cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ارتروپودا
دارتروپودا جوړښت : پوستکې ( کيوتيکل جوړښت ) : داپيدرم (Epiderm) حجرې دکيوتيکل (Cuticul) په نوم مواد ترشح کوي ،چې مهمه برخه يې (Chitin) دى ددې مادې جوړښت او ضخامت ،چې دبدن په مختلفو برخو کې توپير لري دټولو غړو سطحه چې اکتودرمي منشاء لري پوښوي همدارنګه کيوتيکل دتنفسي سيستم داخلي برخې پوښوي دباندې څخه داخل خواته له دريو برخو څخه جوړ شويدى. ١ – ا يپي کيوتيکل (Epicuticule) ٢ – ا يکزو کيوتيکل (Exocuticule) ٣ – ا ندو کيوتيکل (Endocuticule) ا يپي کيوتيکل (Epicuticule) : دنور دانکسارخاصيت لري او ضخامت يې دڅومايکرون څخه ډېر نه دى داطبقه داوبو په مقابل کې غيرقابل نفوذ ده نو ځکه په ټول عمر کې داوبو دتبخير مخه نېسي. ا يکزو کيوتيکل (Exocuticule) : داطبقه سخته اومقاومه طبقه ده ،چې دايپي کيوتيکل لاندې واقع ده رنګ يې معمولاً خاکستري او په جوړښت کې يې دميلانين رنګه دانې ډېرې لېدل کېږي دارنګ مواد د نوعو په تشخيص کې مهم دي دابرخه دسکلروتين (Sclerotine) څخه جوړه شويده سکلروتين دفقاريه حيواناتو دکراتين سره پرتله کېداى شي په دې مرحله کې په لږه اندازه کيتين هم ليدل کېږي. ا ندو کيوتيکل (Endocuticule) : داطبقه هم پنډه طبقه ده چې ارتجاعي قابليت لري او بې رنګه ده چې دکيوتيکل مهمه برخه جوړوي دفزيکي جوړښت له مخې موازي تيغو په شکل ګنځې لري ددې مهمه ماده کيتين جوړوي. ا يپي درم ‌\ هايپو درم (Hypodermes) : دمنظمو حجرو څخه عبارت دى چې قاعدوي غشاء (Basic Membrane) دپاسه ځاى لري او خارجي څنډې يې سليانه لري داحجرې دنورو حجرو لکه : دويښتانو ،اغزيو،پتريو او نورو جوړولو کې رول لري. دکيوتيکل کيمياوي جوړښت : دکيوتيکل په کيمياو جوړښت کې درې ډول مواد رول لري : ١ – کيتين (Chitine) : کيين يو نايتروجن پولي سکرايد دى چې  نه تر   پورې دکيوتيکل وچ وزن جوړوي. ٢ – سکلرو پروتين (Scleroproteones) : په کيوتيکل کې موجوده پروتين هغه مواد دي چې په سلو کې د35% - 25% پورې دکيوتيکل وچ وزن جوړوي داد ارتروپودا دبدن داو بو دتبخير مخه نېسي نوځکه دوى په سختو شرايطوکې لکه : داوبوکموالى،دحرارت زياتوالى او ياپه ډېره وچه هوا کې خپل ژوندته ادامه ورکوي. ٣ - معدني مالګى : دکيوتيکل دسختوالى په سکلرو پروتين پورې تړلې دى چې دغه مالګې په کې شاملي دي : کلسيم سلفيت (Caso4¬¬) او کلسيم کاربونيت (Ca2¬CO3) دارتروپودادپوستکي بدلولEcdysis ياMolting: دارتروپودا دژوندپه دوران کې ددوى بدن وده او انکشاف کوي حال داچې خارجي اسکليټ دهغې لپاره ګنجايش نه لري نو په همدې خاطرارترپودا دخپل ژوندپه دوران کې څو څو ځلې پوستکې بدلوي ،چې په دې عمليه کې څو مرحلې ترسره کېږي ،چې په لاندې ډول دي. ١ – د هايپو درمس Hypodermes دحجروزياتېدل او لويېدل. ٢ – دپوست اچولو ځانګړې مايع (Cuticle) ترشح او فعاليدل. ٣ – دهايپودرمس په وسيله دزاړه کيوتيکل ځېنې برخې حليدل او جذبېدل. ٤ – دزاړه کيوتيکل څېرې کېدل او له منځه تلل. ٥ – دنوي کيوتيکل له ترشح پيل او په هغه کې تغيرات پراخوالى او کلکوالى. ٦ – دموم دطبقې جوړېدل. ارتروپوداکې دپوستکي دندې ١ – دخارجي عواملو او ناروغيو عاملينو په مقابل کې دنورو حيواناتو څخه دفاع کوي. ٢ - دعضلاتو لپاره ښه او مناسبه تکيه ګاه ده. ٣ – دوچې ژونديو حيواناتو داوبو دتبخير څخه مخنېوي کوي. ٤ – په هغو ارتروپوداو کې چې په اوبو او لمدو ځايونو کې ژوندکوي دګازاتو دتبادلې زمينه برابروي. ٥ – دپوست بدلولو په وخت کې ضروري انزايمونه ترشح کوي او همداراز دنوي کيوتيکل (Cuticle) دجوړولو لپاره موادتهيه کوي.
( دلړم انځور ) ٢ – د غڼو اردر Order Aranei: سداد ارکنيډيالوى اردر دى چې 21 زره نوعى لري داحيوانات داوبدلو قابليت لري چې دحقيقي غڼو په نوم ياديږي .داحيوانات دونو،ويالو،کورونواو ديوالونو له پاسه جالونه جوړوي داپه دې معنى چې غڼې په هرهغه ځاى کې چې تګ راتګ په کې نه وي څه دکوردباندې او څه دکور دننه تارونه جوړوي داتارونه مخصوص پروتين دي چې دبطني غدو په مرسته توليديږي داغدى مخصوصه مواد افرازوي چې په هواکې په چټکۍ سره ټينګيږي اودغڼې تارونه جوړوي. دغڼې تارونه دمختلفومقصدونو لپاره استعماليږي لکه :ښکار،داوسيدوځاله ،دهګۍ دغوزې جوړولو لپاره او دهمدې تارپه مرسته ښکته پورته تللاى شي.ځوانې غڼې په بادونوکې دتارونو په خلاصولوسره لرې الوتلاى شي غڼې په دې جالونو کې مچان،مياشي اونورحشرې دزهر په مرسته فلجوي اوددوى دبدن شيره زبيښي داحيوانات دميتامارفوسيس په حالت کې وده کوي دوى په کتلوي شکل هګۍ اچوي چې داهګۍ دپيلې په منځ کې وي ځوانې غڼې دڅه وخت لپاره دپيلې ( غوزې) په منځ کې پاتې کېږي او د اته يانهه ځلو پوستکي اچولو څخه وروسته په بالغې غڼې بدليږي. (دغڼوانځور) دغڼو بدن په دوه واضخو برخو ويشل شويدى چې يوه برخه يې تفکيک شوى چې سر،صدراو بطن څخه عبارت دى ،دچېلسيراجوړښت د پنس په شکل دى چې ددوه بندونو څخه جوړ شويدى اخري بنديې دتېرې او کږې پنجې په شکل دى چېلسيرا په قاعده کې زهري غده موقيعت لري چې قنات يې تيزې پنجې کې خلاصيږي غڼې دپنجو په مرسته دخپل ښکار څخه چې دچېلسيرا په مرسته ټينګ شويدى زهري زرفوي حيوانات بې حسه کوي دغڼو ځېنې ډولونه داسې دي چې دانسان دمسموميت سبب کيږي لکه : Lycasa غڼې چې دلويو غڼو له جملې څخه دي اوډيرې وحشتناکه دي که څه هم واړه حيوانات وژني مګر په انسانانوکې شديددردونه پيداکوي خوخطرناک نه وي.کوچنۍ غڼې د Latrocletus جنس پورې تړلي دي توربخملي رنګ لري چې دبطن په برخه کې سره ټکي لري ددې حيواناتونيش داسونو لپاره وژونکې دى غڼې څلور جوړه پښولرونکي دي چې اووه بندونه لري دسيفالوتوراکس برخه يې د اتوسترګو لرونکې ده چې موقيعت يې نظرنوعى ته توپيرلري. دغڼوتنفس ديوڅخه تر دوه جوړه کتابي (Book Trachia) او تيوبي تراحيه (Tubular Trachia) په وسيله صورت نېسي دکورونو غڼې Tegenaria معمولاً داوسيدوپه کورونو کې اوسيږي چې اکثرا حشرات لکه :مچان ،مياشي او نور چې دانسانانوسره ژوندکوي ښکار کوي بايدوويل شي دغڼوزهر غيرهيموليزکوونکې البوميني زهر دي چې دمحيطي نيروتوکسين په شکل عمل کوي علامې يې دزهر غلظت له مخې توپير کېږي.
(دزروپښولرونکې انځور) سلو پښو لرونکي ټولګي Class Chilopoda ددې حيواناتوټول بندونه پرته له دوه اخرني بندونو يوه يوه جوړه اطراف لري دلومړي بندپښې يې دچنګک په شکل دي نوځکه د Forcipale په نوم ياديږي او دزهري غدې لرونکې دى لکه : Scolopendra جنس چې لوى ډولونه يې تر15cm پورې رسيږي دانسان او نورو اهلي حيواناتو لپاره يې زهرخطرناک دي. دحيوانات دحشراتو ،چنجيانو او نورو کوچنيو حيواناتو څخه تغذيه کوي چېلو پوډا دبدن بندونه يې پلن او شمېر يې د 15 – 175 پورې رسيږي هربنديې يوازې يوه جوړه ضمائم او ځانګړې سرلري دخولې ټوټې يې مکملې دي چې دلاندې او باندې ژامو يوه جوړه انتنونو لرونکي دي چېلوپوډا په ټوله نړئ کې په ځمکه کې دتيږو لاندې ،دونو دډډونو لاندې او دخاورې لاندې ژوندکوي دشپې لخوافعاله وي مهم مثالونه يې Lithobobius او Geophilus او نور دي.
