cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غلام صديق مخترع
پنځونې (اختراعات)
لومړنۍ اختراع یې یوه راډیو وه. چې د گوگرد له قطي څخه یې جوړه کړې وه او دبریښنا له انرژۍ څخه پرته کار کاوه. نوموړي د ژوندانه په بېلابېلو پړاوونو کې د هېواد په ډېرو برخو کې کار کړیدی. خو رسمي دندې یې په مؤقتی ډول کله یو ځای او کله هم بل ځای ترسره کړي دي. چې له هغې ډلې څخه د کابل پوهنتون د انجینرۍ په پوهنځی کې (چې د موټر د ټیراډ له پاره یې داسې گولۍ جوړه کړه چې د موټر له چپه کېدو څخه مخنیوی کوي او جرمنی انجینرانو هم تصدیق کړې ده. د اوبو داسې یو چایجوش چې جوړ کړ چې وروسته له ځوښېدو څخه یې برېښنا پخپله قطع کېږي او کله چې اوبه یې سړې شي اتومات بېرته دبریښنا جریان ورته وصل کیږي او داسې نور. د هلمند په لشکر گاه کې یې دوه کاله دنده ترسره کړې او دځینو اختراعاتو په لاسته راوړلو کې یې بری موندلی دی. د وخت د فواید عامې په وزارت په قوه کار کې یې د مېخانیک په توگه درى کاله دنده ترسره کړې ده، د اوبو او بریښنا په وزارت کې د لومرینۍ انرژۍ دتولید په څانگه کې دنوموړې شعبې د مرستیال په توگه وظیفه سرته رسولې ده. دپېداگوژۍ په انستیتیوت کې دقردادي معلم په توگه کار کړی دی. د پلتخنیک په پوهنتون کې یې (نژدی یوکال) اوهمدارنگه د جنگلک په فابریکه کې څو ځله په وقفه یې توگه د کارگر، د ورکشاف د مرستیال او په آشیانه کې د قرار دادي ښوونکي په توگه دندې ترسره کړې دي. خو ډېرې تجربې، اختراعگانې او تخنیکي کارونه یې په خپل شخصي ورکشاپ کې ترسره کړي دي. نوموړی خپله ټوله پلارنۍ ځمکه او کور دغه بیوزله هیواد او خلکو ته د خدمت او د خپلو لاسته راوړنو لپاره خرڅ کړي چې اوسمهال په خپل تللي ملکیت هېڅ راز خفگان نه څرگندوي بلکي ویاړ کوي، چې د هېواد لپاره یې قرباني ورکړې ده.
شخصي ژوند
نوموړی شپږ اولادونه لري چې څلور یې زامن او دوه یې لورگانې دي. زامن یې اولادونه لري او لورگانې یې هم د خپل بخت کورونو ته تللې دي. دوه زامن یې تخنیکی کارونه ترسره کوي او یو زوی یې د یخ دتولید په برخه کې کار کوي. نوموړی اوسمهال د کابل ښار د شاه شهید په لومړي سړک کې په یو اطاقه کور کې له خپلو اولادونو څخه جلا د ژوند شپې ورځې په داسې حال کې تېروي چې د خپل ورکشاپ ډېر وسایل او سامانونه یې دخپل ورځني ژوند دتېرولو لپاره خرڅ کړي او د یوې وچې ډوډۍ د اخیستلو له پاره هم اړ دی. ژوند یې له کړاوونو څخه ډک او دبیوزلۍ په سخت حالت کې د خپل ژوند وروستي کلونه تېروي. نوموړی تردې مهاله۳۴۵درې سوه او پنځه څلووېښت اختراعاگانې او ابتکارات ترسره کړي دي چې د ۱۳۴۲ کال څخه را پدېخوا دهېواد په بېلابېلو رسنیو کې په دې هکله له نوموړی سره مرکې هم شوې دي او د اختراعاتو په هکله یې ډول ډول مقالې خپرې شوي دي. ددې خبرې یادونه ضروري ده چې د حکومتي چارواکو له خوا نوموړي ته لازمه پاملرنه نه ده شوې او هر وخت یې له نوموړي سره د نه مرستې دلیل د بودیجې کموالی ښودلی دی.
د نوموړي د پنځونو لړلیک
د ښاغلي صدیق مخترع ځینو هغو اختراعگانو ته په لاندې ډول اشاره کوو چې نوموړي جوړ کړي دي:
او په لس گونو داسې نورې.
یادونه: د ښاغلی مخترع هره اختراع به له ځانگړی تشریح او د امکان په صورت کې دهماغه اختراع له عکس او تصویر سره یو ځای د جغتو د مهالنۍ په راتلونکو گڼو کې تاسو قدرمنو لوستونکو ته وړاندې شي. دیادونې وړ ده، چې د ښاغلي غلام صدیق مخترع اختراعات او ابتکارات له نورې نړۍ څخه په ټیټه کچه نه دي بلكې ډیر شمیر اختراعات یې د کابل پوهنتون، د افغانستان دعلومو اکاډمۍ له خوا تایید شوي دي)، زموږ ټولو له پاره په ځانگړي توگه دولتي چارواکو، خصوصي پانگه والو او انفرادی اشخاصو ته لازمه ده تر څو د نوموړی لاس نیوي وکړي، نوموړی وهڅوي او لازمه مرسته ورسره وکړي. همدارنگه لازمه ده چې د ښاغلي غلام صدیق مخترع اختراعاتو ته په عمل کې د پلې کیدو جامه په تن کړو څو زموږ هیواد هم د ودې او تکامل په لورې چټک گامونه اوچت کړي. د دې خبرې یادونه ضروري ده چې په نړۍ کې نوي نوي  اختراعات په لومړی سرکې په همدې اوسنۍ بڼه رامینځ ته شوی نه وو بلکي د ډیرو پوهانو د کار او د کلونو په تیریدو سره بشپړ شوي دي.
که د مخترع په هکله هر څومره ولیکل شی بیا به هم کم وي خو د لیکنې لمن په خپلې دې څلوریزه رانغاړم چې:
گلزنکیرشن
گلزنکیرشن د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
0 جنوري
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
گلزنکیرشن
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
سورة الملک
سورة الملک د قران کريم ۶۷ سوره ده.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
کوشي ژبې
کوشي ژبې په انګلیسي Cushitic Language) د افرو-آسیایي ژبو له کورنۍ څخه دي. یادې ژبې په سومالیا, ایتوپیا, [جیبوتی]] ,اریتریا او یو شمیر نورو افریقایي هیوادونو کې ویل کیږي.
فيروزکوه ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د تهران ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
پلانکن
پلانکن په الماني Planken) د لیختن اشتاین هیواد په اوبرلند سیمه کې پروت ښارګوټی دی. یاده سیمه ۵،۳ کیلومتره مساحت لري.
پانډور زره پوښ موټر
پانډور زره پوښ موټر (په انگرېزي:Armoured personnel carrier Pandur) د ۲۲ ټنو څو مقصدېز زره پوښ موټر دي چی په اتریش کی د سټېیر شرکت (Steyr) لخوا جوړېږي. نوموړي زره پوښ موټر کولای شی په سخته ساخه یا ځای (په غرونو او صحرا کی) حرکت وکړي او د ناټو پوځونو په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل هم دي.
تاریخ او توصیف
د پانډور زره پوښ موټر د جوړولو په ۱۹۸۵ کال کی پېل شو. په دی وخت کی په اتریش کی لومړي د 4X4 شاسی زره پوښ موټر جوړ شو. په ۲۰۰۱ کال کی د4X4او 8X8 عصري شوي زره پوښ موټرونه چی د پانډور ۲ په نوم یادېږي جوړ شول. د پانډور زره پوښ کولای شی د ۱۴،۵ م.م. مرمی او په زره شوي کوونکي توغندیو د برید څخه مقاومت وکړي. عسکران په افغانستان کی پر موټرونو باندي خاصی پنجرې نصب کوي چی دبرېښنا دجريان لار برید کوونکی توغندی ویچاړ کړي او د دی لپاره د مردکو ویچاړ کوونکی انرجي کم شوي دی. د بېلگی په توگه: کله چی وسله وال پر دغی موټر باندي ۱۰۰ د آر پي جي-۷ مردکونه ویشتل وکړي نو دغه خاصی پنجره ۶۵ د آر پي جي-۷ مردکونه ویچاړ وکړي.
