cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جنسي بیا توليد
خځنده (حشرې)
د خځنده ګانو انواع د ټولو شته ژويو له انواعو څخه دوه برابره زیات دی. د خځنده ګانو ډيری انواع د جنسي عمل له لارې بیا توليد کوي، خو ځينې انواع يې په اختياري ډول«پارټينوجينيک» دي. د خځنده ګانو ډېری انواع يې جنسي ډمورفيزم لر، په داسې حال کې چې به نورم جنسيتونه تقريباً يو ډول  ښکاري. عموماً دوی دوه جنسونه لري چې نارينه يې نارينه يې نطفه او ښځينه يې هګۍ توليدوي. بيضه په هګيو کې وده کوي، کوم چې يو پوښ لري چې کورين يې بولي او دا له داخلي بلاربېدو مخکې منځ ته راځي. خځنده ګان ډېر مختلف او ډول ډول يو ځای کېدل او د بيا توليد تګلارې لري، د کوم په پايله کې چې ډيری وخت نارينه د ښځينه په داخل کې نصفه راټوي، هغه يې په خپل ځان کې زېرمه کوي، تر دې چې هغه د هګيو د زرخېزه کولو لپاره چمتو شي. له بلاربېدو يا القاح او د زيګوټ له جوړېدو تر څنګ يې د ودې له بېلا بېلو اندازو وروسته، په ډېريو انواعو کې هګۍ له ښځينه څخه بهر وځي؛ به داسې حال کې چې نور يې په ښځينه وو کې زياته وده کوي او بيا ژوندي پيدا کېږي.
تي لرونکي
د تي لرونکو درې شته ډولونه شته چې دا دي: مونوټرمز، جوړه او کڅوړه لرونکي چې ټول يې داخلي القاح لرونکي دي. په جوړه تي لرونکو کې، زوزات د ځوانانو په توګه زېږېږي: بشپړ ژوي چې شبږ جنسي غړي يې موجود وي، که څه هم دا غړي د بیا توليد له اړخه فعال نه وي. له څو مياشتو يا کلونو وروسته، جنسي غړي يې زياته وده کوي تر څو ژوی له جنسي اړخه بالغ شي، خو دا تر انواعو پورې اړه لري. ډيری ښځينه تي لرونکي يواځې د ټاکلو «ايستوريس» (هغه وخت چې جنسي عمل ته چمتوالی لري) جرياناتو پر مهال زرخېره وي، په کومه نقطه کې چې دوی د يو ځای کېدو لپاره چمتو وي.انفرادي نارینه او ښځينه تي لرونکي سره يو ځای کېږي او جنسي عمل تر سره کوي. په ډېرو تي لرونکو کې، نارينه او ښځينه د خپل بلوغ ژوند په اوږدو کې جنسي شریکان سره بدلوي.
عبدالرشيد جليلي
عبدالرشيد جليلي (وږی ، ۱۳۱۸ ل. - ) (په انگرېزي: Abdul Rasheed Jalili) يو افغان سياستوال ، شاعر او ليکوال دی. هغه د ۱۳۵۷ ل. کال د غويي تر اوښتون وروسته لومړی د کابل پوهنتون ريس او بيا وروسته د ښوونې او روزنې وزير و. عبدالرشيد جليلي د افغانستان د خلق د ډيموکراتيک گوند او د مرکزي کميټې يو فعال غړی و چې د کرنې او د زمکو د اصلاحاتو پخوانی وزير هم پاتې شوی. دم مهال هغه د ملي وحدت د گوند مشر دی او د ۱۳۸۹ ل. کال د ولسي جرگې په ټاکنو کې يې د نوماند په توگه برخه اخيستې وه.
مخينه
عبدالرشيد جليلي په کونړ کې زېږېدلی دی. د پلار نوم يې عبدالجليل دی.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغان وزيران وېشنيزه:افغانان
ابن ميمون
ابن ميمون چې په رنځ کې يې حکمت وموند (۱۲۰۴_ ۱۱۳۵)
د ابن ميمون(Maimonides) پېړۍ د تاريخ يو له شور او ځوږ څخه ډک دوران و. دې پېړۍ په خپله لمن کې درې تنه لوى جنگيالي وروزل او نړۍ ته يې وړاندې کړل. صلاح الدين ايوبي او ريچارډ شېردل، دا دواړه د جگړې سرتېري خو درېيم، ابن ميمون د سولې سرتېرى و.
د ابن ميمون د ژوند داستان، د صليبي جگړو د پرتم او لويۍ له کبله له ژبو پرېوت او پرځاى يې د دوو قبايلو، صلاح الدين او ريچارډ د ځوانمردۍ د نکلونو بازار تود شو. ويل کېږي، کله چې ريچارډ ناروغ شو، صلاح الدين يوشمېر الوچې، چې په واوره کې ساتل شوې وې، هغه ته ورولېږلې. او ريچارډ د دې لپاره چې صلاح الدين ته وروښيي چې له هغه څخه کم نه دى، خپله خور (جون) يې د صلاح الدين د ورور العديل په نامه کړه. خو دا ډول ځوانمردي چې د يو بل په حق کې يې روا گڼله، سرتېرو ته په گرانه پرېوته.
صلاح الدين ايوبي د يوه کمزوري سو تفاهم له کبله دوه نيم زره مسيحي يرغمل په ټولوژنه کې له منځه يووړل او ريچارډ هم له هغه سره په مقابله کې د دونيم زرو يرغمل شويو مسلمانانو د ټولوژنې امر صادر کړ. دا سو تفاهم ډېر ژر ليرې شو او دې دوو سخاوتمندانو مشرانو له يو بل څخه بخښنه وغوښته، خو له بده مرغه يرغمل شويو چې تر خاورو لاندې پراته وو، د دې وخت ونه موند چې د خپلو بادارانو له ځوانمردۍ خبر او د هغوى دې کار ته لاسونه وپړکوي.
ابن ميمون د بربريت او ځوانمردۍ په دې دوران کې د خپلې مانيزې (معنوي) نړۍ پر لار گام کښېښود، د ميمون د ارام ژوند ثمره د صليبي جگړو تر شور او ځوږ، اغېزناکه وه.
دوو فيلسوفانو چې کله له يو بل سره د بشر د تاريخ په باب بحث کاوه، لومړني چې يو بدبينه فيلسوف و، وويل: ”کولاى شو چې د بشر بشپړ تاريخ په دې تورو کې بشپړ کړو، له انسان سره د انسان غيرانساني چلند“.
خو دويم چې يو هيله من فيلسوف و، بې له ځنډه يې ځواب ورکړ: ”نه، زما ملگريه، څو توري چې د بشر تاريخ بشپړوي، دا دي، د حکمت او پوهې په لار کې د درد او رنځ زغمل“.
د ابن ميمون له ژوند څخه څرگندېږي، چې دواړو فيلسوفانو رښتيا ويل: د ماشومتوب په دوران کې يې د دې تريخ حقيقت څکه وکړه، چې بشر د همډوله له شکنجې او ځورولو څخه خوند اخلي او دا تريخ حقيقت د يوه هوښيار او ارام فکري سيسټم زېږنده دى.
ابن ميمون د يارلس کلن و (1148م کال) چې کورنۍ يې له خپل اصلي بومي ټاټوبي يانې د اسپانيا د قرطبي له ښار څخه وشړل شوه. وايي: هغه څوک چې په اس سپور وي، د پلي خلکو له لاندې کولو څخه خوند اخلي. په فلسطين کې د بني اسرائيلو پاچايانو، خپل پيغمبران ووژل، په اروپا کې مسيحي کشيشانو يهودان تعقيب او محاکمه کړل او دا دى د اسپانيا مسلمانو واکمنانو مسيحان او يهودان له قرطبې څخه تبعيد ته اړ کړل.
د ابن ميمون لپاره دا شړل د هغه د توپاني برخليک پيل و. نوموړى اړ و چې په خپل ټول عمر کې د استوگنځي په موندلو پسې پايڅې راپورته او د خپلې اروا د ارامتيا لپاره د يوه خوندي ځاى لټه وکړي. او دا غوښتنه يې د ټولو نړيوالو لپاره لرله.
(2)
د ابن ميمون ژوند د محروميت، نېستۍ، ناروغۍ، له انسان څخه د کرکې، د طبيعت د سختيو او د خطرونو په وړاندې مبارزه وه. کله چې د ابن ميمون کورنۍ له قرطبې څخه ايستلو ته اړ شوه، نهه کاله له يوه ښار څخه بل ښار ته سرگردان و. په بله وينا، هغې کورنۍ ته هېچا او هېڅ ځاى، ځاى نه ورکاوه. د ابن ميمون پلار يو ستورپوه او په رياضياتو پوه يهودي و. د نوموړي يو ښوونکى او يو کتابتون و، ځکه چې د دغو کډوالو په کڅوړه کې د کتابونو د ايښوولو لپاره تش ځاى نه و پاتې.
ابن ميمون د خپل مسافرت په کلونو کې چې په پلي توگه په اوښ يا هم بېړيو کې لار لنډوله- په دښته او سارا کې سفر چې ”موعود ښار“ په سترگو نه ليدل کېده- ده د تورات د کتاب، ځينو يهودي قوانينو، د يونان د فلسفې او د طب او رياضياتو مطالعه کوله.
ابن ميمون څنگه وتوانېد چې په دا دومره خطرونو، رنځونو او پرېشانۍ کې د تاريخ يو لوى او ځيرک انسان شي؟ دا په خپله د انساني مغزو يو حيرانوونکى راز دى.
(3)
ابن ميمون په ۱۱۶۵م کال د مراکش پلازمېنه د فاس ښار د خپلې استوگنې لپاره غوره کړ. خو هلته د هغه پاتې کېدنه لنډمهاله وه. د مسلمانانو د څېړنې مامورين په دې هڅه کې شول، چې نوموړى توقيف او محاکمه کړي. د ابن ميمون يوه مسلمان ملگري د هغه مرستې ته ورودانگل او ابن ميمون يې خبر کړ. ابن ميمون هم د شپې له تيارې څخه گټه پورته کړه او يبلې پښې له هغه ښاره وتښتېد.
