دځنګل_لپاره_دپالیسۍ_جوړول
Developed under NFP or similar policy framework (NFP or used NFP plat form) دځنګل دملي پروګرام لاندي پرمختګ يادپاليسۍچوکاټ سره يوشان والي لري دي(دځنګل دملي پروګرام دنقشه کولوپروسه ده) How does a national forest policy link to other police? دځنګل ملي پاليسي دنورو پاليسيوسره څرنګه اړيکې لري؟ دځنګل دپاليسۍ جوړونکي په خاص ډول په تيرولسوکالونوکې دځنګل په اړه بايدخبرداري و لري په هغه وخت کې چې ځنګلونه په موافقانه ډول نه وي وتنظيم شوي،که څه هم دنوروساحواوطبيعي منابيعو استعمالونکي ددغه منابيعوپه اهميت نه پوهيږي،دکمزوری پاليسۍدعملي کولويو علت دادي چې رسمي شوي پاليسۍ فشار لاندي راوستل اوپلانول ئي په تيروخت کې چې دوي اکثره وخت په حقيقي ډول دځنګلونودمحيط اواجتماعي پراختياترتاثيرلاندي نه وي راعلي.دځنګل دپاليسي اهداف په حقيقي ډول دستراتيژي دملي   پراحتياسره ارتيباط لري.دمثال په ډول په اکثره هيوادونوکې دځنګل دقطعه کولواندازه دزياتيدوپه حال کې ده چې په ښکاره ډول دځنګل دپاليسۍ په مرسته دځنګل دقطعه کولو مخنيوی کوي يا په بل عبارت دغذا توليد،سيوري اونور توليدات ياپراخه اقتصادي پرمختګ دځنګل دبيا جوړولودپروګرام زيات اهميت په نظرکې نيسي.دمثال په ډول دځنګل دپاليسوپه يوځاکيدو باندې په يقيني ډول تاکيدکېږي کوم چې دځنګل ساحه په يو پراخه ملي پاليسي کې رايوځاي کوي ځکه چې دادځنګل دپاليسيودجوړولودزياتره ټولنو په رسمي کولو،دځنګلونوپه استفادي اوپه موافقانه ډول دځنګل دتنظيم پوري اړه لري په هرحال دغه ټول ارتبا طاتواوهمکاريوواقع کيدل اوددې جملې څخه ددوي مسؤليتونو دعملي کولو لپاره دپراخه پاليسيو دناکاميدوباعث ګرځي.په ځنګل کې دخلکوشرکت کول چې اکثره وخت په دی سره ديوي ڼولني دقوي کيدو باعث ګرځي دمثال په ډول دعوايدو په کاراچول،کوراوسيوري جوړول،انرژي اومحيطي خفاظت په برکي نيسي. همدارنګه کثره وخت دزياتومنځګړتوب ياشرکت په کافي اندازه په نظرکې نه نيول کېږي يادځنګل دپاليسي پرمختګ په ښکاره ډول په نظر کې نه نيسي .دستراتيژي ملي پرمختګ ديوټولني لپاره مهمه کليدي موضوع ده.ملي اقتصاداوموافقانه ستراتيژي پالسيانو او پلان سره ورته والي لري .همدارنګه دځنګل پاليسي ضرورت لري چې په هره طريقه تشريح شي چې دغه دپراخه اهدافودپيژندلوسره مرسته کوي.اکثره عملونه کوم چې دځنګل ،ونه اودهغي په استعمال باندي تاثيرلري رهنمائې کويه يا ئې په پاليسي کې رايوځاي کوي اوقانون جوړول اوتصويبول ئې  په بل طبقه کې راځي.