(دسلوپښولرونکو(انځور)
(دLepisma Saccharinaحشرو انځور )        ( دCollembola وزر نه لرونکوحشرو انځور) ٢ – سب کلاس تريګوټا : Sub class Pterygota ددې سب کلاس ډيرې حشرې وزرونه لري ،خو ځېنې ډولونه يې دژوند په يوه مرحله کې وزرونه له لاسه ورکوي داحيوانات ساده اومرکبې سترګې لري .دناقصې يامکملې استهالې (Metamorphose) په شکل تکامل کوي لکه : ملخ (Grasshopper) ،شاتومچۍ (Honey bee) ،وريښموچېنجې (Bombyx Mori) ، مياشي (Anaple) ،غوباړي ،مچان (Flay) ،ميږيان،.غالبوزي او تاروګان شامل دي. دلته دبيلګې په توګه دڅوحشراتو يادونه کوو. ملخ ملخان نسبتاً لوى حشرات دي چې اوږدوالى يې 80cm ته رسيږي .دملخانو له ډلې څخه ،چې شنه ملخان هم ورته وايي فصلونو ته ډيرزيان اړوي ښځينه جنس يې دبطن په اخره کې دى دOvipositor په نوم ديو لنډ جوړښت لرونکې دى ،چې دهغې په مرسته سوري کوي او هلته هګې اچوي. ملخ دخارجي اسکليټ (Exeo Skeleton) لرونکې دى ،چې د کيتيني مادې څخه جوړ شويدى خارجي اسکليټ دکلکې او نرۍ برخې څخه جوړ شويدى نرمه برخه يې دجسم دبندونو او دضمايمو دحرکت لپاره زمينه برابروي.ملخ لکه دنورو حشراتو په څير ددريو برخو سر،سينه او بطن څخه جوړ شويدى ،چې دسر په برخه کې يې بندونه سره يوځاى شوي دي .دسر ظهري برخه (Vertex) او منځنۍ برخه يې د Frons په نوم او دسر هره خوا د Genae په نوم ياديږي. دسر په دواړه خواو کې مرکبې او ساده سترګې شتون لري ،غذا دخولې په وسيله ژويل کيږي ،چې دپورتنيواو لاندنيو ژامو لرونکې دى ،چې دغذا دميده کولو لپاره په کاريږي او همدرانګه دپورتنۍ Labrum او لاندېنۍ Labium شونډو لرونکې دى ،چې ددواړو په وسيله غذا نېسي. ټټر برخه : Thorax دسر او بطن سره وصل ده لمړې بند Prothorax ،منځنې بنديې Mesothorax او وروستې بنديې دMetathorax په نوم ياديږي ،چې هر يو بنديې يوه جوړه پښې لري دميزو توراکس او ميتانوراکس بندونه يوه يوه جوړه وزرونه هم لري. دميزو توراکس او ميتانوراکس دواړو خواو ته تنفسي منفذونه موقيعت لري دوه جوړه لمړنۍ پښې يې دحرکي پښو په نامه دحرکت لپاره او دريمه پښه يې دټوپ وهلو لپاره مساعدې دي ،پنجې په سطحه کې دپورته تلو او نيولو لپاره، وزرونه يې د دوه طبقې داپيدرمس په څير دي په منځ کې يې تراخيا (Trachea) شته ،چې په اوږدو رګونو بدليږي ، چې رګونه دوزرونو دتقويي سبب ګرځي ،چې تعداد،نظم او ترتيب په مختلفو ډولونو کې توپير لري ،چې دحشراتو په طبقه بندۍ کې ډير مهم دي.
(دوريښموچېنجي دژوندد دوران انځور)
دحشراتواقتصادي ارزښت حشرات دانسانانو،حيواناتو او نباتاتو په ژوند کې ډير مهم رول لري دنباتاتو په ژوند کې دګرده افشانۍ عمليه چې د حشراتو په مرسته سرته رسيږي او همدارنګه نباتي او حيواني پاتې شوني دحشراتو په وسيله خوړل کېږي چې دطبعت دپاکوالي سبب ګرځي. ګټور حشرات لکه : دشاتو مچۍ ، دوريښمو چېنجي او داسې نور با ارزښته مواد لکه شات ،وريښم ،لاک او موم توليدوي .ځېنې حشرات دانسانانو غذا تشکيلوي لکه : ملخان چې دجاپان ،مکسيکو،فلپاين او نورو هيوادونو کې مصرفيږي. دحشراتو دلاروا هګيو او ځوانوحشرو څخه اکثرا حيوانات لکه : چنګښې ،خزندګان،الوتونکي،تي لرونکي او نور حشرات تغذيه کوي چې کروندګرو ته له دې امله مالي زيانونه اړوي. ځېنې حشرات دناروغيو ناقلين دي لکه : مياشي ،مچان ،سپږې اونور چې دملاريا ،محرقى ،کال دانې،فلاريااو نورو ناروغيو په انتقال کې رول لري .هغه حشرات چې په کورونو کې اوسيږي دغذا دخرابولو سبب کېږي او دلرګيو څخه جوړ شوى شيان داو جامې خوري. انسانان دپورتنيو مضرو حشراتو له منځه وړلو لپاره کولاى شي چې په مختلفو کيمياوي ،بيولوجيکي او ميخانيکي طريقو سره دمضرو حشراتو مخه ونېسي .په بيولوژيکي عمليه کې حشرات دحشراتو ،الوتونکو،تي لرونکو بکتريا او ويروس په وسيله له منځه وړل کېږي چې دا طريقه يوازې حشراتو ته زيان اړوي او نور ژوند موجودات محفوظ پاتې کېږي .دا طريقه ترټولو ګټوره ،اسانه او ارزانه ده. په کيمياوي طريقه کې دکيمياوي موادو څخه دمحلول او غذايي موادو په شکل کار اخېستل کېږي په ميخانيکي طريقه کې دځمکې اړول ،اوبه کول ،شودياره پريښودل ،لمرورکول او نور دي چې دهغوى په وسيله دحشراتو هګۍ او لاروا له مينځه ځي او هم دولاړو اوبو او ډنډونو له منځه وړل او د کثافاتو خښول ګټور تماميږي. پاى ومن الله التوفيق
پايله څرنګه چې ارتروپودادانسانانو ،حيواناتواونباتاتوپه ژوندکې ډيرمهم رول لري لکه دنباتاتوپه ژوندکې دګرده افشانې عمليه چې دحشراتوپه مرسته سرته رسيږي .اوهمدارنګه نباتي اوحيوانې پاتي شوني دارتروپوداو په وسيله خوړل کېږي چې دطبعيت دپاکوالي سبب ګرځي.ګټورارتروپوداوى لکه دشاتومچۍدورېښموچېنجي اودانور باارزښته موادلکه شات،ورېښم،Gut،لاک،موم،اوداسي نورتوليدوي.ځينې ارتروپوداوى دانسانانوغذاتشکېلوې لکه ،لوبيسټراوملخان چې دجاپان،مکسيکو،فلپين اوداسې نوروهېوادونوکې مصرفيږي. دحشراتودلارواهګيواوځوانوحشروڅخه اکثره حيوانات لکه:چنګښې،خزندګان،الوتونکى،تي لرونکى اونورحشرات تغذيه کوي.زياتره ارتروپودالکه:ملخان دنباتاتوافتونه دي اوډېرزيانونه سابواوميووته اړوي دونودانساجوڅخه تغذيه کوي چې کروندګروته له دې امله مالي زيانونه اړوي. ځېني حشرات دناروغيو ناقلين دي لکه:مياشي،مچان،سپږي اونورچې دملاريا،محرقى،کالدانې،فلاريا،اونوروپه انتقال کې رول لري.هغه ارتروپوداوى چې په کورونوکې اوسيږي لکه :مچان،شنې،غڼې چې دغذادخرابولو سبب کيږې اودلرګيوڅخه جوړشوي شيان اوجامې خورې. اوهم انسانان کولاى شي په مختلفوطريقو لکه:بيولوجيکې،کيمياوي اوميخانيکي طريقوسره دمضروحشراتومخه ونېسې.په بيولوجيکې عمليه کې حشرات دحشراتو الوتونکي ،تي لرونکو بکترياو او وايرس په وسيله له منځه وړل کېږي چې دا طريقه يو ازې حشراتو ته زيان رسوي او نور ژوندي موجودات محفوظ پاتې کېږي دا طريقه تر ټولو اسانه او ګټوره او ارزانه ده .په کيمياوي طريقه کې دکيمياوي موادوڅخه دمحلول يا غذايي مواد په شکل کار اخېستل کېږي .په ميخانيکي طريقه کې دځمکمې اوبه کول شودياره او دشوديارې پرېښودل ،لمر ورکول او نور دي چې دهغوى په وسيله دارتروپوداو هګۍ او لاروا له منځه ځي او هم دولاړو اوبو او ډنډونوله منځه وړل او همدارنګه دکثافاتو خښول ګټور تماميږي او دانسانانو په ژوندپه کې اغيزمنتيا ښکاره کوي.
اخځليکونه References ١ – بابکرخيل،ذاکره،(١٣٨٩ ) ،زولوجي غيرفقاريه ،دښوونې او روزنې پوهنځى ننګرهارپوهنتون. ٢ – جلال،احمدشاه،اسلمي ،امينه ،(١٣٦٧ ) زولوجي غيرفقاريه برخه ،پوهنځى علوم پوهنتون کابل. ص١٤٢، ١٤٤، ١٥٤ ،١٦٥،١٥٦ ٣ – سهاک،سيدمحمدخان،(١٣٨٨ ) ، انتمولوژي ليکچرنوټ،دښوونې او روزنې پوهنځى پوهنتون ننګرهار.ص ٢٠،١٩،١٤،١٢،١١،١٠،٧،٦ ٤ – صابر،عبدالواسع،(٢٠٠٧ م)،عمومي بيالوژي دسيستمونو برخه ، نيو کابل کتاب پلورنځى ،پېښور بورډ بازار. ٥ – E.L Jordan & P.S Vermas,(2007),A Text Book of Invertebrate Zoology & Animal Physiology. Indian University. ٦ - http/WWW.google.com
مالستان ولسوالۍ
مالستان ولسوالۍ د افغانستان د غزني ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۷۱،۷۸۴ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د غزني ولسوالۍ
انور خان اورياخيل
انور خان اوریاخيل د افغانستان د ولسي جرگې یو غړی دی.
