cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د وانات جګړه
دغه جګړه په متحده ایالاتو کې د بحثونو موضوع وګرځېده او «د پوځي متخصصینو او بهرنیو څارونکو د لا زیاتو څېړنو او تحلیل سره یې لېوالتیا» رامنځته کړه؛ دغه چاره تر ډېره پورې ائتلافي ځواکونو ته د پام وړ تلفاتو د اوښتو له امله وه. د دغې پېښې اړوند بېلابېلې څېړنې پیل شوې. لومړنۍ څېړنې د ۲۰۰۸ زکال په اګست میاشت کې پای ته ورسېدې. د ۲۰۰۹ زکال په جولای میاشت کې سناتور جیمز ویب د متحده ایالاتو له پوځ وغوښتل چې په رسمي توګه د دغې جګړې او د وړاندې ترسره شوو څېړنو اړوند څېړنه وکړي. تورن جنرال ریچارډ ناتونسکي د ۲۰۰۹ زکال په وروستیو کې بله څېړنه ترسره کړه چې له امله یې د دغې اډې قوماندانانو ته د مجازاتو د ورکړې وویل شول. د ۲۰۱۰ زکال په جون میاشت کې د متحده ایالاتو پوځ دغه مجازات لغو کړل او څرګنده یې کړه چې هېڅ بې غوري نه ده شوې او د دغو سرتېرو اړوند یې وویل چې دوی «... په مېړانه او بشپړ مهارت سره د خپلو سنګرونو څخه دفاع کړې، همداو چې مصمم، ماهر او همغږي دښمن ته یې ماته ورکړه».
جګړه
د جولای په ۱۳مه سهاري مهال شاوخوا ۴:۲۰ بجې طالبانو په اتومات وسلو، آر پي جي راکټونو او هاوانونو سره په دغې اډې برید وکړ. ورته مهال په ختیځ لورې کې له کرنیزو ځمکو څخه ۱۰۰ وسله والو د دغې اډې په څارونکې پوستې برید وکړ.
د برید په لومړیو کې د دغې اډې د مهماتو په ډیپو باندې هاوانونه ولګېدل چې له امله یې په اډه کې موجود ۱۲۰ ملي متري توپونه له منځه ولاړل او ورسره د وسلو ټوله ډیپو له منځه ولاړه. ورپسې برید کوونکو د غیر هدایت کېدونکو راکټونو پر مټ په هاموې زغروالو موټرو نصب راکټ ویشتونکي له منځه یووړل. په ډېر لنډ مهال کې د دغې اډې دوه درنې وسلې د ټانګ ضد راکټونو د چاودنې له امله چې په دغه اډه کې ولګېدل له منځه ولاړې.
د امریکایانو پر باور د برید تر ټولو زیات تمرکز د ټاپ ساید په نامه په هغه کوچنۍ پوستې باندې و چې له اصلي اډې څخه یې په ۵۰ تر ۷۰ متره فاصله کې د ډبرو ترمنځ د یوې ونې لاندې موقعیت درلود او د څارنې مسئولیت ور تر غاړې و. لومړني راکټ په دقت سره خپل هدف وویشت او په پوسته کې یې موجود هر سرتېری ټپي او یا هم لار ورکی کړ. سرتېری ټایلر سټافورد د خپلې اتومات وسلې له سر څخه د متیو فیلیپس لوري تر ور ولوېد، فیلیپس دغه مهال تر هغه چې شدید نه و ټپي شوی د برید کوونکو پر لور یې ګرنېټونه ویشتل. جیسون بوګار هم وړاندې له دې چې د سټافورد د ټپونو په تړلو پیل وکړي له خپلې اتومات وسلې څخه یې د وسله والو پر لور سلګونه مرمې وویشتې تر هغه چې وسله یې جام شوه. وروسته له هغه چې د آر پي جي راکټ په ګذار کې د دوی قوماندان رایان ام. پیټس ټپي شو، بوګار وړاندې له دې چې بله وسله را واخلي خپله پښه یې په یو تورنیکت تړه او له خپل سنګر څخه یې ځان وغورځاوه څو برید کوونکو ته لا نږدې شي او هغه یاغیان وولي چې همدلته له نږدې یو هوټل څخه یې په دوی ډزې کولې. هغه له خپل سنګر څخه بهر په سینه ولګېد او ومړ. پاتې نورو ژوندیو سرتېرو خپلې اصلې اډې ته منډې کړې او پیټس یې همالته پرېښود. پیټس په یوازې ځان وکولای شول له خپلې پوستې دفاع وکړي او طالبان یې پرېنښودل دغې پوستې ته دننه شي، تر هغه چې دوه ساعته وروسته یې همکاران بېرته ورته راورسېدل او هغه یې له دغه ځایه څخه د درملنې په موخه ویوست.
څلور امریکايي سرتېري د جګړې په لومړیو ۲۰ دقیقو کې مړه شول – یو بل هم بیا لږ وروسته ومړ – او لږ تر لږه درې نور ټپیان شول. سرتېرو درې ځله له اصلي اډې څخه څارونکې پوستې ته ځانونه ورسول څو هلته مهمات ورسوي او مړي او ټپیان ترې راوړي.
امریکايي ځواکونو د اتومات وسلو، ګرنېټونو او پرسونل ضد کلېمور ماینونو په کارولو سره د هغوی پر وړاندې جګړه کوله. په بلېسنګ کمپ کې توپخانې د ۱۵۵ میلي متري توپ ۹۶ مرمۍ د برید کوونکو په لور وویشتلې. وړاندې له دې چې طالبان په شا وتمبول شي د لنډ مهال لپاره یې د څارونکې پوستې کرښې ماتې کړې. په څارونکې پوسته کې د نږدې نیم ساعت شدیدې جګړې وروسته یوازې یو سرتېری – پیټس – دلته پاتې شو. هغه شدید ټپي و او د مرستندویه ځواکونو تر رسېدو پورې یې په یوازې ځان مبارزه وکړه. ورته مهال یو شمېر برید کوونکي توانېدلي وو د اصلي اډې له ختیځو موانعو تېر شي. دوه امریکايي سرتېري، ډلګی مشر لومړی بریدمن جاناتان پي. بروستروم چې د هاوایي ۲۴ کلن اوسېدونکی و او همدارنګه پړک مشر جیسون هوواټر، څارونکې پوستې ته د مهماتو د رسولو د هڅې پر مهال ووژل شول. امریکايي سرتېري به ځینې مهال د برید کوونکو د هغو ډبرو له امله هم له خپلو سنګرونو څخه راوتل چې فکر یې کاوه ګرنېټونه ورته راغورځوي. بروستروم او هوواټر له یو بل سرتېري سره کېدای شي د هغه برید کوونکي له خوا وژل شوي و چې د دوی تر سنګرونو یې ځان را رسولی و.
په دغه برید کې ۹ امریکایي سرتېري ووژل شول چې زیات یې په څارونکې پوسته کې و. راپور ورکړل شوی چې له یاغیانو څخه هم له ۲۱ څخه تر ۶۵ تنو پورې وژل شوي او له ۲۰ تر ۴۰ نور ټپیان شوي، خو ائتلافي ځواکونو له جګړې وروسته یوازې د دوه طالب وسله والو مړي پیدا کړل. په دغه جګړه کې د سره پرواز له عملیاتو (Operation Red Wings) وروسته امریکايي ځواکونو ته تر ټولو زیات تلفات واوښتل؛ یاد عملیات له دغې جګړې درې کاله وړاندې په کونړ ولایت کې ترسره شوي و.
په اسټرالیا کې د ښځو د رایې د ورکړې حق
په اسټرالیا کې د ښځو د رایې د ورکړې حق په اسټرالیا کې جنسیت د تساوي د غورځنګ یو له لومړنیو موخو څخه و. دا هلې ځلې د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې په ټولنیزه او سیاسي کچه او همداشان د قانون له مخې ومنل شوې، چې په ۱۸۹۴ز کال کې په سویلي اسټرالیا او په ۱۸۹۹ز کال کې په لویدیځه اسټرالیا کې دا کار تر سره شو. په ۱۹۰۲ز کال کې د اسټرالیا لومړني جوړ شوي پارلمان د ۱۹۰۲ کال د همګټو هېوادونو لایحه تصویب کړه، چې له مخې یې ښځو (پرته له هغو ښځو چې د اسټرالیا، افریقا، اسیا او ارام اقیانوس د ټاپوګانو اصلي اوسیدونکي وي، مګر دا چې د اساسي قانون د ۴۱ مخې مادې له مخې ورته اجازه ورکړل شي) وکولای شول چې په فډرال ټاکنو کې رایه ورکړي او د فډرال پارلماني ټاکنو لپاره ودریږي. دې کار د اسټرالیا د فډرال ټاکنو د ټاکنیزو حقونو په اړه د سپین پوستو لپاره جنسیتي تبعیض له منځه یووړ. دې کار نو ډېر وخت ونیو تر څو ښځې وکولای شي په ټوله اسټرالیا کې رایه ورکړي او په تیره بیا دا چې دوی د ټاکنو له لارې منتخبې استازې وټاکل شي.
د نارینه وو د رایې د ورکړې حق
په اسټرالیا کې تر ټولو زړه تقنیني اداره، د نوي سویلي ویلز تقنیني شورا په ۱۸۲۵ ز کال کې د یوې انتصابي ادارې په توګه جوړه شوه تر څو د نوي سویلي ویلز والي ته مشوره ورکړي. په ۱۸۴۰ ز کال کې، د اډلایډ د ښار شورا او د سیډنې د ښار شورا د نارینه وو د رایې د ورکړې په محدود شمېر سره رامنځته شوې. په اسټرالیا کې لومړنۍ پارلماني ټاکنې د نوي سویلي ویلز د تقنیني شورا لپاره په ۱۸۴۳ ز کال کې تر سره شوې، دلته هم یوازې هغو نارینه وو د رایې د ورکولو حق درلود چې د ملکیتونو څښتنان یا مالي وړتیا یې درلوده. په ۱۸۵۰ ز کال کې په نوي سویلي ویلز کې د رای ورکوونکو لپاره حقونه لا پسې وغځیدل او د تقنیني شوراګانو لپاره ټولټاکنې د ویکټوریا، سویلي اسټرالیا او سامانیا په مستعمرو کې تر سره شوې.
