cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سولنتراتا
١٩ انځور : Metridium                                         ٢٠ انځور: د Metridium   جوړښت . Sea Anemon د غوښتينو پوليپونو د جملې څخه دي چې مختلف او روښانه رنګونه لري او د بحر په لږو ژورو برخو کې ژوند کوي، د ځانګړو پوليپونو د ډلې څخه ددې ټولګي په نماينده ګې Actine تر څيړنې لاندې نيسو. اکتينونه	Actins دا حيوانات کيسه ډوله جوړښتونه لري او خوله يې د يو شمير تنتيکلونه په واسطه چاپيره شوې ده چې د قوي چيچونکوحجراتو پوسيله مجهز شوي دي د مختلفو او روښانه رنګونو لرونکي دي،  د اکتينونو او خرچنګونو ګډ ژوند symbiosis  ډير جالب او په زړه پورې دى، ځينې خرچنګونه په خالي صدفونو کې  ننوځي او اکثره اکتينونه  په دې صدفونو پورې ځان نښلوي د خرچنګونو د حرکت سره اکتينونه هم حرکت کوي، برسيره پر دې اکتينونه د هغه غذايي موادو څخه چې د خرچنګونو له خوا نه ښکار شوي دي تغذيه کوي او همدارنګه اکتين د خپلو چيچونکو حجرو په وسيله د خرچنګ څخه دفاع کوي. .
٢٢  انځورونه : په بحرکې دمرجانونو غونډۍ د مرجانونو د ډولونو څخه يوه نوعه چې corallium rubrum نوميږي، چې ښايسته رنګونه لري چې اسکليټ څخه يې د زيوراتو لکه غاړکۍ او نورو ښځينه شيانوجوړولو کې کار اخيستل کيږي.
٢٤ انځور: Horn coral مرجانونه د موضوع لنډيز: د سولنتراتا په فايلم کې ساده کثير الحجروي حيوانات شامل دي چې بدن يې د اکتودرم او اندو درم د طبقو څخه جوړ شوي دي او په منځ کې ې يوه اتکايي طبقه ميزوګليا نوميږي  ځاى لري. د نوموړيو حيواناتو بدن شعايي تناظر لري. اکثريت د دوى په تروو اوبو کې ژوند کوي چې نژدې ٩٠٠٠ نوعې يې په سمندرونو کې پيژندل شوي دي ، دا حيوانات د کيسه ډوله حيواناتو په نوم هم ياديږي، نوموړي حيوانات د polype او medusa په شکلونو پيدا کيږي، مختلف رنګونه او جسامتونه لري، په انفرادي او کالوني ډول ژوند کوي. هضمي خاليګاه يې د Gastro Vascular cavity په نوم ياديږي، د سولنتراتا عصبي رشتې ټول بدن ته تيتې شوي دي او عصبي  حجرې يې د ستورو په ډول  جوړښت لري. حسي حجرات، سترګې او د توازن غړي هم لري. عضلات يې د ځانګړي جوړښت لرونکى چې مختلف فعاليتونه تر سره کوي، هضمي سيستم يې په  مختلفو انواعو کې سره توپير لري. تنفسي غړي نه لري، سولنتراتا په درې ټولګيو ويشل شوي دي، چې د هايدروزوا، سايفوزوا او انتوزوا څخه عبارت دي. د هايدروزوا د ټولګي نماينده هايدرا دى ، چې په ويالو او ډنډونو کې ژوند کوي، بدن يې ارتجاعي خاصيت لري، غذايي مواد يې د خولې له لارې هضمي خاليګاه ته ځي، د هايدرا د قاعدوي ډسک څخه سريښناکه مواد او ګازي پوکاڼۍ ترشح کيږي. د هايدرا د بدن د اکتودرم په طبقه کې حسي او عصبي حجرې، اپيتلي  عضلوي حجرې، ترشحي حجرې، وسطي حجرې او چيچونکي حجرې موقعيت لري او  د اندودرم په طبقه  کې غدواتي حجرې او تغذيوي حجرې موقعيت لري. د هايدرا په بدن کې د غذا داخليدل او بيرته خارجيدل يواځې د خولې د لارې نه صورت نيسي، هايدرا په زوجي او غير زوجي ډول تکثر کوي په زوجي تکثر کې القاح بيرون د بدن نه تر سره کيږي. هايدرا د لول خوړلو او د لامبو کولو په شکلنونو سره حرکت کوي، د سايفوزوا د ټولګي نماينده، Aurelia ده چې چترۍ ته ورته شکل لري او جسامت يې د ٣-١٢ انچو پورې رسيږي، زيات حسي غړي لري چې د نور په مقابل کې غبرګون ښيې، تر دې وخته پورې د سايفوزوا  نژدې ٣٠٠ نوعې پيژندل شوي دي ، په بحرونو کې اوسيږي، ځينې يې ساکن او ځينې  يې محترک دي.دوه سترګې او د  توازن غړي statocysts هم لري. د انتوزوا د ټولګي د نماينده په توګه د Actines څخه يادونه کوم چې کيسه ډوله  جوړښت لري، او خوله يې تنتيکلونو چاپيره کړي ده، او حسي ويښتان هم لري، ځينې وخت د خرچنګونو سره ګډ  ژوند هم لري چې د توجه وړ دى.مرجانونه په اقتصادي لحاظ  ډير د ارزښت وړ دي چې د فوسيلونو څخه يې په صنعت کې په پراخه پيمانه ګټه اخيستل کيږي، چې مختلف تعميراتي ،زيوراتي او زراعتي موخو لپاره ترې ګټه اخيستل کيږي. ځينې ځايونو کې د مرجاني تيږو د يو ځاى کيدو له امله لويې مرجاني جزيرې رامنځته شوي دي چې د استوګنې وړ دي. اخځليکونه ١- بابکر خيل، ذاکره،( ١٣٨٨ل.ل). زولوژي( غيرفقاريه )، ننګرهار پوهنتون .م م (١٥٦ -١٧٤ ) ٢- جلال، احمد شاه، وقاد رؤف، عبدالسلام. (١٣٦٥ هـ ش)، زولوژى حيوانت غير فقاريه. پوهنتون کابل. م م (١٧٣ ،١٧٥ ،١٧٦ ،١٧٧ ) ٣- جلال، احمد شاه، شرافت ګل سليم، اسلمى امنه، (١٣٦٧ هـ ش). زولوژى .پوهنتون کابل. م م (١٢٠ ،١٢٢ ، ١٢٣ ،١٢٤ ) http/www.t-rat.com/pages/phylum coelenterates/html. 4-
په چاپیریال باندی د ځنګل داور اغیزې
په چاپيريال باندې دځنګل داور اغيزې
ځنګلي اورونه په هغه اقليمونو کې زيات دي چيرته چې د کافي رطوبت له امله نباتات وده کوي مګر غزيدلې ګرمه او وچه موده هم لري. داډول سيمې داستراليا او جنوب ختيځې اسيا، د جنوبي افريقا ورشوګانو، د جنوبي افريقا د لويديځ Fynbos سيمه، د امريکا د متحده ايالاتو او کاناډا ځنګلي سيمې او مديترانې له حوزې څخه عبارت دي. دا اورونه په ځانګړې توګه دقوي بادونو، وچکالۍ او د اوړي د ګرمو مياشتو په ورځو کې ډير پياوړي وي. د ځمکې د کرې د تودوخې لوړيدل (Global warming) ښايي په زياتره سيمو کې دوچکالۍ او واقع کيدنې (تکرار) شدت زياتوي چې په پايله کې يې ډير شديد او تکراري اورونه منځته راځي.
دځنګل داور علت
که څه هم ځينې ايکوسيستمونه دودې د تنظيم لپاره طبيعي پيښيدونکواورونو ته اړتيالري. ځينې ايکوسيستمونه ډير زيات اورونه زغمي دبيلګې په ډول دجنوبي کليفورنيا د Chaparral سيمه او د امريکا دجنوب لويديځودښتوکمه ارتفاع لرونکې سيمې. په نوموړوسيموکې چې په کمه اندازه په اورمتکي دي داورزيات تکرار طبيعي سائيکلونه په بل مخ اړولي، دبومي نباتاتو ټولنې يې له منځه وړي اوداورپه وړاندې حسا سو نباتاتواوغيربومي هرزه ګياو ودې سره يي مرسته کړې. په هغه سيموکې چې داورله امله زيانمنې شوې وي، يرغل کوونکي انواع لکه Bromus tectorum او  Lygodium microphyllum په چټکۍ سره وده کوي. څرنګه چې داډول نباتات په زياته اندازه اور کوي په همدې اساس په راتلونکي کې د اورخطر لوړولى شي او په پايله کې بومي نباتاتوته د لا زيان سبب جوړيدلى شي. د امازون په باراني ځنګلونو کې و چکالي، قطع، د حيواناتودڅرولوعمليات اودکرنې لپاره دځمکې برابرولوپه موخه دونو سوځونه داورپه وړاندې مقاوم ځنګلونه زيانمنوي او دداسې بوټو ودې ته لار هواروي کوم چې په اسانۍ سره سوځيږي په همدي اساس د اورونودډيروالي سره هم مرسته کوي. په باراني ځنګلونوکې اورنه دګڼو انواعو ټولګه تهديدوي او په زياته پيمانه CO2 توليدوى همدارنګه په ياد شوو ځنګلونو کې اورونه چې وچکالي او انساني مداخلې هم ورسره مل وي تر٢٠٣٠م کاله پورې دامازون دباراني ځنګلونو له نميايي څخه زياته برخه زيانمنولى شي. ځنګلي اورونه ايره توليدوي، عضوي مواد له مينځه وړي اوداوبوRun off زياتوي کوم چې غذايي مواد له ځانه سره وړي او ويجاړونکوسيلابونوته لارهواروي. په ٢٠٠٣م کال کې دانګلستان په شمالي يارکشاير کې ځنګلي اوردنباتاتو ٢،٥ کيلومترمربع (٢٤٧هکتاره) ساحه او دځمکي لاندې عضوي طبقه ويجاړه کړه ورپسې دباد پواسطه تخريب نوموړې ايره اولوڅه شوې خاوره راولاړه کړه اوداسې لرغونې بقاياوې يې په ډاګه کړې چې تر ١٠٠٠ق م پورې قدامت يې درلود. =اقلیم اغېزمنوي == ځنګلي اورونه په اقليمي تغيراتوهم اغيزه کوي. نوموړي اورونه په اتموسفيرکې د CO2اندازه لوړوي اودنباتاتودودې مخه نيسي کوم چې په مجموع کې دنباتاتوپواسطه د CO2جذب اغيزمنوي. په ټنډراکې دسوځيدنې وړموادوتجمع اوځنګلي اورکوم چې دځمکې اونباتاتوپه طبعيت پورې اړه لري، يوطبيعي طرزوجودلري. په Alaska کې څيړنوپه ډاګه کړې چې داوردپيښې دراستنيدوموده (Fire Event Return Interval) عموماًد١٥٠څخه تر٢٠٠کلونوپورې توپيرکوي اوله مخې يې ټيټې وچې سيمې دلوړومرطوبوسيموپه پرتله په زياته اندازه سوځي.
