cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
حضرت علي کرم الله وجهه
'''رسول الله ورته دعاوکړه او خپلې مبارکې توکاڼې یې ورته په سترګو او سر وموږلې.کړخت او درد یې له منځه ولاړ. حضرت  علي کرم الله وجهه سپین بېرغ راواخست او هغه یې هسک او ورپاوه .رسول الله ورته وویل : جبراييل او بریا دې مل دي .خدای د هغوی په زړونو کې وېره اچولې او پوه شه،چې هغوی په خپلو کتابونو کې لوستي،چې د هغه کس نوم ایلیا (علي) دی،چې دوی به ماتوي،چې ورورسېدې؛نو ورته ووایه، چې نوم مې علي دی؛نو د خدای په اراده،دښمن به خوار شي .))'''
'''حضرت  علي کرم الله وجهه د جګړې ډګر ته ورغی،لومړی د یهودو له جنګیالي مرحب سره مخ او ورسره په خبرو اترو شو او په پای کې یې په توره وواژه.یهودان خپلو کلاګانو ته وتښتېدل او ورونه یې په ځانونو پسې وتړل. حضرت  علي کرم الله وجهه په یوازې ځان ورونه پرانستل، حال داچې یوازې د تړلو لپاره یې شلو تنو ته اړتیا وه، حضرت  علي کرم الله وجهه ور له ځایه راونړاوه او د یهود د کلا مخې ته پر کندې یې کېښود او د مسلمانانو لپاره پول شو او کلا ته ورننووتل او یهودان یې دړي وړي او تس نس کړل .(۱۳)'''
= د حضرت  علي کرم الله وجهه پوهه = ستر عالم؛ حضرت ابن عباس (رض) له رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم نه رانقلوي: ((علي مې د امت تر ټولو پوه او په قضاوت کې تر ټولو غوره دی))
او همداراز رسول الله صلی الله علیه وآله وسلم د حضرت علي کرم الله وجهه په باب وايي : ((زه د علم ښار او علي یې ور دی او څوک چې علم غواړي،له علي دې یې زده کړي .))
د رسول الله ستر صحابي حضرت ابن مسعود (رض) وايي : ((رسول الله، حضرت علي راوغوښت او ګوښي ورسره کېناست.علي چې راستون شو؛نو و مې پوښت،چې څه مو وویل؟))
حضرت  علي کرم الله وجهه وویل:رسول الله راته د علم زر ورونه پرانستل،چې له هر وره یې زر نور ورورنه پرانستل کېږي.
'''هغه مهال،چې امیرالمؤمنین حضرت  علي کرم الله وجهه خلافت ته ورسېد،په ممبر یې وویل : ای خلکو ! و مې پوښتئ!مخکې له دې چې له لاسه مې ورکړئ! و مې پوښتئ! ځکه د تېرو او راتلونکیو پوهه له ما سره ده. پر خدای قسم که د قضاوت چارې راوسپارل شي؛نو په یهودو کې به د هغوی د خپل کتاب له مخې او د انجیل په لارویانو کې د هغوی د کتاب له مخې او د زبور په لارویانو کې به د هغوی د خپل کتاب له مخې قضاوت او ورمندون وکړم. پر خدای قسم،چې زه د قرآن په تاویل کې تر ټولو پوه یم.'''
'''بیا آنحضرت یو  ځل بیا وویل : و مې پوښتئ!مخکې له دې چې له لاسه مې ورکړئ! که د قرآن بېل بېل آیت راځنې وپوښتئ،ځواب به یې درکړم،د نزول په باب یې او داچې د څه او چا په باب رانازل شوی دی.'''
= حضرت علي علیه السلام او د رسول الله ځایناستي = د حضرت علي علیه السلام د خورا پراخ بنسټه فضایلو له امله،چې درلودل یې، رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم د خدای تعالی له لوري حکم تر لاسه کړ،چې د حضرت علي کرم الله وجهه ځایناستي خلکو ته اعلان کړي .
رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم هم دا چار او اعلان په بېلابېلو ځایون کې ترسره کړ.
'''د خدای استازي صلي الله علیه و آله وسلم په څو څو ځایونو کې د حضرت علي کرم الله وجهه د ځایناستۍ مسله اوڅار او مطرح کړې ده، چې یو یې د ((غدیر ورځ)) وه. او کیسه یې داسې وه،چې د اسلام ستر پېغمبر حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله وسلم د هجرت پر لسم کال مکې د حج لپاره ولاړ،چې روستی حج تر سره کړي او د حج اعمال او کړنې خلکو ته ورزده کړي. لیکلي یې دي،چې په دې حج له رسول اکرم سره یوسل او شل زره تنو ګډون درلود او په راستنېدو کې هم همدومره وګړي ورسره ول. د ذیحجې پر اتلسمه ورځ د جحفه بیدیا ته راورسېدل. غرمه وه. خلک د خدای د استازي په امر په (( خم غدیر)) کې راټول شول. اذان وشو او خلکو په رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم پسې لمونځ وکړ. تر لمانځه روسته د اوښانو له کجاوو یو اوچت ځای جوړ کړای شو.رسول پرې ودرېد او د خدای تر ستاینې روسته یې وویل : ((موږ او تاسې ټول مسوول یو،په دې باب څه ویاست؟))'''
-       ګواهي ورکوو،چې موږ ته دې تبلیغ وکړ او په دې لار کې دې خورا زحمتونه وګالل،خدای دې ستر اجرونه درکړي.
رسو الله صلی الله علیه و آله وسلم وویل : آیا د خدای په ایکي یو والي او داچې د هغه استازی یې بنده دی،ګواهي نه ورکوئ،آیا په جنت، دوزخ،مرګ،قیامت او تر مړینې روسته پر ژوند ګواهي نه ورکوئ؟
-ګواهي ورکوو.
پېغمبر اکرم سر اسمان ته پورته او و یې ویل : خدایه شاهد اوسه!
'''خلکو په یوه غږ وپوښتل: ای د خدای استازیه! هغه دوه ګرانبیه ګوهرونه څه دي؟'''
'''رسول الله وویل : د خدای کتاب او اهلبیت مې.خدای مې خبر کړی یم،چې دا دوه یو له بله نه بېلېږي،تر څو د کوثر ډنډ ترڅنګ یو له بل سره یوځای شي او له ما سره وویني.مه ترې مخکې کېږئ،ګنې هلاک به شئ او شاته تري هم مه پاتېږئ،ګنې هلاک به شئ. (مه ترې مخکې کېږئ او مه ترې شاته کېږئ؛بلکې اوږه ورسره وړئ)'''
'''په دې وخت کي یې د حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام لاس راونیو او دومره یې اوچت کړ،چې ټول یې وویني او وپېژني او په هماغه حال یې خلکو ته وویل : ای خلکو ! څوک پر مؤمنانو تر هغوی پرې وړ دی؟ او پر هغوی ولایت او پالندوینه لري؟'''
ټولو خلکو ځواب ورکړ: خدای او استازی یې.
'''رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم وویل : خدای پر ما ولایت لري او زه پر مؤمنانو. زه پر ما تر ایمان راوړونکیو،وړ یم؛نو د هر چا چې زه ولي او پالندوی یم،علي یې هم ولي او پالندوی دی. خدایه ! د دوستانو یې دوست او د ښمنانو یې دښمن وسه،مرسته وکړه د هغه چاچې مرسته یې کوي او سزا ورکړه، هغه چا ته چې ورسره دښمني کوي. ای خلکو! دا خبره دې سوب وګړي،ناسوبو ته ورسوي......'''
مراسم پای ته ورسېدل او خلک لا خپاره شوي نه ول،چې خدای دا آیت راولېږه: ((الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا)) (۱۵)
= حضرت علي کرم الله وجهه د درې ګونو خلفاوو پر مهال = د خدای ګران او محبوب استازي،چې خپلې مینه ناکې سترګې له دې فاني نړۍ نه پټې کړې او د ژوند ځلنده لمر یې د نړۍ له څنډو پټ شو؛ نو یو لړ وګړي په ((سقیفه بني ساعده)) کې راټول شول او سره له دې،چې حضرت رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم،په څو څو ځل د خدای په حکم، حضرت علي کرم الله وجهه خپل ځایناستی ټاکلی و؛خو پر هغه ورځ هغوی اسلامي خلافت،حضرت ابوبکر بن قحافه ته ورکړ او هغه یې تر رسول الله روسته خلیفه وټاکه او تر هغه روسته حضرت عمر او تر هغه روسته هم حضرت عثمان خلفا شول او څه نا څه ۲۵ کاله یې واکمني او خلافت وکړ او څرکنده ده،چې په دې دومره موده کې د نړۍ پر مخ تر ټولو غوره او پوه انسان،کورناستی و او سینه یې پراخه کړې وه.
