cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پښتني بانک
دا ګراف ۲-۱: دجنت خان غروال درياست په موده کي د حسابونو شمير راښي چي د پښتني بانک لمړني  کلونه وه په دي وخت کي د پښتني بانګ د ټولو حسابونو شمير ۶۴۱۲۸ کسه وه چي پردي بانګ يي باور کړي وه. په دي حسابونو کي ۹۷۰۳ جاري حسابونه ، ۱۵۰ کتور امانتي حسابونه ، ۱۵۹۳ بي ګتي امانتي حسابونه او ۵۲۶۸۲ يي د سپما حسابونه دي.
د پښتني بانګ څانکي : په لومريو کلونو په پښتني بانک په څو محدودي څانګي لرلي چي پنځه ښاري څانګي څلوړ ولايتي څانکي ،دري څانګي يي په بندرونو کي او دري څانګي يي د هيواد څخه بهر د پيښور ،چمن او کراچي په ښارونو کي د يادولو ور دي .وروسته يي بيا نوري څانګي هم پرانيستلي چي د حيات الله دياني  د رياست په موده کي په ۱۳۸۶ لمريز کال کي په يوه ورځ دري څانګي پرانيستلي چي اوس مهال دا ابانک ۱۱ مرکزي څانکي او ۹ ولايتي څانګي لري( نيازي، محمد دواد، سيستم مالي افغانستان، ‍چاپ ۱۳۹۶، مطبه صلح). جدول ۲-۱: دپښتني بانک څانګي په کابل او ولايتونوکي. مرکزي‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎ څانګي ولايتي څانګي
Sarai Shahzada سراي شهزاده Heart هرات
Makroryan3 مکرويان سه Mazar e Sharif مزار
Baraki برکي Kunduz کندوز
Torabaz Khan شهرنو Kandahar قندهار
Deh Mazang دهمزنګ Nanghrhar ننګرهار
Taimur Shahi تيمور شاهي Fareuab فارياب
Khair Khana خير خانه Sherkhan Bandar شيرخان بندر
Mirwais Maidan ميرويس ميدان Hairatan حيرتان
Abada Maiwand جاده ميوند Pule Khomri پلخمري
Qala e Fatullah قلعه فتح الله
Kabul International Tarminal ترمينال ميدان هوايي کابل
دپښتني بانک سهام او سهام لرونکي: جدول۲-۲: دپښتني بانک سهام او سهام لرونګۍ دپښتني بانک سهام ٪ دپښتني بانک سهام لرونکي ٪
۱ دافغان ملي بيمي شرکت ۶۶/۷ دماليه وزارت ۹۸/۸۱
۲ دانترکانتينيتال هوتل ۴۴/۶ د تقاعد خزينه ۳۵/۱۰
۳ داريانا هوايي شرکت ۵/۵ د افغان ملي بانک ۰۲۵/۳
۴ دافغان کارت شرکت ۷۸/۳ نور سهام لرونکي ۶۴/۴
۵ د افغان ملي بانک ۸۹/۰ ټوټل ۱۰۰
۲-دافغان ملي بانک: عبدالمجيد خان زابلي لمړي ځل لپاره په ۱۳۱۲ ه ش کال کي لمړني بانک جوړيدو ډبره په افغانستان کي کيښوده چي د افغان ملي بانک(afghan nation bank)  په نوم ونومول شو ټوله سرمايه  يي ۶.۹ مليونه افغاني وه چي د خصوصي سکتور ونډه پکي٪۷۲او د دولت ونډه پکي ٪۲۸سلنه وه. د افغان ملي بانک ترڅو پوري چي دافغانستان بانک تاسيس شوي نه و د مرکزي بانک دنده ئي هم سرته رسوله د دولت لپاره ئي خارجي اسعار رانيول او د لمړي ځل لپاره ۱۳۱۴ ه ش کال کي د بانک له طريقه بانکنوټونه جاري شول. حميدي،ماري يوسفزي نورالله حقمل،بانکي محاسبه،۱۳۹۲ لمريزکال. دروسانو په راتګ سره انګلستانو ددي بانک څخه لاس واخيسته او دا بانک په ۱۳۵۵ ه ش کي ملي اعلان شو. په دي بانک کي٪۱۹۳.۹۷ سهم د مالي وزارت،٪۱۹۱.۱ سري مياشت،۰۳۲٪.۰ د هيوايي ځواک ۰۰۴٪.۰دکابل ښاروالي او په دي بانک کي پښتني بانک هم،٪۹۸.۰ سهم لري دا بانک هم اوس دپښتني بانک په شان يو دولتي بانک دي چي په بيلابيلو برخوکي کړني سرته رسوي دا بانک ۸۰  کاله کاري تجربه لري. په بله مانا ويلي شو چي دافغان ملي بانک او پښتني بانک دافغانستان بانک مرستيالان دي. پښتني بانک چي په دي بانک کي کوم سهام لري دهغي څخه هرکال خپله برخه ګټه اخلي چي مونږ يي په لاندي جدول کي ددري کلونو عوايد چي پښتني بانک لاس ته راوړي پرتله کوه.حميدي،ماري يوسفزي نورالله حقمل،بانکي محاسبه،۱۳۹۲ لمريزکال. ۳- دافغان بيمي ملي شرکت: دافغان بيمي ملي شرکت يو له دولتي شرکتونو څخه دي دا شرکت په ۱۳۴۲ لمريز کال کي د انګلستان دګاردين شرکت سره په هم غږي منځ ته راغي چي په دي شرکت کي ٪۵۱ سهام يي دافغانستان ددولت او٪ ۴۹  سهام يي  دانګلستان دګاردين شرکت پوري اړه لري. چي دروسانو په راتګ سره انګلستان دخپلو سهام څخه تير شو اودا شرکت په ټوليزه توګه دولتي شرکت شو. په دي شرکت کي پښتني بانک ډيره پانګه ونه کړي ده چي۷،۶۶ ٪ سهام يي د پښتني بانک پوري اړه لري چي هرکل تري تر يوه اندازه
عوايد لاس ته راوړي په لاند جدول کي دافغاني دبيمي ملي شرکت څخه ددريو کلونو لاس ته راغلي عوايد پرتله کوه. ۴- دافغان کارت شرکت: دا شرکت دکارتونو بيلابيل ډولونه چاپوي پښتني بانک په دي شرکت کي هم يوه اندازه سهام لري. دا شرکت دمخابراتي شبکو،ملمستنونو،ودونو،ختمونواوداسي نور...کارتونه چاپوي. ۵- د اريانا افغان الوتني شرکت: دا شرکت چي يو له دولتي شرکتونو څخه دي او دډيري تيري مودي څخه کړني ترسره کوي پښتني بانک په دي شرکت کي ۵،۵ سلنه سهم لري. ددي شرکت څخه هم پښتني بانک هرکال عوايد لاس ته راوړي چي ددي شرکت څخه پښتني بانک په دي وروستيو کي ۹ مياشتو کي ۵۸۱۳۵۰افغاني لاسته راوړي دي. ګراف ۲-۲: دپښتني بانک سهام لرونکي
پورتني ګراف ۲-۲: پښتني بانک څلور سهام لرونکي لري چي دماليي وزارت ترټولو ډير سهام لري په پښتني بانک چي ۹۰ فيصدو ته رسيږي په دويمه درجي کي د خزاينو رياست چي ۲۰٪ سهام لري او دريم سهام لرونکي يي دافغان ملي بانک دي چي ۲۰٪  سهم لري او ۲۰٪ نور يي واړه سهام لرونکي دي. دپښتني بانک چوپړتـــــــــــــــــياوي: د اماناتو قبولول د جاري حساب په ډول د سپما حساب په ډول د معيادي حساب په ډول د ورکړي نقدي او بانګي چکونو ليږدونه دويستريونين او سويفټ له لاري د اسعارو د پيرولو او پلورلو ځانګړتياوي د هيواد په پراختيايي برخو کي پانګونه Services of - E- banking دارزښت لورونکوشيانو او اسنادو ساتـل ددولت دعوايدو راټولول پښتني بانک کي داماناتو اخيستل: پښتني بانک په دري ډولو امانتونه قبلوي چي دجاري حساب په ډول، دسپما حساب په ډول، دثابت امانتي حساب په ډول.
شکل۲-۱:دحسابونو ډولونه
جاري حساب (current account ) دا ډول حسابونه معمولأ هغه سوداګري او کورني خلاصوي چي هر وخت وغواړي د بانګ څخه پيسي حصول کړي (whit draw) په دي ډول حسابونو کي پښتني بانګ کوم سود يا ګټه پيرودونکي ته نه ورکوي. ددى ډول حسابونو څخه پيرودونکي هر وخت پيسى اخستلى شى يعنى يو پيرونکي ددى حساب په درلودلو سره په يوه وړڅ پيرونکي کولي شي چي ۱۰ ځلو څخه ډيري پيسي راوباسي ، دا دول حسابونو څخه پيرودونکي هر وخت پيسى اخستلى شى يعنى يو پيرونکي  ددى حساب په ډرلودلو سره په يوه ورځ کي پيردونکي کولي شي چي ۱۰ ځلو څخه ديري پيسي وباسي ، دا دول حسابونه عمومآ د هغو کسانو لپاره د ګتي وړ دي چي ورځني کاروبار ولري او دا حسابونه په داخل د هيواد کي  يوه ښه لاره دپيسود ليږ راليږد ده. پښتني بانک ددي حساب څخه چي کله يي پرانيسته او ديو کال موده پري تيره شوه نو۲۵۰ افغاني کلني فيس اخلي که يي ددي حساب څخه ګټه  پورته کړه او که نه که يي دي حساب کلني فيس ورنکړو نو حساب يي بندوي.
