cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وړانګي
په نطفه Embryo کې دوړانګو ناوړه اغيزي په ما شومانو کې د وړانګو ناوړه اغيزي دلو يانو په پر تله لږ څه يو پر دوه ډيري اټکل کېږي. دا ځکه چې په ماشومانو کې دحجرو ويشتوب Mitosis کړنلاره ﻻ هم پايښت لري. دوړانگو زيان ، په تيره بيا هغو ماشومانو ته ، چې د مور په نس کې وي، نورهم ډيردي،چې په لومړي وخت کې دامبريوEmbryo نطفه او بيا وروسته دفيتوس Fetus په نامه ياديږي. يوماشوم چې ﻻ د مور په نس کې وي. دوړانگو ناوړه اغيزي په دي پوري هم اړه لري، چې کوچني دڅوورځودي اوهغه ته په کومه کچه انرژي ډوز رسيدلي ده.په دي اړوند دري پړاوو نه ديادو لو وړدي. بلا ستو جينيسيس Blast genesis : نوموړي هغه وخت ته ويل کېږي، چې ماشوم دمورپه نطفه (جنين) کې د زايگوت Zygote په څير ستريږي او دنهوورځو9Days  عمرولري. څرنگه چې په دي موده کې دوړانگو خطر دامبريو لپاره خورا ډيردي ، نويا داچې ماشوم ژوندي پاتي کېږي. اويا مړکېږي ، داپه دي مانا چې دوړانگو په واسطه امبريو حجري دومره زيا نمني شوي دي،چې ماشوم تري مړ کېږي اويا داچې دومره ډير ضرر ورته نه دي رسيدلي اوماشوم ژوندي پاتي کېږي اويونورمال هلک ورڅخه وده کوي. نوموړي قانون ته دشتون او يا نه شتون قانون ويل کېږي .هغه تجربي چې په موږکانو تر سره شوي دي،په ډاگه کوي،چې لږ څه پنځوس ملي سيورت0.05Sv وړانگي هم دمړيني ﻻمل گرزيدﻻي شي. که په دي لسو ورځو کې امبريو ته دسل ملي سيورت 100 mSv نه پورته وړانګې ورسيږي، نو په پايله کې نطفه خپل ژوند د ﻻسه ورکوي. اورګانوجينيسيسOrganogenesis : نوموړي هغه وخت دي،چې دلسمي ورځي څخه پيل کېږي او تردوه څلو يښتمي ورځي ) 10 څخه تر 42 (پوري رسيږي. په دغه موده کې دامبريو حجري په توپير لرونکو نسجونو بدليږي ، چې په پايله کې ورڅخه غړي منځته راځي. په نوموړي وخت کې دوړانگو خطر دامبر يو لپاره دومره ډيرنه دي، چې گني ومري ، خود بدن غړي يي نيمگړي پاتي کېداي شي فيتو جينيسيسFetogenesis : نوموړي هغه وخت دي ، چې ددري څلو يشتمي ورځي څخه دفيتوس ترزيږيدني ورځي  پوري رسيږي. دوړانگو ناوړه اغيز ي دغړو نيمگړ تيا ﻻمل کېداي شي. لکه د ماغزو کوچنيتوب، سکېليت نيمگړ تيا ، دستر گو کو چنيو الي Microphthalmus اونور.
(٨) شکل په (٨) شکل کې د ماشوم د ستريدلو دري پړاونه ښوول دي، چې د وړانګو پر وړاندي په توپير سره حساسيت ښئي په ﻻندي جدول کې د يو ماشوم لپاره د وړانګو د خطر کچه اټکل شوي ده، کله چې ماشوم ﻻ د مور په نس کې وي. د پيدايښت څخه تر دري څلويښت ورځو پوري ورته امبريوEmbryo يا نطفه او پاتي موده يعني د زيږيدلو پور ي د فيتوس Fetus په نامه ياديږي. په ﻻندي جدول کې په نطفه Embryo کې د وړانګو ناوړه اغيزي ښودل شوي
دماشوم دستريدلوموده	کلينيکې عيب لرونکې ډولونه 	دډوزپور تني ليميټ	دخطرضريب دلسو ورځو پوري مړينه 	100 mSv سل ملي سيورت	0.1%/mSv دلسو ورځو څخه تر اتو اونيو پوري دسکېليت کوچنيوالي هايدرو سيفالوسHydrocephalus دسرکوچنيواليMicrocephaly کوچني سترگيMicrophtha;mus دسترگونشتواليAnophthamus	100 mSv سل ملي سيورت	0.05%mSv د اتو څخه تر پنځه لسو اونيو پوري 	لنډاندامونه اولنډ سکليت شنډکېدل، دجسم توازن بايلل او دنوروغړونيمگړتيا	300 mSV دري سوه ملي سيورت	0.04%mSv دري په سل دذکاوت تناسب ټکو کمښت Intelligence quotient = IQ	ليمټ نه لري 	3% 1Q/mSv دشپاړسوڅخه تر پينځه ويشتو او نيو پوري	دغاښونو،سترگو،دښځينه تيواو دعصبي سيستم عيبناکه کېدل	300 mSV دري سوه ملي سيورت	0.01% يو په سل دذکا وت تنا سب کمښت Intelligence quotient	ليميټ نه لري	1% 1Q/mSv
د x وړانګه (X-Ray) اودانسان سلامتيا مخکې مو وويل چې ايکس وړانګه دالکترونودبمباردپه وسيله دکتودڅخه په انودباندې په تخليه شوي دتيوب (X-raY-T ) کې منځ ته راځي اوپه طبابت کې د داخلي امراضو دتشخيص اوتدواۍ لپاره استعماليږي. ايکس وړانګه په هغه وخت کې خطرناکه وي چې په احتياط اومحفوظو شرايطو سره ترينه استفاده ونه شي. کوم وخت چې دايکس وړانګه په ژوندي جسم ولګيږي نوپه نوموړي جسم کې تغيرات منځ ته راوړي ممکن داتغيرات ډير جزيې اويازيات وي چې دامربوط په حساسيت دجسم اومقدار دنوعې دوړانګوپورې مربوط دى په خلص ډول سره د ايکس وړانګو تاثيرات په لاندې ډول دي.
١ – په پوستکي باندې دايکس وړانګو اغيزې : A – احمرار (سوروالى ) : د  د x  وړانګه په څو ورځوکې کوم دايمې تاثيرات په پوستکي کې نه لري اما که تاثيرات يې راشي په موقتي ډول اوضعيف دي په تنهايې سره کوم بد عواقب نه لري دپوستکي سوروالى دوړانګو دسريدوڅخه يوه اونۍوروسته منځ ته راځي. B – دويښتانو تويدل (Epilation ) : که چيرې په متواتر ډول  وړانګې پوستکي ته ورسيږي نو په پوستکي کې دايمې تغيرات منځ ته راځي چې لومړې سوروالى او وروسته دويښتانو توييدل شروع کيږي. دپوستکي اوعيه متضرره کيږي اوپه عرقي (خولو) غدواتو هم بده اغيزه اچوي چې وروسته دشپږو اونيو څخه دويښتانو واپس راپيداکيدل شروع کيږي. C - Radio Epidermatic  : که چيرې دپوستکي يوې ناحيې ته   د x  وړانګې ورسيږي نواEpidermis  نرى  کيږي. سطحيه اوعيه متوسع کيږي درې يا څلور ورځې وروسته احمرار منځته راځي ، دماوفه ناحيه حرارت لوړيږي ، جلدي تفلص دويښتانوتوييدل شروع کيږي چې دبعضې ويښتان توييدل په دايمې شکل سره وي اوپه پوستکي کې واړه ، واړه سوري پيداکيږي چې دبکتريا مداخلت ته زمينه برابروي اودپوستکي التهابات رامنځته کيږي.
٢ – په وينه باندې د x وړانګو اغيزې  (Effect on blood )  : دلوړ Dose  په صورت کې په وينه کې لاندې تغيرات رامنځته کيږي. A – (Leucopoenia ) يا دسپينوکروياتوکميدل : B – (Platelet Count ) يا دصفحاتودمويه کميدل C – (Leukemia ) ياد سپينوکرويات زياتيدل دسرطان په توګه په هغه صورت کې چې مخ اعظم (Bone marrow ) ته زيان رسيدلى وي دوينې کموالى صورت نيسي چې دوينې کموالى په دوه حالتونوکې منځته راځي يوداچې په مواخر شکل دمخ اعظم  (Bone marrow ) باندې دوړانګودلوي Dose   له کبله يعنې پس له ٢٠ يا ٣٠ کلونوڅخه وروسته منځته راځي اوبل دکم جوړښت د R.B.C   يادسروکروياتو منځته راځي. که چيري په يوپرسونل داکسريزکې اونورواسخاصوکې چې زياته د x وړانګوپه واسطه معروض شوى وي W.B.C   ٤٠٠٠ څخه کم اويا ١٢٠٠٠ څخه زيات شي او R.B.C    د درنيم ميلون څخه کم اويا د شپږ عشاريه پنځه ميلونو څخه زيات شي ، بايد نوموړي شخص ته دشک په سترګه وکتل شي اوترجدي کنترول لاندې ونيول شي.