د ښځو د رایې د ورکړې د حق خوځښت
د ښځو د رایې د ورکړې د حق خوځښت په ۱۹مه پېړۍ کې سره را ټول شول. د دې خوځښت غړي په ټولو بېلابېلو مستعمرو کې لاس په کار شول.
په ۱۸۶۱ ز کال کې په سویلي اسټرالیا کې ملکیت لرونکو ښځو ته په سیمه ییزو ټولټاکنو کې د رایې ورکولو حق ورکړل شو (نه په پارلماني ټاکنو کې). د سویلي اسټرالیا پارلمان د رایې د ورکړې حق او د پارلمان څوکۍ ته د دریدو حق په ۱۸۹۴ ز کال کې تصویب او په ۱۸۹۵ ز کال کې توشیح شو. دغه قانون په برابره توګه په شمالي برخو (Northern Territory) کې هم تطبیق شو، کوم چې بیا د سویلي اسټرالیا یوه برخه وه. په داسې حال کې چې دغه قانون تر بحثونو لاندې و، ځینو مخالفینو داسې ماده وضع کړه چې په پارلمان کې یې د ښځو شتون منع کاوه، ځکه هغوی فکر کاوه چې دا قانون به د همدې لایحې د له منځه تلو لامل وګرځي. د دې پر ځای دې کار معکوسه پایله ولرله او هغه دا چې سویلي اسټرالیا د اساسي قانون هغه لایحه (د ښځو د رایې د ورکړې حق) په ناڅاپي توګه تصویب کړه چې له مخې یې ښځو هم کولای شول چې پارلمان ته لاره ومومي.
ګای
پاچا ګای (واکمن ګای) ۳۴۴-۳۴۶ د باکچه پاچا وو. ویل کیږی نوموی په غشی ویشتلو او شمشیر وښلو کې زیاته تجربه لرله, ګای د هغه د خپلې خوښې میرمنې له خوا مسموم (په زهرو ووژل) شو.
تکاملي ښکلا پېژندنه
د دې نظريې پر بنسټ شيان، لکه: د رنګ غوره توب، د غوره ملګري بدن تناسب، شکلونه، له شيانو سره احساساتي نښلتيا او د هنري يا ښکلا تجربې نور زيات اړخونه انساني تکامل ته په غوره توب سره تشرېح کېدلی شي.
د ښکلا پېژندنې او تکامل روانپوهنه
زياتره د انساني او حيوانې ځانګړتياوو په اړه بحث کېږي، چې د ژوندي پاتې کېدلو او توليدي بريا د غښتلتيا په موخه رامنځته شوي دي. تکاملي روانپوهنه، دا د ښکلاييزو غوره توبونو په ګډون روانپوهنيزو ځانګړتياوو پورې تړي. دا ډول ځانګړتياوې، په عمومي ډول د Pleistocene دورې پر مهال چاپېريال سره د سمون اوسېدلو په توګه کتل کېږي او زموږ په اوسني چاپېريال کې په اړين ډول توافقي (د سمون وړ) نه دي. په بېلګو کې یې په اټکليز ډول د زيان رسوونکو خرابو شويو خوړو هضمو له جنسي اړيکو او د خوږو او غوړ لرونکو خوړو له خوړلو نه خوښي او د غڼو، مارانو او تيارې نه وېره شاملېږي.
ټول پېژندل شوي کلتورونه، د هنر يا ښکلا ځينې بڼې لري. دا نړيوالتوب وړانديز کوي چې ،هنر له تکاملي سمونونو سره تړلی دی. د هنر په ملتيا غښتلي احساسات هم ورته وړانديز کوي.
فزيکي راښکون
بېلابېلې تکاملي اندېښنې د دې لپاره استدلال کوي، چې په فزيکي ډول د زړه راښکونکي اوسېدلو لپاره څه شی اغېزناک ګڼل (درک) شوی دی.
د دې ډول تکامل پر بنسټ غوره توبونه په اړين ډول ثابت نه دي، مګر کېدای شي د چاپيريالي اشارو پر بنسټ توپير ولري. پر همدې بنسټ د خوړو شتون د ښځينه بدن اندازې په زړه راښکون باندې اغېزه کوي، چې کېدای شي تکاملي دليلونه ولري. هغه ټولنې چې د خوړو کمښت لري، د هغو ټولنو په پرته چې پرېمانه خواړه لري، د لوی بدن لرونکې ښځينه ته غوره والی ورکوي. په لويديځه ټولنه کې نارينه د لوږې پر مهال د مړښت په پرتله، د لوی بدن لرونکې ښځينه ته ترجېح ورکوي.
تکاملي موسيقي پېژندنه
تکاملي موسيقي پېژندنه، د (biomusicology) يوه فرعي برخه ده، چې د تکامل په نظريه کې د موسيقي ادراک او توليد روانپوهنيز ميکانيزمونه پلي کوي. دا په ناانساني ژوو په نوعو کې غږيزې اړيکې، د انساني موسيقي د تکامل نظريات او د موسيقي په وړتيا او پړاوونو تېرولو کې د دوه ګونو کلتورونو انساني نړۍ رانغاړي. په دې کې د هغه څه لپاره د تکامل تشرېحات هم ګډ دي، چې په ښکلاييز ډول زړه راښکونکي دي که نه.
د ډاروين ادبي څېړنې
د ډاروين ادبي څېړنې (aka Literary Darwinism) د ادبي کره کتنې يوه څانګه ده، چې د تکامل په برخه کې د هنري اړخونو په ګډون ادبيات څېړي.
ښکلا پېژندنه په احساساتو پورې تړلې ده. د احساس تکامل په پام کې نيولو سره بېلابېل تشرېحات شته.
يوه بېلګه د کرکې احساس دی، چې له خرابو شويو خوړو، feces او خرابېدونکو جسمونو سره د اړيکې له امله د ساري ناروغيو په توګه د بېلابېلو زيان رسوونکو عملونو د مخنيوي په موخه رامنځته شوي دي.
د جنسي زوی فرضيه، معلول اصل او هنرونه
د جنسي زوی فرضيه (sexy son hypothesis) وړانديز کوي، چې د بالقوه ملګرو تر منځ د يوه ښځينه غوره ټاکنه هغه نارينه دی، چې جينونه به يې نورو ښځينه و ته د زړا راښکونکي ځانګړنو يا ځانګړنې لرلو له مخې د توليدي بريا په تر ټولو غوره موکې سره نارينه اولادونه وزېږوي. ځيني وختونه کېدای شي، ياده ځانګړنه په خپل ځان کې د ښځو له راښکلو پرته د کب نيونکي تېښتې (Fisherian runaway) ناتوليدي ګټه ولري. د نارينه طاوس لکۍ کېدای شي يوه بېلګه وي، چې د معلول اصل د يوې بېلګې په توګه هم مشاهده شوې ده.
استدلال شوی دی چې د انسان د مغز وړتيا له هغه اندازې نه خورا زياتېږي، چې پر دښته باندې د ژوندي پاتې کېدلو لپاره اړينه ده. يوه تشرېح يې دا هم کېدلی شي، چې د انسان مغز او ورسره مل ځانګړتياوې (لکه هنري وړتيا او خلاقيت) د انسانانو لپاره د طاوس لکۍ سره برابر دي. د دې نظريې له مخې د هنر غوره تر سراوی ځکه اړين و، چې ملګري (پيروان) يې جذب کړل.
اوکراینیان
اوکراینیان (اوکرایني خلک) ukrayintsi) له منځني اسلاویایي قوم له ډلی څخه یو دی. او په ټوله اروپا کې له نژدای پلوه شپږم لوی ګروپ دی. یاد خلک ترډیره په اوکراین او یو شنیر نورو هیوادونو کې میشت دي چې په اوکراین کې یې شمیر کابو ۳۸ میلیونو ته رسیږی، همدارنګه په ترتیب سره په روسیه کې ۲ میلیونه کاناډا ۲'۱ میلیونه امریکا ۱ میلیون او په برازیل کې ۵۰۰ زره میشت دي. {| border=0 align="center"
شاه محمد کندهاری
مخينه
شاه محمد کندهار پر ١٣١٥ لېږديز لمريز کال د کندهار ښار د کاکړو کوڅې په سيمه کې زېږېدلی دی. هغه خپلې کورنۍ له نازه شهزاده باله. په تنکۍ ځواني کې گاډيوان وو. هغه له ټنگ ټکور سره مينه درلوده او د ډېر ښه غږ خاوند وو. شاه محمد څه مهال د حاجي گل بينجو غږوونکي سره شاگرد وو. د خوښيو په بانډارونو کې به يې گډون کاوه او سندري به يې ويلې، تر څو چې پر ١٣٤٦ ل کال کابل راډيو ته راغی او سندرې يې ثبت کړې. د هغه هغه لومړنۍ سندره، چې د راډيو افغانستان په سټډيو کې يې ثبت کړې هغه «يار مې سينگار پر سينگار تللى دی نن هو، وکوم گلزار گلزار ته تللى دی نن هو» سندره وه.