ژوندلیک
انور خان د وکیل اسد الله خان زوى په ۱۳۳۵ هجري لمريز كال كې د کابل ولايت د قره باغ په ولسوالۍ كې زيږيدلى دى. اصلي ټاټوبى يې د قره باغ ولسوالۍ ده خو اوسنى ټاټوبى يې د کابل ښار دى.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پښتانه سياستوال وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
۷ غويی
۷ غويی د پيل شوي هجري لمريز کال پرله پسې ۳۸مه ورځ ده. د همدې کال د پيل نه ۳۸ ورځې شوي او د کال د پای ته رسېدو لپاره ۳۲۷ ورځې پاتې دي.
مالیزیایي ژبه
مالیزي ژبه په لاتیني د استرونزیایي ژبو له کورنۍ څخه ده چې کابو ۳۰۰ میلیونه خلک پرې خبرې کوي. مالیزیایي د مالیزیا او برونای هیوادونو رسمي ژبه ده، د مالیزیا ترڅنګ په سنګاپور، اندونیزیا او تایلنډ یو شمیر برخو کې پرې د مالایي قوم خلک خبرې کوي.
22 مارچ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
پارلماني نظام
پارلماني نظام یا پارلماني دیموکراسي د ولس واکو دولتونو (یا د هغه تر واک لاندې بنسټونو) هغه سیسټم دی چېرې چې اجرائیه ځواک خپل ولسي او دیموکراتیک مشروعیت د خپلو وړتیاوو له مخې له مقننې قوې یا په عام ډول له پارلمان څخه د (باور) په ترلاسه کولو سره لاسته راوړي او هغو ته ځواب ویونکی هم وي. په پارلماني نظام کې د دولت او حکومت مشران په معمول ډول یو کس نه وي. دا د ولسمشریز نظام پر خلاف ده، چېرې چې د دولت مشر د حکومت مشر هم دی، تر ټولو مهمه هم دا چې اجرائیه ځواک خپل دیموکراتیک مشروعیت له مقننه ځواک څخه نه ترلاسه کوي.
د پارلماني نظام لرونکي هېوادونه کېدای شي، مشروطه شاهي نظام ولري، چېرې چې پاچا د دولت د مشر په توګه وي او د حکومت مشر تر ډېره د پارلمان غړی وي، یا پارلماني جمهوریت چې ولمسشر یوازې په تشریفاتي بڼه د دولت په سر کې ځای لري، په داسې حال کې چې د حکومت مشر په معمول ډول د مقننې قوې له لوري وي. په یو شمېر لږ پارلماني جمهوریتونو کې د حکومت مشر، ولسمشر هم وي، خو د پارلمان له خوا ټاکل کېږي او هغو ته ځواب ویونکی هم وي. په دوو جرګو لرونکو پارلماني هېوادونو کې د حکومت مشر په عمومي ډول، نه د تل لپاره، د ولسي جرګې یا د استازو د جرګې غړی وي.
پارلماني حاکمیت په اروپا کې د حکومتولۍ تر ټولو غالب ډول دی، چې له ۵۰ خپلواکو هېوادونو څخه یې ۳۲ پارلماني نظام لري. په اقیانوسیې او کارابین سیمه کې دود دی، چې د کارابین له ۱۳ ټاپويي دولتونو څخه ۱۰ یې پارلماني دي. د نړۍ په نورو برخو کې بیا پارلماني نظامونه لږ دود دي، خو په ټولو لویو وچو کې شتون لري، تر ډېره د بریتانوي سترواکۍ په پخوانیو مستعمرو کې چې د ویسټ مېنسټر نظام په نامه ځانګړی ډول پارلماني سیسټم لري.
د حکومت د مشرتابه ټاکلو ټاکنې
د پارلماني نظام اجرا کېدلای شي، د لومړي وزیر یا حکومت د ټاکلو په برخه کې چې آیا د پارلمان له خوا تصویب ته اړتیا لري او یا هم یوازې د هغو د نه منلو په حالت کې اړتیا پیښېږي، توپیر لري. یو شمېر هېوادونه ،لکه: هند له لومړي وزیر نه غواړي چې د مقننې قوې غړی واوسي، په داسې حال کې چې دغه چاره په نورو هېوادونو کې یوازې د یو عرف په توګه پاتې شوې.
گېلان ولسوالۍ
گېلان ولسوالۍ د افغانستان د غزني ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۲،۰۷۳ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د غزني ولسوالۍ
بنګله دیش
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" په رسمي توګه بنګله دېش د خلق جمهوریت په توګه په جنوبي اسیا کې یو هېواد دی. دا په نړۍ کې اتم ډېر نفوس لرونکی هېواد دی، چې 148,460 کیلومتر مربع (57,320 میل مربع) یا 147,570 کیلومتره مربع (56,980 میل مربع) مساحت لري او 163 میلیونه نفوس لري او په نړۍ کې یو له ډېر نفوس لرونکو هېوادونو نه شمېرل کېږي. بنګله دېش په لوېدیځ، شمال او ختیځ کې له هند سره او په سویل ختیځ کې له میانمار سره ځمکنۍ پولې لري، سویل ته یې له بنګال خلیج سره یو ساحل شته. دا د سلیګوری دهلیز په واسطه له نیپال او بوتان نه په لنډ ډول جلا شوی او له چین نه په شمال کې د هند له سیکیم ایالت نه ۱۰۰ کیلومتره لرې دی. ډاکه یې پلازمېنه او لوی ښار دی، چې د هېواد اقتصادي، سیاسي او کلتوري مرکز هم دی. چیټاګنګ یې تر ټولو لوی بندر او دویم لوی ښار دی. رسمي ژبه یې بنګالي ده، چې د هند واروپايي ژبې د کورنۍ یو له ختیځو څانګو نه ده. |250px]] بنګله دېش بنګله دېش، د بنګال د تاریخي او توکمیزو ژبو خپلواکه برخه جوړوي، چې په 1947ز کال کې د بریتانوي هند د وېش پرمهال وېشل شوې وه. دغه هېواد د بنګالي مسلمانانو اکثریت لري. لرغونی بنګال د هند په نیمه وچه کې د وانګ، پنډرا، ګنګاریډای، ګوډا، سماتتا او هریکیلا ایالتونو یو مهم کلتوري مرکز و. موریان، ګوپتا، پالا، سینا، چندر او دیوا کورنۍ له اسلام نه مخکې د بنګال وروستۍ واکمنۍ وې. د بنګال د مسلمانانو فتحه په 1204ز کال کې هغه وخت پیل شوه، چې بختیار خلجي پر شمالي بنګال واکمن شو او تبت یې اشغال کړ. کله چې ډیلي د سلطنت یوه برخه شو، نو په 14مه پېړۍ کې درې ښاري ایالتونه راڅرګند شول، چې د ختیځ بنګال ډېره برخه له سونارګاون نه اداره کېده. د سلطان بلخي، شاه جلال او شاه مخدوم روپو په څېر صوفي میسیونر مشرانو د مسلمانانو د واکمنۍ په خپراوي کې مرسته وکړه. دغه سیمه له یوه خپلواک او واحد بنګال سلطنت سره یوځای شوه.
د مغولو تر واکمنۍ لاندې، ختیځ بنګال په ختیځ برصغیر کې د مسلمانانو پرمختګ ته دوام ورکړ او د نړۍ له ګوټ ګوټ نه یې سوداګر راجلب کړل. مغلي بنګال په 18مه پېړۍ کې د بنګال د نوابانو په مشرۍ په زیاتېدونکې توګه قاطع او خپلواک شو. په 1757ز کال کې میرجعفر خیانت، نواب سراج الدوله ته د بریتانوي ختیځ هند شرکت لپاره ماتې ورکړه او بالاخره په جنوبي اسیا کې د بریتانیا واکمنۍ پای ته ورسېده. د بنګال صدارت په بریتانوي هند کې تر ټولو لوی اداري واحد ته وده ورکړه او په 1905ز کال کې یې د بنګله دېش رامنځته کېدو لپاره د ختیځ بنګال او اسام رامنځته کول یو بنسټ وټاکه. په 1940ز کال کې، د بنګال لومړي وزیر په ختیځه سویلي اسیا کې د یو دولت جوړولو په هیله د لاهور د پرېکړې ملاتړ وکړ. بنګال تر وېش مخکې د بنګال لومړي وزير، د بنګالي خپلواک دولت وړانديز وکړ. یوې ټولپوښتنې او د راډکلیف لاین اعلان، د بنګله دډېش اوسنی ځمکنی سرحد رامنځته کړ.
په 1947ز کال کې، ختیځ بنګال د پاکستان په واک کې تر ټولو نفوس لرونکی ولایت شو. دا د ختیځ پاکستان په نوم بدل شو او ډاکه د هېواد مقننه پلازمېنه شوه. په ۱۹۵۲ز کال کې د بنګالي ژبې خوځښت، د ختیځ بنګال مقننه ټاکنې، ۱۹۵۴ز، د 1958ز پاکستان کودتا، د 1966ز کال شپږ نقطه یي خوځښت او د 1970ز کال د پاکستان عمومي ټولټاکنې د دې لامل شوې، چې د پاکستان په ختیځ کې بنګالي ملتپالنه او د ډیموکراسۍ د پلوۍ خوځښتونه رامنځته شي. د شیخ مجیب الرحمن په مشرۍ عوامي لیګ ته د واک سپارلو لپاره د پاکستان د پوځي حکومت انکار په 1971ز کال کې د بنګله دېش د آزادۍ جګړې لامل شو، چې د هند په مرسته مکتي باهني یو بریالی وسله وال انقلاب وکړ. دې شخړې د ۱۹۷۱ز کال د بنګله دېش نسل وژنه او د روڼاندو په ګډون د خپلواکۍ پلوو بنګالي ملکي وګړو وژنه رامنځته کړه. د بنګله دېش نوی ایالت په ۱۹۷۲ز کال کې د سویلي اسیا لومړنی سیکولر ایالت شو. په ۱۹۸۸ز کال کې اسلام دولتي دین اعلان شو، خو په 2010ز کال کې د بنګله دېش سترې محکمې په اساسي قانون کې سیکولر اصول بیا تایید کړل.
