cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بوديزم
پوهانو په ټوليز ډول د بودايي دين دوه څانګې په واقعيت کې پېژندلې دي: تراوادا Theravāda (پالي: «د مشرانو مکتب») او ماهيانا Mahāyāna (سنسکريت: «ستره وسيله»). تراوادا په سريلانکا او په سويل ختيځه اسيا کې ډېرې پلويان لري، لکه کمبوډيا، لاوس، ميانمار او تايلينډ. ماهيانا، په کوم کې چې د زين، پاکې خاورې، نيچرن بوديزم، تيانتيا بوديزم (تندای) او شينګون شامل دي، تر ډېره بريده په نيپال، ماليزيا، بوټان، چين، جاپان، کوريا، ويتنام او تايوان کې پرې عمل کېږي. واجريانا (Vajrayana) کوم چې هندي ماهرانو ته منسوب د لارښوونو يوه ټولګه ده، شونې ده چې د ماهيانا بوديزم يوه جلا څانګه يا يې يو اړخ وبلل شي. تبتي بوديزم، کوم چې د هند د اتمې پېړۍ د ويجريانا لارښوونې تعقيبوي، د هماليا سيمې په هيوادونو کې منل کيږي او عمل پرې کېږي چې منګوليا او کالميکيا پکې شامل دي. له تاريخي اړخه، د دويمې زريزې تر لومړيو پورې، بوديزم تر ډېره بريده په افغاسنتان کې هم خپور و، همدا راز تر يو بريده يې په نورو سيمو کې لکه فلپين، مالديف او ازبکستان کې د پښې اېښودلو ځای پيدا کړی و.
د بودا ژوند
بوديزم يو هندوستانی دين دی چې د ګوتم بدهـ پر لارښوونو ولاړ دی، څوک چې د شرامانا چې شاکياموني (د شاکيا حکيم) يا «بودا» (راويښ شوی کس) هم ورته ويل کېږي، نوموړي له ميلاد مخکې په پنځمه يا څلورمه پېړۍ کې ژوند کړی دی. په لومړيو ليکنو کې د بودا کورنی نوم «ګوتم» (پالي: ګوتما) ښودل شوی. د بودا د ژوند تفصيلات د بودايانو په ډېرو لومړيو متونو کې ښودل شوي دي، خو يو تر بله سره په ټکر کې دي. ستونزمنه ده چې د هغه د ټولنيز شاليد او د ژوند تفصيلات ثابت شي او کره نېټې يې هم نامعلومې دي.
د لومړيو متونو شواهد ښيي چې سيدهارت ګواتما په لومبيني کې زېږېدلی و، دا د اوسني نيپال برخه ده، په کاپيلواستو کې لوی شوی و چې د ګنګ په دښته کې يو ښارګوټی دی او د اوسني نيپال او هندوستان پولې ته نژدې موقعيت لري، هغه خپل ژوند د اوسني هندوستان په بهار او اترپرديش ښارونو کې تېر کړ. د روحانيونو ځينې ژوند ليکونکي وايي چې د هغه پلار سودهدانا نومېدو او پاچا  و، مور يې ملکه مايا نومېده. د ريچارډ ګومبريچ په څېر پوهان دې دعوې ته د شک په سترګه ګوري، ځکه د شواهدو له يو ځای کولو څرګندېږي چې هغه په شاکيا ټولنه کې زېږېدلی و، کومه ټولنه چې د شتمنو د يوې کوچنۍ ډلې يا د جمهوريت په څېر د يوې شورا له خوا اداره کېده، په دې ځای کې رتبې نه وې، بلکې مشرتوب ته اهميت ورکول کېدو. شونې ده چې د بودا، د هغه د ژوند، د هغه د لارښوونو او د هغې ټولنې په اړه چېرته چې هغه ستر شوی دی ځينې کيسې وروسته جوړې شوې او بيا په بودايي متنونو کې ننويستل شوي وي.
هغه دا زده کړې خپلو موخو ته د رسېدو لپاره کمې وبللې، هغه سخت زهد او تقوا پيل کړل، په دې کارونو کې د نه خوراک سخت تنظيم او د سا ايسارولو بېلا بېل ډولونه شامل وو. له دې لارې يې هم خپله موخه تر لاسه نه کړه او د ديانا مراقبه کېدو تمرين ته يې مخه کړه. داسې مشهوره ده چې هغه به انځر ته ورته د يوې ونې لاندې د مراقبې لپاره کېناستو چې دې ونې ته په بودګايا ښار کې اوس د بودا ونه وايي او په دې ډول «ويښتابه» (بودي) ته ورسېدو.
د ويښتابه اړوند د Mahāsaccaka-sutta او Samaññaphala Sutta په څېر د بېلا بېلو متنونو په وينا، بودا د کارما د کارونو او خپل پخواني ژوند په اړه او همدا راز ذهني چټلتيا (اساواها) په ختمولو، کړاو ته پای ورکولو او په سمارا کې د بيا زېږېدو پوهه په لاس راوړه. دې پېښې همدا راز دا يقين ورکړ چې منځلاريتوب د معنوي تمرين سمه لار ده، تر څو کړاونو ته د پای ټکی کېښودل شي. د يو بشپړ روښانفکره بودا په څېر، هغه پلويان راجلب کړل او سانګا (رهباني نظام) يې جوړ کړ. هغه پاتې عمر د درما په تدريس کې تېر کړ، کوم چې هغه موندلی و، «وروستی نروانا» يې تر لاسه کړ او په اتيا کلنۍ کې د هندوستان په کوشيناګر کې مړ شو.
د بودا لارښوونې د هغه پلويانو خپرې کړې او همدا لارښوونې له ميلاد مخکې د لومړۍ زريزې په وروستيو پېړيو کې د بودايانو بېلا بيل فکري مکاتب وګرځېدل، هر يو له ځان سره ځانګړي متنونه درلودل، هر يو يې بېلا بېل تفسيرونه او د بودا د باوري لارښوونو لرونکي وو؛ همدا عقايد د وخت به تېرېدو سره په نورو عقايدو بدل شول چې په اوس وخت کې يې تر ټولو زيات پېژندل شوي او تر ټولو زيات پراخه خپاره شوي تراوادا، ماهايانا او وجرايانا بوديزم دي.
نړيوال ليد
«بوديزم» اصطلاح د لوېديځ د نوو لغاتو جوړولو سره اړيکه لري چې عموماً (او نږدې د ډونالډ ايس. لوپز جونيور په وينا) يې ژباړه داسې کيږي «د بودا ډراما»، په چينايي ژبه کې « fójiào»، په جاپاني ژبه کې « bukkyō» په تبتي ژبه کې « nang pa sangs rgyas pa'i chos»، په سنسکريتي ژبه کې « buddhadharma» او په پالي ژبه کې يې معنا « buddhaśāsana» کېږي.
څلور اصيل حقايق – دوخا او د هغې پای
څلور حقايق د بوديزم بنسيزې لارښوونې ښيي: موږ د هغو حالتونو او شيانو غوښتنه کوو او په غېږ کې يې نيسو چې تلپاتې نه دي، همدا دوخا ده «چې د خوښۍ ورکولو وړتيا نه لري» او دردونکی دی. دا موږ په سامسارا کې ساتي، کوم چې د بيا زېږېدلو پای ته نه رسېدونکی څرخ، دوخا او بيا مرګ دی. خو د نروانا پر لور د دې نه ختمېدونکې څرخ څخه د خلاصېدو لاره شته چې هغه د اته اړخيزې لارې پيروي ده.
د بوديزم ښوونځي
د بودیزم ښوونځي په طبيعت کې د بې حده آزادۍ تر پولې نه ځي ، او د وحېې له مخې د کتابونو او صحيفو، يا گروهو له اهميت څخه ډېر توپیريزه گروهه ده بيا په ځانگړې توگه د هغوی د عبادت طريقې چې له مخې ېې بنسټ په درې عملي طريقتونو باندې څرگندېږي د عبادت بنسټيزې ستنې بلل کېږي. دغه درې طریقتونه يا د بودیزم بنسټيز ښوونځي پدې نومونو يادېږي. بودا ، دهرما (سبقونه) ، او سانگها (ټولنه). په يوې ځانگړې عبادتځای کې پناه اخيستل او لرې د بودا په څېر يوې عبادت خونې کې په ورته عبادت مشغولا دبودیزم د دود تابيا او تسليمېدل گڼل کېږي. همدا د بودا د تگلارې، د راهب عمومي توپیر دی له نورو عامو وگړو يا نا راهبانو څخه. همدارنگه د طریقې نور اړخونه ېې بیا د اخلاقياتو په څرنگوالي پورې ، د روحانيونو د ټولنې ملاتړ ، د معمول ژوند څخه انکار او اړونده روحانيت ته نژدې کېدل ، د ذهني سېک ترلاسه کولو تمرين کول او ارواهي درملنه خپلول، د اوچتې سطحې پوهه ، بصيرت او هوښيارۍ فصل کرل ، د بودا لیکلي نصيحتونه لوستل ، د بودا څخه مرسته په هر کار کې غوښتل د هغه نمانځنې ، او ځان اړوېستل تر څو د هغه په لار کې روحاني تمریناتو کې ننوځې. د بودا د سبقونو ځينې برخې ، ژوند ته په درنده کتلو راڅرخي او د آزادۍ موخې ېې په يوې رسالې چې ٫٫ د څلور مشهوره حقایق ٬٬ په نوم يادېږي. دا سبقونه ېې د دوکها په گروهې ولاړ دي ، د دې اصطلاح څخه د ٫٫گاللو موخه ٬٬ يا په بله مانا پر ځان باندې زغم تېرولو مانا راوځي چې د ژوند د ناخوالو سره تړاؤ لري .ځان د ژوند هر اړخ ته تسلیمول د همدې سبق طبيعت بیانوي چې د ژوند بند ته وررسېدو تکل هم بلل کېږي. همدا د بودیزم دمورال او اخلاقو بنسټيزه گروهه بلل کېږي.
د بودا ژوند
د پخوانيو لیکنو څخه داسې څرگندېږي چې بودا په ۵ مې مخزېږدي پېړۍ کې يوه داسې چاپېريال کې زېږېدلی چې د برصغير (د پخواني هند شواخواسیمې ) په یوې کلتوري ،او جغرافيايي سیمو پورې اړه لري [10].
