دافغانستان_په_ځنګلونو_کی_انساني_ضررونه
دځنکلونوتاريخچه
د حيواناتو هغه نوعي کوم چه کم موندونکي دي اوس مهال نسلي د نابودي سره مخ دي د رحيم الله سمندري په ليکني سره د کابل جنګ غير قانوني ښکار د ځنګلانو د منځ تګ او وچ کالي او غربت د افغانستان په ځنګلونه ناګوار تاثيرات  وارد کړل  بعضي له دي حيواناتو په داسي حالت کې قرار لري چې آخري نسل ئي هم شايد لمنځه لاړشي د متخصيصنو په وينا ! چې ببرکه په نوم چې يو نوع حيوان دي ټوله نړي کې ډير کم موندل کيږي وروسته له هغه صدمو چې د ښکار په واسط رامنځته شول دنوموړي نسل (۱۰۰) داني باقي پاتي دي که چيرته وضع په همدي حال پاتي شي نوموړي حيوان دنورو وحشي حيواناتو  لکه : زمري، پړانګ ، ليوه سره به يو ځاي له مينځه لاړ شي  ځکه  چې نوموړي حيواناتود افغانستان په ځنګلونو کي ډير کم تر ستوګو کيږي حاجي حسن ( روښان)د افغانستان   وزارت تجارت د جنګ اوصلحي اداري ته وويل : د افغانستان  ځنګلونه د وحشي حيواناتو لکه : زمري ، ببر ، ګيډړ، ليوه په کلي ډول لمنځه تللي دي  چي دليل يي جنګ ، وچکالي ، د ځنګلونو له منځه تک دي. او حکومت د حيواناتو ښکار په کلي ډول ممنوع کړي د بعضي ماهرينوپه وينا د ورک شوو حيواناتو لست لمنځه لاړ شي. لدي جملي څخه مارکو پلو پسونه هم نسل په ختميدو دي دا هغه حيوانات دي چي دوه برابره د اهلي حيواناتو حلقه حلقه شاخونه لري او طول يي ۲ متره ته رسيږي چې ددي حيواناتو ښکار کول د ښکاريانو لپاره مثا ل  يي د يو مډال لاسته راوړل دي يودپاتي شووډلي نه: خفک ،سائبيرايي لګلګ داسي څرکنديږي چي دامريکايانو له بمبارد څخه وروسته نوروغربي هيوادونومهاجرشوي.چي ځيني سرويګانو په اساس بدون له يو دانه يا يوه جوړي څخه زيات ندي ترسترکو شوي.په الوتونکو مرغانو کي بدون له ځينو بازونو څخه چه يو نوع بازدي چې هغه هم نسل ئي په ختميدو دي چې يوزمان د افغانستان په غرونو کې په عادي شکل ليدل کيدل نو اوس مهال د هيواد د تقاضا پخاطر نه ترسترګو کيږي .ځکه چې اوس مهال همدا ښکارچيانو تقاضا د نوموړي مهاجرتونه د حيواناتو  او الوتونکي  مرغانو چې د هيواد څخه بهر مهاجر شوي او نسلونه مخ پرختميدو دي. د څوکلو راپدي خوا د انقلاب او جنګونو له وجه حيوانات  او مرغان ته زيات خسارات وارد شول چې په نتيجه کې د هيواد څخه بهر په مهاجرت پيل وکړ. او د افغانستان غرونو کې چې کوم الوتونکې مرغان ژوند کاوو هغه غرونه د جنګ خط سير او دجنګونو په استرتيژيکې باندي تبديل شول. په ځنګلاتو باندي د حيواناتو ضررونه په ځينو سيمو کې د حيواناتو داخليدل ځنګل ته ځيني مسايل رامينځته کوي چې په راتلونکي کې ځنکلونه ته ډير خطرناک تماميږي  صرف مديتراني ئي ځنګلونه چې د حيواناتو څړ تعامل کوي .مګر ټولو ځنګلونو کې بي روئي څړ ډيرضررونه  رامنځته کوي په کلي ډول هر حيوان د واښو په تپو تالاش کې وي او په همدي ډول نوي تازه شنه شوي نيالګي د پښو لاندي کوي او هغه ځواني او تنکي وني  شاخونه ماتوي خصوصاُ هغه ساحاتو کي زيات زيان رسوي  کوم چې نوي تازه نيالګي موجود وي حيوانات د مهم  فکتور په عنوان د ځنګلاتوپه احيا‌ء او انکشاف کې ډير تاثيرات وړاندي کوي هغه حيوانات دي لکه : چينجي ،حشرات او داسي نور اهلي او وحشي حيوانات داسي ضررونه ځنګلاتو ته ور پيښوي چې د ونوشاخونه ماتوي  او تازه نيالګي لمنځه وړي او د نوموړو نيالګيو او شاخونو له شنو برخو څخه استفاده کوي او دحيواناتوبي ځايه څړتر ټولوزيات ضرر رسونکي دي د ځنګل لپاره دحيواناتو څړ د ځنګلونو د توليد سطح را ټيټوي او د ځنګلونو نوي  رامنځته شوي نيالګي او ځوان نيا لګي  له منځه وړي  او په نتيجه کې د ځمکي  قشر کلکوي د اوبو، هوا نفوذ مخنيوي کوي علا‌ء له دي نه کله چې حيواناتو د غرونو په لانديني سيمو يا د غرونو په لمنو کي څړ کوي د خاوري  ښويدو او د خاوري فرسايش ته زيات تاوانونه واردوي. زمونږ د هيواد ځنګلونه د ډير پخوا زماني راهيسي تراوس پوري د حيواناتو د بي کنټرول ځړ په وسيله متضرره شويدي. چې بي ځايه ځړ په وجه  دځنګلونو دځمکي فرش د سختوالي سره مخ شوي  چې تاز او نوي نيالګيو د راشنه کيدو امکان ډيره کم تر سترګو کيږي .که چيرته په صحيح ډول د حيوانات بي ځايه څړ تحقيق وشي فيصدي تخريب ئي ډيره زيات دي .چې له همدي وجي د ځنکلونو  د نويو نيالګيو خرابولو، شاخونو ماتول او همدارنګه  دونو د وچوالي سبب ګرځي. او همدارنګه د ځنګلي ونو نوي نسل هم له منځه ځي. نو له همدي وجه مالدارانو ته اشاره شوي دي .چې د ځنګلونو د مينځته تک په قصدي ‌ډول د مالدارانو له خوا هم صورت نيسي چې  دځينو ونو د شاخونو قطع کول چي پانو څخه يي د حيواناتو د استفادي پخاطر او يا هم د ونو قطع کونه چې  دا تول د بي توجهي له وجي صورت نيسي.