سرچینې
‎ وېشنيزه:پوځي گاډي
30 فبروري
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
افریقایي-آسیایي ژبي
آفرو-آسیایي ژبې په انګلیسي آسیایي افریقایي ژبې دي چې په منځنی ختیځ او شمالي افریقا کې ویل کیږي. په ۲۰۰۹م کال کې د اتنولوګ د معلوماتو پرآساس د یادو ژبو او ګړدودونو شمیر ۳۰۰ زیات ښودل شوی.
ملکه وېکټوريا
وېکتوریا (الکساندرینا وېکتوریا د ۱۸۱۹ ز کال د می له ۲۴ مې – د ۱۹۰۱ز کال د جنوري تر ۲۲ مې پورې) د ۱۸۳۷ ز کال د جون له ۲۰ مې نه تر ۱۹۰۱ ز کال پورې تر خپلې مړینې پورې د بریتانیا او آیرلنډ ملکه وه. د نوموړې ۶۳ کاله او ۷ میاشتې واکمني چې د وېکتوریا د دورې په نامه یادېږي، د ټولو پخوانيو بریتانوي پاچایانو د دورو په پرتله اوږده دوره ګڼل کېږي. په انګلستان کې دا دوره د صنعتي، سیاسي، ساینسي او پوځي بدلونونو دوره وه او د بریتانوي سترواکۍ د لویې پراختیا نښه وه. د بریتانیا پارلمان، نوموړې ته په ۱۸۷۶ز کال کې د هند د سترواکۍ د بل لقب لپاره هم رایه ورکړه.
وېکتوریا د شهزاده اېډوارډ، د کېنټ او سټراټرین د ډوک (د پاچا درېیم جورج څلورم زوی) او د ساکس-کوبرګ-سالفیلډ د شهزادګۍ وېکتوریا لور وه. نوموړې په ۱۸۲۰ز کال کې د خپل پلار او نیکه له مړینې وروسته، د خپلې مور او څارونکي جان کونروي تر  نږدې څارنې لاندې لویه شوه. نوموړې په ۱۸ کلنۍ کې هغه وخت تخت په میراث یووړ چې د پلار دری مشران وروڼه یې د مشروع وارث له پرېښودو نه پرته مړه شول. وېکتوریا د مشروطه پاچا په توګه له شخصې لارې هڅه وکړه چې د حکومت سیاست د وزیرانو د ګومارنې په برخه کې تر اغېز لاندې راولي، خو په عامه توګه  د یوې ولسي بېلګې په توګه را څرګنده شوه چې، د شخصي اخلاقو د سختو معیارونو په درلودلو یې شهرت درلود.
په ۱۸۴۰ ز کال کې وېکتوریا د خپل تره له زوی، د ساکس-کوبرګ او ګوتا شهزاده البرت سره واده وکړ. د دوی ماشومانو د اروپا په وچه کې په شاهي او اشرافي کورنیو کې ودونه وکړل، چې وېکتوریا ته یې د "اروپا د انا" لقب ورکړ او هیموفیلیا (د وینې توېدنې ناورغي) یې په اروپا کې شاهي کورنیو ته ورسوله. وېکتوریا په ۱۸۶۱ز کال کې د البرټ له مړینې وروسته په ژور ویر کې ډوبه شوه او د عامه وګړو پر وړاندې له څرګندېدو یې ډډه وکړه. د نوموړې د ګوښه توب له امله د بریتانیا جمهوریت پالونکي په لنډمهاله توګه ځواکمن شول، خو د واکمنۍ په وروستۍ نیمه کې یې شهرت بېرته ورغېد. د نوموړي سور، زرین او الماس څرکي جشنونه د عامه لمانځنې لپاره ځانګړي شوي وو. هغه په ۱۹۰۱ ز کال کې د وایټ په ټاپو کې له نړۍ سترګې پټې کړې. د نوموړې په مړینې سره د هانور د کورنۍ د ورستي پاچا ځایناستی د نوموړې زوی اوم دېډوارد، د ساکس-کوبرګ او ګوتا له کورنۍ نه شو.
زېږون او کورنۍ
د وېکتوریا پلار شهزاده اېډوارډ، د کېنت او ستراتین ډوک، د انګلستان د پاچا، درېیم جورج څلورم زوی و. تر ۱۸۱۷ ز کال پورې، د اېډوارډ ورېره شارلوت، د ویلز شهزادګۍ، د درېیم جورج یوازینی مشروع لمسۍ وه. په ۱۸۱۷ ز کال کې د نوموړې مرګ د ځایناستۍ کرکېچ را پورته کړ چې د کېنت ډوک او د هغه مجرد وروڼه یې اړل کړل چې واده وکړي او ماشومان ولري. نوموړي په ۱۸۱۸ ز کال کې د ساکس-کوبرګ-سالفیلډ له شهزادګۍ وېکتوریا سره واده وکړ چې یو جرمنۍ کونډه شهزادګۍ وه چې د لینینګین د دویم شهزاده ایمیچ کارل سره یې د لوموړي واده نه د کارل (۱۸۰۴ – ۱۸۵۶ز) او فیودورا (۱۸۰۷ – ۱۸۷۲ز) په نومونو دوه ماشومان درلودل. د نوموړې ورور لیوپولد، د شهزادګۍ شارلوت کونډ مېړه و. وېکتوریا چې د کېنت د ډوک او دوچیس یوازینۍ ماشومه وه، د ۱۹۱۸ ز کال د می په ۲۴ مه د سهار په ۴:۱۵ بجو د لندن په کینسینګټان ماڼۍ کې نړۍ ته پښه کېښوده. د وېکتوریا د کانټربېري د روحاني چارلس مینرز-سټون له خوا په شخصي توګه د ۱۸۱۹ ز کال د  جون په ۲۴ مه په کینسنګټان ماڼۍ کې د کپولا په خونه کې د تعمید غسل ترلاسه کړ. د تعمید په وخت کې په هغه د الکساندرینا نوم کېښودل شو چې د نوموړې د نیکه، د روسیې تزار لوموړی الکساندر له نامه نه و. وېکتوریا د نوموړې د مور له نامه نه اخیستل شوی و. د مور او پلار له خوا یې نور وړاندیز شوي نومونه جورجینا (یا جورجیانا)، شارلوت او اګوسټا وو چې د کېنت د مشر ورور، جورج، شهزاده ریجنټ په لارښوونو لرې شول.
وېکتوریا د زېږون په مهال د درېیم جورج له څلورو لویو زامنو: شهزاده ریجنټ (وروسته څلورم جورج)، د یارک ډوک فریډریک، د کلیرنس ډوک وېلیم، (وروسته څلورم وېلیم) او د وېکتوریا پلار، د کېنت ډوک اېډوارډ، نه وروسته د ځایناستۍ په لیکه کې پنځمه وه. شهزاده ریجنټ کوم ژوندی ماشومان نه درلود او د یارک ډوک هېڅ اولاد نه درلود. دوی دواړه له خپلو مېرمنو نه جلا شوي وو، چې دواړو د ماشوم زېږون له عمر نه تېر شوي وو. نو له همدې امله د دواړو مشرانو وروڼو له خوا د مشروع اولاد درلودل ناشوني وو. په ۱۸۱۸ ز کال کې وېلیم او اېډوارډ په ورته ورځ ودونه وکړل، خو د وېلیم دواړو مشروع لورانې په ماشتوب کې  مړه شوې، چې لومړۍ یې شهزادګۍ شارلوت وه، چې د وېکتوریا له زېږېدو دوه میاشتې مخکې د ۱۸۱۹ ز کال د مارچ په ۲۷مه نېټه زېږېدلې او مړه شوې وه. د وېکتوریا پلار د ۱۸۲۰ ز کال په جنوري کې له نړۍ سترګې پټې کړې وې، چې په دې وخت کې د وېکتوریا عمر له یو کال نه کم و. یوه اونۍ وروسته د هغې نیکه هم له ژوند سره مخه ښه وکړه او مشر زوی یې، څلورم جورج د هغه ځایناستی شو. په دې وخت کې وېکتوریا د فریډریک او وېلیم نه وروسته د تخت په لړۍ کې درېیم ځای درلود. د وېلیم دهمې لور، د کلیرنس شهزادګۍ، الیزابت د ۱۸۲۰ ز کال د ډسمبرله ۱۰ مې نه  د ۱۸۲۱ ز کال د مارچ تر ۴ مې پورې دوولس اونۍ ژوند وکړ، چې په دې وخت کې وېکتوریا د تخت په لړۍ کې په څلورم ځای کې وه.