شاه محد کندهاری د راډيو افغانستان به سټډیو کې ټولې ۱۵ سندرې ثبت کړې دي. يوه سندره يې چي وايي (واى واى دروند دی اميل - په غاړې ته وړې سنگين دی اميل) ډاکټر صادق فطرت ناشناس هم ويلې ده. شاه محمد په ١٣٤٠ ل کال کې واده وکړ او يوازي يو زوى يې پاته سوى دی.
مړينه
شاه محمد کندهاری پر ۱۳۵۲ ل ل کال د کورنيو شخړو له کبله ووژل سو. خداى دې يې وبښي.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي وېشنيزه:افغان سندرغاړي
د کواترنری انقراض پېښه
کواترنري دوره (له نن څخه ۲.۵۵۸+۰.۰۰۵ میلیونه کاله وړاندې) په غالب ډول د لویو یا میګافوني ژوندیو موجوداتو د له منځه تلو شاهده وه، چې له امله یې د ځناورو تنوع او تراکم له منځه ولاړ او په ټوله نړۍ کې د کلیدي اکولوژیکي طبقو د له منځه تلو لامل وګرځېده.
د ژوندیو موجوداتو لومړني تلفات له میلاد څخه وړاندې ۱۳۰۰۰۰ کاله پخوا (د وروستي پلیستوسن په پیلېدو)، په اسټرالیا کې شاوخوا ۶۰ زره کاله وړاندې او په امریکا لویه وچه کې شاوخوا ۱۵۰۰۰ کاله وړاندې د لومړنیو انسانانو د کډوالۍ له امله رامنځته شول. له دې سره د دغو انقراضونو لوی اکثریت په افریقا – اوراسیا او امریکا لویه وچه کې هولوسن دورې ته د پلیستوسن دورې په اوښتو سره (له میلاد څخه وړاندې ۱۳۰۰۰ کال څخه له میلاد وړاندې ۸۰۰۰ کال پورې) رامنځته شوی. د دغو انقراضونو موج د پلیستوسن دورې په پای سره وه نه درېد، په ځانګړې توګه د انسانانو له امله دغه انقراضونو دوام وموند. په داسې حال کې چې ایا دغه چاره باید د یوې جلا پېښې او یا هم د یوې پېښې د برخې په توګه په پام کې ونیول شي بحثونه شتون لري.
د لرغون پوهانو له خوا د دغې چارې فرضي اصلي لاملونه په پراخه کچه د انسانانو د ظاهري بڼې بدلون او طبیعي اقلیمي بدلونونه بلل کېږي. د معاصرو انسانانو پام وړ موجودیت د لومړي ځل لپاره په منخنۍ پلیستوسن دوره کې په افریقا کې څرګند شو چې په دوام داره او دایمي توګه یې له میلاد وړاندې ۱۰۰ زره کلونو وړاندې څخه تر میلاد وړاندې ۶۳ زره کلونو پورې په اوراسیا او اسټرالیا او همداسې په نوبت سره له میلاد وړاندې ۲۲ زره کاله پخوا په امریکا کې د نفوسو زیاتوالي ته دوام ورکړ.
د اقلیمي تغیراتو فرضیې
منتقدین اعتراض کوي چې د لویو ځناورو په تکاملي تاریخ کې د ګڼ شمېر یخي پرمختګونو او پر شا کېدو شتون د منلو وړ نه دی او یوازې د وروستي لوی یخبندان وروسته دغه ډول انقراضونه رامنځته شوي. له دې سره دغه ډول نیوکې د یوې وروستۍ څېړنې له مخې رد شوې چې ښيي د پلیستوسن په وروستیو کې د میګافوني ټولګو ترکیب کېدای شي په پام وړ توګه د یخچالي منځنیو موجودو دورو ترمنځ په ځانګړې توګه د پلیستوسن دورې په وروستیو کې د غرنیو غویانو زیاتوالي او جغرافیايي پراختیا ته د پام له امله توپیر ولري. دوی څرګندوي چې د پخوانیو منځینو یخي دورو پر مهال د لویو ځناور بقا د پلیستوسن دورې د انقراض له پېښې سره په اساسي ډول بې اړیکې ده، ځکه غرنیو غویانو په پخوانیو یخي دورو کې هېڅکله په دومره پریمانه کچه شتون نه درلود.
یو شمېر دغه شواهد د اقلیمي تغیراتو سره په برابره بڼه د معتبرې فرضیې په توګه په اسټرالیا کې د پلي کېدو وړ دي. ځکه ښيي د انقراض پر مهال موجود اقلیمي حالت د نن ورځې په څېر و او منقرض شوي حیوانات په شدید ډول له وچ اقلیم سره جوړ و. شواهد ښيي چې ټول دغه انقراضونه په هماغه لنډه مهالیزه دوره کې ترسره شوي، یعنې هغه مهال چې انسانان په طبیعت کې را پیدا شول. د انقراض اصلي میکانېزم احتمالا اور و (چې د انسانانو په واسطه پیل شو) چې هغه مهال له طبیعت سره ډېر لږ جوړ راتله. ایزوتیپي شواهد د هغو د پاتې شوو ډولونو په غذايي رژیم کې د ناڅاپي بدلونونو څرګندويي کوي چې کیدلای شي له هغو اندېښنو سره چې هغوی له انقراض وړاندې تجربه کړي مطابقت ولري.
د اروپا، اسټرالیا او امریکا لویو وچو پر خلاف په سویل ختیځه آسیا کې شواهد ښيي چې اقلیمي تغیرات او د سمندر د سطحې لوړوالی د بوټو خوړونکو یو شمېر ژوندیو موجوداتو په انقراض کې مهم رول لرلی.
د امریکا لویې وچې د لویو سواحلو له سیمې څخه د ماسټوډونونو د عاجونو له تحلیل او تجزیې څخه ترلاسه شوي شواهد بیا د اقلیمي تغیراتو د بدلون له فرضیې سره جوړ نه راځي. د هغوی له انقراض زرګونه کاله وړاندې د دغې سیمې ماسټوډونونو (فیلانو) د بلوغ پر مهال د عمر کمښت لرلی. دغه چاره د هغې برعکس ده چې د چاپېریالي شرایطو څخه د رامنځته شوو اندېښنو څخه یې تمه کېده، خو د ژوندیو موجوداتو ترمنځ د سیالۍ له فرضیې سره چې د انسانانو د ښکار په پایله کې یې هم شمېر راکم شو مطابقت لري.
د تودوخې زیاتوالی
د یخي دورې له پای سره څرګند تړلی بدلون د تودوخې زیاتوالی دی. له نن څخه د وړاندې ۱۵۰۰۰ او ۱۰۰۰۰ کلونو ترمنځ په کلنۍ کچه په ټوله نړۍ کې ۶ سانتي ګراد درجې تودوخه زیاته شوې. په ټولیز ډول همدا تصور کېږي چې دا کېدای شي د انقراض لامل وي.
د دغې فرضیې له مخې د ویسکانسین یخي پاڼې د ویلي کېدو لپاره په کافي کچه د تودوخې زیاتوالی کېدای شي له یخ سره د برابرو تي لرونکو حیواناتو لپاره حرارتي فشار راوړي څو د هغو د مړینې لامل وګرځي. د هغوی پر ځای پریمانه وړۍ چې په یخي سړو کې د هغوی د وجود له تودوخې سره مرسته کوي کېدای شي د اضافي تودوخې په صورت کې تویې شوې وي او د جل وهلو په صورت کې د هغوی د مړینې لامل ګرځېدلې وي.
یوه څېړنه چې ۵۶ زره کاله پخوا یې رانغاړلې، ښيي چې تر ۱۶ سانتي ګراد درجو (۲۹ فارنهایت درجو) پورې د تودوخې زیاتوالي د ژوندیو موجوداتو په انقراض کې مهم رول لرلی.
د تودوخې د فرضیې پر وړاندې استدلالونه
څېړنې ښيي چې د اوسني یخبندان د تودوخې کلنی اوسط چې په تېرو لس زرو کلونو کې لیدل شوی د پخوانیو یخي دورو له تودوخې لوړ نه دی. له دې سره یو شمېر لویو تي لرونکو د ورته تودوخې له لوړوالي ژوندي راوتلي. له همدې امله ګرمه هوا په یوازې توګه نشي کولای د انقراض د توضیح لپاره کافي وي.
شمس الهدا شمس
شمس الهدا شمس (زېږېدنه: ١٣١٦ لمريز - مړينه: ۹ د اکتوبر، ۲۰۰۵ زېږيز) (په انگرېزي: Shamsulhuda Shams) د افغانستان يو پياوړی سياستپوه او سياسي شنونکی ؤ. نوموړی تر خپلې مړينې پورې د افغان ملتپال ولسواک گوند افغان ملت مشر او سياسي کدر پاتې شوی ؤ. ښاغلی شمس د کونړ ولايت د نورگل ولسوالۍ به کوز نورگل کې به يوه روحاني کورنۍ کې چې د قاضیانو په نامه هم يادېږي د ډگروال حاجي نورالهدا خان په کور کې پېدا شوی دی.
زده کړې
لومړنی ښوونځی يې په نورگل کې لوستی دی. تر دوولسم ټولگي يې حربي ښوونځی او بیا په ١٣٤٤ لمريز کال کې د کابل حربي پوهنتون څخه فارغ شو. ډېره موده يې د ننگرهار په يولسمه فرقه کې دنده ترسره کړې ده. په ١٣٥٧ لمريز کال کې د دفاع وزارت څخه کورنيو چارو وزارت ته بدل شو. د کورنيو چارو به وزارت کې د جگړن په رتبه د روغنياتو امر وه.
