cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نظر محمد سلطانزی
دندې
سلطانزی درې زامن او دوه لوڼې لري. مشر زوی یې ډاکتر غازي محمد د رادیولوژۍ څانگې متخصص ډاکتر دی. دویم زوی یې نظیر محمد او درېیم زوی یې وحید نومېږي چې په لوړو زده کړو بوخت دي.
سرچينې
د بېنوا پاڼه
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
معتزله
معتزله يوه كلامي فرقه ده، چې د دويم هجري سپوږميزې پېړۍ په لومړيو كې د بصرې په ښار كې د واصل بن عطا پواسطه راپيدا شوه. ددې ډلې دبنسټ ډبره عقل دى، نو لدې وجې په خپلو گروهو كې عقل ته ځانگړې ځاى وركوي. او د شرعي احكامو په حلونه كې له عقل څخه كار اخلي، ددوي په گروهه لكه څرنگه چې وايي: عقل او روغ فطرت پدې توانېداى شي چې د حلالو او حرامو ترمنځ توپير وكړي.
په حقيقت كې د څښتن تعالى د يووالي په اړه معتزله ډلې گروهه هماغه د مجسمه او مشبهه په څېر، چې د څښتن تعالى د شكل او جسم د گروهې مننونكي ول، په څېر وه. د عدل اصل په جهميه باندې د تنقيد لپاره و، يانې د جبر او اختيار په اړه يو پرېكنده موقف (وعد او وعيد) چې ددې له مخې د نېكۍ جزا او د بدۍ سزا ټاكل شوې. د لوى گنا (كبيره گناه) مرتكب د خوارجو په وړاندې كافر دى، معتزله ددې نظريې په رد كې يو نوې موقف وړاندې كړې، او هغه دا چې د اسلام او كفر ترمنځ يو بل منزل (ځاى) هم شته چې ددوي په ژبه ورته (المنزله بين المزلتين) وايي. د المقفع خراساني په نامه يو كس د عباسي خليفه (مهدي)_ په پير كې را ووت. دې د اروا په تناسخ (بيا راگرځېدنه) گروهمن و. دې خراساني ډېرى خلك په خپله دې گروهه بېلارې كړي ول، او پدې توگه يې ځانته ډله جوړه كړې وه. دده د اوسېدو ځاى (ماورا النهر) و. ددې ډلې د ماتولو لپاره مهدي ډېرو ستونزو سره مخ شو، د اريانۍ خبره خو لا ده وه، چې د مقنع خراساني د اغيز راكمولو لپاره مهدي د زنديقيانو سره توره هم پدې ونتوانېدل چې ددې ډلې ملا ماته كړي، او يا يې له منځه يوسي.
معتزله يواځينۍ ډله وه چې د فساديانو مقابله يې په دېرې مېړانې وكړه، او د عقلي دلايلو په سمبالتيا يې نوموړې ډلې له منځه يوړه. د شك ټولې پردې يې له مخې لرې كړې او د هغوي بېلارې او رټل شوې څېرې يې خلكو ته راښكاره كړه، چې په پايله كې نن سبا ددې ډلې نوم و نښان هم پدې نړۍ نه ليدل كېږي.
په معتزله د نومولو سبب
ددې ډلې د نومولو كيسه څه پدې ډول ده، چې يوه ورځ حسن بصري رحمه الله د درس كړۍ (حلقه) كې د لوى گناه (كبيره گنا) په اړه د زړه كوونكو پوښتنو ته ځوابونه وركول، چې په دې ډله زده كوونكيو كې يو هم واصل بن عطا ؤ، چې د لوى گناه د مرتكب په اړه يې دا فك ښكاره كړ چې دې ( د لوى گناه مرتكب) د ايمان او كفر ترمنځ يو منزل كې دى. كله چې دده دا فكر رد شو، نو له درسي حلقې څخه بېل او د جومات يوه كونج ته ولاړ، دده په ننگه يوه ډله زده كوونكي وربېل شول او دده ملاتړ يې وكړ. هركله چې حسن بصري دا حالت وليد، نو دا لنډه جمله يې وويله، چې (اعتزل عنّا)، يانې واصل بن عطا له موږ څخه بېلتون غوره كړ. نو د زياتره تاريخليكونكيو په وينا د معتزله نوم له همدې لنډې جملې څخه اخيستل شوې دى.
ددې ډلې بنسټ اېښودونكې
د معتزله ډلې بنسټ اېښودونكې د حسن بصري زده كوونكې واصل بن عطا ؤ، او د بېلېدو اصل وجه يې هماغه د كبيره گناه مرتكب د كفر او ايمان ترمنځ گڼل ؤ. د يادولو وړ ده چې دا ډله د مخالفينو لخوا په (معتزله) نومول شوې، حال دا چې دوي ځانونه په (اهل التوحيد و العدل) يادول.
په لومړي سر كې د معتزليانو موخه دا وه چې د خوارجو او مرجۀ ړ سختدريځو نظرياتو پر ضد يوه منځلارې لار پيدا كړي، يو اړخ ته يې د خوارجو د سختدريځه موقف ردونه غوښټل، او له بل اړخه يې د مرجۀ ؤ نرمي، اسانتياخوښونه ناروا گڼل. معتزليانو ددې گروهې ښه په زور او شور سره تبليغ وكړ چې د ايمان جدا حيثيت ضرور دى، مگر اعمال په هر ډول يو لازمي شۍ دى. پدې ډول دوي د قرآن كريم پر هغو آيتونو په ځانگړي ډول ښه پام وكړ كومو كې چې د انسان ته د اختيار په قوت او د مسووليت په احساس ټينگار شوې وي.
كله چې دوي معتزليانو د خپلو گروهو د تبليغ لپاره له سختۍ څخه كار واخيست، نو
ددې ډلې نامتو پوهان
عمرو بن عبيد --- ابو الهذيل العلاف --- ابراهيم بن سيار النظام --- بشر بن معتمر --- ثمامه بن اشرس --- عمرو بن بكر الجاحظ --- ابو علي الجبايي او ابو هاشم
د معتزله ډلې بنسټيزه گروهې، افكار او نظريات
معتزليانو په لومړي سر كې په يوه گروهه او فكر څخه جوړه وه، خو د وخت په تېرېدو سره پكې خلاف پيدا شو. او په همدې يوه مسئله كې هم پاتې نشول، بلكه د گروهو او افكارو د يو منظم شكل جوړونې لپاره يې منظم كار پيل كړ، چې ددې ډلې په سرليك كې پينځه بنسټيزه مشهور اصول دي، چې بايد هر معتزلي ورباندې گروهه ولري او د خپلې عقيدې بنسټيزه برخه يې وگرځوي. موږ به دا پينځه گروهې په لاندې توگه په لنډه توگه يادې كړو:
څښتن تعالى نه جوهر دى، او نه عرض، نه اوږد او نه لنډ، نه رنگ لري نه خوند، نه بوي لري او نه تودوخه، او نه سوړوالې.... او داسې نور. او هغه ثابت شوي صفات لكه علم او قدرت نو بيا دا صفتونه له څښتن تعالى څخه په لاندې دليل سره نفي كوي. دوي وايي، چې ددې صفاتو په لرغونوالي (قديموالي) سره، دا په دې مانا چې بې له څښتن څخه يو بل شې هم لرغونې او قديم شته.
سرچينې
‎
بهرنۍ تړنې
وېشنيزه:د اسلام پېښليک
کثیر الرشتوي
کثیرالرشتوي یا بین الرشتوي یو ځانګړي فعالیت (د بېلګې په توګه یوې څېړنیزې پروژې) ته د دوو یا څوعلمي څانګو(رشتو) ترکیب ته ویل کېږي. دا کار د څو نورو رشتو، لکه: ټولنپوهنې، انسان پېژندنې، ارواپوهنې، اقتصاد او داسې نورو نه معلومات را اخلي. دا له پولو نه بهر د یوه شي د را منځ ته کولو په معنا ده او دا د کثیرالرشتوي برخې اړوند ګنل کېږي چې یوه سازماني برخه ده. کله چې نوې اړتیاوې او مسلکونه راڅرګندېږي، د علمي ساحو یا فکري مکتبونو ترمنځ له دودیزو پولو نه اوړي. د انجینرۍ لویې ډلې زیاتره کثیرالرشتوي دي. کله د برق ستیشن، ګرځنده تیلیفون، یا نورې پروژې د څو څانګو کارپوهانو ته اړتیا لري. خو د "کثیر الرشتوي" اصطلاح ، ځینې وختونه یوازې ترعلمي چاپېریال پورې محدوده وي.
