هارډوير
تاريخچه : کمپيوټر يوه برقي دستګاه ده چې کولاى شي په ډير لږ وخت کې ډيرې ګرانې حسابي سونزې حل کړي. د دغه آلې په وسيله دجمعې ،تفريق ،ضرب اوتقسيم عملي تر سره کيږي کمپيوټر ته برقي ماغزه وايي. کمپيوټر هم زمونږ دمغزو په څېر کولاى شي د ډيرو هغو مسايلو لپاره چې کمپيوټر ته سپارل شوي دي دحل لارې او طريقې وړاندې کړي. او دا هم کولاى شي چې خپل اشتباهات په ګوته او هغه اصلاح کړي. د شطرنج لوبه هم په ښه  توګه ترسره کوي کمپيوټر د حافظې له يو مرکز څخه برخمن دى. دغه مرکز د دې توان لري چې زيات اطلاعات زيرمه کړي. دحافظى بټنى ته په فشار ورکولو سره ټول هغه اطلاعات چې زيرمه شوي د اړتيا پرمهال د دويم ځل لپاره مو په واک کې واقع کيږي. لومړى ديوې موضوع دحل لپاره بايد کمپيوټر ته برنامه يا کړنلاره ورکړل شي. دلمړى ځل لپاره لمړۍ کمپيوټر دامريکۍ په (هاروارد) پوهنتون کې په    ١٩٤٤ميلادي کال کې طرحه او جوړ شو دغه کمپيوټر پروفيسور هواردايکن او مرستندويانو يي جوړ کړ دماشينونو جوړولو نړيوال تجارتي شرکت (I.B.M)  د دغه کمپيوټر په بشپړولو کې ډير تعاون درلود. دا کمپيوټر د (آي . بى . ايم هاورډ ) په نوم ونومول شو. له دغې اختراع راوروسته دکمپيوټر بيلابيل ډولونه ډيزاين شول نن ورځ داسې کمپيوټرونه جوړ شوي چې الوتکې فضايي بيړۍ ، راکټونه او توغندي له ځمکې نه کنټرول او رهبري کوي د الوتنو او توغولو په مهال يي د کمپيوټر په ذريعه سرعت او مسير ته تغير ورکول کيداى شي. موږ ددې خبرې د پوهيدو تلوسه لرو چې کمپيوټر اودانسان ماغزه څه توپير لري. سره له دې چې کمپيوټر دانسان دمغزو محصول دى کولاى شي د حيرانتيا وړ سرعت سره رياضى محاسبې ترسره کړي داسي قوي کمپيوټرونه شتون لري چې کولاى شى ٨٠ميلون رقمي عدد په يوه ثانيه کې جمع او ضرب کړي. کمپيوټر په زرګونو برقي برخې لري. که ووايو چې کمپيوټر جديد او عصري علم په بله بڼه اړولى دى نو مبالغه به مو نه وي کړى. دعصري او نوي کمپيوټرونه دانسان دمغزو په پرتله د ماشومانو دشيانو حکم لرى. کمپيوټرونه ددې توان لري چې په زياته اندازه اطلاعات زيرمه کړي خو هيڅوک نه توهيږي او ښايي دا حساب ونه لګولى شي چې دانسان ماغزه يا دماغ په کومه کچه اطلاعات زيرمه کولاى شي. هارډواير (Hard ware) ١- دکمپيوټر هغه برخې يا پروګرامونه چى فزيکي جوړښت لري او په لاس ورسره تماس حا صلولى شو هارډ واير Hard ware بلل کيږي. ٢- دکمپيوټر هغه برخې يا پروګرامونه چى مونږ په لاس ورسره تماس نشو حاصلولى سافټ واير Soft ware بلل کيږي. هارډواير Hard Ware دکمپيوټر هغه برخې چې دهغه سره مونږ تماس پيداکولى شو هارډواير بلل کيږى مثال دکمپيوټر په مادربورډ کې ګوتې وهل ، دکمپيوټر له پارتس يعنى مانيتر يا نورو خصوصياتو سره يا دکمپيوټر په منځ کې له سيمانو سره لاس جنګول. د هارډواير داخلي او خارجي برخې (Enternal and External Parts Hard ware) دهارډواير هغه برخه د کومو سره چې مونږ لاس لګولى شو عبارت دي له : دکمپيوټر برخې (Parts Of Computer) ١- خارجي External ٢-داخلي Enternal ١- خارجي External : سى _ ډى _ روم ، فلاپى ، پاورکيبلي ، کيبورډ ، موس او داسى نور. ٢- داخلي Enternal : مادربورډ (Mather Bord) ،ماين بورډ (Main bord) ، C.P.U (Processor) ، پاور سپلى P.S (Powersupply) ، ريم (Ram) کارډونه ،ويجيا(Vge) ، سونډ کارډ (Sound card) ، موډيم کارډ (Modemcard) پاورسپلائي (Power Supply) پاورسپلائي دکمپيوټر د(System unit) هغه پرزه ده کوم چى سستيم يونټ نورو اجزاوو ته د هغوى د ضرورت مطابق دبرق جريان تهيه کوى دلومړى ځل لپاره ټول برق په پاورسپلائي کښى ذخيره کيږى او له هغى وروسته په مختلفو کيبلونو کښى تقسيميږى. دپاورسپلائي ډولونه (Type of power supply) : په دوه ډوله ده ١- Atx ٢- At ١- پرمختللى تخنيکونو کې بدلونونه Atx (Advane technalogy) : دعه پاورسپلائي د پنټم ون p1 او پنټم ټو P2 يا هم د پنټم تري P3 او پنټم فور P4 لپاره استعماليږى هر کله چې مونږ په Start شوي کمپيوټر کې Shut down کليک کړو نو کمپيوټر بايد چې خپله خاموشه شي په کوم کمپيوټر کي چى At  پاورسپلائي وي هغه خپله نه خاموشه کيږي په بټن خاموشه کيږي هر کله چې په Shut down کليک کړو نو په سکرين دا لاندې مسيج راځي (Its now you safe to turn offyour computer) دAt پاورسپلائي کوم تار چې مادربورډ ته ځي هغه ٦-٦ يعنې ١٢ دولس غاښونه لري.