په ۱۸۲۷ ز کال کې د یارک ډوک مړ شو، ورپسې په ۱۸۳۰ ز کال کې څلورم جورج مړ شو. تخت د دوی ژوندي ورور وېلیم ته پاتې شو او وېکتوریا یې وارثه شوه. د ۱۸۳۰ ز کال د سلطنت د نیابت قانون د وېکتوریا د مور لپاره ځانګړي احکام را منځ ته کړل چې د وېلیم د مړینې په حالت کې، چې وېکتوریا لا کوچنۍ وه، د سلطنت د نائب په توګه کار وکړي. پاچا وېلیم د نیابت لپاره د دوچیس په وړتیا باور نه درلود او په ۱۸۳۶ ز کال کې نوموړي د هغې په شتون کې څرګنده کړه، چې هغه غواړي د وېکتوریا تر ۱۸ کلنۍ پورې ژوندی پاتې شي، ترڅو د سلطنت د نیابت ستونزه حل شي.
سرچینې
وېشنيزه:د برتانيې ملکې
بخت الرحمن بخت
'''بخت الرحمن ((شرافت))د زابل ولایت مرکز د ابراهیمخېلو د کلي اوسیدونکی دی. د نن ټکی اسیا بنسټگر اوسمهال په چاودنو او جگړو کې د ټپي شویو افغانانو د درملنې لپاره د ټروما کېیر په نامه خیریه موسسه لري چې د ټپي شویو عامو افغانانو سره مرسته کوي، له تیرو لسو کلونو څخه دگراچۍ په ښارکي دافغان مهاجرو بچیانو لپاره دجمال الدین افغاني په نوم یوه ښونځۍ جوړه کړې او همدارنگه دلندن انگریزي ژبي او لندن کمپیوټر په نوم یوه تعلیمي اداره لري چې په ډيره وړیا توگه افغاني بچیانو ته تعلیمي اوفني زدکړي ورکوي.
زده کړې
د دیني زده کړو ترڅنگ یې د هجرت پر مهال د کوټې ښار په ساینس کالج کې عصري زدکړې کړي. د پاکستان کراچۍ ښار جامعه ابوبکر کې يې د ژورنالېزم په شمول انگریزي او عربي ژبو کې ډېپلومونه اخېستي دي او همدارنگه د ټایم منیجمنټ په برخه کې یې د ټایم لنډر کمپني له بنسټگر ښاغلي سلمان احمر څخه په اداره او منیجمنټ کې زده کړې کړي.
عملي چارې
د افغانانو لپاره یې په کراچۍ ښار کې د سید جمال الدین افغان په نوم مکتب، دانگریزي ژبې او کمپیوټر زده کړې کورسونه جوړ کړي چې له تیرو ۱۰ کلونو څخه دغه ښار کې د افغاني ماشومانو د پوهې او زده کړو لپاره کار کوي. د افغاني ناروغانو او په جگړو کې د ټپي شویو افغانانو لپاره يې د ټراما کېیر (The trauma care foundation) په نوم یوه خیریه موسسه جوړه کړې چې تر ډېره د ناروغانو د استوگنې، مشورې او درملنې په برخه کې ورسره مرسته کوي.
سورة القلم
سورة القلم د قرآن کريم ۶۸ سورت دی.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
31 فبروري
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
واټن
وېشنيزه:پنځپوهنه
31 فبروري
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
صوابۍ
صوابۍ د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په خيبر پښتونخوا ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 78,960 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 63م لوی ښار دی. او دا د خيبر پښتونخوا ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
فرایبورگ
فرایبورگ د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
اتنولوګ
اتنولوګ په انګلیسي Ethnologue) د نړۍ د معتبرو پوهنغونډو څخه دی چې په نړیواله کچه د ژبو او ګړدودونو په آړه معلومات خپروي.
د بنگي غاړه
د بنگي غاړه د لنډو کيسو يوه ټولگه ده چې ليکوال يې سعد الدين شپون دی. په دغه کتاب کې د ليکوال د ماشومتوب د وختونو پېښې او تجربې په پښتو ژبه انځور شوي.
چرام ولسوالي
چرام ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان چرام)  د ايران د کهگيلويه او بويراحمد ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د چرام ښار دی. دا ولسوالي ۳۳٬۵۴۳ تنه نفوس لري. د چرام ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کهگيلويه او بويراحمد ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
طاهر اپريدی
طاهر اپريدی (د ۱۹۳۹ ز کال د جنوري ۴ - د ۲۰۲۱ ز کال د جون ۵، د ۱۴۰۰ ل ل کال د غبرگولي ۱۵، کراچۍ، پاکستان ) (په انگرېزي: Tahir Afridi) د پښتو ژبې يو وتلی کيسه ليکونکی، شاعر او ډرامه ليکونکی دی. هغه د عدل، پلوشه او جرس په نامه د چاپي رسنيو پازوال هم پاتې شوی. هغه په اردو ژبه هم ليکوالي کړې او يو شمېر کيسې يې په دې ژبه هم چاپ شوې دي.
مخينه
طاهراپريدی د ۱۹۳۹ ز کال د جنوري پر ۴ د ښاغلي مير اکبر خان کره سترگې پرانستې دي. د قام قبيلې په لحاظ د بوړه نومې کلي ژواکی اپريدی دی. د معاشي ژوند په لړ کې د ډېرې مودې راهسې په کراچۍ کې مېشت وو. په خپله کورنۍ کې بس يو يوازې د ادبي ذوق څښتن دی.
ليکوالي
طاهر اپريدي په لومړيو ورځو کې شاعري کوله خو د کال ۱۹۶۲ راهسې يې په نثري ادب لاس پورې کړ چې د ژوند له وروستيو لسيزو راهيسې د پښتو ژبې يو نامتو کيسه ليکونکی دی. ځېنې افسانه ليکونکي نوموړی د علامتي افسانې امام بولي. طاهر اپريدی په اردو ژبه هم کيسې کښلي دي. هغه د خپلو افسانو تيږه د پښتنې ټولنې په چاپيريال او کلتور ايښې ده.
طاهراپريدی د دروېش ضمير څښتن دی. په افسانوي ژبه کې د معاشرې د خرابو کړونو او د طبقاتي نظام په سختو ټکو کې غندنه کوي. نوموړي د دغو خاميانو د جرړو اېستلو لپاره تل خپل قلمی جهاد ته ادامه ورکړی ده.
چاپ شوي آثار
طاهر اپريدي د پښتو افسانو سره سره سفرنامې ،رپورتاژونه او ناولونه هم ليکلي دي ـ دطاهراپريدي چاپ شوي کتابونه دادي ـ
سرچينې
۱. https://www.bbc.com/pashto/pakhtunkhwa-57371504 ۲. https://www.tolafghan.com/articles/10223
۳.
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه ليکوال
اذکار
ذكار الصباح والمساء
دريمه كلمه تمجيد
0 مارچ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د نړۍ صنعتي کارکوونکي
په ۱۹۱۰مه لسیزه او د ۱۹۲۰مې لسیزې په لومړیو کې IWW خپلې ډېرې لنډمهالې موخې په ځانګړي ډول د امریکا په لویديځ کې ترلاسه کړې او صنفي دودیزې کرښې او ټولنې يې په بېلابېلو صنایعو او کسبونو کې د کاریګرانو د تنظیم لپاره راکمې کړې. د ۱۹۱۷ کال په اګست کې يې په خپله اعظمي کچه کې د IWW د غړو شمېر له ۱۵۰۰۰۰ څخه زیات کسان اټکل شو چې په متحده ایالاتو، بریتانیا، کاناډا او استرالیا کې يې فعالې څانګې لرلې. په‌دې دوران کې د IWW د غړو د بدلولو رابدلولو ډېر لوړ نرخ (د اټکل له مخې په لسیزه کې ۱۳۳ سلنه) د دې لامل شو چې تاريخ‌لیکونکي وکولی شي په غوڅ ډول د IWW د غړو شمېره اعلان کړي، ځکه کاریګرانو تمایل درلود چې د نسبتاً لنډو دورو لپاره ګڼ شمېر له IWW سره یوځای شي (د مثال په ډول د کاريګرۍ د اعتصابونو په بهیر او د عمومي اقتصادي اندېښنې په دورو کې).
د ۱۹۱۰ لسیزې په وروستیو او شلمه لسیزه کې غړیتوب په شدید ډول راکم شو. د کاریګرانو له نورو ډلو په ځانګړي ډول د امريکا د کار له فېدراسیون (AFL) سره ښکېلتیاوې موجودې وې، چې IWW یې له حده زیاته سخت دريځه ټولنه بلله، حال دا چې IWW بیا AFL له حده زیات محافظه کار باله او د کاریګرانو د کسب پر اساس د هغوی د کاریګرانو د وېش له پرېکړې سره مخالفه وه. د لومړنۍ سرې وېرې (په متحده ایالاتو کې د شلمې پېړۍ په بهیر کې د چپ سیاسي لوري څخه د وېرې دوره، ژباړن) په بهیر کې تر لومړۍ نړوالې جګړې وروسته غړیتوب د دولت له خوا د سخت دريځو، انارشېستو او سوسیالیستو ډلو د ځپنې له امله هم کم شو. IWW د ۱۹۱۸ کال د سېپټمبر په ۲۴مه د شورا له یو فرمان سره په کاناډا کې ناقانونه اعلان شوه.