هغه موضوغ ګانې چې په يوه ټولنه کې دځنګل دپاليسي دتشکيل،پرمختګ اوعملي کولولپاره مهمي په لاندي ډول دي )اقتصاداوکليوالي پراختيا، ، Economic and rural development   ( )دفقرکمونه Poverty reduction ( )دغذاتوليد Food production( ) داقليم بدلونClimate change( ) دابودسطحي تنظيم Water shed management( ) انرژيEnergy( ) سياحتTourism( ) دسازمانونهInfrastructure( ) صنعتي کيدل Industrial( ) اوکان کيندونکي څخه عبارت دي کوم عملونه چې په ځنګل زيات تاثيرلري Mining( اوهيڅ کله دغه سوالونوته فکرنه کوي لکه What policy do we have on forest? د ځنګل لپاره کومه پاليسي لرو Who much forest should be retained? څومره ځنګل بايدوساتو اکثره هيوادونه چې په نورواداروکې شامل وي دځنګل دپاليسۍ لپاره ريوکيلي حيثيت لري. دحکومت نمائيندګي اونوري اداري په دوه اړحيزه ډول ددغه سوال نوحل پيدل کول يا پاليسيومنظمول په مشخص ډول دپاليسي دساحي لارښونه کوي.دمنظم شوو پاليسيانو مشخص دوه طرفي برخي دځنګل دپاليسي داندازه شوي برخي په شان دي دمثال په ډول , وحشي ژوند  )Live stock    دابودسطحي تنظيم    water shad management    (   دژوندي کتلي انرژي              Biomass for energy ، کرنيزه ځنګلدار   )Agro forestry( (Ecotourism دځنګلونو قطعه ، (Deforestation) ، (Biodiversity production) دصنعتي لرګيوعرضه کول                     ) Industrial wood supple( ، )  forest degradation ( کله  چې په يو اساسي اومحدوده ساحه کې پروګرامونه عملي شي اوپائي ته ورسيږي ددي ددوام لپاره دپاليسي جوړونکوته په کاردي چې دپاليسي پوري مربوط لاري چاري پيداکړي چې په هغه ساحه کې په کار اچول شوي پاليسياني يادطبيعي منبعوپراحتياته نږدي کېږي لکه په فنلينډاودکاناډاپه نيواداکې چې ترسره شوي.په عملي ډول دمحتليفوپاليسيانوعملي کول نولارم دي چې هميشه په محتليفوليولونوکې رايوځاي شي.  دپاليسۍمعرفت (پيژندن)، يوځاي والي او دمحتليفواجتماعي عناصرويوځاي والي يواځي په ملي سطه ضروري نه دي بلکي دټو لوپاليسيانولپاره کومي چې دحکومت په سطحه کې شاملي دي يعني هغه ټولني چې دښاري کيدودسطحي څخه نيولي تربين المللي سطحي پوري ضروريدي کومي چې ددغه حکمونوپه اساس جوړي شوي وي. هغه مهم نقاط چې يوه پاليسي باېد په خپل چوکاټ کې را ونغاړي:- هغه مهم نقاط چې يوه پاليسي باېد په خپل چوکاټ کې رانغاړي،يوعقلي ملي اجنډا په شکل تشکيلېږي.ديو هېواد هغه پرمختګونه چې دځنګلداری دسکتور په محور ولاړ دي باېد پلان ګذاري شي. هغه مهم نقاط چې يوه پاليسي باېد په خپل چوکاټ کې رانغاړي،باېد پېشنهاد شوي وي چې ددوې په تحليل او موافق کېدو کې همکاري اوکومک کوي.