په دې سفر کې بېړۍ ماته شوه، يوه مياشت يې کړاوونه، رنځونه او خطرونه وليدل او په پاى کې يوځل بيا فلسطين ته ستون شو. خو د هغه پلرنى سپېڅلى ټاټوبى ، د صليبي جگړو له امله وران او په خاورو او ايرو بدل شوى و. هلته داسې څه نه و پاتې چې د ابن ميمون اروا ته خوښي ورپه برخه کړي. ځکه په دې هڅه کې شو، چې د خپلې اروا د ارامتيا لپاره تر دې غوره ځاى ومومي. په همدې موخه په يوه بېړۍ کې کښېناست او مصر ته يې مخه کړه.
ورور يې داود له هغه سره د مرستې لپاره د جواهراتو سوداگري پيل کړه، خو په يوه سمندري سفر کې يې بېړۍ ډوبه شوه او د تل لپاره يې دا نړۍ پرېښوده. ابن ميمون ته د ورور مړينه، د درد او غم هغه دروند بار و، چې کلونه کلونه يې شا ترې لاندې کړوپه وه.
په خپله ليکي: ”دا تر ټولو دروند گوزار و، چې پر سر مې راپرېوت... د داود وړه لور او کونډه مېرمن راپاتې شول... پوره يو کال د سختې تبې او نهيلۍ له کبله په بستر کې پرېوتم... داود زما په غېږ کې رالوى شوى و. هغه زما ورور او زده کوونکى و... داود ډېر وخت سفرونه کول، چې گټه وکړي...د دې لپاره چې زه په کور کې پاتې شم او خپلې زده کړې ته دوام ورکړم.... زما يوازېنۍ خوښي د داود په ليدو کې نغښتې وه. خو هغه تلپاتي کورته لاړ او زه يې په يوه پردي هېواد کې خواشينى او يوازې پرېښودم. زه بايد د دې مصيبت له امله مړ شوى واى، خو تورات ما ته ډاډگيرنه راکړه او فلسفې، مرستې ته راودانگل او درد او رنځ يې راڅخه ليرې کړ”.
ابن ميمون د خپل ورور تر مړينې وروسته، طبابت ته مخه کړه، چې له دې لارې خپله روزي ترلاسه کړي.
ان په دې دوره کې هم د ابن ميمون په ټنډه کې سوله او نېکمرغي نه وه ليکل شوې. د صليبي جگړو په يوه واړه شور او ځوږ کې د فلسطاط ښار چې د ابن ميمون کور په کې و اور واخيست، دې اور نژدې دوې مياشتې دوام وموند او کله چې د اور لمبې کښېناستې، هلته وبا گډه شوه.
ابن ميمون پر دې مهال خپل ډېر وخت د ناروغانو په درملنه تېراوه. هغه به يهودي دربدرو خلکو ته ډاډبخښونکي ليکونه ليکل او خپل ليکلى کتاب ”نور“ يې چې د نوموړي فلسفي ليکنه ده، له سره کوت.
(4)
د ابن ميمون فلسفه د هغو وگړو لپاره يو څراغ و، چې د ناپوهۍ په توره تياره کې روان وو. دې څراغ د سولې او ارامۍ رڼاوې خپرولې، په حقيقت کې د لالهاندو لپاره يو لارښود و. ابن ميمون خپل وروستي لوى کتاب ته د ”لالهاندو لارښود“ نوم ورکړى و.
له دې لارښوونې څخه د هغه موخه په دې مادي او مانيزې (معنوي) نړۍ کې د بني اسرائيلو د پيغمبرانو اخلاقي اصول او د يوناني فيلسوفانو د فکرونو سره اوډل وو.
ابن ميمون د بني اسرائيلو د پيغمبرانو نظر چې عدالت او انصاف يې تر هرڅه غوره گاڼه، منلى و او د يونان د فلاسفه وو په څېر يې هماهنگي او منځلارتوب ته په غاړه ايښودلو سره اعلان وکړ، چې:
عدالت په حقيقت کې هماغه هماهنگي او تعادل دى. عادل هغه څوک دى چې ژوند يې همغاړى وي. په دې مانا چې په خپلو حقوقو کې د نورو حقوق ولټوي. ژوند د يوه موزيک په څېر دى او هرڅوک بايد خپل موزيک په ډېره ارامه او سمه توگه، نه لوړ او نه هم ټيټ وغږوي. هغه څوک چې خپل موزيک په سمه توگه غږوي، هم عادل دى او هم معتدل او موږ د هغه توان خاوندان يو، چې يوناني فيلسوفان يې پرځان حاکميت او پر نفس غلبه تعبيروي.
وينو چې ابن ميمون هم د يونان فيلسوفانو ته ورته نظر درلود. نوموړي هم له عدالت څخه ډک ژوند، هماهنگي او پر نفس واکمني غوښتله. په بله مانا نوموړى د يوه داسې عدالت په لټه کې و، چې د بني اسرائيلو پيغمبرانو غوښت.
د ابن ميمون په فلسفه کې د پخواني يونان حکمت په عبري شېوه موندلاى شو. د نوموړي فلسفه د ارسطو فلسفې ته نژدېوالى لري او له بله پلوه د بني اسرائيلو د پيغمبرانو اشارو او د سنټ پل له حکمت سره خپلوي لري.
ابن ميمون وايي: ”تر هرڅه دمخه بايد ايمان ولرو او خالق وپېژنو، خو نه هغه خالق چې جسماني شتوالى لري او لکه ژوپيتر تر انسان د غوره وجود په توگه ستايل شوى وي، بلکې هغه خالق چې مطلق قدرت دى، د عدل جوهر دى او د هماهنگۍ رامنځته کوونکى. خدايي عقل زموږ د پيدا کېدو لامل شو او د هغه خير موږ ته پناه راکړه. خداى تلپاتى او هستي ازلي او ابدي قانون دى. هغه، هغه سندره ده، چې موزيکونه ورڅخه زېږي. هغه حقيقت دى چې خوبونه له هغه څخه عملي بڼه نيسي او هغه پيل دى، چې نړۍ ورڅخه پيدا شوې ده. هغه اروا ده چې پر پيغمبرانو يې پاکي لورولې ده او دا هغه اروا ده چې پر پيغمبرانو يې پاکي او سپېڅلتيا ورلورولې ده.
د هغه رښتينى جوهر چې پيغمبران يې نور وته ورښودل غواړي، دا دى چې: ”ټول بنيادمان ځان لري او ژوند تلپاتى دى او هېڅوک نه مري“.
دا څرگندونې موږ د ابن ميمون د فلسفې يوې بلې برخې ته بيايي، يانې له ايمان څخه بايد اميد ولرو او پر دې چې تر مرگ وروسته ژوند شته او هغه ژوند ته بايد هيله من واوسو.
د دې مطلب د لا سپيناوي لپاره يوه بېلگه راوړو: کله چې د مقدس کتاب يوه برخه چې له ملکوتي سندرو ډکه ده له منځه لاړه شي، په حقيقت کې سندره نه ده محو شوې، بلکې هغه برسېرن اثر چې پر کاغذ نقش شوى و، له منځه تللى دى.
دا سندرې د دې کتاب په ټولو برخو کې توشپلي (تيت) دي. ښايي ټولې پاڼې له منځه لاړې شي، خو هېڅوک د دې توان نه لري چې د تورو په قالب کې نغښتې اندېښنې له منځه يوسي. ”بدن مري، خو اروا تلپاتې ده“. دا مطلب به له يوې بلې تشبېه سره لا روښانه شي. موږ هر يو هغه رنگينه ټوټه يو چې د ژوند په رنگينه پرده کې انځور شوي يو. که پرده له منځه لاړه شي، رنگ ژر او يوځلي نه محو کېږي، بلکې له ځلېدونکي او تلپاتي سپينوالي سره يوځاى شوى دى.
همدارنگه د انسان وجود نن له خړو اوبو سره تشبېه کوو، چې اروا د لمر د وړانگو غوندې هغه ته روښنايي وربخښي. کله چې دا اوبه وچې يانې مړې شي، د نور انعکاس هم پايته رسېږي، خو لمر د پخوا په څېر ځلا لري او وړانگې شيندي.
ژوند وروسته له مړينې يو ډول خوب ته ورته والى لري. داسې يو حالت چې په يوازېتوب ښکاره کېږي او وگړي له منځه تلو څخه تلپاتې هستۍ ته بيايي.
دا ډول خوب کله ناکله د تصادف له مخې زموږ په ورځني ژوند کې هم پېښېږي. د بېلگې په توگه د زړه وړونکې شعر لوستل، د الهام ورکوونکې نغمې اورېدل، لمر ختل او د غروب زړه وړونکې منظره، د خلکو په خوښيو کې ونډه اخيستل، پېرزوينه او لورېينه او داسې نور دا هغه وختونه دي، چې انسان کله ناکله ورسره مخ کېدى شي.
دا څرگندونې د ابن ميمون د فلسفې درېيم اصل څرگندوي. يانې اميد او ايمان د ا نسان شفقت او اکرام، يا په بله وينا شفقت او اکرام زموږ اميد ته پياوړتيا وربخښي.
هغه مهال چې په رښتينې توگه له خپلو گاونډيانو سره د همدردۍ او زړه سوي احساس وکړو او په دې هڅه کې شو، چې د هغوى ستونزې اوارې کړو، له نړيوالې اروا سره هماهنگي او پيوستون لرو.
دويمه درجه اکرام (بخښښ) په ورين تندي دى، خو ”د غوښتونکي له اړتيا او د بېوزلي په پام کې نيولو پرته“.
درېيمه درجه اکرام هغه دى، چې په ورين تندي ورکول کېږي، خو هغه وخت چې څوک يې غوښتنه وکړي.