٣ – سرطان (Cancer) : سرطان هم x  او راډيو اکټيف   وړانګو له کبله منځته راتللى شي چې لاندې فکتور پکې رول لري .دډير وخت لپاره په قوي Dose  سره د x  وړانګه رسيدل عضويت ته اويا کم Dose دډيروخت لپاره په متواتر ډول دکانسر جوړولوته په عضويت کې زمينه برابروي چې دحجراتو دخبيثه استحالې سبب کيږي اوپه نتيجه کې سرطان منځته راځي  چې موږ دلته دويني سرطان تر څيړني  لاندي نيسو. ٤ – د x  وړانګو اغيزه د حاملګۍ په دوران : که چېرې د حاملې ښځې ته  څخه زياته وړانګه ورسيږي سبب دسقط جنين کيږي نوپدې لحاظ دحامله ښځوراډيوګرافي کې بايد احتياط وشي. ٥ – عقامت يا Sterility : څرنګه چې Gonads  دوړانګوپه مقابل کې ډير حساس دى که چيرې   وړانګې جنسي غدواتو ته ورسيږي سبب دموقتې عقامت کيږي اما هيڅ وخت وړانګې Impotence) )منځته نه راوړي اوکه چيرې   وړانګې جنسي غدواتوته  ورسيږي  د دايمې عقامت سبب ګرځي نو راديوګرافي په دوران کې ګونادونوته پام وشي چې وړانګې  ورته ونه رسيږي.
٦ – په طول دعمرکې کموالى يا Shortening of lifes pane : ټول هغه خلک خصوصاً دx پرسونل اونورهغه څوک چې په ماحول د x  او د x  معادل شعاګانوکې کارکوي دهغوې عمر دوړانګو درسيدو له کبله کيميږي. مطابق دهغه تحقياتو چې شوې دي دهر واحد او رونتجن وړانګې دذخيرې په مقابل يوه ورځ دعمر دپرسونل داکسريز اويانور اسخاص چې په وړانګو معروض کيږي کميږي اوبعضې داعدددهر واحد ذخيره د x  وړانګې   ورځې پورې قبوله کړه اوپه   ميلادي کلونوکې داثابته شوه چې راديولوجستان نسبت نورکسانوته زياتره په (Leukemia )  اخته کيږي. دلايزر وړانګې Laser –R ليزر داجباري تشعشع په مرسته دنوراني فوتونونوتقويه کول دي يا هغه اله چې کوهرنټي شديد ډيرې نرۍ وړانګې داجباري تشعشع په مرسته منځته راوړي دغه وړانګې يورقمي فريکونسي لري اوطول موجونه سره يوبل سره هم مساوي دي ، يودبل سره موازي او ډيرې نږدې وړانګې دي چې په مستقيم خط ترډيرواټن پورې حرکت کوي لکه دنور نوراني وړانګوپه شان په فضاء کې نه خپريږي دابه دحقيقت څخه لري نه وي چې دکمپيوټر نه وروسته لايزر يوه داسې لاسته راوړنه ده چې زمونږ په ژوند کې يې نوي انقلابونه او پرمختګونه رامنځته کړي دي
بدن ته د وړانگو له خطر هراړخيزي ﻻري
آخذليکونه 1= سلطانزي ځدراڼ، ډاکټر نظرمحمد، ډاکټرحاجي محمدسلطانزي ځدراڼ، ډاکټرغازي محمد سلطانزي ځدراڼ، سرطان او د چاپيريال راډيواکتيويتي، جرمني 1386 هـ ش 2= شيرزاد بازمحمد، د ميوو او سبو ساتنه ، کابل پوهنتون ، کرهني پوهنځي، کال 1366 هـ ش 3= نظيفي ډاکټر عبدالحي، محمد رحمت الله تنها،د تطبيقي هستي اساسات، کابل پوهنتون، سائنس پوهنځي د فزيک څانګه،کال 1386 هـ ش.
خدمت؟(کتاب)
((خدمت؟)) د رحمت ديوان د لنډو کيسو ټولګه ده، چې په کال ٢٠١٧ز کې پښتو نړيوالې مرکې چاپ او خپره کړې ده. دا کتاب ١٠٤ مخونه لري او د ٥٠٠ په شمېر کې چاپ شوى دى.
د کتاب منځپانګه
په کتاب کې د ليکوال خپلې خبرې، ١٠ لنډې کيسې يا افسانې، ١٢ د سلو لفظونو کيسې او يوه د سعادت حسن منټو ژباړه چاپ شوې ده. د کتاب تړون په دې ټکو کې شوى دى: ((د هغه افسانې په نوم، چې لا ناليکلې پرته ده)) او دا کتاب ليکوال څه په دې ډول ډالۍ کړى دى: ((د خپلې مېرمن او خپلو لوڼو لايبه ديوان، هيله ديوان، سوله ديوان په نومونو)). ((هغه شاعرانو او ليکوالانو ته، چې پښتو ژبه يې د خدمت په بهانه خوړلې ده. څوک چې د پښتو په نوم ښاغلي دي هغه د پښتو په مرۍ غلي دي (اباسين يوسفزى))).
ولې خدمت؟
د کتاب نوم ((خدمت؟)) دى، چې په همدې نوم په کتاب کې يوه کيسه هم شته، خو په کتاب کې په ١٢م مخ ليکوال ليکلي دي: ((ګرانو لوستونکو! دا افسانې نه ما د پښتو ادب د خدمت دپاره ليکلي دي او نه دا چې پښتو ژبه دومره خواره ده. زه د پښتو ژبې ډېر منندويه يم چې ماته يې په خپله جولۍ کې ځاى راکړو او ماله يې دومره وس راکړو چې زه دا خپل مات ګوډ ليکل په پښتو کې وکړم. که څوک يې په دې خاطر ګوري چې ما د پښتو خدمت کړى نو نه دې يې ګوري، ځکه چې زه د پښتو خدمت نه شم کولى، بلکې پښتو زما خدمت کوي، چې ماته يې خپل لفظونه راکړي او زه په هغه لفظونو کې خپل احساسات خلکو ته رسوم)).
لنډې کيسې
په دې کتاب کې چې کومې لنډې کيسې چاپ شوي دي، د هغې نومونه څه په دې ډول دي: په کتاب کې نوې خبره دا ده، چې په کومو موضوعګانو ځينې لنډې کيسې ليکل شوي دي، هغه ډېر نوي دي، په دې موضوعګانو تراوسه پورې بل کوم پښتون ليکوال قلم نه دى پورته کړى، لکه د ((خيانت، ادراک، خدمت؟ او د قام سترګې)) لنډو کيسو نه ښکاره کېږي. چې په دې کيسو کې په ليکوالانو او شاعرانو خبره شوې ده او د دوى ستونزې راوچتې شوي دي، چې نه يواځې دا، بلکې ليکوال په خپل ځان هم په دې کيسو کې ډېر طنزونه کړي دي او په ځان يې تنقيد کړى دى. چې دا څيزونه تراوسه پورې د بل چا په لنډو کيسو کې نه دي ليدل شوي. د مثال په توګه د ((خدمت؟)) کيسې يوه ټوټه دلته وګورئ: ((د شپې په اخري پېر کې چې کله مې سترګې ورغلې، نو څه ګورم چې يو دربار لګېدلى دى، پښتو بره ناسته ده او زه ورته لاندې لاسونه تړلى ولاړ يم، زما يوه يوه افسانه راځي او په ما ګواهي ورکوي، د لفظونو يو لوى غوېمنډ راجوړ دى او زما تماشې ته ولاړ دى، ځينې راپسې اوازونه کوي او ځينې راپورې خنداګانې کوي، ځينې له خندا شنه شوي دي او ځينې له قاره سره اوښتي دي، د ټولو ګواهانو او زما د افسانو د ثبوتونو نه وروسته پښتو دا اعلان وکړو: "چونکې دې افسانه ليکونکي ټول عمر زما د خدمت دعوې کړي دي، صرف په دې خاطر چې ځان ته نوم پېدا کړي، شهرت ترلاسه کړي، د خپل نوم پېدا کولو لپاره يـې ټول عمر په ما ملنډې وهلي دي، نو د ده سزا دا ده چې.....................". او زما سترګې بيا خلاصې وې، بق بق مې بره لاندې، اخوا دېخوا وکتل، خو هيڅ هم نه و، ليپ ټاپ مې هم داسې لګېدلى پروت و، زر راپاڅېدم او خپله ټولګه مې راواړوله، څلور واړه مقالې مې يو ځل بيا د سر نه تر اخره پورې ولوستې، د لفظونو د خندا ګډوډ اوازونو مې په غوږونو کې بيا کړنګا پېل کړه، اخر چې د خندا اوازونه له برداشت نه بهر ووتل نو څلور واړه مقالې مې سيليکټ کړې او په ډيليټ مې ګوته کېښوده)).
د سلو لفظونو کيسې
په دې کتاب کې ((د سلو لفظونو کيسې)) تر سرليک لاندې ١٢ کيسې چاپ شوي دي، چې دا پکې يو بل نوى والى دى، ځکه تراوسه پورې په پښتو کې د لنډې کيسې په نوم لنډې او اوږدې ډېرې کيسې ليکل شوي دي، خو په پښتو کې د سلو لفظونو کيسې تراوسه پورې بل چا نه دي ليکلي. په اردو ژبه کې مبشر علي زېدي د سلو لفظونو کيسې ليکي، چې له هغې وروسته موږ په پښتو کې په دې کتاب کې د سلو لفظونو کيسې وليدلې، چې هره کيسه يې د منځپانګې او نوم سره سل لفظونه لري. په دې کتاب کې چې د سلو لفظونو کومې کيسې چاپ شوي دي، د هغې نومونه په دې ډول دي:
ژباړه
په دې کتاب کې داردو ژبې د مشهور کيسه ليکونکي سعادت حسن منټو يوه کيسه هم چاپ ده، چې د کتاب ليکوال ژباړلې ده. د سعادت حسن منټو د دې کيسې نوم ((حجامت)) دى، چې نوموړي ټوله کيسه د ډايلاګونو په شکل کې ليکلې ده. د دې کيسې د ليکلو وجه ښايي دا وي، چې ډايلاګ په ډرامه کې ډېر مهم وي، خو ځينو ليکوالانو بيا په ډايلاګونو کې هم کيسې وليکلې، چې د سعادت حسن منټو دا کيسه پکې د يادونې وړ ده، چې د کتاب ليکوال ژباړلې او په کتاب کې يې چاپ کړې ده.