د کثیرالرشتوي اصطلاح، د زده کړې او روزنې په تدریس او تګلارو کې کارول کېږي، ترڅو هغه څېړنې تشرېح کړي چې د څو رسمي علمي برخو یا د څېړنې له دویزو برخو نه څو تګلارې او لارښوونې کاروي. کثیرالرشتوي تګلاره څېړونکې، زده کوونکې او ښوونکې هڅوي چې، په خپلو موخو کې د بېلابېلو فکرونو اندونو، مسلکونو او تکنالوژي په یو ځای کولو، د خپل ځانګړي لید په وړاندې کولو سره یوه ګډه دنده سر ته ورسوي. د اچ آی وي (اېډز) د څېړنې یا نړیواله تودوخې د پېچلو ستونزو د حل لپاره د  بېلابېلو علمي برخو په اړه پوهې ته اړتیا لېدل کېږي. کثیرالرشتوي کېدای شي، د هغو پېچلو ستونزو لپاره وکارول شي، چې یوازي د مرکب لیدلوري پر بنسټ د دوو یا ډېرو علمي برخو په یو ځای کولو سره د پوهېدو وړ وي.
د کثیرالرشتوي صفت، زیاتره په ښوونیزو برخو کې هغه وخت کارول کېږي چې د دوو یا ډېرو څانګو څېړونکي خپلې کړنلارې راټولې او ترتیب کړي، تر څو شته ستونزې په غوره توګه تر څېړنې لاندې ونیسي، لکه: د یوه ټیم له خوا تدیریس شو ی کورس چې په کې زده کونکي اړ دي، چې موضوعات د څو دودیزو علمي برخو پر بنسټ زده کړي. د بېلګې په توګه: د ځمکې د کارولو موضوع ښایې، هغه وخت ډول ډول ښکاره شي چې د مختلفو څانګو، لکه:  بیولوژي، کیمیا، اقتصاد، جغرافیې او سیاست له خوا و څېړل شي.
پراختیا
که څه هم nterdisciplinary یا کثیرالرشتوي زیاتره د شلمې پېړۍ د اصطلاح په توګه انګېرل کېږي، خو دا مفهوم اوږد تاریخي شالید لري، په ځانګړې توګه په یوناني فلسفه کې. جولي تامپسن کلین دا مني چې : "د دې  مفهوم رېښه په یو شمېر هغو نظریاتو کې تر سترګو کېږي، چې په عصري بحثونو کې لیدل کېږي. لکه د یوه متحد ساینس نظریات، عمومي پوهه، ترکیب او د پوهې ترکیب یا ادغام"، په داسې حال کې چې ګیلس ګن وايي چې: یوناني تاریخ پوهانو او ډرامه لیکونکو د نورو علمي برخو (لکه: طب یا فلسفې) نه معلومات اخیستل، ترڅو د خپلو موادو په اړه زیاته پوهه ترلاسه کړي. په روم کې د سړکونو په رغولو کې هغو کسانو ته اړتیا وه، چې په سروې، د موادو پوهه، لوژستیک او په یو شمېر نورو برخو پوهېدل. د بشرپالنې هر ډول پراخه پروژه کثیرالرشتوي تګلارې ته اړتیا لري او تاریخ په لویه کچه دا ډول قضي په ګوته کوي، لکه څنګه چې په اوولسمه پېړۍ کې لیبنز دنده وسپارله چې، یو جامع عدلي نظام را منځ ته کړي، چې ژبپوهنې، اقتصاد، مدیریت، اخلاق، د قانون فلسفې، سیاست او ان سینولوژی یا د چین د دود پوهې ته یې اړتیا درلوده.
ډېری کثیرالرشتوي پروګرامونه، د یوه ګډ باور پر بنسټ رامنځ ته کېږي چې د یوې مهمې ستونزې لپاره دودیزه څانګه یا د حل توان نه لري یا نه غواړي حل لاره وړاندې کړي. د مثال په توګه: د ټولنیزو علومو څانګې،لکه:  انسان پوهنې او ټولنپوهنې د شلمې پېړۍ په اوږدو کې د ټیکنالوژۍ ټولنیزې شننې ته لږه پاملرنه وکړه. په پایله کې، ډېری ټولنیز پوهان چې له ټیکنالوژي سره یې لېوالتیا درلوده، د ساینس، ټیکنالوژۍ او ټولنې پروګرامونو کې ګډ شول چې معمولاً د څو څانګو له ترکیب نه لاس ته راغلي وو. پرو ګرامونه ښايي د نویو څېړنیزو پرمختګونو په پایله کې هم منځ ته راشي ، لکه:  نانوټیکنالوژي، چې د دوو یا ډېرو څانګو له ترکیب نه پرته د حل وړ نه ده. په بېلګو کې یې د کوانټم د معلوماتو پروسس کول، د کوانټم فزیک او کمپیوټر ساینس یوځای کول او بایوانفارمتیک، یا د کمپیوټر ساینس سره د مالیکولي بیولوژي ترکیب ګډون لري. د څېړنیزې ساحې په توګه، تلپاتې پراختیا له هغو ستونزو سره ښکېل ده چې په اقتصادي، ټولنیزو او چاپیریالي برخو کې ارزونې او ترکیب ته اړتیا لري، چې زیاتره وختونه د څو ټولنیزو او طبیعي ساینس څانګو ادغام په بڼه دي. د صحي علومو د څېړنې لپاره هم کثیرالرشتوي څېړنې، د نمونې په توګه، د ناروغیو لپاره د غوره حل لارو په مطالعه کې بنسټیزې ګڼل کېږي. د لوړو زده کړو ځینې بنسټونه، د کثیر الرشتوي تګلارو په مطالعاتو کې د اعتبار وړ تحصیلي درجې وړاندې کوي.
مېگانېورا
مېگانېورا (Meganeura ) د پخواني ورزلرونکی خوځندکو څخه یو څیرونکي ستن وو چی د کربن په وخت کی چی ۳۰۰ میلیون کاله کېږي په نړی کی یی ژوند او ښکاري کاوه. نوموړي ستن د ورزلرونکی خوځندکو څخه تر تولو لوی ژوي وو. د ورزونو پلنوالي یی ۷۵ سانتيمتر وو. مېگانېورا په ځانگړی ډول بې مهره ځناوران ښکاري کاوه. فوسلونه یی په چېک جمهوریت، انگلستان او فرانسه کی کشف شول.
وېشنيزه:ستنی
د بازار جوړښت
وېشنيزه:د بازا ډولونه وېشنيزه:وټه
ماهیش بابو
ماهیش بابو (Mahesh Babu  لوبګر، تولیدوونکی او بشردوست چې له هند هیواد څخه ده. هغه معمولاً په تلگو ژبی فلمونو کی کار کوی. هغه د لومړي ځل لپاره په ۴ کلنی کی د سینما پر پرده را ښکاره سو.هغه په سوداګر یا بیزنسمین فلم کی ډیر مشهوره سو او دغه فیلم او نور فلمونه  یی هم په هندی او نورو ژبو کی هم وژباړل سوه
وړانديز (وټپوهنه)
وېشنيزه:وټه
يک تلويزيون
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
محمد نبي محمدي
وېشنيزه:افغان جنگسالاران وېشنيزه:جهادي مشران
د آزاد بازار اقتصاد
ازاد بازار اقتصاد Free market Economy هغه اقتصادي سیستم دی چې پر تولیدي وسایلو او د ټولنې پر نورو زیرمو یې، خصوصي مالکیت بنسټ جوړوي ، په دې سیستم کې د قرار دادونو په عقد په اقتصادي کړو وړوکې بوختیا ، او د خپلو گټو په ټاکنه کې وگړي خپلواکه وي سیالۍ د توکو او د خدمتونو ازاد بازار څخه ننگه او ملاتړ د هغه ځانگړنې دي. د ازاد بازار اقتصاد یا د بازار اقتصاد کلېمه د پانگوالۍ ( Capitalism ) سره مترادفه ده چې په هغې کې د اقتصاد له پاره پریکړې د عرضې او غوښتنو د میکانیزم عمل تر اغیز لاندې په خپلواکه توگه نیول کېږي لکه : څه شی باید تولید شي ، په کومه کچه او په کومه بیه ؟ په پانگوالۍ اقتصاد کې د دولت ونډه په اقتصادي ژوند کې محدوده او مهمې دندې یې، د امنیت ساتل، د عدالت تامینول، د ناسمو او غیر قانوني کار اخیستنو څخه مخنیوی او دهغو کړو وړو پر مخ بیول دي چې خصوصي سکټور په کې کارونه کړي.
د بازار اقتصاد یو اقتصادي سیستم دی، چې په هغه کې د مصرف کوونکو لپاره د پانګونې، تولید او وېش اړوند پرېکړې د هغو قیمتي سیګنالونو په وسیله رهبري کېږي، چې د عرضې او تقاضا اړوند ځواکونو په وسیلهرامنځته شوي دي، چېرې چې ټول عرضه کوونکي او مصرف کوونکي د نرخ د کنټرول یا د قرارداد د آزادۍ له محدودیتونو نه بې برخې دي.