د IWW د نفوذ او غړیتوب په راکمولو کې تر ټولو پرېکنده فکتور په ۱۹۲۴ کال کې په سازمان کې بېلتون/څانګه اچونه وه، چې IWW کله هم ورڅخه خلاصون ونه موند.
IWW د یوې لویې ټولنې مفهوم دودوي او ادعا کوي چې ټول کاريګران باید د یوې ټولنیزې طبقې په توګه سره متحد شي تر څو شتمن‌توب او مزدوري د صنعتي ديموکراسۍ ځای‌ناستې کړي. دا د کار ځای ديموکراسۍ د ووبلي شاپ (Wobbly Shop) موډل چې په هغه کې کاريګران خپل مدیران ټاکي د خلکو د دیموکراسۍ د ګڼو نورو پلي شویو بڼو لپاره (د ځان مدیریت) پېژندل شوې. IWW خپل غړي دې ته نه مجبوروي چې په یو استازي کارځای کې کار وکړي او نه هم دوی دې ته اړکوي چې د کاريګرانو په نورو ټولنو کې له غړیتوب څخه ډه‌ډه وکړي.
بنسټ اېښودنه
د IWW د برنامې جوړولو لپاره لومړنۍ غونډه په ۱۹۰۴ کال کې په شیکاګو کې جوړه شوه. ګډون‌کوونکي غړې يې د امریکا د کاریګرانو له اتحادیې څخه کلارنس اسمیت او ټوماس جي. هاګريټي، د متحدو وروڼو رېل پټلۍ د کاریګرانو څخه جورج استس او ډبلیو اېل هال، د متحده ایالاتو څانګې د انجنیرانو د نښلونې له ټولنې څخه اېزاک کوان او د بیر جوړولو له متحدو کايګرانو څخه وېلیم اي. تراټ‌من وو د امريکا د رېل پټلۍ له پخوانۍ ټولنې څخه ایوجین ډېبس او د فلزو له متحدو کاریګرانو څخه چارلس او. شرمن هم په‌کې ښکېل وو خوپه غونډه کې يې ګډون نه شوی کولی.
IWW د ۱۹۰۵ کال په جون کې په رسمي ډول د شیکاګو په اېلينوي کې رامنځته شوه. د ۲۰۰ سوسیالیستو، انارشېستو، مارکسیستو (تر ډېره د امریکا د سوسیالیست او کاریګر ګوند غړي) او په ټوله متحده ایالاتو کې د سخت‌دريځو کاریګري ټولنو (اساساً د کان‌کارانو لویدیځ فېدراسیون) په حضور یو کنوانسیون جوړ شو، چې په شدید ډول يې د امریکا د کار فېدراسیون (AFL) له سیاستونو سره مخالفت وکړ. IWW د AFL له دې پالیسۍ سره مخالف و چې د شتمن‌توب/کپيټالیزم یې مانه او غیر ماهر کاریګران یې د صنایعو په ټولنو کې نه منل.
دا کنوانسیون د ۱۹۰۵ کال د جون په ۱۷مه جوړ شو او د «صنعتي کنګرې» یا د صنعتي ټولنې د کنوانسیون په نوم یادېده. دا کنوانسیون وروسته د IWW د لومړي کنواسیون په نوم ونومول شو. وروسته د صنعتي ټولن‌پالنې په تاریخ کې یوه مهمه پېښه وبلل شوه.
د IWW بنسټ اېښودونکي وېلیم ډي («لوی بېل»)، هېووډ، جېمز کانولي، ډنیل ډي لئون، یوجین وي. ډبز، ټوماس هاګړتي، لوسي پارسونز، ماري هريس «مور» جونز، فرانک بون، وېلیم ټراټمن، وېنسنټ سېنټ جان، رالف چاپلین او ګڼ نور وو.
د IWW موخه د استخدام کوونکو طبقو د ځپنې لپاره په انقلابي مبارزو کې د کاریګران د همغږي دودول وو. شعار يې دا و چې «زموږ څخه یو کس ته زیان رسول موږ ټولو ته زیان رسول دي.» هغوی دې ته د نايټ اف لوبر/ کاري نجبا (د امریکا د کاریګرانو فېدراسیون، ژباړن) د باور په نظر کتل، نايټ په ۱۸۸۰ لسیزه کې ویلي وو «یو کس ته زیان رسول د ټولو اندېښنه ده.» IWW په ځانګړي ډول د ډېری ټولنو، سوسیالیستانو، انارشیستانو، مارکیسیستانو ترمنځ په دې باور رامنځته شو چې AFL نه یوازې د متحده ایالاتو د کاريګرې طبقې په اغیزمن تنظیم کې پاتې راغلی بلکې د لاسي صنایعو د محدودو اوصولو پر بنسټ د کاریګرانو په ټولنو کې د اتحاد پر ځای د بېل‌والي لامل شوی. ووبلېس باوري و چې ټول کاريګران باید د یوې طبقې په توګه طبقه‌بندي شي، یوه فلسفه چې لا تر اوسه هم د IWW د فعلي اساسي قانون په فلسفه کې منعکسه شوې ده: کاریګره طبقه او د کاریګرانو ټولګي هېڅ مشترکه وجه نه لري. تر هغه چې د میلیونو کاریګرو تر منځ لوږه او تنده شته وي، ارامي نه‌شی راتلی او د کاریګرانو د ټولګي محدود شمېر کسان د ښه ژوند لپاره ټولې اسانتیاوې لري.
د دغې دواړو طبقو تر منځ مبارزه باید تر هغه دوام ولري چې د نړۍ کاریګران د یوې طبقې په توګه تنظیم شي، د تولید وسایلو ته لاس‌رسی ولري، د مزدورۍ سیستم لغوه او له ځمکې سره په هم‌غاړتوب کې ژوند وکړي.
موږ دا ومونده چې پر لږو او تر لږ هم لږو لاسونو باندې د صنایعو د مدیریت تمرکز د دې لامل کېږي چې د کاریګرانو ټولنې ونه‌شي کولی چې د ګاریګرو د ټولګیو د ورځ تر بلې زیاتېدونکي ځواک له عهدې ووځي. کاریګري ټولنې داسې وضعیت رامنځته کوي چې د کریګرانو یوې ټولګې ته اجازه ورکوي چې د کاریګرانو د نورو ټولګو پر وړاندې په هم‌هغه صنعت کې ودرېږي او په پایله کې د مزدورۍ په جګړو کې د یو بل له ماتې سره مرسته کوي. پردې سربېره د کاريګرانو ټولنې له کارګمارونکو طبقو سره مرسته کوي تر څو کاریګران له دې باور څخه لرې کړي چې کاریګره طبقه له خپلو کارګمارونکو سره ګډې ګټې لري.
د دوړو شیطانان
د دوړو شیطانان - Dust devil د شګو شیطان (sand devil) ورته وایي. وړوکی لنډ مهاله ګرد باد چې د غرمې په پېل کې کله چې د ځمکې سطحه په چټکۍ سره ګرمیږي نو دا باد لږیږي. دا باد ډېر وخت د ځمکې له سطحې پاڼې، دوړې، شګې، یا نور د ځمکې په سطحه پراته توکي له ځان سره جګوي او ګډوي.
د نړۍ صنعتي کارکوونکي
بنسټ اېښودنه
دا شرایط بدلولی شو او یوازې د داسې جوړ شوي سازمان له لارې د کاریګرې طبقې له ګتو څخه ملاتړ کولی شو چې ټول غړي يې په یو صنعت یا د اړتیا په صورت کې په ټولو صنایعو کې شته وي چې هر کله په هره برخه کې اعتصاب یا رخصتي پېښېږي له کار څخه لاس واخلي او په پایله کې یو کس ته زیان رسول ټولو ته زیان رسول وي.
د دوړو شیطانان
سرچینه
د نورو مالوماتو لپاره http://1rahimi.blogspot.be/
د اگرې کلا
د آگری کلا د د ملگرو ملتونو د پوهنې، ساینس او کولتور اداری له خوا نړیوال میراث په توگه منل شوی دی. د اگری کلا د هند په اترا پردیش ایالات په اگره ښار کې موقعیت لري. دې کلا ته سره کلا (لال قلعه) هم وایي. ددې کلا په سویل لویدیځ لور ته ۲.۵ کیلو مېټرۍ کې د تاج محل په نامه تاریخي ودانۍ شتون لري.