عبدالمجيد
عبدالمجيد د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
موسی مناروف
موسی خېرامانوویچ مناروف (انگلیسي: Musa Khiramanovich Manarov، روسي: Муса Хираманович Манаров) – (زوکړه: ۲۲ مارچ ۱۹۵۱) د ازربایجان / شوروي اتحاد یو ستورمزلی دی چې په تشیال کې یې ۵۴۱ ورځې تېرې کړې دي. نوموړی په ۱۹۷۴ کې له مسکو هوايي‌چلند انسټیټیوټ (Moscow Aviation Institute) څخه د انجنیرۍ ډیپلوم ترلاسه کړ او د شوروي اتحاد په هوايي ځواکونو کې ډگروال وو. د ۱۹۷۸ د ډسمبر پر لومړۍ نېټه د ستورمزلي په توگه غوره شو.
سرچینې
وېشنيزه:ستورمزلي وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي وېشنيزه:اسیاسي ستورمزلي
ميرزکه ولسوالۍ
ميرزکه ولسوالۍ د پکتيا ولايت يوه ولسوالۍ ده، چي د مرکز ګردېز سويل ختيځ لوري ته په 40 کيلو متري کي پرته ده. نفوس يې 80000 تنه اټكل شوى دى. دغه ولسوالۍ پراخ طبيعي ځنګلونه لري. خلك يې زياتره په کرنه، مالداري او د باروړونکو موټرو په چارو بوخت دي. وېشنيزه:دافغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د پکتيا ولايت
ساهره شريف
ساهره شريف د افغانستان يوه ليکواله ، څېړونکې او د خوست ولايت په استازيتوب د افغانستان په ولسي جرگه کې وکيله پاتې شوې.
عزيز الرحمان
عزيز الرحمان د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
خېبر نيوز
خېبر نيوز د پښتو ژبې يو تلويژيون چېنل دې ۔ ددې لويه دفتر په اسلام آباد کې دې۔ ددې نه علاوه په پېښور،کابل،کندهار،دوبۍ او جلال آباد کې هم دفترې لرې۔
توكتار أوباكيروف
توکتار اوباکیروف سلطان بن طلال یو مسلمان ستورمزلی و.
سرچینې
وېشنيزه:ستورمزلي وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي وېشنيزه:قزاق ستورمزلي وېشنيزه:اسیاسي ستورمزلي
مونيکا ګيل
مونيکا ګيل (ਮੋਨਿਕਾ ਗਿੱਲ; پيدايښت ٢٤ جون ١٩٩١) يوه امريکايي  هندي امریکايي موډل،  فلمي ستوري  او د ښکلا پيجينټ سرلیکونکي ده، چا چي په ٢١ جون په ټوله نړی کې د ٢٠١٤ مس هند جايزه هم وګټله. دا همدارنګه په ٢٦ نومبر ٢٠١٣ باندي په نړيواله کچه باندي مس هند امریکا هم سوه. په ٢٠١٥ کي هغي د هندوستان راتلونکی لوړ ماډل خپرونه چي د  ام ډي ټينګار وي انډيا لخوا تر سره کيدل برخه واخیستل، او بيا يي د هند بل ټاپ موډيل په خپرونه کې هم برخه واخيستل. دي همدارنګه په پنجابي سينما سکوپ فيلمونو کي کار کړي دي''.
پڼي
ز موږ تو کم پو هان( نسب پيژ ند و نکي) پڼي د پښتنو د غر غښت د ټو لنيزې ډلي نه شميري چې په سهيلي پښتو نخوا، افغانستان، پاکستان، بنگله دېش او هند کې ميشته دي٠ په پخوانيو تا ريخو نو کې چې ددغې قبيلې يا دونه پکې شوې ده هغه تا ريخ خا نجها ني يا مخزن افغا ني دی چې مولف يې خواجه نعمت الله هروي نورزی و چې د هند د مغولي واکمن جلا ل الدين محمد اکبر د دربار مؤ رخ و٠ همداراز په انگر يزي مؤ رخينو کې ميجر را ور ټي، مو نت ستوارت الفنستن او د پټان د کتاب مؤلف سر اولف کيرو هم په خپلو ا ثا رو کې د پڼي قبيلې يا دونه کړې ده٠
د پڼي قبيلې ښا خو نه:
د پښتني شجرو سره سم پڼي د داني زوی او د غر غښت لمسی دی٠ لا ند يني ښا خونه د پڼي او لا ده ده: ختا ني، مر غزايي، سيڼ، مر غستن، قا سم، سا هنگ، زمری يا مزری، با بکر زي، خو ژک، ايسوټ،شکوڼ، لهون، سا می، وهپال، اتما نخيل، شدي خيل، موسی خيل، علي خيل، بليل، لهر زي،حمزه خيل،ملهي زي،عمر خيل، ممي زي،مردو خيل،نصر زي،انځر زي، حسن زي، مولي زي، با بړ زي،اعزز خيل، هيبت خيل، درې پلاري،سين زي، مغدود زي،کما ل زي، جلال زي، خدوزي، احمد زي، ادين زي، ملي زي، شها لم زي،عمر گټ زي،کر مو زي، شادي زي، تو لا زي،کرم زي، طو طي زي،داروزي، اد ينه زي،خاتوزي، کا نوزي،خو اجک زي، با زي، مر سينزي، کا بل زي، بهر زي، با ئيزي،بهد ين زي،هر زان خيل، مکي زي،خان زي، خو يداد خيل، زرو خيل،هلال زي، گهدازي او نور٠٠٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
حاجيان
حاجيان د پکتيکا ولايت د مټاخان ولسوالي په شمالي برخه کي موقعيت لري چي تقريباً 10000 متره مربع مساحت لري نفوس:-ټول نفوس يې تقريباً 300ده دغه        کلى يو ديني عالم 5 د قران کريم حافظان   د 40 په شاوخوا کي د ښوونځي  زده کوونکي, 8 د مدرسې زده کوونکي, 13 ليسانس , 10 محصلين او 3 ماسټران لري. شمال ته يې د زرمت ولسوالي د برات خيلو او د سوي کلا کلي شمال لويديځ ته يې د فولاد خېلو د بڅۍ او شومي کلي لويديځ ته يې دشومي کلى او د سيدو کلا يوه برخه جنوب لويديځ او جنوب ته يې سيدو کلا جنوب ختيځ ته يې د اځکخيلو کلى ختيځ ته يې د تيمر خېلو يوه برخه واقع ده
تالغات موساباييف
سرچینې
وېشنيزه:ستورمزلي وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي وېشنيزه:قزاق ستورمزلي وېشنيزه:اسیايي ستورمزلي
پولاروگرافي
پولاروگرافي (په انگرېزي: Polarography په چېکي: Polarografie) یوه برېښنايي - کيميایي لاره (طريقه) ده چې د کيميايي توکو تمرکز او کيفيت په محلول کې پرېكړه كوي. نوموړې طريقه په ۱۹۲۲ کال کې په چکوسلواکيا کې کشف شوه. ددې طریقې مخترع چېکي كيمياپوه Jaroslav Heyrovský و چې په ۱۹۵۹ کال کې ورته د نوبل جایزه ورکړ شوه.
پولاروگرافي
پولاریمېتري آساني په توگه یوه لاره ده چې د قطب لرونکي او غیر قطب لرونکي اېلېکټروډونو په مرسته نه پېژندل شوي محلول تجزيه کوي او د دي محلول مختوو توکو تمرکز او کيفيت پرېكړه كوي. قطب لرونکي اېلېکټروډ د څڅوونکي پارې څخه جوړ شوی دی.
وېشنيزه:کيميا وېشنيزه:نوبل انعام وېشنيزه:نوبل گټونکي وېشنيزه:کیمیاپوهان وېشنيزه:مخترعین
قم ولايت
د قم ولایت (په پارسي کی: استان قم) د ایران د ولایتونو څخه دی چی د ایران په مرکز کی پروت دی. مساحت یی ۱۱،۵۲۶ کیلومترو مربع دی. مرکز یی د قم ښار دی. د قم په ولایت کی ۱۰۶۴۴۵۶ نفوس ژوند کوي.
قم ولايت (په انگرېزي کې: Qom) د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی. مساحت یې 11,526 کيلوميټر2 (4,450 مربع ميل) کیلومتره مربع ده او تقریبا 1,064,456 نفوس لري. د قم ولايت د ولایت پلازمينه د قم ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو 92.4 تنه په يو مربع کيلوميټر کې (239 تنه په يو مربع ميل کې) اوسيږي.په دې ولايت کې ټول 1 ولسوالۍ (کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي) دي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د ایران ولایتونه
ښرنه
ښرنه د پکتيکا ولايت تر ټولو لوی ښار او د ولايتي پلازمېنه ده.
پکول
وېشنيزه:کالي وېشنيزه:اغوستنتوکي وېشنيزه:افغاني کالي
پولاریمېتري
پولاریمېتري (په انگرېزي: Polarimetry) د تحليلي کيميا یوه بصري لاره (طريقه) ده چې د کيميايي توکو بصري فعلیت پرېكړه كوي.
وېشنيزه:کيميا
نورزيه اتمر
نورزيه اتمر د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
۹۳ (عدد)
۹۳ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۹۲ څخه  مخکي او د ۹۴ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۹۳:
په کلینډر کې
۹۳ کولاي سي:
په کیمیا کې
۹۳ د نېپټونيوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۹۳ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
سامعه خوگياڼۍ
سامعه خوگياڼۍ د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
شمالي هالنډ
شمالي هالنډ ولایت په هالنډي province Noord Holland) د هالنډ هیواد شمال لویدیځ کې پروت ولایت دی.