بنګله دېش یو واحد پارلماني او د اساسي قانون درلودونکی جمهوریت دی، چې د ویسټ منسټر سیسټم پراساس دی. بنګاليان د بنګله دېش د ټول نفوس 98٪ جوړوي او د بنګله دېش ډېر مسلمان نفوس د دې لامل شوی، چې بنګله دېش په نړۍ کې درېیم ډېر مسلمان لرونکی هېواد شي. دغه هېواد اته برخې، 64 ولسوالۍ او 495 فرعي ولسوالۍ لري. دا په سویلي اسیا کې له هند او پاکستان وروسته درېیم لوی پوځ لري او د ملګرو ملتونو په سوله ساتو عملیاتو کې لوی مرسته کوونکی دی. همدارنګه په هند - ارام سمندر کې یو منځنی ځواک دی. بنګله دېش یو مخ پر ودی اقتصاد دی، چې د GDP له مخې په نړۍ کې 33م لوی او د PPP له مخې 29م لوی هېواد دی. دا د روهینګیا نسل وژنې له امله په نړۍ کې د کډوالو د تر ټولو لوی نفوس کوربه و. په هر حال، د بېوزلۍ کچه په کې له 2011ز کال راهیسې نیمایي ته راټیټه شوې او تمه کېږي چې هېواد به په دې لسیزه کې یو متوسط ​​عایداتي هېواد شي. یو وخت بنګله دېش د ململ ټوکر د سوداګرۍ تاریخي مرکز و، اوس د نړۍ یو له سترو عصري جامو صادرونکو نه دی.
تاریخچه
ګنګا، برهمپترا او میګناریورونه د اړیکو او ترانسپورت لپاره طبیعي ارتباطي لیکې وې او د بنګال په خلیج کې د ساحلونو سمندري سوداګرۍ ته اجازه ورکړل شوې وه. د اوسپنې دورې په لومړیو کې د فلزي وسلو، سیکې، کرنې او اوبو لګولو چارو ته پراختیا ورکړل شوه. له میلاد مخکې د لومړۍ زریزې په منځ کې د اوسپنې دورې په وروستیو کې لوی ښاري مډیرت ځایونه رامنځته شوي، دا هغه مهال و، چې د شمالي تورو صیقل شوو لوښو کلتور وده کړې وه. په 1879ز کال کې، الکساندر کننګهم مهاستنګر د پنډرا سلطنت د پلازمېنې په توګه وټاکه، چې په ریګویدا کې یې یادونه شوې ده. په بنګله دېش کې تر ټولو زړه کتیبه په مهاستنګر کې وموندل شوه او له  میلاد نه مخکې په درېیمې پېړۍ پورې اړوندېږي. دا په براهمي لیکدود لیکل شوې ده.
سیاست او حکومت
بنګله دېش د خپل اساسي قانون له مخې یوه رسمي نماینده ډیموکراسي ده، د ویسټ منسټر په څېر یو واحد پارلماني جمهوریت دی، چې نړیواله رایه لري. د حکومت مشر لومړی وزیر دی چې په هرو پینځو کلونو کې د حکومت جوړولو لپاره بلنه ورکول کېږي. ولسمشر په پارلمان کې د تر ټولو لوی ګوند مشر ته بلنه ورکوي، چې د نړۍ د پینځمې لویې ډیموکراسۍ لومړی وزیر شي. بنګله دېش په ۱۹۹۰ز کال او ۲۰۱۴ز کال کې دوه حزبي حکومت رامنځته کړ. ټاکنې یې د واک په دغې موده کې د بې طرفه سرپرست حکومت له خوا اداره کېدې، خو د نګران حکومت په ۲۰۱۱ز کال کې د عوامي ليګ حکومت له خوا ړنګ شو. بي اين پي په ۲۰۱۴ز کال کې له راتلونکو ټاکنو بايکاټ وکړ او ويې ويل چې: له سرپرست حکومت پرته به عادلانه نه وي. د BNP په مشرۍ د اوکیه فرنټ جبهې، د 2018ز کال په ټاکنو کې برخه اخیستې وه. په ټاکنو کې د بې نظمۍ ډېرې ادعاګانې وشوې.
ژبې
د بنګله دېش اصلي ژبه بنګالي ده (د بنګلا په نامه هم پېژندل کېږي). بنګالي د هند واروپايي ژبو د کورنۍ یو له ختیځو څانګو نه ده. دا د ختیځ هند و اریایي ژبو برخه ده، چې د 10مې او 13مې پېړیو ترمنځ یې وده کړې. بنګالي پر بنګالي لیکدود لیکل کېږي. سانسکرت په لرغوني بنګال کې په ځانګړې توګه د پادریانو له خوا د لیکنیو اړیکو ژبه وه. د اسلامي دورې په لړ کې، بنګالي خپل ځای سانسکرت ته د اصلي ژبې په توګه ورکړ. د بنګال سلطانانو د سانسکرت پر ځای د بنګالي ادبیاتو تولید ته وده ورکړه.
نن ورځ، په بنګله دېش کې د بنګالي ژبې معیار د بنګله اکاډمۍ له خوا ټاکل شوی. په بنګله دېش کې له 98 سلنې نه زیات وګړي، په بنګالي، یعنې په خپلې مورنۍ ژبې خبرې کوي. بنګالي د یوې تسلسلي ژبې په توګه تشرېحشوې، چې په ټول هېواد کې یې پر بېلابېلو ګړدودونو خبرې کېږي.
باميان
باميان د افغانستان د باميان ولايت ولايتي پلازمېنه او لوی ښار دی۔ دا د افغانستان په منځنۍ سيمه کې پروت دی۔ د باميان ښار آبادي 61,863 کسان ده۔ باميان د کابل ښار څخه 240 کېلوميټره لري دی۔ باميان کې 95.4% هزاره گان، 4.1% تاجکان، 0.9% تاتار او 0.1% پښتانه ژوند کوي۔
موسم
د باميان موسم څه دا رنگې ريکارډ شوی دی:
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولايتي پلازمېنې
نجيب الله کابلي
ژوندلیک
نجیب الله کابلي په ۱۳۵۰ هجری لمريز كال كې د کابل ولايت په كاريزمير كې زيږيدلى دى.
23 مارچ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
نایپیداو
نایپیداو Naypyidaw) د برما یاهم کامبوج هیواد پلازمینه ده.
شړشم
شړشم (په انگرېزي: Mustard plant) يو ډول بوټی دی.
شړشم يا سرسۍ (ساینسي نوم: Brassica campestrus ) د یو کرنیز نبات نوم دی. ګلونه یې کوچني او ژیړ دي. دا نبات شاوخوا شپږ فوټ لوړ دی او د څلور پوټکي ژیړ ګلونو کلسترونه لري. د تخم پوډ یا پوډ یو انچ اوږد دی. دا نبات د آسیا اصلي دی او د تور جوی په نوم هم یادیږي. ورته نبات په اروپا کې د سپینو جوارو په نوم یادیږي.
د شړشمو کارول:
شړشم د څارویو د خوراک په توګه کرل کیږي. د هغې له پاڼو او تنې څخه سابه پخیږي. تېل د شړشمو له تخمونو څخه استخراجېږي چې د پخلي کولو، بدن او سر غوړولو او د ماشينونو په غوړولو کې کاريږي،  د هغې سفوف په اچار کې هم اچول کيږي.
د شړشمو کرل:
دا معمولا د اکتوبر په میاشت کې کرل کیږي. د کښت کولو څخه شاوخوا 40 ورځې وروسته، ژېړ ګلونه د شړشمو بوټو په سر کې څرګندیږي. له همدې امله ژېړ ګلونه او شنې پاڼې هر ځای لیدل کیږي.
گېرو ولسوالۍ
گېرو ولسوالۍ د افغانستان د غزني ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۸،۱۱۰ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د غزني ولسوالۍ
وقایوي طب
په وقایوي طب، یا وقایه کې هغه ګامونه تر پوښښ لاندې راځي چې د ناروغیو د مخنیوي لپاره اخیستل کېږي. ناروغۍ او معیوبیت د چاپېریالي لاملونو، ارثي تمایل، د ناروغۍ عواملو او د ژوند د بڼې له امله را منځ ته کېږی او هغه خوځنده بهیرونه دي چې مخکې له دې چې افراد یې په اخته کېدو پوه شي، پیل کېږي. د ناروغۍ وقایه د وړاندوینې په اقداماتو پورې اړه لري چې په لومړنیو، اولیه، ثانوي او ثالثیه وقایه باندې طبقه بندي کېږي.
د هغو مړینو له امله چې د وقایي وړ دي، هر کال په مېلیونونه خلک مړه کېږي. د ۲۰۰۴ ز کال یوې څېړنې ښودلې ده چې په ۲۰۰۰ ز کال کې په متحده ایالاتو کې د ټولو مړینو نیمایي برخه د وقایې وړ چلندنو او د ناروغیو پر وړاندې د را څرګندېدو له امله وه. په اصلي لاملونو کې یې د زړه او رګونو ناروغي، تنفسي مزمنه ناروغي، ناارادي ټپونه، شکر او ځینې ساري ناروغۍ شاملې دي. همدا څېړنه اټکل کوي چې په متحده ایالاتو کې هر کال ۴۰۰۰۰۰ خلک د نامناسبه پرهېز او د ژوند د ناخوځنده بڼې له امله مري. د روغتیا نړیوال سازمان (WHO) د اټکلونو له مخې، په ټوله نړۍ کې نږدې ۵۵ مېلیونه خلک په ۲۰۱۱ ز کال کې مړه شوي، چې د دې ډلې دوه پر درېیمه برخه د غیر ساري ناروغیو، لکه: سرطان، شکر او د زړه-عروقي او سږو اوږدمهاله ناروغیو له امله مړه شوي دي. د شمېرې د ۲۰۰۰ ز کال په پرتله زیاتوالی ښيي، چې په ترڅ کې یې ۶۰ سلنه مړینې د ناروغیو له امله دي.