په څلورمه درجه کې، دا درې واړه شرطونه په پام کې نيول کېږي، خو کله چې ورکوونکى او اخيستونکى د دا ډول اکرام پر مهال له يو بل سره مخامخېږي، د اخيستونکي پر ټنډه د شرم خولې ماتې شي.
پنځم پړاو، غوښتونکى اړتيا لري، خو بخښونکى هغه نه پېژني، داسې لکه زموږ نېکونو چې بېوزله کسان نه پېژندل، هغوى به يوڅه شته په خپلو څادرونو پورې د دې لپاره تړل، چې کوم ناپېژندوى بېوزله بې له دې چې ويې پېژني، له ځان سره يې واخلي.
شپږم مقام چې د يوې لويې درجې لرونکى دى، هغه بخښښ دى، چې غوښتونکى څرگند وي، خو بخښونکى ناڅرگند، هغه لار چې پخوانيو غوره کړې وه، هغوى بې له دې چې وپېژندل شي، د بېوزلو د اړتيا وړ توکي به يې د هغوى کورونو ته ورلېږل.
تر دې وروسته د اوومې مرحلې وار دى، په دې مرحله کې اخيستونکى او غوښتونکى يو بل نه سره پېژني. دا چلندونه په پخوانيو معبدونو کې ترسره کېدل، په هغو سپېڅلو محلونو کې د ”سکوت د کوټو“ په نوم ځايونه وو، هلته به يې په پټه توگه هغه څه چې مهربانو زړونو يې د بخښلو غوښتنه کوله، بېوزلو ته به يې ايښوول.
اتمه او وروستۍ درجه، چې تر ټولو غوره ده، هغه ډول اکرام دي، چې په خلکو کې د بېوزلۍ او نېستۍ تر رامنځته کېدو مخکې ترسره کېږي. دا وروستۍ درجه او ”اکرام د طلايي زينې“ د پاى پله ده. ابن ميمون د هغه علم يو بنسټ ايښودونکى دى، چې نن ورځ د ټولنپوهنې په نوم پېژندل کېږي.
نوموړي د خپل ژوند وروستي شل کلونه د اروايي او جسمي ناروغانو درملنې ته ځانگړي کړل او ښايي دا دوره د هغه د ژوند تر ټولو غوره او ستړې دوره وي.
ابن ميمون يو فيلسوف، پوه او خداى پېژندونکى و. ده به نړيوالو ته داسې ليکونه ليکل چې له مينې او ارامتيا څخه به ډک وو او د يوې اوونۍ کار به يې په يوه ورځ کې ترسره کاوه.
د هغه د ورځني فعاليت ژوندى تصوير، که څه هم چې سالم انسان نه و، له يوه ليک څخه چې د خپلو تاليفاتو يوه ژباړونکي ته يې لېږلى دى، په ذهن کې پاتې کېږي:
کله چې فسطات ته راگرځم، نو د لوږې له امله نژدې وي، چې مړ شم، ځکه (پوهېږئ چې زه هېڅکله هم د سلطان خواړه نه خورم).
کور ته په راتلو سره، د انتظار کوټه له يهودي او مسيحي، شتمن او بېوزله قاضي او مجرم، دوست او دښمن څخه ډکه وي. هغوى زما د راتلو انتظار کوي، چې د خپلو ناروغيو په اړه مشوره راسره وکړي. له اس څخه کښته کېږم. خپل لاسونه مينځم او ناروغانو ته ورځم. له هغوى څخه هيله کوم چې يوه شېبه د ساه ايستلو وخت راکړي، وروسته د ناروغانو په ليدنه پيل کوم او هغوى ته نسخې ليکم.
ناروغان د لمر تر لوېدو پورې راځي او ځي او کله- کله خو تر نيمو شپو پورې په تگ راتگ کې وي. که څه هم چې د ستړيا له امله اوږد غزېدلى يم، خو بيا هم له هغوى سره خبرې کوم او کله چې وروستى ناروغ کوټه پرېږدي، دومره ستړى يم، چې نه شم کولاى خبرې وکړم.
نبوغ ځينو داسې معرفي کړى دى: ”د درد او رنځ د زغملو لپاره نامحدود ظرافت او استعداد“. دا ستاينه په لږ بدلون سره د ابن ميمون په حق کې روا گڼلاى شو. هغه پر خپل رنځ او درد سربېره د کار کولو لپاره بې پايه وړتيا درلوده.
په هغه ليک کې چې ابن ميمون خپل ژباړن ته ليکلى، د خپلو فلسفي او طبي څېړنو په اړه يې يادونه کړې، بېشمېره کتابونه يې ليکلي دي، خو د خپلو فلسفي ليکونو،دين، طب او علمي نصيحتونو يادونه يې نه ده کړې، چې دا په خپله د پام وړ خبره ده.
له دې ټولو دردونو او رنځونو سره د هغه ليک په دوو ټکو پايته رسېږي، چې په هغوى کې د ابن ميمون خاکساري، په څرگنده توگه ليدلاى شو.
”که بيا هم زما په ليدلو ټينگار کوئ، کولاى شئ د ژباړې له تمامېدو سره سم ما ته راشئ. ژمنه درسره کوم چې په ليدو به مو ډېر خوښ شم، خو بايد يادونه وکړم چې له ما څخه به هېڅ هم زده نه کړئ“.
(6)
ابن ميمون خپل ژوند په هغه توگه چې پيل کړى يې و، بې له ځوږ، باټو او دروغو پايته ورساوه. موږ د هغه ژوند د يوه پخواني شعر په يوه بيت کې لنډولاى شو. هغه خپل ټول عمر سوله غوښتونکو کړنو ته ځانگړى کړ، له خپل گاونډي سره يې په مهربانۍ چلند وکړ او د خداى په عبادت بوخت و.
د هغه وخت مسيحيانو او يهودانو ابن ميمون ته “د انسانيت د طبيب او ښوونکي“ نوم ورکړى و.
هغه طب ته په اخلاقي لارښوونو يووالى وروباښه او ويل يې: ”د نفس په سلامتيا کې درې لاملونه ارزښت لري، نرم چلند، وړ ورزش او د دنيايي چارو په وړاندې صبر او زغم“ د هغه فلسفه هم د نوموړي د طبابت په څېر د انسانانو تر منځ د شخړو او انساني رنځونو د له منځه وړلو پر ستنو لاړه وه.
جورج کلنټن (د ولسمشر مرستیال)
جورج کلنټن (د ۱۷۳۹ کال د جولای له ۲۶ مې – د ۱۸۱۲ ز کال د اپریل تر ۲۰ مې) یو امریکایی سرتېری او سیاستوال و، چې د متحده ایالاتو له بنسټ اېښودونکو نه دی. نوموړي له ۱۸۰۵ کال نه تر ۱۸۱۲ ز کال پورې( د خپلې مړینې تر وخته) د امریکا د متحده ایالاتو د و لسمشر د څلورم مرستیال په توګه دنده ترسره کړه. هغه له  ۱۷۷۷ کال نه تر ۱۷۹۵ ز کال پورې او له ۱۸۰۱ کال نه تر ۱۸۰۴ ز کال پورې د نیویارک د والي په توګه وظیفه سر ته رسولې ده. نوموړی او جان سي کالهون یوازني دوه کسان دي چې د دوو ولسمشرانو تر واک لاندې د ولسمشر د مرستیال په توګه پاتې شوي دي.
ابن ميمون
د صليبي جگړو د وخت له درېيو سردارانو څخه ريچارډ او صلاح الدين تېرو وختونو ته نظر درلود او د جنگ جگړو اور يې بل کړ، خو ابن ميمون راتلونکي ته کتل او په نېک فکر کولو او خير غوښتنې يې د بد سوچ کولو او بد غوښتلو راپرځولو ته مېړانه وکړه.
جورج کلنټن (د ولسمشر مرستیال)
کلنټن د فرانسې او هند په جګړه کې خدمت وکړ او په استعماري اربکي ځواکونو کې د تورن رتبې ته ورسېد. له جګړې وروسته، نوموړي حقوقي کار پیل کړ او د نیویارک په ښار کې یې د حوزې د څارنوال په توګه دنده ترسره کړه. په ۱۷۷۷ ز کال کې د نیویارک والي شو او تر ۱۷۹۵ ز کال پورې په دې دنده کې پاتې شو. د امریکا د انقلابي جګړې په ترڅ کې، کلنټن د خپلواکۍ له خوځښت نه ملاتړ وکړ او د والي د دندې تر څنګ یې  په براعظمي پوځ کې دنده ترسره کړه. د جګړې په اوږدو کې او له هغه وروسته، کلنټن د خاورې پر سر د واک د شخړو له امله اتحادیې ته د ورمونټ د غړیتوب لوی مخالف و.
ابن ميمون
”ځکه مې د طبابت دنده خپله کړه، چې ناروغانو ته روغتيا ورکړم، نه دا چې د مال او شتمنۍ خاوند شم“.
وېشنيزه:فلسفه
جورج کلنټن (د ولسمشر مرستیال)
د ۱۸۰۴ ز کال په ټاکنو کې، کلنټن بیا د د ډیموکراتیک - جمهوري غوښتونکي ګوند په استازیتوب د مرستیال نوماند په توګه ډګر ته را و دانګل، ځکه چې ولسمشر توماس جیفرسن خپل ټکټ نه هارون برر و ایست. د ۱۸۰۸ ز کال په ټاکنو کې، کلنټن د خپل ګوند له خوا د  د ولسمشرۍ د نوماندۍ غوښتنه وکړه، خو د ګوند د کانګریس د نوماندۍ کمېټې، د نوموړي پر ځای جیمز مدیسن نوماند کړ. نوموړی له مدیسن سره د مخالفت تر څنګ، کلنټن بیا د مرستیال په توګه وټاکل شو. نوموړي په ۱۸۱۲ ز کال کې له نړۍ سترګې پټې کړې او د لومړي ځل لپاره د امریکا په تاریخ کې د مرستیال ولسمشر دفتر تش شو. د هغه وراره، دی ویت کلنټن، د خپل تره له مړینې وروسته، د کلنټن نیویارک سیاسي کورنۍ ته دوام ورکړ. دا کورنۍ په بل کلنټن پورې، چې له ۱۹۹۳ نه تر ۲۰۰۱ ز کال پورې ولسمشر و، اړه نه لري.