گوند ته ننوتل
په ١٣٥٧ لمريز کال کې د ثور د خونړۍ کودتا څخه وروسته له خپلې دندې څخه ليرې کړای شو او په کور کښېنولی شو. ځکه شمس د افغان ملت د گوند له مشرانو څخه وه. په داسې حال کې چې د گوند ډېر مشران په کابل کې او په ټول هېواد کې نيول شوي وه په زندان کې پراته وه. شمس په پټه د گوند مشري کوله او گوندي رهبر و. د همدې کال د مرغومي په ٢٢مه نېټه په داسې حال کې چې کور يې د خلقيانو لخوا محاصره شوی و او دی تصادفي د يو گوندي ورور په کور کې مېلمه وه چې د خپل کور د محاصرې څخه خبر شو نو په همدې شپه د کونړ په سيند پورې ووت او پاکستان ته مهاجر شو. پېښور ته د رسېدو سره سم يې د افغان ملت د گوند مرکز جوړ کړ، گوندي وروڼه يې سره راغونډ کړل، د افغان ملت د جريدې په چاپولو يې لاس پورې کړ او په کابل کې يې د گوندي وروڼو سره پټې اړيکې ټينگې کړې.
ډېر تفاوت شته په انسان کې د مانا په لحاظ واړه مشغول دي ځينې ځان، ځينې جهان جوړوي شمس په پېښور کې ځان جوړ نه کړ، بلکې گوندي وروڼه يې منظم کړل او جبهو ته يې ولېږل، گوند يې نړېوالو ته وپېژانده، د قلم مورچل يې تود کړ. په ١٣٦٦ لمريز کال کې د وري په مياشت کې په پېښور کې په يوه گوندي کنگره کې د افغان ټولنپال ولسواک گوند (افغان ملت) ريس وټاکلی شو چې تر ١٣٨٤ لمريز پورې يې په پېښور کې د گوند د رياست دنده پرمخ بېولې ده.
مړينه
شمس الهدا شمس چې د افغان ټولنپال ولسواک گوند مشر ؤ په ۹ د اکتوبر، ۲۰۰۵ زېږيز کال په خپل پلرني ټاټوبي، د کونړ ولايت په نورگل کلي کې د زړه د ناروغۍ له امله ومړ. د هغه مړينه نه يواځې د افغان ملت گوند ته يوه لويه ځايه وه بلکه په افغانستان کې ټولو ملتپالو ولسواکو خوځښتونو ته يوه دروند تاوان هم وه. شمس الهدا شمس د خپل ژوند په وروستني کالونو کې وروسته له 27 کالونو کډوالۍ څخه بېرته خپل پلرني ټاټوبي ته ورگرځېدلی و او په جلال آباد کې يې خپل د گوند لپاره يو دفتر پرانيستی و.
In 1984, Afghan Mellat founding president, Ghulam Mohammad Farhad died and in early 1987 the party congress elected Shams as its new president in recognition of his great services to the party. However, some members of the party, under a pre-planned conspiracy, refused to accept the electoral results and hence Afghan Mellat was split into three factions each one led by Shams Ul Huda Shams, Qudratullah Hadad and Mohammad Amin Wakman respectively. It is Wakman’s faction that is presently led by Afghan Finance Minister Anwar Ul Haq Ahady.
It was Shams who established a base for his party in Peshawar during the early days of communist take-over in the country. He courageously led his party in the face of strong opposition from religious extremist parties on one hand and incumbent communist regime on the other. Shams had an uncompromising attitude towards communism and that is why he never agreed to strike a deal with the puppet regime in Kabul in spite of repeated attempts by the latter, up to the point of offering a cabinet position. Shams had one guiding principle in his political life; never to compromise on party ideals.
Shams was in favor of the establishment of a modern democratic government in the country which could retain its National Islamic character. After communist Najib’s overthrow and Mujahideen taking power, shams continued his opposition with the incumbent regime of religious parties, which he argued, was not representing the majority of Afghan nation. Shams was especially against the Taliban regime backed by Pakistan, and an anti-Pashtun alliance that was mainly supported by Iran and Russia. Shams’s opposition was not out of any ethnic prejudice for the non-Pashtun ethnic groups in Afghanistan. In fact, he was a great supporter of national unity and solidarity. His stance was based on democratic principles, which qualified Pashtuns, who make up the largest ethnic group of Afghanistan population, to have a major role in the country affairs.
While in Peshawar, Shams continued to publish his party newspaper “Afghan Mellat” which published articles that produced nationalistic sentiments and called for democratic development in the war-ravaged Afghanistan. Besides writing in his party journal, shams also contributed scholarly articles and essays to other newspapers and journals. A unique feature in his writings was that he described facts regardless of its outcome.
Shams kept a close friendly relationship with Pakhtun Nationalist Parties and Pashtu literary organizations of Pakistan, especially Pakhtunkhwa Qawmi Party of Afzal Khan Lala. Shams’s tragic death has been widely condoled by large number of political figures of Afghanistan and Pakistan. Messages of sympathy and grief have come from Afghans all over the world. Fatheha Khwanis have been held in Kabul, Jalalabad, Peshawar, Karachi and Rawalpindi to pay tributes to the great Afghan leader.
After the death of Shamsul Huda Shams, the party congress held an emergency meeting and elected Engineer Ajmal Shams as the new Afghan Mellat Party president. Ajmal Shams, an environmental engineer by profession holds a master degree from South Dakota School of Mines and Technology, USA and has served as environmental engineer in the state of Florida. Ajmal has published articles in English and Pashto newspapers. Ajmal speaks fluent English, Pashto, Persian and Urdua languages.
سرچينې
وېشنيزه:د ۲۰۰۵ کال مړينې وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:سياستوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
ايران
ايران چې فارس هم بلل کېږي او رسمي نوم يې د ايران اسلامي جمهوريت دی، په لويديځه اسيا کې پروت هېواد دی. په شمال لويديځ کې له ارمنستان او اذربايجان سره، په شمال کې د کسپين له سمندر سره، په شمال ختيځ کې له ترکمنستان سره، په ختيځ کې له افغانستان سره، په سويل ختيځ کې له پاکستان سره، په سويل کې د فارس له خليج او عمان له خليج سره او لويديځ لور ته د ترکيې او عراق سره ګډه پوله لري. د ۱۶۴۸۱۹۵ کيلو متره مربع (۶۳۶۳۷۲ ميل مربع) مساحت په لرلو سره، ايران په اسيا کې پنځم سترهېواد دی او په منځني ختيځ کې(له سعودي عربستان وروسته) دويم ستر هېواد دی. د پنځه اتيا ميليونه وګړو په لرلو سره، په نړۍ کې د نفوسو له پلوه اولسم هېواد دی. پلازمېنه او ستر ښار يې تهران دی.
ايران د نړۍ د لرغونو تمدنونو یو کور دی، چې پيل يې له زېږد مخکې په څلورمه زريزه کې د عيلامي پاچايۍ له جوړېدو راهيسې شوی دی. ايران په لومړي ځل له زېږد مخکې په اوومه پېړۍ کې د ميديانو له خوا سره يو کړای شوی و، له زېږد مخکې په شپږمه پېړۍ کې يې ځمکه د پراختيا لوړې کچې ته ورسېده، کله چې ستر کوروش هخامنشي سترواکي جوړه کړه، کومه چې په تاريخ کې يوه له سترو سترواکيو نه وه، ايران د نړۍ د لومړي زبرځواک په توګه پېژندل کېږي. دا سترواکي له زېږد مخکې په څلورمه پېړۍ کې ستر سکندر ونيوله او په ګڼو هلنيستي ايالتونو ووېشل شوه. د ايرانيانو د يوه بغاوت په پايله کې له زېږد مخکې په درېيمه پېړۍ کې اشکاني سترواکي رامنځ ته شوه، له زېږد وروسته په درېيمه پېړۍ کې د همدې سترواکۍ ځای ساساني سترواکۍ ونيو او ساساني سترواکي د راتلونکو څلورو پېړيو لپاره د نړۍ يو ستر ځواک وګرځېد. عرب مسلمانانو په اوومه زېږديزه پېړۍ کې دا سترواکي ونيوله چې د ايران اسلامي کولو ته يې لاره پرانيسته. د پايلې په توګه ايران د اسلامي کلتور او زده کړو يو ستر مرکز وګرځېد، د ايران هنر، ادبيات، فلسفه او معماري په ټوله اسلامي نړۍ او د اسلام په زرين پير کې له اسلامي نړۍ بهر خپاره شول. په راتلونکو دوو پېړيو کې، له ترکي سلجوقيانو او مغولو له خوا د دې سيمې له نېواک مخکې د اصلي مسلمانو کورنيو د واکمنيو څو لړۍ راپورته شوې. په پنځلسمه پېړۍ کې، اصلي صفاريانو يو ځل بيا د متحده ايران او ملي هويت دولت جوړ کړ او هېواد يې په شيعه اسلام واړاوه. په اتلسمه پېړۍ کې د نادرافشار تر واکمنۍ لاندې، ايران يو ځل بيا په ستر نړيوال ځواک بدل شو، خو په نولسمه پېړۍ کې له روسيې سره د جګړو د يوې لړۍ په  پايله کې ايران د پام وړ ځمکې له لاسه ورکړې. د شلمې پېړۍ په لومړيو کې ايران د اساسي قانون د اوښتو شاهد و. له لويديځو شرکتونو نه د ايران د تيلو د مهيا کولو د ملي کولو هڅې په ۱۹۵۳ز کال کې انګليس-امريکايي اوښتون رامنځ ته کړ، پايله دا شوه چې د محمد رضا پهلوي په مشرۍ زياته استبدادي واکمني او په ايران کې د لويديځ د زيات سياسي نفوذ لامل وګرځېد. هغه په ۱۹۶۳ز کال کې د سمونونو يوه لړۍ پر لار واچوله. د ايران له انقلاب وروسته، په ۱۹۷۹ز کال کې روح الله خميني اوسنی اسلامي جمهوريت جوړ کړ او هغه د هېواد لومړی رهبر شو.
