کېږي.
په معاصره نړۍ کې کېدای شي، ښکاره د غوښي لومړنۍ سرچينه نه وي، مګر اوس هم د زياتو کليوالي او لرې ډلو لپاره يوه مهمه او اړينه سرچينه ده. دا د وحشي غوښه خوړونکو د تغذيې يوازينۍ سرچينه ده.
د پايښت وړ کرنه
د پايښت وړ کرنې عبارت د اسټراليايي کرنپوه (Gordon McClymont) له خوا اختراع شوه. دا عبارت «د يوې برخې مشخص کاريال په لرلو سره د نباتي او حيواني توليد د عمليو يو ګډ سيستم، چې په اوږد مهال کې به دوام وکړي» په توګه پېژندل شوی دی. د کرنيزې ځمکې پراختيا د د ژوند تنوع کموي او د ځنګلونو په پرې کولو کې مرسته کوي. د ملګرو ملتونو د خوړو او کرنې سازمان اټکل کوي چې، په راتلونکو پېړيو کې به کرنيزې (د غله جاتو ځمکې) د صنعتي او کليوالي پرمختګ له امله د لمدو ځمکو د د بيا جوړونې او ځنګل په کښت باندې د اوښتون تر څنګ، له لاسه ورکوونې ته دوام ورکړي، چې د ژوند بېلوالي په له لاسه ورکوونې او خاورې توږنې کې اغېز لري.
که څه هم هوا او د لمر رڼا پر ځمکه باندې هر چېرته شته، غله جات د خاورې په غذايي موادو او د اوبو پر لاسرسي باندې تکيه کوي. Monoculture يا يو کښت په ټاکل شوې پټي (برخه) کې په يو وخت کې يوازې د يوې غلې د کرلو مېتود دی، چې ځمکه ويجاړولی او د دې سبب کېدلی شي، چې ځمکه يا له ګټې اخيستنې وباسي او يا له لږو حاصلاتو نه رنځ يوسي. يو کښت يا Monoculture د ناروغيو او وبا د رامنځته کولو سبب هم کېدلی شي، چې يوه مشخصه نوعه په نښه کوي. (Great Irish Famine (1845–1849)) د Monoculture د خطرونه يوه ښه پېژندل شوې بېلګه ده.
د غله جاتو دوران او د غلو جاتو اوږد مهاله دورانونه، له حبوباتو او نورو غلو دانو سره په لړۍ کې د شنو سرو (کيماوي کود) د کارونې په واسطه د نايتروجن بيا بشپړېدنه يا نوې کېدنه بحث کوي او د ژورو او سطحي رېښو لرونکو متبادلو نباتاتو په واسطه د خاورې ساختمان او حاصل ته وده ورکولی شي. د خاورې د غذايي موادو له بايلنې سره د مبارزې نور مېتودونه طبيعي دورانونو ته ورګرځېدل، چې په کلني ډول د سيلاب پر مټ کرل شوې ځمکې (له لاسه ورکړل شوي غذايي مواد په نامعلوم ډول بېرته راګرځوي) لکه: د نيل سيلابي کېدل، د biochar اوږد مهاله کارونه او د غلو او کورنيو ژوو  landraces دي، چې د نظري حالتونو، لکه:  وبا، وچکالۍ يا د غذايي موادو د کمښت په پرتله يې لږ سمون (توافق) کړی دی.
کرنيزې عملي د خاورې د توږنې په اندازو کې د نړيوال زياتوالي په اړه يو له تر ټولو سترو مرسته کوونکو نه دی. اټکل شوې ده چې «د سهيلي افريقا له ۱۰۰۰ ميليونه ټنونو نه زياته خاوره هر کال توږل کېږي. ماهران اټکل کوي چې که چېرې د ځمکې توږنې عمل په اوسنۍ کچه دوام وکړي، د غلو حاصلات به له دېرشو تر څلوېښتو کلونو کې دننه نيمايي کچې ته ورسېږي». د Dust Bowl [د خټې کاسه] پدیده په ۱۹۳۰ز لسيزه کې د کښت په مېتودونو سره د ګډې سختې وچکالۍ له امله وه، چې د غلې دوران، د ښارې يا شوديارې کښتونه، cover crops، د خاوره چوتره يا هموارول او د بادي توږنې د مخنيوي په پار يې د باد په واسطه پرې شوې ونې شاملې نه کړې.
د کرنيزو ځمکو کرکیله د توږنې په عمليه کې د اصلاح شوې کرنيزې وسيلې له امله يو له بنسټيزو مرستندويه عواملو نه ده، چې ژورې يوې (قلبې) ته اجازه ورکوي او همدا ژوره یوه په سخت ډول د خاورې هغه اندازه زياتوي چې د اوبو توږنې په واسطه د لېږد وړ ده. د peak soil [د څوکې خاوره] په نوم ښکارنده تشرېح کوي، چې د پراخې کچې فابريکي کښت تخنيکونه څرنګه په راتلونکي کې د انسان د خوړو توليدولو وړتيا اغېزمنوي. د خاورې د مديريت عملونو ته د پرمختګ ورکولو له هڅو نه پرته کېدای شي، د کرنيزې خاورې شته والی په زياتېدونکي ډول ستونزمن شي.
د توږنې د عمل پر وړاندې د مبارزې په مېتودونو کې [بې کيندنې کښت] (no-till farming)، د کليدي کرښې طرحې (keyline design) کارول، د خاورو د نيولو په موخه د [باد ماتونو] (wind breaks) مېتود ته وده ورکول او د نباتي سرې پراخ کارول شاملېږي. سرې (کيمیاوې کودونه) او د ناروغيو پر وړاندې درمل هم د خاورې د توږنې يوه اغېزه لرلی شي، چې د خاورې په مالګين کولو کې مرسته کولی شي او د نورو نوعو د ودې مخنيوی کوي. فاسفيټ په کيمياوي سرو کې يوه بنسټيزه برخه ده، چې په زيات عام ډول په معاصر کرنيز توليد کې تطبيقېږي. که څه هم پوهان اټکل کوي چې د پرښه فاسفېټ زېرمې به له ۱۰۰ – ۵۰ کلونو کې خالي شي او [د فاسفيټ تر ټولو لوړه کچه] (Peak Phosphate) به په نږدې ۲۰۳۰ ز کې رامنځته شي.