د بوديزم آندود او پوهه
د بودا د ښوونو یوه ټوټه:
له مړینې وروسته بیا په بل جسد کې را ژوندي کېږو. دا بیا ژوندي کېدنه مو څو ځله تکرارېږي، چې دې بیا ځلې ژوندي کېدو ته د شتون څرخۍ وایي. یا ژوند و مړینه وایو. شتون غم دی، زېږېدنه غم دی، زړبوډي او زړښت غم دی، ناروغي غم دی، غم او خواشیني، ماتم او ناهیلتیا غم دی، له هغه څه سره تړاو چې زړه مو نه غواړي، غم دی. لرېتوب له هغه څه چې زړه مو غواړي، غم دی. لنډه دا چې د زړه تړاو غمجنوونکې دی. او دا غم هغه وخت پای ته رسېږي چې چې نور هېڅ ځانتیا یا درک کوونکې نه وي، څه هغه د ژوند په قید کې وي یا نه وي. موخه باید لدې غمجنې څرخۍ څخه د څان ویستل وي.
وېشنيزه:مذهب وېشنيزه:بوديزم وېشنيزه:د هند مذهبونه وېشنيزه:گوتم بودا
بن علی یلدریم
بن علی ییلدیریم په ترکي bina li jɯldɯˈɾɯm) ترک سیاستمدار او د ترکیه هیواد پخوانی لومړی وزیر دی.
یغنابی ژبه
یغنابی ژبه (په یغنابی ژبی کښی یغنوبی زِوُوک) یو ختیځ ایرانی ژبه ده. په اوسنی وخت کښی د دې ژبی د ویونکو شمېر په نژدې ۳۰۰۰ تنه دئ. دا په تاجیکستان کښی د یغناب په درې کښی او د ظفرآباد په ښار کښی ویلې کېږی. څه نا څه ټول یغنابیان په تاجیکی هم پوهېږی.
د انساني ډولونو نومونه
د نړۍ په ژبو کې
هندي او اروپايي ژبې د انسانانو لپاره یو شمېر موروثي اصطلاحات لري. د انسان د کلیمې ریښه په الماني ژبو کې موندل کېږي او له مانو سره پېژندل کېږي، چې په هندي افسانو کې د انسان د زېږېدنې ځای ته ویل کېږي او په هندي اصطلاحاتو کې د «انسان» لپاره (مانوشیا، مانوش، مانوا او داسې نور) الفاظ موندل کېږي.
لاتیني هومو له هندي اروپایي ریښې «dʰǵʰm- یعنې ځمکه» نه اخیستل شوی، لکه څنګه چې «ځمکنی» وي. دا کلیمه په بالتیک کې (لرغوني پروسیان zmūi)، جرمنيک کې (ګوتیک ګوما) او په کلتیک کې (لرغونی ایرش duine) ریښې لري. دا مورد د پیدایښت په داستان کې د عبراني آدم (אָדָם) «انسان» لپاره له ورکړل شوو توضیحاتو سره پرتله کېږي، چې د «سرې، قهوه یي سور بخونده» کلیمې نه اخیستل شوی دی. د ریښې پېژندنې یا له ایتمولوژیکي پلوه کېدای شي، دا یوه توکمیزه یا نژادي ډلبندي وي (د «سور» پوستکي رنګ نه وروسته چې له «سپین» او «تور» دواړو سره توپیر لري)، خو په سور رنګ سره پیدایښت یې د ځمکې له امله وي، چې له ځمکې نه جوړ شوی وي، لکه څنګه چې د لومړي انسان په داستان کې راغلي دي.
نورې هندي و اروپایي ژبې د انسان نوم د هغه د مړینې لپاره نوموي، مرتوس «mr̥tós» د فاني په معنا دی، له همدې امله په ارمنیایي کې مارد، پارسي کې مارا، سنسکرت کې مارټا او یوناني کې βροτός ټول د «فنا کېدونکي = انسان» په معنا دي. دا د «انسان» لپاره د سیمیتیک له کلیمې سره پرتله کېږي، چې د عربي انسن إنسان (په عبراني ʼenōš אֱנוֹשׁ سره ورته) په وسیله وي چې د «ناروغ، فنا کېدونکي» له ریښې نه ښودل شوی دی. عربي کلیمه په اسلامي نړۍ کې نفوذ لري او په زیاتره ترکي ژبو کې منل شوي دي؛ لکه د ترکي ژبي kiši اصلي کلیمه له (پروتو ایتالیک k`i̯uĺe) نه اخیستل شوې.
د یوناني ژبې (anthropos) ἄνθρωπος د کلیمې سرچینه ناڅرګنده ده او ښایي له یوناني تاریخ نه په مخکې زمانې کې ریښه ولري. همدارنګه د اسلاوي čelověkъ کلیمه هم ناڅرګنده ریښه یا ایتمولوژي لري.
هغه چینایي توري چې د ختیځې اسیا اړوند ژبو کې کارول کېږي دا (人) دی، چې ریښه یې د انسان یو انځور دی. د چینایي کلیمې بیا جوړ شوی زوړ چینایي تلفظ (/ni[ŋ]/) دی، یو r-mi(j)-n پروتو – چیني – تبتي (A Proto-Sino-Tibetan) د لرغوني چینایي /*miŋ/، اوسني چینایي 民 mín وګړو او تبتی  མི mi شخص، انسان د پیدایښت لامل کېږي.
په ځینو قبایلي یا ډله ییزو ټولنو کې، سیمه ییز نوم د «نارینه، انسان» له کلیمې نه د تشخیص وړ نه دی. چې بېلګې یې په لاندې ډول دي: (Ainu: ainu, Inuktitut: inuk, Bantu: bantu, Khoekhoe: khoe-khoe etc.) احتمالاً په یورالیک کې: Hungarian Magyar, Mansi mäńćī, mańśi  د پروتو اوګریکي ژبې له « mańć-، سړي، شخص» نه اخیستل شوی دی.
په فلسفه کې
د ځان پېژندنې په برخه کې د پام وړ یا جدي او بې پردې ترکیب له اپلاتون نه راپیلېږي، چې له یوې خوا یې انسان د ډلبندۍ له پلوه د «بې وزره دوه پښې لرونکي» په توګه تعریف کړ او له بل پلوه یې (ζῷον πολιτικόν zōon politicon)، د حیواناتو جوړول (د ارستو اصطلاح د اپلاتون د دولتي شخصیت پر بنسټ) د «سیاسي» یا «دولتي» په توګه تعریف کړی.
د اپلاتون زوون سیاست (zōon politikon) ته بېرته له راستنېدو سره له ځینې خاصو ځانګړتیاوو سره د حیوان په توګه د انسان په هکله یو شمېر توضیحات موجود دي. په ځانګړې توګه د منطقي حیوان «د عقلانیت وړتیا لرونکی حیوان» اصطلاح، چې د منځنۍ پېړۍ (د ارستو په اند) په مکتب پېژندنه کې کارول کېږي او دغه راز د کارل وون لینه (۱۷۶۰ز) او ایمانویل کانت (۱۷۹۸ز) له خوا هم کارول کېږي. لکه همغه د (هانا ارنت ۱۹۵۸) ټولنیزو حیواناتو یا «ټولنیز حیوان»، کارګرو حیواناتو یا «کارګر حیوان» او د (ارنست کاسیرر ۱۹۴۴ز) د سمبولیکو حیواناتو یا «سمبولیک حیوان» او... الګو او بېلګې دي.
ډلبندي یا ټکسونومي
د هومو سایپینس دوه جملې لرونکی نوم د کارل لینه (۱۷۵۸ز ) له خوا رامنځته شوی. د نورو انساني ډولونو نومونه د ۱۹مې پېړۍ په دویمه نیمایي کې پیل او وپېژندل شول. (هومو نیاندر تالنسیس ۱۸۶۴ز، هومو ارکتوس ۱۸۹۲ - Homo neanderthalensis 1864, Homo erectus 1892).
د انساني ډولونو، انساني فرعي یا کوچنیو ډولونو او انساني توکمونو ترمنځ د ډلبندۍ اړوندو توضیحاتو په هکله هېڅ ډول نظري توافق او همغږۍ نشته. له یوې خوا داسې وړاندیز کېږي، چې H. sapiens idaltu (2003) په مناسبه اندازه جلا او ځانګړی نه دی، چې د فرعي ډولونو په توګه یوه ډلبندي تضمین کړي. له بل پلوه دا دریځ هم شته، چې د انسان په اوسني او موجوده نفوس کې جنتیکي توپیرونه په مناسبه اندازه لوی او پراخ دي، چې په څو فرعي ډولونو وېشل یې توجیه کولای شي. لینیاس (۱۷۵۸ز) د اروپاییانو، افریقایانو، امریکایانو او اسیایانو لپاره په پینځو فرعي ډولونو د وېشلو وړاندیز وکړ، چې اېچ اېس اروپایان H. sapiens europaeus او ترڅنګ یې اېچ ایس افریقایان H. s. afer، ایچ اېس امریکایان H. s. americanus او اېچ اېس اسیایان H. s. asiaticus دي. دا هوکړه د شلمې پېړۍ تر نیمایي پورې په معمولي توګه مراعت شوه، کله وخت له ځینې اضافي بدلونونو لکه اېچ اېس تاسمانیانوس H. s. tasmanianus د اسټرالیایانو لپاره وو. د ډلبندۍ په اړوندو فرعي ډولونو کې د اوسني موجوده انساني نفوس دودیز وېش په تدریجي ډول د ۱۹۷۰مه لسیزې په پیل کې پرېښودل شو. په ‎ورته ډول داسې وړاندیزونه شته، چې نیاندرتالونه او هومورودزینسیس د H. sapiens د فرعي ډولونو په توګه ډلبندي کړي، که څه هم دا دوه وروستي موارد یې د H. sapiens د فرعي ډولونو پر ځای تر ډېره د هومو په جنس کې د جلا ډولونو په توګه دود دي.