د بازار د اقتصاد اصلي ځانګړنه د هغو فکتوري یا لاملي بازارونو موجودیت دی، چې د پانګې په تخصیص او د تولید په لاملونو کې غالب رول لوبوي.
د بازاراقتصاد د حداقلي تنظیم شوي آزاد بازار او آزادو سیسټمونو پورې اړه لري، چې دولتي فعالیتونه په کې د عمومي توکو او خدمتونو چمتو کولو او د خصوصي مالکیت خوندي کولو پورې محدود کېږي، تر څو د لاسوهنې هغه ډولونه په کې بدلېدونکي وي، چې دولت په هغو کې د ځانګړو ګټو په خدمت کې فعال رول لوبوي او ټولنیزې هوساینې ته وده ورکوي. په اقتصاد کې د دولت لاسوهنې د تولید، وېش، سوداګرۍ او مصرف په برخو کې واقع کېدای شي. د لومړنیو اړتیاوو اړوند خدمتونو او توکو وېش، لکه: روغتیايي پاملرنې کېدای شي، په بشپړه توګه برابرې عمومي روغتیايي پاملرنې یو سیاست په وسیله تنظیم شي، حال دا چې په ورته وخت کې د خصوصي شرکت په وسیله چمتو شوي تولید وړاندې کېږي او په مؤثره توګه د عرضې او تقاضا ځواکونه له منځه وړي. دا اقتصاد د بازار اقتصاد نه دی او د بنسټیزو اړتیاوو اوانفرادي خصوصي پیرودونکو په اړه د سیالۍ ضد کړنو لپاره د اقتصاد بازار اړوند یوه بازار ناکامي څرګندوي.
رهبري شوي یا مستقیم اقتصادونه هغو اقتصادونو ته ویل کېږي، چې دولت د صنعتي پالیسیو یا شاخصونو اړوند پلان جوړونو له لارې د بازار د کلي پراختیا په لارښوونه کې دستوري رول لوبوي، خو په ورته وخت کې بازار د اقتصادي پلان جوړونې ځایناستی نه ګرځوي، یعنې هغه بڼه چې ځینې وخت د ګډ اقتصاد په نامه یادېږي.
د بازار اقتصادونه له پلان شوو اقتصادونو سره توپیر لري، چې په هغه کې د پانګونې او تولید پرېکړې په یوه مدغم شوي اقتصاد پروګرام یا په ټول اقتصاد کې ځای پر ځای کېږي. په یوه مرکزي پلان شوي اقتصاد کې، اقتصادي پلان جوړونه د بازارونو پر ځای د شرکتونو ترمنځ د اقتصاد د تولیديو توکو په وسیله د تخصیص اصلي میکانیزم دی، چې د یوواحد سازماني ارګان په وسیله اداره کېږي.
د مالکیت حقونه
د دې لپاره چې د بازار اقتصادونه په اغېزمنه توګه عمل وکړي، دولتونه باید د شتمنیو او پانګې اچونې لپاره د مالکیت مشخص او د تطبیق وړ حقونه رامنځته کړي. په دې توګه د مالکیت حقونه په ځانګړې توګه د خصوصي مالکیت اړوند حقونوپه معنا نه دي او د بازار اقتصاد په منطقي توګه د تولید په وسایلو باندې د شخصي مالکیت موجودیت نه اټکل کوي. د بازار اقتصاد کولای شي او زیاتره وخت د کوپراتیفونو بېلابېلو ډولونو یا خپلواکه دولتيشرکتونو په توګه اوسېدای شي، چې د پانګې په بازارونو کې د پانګې اړوند توکي او خام مواد ترلاسه کوي. دا تصدۍ یا شرکتونه د پانګې اړوند توکو او کاري ځواک د پوره کولو لپاره یې د بازار په وسیله له ازاد ټاکل شوي نرخ اړوند قیمت نه کار اخلي. سربېره پردې د بازار د سوسیالیزم بېلابېل ډولونه موجود دي، چې په هغه کې د پانګې زیاتره شتمنۍ په ټولنیز ملکیت کې دي او هغه بازارونه چې سرچینې د ټولنیز مالکیت اړوندو شرکتونو ترمنځ تخصیص کوي. دا ماډلونه په هغو سیستمونو پورې اړه لري، چې د کارمندانو مالکیت تصدۍ پراساس د ځان مدیریت په موخه له فکتوري بازارونو سره د تولیدي وسیلو د عامه ملکیت ترکیب پورې په کې شامل دي.
عرضه او تقاضا
د بازار اقتصادونه د نرخ پر سیسټم تکیه کوي، ترڅو د بازار فعالینو او لوبغاړو ته د تعدیل، تولید او پانګوونې تنظیم کولو لپاره سیګنال ورکړي. د نرخ جوړښت د عرضې او تقاضا په تعامل پورې اړه لري، ترڅو یو توازن ته ورسېږي یا نږدې وي، چې په هغه کې د یو ځانګړي توکي یا خدمت لپاره واحد نرخ په داسې ځای کې وي، چې غوښتل شوی مقدار له عرضه شوي مقدار سره مساوي وي.
حکومتونه کولای شي، په ځانګړو بازارونو(لکه د کار په بازار کې د حداقلي حق الزحمې قانون) کې د نرخونو د حد یا د نرخ د پوړونوپه رامنځته کولو سره لاسوهنه وکړي یا هم مالي پالیسي وکاروي، ترڅو د ځانګړي مصرف کوونکي ځینې چلندونو مخنیوی وکړي، یا د بازار بهرنۍ ستونزې حل کړي، چې د ځینوځانګړو معاملو(لکه د پیګووي له مالیاتو) له املهرامنځته کېږي. د بازار د اقتصادونو په تنظیم او هدایت کولو او دغه راز د بازارونو په وسیله د تولید شویو ټولنیز نابرابریوته د رسېدو په برخه کې د حکومت د رول په اړه بېلابېل لیدلوري موجود دي. په بنسټیز ډول د بازار اقتصاد دې ته اړتیا لري، چې له عرضې او تقاضا څخه یو اغېزمن شوی قیمتي سیستم د سرچینو تخصیص لپاره د لومړني میکانیزم په توګه موجود دی، پرته له دې چې د مقرراتو کچې ته پام وکړي.
پانګوالي
پانګوالي یا سرمایه داري یو اقتصادي سیستم دی، چې د تولید وسایل په کې تر ډېره په بشپړه توګه په خصوصي مالکیت کې وي او د ګټې ترلاسه کولو په موخه د سرمایې ټولولو د بهیر پر بنسټ جوړ شوی وي. په عمومي توګه د پانګوالۍ په نظامونو کې پانګه اچونه، وېش، عواید او نرخونه د بازارونو په وسیله یا هم په نا قانوني توګه ټاکل کیږي.
د سرمایه دارۍ بېلابېل ډولونه دي، چې له بازارونو سره بېلابېلې اړیکې لري. د سرمایه دارۍ په آزادو بدلونونو اوازاد بازار کې، بازارونه په پراخه کچه د کمې یا هېڅ دولتي مداخلې او د نرخونواو د توکو او خدمتونو په عرضه کولو کېله کمې اندازې یا هېڅ ډول مقرراتو سره کارول کېږي.په مداخله کوونکې، فلاحي سرمایه دارۍ او مختلطو اقتصادونو کېبازارونه په دوامداره توګه حاکم رول لوبوي، خو تر یوې اندازې پورې د حکومت په وسیله تنظیم کېږي، تر څو د بازار ناکامۍ او ماتې اصلاح کړي یا ټولنیزې هوساینې ته وده ورکړي. په دولتي سرمایه دارۍ نظامونوکې بازارونه په کمه اندازه ملاتړ یا اتکا لري او دولتد پانګې راټولولو لپاره په سخته توګه دشاخصونوپه پلان کولو اویا دولتي شرکتونو باندې تکیه کوي.
پانګوالي یا سرمایه داري د فیودالیزم له پای ته رسېدو راهیسې په غربي نړۍحاکمه ده. په دې توګه داسې استدلال کېږي، چې د ګډ اقتصاد اصطلاح زیاتره معاصر اقتصادونه په کره او سمه توګه تشریح کوي؛ ځکه چې دواړه خصوصي او دولتي شرکتونه لري. په سرمایه دارۍ کې نرخونه د عرضې او تقاضا اندازه ټاکي. د ځانګړو توکو او خدمتونو لپاره لوړه تقاضا د لوړو نرخونو لامل کېږي او د ځینو توکو لپاره کمه تقاضا د نرخونو د کمېدو لامل کېږي.