صنعتي پروسسنګ او لوژيستيک [پوځي تدارکات] هم د کرنې پر پايښت باندې اغېزه لري. هغه لاره او ځای چې د غلو حاصلات په کې پلورل کېږی، د لېږد لپاره انرژي او د موادو، کارکوونکي او لېږد لپاره د انرژي لګښت ته اړتيا لري. په سيمه یيز ځای، لکه: د بزګرانو مارکیټ کې د خوړو پلورلو د انرژي ټول لګښتونه لږ کړي دي.
فضل محمد پنهان
فضل محمد پنهان (زوکړه ۱۳۲۰ لمريز لېږدي کال کندهار- مړینه د ۱۳۹۹ ل ل کال د غبرگولي ۲۳، کندهار) د پښتو ژبې لیکوال، څېړونکی او شاعر وو.
مخينه
د ښاغلي رشاد په اند، د ادبي تاریخ او تذکره لیکنې په برخه کې د پښتو ادب د بشپړتیا پروگرام لپاره د پنهان صاحب اثار ارزښتناک دي. په پښتو ژبه د استاد پنهان شاوخوا ۲۰ عنوانه بېلابېل کتابونه چاپ شوي او یو شمېر نور یې لا هم د چاپ لار څاري.
مړينه
ليکوال او شاعر فضل محمد پنهان د ۱۳۹۹ ل ل کال د غبرگولي پر ۲۳ نېټه د ورپېښې ناروغۍ له لامله په کندهار کې له دې نړۍ سترگې پټې کړې. اروا یې ښاده او جنت يې ځای.
چاپ شوي اثار
۱- دوه صوفي شاعران، مولانا بلخي او رحمن بابا.
۲- تاریخ نه مسخه کېږي. د احمد شاه بابا ابدالي د واکمنۍ او پاني پت جگړې په اړه څېړنه.
۳- د ملنگ کچکول، د مقالو ټولگه.
۴- کندهار په شعرونو او لنډیو کې.
۵- بایزید روښان او د هغه پاڅون.
۶- حمید ماشوخېل او میرزا حنان بارکزی.
۸- پښتو انگلیسي ژبښود.
۹- د انگلیسي پښتو گرامر.
اخځليک
۱-https://www.naraynews.net/archives/33489
۲-https://www.bbc.com/pashto/arts-and-literature-53029208
۳- https://www.voadeewanews.com/a/5460492.html
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
کرواسیایي ژبه
کرواسیایي د کرواسیا هیواد رسمي ژبه ده چې د کرواسیا ترڅنګ د بوسنیا او هرزګوینا هیواد په ځینو سیمو کې ویل کیږي. یاده ژبه له هندو اروپایي کورنۍ څخه ده.
مرودشت ولسوالي
مرودشت ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان مرودشت)  د ايران د فارس ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د مرودشت ښار دی. دا ولسوالي ۳۲۳٬۴۳۴ تنه نفوس لري او مساحت یې 3687 کیلومتره مربع دی. د مرودشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۴ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د فارس ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
اتومي وسلې او اسرائیل
د اسرائیلو د دولت په اړه په پراخه کچه باور دا دی چې یاد دولت اتومي وسلې لري. د اسرائيلو په سلاکوټونو کې د هستوي کوپړیو (بمونو)  شمېر له ۸۰ څخه تر ۴۰۰ پورې اټکل کېږي او باور په دې دی چې یاد هېواد د دې توان لري چې نوموړي بمونه د څو مېتودونو په واسطه وتوغوي، چې له الوتکې له لارې توغول، له اوبتلونو څخه د کروز توغندیو په توګه توغول، او د جريچو (Jericho) د لړۍ له منځني څخه تر بین قاره یی (انټرکانټينېنټل) واټن بالېستیک توغندیو له لارې توغول پکې شامل دي. د دې هېواد د د توغولو وړ لومړنۍ اتومي وسلې په اړه داسې انګېرل کېږي چې د ۱۹۶۶ز کال په وروستیو یا د ۱۹۶۷ز کال په پیل کې تکمیل شوې وي، چې په دې توګه یې د نړۍ په کچه یادو وسلو ته د پراختیا ورکوونکو هېوادونو په منځ کې شپږم ځای خپل کړی دی.
په هر حال، اسراییل یوه د سنجول شوي ابهام پالیسي لري، چې هېڅکله په رسمي توګه د اتومي وسلو د درلودلو تائید یا رد نه کوي، په ځای یې د کلونو په اوږدو کې دا زمزمه کوي چې " اسرائیل به لومړنی هېواد نه وي چې منځني ختیځ ته هستوي وسلې ور معرفي کوي". اسرائیلو همداراز د اتومي وسلو د نه تکثر تړون (NPT) له امضاء کولو څخه ډډه کړې، که څه هم د دغه کار لپاره ورباندې نړیوال فشارونه اچول شوي دي، خو اسرائیل وایي چې دا د دوی د ملي امنیت له ګټو سره په ټکر کې دي.
له دې امله، اسرائیلو د نورو سیمه ییزو لوبغاړو له خوا د اتومي وسلو د تر لاسه کولو په ردولو سره د تکثیر ضد مفکورې او مخنیوی کوونکو ګوزارونو ته پراختیا ورکړه. د اسرائیلو هوایي ځواک د عراق او سوریې د اتومي بټیو د ویجاړولو په پار په ترتیب سره په ۱۹۸۱ز او ۲۰۰۷ز کلونو کې د اوپېرا (Operation Opera) او اورچارډ (Operation Orchard) په نومونو سره عملیات تر سره کړل، او په ۲۰۱۰ز کې د سټکسنېټ (Stuxnet malware) ویروس چې د ایران اتومي تأسیسات یې په ناوړه ډول زیانمن کړل، ګمان کېږي چې د اسرائلو له خوا جوړ شوی و. تر ۲۰۱۹ز کال پورې، اسرائیل په منځني ختیځ کې یوازینی هېواد و چې په اړه یې باور کېده چې نوموړی هېواد اتومي وسلې لري. د سامسون انتخاب (Samson Option) د وروستي انتخاب په توګه د هغه هېواد په وړاندې چې پوځ یې په اسرائیلو حمله وکړي او/یا د اسرائیلو زیاتره برخه ویجاړه کړې، په اتومي وسلو سره د اسرائیلو د لویې غچ اخستنې مخنیوي کوونکې ستراتېژۍ ته راجع کېږي.