د ايران حکومت يو اسلامي مذهبي حکومت دی چې د صدراتي دموکراسۍ عناصر په کې شامل دي او تر ټولو زيات واکونه يو «مشر استبدادي رهبر» ته ورکړل شوي دي، دا دنده په ۱۹۸۹ز کال کې د خميني له مړينې وروسته تر اوسه د علي خامنه اي سره ده. تر ډېره بريده د ايران حکومت مطلق العنان بلل کېږي، له بشري حقوقو او مدني آزادۍ نه د سرغړونې له امله تر پراخه نېوکو لاندې دی، په دې سرغړونو او محدوديتونو کې له تاوتريخوالي ډکو ګڼو لاريونونو ځپل، ناعادلانه ټاکنې او د مېرمنو او ماشومانو لپاره محدود حقوق ورکول شامل دي.
ايران يو سيمه یيز او منځنی ځواک دی، له جيوپوليتيکي پلوه د اسيا په لويه وچه کې ستراتيژيک موقعيت لري. ايران د ملګرو ملتونو، ECO، اسلامي همکاريو سازمان او OPEC بنسټ اېښودونکی غړی هېواد دی. ايران د فوسيلي سون توکو سترې زېرمې لري –په دې کې د نړۍ دويم ستر طبيعي ګاز زېرمې او د نړۍ څلورم ستر ثابت شوي تېلو زېرمې شاملې دي. د دې هېواد شتمن کلتوري ميراث تر يو بريده د يونسکو د ۲۲  نړيوال ميراث په سيمو کې منعکس شوي دي. له تاريخي اړخه د يوه ګڼ میلیتي هېواد په توګه، ايران تکثيري ټولنه لري چې د ګڼو توکميزو، ژبو او ديني ډلو نه جوړه ده، سترې ډلې يې فارسي، اذري، کوردي، مازندراني او لريان دي.
نوم
د ايران ټکی نېغ په نېغه له منځنۍ فارسي ژبې، له « Ērān» نه اخستل شوی، په لومړي ځل د درېيمې پېړۍ په ډبرليک «نقش رستم» کې تاييد شوی، په ورته وخت کې اشکاني ډبرليک کې د اريان اصطلاح کارول شوې ده چې دا دواړه ډبرليکونه ايرانيانو ته اشاره کوي. د منځنۍ ايراني « ērān» او « aryān» ټکي د « ēr» (منځنۍ فارسي) او « ary» (اشکاني) ټکو يو ځای شوې بڼې ته مايل ښکاري، دا دواړه ټکي له پروتو-ايراني ژبې د « *arya» ټکي نه اخستل شوي (چې معنا يې ده: اريايي، يعنې له ايرانيانو نه)، دا ټکی له پروټو-هندو-اروپايي ټکي « *ar-yo» نه د را ايستل شوي په توګه منل شوی دی چې معنا يې ده «هغه څوک چې (په مهارت سره) راټوليږي». په ايراني ژبو کې، د توکم پر اساس پېژندګلوي د خپل ځان پېژندنې په توګه تاييد شوې، چې په لرغونو ډبرليکونو او اوستا په ادبياتو کې ځای ورکړل شوی دی، همدا راز په نورو ايراني توکميزو نومونو کې هم پاتې دی، لکه الان ايرون. د ايراني افسانو تر مخې، د دې هېواد نوم د ايراج له نوم نه اخستل شوی دی، ايراج يو افسانوي شاهزاده او پاچا و چې د خپل ورور له خوا وژل شوی و.
له تاريخي اړخه، لویديځ ايران ته فارس وايي، د يوناني تاريخ پوهانو د لیکنو له امله چې عمدتاً ټول ايران ته د « Persís» نوم اخلي او معنا يې ده «د فارسيانو ځمکه»، په داسې حال کې چې پرسيس د لرغوني ايران يو ولايت و چې اوسمهال د فارس په نوم پېژندل کېږي. د يونانيانو تر ټولو پراخه بهرنۍ اړيکې له فارسيانو سره وې، دا اصطلاح ان له يوناني-فارسي  جګړو (له زېږد مخکې ۴۹۹-۴۴۹) ډېر وروسته هم کارېده.
په ۱۹۳۵ز کال کې، کله چې نوروز د ۱۹۳۵ز کال د مارچ مياشتې له يووېشتمې نېټې سره برابر شو، رضا شاه پر دې مهال له نړيوالې ټولنې وغوښتل چې، ايران ته خپل اصلي نوم ايران وکاروي او دا نوم د همدې کال د مارچ مياشتې له دوه وېشتمې نېټې نافذ شو. د نوم له بدلون سره د مخالفت له امله دا پریکړه په ۱۹۵۹ز کال کې لغوه شوه، د ايرانيکا دايرة المعارف سموونکي پروفيسر احسان يارشاطر د دې لپاره مبارزه وکړه چې ايران او فارس د يو بل پر ځای وکارول شي. اوسمهال دواړه ايران او فارس په کلتوري برخو کې کارول کېږي، په داسې حال کې چې ايران نوم په رسمي دولتي جوړښتونو کې په خپل ځای پاتې دی.
د ايران ټکي تاریخي او کلتوري کارول تر اوسني دولت پورې محدود نه دي. د ايران کلتوري او ژبنۍ حوزې قلمرو ته د «لوی ايران» (ايران زمين يا ايران بزرګ) اصطلاح کارول کېږي. پر اوسني ايران سربېره، په دې کې د قفقاز، اناتولي، بين النهرين، افغانستان او مرکزي اسيا ځينې برخې هم شاملې دي.
تلفظ
په فارسي کې د ايران تلفظ په [ʔiːˈɾɒːn] ډول کېږي. د ټولګټو شريک انګليسي تلفظ يې په اکسفورډ انګليسي قاموس کې په /ɪˈrɑːn/ او  /ɪˈræn/ ډول شوی، په داسې حال کې چې د ميريام ويبسټر د قاموس په څېر امريکايي انګليسي قاموسونه يې تلفظ په دې ډول کوي چې: /ɪˈrɑːn, -ˈræn, aɪˈræn/، د Random House Webster's Unabridged قاموس د ايران تلفظ په /ɪˈræn, ɪˈrɑːn, aɪˈræn/ ډول ليکلی دی. کمبريج قاموس يې د بریتانوي انګليسۍ لهجې تلفظ په  /ɪˈrɑːn/ ډول او امريکايي لهجې انګليسي تلفظ په  /ɪˈræn/ ډول کړی دی. په ورته توګه، په ګلاسکو کې د Collins انګليسي قاموس بيا هم انګريزي انګليسي او امريکايي انګليسي تفلظونه وړاندې کړي دي. له امريکا غږ نه د تلفظ لارښود کې هم د ايران د نوم تلفظ په /ɪˈrɑːn/ دې ډول شوی دی.
قومونه
ايران لکه افغانستان بيلابيل توکمونه لري ، د ايران توکمونه په لاندې ډول دي؛
ترکان: ٪۱۶
بلوچان: ٪۲
عربان: ٪۲
ترکمانان: ٪۲
نور قومونه: ٪۱
جمهور ريئس
دامقام د واک له مخی دويمه کړۍ گڼل کيږی. جمهور ريئس د څلورو کالو لپاره د ټولټاکنو د لاری انتخاب او داساسی قانون سره سم يوتن يوازی دوی دوری پر دی چوکۍ باندی ټاکل کيدلای شی. دی داجرائيه قوی مشر او داساسی قانون تفسير هم دده دنده ده چی دکوم بل هيواد په هکله دجمهور ريئس په دندو کی ددغه کار صلاحيت زما تر سترگو شوې ندی او راته دحيرانتياوړ ښکاری. دايران اسلامی دولت جمهور ريئس په عمل کی د روحانيت لوړ واک دتمثل يو ځانگړۍ ارگان جوړوی. د اولسمشرۍ په ټولټاکنو کی کانديدان هغه وخت په سياليو د دريدلو حق تر لاسه کوی چی د ( شورای نگهبان ) لخوايی وړتيا تائيد شی او لدی نه پرته هيڅوک ځان کانديد کولای نشی.
حکومت
دلته هم حکومت دنوروهيوادونو پشان د دولت داجرائيو چارو اساسی کړۍ ده چی غړې يی دجمهور رئيس لخوا نومول کيږی او دپارلمان څخه دباور ترلاسه کولو وروسته په کار گمارل کيږی
پیرانشهر د ایران د تمدن پاڼی دی
پارلمان
دايران د پارلمان ( مجلس ) ټول غړې ٢٩٠ تنه دی او دخلگو لخوا دمستقيمو رايو ورکولو له مخی د څلورو کالو پاره ټاکل کيږی .پارلمان دتقنينی ارگان په توگه دقوانينو د وړانديز او تصويب دنده لری. ددی ارگان لخوا ټول تصويب شوی قوانين هغه وخت نافذ گڼل کيږی چی دشورای نگهبان لخوا دتائيد وړ وگرځی. دپارلمان په ټاکنو کی دکانديدانو وړتيا هم بايد دشورای نگهبان لخوا تائيد او دستر روحانی مشر لخوا ومنل شی. پارلمان کولای شی خپل غړی او جمهور ريئس تر عدلې تعقيب لاندی راولې.