په پښتني بانک کي ډيري شرکتونه جاري حساب لري اودابانک يي خپلو پيسو دساتلو اوليږد راليږد لپاره ډادمن ځاي ګڼي. هغه لوي شرکتونه چي په دي بانک کي حساب لري او د دي بانک څخه داړتيا په صورت کي دهمدي لاري کولي شي چي پورترلاسه کړي دالکوزي شرکت ، کاميردالوتني شرکت، داوي ايل او داسي نورشرکتونه چي ددي بانک په مالي مرسته يي دا لوړمقام ترلاسه کړي دي.( نيازي، محمد دواد، سيستم مالي افغانستان، ‍چاپ ۱۳۹۶، مطبه صلح).
پښتني بانک څلورډوله جاري حسابونه پرانيزي: ۱جاري افغاني                         Acc/af Current ۲جاري ډالر			Acc/$ Current ۳– جاري يورو 			Acc/P Current ۴جاري پونډ			Acc/u Current د جاري حساب پرانيستلو شرطونه د سوداګرو لپاره : د جاري حساب پرانيستلونکي بايد له ځانه سره شرکت جواز ولري. د جاري حساب پرنيستونکي بايد له ځانه شرکت احساس نامه ولري. د جاري حساب د پرانيستولو په وخت کي بايد د شرکت ريس او معاون يي حاضر وي. که چيري ريس وغواړي چي خپل معاون ته مستقله ډول صلاحيت ورکړي نو د يو عوښتن ليک په وسيله کولي شي چي خپل معاون ته مستقل صلاحيت ورکړي. ۲۵۰فـ کلني فيس معادي يي په نور اسعاروکي چي حساب پرانيستي وي. که چيري يو کس د ۵۰۰۰۰۰ افغانيو څخه زياتي پيسي راوړي او وغواړي چي په جاري حساب کي يي واچوي نو د هغوي پيسو د منبع سند بايد ولري که ورسره نه وي نو نه شي کولي چي په حساب کي يي ورزياتي کړي.
د جاري حساب شرطونه د حقيقي کسانو لپاره: د جاري حساب پرانيستونکي بايد له ځانه سره دو قطي انځورونه او پيژن پاڼه ولري. د جاري حساب پرانيستونکي کولي شي په يوه ورځ کي د لسو ځلو څخه ډير د خپل حساب څخه پيسي راواخلي. د جاري حساب پرانيستونکي هر وخت کولي شي چي په خپل حساب کي پيسي ډيري کړي. د جاري حساب پرانيستونکي بايد ۲۵۰ افغاني کلني فيس ورکړي او يي معادل په نورو اسعاروکي چي حساب يي پرانستي وي. هر کس چي دحاري حساب يو ځل پرانيزي تر شپږو مياشتو پوري نه شي کولي چي هغه حساب بند کړي وروسته د شپږو مياشتو يي له کوم اضافي فيس څخه کولي شي بند کړي. ګراف ۲-۳: جاري حسابونه په پنځو کلونو کي د ميليون په بنسټ
لکه څرنګه چي په پورته ګراف کي ۲-۳ کي ليدل کيږي په پښتني بانک کي جاري حسابونه پيسي هرکال په کميدو دي اګر چي جاري حسابونو دپيسو داندازي تعينول ډيرستونزمن کار دي ځکه هر کس په ورځ کي څو څو څله پيس اخلي او ورزياتيوي خو بيا هم که مونږ د ۲۰۱۳ کال د جاري حساب پيسي
چي ۸۴۳۴۳۸۹۰۰۰ افغاني کيږي د ۲۰۱۵ ميلادي کال سره پر تله کړو جي د ۷۳۱۶۵۰۵۰۰۰ افغاني فرق به يي ۱۱۱۷۸۸۴۰۰۰ افغاني شي. د سپما حساب (Saving Account): دغه ډول حسابونه معمولا د غير تحارتي اشخاصو لخو پرانستل کيږي. پدي حسابونو کي لږ څه کټه مشتر ي ته ورکول کيږي. جي دا حسابونه په دوه ډوله دي چي سودي او غير سودي حسابونه دي.ددي حساب به درلودلو سره مشتر ي کولي شي د خپل حساب څخه په هفته کي دوه واري پيسي راوباسي. او هم کولي شي په بيلابيلو وختونوکي خپله حساب ته پيسي ورډيري کړي. پښتني بانک څلور ډوله دسپما حسابونه پرانيزي: دسپما افغاني حساب                       Acc/af Saviing دسپما ډالر حساب 	         Acc/$ Saving دسپما يورو حساب           	Acc/p Saving دسپما حساب د پونډ حساب Acc/u Saving دسپما حساب د پرانيستلو شرطونه کله چي يو کس غواړي د سپما حساب پرانيزي نو بايد خپل دوه قطعي انځورونه له ځانه سره ولري. اصلي پيژند پاني لومړي حساب يي بايد ۵۰۰۰ افغاني او يا ۱۰۰ ډالر وي دشپږو مياشتونه مخکي نه شي کولي چي خپل حساب بند کړي د حساب دلمنځه وړل کوم فيس نه لري.
ګراف ۲-۴: دسپما حسابونه دميليون په بنسټ
پورتني ګراف ۲-۴ :کي دسپما حساب کلني پيسي راښي که مونږ يي د پنځو کلونو پيسي پرتله کړو نو دجاري حساب برعکس ډيروالي راښې. ثابت امانتي حساب (Tixed Account): د دي ډول حساب درلوندوونکي بايد خپل حساب ته يوه ځانګړي نيټه وټاکي چي د هغي نيڼي څخه مخکي نه شي کولي د خپل حساب څخه پسي راوباسي. دشپږو مياشتو څخه تر څو کلونو کپوري کولاي شي خپلي پيسي دامانت په ډول بانک ته ورکړي. او په ثابت امانتي حساب کي مشتر بايد لږ تر لږ ۵۰۰۰ افغاني ولري. تر دي دمه مو د پښتني بانک دکړنو څخه لومړي حسابونه تر بحث لاندي ونيول چي ديو سواګريزبانک دکړنو اساس کڼل کيږي کله چي مو دا حسابونه او دهغوي کومي پيسي چي پکي شتون لري نو مونږ ته لاندي پوښتني پيداکيږي.
ايا تانک له دي حسابونو څخه کټه لاس ته راوړي؟ دکوم حساب پيسي بانک ډيره ګټه لاسته راوړي؟ دا حسابونو په يوه ټولنه کي کوم بدلونونه رامنځ ته کوي؟ ايا د حسابونه په ديو هيواد پر اقتصادي ودي کوم تاثيرات لري او که نه؟ پښتني بانک ددي حسابونو له لاري ډيره ګټه لاس ته راوړي له يوي خوا د جاري حسابونوکلي فيس چي ۲۵۰ افغاني کيږي چي له يوه حساب څخه يي لاس ته راوړي له بلي خو حسابونود ثابت امانيي حساب څخه جي يوه معينه موده لري نو پښتني بانک دا دا پيسي ديوي معيني مودي لپاره په کم سود سره اخلي او بيرته يي سوادګرو ته لږم ځّ ډير سود سره ورکوي چي پښتني بانک له همدي حساب څخه ډيره کټه لاس ته راوړي. دا حسابونه په ټولنه کي دداشافه مصرفي دود له منځه وړي او خلک د پيسو دسپما کولو ته هڅوي جي له يوي خوات بانک ددي پيسو په بدل کي دوي ته کټه ورکيو او له بلي خوا دا پيسي دهيواد به بيلابيلو برخوکي په پانګه اچول کيږي چي دا پانګوي ديو هيواد اقتصادي ودي باعث ګرځي. بانکداري د انټرنيټ له لاري: انټرنيټي بانکوالي ته مستقيمه بانکوالثي هم ويل کيژي انټرنيټي بانکوالي د کمپيوټري ټکنالوژي ييوه نوي لاسته راوړنه ده. خلک فکر کوي چي انټرنټي بانکوالي د ۲۴ ساعته بانکي جوپړتياو څخه عبارت ده.که څه هم بانکونه د صرافي داتومات ماشينونويا atm کارت ّه واسطه شپه او ورځ پيسي د مشتريانو په واک کي ورکوي خو انټرنټي بانکوالي تر دغعه هم له زياتو اسنتياوو ځه برخمنه ده.ځکه دورته بانکوالي په ترڅکي پيرونکي کولاي شي دانټرنيټي بانکوالي له لاري ابيلابيلي بانکي دندي له خپل کور څخه او يا دمسافرت په وخت کي دکار ځاي ته له تګ يا ورتلو څخه پرته ترسره کړاي شي. انټرنيټي بانکواليددي ځواک لري تر څو په اتومات ډول له خلکو ځه پيسي تر لاسه کړي او نورو خلکو څخه پيسي تر لاسه کړي او نورو خلکو ته يي د پورنو په توکګه ورکړي په لنډه توګه ويلاي شو چي د انټرنيټي بانکوالي پيرونکو ته دبانکي چوپړيتو يو نوي وړاتندي شيو سيستم دي چي د انټرنيټ په مټ ترسره کيږي.
دانټرنيټي بانکوالي اسانتياوي: دغه ډول بانکوالي کارونه اصلآ دکاغذ پر مخ ترسره کيري چي دکار دغه ميتود له نړيوال مخکښ اقتصاد سره اړخ لګوي اوس مهال دانټرنيټ د پراخي ټکنالوژي له منځته راتګ سره بانک او سوادګريزي کړني هم په برقي يا انټرنيټي توګه ترسره کيږي چي کولاي شو د بريښنايي سوداګري له لاري د صادراتو او وارداتو له بهير څخه برسروکړو دخپلي خوښي وړ احناس انتخاب او په برقي توګه يي دموبايل اوداسي نورو وسايلو له لاري خپله بانکوالي کنټرول کړو. بانکونه اوس دانټرنيټ له لاري دپيسو دليږد راليږد او  د مبايل له لاري دپيسو ورکړه دانټرنيټ له لاري دچکونو د کنټرول په څير بانکي چوپړتياوي د پيرونکو په واک کي ورکړي. انټرنيټي بانکوالي په ۱۹۰۰ ميلايد کال کي د نړيوال جال له معرفي کيدو سره منځته راغله د انټرنيټي بانکوالي ګټي: دپيرونکو لپاره ګټي: دبانکوالي په برخه کي ګټي: ټولني ته کټي: (Automatic Teller Machine) ATM Card: د ATM پواسطه د تغدو پيسو د ترلاسه کولو لپاريو کارډ اسعماليږي چي هغي ته ATM کارډ وئي چي دا کارډ بانک خپل پيريدونکي ته کوي. بانک د ATM کارډ هغه پيرودونکي ته احرا کيږي چي په بانک کي د يو خاص حد پوري پيس ولري. د ATM پواسطه دنغدو پيسو د ترلاسه کولو طريقه د (ATM) پواسطه د نغدو پيسو د ترلاسه کولو لپاره لاندي اقدامات کيږي. د (ATM. CARD) د ماشين په يو خاصه برخه کي داخلول کيږي. کله چي کارډ دماشين په يو خاصه برخه کي داخل کړل شي نو ماشين پرمخ لاندي پيغام راښکاره کيږي.
