اکسيجن
o                             o    			o	o او اوزون داکسيجن يو الوتروپيک دي ځکه چې اوزون داکسيجن اتومونو څخه جوړشوي دي مګر خواص يي داکسيجن څخه جدا اوفرق لري اوزون داکسيجن اويا هوا دبرقي شعاعو په نتيجه کې لاس ته راځي يعني کله چې په هواکې دبريښنا يوپړق (جرقه) پيداشي نوداکسيجن يوه اندازه په اوزون (O3) بدليږي نو په هغه وخت کې چي تالنده يا تندر ولويږي نودتندر دراپريوتو څخه وروسته دهغه ځاي څخه چې تندر پري لويدلي دي يو تيزاوتخريش کوونکې بوي راپورته کيږئ چې په يوناني ژبه کې ورته (OZO) بوي وايي حس کووچې همداداوزون دبوي څخه عبارت دي چې معادله يي په لاندي ډول دي. 3O2                                                                  2O3 همدارنګه هغه نوي اوتخريش کوونکو بوي چې اکسريز(X- Rays) دماشين څخه يادبريښنا دنورو قوي سرچينو په خواوشاوکې چې دزمونږ سپږمو ته رارسيږي داوزون څخه عبارت دي. اوزون داکسيجن څخه ډير فعال دي .مګر زيات پايښت نلري يا په بل عبارت اوزون په اساني سره تجزيه کيږئ حال داچې اکسيجن په ډيرو مشکلاتو سره تجزيه کيږي اواوزون دجوړيدو څخه وروسته ترډير وخته پوري په هواکې په ازاد حالت نه پاتي کيږي بلکه دتودوخي په عادي درجو دسانتي ګرادکې تجزيه اوجلاکيږئ اوپه اکسيجن باندي بدليږي اوزون داکسيجن په نسبت داوکسيديشن په عمليه کې داکسايدونو په جوړولو کې ډير قوي عامل دي. اوزون دربړ په ارتجاعيت باندي تاثيرکوي اوهمدارنګه درنګونو په جوړولو اويا پاکولو کې هم رول لري اودبدبوي ضد خاصيت لري اودغاښونو په پاکولو اووينځلو کې ډير زيات کارول کيږي اوزون سپين زر اوسيماب مکدر کوي اوهمدارنګه دڅښلو اوبه چې په هغه کې ميکروبونه وي لکه دځينو ښارونو دڅښاک اوبه دميکروبونوڅخه پاک کوي يعني داچې په ميکروب وژنه کې مهم رول لوبوي اوهمدارنګه دغټو کيمياوي مؤسساتو اوبه پاکوي .اوزون داغوستلو جامو اورخت ته ښکلاورکوي يعني دوينځلو شووجامو ته خاص ځلادځانه څخه ښايي اوزون په عمومي ډول ديوي رنګ وړونکې مادي په ډول او دبوي په ليري کولو اوهمدارنګه دپاکولو دمادي په حيث استعماليږي. اوزون دځمکې دمخ په پاسني برخه کې تقريباً په (50km) کيلومتري فاصله کې اتموسفير دپاسه د(15km څخه تر 24km)پوري يوه پنډه طبقه جوړوي چې دلمر دنورڅخه دبنفش ته هغه خوا( ماوراء بنفش ) وړانګه چې دژوند لپاره ډيره مضره ده ځمکې ته نه پريږدي اودغه وړانګي فلترکوي چې ددي وړانګو فلتر کول دځمکې پرمخ دژوند کولو لپاره امکانات برابروي. داچې اکسيجن دټولو حيواناتو لپاره دژوند ددوام وسيله ګڼل کيږي نو ټولو انسانانو ته پکاردي چې دداسي لوي نعمت څخه چې دوي پري ژوندي پاتې کيداي شي داستعمال څخه يي ناوړه استفاده ونکړي يعني داچي خپل چاپيريال دککړي هوا اوالودګي څخه وساتي زيات اوبې ضرورته مواد هغه چې داکسيجن غاز اواوزون طبقي ته تاوان رسوي استعمال نشي.دمثال په ډول دزياتو عضوي موادو سوځولو په نتيجه کې د(CO2) غاز په زياته اندازه فضا ته ځي اوهوا او داکسيجن غازته تاوان رسوي همدارنګه د(S) سلفر غاز چې يوزهري غاز دي په يخچالونو اودبرق په نورو پروسوکې په کاروړل کيږي داوزون طبقي لپاره په هغه صورت کې چې فضا ته سرايت وکړي ډيرضرر رسوي يعني داچې دهغه دزيات استعمال په نتيجه کې سوري کيږي کله چې سوري شي د( ماوراء بنفش ) وړانګې بيلګه ده چې داوزون په طبقه کې فلتر شي راساً دځمکې په مخ ټولو ژوندي سړولپاره رنګا رنګه ناروغيو دتوليد باعث کيږي اوهمدارنګه اکسيجن دنباتاتو دژوند ددوام لپاره ډير ضروري عنصر ګڼل کيږي اوپه نباتاتو کې دتنفس اوغذا جوړلو لپاره پکاريږي.يعني داچې اکسيجن هغه لمړني ماده ده چې دهغي څخه پرته په نباتاتو کې غذا نه جوړيږي اوهغه عمليه چې نباتات په کې غذا جوړوي اودتنفس عمليه يي هم ده هغه دفوتوسنتيز دعملي په نوم ياديږي. دفوتو سنتيز په عمليه کې دغازاتو تبادله رامنځ ته کيږي اودهغه په نتيجه کې دنوموړي نبات لپاره غذا جوړيږئ اونبات خپل ورځني اړتياوي بيا دهمدي غذاڅخه پوره کوي چې ځني يوه برخه دانرژي په ډول په همدي عمليه کې په مصرف رسيږي اويوه برخه ذخيره کيږي .چې دنبات دودې اونمو باعث ګرځي نوداچې دفوتوسنتيز عمليه دنباتاتو لپاره ډيره ضروري ده نو په لاندې ډول به وڅيړل شي.