دځنګل داورپه کنترول کې دټولنې ونډه
داورتنظيم نيغ په نيغه په ګټه اخيستنه پورې اړه لري. په هغه صورت کې چې محلي ټولنې پدې قانع شي چې دځنګلونوساتنه دوي ته ګټه لري دځنګلونوداورپه مخنيوي کې به له هرې ممکنې لارې کارواخلي. په ټوله نړۍ کې څيړنوداپه ډاګه کړې چې محلي ټولنې ترهغه وخته دځنګل په تنظيم کې مستقيمه ونډه نه اخلي ترڅوچې په ځنګل کې سهم ونلري. دبيلګې په ډول په چين کې ديوکلي په ځنګل کې په تيرو ٣٥کلونوکې داورکومه پيښه رامنځته نشوه دا وروسته له هغې چې دنوموړي کلي خلکوته دځنګلونو څخه دګټې اوعايداخيستنې پاليسي منظورشوه. په هندکې يوې مطالعې داجوته کړې چې په شاوخواځنګلونوباندې دکليوالي ټولنوداتکاءسطحه په مستقيم ډول دځنګل دمنجمنټ سره تړاولري. په ګمبياکې په ځنګلدارۍ کې دټولنې ونډه اخيستنې پرکتسونودزيانمنونکواونامطلوبه اورونوپه کموالي کې مرسته کړې په نوموړوسيموکې دځنګل څخه استفاده اودځنګل ملکيت ته لاس رسي ددې زمينه مساعده کړې ترڅوخلک رامنځته شوي اورونه په ډيره اغيزمنه توګه کنترول او ووژني. دامريکاپه متحده ايالاتوکې دټولنې په سطحه داوردمخنيوي فعاليتونه ډير بريالي وچې زياتره يې دپوهاوي په اړه و. په ځينې هيوادونوکې که څه هم دهغه رسمي قيوداتوسره سره چې ټولنې دځنګل په تنظيم کې مسؤلې ګڼي، دولتونه لاتراوسه په دې بريالي شوي نه دي ترڅوهغه ټولنې چيرته چې کليوالي خلک په پلان جوړولواوتصميم نيولوکې دومره اغيزه نلري دځنګل تنظيم ته ژمن کړي. خوبياهم محلي ټولنې په يواځې توګه ددې وړتيانلري ترڅوشديداوپراخه اورونه تنظيم کړي چې په داډول حالاتوکې بيادولايتي ياملي ادارومداخلي ته اړتياليدل کيږي. په ځينې هيوادونوکې داوراچونکوپروړاندې دموثروقوانينو تطبيق ددې ستونزې دحل يوه برخه ده همدارنګه داوردکنترول اومخنيوي په اړه پوهاوى بايدزيات شي. داپه ځانګړې توګه په هغه ښاري سيموکې چيرته چې کورونه ځنګلي سيموته نژدې جوړيږي. په داډول سيموکې بايدپرمختللې څارنه ترسره اوپه وخت سره بايددرامنځته شوواورونوراپور اړونده مراجعوته ورکړل شي.
دځنګل داورپه مخنيوي کې دټولنې ونډه اخيستنه په لاندې ټکو راڅرخي:
- دسوځيدو وړموادوپه تنظيم اوکموالي کې مرسته - داورکرښوجوړول - په هغه ورځوکې چې موسمي شرايط داورلګيدنې لپاره مساعدوي په جوړوشووکرښوباندې ګزمې ترسره کول. - داورلګيدنې په صورت کې اړونده مرجع ته خبرورکول - دقصدي اوراچونکومخه نيول - دځنګل څخه دګټې اخيستنې اوښکارپه وخت کې له احتياط څخه کاراخيستل.
دځنګل د اوروژنه
دځنګلي اوروژنه په هغه ساحه کې په موجوده تکنالوژۍ پورې اړه لري چيرته چې نوموړى اوررامنځته کيږي. په کموپرمختللوهيوادونوکې داتخنيکونه ډيرساده چې داور سره  مستقيم تماس دلاس په واسطه  وي چې په کې په اورباندې دشګوواړول، دډانګ اوياهم دخرما دپاڼو پواسطه داوروهل اوهمدارنګه دسوځيدونکو ساحو شاوخوا د خندقونواواورماتونکو مونعو جوړول اوداور وژل داور په واسطه ياBy counter firing  شامل دي. په غيری مستقيم تماس  سره پرمختللوهيوادونوکې دلوړتکنالوژيکي ظرفيت له امله داوروژنې ميتودونه هم فرق کوي. دواورې داورښت دهڅولوپه موخه سلورايودايداستعماليږي همدارنګه دبې پيلوټه الوتکو، هيلي کاپټرواونورو هوايي وسايلوڅخه په اورونوباندې اوبه اوداورمخه نيونکي کيمياوي مواد(Fire retardants) غورځول کيږي. لکه ۱- Bentonite :داهغه ماده ده چې داورغورځونکو ايرو څخه جوړه شوی  وي ۲- Viscous water: سريښناکې اوبه دي ۳- Calcium alginate تيزابي مالګه ۴- Diammonium phosphate ۵-Mono ammonium phosphate ۶-Ammonium sulphate که څه هم داوربشپړه وژنه ډيره ستونزمنه ده مګراکثره ځنګلي اورونه مخکې تردې چې دکنترول څخه ووځي وژل کيږي. پداسې حال کې چې دځنګلي اورونودوروستيو١٠٠٠٠پيښوله ډلې څخه ٩٩سلنه يې ترکنترول لاندې راوستل شوي بياهم له قابوڅخه وتلي ځنګلي اورونه پراخه زيانونه اړولى شي. ځنګلي اورونه په کلني حساب په ټوله نړۍ کې په بيليونويوروزيان اړوي. په کاناډا اوامريکاکې ځنګلي اورونه په کال کې په منځني ډول ٥٤٥٠٠ کيلومتر مربع (٥٢٦١١٠٠ هکتاره) ځنګلي ساحه سوځوي. ددې ټولوترڅنګ دځنګلي اورونوسره مبارزه ښايي وژونکې وي. ځنګلي اورونه ښايي خپلې مخې لورې ته په ناڅاپي توګه بدلون ورکړي اوياهم داورماتونکوڅخه ټوپ ووهي. شديده تودوخه اولوګى لورى اودځنګلي اوردلوري سنجونه دلاسه وباسي کوم چې دنوموړې اورخطرلازياتوي. دبيلګې په ډول يه ١٩٤٩م کال کې دامريکا د Montanaايالت په Mann Gulch Fireکې ١٣تنه Smokejumpers هغه وخت ژوندله لاسه ورکړکله چې دهغوي سره اړيکې له منځه ولاړې، لورى يې له لاسه ورکړاوداورلمبوواخيستل.
سورة الشمس
سورة الشمس د قرآن ۹۱ مه سوره ده.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
لوپ دي ويگا
لوپ دی ویګا کارپیو  (میډریډ ، د نومبر 25 ، 1562 - ابیډم ، د اګست 27 ، 1635)  د هسپانیا د طلایی زمانې یو له خورا مهم شاعرانو او ډرامه لیکونکو څخه و او د غزولو سره د هغه کار ، د نړۍ په ادب کې یو له خورا مشهور لیکوالانو څخه دی.
د تش په نامه Fénix de los ingenios او Monstruo de naturaleza (له خوا Miguel de Cervante ) په داسې وخت کې د تياتر شو پيل يوه ډله فرهنګي پدیده وي د هسپانوي تياتر د فارمولې په نوې کړه. د هسپانیا بارکو تیاتر لوی نندارچي ، تیرسو دي مولینا او کالدرېن لا بارکا سره په ګډه ، د هغه اثار نن ترسره کیږي او د هسپانوي ادب او هنرونو ته رسیدلې لوړې کچې څخه جوړ شوی. هغه د هسپانوي ژبې یو له لوی غزلپوه او په نثر او آیت کې د څو ناولونو او اوږد داستاني کارونو لیکوال هم و.
انډيناوير
انډيناوير (په انگرېزي: Indinavir) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
سرخه ولسوالي
سرخه ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان سرخه)  د ايران د سمنان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د سرخه ښار دی. دا ولسوالي ۱۵٬۵۲۳ تنه نفوس لري. د سرخه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د سمنان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ريټوناوير
ريټوناوير (په انگرېزي: Ritonavir) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
ساکويناوير
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
ایزو ۳۱۶۶-۱
ایزو ۳۱۶۶-۱ د هیوادو لست
وېشنيزه:ISO 3166
ميروټ
ميروټ د هند يو ښار دی، دا د هند په اتر پرديش ايالت کې دی. دا د هند 27م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,068,772 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,309,023 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
سورة الليل
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
سيروان ولسوالي
سيروان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان سیروان)  د ايران د ايلام ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د لومار ښار دی. دا ولسوالي ۱۴٬۴۰۴ تنه نفوس لري. د سيروان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو.