د  ژوند لومړي کلونه
کلنټن په ۱۷۳۹ ز کال کې د نیویارک ولایت په لېټل بریتېن (Little Britain) کې دې نړۍ ته سترګې خلاصې کړې. مور او پلار یې ډګرمن چارلس کلنټن او الیزابیت دینسټن کلنټن وو چې پریسبتریان مذهبه پروتستانت کډوال وو چې په ۱۷۲۹ز کال کې د انګلیسانو له خوا د مذهبي ځورونې نه د ژغورنې له امله چې په غیر انګلیسي پروتستانتانتو او کاتولیکانو باندې سخت ممنوعیت د وضع شوی ؤ، د ایرلند له لانګفورډ ښار نه تښتېدلي وو. د نوموړۍ سیاسي لېوالتیا د هغه له پلار نه الهام اخیستې و، چې یو کروندګر، سروې کوونکی او د ځمکې سوداګر او د نیویارک د استعماري شورا غړی و. جورج کلنټن د جنرال جیمز کلنټن ورور او د نیویارک د راتلونکي والي دیویټ کلینټن تره و. جورج کلنټن د یوه ځایي سکاټلنډي روحاني له خوا تر ښوونې لاندې نیول شوی و.
د فرانسې او هند په جګړه کې خدمت
د فرانسې او هند د جګړې په اوږدو کې، نوموړی مخکې له دې چې په ولایتي اربکیو کې ګډون وکړي چې په دې ځای کې یې پلار د ډګرمن رتبه درلوده، لومړی په کارابین کې د جنګې بېړیو د سرغړونې په برخه کې دنده ترسره کوله. جورج د فرانسې او هند د جګړې په اوږدو کې د تورن رتبه ترلاسه کړه، چې په ۱۷۵۸ کال کې  د خپل پلار سره د جنرال برادستریټ تر مشرۍ لاندې د ۱۷۵۸ کال د فورت فرانټینیک په نیولو کې یې د مونتریال او کیوبیک ښار د ختیځ مرکزونو او د فرانسې د لوېدیځو سیمو ترمنځ د اړیکو او اکمالاتو یوه لویه لاره پرې کړه. د فرانسوي کښتیو په نیولو کې د هغه او د هغه ورور جیمز ارزښتنامه ونډه درلوده.
سیاسي تجربه
د نوموړي پلار د نیویارک د پولو سروې د نیویارک والي (چې هغه هم جورج کلنټن نومېده او د دوی "یو لرې خپلوان" و) په داسې بڼه تر اغېز لاندې راوست، چې په ۱۷۴۸ کال کې یې هغه ته د نیویارک په ښار او شاوخوا شاوخوا سیمو کې د پولیسو د مشر په توګه د دندې وړاندیز کړه. وروسته له هغه چې مشر کلنټن دا وياړ رد کړ، والي نوموړی د السټر ناحیې د عامه دعواوو د محکمې د کاتب د ځای ناستي په توګه وټاکه، دا هغه دنده وه چې نوموړي د ۵۲ راتلونکو کلونو لپاره تر ۱۷۵۹ کال پورې په غاړه درلوده.
نوموړي له جګړې نه وروسته، په نیویارک ښار کې د څارنوال ویلیم سمیټ تر نظر لاندې قانون ولوست. هغه کور ته راستون شو (چې په هغه وخت کې د السټر د ناحیې برخه وه) او خپل حقوقي کار یې په ۱۷۶۴ ز کال  کې پیل کړ. په ​​راتلونکي کال کې د ناحیې څارنوال شو او  د السټر ناحیې په استازیتوب له ۱۷۶۸ نه تر ۱۷۷۵ ز پورې د نیویارک د عمومي شورا غړی و، چې د بریتانوي-ضد لیوینسټون ضد ډله وه. د نوموړی ورور جیمز د نیویارک د ولایتي کانګرس غړی و چې د ۱۷۷۵ ز کال د اپریل په ۲۰ مه ڼېته په لاره واچول شو.
انټى بيوټيکونه يا Anti biotics
تعريف :
انتى بيوتيکونه دمايکرو اورګانيزمونو پواسطه منځته راځى او د مايکرو اورګانيزمونو له منځه وړلو لپاره په کاريږي .(عصمت الله جلالزی 07:17, 8 نومبر 2017 (UTC))
تاريخچه :-
انتى بيوتيکونه داوږدى مودى راهيسى په طبابت کى استعماليږي چه خپل مقام ئي تراوسه پوري هم په طبابت ساتلى دي. چه دهغى دجملى څخه پنسيلينونه چه په کال١٩٢٨م کى دAlexandarfleming فنګسونه په پترى ديش کى واچول چه staphylo coccus ئي له منځه يوړل چه وروسته دتحقيقاتو داثابته شوه چه په ګرام مثبتو باکترياو باندي فوقالعاده تاثيرلرونکى دي چه دانسان او حيوان په بدن باندي هيڅ قسم زهري اثرات نلرى چه fleming دغه ماده دpencillin  په نوم سره ونومول شو fleming  پدى باندي ونه توانيده چه پنسيلين په خالص ډول سره درسته راوړي خو نوموړي اعلان ئي وکړ چه هرکله پنسلين په خالص ډول سره درسته راشى نو کولاي شو چه دهغى يه په ترزيقى ډول استفاده وکړو. انګليسى بيوشمست Raistrik دفلهمنګ کار ئي تعقيب کړ او په ١٩٣٠ م کال کى کشف کړ چه پنسلين يو عضوي تيزاب دى چه په کلچر داسيدى محيط کى دايترو څخه درسته راځى. په کال ١٩٤٠ م کى دoxford په پوهنتون کى پنسلين په غير خالص شکل سره تهيه شو. پدي ترڅ کى وموندل شو چه ښه مواد دي او دشيموترافى له نظره دخاص اهميت وړ دي. په ١٩٤١ م کى دانګستان او امريکا حکومتونه پدي اړه زياته دلچسپى وښوده او بلاخره په کال ١٩٤٩ کى پنسلين په خالص شکل سره لاسته راغى.
دانتى بيوتيکونو تقسيمات :-
دانتى بيوتيکونو کيمياوى تقسيمات چه Abraham and Newton لخوا په ١٩٦٠ کال کى تر سره شوي وو. انتى بيوتيکونه ئي په څلورو عمده ګروپونو باندى تقسيم کړي وو. (١) – هغه انتى بيوتيکونه چه دامينواسيدو دمشتقاتو او يا دهغه ته ورته تشکيلاتو څخه جوړ شوي دي لکه pencillin, Bacitracin , chloramphenicol , Tytrothricin. (٢) – هغه انتى بيوتيکونه چه ټول او يا يوه برخه دهغوي دAcetrat څخه جوړ شوي وي لکه Nystatin, Griseodalvin , Tetracyclin , Erythromycin (٣) – هغه انتى بيوتيکونه چه دقندي موادو مشتقاتو لرونکى وي لکه streptomycin, Neomycin (٤) – ډيرزيات نور انتى بيوتيکونه هم موجود دي لکه Novobiocine په عمومي ډول دطيف په اساس مکروب ضد دواوي په دوه ډوله دي چه Broad spectrum  او Narrow spectrum  دي. A-	            Broad spectrum Anti Biotic 1-	Tetracyclines 			2- pencillines cl.tetracycline 			Ampicillne oxy tetracycline 			Amoxacilline tetracycline			Adi cilline Rali tetracycline 			Heta cilline Doxy tetracycline 			carbinicilline Mino cycline 			Epicilline De miclo cycline 			Naf cilline Lyme cycline 			Oxa cilline Uomo cycline 			3- chloramphenicol Meta cycline 			4- Gentamycine Di methylin 			5- Kanamycine Chlor tetracycline 			6- Cycloserine
دپنسلين کيمياوي خواص :- دپنسلين مختلف اقسام دهغوي دساختمان له نظره پيژندل کيږي او ټول پنسلينونه مشابه ساختمان لرونکي دي. پنسلينونه په خپل کيمياوي ترکيبکي دوه مهمى حلقى چه يوه ئى thiazolidon او بله ئى دBetalactan  په نامه سره ياديږي په لاندى شکل کي پنسلينوعمومى ساختمان ليدل کيږي.
دپنسلين واحد :- هغه کنفرانس چه په کال 1944 م کى په لندن کى ترسره شوه دپنسلين لپاره ئى يو بين المللى واحد تعين کړ ددي کار لپاره دcrystal pencilline .G  مالگه ترڅيړنى لاندي ونيول شوه. ددغى مالگي يو يونټ ئى 0.6mgr سره معادله وشميره نو پدي اساس 1mg sodium pencillin G .pure = 1667 IU 1mg  potassium pencillin .G pure = 1559 IU
نيمه ترکيبى يا پراخه طيف لرونکى پنسلينونه څرنګه چه طبعى پنسلينونه څه ناڅه نيمګړتياوي درلودي نو پدي اساس دي ته ضرورت شو چه داسى مواد ترکيب کړاي شي چه څه ناڅه دغه نيمګړتياوي لري کړي هغه نيمګړتياوي چه په طبعى پنسلينو کى موجودوي په لاندي ډول دي. (١)- په اسيدي محيط کى پايداروالى نه درلودنو ځکه دخولى دلوري نه استعماليږي. (٢)- هغه مايکرواورګانيزمونه چه pencillinase ئي توليدوه دتخريب سبب ئي ګرځيده او مقاومت ئي ښوده. (٣) – په کم مقدار يا مشخصو باکترياوو باندي تاثير درلود .نو همداوجه وه چه پدي اړه کوښښونه شروع شول چه بلاخره نيمه ترکيبى پنسلينونه لاس ته راغلل. ( Penbritin ) Ampicillin پراخ طيق لرونکى نيمه ترکيبى پنسلينونو دجملى څخه دي چه په طبابت کى په زياته اندازه استعماليږي. کيمياوي ساختمانونه :- دساختمان په لحاظ دپنسلين مرکزى هسته لري. او يوازي د(5) په موقعيت کى چه دنيمه ترکيبى پنسلينونو دلاسته راوړنى لپاره اساسى برخه ده دپنسلين سره فرق لري.