د دین ازادي په فرانسه کې
په فرانسه کې د دین ازادي د ۱۷۸۹ کال د اتباعو او انسانانو د حقونو د اعلامیې د بنیادي حقونو له مخې تضمین شوې ده.
په ۱۹۰۵ز کال کې، فرانسه یو سیکولار دولت شو او له هغه وخت راهیسې، د فرانسې حکومت د laïcité اصل تعقیبوي، په کوم کې چې حکومت کوم رسمي دین نه دی منلی (پرته له موروثي قوانینو څخه لکه پوځي روحانیون او په الزاس-موزل کې سیمه ییز قانون). د دې پر ځای، یوازې هغه ځانګړې دیني سازمانونه د رسمي قانوني معیارونو له مخې په رسمیت پیژني کوم چې دیني دوکتورینو ته هومره پام نه لري. د دې تر څنګ، دیني سازمانونه باید د دولت په تګلارو کې له لاسوهنې څخه په کلکه سره ډډه وکړي.
حکومتي او دیني موسسات
په فرانسه کې د حکومتي او دیني موسساتو تر منځ اړیکې د ۱۹۰۵ کال د «کلیسا او دولت تر منځ د بېلتون اړوند قانون» ("Loi concernant la séparation des Églises et de l'Etat") له مخې تعریف شوې دي. چې لومړۍ جمله یې داسې ده:"جمهوریت د وجدان ازادي تضمینوي. همداشان تر محدودیتونو لاندې د دیني عبادت د چارو تمرین هم د ټولو خلکو د ګټې په پام کې نیولو سره تضمینوي. جمهوریت هېڅ راز کلیسا نه په رسیمت پیژني او نه هم ورسره مالي مرسته کوي. (La République assure la liberté de conscience. Elle garantit le libre exercice des cultes sous les seules restrictions édictées ci-après dans l'intérêt de l'ordre public. La République ne reconnaît, ne salarie ni ne subventionne aucun culte.)."د ۱۷۸۹ کال د انسانانو او اتباعو د حقونو اعلامیه، چې د قانوني چارواکو له خوا د فرانسې د اساسي قانون سره برابر حیثیت لري، داسې راغلي دي:"له هېچا څخه به د هغه د نظریاتو په اړه و نه پوښتل شي، همداشان د دیني عقایدو په اړه، خو په دې شرط چې له امله یې د قانون له مخې رامنځته شوی عامه نظم له ستونزې سره مخ نشي."او:"قانون دا حق لري تر څو هغه اعمال چې د ټولنې لپاره مضر وي، هغه ممنوع وګرځوي. هر هغه څه چې د قانون له مخې نه وي ممنوع شوي، د هغو ممانعت نشي کېدای او نه هم څوک د هغو په تر سره کولو سره مقید ګرځېدلای شي."نو له همدې کبله د فرانسې حکومت په خپله سر نشي کولای چې دیني فعالیتونه تنظیم یا ممنوع وګرځوي؛ یوازې په هغو حالاتو کې دوی دا حق لري چې هغه د عام نظم د ساتنې یا د ټولنې په خلاف د مضرو اعمالو د ممنوعیت له کبله یې محدود کړي (د بېلګې په توګه انساني قربانۍ).
سوخوی سو-۲۵
سوخوی سو-۲۵ (په روسي کی:Су-25) له غږ نه کم د جټ یوه شوروي حربي الوتکه ده چی د ټانکونو، زره پوښ موتړونو او مځکني اهدافو د منځه وړلو لپاره کارېږي. سوخوی سو-۲۵ حربي الوتکه په ۷۰ کالو کی طرح شو. لمړني الوتنه یی په ۱۹۷۵ کال کی تر سره شوه او شوروي پوځ د دغی الوتکې څخه په رسمي ډول د ۱۹۷۸ کال څخه راهیسی کار اخلي. په اوس وخت کی دغه حربي الوتکه د نړۍ د نړی د بیلو بیلو وسلوالو ځواکونو په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دي.
وېشنيزه:سوخوی الوتکې
سمنان ولايت
سمنان ولايت (په انگرېزي کې: Semnan) د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی. مساحت یې 97,491 کيلوميټر2 (37,641 مربع ميل) کیلومتره مربع ده او تقریبا 590,512 نفوس لري. د سمنان ولايت د ولایت پلازمينه د سمنان ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو 6.0 تنه په يو مربع کيلوميټر کې (16 تنه په يو مربع ميل کې) اوسيږي.دا ولایت ټولې 4 ولسوالۍ (په سیمه ایزه کچه  شهرستان) لری.
نور ولولئ
وېشنيزه:د ایران ولایتونه
یوهانس ګوتنبرګ
یوهانس جنسفلیش زور لډڼ زوم ګوتنبرګ (شاوخوا ۱۴۰۰ – د ۱۴۶۸ د فبرورۍ ۳یمه) یو جرمنی مخترع، چاپوونکی، خپرندوی او زرګر و چې په اروپا کې یې د خوځنده تورو د چاپ میخانیکي ماشین په مرسته چاپ دود کړ. دغه کار یې په اروپا کې د چاپ انقلاب پیل کړ او په دویمه زریزه کې یوه داسې مهمه پېښه ګڼل کېږي چې د بشري تاریخ متمدن پړاو ورسره پیل شوی. دغه کار د رنسانس، اصلاحاتو او روښانوالي دورو په پراختیا، او همدا راز پر عصري پوهې د ولاړ اقتصاد لپاره د مادي بنسټونو په جوړولو او د علم په عمومي کولو کې مهم رول درلود.
که څه هم ګوتنبرګ په نړیواله کچه لومړنی کس نه و چې خوځنده توري یې وکارول، خو په ۱۴۳۹ کال کې لومړنی اروپایی شو چې دغه کار یې وکړ. ده د چاپ لپاره ګڼ کارونه کړي چې د خوځنده تورو د ډېر تولید لپاره د پروسې اختراع، د کتاب د چاپ لپاره غوړ رنګ کارول، تنظیمېدونکي قالبونه، میخانیکي خوځند توري او د هغه مهال د کرنې پېچ ماشینونو ته ورته د چاپ لرګین ماشین کارول په‌کې شاملېږي. د ده لویه اختراع په یوه عملي سیستم کې د دغو عناصرو ترکیب و چې د ډېرو چاپي کتابونو د تولید امکان یې برابراوه او د خپرندویانو او لوستونکو لپاره هم په اقتصادي لحاظ ارزانه تمامېدل. د تورو د جوړولو لپاره د ګوتنبرګ په مېتود کې د تورو یو فلزي الیاژ او تورو د تویولو لپاره یو لاسي قالب شامل دي. دغه الیاژ د سرپو، قلعي او انتیموني یوه ګډوله وه چې په نسبتاً ټيټه تودوخه کې ویلې کېده او څه ناڅه اقتصادي هم وه، ښه قالب کېده او دوامدار توري یې جوړول.
د خوځنده تورو کارول په لاسي خطي نسخو او لرګین چاپ کې ـ چې هغه مهال په اروپا کې د کتابونو د چاپ مېتود و ـ پام وړ پرمختګ و او د اروپا د کتابونو په تولید کې یې انقلاب رامنځته کړ. د ګوتنبرګ د چاپ تکنالوژي په چټکۍ سره په ټوله اروپا کې او وروسته وروسته په ټوله نړۍ کې پراخه شوه. د ده لوی کار «د ګوتنبرګ مقدس کتاب» دی (چې د ۴۲ خطي انجیل په توګه هم پېژندل کېږي)، د مقدس کتاب لومړنۍ چاپي بڼه وه او د ښکلا او لوړ تخنیکي کیفیت له امله وستایل شوه. د رنسانس دورې اروپا ته د خوځنده تورو د میخانیکي چاپ راتګ د ټولیزو اړیکو دورې ته لاره هواره کړه چې د ټولنې جوړښت یې د تل لپاره بدل کړ. د نسبتاً نامحدودو معلوماتو خپرېدو ـ چې انقلابي افکار هم پکې شامل وو ـ پولې ماتې کړې، جمعیتونه یې په اصلاحاتو کې ایسار کړل او د سیاسي او مذهبي واکمنانو قدرت یې وګواښه؛ د سواد چټکې ودې په زده‌کړو کې د باسوادو مخکښانو انحصار مات کړ او نوې راټوکېدلې متوسطه طبقه یې ځواکمنه کړه. په ټوله اروپا کې د خلکو د فرهنګي ځان‌پوهې ډېرېدل د پروټو نېشنلېزم لامل شول چې د اروپا د محلي ژبو په غوړېدو سره د منځګړې ژبې په توګه د لاتیني ژبې موقعیت ته چټک زیان واوښت. په نولسمه پېړۍ کې چې کله د ګوتنبرګ د لاسي چاپ ماشین پر ځای د بخار چرخشي چاپ ماشینونه جوړ شول، د صنعت په کچه یې د چاپ امکانات برابر کړل، د لوېديځ په بڼه چاپ په ټوله نړۍ کې ومنل شو او د زیاتې اندازې چاپ لپاره پر یوازنۍ وسیله بدل شو.