اسرائیلو په ۱۹۴۸ز کال کې د خپلواکۍ له اعلانولو سملاسي وروسته په اتومي برخه کې څېړنې پیل کړې، او په محرمانه ډول یې د فرانسویانو په مرسته د ۱۹۵۰ز کال په وروستیو کې د نېګېو هستوي څېړنیز مرکز (Negev Nuclear Research Center) په جوړولو باندې پیل وکړ، چې ډېمونا (Dimona) ښارګوټي ته نږدې پروت و او یوه هستوي بټۍ او د بیا پروسس کولو دستګاه پکې شامل وو. د وسلو د پروګرام په اړه لومړني د پراخې کچې تفصیلات د ۱۹۸۶ز کال د اکتوبر په پنځمه تر یو رسنیز پوښ لاندې د مردخای وانونو (Mordechai Vanunu) له خوا له څرګندونو څخه  رابرسېره شول، نوموړي مخکې په اړوند مرکز کې د تکنېشن په توګه دنده تر سره کړې وه. وانونو ډېر ژر د موساد له خوا اختطاف او اسرائیلو ته راوړل و، چې هلته د خیانت او جاسوسۍ په جرم په ۱۸ کاله بند محکوم شو.
له ډېمونا څخه د مخه، ۱۹۴۹ز-۱۹۵۶ز
د اسرائیلو لومړنی لومړی وزیر ډېويډ بن-ګوریون په دې موخه چې د هولو کاسټ پېښه یو ځل بیا رامنځته نشي د هستوي وسلو په لاسته راوړلو کې " تقریبا پکو شوی" و. هغه وویل، " هغه څه چې انېشتاین (Einstein)، اوپنهېمر (Oppenheimer) او ټېللر (Teller) چې درۍ واړه یهودیان دي، د امریکا متحده ایالاتو ته جوړ کړي، په اسرائیلو کې هم ساینس پوهانو د خپلو خلکو لپاره تر سره کولی شول. بن ګورین حتی په ۱۹۴۸ز کې دعربو-اسرائیلو له جکړې مخکې چې په پایله کې یې د اسرائیلو دولت رامنځته شو، پرېکړه وکړه چې له بهر څخه یهودي ساینس پوهان وګوماري. دی او ورسره د ویزمن د ساینس انستیتیوت (Weizmann Institute of Science) مشر او د دفاع وزارت ساینس پوه اېرنسټ ډېويډ برګمن په دې باور وو او هیله مند وو چې یهودي ساینس پوهان لکه اوپنهېمر او ټېللر به له اسرائیلو سره مرسته وکړي.
هیمېد ګیمېل ډېپارټمنټ د یاد لېږد په بهیر کې د څلورم ماچون په نوم ونومول شو او د برګمن له خوا د اسرائیلو د اتومي انرژۍ د کمېسیون (IAEC) د مخکښ لابراتوار په توګه کارول کېده؛ څلورم ماچون په ویزمن انستیتیوت کې د اېزوتوپ د څېړنو له څانګې سره یو ځای په نېګېو کې له فاسفېټو څخه د یورانیمو او د طبیعي درنو اوبو (2H2O) د راویستلو وړتیا ته پراختیا ورکړه. دغه تخنیکونه له امریکايي هڅو څخه د دوو کلونو په اندازه پرمختللي وو. برګمن چې له فرانسویانو سره یې د هستوي همکاریو ډېرولو ته لېوالتیا درلوده، یادې دواړې اختراع ګانې یې د فرانسې د بدیلو انرژیو او اتومي انرژۍ په کمېسیون ( Commissariat à l'énergie atomique ) په ۶۰ میلیونه فرانکه وپلورلې. که څه هم دا پلورنه سوداګریزه شوې نه وه، خو دغه کار د فرانسوي-اسرائیلي همکاریو په لور یو منتج کېدونکی ګام و.
پر دې سر بېره، اسرائیلي ساینس پوهانو په اغلب ګمان په مارکول (Marcoule) کې، د جي-۱ پلوتونیوم د تولید د بټۍ او یو پي-۱ د بیا پروسس کولو د دستګاه په جوړولو کې مرسته کړې ده. فرانسې او اسرائیلو په زیات شمېر برخو کې نږدې اړیکې درلودې. فرانسه د یهودي نوي دولت لپاره د وسلو عمده عرضه کوونکې وه، او په شمالي افریقا کې د فرانسې په مستعمرو کې د ناکراریو په خورېدو سره، اسرائیلو په یادو هېوادونو کې د سفاردي یهودیانو (Sephardi Jews) سره په اړیکې ټینګولو سره ارزښتناک جاسوسي معلومات د فرانسې په واک کې ورکړل.
وروسته له هغه چې د متحده ایالاتو ولسمشر ډوېټ ایزنهاور د سولې لپاره د اتومونو (Atoms for Peace) نوښت اعلان وکړ، اسرائیل یې په امضاء کولو کې دویم شول (په ترکیې پسې) او د ۱۹۵۵ز کال د جولای په ۱۲مه یې د متحده ایالاتو سره د سوله ییزې اتومي همکارۍ تړون لاسلیک کړ. چې په دې توګه د ۱۹۵۷ز کال د مارچ په شلمه، د امضاء کولو په عمومي مراسمو کې "په ناچال سورېق (Nachal Soreq) کې د لامبو د یو کوچیني حوض د څېړنیزې بټۍ" د جوړېدلو لامل شول، کوم چې له فرانسویانو سره یې په ډېمونا کې د ډېرو لویو تاسیساتو جوړېدل تر خپل پوښښ لاندې راوستل.