خواص :- نسبتا اسيدي خواص لري په اوبو کى منحل دي داسيدو په مقابل کى مقاومت لري نو همداوجه دي چه دخولى دلارى استعماليږي. Pharmacodynamic :- فارمکوديناميک ئي دپنسلين په شان دي. Pharmacokenitic  :- دخولى دلارى تطبيق که څه هم نظر حيوان ته فرق کوي خوجذب ئي مکمل او دوه ساعته وروسته خپل غلظت اعظمى حدته رسوي. که دتطبيق اندازه دوچنده ته ورسيږي نو په وينه کى به ئي هم غلظت دوچنده شى په صحرائى موږکانو کى دکلمو په لومړي برخه کى جذب کيږي دجذب څخه وروسته دبدن ټولو برخو ته جذبيږي ځکه پښتورګو کى غلظت نسبتا لوړ خوشوکى نخاع ته په کمه اندازه سره توزيع کيږي. ميتابوليزم ئي نه ترسره کيږي. او په فعال شکل سره دبدن څخه وځى غلظت ئي په صفراکى دوينى په پرتله 14 چنده لوړ دي. نوهمداوجه دي چه دهمدي لادي په انفکشنونو کى کار کله تري اخلى. ددي ترڅنګ درحم او پلاسيتا ته ښه تيريږي. اطراح ئي دپښتورګو او صفرادلاري ترسره کيږي دتطپيق څخه وروسته 3-4 ساعته په دوران کى دصفرا دلارى ښکاره کيږي. دتاثير ساحه :- په ګرام مثبتو او منفى دواړو باکترياوو تاثير لري چه پدي اساس دالاندي باکترياوي ورسره حساس شميرل کيږي. Streptococcus, staphylococcus , coryno bacterium fucalis , E.coli , fusi fumis , kati bacilla , pratus , pastrolla , clostridium , shagilla , salmonella , Brocella اوهغه باکترياوي چه pencilliase توليدوي لکه staphylo coccus  او يو شمير ګرام منفى باکترياوي ئي تخريبوي. داستعمال موارد :- که څه هم په زياته په انسانى طبابت کى کار تري اخلى خودوترنري په طبابت کى هم داستعمال ښه موارد لري چه ځينى مهم ئي په الاندي ډول سره دي. الف :- په غواوکى ١- دکلموانفکشنونه ٢- septcaemia  خصوصا هغه ډولونه ئي چه دسالمونيلا په واسطه منځته راځي. ٣-mastitis په خاصه توګه هغه واقعات چه دE.coli  په واسطه منځه راځي. ٤- درحم التهاب او دلنګوال څخه وروسته عفونتونه لکه دپلاسنتا بنديدل. ٥- pyelonipritis ب :- په پسونو کى ١- mastitis ٢- درحم التهاب ٣- سينه اوبغل ٤- دپښوابسى ج :- په اسونو کى ١- دکلموالتهاب ٢- septicaemia ٣- درحم التهاب ٤- تنفسى ستونزي ٥- په ځينى انفکشنى ناروغيو کى secondary infection  دمخنيوي په خاطر لکه Equin Influenza د :- په سپيانو کى ١- جلدي انتانات ٢- Intritis يا دکلموالتهاب ٣- دغوږ انتانات ٤- Leptosperosis ٥- دحنجري انفکشنى پړسوب ٦- Tonsilitis ٧- تنفسى انفکشنونه ٨- دبولى سيستم انفکشنونه ه:- په پيشوګانو کى ١- دغوږ او کلموپه انفکشنو کى
دتطبيق اندازه Ampicllin trihydrat                      10-20 mg /kg   per    12hr Ampicillin sodium                       10-20 mg /kg   per     8 hr Ampicillin Anhydrat                     10-20 mg /kg   per     24 hr حساسيت او Toxicity  :- دحساسيت ناوړه واقعات ممکن وليدل شى خود پنسلين او سفالوسپورين په پرتله ډير محفوظ دي زهريت ئي هم ډير کم دي او معمول دوز څخه څوچنده زيات استعمالولاي شو.
Amoxacilline   :- دنيمه ترکيبى پنسلينونوله جملى څخه دي چه دلاندي فورمول لرونکى دي ،                  شکل
تاثيرات ئي پنسلينونه ورته دي داسيدو په مقابل کى مقاوم دي او دخولى دلاري ښه جذبيږي په خالى ګيډه په خاصه توګه غوښه خوړونکو حيواناتو ته ورکول جذب ئي بهتره دي. دAcred او دهغه دهمکارانو په واسطه چه کومه تجربه په موږکانو باندي په کال 1971 کى ترسره شوي وو ښکاره کوي چه Amoxacilline  نسبت Ampicilline  ته په ګرام منفى باسيلونو باندي زيات تاثير لري. Ampiclox  :- دغه دوا په شيدوخوړونکو حيواناتو کى دE.coli  په انتاناتو کى ترينه استفاده کيږي او همدارنګه 75mg     Ampicilline  او 200mg  cloxacilline   په مخلوطى شکل دنباتى تيلو سره يوځاي او شيدوخوړونکو حيواناتو دتيونو په التهاباتو کى ترينه استفاده کوي.
دپنسلينوطبقه بندي ١- Natural pencillin لکه pencillin G,  يا Benzyl pencillin , procain pencilline , Benzathin pencilline G ٢- semisynthetic –p a – Acid resistance pencllins لکه (p.v) phenoxy methyl pencilline  او phenoxy ethyl pencilline b – pencillinase resistance pencilline لکه Nafcil, methicilline , oxacilline , cloxacillin , Bicloxacilline , Lin fluxacilline c- Broad spectrum pencillins : لکه Bacam pencillins, Tal Ampicillins , Ampicilline , Amoxacilline , pivapicilline d- mecillinams  : چه په ګرام منفى باکتريا و باندي موثر تماميږي مګر په     p-Aeroginosa  باندي تاثير نلري لکه mecillinam, pivmecilline. e- carboxy pencillin Anti pseudomonal – p لکه Tecarcil, uriede pencillin , carbenecilline , Temocillin , lin carpecillin , لکه Azlocillin  او pipercillin f- pencillin with beta lacta mase inhibitors  لکه Amoxacillin, cluvulanic acid , (Augmentin )  او clavulanic Acid , Ticarcillin (Timentin )
پولى سکرايد لرونکى انتى بيوتيکونه يا Amino glycosides Antebiotic عموما دګرام منفى باکترياو په انتانى وقايو کى استعماليږي او عبارت دي له strptomycine, Gentamycin , Amikacin , Neomycin , framycetin , kanamycin او paromomycin  څخه دي. ١- streptomycin :- دقوي انتى بيوتيکونو دجملى څخه ګڼل کيږي چه دwaksman  او دهغه دهمکارانو په واسطه په کال 1942  کى دstreptomyces griseus   څخه وروسته راوړل چه په ګرام منفى باکترياو باندي تاثير لري نو په همدي لحاظ دهغه انتى بيوتيکونو سره چه په ګرام مثبت اثر لري په يو ځاي توګه استعماليږي او دقوي انتى بيوتيک اثرات ښيى لکه که دپنسلينو سره يو ځاي استعمال کړو نو قوي synergistic  اثرات به منځته راوړي. دسترپتومايسينوداستعمال طريقه او جذب ئى :- څرنګه چه دهاضمى لاري څخه مکمل جذب نلري نو بهتره ده چه دزرقى لارو څخه تطبيق شي. دسترپتومايسينو جذب نسبت پنسلينوته خفيف دي. کچيري سترپتومايسين دوريد دلاري زرق شي نو په وينه کى ډير زر خپل اعظمى غلظت ښيى او کچيري دعضلى دلارى زرق شي نو په حدود د٦٠-٩٠ دقيقوکى په وينه کى اعظمى غلظت توليدوي. که دجلد دلارى تطبيق شي تاثيرات يي زيات دوام کوي خو ليکن دجلد لاندي دتطبيق داستعمال موارد نلري ددي هايدروسترپتوماسين بايد دوريد په داخل کى زرق نه شي ځکه چه شوک منځته راوړي. اطراح :- دسترپتوماسينو واحد دوز چه دعضلى او يا هم دوريد دلاري زرق شوي وي تقريبا 80% دپښتورګى دلاري اطراح کيږي او ددغى اطراح اعظمى برخه دتطبيق په لومړيو څلورو ساعتونو کى وي او تر دولس ساعتونو پورى دوام کوي اطراح شي دګلوميرونو فلتريشن او تيوبونو پواسطه صورت نيسى او دوباره نه جذبيږي. دسترپتوماسينو پواسطه مسموميت :- دسترپتوماسينو په واسطه مسموميت په دوه ډوله منځته راځي. ١- موضعى حساسيت دجلدي افتونو سره dermatitis ٢- مزمن مسموميت chronic ٣- دحاد په شکل مسموميت Acute زهريت يا Toxicity :- هرکله چې سترپتوماسين دوريد دلاري زرق شي نو سبب دمسموميت ګرځي. که سپيانو ته 100-200mg دوريد له لاري ترزيق شي نو دوينى فشار يي ښکته راځي چه بيرته دبرګشت قابليت نه لري. ددغى دواکم او عادي دوز حيوان دتنفسى مشکلاتو سره مخامخ کوي او کچيرته په لوړ دوز سره استعمال شى نو دنتفسى سيستم مرکز دفلج سره مخامخ کوي. که چيرى سترپتوماسين 7mg /lb دوريد دلارى زرق شي نو په حيواناتو کى مړينه دپنځه دقيقوپه دننه کى ليدل کيږي. په حاد تسمم کى چه سترپتوماسين دوريد او يا جلد لاندي تطبيق شوي وي نو بى خوبي ، تنفسى مشکلات ، بيهوشي او بلاخره په حيوان کى کوما ليدل کيږي په سپيانو او پيشو ګانو کى زړه بدي کانګى او بى موازنګى ليدل کيږي په چرګانو فيل مرغانو کى تنفسى مشکلات او دکوما حالت ته ځي. که په حيواناتو کى 170-250mg /lb  دعضلى له لارى زرق شي بيهوشى او بلاخره مړينه منځته راوړي او پداسى حال کى کچيرى حيوان جوړ هم شي نوتر ډير وخته پوري به عصبى تکليف ولري. او په کرونيک تسمم کى حيوان په عصبى اختلالاتو باندي اخته کيږي او دتسمم علايم په حيوان کى عبارت دي له. تنفسى سيستم ضعيفه کيږي ،وزرونه ځوړند نيسى ، سترګى يي او عضلات يي ضعيفه ښکاري. دسترپتوماسين انتى باکتريائي طيف :- دپنسلينو په نسبت قوي تاثيرات لري په ګرام منفى باکترياوو قوى اثرات لري ليکن مثبت باکترياوي او Leptosperosis هم له منځه وړي. دInvitro په شکل لاندي مايکرواورګانيزمونه دسترپتوماسين په مقابل کى حساس دي.