د ژوند لومړي وختونه
په ۱۴۱۱ کال کې په ماینز کې د اشرافي کورنیو پر خلاف پاڅون وشو او تر سلو ډېرې کورنۍ د دغه ښار پرېښودو ته مجبورې شوې. بالاخره د ګوتنبرګ کورنۍ هم الټویل ام‌راین ته ولېږدېده، هلته د ګوتنبرګ مور یو میراثي ملکیت درلود. تاریخ‌لیکونکی هانریش والاو وایي: "د ګوتنبرګ د ځوانۍ د وخت په اړه یوازې دومره پوهېږو چې دی په ۱۴۳۰ کال کې په ماینز کې نه و. ګومان کېږي چې دی د سیاسي دلایلو له امله سټراسبورګ ته کډوال شوی، هغه ځای چې هلته یې کورنۍ اړیکې لرلې." ویل کېږي چې ده په ارفورټ پوهنتون کې زده‌کړې کړې، هلته په ۱۴۱۸ کال کې د Johannes de Altavilla په نامه د یوه محصل د زده‌کړو مخینه ثبت ده. (Altavilla) د (Eltville am Rhein) لاتیني بڼه ده.
دا مهال د پنځلسو نورو کلونو لپاره د ګوتنبرګ د ژوند په اړه هېڅ هم مشخص نه دي، خو د ۱۴۳۴ کال په مارچ میاشت کې د ده یو لیک څرګندوي چې په سټراسبورګ کې چې هلته یې د مور خپلوان وو، ژوند کاوه. همدا راز ویل کېږي چې دی د سټراسبورګ د پوځي جنګیالیو غړی و چې د زرګرۍ اړوند فعالیتونه یې کول. په ۱۴۳۷ کال کې ځینې شواهد څرګندوي چې ده یوه شتمن سوداګر ته د جواهرو د پاکولو زده‌کړې ورکړې دي، خو څرګنده نه ده چې دغه پوهه ده څه ډول ترلاسه کړې وه. په ۱۴۳۶ او ۱۴۳۷ کلونو کې یې په سټراسبورګ کې له یوې ښځې سره د واده د ژمنې ماتولو له امله په محکمه کې نوم ثبت شوی. خو دا چې دغه واده شوی که نه، دا معلومات نه‌شته. په ۱۴۱۹ کال کې یې د پلار تر مرګ وروسته د میراث په پروسو کې هم نوم یاد شوی.
د ژوند وروستۍ
په ۱۴۶۲ کال کې په ماینز کې خونړۍ جګړه وشوه او ماینز ښار د ستر پادري اډولف فون ناسائو له‌خوا ونیول شو. د ۱۴۶۵ کال د جنورۍ په ۱۸مه نېټه د ستر پادري فون ناسائو له‌خوا د ګوتنبرګ لاسته‌راوړنې په رسمیت وپېژندل شوې او ده ته یې د هافمن (د دربار د اتل) لقب ورکړ. په دغه لقب کې پر افتخاري نښانونو سربېره په کلني ډول نغدي او غیر نغدي مرستې، ۲۱۸۰ لېتره غلې او ۲۰۰۰ لېتره بې‌مالیاتو شراب هم شامل وو.
ګوتنبرګ په ۱۴۸۶ کال کې مړ شو او په ماینز ښار کې په فرانسیسکن کلیسا کې د درېیم غړي په توګه خاورو ته وسپارل شو. دغه کلیسا وروسته ورانه شوه او د ګتنبرګ قبر هم دا مهال ورک دی.
په ۱۵۰۴ کال کې پروفیسور ایوو ویټيګ دی د ټايپوګرافۍ د مخترع په توګه یاد کړی. تر ۱۵۶۷ کال پورې د ګوتنبرګ هېڅ انځور موجود نه و، بالاخره هاینریش پنټلون په خپل کتاب کې چې د جرمني د تاریخي شخصیتونو په اړه و، د ګوتنبرګ یو خیالي انځور وایست.
برهان الدين رباني
برهان الدين رباني (دري: برهان الدين ربانی) - (۱۹۴۰ - ۲۰ د سېپتمبر، ۲۰۱۱ ز. کال) د ۱۹۹۲ - ۱۹۹۶ ز. کال پورې د افغانستان هېوادمشر و. همداراز هغه د سولې د شورا مشر او د جميعت اسلام د گوند مشر او پخوانی جهادي جنگيالی هم پاتې شوی. نوموړی د توکم له پلوه دېگان دی. نوموړی د افغانستان د ژغورنې د جبهه ېې ملي تر نامه لاندې سياسي گوند لارښود هم وه، چې همدا وروستی نومېدلی گوند د بېلابېلو پخوانيو کورنيو جگړو کې ښکېلو ډلگيو يوه سياسي اېتلافي جبهه ده چې په افغانستان کې يې د طالبانو د غورځنگ په وړاندې د جگړې لپاره لاس يو کړی دی. رباني د افغانستان د هېوادمشر په توگه تر هغه مهال پر کابل کې خپل واک چلاوه تر څو چې د طالبانو له غورځنگ سره په ټکر کې او د کابل په نيولو سره د کابل ښار نه تېښتې ته اړ شو. د هغه دولت د ملگرو ملتونو او د گڼ شمېر نورو هېوادونو لخوا يو پېژندل شوی دولت و.
مخينه
برهان الدين رباني د محمد يوسف ځوی دی چې په ۱۹۴۰ ز.کال کې د افغانستان سهېلي ولايت بدخشان کې زېږېدلی. له ۱۹۹۲ ز څخه تر ۱۹۹۵ ز پورې د افغانستان په کورنيو جگړو کې ښکېل و ، او د ملگرو ملتونو د بشر د حقوقو د څانگې له خوا چې وايي ، ده افغانستان کې ېې توکمپالنې او تبعيض ته لار هواره کړه او د خپل په حکومتي دوره کې ېې پر بې گناه ولسونو هر راز غیر بشري تېري ترسره کړل تورن دی همدارنگه ېې دی د افغانستان د ډېرو لرغونو اثارو پر لوټلو او د بیت المال پر خرڅولو هم د بشر د حقوقو له خوا تورن دی.
زده کړې
وروسته له دې چې يې خپلې لومړنۍ زده کړې په بدخشان کې پای ته ورسولې نو بيا کابل ته ولاړ او هلته يې د ابو حنيفه په دارالعلوم شرعي کې خپلې زده کړې پرمخ بيولې. وروسته له دې چې نوموړی د همدغه دارلعلوم نه بری وواته نو بيا يې د کابل پوهنتون کې د اسلامي قوانينو او شرعياتو فاکولتې کې لاره وموندله. په کابل پوهنتون کې د څلورو کالونو د مودې وروسته يې په اسلامي زده کړو کې نوم ترلاسه کړ چې ډېر ژر بيا په ۱۹۶۳ ز.کال کې په هماغه پوهنتون کې د استاد په توگه دنده ترسره کوله. د دې لپاره چې خپله اسلامي زده کړه نوره هم پراخه کړي، نو په همدې تکل په ۱۹۶۶ ز. کال کې مصر ته ولاړ او هلته يې په قاهره کې د الازهر په اسلامي پوهنتون کې په زده کړو پيل وکړ او د هماغه پوهنتون نه يې په اسلامي علومو او اسلامي فلسفه کې د ماسټرۍ بری ليک ترلاسه کړ.
جميعت اسلامي
کله چې برهان الدين رباني په ۱۹۶۸ ز. کال کې بېرته افغانستان ته راستون شو نو بيا يې د جميعت اسلامي افغانستان گوند لپاره په سياسي فعاليتونو پيل وکړ. هغه د پوهنتون په غولي کې د محصيلينو په جذب او منظمولو پيل کړی و. چې د همدغه فعاليت په پايله کې د ۱۹۷۲ ز. کال په گونديزو ټاکنو کې د يوه ۱۵ کسيزه ډلگۍ او د جميعت اسلامي د بنسټگر، غلام محمد نيازي لخوا د جميعت اسلامي د گوند مشر وټاکل شو.
کله چې په ۱۹۷۴ ز. کال کې افغان پوليس د کابل پوهنتون ته د ده د نيولو په تکل راغلل نو برهان الدين رباني د خپلو پلويانو لخوا پټ شو او پوليس و نه توانېدل چې هغه ونيسي او په همدې توگه هغه پاکستان ته په تښتېدلو کې بريالی شو. کله چې رباني پېښور ته ورسېده نو هماغلته يې د خپل گوند مرکز تاسيس کړ او له هماغه ځايه يې د جميعت اسلامي د گوند لارښوونه کوله. په پاکستان کې د نورو جهادي گوندونو تر څنگ يې د روسانو او د هغه وخت د حکومت په وړاندې د جهاد اعلان وکړ او بيا د امريکا په وسلو او پېسو او د پاکستان په پوځي او سياسي لارښوونو د روسانو د يرغل په واندې ودرېده. کله چې په ۱۹۹۲ ز. کال کې د ډاکټر نجيب الله دولت د يوې کودتا په ترڅ کې ړنگ شو نو د رباني په مشرۍ د مجاهدينو لومړنۍ ملېشې کابل ته راننوتلې چې بيا تر ډېر مهاله يې د کابل واک په خپل لاس کې نيولی وه.
په افغانستان باندې د روسانو د يرغل په وخت د برهان الدين رباني ونډه
د يو عرب مؤرخ ليکوال وايي: په کال ۱۹۷۴ کې استاذ رباني د حج په موسم کې د سعودي له پاچا شا فيصل (رحمه الله) څخه د مرستې غوښتنه وکړه، او هغه ته يې د داود خان د سپينې کودتاه سره واک ته د کمونستانو د رسېدو وېره څرګنده کړه، شاه فيصل په دې خبره اهتمام وکړ، او اهتمام يې داسې څرګند شو چې په کابل کې د سعودي سفارت يو رپورټ خپور کړ چې په هغه کې داود يو مخلص وطنپال شخص معرفي شوی و، او دا چې له اړخه يې واک ته د کمونستانو رسېدل توجيه نلري، او دې سره استاذ رباني ونشو کولی چې د داود خان په ضد له سعودي څخه مادي او معنوي مرستې تر لاسه کړي. محمود المرداوي, أفغانستان والاجتياح الروسي، ص (14).