فرانسیس پرین چې له ۱۹۵۱څخه تر ۱۹۷۰ز کال پورې د اتومي انرژۍ لپاره د فرانسې عالي کمېشنر و، په ۱۹۸۶ز کال کې په څرګند ډول وویل چې اسرائیلي ساینس پوهان په ۱۹۴۹ز کال کې د ساکلې هستوي څېړنيز مرکز ته ور بلل شوي وو، دغې همکارۍ د فرانسوي او اسرائیلي ساینس پوهانو تر منځ په ځانګړې توګه د هغوی چې د منهاتن د پروژې څخه وو، د پوهې شریکولو په شمول ګډو هڅو ته لاره خلاصه کړه. د بریدمن کولونېل وارنر ډي. فار د یو رېپوټ په حواله چې د یوساف د تکثیر ضد مرکز (USAF Counterproliferation Center) ته یې ورکړی و په داسې حال کې چې فرانسه پخوا په اتومي څېړنو کې یو مخکښ هېواد و "اسرائیل او فرانسه له جګړې وروسته د تخصص په یو شان سطح کې وو، او اسرائیلي ساینس پوهانو کولی شول چې د فرانسویانو له خوا په کېدونکو هڅو کې د پام وړ ونډه واخلي. په فرانسه او اسرائیلو کې د هستوي ساینس او تکنالوژۍ په برخو کې پرمختګ د ۱۹۵۰مې لسیزې په لومړیو کې سره ډېر نږدې او تړلی و". د دې په څنګ کې، د فار په حواله،  "د فرانسې په هستوي ازموینو کې څو اسرائیلي څارونکو شتون درلود او اسرائیلیانو د فرانسې د هستوي ازمویښتي چاودنو په اړه معلوماتو ته نا محدود لاسرسی درلود".
لينن گراډ
لينن گراډ  (انگرېزي: Leningradskiy ) د تاجيکستان يو ښار دی، دا ددې هېواد په لوی ښارونو کې شماريږي.په کال 2000 کې ددې ښار ابادي 11,000 وه او د کال 2007 د اندازې له مخې د ددې ښار ابادي 12,500 ته رسېدل ده. دا ښار د تاجيکستان په ختلان ولايت کې موقعيت لري.
نور ولولئ
وېشنيزه:د تاجيکستان ښارونه
فینیاس ټایلور بارنوم
فینیاس ټایلور بارنوم (د ۱۸۱۰ ز کال د جولای ۵مه – د ۱۸۹۱ ز کال د اپرېل ۷مه) یو امریکايی د نندارو مجري یا شومن، سوداګر او سیاستوال و چې له جېمز انتوني بېلي سره یوځای د «بارنوم انډ بیلي سرکس» (۱۸۷۱-۲۰۱۷) شرکت د جوړولو په خاطر پېژندل کېږي. ښاغلی ټایلور یو لیکوال، خپرندوی او بشرپال و. منتقدان یې وايي چې د ده شخصي موخه "په خپلو خزانو کې پیسې اېښودل و". ښاغلي ټایلور ته په پراخه کچه د دې متل نسبت کېږي چې "په هره دقیقه کې یو احمق دنیا ته راځي"، که څه هم د دې وینا په اړه یې هېڅ شواهد نه دي راټول شوي.
بارنوم په ۱۸۶۵ ز کال کې د کنیکټیکټ په مقننه یا قانون ‌جوړوونکې جرګه کې دوې دورې د «کنیکټيکټ» ایالت د «فیرفیلډ» سیمې لپاره د جمهوري غوښتونکي په توګه دنده اجرا کړه. ده مقننې جرګې ته د متحدو ایالتونو د اساسي قانون د دیارلسم تعدیل د تصویب په اړه چې غلامي او غیر ارادي بنده‌ګي یې لغوه کوله، خبرې وکړې: "هغه انساني روح چې خدای هغه پیدا کړی او عیسی [علیه السلام] د هغه لپاره مړ شوی، باید له پامه ونه غورځول شي. ښايي د یوه چینایی، ترک، عرب یا هوتنتوت بدن اجاره کړي، خو دا لا هم یو جاوېدانه روح دی." دی په ۱۸۷۵ ز کال کې د «کنيکټيکټ» ایالت د «بریجپورټ» سیمې ښاروال وټاکل شو چې هلته یې د اوبو رسونې، سړکونو ته د رڼا د راوستلو او د څښاک او فحشا د قوانینو د اجرا لپاره کار وکړ. ده په ۱۸۷۸ ز کال کې د بریچپورټ د روغتون په پیلولو کې رول درلود او لومړنی مشر یې و. سره له دې، د سرکس کاروبار یې چې له ۶۰ کلنۍ په عمر یې پیل کړی و، د دوامدار شهرت سرچینه یې وه.
بارنوم په ۱۸۲۹ ز کال کې له «چاریټي هلېټ» سره واده وکړ او تر ۱۸۷۳ز کال پورې یې د هغې تر مړینې پورې ژوند ورسره وکړ او څلور ماشومان يې لرل. په ۱۸۷۴ز کال کې یې د مېرمنې تر مړینې څو میاشتې وروسته د خپل ملګري له ۴۰ کلنې لور «نانسي فیش» سره واده وکړ. دوی تر ۱۸۹۱ ز کال پورې ګډ ژوند درلود او ښاغلی ټایلور په خپل کور کې د سکتې له امله مړ شو. نوموړی د «ګرو» غره د «برچپورټ» په هدیره کې خاورو ته وسپارل شو چې دا هدیره ده په خپله ډيزاین کړې وه.
د ژوند لومړي وختونه
بارنوم د خپل ژوند په اوږدو کې څو کاروبارونه لرل چې عمومي پلورنځی، د کتاب د لیلام کاروبار، د املاکو پېر او پلور او د لاټرۍ یوه عمومي شبکه په کې شامل وو. ده په ۱۸۲۹ ز کال کې د «کنیکټيکټ» ایالت په «ډنبري» سیمه کې د «هیرلډ اف فریډم» په نامه اونیزه پیل کړه. د دې اونیزې سرمقالې د محلي کلسیاوو د مشرانو پر ضد وې چې د بهتان په اړه د شکایت او قانوني څارنې لامل شوې او په پایله کې نوموړی دوې میاشتې بندي شو، خو له بند نه تر خلاصېدو وروسته د لېبرال غورځنګ پر یوه اتل بدل شو. په ۱۸۳۴ ز کال کې یې خپل پلورنځی وپلوره.
په سیاست کې رول
بارنوم په سیاست کې مهمه ونډه لرله. تر ډېره یې د امریکا کورنۍ جګړې ته د رسېدو په دوره کې پر توکم، غلامۍ او طبقه‌ بندۍ تمرکز وکړ. په ۱۸۵۴ ز کال کې یې د کانساس-نبراسکا له هغه قانون سره مخالفت وکړ چې د غلامۍ ملاتړ یې کاوه، ځکه یې نو ډیموکراټ ګوند چې غلامي یې تاییدوله، پرېښود او د غلامۍ ضد د نوي جمهوري غوښتونکي ګوند برخه شو.