انځورونه
وېشنيزه:لرغونپوهنه وېشنيزه:لرغوني ځایونه وېشنيزه:اکبر وېشنيزه:اسلامي معماري کلا وېشنيزه:لرغوني اثار وېشنيزه:هند وېشنيزه:مغولي ودانۍ وېشنيزه:د هند گرځندوی ځایونه وېشنيزه:مغولي واکمني وېشنيزه:اترا پردېش گرځندوی وېشنيزه:د اترا پردېش پېښلیک وېشنيزه:د اترا پردېش کلاگانې  وېشنيزه:د اگری گرځندوی ځایونه وېشنيزه:د هند پخوانۍ پلازمېنې وېشنيزه:کلاگانې
ارفورت
ارفورت ښار.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
خټگري
خټگري  هغه چلند دی چې ډبرې او یا خښتې د مسالې په مرسته سره یو ځای کېږي او یو دېوال جوړوي. خښته هغه توکی دی چې په خټگرۍ کې په اسانه پرې، مات او یو ځای کېږي. له همدې امله یې دېوالونو د خټگري ډېرې بڼې او د لگولو (بافت) ډولونه موندلې دي. چې بېلگه به یې داسې وي : په اوږدو نیمه خښته، بلاک ډوله بافت، په اوږدو څلورمه برخه مېلني، په اوږدوڅلورمه برخه خښته عمودي، صليب ډوله کښېنونه، په بر کښېنونه (بافت)، گوېته کښېنونه، وحشي کښېنونه او داسې نور.
 = سرچينې = د ودانيو جوړونه (۳) لیکوال: ديپلوم انجينېر اسدالله ملکزی
وېشنيزه:خټگري
چکوال
چکوال د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 80,620 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 64م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
ام – ۵۳/۵۹
ام – ۵۳/۵۹ (په چېکي:30mm samohybný protiletadlový dvojkanón Praga PLDvK 53/59) چی د څرمښكى (په چېکي: Ještěrka)په نوم هم یادېږي د لنډ توغولو د مځکې نه هوا ته یو ډول پخپله څرخېدونكى توپ دي چی د چورلکو او الوتکو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي.
تاریخ
ام – ۵۳/۵۹ د ۳۰ میلیمټرو پخپله څرخېدونكى توپ د چکوسلواکيا په جمهوريت کی د ۱۹۵۹ کال څخه تر ۱۹۶۲ کال پورې د چکوسلواکي پوځ لپاره جوړېده. دغه وسله لیبیا او یوگوسلاویا ته هم صادره شوه.
توصیف
ام – ۵۳/۵۹ د مځکې نه هوا ته یوه وسله ده چی د مځکنی اهدافو د منځه وړولو لپاره هم کارېدلای سی. نوموړي توپ د پراگا وې ۳ اس د زره پوښ پر شاسي باندي نصب شوي دي ویشتونکی ارتفاع یی د -۲ درجو څخه تر ۸۵ درجو پورې دي. د توپونو واټن ویشتونکی ۳۰۰۰ متره دي.
وېشنيزه:د الوتکې ویشتونکي وسلې وېشنيزه:چېکي وسلې
سرايان ولسوالي
سرايان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان سرایان)  د ايران د خراسان جنوبي ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۳۳٬۳۱۲ تنه نفوس لري. د سرايان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۴ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د خراسان جنوبي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
یوجین وي ډېبس
یوجین وېکټور "جین" ډېبس (د ۱۸۵۵ کال د نومبر ۵مه – د ۱۹۲۶ کال د اکتوبر ۲۰مه) یو امریکایی سوسیالېست، سیاسي فعال، د کارګرانو د اتحادیې غړی، د نړۍ د صنعتي کارکوونکو (IWW) یو بنسټګر غړی او د متحدو ایالتونو د ولسمشرۍ لپاره د امریکا د سوسیالېست ګوند پنځه ځله نوماند و. ډېبس ولسمشرۍ ته د خپلې نوماندۍ او د کارګرو له غورځنګونو سره د مرستې له لارې په متحدو ایالتونو کې پر یوه مشهور سوسیالېست بدل شو.
ډېبس د خپل سیاسي ژوند په لومړیو کې د ډیموکراټ ګوند غړی و. په ۱۸۸۴ کال کې د اینډیانا عمومي اسمبلۍ ته د یوه ډیموکراټ په توګه انتخاب شو. ډېبس له څو کوچنیو اتحادیو سره تر همکارۍ وروسته د لوکوموتیو د اور وژنې د اتحادیې په ګډون په ۱۸۸۸ کال کې د «سي‌بي انډ کیو» د رېل پټلۍ پر ضد په یوه لوی لس میاشتني کاربندیز کې د خپلې اتحادیې مشري وکړه. ډېبس د امریکا د رېل پټلۍ اتحادیې په جوړولو کې اساسي رول درلود چې د امریکا له لومړنیو صنعتي اتحادیو څخه وه. کله چې د ۱۸۹۴ کال په اوړي کې د «پولمن پَلېس د موټر جوړولو شرکت» کارکوونکو د حق‌الزحمې د کمېدو پر سر یو پراخ کاربندیز وکړ، ډېبس د دغه شرکت له ډېری کارکوونکو سره خپلې اتحادیې ته د راتګ لپاره تړون وکړ. ډېبس د پولمن موټرو په واسطه د لېږد پر وړاندې د ARU د پرېکون مشري وکړه، دا پرېکون د پولمن پر سراسري کاربندیز بدل شو چې د ډيټرویټ پر اکثرو سوېلي کرښو او په ۲۷ ایالتونو کې یې پر څه باندې ۲۵۰۰۰۰ کارګرو اغېز وکړ. ولسمشر «ګروور کلیولنډ» د خپل مقام د ساتلو په موخه د کابندیز د ماتولو لپاره د متحدو ایالتونو پوځ وکاراوه. ډېبس د ARU د مشر په توګه د کاربندیز پر ضد د محکمې له حکم څخه د سرغړونې له امله پر فډرال تورونو محکوم او شپږ میاشتې زنداني شو.
ډېبس په زندان کې د بېلابېلو سوسیالېستي نظریو اثار ولوستل او شپږ میاشتې وروسته د نړیوال سوسیالېستي ګوند د یوه ژمن پیرو په توګه را څرګند شو. ډېبس د امریکا د سوسیال ډېموکراسۍ (۱۸۹۷)، د امریکا د سوسیال ډېموکراټيګ ګوند (۱۸۹۸) او د امریکا د سوسیالېست ګوند (۱۹۰۱) له بنسټګرو غړو څخه و. ده پنځه ځله د سوسیالېست په توګه د متحدو ایالتونو په ولسمشریزو ټاکنو کې ګډون وکړ. په ۱۹۰۰ کال کې یې (۰.۶ سلنه رایې ترلاسه کړې)، په ۱۹۰۴ کې یې (۳.۰ سلنه)، په ۱۹۰۸ کې (۲.۸ سلنه)، په ۱۹۱۲ کې (۶.۰ سلنه) او په ۱۹۲۰ کال کې یې (۳.۴ سلنه) رایې ترلاسه کړې، وروستی ځل يې هم له زندان د ننه ځان نوماند کړی و. نوموړی په ۱۹۱۶ کال کې له خپل ټاټوبي اینډیانا ایالت څخه د متحدو ایالتونو کانګرېس ته هم نوماند و.
ډېبس د خپلو ویناییزو مهارتونو له امله مشهور و. په ۱۹۱۸ کال کې یې په لومړۍ نړیواله جګړه کې د امریکا د ګډون غندلو په اړه وینا وکړه او دا وینا یې د دویم ځل نیول کېدو لامل شوه. دی د ۱۹۱۸ کال د سرغړونې د قانون له مخې مجرم وګڼل شو او په لس کاله بند محکوم شو. ولسمشر «وارن جي هارډېنګ» د ۱۹۲۱ کال په ډسمبر میاشت کې بښنه ورته وکړه. ډېبس په ۱۹۲۶ کال کې په روغتون کې تر کم وخت بستري کېدو وروسته د زړه او رګونو د هغو ستونزو له امله مړ شو چې په زندان کې ورته پیدا شوې وې.