چې هره نقطه يې ديو ستراتېژکي لارښود نماېتده کوي کوم چې دځنګل دپالېسۍ دعملي کولو او سرمايه ګذارۍ لپاره ضروري وي؛په لاندې ډول دي؛ ۱-دځنګل د داېمي شتمنې ساتنه:-ځنګلونه دژوند حمايه کونکې سيستم يو اساسي يا بنيادي برخه ده کوم چې خدمات او توليدات برابروي.په خصوصی ډول چېرته چې خنګلونه موجود وي داوبو دسطحې ساتنه اوهمدارنګه زراعت ته پرمختګ ورکوي او په زياته اندازه دخلکو غذايې ضروريتونه پوره کوي.د ټول ځنګل او د ونو دمنابعو د دوامداره حاصلات بايد ټولنيز،اقتصادی ، ايکالوژيکی شيانو او خدمات په منظم ډول جريان ولری. د ونو د منابعو او ځنګل د دوامداره حاصلاتو د لاس ته راوړلو لپاره بايد اقتصادی ،ټولنيزی، ايکالوژيکی شيان او حدمات بايد برابر کړی. همدارنګه ځنګلونه يواځی د اوسنی نسلونو حق ندی بلکه د راتلونکو نسلونو حق هم دی يعنی په ځنګل کی اوسنی نسلونه او راتلونکی نسلونه يو شان حقوق لری. د ځنګل د دايمی کيدو د تضمين لپاره ستراتيژيکی نقاط په لاندی ډول دی. »د ټولو صنف بندی شوی ځنګلونو په سرحداتو باندی دوباره سروی (پلټنی کول). »که چيرته يو مملکت وغواړ ی چی ځنګلونه رامنځ ته کړی نو Afforestation  او Re Forestation ته بايد مخکی والی ورکړی. »محلی خلک د ځنګل د تنظيم شوو او ترتيب شوو قوانينو بايد ملاتړ وکړی. »د ټولو طبقه بندی شوی ځنګلونو لپاره منظم او پرمختللی پلان ولری. »د ځنګل د پاليسی او عمليو کی د اصلاح کوونی، پراختيا، د ثبات او رقابت ساتنی او د نوی نظريو د رامنځ ته کولو لپاره عملی تحقيقات کول. »د ځنګل د صحت لپاره هغه عوامل چی پدی تاسير کوی بايد تری ليدنه وشی او تشحيص شی. »د ملی ځنګل دارئ پنډ(بوديجه) تنظيم او اصلاح کول. ۲-دځنګل دصنعت اساسي پراختيا:- ديوهيواددداخلي مارکيټونواقتصادي پراختيادځنګل داساسي توليداتو دزياتيدوپوري اړه لري اوپه هر هيوادکې ځنګلونه دصنعت پراختيالپاره جوړيږي.ددي لپاره چې ځنګل تقويه شي بايد سرمايه ګزاري انورضروريتونه په کارواچول شي  دځنګل اساسي صنعت ځنګل د تاثيرکونکو فکتورونوڅخه ساتي او خلک تشويقوي چې نوري ونې وکري ځنګلونه دراتلونکي صنعت لپاره حام مواد برابروي نو حکومت بايد ددي لپاره يو ښه مارکيټ برابرکړي ترڅو دخلکو اقتصاد ورسره ښه شي په دي کارکې دحکومت سره بايد شخصي سکتورونه هم ګډون وکړي.