د لمر ضد عینکې
د لمر ضد معیاري عینکې Sunglasses يو ډول عينکې دي چې سترګي د لمر د وړانو څخه ساتي.
د خدای پر راکړو نعمتونه شکر ایستل او ترې ساتنه کول زموږ دنده ده. څرنګه چې سترګې هم د بدن د نورو برخو په څېر د انسان په ژوند کې مهمې دي او له سترګو پرته د انسان ژوند نیمګړی دی، نو اړینه ده چې پر شتون یې شکر و ایستل شي او د روغتیا لپاره یې هڅه وکړو. دا چې موږ په یوه عننوي او سنتي ټولنه کې ژوند کوو، نو ډېر دې ته زړه نه ښه کوو چې عینکې په سترګو کړو؛ ځکه له دې وېره لرو چې ګواکې د کلیوالو، مشرانو، ملګرو او یا نورو عامو وګړو له غبرګون سره مخ نه شو. یا دا چې زموږ په ټولنه کې یوازې هغه کسان عینکې په سترګو کوي چې د کوم خاص منصب او دندې خاوند وي، راځئ سر له همدې ننه دغه څه ته د پای ټکی کېږدو او تر هر څه لومړی خپلې روغتیا ته ارزښت ورکړو. (د ژباړن خبرې) لمر ضد عینکې لکه د لمر ضد کرېمو په څېر ارزښتناکې دي، کله چې له کوره بېرون وځئ هرو مرو ترې ګټه واخلئ، سوځونکی او مخامخ لمر د سترګو لپاره ضرر رسوونکی دی؛ کله چې سترګې د لمر له UV شعاو سره مخ کېږي نو ښکاره خبره ده چې له کچې زیات زیان ورته رسوي. دا چې څه ډول د خپل ځان لپاره د لمر ضد عینکې غوره کړو، دغه لیکنه درسره مرسته کوي. زه چې کله هم په سفر او یا رخصتۍ باندې ځم، نو عینکې مې هرو مر په سترګو وي، له عینکو پرته هېڅ ځای ته سفر نه شم کولی، ان که برېتانیا ته هم وي؛ ځکه زه فکر کوم کېدای شي په هغو ورځو کې چې زه په برېتانیان کې وم، هومره ورېځ نه وي، نو عینکې مې له یاده نه وځي. د لمر ضد عینکو ځانګړنې د عینکو اخیستو تر ټولو سخته مرحله د ډېرو په منځ کې د یو جوړ ښو عینکو ټاکنه ده چې نن سبا په بازار کې پلورل کېږي، که غواړئ د ځان لپاره نوې عینکې واخلئ، نو طراحي، کیفیت او د لمر په وړاندې یې د سترګو ساتنه تر ټولو اړینې ځانګړنې دي. کیفیت: د لوړ کیفیت لرونکې عینکې کېدای شي تر ډېره دوام وکړي؛ ځکه خو وایي: ((ارزان بې علته او قېمته شی بې حکمته نه وي.))
ساتنه
کومې عینکې چې تاسو یې د ځان لپاره خوښوئ، بايد د لمر پر وړاندې د UVA, UVB او UVC وړانګو د انعکاس وړتیا ولري؛ ځکه که تاسو دغه څه په پام کې ونیسئ نو ډاډه به یاست چې ستاسو سترګې نور د لمر پر وړاندې له هېڅ کوم ګواښ سره نه دي مخ. برنډ: ډېری کسان د برنډ لپاره ډېر ژمن وي؛ ځکه یا خو یې له دې برنډه یې ډېره ګټه اخیستې وي او هر څه یې خپله ازمویلي وي یا دا چې د بل له خولې یې ډېر صفتونه ورته شوي وي. یو څه ته مو باید پام وي، چې د یوې فابریکې جنس د تل لپاره په هماغه یو ډول نه وي، نو اړینه نه ده چې په برنډ پسې وګرځئ، په هرو هغو عینکو کې مو چې پورتنۍ ځانګړنې پیدا کړې غوره دي.
سرچينې
وېشنيزه:عينکې
ترچ مير
ترچ میر د هندوکش د غرونو تر ټولو لوی غر دي چې په شمالي پاکستان کې د افغانستان له سرحد څخه نژدې پروت دی. د ترچ میر لوړوالی ۷۷۰۸ متره ده.
وېشنيزه:پاکستان وېشنيزه:هندوکش
نياو
عدالت په پراخه معنا هغه اصل دی چې وايي خلک هغه څه ترلاسه کوي چې مستحق یې دي، دا تشرېح کوي چې هغه څه دي چې پر «مستحق‌والي» د بېلابېلو برخو اغېز غورځوي چې د اخلاقي روغتیا، عقلانیت، قانون، دین، عدل او انصاف په ګډون ډېر لیدلوري لري. دولت کله ناکله د محکمو په ترسره کولو او د خپلو احکامو په اجرا کولو سره هڅه کوي چې عدالت ډېر کړي.
د عدالت پلي کول په هر فرهنګ کې توپیر لري. د عدالت لومړنۍ تیوریانې د لرغوني یونان فیلسوف افلاطون په خپل «جمهوریت» نومي اثر او ارسطو په «نیکوماخوس اخلاقو» کې وړاندې کړې دي. د تاریخ په اوږدو کې بېلابېلې تیورۍ رامنځته شوې دي، د الهي حکم د نظریې پلویانو ویلي چې عدالت د خدای له لوري دی. په ۱۶۰۰مه لسیزه کې فیلسوف «جان لاک» وویل چې عدالت له طبیعي قانون څخه ترلاسه کېږي. د ټولنیز تړون تیوري وايي چې عدالت د ټولو له متقابل توافق څخه را پیدا کېږي. په ۱۸۰۰مه لسیزه کې ګټه‌پالو فیلسفونانو لکه «جان سټوارټ میل» وویل چې عدالت د ډېرو خلکو لپاره د غوره پایلو پر بنسټ ولاړ دی. د توزیعي عدالت تیوري وايي چې څه باید ووېشل شي، د چا تر منځ ووېشل شي او مناسب وېش څه شی دی؟ مساوات غوښتونکو ویلي دي چې عدالت یوازې د مساواتو په همغږۍ کې موجود دی. جان راولز د ټولنیز تړون تیوري کارولې ده تر څو ووايي چې عدالت او په ځانګړې توګه د وېش عدالت، د انصاف یوه بڼه ده. رابرټ نوزیک او نورو وویل چې د ملکیت حقونه، د وېشل شوي عدالت او طبیعي قانون په چوکاټ کې د اقتصادي سیستم ټوله شتمني حد اکثر ته رسوي. د انتقامي عدالت تیوري وايي چې د عدالت د تامین لپاره باید ظالم ته سزا ورکړل شي. له یو بل سره نږدې ترمیمي عدالت (چې ځینې وخت «جبراني عدالت» هم بلل کېږي) د عدالت لپاره یوه تګلاره ده چې د قربانیانو او مجرمینو پر اړتیاوو تمرکز کوي.