شورای خبره گان ( دپوهانو جرگه )
ددی شورا له ډيرو سترو دندو څخه يوه هم دهيواد د ستر روحانی مشر ټاکل ٫ له دندی ليری کول او دهغه پراجراآو باندی څارنه ده. دپوهانو جرگه ٨٦ غړې لری چی دخلگو لخوا په مستقيمو ټاکنو کی د٨ کالو دپاره غوره کيږی. يوازی مذهبی روحانيون کولای شی دی شورا ته ځانونه کانديد او دشورای نگهبان له تائيد وروسته سياليو ته و دريږی. ددی شورا تر ټولو مهم غړۍ داگړۍ ښاغلۍ اکبر هاشمی رفسنجانی دی
دهيوادستر روحانی مشر
لکه څنگه چی ياده شوه دا شخص دپوهانو دجرگی لخوا په دنده گمارل کيږی. دستر روحانی مشراصلی دندی د قضايی قوی د ريئس ټاکل ٫ دپوهانو دجرگی دنيمی برخی غړو نومول ٫ د وسلوالو ځواکونو دقوماندانانو ټاکل ٫ د دولتی راډيو او تلويزيون د ريئس ټاکل دی ٫ دامنيت شورا او دمنځگړيتوب شورا گمارل دی. لدی نه پرته دجمعی دلمانځه امامت کول او ترټاکنو وروسته د جمهور ريئس دصلاحيت تائيدول هم ددغه روحانی مشر په دندو کی راځی. دايران دولت اوسنۍ ستر روحانی مشر ايت الله علی خامنه ای دی چی دژوندترپايه پر دغی دندی باندی گمارل شوی
حکومت او سياست
دلته هم حکومت دنوروهيوادونو پشان د دولت داجرائيو چارو اساسی کړۍ ده چی غړې يی دجمهور رئيس لخوا نومول کيږی او دپارلمان څخه دباور ترلاسه کولو وروسته په کار گمارل کيږی
سرچینې
وېشنيزه:د فارس خليج هېوادونه  وېشنيزه:نژدې ختيځي هېوادونه وېشنيزه:د آسیا هېوادونه
توره پروپاګانډا
توره پروپاګانډا یو ډول تبليعات دي چې موخه یې د خاصو کسانو بدنامول دي او داسې یو انځور وړاندې کوي چې دا هر څه خپله هغه کس پورې تړاو لري چې دوی يې د بدنامۍ هڅه کوي. توره پروپاګنډه د سپينې پروپاګانډا چې هېڅکله خپله سرچینه نه پټوي اوله خاکستري پروپاګانډا سره چې خپله سرچینه نه څرګندوي توپیر لري. معمولاً د دوښمن د سپکاوي او شرمولو په موخه د ناسمو معلوماتو  د وړاندې کولو له لارې کارول کېږي.
دولتونه په څو دلیلونو تور تبلیغانت ترسره کوي. ښايي دولت د خپل مستقیم دخالت له پټولو سره د بې باوره مخاطبینو په متقاعد کولو کې بریالی وي. له تورو تبليغاتو څخه د کاراخیستنو ځینې ډېپلوماتيک دلیلونه هم شته. تور تبلیغات د یو دولت د هغه فعالیتونو په پټولو کې چې ښايي خارجي سیساست ته یې زیان پېښ ګړي اړین دي.
د امریکا په انقلاب کې
بېنجامین فرانکلېن(Benjamin Franklin) د بوسټېن یوې ورځپاڼې ته جعلي ضمیمه جوړه او خپره کړه چې د هندیانو د جنایت او امریکايي زندانیانو سره د ناسم چلند لیکونه په کې شامل وو.
بريتانیا
په بريتانیا کې د جنګ سیاسي ځواکونو له یو شمېر تورو تبلیغاتو خپروونکو راډیو سټېشنونو څخه کار اخیست.ګوستاوزېګفرېډاينزGustav Siegfried Eins (GS1)د  دا ډول سټېشنونو لومړنی ستېشن و،چې ویل کېږي دا د جرمني یو پټ سټېشن دی. ویاند  ډېرچېف(Der Chef)ادعا کوله چې یو افراطي پلوی نازي دی او هېټلر او ملګري يې په نرم خویۍ تورنول،د یاد سټېشن تمرکز پر فساد او د نازي ګوند غړو تر منځ په جنسي ناانډولیو و.
بله بېلګه یې د سولډېټينيسېنډر کلایس  (Soldatensender Calais) بريتانیوی سټېشن و چې ویل کېدل د وېرماخت/ Wehrmacht (د جرمني متحد وسلوال ځواکونه) راډيويي سټېشن دی، چې د بريتانیوي ورځپاڼه ليکونکي سافېن ډېلمر(Sefton Delmer) په مشرۍ  رامنځته شو، چې د جرمني په برلينۍ ژبه یې د خبرو کولو  پوره واکمني درلوده. سولډېټينيسېنډر کلایس  (Soldatensender Calais) او په منځنۍ څپه د کورزوېلېنسېنډر اتلانتيک  (Kurzwellensender Atlantik) په نوم د هغه اړوند  سټېشن د پوښښ لپاره سندرې، د ورزش په اړه تازه راپورونه، د هېټلر فرعي ويناوې او ژور فکري تبلیغات خپرول.
د ډيوېچلنډراډيو (Radio Deutschland)  یو بل راډیويي سټېشن و چې د جنګ په بهیر کې  بريتانیا  وکاروه، موخه یې د جرمني دجنګي هڅو ګډوډول، تاوتريخوالی رامنځته کول او د روحيې کمزوري کول و، چې له ريښتيني جرمني چینل سره  په نږدې فرېکانس او ورته راډيويي څپې یې خپرونې درلودې. د جنګ په بهیر کې ډېری جرمنيان په دې باوري و چې دا یو ريښتينی الماني راډیویي چينل دی او ان د جرمني د تبلیغاتو رييس جوزوف ګوبلز (Joseph Goebbels) هم تأيید کړې وه.
د بريتانیا د تورو تبليغاتو   ستېشنونو د اشغالي اوروپا په ډېرو ژبو او همداراز په ايټالوي او جرمني ژبو خپرونې لرلې، چې ډېری يې په ترتیب  سره د بلېچلي پارک (Bletchley Park) او ووبورڼ ابي (Woburn Abbey) شاوخوا سيمو کې په بکېنګهامشر (Buckinghamshire) او بدفورډشایر (Bedfordshire) کې مېشتې وې.
بله احتمالي بېلکه یې یوه اوازه/شایعه وه چې جرمنیانو د شېنګل(Shingle)له لارې د بريتانیا سمندرونو ته د ننوتلو هڅه کړې، خو  جرمنیانو يې له ډېرې مرګ‌ژوبلې سره مخنیوی کړی. دا په امريکايي مطبوعاتو او د وېليم ال شېر‌ر (William L. Shirer) د برلين د خاطراتو په کتابچه کې خپرې شوې چې په رسمي ډول دروغ وګڼل شوې. هغه برتانيوي مقالې چې په ۱۹۹۳ کال کې له طبقه بندۍ څخه ووتې،داسې بیانوي چې دا په اشغال شوې اروپا،بریتانیا او امریکا کې د مورال لوړولو لپاره دبریتانیا د تورو تبليغاتو یوه بریالۍ بېلکه وه.
ليکوال جېمز هېوارډ(James Hayward)  وايي هغه اوازې چې په پراخ ډول په امريکايي مطبوعاتو کې خپرې شوې د تورې پروپاکانډا د انجنیرۍ یوه بریالۍ بېلګه وه چې د امریکا د مرستو د تضمين  او پورونو د خوندیتوب په موخه د جرمني ځواک پر وړاندې د برېتانیا دمقاومت، بریاليتوب او وړتیا  څرګندولو لپاره وشوې.
د ډېوېډ هېر/ David Hare (برتانیوی ډرامه ليکونکی ) د لېنکېنګ هېټلر/ Licking Hitler (د تورې پروپاګانډا په اړه یوه تلویزوني ډارامه/ننداره  ) ډارامه د دویمې نړيوالې جګړې په بهیر کې د بريتانيا د تورو تبلیغاتوپر بنسټ یوه خیالي کيسه بیانوي.
جرمني
د جرمنې تور تبليغات معمولاً د کمونیزم خلاف او اروپایي نژاد پالنې په ګټه کارېدل. د مثال په ډول د ۱۹۴۴ کال د اپرېل په ۲۴ د تیارې تر پوښښ لاندې یوه جرمني الوتکه چې ښايي د سلطنتي هوايي ځواک نښان لرونکې وه،تر یرغل لاندې/اشغالي ډنمارک کې یې تبلیغاتي اعلامیې وغورځولې، دغو اعلامیو دفري هېډ پوستېن( Frihedsposten), په نوم ترځمکه لاندې اصلي ډنمارکي ورځپاڼې له سرلیک څخه کار اخیست،اعلامیو بیانول چې د خلاصون شېبې نږدې دي اود ډ نمارک اوسېدونکو ته یې داسې امر کاوه چې د امریکا د ځانګړو روزل شویو تور پوستو او روسي سرتېرو یرغل تر هغه ومني چې له نظامي ګډوډۍ څخه رامنځته شوي لومړني عمليات پای ته ورسېږي.
د جرمنيد  بور کانکورډيا(Büro Concordia ) سازمان د تورې پروپاګانډا څو راډیويي سټېشنونه اداره کول،ډېریو به داسې څرګندوله چې دوی په ناقانونه ډول له موخنو هېوادونو څخه خپرونې خپروي.
د پاسفیک تیاتر
د ټانکایادګار (Tanaka Memorial) هغه سند و چې د نړۍ فتحې لپاره يې د جاپانيانو نقشه تشرېح کوله، چې د چين له فتحې سره پیل شوه، ډېری تارېخ پوهان اوس په دې اند دي چې  دا یو جعلي سند و.
چیم نیو
پاچا چیم نیو له ۳۸۴-۳۸۵م کاله پوری د کوریا په ټاپوزمه کې د باکچه ټولواکمنې پنځلسم واکمن وو.