جارد ډایموند په درېیم شامپانزه (۱۹۹۱ز) او موریس ګودمن (۲۰۰۳ز) کې داسې استدلال وکړ، چې هومو په مناسبه اندازه له پان نه اېستل شوی نه دی، ترڅو د جلا جنس تعریف تضمین کړي. د لومړیتوب د اصل پر بنسټ، دا مورد د دې لامل کېږي، چې شامپانزيان د هومو جنس د غړو په توګه ډلبندي شي، د بېلګې په توګه: هومو پانیسکوس، هومو سیلوستریس یا هومو آربورئوس. یوه بدیله فلسفه داسې وړاندیز کوي، چې د هومو ساپینس اصطلاح غلط نوم دی او انسانان باید د پان سیپین په توګه بیا ډلبندي شي. په هر حالت کې د دې جنس د نوم بدلول، انسانانو ته د نږدې منقرض شوو یا له منځه تللو ډولونو لکه استرالوپیتکوس پر ډلبندۍ اغېزه ولري. پان پریور د ډلبندۍ یو نوم دی، چې د انسانانو او شامپانزیانو د وروستیو ګدو نیکونو اړوندو ډولونو ته ورکړل شوی دی.
په افسانه کې
په تخیلي یا افسانوي کیسو، په تېره بیا په علمي تخیلي او فانتزي کیسو کې، کله ناکله د انساني ډولونو لپاره ځینې نومونه معرفي کېږي، چې د نورو نا انساني تمدنونو تر څنګ د انسانانو تخیلي او افسانوي حالت ښودونکي دي. په علمي تخیلي افسانو کې، ارتیلینګ (دغه راز «ټران»، «ایردر»، او «ګایان») په تکراري او مکرر ډول کارول کېږي؛ ځکه چې دا د بشریت نوم د بشریت د اصلي او سیارې په وسیله ټاکي. په تصادفي توګه دا حالت د بشریت یا انسانیت لپاره د لرغونو اصطلاحاتو د نومولو اړونده انګېزه موازي کوي، لکه د «انسان» (هومو، هیومنس) کلیمه، چې د «ځمکې» لپاره ټاکل شوې کلیمې نه اخیستل شوې ده، ترڅو په داستانونو او افسانو کې له ځمکې سره د تړلو موجوداتو په توګه انسانان له اسماني موجوداتو (یعنې خدایانو) سره پرتله کړي.
مذهبی جنګ
د مذهبي سختدريځۍ ضد جګړه يو نظرياتي جنګ دی. بلاول
د ياد ګوند مشر او د پاکستان پخواني صدر اصف علي زرداري ويلي چې له دوی سره په تېرو وختونو کې زياتی شوی دی چې لويه بېلګه يې د ذوالفقار علي بوټو زندۍ (پانسۍ) کول وو.
د سيند په ګړي خدابخش سيمه کې د نهې په ورځ د پيپلزګوند د بنسټښود او د پاکستان پخواني وزيراعظم ذوالفقارعلي بوټو د ۳۸م تلين په مناسبت یوې لویې ولسي غونډې ته بلاول بوټو زرداري وويل چې په تېرو وختونو کې د دې هېواد يو مشر د سختدريځۍ تخم کرلی وو او د دې پرضد د دوی جنګ يو نظرياتي جنګ دی چې تل به يې روان ساتي.
"څلوېښت کاله وړاندې استعماري قوتونو او د هغې پلويانو يو لوی سازش کړی وو او زموږ پر سر یې يو ظالم حکمران کېنولی شو چا چې دا ملک یې د تباهۍ پر لور بوتلو. هغه په دې ملک کې د ظلم او مذهبي سختدريځۍ داسې تخم وکرلو چې نن هم ورسره موږ مخامخ يو. دا سياسي جنګ نه دی، دا د واک ترلاسه کول جنګ هم نه دی، دا يو نظرياتي جنګ دی، دا جنګ پرون هم روان وو او دا نن هم روان دی."
بلاول بټو زرداري وويل چې ذوالفقار علي بټو دې هېواد ته ازاده خارجه پاليسي او متفقه دستور ورکړو خو تر ننه نه خو هغه ته انصاف ملاو شو او نه يې وارثانو ته.
هغه په مرکزي حکومت هم ټکونه وکړل او له وزيراعظم نوازشريفه يې وپوښتل چې د ترهګرۍ پرضد قامي کړنلاره (نېشنل اېکشن پلان) باندې ولې عمل نه کېږي؟ ولې دوه کاله پس د پوځي عدالتونو ضرورت يو وارې بيا پېښ شو؟ هغه دا پوښتنه هم وکړه چې حکومتي چارواکي وايي ملک پرمختګ کوي خو بهرنۍ قرضې ولې په زياتېدو دي؟
تر دې وړاندې پخواني صدر او د پيپلز ګوند مشر اصف علي زرداري هم په حکومت ټکونه وکړل او ويې ويل چې دوی د پاناما مقدمې فېصلې انتظار کوي چې لکه څنګه له دوی سره په تېرو وختونو کې شوي هم دا رنګ د موجوده حکومت سره هم کېږي يا نه.
"موږ د پاناما انتظار کوو، موږ د ججانو انتظار هم کوو، موږ دا نه ګڼو چې په پاکستان کې کله انصاف شوی دی. د پاکستان پيپلزپارټۍ تل کردار کشي شوې او له موږ سره زياتی شوی خو اوس ګورو چې له دوی سره څه کېږي."
پخواني صدر وويل چې دوی روان کال ټولټاکنو ته تيار دي او دعوه يې وکړه چې راروان حکومت به دوي جوړوي.
د ذکر ده چې پيپلز ګوند هر کال د اپرېل پر څلورمه نېټه د پخواني مشر او بنسټ اېښودونکي ذوالفقار علي بټو تلين نمانځي او په دې ورځ په سيند صوبه کې عامه چټي وي.
آيا په إسلامي نړۍ كې مذهبي جګړه روانه ده؟
د بربادۍ نوې څپه؛ جنګ ته قومي او مذهبي رنګ ورکول کيږي!
لیکنه : خوشحال آصفي د وروستي راپور له مخې، د کابل د لوېدیځ د دشت برچي سیمې د شیعه ګانو پر الزهرا جومات په تروریستی برید کې لږ ترلږه ۶ تنه وژل شوي او ۸ نور ژوبل شوي دي. امنیتي چارواکي وايي
، ځانمرګي بريدګر هڅه کوله چې جومات ته ننوځي خو پولیسو یې مخه ونیوله، په دې مهال يو ځانمرګي ځان والوزاوه او ورسره په یو وخت وسله واله نښته هم پیل شوه. دویم ځانمرګی د جومات پخلنځي ته ننوت او همالته یې ځان الوزولی دی. برید په داسې وخت کې وشو چې خلک په الزهرا جومات کې د لمانځه لپاره راټول شوي ول. پر دغه جومات پخوا هم بمي برید شوی و چې په ترڅ کې ۳۰ تنه وژل شوي ول. لسيزې کيږي چې افغانستان د پردۍ، پليتې او پيچلې جګړې ښکار دی. کلونه کيږي چې افغانستان او افغان ولس د جګړې په لمبو کې لکه وچ لرګي سوځيږي. له کلونو راهيسې دلته افغان وژنه روانه ده او هڅه کيږي څو افغان ولس ذليله، بدبخته او د پرمختګ له کاروانه وروسته پاتې شي. دا د افغانانو د دښمن پلان دی چې په هره بڼه وي افغان ولس وځپل شي او افغانستان د نړۍ تر ټولو بدبخته هيواد پاتې شي. خو په وروستيو کې د افغانستان او افغان ولس سپين سترګي دښمن د جګړې بڼه بدله کړې او د يوې نوې خطرناکې پاليسۍ له مخې يې افغان وژنه پېل کړې ده. دښمن اوس هڅه کوي د افغان ولس د بربادۍ پر اساسي لارو غور وکړي او خپلو شومو موخو ته ځان ورسوي. اوس د افغانانو دښمن پوه شوی چې د لسيزو راهيسې په افغان وژنه کې يې هغه موخه چې بايد ترلاسه کړې يې وای؛ ترلاسه نه شوه کړای. د افغان ولس دښمن اوس غواړي روانې جګړې ته قومي، سمتي او مذهبي رنګ ورکړي څو له دې لارې افغانان په ډلو او ټپلو وويشي. د کابل ښار په دهمزنګ څلور لارې کې پر شيعه افغانانو خونړی بريد، د کابل ښار د باقر العلوم پرجومات بريد، د کابل ښار سخي زيارت کې د عاشورا مراسمو پر مهال بريد، او اوس په تازه کې د کابل ښار په لويديځ دشت برچي سيمه کي پر الزهزا جامع جومات ځانمرګی بريد؛ د دښمن له لوري د افغانستان د جګړې د نوي رنګ او نوي پلان ښې بېلګې دي. دښمن اوس پوه شوی چې د لسيزو راهيسې پر افغان وژنې خپلې موخې ته نشي رسيدلی نو بايد جګړې ته قومي او مذهبي رنګ ورکړي. د تاريخ په اوږدو کې افغانستان د هر ډول جګړې قرباني شوی دی خو مذهبي جګړو ته لمن وهل يې نوې بېلګه ده. دښمن پوهيږي چې د روانې جګړې له لارې خپلو موخو ته نه رسيږي نو يې جګړې ته مذهبي رنګ ورکړ او همدا مذهبي جګړه ده چې د افغانانو د اتحاد بنسټ ورانوي. دښمن هڅه کوي چې په افغانستان کې د شيعه او سني تر نوم لاندې مذهبي جګړه پېل کړي. خو لکه څرنګه چې دلته سنيان حق لري چې په آزاده توګه خپل مذهبي او ديني مراسم ترسره کړي؛ همداسې شعيه افغانان هم حق لري څو خپل مذهبي مراسم په ازاده توګه ترسره کړي. دلته مسوليت اوس د عامو افغانانو په ځانګړې توګه د نخبه او رسيدلي قشر مسوليت دی څو د دښمن له نوي جال او پلان څخه ولس اګاه کړي. د هيواد نخبه او مدني قشر بايد د دښمن د دغې شوم پلان په مقابل کې خپل رسالت سر ته ورسوي او ولس اګاه کړي چې ترهګري قوم، سمت او مذهب نه پيژني، دا د دښمن شوم پلان دی چې غواړي مونږ افغان ولس په قومونو او مذهبونو وويشي او خپل هداف ترلاسه کړي. د ولس نخبه قشر بايد خلک پوه کړي چې په افغانستان کې پښتون، تاجک، ازبيک، هزاره، ايماق، پشه يې، نورستاني، .... وغيره، همدارنګه سني او شعيه سره ټول ورونه او د يو باغ ګلان دي. دوی په مساوي توګه په افغانستان کې د خپلو ټولو ټولنيزو او مذهبو مراسمو د ترسره کولو حق لري. دا د دښمن شوم پلان دی چې غواړي افغانان په قومو او مذهبونو وويشي او جګړې ته قومي او مذهبي رنګ ورکړي. ولس بايد په خپله لاس په کار شي او د دښمن هر ډول پلان شنډ کړي.