(Enter your pin Code) مشتري د (ATM Card) کارډ (pin Code) ماشين ته داخلوي مشتري د (ATM) ّواسطه د يو مخصوص ادندازه پيسي ترلاسه کولاي شي کوم چي په سکرين بانيد ديو پټي په شکل درج وي که چيرته مشتري د درج شوو شمير و څخه د پيسو کومه شميره غواړي نو په نوموړي شميره کلک Click کوي که چيرته نوموئي شميره هلته ذکرنه وي نوبيا د ّيسو لومئي شميره ّه ATM ماشين کي نصبوي. د ATM ماشين د مخصوص عمل (Process)  کوي د مخصوص عمل د تکميل کيدو څخه وروسته دماشن پرسکرين لارني پيغام راځي. (Take your card) کله چي مشتري (ATM Card) څخه پيسيد ماشين څخه وباسي نو دماشين ديو خاص برخي څخه مطلوبه پيسي په خپله راوځي. کله چي مشتري پيسي ترلاسه کړي نو په حساب کي دباقي پاتي پيسو پرچه دماشين ديوي خاص برخي څخه خارج شي. دټولو په اخر کي د (ATM) ّه سکرين لاندي پيغام ظاهريږي. [Thank you for using (bank name) A.T.M] ددولتي مخصولاتو راټولولو: پښتني بانک يوازيني بانک دي چي ددولت بيلابيل عواديد راټولولي. دکورونو دوکانونو لوړپوريزه ودانيو حرميي او دسي نورو عوايدو لپاره ځانګړي حسابونه لري او د خلکوي ځخه د نهغوي مالياتو راټولوي.
هره ناحيه ځانته يو ځانګړي حساب په بانک کي حلاصوي چي دا حساب دناحيي دريس به نامه وي او دهمغي ناحيي ټولي پيسي د ناحيي دريس حساب کي جمع کيږي دبريښنا بل د افغانستان بريښنا شرکت يو خصوصي شرکت دي چي د افغانستان د وارداتي او توليدي بريشنا ټول قراردادونه له همدي شرکت سره شوي دي دا شرکت په پښتني بانک کي يو حساب لري چي د بريښنا ټولي پيسي چي جمع کيږي هره هفته دجهار شنيپي په ورڅ ددي شرکت ديو هفتي عوايد ورليږيدوي دافغانستان بريښنا شرکته يوازيني شرکت دي چي دځان لپاره يي يو سيستم جوړکړي دي او دټولو بانکونوسره په اتوماتيک ډول فعاله دي دا سيستم د سي ډي په نامه ياديږي د C.D.S سيستم د بانک کارونه ډير اسانه کړي دي يوازيني او مهمه اسانتيا چي يي برابره کړ د وخت ده چي د خلکو وخت نه ضايع کيږي بله دا چي سيستم دير ساده شکل لري او که چيري د کوم بل موده تيرشيوي وي او يا کومه بله ستونزه ولري نو په اتومات ډول کله چي د بل نمبر داخل کړي هلته ورتهن په سره خظ هغه ستونزه ليکل شوي وي په دي سيستم کي هر ډول فساد پکي نا شوني دي د پيسو د ليږد طريقي: الف: سويفټ ( دبانکونو تر منځ دمالي اړيکو نړيواله ټولنه ) د دويمي نړيوالي جګړي څخه وروسته بلخصوص د۱۹۵۰م کال په وروستيو کي نړيوالي سوداګري په ډيري تيزي سره په ودي کي وه او ورځ تر بلي يي پراختيا موندله.په ۱۹۶۰م کال کي دامريکا او اروپا لويو بانکونوتصميم ونيوه چي داسي يو سيستم منځ ته راوړي. همغه وه چي په ۱۹۷۳م کال کي د۲۳۹بانکونه د۱۵ هيوادونو دبلژيک په هيواد کي جوړ کړو. ددي سيستم دبنسټ قانوني او دتجهيزاتو نصب يي څلورکاله وخت ونيو پس له څلورو کلونو وکولاي شو په ۱۹۷۷ م کال کي د۵۱۸بانکونو په ګډون له ۲۲بيلابيلو هيوادونو څحه په کار پيل وکړ.
سويفت يو تعاورني يا په بل عبارت يوه غير انتفاعي موسسه ده چي دګډونوالو بانکونو پوري اړه لري. دګډونوالو له طرفه د ګډون حق په ورکولو اوپه ډيره کمه اندازه د مسجونو دمصارفو په ورکولوسره شبکه خپل مصارف تمويلوي. بانک ۲۵کسيزه هييت له خوا اداره کيږي. دسويفت شبکي فايدي: ۱- دباوروړ: دسويفت سيستم داسي طراحي شوي چي اشتباه پکي په ډيره کمه اندازه امکان لري .که مسج په صحيح او استندرد ډول تنظيم نه شي نو سيستم يي نه قبلوي. سويفت ادعا کوي چي دباور حدي ۹۹،۹۹سلنه ده. او ادعا يي پرځاي ده ځکه چي تر اوسه يي يو مسج هم ندي ورک شوي. ۲ـ په هر ځاي کي دلاس رسي وړ دي: يعني دا شبکه ۲۴ساعته فعاله وي او په کال کي کومه رخصتي هم نه لري. ۳ـ امنيت: هر مسج په اتومات ډول پاسورد اخلي. هر مسج ترڅو چي خپلي موخي ته رسيږي پوښلي وي او غيره خلکو ورته لاس رسي نه کيږي. ۴ـ سرعت: هغه پيغامونه چې ددې شبکې له لياري ليږل کيږي وروسته له څو ثانيو څخه پيغام اخستونکي ته رسيږي. ۵ـ لږ لګښت: سويفت ددي سبب ګرځيدلي څو مالي انتقال لګښت کم شي. ددي شبکي څخه په ۱۳۸۵لمريز کال کي چۍ د۲۰۰۵م کال سره سمون خوري پښتني بانک هم دسويفت شبکي جواز تر لاسه کړو.
ويسټريونين (Western union) ويسټريونين Western union يو له سرعت لرونکي وسيله ده دپيسو دليږد په ټوله نړي کي. ويسټر يونين د ۱۸۱۷ ميلادي کال څخه راپديخوا په پرمختللو وسايلو پيسې په ډير کم وخت کي دنړۍ په سطحه کي په تضميني شکل ليږدوي. ‎‎‎ويسټريونين په ۱۸۰ هيوادونو کې فعاليت کوي چې ۸۰۰۰ څانکې لري.چې پښتني بانک د دې سازمان د مرستو په وسيله کولاي شي دپيسو د ليږد چوپړتياوي تر سره کړي. دغه ليږد کوم حساب ته په بانک اړتيا نه لري دا په دې معني کله چې يو کس وغواړي يوه اندازه پيسې يو ځاي ته وليږدوي اګر که پښتني بانک کي کوم حساب هم ونلريي کولاي شي چې پيسي بانک ته راوړي او وروسته د فورمې د ډکولو څخه کولاي شي چې هغه وليږدوي. پښتني بانک د ويستريونين شبکې د کار جواز په ۲۰۱۰ ميلادي کال کي تر لاسه کړ. پښتني بانک که څه هم دسويفت دشبکۍ جواز مخکي له ويستريونين څخه لاسته راوړي وه خو بيا يي ۸۰٪ ليږد ويسټريونين له لاري څخه دي.
د۲۰۱۲نه تر ۲۰۱۸کال پوري دپښتني بانک مالي راپور جدول۲-۳: د ۲۰۱۲ کال څخه تر۲۰۱۶ کاله پوري دپښتني بانک ټوليزه دارايي Year total asset AFN
2012 14.091
2013 14.97
2014 17.33
2015 16.88
2016 18.81
2017 21.31
2018 20.54
ګراف ۲- ۵:د ۲۰۱۲ کال څخه تر۲۰۱۶ کاله پوري دپښتني بانک ټوليزه دارايي
ګراف۲- ۵ : په دي ګراف کې د ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۶ کال پوري د پښتني بانک ټوليزه دارايي راښي. چه په بيلابيل کلونو کې بيلابيل ارقام لرلي. چه ترټول ټيټه دارايي په ۲۰۱۲ کال کې وه چې ۱۴.۰۹۱ ميليارد افغانۍ وه.او تر ټولو لوړه دارايي په ۲۰۱۷ کال کې وه چې ۲۱.۳۱ ميليارد افغانۍ وه.
جدول۲-۴: د۲۰۱۲ څخه تر۲۰۱۸کال پوري خالصه ګټه: Year net Profit
2012 0
2015 523.5
2016 757.8
2018 221.2
ګراف۲-۶: د۲۰۱۲ څخه تر۲۰۱۸کال پوري خالصه ګټه:
دا ګراف ۲-۶:د۲۰۱۲څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري خالصه ګټه راښي چې په ۲۰۱۲ او ۲۰۱۳ کلونو کي پښتني بانک کومه خالصه ګټه نه وه کړي بلکي دا بانک دکسر سره مخامخ شوي وو .او تر ټولو لوړه ګټه په ۲۰۱۴کال وو چي ۷۹۰.۳ مليونه افغانۍ وو
جدول: ۵.۲ له ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۸ پورې د پښتنې بانک د بيلا بيلو مالې بنسټونو څخه پوروړي وه. Labilities (m) Year
142.54 2012
154.71 2013
161.25 2015
169.02 2016
193.79 2017
184.15 2018
ګراف:۷.۲ : له ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۸ پورې د پښتنې بانک د بيلا بيلو مالې بنسټونو څخه پوروړي وه.