توره پروپاګانډا
د پاسفیک تیاتر
لاندې پیغام د جاپانیانو د تورو تبلیغاتو پاڼې ښيي چې په دویم نړیوال جنګ کې پر فليپين وغورځول شوې، دا برنامه د امريکا پر ضد د فلیپينيانو د پارولو په موخه طرحه شوې وه.
سربېره پردې، د امريکایي پلوه تمايل ډېروالي ته په پام سره فليپيني ښځې تر ډېره تمایل لري چې ځانونه امريکايي سرتېرو ته وړاندې کړي. خو دا چې فليپيني ښځې د حفط الصحې هېڅ پوهه نه لري، د نارغیو د لېږدوونکو شمېر نه کنټرولېدونکی دی چې باید  لازمه پاملرنه ورته وشي.
ګانګو ګوسو
ګانګوسو (پاچا ګانګوسو/امپراطور ګانګو سو ۳۷۵-۳۸۴م کال پوری د باکچه امپراطورې څوارلسم امپراطور وو. ګانګوسو د پاچا ګان چوګو شر زوی او ده دوه نورو پاچاهانو چیم نیو او جینسا پلار وو.
جینسا
جینسا پاچا (واکمن جینسا/امپراطور جینسا) له ۳۸۵-۳۹۲م کاله پوری د کوریا په ټاپوزمه کې د باکچه ټولواکمنې شپاړسم واکمن وو.
چواش
چواش خلک (چواش قبیله) чуваши) یو ترک تبار قوم دی چې د روسي په سایبریا کې میشت دي. چواشیان ترډیره اوسمهال د چواشستان نیمه خپلواک آیالات کې ژوند کوي. په روسیه کې د قوم شمیر کابو ۷'۱ میلیون وګړو ته رسیږي.
د افغانستان د اسلامي امارت عالي شورا
د افغانستان د اسلامي امارت عالي شورا د طالبانو ترمنځ هغه جلا ډله وه چې له ۲۰۱۵ زکال راهیسې یې په افغانستان کې فعالیت پیل کړ. دغه ډله په ۲۰۱۵ زکال کې وروسته له هغه د ملا محمد رسول په مشرۍ جوړه شوه چې اختر محمد منصور د طالبانو رهبر وټاکل شو. دغې ډلې د طالبانو له اصلي جریان سره د افغانستان په سوېل او لویدیځ کې خونړۍ جګړې وکړې چې له امله یې دواړو خواوو ته ګڼ شمېر تلفات واوښتل. دا ادعاوې کېدلې چې د افغانستان اسلام جمهوریت له دغې ډلې سره مالي او پوځي مرستې کوي، خو دغه ادعاوې د افغانستان د اسلامي جمهوریت او هم د دغې ډلې له خوا هماغه مهال رد شوې. په ۲۰۲۱ زکال کې وروسته له هغه چې د افغانستان اسلامي جمهوریت سقوط وکړ او طالبان واک ته ورسېدل، دغه ډله منحل شوه او مشرانو یې له نوي طالب دولت سره بیعت وکړ.
تاریخچه
په ۲۰۱۵ زکال کې اختر محمد منصور د طالبانو مشر وټاکل شو. خو د هغه د رهبرۍ ادعا د یو شمېر لوړ پوړو طالب مشرانو له خوا رد شوه. د طالبانو په لیکه کې یو شمېر ناخوښه کسان چې په ځانګړې توګه د نورزیانو قبیلې ته اړوند و؛ له دغې پرېکړې لا هم ناخوښه شول او د محمد رسول تر مشرۍ لاندې یې نوې ډله رامنځته کړه. دغه ډله د هغو د رهبر له خوا د اسلامي امارت د عالي شورا په نوم ونومول شوه. عبدالمنان نیازی، منصور داد الله او شیرمحمد اخندزاده د دغې ډلې پوځي مرستیالان وټاکل شول او ملا باز محمد حارث ته هم د سیاسي مرستیالۍ څوکۍ ورکړل شوه. همدغه کال په زابل ولایت کې د طالبانو د اصلي جریان او د یادې ډلې تر منځ نښتې پیل شوې. د کندهار د ارغنداب ولسوالۍ ولسوال مهمند نصرتیار او په زابل کې د طالبانو یو قومندان وویل چې د افغانستان په سوېل کې د اسلامي دولت (داعش) د ډلې وسله وال د رسول له ډلې سره یوځای شوي دي. منصور د دغې چارې په غبرګون کې ۴۵۰ طالب وسله وال ولېږل څو د رسول د ډلې مرستیال ملا داد الله او د هغه ملتیا کوونکي داعشیان وځپي. داد الله او د هغه داعشي ملاتړو د منصور له جنګیالیو سره په جګړه کې ماته وخوړه. مهمند نصرتیار وویل چې د زابل په دریو ولسوالیو کې جګړه شوې او د داعش وسله والو په ګډون داد الله ته وفاداره ۸۶ کسان وژل شوي دي. په دغو جګړو کې ۲۶ طالب وسله هم ووژل شول. د زابل ولایت د ولایتي شورا مشر حاجي عطاجان وویل چې د منصور د جنګیالیو جګړه تر دې کچې زوروره وه چې درې ازبک داعشي قومندانان اړ شول ځانونه تسلیم کړي. هغوی له نورو داعشي وسله والو وغوښتل چې ورته چاره ترسره کړي.
په داسې حال کې چې طالبانو وکولای شول په زابل ولایت کې د دغې ډلې پاڅون په چټکتیا وځپي؛ خو د افغانستان د لویدیځ هرات ولایت په شینډنډ ولسوالۍ کې، چېرې چې ډېری وګړي یې نورزي قوم ته اړوند دي له ستونزو سره مخ شول. دغې چارې اختر منصور اړ کړ په خپلو مخالفینو باندې د بریا په موخه له ایران مرسته وغواړي؛ ایران د هغوی غوښتنه ومنله او هوکړه یې وکړه چې له طالبانو څخه به ملاتړ وکړي. د دغې چارې په غبرګون کې د اسلامي امارت د عالي شورا جنګیالیو هرات ته څېرمه د فاطمیون لښکر څو تنه غړي ووژل.
په ۲۰۱۷ زکال کې طالبانو وویل چې دوی په هلمند ولایت کې ۹۰ تنه نفوذي کسان نیولي. د طالبانو په خبره دغو کسانو د طالبانو د اصلي جریان غړي ترور کول.
په ۲۰۲۰ زکال کې د ملا رسول د ډلې قومندان ننګیالی خان په هرات ولایت کې د متحده ایالاتو د بې پیلوټه الوتکې په برید کې ووژل شو.
په ۲۰۲۱ زکال کې عبدالمنان نیازی چې د رسول د ډلې مرستیال و په هرات ولایت کې د یوه برید له امله ووژل شو. هېڅ ډلې د دغه برید مسئولیت پر غاړه وانخیست، خو ډېرو باور درلود چې دغه برید د طالب وسله والو له خوا شوی. د افغانستان د ملي امنیت شورا ویاند د یوه ټویټ په کولو سره د نیازي ستاینه وکړه او د هغه لپاره یې دعا وکړه. د نوموړي د جنازې مراسم د هرات ولایت په جامع جومات کې ترسره شول چې له دولتي مسئولینو څخه هیچا هم ورسره مخالفت وه نه کړ؛ د هرات والي وویل چې د اسلامي امارت د عالي شورا د مبارزینو کورنیو ته اجازه ورکوي د خپلو مړو د جنازې مراسم په آزادانه توګه ترسره کړي.
د افغانستان د اسلامي جمهوریت له لوري ملاتړ
ویل کېږي چې د افغانستان اسلامي جمهوري دولت له دغې ډلې مالي او پوځي ملاتړ کاوه، په داسې حال کې چې دغه ادعا تل د اسلامي امارت د عالي شورا له خوا رد شوې. وال سټریټ ژورنال راپور خپور کړ چې له دغه ملاتړ څه موخه د طالب وسله والو ترمنځ د درز رامنځته کول وو څو د هغوی رهبران اړ کړي د سولې مېز ته کښیني. د افغانستان او متحده ایالاتو یو شمېر لوړ پوړو چارواکو له دې ډلې هغو کسانو چې د دغې طرحې په جوړولو کې یې ونډه لرله؛ وال سټریټ ژورنال ته ویلي چې د افغانستان د ملي امنیت ادارې د متحده ایالاتو د مالي مرستو او منابعو څخه په ګټنې هڅه وکړه د طالبانو په رهبرۍ کې یو شمېر کسان استخدام کړي. د دغې طرحې موخه دا وه چې د طالبانو ترمنځ اختلافات رامنځته او د رسول له ډلې پرته نور طالب وسله وال په نښه کړي. دغو افغان او امریکايي چارواکو وویل چې د افغانستان دولت د رسول ډلې او د طالبانو په ډله کې نورو ناراضي ډلو ته نغدې پیسې، وسلې او مهات ورکول. د ۲۰۱۶ زکال په مارچ میاشت کې افغان ځانګړو ځواکونو د رسول د ډلې قومندان، ننګیالی خان له خپلو وسله والو سره یوځای د شینډنډ په زیرکوه دره کې د طالبانو له کلابندۍ وژغوره. د هغه امریکايي افسر او همدارنګه د افغان ځانګړو ځواکونو د هغه غړي له قوله چې له ننګیالي سره یې اړیکه لرله؛ د افغانستان ملي امنیت ادارې له طالبانو سره د مبارزې په موخه نوموړي ته مالي او پوځي مرستې ورکولې.