د ژوند لومړي وختونه
ډېبس په ښوونځي کې شامل شو او په ۱۴ کلنۍ کې یې ښوونځی پرېښود. په «وانډالیا رېل‌پټلۍ» کې یې ځانته د ورځې په پنځوس سېنټه د پاک کارۍ کار پیدا کړ. وروسته بیا په رېل پټلۍ کې رنګمال او موټر وینځونکی شو. د ۱۸۷۱ کال په ډسمبر میاشت کې کله چې د لوکوموټیو د اور وژنې ادارې یو کارکوونکی کار ته حاضر نه‌شو، ډېبس د شپې برخې د اور وژونکي په توګه وګومارل شو. ده پرېکړه وکړه چې د «ټیر هاوټ» او «اینډیانا پلیس» تر منځ د اور وژونکي په توګه پاتې شي. دلته یې درې نیم کاله کار وکړ او د شپې یې څه باندې ۱ ډالر عاید درلود.
ډېبس د ۱۸۷۵ کال په جولای میاشت کې د خوراکي توکو په یوه عمده پلورنځي کې کار پرېښود، هلته يې څلور کاله کار کړی و او د شپې له‌خوا به په یوه سوداګریز ښوونځي کې پاتې کېده.
ډېبس د ۱۸۷۵ کال په فبرورۍ میاشت کې د لوکوموټیو د اور وژنې له ادارې سره یوځای شو او په دې اداره کې فعال شو. په ۱۸۷۷ کال کې يې د ادارې په ملي کنوانسیون کې د «ټېر هاټ لېژ» د استازي په توګه خدمت وکړ. په ۱۸۷۸ کال کې د اور وژنې ادارې د مجلې د برخې مرستیال اېډېټر وټاکل شو. دوه کاله وروسته د دې ادارې ستر سکرتر او خزانه‌دار شو او د مجلې اېډېټر وټاکل شو. د ۱۸۹۳ کال تر جنورۍ پورې یې د دغې ادارې د کارکوونکي او تر ۱۸۹۴ کال پورې یې د مجلې د اېډېټر په توګه کار وکړ.
هماغه مهال په ټولنه کې پر مشهوره څېره بدل شو. د ۱۸۷۹ کال له سپټمبر څخه یې د ۱۸۸۳ کال تر سپټمبر پورې د «ټېر هاوټ» ښار د مامور په توګه خدمت وکړ. د ۱۸۸۴ کال په مني کې د یوه ډيموکراټ په توګه د «ټېر هاوټ» او «وېګو» ښارونو په استازولۍ د اینډیانا په عمومي اسمبلۍ کې وټاکل شو او په ۱۸۸۵ کال کې یې د یوې دورې لپاره خدمت وکړ.
واده او کورنۍ
ډېبس د ۱۸۸۵ کال د جون میاشتې په ۹مه نېټه له «کاټرین کېټ مېټزل» سره واده وکړ. د دوی کور لا هم په «ټېر هاوټ» کې دی چې د اینډیانا د ایالتي پوهنتون په ساحه کې ساتل کېږي.
وروستي کلونه
کله چې ډېبس د اتلانتا له زندانه خوشی شو، نورو زندانیانو د خوښۍ په چیغو بدرګه کړ او پنځوس زره کسانو یې له موسیقۍ سره یوځای «ټېر هاوټ» ته هرکلی وکړ. کور ته په لاره یې په سپینه ماڼۍ کې د ولسمشر هارډېنګ له‌خوا د دې جملې په ویلو سره تود هرکلی وشو: «ډېر ښه، ښاغلی ډېبس ما ستا په اړه دومره ډېر اورېدلي چې اوس خوښ یم تاسو خپله له نږدې وینم.»
ډېبس په ۱۹۲۴ کال کې د فنلنډي سوسیالېست «کارل اېچ وییک» له‌خوا د نوبل د سولې جایزې ته نوماند شو، دلیل یې دا و چې «ډېبس د لومړۍ نړیوالې جګړې په جریان کې د سولې لپاره فعالانه کار پیل کړ او جګړه یې د کپيټلېزم په ګټه بلله.»
ډېبس د ژوند وروستي کلونه د خپلې روغتیا ښه‌والي ته ځانګړي کړل، ځکه په زندان کې یې ډېر زیان لیدلی و. د ۱۹۲۶ کال د اکتوبر میاشتې په ۲۰مه نېټه د ۷۰ کلونو په عمر د زړه او رګونو د ناروغۍ له امله مړ شو. جسد یې وسوځول شو او د «اینډیانا» ایالت د «ټېر هاوټ» ښار په «هایلنډ لاون» هدیره کې خاورو ته وسپارل شو.
د سیرالیون لیون
د سریالیون لیونپه انګلیسي Sierra Leonean leone) ایزو کوډ SLL) د سیرالیون هیواد د پیسو واحد دی. د لیون کنټرول د سیرا لیون هیواد د مرکزی بانک پخ غاړه دی.
ليبراليزم په متحده ايالاتو کې
په متحده ايالاتو کې ليبراليزم يوه سياسي او اخلاقي فلسفه ده چې د فرد په انکار کېدونکو حقوقو پرمفهوم ولاړه ده. د بيان آزادي، د رسنيو آزادي، د دين آزادي، له دولت څخه د کليسا جلاوالی، د حکومت له خوا د فردي حقوقو د درناوي حق او د قانون په وړاندې د برابرۍ بنسټيز ليبرالي نظريات د ليبراليزم لپاره په پراخه کچه د عامو منل شوو بنسټونو په توګه منل شوي دي. د متحده ايالاتو ليبراليزم له نورې نړۍ څخه توپير لري؛ ځکه متحده ايالاتو کله هم د ميراثي اشرافيه طبقې اوسېدونکی نه دي لرلي او له ډېرو هغو طبقاتي جګړو يې ډډه کړې چې، د اروپا ځانګړتيا ده. د «يان اډمز» په وينا: «د  متحده ايالاتو ټول ګوندونه ليبرال دي او د تل لپاره به همداسې وي. په بنسټيز ډول دوی له کلاسيک ليبراليزم څخه ملاتړ کوي، کوم چې د جمهوري ويګ قانون خوښۍ  او آزاد بازار يو ډول دی. د توپير ټکی د ټولنيز ليبراليزم له اغېز سره منځ ته راځي» او دا د حکومت اړينه دنده ده.
له ۱۹۳۰ز کلونو راهيسې، د ليبراليزم اصطلاح په عمومي توګه  ټولنيز ليبراليزم ته د اشارې د شرط په توګه نه کارېده، دا د ډول ډول ليبراليزم يوه ټولګه وه، چې د منظم شوي بازار اقتصاد او د مدني او سياسي حقوقو پراختيا يې تايیدوله، د عمومي ښېګڼې لپاره چې له فردي آزادۍ سره همغږي یا له هغې غوره بلل کېږي. د دې سياسي فلسفې بېلګه، د فراکلين ډي. روزولټ د نوې معاملې په تګلارو او له هغه وروسته د لايډن بي. جانسن په ستره ټولنه کې ورکړل شوې وه. په نورو لاسته راوړنو کې يې د کار د پرمختګ اداره  او په ۱۹۳۵ز کال کې د ټولنيز خونديتابه قانون شامل دي، همدا راز، د ۱۹۶۴ز کال د مدني حقوقو قانون او په ۱۹۶۵ز کال کې د رايې ورکولو د حق قانون. د ليبراليزم دا ډول د نوي ليبراليزم په نوم هم پېژندل کيږي، تر څو له کلاسيک ليبراليزم څخه جلا شي، کوم چې له نوي محافظه کارۍ سره څنګ په څنګ يې له هغې څخه وده وکړه.
اتلسمه او نولسمه پېړۍ
د ليبراليزم اصل او منشا، د روښانتيا عصر په سياسي نظرياتو کې دی. د متحده ايالاتو اساسي قانون چې په ۱۷۸۷ز کال کې جوړ شو، لومړی عصري جمهوريت يې رامنځ ته کړ چې واک به له خلکو سره وي (نه له يوه پاچا سره) او نه به واک له ميراثي اشراف زاده واکمن سره وي. په هر حال، اساسي قانون په ځانګړي ډول د مرييتوب په اړه آزادي محدوده کړه. د متحده ايالاتو جوړوونکو مشرانو دا ټکر او تنقاض وپېژاند، خو دوی باور درلود چې، دوی داسې يو ملت ته اړتيا لري، چې په بشپړ ډول متحد وي، تر څو په نړۍ کې وپاېږي.