د ازاد بازار پانګوالي
د سرمایه دارۍ د آزاد بازار اقتصاد یو داسې اقتصادي سیسټم دی، چې په هغه کې د توکو او خدمتونو بیې په آزاده توګه د عرضې او تقاضا د ځواکونو په وسیله ټاکل کېږي او له ملاتړ کوونکو څخه یې تمه کېږي، چې د دولت د سیاست له مداخلې پرته د خپل توازن او تعادل برخې ته ورسېږي. دا په عمومي توګه د ډېرو رقابتي بازارونو او د تولیدي شرکتونو شخصي مالکیت ملاتړ ته اړتیا لري. لیسی فیر د ازاد بازار د اقتصاد یوه پراخه بڼه ده، چې په هغه کې د دولت رول د مالکیت د حقونو په ملاتړ او د قراردادونو پلي کولو پورې محدود کېږي.
لایسزفر پانګوالي
لایسزفر پانګوالي(Laissez-faire)هغه څه سره مترادف ده، چې د ۱۹مې پېړۍ په لومړیو او منځنیو وختونو کې د سختې سرمایه دارۍ د آزاد بازار د اقتصاد ترلاسه کولو لپاره د کلاسیک لیبرال ایډیال په توګه پېژندل کېده. په عمومي توګه پوهېدل کېږي، چې د یو ایډیال ازاد بازار د فعالیت لپاره اړینې برخې د دولتي مقرراتو بشپړ نشتوالی، سبسایډي، د نرخونو مصنوعي فشارونه او د دولت په وسیله ورکړل شوي انحصارونه (چې معمولاً د آزاد بازار د مدافعینو په وسیله د اجباري انحصار په توګه ډلبندي کیږي) او د هر ډول مالیات او تعرفې نه لرل دي. پرته له هغه څه چې د جبر او غلا، د سولې او مالکیت د حقوقو ساتنې او د خلکو د لومړنیو اساسي توکو چمتو کولو څخه د دولت ملاتړ لپاره اړین او ضروري دی. د انارکو – سرمایه دارۍ ښي اړخي آزادۍ غوښتونکي دولت له اخلاقي پلوه ناقانوني او له اقتصادي پلوه غیر ضروري او ویجاړونکی ګڼي. که څه هم لایسزفر په عمومي توګه له پانګوالۍ سره تړاو لري، خودې ته ورته یو کیڼ اړخه سیستم موجود دی، چې د آزاد بازار انارشیزم په نامه یاېږي، چې د ازاد بازار د سرمایه دارۍ ضد او د ازاد بازار د سوسیالیزم په نامه هم پېژندل کېږي، ترڅو هغه له لایسزفر پانګوالۍ نه جلا کړي. له همدې امله د لایسزفر منتقدین، لکه څنګه چې په عمومي توګه درک کېږي، داسې استدلال کوي چې یو د لایسزفایر یو ریښتینی سیستم به د پانګوالۍ او سوسیالیزم ضد وي.
اخځلیکونه
وېشنيزه:اقتصاد وېشنيزه:بازار وېشنيزه:علم وېشنيزه:سیاسي وټه وېشنيزه:اقتصادی مسایل
شرق تلويزيون
شرق تلويزيون له ننگرهار څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
بولان ولسوالۍ
بولان ولسوالۍ د پاکستان د بلوچستان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۲۰۰۵ کال کې ۴۵۰،۰۰ و.
سرچينې
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
زوړ کندهار
د کندهار زوړ ښار چې د کندهار په مرکز کې پروت دي د زړي کلا پواسط چاپيرسوي وه چې په دغه کلا کې شپږ دراوزې وی. د زوړ ښار په مرکز کې د کندهار زوړ بازار هم پروت دي
آسيا تلويزيون
آسيا تلويزيون له هرات څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
هوایي انډول
هوایي انډول ته هوایي تعادل یا لیویټېشن هم وایي. لیویټېشن (Levitation) د انگرېزۍ ژبې تکی دی چې د لاتین levitas څخه اخیستل شوی دی او مانا یې د یوه شي د انډول ساتل په هوا کې پرته د میخانیکي قوې څخه (پورته نیول) ده.
کله چې سلطان محمود غزنوي پر هند برید وکړ نو یو عبادت ځای کې یې یو بُت ولید چې د ښه انډول سره په هوا کې ولاړ و. بُت په هیڅ څه شي تړل شوی نه و او په څه یې ډډه هم نه وه وهلې. چار د حیرانتیا وه. وروسته له څه انده سلطان حکم وکړ چې د عبادت ځای یو دېوال دې وران شي. د دېوال د لوېدو سره بُت راولوېد او ټوټې ټوټې شو. د دېوال د ورانولو سره په ډاگه شوه چې بُت د مقناطیسي ساحې په مرسته ولاړ و.
د هوایي انډول لاس ته راوړنه
هوایي انډول په فزیک کې د پیاوړې مقناطیسي ساحې د لوړ غږ د څپو، پړاس او غاز څخه په لاس راتلی شي. ددغه چار ښه بېلگه به په چین کې الوتونکی اورگاډی وي چې د مقناطیسي انډول په الواک جوړ شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:میخانیکي انډول وېشنيزه:فزیک
تابان تلويزيون
تابان تلويزيون له هرات څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
اخوان المسلمون
اخوان المسلمون يو معاصر اسلامي غورځنگ دى، چې په ۱۹۲۸ز كال د مصري مفكر علامه حسن البنا په لاس په مصر كې د بنسټ ډبره كېښودل شوه.
دا غورځنگ د نړېوالو اسلامي غورځنگونو پلار گڼل كېږي، ځكه زياتره اسلامي غورځنگونه له همدې اسلامي غورځنگ څخه سرچينه اخلي، او يا هم له همدې غورځنگ څخه په خپلو اداري، سياسي، او ټولنيزو چارو كې پلي كوي. دا غورځنگ د نړۍ په ۷۲ هېوادو كې خپور دى، چې پدې هېوادو د شپږو لويو وچو عربي، اسلامي او كفري هېوادونه شامل دي.
د دعوت مفكوره
د اخوان المسلمون غورځنگ يو سوچه اسلامي غورځنگ دى، چې يواځينۍ موخه يې د قرآن او سنتو پلي كول د دولت په چارو كې، او د يو اسلامي دولت جوړونه، ددې غورځنگ له اشعارو څخه دا دي، چې الله زموږ مقصد ، رسول زموږ لارښود ، قرآن زموږ دستور، جهاد مو لار، او د الله تعالى په لار كې مرگ زموږ غوښتنه ده،. دارنگه د ۲۰ په شاوخوا كې اصول لري، دا اصول د لومړني مشر (حسن البنا) لخوا وضع شوي، چې د (شلو اصولو) په نامه يادېږي. ددې ډلې د افكارو د روښانه كولو لپاره د (رسائل حسن البنا) كتاب د يادولو وړ دى، همدا ډول سيد قطب هم ځينې ليكنې كړي، د حسن الهضيبي (دعاة لا قضاة) كتاب هم د يادولو وړ دى. همدا ډول يې ګڼ شمېر كتابونه په سياسي او اقتصادي چارو كې ليكلي، دې ډلې كوم ځانگړی فقهي مسلك ندی جوړ كړې، بلكه د اهل سنت او جماعت په پل روان دي.
تاريخ
د اخوان المسلمون غورځنگ د ځوانانو د غورځنگ په څېر رامنځته شو، چې د ټولنيزې اصلاح لپاره سر په كار شو. ددې غورځنگ بنسټ د حسن البنا په لاس د خپل كوچنيوالي ملگري احمد السكري سره يوځاى په ۱۹۲۸ز كال كېښود. او د شلمې پېړۍ په درېيمه لسيزه كې دې غورځنگ ته سياسي كارونه هم ور علاوه شول، او په ۱۹۳۹ز د هېواد له رسمي گوندونو څخه وشمېرل شو. ..........
سرچینې
وېشنيزه:غورځنگ وېشنيزه:معاصر اسلامي غورځنگونه
ساقي تلويزيون
ساقي تلويزيون له هرات څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
سيمای غوريان تلويزيون
سيمای عوريان تلويزيون له هرات څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
اروپايي اوښاره
اروپايي اوښاره (په لاتین: Mantis religiosa) چی د لمونځکونکي اوښاره په نوم هم يادېږي یوه څیرونکی (ښکاري) حشره ده چی په مرکزي او سهیلي اروپا کی په وچو سیمو کی ژوند کوي.
سرچینې
‎
کاترين ټراټر کاکبرن
د هغې کار د «وليام واربرټن» پام راواړاوه، چا چې د هغې په وروستي فلسفي اثر سريزه وليکله. همدا راز  ژوندليک لیکونکي «تاماس برچ» له هغې څخه غوښتنه کړې وه چې د هغه د آثارو د ټولګې په ترتيب کې ورسره مرسته وکړي. هغې له دې کار سره موافقه وکړه، خو د دې کار له چاپ مخکې مړه شوه. د هغې له مړينې وروسته «برچ» «د مېرمن کاکبرن آثار، الاهياتي، اخلاقي، ډرامايي او شاعرانه» په نوم په ۱۷۵۱ز کال کې په دوو جلدونو کې ټولګه خپره کړه. تر ډېره بريده لوستونکو او تاریخ هغه د همدې متن له لارې وپېژندله.