بارنوم ادعا وکړه چې "سیاست تل زما لپاره بې خونده و"، خو سره له دې هم په ۱۸۶۵ ز کال کې د کنیکټيکټ په مقننه جرګه کې د فیرفیلډ لپاره د جمهوري غوښتونکي ګوند استازی وټاکل شو او څلور دورې یې خدمت وکړ. ده د «نیویارک» او «نیوهیون» د رېل پټلۍ پر لارو د داخلي معلوماتو د ترلاسه کولو لپاره جاسوسان وګومارل او داسې راز یې افشا کړ چې له امله یې کرایې ۲۰ سلنه لوړېدې. نوموړي د متحدو ایالتونو د اساسي قانون د دیارلسم تعدیل د تصویب پر مهال وویل: "د یوه انسان روح چې خدای هغه پیدا کړ او عیسی [علیه السلام] د هغه لپاره مړ شو، باید له پامه ونه غورځول شي. ښايي د یوه چینایي، ترک، عرب یا یوه هوتېنتوت [په سوېل لوېدیځه افریقا کې یوه قبیله] بدن اجاره کړي – خو دا لا هم یو ابدي یا جاوېدانه روح دی." ده پر دې هم اعتراف وکړ چې کله مې په سوېل کې ژوند کاوه، غلامان مې لرل. ده وویل: "ما مې خپل غلامان وهل. زه باید په خپله د دغه کار لپاره زر ځله وهل شوی وای. خو زه هغه وخت یو ډیموکراټ وم – د هغو معمولي ډیموکراټانو له ډلې وم چې له سوېلي اصولو سره شمالي خلک دي."
ښاغلی بارنوم د راتلونکو څلورو غونډو لپاره انتخاب او د سناتور «اوریس اېس فیري» ځای ناستی شو. دی د هغه قانون ملاتړی و چې په ۱۸۷۹ ز کال کې د کنیکټیکټ عمومي اسمبلۍ نافذ کړی و او «د امېندوارۍ د مخنیوي لپاره یې هر ډول درمل، درملیزه ماده یا وسیله ممنوع بلله» او دا یې هم جرم بللی و چې د امېندوارۍ د مخنیوي لپاره څه عمل وکړي. دا قانون په کنیکټيکټ کې تر هغه وخته پورې عملي پاتې شو چې په ۱۹۶۵ ز کال کې د متحدو ایالتونو سترې محکمې په کریسوالډ کنيکټيکټ کې لغوه کړ. ده په ۱۸۶۷ ز کال کې په کانګرېس کې ګډون وکړ او د خپل درېیم کاکا زوی «ولیم هنري بارنوم» ته یې ماته ورکړه. په ۱۸۷۵ ز کال کې د کنیکټيکټ ایالت د برجپورټ سیمې ښاروال شو. د بریجپورټ د روغتون په پیلولو کې یې مهم رول درلود چې په ۱۸۷۸ کال کې جوړ شو او دی یې لومړنی مشر و.
شخصي ژوند او مړینه
بارنوم د ۱۸۲۹ کال د نومبر میاشتې په ۸مه نېټه له «چریټي هالټ» سره واده وکړ او څلور بچیان یې لرل چې «کارولین کورنلیا»، «هلن ماریا»، «فرانسیس ایرنا» او «پایولین ټیلو» وو. مېرمن یې د ۱۸۷۳ کال د نومبر میاشتې په ۱۹مه نېټه مړه شوه او یو کال وروسته یې د خپل نږدې ملګري له لور «نانسي فیش» سره واده وکړ. نانسي تر ده څلوېښت کاله کشره وه.
بارنوم په ۱۸۹۱ کال کې د سکتې له امله په کور کې مړ شو. د «کنیکټيکټ» ایالت د «بریچپورټ» سیمې په «مونتین ګروو» هدیره کې خاورو ته وسپارل شو چې دا هدیره یې په خپله ډیزاین کړې وه.
مندوزي ولسوالۍ
د مندوزۍ او اسمعيل خيلو ولسوالۍ د خوست ولايت مركزي ولسوالي متون بابا سره لږيدلي لوديځ ته پرته ولسوالي دۀ چي شمال اولويديځ ته يي دنادرشاۀكوټ ولسوالي ختيځ ته يي دخوست مركزي ولسولي متون بابا په جنوبي بره كي يي د گوربزو ولسوالي اوشمال ته يي دتڼيو ولسوالي واقع ده اود۲۰۰۶م كال داخصايي له مخي يي نفوس ۵۰۰۰۰ خصاپ شوي دي اودولسوالي مركز دډډوال دعليوات په كلي كي دي. ژبه یی پښتوده.
دنموړي ولسولي كلي دلپوري ،مټه خان ، كابل خيل ، برخنخيل، ډول كلي ، ډډوال چي دولسوالي مركزدي ،بك كلي ،منگري كلي ،بهرامخيل ، عبدالكريم پيران،لاركي ،توره وړي ،عليوات ، سني سرخ،خيدرخيل ، كوچه خيل ،ارخيل ،ارسوڼه،دوسركه،دخيدرخيلوللمي ،دميلينوكلي ياچراگه،ديگان،زيړي ترخه، خسن مخمدكلي، پاينده خيل ، دوكانوكلي، مالي كلي ،خان كلي،خسنزي،شهبازخان كلي ،شډال،ورځه،ووم،.... دنموړي ولسوالي زيارتونه عالم شيرپير ، او دزیړي زكوم په نوم یادیږی، چي په څينوورځو لكه داخترونو اويا دنوي كال ميلي هم پدي ځايوكي كيږي. اويوبل پخواني دمجلسونو اونندارو ځاي دزاړه مزك په نوم ياديږي چي دډډوالو په مركزي برخه كي موقعيت لري. اويوه بله خبره داچي ددي ځاي مشهور ليكوال اديب مرحوم ميرازاعلم حمدي هم د ډډوالو اوسيدونكي وو روح دي حادوي. اوبله داچی مرحوم محمدصدیق روحی هم دهمدې ولسوالي دخیدرخیلوپه سیمه کې دونیاته سترگی پرانیستی وې روح دی حادوی. همدارنگه یوه پخوانی لیسه دڅړبن په نوم یادیژی چې د اسمعیل خیلوولسوالی په ختیڅ کې دولسوالی سره لږیدلی لیسه ده چې ډیرزیات قدرونه یی روزلی دی.