لاندي ستراتيژيکې ټکي دلرګې دصنعت داقتصادي تقوي سبب کېږي »  دځنګل دتاسيس سره سم په مارکيټ کې محصولات زياتيږي اوپه عاجله توګه ړمارکيټ څخه ماليه راټوليږي » دځنګل اوونودساتنې دقوانينو دوباره ليدنه او دشخصي صنعت سره د هغوی کرنې ته پرمختګ ورکول » خلکو ته اجازه ورکول کيږي چې په ازادانه ډول دمارکيټ قيمتونه وټاکې او خپله ګټه تر لاسه کړي » دلرګي د پروسيس کوونکو لپاره د لرګې د بي ځايه استعمال،دلرګي دکيفيت اصلاح کول او دتوليد لپاره تربيتي او په کار پوهولو مهارتونه په باره کې بايد روزنه ورکړل شي. ۳-د اداراتو تقويه کول ، د ځنګلونو په بخش کی څيړنه او د ځنګلاتو په برخه کې د ټريننګونه په واسطه د ځنګلاتو سکتور ظرفيت جوړونه: د ځنګلاتو سکتور د څيړنو ، پاليسيانو د تطبيق او د پلانونو د جوړونو لپاره هميشه د انسانې منابعو په موجوديت باندی اتقا ولری. د ځنګلاتود سکتور په وړاند موجود مشکلات يا سخت او يا هم لنډ مهاله دی. ټيټ ظرفيت يو د دغو مشکلاتو څخه دی چی په منځمهاله موده او يا هم اوږدمهاله موده کې حل شی. دولت د مخکی له دي د ځنګلاتو ادارو د جوړولو په هدف مهم ګامونو پورته کړی. خپل هدف ته د رسيدلو لپاره بايد د ځنګلاتو اداري حمايه او تقويه شی. نه يواځی دولت ، بلکه خصوصي سکتور ، مدن ټولني او غيري متمرکزه ادارات د ځنګلاتو د سکتور په فعاليتونه کی شامل دی. په هره سطح کی ددی اداراتو د ظرفيت اوچتوالی ته ضرو   رت  دی او ددغی مشکلاتو د حل لپاره لاندی موضوعات مناسب ګڼل کېږی. » د ځنګلاتو د ساتونکو او کارکونکو لپاره د ټريننګونو جوړول. » د ځنګلاتو مسلکی کارکونکو د ټريننګونو لپاره د ختيځې افريقا د پوهنتونو سره ارتباط نيول. » د ISAR څخه د نوی پيشنهاد شوی اداری (د ځنګلاتو ملی اداره) ته د څيړنو دنده سپارل ترڅو د بوديجه په صحيح لاره مصرف کړی شي. » د ځنګلاتو د څيړنو لپاره د ځانګړي شوي بودجی زياتوالی. » په دوام داره توګه د مسلکی او تخنيکی ظرفيتونو ټاکل او د دغی پاليسۍ د اهدافو د لاسته راوړلو او د اجرااتو د ښه والي په موخه د ظرفيت د انکشاف لپاره د يو مناسب پلان جوړول. » د همغږۍ د تقويه کولو،د سکتوری موضوعاتو د يوځای کولو لپاره اسانتياوی برابرول او د نقل ، سيالی ، د منابعو د لاسه روړلوو او د شخړو د مخنيوی لپاره د ستراتيژيانو جوړول. » د ځنکلاتو د فعاليتونو د عملی کولو لپاره د ولسواليو ، سکتورونو ، کليو او مدني ټولنو حمايت کول. » د خپل سری کړنو د مخنيوی په موخه د اړونده سکتورونو لپاره دقوانينو او پاليسيانو جوړول او ترتيبول. ۴-داوبودمنابيعودساتونکوځنګلونو ساتنه ،توانائې اوجوړښت:- داوبودمنابيعوکمبوددتخريب اصلې سبب دي کوم چې دمنابيعوديوشان نه استعمال اوپه ساخه کې دايکوسيستمونودنه ساتنې په وجه رامنځته کېږي اوپه دي کې لاندي ستراتيژيکې فعاليتونه په نظدکې نيول کېږي »داوبو دلويو منابيعودوضعي اوحالت تعينول، مغريفې کول اونقشه کول. »په تخريب شوو ځنګلونوکې داوبو دمنابيعوتوانائې »دقانون