د ژوند لومړي کلونه او زده کړه
کاترين ټراتر د ۱۶۷۴ يا ۱۶۷۹ز کال د اګست په شپاړسمه نېټه په لندن کې زېږېدلې وه. مور او پلار يې سکاټلينډيان وو. د هغې پلار جګړن «ډایويډ ټراټر» په شاهي سمندري ځواک کې قوماندان و، له پاچا چارلس دويم او د «يارک» له «ډيوک»  سره يې شخصي ملګرتيا وه، چا چې د هغه د عالي وړتياوو درناوی او ځانګړو خدماتو ستاينه کوله. جګړن ټراټر په ۱۶۸۳ز کال کې د «طنجه» (د جبل الطارق سره نژدې د مراکش بندري سيمه ده) په ويجاړۍ کې مرسته وکړه او وروسته د ترکي شرکت اړوند سوداګريزو بېړيو د ماڼوګانو کاروان ته واستول شو، نوموړی د ۱۶۸۴ز کال په لومړيو کې د وبا له امله په «الکسندرتا» (اسکينډرون) کې مړ شو. د هغه شتمني بې باوره لاسونو ته وغورځېده، د وير او بې وزلۍ غبرګ مصيبتونه د هغه په کونډه او ماشومانو راپرېوتل. د هغې مور «سارا بيلينډن» وه، د «لارډ بيلينډن»، د «لوډرډيل» د ډيوک او «پرت» د ايرل» نژدې خپلوانه وه.
ټراټر د پروتستانت په مذهب راستره شوه، خو د ژوند په لومړيو کې رومي کاتولیک مذهب ته واوښته.
تایپه
تایپه د تایوان هیواد پلازمینه ترټولو لوی او اقتصادی ښار دی. یاد ښار په ۲۰۱۴م کال کې ۳۱۵'۷۰۲'۲ تنه وګړې لرل تایپه د توکیو ترڅنګ په آسیا کې مهم اقتصادی ښار ګڼل کیږې.
کاترين ټراټر کاکبرن
د ژوند لومړي کلونه او زده کړه
د پاچا چارلس دويم د لنډې واکمنۍ پر مهال، اغلې ټراټر له سمندري ځواک څخه تقاعد تر لاسه کاوه او ملکې «اين» هغې ته په کلني ډول د شل پاونډو مرسته ټاکلې وه. اټکل کېږي چې د بې پلاره دوو ماشومانو د پالنې لپاره دې کونډې د خپل مېړه د ورور او د خپلو لوړ پوړو تربرونو له خوا هم مرسته تر لاسه کړې وه. دواړه بچيان يې لورګانې وې. مشرې يې له ډاکتر «اينګليس» سره واده وکړ چې يو طبي افسر و، څوک چې د «مارلبرو» له ډيوک سره د هغه په مبارزو کې ملګری و او بيا د پوځ عمومي ډاکتر شو.
کشره يې چې کاترين نومېده، په لومړي سر کې د خپلې ځيرکتيا، د زده کړې لپاره د خپل ځان مرستې، په خپله د قلم چلولو د فن په زده کولو کې د هوښيارۍ او د غېر عادي شعرونو د جوړولو سره د مينې له امله د پام وړ وګرځېده. د هغې د زده کړې په اړه هېڅ ثبت څه نه شته، خو د « Poem on the Busts» په نوم د هغې په شعر کې له  اشارو معلومېدای شي چې زده کړه يې سرسري او معمولي وه، خو هيڅ شي نه شول کولای د معلوماتو لپاره د هغې لېواله ميلان پټ کړي او د تل په څېر خنډونه د کوښښونو لپاره هڅونکي ثابت شول. هغې په بشپړ شوق لوستل وکړل او په بشپړه جذبه يې لیکل وکړل، د تخيل په کارونو قبضه کول، لکه چې په داسې حالاتو کې دا چاره عادي وي، د هغې ماشومانه توجه، او د دې تر څنګ د هغې د منطقي ځواک پیاوړتيا چې په دې ډول د هغې د پرېکړې قوت منځ ته راغی، دې ټولو د اخلاقي فلسفې او مذهب په اړوند د هغې ليکنو او مقالو ته لاره هواره کړه. هغې خپله فرانسوي ژبه زده کړه او د يو ملګري په مرسته يې لاتيني ژبه ياده کړه. د هغې شعرونه په څوارلس کلنۍ کې ليکل شوي او «مسټر بيول هګنس» ته د هغه د ناروغۍ او له شري څخه د جوړېدو پر مهال استول شوي وو، که څه هم تر ډېره بريده د «مينه ناک ځوان» سره د خواخوږۍ او بې سياله جذابيت د ستاينې څرګندونه وه، په څرګند ډول د ښه نيت پر بنسټ د استعفا په اړوند ښې توصيې او هغه ته د منصوبو غوره صفاتو او عمده برخو د ديانتدارانه اطلاق لپاره غوره نصيحت و.
لومړني محصولات
د هغې الهام د تل لپاره تعلیمي و او که څه هم د هغې د وخت له طريقې څخه وروسته د هغې سندرې له مينه ناک سياق او سباق څخه ډکې وې، بيا يې هم په خپل ځان واکمني او اخلاقيات وړاندې کول. د هغې د پلار مسلکي اړيکې، د هغې د مور اشرافي اړيکې او هغه شهرت چې هغې خپله په لومړي سر کې د خپل غیر عادي استعداد په مټ ګټلی و، د هغې لپاره د اشنايانو يوه ستره کړۍ جوړه کړه، که څه هم د ژوند او ژواک لپاره د هغې لارې چارې کمې وې او د اټکل تر مخې ډېر کم څه يې درلودل، د هغې د قلم ګټې ټراټر غوره ټولنې ته ولېږدوله او د شتمنو او سترو خلکو په کورونو کې بيا بيا او استقبال شوې مېرمنه وه. د هغې ښکلا او د هغې بې داغه اخلاقو د هغې لپاره بې ادعا ذهني غوراوی پيدا کړ.
ټراټر ژر رسېدونکې او تر ډېره بريده خپله باسواده ځوانه ښځه وه، چا چې د (د يوې ځوانې مېرمنې ماجرا په نوم چې وورسته د Olinda's Adventures نوم ورکړل شو) په نوم خپل لومړی کتاب په ۱۶۹۳ز کال کې په مستعار نوم خپور کړ، کله چې هغه يواځې څوارلس کلنه وه. د « Agnes de Castro» په نوم د هغې لومړۍ خپره شوې ډرامه دوه کاله وروسته په رايل صحنه وړاندې شوه او يو کال وروسته خپره شوه، کومه چې د «ډورسټ» او «ميډلسيکس» «ايرل» ته ډالۍ شوې وه، له کوم څخه چې دا روښانه کېږي چې د هغه مشري د هغې د ملګرو او سلاکارانو څخه يو و. دا غميزه په يو تاريخي حقيقت نه وه ولاړه، بلکې د « Aphra Behn» د يو فرانسوي ناول انګليسي ژباړه وه.
په ۱۶۹۶ز کال کې، هغه د «ديلاروير مينلي» او «ميري پيکس» تر څنګ « The Female Wits» په نوم يوه بې نومه ډرامه کې په طنز سره مشهوره شوه. په هغې کې ټراټر د «کالسټا» په بڼه انځور شوې وه، يوه داسې ښځه چې د زده کړو ژبو تمثيل کوي او خپل ځان د يوې نقادې په توګه انځوروي. يو کال وروسته، ټراټر «وليام کونګريو» ته د هغه د «ويرژلې ناوې» په اړوند خپل ستاينيز بيتونه وړاندې کړل، په دې ډول دې شاعر له خپلو ادبي آثارو سره يا لېوالتيا پيدا کړه او يا يې پیاوړي کړل. نوموړې ته د هغه خپور شوی ليک ښيي چې دوی له مخکې څخه يو بل پېژندل.
په ۱۶۹۸ز کال کې، د هغې دويم ناورين او تر ټولو زياته خوښه شوې ډرامه «خونړۍ ملګرتيا» د هغه وخت په نوې صحنه په «لينکلين اين» ډګر کې وړاندې شوه. وروسته دا ډرامه د ويلز شهزادګۍ ته په ډالۍ سره خپره شوه او نه يواځې دا چې د يوې ډرامه ليکوالې په توګه يې ټراټر ته شهرت ورکړ او په هغې يې د ستاينو باران ورکړ، بلکې د هغې د ځواکمنو، عصري او نامتو ملګرو کې يې زياتوالی هم راوست. په معقول  ډول دا هم ویل کېدای شي چې د هغې لپاره يې سترې مالي ګټې هم منځ ته راوړې.