په افغانستان کې د برهان الدين رباني هېوادمشري
برهان الدين رباني پرته د ولسي رايو په کال ۱۹۹۲زېږدي کې د هېوادمشرۍ په څوکۍ کېناست. په پام کې وه چې دی به د شپږو مياشتو لپاره د حکومت چارې سمبالوي بيا به ولسواکه رايو ته لار هواروي ،
د نړېوالې بشر حقوق ټولنې لخوا پربرهان الدين رباني او ډلې ېې نيوکې
د ملگرو ملتونو د نړېوالو حقوقي څانگو لخوا په ښاغلي رباني باندې د هغه د حکومت په وخت په عامه وگړو باندې د هر ډول تېريو د مخ نه نيولو نيوکه روانه ده او همدا رنگه د ده ډلو په حکومتي واک باندې خپلسري وېش اچولو او په منځ کې د نه جوړجاړي له لامله د خلکو شتمني ويجاړولو ، د خلکو ناروا وژنې او د کابل ښار ټولنيزه ښاري ودانيو د ورانيو تورونه پې لگېدلي  دي.
مړينه
برهان الدين رباني د ۲۰۱۱ ز کال د سپتمبر پر ٢٠ مه ، د ٧٠ کلو په عمر ، مازدیگر ناوخته د کابل په زړه وزير اکبرخان مېنه کې په خپل کور کې په يوه ځانمرگي بريد کې ووژل شو.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:د افغانستان هېوادمشران برهان الدين رباني برهان الدين رباني برهان الدين رباني وېشنيزه:افغان جنگسالاران وېشنيزه:هېوادمشر وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
بابر هوتک
بابر هوتک بابرهوتک
ساليجان شاريبوف
سالیجان شاریبوف یو مسلمان ستورمزلی و.
سرچینې
وېشنيزه:ستورمزلي وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي وېشنيزه:قیرغیز ستورمزلي وېشنيزه:اسیاسي ستورمزلي
مولوي حنيف شاه
مولوي حنيف شاه د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
آرين يون
آرين يون د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
سيد محمد گلاب زوى
سيد محمد گلاب زوى د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
أنوشه أنصاري
سرچینې
وېشنيزه:ستورمزلي وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي وېشنيزه:ایراني ستورمزلي وېشنيزه:اسیاسي ستورمزلي
د عدم تشدد علمبردار څوک و؟
د عدم تشدد علمبردار څوک و کتاب د رحمت دیوان له خوا کښل شوی کتاب دی چې په ۲۰۱۷ز کال د اعراف پرنټرز خپرندوی ټولنې له خوا چاپ شوی. د پاڼو شمېر یې ۶۴ مخه دی.
تړلي مخونه
رحمت دیوان
شيخ مظفر شكور
شیخ مظفر یو مسلمان ستورمزلی و.
سرچینې
وېشنيزه:ستورمزلي وېشنيزه:مسلمان ستورمزلي وېشنيزه:مالیزیایي ستورمزلي وېشنيزه:اسیاسي ستورمزلي
لياقت بابکرخېل
لياقت بابکرخېل د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
تهران ولايت
تهران ولايت (په انگرېزي کې: Tehran) د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی. مساحت یې 18,814 کيلوميټر2 (7,264 مربع ميل) کیلومتره مربع ده او تقریبا 13,530,742 نفوس لري. د تهران ولايت د ولایت پلازمينه د تهران ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو 645.8 تنه په يو مربع کيلوميټر کې (1,673 تنه په يو مربع ميل کې) اوسيږي.په دې ولايت کې ټول 13 ولسوالۍ (کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي) دي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د ایران ولایتونه
۹۴ (عدد)
۹۴ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۹۳ څخه  مخکي او د ۹۵ وروسته موجود دي.
په کلینډر کې
۹۴ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۹۴ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
پوپلزي
ز موږ پښتپو هان (نسب پيژ ند ونکي) پو پلزي د سړ بڼي پښتنو په ډله کې شميري چې ددرا نيو پښتنو يوه څا نگه ده. درا نيان په دوو سترو ښا خو نو ويشل شوي دي چې يو يې ځيرک او بل يې پنج پای نو ميږي، چې بيا ځيرک د با رکز يو،اڅکز يو، الکو زيو او پو پلز يو په څا نگو او پنج پای د نو ر زيو، سا کزيو( اسحق زيو)،اليزيو، ادوزيو او ما کو په څا نگو ويشل شوي دي.
د پو پلزيو د قبيلي ښا خو نه او څا نگې:
حبيبزي، ايوب زي،بارو زي،اسما عيل زي، حسن زي، قلندر زي، با ميزي، بهلولزي، سدوزي او نور...
د پو پلز يو مشهور او نا متو خلک چې د ځينو په نو مو نو ددغې قبيلې ښا خونه نو مول شوي دي: ايوب، بارو، حبيب، حسن، اسما عيل، با می، نصرت، غني، معروف خان،عمر خان، ملک سدو، خو اجه شير،اسدالله خان،خضر خان، مست خان،دولت خان،رستم خان،محمد زمان خان،نظر محمد خان،خداداد سلطان، حسين خان،زعفران خان،کامران خان، يحيي خان، مو سی خان، هارون خان، فتح الله خان ،رحمت الله خان،بها در خان،اسما عيل خان، کمال خان،محبت خان، علي خان، جعفر خان،غازي خان،با رخان،نواب محمد خان،خدا يار خان،مؤ من خان،عظمت خان،حليم خان، ملک صا لح،ادم خان، بهلول خان، علي خان، شا هيا، مستی.
همد ا راز پو پلزي د نورو در انيا نو د څا نگې په پر تله ځکه مشهوره ده چې د افغا نستان بنسټ ايښو دونکی ابدالي احمد شاه بابا او دده اولاده په همدې څا نگې پورې اړه لري. دافغا نستان ولسمشر حامد کرزی چې په اصل کې دکند هار او سيدو نکی دی  د پو پلزيو قبيلې ته منسوب دی.
د پو پلز يو د قبيلې د استو گنې سيمې
١- دکند هار په ولايت کې: هغه شمير پو پلزي چې دکند هار په ولايت کې استو گنه لري زيا تره يې د کند هار ولايت په مر کز، د شاه ولي کوټ،دامان،ارغنداب، خاکريز، پنجو ايي او ار غستان په ولسواليو او د غورک په علا قدارۍ کې استو گنه لري،چې د کند ها ر په ولايت کې ددوی مجمو عي شمير دڅه دپا سه ١۰۰۰۰۰سلو زرو تنو په شا او خوا کې ښودل شوی دی.
٢-دهرات په و لايت کې: پو پلزي د هرات ولايت د انجيل، گذرې،پښتون زرغون،غوريان، زنده جان، اوبې او کرخ په ولسو اليو کې ميشته دي چې دهرات په ولايت کې دوی ټول شمير د٣۰ زرو تنو په شا او خوا کې ښودل شوی دی.
٣-دهلمند په ولايت کې: د هلمند ولايت پو پلزي ددغه ولايت د ناوه بارکزايي، نوزاد او دواشيو په علا قه د ارۍ کې استو گنه لري ،چې ټول شمير يې د ٢۰ زرو تنو په شا او خوا کې اټکل شوی دی.
٥-دارزگان په ولايت کې: په دغه ولا يت کې پو پلزي ددغه ولايت په مر کز تير ين کوټ او دخا ص ارزگان، گيزاب،دهراود او دشهيد حساس( ښا يې اوس يې نوم بدل شوی وي) په او لسو اليو کې استو گنه لري چې په دغه و لايت کې ددوی شمير د ٤۰ زرو تنو په شا او خواکې ښودل شوی دی.
٦-د باد غيس په ولايت کې: يو شمير پو پلزي د باد غيس ولايت د مر غاب او غور ماچ په او لسوا ليو کې هم ميشته دي چې شمېر د٣۰۰۰ تنو په شا او خواکې ښودل شویدی.
په دې سر بيره يو شمير پو پلزي په کابل او د هيواد په شمالي ولا يتو نو لکه بلخ، فارياب،سر پل،جوزجان ،کندز او بغلان کې هم ميشته دي. يو شمير پو پلزي د سهيلي پښتو نخوا په کو ئيټه، چمن او نورو سيمو کې هم ژوند کوي. د پا کستان د ملتان او کر اچۍ په ښا رو نو کې هم پو پلزي شته.
با يد زيا ته کړو چې يو شمير پو پلزي کو چيا نی ژوند لري او له يوې سيمې نه بلې ته ليږدي، خو شمير يې زيات نه دی.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
افغانستان لپاره د ۲۰۱۶ز حیاتي پروژی
د افغانستان لپاره د ۲۰۱۶ز کال حیاتي پروژی چې د افغانستان د هېوادمشر محمد اشرف غني له خوا ترسره شوي دي:
څلور سترې پروژې چې د افغانستان راتلونکی به بدل کړي! د ولسمشر غني نه مننه کو چې یو ځل بیا یې د اسیا د زړه هېواد په توگه د افغانستان ارزښت ژوندی کړ. سیمیزه همکاري او روابط یې پياوړي کړل.