سرچينې
وېشنيزه:د خوست ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
خميني‌شهر ولسوالي
خميني‌شهر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان خمینی‌شهر)  د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د خميني‌شهر ښار دی. دا ولسوالي ۳۱۹٬۷۲۷ تنه نفوس لري او مساحت یې 138.4 کیلومتره مربع دی. د خميني‌شهر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د اصفهان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
نجف‌آباد ولسوالي
نجف‌آباد ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان نجف‌آباد)  د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د نجف آباد ښار دی. دا ولسوالي ۳۱۹٬۲۰۵ تنه نفوس لري. د نجف‌آباد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۳۷ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د اصفهان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
براندنبورگ
براندنبورګ  په الماني: Brandenburg) د المان یو ايالت دی. د براندنبورگ ايالت، د المان په شمال ختيځ کې پروت دی. دغه ايالت د جرمني پر پايتخت برلين باندی راگرځيدلی دی، او د ۲۹،۴۷۷ کيلومتره مکعبه مساحت په درلودلو سره د المان د ډيرو هوارو مځکو درلودونکو، ايالتونو څخه بلل کيږي . د دغه ايالت مرکز پوتسدام، پخوا د پرويس د پاچا هانو دربار ؤ. په دغه ځای کی بې شمېره ماڼۍ او شاهي پارکونه، د هغه وخت د طلايی وختونو شهادت ورکوي. د ښايسته معماريو په درلودلو، د ښه زيربنا له کبله او همدارنگه برلين ته د نژديوالی په خاطر، په دغه ايالت کی د ژوند کيفيت ډېر لوړ دی.
د هواری مځکی يو پر دريمه برخه تر حفاظې اوساتنی لاندی ده.
دجرمني د پايتخت برلين پر شاوخوا، د دغه کمربند مهمه اقتصادی څانگه، د اوسپنی عنعنوي صنعت، دهوايی ترانسپورت تخنيک او کيمياوی صنعت دی .په اوس وخت کی نوې تکنالوژی لکه د چاپيریال ساتنی تخنيک او بيوـ تکنالوژی ، د نورو تر څنگ د ماکس پلانک او فراونهوفر بې حسابه انستيتونه په براندنبورگ کی موجود دي.
د پرويسانو تاريخ
د براندنبورگ نوم په هافل کی د برينابورگ څخه چی پاچا،هاينریش اول په۹۲۹ کی د سلاويانو څخه تصرف کی، اخيستل سوی دی. تر څوارلسمی پیړۍ پوری دغه ځای د جرمنی د پاچاهانو سيمه وه. په نولسمه او شلمه پيړۍ کی براندنبورگ د برلين سره یو ځای د آلمان او د پرويسيانو په سیاسی مرکز واوښتۍ. بلاخره په ۱۹۴۷کال کی پرويسيان د متحدينو د کنترول د شورا لخوا منحل سوه .براندنبورگ پر ناحيو باندی وويشل سو،يوه برخه يې ( ډي ـ ډي ـ آر) يا شرقی آلمان ته ولاړه. د جرمني تر بيايوځای کېدو وروسته ،براندنبورگ د جرمنی د ايالت په حيث نوی تأسيس سو، يعنی د ۱۹۹۰ کال د اکتوبر پر دريمه د جرمني د بيا اتحاد په ورځ.
سرچينې
وېشنيزه:د المان ايالتونه وېشنيزه:المان
ارپلدانژ
اېرپلدانج چې په لوګزامبورګي ژبه کې ورته Erpeldange وايي دلوګزامبورګ په دیکریچ ولایت کې ښاروالۍ ده چې 28.41 مربع کیلومتره مساحت لري او په 2011 مېلادي کال کې یې نفوس 2,248تنه و.
برخې
دا ښاروالۍ درې څانګې یا برخې لري، چې په لاندې ډول دي:
د نفوس تاریخ
د دې ښاروالۍ د نفوس د ودې تاریخ په لاندې جدول کې ښودل شوی دی :
سرچینې
وېشنيزه:لوګزامبورګي ژبه وېشنيزه:لوګزامبورګ ښارونه وېشنيزه:لوګزامبورګ وېشنيزه:لوګزامبروګ سيمې وېشنيزه:اروپايي قومونه وېشنيزه:اروپايي شورا وېشنيزه:اروپايي تولنه وېشنيزه:اروپا او کډوالي وېشنيزه:اروپايي اتحاديه وېشنيزه:اروپايي ټولنه
آسمان
بټنوک آسمان هغه اتموسفير ته وايي چې ځمکه يې چاپېره کړې ده.
وېشنيزه:آسمان وېشنيزه:لمريز غونډال وېشنيزه:لمريز نظام وېشنيزه:ستوري وېشنيزه:ستورپوهنه وېشنيزه:ستورپېژندنه وېشنيزه:تشیالپوهنه وېشنيزه:فضاء وېشنيزه:تشیال
کمبودیا
کمبودیا په رسمي ډول د کمبودیا سلطنت، یو هیواد دی، چې په سویل ختیځ آسیا کې د اندوچینی ټاپووزمې په سویلي برخه کې موقعیت لري. مساحت يي ۱۸۱،۰۳۵  کيلو متر مربع دی چې ( ۶۹،۸۹۸ مربع میل) کېږي. شمال لویدیز ته يي تایلینډ، شمال ته لائوس، ختیځ ته ویتنام، او سویل لویدیز ته يي تایلینډ خلیج پروت دی. د کمبوديا پلازمینه او ترټولو لوی ښار فينوم پينه نومېږي.
د کمبودیا خپلواکه دولت د ۱۵ ملیون څخه ډیر نفوس لري. بودیزم په اساسي قانون کې د رسمي دولتي دین په توګه شامل شوی دی، او د۹۷٪ څخه ډیر نفوس یې عملي کوي. د کمبودیا په اقلیتونو کې ویتنام، چینایي، چامس او ۳۰ غرنۍ قبیلې شاملې دي. پلازمینه او لوی ښار يي فينوم پينه دی. چی دا ښار د کمبوديا سياسي اقتصادي او کلتوري مرکز دی. سلطنت يي یو انتخابي مشروطه‌ پادشاهي ده. چې یو پاچا لري، دا مهال نوردوم سیهموني، د عرش د شاهي شورا لخوا د دولت د مشر په توګه غوره شوی دی. اوس مهال په سويل ختيځ آسيا کې تر ټولو اوږد خدمت کوونکی غيری شاهی مشر هوون سين دی چې د حکومت مشر او لومړی وزير دی او له ۱۹۸۵ ز کال راهيسې يی حکومت کړی دی.