باميان يا د لرغوني بودايې نړۍ سپيڅلۍ حرم
هغه وخت چي د کوشاني سلسلې ستر امپراتور کنيشکا (احتمالا 120 ميلادي ) د بودايې مذهب لاره خپله کړل ، په لرغوني افغانستان کي نوي مدنيت زيږيدلي او د پراخيدو زمينه يې برابره سوي وه ، چي زموږ د هيواد په تاريخ کي نوموړۍ مدنست د گريکو بوديک مدنيت په نوم ياد يږي. دی مدنيت چي له يوي خوا يې د لرغوني يونان هنري ښکلا له ځان سره درلودل او له بله پلوه يې بودايې روحانيت په ځان کي ونغښت او تر ټولو ارزښتمن داچي د افغاني چاپيريال په لمن وزيږيدۍ ، ورورو په يوه داسي مدنيت واوښت چي په پخوانۍ نړۍ کي يې ساري نه ليدل کيږي.
د گريک بوديک تمدن ريښې په لرغوني افغانستان کي شنې شوې ، وده يې وکړل او بيا نورو گاونډيو سيمو او هيوادونو ته ورسيدۍ. تر هغه چي ستر کنشکا لا بودايې مذهب نه وو خپل کړۍ ، نوموړي مذهب د يوي پرتې او بي خوځښته عقيدي په توگه د هند په محدوده کي بندي پاته سوۍ وه. همداډول د لرغوني يونان څخه راغلو هنر مندانو د خپلو هنرونو ښکلا د ختيځو خيالاتو سره د تلفيق او يو ځاې والي په لار کي ټاکلي ستونزي درلودې .د کنشکا د واکمنۍ پر مهال د افغاني هنر مندانو او ماهرينو په وسيله د ا سونزي ليري سوې او د يوناني هنر او هندي روحانيت تر منځ د يوالي او تلفيق زمينه منځ ته راغله چي په پايله کي يې د يوه ستر تاريخي تمدن د منځته راتلو زمينه برابره او د نوي مدنيت جوړښت او خوځښت پيل سو.
گريکو بوديک تمدن د افغانستان پر لرغونی ټولنه هر اړ خيز تاثيرات وښندل ،د نوموړي مدنيت اثرات په افغانستان کي محدود پاته نه سول بلکي د جاپان ، کوريا ،او چين څخه بيا تر اوسني ايران او سيستان پوري ، د سريلانکا او هند څخه بيا تر سير دريا اوتاجکستان پوري ټولي سيمي تر خپلي اغيزي لاندي راوستي وې. د نړۍ له بيلا بيلو سيمو څخه به د مذهبي مراسمو د پر ځای کولو په نيت زيات شمير راهبان ،زايرين او سيلانيان په افغانستان کي د ودان شوو بو دايې زيارتونو او عبادت ځايونو په ځانگړي ډول د باميان لرغوني او د بو دايې پير متبرک ځای ته د ليدو کتو په نيت سفرونه کول.
د باميانو په اړه تر ټولو پخواني معلومات د چيني زيارت کونکو له خوا ليکل سوي او لا تر اوسه زموږ په واک کي سته. فاهيان تر ټولو پخوانۍ چيني زيارت کونکی دی چي د باميان په اړه ليکني لري. نوموړۍ په 400 ميلادي کال د باميانو دره ليدلي او د سترو مجسمو په اړه يې ارزښتمن معلومات ليکلي دي. نوموړي ليکي د باميانو دره شنه او پاکه ده ، د سترو مجسمو شاه او خوا هره ورځ وينځل کيږي ،زيات شمير مذهبي مدرسې شته ، هره ورځ زيارت کونکي او سوداگران دي سيمي ته د تلو راتلو په حال کي دي. د راهبانو لپاره ځانگړي صومعي جوړي سوي ،او د مواشيو او بوده گانو لپاره بيل ټاټوبي شته.
تر فاهيان وروسته بل چيني زيارت کونکۍ هيونتسنگ وو چي د باميانو سيمه يې ليدلې او په خپلو يونليکونو کي يې زيات ارزښتمن مطالب را ټول او ليکلي دي. نوموړي په 600 ميلادي کال د افغانستان سفر تر سره کړۍ او په دي لار کي يې د باميانو سيمه هم ليدلې ده. د هغه په قول په باميانو کي تر لس زياتي خانقاوي شته چي په هغو کي څه ناڅه زرتنه واعظين د بودايې مذهب تبليغ ته گمارل سويدي. په لسگونو مدرسې شته چي هره مدرسه لږ ترلږه زرتنه زده کونکي لري. هيونتسنگ په باميانو کي وړي او لويي مجسمي ليدلي خو يوه داسي مجسمه يې هم ليدلې چي د هر سهار د لمر په وړانگو به هغې مجسمې طلايې رنگ اخستۍ اوداسي بريښيدل لکه دا ټوله مجسمه چي د طلا څخه جوړه سوي وي. تر هيونتسنگ وروسته کوريايې زيارت کونکۍ د باميانو په اړه پوره معلومات لري. نوموړۍ په 727 ميلادي کال باميانو ته سفر کړۍ او په سيمه کي يې د بودايې مذهب د پيروانو د شتون په اړه ليکني کړيدي.
د زيارت کونکو تر يادونو وروسته څه ناڅه دري سوه ( 300 ) کاله د باميانو او په ځانگړي توگه د سترو مجسمو په اړه باوري معلومات نه دي ليکل سوي ، د دي سره سره چي د يو شمير مورخينو په ليکنو کي د مجسمو يادونه سوي ، چي د بيلگي په توگه د طبري ، يعقوبي ، البيروني نومونه رادولای سو. خو هغه وخت د باميانو د مجسمو يادونه يوځل بيا وسوه چي د تموچين يا څنگيز ورانکارو غوښتل چي د سترو مجسمو لوړ سر ته خپلي غشي ورسوي ، چي هيڅ يو هم ونه توانيدۍ چي د لوي مجسمي سر ته غشي ورسوي. د اولسمي ميلادي پيړۍ په جريان کي د اورنگ زيب لښکرو د توپ د ډزو په وسيله د لوي مجسمي مخ ته زيان واړاوه.
د افغان انگليس د لومړۍ جگړي په وخت د ليدي سيل په وسيله د باميانو او بودا يې مجسمو په اړه يو لړ خپروني وشوي ، برنس په 1819 ميلادي کال باميانو ته ورسيدۍ او د بودا يې مجسمو او په باميانو کي د نورو نقاشيو په اړه زيات مطالب وليکل او بيايې په بيلا بيلو خپرونو کي نشر ته وسپارل. چارلس مسون په 1835 ميلادي کال د بودا ستري مجسمي وليدلې او د دي مجسمو په دننه کي يې د يوي لاري د شتون خبره سپينه کړل چي په پخوانيو وختونو کي به زيارت کونکو د ستري مجسمي و لوړي برخو ته رسيدل. کپتان متلاند په 1922 _ 1924 ميلادي کال باميانو ته سفر وکړ او د سترو مجسمو د جوړښت او د هغو جدارونو په اړه يې څيړنی او پلټني تر سره کړي چي د خپريدو وروسته د زياتو لرغونپوهانو د پاملرني وړ وگرځيدل.
په افغانستان کي د رسمي سپړنو او څيړنو د پيل را وروسته 1922 ميلادي کال د باميانو ستر ي مجسمي لومړۍ د فرانسوي لرغونپوه الفرد فوشه 1922 ميلادي کال له خوا وڅيړل سوي د نوموړي په اند دا مجسي د هندي راورتي مجسمو سره يو شان دي. نوموړي په خپلو څيړنو کي څرگنده کړل چي په څلورمه او پنځمه ميلادي پيړۍ کي د بودا دوي ستري مجسمې چي يوه د صل صال او بله د شامامه په نوم ياديږي جوړي سوي دي. د دي سترو مجسمو په اړه دعلمي سپړنو او څيړنوکارد فرانسوي لرغونپوهانو په وسيله پيل او بيا وروسته د نورو هيوادونو لرغونپوهانو هم د دي مجسمو په اړه څيړني او ليکني تر سره کړيدي ، چي د بيلگي په توگه د هندي ، جاپاني ، چيني ، او افغاني لرغونپوهانو يادونه کولاي سو.
د باميانو لرغوني اثار د گريک بوديک او په ځانگړي توگه د گندهارا د هنر ارزښتمني بيلگي او يادگارونه دي. خو له بده مرغه په راورسته شلو کالونو کي په پرله پسې توگه د عمدي او غير عمدي زيانو نو سره مخامخ سول. فرانسوي نامتو اونيزي L.Xpress د باميانو د سترو مجسمو او نورو لرغونو اثارو په اړه په 1996 ميلادي کال وليکل چي (( د باميانو د سترو مجسمو د پښو په برخه کي چي نورو سمڅو ته له هم هاغه ځايه لار جوړه سوي وه ، هلته اوس کلاشنکوفونه ، راکټلانچرونه اونوري ډول ډول مرمۍ د بيلا بيلو قوماندانانو له خوا ځای پر ځای سويدي ، پخواني بودائيانو ته هغه سپيڅلۍ حرم اوس د يوه نامنظم نظامي ډيپو په څير کارول کيږي ، چي هره لحِظه يې د چاودلو او له مينځه تللو خطر شته ،او هيڅ ډول مصونيت نه لري. هغه لرغوني نقاشۍ او رسامۍ چي د مجسمو پر شا او خواد تزئين په نيت جوړي سوي وې هغه هم يوشمير يا له منځه تللي اويو شمير يې د مرميو په وسيله له خپله ځايه بيځايه سوي او وراني سويدي. د ورانۍ مخنيوۍ خو يې نسته يوازنۍ څه چي هلته په ستر گو کيږي هغه په زشت او کرغيړن ليک ليکل سوي چي (( قومندان دين محمد او قومندان همايون د جوزجان ولايت ( 1995 ميلادي کال)) په هر صورت په باميانو کي د لرغونو اثارو مصونيت زموږ په هيواد کي د دي اوږدې غميزي د پيل سره له مينځه ولاړه او په 2001 ميلادي کال د افغانستان په تاريخ کي ديوي غمجني پيښي په توگه دوه ستر او ارزښتمن وياړونه د بهرنيو د سيسو په نتيجه کي د طالبانو له خوا د چاوديدونکو موادو په وسيله د يوزر او پنځه سوه کاله پايښت وروسته وچول شوه.