کمپیوټری شبکه
په اساسي ډول یوه شبکه دوه یا له هغه څخه ډیرو کمپیوټرونو نښلولو په ترڅ کې منځته راځي چې د یوه ارتباطی چینل پواسطه د معلوماتو د شریکولو په هدف یو له بل سره نښلي. نیټورک Networking د کمپیوټرونو ترمنخ دهغه تړاو څخه عبارت دی چې د معلوماتو Information او منابعو Resources د شریکولو یا Sharing لپاره کارول کیږی یا د کمپیوټرونو ترمنځ د منابعو او معلوماتو شریکولو ته نیټورک وایي. هغه منابع چې کمپیوټرونه یې له یو بل سره شریکوی په لاندې ډول دي: پوستکالیزي منابع لکه معلومات (Data & Information) چې د نیټورک د کاروونکو Users ترمینځ لیږد رالیږدول کیږي د بیلګې په ډول ایمیل یا بریښنالیکونه، انځورونه، ویډیواو غږونه او نور ډول ډول فایلونه. کلکالیزي منابع لکه چاپګر یا پرینټر، سکینر، د فاکس د لیږدولو ماشین، هارډ ډسک، سی ډی او نور. د منابعو د شریکولو ګټه دا ده چې مونږ د لا زیات او اضافي لګښت څخه ژغوري د بیلګې په ډول که مونږ په خپل دفتر کې شبکه یا نیټورک ولرو دې ته اړتیا نشته چې هر کمپیوټر ته بیل بیل پرینټر واخلو، یواځې یو پرینټر اخلو د شبکې سره یې وصلوو په شبکه کې شته ټول کمپیوټرونه کولی شي د نوموړي پرینټر څخه ګټه واخلي او له دې لارې خپل معلومات چاپ کړي. هر هغه کمپیوټر چې د کوم بل کمپیوټر سره نه وي تړلی د Standalone Computer په نوم یاديږي.
د شبکې پیدایښت
د لومړی ځل لپاره نیټورک یا شبکه په (۱۹۶۰م) کال کې هغه وخت په APRANET پیژندل کیده د امریکا دفاع وزارت لخوا جوړه شوه او د امریکا متحده ایالاتو کنډکونو یو له بل سره د تیلگراف کرښو او ټلیفون له لارې د نښلولو او اړوندو ضروري معلوماتو د شریکولو لپاره جوړه او ورڅخه گټه واخیستل شوه. په (۱۹۷۰م) کال کې سوداګریز مرکزونه له دې شبکې سره یوځای شول د پام وړ ټکۍ خو دا دی چې نر (۱۹۸۰م) کاله شبکې ټولي سره یوځای نښلول شوي نه وې خو لدې کاله راپدېخوا یو له بل سره و نښلول شوې او INTERNET منځته راغلي. رابرټ کان او وینتون سرف د انټرنیټ تر ټولو مهمه برخه چې نن موږ هم ورڅخه ګټه اخلو یعنی TCP/IP د جوړولو په چارو کې مرسته وکړه TCP او IP د شبکو ترمنځ د معلوماتو تبادلې تر ټولو غوره نمونې دي. په کال (۱۹۸۳م) کې د TCP/IP جوړښت کار پای ته رسیدو سره آپرانټ په شبکو کې د وړو کمپیوټرونو سیسټمي ټولونه پیل کړه چې د مډرن انټرنیټ منځته راوړلو لپاره ستر ګام وبلل شو او نړیواله شبکه په (WWW) ونومول شوه. له (۱۹۸۹م) کال له پیل څخه ویب پاڼې دوه ځانګړو مقاصدو لپاره منځته راغلې چې لومړی یې یو له بل سره معلومات شریکول او دوهمه برخه یې د معلوماتو لیږد رالیږد او ساتل وه ځکه چې ددې کال ترمخه هیڅ معلومات په یوه ځای کې نه وه ساتل شوي او هم د معلوماتو لیږد امکاناتو شتون نه درلود. په کال (۱۹۹۰م) کې انټرنیټ ټولنیزه بڼه خپله کړه او په (۲۰۰۰م) کال کې VOIP او IP TV منځته راغلل.
د شبکې ډولونه
شبکې د جغرافیايی پوښښ له مخې په لاندې برخو ویشل شوی دي.
د شبکې د تړلو کېبلونه
په ټولیز ډول په شبکه کې د کمپیوټرونو د وصلولو لپاره د درې ډوله مزو یا کیبلونو څخه استفاده کیږي: ۱- کوکشیل کیبل (Coaxial Cable) ۲- جوړه تاو شوي کیبل (Twisted pair Cable) (TP) ۳- نوري فایبر کیبل (Fiber Optic Cable)
د شبکې فزیکي بڼه
د شبکې فزیکي بڼې او جوړښت ته Network Topology وایي او مونږ د شبکې د فزیکي بڼو څلور ډولونه لرو. بس توپولوژي (Bus Topology) سټار توپولوژي (Star Topology) رینګ توپولوژي (Ring Topology) میش توپولوژي (Mesh Topology)
د شبکې هارډویر
د شبکې په هارډویر کې ټول کمپیوټرونه، د شبکې کارټونه (NIC)، مزې (کیبلونه)، سویچونه، روټرونه، برېجونه، رېپیټرونه او نور اړین تجهیزات چې د ورکړیزو (Output)  د اجرا او پروسس لپاره په شبکه کې کارول کیږي شامل دی. د شبکې هارډویرونه په لاندې ډول دي.
پارلمان
پارليمان د هر هېواد هغه قانون ساز ادارې ته ويل کېږي کوم چې د دغه هېواد اولس د ووټ يا رای په لاره وټاکي۔ په ټولو جمهوري هېوادون او ځني نيم جمهوري هېوادونو کې پارليمان د هېواد له ټولو لوی او ځانگړې اداره وي کومه چې د هېواد لپاره قانون جوړوي او دغه د هېواد له ټولو اوچت قانون او کړنلاره وي. په پارليمان کې غړي له بېلابېل سياسي گوندونو سره تعلق لري او دا غړي د هېواد اولس په خپل ووټ سره ټاکي. د هېواد په هره ستونزه بېلابېل غړي او گوندونه خبرې اترې کوي او د هېواد لپاره مهم پرېکړې کوي.
عصمت ییلماز
عصمت یلماز په استانبولي İsmet Yılmaz) زوکړه ۱۹۶۱) یو ترک سیاستمدار انجینر او د ترکیه دفاع وزیر وو.
د بيا زېږېدنې وړتيا
په يوڅه باريکې پراختيا سره، د بيا زېږېدنې وړتيا په محاسباتي علومو کې معرفي شوې ده: هره پایله بايد د ټولو اومو توکو يا ډيټا او رمز په جوړولو سره په داسې يوه طريقه مستنده وي، چې محاسبات کولی شي، يو ځل بيا له يو شان پايلو سره عملي شوې اوسي.
په وروستيو پېړيو کې يوه پورته کېدونکې علاقه يا اړيکه شته، چې د زياتوخپرو شوې علمي پايلو د بيا زېږېدنې وړتيا ازموينه بې پايلې کوي او يو د بيا زېږېدنې وړتيا يا (replicability) بحران معرفی کوي.
تاريخچه
لومړنی شخص چې په ساينس کې يې د بيا زېږېدنې وړتيا په اهميت ټينګار وکړ، په ۱۷ پېړۍ کې په انګليستان کې ايرلنډي کيمياپوه روبرټ بويل (Robert Boyle) و. د بويل د هوا پمپ د خلا د توليدولو او څېړلو په پار جوړ شو، چې په هغه وخت کې يو ډېر جدي مفهوم و. په حقيقت کې نامتو فيلسوفانو، لکه: د کارت (René Descartes) او توماس هوببيس (Thomas Hobbes) د خلا د موجوديت زيات احتمال رد کړ. د ساين تاريخ پوهان سټيون شېپن (Steven Shapin) او سيمو چاففر (Simon Schaffer) په خپل د ۱۹۸۵ کال  ز کتاب «نهنګ او د هوا پمپ» (Leviathan and the Air-Pump) کې د بويل (Boyle) او هوبس (Hobbes) تر منځ مناظره په ظاهري ډول، د خلا د طبيعت نه تشرېح کړه، لکه څرنګه چې په بنسټيز ډول يو بحث په دې اړه دی، چې علم بايد په څرنګه ګټور ډول تر لاسه شي. د ازمايښتي مېتود سرلاري بويل په نظر کې ونيول چې د پوهې بنسټ بايد په ازمايښتي ډول د توليد شوو حقيقتونو په واسطه رامنځته شي، چې کولی شي د دوی د بيا زېږېدنې وړتيا په واسطه يوې علمي ټولنې ته د باور وړ جوړه شي. په مکرر ډول د ورته تجربې تکرارولو په واسطه بويل بحث وکړ چې د حقيقت اطمنان يا حقانيت به راڅرګند شي.