هغه سیمه چې اوس د کمبودیا په نوم يادیږي د تاريخ مخکی له دورې څخه شتون لري. په ۸۰۲ میلادي کال کې، دوهم جاياورمان  خپل ځان پاچا اعلان کړ. او د شهزاده‌ خمير په نوم يو جننګيالي سره د کمبوجيا تر نوم لاندې متحد شو. دا د خمير امپراتورۍ پيل په نښه کوي چی تر ۶۰۰ کلونو یی دوام وکړ. د هند جوړ شوي سلطنت د سویل ختیځ آسیا ډیرو برخو ته لومړی هندویزم او بیا د بودیزم خپریدو ته لاره هواره کړه او په ټوله سیمه کې یې ډیری مذهبي زیربنایی پروژې پاي ته ورسولې. انګکور واټ د دې جوړښتونو څخه خورا مشهور دی، او د نړیوال میراث ځای په توګه ټاکل شوی دی. په ۱۵ پیړۍ کې، کمبوديا د ځواک کمښت تجربه کړ، په داسې حال کې چې د هغه ګاونډي هيوادونه لکه ویتنام او تایلینډ پیاوړي شوي و. په ۱۸۶۳ ز کال کې، کمبودیا د فرانسې محافظ شو، او وروسته د فرانسې انډوچینا کې شامل شو. د دوهمې نړيوالې جګړې په جريان کې کمبوديا مخکې له دې چی د فرانسې کنترول لاندې راشي د جاپان تر اشغال لاندې و.
کمبودیا په ۱۹۵۳ ز کال کې له فرانسې څخه خپلواکي ترلاسه کړه او مشري یې سیاستوال نوردوم سیهانوک کوله. د ویتنام په جګړه کې د کمبودیا د بې طرفۍ سره سره، جګړه په ۱۹۶۵ ز کال کې د شمالي ویتنام لخوا د هو چی مین ټریل پراخولو او د سیهانوک ټریل په تاسیس سره دی هيواد  ته وغځول شوه. دا جګړه د ۱۹۶۹ ز کال څخه تر ۱۹۷۳ ز کال پورې د کمبوديا د متحده ایالاتو د بمبارۍ لامل شوه. د ۱۹۷۰ ز کال له کودتا وروسته چې د امریکا پلوه خمیر جمهوریت ګوند یې مقرر کړ، ګوښه شوي پاچا سیهانوک د پول پوټ په مشرۍ د خمیر روج چې پخواني دښمنانو يي وه ملاتړ وکړ. د سلطنت او شمالي ویتنام په ملاتړ، خمیر روج د یو لوی ځواک په توګه راڅرګند شو، په ۱۹۷۵ ز کال کې یې فينوم پنه ونیوله. خمیر روج په کمبوديا واکمني وکړه او د ۱۰۷۵ ز کال څخه تر ۱۹۷۹ ز کال پورې کله چې دوې د کمبوديايي ويتنام په جګړه کې وشړل شول نو د کمبودیا نسل وژنه يي ترسره کړه. د کمپوچیا د خلکو جمهوریت د ويتنام تر ولکې لاندې بالفعل حکومت شو، د نسل وژنې وروسته د هیواد د بیا رغونې هڅې د محدودې نړیوالې پیژندنې او روانې جګړې له امله رامینځته شوې وې.
په ۱۹۹۱ ز کال چې د پاریس د سولې تړون څخه وروسته په رسمي توګه د ویتنام سره جګړه پای ته ورسیده، کمبوډیا په لنډ وخت کې د ملګرو ملتونو د ماموریت (۱۹۹۲-۹۳) لخوا اداره کیده. ملګري ملتونه د ټاکنو له ترسره کېدو وروسته ووتل چې شاوخوا ۹۰ سلنه راجستر شویو رایه ورکوونکو يي خپلې رایې وکارولې. د ۱۹۹۷ ز کال کودتا د لومړي وزیر هون سین او د کمبودیا د خلکو د ګوند واک یی پياوړی کړ چی تر اوسه لا په واک کې پاتی دي.
کمبوديا د ملګرو ملتونو، د جنوب ختیځې اسیا د ملتونو ټولنه د، د ار سي يي پي، ختيځ آسيا غونډه، د سوداګرۍ نړيوال سازمان، د ناپييلي غورځنګ او د لا فرانکوفوني غړيتوب لري. د بهرنيو سازمانونو په وينا کمبوديا په پراخه کچه بې وزلي، پراخ فساد ، د سياسي ازاديو نشتوالۍ، ټيټه بشري پرمختيا او د لوږې لوړه کچه لري. کمبوديا د سويل ختيځ آسیا د بشري حقونو د څار ډيويډ رابرټس لخوا "د سطحي ډیموکراسۍ له لارې نسبتا مستبد ایتلاف" په توګه معرفي شوی دی. د کمبوديا هیواد په اساسي قانون کې یو څو ګوندي دولت دی. په داسې حال کې چې د انفرادي عايد له لحاظه د ډیری ګاونډیو هیوادونو په پرتله وروسته پاتې دی، په تيره لسيزه کې د ۷،۶ سلنه وده سره کمبودیا په کې یو له خورا ګړندۍ وده کونکي اقتصاد څخه دی. کرنه د اقتصادي سکتور تر ټولو مهمه برخه پاتې شوی ده. چې د ټوکر، ساختماني، جامو او ګرځندوی په برخه کې د قوي ودې سره د بهرنۍ پانګونې او نړیوالې سوداګرۍ د زیاتوالي لامل ګرځي. ملګري ملتونه کمبودیا د لږ پرمختللو هیواد په توګه نوموي. د متحده ایالاتو د نړیوالې عدالت پروژې د ۲۰۱۵ ز کال د قانون د حاکمیت فهرست په اساس کمبوديا د ۱۲۶ هیوادونو څخه ۱۲۵ م ځای نیولی، د سیمې د نورو هیوادونو په پرتله خورا ټیټ دی.