او درهبرې لاندي دځنګلونو تنظيم اوپرمختګ »دتربيوي سامانالاتواودخلکو په کاراچول ترڅودابومنابيع دونودکرلو په اساس وساتل شي »دسرحداتو دټولنو حمايه کول دټولنو دتنظيم اوپراحتيا په وسطه ۵-دپرمختللي اولوړکيفيت لرونکوونودتخمونواوجينونوعرضه کول:- دلوړتوليدلرونکي ونوکرلوته اجازه ورکول ترڅولوړکيفت لرونکي تخمونه زيات شي اودغه تحمونه بايدبه ساحه کې وکرل شي.په دي کې لاندي ستراتيژيکي فعاليتونه شامل دي. »دتخمي ونوپه نړي واله سطه معريفی کول. »دټولې ايکالوژيکي ساحي لپاره دتخم توليدونکو ونوکرل. »دلوړکيفيت لرونکوتحمي ونوداستعمال اوپه مارکيټ کې دخرڅولوڅخه مخنيوي کول. »دتخمونودراټولولو،استراحت اوشندلو لپاره درهنما تيارول. »نرسري دتنظيم اودتخمونودساتنۍ لپاره دحصوصي سکتورونوجوړول. ۶-دځنګل محتليفوشکلونودتوپيرونوساتنه اوعادلانه ويش:- دځنګل محتليفوشکلونودتوپيرونولپاره لاندي نقاط په نظرکې نيول کېږي »دچوړشووميکانيزمونوساتنه اوحمايه کول لکه ماليه،اعتماداودمحيطي خدماتو لپاره بوديجه »دموجوده ساتل شوواو طبيعي ځنګلونوساتنه. » دځنګل دمربوطه سکتورونواومؤسيۍاتوترمنځ دهمکاري پراختيا. ځنګلونو پاليسې اوبنسټون د بنسټونو اوپاليسې چوکاټ د ځنګل چارو۵مادی کې راغلې چې په ټول هيواد کې د ځنګلونوساتنې اوکارونې يوازينې مسول ارګان د کرنې،اوبولګونۍ اومالدارې وزارت دی. ځنګلونه د دولت ملکيت دی دهيواد اتباع کولای شي د کرنې ،اوبولګونۍ اومالداری وزارت قوانيوپه رڼا تری ګټه پورت کړي. •	دپاليسې دوه وروستۍ سندونه، دچاپيريال ساتنې اوطبيعې منابعوماسترپلان، ځنګلونه،څړځايونه اوژووژوند،دټولو سکتورونو دندواومسووليتونوپه لارښونې ټينګارکوي،همدغه رازپه دغه پاليسې کې د ځنګلونورول اواهميت اوطبيعې منابعو تنظيم باندی هم ټينګارشوي. •	د طبيعې سرچينوتنظيم اوځواکمنتيا لپاره د ټولنوستراتيژي په رول باندی ټينګار))دفرعې څړځايونوتنظيم سکتورونه اودځنګلونوپاليسې اوستراتيژي په ۲۰۰۴ز کې ترسره شوي، دغه سند د اشتراکې مديريديت په اصولوولاړ دی په دی مانا چې د مرکزپرځای بايد ډيرترکيزپر ولايتې ادارووشي اوهغوي ته مسووليتونه اودندې وسپارل شي. •	په ۲۰۰۹ ز کال کې دځنګلونوپاليسې تطبيق پروګرام باندی موافقه ترسره شوه، دغه تړون دځنګلونوپراختياکې مرسته وکړه،په روزنيزوپروګرامونوکې، په ځنلګونوکې اشتراکې مديريت ته لومړيتوب ورکړل شي. •	په ۲۰۰۸ز کې ملې پرمختګ ستراتيژی دافغانستان دولت په رهبرۍ ۲۲ ولايتونونه په لومړيتوب کې راوستي چې په کې ځنګلونه، اوبه ،د لوړو ساحو ساتنه دکليدی لومړیتونوپه کتار کې ځای لري. •	څرنګه چې افغانستان د ملګروملتونواقليمې بدلونونوکنوانسيون غړیتوب (UNFCCC1992) لری، خوتراوسه يي کيوتو(Koyto) پرتوکول ته لاسرسۍ نه دی پيداکړئ.