د هوا پمپ چې په ۱۷ پېړۍ کې پېچلی او جوړول يې قيمتي و، د يوې ځانګړې علمي ښکارندې د بيا زېږېدنې وړتيا نه يو له لومړنيو مستندو شخړو يا مناقشې يې هم رهبري کړې. په ۱۶۶۰ لسيزو کې هالنډي پوه کرسټيين هيوجينس (Christiaan Huygens) په امستردام کې خپل د هوا پمپ جوړ کړ، چې دا د بويل (‌Boyle) او د هغه د وخت د همکار رابرټ هوک (Robert Hooke) له مستقيمې ادارې نه د باندې لومړنی پمپ و. هيوجينس د يوې اغېزې راپور ورکړ چې نوموړي غير عادي تعطيل (anomalous suspension) ونوماوه. په دې کې اوبه ښکاره شوې چې د نوموړي د هوا پمپ په دننه کې په يوه ښيښه يي لوښي کې پورته کېږي (په حقيقت کې د يوې هوايي پوکاڼۍ برسېره ځوړند شوی و)، مګر بويل او هوک ونه شو کولی، دا ښکارنده په خپلو پمپونو کې تکرار کړي. لکه څرنګه چې چېففر او شېپن تشرېح کړل، «دا روښانه شوه، چې سره له دې چې ذکر شوې ښکارنده په انګلستان کې د دووشته پمپونو سره توليدېدلی شوه، نو په انګليستان کې به هيڅوک هغه ادعاوې قبولې نه کړي، چې هيوجينس کړې دي يا د هغه سیال د پمپ په کار کې کړې دي». هيوجينس (Huygens) بالاخره، په ۱۶۶۳ ز کې انګستان ته دعوت شو او د نوموړي تر شخصي لارښوونې لاندې هوک (Hooke) وړ و چې د اوبو غير عادي تعطيل بيا تکرار کړي. د دې په تعقيب هيوجينس د شاهي ټولنې يو بهرنی غړی ټاکل شوی و. که څه هم شېپن او چيففر (Shapin and Schaffer) هم وليکل چې: د بيا تکرار لوړوالی يا فضيلت د قضا په مشروطو اعمالو پورې تړلی دی. هېڅوک نه شي ويلی چې بيا تکرار کله ترلاسه شو يا کله تر لاسه نه شو.
اصطلاحات
(Replicability) او (repeatability) يو له بل سره تړلې اصطلاحات دي، چې په پراخه توګه يا آزادانه ډول د (reproducibility) له وییکي سره مترادف دي (د بېلګې په ډول: د عمومي خلکو تر منځ)، مګر په یو څه زيات دقيقو مفاهيمو کې دوی په ګټور ډول، لکه: په لاندې ډول له يو بل نه بېل تفکيک شوي دي.
د ازمېښتي يا مشاهداتي څېړنو د بيا زېږېدنې وړتيا سره په اړيکه کې، دوه ستر پړاوونه په طبيعي ډول بېل شوي دي: کله چې نوي معلومات د ترلاسه کولو په هڅه کې حاصل شي، زياتره ورته د (replicability) اصطلاح کارېږي او نوې څېړنه د اصلي يو تکرار يا تکرارول دي. ورته پايلې هغه وخت هم تر لاسه کېږی، چې يو ځل بيا په ځينو کړنلارو سره د اصلي څېړنې ډيټا سيټ تحليلوي. زياتره مؤلفان په باريکه او په محاسباتي څېړنه کې د دې له کارونې نه راتلونکی تخنيکي حس کې د (Reproducibility) اصطلاح کاروي. د تکرار وړتيا (Repeatability) د د عين څېړونکو په واسطه په عين څېړنه کې د تجربې په تکرار پورې تړلې ده. د بيا زېږېدنې وړتيا (Reproducibility) په اصل کې، پراخه حس يوازې تایید شوی دی، که چېرې د يوې خپلواکې څېړونکې ډلې په واسطه تر سره شوی تکرار بريالی وي.
له بده بخته چې د بيا زېږېدنې وړتيا (reproducibility) او (replicability) اصطلاحګانې، ځينې وختونه ان په برعکس معناګانو سره په علمي ادبياتو کې راښکاره کېږی، کله چې څېړونکي يې په یو څه زيات دقيق کارونه کې پاتې راځي.
د بيا زېږېدنې وړتيا (reproducibility) او بيا تکرارېدنې وړتيا (repeatability) معيارونه
په کيميا کې د (reproducibility) او (repeatability) اصطلاحات، په ځانګړو کيفيتي معناګانو سره کارول کېږی: د لابراتوار په داخلي ازمېښتونو کې يوه څارنه يا د يوې کيمياوي مادې بل کميت په بېلابېلو لابراتوارونو کې په مکرر ډول اندازه کېږي، تر څو د اندازه ګيرۍ بدلون تشخيص کړي. وروسته بيا په عين لابراتوار کې د دوه ترلاسه شوو ارزښتونو تر منځ د توپير معياري انحراف ته د تکرار وړتيا (repeatability) وايي. له بېلابېلو لابراتوارونو نه د دوه اندازو تر منځ د توپير لپاره معياري انحراف ته د بيا زېږېدنې وړتيا (reproducibility) وايي. دا معيارونه يا اندازې په مېتودولوژي کې د بدلون اجزاوو (variance components) په یو څه زيات عام مفهوم پورې تړلي دي.
محي الدين بلوچ
مولوي محي الدين بلوچ د افغانستان د بلوڅ قوم یو مخور سپین ږیری دی.
سرچینې
وېشنيزه:بلوڅان وېشنيزه:افغان بلوڅان
گل زمان
گل زمان (۱۳۱۶ لمريز کال د خوست ولايت د چيني سيمه) د افغانستان يو پښتو ژبی سندرغاړی او اهنگساز (کمپوز جوړوونکی) دی.
مخينه
گل زمان پر ۱۳۱۶ لمريز کال د خوست ولايت په چيني سيمه کې زېږېدلی دی. دی لا تنکی زلمی وو چې له ټنگ ټکور سره يې مينه پيدا شوه، د موسيقۍ پر هنر بوخت شو او له دايرې سره به يې سندرې ويلې. کله چې دی ۱۴ کلن شو، نو يې تر ده دوه مشران وروڼه يو يې امان الله له تبلې سره او بل يې مشعل له ارمونيې سره له ده سره يو ځای شول او له هماغه مهاله يې د يوې هنري ډلې په توگه د پکتيا ولايت، لوگر ولايت او نورو څېرمه سيمو د وگړیو د خوښیو په محفلونو کې برخه اخيسته او څو کاله يې په دې ډگر کې خپل هنر وښووه.
په راډيو افغانستان او ټلويزيون کې
گل زمان پر ۱۳۴۳ لمريز کال کابل ته راغی او په راډيو افغانستان کې يې په سندرو ويلو پیل وکړ. دده هغه لومړنۍ سندره، چې د راډیو له څپو څخه خپره شوه هغه د «غونډې منډې» سندره وه.
سرچينې
وېشنيزه:سندرغاړي وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغان سندرغاړي
ټاسماني شيطان
ټاسماني شيطان (په لاتيني : Sarcophilus harrisii) د کڅوړه لرونکی ښکاری ځناورانو څخه دی چی په ټاسمانيا کی په ځنگلونو کی ژوند کوي. نوموړی ځناوران په آسټراليا کی هم ژوند کول خو د انسانانو د آغېزو په سبب منفرض شول او په اوس وخت کی ټاسماني شيطان یوازې په ټاسمانیا کی ژوند کوی.
پېژندنه
ټاسماني شيطان لمړني ځل په ۱۸۰۷ کال کی د (George Prideaux Robert Harris (1775 - 1810 لخوا توصيف شو. نوموړي ځانور په ټاسمانیا کی تر ټولو لوی او مشهور کڅړه لرونکي او غوښه خور ځناور دی نوموړی ځناور پنډ بدن، لوی سر او اوږده لکی لري رنگ یی تور دی. ټاسماني شیطان په شپه کی ښکاري کوي او د دي لپاره ښه سامعه او وږمی لري. وزن یی ۸ کیلو ته رسېدلای سی او اوړدوالي یی ۶۵ کیلو (نارینه) او ۵۷ کیلو (ښځينه) وی. ښځينه هر کال ۳۰ جوانان درلودلای سی. په اوس وخت کی ټاسماني شيطان په ځنگلونو کی او د ښارونو تر نژدې ژوند کوی او په ځانگړي ډول وامبټان (یو کڅړه لرونکی ژوي) ښکاري کوي.
سرچینې
‎ وېشنيزه:کڅوړه لرونکي ژوي
ګرینډ تهیفټ اټو ۵
ګرینډ تهیفټ اټو V Grand Theft Auto V د ۲۰۱۳ عمل-ساہسک ګېم ده چې د راک‌اسټار نورټ لخوا رامینځته شوې او د راک‌اسټار ګېمز لخوا خپره شوې. دا د ۲۰۰۸ ګرینډ تهیفټ اټو ۴ څخه وروسته د ګرینډ تهیفټ اټو لړۍ کې اووم اصلي داخله ده ، او په ټولیز ډول پنځلسم قسط دی. په جنوبي کالیفورنیا کې د سن انډریاس په افسانوي ایالت کې ترتیب شوی، د واحد لوبغاړي کیسه د دریو اصلي څیرو تعقیبوي - متقاعد بانکي غل مایکل ډی سانټا، د سړک غړې فرانکلین کلنټن، او د مخدره توکو سوداګر او ټوپکوال ټریور فیلیپس - او د دوی د غلا کولو هڅې. د یوې فاسدې دولتي ادارې او زورواکو مجرمینو تر فشار لاندې. د خلاصې نړۍ ډیزاین لوبغاړو ته اجازه ورکوي چې په آزاده توګه د سان اندریاس خلاص کلی او د لاس انجلس پراساس د لاس سانتوس افسانوي ښار وګرځي.
ګېم د دریم کس یا د لومړي کس لید څخه لوبیږي ، او نړۍ یې په پیاده او موټر کې تیریږي. لوبغاړي د واحد لوبغاړي په اوږدو کې درې مخکښ کردارونه کنټرولوي او د دوی ترمینځ بدلوي ، دواړه د ماموریت په جریان کې او بهر. کیسه د غلا په ترتیبونو متمرکزه ده، او ډیری ماموریتونه د شوټینګ او موټر چلولو لوبې شامل دي. یو "غوښتل شوی" سیسټم د هغو لوبغاړو په وړاندې د قانون پلي کولو غبرګون باندې تیری کوي چې جرمونه کوي. د ګرینډ تهیفټ اټو آنلاین، د لوبې آنلاین ملټي پلیر حالت، تر ۳۰ پورې لوبغاړو ته اجازه ورکوي چې په مختلفو کوپراتیف او رقابتي لوبو حالتونو کې ښکیل شي.