ساینس او ​​​​ټیکنالوژي
د ساینس او ​​ټکنالوژۍ ملي کمیټه له ۱۹۹۹ ز کال راهیسې د ۱۱ وزارتونو استازیتوب کوي. که څه هم اوه وزارتونه د هېواد د ۳۳ دولتي پوهنتونونو مسوولیت لري، خو د دغو بنسټونو ډېری برخه د پوهنې، ځوانانو او سپورت وزارت تر چتر لاندې راځي. په ۲۰۱۰ ز کال کې، د پوهنې، ځوانانو او سپورت وزارت د پوهنې په سکتور کې د څیړنې د پراختیا په اړه یوه پالیسي تصویب کړه. د پوهنتون په برخه کې د څیړنې او پراختیا لپاره د ملي کړن لارې او د ملي پراختیا اهدافو لپاره د څیړنې پلي کولو په لور د لومړی ګام استازیتوب کوي.
دا پالیسي د هیواد د لومړي ملي ساینس او ​​​​ټیکنالوژۍ ماسټر پلان لخوا په ۲۰۱۴ ز کال -۲۰۲۰ ز کال تعقیب شو. دا کار په رسمي ډول د پلان وزارت لخوا د ۲۰۱۴ په دسمبر پیل شو، چې د دوه کلن پروسې پای ته رسیدو په توګه د کوریا د نړیوالې همکارۍ ادارې لخوا ملاتړ کیږي. دا پلان د صنعتي نوښت د ودې او د ساینس او ​​​​ټیکنالوژۍ بنسټ رامنځ ته کولو لپاره شرایط چمتو کوي، چې تمرکز یی په کرنې ، لومړني صنعت او ای سي تۍ باندې دی. کمبودیا په ۲۰۲۱ ز کال کې د نړیوال نوښت په فهرست کې ۱۰۹ ځای کې و. په ۲۰۱۹ ز کال کې له  ۹۸ درجې څخه راټیټ شو.
کلتور
وېشنيزه:کمبودیا
اېرپلدانج
اېرپلدانج چې په لوګزامبورګي ژبه کې ورته Erpeldange وايي دلوګزامبورګ په دیکریچ ولایت کې ښاروالۍ ده چې 28.41 مربع کیلومتره مساحت لري او په 2011 مېلادي کال کې یې نفوس 2,248تنه و.
برخې
دا ښاروالۍ درې څانګې یا برخې لري، چې په لاندې ډول دي:
د نفوس تاریخ
د دې ښاروالۍ د نفوس د ودې تاریخ په لاندې جدول کې ښودل شوی دی :
سرچینې
وېشنيزه:لوګزامبورګي ژبه وېشنيزه:لوګزامبورګ ښارونه وېشنيزه:لوګزامبورګ وېشنيزه:لوګزامبروګ سيمې وېشنيزه:اروپايي قومونه وېشنيزه:اروپايي شورا وېشنيزه:اروپايي تولنه وېشنيزه:اروپا او کډوالي وېشنيزه:اروپايي اتحاديه وېشنيزه:اروپايي ټولنه
لیډیا ماریا چایلډ
جورنالونو یې چې هم نکلونه او کورنۍ لارښودنې وې، له ۱۸۲۰ ز کال څخه تر ۱۸۵۰ ز کال پورې زیات لیدونکي خپل کړل. کله کله یې خپل لیدونکي حیران کول، ځکه چې هغې هڅه کوله چې په ځینو کیسو کې د نارینه واکمنۍ او د سپین پوستان برترۍ مسائل په پام کې ونیسي.
چایلډ د دې ننګونو تر څنګ، ښایي د خپل شعر "د سیند په سر او د جنګل په منځ کې" یا "Over the River and Through the Wood" له امله ډېر شهرت ولري. د خپل نیکه او انا کور چې هغې یې د لیدنې په اړه لیکلي، په ۱۹۷۶ ز کال کې د ټافټس پوهنتون له خوا ورغول شو او د ماساچوسټ د میډفورډ په سویلي سړک کې د میسټیک سیند ته نږدې پروت دی.
لومړنی ژوند او تعلیم
لیډیا ماریا فرانسېس د ۱۸۰۲ ز کال  د فبرورۍ په ۱۱ د ماساچوسټ په میډفورډ کې د سوزانا (چې پلرنی نوم یې راند ؤ) او کانوزس فرانسېس کورنۍ کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. هغه په خپل منځني نوم سره پېژندل کېده او هغه یې Ma-RYE-a تلفظ کاوه. مشر ورور یې کانورس فرانسېس، په هاروارډ کالج او دیني علومو مکتب کې زده کړې وکړې او توحیدپاله پادري شو. چایلډ خپلې زده کړې په یوه سیمه ییزه ښځینه ښوونځۍ او وروسته د ښځو په یوه دیني مدرسه کې ترلاسه کړې. د مور له مړینې وروسته یې لاړه ترڅو په مېن (Maine) کې له خپلې مشرې خور سره ژوند وکړي او هلته یې د معلمې لپاره زده کړه وکړې. په دې موده کې، د هغې ورور کانورس چې هغه وخت توحیدپاله پادری ؤ، د خپلې کوچنۍ خور تعلیم یې د ادبي استادانو لکه هومر او میلټن تر نظر لاندې په پام کې ونیو. فرانېس خپلې ۲۰ کلنې په لومړیو کې خپل ورور سره ژوند کاوه او د هغه له لارې د هغه وخت ګڼ شمېر لیکوالانو او مفکرینو سره آشنا شوه. هغه هم توحیدپالنې ته واوښته.
فرانسېس د میډفورډ په یوه دیني مدرسه کې یو کال درس ورکړ او په ۱۸۲۴ ز کال کې یې د ماساچوسټ په واټرټاون کې یوه خصوصي ښوونځۍ پرانیسته. هغې په ۱۸۲۶ ز کال کې د ماشومانو لپاره متنوع مطالبو (Juvenile Miscellany) مجله رامنځته کړه، چې په متحده ایالاتو کې د ماشومانو لپاره لومړنۍ میاشتنۍ مجله وه او د اته کلونه یې د خپرونې څارنه وکړه. د نورو آثارو له خپرېدو وروسته چې د غلامۍ په وړاندې یې د مخالفت غږ پورته کړ، زیاتره مخاطبان یې په ځانګړې توګه په سویل کې پر وړاندې شول. د کتاب پلور او ګډون مبلغ له کمېدو وروسته، د ماشومانو لپاره متنوع مطالبو مجله وتړل شوه.
هغې د ډیویډ لی چایلډ سره په ۱۸۲۸ ز کال کې واده وکړ او بوسټن ته یې کډه وکړه.