***
'''حضرت ابوبکر (رض) پر یوولسم هجري کال خلیفه شو او پر دریالسم هجري کال په ۶۳ کلنۍ کې ومړ. هغه دوه کاله،درې میاشتې او لس ورځې خلافت وکړ.(۱۶)'''
'''تر هغه روسته حضرت عمربن خطاب  خلیفه شو او هغه پر ۲۳ هجري کال د ذیحجې میاشت په روستیو ورځو کې د ابولولو فیروز لخوا ووژل شو. د خلافت موده یې لس کاله،۶میاشتې او ۴ ورځې وې.(۱۷)'''
'''حضرت عمر تر ځان روسته د ځایناستي او خلیفه ټاکنې لپاره یو شورا وټاکله. شورا شپږ تنه غړي درلودل. حضرت علي او حضرت عثمان ددې شپږ تنو ځنې ول او د حضرت عمر له پلان سره سم،تر هغه روسته حضرت عثمان خلیفه شو.هغه د دولس کالو لپاره له پوره بې عدالتۍ سره خلافت وکړ؛ نو ځکه د ۳۵ هجري کال په ذیحجې میاشت کې ورپسې مسلمانان راپاڅېدل او د مسلمانانو د پاڅون په پایله کې تر ۱۲ کالو خلافت او واکمنۍ روسته ووژل شو.(۱۸)'''
'''د حضرت رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم تر وفات روسته، حضرت علي علیه السلام پر هغو وګړیو نیوکه وکړه،چې د هغه پر حق یې خېټه اچولې وه؛البته تر هغه چې شوني ول او د اسلام سترو ګټو او مصلحتونو اجازه ورکوله؛نو په همدې چوکاټ کې ټولپوهاوی هم کاوه او خلک یې پوه کول او د خلافت غاصبان یې رسوا کول .د اسلام ستره مېرمن او د رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم د ځیګر ټوټه هم په دې چار کې د حضرت علي علیه السلام ملاتړې وه او عملا یې د حضرت ابوبکر حکومت او واکمني ناقانونه واکمني ګڼله. د حضرت رسول اکرم ستر اصحاب کرام؛لکه حضرت سلمان،حضرت ابوذر،حضرت مقداد او حضرت عماریاسر هم په خپلوراويښوونکیو ویناوو کې د حضرت ابوبکر پر واکمنېدو نیوکې کولې او هغه یې ناقانونه واکمني ګڼله او خلکو ته به یې ویل،چې د رسول الله رسمي او پر حقه ځایناستی حضرت علی علیه السلام دی او دوی ترې خلافت غصب کړی دی؛خو حضرت علي د اسلام د مصالحو او داچې د اسلام نیالګی لا تنکی دی او بسیا او کافي وده یې نه ده کړې؛نو تورې او جګړې ته یې د خپل حق د لاس ته راوړو لپاره لاس نه ور ووړ؛ځکه کورنۍ جګړه د اسلام په تاوان وه او د حضرت رسول الله ټول زحمتونه یې پر سیند لاهو کول .'''
حضرت امیرالمؤمنین علي علیه السلام د اسلام د حیثیت او آبرو ساتنې لپاره خلفاوو ته هر ډول لارښوونه کوله؛لکه څنګه چې د اسلام دویم خلیفه، حضرت عمر په څو څو ځل وویل : (( که علي نه وای؛نو عمر به هلاک شوی وای))(۱۹)
اوس به یو څو دې ځایونو ته اشاره وکړو :
الف)د لومړي خلیفه پرمهال
یوه ډله یهودي علما حضرت ابوبکر ته ورغلل او له هغه یې پوښتنه وکړه: موږ په تورات کې لوستي دي،چې ستاسې د پېغمبر ځایناستی پر ځمکه تر ټوله پوه انسان دی؛نو که ته ددې امت د پېغمبر ځایناستی یې؛نو راته ووایه،چې خدای پر ځمکه دی که په آسمان کې؟
حضرت ابوبکر ورته وویل : هغه په آسمان کې پر عرش دی.
یهودو وویل : نو ځمکه له هغه تشه ده؛نو جوته شوه،چې هغه په ځینو ځایونو کې شته او په ځینو ځایونو کې نشته.
'''له حضرت ابوبکر  سره،چې د یهودو ددې خبرې ځواب نه و؛نو ورته یې وویل،چې دا د کافرانو خبرې دي. له دې ځایه ووځئ،ګنې حکم ورکوم،چې و مو وژني .'''
هغوی ستانه شول،حال داچې پر اسلام یې ملنډې وهلې.په لار کې له حضرت علي علیه السلام سره مخ شول .آنحضرت له هغوی ځنې یو راوغوښت او ورته یې وویل : ((پوهېږم،چې څه مو وپوښتل او څه ځواب مو واورېد،آیا پوهېږئ،چې په دې باب د اسلام نظر څه دی؟ اسلام وايي، چې خدای په خپله د مکان او ځای رامنځ ته کوونکی دی؛نو مکان او ځای نه لري او تر هغه غوره دی،چې مکان او ځای یې راونغاړي،هغه په هر ځای کې شته،بې له دې،چې ګاونډی او تماس ولري او هغه پر څه علمي راچاپېر دی .....))
ب)د دویم خلیفه پر مهال
د قدامه په نامه یو سړي،شراب وڅښل،حضرت عمر غوښتل،چې شرعي حد پرې پلی کړي .د شراب څښلو شرعي حد،اتیا کوړې دی.قدامه یو چل وکړ او و یې ویل : ((پر ما د شرعي حد جاري کول لازم نه دي؛ځکه خدای وايي : هغوی چې ایمان راوړی او نېکې کړنې کوي؛نو د هغو څیزونو په خوړولو کې پرې باک او پړه نشته،چې خوري یې،تر هغه مهاله پورې،چې پرهېزکاري او نېکې کړنې ولري)) (۲۱)
حضرت عمر،چې دومره په قرآني علومو نه پوهېده؛نو د هغه سړي په خبرو یې باور وکړ او شرعي حد یې پرې پلی نه کړ .
دا خبره حضرت علي علیه السلام ته ورورسېده؛نو بې ځنډه حضرت عمر ته ورغی او و یې پوښت:ولې دې پرې شرعي حد پلی نه کړ؟
حضرت عمر هماغه آیت،حضر علي ته ولوست .حضرت علي یې په ځواب کې وویل :  ((قدامه په دې آیت کې نه راځي؛ځکه هغوی چې پر خدای ایمان راوړی او نېکې کړنې تر سره کوي،د خدای حرام،حلال نه ګڼي، قدامه راوغواړه او ورته ووایه،چې توبه دې وکړي؛نو که توبه یې وکړه؛ نو شرعي حد پرې پلی کړه او که توبه یې و نه کړه؛نو و یې وژنه؛ ځکه په اسلام کې د شرابخورۍ له حرامېدو نه په انکار سره له اسلامه وتلی دی.))
'''دا خبره قدامه ته ورسېده،حضرت عمر ته ورغی،توبه یې وکړه او له خپلې ګناه یې لاس واخست؛خو حضرت عمر نه پوهېده،چې شرعي حد یې څومره دی؛نو حضرت علي علیه السلام یې وپوښت او آنحضرت ورته وویل،چې اتیا کوړی دی. (۲۲)'''
ج)د درېیم خلیفه پر مهال
یو ښکاري یوه مرغۍ ښکار کړه،هغه وریته کړه او حضرت عثمان او د هغوی ملګرو ته چې په حج کې په احرام کې ول، ډالۍ یووړه.حضرت عثمان چمتو شو،چې و یې خوري؛خو ملګرو یې له خوړو ډډه وکړه، حضرت عثمان ترې د نه خوړو د لامل پوښتنه وکړه؛نو ورته وویل شول، چې په احرام کې د ښکار د غوښې خوړل حرام دي .
حضرت عثمان وویل : موږ خو ښکار کړې نه ده،بل ښکار کړې او ښکاري په احرام کې نه؛نو خوړل یې راته حلال دي.
یو ملګري یې ورته وویل : د احرام په حال کې د ښکار د غوښې له خوړو حضرت علي علیه السلام منع کړي یو،که موږ ښکار کړي وي،که بل .