شعار
شعار (motto) يو څو ټکو ته يا يو لنډ غونډال وي کوم چې د يو ملت/قوم لپاره ځانگړی شوی وي لکه څنگه چې ملي سرود يا قومي ترانه وي۔
مالیزیا هیواد
مالیزیا په شمال ختیځه آسیا کې پروت هیواد دی، یاد هیواد ۷۵۸'۳۲۹ کیلومتره مساحت او کابو ۳۱ میلیونه وګړي لري.
شفيق مريد
شفیق مُرید(په انگرېزي: Shafiq Mureed) يو اماتور سندرغاړی دی چې په پښتو او دري ژبو سندرې وایي. شفیق مُرید د افغانستان د لغمان ولایت اوسیدونکی دی او په خټه پښتون دی.ښاغلی موريد (مُريد) د (ښایسته افغانستان) سندرې په ویلو سره د هیواد د اطلاعاتو او کولتور وزارت څخه ستاينيزه(جایزه) تر لاسه کړې. د شفیق مرید او سیتا قاسمي په غبرگو غږونو کې د (تاسره مینه لرم)تر نامه سندرې ، دواړو ته پېژندگلوي ورکړه او د افغانستان په هرې سيمې کې یې مینه وال پیدا کړل.
مالیزیا هیواد
جغرافیه
ملېشيا يو اسلامي هېواد دی چې د آسيا په ختيځ جنوبي اړخ کې پروت دی۔
شفيق مريد
سرچينې
وېشنيزه:سندرغاړي
نظام الدین شايق
نظام الدین شايق مولانا داسلامي ځېل اړونده لیکوال دی چې پښتو کې ېې په سل هاؤ اسلامي سکالوگانو باندې لیکنې خپرې کړي دي.
گڼشمېر لیکنې او کتابونه
٤٣ـ انټرنټ او ځوانان                                                             چاپ شوې ليکنه
٤٤ـ دغه ړوند کافر وپيژنئ                                                    چاپ شوې ليکنه
٤٥ـ دنن په نړۍ کې دمسلمانانو دانحطاط عوامل                         چاپ شوې ليکنه
٤٦ـ درنه ډالۍ                                                                    چاپ شوې ليکنه
٤٧ـ دسبا او بيگا ذکرونه                                                        چاپ شوې ليکنه
٤٨ـ تحفه از اذکار                                                                 چاپ شوې ليکنه
٤٩ـ نامه هاى از دعوتگران توحيد ـ فارسي ژباړه ـ                        چاپ شوې ليکنه
٥٠ـ رازدوامداري نعمت ها ـ فارسي ژباړه ـ                                 چاپ شوى ژباړه
٥١ ـ کتاب التوحيد ـ پښتو او فارسى ژباړه ـ                                چاپ شوى ژباړه
٥٢ـ التوحيد                                                                         چاپ شوى ژباړه
٥٣ـ بخاري شريف ـ اوه ټوکه ـ فارسي ژباړه                                چاپ شوى ژباړه
٥٤ـ درې گونې اصول                                                             چاپ شوى ژباړه
٥٦ـ دپيغمبر لمونځ                                                                چاپ شوى ژباړه
٥٩ـ خپل پيغمبر ؤپيژنئ                                                          چاپ شوې ليکنه
٦٠ـ دجهاد او جگړې ترمينځ توپير                                              چاپ شوې ليکنه
٦١ـ رڼا ـ اسلام او نصرانيت سره څه کيږي؟                                 چاپ شوې ژباړه
٦٢ـ او دغه انسانيت ـ تکل ـ                                                     چاپ شوې ليکنه
٦٣ـ ديتيم هيله ـ تکل ـ                                                           چاپ شوې ليکنه
٦٤ـ دا يو بل کارتوس هم ديوبل کاپر لپاره ـ لنډې کيسې                 چاپ شوې ليکنه
٦٥ـ دخيبر پر دروازه ـ تاريخي ناول ـ                                            چاپ شوې ليکنه
٦٦ـ مسلمان ماشوته دقرآني کيسو لړۍ                                    چاپ ته چمتو ليکنه
٦٧ـ دپښتنو عنعنوي دودونه د اسلام په ترتله                                چاپ ته چمتو ليکنه ٦٨ـ افغانستان د شلمې پيړۍ په دوو وروستيو لسيزو کې             چاپ ته چمتو ليکنه
٦٩ـ وږى ليوه                                                                        چاپ ته چمتو ليکنه
٧١ـ ځوانيمرگ خوبونه                                                             چاپ ته چمتو ليکنه
٧٢ـ غوره خبرې                                                                     چاپ ته چمتو ليکنه
٧٣ـ ښځينه فقهي احکام                                                        چاپ ته چمتو ليکنه
٧٤ـ دقرآن کريم روانه پښتو ادبي ژباړه                                        چاپ ته چمتو ليکنه
٧٥ـ داسلامي غوځنگو نو نن او پرون                                           چاپ ته چمتو ليکنه
٧٦ـ انتخاب القاري فيما اختار البخاري                                        چاپ ته چمتو ليکنه
٧٧ـ قرآني درمل                                                                    چاپ ته چمتو ليکنه
٧٨ـ ښځينه غورځنگونه اوله استعمار سره تړاو                            چاپ ته چمتو ليکنه
٧٩ـ اسلام دننيو گواښونو په وړاندې                                           چاپ ته چمتو ليکنه
٨٠ ـ دې شين سترگو جغرافيه لوستې خو تاريخ نه                       چاپ ته چمتو ليکنه
٨١ ـ پر بشري تهذيب او تمدن داسلام اغيزې                               چاپ ته چمتو ليکنه
٨٣ ـ جهاد دڅلويښتو حديثونو په ړڼا کې                                      چاپ ته چمتو ليکنه ٨٧ ـ نوى جاهليت او نوى پاڅون                                               چاپ ته چمتو ليکنه
٨٨ـ اى ورانه کابله ـ ازاد نظمونه ـ                                              چاپ ته چمتو ليکنه
٨٩ـ دا کوږ اوښ به څوک سم کړي                                            چاپ ته چمتو ليکنه
٩٠ـ ددې پيړۍ لومړنۍ جگړه                                                    چاپ ته چمتو ليکنه
٩١ـ نوى نړيوال نظام تشکل اومستقبل                                       چاپ ته چمتو ليکنه
٩٢ ـ اسلام او استعماري گواښونه                                            چاپ شوې ليکنه ٩٣ـ قيامت په غړولو سترگو
١ـ ښځه په اسلامي ټولنه کې                                                    چاپ شوې ليکنه
٣ـ ښځه په اسلام،لويديځ اوختيځ کې                                           چاپ شوې ليکنه
٥ـ ښځه دخرڅلاؤ په نړيواله منډهي کې                                        چاپ شوې ليکنه
٦ ـ ښځه دنړۍ مور                                                                   چاپ شوې ليکنه
٧ـ ښځه د ژوند ملگرې                                                              چاپ شوې ليکنه
٨ـ ښځه دمينې سمندر                                                             چاپ شوې ليکنه
٩ـ دښځې دازادۍ غورځنگ                                                         چاپ شوې ليکنه
١٠ـ دښځو نړۍ                                                                        چاپ شوې ليکنه
١١ـ څو قراني ښځې                                                                چاپ شوې ليکنه
١٢ـ نيکمرغه                                                                           چاپ شوې ليکنه
١٣ـ ښځې ستاسو کرهڼه ده                                                     چاپ شوې ليکنه
١٤ـ له حجاب نه څه غواړئ                                                         چاپ شوې ليکنه
١٥ـ واده او کورنۍ داسلام په غيږ کې                                           چاپ شوې ليکنه
١٦ـ دافغاني خويندو په نوم پيغام                                                  چاپ شوې ليکنه
١٧ـ پاتو ترور ـ لنډې کيسې ـ                                                       چاپ شوې ليکنه
١٨ـ دنړۍ معاصر اديان او تگ لارې                                                چاپ شوې ليکنه
١٩ـ بشريت او بشري ارزښتونه                                                    چاپ شوې ليکنه
٢٠ـ عقيدوي رڼا                                                                        چاپ شوې ليکنه
٢١ـ داسلام دسپيڅلي دين څو مهم احکام                                     چاپ شوې ليکنه
٢٢ـ اهل السنة والجماعة دعقيدې په ډگر کې                                چاپ شوې ليکنه
٢٣ـ ژوندۍ کيسې                                                                    چاپ شوې ليکنه
٢٤ـ فتية الاسلام                                                                      چاپ شوې ليکنه
٢٥ـ اسلمي ځوانان ـ منصوصي ناول ـ                                           چاپ شوې ليکنه
٢٦ ـ دسمڅو ياران (منصوصې ناول)                                              چاپ شوې ليکنه
٢٧ـ څلور واړه ياران ـ تلويزيونې خپرونې ـ                                        چاپ شوې ليکنه
٢٨ـ ځاله اوتوپان(شعري ټولگه)                                                    چاپ شوې ليکنه
٢٩ ـ دستورو کاروان ـ گډه شعري ټولگه ـ                                       چاپ شوې ليکنه
٣٠ـ دصحرا ونه ـ گډه شعري ټولگه ـ                                              چاپ شوې ليکنه
٣١ـ ځني محرمات چې خلک پکې اخته دې                                   چاپ شوې ليکنه
٣٢ـ څوعقيدوي مسائل چې                                                       چاپ شوې ليکنه
٣٣ـ حج اوعمره                                                                        چاپ شوې ليکنه
٣٥ـ اسانه تجويد                                                                       چاپ شوې ليکنه
٣٦ـ دفاتحې دسورت لنډ تفسير                                                   چاپ شوې ليکنه
٣٧ـ له پيښوره تر کابله ـ يون ليک ـ                                               چاپ شوې ليکنه
٤١ـ دنرگس مړينه ـ ادبې ټوټې ـ                                                   چاپ شوې ليکنه
٤٢ـ تللې خبرې                                                                       چاپ شوې ليکنه
سرچینه
http://www.afghanai.com/Library/index.htm
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
تفسير جلالین
تفسير جلالین د قرآن شريف مشهور سني تفسير ده، په لومړي ځل د جلال الدین المهلي لخوا په ۱۴۵۹کال جوړ شو د هغه له وفات وروسته د هغه د شاګرد جلال الدين سيوطي په واسطه په ۱۵۰۵ کال مکمل شو، نو ځکه يې تفسير جلالین بولي يعني د دوو جلالو پواسطه ليکل شوی دی. نن ورځ د قرآن شريف له مشهورو تفسيرونو څخه ده ځکه په ساده ژبه او جامع ډول ليکل شوی،(۱) او ټول يو جلد ده.