جدول۲-۶:د۲۰۱۴ څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري خالص سود : Year Net interest income
2014 403.3
2015 412.8
2016 317.9
2017 225.1
2018 59.6
ګراف۲- ۸ : د۲۰۱۴ څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري خالص سود :
ګراف۲- ۷ : په دي ګراف کي د۲۰۱۴ څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري خالص سود راښي چي تر ټولو ټيټ سود په ۲۰۱۸ کال وو .چي ۵۹.۶ مليونه افغاني وو او تر ټولو لوړ سود په ۲۰۱۵ کال کي وو چي ۴۱۲.۸ مليونه افغاني وو.
دريم څپرکي دپښنتي بانک تاثيرات دهيواد په اقتصاد باندي د پښتني بانک تآثيرات دهيواد په اقتصاد باندي جدول ۳-۱: له ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري دهيواد GDP په ميليارد افغانيو ښي. year GDP(miliard)
2012 1086.162
2013 1196.688
2014 1221.086
2015 1260.009
2016 1373.027
2017 1434.553
2018 1478.707
ګراف۳-۱: له ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري د هيواد GDPپه ميليارد افغانيو.
په دي ګراف کي له ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري د هيواد GDPپه ميليارد افغانيو ښی جي تر ټولو لوړه GDP په ۲۰۱۸ کال کي ده چي ۱۴۷۸.۷۰۷ميليارد افغاني وو او تر ټولو ټيټه GDPپه ۲۰۱۲کال کي ده چي ۱۰۸۶.۱۶۲ ده
جدول ۳-۲: له ۲۰۱۲ کال څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري دپښتني بانک خالصه ګټه : year NET Profit(million)
2013 0
2014 790.3
2017 28.4
ګراف۳-۲: له ۲۰۱۲ کال څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري دپښتني بانک خالصه ګټه :
ګراف : د۲۰۱۲څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري خالصه ګټه راښي په افغانيو ښي چې په ۲۰۱۲ او ۲۰۱۳ کلونو کي پښتني بانک کومه خالصه ګټه نه وه کړي بلکي دا بانک دکسر سره مخامخ شوي وو .او تر ټولو لوړه ګټه په ۲۰۱۴کال وو چي ۷۹۰.۳ مليونه افغانۍ وو د هيواد په GDP کي د پښتني بانک د عوايدو فيصدي : جدول:۳،۳په دي جدول کي دپښتني بانک دعوايدو فيصدي د هيواد په GDPکي ښي. Percentage % Year
0 2012
0 2013
0.06% 2014
0.041% 2015
0.05% 2016
0.014% 2018
ګراف ۳-۳: له ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري دپښتني بانک دعوايدو فيصدي د هيواد په GDPکي ښی.
ګراف : له ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۸ کال پوري دپښتني بانک دعوايدو فيصدي د هيواد په GDPکي ښی چي په ۲۰۱۲ او ۲۰۱۳ کلونو کي پښتني بانک کوم ګټه نه وه ګړي او د کسر سره مخ شوي وو. چي تر ټولو لوړه فيصدي په ۲۰۱۴کال کي وو چي ۰.۰۶٪وو. جدول ۳-۴: د پښتني بانک پانګه اچونه له ۲۰۱۴ کال څخه تر ۲۱۰۸کال پوري په افغانيو باندي ښيی Year Total Investments
2016 120.92
2017 121.58
2018 122.92
ګراف ۳-۴:د پښتني بانک پانګه اچونه په افغانيو باندي
دا ګراف ۳-۴ دپښتني بانک پانګونه د ۲۰۱۴کال څخه تر ۲۰۱۸کال پوري ښیی چي تر ټولو لوړه پانګه اچونه په ۲۰۱۵ کال کي وه چي ۱۴۱.۲۷ مليونه افغاني وي او تر ټولو کمه پانګونه په ۲۰۱۶۷ کال کي وه چي ۱۲۰.۹۲ مليونه افغاني وه.
جدول ۳-۵:د پښتني بانک پانګه اچوني ونډه د هيواد په مجموعي پانګه کي کال ونډه %
2014 0.24%
2015 0.47%
2017 0.15%
2018 0.16%
په عمومي توګه په لاندي ډول دي: ۱- د پانګي جوړښت کې پرمختګ رامنځته کوي: پښتني بانک د مالي منابعو په جوړولو کې ډير مهم او اساسي رول لري، دوي ډير خلک سپما ته تشويقوي او د هغوي دا تشويق کول د مختلفو انګيزو او ميتودونو په ورکړې سره رامنځ ته کيږي، دوي خپلې څانګې په مختلفو اطرافي مناطقو کې رامنځته کوي او په ډيرو لرو سيمو کې سپما برابروي.لکه صنعتي برخه کي ،ساختماني برخه کي ،تجارتي او داسي نور ۲- په نويو کاروبارونو کې پانګه اچونه Investment in New Enterprises)): اکثره متصدي اشخاص په نويو او خطري سيمو کې له پانګې اچونې څخه ويريږي، نوپښتني بانک په عمومي توګه لنډ مهاله او منځ مهاله پورونه پانګه اچونکو ته په نويو کاروبارونو کې د کاروبار لپاره تهيه کوي چې همدا کاروباري اشخاص خپله توليدي پروسه له نويو طريقو سره برابروي. ۳-د هيواد اقتصادي فعاليتونو متاثره کول) Influencing Economy Activity): پښتني بانک د هيواد اقتصادي فعاليتونه تر ډير مهمو تاثيراتو لاندې راولي چې د دې تاثيرات لاندې دي:
ـ د کريډيټ موجوديت ـ د ســـود نرخ که چيرې د سود نرخ په واسطه يا د کريډيټ د تشکيلولو په واسطه د هغوي د پيسو د مقدار په زياتوالي کې کامياب شي چې د ګردش په حال کې وي، دا په مستقيم ډول اقتصادي پرمختګ متاثره کوي. د سود کم نرخ پانګه اچونه تشويقوي، د کريډيټ تشکيل فعاليت کولاي شي چې په مجموعي تقاضا کې زياتوالي رامنځ ته کوي کوم چې د ډير توليد او ښه اقتصاد د رامنځته کيدو سبب ګرځي. ۴ـ د تجارت پرمختګ (Trade development): پښتني بانک کاروباريانو ته سرمايه اماده کوي، تخنيکې مرستې او نور سهولتونه د دوي د ضرورتونو مطابق برابروي. ۵- زيات توليد (More Production): پښتني بانک د اقتصاد په ټولو سکتورونو کې د زيات توليد د اطمنان سبب ګرځي، د کاريګر او پانګې د جوړښت سره د يو اقتصاد توليدي قابليت زياتوي. ۶-په سپما کې زياتوالي Increasing in Saving)): پښتني بانک خلک دې ته تشويقوي تر څو اضافي پيسې سپما په ډول وساتي، د سپما مختلفې طرحې په زړه پورې سودي نرخونو سره د دې مقصد لپاره معرفي کيږي، د بانک مختلفې څانګې په ليرو او کليوالي سيمو کې ددې هدف لپاره خلاصيږي. ۷- د کورونو جوړول (Construction of Houses): پښتني بانک مشتريانو ته د کور د اخستلو او جوړولو لپاره د پور سهولتونه برابروي. ۸- په استخدام کې زياتوالي) (Increase in Employment: پښتني بانک اقتصادي رفاه کي او دتجارت   په پرمختګ کي زيات رول لري. صنعت، زراعت، ترانسپورت، مخابرات او داسې نور سکتورونه چې تمويلوي چي دغو سکتورونو په پرمختګ سره د استخدام فرصتونه زياتيږي.
۹- د زده کړې مرکز (Training Center): يو زيات تعداد خپلو کارکوونکو ته تجارتي مرکزونه تاسيس کړيدي پدې ډول سره بانکي ماهرين د دوي قابليتونو ته پرمختګ ورکوي او د هيواد اقتصادي پرمختګ کې کومک کوي. ۱۰- پانګې تهيه: په ډيرو هيوادونو کې د اقتصادي پرمختګ يو خنډ د پانګې نشتوالي دي چې دوي نشي کولاي خپلې پروژې تمويل کړي، بناً پښتني بانک د عامو خلکو سپما شوې پيسې راټولوي، پرلويو پروژو يې لګوي چې ورسره پروژې پر مخ ځي او په هيواد کې اقتصادي پرمختګ رامنځته کيږي همدارنګه پښتني بانک د بهرنۍ سوداګرۍ په پرمختګ کې هم ونډه لري. پښتني بانک په هيواد کې واردونکو سوداګرو ته بهرني اسعار په لاس ورکوي ترڅو هغوي پرې  واردات وکړي. له بله پلوه د سوداګرو پيسې د نړۍ ګوټ ګوټ ته په څو د قيقو کې ليږي او تر لاسه کوي يې. ۱۱- دبهرنۍ سوداګرۍ ته پرمختګ ورکول (Foreign Trade Promotion): پښتني بانک واردونکو سوداګرو ته بهرني اسعار چمتو کوي تر څو هغوي پرې واردات وکړي چې ورسره سوداګري پرمختګ کوي.. ۱۲- مالي مشورې Financial Advices)): د کريډيټ د سهولت تر څنګ پښتني بانک خپلو مشتريانو ته ګټورې مالي مشورې هم ورکوي ترڅو خپل کاروبارونو ته پرمختګ ورکړي.