'''حضرت عثمان خپه شو او یو کس یې په حضرت علي پسې ولېږه. حضرت علي علي علیه السلام راغی. حضرت عثمان ورته وویل : ته زموږ پر چارو خورا نیوکې کوې.'''
'''حضرت علي علي علیه السلام ناستو ته مخه کړه او ورته یې وویل: ستاسې د چا یاد دي،چې رسول الله په احرام کې و. پینځه ښکار شوي اوښ مرغان یې ورته راوړل؛نو آنحضرت صلی الله علیه و آله وسلم ورته وویل : زه په احرام کې یم؛نو هغه ته یې یوسئ،چې په احرام کې نه دي .'''
'''دولس تنه اصحاب کرام راپاڅېدل او د حضرت علي علي علیه السلام د خبرې پخلی یې وکړ. حضرت عثمان په خپګان د ښکار د غوښې له خوړو لاس پر سر شو او خپلې کېږدۍ ته ورننووت. (۲۳)'''
د حضرت علي علي علیه السلام ورور؛عقیل پاڅېد او و یې ویل: آیا ما به له هغه تورپوستي سره،چې په مدینه کې مېشت دی،یو شانت شمېرې؟
'''امام ورته وویل : کېنه! بې له تا دلته بل څوک نه و،چې خبره یې کړې وای؟ ته پر هغه تورپوستي هېڅ غوراوی نه لرې؛خو داچې ایمان او تقوا دې ډېره وي .(۲۶)'''
***
'''د حضرت علي علي علیه السلام یو لړ دوستانو ورته وړاندیز وکړ، چې ای امیرالمؤمنینه ! آیا غوره به نه وه،چې د مخورو او قومندانانو برخه دې له بیت الماله ډېره کړې وای،چې د حکومت پښې لاپسې نورې هم ټینګې شوې وای؟ او چې د حکومت پښې دې ټینګې شوې وای؛نو هغه مهال به دې له ټولو سره په عدالت چلن کاوه.'''
د حضرت علي علي علیه السلام تر شهادت روسته،یوه ورځ د حضرت عمار لور،سوده د معاویه بن ابي سفیان مجلس ته ورغله .
معاویه سوده ددې لپاره سخته ورټله،چې په صفین جګړه کې یې د حضرت علي په پلوۍ خورا فعالیتونه او هڅې کولې او بیا یې وپوښتله، چې د څه لپاره دلته راغلې یې؟
اوس دې بُسر د یرطا زوی پر موږ واکمن کړی،هغه مو سړي وژني او شتمني مو لوټي،که له مرکزي حکومته مو لاروي نه کوله؛نو اوس به د خپلې د شتمنۍ خاوندان وای؛که هغه دې له دندې ګوښې کړ؛ښه تر ښه،ګنې ورپسې راپاڅوو.
سوده د څو مودې لپاره چوپ شوه،ته وا پخواني څه وریاد شول او بیا یې په لوړ غږ وویل : د خدای درود دې د هغه پر اروا وي،چې په قبر کې سملاست او له مړینې سره يې عدالت هم له خاورو سره خاورې شو، هغه د حق او رښتیا همژمنی و او زموږ حق یې له هېڅ څه سره نه بدلاوه.حق او ایمان یې په وجود کې اغږل شوي ول.
معاویه بن ابي سفیان وپوښتل: هغه څوک دی؟
سوده ځواب ورکړ: هغه حضرت علي بن ابیطالب دی .ښه مې په یاد دي، چې یوه ورځ ورغلم او د زکات د راټولولو له چارواکي مې ورته ګیله وکړه، چې ورغلم؛نو لمانځه ته چمتو شوی و؛خو چې زه یې ولیدم؛نو لمونځ یې پیل نه کړ او په ورین تندي یې راته وویل : کومه اړتیا لرې؟
'''ورته مې وویل : هو ! او خپل شکایت مې ورواوراوه.'''
'''آنحضرت په اودس کې و،ډېر یې وژړل او د خدای درشل ته یې وویل: خدایه! ته په خپله شاهد اوسه،چې ما هغه چارواکي ته حکم نه دی ورکړی،چې پر بندګانو دې تېری وکړي .'''
بې ځنډه یې پر یوه څرمنه او د خدای تر نامې او د قرآن شریف د یو آیت تر لیکو روسته،د زکات راټولولو چارواکي ته وکښل : لیک مې چې درورسېد،کډه دې را بار کړه،چې پر ځای دې یو بل کس وټاکم او هر څه درنه واخلي .
'''بیا یې لیک ما ته راکړ. پر خدای قسم،چې لیک یې نه ټاپه کړ او نه یې سرتړلی.لیک مې چارواکي  ته ورکړ،له دندې ګوښې شو او موږ ترې خلاص شوو.'''
'''ددې کیسې تر اورېدو روسته معاویه بن ابي سفیان خېجله شو او او د ناچارۍ له مخې یې حکم ورکړ،چې هغسې دې وشي،چې سوده یې غواړي. (۲۸)'''
'''ابوالاسود دويلي د حضرت علي علیه السلام له هوښیارو، شاعرو، په خبره پوه او حاضر جوابه دوستانو ځنې و او د صفین په جګړه کې یې د حضرت علي علي علیه السلام په پلوۍ توره وهله. نوموړی یې له هغو کسانو ځنې ګڼلی دی، چې په لومړي ځل یې د حضرت علي علي علیه السلام په حکم د عربي ژبې لپاره ګرامر جوړ کړ او د قرآن لپاره زور او زېر او پېښ کېښود. څه موده په بصره کې د حضرت علي علي علیه السلام والي و. حضرت علي ورته په یوه محکمه کې وکالت ورکړ او مخکې له دې، چې محکمه پاتې ته ورسوي،له دندې یې ګوښي کړ .'''
'''ابوالاسود وویل : ای ابالحسنه! کوم خیانت او جنایت خو موې نه و کړی،ولې مو له دندې ګوښي کړم.'''
حضرت علي علي علیه السلام وویل : و مې لیدل،چې په محکمه کې غږ د مقابل لوري تر غږه لوړ دی.
حضرت علي علي علیه السلام خوښ نه و،چې ان په محکمه کې د غږ لوړوالی د حقیقت له څرګندېدو مخنیوی وکړي .(۲۹)
'''حضرت ابورافع (رض) د رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم له سترو اصحابو کرامو ځنې او د بیت المال امین یې و.په ۸۵ کلنۍ کې یې د حضرت علي علي علیه السلام په پلوۍ په صفین جګړه کې ګډون وکړ. په کوفه کې هم د بیت المال خزانه وال و او د احکامو او چارو یو کتاب یې هم راټول کړی و.زوی یې علي تر خپل پلار روسته د بیت المال خزانه وال شو .'''
'''علي بن ابورافع وايي : یو له هغو څیزونو ځنې،چې د کوفې په بیت المال کې ساتل کېده،یوه ګرانبیه غاړه کۍ وه،چې باید پلورل شوې وای؛ خو تراوسه پرې بیه ایښوول شوې نه وه او له دې خبرې ټول خبر ول، یوه ورځ تر غټ اختر یوه ورځ مخکې د امیرالمؤمنین یوې لور پیغام راکړ، چې : د درېیو ورځو لپاره هغه غاړه کۍ امانت راکړئ،چې اختر پرې ځان سینګار کړم او تضمین شوې عاریه په نامه اخلم او بېرته یې درکوم. موږ هم غاړه کۍ د امانت په توګه ورکړه.'''
د اختر پر ورځ،حضرت امیرالمؤمنین علي علیه السلام هغه غاړه کۍ د خپلې لور پر غاړه ولیده،و یې پوښتله: له کومه دې کړې ده؟
و یې ویل:له خزانه وال نه مې عاریه امانت راخستی دی....
پر هماغه ورځ حضرت امیرالمؤمنین علي علي علیه السلام راوغوښتم او راته یې وویل : بې د مسلمانانو له اجازې، د هغوی په بیت المال کې لاسوهنه کوې او دا چار دې خیانت دی .
ورته مې وویل : له خیانته خدای ته پناه وړم.
و یې ویل : نو څنګه دې له بیت الماله غاړه کۍ را ایستې ده؟
ورته مې وویل : ستاسې لور ته مې د امانت په توګه پور ورکړی دی او ضمانت یې زه کوم او بیت المال ته کوم تاوان نه رسي.نه مې شول کولای، چې غوښتنه یې و نه منم.