په ټوله نړۍ کې د اوږدمهاله ناروغیو خپرېدلو او د دې ناروغیو له امله د مړینو زیاتوالي ته په پام سره، وقایوي طب ځانګړی اهمیت لري. د ناروغۍ د مخنیوي لپاره زیاتې تګلارې شته دي. له هغو څخه یوه د معلوماتو د ورکولو او پوهاوي له لارې په ځوانانو کې د سګرټ څکولو څخه مخنیوی دی. سپارښتنه کېږي چې لویان او ماشومان حتی که روغ هم وي، د منظمې معاینې لپاره خپل ډاکتر ته ورشي، ترڅو د ناروغۍ معاینه ترسره کړي، د ناروغۍ د خطر لاملونه تشخیص کړي، د سالم او متوازن ژوند د لارښوونو په اړه بحث وکړي، د وروستيو واکسینو او تقویه کوونکو په اړه په جریان کې واوسي او د روغتیایي پاملرنې له چمتو کوونکي سره ښې اړیکې وساتي. د ماشومانو په طب کې، د اولیه وقایې ځینې عامې بېلګې والدین هڅوي چې د خپل کور جوش شوې اوبه سړې وساتي، ترڅو په اوبو له سوځېدو څخه مخنیوی وشي، ماشومان هڅوي چې د بایسکل ایمني خولۍ په سر کړي او وړاندیز کوي چې خلک مخکې له دې چې په سپورتي فعالیتونو کې ګډون وکړي، د هوا کیفیت شاخص (AQI ) وکاروي ترڅو په بهر کې د هوا د ککړتیا کچه وګوري. د ناروغیو ځینې عامې معاینې عبارت دي له د هایپرتنژن (د وینې لوړ فشار)، هایپرګلیسیمي (د وینې لوړ شکر، د شکر ناروغۍ لپاره د خطر عامل)، هایپرکلسټرولیمي (د وینې لوړ کلسټرول)، د غټو کولمو سرطان، خپګان، د ایدز ناروغي یا HIV او د جنسي لېږد د ناروغیو نور عام ډولونه لکه کلامیډیا، سیفیلیس او سوزاک، ماموګرافي (د تیو سرطان معاینه)، د غټو کولمو د سرطان معاینه، د پاپ معاینه (د رحم سرطان معاینه) او د هډوکو د وړېدلو معاینه. ارثي معاینه هم د هغو بدلونونو د معاینې لپاره ترسره کېدی شي چې د ارثي ګډوډویو یا په ځینو ناروغیو باندې لکه د تیو یا تخمدان په سرطان د اخته کېدو د استعداد لامل کېږي، خو هر څوک د دې اقداماتو مالی توان نه لري او د وقایوي طب د لګښت اغېزمنتوب لاهم د بحث موضوع ده.
د وقایې کچې
د وقایوي طب ستراتیژي د لومړني، اولیه، ثانوي او ثالثیه وقایوي کچو د ګامونو اخستلو ته ویل کېږي. که څه هم سارا جوزفین بیکر د شلمې پېړۍ په لومړیو کې د وقایوي درملو سپارښتنه وکړه، هیو آر. لیویل او اي. ګورني کلارک په ۱۹۴۰ ز کلونو کې د اولیه وقایې اصطلاح را منځ ته کړه. دوی په ترتیب سره د هاروارد او کولمبیا پوهنتون د عامې روغتیا په پوهنځیو کې کار کاوه او وروسته یې دا کچې ثانوي او ثالثیه وقایو ته وغځوې. ګولډستون (۱۹۸۷ز کال) یادونه کوي چې دا کچې ښايي د "وقایې، درملنې، او بیارغېدنې" په توګه ښې بیان شي، که څه هم د اولیه، ثانوي او ثالثیه وقایو اصطلاحاتو څخه اوس هم کار اخیستل کېږي. د لومړنۍ وقایې مفهوم په دې نږدې وروستیو کې په مالیکولي بیولوژي کې د تېرو پنځوسو کلونو د نوو پرمختګونو په تړاو رامنځته شوی، په ځانګړي توګه په ایپی جنیتیک کې چې د اوګانېزم د خپل جنیني او نوي زیږیدلي ژوند په جریان کې یا د ژوند د لومړنۍ دورې په نوم دوره کې د چاپېریالي شرایطو هم فزیکي او هم عاطفي پراخ مهم اهمیت ته اشاره کوي.
کرهاله
کرهاله کلی د افغانستان د کونړ ولايت د ... ولسوالۍ یو کلی دی چې ... تنه وگړي لري. ددې کلي اوسېدونکي په ... ژبه خبرې کوي.
سرچینې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د کونړ کلي وېشنيزه:د ختیځو ولایتونو کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي  وېشنيزه:د افغانستان اړونده لړليک
د تايلينډ اقتصاد
د تايلينډ اقتصاد په صادراتو پورې تړلی دی، چې په ۲۰۱۹ ز کال کې يې د هېواد نږدې ۶۰ سلنه ناخالص کورني توليد جوړ کړ. تايلينډ په خپله يو نوی صنعتي شوی هېواد دی، چې په ۲۰۱۸ ز کال کې د ۱۶،۳۱۶ ترېليون باهت (۵۰۵ بيليون امريکايي ډالر) ناخالص کورني توليد په درلودلو سره د نړيوال بانک د راپور له مخې د اسيا اتم لوی اقتصاد دی. دا هېواد تر ۲۰۱۸ز کال پورې ۱،۰۶ سلنه اوسط انفلاسيون او د هېواد د ناخالص کورني توليد د ٪۷،۵ ډېرښت حساب لري. تمه کېده، چې د تايلينډ اقتصاد به په ۲۰۱۹ ز کال کې ٪۳،۹ وده وکړي. تايلنډي باټ چې د هېواد پولي واحد دی، په ۲۰۱۷ ز کال کې د نړۍ د اداينې د لسم خورا زیات کارېدلي پولي واحد په توګه ډلبندي شو.
صنعتي او خدماتي برخې يا سکتورونه د هېواد د ناخالص کورني تولید اصلي سکتورونه دي، چې پخوا يې ۳۹،۲ سلنه ناخالص کورنی توليد جوړوه. د تايلينډ کرنيزه برخه د ناخالص کورني توليد ۸،۴ سلنه توليدوي، چې دا کچه د سوداګرۍ او لوژستيک او اړيکو د برخې په پرتله ټيټه ده او وروستۍ دوه برخې په ترتيب سره د ناخالص کورني توليد ۱۳،۴ او ۹،۸ سلنه لپاره ځواب ويونکي دي. د جوړښت يا ساختمان او کان کيندنې برخې د هېواد ناخالص کورني توليد ته ۴،۳ سلنه ورزياتوي. د مالي، زده کړو او هوټل او رستورانت د برخو په ګډون د خدمتونو نورې برخې د هېواد د “GDP” ۲۴،۹٪ جوړوي. مخابرات او خدمتونو په سوداګرۍ کې د صنعتي پراختيا او اقتصادي سيالۍ د مرکزونو په توګه په کې راڅرګندېږي.
تايلينډ په سويل ختیځه اسيا کې له اندونيزيا څخه وروسته دويم لوی اقتصاد دی. که څه هم د هېواد د سړي سر ناخالص کورنی توليد (۷۲۷۳،۵۶ امريکايي ډالر) په ۲۰۱۸ ز کال کې له سينګاپور، بروني او ماليزيا څخه وروسته په سويل ختيځه اسيا کې د سړي سر عايد له مخې څلورم ځای لري. د ۲۰۱۸ زکال په جولای کې دې هېواد په نړېوالو زېرمو کې ۲۳۷،۵ بيليون امريکايي ډالر درلودل، چې له سينګاپور څخه وروسته د سويل ختيځې اسيا دويم لوی زېرمه لرونکی هېواد و. د اوسني حساب ميزان کې ډېرښت يې د نړۍ لسم ځای خپلوي، چې په ۲۰۱۸ ز کال کې يې هېواد لپاره ۳۷،۸۹۸ بيليون امريکايي ډالر جوړ کړل. دا هېواد د باندنۍ سوداګرۍ د کچې له مخې په سويل ختيځه اسيا کې له سينګاپور څخه وروسته دويم ځای لري.
دا هېواد د نړيوال بانک له لورې په ټولنيز او د پرمختګ شاخصونو کې د ستر پرمختګ د بريا کيسو لرونکي هېواد په توګه پېژندل کېږي. د ملي اقتصاد او ټولنيز پرمختګ شورا د دفتر “Office of the National Economic and Social Development Council” د بېوزلۍ د نوې بنسټ ليکې له مخې: «د ۶۶۱۰ امریکايي ډالر سړي سر ناخالص ملي عايد د ټيټې کچې او د انساني پرمختګ لړيال کې د ۸۳ ځای له درلودلو سره سره، د بېوزلۍ تر ملي کرښې لاندې د خلکو سلنه په ۱۹۸۸ ز کال کې له ۶۵،۲۶ سلنه څخه په ۲۰۱۶ زکال کې ۸،۶۱ سلنې ته کمه شوه».
تايلينډ د نړۍ له هغو هېوادونو څخه دی، چې د بېکارۍ خورا ټيټه کچه لری او د ۲۰۱۴ ز کال د لومړۍ څلورمې لپاره په کې ياده کچه يو سلنه (۱٪) راپور شوې ده. دا د دې له امله دي، چې د وګړو يو پراخه تناسب د پايښت [چې يوازې ورسره ژوندي پاتې شي] کرنه يا نورو زيانمنونکو دندو (د خپلې خوښې او بې معاشه کورني کار) کې کار کوي.
د تايلينډ د پاچاهۍ
د تايلينډ د پاچاهۍ  بوديجه د ۲۰۱۷ مالي کال لپاره ۲۷۳۳۰۰۰ ميليون باټ وه.
د ۲۰۱۸ ز کال په می کې د تايلينډ کابينې د ۲۰۱۹ مالي کال لپاره درې ترېليون باټ بوديجه تصويب کړه، چې د ۲۰۱۸ مالي کال په پرتله تر ۳،۴ سلنه يعنې ۱۰۰ بيليون باټ پورته وه. اټکل شوی دی، چې د هېواد کلنی عايد ۲،۵۵ ترېليون باټ، تر ۴،۱ سلنه يا ۱۰۰ بيليون باټ ته رسېږي. ملي بوديجه به په ټوله کې د ۴۵۰ بيليون باټ له کسر سره مخامخ شي. کابينې تر ۲۰۲۲ ز کال پورې د بوديجي ماتېدنې (کسرات) هم تصويب کړل، چې موخه يې په کال کې له ۳،۵ څخه تر ۴،۵ سلنه پورې اقتصادي وده وه.