په ۲۰۲۰ زکال کې وروسته له هغه چې ننګیالی ووژل شو، د هرات ولایت قومي مشرانو او د ولایتي شورا غړو وویل چې ننګیالي د افغانستان له دولت سره نږدې اړیکې لرلې. دغو مشرانو همدارنګه ادعا وکړه چې ننګیالي مرسته کړې وه د شینډنډ ولسوالۍ په مرکز باندې د طالبانو د ګڼ شمېر بریدونو مخه ونیسي؛ آن تر دې چې د هرات والي قیوم رحیمي یې هم یو ځل د طالبانو له کمین څخه ژغورلی و.
نیویارک ټایمز راپور خپور کړ چې د رسول ډلې په عملي بڼه د افغانستان اسلامي جمهوري دولت ته لاس ورکړی او توانېدلي په هغو سیمو کې چې پخوا دولت ماته خوړلې وه بریاوو ته لاسرسی ومومي. په ۲۰۱۷ زکال کې د طالبانو یو ځانمرګي بریدګر د ملي اردو یوې پوستې ته څېرمه د رسول د ډلې په یوې پوستې برید وکړ. د سیمه ییزو پولیسو چارواکي، حمیدالله افغان وویل چې په دغه برید کې د رسول د ډلې ۱۱ جنګیالي وژل شوي او د ټپیانو په لېږد کې دولتي چارواکو مرسته کړې هغوی د لښکرګاه تر روغتون ورسوي. د افغانستان د سرحدي ځواکونو یو بل چارواکي نیویارک ټایمز ته وویل چې د افغانستان د ملي امنیت اداره هره میاشت د رسول وفاداره ځواکونو ته له ۱۵۰ زرو څخه تر ۳۰۰ زره ډالرو معاشات او همدارنګه خواړه، وسلې او موټر ورکوي. د شینډنډ پخواني ولسوال حاجي عجب ګل وویل چې د رسول د ډلې غړي په آزادانه توګه د دولت تر کنټرول لاندې سیمو کې تګ راتګ کوي، آن کولای شي د شینډنډ مرکز ته راشي او له هغو کسانو څخه یې چې بد راځي په نښه یې کړي. د ادرسکن ولسوال لعل محمد عمرزي وویل چې د افغانستان ملي ځواکونو یوځل د رسول په ډلې باندې د طالبانو یو پلان شوی برید شنډ کړ. هغه زیاتوي چې افغان امنیتي ځواکونو د رسول له ډلې او د رسول ډلې هم له هغوی سره جګړه نه کوله.
اسین
آسین (اسین پاچا/امپراطور اسین) له ۳۹۲-۴۰۵م کال پوری د باکچه ټولواکمنې وولسم واکمن (پاچا) وو.
باشقیر
په روسیه کې د باشقیر قوم وېش.
باشقیر خلک (باشقیر قوم) Башҡорттар) یو ترک تبار قوم دی چې ترډیره په منځنې آسیا کې میشت. ددی خلکو سیمه د روسی باشقیرستان آیالات دی چې کابو ۲ میلیونه وګړي لري. د باشقیرستان ترڅنګ باشقیریان د روسی په نورو آیالاتونو لکه تاتارستان ،چیلیابینسک او ارنبورګ کې هم میشت دي. د روسې ترڅنګ یاد خلک په اوکراین ،قزاقستان او ازبکستان کې هم میشت دي.
انځورونه
د باشقیریانو محلي لباس.
په ۱۸۴۵م کال کې د باشقیر آسب سوار انځور.
جانجي
پاچا جانحي امپراطور جانجی) 전지왕, 직지왕, 진지왕) له ۴۰۵-۴۲۰م کاله پورې د باکچه ټولواکمنی اتلسم واکمن وو.
چیچنیان
چچن خلک (چیچینیان خلک یاهم چچن قوم) په شمالي قفقاز کې ترټولو لوی قوم بلل کیږي چې ترډیره د روسې په چچن ،داغستان او اینګوشتیا آیالاتونو کې میشت دي. د چچن خلکو ژبه چیچینیایي ژبه ده چې د شمالي قفقاز ژبو له کورنۍ څخه بلل کیږي. د دیارلسمې او نوڼسمې پیړۍ په اوایلو کې یاده ژبه په عربي الفابټو لکل کیدله چې وروسته بیا سریلیک ته واوښته. د چجن قوم شمیر د ۲-۵ میلیونو ترمنځ اټکل شوی دی.
بیو
پاچا بیو(امپراطور بیو) له ۴۲۷-۴۵۵م کاله پوری د کوریا په ټاپوزمه کې د باکچې ټولواکمنې شلم واکمن وو. د بیو له مرګ وروسته واک ګایه ته پاتی شو.
ګویسین
پاچا ګویسین (امپراطور ګویسین) 구이신왕) له ۴۲۰-۴۲۷م کاله پوری د باکچې ټولواکمنې واکمن وو. د ګویسین له مرګ وروسته حکومت بیو ته پاتی شو.
پاچا ګایه رو
امپراطور ګایه رو개로왕 ، 근개루왕) له ۴۵۵-۴۷۵م کاله پوری د باکچې ټولواکمنې یوویشتم واکمن وو
هنیبل هملین
هنیبل هملین (د ۱۸۰۹ کال د اګست له ۲۷ څخه – د ۱۸۹۱ کال د جولای تر ۴) د مېن ایالت څخه یو امریکایی څارنوال او سیاستوال و. نوموړي په خپل ۵۰ کلن اوږد عامه خدمت کې، د متحده ایالاتو د پنځلسم مرستیال ولسمشر په توګه هم دنده ترسره کړه او لومړی جمهوري غوښتونکی و چې دا چوکۍ یې ترلاسه کړه او له ۱۸۶۱ څخه تر ۱۸۶۵ ز کال پورې یې دنده ترسره کړه. نوموړي د مېن ایالت له ډېرو اغیزمنو سیاستوالو څخه ګڼل کېږي.
نوموړی چې د مېن ایالت دپاریس د سیمې ( چې تر ۱۸۲۰ ز کال پورې د ماساچوسټس برخه وه)، اصلي اوسیدونکی و، د ورځپاڼې له مدیریت وړاندې یې د خپل پلار د کروندې چارې پر مخ وړې. هغه قانون ولوست، په ۱۸۳۳ ز کال کې مدافع وکیل شو او د مېن ایالت په هامپډن کې یې کار پیل کړ. هغه چې په اصل کې یو دیموکرات و، خپل سیاسي کار یې په ۱۸۳۵ ز کال کې د مېن ایالت د استازو جرګې ته په ټاکلو او د مېن ایالت د والي د پوځي مسوول کس په ټاکل کېدو سره پیل کړ. نوموړي د اربکیو د افسر په توګه د ۱۸۳۹ ز کال په خبرو اترو کې ګډون وکړ چې د ارستوک د جګړې په پای ته رسېدو کې یې مرسته وکړه. هملین دوه ځله د متحده ایالاتو د استازو مجلس ته لاره و موندله، چې په دې ځای کې هغه له ۱۸۴۳ ز کال څخه تر ۱۸۴۷ ز کال پورې دنده پر مخ یوړه. په ۱۸۴۸ ز کال کې ایالتي مجلس نوموړی د متحده ایالاتو سنا مجلس ته وټاکه، چې په دې ځای کې هغه د ۱۸۵۷ ز کال تر جنوري پورې دنده ترسره کړه. د ۱۸۵۷ ز کال په پیل کې نوموړي د شپږو اونیو لپاره د مېن ایالت د والي په توګه دنده پر مخ یوړه، چې وروسته له هغې سنا ته راستون شو. هملین د غلامۍ یو کارنده مخالف و او د وېلموت پروېسو څخه یې ملاتړ وکړ او د ۱۸۵۰ ز کال د هوکړې مخالفت یې وکړ. نوموړي په ۱۸۸۴ ز کال کې د کنساس - نبراسکا د قانون له تصویب سره سخت مخالفت وکړ. د هملین د غلامۍ ضد دوامداره دریځ د دې لامل شو چې نوموړي په ۱۸۵۶ کال کې د نوي را منځ ته شوي جمهوري غوښتونکي ګوند په موخه دیموکرات ګوند پرېږدي.
هملین د ۱۸۶۰ ز کال په ټاکنو کې د مرستیال ولسمشر د چوکۍ لپاره د جمهوري غوښتونکو نوماند و. د ابراهام لینکن سره، چې د الینوس څخه و، د جوړې په توګه غوره شو ترڅو په خپل ټاکنیز ټکټ کې جغرافیایي انډول را منځ ته کړي، ځکه چې د پخواني دیموکرات په توګه نوموړي کولای شو چې د غلامۍ ضد نورو هغو ډیموکراټانو د قناعت لپاره کار وکړي چې راتلونکی یې له جمهوري غوښتونکي ګوند سره تړلی دی. د لنکن – هملین ټیکټ بریالی شو او هملین د ۱۸۶۱ کال څخه تر ۱۸۶۵ کال پورې د مرستیال ولسمشر په توګه خدمت وکړ، چې د امریکا د کورنۍ جګړې د وروستۍ میاشت پرته یې د جګړې ټوله دوره تر خدمت لاندې راغله. نوموړي د جمهوري غوښتونکو د لومړي مرستیال و لسمشر په توګه په ​​​​داسې دور کې دنده پر مخ یوړه چې دا چوکۍ د اجرائیوي قوې په پرتله د مقننه قوې یوه برخه ګڼل کېده. نوموړی له ​​شخصي اړخه لنکن ته نږدې نه و او د هغه په ​​اداره کې یې پراخه ونډه نه درلوده. خو بیا هم، هملین د سنا مجلس د رئیس په توګه د لیکن د ادارې د مقننه پروګرام ملاتړ وکړ، او د جګړې په اوږدو کې د مېن ایالت په اربکیو کې د خدمت په ګډون، د اتحادیې لپاره یې د خپل ملاتړ ښودلو د نورو لارو په لټه کې و.