وروسته له هغه چي دوې ستري مجسمي له مينځه ولاړې دادۍ اوس ( 2003 ميلادي کال ) د ملگرو ملتونو د يونسکو کلتوري څانگي د باميانو لرغونې سيمه د نړيوال فرهنگي ميراث په لست کي شامله ومنل. او د پاته اثارو د ساتني په نيت يوشمير بيړنۍ پروژي تر لاس لاندي نيولي دي.
وېشنيزه:د باميان ولايت
د امیر شهید بڼ
د امیر شهید بڼ (په انگریزي: Ameer Shahid Garden) د امیر حبیب الله خان له خوا جوړ شوی بڼ دی چې د ننگرهار ولایت پلازمېنې جلالکوټ (جلال اباد) ښار منځ کې موقیعیت لري. دا بڼ د نارنجو ونو ته ځانگړی شوی دی، چې په څنگ کې یې د صبروگانو دنگې دنگې ونې هم لري.
مساحت
ددې بڼ مساحت تقریبا ۲۰ جریبه دی.
د امیر شهید جامع مسجد
دا مسجد ددې بڼ په منځ کې جوړ شوی چې تاریخي قدامت یې د امیر حبیب الله خان پېر ته رسي. په پاخه او اساسي بڼه جوړ شوی، چې د وخت له ناخوالو سره یو څه زیامن شوی هم دی. یوه ستره گنبذه لري، ختیځ اړخ ته یې یوه مقره هم شته.
نېلفيناوير
نېلفياناوير (په انگرېزي: Nelfinavir) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
گرده پاشل
گرده پاشل د میوه تولیدوونکو بوټو او گلانو له خوا د خپل جنس د القاع لپاره ترسره کېږي.
د کدو گرده پاشنه:
د کدو گرده بايد له نارينه الې څخه ((Monoecious ټول کدوان ښځينه الې ته انتقال شي.که دگردې انتقال واقع نه شي نوميوه نه توليديږي.دگردې غير کافي انتقال دحاصل دلږوالي اودميوې دبڼې دخرابوالي سبب کيږي.دشاتو مچۍ دگردې په انتقال کـې غوره برخه اخلي دلوړ حاصل دپاره ښايي چه دگلانو په وخت کې دشاتودمچيو شميرزيات وي.باغوان تل په تشويش کې وي چه دکدوانوډيرگلان ميوې نه تشکيلوي.دوې نه پوهيږي چه نارينه اوښځينه برخې په ځانگړوگلانوواقع دي او ځانله ښځينه گلان ميوه توليدوي.دځينوشرايطولاندې نارينه گـلان زيات وي او نوروشرايطو لاندې ښځينه گلان ډيروي. اټکل شويده چه محيطي شرايط خصوصا دتودوخې درجه دجنس  په ډول کې دو  (Table queen) نسبت تغيرورکوي دکدوانود ریخې اوږدوالي اوتودوخه د جنس په اندازه اغيزه کوي.لوړه تودوخه اواوږدې ورځې بوټي په نارينه حالت کې ساتي حال دا چه ټيټه تودوخه اولنډې ورځې ښځينه حالت چټکوي. دکدوانونورډولونه دتودوخې اوورځې داوږدوالي په مقابل کې (٩) مختلف عکس العملونه ښکاره کوي.
د بادرنگو گرده پاشنه
بادرنگ د cucurbitaceae کورنۍ پوری اړه لری او ډیری مختلفی نوعی لری او بادرنگ مونږ په خپلو باغونو کی کرو تر څو مونږ ته د خپل ضرورت وړ غذا راکړی بادرنگ د مختلفو وټامنونو څخه غنی دی او تقریبا د ۹۰٪ څخه پورته اوبه لری، د بادرنگو څخه په مختلفو دواگانو کی استفاده کیږی او همدارنگه خوراک لپاره هم په شکل د سلاد استفاده کیږی او دسترخوان پری ښه رنگینه کیږی. د بادرنگو په بوټی کی نارینه او ښځینه دواړه موجودی په بادرنگ کی نسلگیری ډیره اسانه او په جداتوب سره کیږی د بادرنگو په گل کی یو ښکاره بچگی موجود وی چرته چی تاسو نشۍ کولاۍ چی پیدا یی کړۍ د ورځی په موده کی د بادرنگ گل خلاص وی او په دغه وخت کی مچۍ راځی او په گل کی گرده اچوی که چیری د کوم مشکل سره مخ شی نو په دغه وخت کی ستاسو کومک ته اړتیا پیښیږي په دغه وخت کی تاسو د گل برخه خلاصوۍ تر څو مچۍ پکی داخلی شی پدغه وخت کی مونږ او تاسو ته سوال پیدا کیږی چی څومره وخت به ښځینه گل خلاص وی جواب یی دغه ښځینه گل د یوی ورځی لپاره خلاص وی نو شاید دوه ورځی هم خلاص وی خو کله چی دا په ډیر کامیابۍ سره گرد افشانی شی نو په دغه وخت کی میوه په مکملیدو پیل کوي یوه خبره باید بله په پام کی ونیسو چی ښځینه او نارینه گل خپل خصوصیات لری دا یوه اساسی او څرگنده خبره ده چی د نارینه گل یو nub لری او ښځینه گل په بنیادی شکل سره سپین رنگ لری. مننه ستاسو د لارښوونی څخه چی په دغه شکل سره بادرنگو کښ په ډيره ښه توگه تر سره شو دغه کارونه چی مونږ سر ته ورسول په دوران د شپږو هفتو کی ډير ښه ترسره شول پدغه طریقه سره نبات ډیر صحت مند او تکی شنی پاڼی یی درلودی او پدی طریقی سره د گل شاته یو بچگی په ډیره ښه توگه ولیدل شو پدی طریقی سره مونږ کولای شو د بادرنگو نسل زیات کړو مونږ په خپل طرزالعمل باندی شروع وکړو او په یو کانتینر یا ظرف کی روزل شروع کړل نو یوه نیمه میاشت مخکی پدی کی دواړه ښځینه او نارینه گلان موجود ووه مونږ زده کړل چی څرنگه ښځینه گل گردآفشانی کیږی او پدغه دوران کی میوه نیول یی شروع کړل.
۱
۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۰ څخه  مخکي او د ۲ وروسته موجود دي.
په رياضي کي
په رياضي کي ۱:
په کلینډر کې
۱ کولاي سي:
په نورو موضوعګانو کي
۱ د عدد شمیره ارزښت ا په د ابجد حساب کي دي.
سرچينې
وېشنيزه:۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:يو رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:فیبوناچې عددونه
عیسی خان لغمانی
عیسی خان لغمانی د افغان ملي اردو یو سرتېری او د لغمان ولایت اوسېدونکی دی چې د ۱۳۹۴ کال د سرطان پر لومړۍ نېټه یې د افغانستان په پارلمان د ترهگرو له خوا په شوي برید کې په یوازې ځان ۶ تنه ترهگر د پارلمان ودانۍ په دروازه کې یو په بل پسې ووژل.
کوډ جوړوونکې نجونې
کوډ جوړوونکې نجونې (Code Girls) یا د دویمې نړیوالې جګړې کوډ جوړوونکې نجونې له ۱۰۰۰۰ نه زیاتو ښځو نه جوړه ډله وه چې د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال یې د کوډ لیکونکو (کوډ جوړوونکو) او کوډ ارزوونکو (کوډ ماتوونکو) په توګه د متحده ایالاتو پوځ ته خدمت کاوه.
ګومارنه (استخدام)
په پرل هاربر باندې د جاپان له برید میاشتې وړاندې، د متحده ایالاتو سمندریزو ځواکونو د کوډ جوړوونکو او کوډ ماتوونکو په توګه د ښځینه محصلینو په ګومارنه پیل وکړ. له برید وروسته، د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال له محوري ځواکونو سره د مبارزې په موخه د متفقینو ځواکونو سره د متحده ایالاتو په یوځای کېدو، د ګومارنو چارو زیاتوالی وموند.
د ګومارنې د بهیر په وخت کې، له ښځو پوښتل کېدل چې، ایا د هغوی د متقاطع کلیماتو جدول خوښېږي او یا هم د واده لپاره کوزده شوې دي که نه. هغه چې په ترتیب سره یې د «هو» او «نه» ځواب ورکاوه، د ګومارنې په بهیر کې مخکې تللې. نوماندانې محرمو جلساتو ته غوښتل کېدلې او هلته دوی ته دا موکه ورکول کېده چې، د کوډ ماتولو روزنیزه دوره تېره کړي او لوړه وکړي، چې د دغې موضوع محرمیت به ساتي. هغو چې روزنیزه دوره به یې بشپړه کړه، له پوهنتون نه له فراغت وروسته به واشنګټن ډي.سي ته غوښتل کېدلې، چې د ملکي کارکوونکو په توګه له سمندریزو ځواکونو سره یوځای شي.