د اتلسمې او نولسمې پېړۍ په وروستيو کې، د متحده ايالاتو آزادي پراخه او بهر يې هم د خلکو ډلو ته وغځوله. ايالتونو پر سپين پوستو نارينه وو لګېدلي د رايې ورکولو محدوديتونه ،د نولسمې پېړۍ په لومړيو کې منسوخ کړل. په ۱۸۶۵ز کال کې اساسي قانون تعديل  شو، تر څو مریيتوب لغوه کړي او په ۱۸۷۰ز کال کې بل تعديل تور پوستو نارينه وو ته د رايې ورکولو حق ورکړ.
د پرمختګ پړاو
د نولسمې پېړۍ په اوږدو کې، په داسې حال کې چې د متحده ايالاتو اقتصاد د توليد او خدمتونو وړاندې کولو پر لور مخ په بدلون شو، ليبرالانو فساد او د اقتصادي ځواک متمرکز کېدل (هغه مهال ټرسټ بلل کېده) د آزادۍ لپاره تهديد وباله. د پرمختګ په پړاو کې چې د نولسمې پېړۍ له وروستیو وختونو پيليږي داسې قوانين تصويب شول چې پر بازار واک درلودل يې محدود کړل او د اوسپنې پټليو نرخونه يې منظم کړل. په دې اړه د انډريو موراوکچيک (د هارورډ او شيکاګو پوهنتونونو) يوه څېړنيزه لیکنه کې: «د نړيوالې سوداګرۍ او نړيوالو اړيکو جوړولو» په نظر کې نيولو سره د ليبراليزم اصول تر څېړنې لاندې نیول شوي دي.
د جيمز رايکلي په باور: په ۱۹۲۰ز کلونو کې په متحده ايالاتو کې له ليبراليزم څخه اوسنۍ معنا اخستل کېدل پيل شول. په نولسمه پېړۍ او د شلمې پېړۍ په لومړيو کې په عمومي توګه دا اصطلاح د کلاسيک ليبراليزم لپاره کارېده، کوم چې په محدود حکومت، مذهبي آزادۍ او د آزاد بازار پر ملاتړ ټينګار کوي. په ورته وخت کې د پرمختګ اصطلاح د تيودور روزويلټ په توګه خلکو د څرګندولو لپاره کارېده، څوک چې د محدودو دولتي فعاليتونو پلوی و. په ۱۹۲۰ز کلونو کې د پرمختللي اصطلاح د (Robert M. La Follette) په څېر سياستمدارانو سره وتړل شوه، چا چې په ۱۰۲۴ز کال کې د درېيم ګوند د ولسمشريزو ټاکنو په مبارزو کې د حکومت لپاره د اورګاډي د پټليو او خدمتونو د ملکيت غوښتنه وکړه. په دې ډول پرمختګ له سخت درېځۍ سره اړيکه پيدا کړه او د منځ لارو اصلاحاتو پلويانو له دې نه ډډه کوله. دا اصطلاح ځينو ځانګړو ډلو هم نه خوښوله، ځکه چې د اوږدې مودې لپاره يې له جمهوريت غوښتونکي ګوند او د ټولنيز انجيل له خوځښت سره يې اوږدې اړيکې لرلې. په ۱۹۲۰ او ۱۹۳۰ز کلونو کې د فرانکلين ډي. روزويلټ په څېر سياسي څېرو، د هغه شخص د تشرېح کولو لپاره د ليبرال اصطلاح کاروله، چا چې د ځينو حکومتي فعاليتونو پلوی کاوه، خو له زياتو او سخت درېځو سمونونو سره يې مخالفت کاوه.
نوې معامله
په ۱۹۳۰ز کلونو کې ليبراليزم يوه عملي نظريه تشرېح کوله، کومه چې د اقتصاد، مخ پر وده مالياتو او د ايالتونو اړوند د فدرالي حکومت د زيات واک کارېدو په برخه کې د حکومت د نرم او معتدل سمون غوښتونکی و. همدا راز، د منظم کار د ځواک او تر يو بريده د سترو سوداګريو اړوند د دښمنۍ يا لږ تر لږه بد نيتۍ له درجې څخه د ملاتړ په معنا کارېده. له ۱۹۳۰ز کال څخه مخکې د ليبراليزم له اصطلاح څخه د ګټې اخستنې ځينې معناوې وساتلې، په دې کې مدني آزادي او بې دينۍ څخه ملاتړ هم شامل و. دا درېځونه د کیڼ اړخو له سياسي درېځونو سره په ټکر کې وو، چا چې د سترو بدلونونو پلوی کاوه، همدا راز له محافظه کارانو سره په مخالفت کې وو، چا چې د دې بدلونونو مخالفت کاوه.
ولسمشر فرانکلين ډي. روزويلټ په ۱۹۳۳ز کال کې دنده پيل کړه، په داسې حال کې چې په هېواد کې د ستر اقتصادي رکود لويه بدمرغي خپره وه، ولس ته يې نوې معامله وړاندې کړه، تر څو اقتصادي اړتياوې او بې روزګاري کمه کړي، زيات فرصتونه او سوکالي بېرته پر ځای کړي. د فرانکلين ډي. روزويلټ (۱۹۳۳ – ۱۹۴۵) د ولسمشرۍ پر مهال، چې د متحده ايالاتو په تاریخ کې د ولسمشرۍ تر ټولو اوږده موده وه، د ولس اقتصادي او نورو ستونزو د حل په برخه کې د فدرالي حکومت د ونډې په زياتولو سره يادېږي. مرستندويه پروګرامونو د کار موکې برابرې کړې، د «تينيسي ويلي اتارټي) په څېر هيله بښونکو پروژو اقتصادي پرمختګ ته وده ورکړه او د ټولنيز امنيت يو نظام د ولس د نوې سوکالۍ د نظام لپاره لاره هواره کړه. سره له دې چې د نوې معاملې پروګرامونو د ولس د اقتصادي ستونزو په حل کې محدوده بريا تر لاسه کړه، بيا هم ستر اقتصادي رکود، د ۱۹۳۰ز کلونو په لسيزه کې دوام پیدا کړ.
دماغي مړينه
د ماغزو مړينه يا دماغي مړينه (په انگرېزي: Brain Death) د ماغزو د ټولو نورماله کړنو پای دی چې دغه حالت هېڅکله نه په شاکېږي. د ماغزو مړينه د سېرېبرال نيورانونو د بشپړ نېکروسېز په پايله کې رامېنځ ته کېږي. د سېرېبرال نيورانونو نېکروسېز او په ماغزو کې د آکسيجن د کمښت او نشتوالی د دماغي مړينې ستر لامل گڼل کېږي. د دغه حالت او دوامدارې بيهوشۍ سره توپير بايد وشي او بايد چې څوک د دغو دوو حالتونو تر مېنځ ټکنی نه شي.
د ماغزو مړينه، که د ټولو ماغزو او يا يوازې د ماغزو د ډنډر وي، دا دواړه حالتونه په قانوني توگه د مړينې په توگه پېژندل شوي.
شنه زرغونه
شنه زرغونه چې د بوډۍ ټال په نامه هم يادېږي، يو عدسي او مېټرولوجيکي ځليزه ده چې د ځمکې په اتموسفير کې په ناو او يا هم پرخې باندې د لمر د وړانگې د رڼا يا نور د پاشلو سره په اووه رنگونو کې په اسمان کې راڅرگندېږي. شنه زرغونه د رنگونو يوې ليندۍ په څېر چې سور يې باندنی رنگ او وايولېټ يې منځنی رنگ دی رامېنځ ته کېږي.
ډیجیټل پولي واحد
ډیجیټل پولي واحد (ډیجیټل پیسې، رقمي پیسې یا رقمي پولي واحد) هغه پولي واحد، پیسې یا پیسو ته ورته شتمني ده چې تر ډېره د ډیجیټل کمپیوټري سیسټم په ځانګړې توګه د انټرنټ په مرسته مدیریت کېږي او یا هم زیرمه یا تبادله کېږي. په ډیجیټل پولي واحدونو کې ډیجیټل پیسې، مجازي پیسې او د مرکزي بانکو ډیجیټل پولي واحدونه شاملېږي. ډیجیټل پولي واحدونه کېدای شي په انټرنټ کې د ویشل شوي ډاټابیس او یا د بانک یا یوې کمپنۍ له خوا د مرکزي برېښنايي کمپیوټري ډاتابیس په مرسته په ډیجیټل فایلونو یا حتی یو ارزښت لرونکي کارت کې زخیره شي.