په پراخه کچه بازار موندنه او په پراخه کچه تمه کیده، لوبې د صنعت د پلور ریکارډ مات کړ او په تاریخ کې ترټولو ګړندۍ پلورونکي تفریحي محصول شو چې په لومړۍ ورځ کې یې ۸۰۰ ملیون ډالر او په لومړیو دریو ورځو کې ۱ ملیارد ډالر عاید ترلاسه کړ. دې انتقادي ستاینه ترلاسه کړه ، د ستاینې سره چې د دې ډیری اصلي ډیزاین ، خلاصې نړۍ ، پریزنټشن او لوبو کې لارښود شوی. په هرصورت، دا د تاوتریخوالی او ښځو په اړه د هغې د انځور کولو په اړه د جنجالونو لامل شوی. د اووم او اتم نسل کنسول لوبو یو له خورا مهم سرلیکونو څخه شمیرل کیږي او تر دې دمه رامینځته شوي ترټولو غوره ویډیو لوبو کې ، دې د کال په پای کې جایزې وګټلې پشمول د څو لوبو خپرونو څخه د کال غوره جایزې. دا د ۱۵۵ ملیون څخه ډیر نقلونو لیږلو سره د هر وخت دوهم ترټولو غوره پلورل شوې ویډیو ګېم ده ، او د اپریل ۲۰۱۸ پورې ، د نړۍ په کچه د شاوخوا ۶ ملیارد ډالرو عاید سره د هر وخت ترټولو مالي بریالي تفریحي محصولاتو څخه دی.
ډېم
ډېم خنډ ته ویل کيږي چې د اوبو جریان یا د ځمکې لاندې ویالو مانع ګرځي.د اوبو ذخیره چې ډېم یې جوړوي د سیلاب د درولو سسب ګرځي بلکې د نورو فعالیتونو لپاره لکه اوبونه، د بشر د استعمال لپاره، کارخانو استعمال ، بحري حیواناتو،لپاره اوبه برابروي.هایډروپاور هم کله نه کله د د ډېمونو سره یو ځای کارول کيږي چې برېښنا تولید کړي.یو ډېم د اوبو د راټولولو یا د اوبو د زیرمې لپاره هم کاریږي چې هغه بیا د ځایونو په نظر کې نیولو په اساس  ویشل کیږي.ډېم یوازې د اوبو ساتلو ابتدايي موخې لپاره په کار وړل کیږي،سره لدې چې نور ساختمانونه بيلګي په ډول د سیلاب دروازې (floodgates)یا leeves ددې لپاره کارول کیږي چې د اوبو جریان یوې ځانګړي سیمې ته اداره یا مخه ونیسي.
د ډېم ویی کیدای شي بیرته د منځني انګلیسي دورې پورې اړوند شي، او ددې نه وړاندې په منځني ډچ پورې اړوند کېده، لکه څنګه چې د ډېرو پخوانیو ښارونو له نومونو څرګنديږي .د ډېم لومړنۍ ښکاره پېژند په ۱۱۶۵ کې وشو. همدارنګه یو کلی چې اوبډېم Obdam  نوميږي چې له مخکې نه یې په ۱۱۲۰ کې یادونه شوې ده.دا ویی داسې ښکاري چې یونانی کلیمې ټاپوس  taphos پورې اړوند وي چې مانا یې غټ یا دروند دی.نو دا کلمه داسې اخیستل شوي ( د ځمکې کیندل)
پخواني ډېمونه
مخکې وختونو کې ډېم په میزوپوتامیا او منځني ختیځ کې رامنځته شوي وو.ډېم د اوبو سطحې د کنټرول لپاره کاریده، ځکه چې په میزوپوتامیا کې هوا د ټیګریس او یوپراټېس سیندونه اغېزمنول.
لومړنۍ پیژندل شوی ډېم په جورډن کې د جاوا ډېم دی، چې د امان له مرکز ۱۰۰ کیلومتره په شمال کې موقعت لري.
احمد سیر آرمان
احمد سیر ارمان عمری (په انگرېزي: Ahmad Seyar Arman Omari ) د محمد ضیا ارمان عمری زوی د پکتیا ولایت اوسیدونکي دي. په (۱۳۷۹ ه-ش) کال په کابل کی زيږیدلي دی او په ۱۳۸۵ کال کې د محمد هاشم میوند وال په منځني ښوونځي کې شامل او په ۱۳۸۹ کال د سید نور محمد شاه مینه  له عالي ليسې څخه د بکلوریا په سویه فارغ شو. په ۱۳۹۹ کال کې له هندوستان پوهنتون ( Career Point University, Kota ) د لیسانس په سویه له نوموړې پوهنتون څخه د  نړیوالو اړیکو په څانګه کې فارغ شو. نوموړی اوس مهال په امریکا متحده ایالاتو کې زده کړې کوي. احمد سیر ارمان د افغانستان د نوي نسل سازمان بنسټ ایښودونکی او هم یو خیریه بنسټ لري چی سیر ارمان خیریه بنسټ نوم لري.
معمولي وامبټ
معمولي وامبټ (په لاتيني: Vombatus ursinus) د کڅړه لرونکي ځناورانو څخه یو خوله لگوونکي ژوي دی چی په جنوبي آستراليا، نیو ساوټ وېلز او ټاسمانيا کی په ځنگلونو او غرونو کی ژوند کوي. اوږدوالي یی د ۰،۷ مترو څخه تر ۱،۲ مترو پورې دی، وزن یی ۲۵ کیلو ته رسېدلای سی او تور رنگ لري.نوموړي ژوی په ځانگړي ډول شنه او نورو نباتونو خوري او په شپه کی ژوند کوي.
وېشنيزه:کڅوړه لرونکي ژوي
فرایشتات
فرایشتت (به آلمانی Freistadt ، ټکی په ټکی ازاد ښار مانا لری) په بر اتریش کې یو ښار دئ چه د ۲۰۱۴ کال د یانوار (جنوری) په وړومبۍ نېټه د اوسېدونکو شمېر ۷۴۶۵ تنه و. د ۱۸۴۹ د کال راهیسي دا ښار د فرایشتات د سیمی پلازمېنه ده. د فرایشتات تیږه د ۱۲۲۰ کال په شاوخوا کې کښېښودل شوه. د ښار د مینځ ډېر زوړ او د کتلو وړ دئ. د ۱۸۷۹ کال د اتریش د قصري اینی یو لښکرگوټ په فرایشتات کې مېشته شو. د ۱۹۳۷ کال یوه قشله جوړه شوه. په آلمانی کې (تیلی کاسېرنه) یعنی د تیلی قشله نومېږی. په اوسنی غومن کې دلته عسکران د افسرۍ دپاره روزل کېږی. فرایشتات د اورگاډی ستېشن لری. گاډی ئې لینڅ او پراگ ته ځی. سروېس چه لینڅ ته ځی هم شته. دا ښار روغتون او د زړو انسانانو هستوگنځی لری. زو څو غومن راهیسی ښاروال ئې کریستیان یاخس دئ. د ناحیې په شورا کې د اتریش د خلک گوند قاطع اکثریت لری. په دې شورا کې نور گوندونه هم شته: د اتریش ټولنیز دمکراتیک گوند، د چاپېریال ساتونکو حزب، د اتریش ازادی پاله گوند او د اتریش د راتلونکی دپاره یووالی.
وېشنيزه:اتریش
کوردستان
کوردستان هغه سیمه ده چې د ترکیی، ایران، عراق او سوريې ترمنځ ویشل شوی ده او د خلکو زیات شمیر یی په کردي ژبه خبری کوی.
د ترکیې کودستان
وېشنيزه:کوردستان
پردیس احمدي
پردیس احمدي (په تهران کې د 29 جون 1996 په تهران کې) زیږیدلی یو ایرانی لوبغاړی دی. هغه یو ایرانی لوبغاړی دی چی په سینما او تلویزیون سریالونو کی اداکاری کوی. هغې په ریډ نیل پولش (فلم) کې په یوه فلم کې خپل لومړی مخکښ رول لوبولی.
بهرنی لینک
وېشنيزه:ایرانی لوبغاړی
نكل
موږ ټول لږ و ډېر له نكل سره بلد يو، د نكل څرنگتيا د هغه لنډوالى دى. نكل (حكايت) په حقيقت كې له يوې پېښې څخه گزارش دى، چې كېدى شي حقيقي يا خيالي نه وي. طبيعي خبره ده، چې نكل د خپل لنډوالي په خاطر نه شي كولاى پېچلې بڼه ولري. په ايران كې د عبيد زاكاني نكلونه لنډ، خو طنز ته ورته دي، چې زيات ښكلي او عالي دي. دغه راز د شيخ سعدي حكايتونه هم خواږه او په مانا كې لوړ دي. د نكلونو په ترڅ كې كولاى شو زيات سياسي، مذهبي، ټولنيز، پوهنيز او نور مسايل وروزو. د مشرانو د ژوند له ډول څخه خبر شو او د هغوى د تجربو له زېرمو څخه گټه پورته كړو. نكلونه پر اروايي خوند سربېره د يوه ښه ژوند لپاره، ډېر عبرتناك هم كېدى شي.