له ۱۹۴۵ څخه مخکې
هغه وخت چې د پاچاهۍ پلازمېنه د ۱۹ پېړۍ پر مهال بنکاک ته ولېږدول شوه، باندنۍ سوداګري (په ځانګړي ډول له چين سره) د حکومت تمرکز شو. چينايي سوداګر د سوداګرۍ په نيت راغلل، ځينې يې په هېواد کې مېشت شول او رسمي دريځونه يې تر لاسه کړل. يو شمېر چينايي سوداګر او کډوال په محکمه کې لوړپوړي چارواکي شول.
د ۱۹ پېړۍ له نيمايي څخه راوروسته اروپايي سوداګر په زياتېدونکي ډول فعال وو. د بورېنګ تړون “Bowring Treaty” چې په ۱۸۵۵ ز کال کې لاسليک شو، د برتانوي سوداګرو لومړيتوبونه يې تضمين کړل. د ۱۸۵۶ ز کال حارث تړون “Harris Treaty” چې د ۱۸۳۳ زکال روبرټس تړون “Roberts Treaty” يې تازه کړ، امريکايي سوداګرو ته ورته تضمينونه پراخه کړل.
کورني بازار په بطي ډول وده وکړه، چې غلامي د پاچاهۍ د کورني رکود يا ولاړ حالت شونی لامل و. سيام کې زياتره نارينه نفوس د محکمې د چارواکو په خدمت کې و، په داسې حال کې چې مېرمنې او لورګانې يې ښايي په ځايي بازارونو کې په لږه کچه سوداګري کړي وي. هغوی چې زيات پوروړي وو، ښايي ځانونه يې د غلامانو په توګه پلورلی وی. پينځم راما پاچا “King Rama V” په ترتيب سره په ۱۹۰۱ او ۱۹۰۵ ز کالونو کې غلامي او مرئيتوب له منځه وېوړل.
د ۲۰ پېړۍ له لومړيو څخه د دويمې نړيوالې جګړې تر پای ته رسېدلو پورې د سيام اقتصاد په پرله پسې يا تدريجي ډول نړيوال شو. ستر متشبثين توکميز چينايان وو، چې د سيام اتباع شول. د کرنيزو توليدواتو لېږد (په ځانګړي ډول وريجې) خورا مهم وو او تايلينډ د نړۍ د وريجو زيات لېږدونکو (صادرونکو) هېوادونو له ډلې څخه دی. د سيام اقتصاد په متحده ايالتونو کې له ستر اقتصادي خفګان “Great Depression” څخه زيات زيانمن شو، چې همدا د ۱۹۳۲ ز کال د سيامي اوښتون يو لامل هم و.
په ۱۹۳۰ ز لسيزه (او بيا ځل په ۱۹۵۰ ز لسيزه) کې د زده کړو برخه کې د پام وړ پانګونې د اقتصادي ودې داسې بنسټ کېښود، لکه څرنګه چې يو ليبرالي طريقې د سوداګرۍ او پانګه اچونې برخو کې ايښی و.
۱۹۴۵ – ۱۹۵۵ ز کالونه
له جګړې څخه وروسته کورني او نړيوال سياست د سړې جګړې د ډېری دورې لپاره د تايلينډ په اقتصادي وده کې د پام وړ ونډې ولوبولې. له ۱۹۴۵ څخه تر ۱۹۴۷ ز کال پورې (چې لا تر اوسه سړه جګړه نه وه پيل شوې) د هېواد اقتصاد د دويمې نړيوالې جګړې له امله زيانمن شو. د جګړې پر مهال د تايلينډ حکومت (چې مشري يې ډګر مارشال “Luang Phibulsongram” کوله) له جاپان سره يو ځای شو او د متحدينو پر وړاندې يې د جګړې اعلان وکړ. دې هېواد بايد له جګړې څخه وروسته لويديځو هېوادونو ته له لګښت پرته ۱،۵ ميليون ټنه وريجه برابره کړی وی، چې دا حالت د تايلينډ پر اقتصادي بيارغونه باندې يو بار و. حکومت د وريجو سوداګرۍ د څارنې په موخه د وريجو د دفتر په رامنځته کولو سره د ستونزې د حل هڅه وکړه. د دې دورې پر مهال د مالي ستونزو په منځ کې د څو تبادلې نرخ سيستم وړاندې شو او پاچاهۍ د مصرفي توکو کمښت وازمايه.
د ۱۹۴۷ ز کال په نومبر کې يوه لنډمهاله ديموکراتيک دوره د فوځي کودتا په واسطه پای ته ورسېده او تايلنډي اقتصاد يو ځل بيا حرکت پيل کړ. سومساک نېلنوپکوون “Somsak Nilnopkoon” په خپله مقاله کې له ۱۹۴۷ څخه تر ۱۹۵۱ ز کال پورې مهال د هوساينې دوره ګڼي. د ۱۹۴۸ ز کال په اپرېل کې “Phibulsongkram” چې د جګړې د وخت لومړی وزير و، بېرته خپلې پخوانۍ دندې ته راوګرځېد. نوموړی که څه هم تر خپل لاس لاندې مامورينو تر منځ د واک يوه هڅه کې ونيول شو. نوموړي د خپل واک د ساتلو او د متحده ايالتونو د ملاتړ تر لاسه کولو په موخه د کمونيست ضد مبارزه پيل کړه. به پای کې تايلينډ له ۱۹۵۰ ز کال راهيسې د متحده ايالتونو له لورې فوځي و اقتصادي مرسته تر لاسه کړه. د “Phibulsongkram” حکومت زيات دولتي تشبثات رامنځته کړل، چې د اقتصادي ملتپالنې په توګه ګڼل کېږي. دولت او بيوروکراتانو يې په پاچاهۍ کې د پانګې پر تخصيص باندې واکمني وکړه. امار سياموالا “Ammar Siamwalla” چې د تايلينډ خورا نامتو اقتصادپوه دی، يادې دورې ته د «بيوروکراتيک پانګوالۍ» دوره وايي.
بلاروس
بیلاروس په بلاروسي ژبه Беларусь په روسي Белору́ссия چې په رسمي توګه د بېلاروس ولسمشریزه ده په ختیځې اروپا کې پروت یو هیواد دی. بلاروس له روسیه، پولنډ، اوکراین، لیتوانیا او لاتویا سره ګډه پوله لري. پلازمینه یې مینسک دی او نور مهم ښارونه یې برست آیالات، ګرودنو، ګومل، موګیلف او ویتبسک دي. د یاد هیواد رسمي ژبي روسي او بلاروسي دي. مساحت یې ۶۰۰'۲۰۷ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۲۰۰'۰۴۵'۱۰ نفره دي.
تاریخ
(BYB) د بلاروس روبل.
علي بن ابي طالب
نوم يې علي كنيت يې ابو الحسن او ابو التراب وو,حيدر (زمرى) يې لقب وو, دپلار نوم يې ابو طالب او دمور نوم يې فاطمه وو, دنسب پوره لړۍ يې داده : علي بن ابي طالب بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبد مناف بن قصى بن كلاب بن مره بن كعب بن لوئ. څنگه چې دابو طالب واده دخپلې كا كا له لور سره شوى وو ځكه نو حضرت علي رضي الله عنه دمور او پلار دواړو له لورې هاشمي او د رسول الله صلى الله عليه وسلم سكه د كاكا زوی كيږي. دهاشموكورنۍ ته چې په عربو او قريشو كې كوم عزت حاصل وو د هغې بيان ته هيڅ اړتيا نه ليدل كيږي, د كعبې شريفې چوپړ هم د همدې كورنۍ ځانگړتيا وه , دهمدې ځانگړتيا له كبله هغوی ته په ټولو عربو باندې دمذهبي مشرۍ كولو شرف حاصل وو. د حضرت علي رضي الله عنه پلار ابو طالب دمكې له لويانو څخه وو او رسول الله صلى الله عليه وسلم د همده دشفقت په غيږكې رالوی شو, او له بعثت څخه وروسته يې دابو طالب تر څارنې لاندې دمكې په كوڅو كې دحق بلنه پيل كړه , د كفارو له لورې د رسول الله صلى الله عليه وسلم ترڅنگ ابو طالب ته هم ډول ډول تكليفونه ورسيدل ، دساري په توگه له هغه سره يې هر ډول راكړه وركړه ودروله ,په خوښۍ ,غم ,خوراك او څښاك كې يې گډون ورسره پريښود,لنډه داچې له هيڅ ډول ربړ و ورسولو نه يې ډډه نه كوله. درسول الله صلى الله عليه وسلم ډيره تلوسه وه چې دابو طالب زړه دايمان په رڼا روښانه كړي او هغه ته درسول الله صلى الله عليه وسلم دحمايې او څارنې په بدل كې جنت الفردوس وركړل شي, همدالامل ووچې دمړينې په مهال په وار وار رسول الله صلى الله عليه وسلم ابو طالب ته دكلمې ويلو بلنه وركوله. خو ابو طالب رسول الله صلى الله عليه وسلم ته په ځواب كې وويل چې : پتمنه وراره :كه له ما سره دقريشو دپيغور راكولو ويره نه وای نو ما به په ډيره خوښۍ سره ستا بلنه په ځان منلې وه .سيرت ابن هشام ۱ ټوك ۲۲۸ مخ.
بلاروس
جغرافیه
وېشنيزه:بېلاروس بلاروس د افغانستان په څیر له سمندر سره پوله نلري، اما په یاد هیواد کې ګڼ شمیر سمندرګي وجود لري چې شمیر ۱۱ زرو ته رسیږي همدارنګه بلاروس په اروپا کې ترټولو ډیرې ژبې لري چې ترټولو لویه هغه یې پولزیا ژبه ده.