مګربياهم د کنوانسيون جوړښت اوپرمختيا په اړه يولړپرمختګونه ترلاسه شوي، چې په دې کې شامل دی:اقليمې بدلون سازګاری يا جوړجاړی پروګرام، د نړيوال چاپيريال ساتنې لپاره د ځانې ظرفيت جوړونه، داقليم په اړه دهيواد راپور. دځنګل په برخه کې دکليدي اشخاصورول ۱ –مرکزي حکومت داموثره ده چې په ګډډول دغه پاليسي عملي شي چې په رسمي ډول دکارچوکاټ ته بدلون ورکړی اواساسات يې په لاندې ډو ل دي. ۱-دمحلي اومرکزي حکومت موجوده اصول. ۲-په قوي شديدډول دشخصي سکتورونوپه کارګمارلوضرورت. ۳-دنووموسساتولپاره دهغه غوښتنوتيارول چې په فيصلوپه جوړولوکې مناسب قابليت ولري اوپه ملي منابعوکې استعماليږي.په دې ډول بايدمرکزي حکومت لاندې مسوليتون په نظرکې ونيسي •	دځنګل په سکتورکې دداخلي دوزارت دموضوعاتويوځاې والی لکه امنيت اونورمربوطه موضوعات .. •	دځنګلدارۍ مربوط نړيوال پورسيس. •	دمحلي حکومتونولخواپه مستقيم ډول دولسواليودځنګلدارۍ دخدماتوپه کاراچول. •	دځنګل دسکتوربايددپلانولولپاره دغلطونظريوڅخه وساتل شي. •	دپاليسي دعملي کولواوپرمختګ لپاره په مطمين ډول نوي نظريات وړاندې شي. •	دقانون جودول اوترتيبول. •	دځنګل دسکتورمنظمول. •	په معياري ډول نشرکول. •	دترويجي خدماتوتيارول. •	دکارونوڅخه ليدنه کول •	دپاليسي دعملي کولولپاره دمالي منابعوتيارول اوزياتول. •	دځنګل دمحصولاتوتنظيمول. •	دځنګلدارۍ په برخه کې دملي موسساتوجوړول. ۲ – محلي حکومت: محلي حکومت بايدپدې مطمين اوسي چې خپل رهنمادمرکزي حکومت څخه ترلاسه کړ ي چې په خاص ډول په دې لاندې شيانوکې همکاري وکړي. •	دځنګلدارۍ دقانون اجراکول. •	دمحلي ټولنوڅخه دهمکاي اوګډون غوښتنه. •	دشخصي سکتورڅخه دسرمايه کذارۍ رابطه دهمکاري غوښتنه. •	دځمکې دزيات استعمال اوټولوعملونوڅخه مخنيوی. •	دځنګلدارۍ دترويجي خدماتولپاره دمرکزي حکومت څخه مالاتړغوښتل. •	ځنګلدارۍ په سکتورکې انجوګانوته دمداخلي حق ورکول. ۳ – شخصي سکتور: شخصي سکتوربايدزياتې دحل لارې پيداکړي وروسته په معين وخت کې دلرګيودتوليداتودارزښت په زياتوالي کې اودځنګل دپوښښ په زياتوالي کليدي رول ولري. دشخصي سکتورونولاندې مسوليتونه لري. •	په صنعتي ډول دلرګيوتوليدول. •	دعاموځنګلونولپاره دحاصلاتودتنظيم اسنادپه لاس راوړل. •	دصنعتي ځنګ لپاره دنيالګيوکرل. •	دځنګل دتوليډاتودداخلي تجارت زياتول. •	دزراعتي ساحوڅخه بهردکوچنيوځنګلونوساتنه. ۴ – ټولنې: دپاليسي په عملي کولوکې ټولنه هم بايدخپل اساسي رول تطبيق کړي. دوۍ بايدلاندې عملونه ترسره کړي. •	