ارموني
اپلاتون په خپل اثر «جمهوریت» کې د داسې عدالت په اړه د استدلال لپاره سقراط کاروي چې دواړه هم عادل کس او هم عادل دولت په کې شاملېږي. عدالت د شخص یا ښار د متخاصمو برخو تر منځ مناسبه او همغږې اړیکه ده. له همدې امله د اپلاتون د عدالت په تعریف کې وايي چې عدالت د هغه څه لرل او اجرا کول دي چې د هغه کس خپل وي. عادل سړی هغه دی چې خپله ټوله هڅه کوي او د هغه څه دقیق مساوي حساب ورکوي چې ترلاسه کړي یې دي. دا دواړه هم په انفرادي کچه او هم په نړیواله کچه پلي کېږي. د انسان روح درې برخې لري - عقل، روح او هیله. په ورته ډول، یو ښار درې برخې لري - سقراط د خپلې خبرې د روښانه کولو لپاره د ارابو مثال کاروي: ګاډی یا ارابه د یوه کُل په ډول کار کوي، ځکه چې د دوو اسونو ځواک د ارابو له‌خوا کارول کېږي. د ځیرکۍ مینه‌وال - فیلسوفان، په یوه معنا کې - باید حکومت وکړي، ځکه چې یوازې دوی پوهېږي چې څه شی ښه دي. که څوک ناروغ وي، د بزګر پر ځای ډاکټر ته ځي، ځکه چې ډاکتر د روغتیا په برخه کې ماهر دی. همدا ډول ‎ د خپل ښار په اړه د خیر په موضوع کې باید پر ماهر باور وشي، نه پر هغه سیاستوال چې هڅه کوي خلکو ته هغه څه ورکړي چې هغوی غواړي، خو هغه څه نه ورکوي چې هغوی ته ګټه لري. سقراط د دې ټکي د روښانه کولو لپاره د بېړۍ مثال کارولی دی: ظالم ښار په خلاص سمندر کې د کښتۍ په څېر دی چې د ځواکمن مګر مست کپتان (عام خلک) له‌خوا چلول کېږي، د بې باوره مشاورینو یوه ډله (سیاستوال) چې هڅه کوي تر څو کپتان تر خپلې اغېزې لاندې راولي او په دې ډول هغه دوی ته واک ورکړي. د سقراط په اند یوازنۍ لار چې کښتۍ به خپل منزل ته ورسېږي، دا ده چې کښتۍ چلوونکی مسؤولیت پر غاړه واخلي.
د توزیعي عدالت نظریه
د عدالت د وېش نظریه باید درېیو پوښتنو ته ځواب ووایي:
د توزیعي عدالت تیورېستان عموماً دې پوښتنو ته ځواب نه ورکوي چې څوک د مطلوبې توزېع د اجرا حق لري، په داسې حال کې چې د ملکیت د حقونو تیورېستان وايي چې هېڅ "مطلوب وېش" نشته، بلکې وېش باید په ساده ډول د هر هغه وېش پر بنسټ وي چې د قانوني تعاملاتو یا معاملو پایله وي (یعنې هغه راکړې ورکړې چې غیر قانوني نه وي). دا برخه د وېشل شوي عدالت ځینې پراخې تیورۍ او د دې پوښتنو د ځوابونو لپاره د دوی هڅې بیانوي.
کانپور
کانپور د هند يو ښار دی، دا د هند په اتر پرديش ايالت کې دی. دا د هند 13م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 2,551,337 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 2,767,031 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
کمياوي مواد څه دي؟
کیمیاوی مواد تعریف
کولمبو
کولمبو په انګلیسي Colombo) په تامیلي கொழும்பு) د سریلانکا هیواد لوی ښار دی.
سورة الکوثر
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
باروک موسيقي
د باروک دوره د غږ د څرنګوالي د عمومي تمرين شاهده وه؛ چې دا د موسيقۍ د ليکنې هغه لاره ده، چې يوه سندره يا يوه برخه په کې په يو ځانګړي ار کې ليکل کېږي. د هم غاړيتوب يا برابروالي دې ډول په لويديځ لرغوني او نامتو موسيقي کې په پراخه ډول کارونې ته دوام ورکړی دی. د باروک دورې پر مهال له مسلکي موسيقي پوهانو څخه تمه کېدله، چې د يو کسيز سندريزو ليکو او غبرګونو برخو دواړو ناڅاپي يا له چمتووالي پرته تر سره کوونکي وي. د باروک کنسرتونه په نمونه ډول د بم غږ لرونکي سندرغاړي پرله پسې ډلې په واسطه بدرګه کېدل، په داسې حال کې چې د بم يا ډډ غږ لرونکي موسيقي توکي لکه ويلون وزمه اله، مو يا لوی وايلون او دوه ګونې بنګا د بم غږ ليکه ولوبوله. د ځانګړي باروک بڼه د نڅا ډله وه. په داسې حال کې چې د نڅا په ډله کې ټوټې د رښتيني نڅا له موسيقۍ څخه الهام اخيسته، د نڅا ډلې په سوچه ډول د اورېدلو په موخه جوړې شوې وې، نه د نڅا کوونکو د بدرګه کولو په موخه.
ايتمولوژي او پېژندنه
د باروک (baroque) ريښه ښايي له فرانسوي baroque (چې په اصل کې د يوې نامنظمې بڼې ملغلرې ته وايي) او پرتګالي barroco (نامنظمه ملغلره) څخه وي او همدرانګه په هسپانوي barrueco او ايټالوي barocco پورې هم اړه لري. ياده اصطلاح له ناڅرګند وروستي اصل څخه ده، مګر ښايي له لاتيني verruca (زخه، غوټه يا دانه) يا هم کېدای شي له Boroco څخه اخيستل شوې وي، چې د پوهې يا علمي منطق يوه تخنيکي اصطلاح ده.
د “baroque” اصطلاح په عمومي ډول د موسيقي د برخې تاريخپوهانو له لورې له يوې پراخه جغرافيوي سيمې څخه د سبکونو يا ډولونو د يوې پراخه لړۍ د تشرېح کولو په موخه کارول کېږي، چې زياتره يې په اروپا کې دي او د نږدې ۱۵۰ کالونو څخه د زياتې دورې پر مهال ترتيب شوي دي. که څه هم د اوږدې مودې لپاره باور دا و، چې ياد ويی د يوې مهمې اصطلاح په توګه په لومړي ځل معمارۍ کې وکارول شوه، مګر په حقيقت دا د موسيقۍ په برخه کې د ۱۷۳۳ په اکتوبر کې د Rameau د مشرې لوبغاړې د (Hippolyte et Aricie) تر سرليک لاندې د غندنې يا هجوې په يوه بې نومه کتنه کې (چې د ۱۷۳۴ په می کې په Mercuri de France کې چاپ شوه) له معمارۍ څخه وړاندې ښکاري. نيوکه کوونکی دې پايلې ته رسېده، چې په دې موزيکال ډرامه کې نوی والی “du barocque” و او ګيله يې کوله چې په موسيقۍ کې راګېر يا ننښتی خوږه نغمه په پرله پسې نامنظمۍ څخه ډکه وه، په ثابت ډول يې سور او وزن بدل کړ او په چټکۍ سره د هرې جوړښتي يا ترکيبي وسيلې څخه پر مخ لاړه.
ژان ژاک روسو Jean-Jacques Rousseau چې يو موسيقي پوه، کمپوزر او همدرانګه فيلسوف و، په ۱۷۶۸ کې يې انسايکلوپيډي کې وليکل: باروک موسيقي هغه ده، چې همغړي په کې ګډه وډه وي او په انډولونو او توپيرنو سره بار وي. سندرې يې سختې يا زيږې او ناطبيعي وي، تلحين يا د غږ پورته والی او ښکته والی يې سخت وي او خوځښت په کې ټاکلی دی. داسې ښکاري چې باروک اصطلاح له “baroco” څخه اخېستل شوي وي چې د منطق پوهانو له لورې کارول کېږي. روسو د baroco فلسفي اصطلاح ته ورګرځېده، چې له ۱۳ پېړۍ راهيسې د يو بشپړ او د ځينو لپاره د يو نا اړين پېچلي علمي دليل د تشرېح کولو په موخه ترېنه ګټه پورته کېده.
د دورې موسيقۍ ته د “baroque” اصطلاح د تاريخپوهانو له لورې منظم کاريال يو څه وروستی پرمختګ دی. په ۱۹۱۹ کې Curt Sachs لومړنۍ شخص شو، چې په موسيقي کې د په منظم ډول د Baroque په اړه د Heinrich Wolfflin د نظريې پينځه ځانګړتياوي پلي کوي.
ناصر پورپيرار
لکه څرنگه چې یو شاعر د ټولنې غږ وي، دارنگه یو لیکوال او تاریخپوه د هغې ټولنې د رښتینې څېرې ښکارندونيي کوي او کوښښ یې وي چې د تاریخ اصلي څېره خلکو ته راښکاره کړي، په همدې ډول د ایران هېواد نامتو تاریخپوه، لرغونپوه، څېړونکي ناصر پورپیرار د ایران له اصلي څېرې څخه د گردونو او دوړو پرته پورته کړې او او هغه نا ویلې یې ویلي چې د پان پارسیزم په کڅوړه کې پټ ساتل شوي ول، او ددې لیکوال او تاریخپوه بربنډې او څېړنیزه لیکنې دي چې د پان پارسیان یې په لړزه راوستي دي.
منيټوبه پوهنتون
منيټوبه پوهنتون(The University of Manitoba (U of M) د کاناډا په منيټوبه ولایت کې يو عامه پوهنتون دی . دغه پوهنتون د وينيپگ په سیمه جوړ شوی . دې پوهنتون کې د لومړنیو او منځينیو زده کړو په نصاب جوړؤونې باندې څېړنیز پړاؤ پرمخ بيايي او ډېر روزنځايونه لري . بنسټ یې په ۱۸۷۷م زېږدي کې اېښودل شوای او د لوېديځې کاناډا لومړنی پوهنتون دی . د منيټوبه پوهنتون په درې ځانگړو ځایونو کې شتون لري چې درې زده کړنیزانگړونه پکې ودان دي ، دغه درې انگړونه د بناټاين انگړ ، د فورټ گېري انگړ او د ویلیم نوري سنټر انگړونه نومېږي.
فراری سریال دریم فصل
د فراری سریال دریم فصل یاد فصل هم ده اول او دوهم په څیر دی په زړه پوری ډرامی ته ایدامه ورکوی. پدی فصل کې مایکل اسکافیلډ یا هماغه ونتورت میلر د پاناما په یوه زندان کې د یوی سیاسی هوکړی له امله د یوبل بندی د بند خونی نه د ویستلو کوښښ کوی چې پدی کار کې کامیابیږي هم.