علي بن ابي طالب
كه څه هم په سيرت ابن هشام كې دحضرت عباس رضي الله عنه دا روايت هم راوړل شوى چې په هغه كې حضرت عباس رضي الله عنه ويلي چې دزنكدن په مهال دابو طالب په ژبه دحق كلمه جاري وه ليكن دا روايت خورا كمزورى دى. كه څه هم په ښكاره ډول باندې دابو طالب داسلام منلو كوم روايت نه ليدل كيږي ,مگر بيا هم درسول الله صلى الله عليه وسلم دپالنې, حمايت او درسول الله صلى الله عليه وسلم له امله دكفارو ټولو ربړونو ته دسينې وركولو له كبله نن هم دابو طالب نوم له هغه څخه ددې څه په بدله كې دمننې په توگه د اسلامي تاريخپاڼو په زرينو كرښو كې ليكل كيږي. دحضرت علي رضي الله عنه مور حضرت فاطمې رضي الله عنها هم دبي بي آمنې ددې سپيڅلي يتيم پالنه په ډيره مينه سره كړيوه .دمستندو رواياتو له مخې حضرت فاطمه رضي الله عنها مسلمانه شوه اودهجرت په آړكې مدينې منورې ته ولاړه او هملته په حق ورسيده .انا لله وانا اليه راجعون. دمړينې په مهال رسول الله صلى الله عليه وسلم هغې ته خپل كميس دكفن په توگه ورواغوست ,او دهغې په قبر كې پريووت او پدې څه كولو سره يې دهغې قبر متبرك وگرځاوه .كله چې خلكو له رسول الله صلى الله عليه وسلم څخه ددې مهرباني كولو لامل وپوښت نو رسول الله صلى الله عليه وسلم ورته وفرمايل چې له ابو طالبه وروسته زه ددې ميرمنې د ډيرو احسانونواو نيكيومنونكى او له امله يې له هغې څخه مننه كوم .اسدالغابه ۵ ټوك ۵۱۷ مخ.
حضرت علي رضي الله عنه درسول الله صلى الله عليه وسلم له بعثت څخه لس كاله دمخه وزيږيد,له زيږيدو سره سم وروسته حضرت علي رضي الله عنه درسول الله صلى الله عليه وسلم تر ځانگړې څارنې لاندې وو, ځكه خو هم حضرت علي رضي الله عنه له ډير وړوكوالي څخه درسول الله صلى الله عليه وسلم په مجلسونو كې كيناستلو اودرسول الله صلى الله عليه وسلم ويناوې به يې دزړه په غوږونو اوريدلې .زرقاني ۱ ټوك ۲۸۰ مخ.
له حضرت فاطمې رضي الله عنها سره واده
دهجرت په دوهم كال حضرت علي رضي الله عنه ته درسول الله صلى الله عليه وسلم دځومتوب وياړ ور په برخه شو ,او درسول الله صلى الله عليه وسلم له محبوب ترينې لور سيده فاطمة الزهرا رضي الله عنها سره يې نكاح وشوه .كله چې حضرت علي رضي الله عنه له فاطمة الزهرا رضي الله عنها سره دنكاح تړلو غوښتنه وكړه نو رسول الله صلى الله عليه وسلم حضرت علي رضي الله عنه ته وفرمايل چې ته دمهر اداكولو په بڼه څه شى لرې ؟ حضرت علي رضي الله عنه ورته وفرمايل چې زه له يوه اس اويوې ذرې پرته بل هيڅ شى هم نلرم. رسول الله صلى الله عليه وسلم ورته وفرمايل چې اس خو دجهاد لپاره دى ولاړشه ذره خرڅه كړه ,حضرت علي رضي الله عنه هغه ذره په حضرن عثمان رضي الله عنه په څلور سوه اتيا(۴۸۰) درهمه وپلورله او هغه قيمت يې درسول الله صلى الله عليه وسلم مخې ته كيښود ,رسول الله صلى الله عليه وسلم حضرت بلال رضي الله عنه ته امر وكړ چې له بازاره عطر(خوشبو) راوړي او پخپله رسول الله صلى الله عليه وسلم نكاح وويله او په دواړو (خاوند او ميرمن) يې داوداسه اوبه وشيندلې او دخير او بركت دعا يې ورته وغوښته .زرقاني ۲ټوك ۴ مخ.
بڼه
حضرت علي رضي الله عنه غنم رنگى ,دمنځني قد, د غټو غټو سترگو ,ښايسته سپين مخ ,او دبَبَرې پراخې سينې څښتن وو .بدن يې غوښين او گيډه يې لږ دباندې لور ته راوتلې وه, د سر ويښتان يې نه وو. په يوه روايت كې راځي چې خرييل به يې, او په بل روايت كې راغلي چې له څيلمي يې دسر ويښتان وو نه. ږيره يې لويه او دومره پراخه وه چې له يوې اوږې او بلې اوږې سره به لگيدله ,دعمر په پای كې يې ويښتان خورا سپين شوي وو او په ټول عمر يې يواځې يو ځل خضاب (نكريزي) لگولې وې.
ميرمنې او اولادونه
د جنت دسردارې حضرت فاطمة الزهرا رضي الله عنها له نكاح وروسته يې له يوه نه ډير ودونه كړي وو ,او ډير اولادونه يې زيږيدلي وو تفصيل يې دادى : حضرت فاطمه رضي الله عنهاچي درسول الله صلى الله عليه وسلم دزړه ټكړه وه له هغې څخه يې په هلكانو كي حضرت حسن ,حضرت حسين ,حضرت محسن رضي الله عنهم پيدا شوي وو. او په ښځينه اولادونو كې يې زينب كبرى ,او ام كلثوم كبرى رضي الله عنهما پيدا شوې وې ,محسن په كوچني توب كې مړشو. ام البنين بنت حزام : له دې څخه يې عباس ,جعفر ,عبدالله او عثمان پيداشوي وو, چې له دوی څخه له عباس څخه پرته نور ټول له حضرت امام حسين رضي الله عنه سره په كربلا كې شهيدان شول. ليلى بنت مسعود :له دې څخه عبيدالله او ابو بكر پيداشو,چې له يوه روايت سره سم دا دواړه هم له حضرت امام حسين رضي الله عنه سره شهيدان شول. اسماء بنت عميس : له دې څخه يحيی او محمد اصغر پيداشو. صهبا (ام حبيب بنت ربيعه) : دا ام ولده وه ,له دې څخه عمر اورقيه پيداشو. امامه بنت ابي العاص : دا دحضرت زينب رضي الله عنها لور اودرسول الله صلى الله عليه وسلم لمسۍ وه له دې څخه محمد(اوسط) پيداشوي وو. خوله بنت جعفر : محمد بن علي چې په محمد بن حنفيه باندېس شهرت لري له همدې څخه پيدا شوى وو. ام سعيد بنت عروه :له دې څخه ام الحسن او رمله كبرى پيداشوي وو. محياة بنت امرأالقيس : له دې څخه يې يوه لور پيداشوه او په وړوكتوب كې په حق ورسيده. له دې ميرمنو پرته هم دحضرت علي رضي الله عنه نورې مينځې هم وې ,چې له هغوی څخه يې لاندې ښځينه اولادونه شوي : ام هانئ, ميمونه , زينب صغرى , رمله صغرى , ام كلثوم صغرى , فاطمه , امامه , خديجه , ام الكرام , ام سلمه ,ام جعفر ,جمانه او نفيسه. لنډه داچې دحضرت علي رضي الله عنه نژدې ۱۷ لوڼي او ۱۴ زامن وو ,په دوی كې يواځې له لاندې څلوروكسانوڅخه دنسب لړۍ روانه شوه : حضرت امام حسن رضي الله عنه ,حضرت امام حسين رضي الله عنه, حضرت محمد بن حنفيه رضي الله عنه , او عمر رضي الله عنه.
په غزاوو كې گډون
د بدر وتلې غزا ,داحد وتلې غزا ,دهجرت په ۵كال كې دبنو نضيرو په جلاوطنۍ كې هم حضرت علي رضي الله عنه گډون درلود,په ۵ هجري كال كې دخندق په وتلې غزا كې هم دكفارو مشر عمرو بن عبدود هم دحضرت علي رضي الله په لاس دوزخ ته وليږل شو, دخندق له پيښې وروسته بنو قريضه و دمسلمانانو په خلاف دقريشو مرسته كړې وه او له مسلمانانو سره شوى تړون يې مات كړځكه نو له هغوی سره دجگړې كولو په موخه يې حضرت علي رضي الله عنه دمسلمانانو مشر وټاكه او هغه درسول الله صلى الله عليه وسلم په امر دكفارو كلا ونيوله او دمازديگر لمونځ يې هم پكې ادا كړ. دهجرت په ۶ كال رسول الله صلى الله عليه وسلم ته څرگنده شوه چې بنو سعد دخيبر ديهودو دمرستې لپاره يوځای شوي ځكه يې نو حضرت علي رضي الله عنه دسلو كسانو مجاهدينو سره دهغوی دمقابلې لپاره واستاوه اوحضرت علي رضي الله عنه دشعبان په مياشت كې په بنو سعدو بريد وكړ او له هغوی څخه يې ۵۰۰ اوښان او ۲۰۰ وُزې په غنيمت ونيولې. په همدې كال رسول الله صلى الله عليه وسلم له ۱۴۰۰۰ صحابۀ كرامو رضوان الله تعالى عليهم اجمعين سره يوځای دكعبې شريفي دزيارت كولو لپاره ولاړ, كله چې حديبيي نومې ځای ته ورسيدل نو مشركينو جگړه كول غوښتل خو درسول الله صلى الله عليه وسلم موخه جنگ كول نه وو ځكه يې حضرت عباس رضي الله عنه دسفير په توگه هلته ورواستاوه ,دلته داخبره مشهوره شوه چې حضرت عثمان رضي الله عنه شهيد كړى شوى نو رسول الله صلى الله عليه وسلم دهغه دكسات اخيستلو له كبله له صحابۀ كرامو څخه بيعت واخيست پدې بيعت وركولو كې حضرت علي رضي الله عنه هم گډون درلود او دسولې پاڼه هم دحضرت علي رضي الله عنه په گوتو وليكل شوه. دخيبر په سيمه كې دكفارو ډيرې مضبوطې كلاوې او مركزونه موجودوو ,چې په فتح كولو يې حضرت ابوبكر صديق او حضرت عمر فاروق رضي الله عنهما زور وواهه خو بريالي نه شول ,يوه ورځ رسول الله صلى الله عليه وسلم وفرمايل چې سبا به زه دجگړې بيرغ دداسې چا په لاس وركوم چې هغه خدای جل جلاله او رسول الله صلى الله عليه وسلم ته خورا محبوب دى كله چې سهار شو نو رسول الله صلى الله عليه وسلم بيرغ دحضرت علي رضي الله عنه په لاس كې وركړ هغه دسترگو د ناروغي درلوده، رسول الله صلى الله عليه وسلم خپلي لاړې دهغه په سترگو ورومښلې او هغه رك روغ شو او خپله ورسپارل شوې دنده يې مخ پر وړاندي بوتله تردې چې دخيبر سيمه يې فتح او دكفر او شرك اولسونه يې پو پناكړل. دحُنَين په وتلې غزا كې هم حضرت علي رضي الله عنه ډير په ميړانه له دښمن سره وجنگيده. او دهغوی مشر يې په خپل حيدري وار باندې دتل لپاره د دوزخ برغولى وگرځاوه. دهجرت په ۹كال كې چې كله رسول الله صلى الله عليه وسلم تبوك نومې ځای ته دتلو هوډ وكړنو داهل بيتو دساتنې لپاره يې حضرت علي رضي الله عنه په مدينه كې پريښود. دهجرت په لسم كال رسول الله صلى الله عليه وسلم وروستى حج وكړ,حضرت علي رضي الله عنه هم له يمن څخه راغى او په دغه مبارك حج كې يې گډون وكړ.