پوځ په هم مهاله ډول د کوډ ماتوونکو ښځو په ګومارنه پیل وکړ. پوځي چارواکو د ښځینه کالجونو له استازو سره په می فلاور هوټل کې د مخکښه محصلینو د جذبولو په هیله وړاندې له دې چې په سمندریز ځواک کې کار وکړي، ناستې لرلې.
کوډ ماتونه
لومړیو ګمارل شوو کسانو په واشنګټن ډي.سي کې د سمندریزو ځواکونو عمومي قوماندانۍ ته راپور وکړ، چې په چټکۍ سره یې شمېر زیات شوی دی. تر ۱۹۴۳ ز کال پورې سمندریزو ځواکونو خپلو عملیاتو ته د مونت ورنن ښځینه کالج د اصلي قوماندانۍ د ځای نه په استفادې سره د سمندریزو اړیکو د ضمیمې په توګه پراختیا ورکړه.
پوځ په چټکۍ سره په واشنګټن ډي. سي کې له خپل دفتر مخکې شو او دویم ځای یې په ارلینګتون هال ښځینه جونیر کالج کې زیات کړ. تر ۱۹۴۵ ز کال پورې، د پوځ د کوډ ماتونکې ډلې ۷۰ سلنه ښځې وې.
د هغوی د دندو په توګه، دغو ښځو په کوډ ماتوونکو ماشینونو کې په کارکولو سره، د دښمن د کوډونو ماتولو په تجزیه او تحلیل، د دښمن په عملیاتو کې د سرچینو د کتابتون په جوړولو، راډیويي سګنالونو د موندلو او امریکايي کوډونو د خوندیتوب په ارزونه لاس پورې کاوه.
له ۱۹۴۴ ز کال وروسته، په هره میاشت کې کوډ ماتوونکو د جاپان د سمندریزو ځواکونو د لېږد را لېږد د نږدې ۳۰۰۰۰ پیغامونو مخه ونیوله، چې د فلیپین یا ارام سمندرګي پر لور د جاپان د نږدې ټولو تدارکاتي بېړیو د ډوبېدو لامل وګرځېدل. د ډي ورځې (D-Day) نه وړاندې، هغوی ناسم رادیويي پیغامونه او اطلاعات شریک کول، څو په قصدي ډول المانیان د متفقینو د ځواکونو د راکوزېدو په ځای کې ګمراه کړي.
کله به چې په عمومي ډول له هغوی نه د دوی د کار په اړه پوښتنه کېدله، مېرمنو به تر ډېره دا ځواب ورکاوه چې «پنسلونه تراشي».
دوه-‌ګوندی سیستم
دوه-ګوندی سیستم د سیاسي ګوندونو یو سیستم دی چې په هغه کې دوه لوی سیاسي ګوندونه په ګډه پر سیاسي منظر برلاسی مومي. هر مهال په معمولي ډول په مقننه قوه کې يو له دوو لورو څخه اکثریت په واک کې لري او معمولاً د اکثریت یا واکمن ګوند په توګه يادېږي حال دا چې بل لوری لږکي یا مخالف ګوند وي. دا اصطلاح په ټوله نړۍ کې بېلابېلې معناوې لري. د مثال په ډول په متحده ايالاتو کې باهاما، جامئیکا، مالتا او زېمباوبوې کې د دوه –ګوندي سیستم مفهوم داسې یو تنظیم یادوي چې په هغه کې نږدې يا ټول منتخب چارواکي د دواړو اصلي ګوندونو اړوند کسان وي او درېیم‌ګړي کسان په ندرت مقننې قوې ته بریالي کېږي. په دغه ډول تنظیماتو کې داسې برېښي چې دوه-ګوندي سیستمونه له بېلابېلو لاملونو لکه «[1]ګټونکي هرڅه ترلاسه کوي» یا «[2]لومړی له پوست څخه تېرېږي» پایله ده. په داسې حال کې چې په دغه ډول سیستمونو کې د درېیم‌ګړیو لپاره په ټاکنو کې لویو ملي ادارو ته د بریا چانس ډېر لږ دي، د هغو ډلو لپاره ممکن دی چې لوی ګوند ولري او له یو یا دواړو سره په مقابله کې وکولی شي پر دواړو اصلي ګوندونو اغېز وکړي. په کاناډا، انګلستان، استرالیا او ګڼو نورو ځایونو او پارلماني سیستمونو کې د دې خلاف د دوه-ګوندۍ اصطلاح ځینې وختونه د هغه تنظیم لپاره کارول کېږي چې په هغه کې دوه اصلي ګوندونه پر ټاکنو برلاسي کېږي خو په هغه کې د ودې وړ درېیم‌ګړي ګوندونه هم ‌شته چې د مجلس ځينې څوکۍ ترلاسه کوي او په هغه کې دوه ډېر نفوذلروونکي ګوندونه د خپلو رایو د سلنې پر بنسټ برابر لوی اغېز ښيي.
د دې توضیحاتو په اړه بحث شوی چې ولې له ازادو ټاکنو سره یو سیاسي نظام په یو دوه-ګوندي سیستم بدل شي. یوه ممتازه نظریه داسې تشرېح کوي چې دوه ګوندونه د «ګټونکې ټولې رايې ترلاسه کوي» سیستم طبعي پایله ده.
مشترک‌المنافع هېوادونه
د بریتانیا په څېر هېوادونو کې دوه ډېر نفوذ لرونکي ګوندونه سره یوځای کېږي او تمایل لري چې ډېری نوماندان له دوی څخه وي، خو د لږکیو ګوندونو ډېر شمېر له بېلابېلو نفوذي درجو سره شته چې ځينې وختونه دا لږ ګوندونه کولی شي د مقننه قوې په ټاکنو کې خپل چارواکي وټاکي. د وېست‌منېستر (د پارلماني حکومت یو ډول، ژباړن) پر سیستم ولاړ نظامونه چې د بریتانوي موډل پر بنسټ د پارلماني دیموکراسۍ خاص ډول دی او په ډېری مشترک‌المنافع هېوداونو کې پیدا کېږي، اکثریت ګوند دولت جوړوي او د لږکیو ګوند اپوزسیون جوړوي او د ګوندونو ائتلاف ډېر لږ ممکن دی؛ په داسې نادرو شرایطو کې چې هېڅ ګوند هم اکثریت ونه‌لري معلق/ زوړندی پارلمان رامنځته کېږي. ځينې وختونه دا سیستمونه د یو دوه‌اړخیز سیستم په توګه یادیږي، خو معمولاً هغوی ته څو ګوندی سیستم یا دوه‌ګوندی جمع (+) سیستم ویل کېږي. د دوه ګوندي او څو ګوندي نظامونو تر منځ تل یو مشخصه کرښه شته.
یو دوه‌ګونی سیستم په ټوله کې د سیاسي طیف یو څوګونی وېش دی چې په ظاهري ډول په یوه ښي اړخې او چپ اړخې جناح بدلیږي:
په هر حال ښايي په دې هېوادونو کې نورو ګوندونو د سیمه‌یززو او سبنشنلونو (د یو هېواد فرعي واحد چې په هغه کې د هېواد یوه ځانګړې سیمه خپلواک دولت جوړوي، ژباړن) لپاره مناصب ټاکلي وي.
په ځینې دولتونو کې ښايي دوه ګوندي سیستم ته ورته د ولسي جرګې د غونډو څو ځایونه ولري او ځينې نور له یو څو ګوندي سیستم سره ورته‌والی ولري. د مثال په ډول د استرالیا سیاست تر ډېره د دوه‌ګوندي سیستم (هېوادنی/لېبرال ائتلاف) په توګه په پام کې نیول کېږي. په هېوادنۍ کچه د دولت په جوړولو کې د اوږدمهاله ائتلاف له امله یو واحد ګوند؛ دوی په نادره توګه د استرالیا د مشرانو جرګې د ورته څوکیو د ترلاسه کولو لپاره چې د چټکې رایې اچونې له لارې د لومړیتوب لرونکو رایو په توګه له یو بل سره سیالي کوي. په هر حال د استرالیا د سنا مجلس چې د رایې ورکونې له نسبي سیستم څخه کار اخلي تر ډېره تابع دی، چې تر ډېره د کوچنیو ګوندونو لپاره مناسب دی.
په کاناډا کې په ولایتي او فېدرال کچه یو څو ګوندی سیستم شته دی؛ له دې سره ځینې ولایتونه په عملي ډول په دوه ګوندي سیستم بدل شوي چې په هغه کې یوازې دوه ګوندونه خپل غړي ټاکي، حال دا چې کوچني ګوندونه تر ډېره په‌دې نه دي توانېدلي چې ټاکنیزه استازولي تضمین کړي او له درېیو سیمو څخه یې دوه د سیاسي ګوند پرځای د غیر ګوندي دولتي اجماع له‌خوا اداره کېږي. د البرتا او ساسکچوان  د مقننه اسامبلې ولایتي ټاکنې اوس‌مهال دوه ګوندونه لري؛ دوه‌ګوندې استازولي هم له تاریخي پلوه د برېتېش کولمبیا، نیوبرانزويک او د پرېنس اېډوارډ ټاپو په مقننه اسامبلۍ کې دود وه. له دې سره ټولو په‌خپلو وروستیو ولایتي ټاکنو کې د درېیم‌ګړي ګوند غړي وټاکل.
د زېمباوبوې سیاستونه په اغېزمن ډول د افریقا د ملي اتحاديې – د زېمباوبوې د هېودانۍ جبهې تر منځ د رابرت موګابه او د دیموکراتیک بدلون لپاره د مخالف غورځنګ د ائتلاف له‌خوا رمنځته شوي.