سورة الماعون
سورة الماعون د قرآن ۱۰۷ مه سوره ده.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
کلاردشت ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د مازندران ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
سورة قريش
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
آسيا
آسيا د ځمکې تر ټولو ستر او د نفوس له پلوه ستره لويه وچه ده، چې په شمالي او ختيځه نيمه کره کې موقعيت لري. اسيا د ايوروايشيا په وچه کې د لويې وچې برخه د اروپا لويې وچې سره او د افرو-ايروايشيا په وچه کې له دواړو اروپا او افريقا سره شریکه ده. د اسيا مساحت ۴۴،۵۷۹،۰۰۰ کيلو مترمربع دی (۱۷۲۱۲۰۰۰ ميل مربع)، چې دا د ځمکې د وچې ټوله دېرش سلنه او د ځمکې د سطحې ټوله اته اعشاريه اووه سلنه ده. دا لويه وچه، چې له اوږدې مودې راهيسې د ډېرو انسانانو کور و، د ډېرو لومړيو تمدنونو کوربه هم و. د اسيا څلور اعشاريه پنځه ميليارده خلک (د ۲۰۱۹ ز د جون تر مياشتې پورې) د ټولې نړۍ د نفوس نږدې شپېته سلنه جوړوي.
چين او هندوستان له ۱ څخه تر ۱۸۰۰ز کال پورې يو پر بل پسې د نړۍ له سترو اقتصادونو څخه وو. چين يو ستر اقتصادي ځواک و، چې ډېر يې د ختيځ خوا ته رامات کړل او د ډېرو لپاره د هندوستان د لرغوني کلتور افسانوي شتمني او غوړېدا د اسيا انځور وړاندې کاوه، چې اروپايي سوداګري، لوڅاوو او نېواک يې د ځان لور ته راجلباوه. د کولمبس له خوا له اروپا څخه د امريکا پر لور په ناڅاپي ډول د يوې لارې کشفېدل په داسې حال کې چې هغه د هندوستان پر لور د لارې په لټه کې و، د هندوستان د ژورې لېوالتيا څرګندونه کوي. د اسيا په دننه کې د ورېښمو لاره له ختيځ څخه د لوېديځ پر لور د سوداګرۍ بنسټيزه لاره وګرځېده، په داسې حال کې چې د مالاکا تنګی يوه بنسټيزه سمندري لاره وه. د شلمې پېړۍ په اوږدو کې اسيا د اقتصادي واک (په ځانګړي ډول ختيځې اسيا) او همدا راز د نفوس د زياتې ودې ښودنه وکړه، خو له هغه وخته اوس يې په عموم کې نفوس کمښت موندلی. اسيا د نړۍ د ډېرو اصلي دينونو د زېږېدو ځای دی، لکه هندو، زردشتي، جينيزم، بودايي، کنفوسيوس، تاويزم، مسيحيت، اسلام، سيک او داسې نور دينونه.
د اسيا اندازې او تنوع ته په کتنې سره، د اسيا معنا – هغه نوم چې تاریخ يې لرغوني پړاو ته ورګرځي – شونې ده چې د فزيکي جغرافيې په پرتله له انساني جغرافيې سره اړيکه ولري. توکميزو ډلو، کلتورونو، چاپيريال، اقتصاد، تاریخي اړيکو او حکومتي نظامونو ته په کتنې سره، اسيا په دننه کې د خپلو سيمو په منځ کې سره زيات توپيرونه لري. اسيا ډېر جلا جلا اقليمونه لري، چې په سويل کې د استوا له لیکې څخه پيل د منځني ختيځ له تودو سحراګانو څخه تېرېږې، په ختيځ او د لويې وچې په مرکز کې معتدلې سيمې دي او د سايبيريا پراخې نیمه قطبي او قطبي سيمې په کې شاملې دي.
د اسيا-افريقا پولې
د افريقا او اسيا تر منځ پوله سور سمندرګی، د سويز خليج او د سويس کانال دی. په دې توګه مصر د لويو وچو تر منځ په پروت هېواد بدل شوی دی، په دې ډول چې د سينا ټاپووزمه په اسيا او نور هېواد په افريقا کې دی.
د اسيا او اروپا پوله
د يوناني جغرافيه پوهانو، لکه: اناګزيماينډر او هکاتايوس له امله، له ميلاد مخکې د لرغونې نړۍ درې اړخيز وېش، له ميلاد څخه مخکې له شپږمې پېړۍ څخه کارېده چې هغه اسيا، افريقا او اروپا وې. اناګزيماينډر د اروپا او اسیا تر منځ پوله د کوفاسيس سمندر (اوسنی ريوني سمندر) وګرځاوه، کوم چې د اوسنۍ جورجيا په قفقاز کې پروت دی (د هغې خولې څخه د «پوټي» په واسطه د تورسمندرګي په څنډو کې، د سورامي له لارې څخه د کورا سمندر په اوږدو کې تر کسپين بحېرې پورې)، هغه تړون چې هيوردوت له ميلاد مخکې په پنځمه پېړۍ کې ترې تقليد کاوه. په هلينستي پړاو کې، پر دې تړون بيا کتنه وشوه او پریکړه وشوه چې، د اسيا او اروپا تر منځ پوله به تانياس (اوسنی ډان سمندر) وي. دا هغه تړون دی چې، د پوزيدونيوس، سترابون او بطلميسوس په څېر د رومي پړاو لیکوالانو کارولی دی.
له تاريخي پلوه، د اروپا او اسيا تر منځ پولې اروپايي پوهانو ټاکلې وې. کله چې د روسې تزاروم پادشاه لوی پيټر د خپل سيال سويډن او عثماني سترواکۍ او سايبيريايي قبيلو وسله وال مقاومت ته په ختيځو سيمو کې ماتې ورکړه، په دې توګه يې په ۱۷۲۱ز کال کې د روسيې نوې سترواکي جوړه کړه چې، د اورال تر غرونو او له هغې ورهاخوا سیمو پورې غځېدلې وه، د ډان سمندر د شمالي اروپايانو لپاره د سرحد په توګه د منلو وړ نه و. په سترواکۍ کې د جغرافيې د نظرياتو وړاندې کوونکی د جګړې پخوانی بندي يو سويډنی تبعه و، چې په ۱۷۰۹ز کال کې د پولټاوا په جګړه کې نيول شوی و او په توبولسک کې وټاکل شو، هلته يې له «واسيلي تاتيشچف» د پيټر سايبيريايي مسئولينو سره اړیکې درلودې، هغه ته اجازه ورکړل شوه، چې د راتلونکي کتاب لپاره د چمتووالي په موخه جغرافيايي او د انسان پېژندنې مطالعات تر سره کړي.
د اسيا –اوقيانوس پوله
د اسيا او اوقيانوس سيمې تر منځ پوله په عمومي توګهً په مالايي مجمع الجزاير کې ښودل کېږي. په اندونيزيا کې د مالوکو ټاپوګانو په اړه کله نا کله فکر کېږي چې، د سويل ختيځې اسيا په پوله پرتې دي چې نيو ګينيا د دې ټاپوګانو په ختيځ کې پروت دی او دا ټول د اوقيانوس برخه ده. د سويل ختيځې اسيا او اقيانوس اصطلاح، په نولسمه پېړۍ کې رامنځ ته شوې ده، له جوړېدو راهيسې، سره ډېرې توپير لرونکې جلا جلا جغرافيايي معناوې لري. په دې ټاکنه کې چې کوم ماليزيايي مجمع الجزاير اسيايي دي، بنسټيز عامل په هغه ځای کې د مختلفو سترواکيو د مستعمرو ځای دی (ټولې اروپايي مستعمرې نه). لويس او ويګن وايي چې: «اوسنيو پولو ته د سويل ختيځې اسيا راکوچني کول، يو تدريجي بهير و».
سرچينې
وېشنيزه:آسيا وېشنيزه:لويې وچې
آمبرگ
آمبرگ د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه وېشنيزه:المان
نگوس
ټولنيزه روانپېژندنې کليشه په دې ډول تعريف کړې چې دا د خلکو د يوې خانګړې ډلې په اړوند يو عام شوی باور دی. دا يو اټکل دی چې شونې ده چې د يوې ځانګړې ډلې د هر غړي په اړوند یې ولري. شونې ده چې د اټکل بڼې بدلې را بدلې وي، د بېلګې په ډول: شونې ده چې دا اټکل د يوې ډلې د شخصيت، غوراوي، بڼې يا وړتياوو په اړوند وي. کله ناکله کليشې ډېرې عامې، ناکره او د نويو معلوماتو سره په ټکر کې وي، خو کله ناکله بيا ډېرې دقيقې وي.
په داسې حال کې چې شونې ده، د خلکو د ډلو په اړه دا ډول تعميم د چټکو پرېکړو په اړوند ګټورې وي، خو که د ځانګړو خلکو په اړوند وي، تېروتنه او د تعصبي چلندونو دلايل بلل کېدای شي.
څرګندې کليشې
څرګندې کلېشې هغو کليشو ته ويل کېږي چې يو څوک ورڅخه خبر وي او په دې هم پوهېږي چې له دې کليشو څخه د خلکو په اړه د قضاوت لپاره کار اخلي. که چېرې د «الف» په نوم يو څوک د «ج» په نوم د يوې ډلې د يوه غړي په اړه چې د «ب» په نوم ياديږي، يو قضاوت کوي او «الف» د «ج» ډلې په اړه څرګند کليشه يي نظر لري، د شعوري مديت په کارولو سره کېدای شي، د دوی د يو اړخيزه قضاوت تعصبي بڼه کمه کړي، خو د کليشه يې اندونو په اړه د شعوري پوهې له امله د تعصب د لرې کولو هڅه ډېر ځله په حقيقي معنا د بې پرېتوب په برخه کې ناکامېږي، يا له دې امله چې د دې کليشې له امله، د منځ ته راغلي تعصب اندازه يا ډېره کمه ګڼل شوې، يا ډېره زياته ګڼل شوې ده.
ضمني کليشه يي تصورات
ضمني کليشه يي تصورات هغه دي چې د افرادو د لاشعور په اړه وي او هغوی يې په اړه خبر نه وي.