دحضرت علي رضي الله عنه ځانگړتياوې
۱- حضرت علي رضي الله عنه يو له هغو لسو كسانو څخه وو چې درسول الله صلى الله عليه وسلم له لورې ورته دجنت زيرى وركول شوى وو. ۲-حضرت علي رضي الله عنه داسلام دڅلورم خليفه په توگه وټاكل شو. ۳-حضرت علي رضي الله عنه ته درسول الله صلى الله عليه وسلم دځومتوب وياړ ورپه برخه شو. ۴- حضرت علي رضي الله عنه ته دترټولو لومړي ايمان راوړونكي ماشوم وياړ ورپه برخه دى.
د شهادت پيښه
د هجرت په ۴۰ كال دخوارجو دباطلې ټولۍ له لورې د كورنيو جگړو او دهغوی دلاملونودجاج اخيستلو په اړه دحج په موسم كې خبرې اترې پيل شوې, دخبرو په ترڅ كې په يوه خله دا ومنل شوه چې ددې پيښو لاملونه يواځې درې كسان حضرت علي رضي الله عنه , حضرت عمرو بن العاص رضي الله عنه او حضرت امير معاويه رضي الله عنه دي. دخبرو په پای كې يې وويل چې د دې پيښو يواځينى حل د نوموړو دريو كسانو شهيدانول دي ,ځكه نو دريو كسانو عبدالرحمن بن ملجم دحضرت علي رضي الله عنه ,نزال دحضرت امير معاويه رضي الله عنه او عبدالله نامي تن بيا دحضرت عمرو بن العاص رضي الله عنه دشهيدولو دروند پيټي په خپلو ځانونو كيښودل .او د دې شومو موخو دتر سره كولو لپاره روان شول. كوفې ته په رسيدو سره ابن ملجم له يوې پيمخي قطام نومې ميرمنې سره مخامخ شو او دخپلې موخې په اړه يې توضيحات وركړل دې بدبختې ميرمنې نه يواځې داچې دابن ملجم دناوړي كار تاييد يې وكړ بلكه د دې كارپه برياليتوب سره دپای ته رسيدو په صورت كې يې دنكاح كولو ژمنه هم ورسره وكړه. لنډه داچې دې دريو واړو كسانو دهجرت په ۴۰ كال د روژې په مياشت كې دسهار په مهال په دريو صحابه وباندې بريد وكړ ,حضرت امير معاويه رضي الله عنه د تورې دنه لگيدو له امله ,حضرت عمرو بن العاص رضي الله عنه امامت ته دنه تلو له امله روغ پاتې شول او هغه تن چې دحضرت عمرو بن العاص رضي الله عنه په ځای امامت ته تللى وو دخوارجو دتيروتنې له كبله په شهادت ورسيد. خو دالهي قضا له مخې داميرالمؤمنيين حضرت علي رضي الله عنه دژوند نيټه نوره په پوره كيدو وه ,كله چې هغه لمانځه ته راغى نو ابن ملجم چې په مسجد كې ويده وو يې دلمانځه داداكولو په نيت راويښ كړ.او پخپله دلمانځه داداكولو په نيت ابن ملجم چې كله حضرت علي رضي الله عنه دسجدې په حالت كې وليدنو په هغه يې د تورې سخت گزار وكړ ,توره دحضرت علي رضي الله عنه په سر مبارك كې خښه شوه او حضرت علي رضي الله عنه سخت زخمي شو. كه له يوې خوا دتورې وارونه ډير ژور وو نو له بلې خوا دابن ملجم توره په زهرو هم ككړه وه او دزهرو اغيزې په ډيره چټكتيا سره دحضرت علي رضي الله عنه په ټول بدن كې وغزيدلې چې له امله يې داسلام دغه څلورم ځليدونكى ستورى حضرت امام حسين رضي الله عنه ته دڅه نصيحت له كولو وروسته دهجرت په ۴۰ كال دروژې په شلمه نيټه دجمعې په مباركې شپې دشهادت لوړ مقام ته ورسيد .انا لله وانا اليه راجعون
وېشنيزه:صحابي وېشنيزه:صحابه وېشنيزه:دویم خلیفه وېشنيزه:لومړني مسلمانان وېشنيزه:څلور ياران وېشنيزه:صحابه کرام
ملنگيان
ملنگيان (په انگرېزي: Salvia ægyptiaca) يو ډول بوټی دی چې په درملو جوړولو کې کارېږي. دا بوټی د ډېرو زمانو څخه په کورنيزې درملگرۍ کې کارېږي.
وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات
سامسونگ
د سامسنګ ګروپ (یا په ساده ډول سامسنګ، د SΛMSUNG په سبک) (کوریایي: 삼성samsʌŋ) د سویلي کوریا څو مليتي تولیدي شرکت دی، چې مرکزي دفتر یې په سامسنګ ښارګوټي، سیول او سویلي کوریا کې دی. دا زیاتره اړوندې سوداګرۍ لري، چې ډېری یې تر سامسنګ برانډ لاندې متحدې دي او د سویلي کوریا تر ټولو لوی چایبول (سوداګریزه ډله) ده. تر  ۲۰۲۰ ز کال پورې، سامسنګ د نړۍ اتم لوړ برانډ ارزښت درلود.
سامسنګ په ۱۹۳۸ ز کال کې د لي بیونګ-چل له خوا د سوداګرۍ شرکت په توګه تاسیس شو. په راتلونکو دریوو لسیزو کې، دغه ډله د خوراکي توکو د پروسس، ټوکر، بېمه، امنیت او د پرچون په برخو کې متنوع شوه. سامسنګ د ۱۹۶۰ لسیزې په وروستیو کې الکترونیکي صنعت ته داخل شو او د ۱۹۷۰ لسیزې په نیمایي کې د ساختماني او کښتۍ جوړونې صنعت ته داخل شو، چې دغه برخې به یې د راتلونکی ودې لامل شي. په ۱۹۸۷ ز کال کې د لي تر مړینې وروسته، سامسنګ په پینځو سوداګریزو ګروپونو وېشل شوی و: سامسنګ ګروپ، شین سیګ ګروپ، CJ ګروپ، هانسول ګروپ او جونګانګ ګروپ.
د سامسنګ په پام وړ صنعتي اړوندو شرکتونو کې سامسنګ الکترونیک (د نړۍ ترټولو لوی معلوماتي ټکنالوژیکي شرکت، د مصرف کونکي الکترونیک جوړونکی او چېپ میکر چې د   ۲۰۱۷ ز کال عاید له خوا اندازه شوی)، سامسنګ هیوی انډسټریز (د نړۍ دویم لوی کښتۍ جوړونکی چې د ۲۰۱۰ ز کال عاید له خوا اندازه شوی) او د سامسنګ انجنیري او سامسنګ C&T کارپوریشن (په ترتیب سره د نړۍ ۱۳ او ۳۶ لوی ساختماني شرکتونه) همدارنګه په نورو فرعي شرکتونو کې د سامسنګ لایف بېمه (د نړۍ 14م لوی بېمه شرکت) شامل دي، سامسنګ ایورلینډ (د ایورلینډ ریسارټ چلونکی، په سویلي کوریا کې ترټولو زوړ تیم پارک) او چیل ورلډ وایډ (د نړۍ ۱۵ م لوی اعلاناتي اداره، لکه څنګه چې د ۲۰۱۲ ز کال عاید له خوا اندازه شوی) هم په کې شامل دي.
رېښه پېږندنه
د سامسنګ د بنسټ اېښودونکي په وینا، د کوریا د هانجا کلمې ((三星 معنی «درې ستوري» ده. د «درې» کلمه د لویو، بې شمېره او ځواکمنو شیانو استازیتوب کوي، په داسې حال کې چې د «ستورو» معنی؛ لکه په اسمان کې «تلپاتې» یا «ابدی» ستوري دي.
۱۹۳۸ – ۱۹۷۰ ز کال
په ۱۹۳۸ ز کال کې، په کوریا کې د جاپان د واکمنۍ پرمهال، لي بیونګ-چل (۱۹۱۰- ۱۹۸۷) په اویریونګ ښار کې له یوې لویې ځمکې خاوندې کورنۍ نه نږدې دایګو ښار ته لاړ او د میتسوبوشي سوداګریز یا شیبوشیکاشیکا (Mitsuboshi) سوداګریز شرکت یې تاسیس کړ. سامسونګ د یو کوچني سوداګریز شرکت په توګه په سو-ډونګ (اوس انګیو دونګ) کې له څلوېښتو کارمندانو سره په کار پیل وکړ. شرکت ښه شو او لي په ۱۹۴۷ ز کال کې خپل مرکزي دفتر سیول ته ولېږداوه. کله چې د کوریا جګړه پیل شوه، هغه اړ شو، چې سیول پرېږدي. هغه په ​​بوسان کې د شیل جیدانګ په نوم د بورې د تصفیې کارخانه پیل کړه. په ۱۹۵۴ ز کال کې، لي چیل موژیک تاسیس کړ او د دایګو په چمسان-ډونګ کې یې کارخانه جوړه کړه. دا په هېواد کې د وړیو ترټولو لویه کارخانه وه.