متحده ایالات
په متحده ایالاتو کې دوه غالب سیاسي ګوندونه شته؛ له تاريخي پلوه داسې ډېر لږ موارد ثبت شوي چې په هغه کې درېیم‌ګړی ګوند په ټاکنو کې بریالی شوي وي. د لومړني ګوند په سیستم کې، یوازینی ګوند د فېدرالېست الکساندر همیلټون او د جمهوري غوښتونکي ټوماس جفرسون دیموکراتیک ګوند له وتلو سیاسي ګوندونو څخه وو. د لومړي ګوند په سیستم کې جمهوري غوښتونکي – دیموکرتان برلاسي وو (تر ډېره د جېمز مونرو په ولسمشرۍ کې).
د دویم ګوند په سیستم کې، جمهوري غوښتونکی- دیموکرات ګوند د متحده ایالاتو د ۱۸۲۴ کال د ولسمشرۍ په ټاکنو کې د ادامز د پلویانو او د جکسون د پلویانو تر منځ ووېشل شو. د ۱۸۲۸ کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د انډرو جکسون په ملاتړ مدرن دیموکرات ګوند جوړ شو. ازاد ملي جمهوري پالان د جان کوئنسي ادامز په ملاتړ رامنځته شول. د جمهوري غوښتونکو تر تیت او پرک کېدو وروسته د ويګ ګوند او د ازادې خاورې ګوندونه په چټکتی سره رامنځته او نسکور شول.
سرچينې
[1]  دا يو ټاکنیز سیستم دی چې له ګټونکو اوصولو څخه کار اخلي او له‌دې لارې د اکثریت استازیتوب ته لار هواروي، ژباړن
[2] یو ټاکنیز سیستم چې په رسمي ډول د یو غړي د څوګونو رایو سیستم دی.
لوپيناوير
لوپيناوير (په انگرېزي: Lopinavir) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
آرادان ولسوالي
آرادان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان آرادان)  د ايران د سمنان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د آرادان ښار دی. دا ولسوالي ۱۳٬۸۸۴ تنه نفوس لري. د آرادان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۰ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د سمنان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
بد هلکان (فلم)
قیصه
د کالیفرنیا په لاس انجلس کې، د انسانانو او بشری حیواناتو په یوه نړۍ کې چې ګډ شتون لري، بد هلکان، د بدنامو، جنایي څارویو یوه ډله چې مشري یې یخ سر ښاغلي وولف کوي او د چارواکو څخه د خلاصون په وخت کې د دوی د بې رحمه غلا لپاره پیژندل کیږي، هڅه کوي. د ګیني سور انسان دوست پروفیسور روپرټ مارمالډ IV څخه د ګولډن ڈالفین جایزه غلا کول وروسته له هغه چې د والي ډیان فاکسینګټن لخوا په هوا کې سپکاوی شوی و. د غلا په جریان کې، ولف په ناڅاپي توګه د یوې بوډا میرمنې سره مرسته کوي چې هغه یې د جیب اچولو اراده درلوده او د ښه کار لپاره ستاینه کیږي، چې ولف د دې لامل کیږي چې ځان د هغه د غلطو کارونو او د نیکمرغۍ په اړه د مارمالډ وینا لخوا اغیزمن شي. وروسته له هغه چې ډله افشا او ونیول شوه، ولف بیا مارملډ هڅوي چې د دوی د اصلاح کولو هڅه وکړي، پالن کوي ​​چې د هغه د جایزې د بیا غلا کولو هڅه وکړي. مارمالډ بد هلکان خپل کور ته بلنه ورکوي، مګر د هغه درسونه د دوی سره یو نا امیده مبارزه ثابتوي، داسې ښکاري چې د ښه چلند مفهوم سره سمون نشي کولی.
په نهایت کې، د مارمالډ مفکوره چې دوی یې د ژغورنې ماموریت ته ځي، "د ښه لپاره غلا"، د لابراتوار ګیني خنزیرونو د ژغورلو لپاره، د ګیني خنزیر د خوړلو سره د دویم قوماندان ښاغلي سانپ لالچ څخه ناکامه ثابتوي. فاکسینګټن پریکړه کوي چې تجربه بنده کړي، مګر کله چې ولف اعتراف کوي چې هغه د خپلو ډولونو لپاره د کرکې څخه نا امید دی. فاکسینګټن اعتراف کوي چې هغه پوهیږي او اعتراف کوي چې هغه د هغه لپاره امید لري. لیوه په دې موضوع غور کوي او ځان د یوې ونې څخه پیشو ژغوري، کوم چې مارملډ د ویروس ویډیو په توګه ثبتوي او خپروي. په پایله کې خپره شوې خپرونه د بد هلکانو عامه عکس شاوخوا ته واړوي، ځکه چې سپیڅلی سانپ شک لري چې هغه د خپل ملګري سره اړیکه له لاسه ورکوي.
کله چې بد هلکان په لوی جشن کې یو نوی غلا ترسره کوي، چې په جشن کې پلان شوی و، ولف نشي کولی خپل ځان د پلان پای ته ورسوي او هغه نوی باور خیانت کړي چې هغه ترلاسه کړی. په هرصورت، د زړه په شکل یو نادر الکا غلا شوی چې بد هلکان یې د غلا لپاره جوړوي. کله چې دا ډله یو ځل بیا ونیول شي، مارمالډ دوی سره په شخصي توګه لیدنه کوي او په خندا سره یې څرګندوي چې هغه الکا غلا کړې، او د پخوانۍ میرمن ولف په څیر یې پټه کړې وه، ترڅو دا ډله د تور په نیولو کې لاسوهنه وکړي. لکه څنګه چې خپه شوي بد هلکان د SUCM زندان ته وړل کیږي، ولف خپلې ډلې ته تشریح کوي چې هغه نور نه غواړي مجرم شي، مګر یو بدنام سیال مجرم، کریمسن پاو، دوی وژغوري، ځان یې د فاکسنګټن په توګه ښکاره کړ، یو اصلاح شوی. پخپله مجرم.
خوندیتوب ته په رسیدو سره ، بد هلکان د دوی سره د خیانت کولو لپاره ولف په کلکه پریږدي ، مګر کله چې دوی خپل پټنځای ته راستون شي او په بشپړ ډول د دوی له لوټ څخه خالي وموندل شي خپه کیږي ، ځکه چې ولف د هغه د جرمونو د جبران په توګه فاکسینګټن ته خپل موقعیت په ګوته کړ. بد هلکان د سانپ لپاره کافي مایوسه دي چې خپل وروستی ملکیت د ماشومتوب ښاغلي شارک ته ورکړي ، پاتې بد هلکان پدې پوه کړي چې دوی کولی شي خپله لاره بدله کړي او له ولف سره مرسته وکړي ، مګر سانپ دا ردوي چې دا د پریښودو دمخه د زړه کوم بدلون استازیتوب کوي. دوی پخپله. په عین وخت کې، ولف او فاکسینګټن د مارملاد کور ته ننوځي ترڅو الکا غلا کړي، یوازې د مارملاد لخوا ونیول شي، کوم چې په ډاګه کوي چې سانپ د هغه سره ملګرتیا کړې او ویاړ کوي چې هغه څنګه د ښار د لوټ کولو لپاره د ګیني سور لښکر کنټرولولو لپاره د میټیور ځواک کارولو اراده لري. . په هرصورت، دواړه د پاتې بد هلکانو لخوا ژغورل شوي او د مارمالډ پلان مخه نیولو په هڅه کې میټریټ اخلي.
په پایله کې جګړه کې، بد هلکان وکولی شول د غلا مخه ونیسي مګر دوی پریکړه کوي چې سانپ د هغه د خیانت سره سره بیرته ترلاسه کړي. د هڅې په جریان کې، مارملډ په سانپ بدلیږي او بد هلکان د هغه د ژغورلو لپاره خپل ژوند په خطر کې اچوي، د هغه د خوندیتوب لپاره د مارملډ سره معامله کوي. د سانپ له ژغورلو وروسته، بد هلکان د مارمالډ پلان شنډوي او ځان چارواکو ته تسلیموي. مارمالډ هڅه کوي چې د الکا د بیرته راګرځولو کریډیټ واخلي، مګر الکا د یو پټ څراغ په توګه وپیژندل شو چې په پټه توګه د خلاص شوي مار لخوا کرل شوی و، چې د خپل پټ پټ پلان ماسټر سټروک له مینځه وړي ترڅو د ریښتینې میټیورائٹ په ویجاړولو سره د ولف سره مرسته وکړي، د حیرانتیا مارملډ څخه بهر وځي. . مارمالډ هم د کرمسن پاو په توګه ټاکل شوی ، د هغه شهرت په بشپړ ډول له مینځه وړی ، او هغه یې د خپلو جرمونو لپاره نیول کیدو لامل شوی.
یو کال وروسته، بد هلکان د دوی د ښه چلند په رڼا کې له زندان څخه خوشې شوي، د فاکسینګټن سره ملګرتیا کوي ځکه چې دوی د نوي جرم سره مبارزه پیل کوي.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
نیوزیلنډ
نوی زیلانډ یا نیوزیلنډ د ارام سمندر په سویل لویدیځه کې له دوو ټاپوګانو جوړ هېواد دی، چې یوې ته یې شمالي ټاپو او بلې ته یې سویلي ټاپو وايي او همداشان ۷۰۰ نور واړه ټاپوګان لري چې ټولټال ۲۶۸۰۲۱ کیلومترمربع مساحت لري. نوی زیلانډ له اسټرالیا نه په ختیځ کې ۲۰۰۰ کیلومتره د تاسمان سمندر په خوا کې واټن لري او په سویل کې بیا له نوي کالډونیا، في جي، او ټونګا نه ۱۰۰۰ کیلومتره واټن لري. د دې هېواد ډول ډول توپوګرافي او د سویلي الپ په ګډون د غرونو لوړ څوکو یې زیاتره تکتونیکي پړاونه او د اورغورځوونکو غرونو تجربې درلودلې دي. د نوي زیلانډ پلازمېنه د ویلینګټون ښار دی، خو اوکلنډ یې بیا ګڼ وګړنیز ښار دی.