وېشنيزه:پښتو ژبه
کوردي ژبې لنډ معلومات
کوردي ژبه لیکوال: صفت الله(عابد) همکاران:عبدالبصیر(عزیزي)او عبدالمقصد(عادل)
لهجې: کوردي ژبه په درې لهجو وېشل شوې ده. ۹ـ کورمانجي: هغه لهجه ده چې په عراق،ترکیه او ایران کې رواج ده او په عربي لیکدود لیکل کیږي. ۲ـ ګورماني لهجه: دکرمانشاه په ناحیه او د ترکیې په ځینو ناحیو کې ویل کېږي. اورماني لهجه: دکرمانشاه په شمالي ناحیه کې رواج ده. به څانګړي توګه د سمناني او سیوندي لهجو سره نژدې اړیکې لري. په کوردي کې داسې لهجې شته چې محقیقین یې ځانګړې ژیې ګڼي، لکه د کرمانشاه د غوراني کوردانواو زازا لهجې ، ډېر معتبر یې د کورمانجي دیالکت دی،چې د ترکیې د عراق شمال،د سوریې ، دافغانستان د هرات او د روسې سیمو ته نژدې کوردان خبرې کوي. د کورمانجي دیالکت دسیاسي جغرافیې د وېش په موجوده شرایطو کې بیا هم ګرامري خواص یو شان ساتلي دي، خو لغوي پانګه یې یو شان نه ده د ایران کوردي په پارسي لغاتو ، د ترکیې کوردي په ترکیي لغاتو ،د عربي کوردانو ژبه په عربي لغاتو او د نورو کوردانو ژیې د نورو ژبو د لغاتو په پانکه بډایه شوي دي. د کودي ژبې دوېم معتبر دیالکت په جنوب شرقي کوردانو پورې اړه لري چې د کوردستان په مرکزي سیمو ، د عراق په کوردستان ، کرمانشاه او نورو سیمو کې خبرې کیږي په ژبپوهنه کې چې د کوردي ژبې نوم یادیږي مطلب ورنه د کورمانجي دیالکت دی ځکه چې د علمي تحقیقاتو لپاره نسبت جنوب شرقي ته زیات مساعد دی. دغه دیالکت د پښتو په شان ګرامري لرغوني خواص ساتلي دي اما جنوب شرقي دیالکت د معاصرې پارسي په شان دغه خواص له السه ورکړي دي مثال د تذکیر او تانیث نښې په کې چندان نه لیدل کېږي. د اسم ذات د تصریف مراعت په کې نه کېږي ،د الزمي او متعدي فعل ترمینځ چندان توپیر نه لیدل کېږي او داسې نور...
د اندونيزيا اقتصاد
په سويل ختيځه اسيا کې د اندونيزيا اقتصاد ترټولو ستر دی او پ بازار کې له راپورته کېدونکو اقتصادونو څخه يو دی. د جي-۲۰ د غړي او منځني عايد هېواد په توګه، اندونيزيا د نوي صنعتي شوي هېواد په ډول ډلبندي شوی دی. د اسمي جي ډي پي پر بنسټ د نړۍ اولسم ستر اقتصاد لرونکی هېواد او د جي ډي پي (پي پي پي) پر بنسټ اولسم ستر اقتصاد دی. په ۲۰۱۹ز کال کې د څلوېښت ميليارده امريکايي ډالرو په اټکل سره، تمه ده چې د اندونيزیا د انټرنيټ اقتصاد به تر ۲۰۲۵ز کال پورې له يو سل او دېرش ميليارده امريکايی ډالرو څخه واوړي. اندونيزيا په کورني بازار او د حکومتي بوديجې په لګښتونو او د دې هېواد د دولت په ملکیت کې شرکتونو باندې متکي هېواد دی (مرکزي حکومت ۱۴۱ شرکتونه لري). د يو لړ بنسټيزو توکو (د وريژو او برېښنا په ګډون) د نرخونو مديريت هم د اندونيزیا د مارکيټ په اقتصاد کې مهمه ونډه لري. په هر حال، له ۱۹۹۰ز لسيزې راهيسې، د اقتصاد ډېره برخه د انفرادي اندونیزيايانو او بهرنيو شرکتونو په واک کې ده.
د ۱۹۹۷ز کال اسيايي مالي بحران په پايله کې، حکومت د پورونو د بیا منظمولو د پروسې په مټ، د غېر فعالو بانکي پورونو او شرکتي شتمنيو د تر لاسه کولو له لارې، د خصوصي سکتور د شتمنيو د پام وړ برخه په خپل واک کې واخيسته او د دوی په واک کې شته شرکتونه کلونه وروسته د خصوصي کولو لپاره وپلورل شول. له ۱۹۹۹ز کال راهيسې، اقتصاد بيا رغېدلی. وده په وروستیو کلونو کې له ٪۴-۶ څخه زیاته چټکه شوې ده.
په ۲۰۱۲ز کال کې، د جي-۲۰ د دويم چټک وده کونکي اقتصاد په توګه اندونيزيا د هندوستان ځای ونيو، په دې نوملړ کې چين لومړی مقام لري. له هغې راوروسته، د کلنۍ ودې اندازې شا اوخوا ۵٪ کمی او زياتی راغلی دی. په هر حال، اندونيزیا په ۲۰۲۰ز کال کې له سوړبازارۍ سره مخ شو، هغه مهال چې اقتصادي وده ۲.۰۷٪-  ته راوغورځېده، لامل يې د کرونا وبا وه. دا د اندونيزيا لپاره له ۱۹۹۷ز کال له بحران راهيسې تر ټولو بده وده وه.
په ۲۰۲۱ز کال کې، کورني ناخالص توليد ۳.۶۹٪ پراختيا ومونده، لامل يې د کوويډ-۱۹ له امله د لګېدلو محدوديدونو لرې کېدل، تر څنګ يې د توکو د پياوړو نرخونو له امله تر ټولو لوړې درجې ته د صادراتو رسېدل و.
تمه کېږي چې تر ۲۰۴۵ز کال پورې به اندونزيا د نړۍ څلورم ستر اقتصاد وګرځي. «جوک ويډوډو» ويلي چې د هغه د کابينې محاسبې ښودلې چې تر ۲۰۴۵ز کال پورې به اندونیزيا ۳۰۹ ميلیونه نفوس ولري. د ويډوډو د اټکل پر بنسټ، اقتصادي وده به ۵-۶٪ او جي ډي پي به ۹.۱ تريليونه امريکايي ډالره وي. تمه کېږي چې د اندونيزيا د سړي سر عايد به ۲۹،۰۰۰ امریکايي ډالرو ته ورسېږي.
د سوکرانو پړاو
د اندونيزيا د خپلواکۍ له اعلان سمدستي وروسته کلونو کې، هم د جاپان نیواک او هم د هالنډي او جمهوري غوښتونکو ځواکونو تر منځ نښتو د دې هېواد توليد شل (فلج) کړ. د برړ او تيلو په څېر توکو توليدات د دويمې نړيوالې جګړې څخه د مخکې په پرتله په ترتيب سره تر ۱۲ او ۵٪ پورې راښکته شول. د لومړي جمهوري حکومت تر ادارې لاندې بانک، د اندونيزيا دولتي بانک (Bank Negara Indonesia, BNI) د ۱۹۴۶ز کال د جولای په پنځمه نېټه جوړ شو.دې بانک په لومړي سر کې د «اوري» (Oeang Republik Indonesia/د اندونيا جمهوريت دودپيسه) د جوړولو او وېشلو په توګه کار کاوه، هغه دودپيسه وه چې د جمهوري دولت له خوا صادرېده، کوم چې د روپيه توليدونکی هم و. له دې سره سره، د جاپاني نيواک (اشغال) پر مهال او د هالنډي مسئولينو له خوا صادره شوې دودپيسه بيا هم په جريان کې وه (کارېده) او د «اوري» سادګۍ د دې دودپيسې جعلي جوړول په پرتليز ډول اسانه کړل چې په دې ډول يې مسائل لا پسې خرابه کړل. د ۱۹۴۹ او ۱۹۶۰ز کلونو تر منځ، اندونيزيا ګڼ اقتصادي خنډونه تجربه کړل. هالنډ د دې هېواد خپلواکي په رسميت پېژندلې وه، په ۱۹۵۰ز کال کې د اندونيزيا متحده ايالات ړنګ شول، له دې وروسته د  ليبرال ديموکراسۍ پړاو پيل شو، « De Javasche» بانک په نوي اندوزيايي بانک بدل او دولتي کړای شو او د لوېديځ نيو ګينيا له شخړې وروسته د هالنډ له خوا د شرکتي شتمنيو په لاس کې اخستل، د دې ټولو پايله دا شوه چې د هالنډي بانکنوټونو ارزښت يې نیمايي ته راښکته کړ.
د ۱۹۶۰ز لسيزې په اوږدو کې د رهنمايي شوې ديموکراسۍ د پړاو پر مهال، د سياسي بې ثباتۍ له امله اقتصاد ډېر زيات خرابه شو. حکومت د سترو اقتصادونو د تګلارو د پلي کولو تجربه نه درلوده، د کوم په پايله کې چې سخته بې وزلي او لوږه خپاره شول. د ۱۹۶۰ز لسيزې په منځ کې د سوکرانو د سقوط تر وخته، اقتصاد د ۱۰۰۰٪ کلني پړسوب په درلودلو، د صادراتو د عايد کمېدل، ماتېدونکي زېربناوې، په تر ټولو کم ظرفيت سره فعاليت کونکې کارخونې او د نيشت برابر پانګونې سره د ګډوډۍ ښکار و. له دې سره سره، له ۱۹۶۰ز کال وروسته د اندونيزيا اقتصادي وده د يادونې وړ بلل کېږي، کله چې دا په پام کې ونيول شي چې څه ډول يو څو اصلي اندونيزيايانو په ۱۹۵۰ز لسيزه کې د هالنډ د استعماري تګلارو لاندې رسمي زده کړې تر لاسه کړې.
نوی ترتيب
د ولسمشر سوکرانو له سقوط وروسته، د نوي ترتيب ادارې په اقتصادي تګلاره کې تر يو بريده نظم او ضبط راوست، کوم چې په چټکۍ سره د پيسو پړسوب کم کړ، دودپيسه يې باثباته کړه، بهرنی پور يې بيا ترتيب کړ او بهرنۍ مرسته او پانګونه يې راجلب کړه. (د اندونيزيا او برکلي مافيا په اړوند بين الحکومتي ډله وګورئ). تر وروستيو پورې اندونيزيا له سويل ختيځې اسيا څخه د اوپيک (OPEC) يواځينی غړی هېواد و او د ۱۹۷۰ز لسيزې د تيلو نرخ لوړېدو په صادراتي عايد کې زياتوالی راوست، کوم څه چې له ۱۹۶۸ څخه تر ۱۹۸۱ز کال پورې په منځنۍ کچه ۷٪ څخه زياتې اقتصادي ودې اندازې پر ځای ساتلو کې مهمه ونډه درلوده.