هارولډ پينټر
هارولډ پينټر په 10 د اکتوبر 1930 کال کې د لندن ښار په هاکنې (hackney) نومې ولسوالۍ کې د يوه يهودي درزي په کور کې زېږېدلی دی. د آبلوڅېدو سره سم د يهوديت ضدو څرگندونو سره مخامخ شو او د يوه ډرامه ليکونکي په توگه يې د هغه ناندريز دور ارزښت ډېر ښه ښکاره کړی دی. د دوهمې نړېوالې جگړې په پېل کې، د نهه کلنۍ په عمر کې د ژوندي پاتې کېدو په موخه له لندن نه دباندې ولېږدول شو او بيا په دولس کلنۍ کې بېرته لندن ته راستون شو. هغه وييلي چې د جگړې د بمبارېو پر مهال د تجربو نقش يې هېڅ کله د ماغزو څخه نه دی ليرې شوی. تر جگړې وروسته بيا په لندن کې هغه د هاکنې گرامر ښوونځي کې ومنل شو په کوم ځای کې چې بيا هغه د جوزف بررلې   Joseph Brearley لخوا جوړې شوې او لارښودل شوې (ننداريزې) لوبې کې د ماکبېت Mackbeth او روميو Romeo رولونه لوبولي. همدې کار دی دې ته وهڅاوه چې د لوبگرۍ (تمثيل) مسلک خپل کړي. په 1948 کال کی د رويل اکېډمي آف آرټ ( د ډراماټيک هنر پاچايي اکاډمي Royal Academy of Dramatic Art) کې د زده کوونکي په توگه ومنل شو. په 1950 کال کې ده خپل لومړني شعرونه خپاره کړل او په 1951 کال کې دی د سېنټرل سکول آف سپيچ اېنډ ډرامه (د کلام او ډرامې مرکزي ښوونځی Central School of Speech and Drama) کې ومنل شو. په هماغه کال کې دی د آنيو مک ماسټرز Anew McMaster’s د نندارو نامتو کمپنۍ کې ځانته ځای وگاټه او د شکسپير د رول په لوبولو کې ډېر ښه وځلېده. د 1954 نه تر 1957 کلونو پورې پينټر د خپل د سټېج نوم David Baron د لوبولو په دوره وه. له 1956 نه تر 1980 کلونو پورې دی د ويوين مرچنټ Vivien Merchant نومې لوبگرې سره واده وکړ او بيا په 1980 کال کې هغه يوې تاريخپوهې ليکوالې لېډي آنټونيا فرېسر Lady Antonia Fraser سره د دوهم ځل لپاره واده وکړ. پينټر خپله لومړنۍ ننداريزه لوبه د (The Room، کوټه) پنامه په 1957 کال کې وليکله چې په برېسټول Bristol کې نندارې ته وړاندې شوه. د ده د پخوانيو ننداريزو ټوټو نه د The Birthday Party يا د زېږکليزې مېلمستيا (1957)، چې په لومړيو ورځو کې د کيسه ايز ارزښت له مخې يوه ماتې خو وروسته بيا دده تر ټولو ډېره لوبېدلې ننداريزه لوبه گڼل کېږي، او بله يې د کوڼ چوپړگر يا The Dumb Waiter (1957) لوبه ده. د هغه په هنري کارونو کې غوره اوښتون په (1959) کې د The Caretaker يا خيال ساتونکی او ورپسې په (1964) کال کې د The Homecoming يا کورته راتگ او نورو نندارو سره ترسترگو کېږي. د شلمې پېړۍ په دوهمې نيمايي کې اکثراًً هرلډ پينټرته د برتانوي ډرامو تر ټولو مخکښ پلاوي په سترگه کتل کېږي. دا چې ده د نوي کلاسيک په توگه ځانته يومقام نيولی، دده نوم په ژبه کې د يوه صفت په توگه راننوتی چې پېنټري يا  ”Pinteresque” دی او په ډرامه کې د يوه ځانگړي اتموسفير او چاپېريال په څرگندولو کې کارول کېږي. پېنټر هماغسې نندارتون په يوې پوښلې فضا او نه اټکلېدونکو ډيالوکونو، خپل بنسټيزو توکو پورې نغښتی وساته، په کوم ځای کې چې خلک يو بل ته زړه سواندي دي او ځان ستاينه پکې ټوټه ټوټه کېدونکې ده. دده په کارونو کې په يوې ډېرې لنډې خاکې، ډرامه د قدرتمنو هڅو او د ليدونکي سره د پټ پټاني مذاکرې وروسته رابرسېره کېږي. په لومړيو وختونو کې د پينټر ډرامې د يوه چټي تياتر، بدلو څېرو په توگه بريښېده، خو بيا وروسته په وړډول د ”ډار کوميډيو” په ټولگيوکې ووېشل شو.
د ۱۹۷۳ ز کال نه راپدېخوا پينټر د خپلو ليکنو ترڅنگ د بشري حقوقو د جنگيالي په توگه نوم اېستلی دی. هغه ډېر ځل د داسو ستونزو په مخ کې درېدلی دی کوم چې خلکو د ناندريزښکاري. پينټر د راډيو لپاره هم ډېرې نندارمې ليکلي او ددې تر څنگ يې د ټليويزيون او فلمونو لپاره نندارمې کښلي. د هغه په نامتو نندارمو کې د the servant (مزدور) نندارمه چې په ۱۹۶۳ ز کال کې جوړه شوه، د (the Accident) د (پېښه)، چې په ۱۹۶۷ ز کال کې، د (the go between) په مېنځ کې تگ نندارمه چې په ۱۹۷۱ کې، او د فرانسوي افسر ښځه (the french lieutenant’s woman) نندارمه چې په ۱۹۸۱ ز کال کې کښل شوې ډېرې مشهورې نندارمې دي، دا وروستۍ د جان فاولز د داستان پر بنسټ جوړه شوې. پينټرد لارښودگر په توگه منډ ماتوونکې ونډه لرلې.
په انگليسي ژبه کې د هرلډ پينټر آثار
2. اضافي The Proust Screenplay : À la recherche du temps perdu / by Harold Pinter, with the collaboration of Joseph Losey and Barbara Bray. – New York : Grove Press, 1977 Poems and Prose 1949 –1977. – London : Methuen, 1978 The Dwarfs : a novel. – London : Faber, 1990 Various Voices : Poetry, Prose, Politics, 1948 –1998. – London : Faber, 1998 Collected Screenplays. 1. – London : Faber, 2000. – Content : The Servant, The Pumpkin Eater, The Quiller Memorandum, The Accident, The Last Tycoon, Langrishe Go Down Collected Screenplays. 2. – London : Faber, 2000. – Content : The Go-Between ; The Proust Screenplay ; Victory ; Turtle Diary ; Reunion Collected Screenplays. 3. – London : Faber, 2000. – Content : The French Lieutenant's Woman ; The Heat of the Day ; The Comfort of Strangers ; The Trial ; The Dreaming Child The Disappeared and Other Poems. – London : Enitharmon, 2002 Press Conference. – London : Faber, 2002 War : [Eight Poems and One Speech]. – London : Faber, 2003
په سويډني ژبه کې آثار
Apart from anthologies no work by Harold Pinter has yet been published in book form in Swedish.
په آلماني ژبه کې آثار
Tiefparterre / Neu durchges. Fassung nach d. Übers. von Willy H. Thiem. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1967. – Originaltitel : The Basement Teegesellschaft / nach d. Übers. von Willy H. Thiem, d. Bühnen gegenüber Ms. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1968. – Originaltitel: Tea Party Dramen / Neu durchges. Fassung nach d. Übers. von Willy H. Thiem u.a. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1970 Alte Zeiten ; Landschaft ; Schweigen : 3 Theaterstücke / Dt. von Renate u. Martin Esslin. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1972 Betrogen / Dt. von H. M. Ledig-Rowohlt. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1978. – Originaltitel : Betrayal Das Treibhaus / Dt. von Heinrich Maria Ledig-Rowohlt. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1980. – Originaltitel: The Hothouse Der stumme Diener : ausgew. Dramen / Übers. aus d. Engl. von Willy H. Thiem ... Ausw. u. Nachw. von Klaus Köhler. – Leipzig : Insel-Verlag, 1981 Familienstimmen / Dt. von Heinrich Maria Ledig-Rowohlt. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt-Theater-Verlag, 1981. – Originaltitel: Family Voices Einen für unterwegs / Dt. von Heinrich Maria Ledig-Rowohlt. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt-Theater-Verlag, 1984. – Originaltitel: One For the Road Genau / Dt. von Heinrich Maria Ledig-Rowohlt. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, Theater-Verlag, 1986. – Originaltitel: Precisely An anderen Orten : 5 neue Kurzdramen / Dt. von Heinrich Maria Ledig-Rowohlt. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1988 Die Geburtstagsfeier ; Der Hausmeister ; Die Heimkehr ; Betrogen. – Nach den Übers. von Willy H. Thiem. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1990 Die Zwerge : Roman / Dt. von Johanna Walser und Martin Walser. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt, 1994. – Originaltitel : The Dwarfs Mondlicht und andere Stücke. – Reinbek bei Hamburg : Rowohlt-Taschenbuch-Verl., 2000 Krieg / Aus dem Engl. von Elisabeth Plessen und Peter Zadek. – Hamburg : Rogner und Bernhard bei Zweitausendeins, 2003. – Originaltitel : War
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:انگرېزي ليکوال وېشنيزه:انگرېزي شاعران وېشنيزه:انگرېزي ډرامه ليکونکي
د ګاما وړانګه
د ګاما وړانګه (سمبول یې Y یا γ )، د برېښنایی مقناطیسي وړانګو یوه نفوذي بڼه ده چې د اتومي هستو د راډیو اکټیف له تجزیې څخه رامنځ ته کېږي. دا وړانګه د الکترو مقناطیسي څپو د موج تر ټولو لنډ طول لري، چې معمولاً د ایکس وړانګو په پرتله لنډې دی. دا وړانګې چې د ۳۰ اېګزاهړتز ((30 × 1018 Hz څخه لوړه فریکونسي لري، د فوټون ترټولو لوړه انرژي لېږدوي. فرانسوي کیمیا پوه او فزیک پوه، پاول ویلارډ په ۱۹۰۰ ز کال کې د ګاما وړانګې هغه مهال کشف کړې چې د ریډیم څخه د خپرېدونکې وړانګې څېړنه یې کوله. ارنسټ روترفورډ په ۱۹۰۳ ز کال کې دا وړانګې، په ماده باندې د یو څه ځواکمن نفوذ پربنسټ، د ګاما وړانګو په نوم یادې کړې، نوموړي په ۱۹۰۰ ز کال کې له دې وړاندې د تجزیې د وړانګو دوه کم نفوذه ډولونه (چې د هینري بیککریل له خوا کشف شوې وې) د نفوذ د ځواک په ترتیب سره د الفا وړانګې او بیټا وړانګې نومولې وې.