تفسير جلالین د نړۍ زياتو ژبو ته ژباړل شوی لکه انګليسي،فرانسوي، بنګالي، اردو، فارسي، اندونيزيايی،(۲) ترکي، جاپاني.(۳)(۴)
==سرچينې
^ Jump up to:a b http://main.altafsir.com/Al-Jalalayn.asp  Tafsir al-Jalalayn , Altafsir.com, accessed 16 March 2014
^ ''The Qurʼān in the Malay-Indonesian world : context and interpretation. Daneshgar, Majid,, Riddell, Peter G.,, Rippin, Andrew, 1950-2016,. Abingdon, Oxon. ISBN 9781317294757 .OCLC 951623927.''
^ ''Al-Mahalli and Al-Suyuti (2008). Tafsir al-Jalalayn. Translated by Dr. Feras Hamza. Louisville: Fons Vitae. ISBN 9781891785160 .''
^ ''Al-Mahalli and Al-Suyuti (2007). Tafsir al-Jalalayn. Translated by Aisha Bewley. London: Dar al Taqwa.ISBN 1870582616.''
==دا هم وګورئ
[[سني کتابونه
[[تفسير
==بهرنۍ تړني
Tafsir al-Jalalayn in English (in PDF)
Tafsir al-Jalalayn (Arabic Text)
Quran with Tafsir Al-Jalalayn
hide
t
e
Tafsīr (Qur'anic exegesis)
Sunni
Tafsir al-Tabari (~922)
Tafsir al-Thalabi (~1035)
Tafsir al-Baghawi (1044~1122)
Tafsir al-Kabir(1149-1209)
Tafsir al-Qurtubi (~1273)
Tafsir al-Baydawi (~1286)
Tafsir al-Mazhari(~1299)
Tafsir ibn Kathir (~1370)
Tafsir al-Jalalayn (1460–1505)
Dur al-Manthur(1445-1505)
Maariful Quran (1897–1976)
Mu'tazilite
Al-Kashshaaf (~1144)
Shi'a
Tafsir Imam al-Sadiq (662~727)
Tafsir Furat Kufi(~900)
Tafsir Ayyashi (~920)
Tafsir Qomi(~920)
Al-Burhan Fi Tafsir al-Quran (~1067)
Al-Tibbyan Fi Tafsir al-Quran (~1067)
Al-Burhan(~1099)
Tafsir Numani (~1099)
Tafsir Noor al-Thaqalayn (1055~1155)
Majma' al-Bayan (~1150)
Tafsīr Abū al- Futūḥ(~1199)
Tafsir Gazur (1377~1341)
Al-Mohit al-azam (1375~1376)
Menhaj Al-Sadeghin (~1499)
Tafsir Safi (~1680)
Tafsir Shobar (~1826)
Bayan al-Sa‘ada (~1899)
Tafsir Nemooneh (1926~)
Tasneem Tafsir(1933~)
The Holy Quran (1973)
Partovi az Quran (~1979)
Makhzan al-Irfan(1877–1983)
Tafsir al-Mizan (1892–1981)
Tafsir Rahnama (1976~)
Tafsir Hedayat (1984)
Al-Bayan Fi Tafsir al-Quran (1992)
Tafsir Roshan (~1999)
Al Kauthar fi Tafsir Al Quran (2014)
Tafsir Meshkat (?)
Tafsir Novin (?)
Ahmadi
Haqaiq al-furqan (1914)
Tafseer-e-Kabeer (1940)
Tafseer-e-Sagheer (1940~)
The 5 Volume Commentary (1963)
Others
Tanwir al-Miqbas (647)
The Message of The Qur'an (1980)
Tafsir Urwa-Tul-Wusqa (?)
Risale-i Nur (1910-1950)
Tafsir al-Manar (1865-1935)
Tafhim-ul-Quran(1942-1972)
Tafseer-e-Quadri (1931–1979)
Tazkirul Quran (1983)
Tadabbur-i-Quran (1904-1997)
Tafsir Zia ul Quran (1918–1998)
Tafsir Ishraq Al-Ma'ani (1944~)
Tafsir al-Tahrir wa'l-Tanwir (1984)
Tafsir Al-Mishbah (2001)
List of tafsir works
Categories:
Sunni tafsir
Books by al-Suyuti
Islam stubs
بلګراډ
بلګراډ (bɛlˈɡreɪd/ bel-GRAYD، /ˈbɛlɡreɪd/ BEL-grayd؛ په صربي کې: Београд / Beograd، روښانه. (سپین ښار)، [beǒɡrad] تلفظ کېږي؛ دا یې په نورو ژبو کې نومونه دي) د صربستان ترټولو لوی ښار او پلازمېنه ده. د ساوا او دانوب سیندونو یوځای کېدو او د پانونې دښتې او بالکان ټاپو تقاطع کې پروت دی. د بلګراد ښار اداري سیمه کې کابو ۱.۷ میلیونه کسان ژوند کوي. دا د دانوب سیند ښارونو په منځ کې ترټولو لوی دریم ښار دی.
بلګراد د اروپا او نړۍ یو له لرغونو ښارونو څخه دی چې په دوامداره توګه په مېشت ځای بدل شوی. د اروپا له تاریخ څخه مخکې یو له مهمو کلتورونو څخه، د وینچا کلتور، د بلګراډ په سیمه کې له میلاد څخه مخکې په شپږمه زریزه کې تکامل وموند. په لرغونتوب کې، تراکو-داکیان پّ دې سیمه کې مېشت وو او له میلاد څخه مخکې ۲۷۹ کاله وروسته، سلتانو دا ښار د مېشت کېدو لپاره وټاکه او د هغه نوم یې سینګي‌دون کېښوده. دا ښار د رومیانو لخوا د آګوسټوس تر سلطنت لاندې فتحه شو او د دوهمې پېړۍ په منځ کې د رومي ښار حقونه ورته ورکړل شول. په ۵۲۰مه لسیزه کې د سلاوانو لخوا آباد شو او څو ځلې د بیزانس امپراتورۍ، فرانک امپراتورۍ، بلغارستان امپراتورۍ او مجارستان سلطنت لخوا لاس په لاس شو، مخکې له دې چې په ۱۲۸۴م کال کې د صربستان پاچا سټیفان ډراګوټین په مرکز بدل شي. بلګراډ د سټیفان لازارویچ پاچاهۍ په موده کې د صربانو استبدادي پلازمینې په توګه خدمت وکړ او وروسته د هغه ځای ناستی، دوراد برانکویچ هغه په ۱۴۲۷م کال کې د مجارستان پاچا ته ور وګرځاوه. په ۱۴۵۶م کال کې د محاصرې په اوږدو کې د عثماني امپراتورۍ په وړاندې د مجارستان پوځ په ملاتړ د ماسپښین زنګونه تر نن ورځې پورې لاهم د کلیسا پراخه دود په توګه پاتې دي. په ۱۵۲۱م کال کې، بلګراډ د عثمانیانو لخوا فتحه شو او د سمېدریوو د سانجاک په مرکز بدل شو. په غالب ډول د عثمانیانو له حکومت څخه هابسبورګ ته ولېږدول شو چې د عثماني – هابسبورګ جګړو په اوږدو کې ښار د لا ډېرو ویجاړنو شاهد وو.