د نظم او ضبط پر لوړې کچې او د تيلو پر ښکته کېدونکو نرخونو په تکيه سره، د ۱۹۸۱ او ۱۹۸۸ز کلونو تر منځ کلنۍ وده په منځني ډول  ۴.۵٪ ته سسته شوه. ، د صادراتو سيالۍ ته د ودې ورکولو په موخه د پيسو ارزښت کې مديريت شوی کمښت او د مالي برخې د تنظيم لغوه کولو په ګډون د ۱۹۸۰ز لسيزې په وروستيو کې يو لړ اقتصادي سمونونه پلي کړای شول. اندونيزيا ته بهرنۍ پانګونې جريان پیدا کړ، په ځانګړي ډول په چټکۍ سره وده موندونکي د صادراتو محوره توليداتو به برخه کې او له ۱۹۸۹ څخه تر ۱۹۹۷ز کال پورې، د اندونيزيا اقتصاد د منځنۍ کچې له ۷٪ څخه زیاته وده وکړه. له ۱۹۷۳ څخه تر ۱۹۷۹ز کال پورې د تيلو د صادراتو د ناڅاپي عايد په پايله کې، له ۱۹۷۰ څخه تر ۱۹۸۰ز کال پورې د سړي سر جي ډي پي ۵۴۵٪ وده وکړه. د اقتصادي ودې لوړې کچې په اقتصاد کې ګڼې جوړښتي کمزورۍ پټې کړې. کمزورو او فاسدو حکومتي ادارو، د مالي برخې د ناسم مديريت له لارې سخت دولتي پوروړتيا، د طبيعي زېرمو چټک کمښت او په سوداګريزو نخبه ګانو کې د پلوۍ او فساد کلتور ته په کنتې سره دا موخه په لوړ قيمت تر لاسه شوه.
په ځانګړي ډول په ۱۹۹۰ز لسيزه کې فساد ډېز زيات شو، کوم چې د سیاسي مشرتابه تر ټولو لوړې کچې ته ورسېد، ځکه چې د روڼتيا نړيوال بنسټ په وينا «سوهارتو» تر ټولو فاسد رهبر وګرځېد. د پايلې په توګه، حقوقي نظام کمزوری و او داسې اغېزمنه لاره نه وه چې تړونونه پلي کړي، پورونه راټول کړي، يا د افلاس لپاره قانوني قضيه پر مخ يوسي. د بانکدارۍ فعاليتونه  زيات پرمختللي نه و (وروسته پاتې)، په کوم کې چې په ضمانت سره د پور ورکول يو معمول ګرځېدلی و او د اړيکې پر بنسټ پور ورکولو محدوديت په ګډون، له احتياطي مقرراتو څخه په پراخه توګه سرغړونه کېده. غير تعرفه يي خنډونه، د دولتي شرکتونو له خوا د کرايو لټون، کورني امتيازات، د کورنۍ سوداګرۍ په وړاندې خنډونو او پر صادراتو محدوديدونو، دې ټولو اقتصادي ویجاړۍ منځ ته راوړې.
انجيلا ډېويس
ډيويس چې د الاباما بېرمنګهم په يوه افریقايي الاصل امريکايي کورنۍ کې زېږېدلې ده، په Brandeis پوهنتون کې يې فرانسوي او د لويديځ جرمني په فرانکفورت پوهنتون کې يې فلسفه ولوستل. د فرانکفورت په ښوونځي کې د نامتو څېرې فيلسوف Herbert Marcuse تر لارښوونې لاندې زده کړې ډيويس په زياتېدونکي ډول په سياست کې بوخت کړه. مخکې له دې چې جرمني ته لاړه شي او د برلين په Homboldt پوهنتون کې دوکتورا بشپړه کړي؛ متحده ايالتونو ته په راګرځېدلو سره يې د سن ډېګو په پوهنتون کې زده کړې وکړې. وروسته له هغې چې متحده ايالتونو ته راغله، له کمونست ګوند سره يو ځای شوه او د ښځو او سړو د سياسي او ټولنيزو حقونو د برابرۍ غورځنګ د دويمې څپې او د ويتنام جګړې پر ضد د مبارزې په ګډون يې په يو شمېر سببونو ګډون وکړ. نوموړې په ۱۹۶۹ ز کې د لاس انجيلس کليفورنيا په پوهنتون (University of California, Los Angeles (UCLA)) کې د فلسفې څانګې د سرپرست مرستيال پروفيسرې په توګه وګومارل شوه. د ياد پوهنتون د مشرانو حاکم مديره پلاوي ډيويس په کمونيست ګوند کې د هغې د غړيتوب له امله ژر له دندې ګوښه کړه، چې وروسته محکمې دا عمل ناقانونه وګاڼه، مګر پوهنتون نوموړې يو ځل بيا د هغې د فساد اچوونکې ژبې [وينا] له امله ګوښه کړه.
په ۱۹۷۰ز کې د ډيويس ټوپکونه (وسلې) د کليفورنيا په Marin سيمه کې د محکمې د خونې په يوه وسله واله بريا کې کارېدلې وي، چې څلور تنه په کې وژل شوي وو. د وژنې د دسيسې په ګډون د درې مرکزونو جرمونو لپاره محاکمه شوې ډيويس له يو کال نه د زياتې مودې لپاره بندخونې ته واستول شوه، چې په ۱۹۷۲ ز کې له ټولو تورونو نه ازاده شوه. نوموړې د ختيځ ډلې هېوادونو نه په ۱۹۷۰ ز لسيزه کې ليدنه وکړه او د ۱۹۸۰ ز لسيزې پر مهال د هغه وخت د رياست مرستيالۍ لپاره دوه ځله د کمونست ګوند نومانده وه. هغې د سنفرانسسکو دولتي پوهنتون کې د نژادي زده کړو د پروفيسرې مقام هم تر لاسه کړ. د ډيويس ډېر کار د بندخونو په له منځه وړلو باندې تمرکز وکړ او په ۱۹۹۷ ز کې يې نيوکه کوونکی (انتقادي) مقاومت په ګډه رامنځته کړ. ياد مقاومت يوه اداره وه چې د بندخونې د صنعتي پېچلتيا د له منځه وړلو په موخه يې فعاليت کاوه. په ۱۹۹۱زکې د شوروي اتحاد د تجزيې پر مهال انجيلا په کمونست ګوند کې د يوې ډلې برخه وه، چې د ديموکراسۍ او سوسياليزم لپاره د مراسلاتو کمېټې رامنځته کېدو ته يې لاره هواره کړه. هغه په ۱۹۹۱ ز کې د Santa Cruz کليفورنيا په پوهنتون کې د فيمينسټ (د ښځو او نارينه وو د سياسي او ټولنيزو حقونو د برابرۍ) زده کړو د څانګې سره يو ځای شوه، چې په ۲۰۰۸ ز له تقاعد کېدلو نه وړاندې په کې د څانګې رئيسه شوه. له هغې نه له راوروسته راهيسې ډيويس ليکوالۍ ته ادامه ورکړې ده او لکه د اشغال (Occupy) او (پرېکون، سلب او تحريمونه (Boycott, Divestment and Sanctions: مبارزې په ګډون په خوځښتونو کې فعاله پاتې شوې ده.
ډيويس د شوري اتحاد د لينن سولې جاېزې په ګډون ګڼ انعامونه تر لاسه کړي دي. د سياسي تاوتريخوالي پر ملاتړ تورنې ډيويس د متحده ايالتونو د حکومت له لوړ پوړو کچو نه نيوکه کولو ته ادامه ورکړې ده. پر نوموړې باندې د شوروي اتحاد او د هغې د سپوږمکيو د ملاتړ له امله هم نيوکه شوې ده. ډيويس د ښځو د شهرت ملي سالون کې ګومارل شوې ده. په ۲۰۲۰ ز کې د ټايم مجلې د کال ۱۰۰ غوره ښځو په ليکه کې د ۱۹۷۱ ز «د کال ښځه» په توګه غوره شوه، چې له ۱۹۲۰ز نه د امريکا متحده ايالتونو کې د ښځو د سياسي او ټولنيزې برابرۍ راهيسې له ۱۰۰ کلونو نه د زياتې مودې يادګاري ښځې وټاکلې. په ۲۰۲۰ ز کې هغه د ټايم مجلې د نړۍ د ۱۰۰ تر ټولو اغېزناکو وګړو په لښتليک کې شامله وه.
د ژوند لومړي وختونه
انجيلا ډيويس د ۱۹۴۴ ز د جنوري په ۲۶ مه د الاباما په برمنګهم کې وزېږېدله. د هغې کورنۍ د Dynamite Hill په ګاونډ کې ژوند کاوه، چې هلته د ورکډه شويو منځني پوړ تور پوستو وګړو د ډارولو او له منځه وړلو په يوه هڅه کې د کورونو د بمبارولو په واسطه په ۱۹۵۰ ز سليزه کې په نښه شوی و. ډيويس کله ناکله د خپل کاکا په کرونده او د نيويارک ښار کې له خپلو ملګرو سره وخت تېراوه. د هغې په وروڼو او خويندو کې دوه وروڼه Ben او Reginald او يوه خور Fania شاملېږي. Ben د ۱۹۶۰ ز لسيزې په وروستيو او د ۱۹۷۰ ز لسيزې په لومړيو کې د (Cleveland Browns) او (Detroit Lions) لپاره دفاعي ملاتړ ولوباوه.
ډيويس د خپلې کليسا ځوانانو په ډله کې د يوې کوچنۍ په توګه شامله شوه او د Sunday ښوونځی يې په باقاعده ډول ولوست. هغه د خپل زيات سياسي ګډون نسبت د امريکا د متحده ايالتونو د نجونو څارنو (مخبري کولو) کې خپل شموليت (ګډون) ته ورکوي. نوموړې په کلوروډا کې د نجونو د مخبرۍ د ۱۹۵۹ز ملي ناسته کې هم ګډون وکړ. د يوې مخبرې نجلۍ په توګه يې په برمنګهم کې د نژادي توپير لاريون تر سره او اداره کړ.
ډيويس په عالي ليسه کې د هغې د ټيت کال [ټولګي] له مخې د امريکايي ملګرو د خدمت کمېټې د تېزې خپرونې (American Friends Service Committee) له خوا منل شوې وه، چې د تور پوستو لپاره په سويل کې د ځانګړو ښوونځيو زده کوونکي يې په شمال کې ځای پر ځای کړل. ډيويس په ګرينويچ کلي کې د Elizabeth Irwin عالي ښوونځي غوره کړ. هلته د کمونست ځوانانو د يوې ډلې له خوا له وړاندې وګومارل شوه.