پايله په تيرو دريو لسيزو کې د خپل منځي جګړو په پايله کې زمونږ ګران هيواد افغانستان ويجاړ او ټوټه ټوټه شو او زمونږ غريب او جنګ ځپلي خلک ګاونډيو او نورو ممالکو ته مهاجر شول. زياتره سکتورونه لکه د صنعت سکتور ،سوداګريز سکتور ،کرنيزه سکتور او داسې نور سکتورونه تقريبا له منځه لاړل چې د دې په پايله کې زيات خلک بيکاره شول. وروسته د دې دريو لسيزو جنګونوڅخه يو ځل بيا خصوصي او دولتي سکتورونو وده وکړه چې د يو مملکت د اقتصادي ودي لپاره دولتي سکتورونه ډير عمده رول لري ځکه چي له يو خوا خلکوته اسانتياوي برابروي او له بلي خو ګټه يي ددولت بوديجي ته ځي. پښتني بانک يو له دولتي بانکونو څخه دى چې د طالبانو د رژيم څخه مخکي جوړ شوي دى. ددي بانک لومړي ريس الحاج جنت خان غروال وه چي ۲۳ کاله ددي بانک ريس پاتي شوو.غروال دخپل راياست په موده کي بانک ته ډيره وده ورکړه. پښتني بانک دهيواد په وده کي نه ستړي کيدونکي هلي ځلي کړي دي او دهيواد په اقتصادي وده کي ددي ونډه ديادولو وړ ده. دي بانک په دځانګړنو څخه يوه هم ددي بانک پانګونه ده چي په بيلابيلو برخو کي يي کړي ده.ددي بانک په په مالي مرسته ډيري شرکتونه په خپو ولاړ دي. په دي بانک کي دحيات الله دياني کړني دستايلو وړ دي چي بانک ته يي په۲۴ ساعتو ي نوي رنګ ورکړو حتي تر دي چي د ۴۰ کالو مخکي قرض چي حسابونه يي ورک شوي وه دفرانسي دهيواد څخه راوويستي د ۲۰۰۶ څخه يي تر ۲۰۰۸ کاله پوري ريس پاتي شو چي ډير ستاين ليکونه يي واخيستل. پښتني بانک دخپلو کرمندانو دپوهاوي په خاطر يو انستتيوت جوړکړي.
وړانديزونه ۱- پښتني بانک بايد خپلو څانګو ته پراختيا ورکړي ځکه چي پښتني بانک تنها په نهو ولايتونوکي څانګي لري .دڅانګو په پراختيا سره کولي شي چي ديو خوا خلکو ته اسانتياوي برابري شي او له بلي خوا کولي شي ددي لاري څخه ډيرعوايد لاس ته راوړي. ۲- لکه څرنګه چي مو دپښتني بانک کلني مالي راپور وليدو هر کال پښتني بانک په کومه برخوکي چي پانګونه کړي وه ثابتي پيسي لاس ته راوړلي چي په څو کلونو کي يي هيڅ توپير نه درلودو لکه داريانا افغان هيوايي شرکت څخه يا په نوروشرکتونوکي چي پانګه لرله ثاپتي پيسي لاس ته راوړلي له دي څخه دا معلوميږي چي پښتني بانک کومه دڅارني کميټه په خپلو پانګو نه لري ترڅو دهغوشرکتونو چي پښتني بانک پکي سهام لري څارنه وکړي، چي هر کال دا هغي شرکت خالصه ګټه چک او دهغي له روي خپل سهام ترلاسه کړي. نو پښتني بانک بايد دد لامل دمخنيوي لپاره يوه دڅارني کميټه جوړه کړي ترڅو په هغو شرکتنو کي چي سهام لري تري څارنه وکړي. ۳- پشتني بانک د معاش کوم حساب نه لري نسبت نورو خصوصي بانکونو ته چي دمعاش حسابونه لري لکه عزيزي بانک چي ملي اردو معاش ورکوي او کابل بانک چي دپوليسو معاش ورکوي. که دولتي کارمندانو ته دمعاش حسابونه جوړ کړي ديو خوا خلکو ته اسانتياوي برابريژي ځکه کوم رش چي په نور و بانکونو وي هغه تر يو حده کيږي او له بلي خو دولت ته هم يو څه عوايد لاس ته راځي. ۴- پښتني بانک دخصوصي بانکونو برخلاف دجاري حساب څخه په کال کي ۲۵۰ افغاني فيس اخلي حال دا چي خصوصي بانکونه دجاري حساب څخه کوم فيس نه اخلي لکه عزيزي بانک چي دا هم ددي بانک څخه چي يو دولتي بانک دي خلک کوښښ کوي چي خصوصي بانکونو کي حساب خلاص کړي ځکه چي هغوي کوم کلني فيس نه اخلي دجاري حساب څخه. ۵- داچه پښتني بانک يو دولتي بانک دي او دښارواليوعوايد راټولوي نو دخلکو ډيري وخت ضايع کيږي که چيري پښتني بانک داسي يو سيستم واخلي لکه دبريښنا لپاره چي اخيستل شوي ديوي خوا دخلکو وخت نه ضايع کيږي او له بلي خوا دکارمندانو وخت او کولي ځکه په يوه څانګه کي څلور تنه
د ښارواليو عوايد اخلي حال دا چي دبرق بل ته يو تن کار کوي. ۶- دا چي زمونږهيواد کي۹۰ سلنه خلک بيسواده او يا يي سواد کچه ډيره ټيټه ده او په خو بيا هم ۶۰ خلک انټرنټي چوپړتياو ته لاس رسي لري نو پښتني بانک بايد خپل سايټ له لاري چي جوړ کړي دي خلک د پيسو سپما ته وهڅو او هغوي تشويق کړي ترڅو هغه پيسي چي داقتصادي دوران څخه لري پاتي دي اقتصادي دوران ته داخلي شي.
مأخذونه: سيد، پوهنوال مسعود، بانکداري، چاپ ‍‍۱۳۹۶، مطبعه کابل. حميدي،ماري يوسفزي نورالله حقمل،بانکي محاسبه،۱۳۹۲ لمريزکال. حليم،قاري محمد،حميدي،عبدالمتين،بانکي تصدي لمړۍ چاپ ۱۳۹۲ لمريزکال. نيازي، محمد دواد، سيستم مالي افغانستان، ‍چاپ ۱۳۹۶، مطبه صلح. دپښتني بانک له کلنۍ ګڼي څخه. د عدلي وزارت، رسمي جريده، دافغانستان د بانکوالي قانون. فرهاني ، مجتبي زماني : پول و ارز بانګداري ،چاب نهم ، تهران ، سال۱۳۸۳ کلي اقتصاد ، (Priceple of Macroeconomecs)، پنځم چاب ، د امريکا متحده ايالات ، کال ۱۹۹۹ د پښتني بانک ويب سايټ bank.com  www.pashtany 10.د افغانستان بانک ويب سايټ www.centralbank.gov.af
بخارا امارت
د بخارا امارت (Buxoro amirligi) د منځنۍ آسیا یو دولت و  چې له 1785 تر 1920ز. کال پورې یې شتون درلود. دا حکومت د آمو دریا او سيري دريا د سيندونو تر منځ ځمکو کې، چې پخوا د Transoxiana په نامه یادېدل موقیعت درلود.د دې امارت مرکزی ښارونه عبارت د بخارا او  سمرقند  لرغونو ښارونو څخه ول، گوم چې اوس مهال د  ازبکستان د پولو په چوکاټ کې پروت دې.
سرچینې
وېشنيزه:بخارا امارت
رودبار جنوب ولسوالي
رودبار جنوب ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان رودبار جنوب)  د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د رودبار ښار دی. دا ولسوالي ۱۰۵٬۹۹۲ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۳۲۰۰ کیلومتره مربع دی. د رودبار جنوب ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۴ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کرمان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
بيولوژيکي ترهګري (د بيولوژيکي موادو په خوشې کولو سره ترهګري)
تعريف
بيالوژيکي ترهګري په قصدي ډول د وايرسونو، باکترياوو، زهرجنو موادو يا نورو زيان رسونکو عواملو خوشې کول دي، تر څو په انسانانو، ژويو يا بوټو کې د ناروغۍ يا مړينې لامل وګرځي. عموماً دا عوامل په طبيعي ډول موندل کېږي، خو شونې ده چې اصلاح يا بدل کړای شي، څو د ناروغيو د لامل ګرځېدو لپاره د دوی وړتيا زياته شي، د شته درملو په وړاندې مقاوم وګرځول شي، يا يې په چاپېريال کې د خپرېدو وړتيا زياته کړای شي. بيالوژيکي عوامل د هوا، اوبو يا خوراک له لارې خپرېدای شي. بيالوژيکي عوامل د تروريستانو د پام وړ توکي دي، ځکه د دوی کشف کول (له خپرېدو وروسته موندل) ډېر سخت دي او له څو ساعتونو څخه نيولې بيا تر څو ورځو پورې د ناروغۍ لامل نه ګرځي. د کوچنيو ننکيو د وايرس په څېر د بيالوژيکي ترهګري ځينې عوامل له يو تن څخه بل ته هم خپرېدای شي او د انتراکس په څېر نور يې بیا داسې نه دي. شونې ده چې بيالوژيکي ترهګري د خوښې وړ وي، ځکه چې بيالوژيکي عوامل په پرتليز ډول په اسانۍ سره او ارزانه د تر لاسه کېدو وړ دي، په اسانۍ سره خپرېدای شي او له حقيقي فزيکي زيان څخه ورهاخوا د پراخه وېرې او وارخطايئ لامل ګرځېدای شي. خو پوځي مشران په دې پوه شوي چې د پوځي شتمنۍ په توګه، بيالوژيکي ترهګري ځينې محدوديتونه هم لري؛ ستونزمنه ده چې بيالوژيکي وسلې په داسې طريقه وکارول شي چې يواځې پر دوښمن اغېزه وکړي، نه په ملګرو ځواکونو. بيالوژيکي وسلې په اصل کې د ترهګرو لپاره د ډله ييزې وارخطايۍ او د يو دولت يا هېواد لپاره د ماتې د طريقې په توګه ګټورې دي. په هر حال، د «بيل جوای» په څېر ټيکنالوژي پوهانو د دې خبرداری ورکړی چې داسې بالقوه ځواک شته چې شونې ده جينيټيکي انجنيري د راتلونکو بيالوژيکي تروريستانو لاسونو ته ورسوي.