د صربستان انقلاب څخه وروسته دوره کې، بلګراډ بیاځلې په ۱۸۴۱م کال کې د صربستان پلازمېنې په توګه ونومول شو. تر ۱۹۱۸م کال پورې، چې ښار پورې وتړل شو، په دې دلیل چې د اتریش-مجارستان پخوانۍ سیمې د لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته د صربانو نوي سلطنت، کرواتانو او اسلوونیایانو برخې شوې، شمالي بلګراډ لا هم د هابسبورګ ترټولو سویلي پوستې په توګه پاتې شو. بلګراډ په ۱۹۱۸م کال کې د هغه د جوړېدو څخه تر ۲۰۰۶م کاله چې ونړېد د یوګوسلاویا پلازمېنه وو. دا ښار په یوه وژونکي سټراټیژیک موقعیت کې په ۱۱۵ جګړو کې جنګېدلی او ۴۴ ځلې له خاورو سره خاورې شوی او څو څو ځلې محاصره شوی دی.
بلګراډ د صربستان لومړني ښار په توګه، په صربستان کې د ځانګړي اداري وضعیت خاوند دی. د مرکزي دولت، اداري ارګانونو او دولتي وزارت‌خانو او همدارنګه کابو ټولو شرکتونو، رسنیو او د صربستان لویو علمي موسسو استوګنځی دی. بلګراډ د نړیوال بېټا ښار په توګه طبقه بندي کېږي. دا ښار د صربستان د کلینیکي مرکز، چې د نړۍ په کچه ترټولو لوړ ظرفیت لرونکي یوه روغتیایي کمپلکس درلودونکی، د سېنټ ساوا کلیسا، چې د ارټوډوکس له لویو کلیسا ګانو څخه ده، او د سټارک آرنا، یو له سرپټي لوبغالو څخه چې د اروپا په کچه ترټولو لوی ظرفیت لري، کور دی. بلګراډ مهم نړیوال رویدادونو کوربه‌ پاتې شوی لکه په ۱۹۴۸م کال کې د دانوب سیند کنفرانس، د غیر متعهدینو خوځښت مشرانو لومړنۍ ناسته (۱۹۶۱)، د اروپا د امنیت او همکارۍ سازمان لومړنۍ لویه غونډه (۱۹۷۷-۱۹۷۸)، د یوروویژن غږیزه سیالۍ (۲۰۰۸)، او همدارنګه سپورټي پېښو کوربه‌توب یې هم کړی لکه د فینا اوبو لوبو نړیواله اتلولۍ (۱۹۷۳)، یوفا یورو (۱۹۷۶)، د اوړي یونیورسیاډ (۲۰۰۹) او درې ځلې یوروباسکټ (۱۹۶۱، ۱۹۷۵ او ۲۰۰۵).
مخکې تاریخ
لومړني کروندګر کسان چې په دې سیمه کې مېشت شول د اسټارچوو نئولایټیک کلتور پورې تړلي وو چې له میلاد څخه مخکې ۶۲۰۰ تر ۵۲۰۰ کالو کې یې وده وکړه. د سټارچېوو څو سایټونه په بلګراډ او د هغه په شاوخوا کې شتون لري، د سټارچېوو هم نومي سایټ په ګډون. د سټارچېوو کلتور (له میلاد څخه مخکې ۵۵۰۰ – ۴۵۰۰ کاله وړاندې) د وینچا په کلتور بدل شو، د کروندګرو یو لا پېچلی کلتور چې د سټارچېوو له پخوانیو مېشت ځایونو څخه یې وده وکړه او همدارنګه په بلګراډ کې د یوې سیمې (Vinča-Belo Brdo) له امله په دې نوم ونومول شو. د وینچا کلتور د هغه د ډېرو لویو مېشت ځایونو له امله، یو لرغونی مېشت ځای چې په دوامداره توګه خلک په کې ساکن وو او له تاریخ مخکې اروپا کې ځینې لوی مېشت ځایونو له امله نامتو ده. همدارنګه د وینچا له کلتور سره د آنتروپومورفیک مجسمې لکه د وینچا مېرمن، په اروپا کې لومړنۍ پېژندل شوې د مسو مټالورجي، او د لیکنې یوه پخوانۍ بڼه چې د سومریانو او مینووانو څخه مخکې یې وده کړې او اروپایي لیک په توګه پېژندل کېږي، چې له میلاد څخه مخکې کابو ۵۳۰۰ کاله تاریخ لري، سره تړاو لري. د ښار په منځ کې د Cetinjska په سړک کې، په ۱۸۹۰م کال کې له میلاد څخه مخکې ۵۰۰۰ کلونو پورې اړونده د انسان کوپړۍ  کشف شوه.
لرغونتوب
جېسون او ارګوناټان. د لرغونتوب په زمانه کې هم، دا سیمه د تراکیانو او داکیانو په شمول د پالئو – بالکان قبیلو لخوا، چې د بلګراد په شاوخوا ډېری سیمو باندې یې حکومت کاوه، ډکه شوې وه. په ځانګړې توګه، بلګراډ په یوه ټکي کې د ټراکو – ډاکیان د سینګي قبیلې مېشت ځای وو؛ له میلاد څخه مخکې په ۲۷۹م کال کې د سلتانو له برید څخه وروسته، اسکورډیسکي دا ښار له خپلو لاسونو بهر کړ او د هغه نوم یې سینګي‌دون (d|ūn کلا) کېښود. مخکې له میلاده په ۳۳-۳۴ کلونو کې، د روم پوځ بلګراډ ته راورسېد. دا ښار له میلاد وروسته لومړۍ پېړۍ کې په رومي سینګي‌دونوم بدل شو او د دوهمې پېړۍ په منځ کې، دا ښار د رومي چارواکو له لوري د یوه ښار په توګه معرفي شو او د پېړۍ تر پایه پورې په بشپړه کولونیا (د ښارونو ترټولو لوړه طبقه) بدل شو. په داسې حال کې چې د روم لومړنی مسیحي امپراتور – لومړی کنسټانټین، چې همدارنګه د لوی کنسټانټین په توګه هم پېژندل کېږي – د نایسوس په قلمرو کې د ښار په سویل کې وزېږېد، د رومي مسیحیت اتل، فلاویوس آیویانوس (جویان)، په سینګي‌دونوم کې وزېږېد. جویان مسیحیت د روم امپراتورۍ رسمي دین په توګه بیا تاسیس کړ او د روم دودیزو دینونو بیاژوندي کېدو ته مرتد جویان د پای ټکی کېښود. له میلاد څخه وروسته په ۳۹۵م کال کې، دا سایټ د ختیځ روم امپراتورۍ یا بیزانس ته ولېږدول شو. د سینګي‌ډونوم ساوا څخه ورهاخوا، د تاورونوم (زمون) سلټیکي ښار شتون درلود. دې دواړو د روم او بیزانس په ټوله دوره کې د یوه پل په واسطه سره اړیکه درلودله.
ټرمپ انټرنيشنل هوټل ټاور
د ټرمپ انټرنیشنل هوټل ټاور د نیویارک ښار د لویو ټاورونو څخه دی او د ټرمپ دمالیاتو یوه برخه ده چی په ۱۹۸۳ کال کی یی کار پای ته ورسید.
لوکرېتیوس
تیتوس لوکرېتیوس کاروس (/ˈtaɪtəs luːˈkriːʃəs/ TY-təs loo-KREE-shəs لاتیني: [ˈtɪtʊs lʊˈkreːtɪ.ʊs ˈkaːrʊs]؛ شاوخوا ۹۹ – ۵۵ قبل المیلاد) د روم یو شاعر او فیلسوف و. د هغه یوازېنی پېژندل شوی اثر "د طبیعت په اړه" (De rerum natura) فلسفي شعر دی، چې د اپیکورېزم فلسفي سیستم د اصولو او فلسفې په اړه یو ډیډکټیکي (didactic) فلسفي اثر دی، او معمولا په انګلیسي کې " On the Nature of Things " (د شیانو د طبیعت په اړه) ژباړل کېږي. لوکرېتیوس ته د "دریو دورو تاریخي سیستم" د مفکورې د رامنځته کولو اعتبار ورکړل شوی، چې په ۱۸۳۶ کال کې د سي جې تومسن له لوري رسمیت ورکړل شوی و.