نوی زیلانډ د ملګرو ملتونو، د ټولګټو هېوادونو، ANZUS، OECD، ASEAN Plus Six، د اسیا-پاسفیک اقتصادي همکارۍ، د پاسفیک ټولنې او د پاسفیک د ټاپوګانو د مجمع غړی دی.
د اصطلاح رېشه پېژندنه
له نوي زیلانډ څخه لومړنی اروپايي لیدونکی هالنډی کاشف، ابیل ټاسمان و چې دغو جزیرو ته یې د سټاټین لنډ نوم ورکړ او پر دې باور و چې دا د سټاټین لنډ هغه برخه ده چې ژاکوب لومر د سویلي امریکا په سویلي برخه کې لیدلې وه. هنډریک براویر ثابته کړه چې د سویلي امریکا ځمکه په ۱۶۴۳ ز کال کې یو کوچنی ټاپو و، چې هالنډي نقشه رسموونکو بیا د ټاسمان دا کشف په لاتین ژبه Nova Zeelandia چې د هالنډ Zeeland ولایت دی نوم کېښود. وروسته بیا دا نو په انګریزې بڼه کې په نوي زیلانډ باندې واوښت. دا نوم د ډنمارک له Zealand سره کوم تړاو نه لري.
په ماوري ژبه کې د نو تیریني (Nu Tireni) په بڼه لیکل شوی. په ۱۸۳۴ ز کال کې، هغه سند چې په ماوري ژبه لیکل شوی عنوان یې "He Wakaputanga o te Rangatiratanga o Nu Tireni" دی په انګریزې ژبه وژباړل شو او هغه د نوي زیلانډ د خپلواکۍ اعلامیه وګرځېدله. دا سند د Te W(h)akaminenga o Nga Rangatiratanga o Nga Hapu o Nu Tireni یعنې د نوي زیلانډ د متحده قومونو له خوا چمتو شوې وه او یوه کاپي یې پنځم پاچا ویلیام ته لېږل شوې وه چا چې د نوي زیلانډ د متحده قومونو بېرغ منلی و او هغه څوک چې دا اعلامیه یې د لارډ ګلینیلګ له خوا د یوه مکتوب له لارې په رسمیت پېژندلی و.
تاریخچه
نوی زیلانډ یو له هغو ټاپوګانو دی چې په وروستیو کې انسانان هلته په کې مېشت شوي دي. د راډیوکاربون تاریخ او د ځنګل وهلو شواهد او په ماوري وګړو کې د میټوکنډري د DNA تنوع ښیي چې ختیځ پلي نیسیان د لومړي ځل لپاره د ۱۲۵۰ او ۱۳۰۰ ز کلونو په منځ کې د نوي زیلانډ په ټاپوګانو کې مېشت شول. که څه هم د لرغون پېژندنې او جینیتیکي څېړنو له مخې له ۱۲۸۰ ز کال وړاندې هلته د مېشت کېدو کوم شواهد هم نشته خو هغه څه چې شته هغه د ۱۳۲۰ او ۱۳۵۰ ز کلونو تر منځ هغه مېشتېدل دي چې د نسب پېژندنې د دودونو له مخې رامنځته شوي دي. دا د ارام سمندر د ټاپوګانو له لارې د اوږدو سفرونو د لړۍ د اوج ښکارندوی ده. په راوروستیو کلونو کې، پلی نیسي کډوالو یو بېل کلتور ته پراختیا ورکړه چې اوسمهال د ماوري کلتور په نوم یادیږي. دغو وګړو دوه بېلې قبیلې iwi او hapū رامنځته کړي چې کله نا کله به یې یوه بل سره مرسته کوله، سیالي به یې کوله او همداشان د یوه بل پر وړاندې به یې جګړې کولي. په ځینو وختونو کې، یوه ډله ماوري خلک Rēkohu ته کډه شول، چې اوس د چتام ټاپوګانو په نوم پېژندل کېږي، چېرې چې هغوی خپل ځانګړی ماوروري کلتور رامنځته کړ. د ماوروري نفوس د ۱۸۳۵ او ۱۸۶۲ ز کلونو تر منځ د ماوروري د نسل وژنې له امله چې په ۱۸۳۰ لسیزه کې د تاراناکي ماوري له خوا تر سره شو له منځه ولاړ، که څه هم اروپايي ناروغیو هم په دې نسل وژنه کې خپل رول درلود. په ۱۸۶۲ ز کال کې، یوازې ۱۰۱ ژوندي پاتې شوي کسان په ۱۹۳۳ ز کال کې ووژل شول.
د نګاتي توماتاکوکیري او هالنډي کاشف ابیل ټاسمان د کارکوونکو تر منځ د ۱۶۴۲ کال په دښمنۍ کې، د ټاسمان څلور کارګر ووژل شول او لږ تر لږه یو ماوري کس په کنیسټر ډز سره ووژل شو. اروپایانو بیا تر ۱۷۶۹ ز کال پورې نوي زیلانډ ته را نه غلل، تر څو چې بریتانوی کاشف جیمز کاک د نوي زیلانډ ټولې څنډې نقشه برداري کړي. له کاک وورسته، نوي زیلانډ ته بې شمېره اروپايي او د شمالي امریکا کښتۍ راغلې. هغوی به اروپايي خواړه، فلزي توکي، وسلې او نور مواد له لرګیو، ماوري خوړو، لرغونو اثارو او اوبو سره مبادله کول. پټاټو او پتیله اي توپکو د ماوريانو کرهڼه او جکړه بدله کړه. پټاټې د دې لامل وګرځېدې چې هغوی ته ښه پریمانه خواړه ورکړي او هغوی د دې جوګه وګرځوي تر څو پراخ او اوږده پوځي کمپاینونه پر مخ یوسي. د قبیلو تر منځ د همدې پتیله اي جګړو له امله له ۱۸۰۱ څخه تر ۱۸۴۰ ز کال پورې څه باندې ۶۰۰ جګړې رامنځته شوې چې له امله یې له ۳۰۰۰۰ تر ۴۰۰۰۰ پورې ماوري خلک ووژل شول. د ۱۹مې پېړۍ له لومړیو، مسیحي مبلغانو په نوي زیلانډ کې پر مېشت کېدو پیل وکړ، چې په پای کې یې زیاتره ماوري وګړي مسیحیت ته ور واړول. په ۱۹مه پېړۍ کې د ماوري وګړو شمېر د پخوا په پرتله ۴۰ سلنه ته را کم شو، چې د دوی د وګړو د همدې کمښت اصلي علت د اروپایانو له خوا ورپېژندل شوې ناروغۍ وي.
حکومت او سیاست
نوی زیلانډ مشروطه شاهي او پارلماني دیموکراسي لري، که څه هم اساسي قانون یې مدون نه دی. دویمه الیزابیت د نوي زیلانډ ملکه او د دولت مشره ده. د ملکې استازیتوب بیا عمومي والي کوي چې نوموړې یې د لومړي وزیر به مشوره ټاکي. عمومي والي بیا کولای شي د ولیعهد له انحصاري اختیارونو څخه برخمن واوسي لکه د بې عدالتیو د مواردو څېړنه او د وزیرانو، سفیرانو او نورو لوړپوړو دولتي چارواکو انتصاف او هان په ځینو نادرو مواردو کې کولای شي پارلمان منحل کړي. د پاچاهي او د عمومي والي واکونه د اساسي قانون د محدودیتونو له مخې محدود دي، چې له دې امله هغوی نه شي کولای هغه د وزیرانو له مشورې پرته تر سره کړي.
راج کوټ
راج کوټ د هند يو ښار دی، دا د هند په گوجرات ايالت کې دی. دا د هند 28م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 967,476 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,286,995 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
سورة الشرح
سورة الشرح د قرآن ۹۴ مه سوره ده.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
امپرېناوير
امپرېناوير (په انگرېزي: Amprenavir) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د پروټيېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
شيان
شيان (په چینايي: 西安) Xi'an د چين په شانسي ولايت کې يو ښار دی او د دې ولايت پلازمينه ده. دغه ښار د چين په تر ټولو لرغوني ښارونو کې شمېرل کېږي.
د فرانسې درېیم جمهوریت
د فرانسې درېیم جمهوریت هغه حکومتي  سیسټم و چې د ۱۸۷۰ز کال د سپټمبر په څلورمه  په فرانسه کې رامنځ ته شو، دا هغه وخت ؤ چې د ۱۹۴۰ز کال د جولای میاشتې په  ۱۰مه  د فرانکو- پروشیا د جګړې په لړ کې د فرانسې دویمه سترواکي ړنګه شوه. د دویمې نړیوالې جګړې په لړ کې د فرانسې له سقوط وروسته  د ویچي حکومت رامنځ ته شو.
د فرانسې د ۱۸۷۵ز کال اساسي قانون د درېیم جمهوریت جوړښت تعریف کړ چې له وکیلانو او مشرانو جرګې نه جوړه وه او د حکومت مقننه څانګه ګڼل کېده او یو ولسمشر چې د دولت د مشر په توګه ېې دنده ترسره کوله.
درېیم جمهوریت ډېری فرانسوي استعماري ملکیتونه، لکه:  فرانسوي انډوچینا (French Indochina) ، فرانسوي ماداګاسکر French Madagascar))، فرانسوي پولینیشیا French Polynesia))، او لویې سیمې په لوېدیځه افریقا کې  د افریقا لپاره د مبارزې پرمهال رامنځته کړې ، چې دا ټول د ۱۹ مې پېړۍ په وروستیو دوولسیزو کې ترلاسه شوي دي.