حضرت امیرالمؤمنین علي علي علیه السلام وویل : همدا نن به ترې غاړه کۍ بېرته واخلې او بیت المال ته به یې یوسې او که زما دا غاړه کۍ د امانت په بڼه نه وه اخستې؛نو په بني هاشمو کې به لومړۍ مېرمن وه، چې شرعي حد به مې پرې پلی کړی و.
دا رټنه د حضرت امیرالمؤمنین علي علي علیه السلام د لور غوږ ته ورسېده.خپل پلار ته ورغله او ورته یې وویل :پردۍ خو نه وم او چا ته مې تاوان هم نه دی وررسولای،آیا د مسلمانانو د خلیفه لور حق نه لري،چې د اختر په ورځو کې د سینګار لپاره عاریه امانت ولري؟
حضرت علي ورته وویل : لور جانې !د یوې خوشحالۍ لپاره، ان که چا ته تاوان هم و نه لري،له حقه تېرېدای نشو.مګر مهاجرو مېرمنو ددې په شان غاړه کۍ درلودې،چې په نه درلودو یې له سیالۍ روسته پاتې شوې وای.
هماغه ګړۍ ،غاړه کۍ بیت المال ته بېرته واستول شوه.(۳۰)
'''سعید د قیس زوی وویل : یوه ورځ مې د جګړې په ډګر کې ولیدل، چې یو سړي یوازې دوه سپکې جامې اغوستې دي او زره او خولۍ هم نه لري.اس یې د هغه پر لور تاخ کړ، و مې لیدل،چې حضرت علي علي علیه السلام دی. ورته مې وویل : په داسې ځای کې له داسې جامو سره؟'''
'''و یې ویل : هو ای سعیده! هر بنده یو ساتونکی لري او تر هغه یې پرې ساتي، چې خدای وغواړي او هغه مهال،چې قضا راښکته شوه؛نو خولۍ او زره دې هم ساتلای نشي .'''
'''په یوه قدسي حدیث کې راغلي دي،چې حیران یم هغه ته چې پر تقدیر ګروهن دی او بیا هم خپګان کوي. (۳۱)'''
د حضرت علي علي علیه السلام پر مريي؛قنبر آنحضرت خورا ګران و او چې حضرت علي  به بهر واته؛نو هغه به هم له تورې سره ورسره بهر واته،یوه ورځ آنحضرت ولید او ورته یې وویل :چېرته راځې؟
ورته یې وویل :درځم،چې ساتندوی مو شم،شپه تورتم او کوڅه تشه ده او څوک څه خبر،چې څه ورپېښېږي .
آنحضرت ورته وویل : له آسمانیانو مې ساتې که له ځمکیانو؟
قنبر مې وویل : پر آسمانیانو خو مې زور نه رسي؛خو له ځمکیانو دې ساتم.
حضرت علي علیه السلام وویل : د آسمانیانو قضا، چې نه وي؛نو ځمکیان مې هېڅ هم نشي کولای.ځه او کور ته ستون شه !
'''قنبر ورسره ومنله او کور ته ستون شو. (۳۲)'''
'''یوه ورځ د جګړې په ډګر کې د حضرت علي علیه السلام سیال ورته وویل : ای علي! ډېره ښه توره لرې،کاش کې هغه دې ماته راکړې وای.'''
امام ورته وویل :تا را نه وغوښته او د سایل بې برخې کول،ځواني نه ده.
'''دښمن د حضرت علي علیه السلام په پښو پرېووت او ورته یې وویل : هغه څه چې له تا یې داسې غیرتي مېړنی جوړ کړی،ستا دین دی، دین دې منم او پښې دې ښکلوم. (۳۳)'''
'''د صفین تر جګړې او د حضرت علي علیه السلام تر شهادت روسته، چې معاویه ابن ابي سفیان پر اسلامي هېوادونو واکمن شو؛نو څو کاله روسته ترې عدی د خاتم طايي زوی د معاویه ابن ابي سفیان کتو ته ورغی. عدی د حضرت علي له خورا غیرتي او پتمنو یارانو ځنې و او د نوموړي ټبر هم د حضرت علي سرتېري ول او د نوموړي درې زامن ((طفه))، ((طریف)) او ((طارف)) په صفین جګړه کې د حضرت علي علیه السلام په پلوۍ شهیدان شوي ول .'''
معاویه غوښتل،چې د زامنو د شهادت پر ټپ ورته مالګه ودوړوي او خپه یې کړي او پوه یې کړي،چې د حضرت علي پلوۍ درته هېڅ ګټه نه درلوده؛نو ورته یې وویل : زامن دې څه شول ؟
عدی ورته وویل : په صفین جګړه شهیدان او له حضرت علي ځار شول.
معاویه ورته وویل : علي ستا په باب له انصافه کار وانخست.
-ولې؟
-ځکه ستا زامن یې مخکې کړل،مړه یې کړل او خپل زامن یې د جبهې شاته کړل.
-ما له امام سره انصاف و نه کړ.
-ځکه هغه  مړ شو او زه ژوندی پاتې شوم،باید د هغو پر ژوندن مې ځان ترې ځار کړی وای .
معاویه،چې په خپله نقشه کې ناکام شوی و،عدی ته یې وویل،چې
د حضرت علي علیه السلام په باب راسره خبرې وکړه.
عدی ورته وویل :معاف مې کړه او په دې باب بښنه غواړم.
'''معاویه ټینګار وکړ او عدی ناچاره شو،چې خوله راوسپړي او و یې ویل : پر خدای قسم ! علي خورا لرلیدی او پیاوړی و.په عدالت یې خبرې کولې او پرېکنده فیصلې یې کولې.د علم او حکمت چینې ترې راخوټېدې.د دنیا له پړک او پړوکه کرکجن او شپه یې ښه ملګرې وه.ډېرې اوښکې یې تویولې او ډېر فکر یې کاوه.چې یوازې به شو؛نو له خپل نفس سره به یې حساب و کتاب کاوه.جامې یې لنډې او ژوند یې بېوزله و.زموږ په څېر و.که څو مو ترې غوښتل؛نو بې ځنډه یې راکول او که لیدو ته به یې ورغلو؛ نو راځنې به لرې کېده نه؛ خو سره له دې دومره دبدبه یې چې درلوده؛نو نېغ په نېغه مو نشي ورکتلای.چې موسکی به شو؛نو غاښونه به یې د ملغلرو په څېر ځلېدل.د دیانت اوتقوا درناوی یې کاوه او پر بېوزلیو خورا لورین و.نه یې پیاوړي له ظلمه وېرېریدل،چې ظلم به راباندې وکړي او نه یې بېوزله له عدالته نهیلي ول. پر خدای قسم یوه شپه مې خپله د عبادت په محراب کې وليد،چې ژړل یې او د مارخوړلي په څېر لوغړېده او غمجمن یې ژړل.'''
'''ته وا همدا اوس یې هم غږ اورم،چې دنیا ته یې ویل : ای دنیا ! پر ما نیوکه کوې او ما ته دې مخه کړې ده؟ ولاړه شه او بله تېرباسه.درې طلاقه مې کړې.....لاره اوږده او د لارې توښه لږه ده.'''
د عدی خبره،چې دلته راورسېده؛نو بېواکه معاویه په ژړا شو او په خپل لستوڼي یې خپلې اوښکې پاکې کړې او و یې ویل : خدای دې ابالحسن وبښي،همداسې و؛لکه دا څنګه چې دې وویل .اوس ته ووایه، چې په بېلتون کې یې څنګه یې؟
-د هغه مور په څېر،چې په غېږ کې یې ورته له ماشومه سر غوڅ کړی وي.
-هېر به دې شي که نه؟
-آیا روزګار مې پرېږدي،چې هېر یې کړم؟(۳۴)
'''سوید وايي : یوه ورځ روژه ماتی مهال د حضرت علي کور ته ورغلم. آنحضرت ناست و او مخې ته یې د شیدو یوه کاسه وه او په لاس کې یې ډوډۍ وه،چې د جوارو له اوړه وه .هغه په سخته دا ډوډۍ په کاسه کې ماتوله .فضه د حضرت فاطمه الزهرا خادمه ولاړه وه،ورته مې ورته وویل: ولې دې دومره سخته ډوډۍ ورته ایښې ده.'''
فضه وویل : په خپل امیرالمؤمنین راته داسې ويلي ول،ولې پړه پر ما اچوې؟
آنحضرت وخندل،را و یې کتل او راته یې وویل : څه ویاست؟
کیسه مې ورته وکړه،آنحضرت وویل : مور و پلار مې دې له هغه ځار شي،چې هېڅکله یې د چاڼ شویو اوړو ډوډۍ و نه خوړه او درې ورځې سر په سر یې د غنمو ډوډۍ و نه خوړه.
'''د حضرت علي علیه السلام مراد حضرت رسول الله و. (۳۵)'''
'''علي د ابورافع زوی –د حضرت علي خزانه وال-وایي: د اختر یوه ورځ وه،چې حضرت علي علیه السلام ته ورغلم. و مې لیدل،چې د اوبو کټوری او یوه کوزه یې په لاس کې ده.حضرت علي یوه کڅوړه راوغوښته. کڅوړه یې چې راوړه؛نو و مې لیدل،چې سر یې تړل شوی او نښان پرې لګېدلی دی .'''
حضرت علي علیه السلام وویل : کوم اجبار راباندې نشته؛خو هغه مهال خوښ یم، چې خواړه مې ساده وي او له دې دوو زامنو مې ډارېږم،چې چېرته دا کڅوړه پراننځي او خواړه مې له کوم غوره څيز سره بدل نه کړي .(۳۶)
'''یوه ورځ یو کس د حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام لیدو ته کوفې ته ورغی .ښار ته د ماښام اذان وخت سره سم ورسېد.جومات ته ننووت او لمونځ یې وکړ.تر لمانځه روسته یې یو بوډا ولید،چې ناست دی او په سوکړک روژه ماتی کوي. بوډا ورته غږ کړ او د ډوډۍ د یوې توکړې ست یې ورته وکړ. سړي ډوډۍ واخسته؛خو خوند یې نه ورکاوه. بیا د امام حسن کور ته ولاړ. د خوړو پر مهال ښه خواړه د دسترخوان پر سر ول. هغه څه وریاد شول،چې په جومات کې یې لیدلي ول او و یې ویل: یو سړی مې ولید، چې په سوکړک یې روژه ماتی کاوه او که اجازه راکوئ، چې له دې پخو خوړو ورته یو څه یوسم.'''
امام حسن ترې د بوډا نښې نښانې وپوښتلې او چې و یې پېژنده؛نو سترګې یې له اوښکو ډکې شوې او و یې ویل : هغه مې پلار او د مسلمانانو خلیفه او امیرالمؤمنین دی .داچې د خلکو په خدمت کې وي او چارو ته یې رسېدګي وکړای شي؛نو ناوخته کور ته راځي او چېرته چې یې وخت راورسي، هماغلته کېني او روژه ماتی کوي او په کور کې هم بې له خپلو خوړو بل هېڅ هم نه خوري.(۳۷)
'''یوه ورځ حضرت علي علیه السلام له قنبر سره بازار ته ولاړ او دوه کرباسي کمیسونه یې وپېرل؛یو په درې درهمه او بل په دوو درهمو. د درې درهمو کمیس یې قنبر ته ورکړ او دوه درهمی کمیس یې په خپله واغوست. قنبر ورته وویل : ای امیرالمؤمنینه! تاسې چې پر ممبر کېنئ؛نو دا کمیس درته غوره دی .'''
'''حضرت امام صادق علیه السلام وايي :یوه ورځ حضرت علي پر تا له  څو تنو یارانو سره ((رحبه)) ته تللي ول .یو مینوال یې یوه کاسه پالوده ورته راوړه. حضرت علي علیه السلام ورته وویل :ستاسې دې نوش جان شي؛خو ما ته رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم رایاد شو،چې کله یې هم پالوده خوړلې نه وه؛نو زه یې هم نه خورم.'''
'''حضرت ابن عباس روایتوي،چې : چې کله امیرالمؤمنین علي علیه السلام له مدینې نه بصرې ته راغی؛نو په ربذه کې مو واړوله. ځینې حاجیان راورسېدل او ترې راتاو شول،چې له آنحضرت نه څه واوري. آنحضرت په خپله کېږدۍ کې یوازې و،ورغلم،چې خبر یې کړم،چې خلک درته په تمه دي .و مې لیدل،چې حضرت علي علیه السلام خپلې شلېدلې پڼې ګنډي،ورته مې وویل : اوس مهال موږ د خلکو د چار سمونې ته ډېر اړتیا لرو،نسبت دې کار ته چې تاسې یې کوئ؛خو آنحضرت تر هغه زما ځواب را نه کړ،تر څو یې خپل کار پای ته نه وي رسولای او هغه پڼه یې له خپلې جوړې سره  کېښووله او و یې پوښتلم:دا پڼې څومره ارزښت لري؟'''
ورته مې وویل : هېڅ ارزښت نه لري .
راته یې وویل :هېڅ خو نه .
ورته مې وویل :کېدای شي د درهم یوه برخه.
و یې ویل : پر خدای قسم،که داسې نه وای،چې په دې خلافت وکړای شم،چې یو حق پلی او باطل له منځه یوسم؛نو دا مقام راته تردې بې ارزښته پڼې هم بې ارزښته و.
په مدینه کې هم، چې کله خلکو ورسره بیعت وکړ؛نو هغه وینا،چې خلکو ته یې بایدکړی وای،د بیت المال د وره د پرانستو حکم یې وکړ او هر څه چې پکې ول، پر خلکو یې وویشل او چې هر څه خلاص شول؛نو هلته یې پر تشه ځمکه دوه رکعته لمونځ وکړ او بیا د کرنې د چارو لپاره له ښاره بهر خپلو پټو ته ولاړ .(۴۰)
'''د کوفې پر لار دوه مسافر سره مخ شول. یو یې مسلمان او بل یې له کتابیانو ځنې و (یهود یا مسیحي) و.یو د بل مقصد په باب یې یو بل وپوښت.معلوم شول،چې مسلمان کوفې ته ځي او کتابوال هملته نږدې سیمې ته تله .دواړو سره هوکړه وکړه،چې یو ځای به سفر کوي او د لارې ملګري به وي .'''
'''دوه لارې ته ورسېدل،کتابوال حیران شو،چې مسلمان ملګری هغه خوا ته کوږ نشو،چې کوفې ته ځي او له هغه سره یو ځای شو. و یې پوښتل: تا خو ویلي ول،چې زه خو کوفې ته ځم؟'''
و یې ویل : هو!
-نو ولې دې خوا راروان یې،د کوفې لار خو هغه بلخوا ده.
-هرومرو د اسلام د دین د پرمختګ لامل د پېغمبرانو همدا کریمه اخلاق ول .
'''د کتابوال سړي ستاینې او حیرانتیاوې،چې کله ډېرې شوې؛نو جوته شوه،چې د لارې ملګری یې د مسلمانانو د وخت خلیفه حضرت امیرالمؤمنین علي بن ابيطالب دی.بې ځنډه هغه سړی مسلمان شو او د حضرت علي کرم الله وجهه د پتمنو او غیرتي یارانو له جملې ځنې شو. (۴۱)'''
'''د جمل جګړې تر پای ته رسېدو روسته،حضرت علي علیه السلام بصرې ته ولاړ او یوه ورځ د خپل یوه ملګري؛علا بن زیاد پوښتنې ته ورغی. دې سړي ښایسته او پراخه کور درلود. حضرت علي چې ددې سړي کور داسې له پړک او پړوک سره او مجلل وموند ورته یې وویل :په دې دومره پراخه کور په دنیا کې څه کوې؟ته خو په آخرت کې خورا ستر کور ته اړمن یې؛خو که وغواړې؛نو د دنیا له دې پراخه او ستر کوره دې په آخرت کې پراخه او ستر کور لاس ته راوړو ته ګټنه کولای شې؛خو په دې شرط،چې په دې کور کې د مېلمه پالنه وکړې،صله رحم وکړې،په دې کور کې د مسلمانانو حقوق څرګند او ښکاره کړې.....'''
'''علا وویل : ای امیرالمؤمنینه! له رورو مې عاصم درته شکایت کوم.'''
امام وویل :څه شکایت لرې.
و یې ویل :رورو مې له دنیا ګوښي شوی دی،زړې جامې اغوندي او هر څه ته یې شا کړې ده.
'''عاصم ورته وویل : ای ابالحسنه! ته خو په خپله هم زما په څېر یې. تا خو هم ځان په تنګسه کې کړی او پر ځان سخته تېروې. ته خو هم نرمې جامې نه اغوندې او خوندور خواړه نه خورې؛نو زه هماغه کار کوم،چې ته یې کوې او .....'''
'''حضرت علي علیه السلام ورته وویل :پر غلطه یې.زه له تا سره توپیر لرم. زه یوه دنده لرم،چې ته یې نه لرې.د واکمن او چارواکي دنده یوه بېله دنده ده.خدای پر عادلو واکمنانو واجب کړې،چې خپل د ژوند د ولس او خلکو له خورا ضعیفه وګړي سره برابر کړي او ژوند یې باید د ولس له خورا ضعیف وګړي سره سمون وخوري،چې د بېوزلي او نشتمني سختي پرې اغېز و نه کړي؛نو زه یوه دنده او ته بله دنده لرې(۴۳)'''
'''د حضرت علي علیه السلام د خلافت پر مهال،یوه ورځ یې رور په کوفه کور ته ورمېلمه شو.حضرت علي خپل زوی امام حسن ته اشاره وکړه، چې تره ته دې یو جوړ جامې ورډالۍ کړه.امام حسن له خپل ماله یو کمیس او یو څادر خپل  تره ته ورډالۍ کړ. شپه شوه او هوا خورا ګرمه وه. علي علیه السلام او عقیل د دارالاماره پر چت سره ناست ول او خبرې اترې یې کولې. د ماښام د خوړو پر مهال،عقیل خورا رنګین دسترخوان ته په تمه و؛خو د هغه د تمې پر خلاف خورا ساده او بېوزله دسترخوان خپور شو.عقیل په حیرانتیا وپوښتل:'''
-ټول خواړه همدومره دي ؟
امام ورته وویل : مګر دا د خدای نعمت نه دی؟زه خو د همدې نعمتونو په پار د خدای شکر کوم.
'''و یې ویل:نو زه به ژر خپله اړتیا درته ووایم او ولاړ به شم. خورا پوروړی یم،حکم ورکړه،چې پورونه مې ورکړل شي او څومره،چې دې له لاسه کېږي،له خپل رورو سره دې مرسته وکړه،چې ژر باید خپل کور ته ولاړ شم .'''
امام وپوښتل :څومره پوروړی یې؟
و یې ویل: سل زره درهمه.
حضرت علي علیه السلام ورته وویل : دومره نغذې نه لرم،چې پورونه دې پرې خلاص کړم؛ خو لږ صبر وکړه،چې د معاشاتو د توضیع وخت،چې راورسېد؛نو زه به خپله برخه تاته درکړم او که د کور خرڅ او لګښت مې نه وای؛نو خپله ټوله تنخواه به مې  درکړې وای .
عقیل نیوکه وکړه او و یې ویل :د هېواد خزانه ستا په لاس کې ده، هر څومره، چې وغواړې،ترې یې راخستای شې.ولې زه باید ستا تر تنخواه اخستو پورې صبر وکړم،مګر ستا تنخواه څومره ده، که ټوله یې هم راکړې؛نو زما د کوم درد درمل به شي.
-د دولت خزانه په ما او تا پورې څه اړه لري؟ موږ هم د نورو مسلمانانو په یو،زه له خپل ماله کولای شم،چې له خپل رورو سره مرسته وکړم؛خو د مسلمانانو له بیت الماله یې نشم درکولای.
د عقیل ټینګار،چې له بریده واوخوت؛نو حضرت علي علیه السلام ورته وویل: که ډېر ټینګار کوې او خبره مې نه منې؛نو یو وړاندیز درکوم،که عمل دې پرې وکړ؛نو خپل پورونه به دې هم خلاص کړې او یو څه به تاته هم پاتې شي.
و یې ویل: څه وکړم؟
امام ورته وویل :په بازار کې د سوداګرو د توکیو خورا ډېر صندوقونه دي، چې کله په بازار کې څوک نه ول؛نو ورشه او صندوقونه مات کړه او څومره توکي دې، چې خوښه وي،را وا یې خله.
و یې پوښتل :صندوقونه د چا دي ؟
-د سوداګرو دي،خپل توکي هلته ږدي.
عقیل وویل : ما ته وړاندیز کوې،چې د خلکو د توکیو صندوقونه مات کړم او د هغو خلکو له صندوقونو نه غلا وکړم،چې د ګټې په تمه یې د خدای په توکل ناست دي؟
حضرت علي علیه السلام ورته وویل :نو ته څنګه ما ته وړاندیز راکوې،چې د مسلمانانو د بیت المال صندوق درته پرانځم،مګر دا مال د چا دی؟ دا هم د هغو خلکو مال دی،چې په کور ارام ویده دي.اوس درته یو بل وړاندیز کوم،که خوښه دې وي؛نو عمل پرې وکړه.
عقیل:وړاندیز دې څه دی؟
عقیل یو ځل بیا نیوکه وکړه:زه خو څه دلته غلا ته نه یم راغلی!زه وایم،چې اجازه ورکړه،چې  د هېواد له خزانې زما پورورنه ورکړل شي .
حضرت علي علیه السلام :که د یوه تن شتمني غلا کړو،دا به تر هغه خورا غوره وي،چې د سلګونوزرو مسلمانانو مال غلا کړو.څنګه ده،چې د  تورې په زور د یوه تن شتمني اخستل غلا ده؛خو د ټولو خلکو د مال غلا کول، غلا نه ده.غلا خورا ډولونه لري او تر ټولو بد ډول یې هغه دی،د کوم چې ته وړاندیز کوې.(۴۳)
'''یوه ورځ حضرت علي بن ابیطالب علیه السلام له خپل کوره راووت او یوه درنده بوجۍ یې هم پر اوږو وه او د هغو پټو او بڼونو پر لور روان و، چې په خپل زحمت او مټو یې ښېرازه کړي ول .یو سړي آنحضرت ولید او و یې پوښت : ای علي ! څه درسره دي؟'''
امام ورته وویل : د کجورې ونې انشا الله!
هغه سړی پوه شو،چې په بوجۍ کې د کجورو زڼي دي.امام زڼي په بیدیا کې وکرل او خړوب یې کړل او ډېر ژر هتله د کجورو یو ښېرازه بڼ رامنځ ته شو او هر یو زڼی یوه ونه شوه.(۴۴)
'''حضرت علي علیه السلام او سرتېري پر اس سپاره د نهروان پر لور روان ول،چې له خوارجو سره مبارزه وکړي؛نو ناڅاپه یې له اصحابو ځنې یو راغی او یو سړی هم ورسره  و او و یې ویل : ای باداره! دا سړی ستورپېژاندی دی او یو څه تاسې ته ویل غواړي.'''
'''ستورپېژاندي ورته وویل : ای ابالحسنه! په دې ګړۍ کې حرکت مه کوئ، لږ صبر وکړئ، چې د ورځې یو څو ګړۍ تېرې شي،بیا حرکت وکړئ.'''
امام وپوښتل: ولې؟
ورته یې وویل : د ستورو له حالاتو څرګندېږي، چې که چا په دې وخت کې حرکت وکړ؛نو له دښمنه به ماتې وخوري او هغه او یاران به یې خورا تاوانونه وکړي او که څو ساعته روسته حرکت وکړئ؛ نو پر دښمن به بریالي شئ او خپل مقصد ته به ورسئ.
امام ورته وویل : زما دا کچره بلاربه ده،آیا ویلای شې،چې په خېټه کې یې نر دی که ښځه؟
که حساب و کتاب وکړم؛ویلای یې شم.
'''حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم داسې کومه ادعا و نه کړه، چې ته یې وایې. آیا ته ادعا کوې، د نړۍ له ټولو پېښو خبر یې او پوهېږې، چې په کړۍ کې خیر او په کومه ګړۍ کې شر دی؛نو که څوک ستا په دې بشپړ علم ډاډمن شي؛نو خدای ته یې اړتیا نشته.'''
بیا حضرت علي علیه السلام خلکو ته وویل : پام چې په داسې څیزونو او چارو پسې ولاړ نشئ،دا کار کوډې دي او کوډې له جادو سره په یوه قطار کې دي او جادوګر له کافر سره په یوه قطار کې او د کافر ځای په اور کې دی .
بیا یې آسمان ته مخ کړ او پر خدای د توکل په باب یې څو دعاګانې او خبرې وکړې او بیا یې ستورپېژاندي ته مخه کړه او و یې ویل : زه په ځانګړي توګه ستاسې د وړاندوینې پر خلاف همدا اوس حرکت کوم.
امام بې ځنډه حرکت وکړ او د دښمن پر لور روان شو او د نورو جهادونو په پرتله،په دې جهاد کې یې خورا بریاوې  او لاس ته راوړنې درلودې.(۴۵)
'''یو سړی له خپل زوی سره له امام علي کرم الله وجهه کره مېلمانه ولاړل.آنحضرت په خورا درناوي د مجلس په پاسني ځای کې کېنول او خپله ورته مخامخ کېناست.د خوړو وخت شو.تر خوړو روسته قنبر، لوټه، چېلمچي او لاسپاک راووړ. آنحضرت ترې هغه واخستل او د مېلمه مخې  ته ورغی او لاس وینځلو ته یې مېلمه ته اوبه واچولې. مېلمه وویل : مګر داسې امکان لري،چې تاسې راته اوبه واچوئ او زه پرې لاسونه ووینځم.تاسې لاسونه ونیسئ،چې زه درته اوبه واچوم.'''
امام وویل:ورور دې له تا بېل کوم څیز نه دی.غواړي خدمت دې وکړي،چې له خدایه ثواب واخلي؛نو ولې یې د ثواب د ګټلو پر لار خنډېږې؟
هغه سړي بیا هم و نه منله،چې امام قسم ورکړ او مېلمه په خورا شرمندګۍ ورسره ومنله .
امام ورته وویل :هیله کوم،لاسونه مو سم او پاک ووینځئ؛لکه څنګه به چې د قنبر په اوبو لاسونه وینځل او ست مه کوئ.
د مېلمه تر لاس وینځلو روسته، امام خپل زوی محمد حنفیه ته وویل:ته هم دې هلک ته اوبه واچوه،چې لاس ووینځي؛ځکه زه پلار یم او پلار ته مې یې اوبه واچولې،که پلار یې دلته نه و او یوازې زوی یې و؛نو ما به یې په خپله زوی ته د لاس وینځلو اوبه اچولې وې؛خو خدای خوښ دی، چې په هغه ځای کې چې پلار او زوی دواړه وي،د پلار زوی ترمنځ په درناوي او احترام کې توپیر وي.
'''حضرت امام حسن عسکري علیه السلام تر دې روایت روسته وویل: حقیقی شیعه باید داسې وي. (۴۶)'''
'''یو سړی له حضرت علي علیه السلام کره مېلمه ولاړ او څو ورځې ورکره پاتې شو.یوه ورځ یې آنحضرت ته وویل : زه او پلانی پر یوه موضوع سره وران یو او اختلاف لرو او د حکمیت لپاره تاته راځو،چې ترمنځ مو قضاوت او ورمندون وکړئ. زه د هغه راتګ ته په تمه،چې راغی؛ نو دعوا به مې اوڅار او مطرح کړم.'''
امام ورته وویل : نو ته اوس د دعوا له طرفینو ځنې یو یې.
-هو ای امیرالمؤمنینه!
'''حضرت علي علیه السلام ورته وویل : ډېره بښنه غواړم او تر نن روسته نشم کولای،چې د مېلمه په نامه دې پالنه وکړم؛ځکه رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم  ویلي دي:چې کله له قاضي سره د دعوا کومه قضیه وي؛ نوقاضي حق نه لري، چې له طرفینو یو له ځان سره مېلمه کړي؛ خو داچې دواړه له ځان سره مېلمانه کړي. (۴۷)'''
د حضرت علي علیه السلام دې دوو اصحابو دا هېښنده او عجیبه ننداره لیدله، حبه ورته ټېغ ټېغ کتل او نوف ونشو کولای،چې د خپلو اوښکو مخه ونیسي او په ژړا شو .
آنحضرت هغوی ته ورغی او و یې پوښتل:ویښ یاست که ویده؟
'''امام خپلې سترګې لاندې کړې او په ژړا شو او بیا یې وویل : ای حبه! یوه ورځ به ټول د خدای مخې ته ودرول شو او زموږ یوه کړنه هم له هغه پټه نه ده،هغه ما او تا ته زموږ د  ورمېږ له رګه نږدې دی او هېڅ څیز نه شي کولای، چې زموږ او خدای ترمنځ پرده شي .'''
بیا یې نوف ته وویل : ویده یې؟
'''-نه ای امیرالمؤمنیه! ویښ یم او ژاړم.'''
'''-ای نوفه! که نن د خدای له وېرې ډېر وژاړې؛نو سبا به دې سترګې رڼې وي.'''
'''ای نوفه! د هېچا مقام او منزلت هم تر هغه اوچت نه دی،چې د خدای له وېرې ژاړي. ای نوفه! هر څوک چې له خدای سره مینه ولري او له هر څه سره، چې مینه لري، د خدای په پار ورسره مینه ولري او هېڅ څه ته هم د خدای پر دوستۍ غوراوی نه ورکوي او دښمني یې د خدای لپاره وي؛نو له دې دښمنۍ به بې له نېکۍ بل څه نه ور رسي. او هر کله چې دې درجې ته ورورسېدئ؛نو د ایمان حقایق مو په کمال لاس ته راوړي دي .'''
'''بیا له هغوی ولاړ او پر خپل حال بوخت شو او دعا، زارۍ او مناجات یې پیل کړل او و یې ویل : خدایه! ای کاش پوهېدای،چې کله له تا غفلت کوم،ته له ما مخ اړوې او که بیا راته توجه کوې؟ای کاش پوهېدای،چې په شکر او عبادت کې له دې دومره لنډونونو او اوږدو خوبونو سره سره مې له تا سره حالت څنګه دی ؟.....'''
هغو دوو وویل : پر خدای قسم،چې ټوله شپه یې دغه حال و، تر څو چې سهار شو .(۴۸)
'''یو مسیحي سړی به په کوڅه کې درېده او سوال به یې کاوه. خلکو به د زړه سوي له رویه یو څه صدقه کول او هغه ته به یې ورکول.هغه په همدې طریقه خپل سخت او تنګ ژوند مخې ته بوتله .'''
یوه ورځ حضرت علي علیه السلام له هغه ځایه تېر شو او دا بوډا یې ولید .روغ بړ یې ورسره وکړ او خلکو ورته وویل،چې تر هغه وخته چې ځوان و او سترګې یې روغې وې،د خلکو لپاره یې کار کاوه؛نو اوس یې هم ځواني او هم سترګې له لاسه ورکړې دي.نه کومه ذخیره لري او نه کوم زوی،چې پام پرې وکړي .
امام وویل : تر هغه چې یې ځواني او سترګې درلودې؛نو  کار مو ترې واخست او اوس مو یوازې پرېښی دی؟ددې سړي سوابق او مخینه ښيي، چې تر خپلې وسې یې کار کړی دی او د خلکو خدمت یې کړی دی؛نو د حکومت او ولس دنده ده، چې تر هغه چې ژوندی وي،تکفل او پالنه یې وکړي،ولاړ شئ او له بیت الماله ورته مستمري راوړئ .(۴۹)
'''حضرت علي او حضرت فاطمه الزهرا علیها السلام،چې کله واده وکړ او ګډ ژوند یې پیل کړ؛نو د کور د کارونو د ویش حق یې حضرت رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم ته ورکړ او ورته یې وویل : ای رسول الله ! خوښ یو،چې د کور د کارونو ویش مو تاسې وکړئ!'''
رسول الله له کوره بهر کارونه د حضرت علي علیه السلام پر اوږو کړل او د کور دننه چارې یې حضرت فاطمه الزهرا ته وروسپارلې او هغوی دواړو داچې د خپلو وګړیز ژوند په چارو کې یې رسول الله هم راګډ کړی و،خورا خوشحاله ول او رسول الله هم په خورا مهربانۍ او ورین تندي د هغوی له دې وړاندیزه استقبال وکړ،په تېره حضرت زهرا خورا خوشحاله په دې وه،چې رسول الله له کوره د بهر چارو له تر سره کولو معاف کړې وه او ویل یې : خورا خوشحاله شوم،چې رسول الله له سړیو سره له مخامخېدو او راکړې ورکړې معاف کړم.
'''او تر هغه روسته به سود،اوبه، سون توکي او .... امیرالمؤمنین علي علیه السلام له بهره کور ته راوړل او د غنمو جرنده کول،خواړه پخول او د کور پاکوالی به حضرت زهراتر سره کاوه .'''
په عین حال کې چې کله به حضرت علي علیه السلام اوزګار نه و او وخت به یې نه درلود؛نو له حضرت فاطمه الزهرا سره به یې د کور په چارو کې مرسته کوله.یوه ورځ یې رسول الله کور ته ورغی او و یې لیدل،چې دواړه سره یوځای کار کوي؛نو حضرت رسول الله ورته وویل: په تاسې کې کوم یو مو ستړی دی،چې زه یې پر ځای کار وکړم؟
'''حضرت علي علیه السلام ورته وویل : ای رسول الله! فاطمه ډېره ستړې ده.'''