د هغو عواملو د کارولو په اړه هم بحثونه شوي چې انسانانو ته زيان نه رسوي، بلکې په اقتصاد کې ګډوډي منځ ته راوړي. دا ډول يو «پيتوجين» (ناروغي پيدا کوونکی) د پښې او خولې نارغۍ (FMD) وايريس دی، کوم چې د پراخه اقتصادي زيان د لامل او عامې اندېښنې د ګرځېدو وړتيا لري (لکه چې په انګلستان کې د ۲۰۰۱ او ۲۰۰۷ کلونو د FMD د خپرېدو پر مهال همداسې وليدل شول)، په داسې حال کې چې د انسانانو د اغېزمن کولو هېڅ وړتيا يې نه درلوده.
تاريخ
د لومړۍ نړيوالې جګړې له پيل ډېر ژر وروسته، المان په متحده ايالاتو، روسيې، رومانيې او فرانسه کې د بيالوژيکي ويجاړۍ لپاره هلې ځلې پيل کړې. دا مهال «انټون دلګر» په المان کې ژوند کاوه، خو په ۱۹۱۵ز کال کې هغه متحده ايالاتو ته واستول شو چې له ځانه سره يې د «ګلانډرز» (غدود) ناروغي ولېږدوله، دا د اسونو او قچرو يوه مرګونې ناروغي وه. «ډيلګر» د «ميري لينډ» په «چيوي چاس» کې په خپل کور کې يو لابراتوار جوړ کړ. هغه په «بالتيمور» کې په بندرګاه ګانو کې د هغو کار کوونکو څخه کار واخيست چې مالونه باروي (جواليان)، تر څو په دې «ګلانډرز» هغه اسونه اخته کړي، کومو چې برتانيې ته د لېږدېدو په موخه په کښتيو کې د باريدو لپاره انتظار ويست. «دلګر» تر شک لاندې و چې د المان جاسوس به وي، خو هېڅکله هم ونه نيول شو. دلګر په پايله کې د اسپانيې مادريد ښار ته وتښتېد، چېرته چې نوموړی د ۱۹۱۸ز کال د انفلوينزا وبا له امله مړ شو. په ۱۹۱۶ز کال کې، روسانو يو المانی جاسوس ونيو چې همدا نيت يې درلود. المان او  متحدينو يې په ختيځ محاذ کې د فرانسې د سپاره پوځ اسونه او د روسيې ډېرې قچرې او اسونه په ناروغۍ ککړ کړل. دې کارونو د توپخانې او پوځيانو خوځښت، تر څنګ يې د کاروانونو تجهيزول له ځنډ سره مخ کړل.
په ۱۹۷۲ز کال کې، په «شيکاګو» کې پوليسو د کالج دوه محصلين هر يو «ايلن شوانډر» او «سټيفن پيرا» ونيول، چا چې ښار ته د اوبو برابرولو سرچينه په ټايفايډ (محرقه تبه/لويه تبه) او نورو باکترياوو د زهرجنو کولو نقشه جوړه کړې وه. شوانډر د «R.I.S.E» په نوم يوه تروريستي ډله جوړه کړې وه، په داسې حال کې چې «پيرا» له هغه روغتون څخه د ناروغۍ د ودې ورکولو توکي (په بيالوژي کې د culture ټکي معنا د کوچنيو ژونديو موجوداتو، د نسجونو د حجرو، يا نورو ژونديو مادو ودې ته ويل کېږي، په ځانګړي ډول هغه چې د غذايي موادو په منځ کې جوړ شوي وي) تر لاسه کړي او وده يې ورکړې وه، چېرته چې هغه کار کاوه. کله چې دا دواړه په ضمانت خوشې شول، دوی کيوبا ته وتښتېدل. «شوانډر» په ۱۹۷۴ز کال کې په طبيعي مرګ مړ شو، په داسې حال کې چې پيرا په ۱۹۷۵ز کال کې بېرته متحده ايالاتو ته ستون او تر څارنې لاندې ونیول شو.
په ۱۹۸۰ز کال کې، د روغتيا نړيوال سازمان (WHO) د ننکيو (چيچک) د ختمېدو اعلان وکړ، کومه ناروغي چې په لوړه کچه خپرېدونکې او ناعلاجه ناروغي ده. سره له دې چې دا ناروغي په طبيعي چاپېريال کې له منځه وړل شوې ده، خو د ننکيو د وايرس کنګل شوې زېرمې اوس هم د امريکا او روسيې د حکومتونو سره شته. که چېرې درغلګر (سرکښو) سياستوال يا تروريستان د ننکیو اصل تر لاسه کړي، نو د ناورين زېږونکو پايلو وېره شته. له دې امله چې اوسمهال د واکسينو پروګرام پای ته رسېدلی، ځکه د نړۍ نفوس له پخوا څخه اوس زيات د ننکيو ښکار ګرځېدلی دی.
د ۱۹۹۳ز کال د جون په مياشت کې، د «اوم شنريکيو» په نوم يوې مذهبي ډلې په ټوکيو کې انتراکس خوشې کړ. عیني شاهدانو د بد بوی خبر ورکړ. دا برید ناکام شو، ځکه پر يو تن يې هم اغېز ونه کړ. لامل يې دا و چې دې ډلې د باکتريا  واکسین اصل کارولی و: هغو هګيو (بيضو) چې د بريد له ځايه تر لاسه شوې وې وښودله چې د انتراکس واکسين له اصل سره ورته والی لري، کوم واکسین چې هغه مهال ژويو ته ورکول کېدل. د دې واکسينو په اصل کې هغه جينونه نه شته، کوم چې د علامتي غبرګون لامل ګرځي.
د ۲۰۰۱ز کال د سپتمبر او اکتوبر په میاشتو کې، په متحده ايالاتو کې د انتراکس ګڼې پېښې راڅرګندې شوې چې په ظاهره داسې ښکارېده په قصدي ډول منځ ته راوړل شوي دي. په ساري انتراکس لړلي ليکونه په يو وخت کې د خبري رسنيو دفترونو او د متحده ايالاتو کانګريس ته استول شوي وو، تر څنګ يې همداسې يو مبهمه پېښه په چيلي کې منځ ته راغلې وه. دې ليکونو پنخه تنه ووژل.
سناريوګانې (صحنې)
په دې اړوند چې ترهګر څه ډول بيالوژيکي عوامل کارولای شي، بېلا بېلې سناريوګانې شته. په ۲۰۰۰ز کال کې، د متحده ايالاتو د ګڼو ادارو له خوا تر سره شويو ازموينو وښوده چې په ګڼ مېشته سيمو کې داخلي بريدونه د بهرنيو بريدونو په پرتله ډېرې جدي وي. داسې بندې سيمې سترې ودانۍ، اورګاډي، داخلي ميدانونه (سرپټي ميدانونه)، تياتر (د ډرامې صحنې)، ستر پلورنځايونه، تونلونه او داسې نور دي. د داسې سناريوګانو لپاره متقابل اقدامات د ودانيو معماري او د هوا د بدلون سيستم انجنيري ده (د هوا بدلون/تصفيه يا د تړبوخي لرې کول). په ۱۹۹۳ز کال کې، په «ميلواکي، وسکونسن» (د متحده ايالاتو يو ايالت او ښار دی) کې فاضلابو یو سیند ته لاره پیدا کړه، له همدې لارې د پاکو اوبو نظام ته ورسېدې او په ۴۰۰۰۰۰ تنو يې اغېز وکړ. هغه موجود چې دا ناروغۍ يې پيدا کړه « cryptosporidium parvum» و. شونې ده چې د انسان له خوا جوړ شوی دا ناورین د تروريستي سناريو لپاره يوه بېلګه وبلل شي.
ښځې په يهوديت کې
جنسيت په کورنيو اړيکو پوره اغېزه لري. په دوديز يهوديت کې، يهوديت د مور له لارې انتقالېږي؛ که څه هم د زامنو او لوڼو د تشرېح کولو لپاره په تورات کې د پلار نوم کارول کېږي. د بېلګې په ډول: "دينه (Dinah) د يعقوب (Jacob) لور".
د ليوي (Levi) حالت يوازې هغه يهودي نارينه ته ورکول کېږي، چې له ليوي قبيلې څخه يې د پلارولۍ په ډول نزول کړی وي يا ورته په ميراث پاتې وي. په ورته ډول يو کوهن (Kohen)، لومړی کوهن له هارون څخه نزول کوي. يو بېټ – کوهن (Bat-Kohen) يا بېټ - ليوي (Bat-Levi) دا مقام له خپل يهودي پلار څخه د ورته هاکوين يا هاليوي (HaKohen/HaLevi) په عنوان یا لقب سره لري.
انجيلي يا د انجيل وختونه
په انجيل کې د نارينه وو په پرتله محدودې او په شمېر ښځې د نوم او ونډې له مخې ذکر شوې دي. د ذکر شوو مېرمنو له ډلې: ميټريارک سارا (Matriarchs Sarah)، ريبيکا (Rebecca)، راچيل (Rachel)، ليه (Leah)، مريم ، ديبورا (Deborah)، هلدا (Huldah) ، ابیګیل (Abigail) چې له ډيويډ سره يې واده کړی، رحاب (Rahab) او د پارس يهودي ملیکه ايستر (Esther) دي. په انجيل کې يوهعامه ښکارنده هغه مهم رول دی، چې مېرمنې يې د انسان له خوا د رامينځته شوي ځواک جوړښتونو په تخريب کې اخلي. ډېری وخت پایله د هغه څه په پرتله ډېره عادلانه وي، چې په عادي حالاتو کې به تر سره شوي وي. نن ورځ زياتره يې د فېمینستانو له خوا د هغو بصيرتونو يا الهام له مخې بنسټیز ګڼل کېږي، چې دوی يې د هغو وختونو په بهیر کې د يهودي مېرمنو ژوند ته چمتو کوي. سره له دې چې هغه ښځې د پام وړ بېلګې دي، چې د ښځو ژوند د ډېرو کمزورو سندونو په پرتله يې د هغه وخت د تاريخي سندونو نارينه واکمني ماته کړه.
د يهودي دود له مخې د سينا (Sinai) په غره کې د اسرائیلو او د ابراهيم د خدای تر منځ يو تړون تشکيل شو. تورات نقل کوي، چې په سينا ​​کې د اسرائيلو نارينه او ښځینه دواړه شته وو. که څه هم دا تړون په داسې ډول ليکل شوی و، چې نارينه اړباسي چې د تړون په غوښتنو عمل وکړي او ډاډ ترلاسه کړي چې د دوی د کورنۍ غړي (ښځې، ماشومان او غلامان) هم دا اړتياوې پوره کړي. په دې مفهوم کې تړون، ښځې هم په غير مستقيم ډول تړلې (محدودې او مجبورې کړې) وې.
د انجيل په وختونو کې واده او د کورنۍ قانون نارينه د ښځو په پرتله ګټونکي کړي دي. د نمونې په ډول: که يوه مېرمن وغواړي کولی شي ښځې ته طلاق ورکړي، مګر ښځه نه شي کولی د مېړه له رضايت پرته طلاق واخلي. د اجباري ودونو دود د وفات شوو بې اولاده مېړونو په کونډو باندې پلی شو، مګر د وفات شوو بې اولاده مېرمنو په کونډ مېړه باندې پلی نه شو. که څه هم نارينه يا ښځې واده ته رضايت نه وي ښکاره کړی، پر ځای يې د چليتزا (chalitza) [دې تهHalizah  اصطلاح هم کارول کېږی، او هغه پړاو ته وايي چې يوه بې اولاده کونډه او د هغې د مړ شوي مېړه ورور (لېور) په کې له يو بل سره له واده کولو څخه ډډه کوي] په نوم مراسم تر سره کېږي، چې په اصل کې کونډه د خپل لېور بوټونه ليرې کوي، د هغه پر ​​​​وړاندې لاړې توف کوي او اعلان کوي: "دا هغه څه دي، چې د هغه چا سره پېښیږي چې د خپل ورور کوربه نه جوړوي!". د ښځو د پېغلتوب يا بکارت د له لاسه ورکولو په اړه قوانين له نارينه وو سره يو ډول نه دي. زياتره دا قوانين لکه له لېوره سره واده، په يهوديت کې نورنه عملي کېږي (چليتزا (chalitza) له لېوره سره د واده (levirate) پرځای عملي کېږي). دا او نور جنسيتي توپيرونه، چې په تورات کې موندل شوي وړانديز کوي چې، انجیلي ټولنې دوام، ملکيت او د کورنۍ یووالي ته د اهميت په سترګه وکتل. که څه هم، دوی دا هم وړانديز کوي چې ښځې د انجيل په وختونو کې د نارينه وو تابع وې. نارينه اړ وو چې د خپلو مېرمنو لپاره ځينې ځانګړي مکلفيتونه ترسره کړي، مګر دې زياتره وختونه، د وخت په کلتور کې د جنسيت ونډه پياوړې کړه. په دې کې خپلو مېرمنو ته د جامو، خوړو او جنسي اړيکو چمتو کول شامل وو.
ښځوهم په ديني ژوند کې ونډه درلوده. ښځې (نارينه) اړ وو، چې په کال کې يو ځل په بيت المقدس کې معبد ته زيارت وکړي؛ (نارينه که وکولی شي په هرو درې واړو لويو اخترونو کې) او د کلني مذهبي جشن قرباني ورکړي. دوی به دا کار په خپل ژوند کې، لکه له زيږون وروسته د تودا ("مننه") نذرانه ورکولو غوندې په ځانګړو مواردو کې هم وکړي. له همدې امله دوی په زياتره لويوعامه مذهبي ونډو کې ګډون وکړ، چې غير لیو يويټيکل (د Levi مخالف ډله) نارينه وو په کې ګډون کولی شوی، که څه هم دا ګډون په لږ تکرار، په یو څه کوچنۍ کچه او په عمومي ډول په ډېر محتاط ډول وه.
د تلمود دورې
د يهودانو د مذهبي قوانينو د ټولګې (halacha) له نظره ښځې اړ دي چې د مذهبي دندې له مخې ټول منفي الهي اوامر ترسره کړي (هغه حکمونه چې د فعاليتونو منع کوي، لکه "زنا مه کوئ")، مګر دوی د ډېر وخت لپاره په ټاکلي سيمه کې له رانيولو يا محدودولو او مثبتو الهي اوامرو له تر سره کولو څخه معاف دي، (حکمونه هغه مذهبي عمل منع کوي، چې بايد په ځينو وختونو کې تر سره شي، لکه:  د يهوديانو په نوي کال (Rosh Hashanah) کې د شوفر [د موسيقۍ لرغونې اله ده، چې د پسه يا ګډ له ښکر څخه جوړېږي (shofar) اورېدل). ښځه به له هغه الهي اوامرو څخه نه منع کېږي، چې له هغې څخه عذر وي. د مذهبي قوانينو ټولګه، ښځو ته هغه مادي او احساساتي تحفظات هم برابروي، چې د زياتره نايهودي ښځو لپاره د ګډې دورې په لومړۍ زريزې کې د خوښۍ وړ نه وو. د هغه وخت سزا او مدني قانون، له نارينه او ښځو سره په برابر ډول چلند وکړ.
داسې شواهد شته، چې لږ تر لږه د اشرافو تر منځ مېرمنې په انجيل او د يهودو د مذهبي قوانينو په راغونډ شوې ټولګه کې لوستې وې. د عالم لور د خپلې زده کړې له امله د واده لپاره يو ښه ليد يا اميد ګڼل کېده. په تلمود (Talmud) کې د هغو ښځو په اړه کیسې شته چې مېړونه يې وفات يا جلا وطن شوي وو او بيا هم د خپلو زده کړو د کچې له امله توانېدلې وې، چې خپل ماشومان وروزي.
جواهر لال نهرو پوهنتون
جواهر لال نهرو پوهنتون یو عامه پوهنتون دی چې د هند په نوي ډیلي کې موقعیت لري. دا د هېواد یو له معتبرو پوهنتونونو څخه دی. په دې پوهنتون کې هر ډول کورسونه شتون لري. زده کونکي نه یوازې له هند څخه بلکې له بهر څخه هم دلته د زده کړې لپاره راځي. تاسو کولی شئ په JNU کې د تدریسي ښوونکو اکاډمیک مهارتونه له دې حقیقت څخه اټکل کړئ چې نن ورځ دا پوهنتون د هند له غوره پوهنتونونو څخه شمېرل کیږي.
تاریخ
د جواهر لال نهرو پوهنتون په ۱۹۶۹ کې د پارلمان د یوه قانون له مخې رامنځ ته شو ، دا لومړی پوهنتون دی چې د هند د لومړي وزیر جواهر لال نهرو په نوم نومول شوی دی. د دې پوهنتون بنسټ ګر او لومړنی رئيس پوهاند مونس رضا و. د جواهر لال نهرو پوهنتون د جوړولو قانون د ۱۹۶۵ کال د سپتمبر په لومړۍ نېټه د هغه وخت د پوهنې وزیر ایم سي چګلا له خوا په راجیه سبا کې وړاندې شو. بهوشن ګوپتا په دې اند و، چې دا باید د بل هر پوهنتون په څېر نه وي، د ساینسي سوسیالیزم په څېر یو نوی پوهنځی رامنځته کړي او یو شی چې دا پوهنتون یې باید ډاډمن کړي، د لوړو نظریاتو ساتل او د ټولنې له کمزورو طبقو څخه د ملاتړ په برخه کې محصلینو ته د لاسرسي زمینه برابرول دي. په 16 نومبر 1966، د پوهنتون بېل په لوک سبا کې تصویب شو او په 22 اپرېل 1969 کې، د جواهر لال نهرو پوهنتون قانون نافذ شو.
په پوهنتون کې سیاست
د 2010 کال راهیسې، پوهنتون د زده کونکو سیاست لپاره په سر کې دی. ډېری مخکښ نومونه لکه کنهیا کمار ، شېهلا رشید او عمر خالد د دې پوهنتون سره تړاو لري. یو عمومي تاثر دا دی چې دلته زده کونکي د بي جي پي( بهارت جنتا پارټي يانې د هندوستان د خلکو ګوند) ای بي وي پي او کيڼ اړخو په ډلو وېشل شوي دي.
تړلې ادارې
جواهر لال نهرو پوهنتون په ټول هېواد کې د ډېرو موسسو سره تړلی او اعتبار لري.
د څېړنې او پراختیا موسسې
سره له دې، د نړۍ له 71 څخه زیاتو پوهنتونونو سره د تبادلې پروګرامونه او بنسټیز ملاتړ روان دی.
دا پوهنتون پلان لري چې په بهار کې یو مرکز جوړ کړي.
هغه افسران چې د هند په اداري خدماتو کې تر روزنې لاندې دي د جواهر لال پوهنتون له خوا به د عامه مدیریت په برخه کې د ماسټرۍ سند ورکړل شي.
جایزه
جواهر لال پوهنتون ته په ۲۰۱۷ کال کې د هند د ولسمشر له خوا د غوره پوهنتون جایزه ورکړل شوه.
درجه بندي
جواهر لال پوهنتون په هند کې یو مخکښ پوهنتون دی او په ټوله نړۍ کې د تدریس او څېړنې یو مشهور مرکز دی. دا د هندوستان د ټولو پوهنتونونو په منځ کې د 2016 کال د ملي ادارې د درجه بندۍ په چوکاټ کې دریم ځای لري.
په 2018 کې، بيا دا په ټولیزه توګه شپږم او د پوهنتونونو په منځ کې دویم و.
حوالې
وېشنيزه:جواهر لال نهرو وېشنيزه:پوهنتون وېشنيزه:هندوستا وېشنيزه:هند وېشنيزه:انډيا وېشنيزه:پونا وېشنيزه:پوني وېشنيزه:چند
ډومنيکان جمهوريت
دومینیکن چې رسمي نوم یې د دومینیکن جمهوریت دی د هېسپانیولا د ټاپو په ختیځ لور کې د کارایب د سیند په څنگ کې پروت هیواد دی چې پلازمېنه یې د سانتو دومنیگو ښار دی.
ډومينيکن جمهوريت يو هېواد دی چې د هسپانيولا په ټاپو کې موقعيت لري، کوم چې د کرابين سيمې په لويه انټيليس مجمع الجزاير کې پروت دی. دې هېواد د دې ټاپو ختيځ پنځه-اتمې برخې نيولي دي چې له هايتي سره شريکې دي، په دې ډول هسپانيولا د ساينټ مارټين تر څنګ يو له دوه کرابيين ټاپوګانو څخه دی، کومه سيمه چې د خپلواکو هېوادونو سره شریکه ده. ډومينيکن جمهوريت په اينټيليس کې د مساحت له اړخه (له کيوبا وروسته) د ۴۸۶۷۱ کيلومتر مربع (۱۸۷۹۲ ميل مربع) مساحت په لرلو سره دويم ستر هېواد دی، د ۱۰.۸ ميليونه (د ۲۰۲۰ زکال د تخمين تر مخې) وګړو په لرلو سره د نفوس له اړخه درېیم ستر هېواد دی، د دې له ډلې درې اعشاريه درې ميلیونه يې د سينټو ډومنګو په ښاري سيمو کې ژوند کوي، کوم چې مرکزي ښار دی. د دې هېواد رسمي ژبه اسپانوي ده.
د « Taíno» په نوم اصلي اوسېدونکو په هسپانيولا کې د اروپايانو له رسېدو مخکې ژوند کاوه، دا سيمه يې په پنځو مشرتوبونو وېشلې وه. دوی يوه پرمختللې کرنيزه او ښکارزنه ټولنه جوړه کړې وه او د يو منظم تمدن د جوړولو په جريان کې وو. Taíno همدا راز په کيوبا، جميکا، پورټي ريکو او بهماس کې هم ژوند کاوه. جينويي سمندري بېړۍ کرسټوفر کولمبس په ۱۴۹۲ز کال کې د لومړي سفر پر مهال هلته ورسوله، د کيسټل لپاره يې د يو ټاپو لټون وکړ او بيا يې د دوی لپاره دا ټاپو خپل کړ. سينټو ډومنګو مېشت ځای په امريکاګانو کې لومړی خپلواک اروپايي کلی او په نوې نړۍ کې د اسپانوي نيواکي واکمنۍ لومړی ځای دی. په ۱۶۹۷ز کال کې، اسپانيې د دې ټاپو په لويديځه درېیمه برخه د فرانسې واکمني ومنله، کومه سيمه چې په ۱۸۰۴ز کال کې د هايټي خپلواک دولت شو.
له درې سوه څخه زياتو کلونو اسپانوي واکمنۍ څخه وروسته ډومينيکن خلکو د ۱۸۲۱ز کال د نومبر په مياشت کې د خپلواکۍ اعلان وکړ. د خپلواکۍ د خوځښت مشر « José Núñez de Cáceres» و، هغه نيت درلود چې د ډومينيکن قوم د «ګران کولمبيا» د هېواد سره يو ځای کړي، خو نوي ازاد شوي ډومينيکان د ۱۸۲۲ز کال د فبرورۍ په مياشت کې په زور سره له هايټي سره يوځای کړای شول. دوه ويشت کاله وروسته د ډومينيکي خپلواکۍ په جګړه کې له بريا پس په ۱۸۴۴ز کال کې خپلواکي تر لاسه شوه. په راتلونکو دوه اويا کلونو کې، په ډومينيکن جمهوريت کې تر ډېره بريده سياسي جګړې (د جګړو تمويل د اروپايي سوداګرو د پورونو په مټ کېدو)، د ګاونډي هايتي له خوا د بريدونو ناکامې هڅې او د لنډې مودې لپاره بېرته د اسپانوي نېواکګر حالت ته راستنېدل تجربه کړل، دا ټول پړاونه په ۱۸۶۳-۱۸۶۵ز کلونو کې د ډومينيکي ګټونکي جنګ څخه مخکې تېر شوي و، د کومې جګړې په پايله کې چې اسپانويان په بشپړ ډول وشړل شول. د دې پړاو په اوږدو کې، دوه ولسمشران ووژل شول (Ulises Heureaux په ۱۸۹۹ز کال او Ramón Cáceres په ۱۹۱۱ز کال کې).
د بهرنيو پورونو د نه تاديه کولو د ګواښونو له امله، متحده ايالاتو ډومينيکن جمهوريت (۱۹۱۶ -۱۹۲۴ز کلونه) ونيو؛ له دې وروسته د « Horacio Vásquez» تر مشرۍ لاندې شپږ ارام او خوشحاله کلونه تېر شول. له ۱۹۳۰ز کال څخه د « Rafael Leónidas Trujillo» تر مشرۍ لاندې ديکتاتوري نظام واکمني وکړه تر دې چې هغه په ۱۹۶۱ز کال کې ووژل شو. جوان بوش په ۱۹۶۲ز کال کې ولسمشر وټاکل شو، خو په ۱۹۶۳ز کال کې د يوې پوځي کودتا پر مهال له دندې لرې (معزول) کړای شو. د دې هېواد وروستۍ کورنۍ جګړه په ۱۹۶۵ز کال کې د متحده ايالاتو د پوځي مداخلې په پايله کې پای ته ورسېده او له دې وروسته د « Joaquín Balaguer» مطلق العنانه واکمني پيل شوه (۱۹۶۶ – ۱۹۷۸ او ۱۹۸۶ – ۱۹۹۶ز کلونه). له ۱۹۷۸ز راهيسې، ډومينيکن جمهوريت د استازولۍ ديموکراسۍ پر لور ولاړ چې له ۱۹۹۶ز کال راهيسې د ډېر وخت لپاره يې مشري « Leonel Fernández» کوي. په ۲۰۱۲ز کال کې د پخواني ولسمشر « Hipólito Mejía» په مقابل کې د ۵۱٪ انتخابي رايو په خپلولو سره « Danilo Medina» د « Fernández» ځای ناستی شو. د ۲۰۲۰ز کال د ولسمشرۍ په ټاکنو کې « Luis Abinader» د ولسمشر په توګه وټاکل شو.
ډمينيکن جمهوريت په کرابيين او منځنۍ امریکايي سيمه کې تر ټولو ستر اقتصاد دی (د متحده ايالاتو د بهرنيو چارو وزارت او نړيوال بانک تر مخې) او په لاتيني امریکا کې اوم ستر اقتصادي هېواد د. د وروستيو پنځه ويشتو کلونو په اوږدو کې، ډومينيکن جمهوريت په لويديځه نيمه کره کې تر ټولو چټک-مخ پر وده اقتصاد درلود – د ۱۹۹۲ او ۲۰۱۸ز کلونو تر منځ موده کې يې د کورني ناخالص عايد ودې کچه ۵.۳٪ سلنه وه. په ۲۰۱۴ او ۲۰۱۵ز کلونو کې کورنی ناخالص عايد ٪۷.۳ او ۷.۰٪ ته ورسېد چې په لويديځه نيمه کره کې په ترتيب سره تر ټولو لوړ دی. د ۲۰۱۶ز کال په لومړۍ نيمايي کې، د خپلې اقتصادي ودې چټکتيا په جاري ساتلو سره د ډومينيکن اقتصاد ۷.۴٪ ته لوړ شو. اوسنۍ وده يې د ابادۍ، وسايلو جوړولو، ګرځونديۍ او کان کيندلو په مټ پر مخ روانه ده. دا هېواد په ټوله نړۍ کې د سرو زرو د کان درېيمه ستره سيمه ده، کوم چې د «پيوبلو ويچو» کان په نوم پېژندل کېږي. شخصي کم لګښت يي (په ۲۰۱۵ز کال په منځنۍ کچه له ۱٪ څخه ښکته)، د کار پیدا کول او د مراعات ورکولو د کچې د لوړتيا پايله ده. په ډومينيکن جمهوريت کې د ناقانونه هايتي کډوالو راتګ ستره ستونزه ده چې په ډومينيکن اقتصاد فشار راوړي او د ډومينيکن او هايتيانو تر منځ تاوتريخوالي زياتېدو لامل ګرځي. ډومينيکن جمهوريت همدا راز د ۱۱۴،۰۵۰ تنو ناقانونه وينزويلايي کډوالو کوربه هم دی.
په کرابين کې ډومينيکن جمهوريت هغه هېواد دی چې زيات سيلانيان ورځي. د کال په اوږدو کې د ګالف سيمې هغه دي چې ډېر توجه راجلبوي. د کرابيين تر ټولو لوړه غر څوکه  چې «پيکو ډوارټي» نومېږي او د کرابيین تر ټولو ستر جهيل او ښکته نقطه چې د «جهيل اينريکيلو» په نوم ياديږي، له جغرافيايي اړخه يو منتوع هېواد ډومينيکن جمهوريت کې موقعيت لري. د دې ټاپو د تودوخې منځنۍ درجه 26 °C (78.8 °F) وي او دا هېواد يو ستر اقليم او بيالوژيکي تنوع څخه برخمن دی. دا هېواد همدا راز په امريکاګانو کې د جوړو شويو لومړۍ کليسا، کلا، خانقا او جنګي کلا ځای هم دی، کوم چې د سينټو ډومنګو په نوې جوړې شوې سيمه کې موقعيت لري، دا د نړيوال ميراث يوه سيمه ده. بيسبال د دې هېواد ملي لوبه ده.
رېښه
د ډومينيکن نوم له « Santo Domingo de Guzmán» (سينټ ډومينک) څخه اخستل شوی دی، څوک چې د ستورپېژندونکو مشر او د ډومينيکن نظم بنسټ اېښودنکی و.