د راډیو اکټیفي تجزیې څخه د ګاما وړانګې د څو کیلو الیکټرونولټ (keV) څخه تر نږدې ۸ میګا الیکټرونولټ (~8 MeV) پورې، په هستو کې د مناسب اوږد عمر د عادي انرژي له کچې سره سم، د انرژي په انتروال کې دي. د ګاما د وړانګو د انرژي طیف د ګاما سپیکتروسکوپي (طیف لیدونکي) په کارولو سره د تجزیه کوونکي رادیونوکلیدونو (رادیو اکټیف اتومي ډولونه) د تشخیص لپاره کارول کېدای شي. د ډېرې لوړې انرژي د ګاما د وړانګې له ۱۰۰ – ۱۰۰۰ تېرا الکترونولټ لړۍ د سایګنوس اکس – ۳ (Cygnus X-3  ) مایکرو کاسر (وړو ځلانده ستورو) په څېر سرچینو څخه لیدل شوې دي.
په ځمکه کې د ګاما وړانګو طبیعي سرچینې زیاتره د رادیواکټیفي تجزیي او د فضایي وړانګو له ذراتو سره د اتموسفیري تعاملاتو له ثانوي وړانګو څخه را منځ ته کېږي. حال دا چې، نورې نادره طبیعي سرچینې، لکه د ځمکې د ګاما وړانګو څرکونه هم شته چې په هسته باندې د الکتروني اغېز څخه ګاما وړانګې تولیدوي. د ګاما وړانګو په مصنوعي سرچینو کې فشن (اتمي تجزیه)، لکه هغه څه چې په اټومي ریکټورونو کې را منځ ته کېږي او د فزیک د لوړې انرژي تجربې، لکه د خنثي پیون تجزیه او هستوي ترکیت (فیوژن) هم راځي.
ګاما وړانګې او ایکس وړانګې دواړه الکترو مقناطیسي وړانګې دي او له دې امله چې دوی په الکترومقناطیسي طیف کې یو ځای کېږي، دا اصطلاحات د ساینسي څانګو ترمنځ توپیر لري. د فزیک په ځینو برخو کې، دوی د خپلو سرچینو پر بنسټ توپیر کېږي: د ګاما وړانګې د هستوي تجزيي پر مټ رامنځ ته کېږي، حال دا چې ایکس وړانګې له هستي بهر رامنځ ته کېږي. په نجومي فزیک کې، ګاما وړانګې له ۱۰۰ keV څخه پورته د فوټون انرژي په توګه تعریف کېږي او د ګاما وړانګو د ستورپوهنې موضوع ده، په داسې حال کې چې د ۱۰۰ keV څخه ټيتې وړانګې د ایکس وړانګې ګڼل کېږي او د ایکس وړانګې د ستورپوهنې موضوع ده.
د ګاما وړانګې آیون کوونکې (ionizing) وړانګې دي او له دې امله د ژوند لپاره ګواښ ګڼل کېږي. د دوی د لوړ نفوذي ځواک له امله، کولای شي د هډوکي مغز او داخلي ارګانونو ته زیان ورسوي. ګاما وړانګې د الفا او بیتا وړانګو پر خلاف، په اسانۍ  سره له بدن نه تېرېږي او په دې توګه د وړانګو د خوندیتوب یو سخت ګواښ رامنځ ته کوي، چې غلیظو موادو، لکه: سرپو یا کانکریټ څخه جوړ شوي محافظ ته اړتیا لري. په ځمکه کې، مقناطیسي محافظ (مګنېتوسفیر) د ګاما وړانګو تر څنګ د زیاتره وژونکو ډوله نجمومي وړانګو څخه، کله چې دوی اتموسفیر ته ننوځي ژوند ساتي، چې د اتموسفیر د ۰.۵۳ موانعو له لوري جذب کېږي.
د ګاما وړانګې د شیشې له خوا نه منعکس کېږي او د دوی د طول څپې دومره کوچنۍ دي چې دوی د موج موندونکي د اتومونو ترمنځ تېرېږي.
د کشف تاریخچه
د ګاما وړانګو لومړنۍ کشف شوې سرچینه د راډیو اکټیفي تجزیې بهیر و چې د ګاما د تجزیې په نوم یادېږي. په دې ډول تجزیه کې، یوه پارېدې هسته له جوړېدو سره سم سملاسي د ګاما وړانګې خپروي. فرانسوي کیمیا پوه او فزیک پوه، پاول ویلارډ، په ۱۹۰۰ ز کال کې د ګاما وړانګې په داسې حال کې کشف کړې، چې له ریډیم څخه د خپرېدونکې وړانګې یې څېړلې. ویلارډ پوهېده چې له ریډیم څخه دا وړانګې د تېرو بیان شوو وړانګو په پرتله، چې د بیتا وړانګې وې او په لومړي ځل په ۱۹۸۶ ز کال کې یې د هینري بیککریل له خوا د "راډیو اکټيف" په توګه یادونه شوې وه او په ۱۸۹۹ ز کال د الفا وړانګې چې د روترفورډ له خوا د وړانګو د لږ نفوذي وړانګو په توګه کشف شوې وې، خورا ځواکمنې وې، خو ویلارډ دوی کوم بل بنسټیز ډول نه انګېرلې، خو وروسته په ۱۹۰۳ ز کال کې، د ارنسټ رودرفورډ له خوا د ویلارډ وړانګې د پخوانیو نومول شویو وړانګو څخه په بنسټیز ډول ځانګړې وګڼل شوې او د بیتا او الفا د وړانګو سره، چې رودرفورډ په ۱۸۹۹ ز کال کې توپیر کړې وې، د ورتوالي له امله یې هغوی ته د "ګاما وړانګې" نوم ورکړ. د راډیو اکټیف عناصرو له لوري خپرېدونکې "وړانګې" د یوناني الفبا د لومړیو درېو حروفو په کارولو سره د بېلابېلو موادو ته د نفوذ د ځواک پر بنسټ نومول شوې دي چې: الفا وړانګې تر ټولو لږ نفوذ کوې ، ورپسې د بیټا وړانګې دي، ورپسې د ګاما وړانګې دي چې ترټولو دېر نفوذ کوي. روترفورډ متوجه شو چې د ګاما وړانګې، د مقناطیسي ساحې له خوا نه منکسر کېږي (یا لږترلږه په اسانۍ سره انکسار نه کوي)، چې دا یې یوه بله ځانګړنه ده چې دوی د الفا او بیتا له وړانګو سره توپیر لري.
په لومړي ځل د ګاما وړانګې داسې انګېرل کېدې چې د الفا او بیتا وړانګو په څېر کتله لرونکې ذرات دي. په پیل کې رودرفورډ په دې باور و چې دوی ښایي خورا ګړندي بیتا ذرات وي، خو د دوی په انحراف کې د مقناطیسي ساحې پاتې راتللو دا په ګوته کړه چې دوی هېڅ چارج نه لري. په ۱۹۱۴ ز کال کې ولیدل شوې چې د ګاما وړانګې د کرسټالي سطحو له خوا منعکس کېږي، چې ثابته یې کړه، چې دوی الکترو مقناطیسي وړانګې ډي. رودرفورډ او د هغه همکار اډوارډ اندراډ د ریډیم څخه د ګاما وړانګو د څپو طولونه اندازه کړل، او ویې موندل چې دوی د ایکس وړانګو ته ورته دي، خو د موج لنډ طول لري او په دې توګه، لوړه فریکونسي لري. په پایله کې، کله چې وروستنۍ اصطلاح په عمومي ډول ومنل شوه، دا په ډاګه شوه چې دوی په هر فوټون کې ډېره انرژي لري. وروسته د ګاما د تجزیې په اړه داسې پوهاوی را منځ ته شو چې معمولاً د ګاما فوټون خپروي.
افریسل
افریسل په هالنډي Overijssel) د هالنډ هیواد له ۱۲ ولایتونو څخه یو دی.
حاجي امير خان
حاجي امير خان د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
بنغازی
بنغازې (بنغازي) Benghazi) د سیدرا خلیج ته څیرمه د د افریقایي هیواد لیبیا دویم ګڼ نفوسه ښار دی.
غرعښته کټوازۍ
غرعښته کټوازۍ د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
زنجان ولايت
زنجان ولايت (په انگرېزي کې: Zanjan) د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی. مساحت یې 21,773 کيلوميټر2 (8,407 مربع ميل) کیلومتره مربع ده او تقریبا 970,946 نفوس لري. د زنجان ولايت د ولایت پلازمينه د زنجان ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو 44.6 تنه په يو مربع کيلوميټر کې (116 تنه په يو مربع ميل کې) اوسيږي.په دې ولايت کې ټول 7 ولسوالۍ (کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي) دي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د ایران ولایتونه
میر شیردل خان
سرچینې
وېشنيزه:کلات خانات
نادر خان کټوازى
نادر خان کټوازى د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي