cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عراق
امنيت
د کورنیو چارو وزارت د داخلي امنیت ساتنه مسولیت لري. د دې قانون له الرې د کورنیو چارو وزارت ځانګړي دندې عموما د عراق جمهوری دولت داخلي امنیت ساتلو او عامه نظم پیاوړتیا او د اساسي قانون حق ساتل او په تیره بیا د خلکو ژوند او آزادۍ ساتلو کې د دولت عمومي پالیسي پلي کول دي، د دې خوندیتوب له کوم ګواښ څخه چې د جرمونو کمیسیون مخنیوی کوي، د مرتکبینو په وړاندې قانوني اقدام ترسره کوي، او د قانوني متن کې د فعالیت د چوکاټ لپاره د قانون بشپړولو غوښتنه کوي. "[346]
په دې وزارت کې ډیری ریاستونه او جوړښتونه شامل دي: پولیس، فدرالي پولیس، ټولنیز پولیس، د تاسیساتو د ساتلو ریاست او شخصیتونو، د بغداد والیت کې د جنګي جرمونو ریاست، د عراقی کمانډو ځواکونو، د عمومي ترافیکي ریاست، د عمومي ریسکیو ریاست او د فدرالي امنیت چارو وزارت لپاره د ادارې د عامه ملکي دفاع وزارت او د سرحدي بندرونو لوی ریاست)، د فدرالي استخباراتو او تحقیقاتو اداره، د استخباراتو عمومي ریاست، د پلان او تعقیب عمومي ریاست او نور جوړښتونه. [347]
مشهوره حشد شعبى د وسله والو ځواکونو د قوماندان - ان - لوی دفتر (لومړي وزیر حيدر آباد) ته مراجعه کوي. [225] [348] د 2015 کال لپاره د عراقي بودیجې څخه 60 میلیون امریکایي ډالرو بودیجې سره. [349]
پوځ
آیا د عراق جمهوريت ځواک لپاره په منظمه توګه د ځمکني ځواک [350] د سمندري ځواک [351] د هوایي ځواک [352] له 1921 [353]، د وسله والو ځواکونو د لومړي واحدونو تعظيم د .uerga د عراق د پوځ په تاريخ کې د عراق د برتانوي دنده [354] په ترڅ کې جوړه شوې وه د څانګو څخه جوړه ده، چې د امام موسی د القاعده Kadhim یو کنډک او په بغداد کې د وسله والو ځواکونو د عمومي قوماندانۍ، په 1937 او ورپسې په 1931 کې د عراق د هوايي ځواک د جوړولو او بيا د عراق د سمندري ځواک له خوا امر وکړ، او پوځ سره د ایران او عراق د جګړې په پای کې خپل اوج ته سرشمېرنې ته رسېدلي، د خپلو غړو 1.000.0000 انفرادي شمیر ته رسیږي. له خوا د 1990 کال، د عراق د ځواک له کرل تر 56، په نړۍ کې [355] [356] د عراق د پوځ د لومړۍ فرقې او د عربي پنځم لښکرو کوي. د کویت د یرغل څخه وروسته، د ځمکنۍ ځواک 23 ریټره د جمهوري غوښتونکي گارڈ سربیره کمه شوه.
کله چې په عراق کې د متحده ایالاتو له یرغل څخه وروسته، د عراق ملکي مدیریت پاول برمر یو عراقي پوځ وغوښت چې د عراق پوځ ضبط کړي پوځ بیا رغول شوی او بیا بیا تکرار شو. د عراق نوي اردو پلان شوی و چې یوازې درې ټیمونه ولري، چې له هغې وروسته به شمیره 14 ته لوړه شي او تمه کیږي چې 20 ویشلو ته ورسيږي. د عراق پوځ د نړیوال ځواک له خوا په نړیواله کچه 112 وینځل کیږي، د 1388 کال د لړم 13 مه [359]. د عراق د وسله والو ځواکونو ټول څانګې د عراق د دفاع د واکمنۍ لاندې دي، چې د دفاع وزیر خالد البیبیدي لخوا پرمخ وړل کیږي، او د وسله والو ځواکونو قوماندان د عراق لومړی وزیر حیدر العابدي دی. د اردو لوی درستیز عثمان الغنمي دی. [360]
د عراق پوځ په څو جګړو کې ګډون وکړ: د انګلستان عراقي جګړه، د 1948 کال جګړه، د لومړي عراقي کردنۍ جګړه، د 1967 جګړه، د اکتوبر اکتوبر، عراق، د ایران جنګ، د کویټ برید، دویم خلیج جنګ، او د دریم خلیج جنګ. د عراق دننه د ډیرو جنګیالیو سره، په عراق کې د بغاوت او د انبار د نښتو په شمول، په 2014 کې د موصل جنګ، او په اوسني وخت کې د ظالمانه سازمان په وړاندې روانه جګړه.
ځمکنۍ ځواک
د عراق پوځ د عملیاتو عملیاتونو څخه جوړ شوی دی، د عراق ویش د ګډو عملیات قوماندې لخوا پرمخ وړل کیږي، او د ځمکنیو ځواکونو قوماندې مستقیمه پوځ نه اداره کوي. د
عراق پوځ په 14 برخو ویشل شوی، او په پایله کې یې 56 لواوې، یا 185 جنګي کنډکونه، او په 2010 کې د جنګي بټیو شمیره 197 بډالل. هره فرقه په څلورو لواګانو، یو رژیم او یو توپچي رژیم کې ویشل کیږي.
سمندري ځواک
سمندری ځواک شاوخوا 5،000 ناوې او سمندري ځواک لري، چې د عملیات مرکزي قرارګاه تعقیبوي، په 2011 کې د 2011 ترپایه، د 5 سکواډرونو او دوه بحری کنډکونه شامل وو.
هوايي ځواک
په اوس وخت کې هوايي ځواک څلور F-16 تایید فاکس، 12 سوچي Su-25، 159 الکا لپاره 2 Aero، 13 Mi-35 Hawks، 23 Mi-28 Hawks او 60 Mi Miles لري. -17، لسګونه الوتکې، او د ترانسپورت او روزنې لپاره هلیکوپترونه.
اقتصاد
د عراق اقتصاد په بشپړه توګه په تیلو سکټور پورې اړه لري، چیرته چې د عراق ټول سخت عاید 95٪ جوړوي. د خلیج لومړۍ جنګي جګړه تقریبا 100 $ میلیارده امریکایي ډالرو ته رسیږي. عراق عراق د جګړې وروسته له پور سره بوخت و. اقتصادي عوامل د خليج جنګ په عراق کې د خلیج جګړې لومړی دوه کاله وروسته د لومړي خلیج جګړې پای ته رسیدلی و. دوهم جګړه د عراق اقتصادي ستونزې زیاتې کړې، د عراق پر اقتصادي محاصره د اګست 6، 6 نیټه 1990 پورې د 21 اپریل 2003.
کله چې پولس بریمر او ایتالفي انتقالي ادارې واک ته ورسید، PA په عراق کې خصوصي سکټور وهڅول او پلي کولو لپاره ډیری پرېکړې واخیستلې، یا خصوصي کولو ته، په ځانګړې توګه د تېلو سکټور کې. پال پال بریمر د عراق، مګر دا پالنونه او اقتصادي پریکړې د حکومتونو لخوا پلي شوي نه دي چې د CPA څخه راځي، یعنې د عراق حکومتدارۍ شورا، د لنډمهاله عراق حکومت او د عراق لنډمهاله حکومت. دا خصوصي کولو پریکړه په 2006 کې پلي کیږي.
لکه څنګه چې د امنیت وضعیت ښه شوی، او د بهرنۍ پانګونې لومړی پړاو، دا کار د اقتصادي فعالیتونو هڅول، په ځانګړې توګه د انرژۍ او ساختماني سکتورونو او پرچون سکتورونو کې. په هرصورت، اوږدمهالې اقتصادي، مالي او امنیتي پرمختګونه په عمده توګه په حکومت کې د سیاسي اصالحاتو او د عراق د تېلو زیرمو پراختیا پورې تړاو لري. که څه هم بهرني پانګه اچوونکو عراق ته د 2010 کال راهیسې د ګټو په اړه عراق لیدلي، ډیری یې اوس هم د پروژو او نورو مقرراتي خنډونو لپاره د ځمکې اخیستلو په ستونزو کې مخ دي.
په 2006 م کال کې، په ماینونو کې د کبانو شمیره 105،168 ټنو ته رسیده، پداسې حال کې چې سمندري ماهي 5314 ټنه وو. د مایعاتو اندازه د کال څخه تر کال پورې په پراخه پیمانه توپیر لري د مهاجرت کبانو مقدار او ډولونه د عراقی اوبو ته ننوځي چې د عرب خلیج په موسم کې د اقلیم د راټیټولو پورې اړه لري. [372] په 2002 کال کې ټول 112000 کیوبک لرګي د عراق په کردستان کې کرل شوي و، او نږدې نیمايي یې د سونګ په توګه کارول کیدل. په عراق کې د کان کیندنې صنعت لږ تر لږه د فاسفیت محدودیت درلود) په اکتاټ کې (، مالګه او سلفر) د موصل نژدې (. د 1970 په لسیزې کې د تولیدونکی دورې څخه، کان کیندنې د ایران او عراق جګړې (1980-1988)، د اقتصادي خنډونو او اقتصادي بحران په وړاندې بندیزونه په 2003 کې محدود کړل. په 2012 کې، په عراق کې د بیکارۍ کچه 15 کاله او 11٪ وه، 11.9٪. [373]
غوړ، تابعیت او انرژي
د عراق اقتصاد په تیلو تکیه لري. عراق د پطرولیم صادرونکو هیوادونو سازمان (OPEC) بنسټیز غړی دی، او تولید یې په کال 1925 کې پیل شو. تولیدات په کرکوک کې د بابا ګیرګار ساحه کې پیل شو. دوه کاله وروسته، تیلو ملي و. عراق په کال 1972 کې د عراق ولسمشر احمد حسن البکر. مخکې ملي د نفتو د امتیاز شرکتونو عراق ته د سزا د خپل تولید کموي او په نړۍ کې د بازار د سیاست په ځانګړي توګه د جولای 14، 1958 له انقلاب څخه وروسته د خپلو Share د کمولو، د کار او ورپسې د قانون شمیره د 1961 کال، په توګه د پانګې اچونې د قانون Alambeshr.oukd ټول د عراق د تیلو د عوایدو د 14.5 $ میلیارده ډالر د 1989 ته رسيدلي مشهور 80 د فعالولو د 99٪ صادراتو عوایدو لپاره محاسبه کول. د لږ سرشمېرنه په 1990 خوشې چې د عراق د صادراتو ته 10،535 میلیارده ډالره، چې د تیلو او د انرژۍ د منابعو 99.5٪، د امریکا د متحده ایالاتو د وارداتو د Share چې ته رسیږي چې د (٪ 28) ته رسیږي. د بنديز و، چې د 1990 کال راهیسې د عراق په بربنډ، او په 1996 کال کې سره سره، د تېلو د صادراتو لپاره د 269 میلیون $ یوازې د عراق د صادراتو اندازه له 950 $ میلیونه ډالر د دريم جوړوي. که څه هم، د عراق د تېلو صادرات ټول بدل کې (سپين تور پوښونه +)، په زیات 20 $ میلیارده ډالر په 2000 اټکل، او د تیلو د تولید هم د امریکا د عراق د حملې نه مخکې، هره ورځ لږ تر لږه دوه میلیونه بیرله، او د چاڼ د ورځې څخه زيات د 500 زره بېرله د ظرفیت، له خوا د تیلو د چاڼ ستر شمېر، چې په 2000.lknha له خوا د 2001 کال ته (چې ټولو د عربي هېوادونو په پرتله) 12 د تصفیې ته رسیږي، او د 15.14 ملیارده ډالرو، ارزښت د تر 15،94 ميليارده $ ټولو صادراتو بهر ته رسېدلي. [381] تولید د 2015 په اګست کې درې میلیونه بیرل ته رسیدلی
د عراق ثابت شوي زیرمې شاوخوا 140 ملیارده بیرل دي، د عراق زیرمې په نړۍ کې د نړۍ تر ټولو لوی تیلو دی. [382] وینزویلا، سعودي عربستان، کاناډا او ایران وروسته.
دا د عراق د تیلو زیرمې ډیره بصره والیت کې متمرکزې دي، چیرته چې 15 محصولات شتون لري، په شمول د 10 تولیدونکو ساحو په ګډون، او پنځه یې لاهم د پراختیا او تولید انتظار ته سترګې په لار دي. په دغو ساحو کې د تیلو زیرمې شامل دي چې اټکل شوي 65 ملیارده بیرل، یا د عراق د تیلو د زیرمو نږدې 59٪. د بصره، مشنان او قره ولایتونو د تیلو زیرمې شاوخوا 80 ملیارده بیرل سره، یا د عراق د ټولو زیرمو 71٪. لکه څنګه چې د هیواد مرکز او شمال اټکل کیږي د تیلو ذخیرې چې په کرکوک کې واقع دي 13 ملیارده بیرل، چې د عراق د تیلو ټول عراقی زیرمو 12٪ برخه لري. [383]
د عراق اتومي پروګرام
د عراق د اټومي پروګرام په 1959 عراق او په اګست کې د شوروي اتحاد، 17 ترمنځ تفاهم پیل کړي، چې د جوړولو د اټومي بټۍ د اټومي پروګرام د پراختیا وه او د ده د د شوروي د [386] د عراق د تفاهم یوه برخه، او په 1968 کې د د ډول څېړنې بټۍ جوړ (IRT-2000 د شورویانو له خوا ورکړل شوي دي) سره د تاسیساتو د بغداد ته نژدې اکټیو isotopes د تولید وړتیا لري د یو شمیر [387] [388] په 1975 کال، هغه د صدام مسکو څخه لیدنه وکړه او وغوښتل چې د عصري د اټومي دستګاه د جوړولو، خو د شوروي په یاده کړه چې د راډيو د اټومي انرژۍ د نړیوال آژانس د کنټرول لاندې وي، خو د عراق څخه ډډه وکړه، او بيا په د همدې کال د اپریل 15 مه، د ګوندونو او دې کنوانسیون ترمنځ د همکارۍ تړون لاسلیک کړ چې د کنوانسیون 195 سره یو ځای دی [389] شپږ میاشتې وروسته، فرانسې موافقه وکړه چې 72 کیلو ګرام یورانیم په 93٪ [3 9 3] وپلوري او موافقه یې وکړه چې د اټومي انرژۍ نړیوال آژانس د 3 ملیارد ډالرو په ارزښت کنترول پرته یو اتومي پلان جوړ کړي.
د اويايمو کلونو په پیل کې، د صدام د پټه د اټومي وسلو پروګرام [391] د جوړولو امر وکړ، او په 1976 اخيستي د عراق اتومي بټۍ موډل (Osiris) [392] [393]، او د بټۍ لپاره اټومي څېړنیزو موخو سوله [394]، د عراق او د فرانسې د کارپوهانو او د Badamth موخه شو ، خو د اسراییلو د عراق او علاقې په اړه شکايت وکړ، او ويې ويل چې دا د اټومي وسلو د [395] د توليد لپاره کارول، او د 1981 کال د جون په 7، د اسرائيلو يو ناڅاپي بريد راونیسي F-16 الوتکې او د F-15s ايګل بدرګه، د الوتلو څخه د سينا ​​(اډه، چې د اسراییلو تر کنترول لاندې وه نو)، او له لارې د سعودي عربستان د شاهي په خاوره کې او د عراق د ختمولو او له منځه یو اتومي بټۍ (Alancha لاندې په نامه بټۍ د جولای په 1 او د جولای 2) 17 کیلومتره د بغداد په جنوب [395] [396] [397]، د اټومي تاسیساتو Alaracaah په کلکه دوهم د خلیج په جګړه کې بمباري وکړه، ورپسې د نړیوالو پلټونکو د اټومي تاسیساتو د مودې د تفتیش له خوا، او د پړاوونو له لارې لاړ چې د هغوی مخه ونيسي او دوی ته اجازه ورکوی د پلټنې، او د اوښتې اټومي تاسیساتو ويجاړ او د خليج په دریم جګړو او وروسته د غلا.
ګرځندوی، مذهبي ځایونه او یادگارونه
سیاحت د هغو سکټورونو څخه دی چې په عراق کې د 1980 کلونو راهیسې د تاو تریخوالي له امله اغیزمن شوي. چیرې چې سیاحت د عراق د ناخالصو تولیداتو لپاره خورا لږ مرسته کوي. د 2011 کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د سیاستوالو حرکت ډیر ښه دی. د سیاستوالو حرکت حرکت [400] کې د پام وړ وده ده، د 2011 کال په پرتله د 2011 کال په پرتله د 2010 کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د سیاستوالو مجموعه شمیر 392،000 څخه زیات سیاحان وو.
د هوټلونو او کمپلکسونو د استوګنځي او د سيلانيانو د 2013 کال لپاره په عراق کې بنديانو شمېره (د کردستان سیمې په استثنا) (1267) مرکز او ټول شمير (6،321،105) تنه بندیان، چې په کربلا تر ټولو (577) په مرکز، او همدارنګه په کې د بندیانو شمېر، چې د (3،115،149) بنديانو ته رسیږي ډیر محافظه کاره، او لږ تر لږه ميسان (5) مرکزونو، په داسې حال کې په بغداد کې د وزن دی 288 ترڅو د ګرځندوي صنعت سره ضميمه او د (1،494،269) بنديان، په داسې حال کې انبار پکې نه کوم هوټلونو یا کمپلکسونو د، او د میلمنو په المثنى شمير (2927) تنه بندیان ثبت لږ شمیر. [401]، او د 2013 کال لپاره د میلمنو شمیر د عربو په عراق کې (د کردستان سیمه کې پرته، او ديالى ، او د انبار) میلمه 171،96 زره، او په کربلا (1،194،484 بهرني میلمه) د بهرنيو 2.487.059 میلمنو چې زياتره يې، په داسې حال کې چې په نجف، میلمه عمر 801 322 رسول الله، په داسې حال کې په بغداد کې د بهرنيو مېلمنو د شمېر 482 476 بنديان دي. [402]
عراق د هغه د ډیری سایټونو او د ابراهیمي عقیدې مهم بتونو لپاره پیژندل کیږي. د مثال په توګه، د اورر ښار [403] چېرته چې ابراهیم د تورات په اساس زیږیدلی و، او همدارنګه د یهودیانو، عیسویانو او مسلمانانو د عقیدې مطابق د پیغمبرانو دانیل، ایکیکیل او یونان (قبرس) قبرونه.
د عراق په شمال کې ډیری لرغوني ماینونه او کلیساونه په زرګونه کال کې راځي. لکه د سینټ میتی خانار [404] او د مار بهوم او مارتا سارہ خانارۍ [405] [406].
مسلمانان هم جوماتونه لري، یو کال په میلیونونو عراقیانو لیدل کیږي او همدارنگه په سلګونه زره غیر عراقیان، په تیره بيا د خلیج هیوادونو، ایران، هند او پاکستان څخه. لاندې لسټونه د ټولو مهمو مذهبي ځایونو لست کوي، نه دا ټول [407]:
زيارتونه او قبرونه
ترټولو مهم دي:
ترټولو مشهور مسلمان قبرونه
اقتصادي - سیاحت او تفریح
په عراق کې د خلیج د دریم جګړې د خپریدو څخه مخکې د يو سيلانيانو نوعه، چې د ايکو ګرځندوي ده په عراق کې د عمومي توريزم یوه لویه برخه د چاپیریال په نامه، تر څو په دې وروستيو کې، په عراق کې د سيلانيانو د چاپیریال څخه د نړۍ په مختلفو هیوادونو کې راځي شوي دي، په ځانګړې توګه د ګاونډيو هېوادونو، په ښکار مرغانو خپل مشغلې تمرین پاملرنه تمرکز وه ، په ځانګړې توګه ښکار په ټوګه، د دې شوقي، چې د د هېواد په مرکزي او جنوبي سیمو د عراق د نیونکي په لاس کې په عراق کې د شلمې پيړۍ په لومړیو کې پیل، او تفريحي سيمو کې په بغداد کې:الزوراء پارک، د بغداد د سيلانيانو د ټاپو، او څو حوضونو او په عراق کې، چې دا یو مهم سيلانيانو مقصد په ګډون جبه شته دي: سمندر الحبانية، جهيل دخان، جهيل Derbandikhan، جهيل الثرثار، جهيل Saveh، د هور د خر، حور الحويزة، او د هور د الجبايش. په شمال کې د عراق د هم يوه بډايه سيمه کې په ذاتي ډول ډول او د اوړي په کمپونو، د صلاح الدین د چاره، او چاره شقلاوة، او چاره حج عمران، د چاره Zawita په ګډون دی، او د تعذیب سولاف، او د تعذیب Swara Tuka، او Sarsank کاروي، او د تعذیب Araden، او د Amadiyah او چاره کشمېر، د اوړي په چاره احمد Oh، او شرشرې لکه د چاره په بشپړه توګه د خپل، شرشرې Bejal او نور آبشار.
سندرغاړی او سندره
په عراق کې د موسيقۍ د تاريخ بېرته د عراق، ورته پښه لرغوني تأریخ خرما، او په ډېرو دورو موسيقي وده، دا په نړۍ کې (رباب سومري) د زوړ ګيتار، د oud د اختراع [؟]، او د مختلفو د عراق د زيارت rhythms پنځم اعصابو اضافه هغه،. د عراق د موسيقي په د دوه وروڼه کویت او ډیویډ په ګټه د کویټ په لاس کې د پام وړ د شلمې پيړۍ په پيل وده، او په اړه څلوېښت سندرغاړی د د پیړۍ د څلوېښت ښځينه سندرغاړو په شمېر، بيا نو څو دوړ چې د عراق د سندره Rphioa، لکه وروسته د عراق د موسيقي مشهور: عباس جميل، ناظم نعيم، محمد نورجي، علي رضا، ښاغلی کمال، سیاره حمزه، يو محصل غالي، حامد البصری، طارق د القاعده شبلی، يو ګټور سلا، جعفر pumice او القرغلي او نور غوښتنه کړې ده. د عراق په څیر ډیر غږونه شته چې د عراق د سندرو په ډګر کې لوی دي. د تیرې پیړۍ راهیسې: د حسن نجم غزالي، د حسن دننه، ظاهر حسین، فواد سلیم، حسین نما، راد احمد، قتن الارار، جبار او د اوسني مشهور فنکارانو: کاظم سیر، حاتم عراقی او حسین الاسلام او نور.
څېړنه
د څېړنې په اړه ترمخه ډېر څه وويل شو، دلته به پر کره کتنه يو څه رڼا واچول شي؛ د کره کتنې لومړنۍ دنده ځيرنه، ارزونه او د کره ناکره بېلول دي. کره کتنه د پنځونې په ارزونه کې له کره کتنې سره مرسته کوي. ال محمد سرور هم له دې خبرې سره همغږي ښوولې او ويلي يې دي، چې کره کته د يوې ادبي هستونې په اړه پرېکړې ته وايي. نقد د ښېگړو او بدگړو توپيرونه ده، کره کتنه سپړنې،شننې او ارزښت ټاکنې ته وايي.
د اوردو ادب نامتو کره کتونکى نياز فتح پوري وايي، چې په ادبپوهنه کې تر ټولو مهم څيز کره کتنه ده، چې نه يوازې د خپل ذوق د خړوبونې لپاره ترې کار اخيستل کېداى شي، بلکې د ادبي پنځونې په اړه د نورو پايليز فکر هم ځيري. کره کتنه يا criticism، چې له يوناني نه اخيستل شوى ويى دى، پرېکړې ته وايي؛ خو سمه او رسا مانا يې نقد يا انتقاد ده، چې د ارزونې او ځيرنې مانا ښندي او هغه څوک چې دا دنده پرمخ بياي، نقا د نومېږي.
دا خبره ډاکټر عبادت بريلوي په خپل کتاب( اوردو تنقيد کا ارتقا) کې پوره روښانه کړې. نومړى وايي، چې په ژوند کې نقد ډېر لوى لاس لري، که يو څوک د ښو او بدو توپير ونه کړاى شي، بدگړې پر ښېگړو وانه ړوي او له هغو لارو چارو، چې ژوند ښکلى کولاى شي،خبر نه وي؛ نو بېخي ژوند نه پېژني. نقد تر هغه وخته، چې ژوند په هر اړخيزه توگه ونه پېژندل شي، رامنځته کېداى نشي، ځکه يو سړى هله پر ژوند څه ويلاى شي، چې ترې خبر وي. ژوند او نقد نوک او ورۍ دي. د ژوند له بشپړې پېژندنې پرته کره کتنه ناشونې ده او بې له نقده ژوند پرمخ تللاى نشي.
کره کتنه د ژوند په څېر له ادب سره هم کلک تړاو لري؛ ځکه ادب هم له ژونده راټوکېږي او څرنگه، چې د ژوند هېنداره باله شي؛ نو هغه څه، چې له ژوند سره اړيکې لري، له ادب سره هم تړاو لري. پنځوونکي ته ښايي، چې د ژوند غوندې هنر ته هم ځير شي، سمې لارې ته يې سيخ کړي او د ښکلا پار يې وساتي. همدا لامل دى، چې پر ژوند سربېره نقد په هنر کې هم لوى لاس لري او د يوه ازاد هنر بڼه يې خپله کړې.که هستوونکى د خپلې پنځونې ځاى او ارزښته ونه پېژني او په دې پوه نشي،چې د تخليق لامل يې څه دى؟ څنگه رامنځته شوې او کومو توکيو هنري ارزښت او ښکلا وربښلې؟ ښه او کره ادب نشي پنځولاى.
د څېړنې او کره کتنې ترمنځ ډېرو توپيرونو ته نغوته شوې، چې ځينې يې دډاکټر ناگيندر، ډاکټر چندربان او ډاکټر رام کمار کنډيوال په اثارو کې گورو:
ډاکټر گيان چند، د ډاکټر بيج نات سنگ د اثر شود سو روپ له مخې د څېړنې او کره کتنې ترمنځ توپيرونه په لاندې ډول ښوولي دي:
پروفيسور رشيد امجد وايي، چې کره کتنه په لنډه توگه د يوې ادبي پنځونې د ښېگړو او نيمگړتياوو ځيرنې ته وايي او پرمختللې بڼه، د ټاکليو ارونو له مخې د يوې ادبي هستونې ارزونه ده. په دې توگه فلسفه هم په دې کار کې لاس لري، ځکه ارجوړونه د فلسفې له مخې شونې وي. د دې پرخلاف څېړنه، د پلټنې له لارې حقايق رابرسېره کوي او تصديقوي.
د ډاکټر رشيد حسن خان په وينا، سره له دې، چې څېړنه د کره کتنيز نظر په څرگندتيا کې مرسته کوي؛ خو څېړنيزې او کره کتنيزې پايلې بيا وبله توپيروي.
د کره کتنې لويه برخه پرځاني تعبير يا اخځ ولاړه وي او دغه اخځ بيا د نظريو د بېلتون او رنگارنگۍ لامل گرځي؛ خو په څېړنه کې بيا د داسې اخلافاتو ځاى نه وي، ځکه په څېړنه کې ځاني تعبيرونه او نظريې هېڅ نقش نلري. په څېړنه کې مخالفت د حقايقو پر سر رامنځته کېږي، نه د تعبيرونو. بل دا که حقايق روښانه او ټاکلي وي؛ نو په څېړنيز چاپيريال کې لاسته راغلې پايلې به هم څرگندې او روښانه وي؛ خو که ترلاسه شوې پايلې تر کره کتنيز اغېز لاندې وي؛ نو پر سر به يې مخالفتونه هم ډېر وي. له دې ځايه د څېړنې او کره کتنې لارې بېلېږي. کره کتنه، چې پر کومو موضوعاتو کار کوي او کومې لارې چارې خپلوي، هغه د څېړنې له ولکې وتې دي. د نقاد او څېړونکي لارې جلا دي. کره کتونکى زياتره له څېړنيزو پايلو پرته خپل کار پرمخ وړاى نشي؛ خو څېړونکى کره کتنيزو پايلو ته اړتيا نلري. دا توپير ښايي له ياه ونه ايستل شى، چې اټکل، تعبير، تاويل او ذوق د کره کتنې توکي دي او په څېړنه کې ترې يوازې د احتمال د څرگندتيا لپاره کار اخيستل کېږي.
د ډاکټر نجم الاسلام په اند، کره کتونکي ته پکار دي، چې يو څه له څېړنې او څېړونکي ته ښايي، چې يو څه له کره کتنې خبر وي، که نه د کره کتنې او څېړنې ترمنځ به واټن دومره وغزېږي، چې نږديوالى به يې ناشونى شي.
د دغو ښاغليو له څرگندونو ښکاري، چې کره کتنه او څېړنه دوه بېلابېلې نړۍ دي، چې له يو بل سره هېڅ اړيکې نلري او که لري يې؛ نو يوازې تر کينې، تربگنۍ او دښمنۍ پورې دي. څېړونکى اړ نه دى، چې د څېړنې پرمهال له کره کتنې کار واخلي او نه کره کتونکى له څېړنې گټنه کولاى شي. دا خبرې تر ډېره ځايه پر مبالغه او مضر احتياط ولاړې دي، ځکه پوهانو د کره کتنې او څېړنې ډېر داسې اړخونه په نښه کړي، چې له يو بل سره ورته والى او تړاو لري. په (اوردو مين اصول تحقيق) کې سيد عبدالله وايي، نن سبا زمونږ ځينې پوهان په دې اند دي، چې څېړنه او کره کتنه د يوه خط دوه متضادې نقطې دي، چې له يوه بل سره يې همغاړيتوب ناشونې ده. په دې توگه کره کتونکى له څيړونکي بېخي بېل دى، يانې کره کتونکى هغه دى، چې له څېړنې او څېړونکى هغه دى، چې له کره کتنې سره هېڅ راز سروکار نلري. داسې څرگندونو د کره کتنې او څېړنې ترمنځ دښمني پيدا کړې او د علمي بې لاريو ا وتېروتنو لامل گرځېدلې.
يانې ځينې پوهان په دې اند دي، چې څېړنه او کره کتنه له يو بله دومره لېرې دي، چې نږديوالى يې بېخي کېدونى نه دى او نه وبله اړتيا لري؛ خو دا خبره سمه نده. ډاکټر کليم الدين احمد د څېړنې او کره کتنې ترمنځ د اړيکو په اړه وايي، څېړنه او کره کتنه د انساني اعصابو دوه بېلابېلا خوځښتونه دي. که څه څېړنه زغم او کړاو ته اړتيا لري او زياتره خلک ورته له دې کبله، چې کړاو نشي گاللاى، زړه ښه کوى؛ خو کره کتنه تر څېړنې سخته ده. دا راز خلک، چې د څېړنې حوصله نلري، بيا کره کتنې ته مخه کوي، ځکه کره کتنه ورته اسانه ښکاري، خو کره کتنه د هر نظر څرگنتيا ته نه وايي. کره کتنه لوى مسووليت لري، چې هر سړى يې له توغه نشي وتلاى او نه هر چاته کره کتونکى ويلاى شو.
کره کتونکي د گوتو په شمېر وي، ځکه کره کتنه ژور فکر، ژونديو احساساتو او پراخې مطالعې ته اړتيا لري، چې پر ادب سربېره نور هنرونه او پوهه هم رانغاړي. کره کتنه بې له څېړنې او څېړنه بې له کره کتنې نيمگړې ده. څېړنه د کره کتنې ځانگرې بڼه ده او تر څو، چې دا حقيقت منل شواى نه وي، تر هغې څېړنه بې گټې وي؛ خو په عامه توگه څېړنه له کره کتنې هاخوا يوبل هنر گاڼه شي او تر کره کتنې غوره بلل کېږي. که څېړنه له کره کتنې بېله کړو؛ نو لاره به ترې ورکه وي.
پر منځنۍ آسيا د مغولو يرغل
وېشنيزه:د افغانستان پېښليک
واټساف
واټساف WhatsApp يو پېغام رسوونکی کاریال دی. واټساف تر يو ميليارد ډېر کارونکي (کارنان) لري، اوسمهال دغه اپلکېشېن په ۱۸۰ هېوادونو کې کار کوي
الومېنيوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
د پېښور پوهنتون
د پېښور پوهنتون چې په کال ۱۹۵۰ کې د پاکستان د لومړۍ وزیز لخوا جوړ شوي. مخکې نوموړۍ پوهنتون د اسلامیہ کالج پېښور په نوم یادیده چې په ۱۹۱۳م کال کې جوړ شوي وو.
وېشنيزه:د پېښور پوهنتون وېشنيزه:پوهنتونونه په پېښور کې
AL
AL کیدای شي چې وي:
د افغان-انگرېز دويمه جگړه
د افغان - انګلیس دویمه جګړه (په دري: جنګ دوم افغان و انګلیس، په پښتو د افغان - انګریز دویمه جګړه) له ۱۸۷۸ څخه تر ۱۸۸۰ ز کال پورې د بریتانیا د راج او د افغانستان د امارت ترمنځ یوه پوځي نښته وه، چې په وروستیو کې یې مشري د بارکزیو له کورنۍ څخه د پخواني امیر دوست محمد خان د زوی امیر شیرعلي خان پر غاړه وه. دا جګړه د بریتانیا او روسیې د سترواکیو تر منځ د لویې لوبې یوه برخه وه.
جګړه په دوږ لښکرلېږدونو ووېشل شوه، لومړی د ۱۸۷۸ز کال په نومبر میاشت کې له هند څخه پر افغانستان د بریتانیا له یرغل سره پیل شو. انګریزان په چټکۍ سره بریالي شول او امیر شیرعلي خان یې تېښتې ته اړ کړ. د علي ځایناستي محمد یعقوب سملاسي د سولې غوښتنه وکړه او وروسته د ۱۸۷۹ ز کال د مې مياشتې په ۲۶ د ګندومک تړون لاسلیک شو. انګریزانو د ښاغلي لوئیس کاواناري په مشرۍ کابل ته یو استازی او پلاوی ولېږه، خو د سپټمبر په درېیمه دا ماموریت په ټول‌وژنه بدل شو او نښتې د ایوب خان له خوا زور واخیست، چې د هغه د ورور یعقوب د ګوښه کېدلو لامل شو.
دویم لښکر لېږد د ۱۸۸۰ ز کال په سپټمبر کې، کله چې بریتانیا له کندهار څخه بهر ایوب خان ته غوڅه ماته ورکړه، پای ته ورسېده. نوی امیر عبدالرحمن خان چې د بریتانیا له خوا وټاکل شو، د ګندمک تړون بیاځلي تاييد او تصویب کړ. کله چې انګریزي او هندي پوځیانو شاته تګ وکړ، افغانانو موافقه وکړه چې انګریزانو ته اجازه ورکړي، تر څو خپلو ټولو جیوپوليتيکي موخو ته ورسېږي او هم د بریتانیا د راج او د روسیې د سترواکۍ تر منځ یو بفر (حایل هېواد) رامنځته کړي.
مخینه
په اروپا کې د  ۱۸۷۸ ز کال په جون کې د برلین په کنګره کې د روسیې او بریتانیا تر منځ کړکېچ تر پای ته رسېدو وروسته، روسیې خپل پام د منځنۍ اسیا خواته واړوه. په هم‌هغه اوړي کې روسیې یو نابللی دیپلوماتیک پلاوی کابل ته ولېږه. د افغانستان امیر شیرعلي خان د هغوی د اخراج لپاره نابریالۍ هڅه وکړه. د روس استازو د ۱۸۷۸ ز کال د جولای په ۲۲ کابل ته د ننه شول او د اګست په ۱۴م بریتانیا له شیرعلي څخه وغوښتل چې د بریتانیا ماموریت هم ومني.
لومړی پړاو
لومړنی لښکرلېږد، د ۱۸۷۸ ز کال په نومبر کې کله چې انګریزانو د ۵۰۰۰۰ کسیزه جنګیالی پوځ چې ډېری يې هندیان وو، په درېیو پوځي پایو ووېشل شو، چې د درېیو بېلابېلو لارو یې پر افغانستان برید وکړ، په علی مسجد او پیر کوتل کې د بریتانیا بریا په دې معنا وه چې کابل ته نږدې کېدل په عملي توګه د افغان ځواکونو له خوا بې دفاع پاتې شول.
شیرعلي اندېښمن شو او هڅه يې وکړه چې شخصاً د روسیې له تزارامپراتور څخه مرسته وغواړي، خو هغوی پر دې ټینګار کاوه چې نوموړی باید له بریتانیا څخه د تسلیم شرایط وغواړي. هغه بېرته مزار شریف ته راستون شو او د ۱۸۷۹ ز کال د فبرورۍ په ۲۱مه مړ شو.
تړون
په داسې حال کې چې بریتانوي پوځ د هېواد ډېره برخه ولکه کړې وه، د شیرعلي زوی او ځای ناستي محمد یعقوب خان د ۱۸۷۹ ز کال په مې میاشت کې د ګندومک تړون لاسلیک کړ، تر څو د هېواد په ګڼو نورو برخو کې د بریتانیا د یرغل مخنيوی وکړي. د دې پرېکړه ‌لیک پر بنسټ او د کلنیو ګڼو مالي مرستو او تضمینونو په بدل کې محمد یعقوب، د افغانستان د بهرني سیاست واک بریتانیې ته په لاس ورکړ. انګریزي استازي په کابل او نورو ځایونو کې ځای پر ځای شول، د انګریزانو کنټرول تر خیبر او میچني لارو وغځول شو او افغانستان د شمال لویدیځ سرحدي ولایتونه بریتانیا ته پرېښودل. بریتانوي پوځیانو وروسته شاته تګ وکړ.
په دې توګه، د ۱۸۷۹ ز کال د سپټمبر په درېیمه د کابل پاڅون د بریتانیا د استازي لوئیس کواناري او د هغه د ساتونکو او کارکوونکو د ټول وژنې لامل شو، چې د افغانستان د جګړې دویمه پړاو ته یوه ټونګاره وه.
دویم پړاو
ستر جنرال فریدریک رابرتز د کابل ځمکنی پوځ، د افغانستان په مرکز کې د شترګردن پر لار په  مخه کړ، د افغانستان پوځ ته يې د ۱۸۷۹ ز کال د اکتوبر په ۶ مه ماته ورکړه او دوه ورځې وروسته يې کابل اشغال کړ. غازي محمد جان خان وردک او ۱۰۰۰۰ کسیز افغان پوځ پاڅون وکړ او په ۱۸۷۹ ز کال کې یې کابل ته څېرمه د شیرپور د کانتون په محاصره کې پر انګریزي ځواکونو برید وکړ. دا بغاوت د ډېسمبر په ۲۳ مه د رابرتز پر ځواکونو د مستقیم برید په ترڅ کې تر ماتې وروسته له منځه لاړ. یعقوب خان د کاوناري او د هغه د کارکوونکو په ټول‌وژنه د لاس لرلو په تور له واک څخه لاس په سر کېدو ته اړ شو. انګریزانو یو شمېر سیاسي تړونونه په پام کې ونیول، چې له ډلې يې د بېلابېلو واکمنو تر منځ د افغانستان وېشل یا د تاج او تخت پر سر د یعقوب پر وړاندې د هغه د ورور ایوب خان ولاړول وو، خو په پای کې يې پرېکړه وکړه چې عبدالرحمن خان د امیر په توګه وټاکي.
ایوب خان چې د هرات د والي په توګه خدمت کاوه، بغاوت ته ولاړ شو او د ۱۸۸۰ ز کال په جولای کې يې یوه ډله بریتانویان ووژل او کندهار یې محاصره کړ. وروسته رابرتز له کابل څخه د اصلي بریتانوي پوځیانو مشري وکړه او د کندهار په جګړه کې يې ایوب خان له غوڅې ماتې سره مخامخ کړ، چې د سپټمبر په لومړۍ يې بغاوت پای ته ورساوه.
پایلې(عواقب)
د ایوب خان له ماتې سره جګړه په رسمي توګه پای ته ورسېده او بریتانیې د یوه نوي امیر له ټاکلو څخه ملاتړ وکړ- عبدالرحمن خان د محمد افضل خان زوی او د پخواني امیر شیرعلي وراره و. رحمان د ګندومک تړون تايید کړ، په دې توګه بریتانیا د هغو سیمو کنترول ترلاسه کړ، چې د یعقوب خان په واک کې وې او هم يې بهرنی سیاست د مرستې او ملاتړ په بدل کې کنترول کړ. افغانو قبیلو داخلي حکومت، اداب اوسیمه‌ییز دودنه خوندي کړل او یو تلپاتې بفر (بېلوونکی) یې د بریتانیا د راج او د روسیې د سترواکۍ تر منځ وړاندې کړ.
انګریزانو په کابل کې د پاتې کېدو پاروونکې پالیسي پرېښوده، خو خپلو نورو ټولو موخو ته له رسېدو سره انګریزان له سیمې څخه ووتل. د ۱۸۸۱ ز کال تر اپریل پورې ټولو بریتانوي او هندي ځواکونو افغانستان پرېښود، خو د بریتانیا هندي مامورین د دولتونو تر منځ د اړیکو د هواري لپاره شاته پاتې شول. د عبدالرحمان د واکمنۍ پر مهال د افغانستان او بریتانوي هند تر منځ هېڅ ستونزه رامنځته نه شوه او هغه د پولادي امیر په نوم شهرت وموند. روسانو د پنجدې له پېښې پرته چې تر لومړني ټاکلي وخت درې کاله وروسته په منځګړیتوب او مذاکره حل شوه، د افغانستان له داخلي چارو څخه په ښه توګه لرې‌والی وکړ.
په ۱۸۹۳ ز کال کې مورتیمور ډیورنډ د بریتانوي هند له خوا کابل ته ولېږل شو، تر څو له عبدالرحمان سره د حدودو او د خپل نفوذ اړوند حوزو د تعینولو په اړه موافقه وکړي او همدارنګه د سوداګریزو او دیپلوماتیکو اړیکو ښه‌والی لاسلیک کړي. د ۱۸۹۳ ز کال د نومبر په ۱۲ مه د ډيورند د کرښې پرېکړه لیک سرته ورسېده، چې په پایله کې يې يو نوی شمال لویدیځ سرحدي ولایت رامنځته شو.
سرچينې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:د افغان-انگرېز لومړۍ جگړه وېشنيزه:د افغانستان پېښليک وېشنيزه:د افغانستان جگړې
جويريه بنت الحارث
حضرت جويريه رضي الله عنها دحارث بن ضرار لور وه ,حارث دبنو مصطلق دكورنۍ مشر وو ,حضرت جويريه لومړى دمسافع په نكاح كې وه ,هغه دبنو مصطلق يا مريسيع په غزا كې مړشو ,په نوموړې جگړه كې مسلمانانو ته ډيرى مرييان او مينځې په لاس ورغلل ,جويريه رضي الله عنها دثابت بن قيس په برخه شوه ,خو جويريي دنهو اوقيو سرو زرو په بدل كې دمكاتبت تړون وكړ ,هغه هم راضي شو ,جويريه رضي الله عنها درسول الله صلى الله عليه وسلم حضور ته راغله او دمرستې غوښتنه يې ورڅخه وكړه ,رسول الله صلى الله عليه وسلم ورته وفرمايل چې كه زه دابيه پرې كړم او تا په نكاح كړم نو ښه به نه وي ؟ جويريي داخبره خوښه كړه ,رسول الله صلى الله عليه وسلم په هغې اندازه سره زر وركړل او دايي ازاده بيا يې په نكاح كړه. دهمدې نكاح له بركته دجويريي رضي الله عنها دكورنۍ ټول غړي مرييونه او مينځي ازادي شوې ,ځكه چې صحابۀ كرامو وويل چې دا كورنۍ درسول الله صلى الله عليه وسلم خسرگنۍ شوه ځكه يې نو ټول ازاد كړل. حضرت جويريه رضي الله عنها دهجرت په پنځوسم كال د65 كلونو په عمر وفات او په جنة البقيع كي خاورو ته وسپارل شوه. انا لله وانا اليه رجعون.
دا هم وگوري
وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې وېشنيزه:اسلام
فدا جان نظري
فدا جان نظري (انگرېزي : Feda Jan Nazari) په کال ۱۹۴۹زېږدي کې د کندهار د برو دروازې د لوديانو په کوڅه کې زېږېدلی. دی يو سياسي او ټولنيز کس دی.
زده کړې
بنسټيزې زده کړې ېې لومړی په خپل پلرني ټاټوبي د کندهار په جوماتونو کې له ديني زده کړو پیل کړي بيا ورپسې د دغه ښار له ډېرو وتليو موليانو او مفسرينو څخه تفسيري زده کړې ترلاسه کړي دي.
دندې
په ۱۹۶۷ زېږدي کال کې ېې سياست ته وردانگلي او په دې وخت کې د خپل د وخت د کندهاری خواريکښ ځلمي په نوم پېژندل کېده.
ليکلي اثار
فدا جان نظري پر پښتو برسېره ېې پاړسي ، عربي، انگرېزي ، او روسي ژبې هم زده کړي. د پښتو او پاړسي ژبو اشعار او ادب سره ېې مينه ده او کله نا کله شعر هم جوړوي. د لیکنو په برخه کې ېې دوه کتابونه ليکلي او اوسمهال په لنډن کې اوسېږي.
سرچينې
ښکلي نومونه او ادبي تخلصونه (د کتاب وروستنی پښتۍ ) خپروونکی : روهيال خپرنۍ موسسه (کندهار)
وېشنيزه:پښتانه ليکوال
سنت جوزف
سنت جوزف, میسوري Joseph, Missouri) د امریکا متحده آیالاتونو په میسوري آیالات کې پروت ښار دی چې په ۲۰۱۰م کال کې یې ۷۶۷۸۰ وګړي لرل.
۱۸۸ (عدد)
۱۸۸ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۸۷ څخه  مخکي او د ۱۸۹ وروسته موجود دي.
وايبر
وايبر اپلکېشېن
۱۸۸ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۸۸:
وايبر
د ډانلوډ کولو لپاره لاندې لینک کلیک کړئ
۱۸۸ (عدد)
په کلینډر کې
۱۸۸ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۸۸ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
بایوګاز تکنالوژي
تاریخچه
د بایو ګاز تولید د بیولوژیکي پروسي له لاري په انګلستان کي د لومړي ځل لپاره په 1895 میلادي کال رواج پیدا کړه چی د هغه څخه یی د روښنایی په منظور په څراغونو کی استفاده کوله او د څراغونو د روښنایی ګاز په نامه یادول د دوهم نړیوال جنګ په بهير کي د جرمني هیواد د سون توکو له کمښت سره مخ شونو دوۍ وغوښتل چې  د بیلا بيلو لارو څخه دغه کمښت جبران کړي نو بریالي شول چي د یوټن سکرو څخه یو ګیلن تیل لاسته راوړي چی ستونزمنه پروسه یی غوښتله په دغسی حالاتو کې د المان د یوه پوځی ټولګی  منسوبینو چی له یوی جبه زاری (دلدل زار) سیمی  سره نږدی پراته وه هغوی د یو ډول بوی احساس وکړه  نو د دی بوی د سرچینی  د موندلو په لټه کی شول چی بلاخره یی ولیدل چی د جبی پر مخ د پو کاڼۍ  جوړی شوی دی د دغه پوځی ټو لګی منسوبینو اورلګیت ولګاوه او نو موړو پوکاڼیو ته نږدی کړه  په نتیجه کی پو کاڼیو اور وواخیست  نو خپلی لیدنی يي عالی مقاماتو ته ولیږدولی  او یوه ډله پوهان  نوموړی سیمی ته ورغلل له یو لړ پلټنو او څیړنو وروسته  پوه شول چی دغه ګاز دمیتان ګاز دی کوم چی د ازاد اکسیجن په نشتوالی کی د عضوی موادو د تخمر څخه رامنځته شوی دی د همدی مفکووری له مخی پوهانو د عضوی موادو څخه د ګاز لاسته راوړالو تدبیرونه وسنجول او په پای کی یی د عضوی موادوڅخه د ګاز دتولید په منظور په منظمودستګاوو جوړولوپیل وکړه خو هغه وخت چی جرمنی په دویمه نړیواله جګړه کی ماته وخوړه نو ورسره ددغه دستګاوو په جوړولو کی هم ځنډ رامنځ ته شو وروسته بیا هندوستان هیواد دی کار ته علاقه مند شواو ډول دول دستګاه ګانی یی جوړی کړی او دهغوی په وسیله یی له عضوی موادو څخه بایوګازلاسته راوړلو.مګرنن ورځ دغه تخنیک د نړۍپه اکثره هيوادونولکه سویډن،جرمني،ډنمارک،نور اروپايي هیوادونه شمالي امریکا او په ځانګړی توګه اسیایي هیوادونو کي په پراخه اندازه استعمال لری او په زړه پوری ګټی ورڅخه لاسته راوړی  چی چین،نیپال اندونیزیا،ویتنام،هند د بایوګاز تکنالوژۍڅخه د استفادی په برخه د ګټي اخیستني  په لورعملی  ګامونه پورته کړی چی د چین په هیواد کی نږدی پنځه میلونه کوچنۍ د بایو ګاز فابریکی چی د کورنی ضرورت په اندازه ګاز تولیدوی فعالیت کوی او24000 لویی دستګاوی چی خام مواد یی انسانی فضولات دی او بایوګاز تهیه کوی هند هیواد کابو 3میلونه د بایوګاز د تولید فابریکی لری چی اکثریت یی په کلیو کی قرار لری  له نیکه مرغه د ایریا موسسی د1996م کال څخه را په د یخوا زمونږ د هیواد په ځینو ولایتونه کی  لکه په بامیان، ننګرهار،لغمان او ځینی شمالی ولایتونو کی دغه دستګاووی شتون لری  چی اکثریت يی په کليوکي دي
بایوګاز څه شی دی
بایوګاز د میتان ،کاربن ډای اکساید او په کمه اندازه د نايتروجن،هایدروجن سلفاید،اکسیجن  ،امونیا د مخلوط ګازڅخه عبارت دی چی د بیولو ژیکی عملیی په وسیله په ټاکلی تودوخی کی د ازاد اکسیجن په نشتوالی کی د عضوی موادو څخه  منځ ته راځی جوړ شوی بایو ګاز د محلی موادولکه د حیوانی سری ، انسانی غایطه موادو،دوښو پاتی شونو ،چټلو اوبو ،کرنیزو فاضله موادولکه د کیلی ډډ،کنجاړه ،د لرګیو بور او دیته ورته  نورو عضوی موادو څخه تولیدیږی داسی ویل کیږی چی بایوګازدطبیعی ګازو،3.6litبیوتان ، 7litپطرول،6.1litډیزلو سره معادل انرژی لری دیوی نارملی کورنۍ چی شمیر یی څلور کسان وی د پخلی او روښنایی لپاره په ورځ کی  بایوګاز ته اړتیا لری چی د بایو ګاز نوموړی مقدار د کورنی د غایطه موادو او دریو غواګانو د فاضله موادو څخه په اسانی سره تولیدیږی. ددی تخمین شوی چی د غواګانو د فاضله موادو مستقیم سوزولو موثریت 11% دی او د بایوګازدجوړولو په صورت یی موثریت 60% ته لوړیږی چي د انرژی تولید لپاره د بایوګازو سوزول پنځه ځلی دعین مقدار فاضله موادو د مسقیم سوځولو په نسبت زیات دی نوځکه د بایو ګاز سوځول مفید تمامیږی اوهمدارنګه  د بایوګاز سیستم نصبول اقتصادی ثابت شوی دی اوعلاوه پردی د کور میرمنی به دهغه لوګی څخه چی د لرګیو،غواګانو د فضوله موادو ،د وښو میده ګی او نوروفوسيلي د سوځیدلو څخه تولیدیږی د تکلیف او حساسیت څخه به يي محفوظ پاتی شی  او بل طرف ته چي کومي سري دغیر هوازي هضم په نتيجه کی لاس ته راځي د کرنيزو ځمکو لپاره  ډيري موثري تمامیدلاي شی ځکه  دغه سري داسي  تیاري شوي وي  چي په خپل ترکيب کي په زیاته اندازه ضروري عناصر لکه NPK نايتروجن، فاسفورس ، او پوتاشيم او ترڅنک يي نور کم مصرفه عناصر هم ځاي لري .دغه سري د خاوري هيومس زیاتوي چي خاوري مرطوبي ساتي او د تخريب څخه یی هم مخنیوي کیږی.
د بایوګاز تکنالوژي ګټی
۱: ټولنیزی ګټی: A: د نوی کیدونکی انرژۍ  منبع ده. په نړیواله سطحه په زیاته پیمانه انرژی د فوسیلی سرچینو لکه ډبرو سکاره، تیل، نیفت، طبعی ګاز اوداسی نورو څخه ترلاسه کیږی. کوم چی د ژوندیو موجوداتو د جسدونو څخه د تودوخی او فشار په اثر د میلونو کلونو په بر کی نیولو په اساس منځ ته راغلی. خو څرنګه چی د غه انرژی نه نوی کیدونکی ده. نو پر ځای د بایو ګاز چې نوی کیدونکی انرژی ده استعمالوو. ځکه چې د نوموړی ګاز و سرچینه یامنبع اکثره عضوی مواد په تیره بیا انسانی او حیوانی فضوله مواد دی چی دغه ذکر شوی مواد په دوامداره توګه د چاپیریال څخه ترلاسه  کیږی. بلاخره بایوګاز نه یواځی چې اقتصادی پرمختګ رامنځ ته کوی بلکه په چاۤپیریال ساتنه کی هم مهم رول لری.
B: د ځمکی کری د ګرمیدو او ګلخانه یی ګازونو د خپریدو په کمښت کی مهم رول لری. کله چی فوسیلی محروقات سوځوو نو په زیاته اندازه ګازونه ورڅخه هوا ته ازاد یږی چی له امله یی دځمکی کری ګرمیدنه رامنځ ته کیږی خو برعکس د بایوګاز داستعمال سره ذکر شوی ستونزو ته د پای ټکی ایښودل کیږی البته چی د بایو ګاز څخه هم ګازونه هوا ته ازادیږی خواندازه یی دفوسیلی موادو دسون څخه څو چنده کمه ده.ځکه چی بایوګاز د anaerobic digestion عملیی په ترڅ کی تولیدیږی چی ځینی ګازونه لکه co2 ,n2   اونور پکی جذبیږی
C: د بایوګاز تکنالوژي داستعمال سره دمهمو فوسیلی منابعود له منځه تللو مخنيوي کیږی. څرنګه چی فوسیلی منابع نه نوی کیدونکی او دنړی په محدود جغرافیوی موقعیتونو کی قرار لری د نړی صنعتی هیوادونه یی د فوسیلی منابعوته د ضرورت په اساس دغنی ممالکو څخه واردوی چی د یو هیواد څخه یی بل هیواد ته واردول ستونزمن کار دی چی خو ددی خلاف د بایوګاز تولیداوسوزول چی د فوسیلی موادو دسون یو ښه بدیل دی منابع یی هم نوی کیدونکی او محلی یا سیمه اییزعضوی پاتی شونی انسانی او حیوانی فضولات کیدای شی دی  همدارنګه د بل هیواد یاساحی څخه واردول هم نه غواړی.
D: د کثافاتو (ګنده ګۍ) په کموالی کی مرسته کوی. د بایوګازتکنالوژی یوه ستره ګټه داده چی ورسره انسانی او حیوانی فضولات،د مختلفو فعالیتونو څخه تولید فضولات په یو باارزښته منبع بدلوی اکثره پرمختللي  هیوادونه د کرنیزو فعالیتونو،عضوی صنعتی چارواوکرنیو فضولاتو د زیاتوالی له امله د ناورین سره مخ دی نو ددی ناورین د له منځه وړلو لپاره د بایوګاز توليد ټکنالوژی یوه موثره لاره ده چی ذکر شوی ضایعات د همدی لاری مدغم کیږی ګاز توليديږي  چی ورڅخه سری هم لاس ته راخی.
E: داستخدام سطحی ته لوړتیا ورکوی: د anaerobic digestion عملی په ترڅ کی چی بایوګاز پکی تولید یږی کار اوقوی ته اړتیا ده د ADلپاره د خاموموادو راټولولو جمع کولو لپاره تخنیکی وسایلو همدارنګه د بایوګازدستګاه جوړولو لپاره هم کار ته ړتیا ده چی د همدی امله په مختلفو برخو کی بشری قوی ته اړتیا لیدل کیږی دا په دی معنی چی د بایوګاز ټکنالوژی د ملی اقتصاد برخی ته د پراختیا ورکولو په برخه کی یو نوی اقدام دی او هم دمحلی او کلیوالی عاید ترلاسه کولواو استخدام کیدلو په لپاره یوه ښه سرچینه ده.
F: د بایوګازټکنالوژی په استعمال سره موثریت او منظموالی ترسترګوکیږی: دغه ګاز دمختلفو غوښتنو لپاره استعمالیږی خو یوه مهمه غوښتنه یی دپخلی او رڼا په توګه تری استفاده ده په اوسنی وخت کی د حرارت او برق تولید (CHP) combined heat and power generation تولید په منظور تری کار اخیستل کیږی چی د طبیعی ګاز ځای یی نیولی دی او بي کاره مواد په ډیري ښي لاري سره ګټور حالت ته بدلوی چي ورسره  موثریت او پاک والی ترسترګو کیږی. 2: د بزګرانولپاره یی ګټی:
‍‍A:د بزګرانولپاره داضافی عاید موثره منبع ده: د بایوګاز ټکنالوژی او د بایوګاز جوړول د بزګرانو لپاره د اضافی عاید د ترلاسه کولو او دهغوی د اقتصاد د ښه کولو یوه غوره لاره بلل شوی ده ځکه هغوی د داسی موادوڅخه چی په نورو مواردو کی د استفادی وړ نه وی ګټه اخلي او همدارنګه د محیط څخه عضوی فضولاتو په ختمولو کی هم ستر رول لری.
B: د دی ګازد جوړیدو په نتیجه یوه ښه او باکیفیته عضوی سره هم په لاس راځی بایوګاز نه یوازی چی د انرژی دتولید منبع ده بلکه دغه منحل شوي سبستریټ چی ‍‍digestate نومیږي یو ارزښتناکه د خاوری عضوی سره ده چی د N.P.K مایکرونیوټرینټ (کم مصرفه غذایی مواد) څخه غنی ده چی دا د مایع سری ورکوونکی او یا نورو لارو سره نباتاتو ته تطبیقیږی. چی د کيمياوي سری په پرتله یو څه اقتصادی راځی.
C: د نباتاتو لپاره یو ښه غذایی ځنځیر کیدای شی: د بایوګاز دADعملی په ترڅ کی یو ښه کاربنی غذایی ځنځیر تیاریږی دا په دی معنی کله چی د میتان ګاز دانرژي دتولید لپاره په کار وړل کیږی نو ور څخه کاربن ډای اکساید هوا ته ازادیږی او نباتات یی د فوتوسنتیزعملیی له لاری په مصرف رسوی او د همدغه نباتی پاتي شونو څخه د بایوګاز په تکنالوژی کی کار اخيستل کيږي بلاخره انسانانو ته پاکه هوا تهیه کیږی چی د صحت او سلامتیا لپاره یو غوره فکتور شمیرل کیږی.
D: مختلف ډوله فضوله مواد په منظم ډول ګټورحالت ته بدلوی: څرنګه چی مختلف ډوله عضوی پاتی شونی لکه (انسانی او حیوانی فضولات،نباتی بقایاوی ،غدایی موادو د فابریکو څخه خارج شوی فضوله مواد،او نور...)په مختلفو تخنیکونو سره تری بایوګاز په لاس جوړیږی چی دغه ګاز بیرته دمحیط  په مختلفو برخو کی د یوبل سره داړیکو له مخی  په منظم ډول په کار وړل کیږی او په پای کی د ټولنی په پرمختګ او انسانی ژوند کی مثبت تغیرات راوړي.
زرلدا میمس
زرلدا میمس د مشهور امریکا شوکمار (غله) جسی جیمز چې اوسمهال د امریکا په تاریخ کې یوه افسانوه څیره ده ښځه وه.
بایوګاز تکنالوژي
د بایوګاز تکنالوژي ګټی
E: د بدبوی اوکوچنیو ذراتو د انتشار مخنیوی کوی: د انسانی او حیوانی فضولاتو ،او نورو عضوی زاید موادو ذخیره او مناسب استعمال په چاپیریال کی د بد بوی ختمولو او او دکوچنیو دراتو دخپریدو مخنیوی کوی چی مناسبه لاره یی د بایوګاز ټکنالوژی استعمال دی چی ورسره د محیط 80%بدبوی له منځه ځی اکثره وخت د بایوګاز څخه حاصل شوی digestateزیاته بدبوی نه کوی او دامونیا بدبوی هم دسری شیندلو څخه وروسته ډیر ژر له منځه ځی.
F: د حیوانی ناروغیو دخپریدو مخنیوی کوی: د بایوګازپه جوړولو کی د حیوانی مایعو او وچیو سرواستعمال کولی شی چی د رنګارنګ امراضو د خپریدو مخنیوی وکړی او هم حیواناتواستوګنځایونه پاک ساتل کیږی چی دغه امراض نه یوازی چی د حيواناتو ته ضرر رسونکی دی بلکه چاپیریال ته د انتشار په صورت کی انسانانو ته ضرر ورسوی
د بایوګازتکنالوژۍ داستعمال موارد
د ننني عصر مطابق له بایوګاز څخه په لاندي مواردو کي استفاده کیږي.
1: production of gas :( پخلي ،رڼا، یخچال). ــ نغریstoveچي دپخلي په منظور استفاده کیږي او په یو ساعت ک ګاز مصرفوي. ــ ګازي څراغ lamp له۶۰واټه بريښنا سره معادل دی    _ګاز په ساعت کي مصرفوي. ــ سل لیتره یخچال په ساعت- ګاز مصرفوي همدارنګه د واټر پمپ ، اوژرندي په انجنونو کي هم استعمال لري.
2: د عضوی سرو یوه ښه منبع ده.
3: د چاپیریال ساتني په برخه کي په کار وړل کيږي ځکه اکثره فضوله مواد جذبوي. همدارنګه په پرمختللو هیوادونو کی ورڅخه په ترانسپورت کي هم استفاده کوي چی لکه دسویډن هیواد.
په نړیواله سطحه د بایوګازتکنالوژي ترویجیدل
په وروستۍ لسیزه کې د مخ پر ودې او بې وزلو هیوادونو لپاره د بایوګاز تولید د انرژۍ تر ټوله اغیزمنه، آسانه او وړیا لاره ښوول شوې ده چې یوې احصایې له مخې یواځې هند په کلیوالو سیمو کې تر ۷۰٪ انرژي له بایوانرژۍ منابعو څخه تمویلوي.څرنګه چی د بایوګازتکنالوژي نه یوازي د ګاز د تولیداو عضوي سرو د تهيي په برخه کي خدمات وړاندي کوی بلکه په زیاته اندازه محیط په پاک ساتلو،او دغیر قابل تجدید طبیعی منابعو دساتلو لپاره هم ښه بدیل کیدای شي خصوصا پرمختللي هیوادونه چی اوس مهال په مختلفو برخو کي تولیدات کوي د نوموړي سیستم څخه په استفادي سره کولی شي  چی خپلو منابعو او محیط ساتنه وکړي په پرمختيايي هیوادونو کی هم د دغه تکنالوژۍ پلي کول په ځینو اړخونو کی د پام وړ تسهیلات میسروي  چې د هر هیواد د سيمه اییز او ملي اقتصاد د پیاوړتیا او د محیط زیستي رفاه په راوستلو کي اړین ګام بلل کیږي با لاخره پکار ده چی د بایوګازتولید سيستم  ته وده ورکړو  چی اوس مهال په چین،هندوستان،نیپال ،او اروپایی هیوادونو کی د دغه تکنالوژۍ پرمختګ ته ځانګړی توجه شوي ده خو په افغانستان کي بد بختانه نظر په حالاتو باندي د دغه تکنالوژۍ پرمختګ د ستونزو سره مخ دی
{| class="wikitable floatright" style="text-align: center;" ! Compound ! Formula ! width="100" | %
د بایوګاز جوړونکی اجزاءیا ترکیبی مرکبات
دهغه معلوماتو له مخي چي مونږ د بایوګاز ټکنالوژۍ د څیړني په برخه کي کړی دهیواد په مشرقي ولایتونو کی دغه سیستمي  دستګاوي اوس مهال اکثره  له کاره لویدلي دي او  ځیني یی تخريب او یا له منځه تللی دي چي د پوښتنو په جریان کي يي لاملونه په لاندي ډول یاد شوي.
1: د بایوګاز توليدي ټکنالوژۍ سره د خلکو هراړخيزه نااشنايي شتون.
2: د پرمختللي سیستم لپاره دلازمو امکاناتو د نه شتون له امله په یخه هوا کی د ګازو تولید له حده کمیدل.
3: د ځاي په انتخاب کي مشکل.
4: د خلکو ضعیف اقتصادي حالت.
5: د بایوګاز دستګاه په نصبولو کي د ټاکلو معیارونو پوره نه استعمال.
6: د کلي مشران یا نور بانفوذه اشخاص يي ځانته جوړوي مګر تر یو وخت وروسته یی دخښتو اونورو سامان الاتو څخه يي په نورو مواردو کي استفاده کوي ځکه په دغه تاسیس يي تاوان نه وي کړي.
7: د دستګاه د جوړښت د خرابوالي له کبله ممکن پایپونه سوري شوي وي یا د سرو د پټولو دښه سیستم د نه لرلوله امله بد بوي دیته خلک مجبوروي چی د دغه سیستم څخه استفاده بس کړی.
8: دتصفيي سیستم دنه لرلو له کبله د ګازانتقالونکي پایپونه او والونه داوبو او سلفر له امله تخريبيږي.
9: د بایوګاز دلاسته راوړلو لپاره يي اکتفا یوازي په حیواني فضوله موادو وي نو په هیواد کي د اکثره کورنيو دغړو تعداد زیات او حیوانات يي کم وي چي دغه ګاز يي د استعمال لپاره بسنه نه کوي.
10: د دولت له خوا په دغه برخه کي لازمي همکارۍ ډيري کمي دي {| class="wikitable floatright" style="text-align: center;" ! Compound ! Formula ! width="100" | % په تیوریکی لحاظ ټول عضوی مواد د بایوګاز په تولید کی برخه اخلی لکه له خوسا شویو میوو، ترکاريو، ګلانو، هګۍ پوټکیو، د چاى او قهوې پاتي شونو، د لرګیو بڅرکو، انساني او څارویو سرې، د چرګانو سرې، واښو، د کچالانو او نورو ترکاریو پوټکو، د مسلخ له وینو او پاتې شونو او نورو عضوی پاتي شونو څخه کار اخیستلای شو. خو په عمل کی انسانی او حیوانی فضوله مواد یی تر ټولو ښه منبع یا سرچینه بلل کیږی عضوی مواد د بیولوژيکی عملیی لاندی تومنه(تخمر)کیږی اوپه نتیجه کی ګاز لاس ته راځی بایوګاز یوبیلیدونکی او دهوا څخه سپک او په اوبو کی په کمه اندازه منحل هایدروکاربنی مرکب دی چی د عضوی موادو د تومنه کیدو لپاره یی دسانتی ګراد (40c-30c) درجی تودوخی ته ضرورت دی د تودوخی په دی درجه کی دمایکروارګانیزمونو فعالیت چټکتیا مومی چی د عضوی موادو څخه د بایوګاز جوړیدنه او تولید دحیاتی کیمیایوه پیچلی پروسه ده په دی عملیه کی بکتریا لومړی enzymesکیمیاوی مواد په هغه عضوی موادو څڅوی چی په شاو خوا کی یی موجود دی. په عادي حالت کې د بایو ګاز د جوړیدو موده د یوی میاشتی څخه نیولی تر یوی نیمی ماشتی پوری رسیږی خو د بایوګاز د تولید اندازه او موده د بټۍ په جوړښت، د عضوي موادو په اندازه او خالصيتوب، د چاپیریال تودوخه ، د بټۍ جوړوونکي عناصر او ډیری نورو پارامترونو پورې تړلې ده چې د یوې اغیزمنې بټۍ د جوړلو لپاره وار د مخه د محیطي شرایطو، موجودو آلاتو او امکاناتو څيړنه او اندازه ګیري ضرور ده. که چیرې هاضم ټانک له ۴۰ څخه تر ۶۰ درجو پورې تود وساتل شي له ۲۰ څخه تر ۶۰ ورځو په جریان کې بایوګاز تولیدولای شي ځکه خو دا مهمه ده چې هاضم ټانک د لمر مخامخ وړانګو په مقابل کې باید جوړ شي نه پر سرپټ چاپیریال کې.
د بایوګاز دستګاه ډولونه
دغه ستګاوي د جوړښت له مخی په دری ډولونو ویشل شوی. چی په افغانستان کی د ایریا موسسی د څیړنو له مخي اول ډول(ګنبذی دستګاه ) د سیمه اییزوشرایطواو موادو له مخی ښه نتیجه ورکړی ده ځکه که نوموړی دستګاه په مناسب ځاي کي تاسيس شي نو د ګازو تولید او دعضوی سرو دلاسته راوړلولپاره بیا ضروري نه ده چي کوم برقي سیستم اویا دګرمولو کوم سیستم ته دی اړتیا ولري
د بایوګاز دتولیدي دستګاه جوړولولپاره د مناسب ځای انتخاب
د بایوګاز دستګاه دنصبولو لپاره د ساحي ټاکل اړینه موضوع ده نو لاندي لیست د site selection په اړه لازمي لارښووني کوي. 1: دغه د ستګاه باید د اوسیدو ځای څخه لري ،کمي ګڼي ګوڼي لرونکي وی اوهمدارنګه د لمر وړانګو په مقابل کي تاسیس شي.
2: داسي ساحه کي نصب شي چي د باد مسیر يی په نظرکي نیول شوی وي.
3: باید د ترانسپورت ،بریښنا او نور اړین تسهیلات ولري‌.
4: د خاوري ډول اود رطوبت څیړنه يي وشي.
5: په غونډۍ او یا هم داسي ساحه نه وي چی د سیلاب له حطر سره مخ وي.
‍6:په کرنیزه ځمکه کي یا ورته نږدی ځاي کي جوړه شي چي د کرنیزو پاتي شوني او بیرته یي د تولید شوي عضوي سري انتقال اسان وي.
7: بالاخره کومه ساحه چي ټاکل کیږي باید حد اقل یی مساحت دومره وي چي د بایوګاز دتولید سيستم ټول مربوط فعالیتونه پکي ځای شي.
د بایوګاز دګنبذي دستګاه یا بټۍ جوړول
د یوې مکملې بایوګاز دستګاه لپاره چی ګنبذی شکل ولری
۱:یوه څاه: چی په کی عضوی فضولات اچول کیږی او د پایپ له لاری یی هاضم ټانک ته وړی
۲:یو هاضم ټانکdigester:استوانه یی جوړښت لری چی عضوی مواد د ازاد اکسیجن په نشتوالی کی تومنه ګازاو سري تولیدوی چی د یوی دخولی لار  inlet او یوه خروجی لارoutlet مجراوو لرونکی دی.
۳:یو د پروسس شویو عضوي موادو ټانک عضوی سره ورته د هاضم ټانک څخه ورځی.
۵:ګازنیونکی چی د ګازو وتلو پايپ دهمدي په نيم کره يي ساختمان په سر کي نصب وي.
۶ بیلګه ګنبذي دستګاه ټولو برخو سره هغه مواد چی د بایوګاز دتوليد ټکنالوژۍکی په کاروړل کیږی ـعضوی مواد (حیوانی او انسانی فضولات،نباتی پاتی شونی ،دخوړو پاتی شونی......)
ــ غیر عضوی مواد
ــ اوبه
بايو ګاز د عضوي موادو د ډايجشن په وسيله جوړيږي. غير عضوي مواد لکه منرالونه اوفلزات په دي عمليه کې زيات تاوان نه مومي او په ثابته بڼه پاتي کيږي. د اوبو او يا متيازو ور زياتول د تخمر موادو ته هغه جاري حالت ورکوي چې د بايوګاز دستګاوو لپاره ډير اړين دي. په دي حالت کې د ميتان جوړونکي بکترياوي په ډيره ښه توګه د هغه موادو سره تماس پيداکوي چې په کنده کې اچول کيږي هر څومره چې په ټاکلي وخت کې تخمر مواد وشاربل شي په همغه اندازه ګاز په توليد کې چټکتيا رامنځته کيږي. لومړی باید په ځمکه کې یوه څاه وکیندل شي تر څو په هغه کې د اړتیا وړ عضوي مواد او اوبه سره په مساوي نسبت ګډ کړی شي له دغې څاه څخه باید هاضم یا ډایجیسټر ټانک ته دا لړلي عضوي مواد د یوه پیپ په واسطه انتقال شي، دغه څاه باید د هاضم ټانک په پرتله په لوړه سطحه کې وي، هاضم ټانک له ټټۍ سره هم وصلولای شۍ، د هاضم ټانک په پاسنۍ برخه کې باید د ګاز ليږد لپاره یو پیپ نصب شي، د هاضم ټانک بل اړخ باید له یوې داسې زیرمې سره وصل شي چې پروسس شوي مواد په کې خوندي او له هغه ځایه د کرنې یا نورو موخو لپاره له نوموړي زیرمتون څخه انتقال شي. لومړني عضوي مواد باید دومره اوبلن وي چې تر ٪۳۰ پورې عضوي جامد مواد او نور یې اوبه وي، مخکې له کارونې څخه باید له تولید شوي ګاز څخه د اوبو ذرات، هایډروجن سلفايډ کاربن دای اکساید او نور غیر ضروري ذرات فلټرشي.د عضوي موادو په ترکیب کې انتي بیوتیک درمل، مس، زنګ، امونیا، هایډروجن سلفایډ او ځيني نور درانده فلزات کولای شي په بټۍ کې د بایوګاز د تولید کچه را ټيټه او یا یې هم په ټپه ودروي نو باید هڅه وشي چې لومړنۍ څاه ته د یادو موادو له اچولو څخه ډډه وشي. دګنبذي دستګاه ځانګړني
2: ساتنه او څارنه یی ډیره ساده ده.
3: اقتصادی او ډیر دوام کوي.
۵:د ساختمان یوه برخه یی دځمکی لاندی او د تودوخی پر وړاندی (په ژمي کي) ډ يرلږ متأثره کیږی.
۶:دڅارویو دلږو خوالبته لمدو فضوله موادو څخه زیات ګاز تولیدیږی. بالوني دستګاه balloon type plant دا دستګاه دکڅوړی په څیر پلاستیکي یا ربړی ګودال یا زیرمتون لری چی پاسنۍ برخه کی یی ګاز زیرمه کیږی د ننوتلو او اوتلو لاره یی مستقیما په پورتنۍ برخي پوری تړلی وي او کله چی د ګازو زیرمه ډکه شي نوږدغه بالون ګنبذی شکل غوره کوي.