دځنګلدارۍ دقانون ترتيبول اوجوړول. •	په خپلوساحوکې دځنګلونورامنځته کول. •	دکرنيزې تکنالوژۍ دعملي کولوسره توافق کول. •	دځنګل په توسعه کې کارکول. •	دځنګل دپوښښ په زياتوالي کې دانجوګانوته برخه ورکول. •	دځنګل په ساتنه اوحفاظت کې شرکت کول. •	په خپلوساحوکې دځنګل لپاره سرمايه ګذازۍ ته اجازه ورکول. •	په موثره توګه دځنګل دتوليداتوزياتوالی. ۵ – انجوګانې: دچاپيريالي اوځنګلي انجوګانورول په لاندې ډول عبارت دی. •	دځنګل په سکتورکې دپاليسيواوپلانونوپه پراختياکې همکاري کول. •	دځنګل ددوامداره ودې دتنظيم ، عملي کولواوليدنې کې دحکومت ، شخصي سکتورونواوټولنوسره همکاري کول. •	په کليوالي ساحوکې دځنګل دپروژودپرمختګ لپاره نمايندګانومشرانوڅخه فنډ لاسته راوړل. •	دځنګلونواونودتنظيم لپاره دټولونواودټولنې ګروپونوپه تشکيلولواوتيارولوکې هکاري کول. •	دځنګلدارۍ اصولوسره سم دحکومت په مرسته دټولنوپه منځ کې دعامه پوهاوي پروګرامونوجوړول. •	کليوالی ټولنوته دتعليم اوتربيې کورسونه دايرول. ۶ – مطبوعات (رسنۍ): هغه ساحې کومې چې دمحلي مطبوعاتولخوادځنګل دپاليسۍ په تطبيق کې شامليږی لاندې ټکې پکې بايدپه نظرکې ونيول شي. •	دخلکودپوهې پروګرامونه بايدزيات وي. •	دمطبوعاتواودځنګل دخاصوپراخه ځمکواودځنګل دخاصوپيښوخيال ساتل.دمثال په ډول دونوملي ورځ. •	دهواپه څپوياپه اخبارونوکې دځنګل دپاليسي اوقانون خپرول. •	دلرګي دمارکيټ په اړه دمعلوماتوراټولول اوخپرول اوپه ملي ياداخلی سطحه يې تجارت کول. ۷ – مالي ټولنې اودشراکت پرمختګ: مالي ټولنې دځنګل په سکتورکې انتقادې رول لري. چې دپانګه اوچوونکواوبنسټ ايښودنکوپه ذريعه عايدزيات کړي ترڅوخپل تجارت شروع اوهغې ته پراختياورکړي. دوي په ځنګل کې لاندې رول لوبوي. •	دوۍ دځنګل دپانګه اچونې اوماليې لپاره لاربرابروي. •	دوۍ دقرضې لپاره مناسب ضمانت غواړي اومارکيټ ته دنووننوتونکولپاره نرمي اختياروي. •	دمناسبې اوکمې ګټې قرضون ورکي چېرته چې پانګه اچونه داګرځيدواوتوليدلپاره وخت اخلي. •	پانګه اچونکوته دتوليدزيات په اساس په ښه طريقه اعتباراوغوره والي ورکول کيږي. ۸ – دتربيت ادارې: ځينې اهدافوته درسيدولپاره دتربيت ادارې داستعدادپه جوړولوکې دځنګل د سکتور لپاره مهم رول لري. دتربيت ادارې په لاندې موضوع ګانوزوراچوي. •	زمونږ په تعليم نصاب کې دځنګلاتودسکتورځانګړی شکل برابروي. •	دځنګل مسلکي کسان اودځنګل کارکوونکوته معياري اوداعتباروړدټريننګونه ورکوي. •	په شخصي سکتورکې په کارکوونکوکې دنووجلبوونکوکسانواړتياته ځواب ويل. •	دکتابتون اومرجع پرمخنګ. •	محصلينوسره په فراغت ،دنده اوتحقيق کې مرسته کول