رسول الله حضرت فاطمه الزهرا ته دمه ورکړه او د هغې پر ځای یې کار وکړ او چې کله به حضرت علي علیه السلام په کور نه و او یا له ښاره بهر و او یا به یې کوم کار درلود؛نو حضرت فاطمه الزهرا به د بهر چارې هم سمبالولې (۵۰)
= د حضرت علي علیه السلام حکومت = پر ۳۶ هجري قمري کال،چې خلک د حضرت عثمان له ظلمونو او بې عدالتیو پوزې ته راغلي ول،راپاڅېدل او د حضرت عثمان پر کور یې یرغل وکړ او هغه یې وواژه او داچې خلکو بې له حضرت علي علیه السلام نه بل څوک خلافت ته وړ نه لیدل؛نو ډلې ډلې د آنحضرت کور ته ورغلل او بیعت یې ورسره وکړ او د خلکو په ډېری آراوو سره خلیفه وټاکل شو او دا ټکی له دې پلوه ارزښتمن دی،چې اهلسنت ورونه وايي،چې خلیفه باید خلک وټاکي،حال داچې ډېری خلکو د حضرت ابوبکر،حضرت عمر او  حضرت عثمان په ټاکنه کې هېڅ ونډه نه درلوده او دا کسان په زور پر اسلامي امت ورتحمیل شول .
د بیعت پر دویمه ورځ، حضرت امیرالمؤمنین امام علي بن ابیطالب علیه السلام ممبر ته وخوت او د خدای تر ستاینې روسته او پر خانم انبیا حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله وسلم تر درود روسته یې په نصیحت کې خلکو ته وویل :
'''ای خلکو! د رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم تر وفات روسته ځینې راټول شول او ابوبکر یې خلیفه وټاکه او ابوبکر هم عمر خپل ځایناستی کړ او عمر هم تر ځان روسته خلیفه ټاکنه شورا ته پرېښود او د شورا پایله دا شوه، چې عثمان خلیفه شو او عثمان داسې کانې وکړې، چې ستاسې نیوکې او غوسه یې راوپاروله او په پای کې په خپل کور کې کلابند او ووژل شو.بیا مو ما ته مخه کړه او په خپله خوښه او لېوالتیا مو راسره بیعت وکړ.زه له ستاسې ځنې او ستاسې په څېر یم،څه چې ستاسې لپاره دي،زما لپاره هم دي،څه چې ستاسې پر غاړه دي،زما پر غاړه هم دي. خدای دا ور ستاسې او د اهل قبله ترمنځ پرانستی دی او فتنې د شپې د تورتمونو په څېر رامخه کړې ده.د خلافت بار هغه پر خپلو اوږو وړای شي، چې هم وسمن او هم د  پراخې سینې خاوند وي او هم بصیر او پوه وي.زما کړنلار داده،چې تاسې د رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم کړنلارې ته ورستانه کړم، د څه ژمنه چې کوم،ترسره کوم یې؛خو په دې شرط چې تاسې هم استقامت او پایداري ولرئ او البته له خدایه مرسته وغواړئ او پوه شئ،چې زه مې پېغمبر ته تر مړینې روسته هم هماغسې یم؛لکه په ژوندون یې چې وم.'''
'''تاسې انضباط او لاروي کلک کړئ،پر هر هغه څه عمل وکړئ،چې درته وایم یې او که داسې څه مو ولیدل،چې درته عجیب او غریب ول؛نو په ردولو کې بېړه مه کوئ او زه به تر هغه په یوه کار کې اقدامات نه کوم؛ تر څو چې پکې مسوولیت و نه ننګېرم او خدای ته پکې کوم عذر و نه لرم. لیدونکی خدای موږ ټول ویني او پر ټولو چارو راچاپېره دی .'''
زه له خلافت سره کومه علاقه نه لرم......خو داچې تاسې ټول راته یوه خوله شوئ او زه مو خپل خلیفه وټاکلم؛نو زه له خپل مسوولیته له اوږه خالي کوونکیو ځنې نه یم .
'''بیا یې د ممبر ښي او کیڼ لوریو ته وکتل او خلک یې له نظره تېر کړل او خپلې وینا ته یې داسې دوام ورکړ : ای خلکو! زه همدا اوس اعلان کوم،  هغوی چې له بیت الماله خپل جیبونه ډک کړي او جایدادونه یې پرې پېرلي دي، نهرونه یې پرې جاري کړي او پر ښایسته پرې ناست دي، ښکلې وینځې یې پرې اخستي دي او په خوندونو کې پرې ډوب دي؛نو سبا یې مخې ته درېږم او هغه څه به ترې بېرته واخلم،چې له نامشروع لارې لاس ته راوړي دي او یوازې د حق هومره یې هر چا ته ورکړم؛نو بیا دې نه وايي،چې علي تېرایستلو.زه نن په ښکاره وایم،چې ټول مزایا او امتیازات له منځه وړم او لغوه کوم....هر چا چې د خدای له رسول سره د لیدو کاتو توفیق درلود او اسلام ته یې خدمتونه کړي دي؛نو اجر یې له خدای سره دی.....تاسې د خدای بندګان یاست او شتمني د خدای شتمني ده او باید په مساوي توګه پر ټولو وویشل شي....سبا ټول حاضر شئ،چې بیت المال ویشم.'''
امام وویل :همداسې ده،چې و دې لیدل.
یو لړ  وګړي،چې له ډېرې مودې را پدېخوا پر ځانګړیو امتیازاتو روږدي ول او ډېره شتمني یې راټوله کړې وه؛لکه حضرت طلحه،حضرت زبیر او حضرت عبدالله بن عمر او عبدالله بن زبیر او سعید بن عاص او مروان حکم؛نو د هغې ورځې حکم یې نه مانه او په خپله برخه یې قناعت نه کاوه او د اعتراض په بڼه له جوماته ووتل .
ناراضي وګړیو ولید بن عقبه خپل استازی وټاکه او حضرت علي ته یې ورولېږل،چې په دوو شرطونو بیعت کوو؛ګنې نو شام ته ځو او له معاویه بن ابي سفیان سر ه یوځای کېږو.
بنو (ښار)
بنو ولسوالۍ د خېبر پښتونخوا صوبې په جنوب کې یو له مهمو ښکلو ښارونو څخه دی. چې وزیرستان ته څېرمه موقعیت لري. ښار په 1848 کې د اډوارډ لخوا تاسیس شو. بنو د برتانوي واکمنۍ پر مهال یو مهم سرحدي ښارګوټی وو. بنو یو زرغون ښار دی، د عامو خلکو کاروبار کرنه او د څارویو پالنه ده. د دې تر څنګ په صنعتونو کې د ټوکر او شکر فابریکې شاملې دي. د سیمې مشهور سوغاتونه نسوار، مصالحې او حنا دي چې په ټوله نړۍ کې مشهور دي. په مشهورو کسانو کې د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر اکرم خان دراني او پخوانی ولسمشر غلام اسحاق خان شامل دي. دلته یو پوهنتون، څلور درجې کالجونه، یو پولی تخنیک کالج، یو کامرس کالج، یو ابتدايي کالج او له لسو څخه ډېر عالي ښوونځي شتون لري. د دې تر څنګ په کرم ګهي کې د اوبو د برېښنا دوه فابریکې او د باران د اوبو یو بند هم جوړ شوی دی. کيڼ|بټنوک| د کچکوټ کانال بنو په جغرافیایي، تاریخي او سیاسي لحاظ په یو مهم ځای کې موقعیت لري. بنو له یوې خوا له افغانستان او بلې خوا له پنجاب سره ګډه پوله لري. له همدې امله، په تیرو وختونو کې د بهرنیو فاتحانو لپاره یوه لاره وه. دا هند ته د رسېدو تر ټولو لنډه خو تر ټولو سخته لار وه. بهرني فاتحان به د لوېديځو لارو څخه راوتلي او د بنو له لارې به تېرېدل او بيا به د پنجاب او بيا هند ته تلل. دا فاتحین معمول وو، او اکثرا هر هغه فاتح چې د ډیرو فاتحانو لخوا په نښه شوی و، هغه به یې غالب کړی او د پام وړ زیان به یې اړولی.