د شلمې پیړۍ په لومړنیو کلونو کې د ډیموکراډیک جمهوري غوښتونکي اتحاد واکمني وه، چې په اصل کې د مرکزي چپي سیاسي اتحاد په توګه تصور کیده، مګر د وخت په تیریدو سره د مرکزي ښي اړخ په ګوند بدل شو.
د لومړۍ نړیوالې جګړې له پیل نه د ۱۹۳۰ز کال لسیزې تر وروستیو پورې د ډیموکراتیک جمهوریت اتحاد او رادیکالي ګروپونو تر منځ په کلکه قطبي سیاست تر سترګو کېده.
سیاست
په ۱۸۷۰-۱۸۷۱ز کلونو کې د فرانکو- پروشیا جګړه د فرانسې د ماتې او د درېیم ناپلیون او د هغه د دویمې  سترواکي د نسکوریدو لامل شوه، چې د سیډان په جګړه کې د پروشیانو له خوا د ناپلیون له نیولو وروسته (د ۱۸۷۰ ز کال د سپټمبر لومړې )، د پاریس وکیلانو د لیون ګمبیټا په مشرۍ په ۱۸۷۰ز کال کې د سپټمبر په څلورمه د ملي دفاع لنډمهاله حکومت تاسیس کړ. وکیلانو بیا جنرال لویس- جولیس تروچو د ولسمشر په توګه وټاکه چې د درېیم جمهوریت لومړی حکومت د پاریس د محاصرې (۱۹ سپټمبر ۱۸۷۰ز - ۲۸جنوري ۱۸۷۱ز) په وخت کې واکمن شو.
د ۱۸۷۰ز کال د جنوري په میاشت کې د فرانسې له تسلیمیدو وروسته، د ملي دفاع لنډ مهاله حکومت ړنګ شو او ملي ټاکنې د فرانسې د نوي حکومت د جوړولو په موخه وبلل شوې. په دې وخت کې د پروشیا له خوا نیول شوي فرانسوي سیمو، په ټاکنو کې برخه وا نه خیسته چې په پایله کې محافظه کاره ملي شورا، اډولف تیرس د لنډ مهاله حکومت د مشر په توګه وټاکه.
کلیسا او دولت
جمهوري غوښتونکو ویره درلوده، چې په ښوونځیو کې د مذهبي لارښوونو په ترڅ کې په ځانګري توګه په جیسویټس (Jesuits) او انګیرنې (Assumptionists)  برخو کې ماشومانو ته جمهوریت ضد تبلیغات ونه شي. د دې ویرې  له منځه وړلو لپاره جمهوري غوښتونکو ټینګار کاوه، تر څو د ښوونځیو کنټرول په لاس کې واخلي او له دې لارې اقتصادي او نظامي پرمختګ ته لاره هواره کړي. دا ځکه چې جمهوری غوښتونکو ګمان کاوه چې په ۱۸۷۰ز کال کې د آلمان د بریالیتوب یو له لومړنیو لاملونو نه د دوۍ د لوړو زده کړو سیسټم و، د جرمني په ټولو ښوونځیو کې دیني لارښوونې منع شوې وې او په دیني احکامو کې تدریس کول هم منع شوي ؤ او د دولتي ښوونځیو د جوړولو لپاره له دیني مدرسو نه پیسې اخیستل کیدې. د پیړۍ په وروستیو کې، د فیری د ځاې ناستو له خوا تصویب شوي نور قوانین په فرانسوي ټولنه کې د کلیسا موقف نور هم کمزوری کړ. مدني ودونه اجباري شول، طلاق رسمي شو او د پوځ نه کشیشان او مذهبي خلک لیرې شول.
کله چې دیارلسم لیو (Leo XIII) په ۱۸۷۸ز کال کې د کلیسا پاپ وټاکل شو، هغه هڅه وکړه چې د کلیسا او دولت اړیکې سره جوړې او ارامه کړي. په ۱۸۸۲ز کال کې هغه فرانسوي روحانینو ته وویل چې د دولت په وړاندې په دښمنانه توګه عمل ونه کړي. په ۱۸۹۲ز کال کې هغه فرانسوي کاتولیکانو ته یوه علمي مشوره ورکړه چې جمهوري سیاست ته راوبلل شي او په جمهوري سیاست کې د ګډون له لارې د کلیسا دفاع وکړي.
بهرنی سیاست
د ۱۸۷۱نه تر ۱۹۱۴ز کلونو تر منځ د فرانسې بهرنی سیاست د آلمان له خوا د احتمالي ګواښ سره د مقابلې لپاره د روسیې او بریتانیې سره د ائتلافونو د جوړونې پر بنسټ ولاړ ؤ. بسمارک په ۱۸۷۱ز کې د السیس او لورین په نیولو سره د تېروتنو مرتکب شو چې دا کار ېې له لسیزو راهیسې د آلمان په وړاندې د کرکې  لامل شو او د غچ غوښتنه یې کوله. بسمارک دغه تصمیم وروسته له هغې ونیو، چې د پوځ له خوا د ځواکمن لومړي خط د رامنځ ته کولو وړاندیز وشو. دا اړینه نه وه، ځکه چې فرانسه د آلمان په پرتله خورا کمزورې وه، مګر د بسمارک دې تصمیم د آلمان د بهرني سیاست پام ځان ته راواړاوه  او کوښښ ېې کاوه، ترڅو د فرانسې د هغو کوښښونو مخه ونیسي چې د لویو متحدینو د رامنځ ته کولو په پار ېې پیل کړي ؤ.
فرانسې خپل پوځ بیا ورغاوه او په عصري کولو یې ټینګار وکړ، لکه: د نوې توپخانې جوړول او نور،  له ۱۹۰۵ز کال وروسته یې په هوايي ځواک ډېره پانګونه وکړه. د فرانسې د حیثیت په بیا رغولو کې تر ټولو مهم د فرانسوي سترواکي په پیاوړتیا ټینګار ؤ چې د لویو مالي لګښتونو سره سره یې خپل حیثیت لاس ته راوړ. ډېر لږ فرانسوي کورنۍ په مستعمرو کې مېشتې وې او دوی د طبیعي زیرمو او سوداګرۍ په برخه کې خورا بې وزلي وو چې اقتصاد ته یې د پام وړ ګټه رسوله.
په هرحالت، فرانسه د قلمرو له مخې وروسته له بریتانوي سترواکي نه په دویم ځای که وه، چې دېر ژر ېې د نړۍ په چارو کې خپل حیثیت بیا ځلې اعاده کړاو کاتولیکانو ته یې موقع ورکړه چې په ټوله نړۍ کې د فرانسوي کلتور او تمدن د خپریدو لپاره خپله انرژي وقف کړي. د پاناما کانال په جوړولو کې خورا ګرانه پانګه اچونه د پیسو، د ناروغیو له امله ډیری مړینې، او سیاسي رسوایي له نظره په بشپړه توګه ناکامه وه،، خو کله چې بسمارک په ۱۸۹۰ز کال کې له دندې ګوښه شو، له هغه وروسته د آلمان بهرنۍ پالیسي ګډوډه او ناسمه وه.
د فرانسې د درېیم جمهوریت نسکورېدل
درېیم جمهوریت په رسمي توګه په ۱۹۴۰ز کال کې د جولای په لسمه پای ته ورسید، دا هغه وخت و چې د فرانسې پارلمان مارشال فیلیپ پیټین ته بشپړ واک ورکړ، چا چې په راتلونکو ورځو کې د فرانټات فرانسیس "فرانسې دولت" اعلان وکړ، چې په عمومي توګه د "ویچي رژیم" په نامه پیژندل کیده.
درېیم جمهوریت د خپل اویا کلن تاریخ په اوږدو کې،  له کړکېچ نه کړکېچ ته، له منحل شویو پارلمانونو نه د رواني ناروغ ولسمشر (پاول ډیسانیل) تر ټاکلو پورې جنجالو سره مخامخ شو. په لومړۍ نړیوالې جګړې کې ېې د المان سترواکي په وړاندې سخته جګړه وکړه او د جګړې په کلونو کې ېې د ښي او کیڼ اړخو ترمنځ د مخ په زیاتیدونکو جنجالونو سره ډېر سیاسي جنجالونه هم ولیدل. کله چې فرانسه په ۱۹۴۴ز کال کې آزاده شوه، لږشمېر کسانو د درېیم جمهوریت د بیارغولو غوښتنه وکړه او د اساسي قانون شورا د یوه لنډ مهالې فرانسوي جمهوریت د حکومت له خوا رامنځته شوه، ترڅو د ځای ناستي لپاره د اساسي قانون مسوده جوړه کړي، چې د څلورم جمهوریت (۱۹۴۶ز نه تر ۱۹۵۸ز) په توګه تاسیس شو.
په لومړيو کلتورونو کې د ساينس يا پوهې تاريخ
په لومړيو کلتورونو کې د پوهې تاريخ په لرغوني تاريخ کې له لومړنۍ پوهې (پروتوساينس) تر اسلامي پوهې (Islamic Science) پورې رانغاړي. په دې وختونو کې سلا يا نصيحت او پوهه له يو نسل څخه بل نسل ته په وييز يا شفاهي دود سره لېږدېدله. د ليکلو پراختيا، پوهې ته د دې وړتيا ورکړه، چې د نسلونو تر منځ په خورا سترې ژمنتيا او امانت سره زېرمه او په واسطه يې اړيکه ونيول شي. د کرنې له ودې سره يو ځای، چې د خوړو د ډېرښت لامل شو؛ د لومړنيو تمدنونو لپاره شونې شوه چې وده وکړي او خپل زيات وخت له ژوندي پاتې کېدلو پرته نورو دندو کې مصرف کړي. لکه: د پوهې د نېکمرغۍ لپاره د پوهې لټون.