ډیجیټل پولي واحدونه د سنتي پیسو په څېر مشابه خواص لري، خو د دغو پر خلاف د چاپي لوټ یا ضرب شوې سکې په ډول فزیکي شتون نه لري. د فزیکي شکل نه شتون والی یې د انټرنټ په مرسته د چټکې راکړې ورکړې زمینه برابروي او د لوټ او سکو د وېش اړوند لګښتونه له منځه وړي. په معمول ډول ډیجیټال پولي واحدونه د دولتي بنسټونو له خوا نه صادرېږي او همدارنګه دغه مجازي پیسې د قانوني پیسو په توګه په پام کې نه نیول کېږي او له دولتي پولو بهرد هغو د انتقال امکان شتون لري.
دغه ډول پیسې کېدای شي، دتوکو یا فزیکي خدمتونو د پېرلو لپاره وکارول شي، خو کېدای شي په یو شمېر ځانګړو ټولنو لکه په آنلاین لوبو کې یې ګټنه محدوده شي.
ډیجیټل پیسې کېدای شي متمرکزې وي، چېرې چې د پیسو په عرضه کولو باندې د یوې مرکزي نقطې کنټرول شتون لري (د بېلګې په توګه: یو بانک) یا هم غیر متمرکزې وي، هلته چې د پیسو د عرضې اړوند کنټرول له وړاندې ټاکل شوی او یا هم په دیموکراتیکه بڼه پر هغو هوکړه شوې وي.
د دولتونو له خوا د دغو پیسو منل کېدل
له ۲۰۱۶ زکال راهیسې له ۲۴ څخه زیاتو هېوادونو کې د ویشل شوي لیچر د ټکنالوژۍ په برخه کې له ۱.۴ میلیارده ډالرو ډېره پانګونه شوې. له دې سربېره له ۹۰ مرکزي بانکونو څخه زیات د ویشل شوي لیچر اړوند بحثونه کړي چې په کې د صادرو شوو ډیجیټل پولي واحدونو مفهوم هم شاملېږي.
د ۲۰۱۸ زکال په مارچ میاشت کې مارشال ټاپوګان لومړنی هېواد و چې خپله کریپټوکرنسي یې وړاندې کړه او هغه یې د قانوني پولي واحد په توګه تائید کړه. دغه پولي واحد ته یې "sovereign" ویل.
د متحده ایالاتو د توکو د راتلونکې سوداګرۍ د کمیسیون لارښود
د متحده ایالاتو د توکو د راتلونکې سوداګرۍ کمیسیون (Commodity Futures Trading Commission یا CFTC) څرګنده کړې چې په ۲۰۱۵ زکال کې مجازي پیسې د توکو په توګه تعریف شوې دي. CFTC پانګوالو ته د مجازي پیسو په برخه کې د پورته یوسه او وه یې پېره (pump and dump) چلوټۍ اړوند خبرداری ورکړی.
د متحده ایالاتو د داخلي عواید د خدمتونو لارښود
د متحده ایالاتو د داخلي عواید خدمتونو (US Internal Revenue Service یا IRS) په خپل 2014-21 ګڼه یاددښت کې هر ډول مجازي پیسې، کریپټوکرنسي او ډیجیټل پیسې د مالکیت په توګه تعریف کړې او د هغو په ګټه او تاوان کې یې د مالکیت د سټنډرډ سیاستونو له مخې مالیات شامل بللي.
د متحده ایالاتو د خزانه دارۍ لارښود
د ۲۰۱۳ زکال د مارچ په ۲۰ مه نېټه د مالي جرایمو څخه د مخنیوي کمېټې د هغو کسانو اړوند چې مجازي پیسې جوړوي، تبادله کوي او یا یې هم لېږدوي؛ د متحده ایالاتو د بانکي اسرارو د قانون له مخې وضاحت وړاندې کړ.
د نیویارک ایالتي مقررات
د ۲۰۱۴ زکال په جولای میاشت کې د نیویارک د ایالتي ادارې د مالي خدمتونو څانګې تر نن ورځې پورې د مجازي پیسو اړوند د جامع مقرراتو وړاندیز وکړ چې په معمول ډول د بیټ لایسنس (BitLicense) په نامه یادېږي. د دغو مقراراتو ټاکلو په موخه یې د ۲۰۱۴ زکال د اکتوبر تر ۲۱ مې نیټې پورې د بیټ کوین د ملاتړو او مالي بنسټونو عامه څرګندونې او تبصرې راغونډې کړې وې. دغه وړاندیز د NY DF له خوا په یوه مطبوعاتي اعلامیه کې وړاندې شو چې «له دغو پیسو څخه یې د کار اخیستونکو ترمنځ د تعادل د خوندیتوب او د غیرقانوني چارو څخه د مخنیوي په برخه کې مرسته کوله». دغه وړاندیز د کوچنیو شرکتونو له خوا د جوړو شوو بنسټونو څخه د ملاتړ په موخه له کلکو نیوکو سره مخ شو او د بیټ کوین چیني صرافیو شکایت وکړ چې دغه قوانین « له متحده ایالتو څخه بهر د هغو د ګټې اخیستنې له مخې له حده زیات پراخ دي».
کاناډا
د کاناډا بانک د بلاکي زنځیر په اډانه کې د خپل ډیجیټل پولي واحد د جوړولو شونتیا ارزولې د کاناډا بانک د هېواد له پنځو نورو لویو بانکونو او د زنځیروي بلاک له R3 شرکت سره په سلا مشورې د هغه څه په برخه کې مرسته کړې چې د Jasper پروژې په نوم پېژندل کېږي. په ۲۰۱۶ زکال کې مرکزي بانک ایتوریم ته په ورته بلاکي زنځیر کې خپله CAD-Coins صادره کړه. بانکونو د ورځې په پای کې CAD-Coins  ته د خپلو پیسو په تبادلې سره د خپلو اصلي حسابونو تصفیه کوله.
ډنمارک
د ډنمارک دولت وړاندیز وکړ چې پرچون پلورونکو ته د نغدو پیسو د ورکړې د سیسټم د پای ته رسولو په موخه د خپل هېواد اقتصاد «له نغدو پرته» اقتصاد ته نږدې کړي. د ډنمارک د سوداګرۍ خونې هم له دغې پرېکړې ملاتړ وکړ. نږدې یو په دریمه ډنمارکي وګړي له MobilePay ګټنه کوي، هغه چې په ځیرکو ټلیفونونو کې د پیسو د راکړې ورکړې اپلیکشن دی.
ایکواډور
د ایکوادور د ملي شورا له خوا تصویب شوي قانون دولت ته اجازه ورکړه، څو تادیات د برېښنايي پیسو په مرسته ترسره کړي او د یو ملي ډیجیتل پولي واحد د جوړولو وړاندیز یې وکړ. د دغه هېواد ملي شورا د یوې اعلامیې په ترڅ کې څرګنده کړه چې: «بریښنايي پیسې اقتصاد په خوځښت راوړي او ډېر هغه ایکواډوري وګړي جلب کوي چې په یوازې توګه د چک حساب، پس انداز حساب او یا هم اعتباري کارتونه نه لري. د دغو برېښنايي پیسو ملاتړ د اکواډور د مرکزي بانک د شتمنۍ له خوا کېږي». د ۲۰۱۵ زکال په ډسمبر میاشت کې د برېښنایي پیسو سیسټم («Sistema de Dinero Electrónico») رامنځته شو او السلوادور لومړنی هېواد شو چې د پیسو دولتي برېښنايي ورکړه یې پیل کړه.
السلواډور
د ۲۰۲۱ زکال د جون په ۹ مه نېټه د السلواډور د قانون جوړوونکې شورا په پرېکړې سره السلواډور لومړنی هېواد شو، چې بیټ کوین یې د قانوني کرنسۍ په توګه طبقه بندي کړه. د دغې پرېکړې له تائید ۹۰ ورځې وروسته هره سوداګري مکلفه وه چې بیټ کوین د توکو یا خدماتو لپاره د قانوني پیسو په توګه ومني، یوازې له داسې حالت پرته چې وه نشي کولای د لېږد په موخه ټکنالوژیکي اړتیاوې پوره کړي.
هالنډ
د هالنډ مرکزي بانک د بلاکي ځنځیر پر مټ د "DNBCoin" په نامه د مجازي پولي واحد په ارزونې بوخت دی.
سورة الحاقة
سورة الحاقة  د قرآن کريم ۶۹ سورت دی.
گریلي اېبټ
چارلز ګريلي آبټ - Charles Greeley Abbot د مې په ۳۱ نېټه، کال ۱۸۷۲، د متحده ایالاتو په وېلټن کې زېږېدلی او د ډسمبر په ۱۷ نېټه، کال ۱۹۷۳، په رېور ډېل کې مړد شوی. د امریکا نجومي فزیک پوه (astrophysicist) وو چا چې په ( Smithsonian Astrophysical Observatory) کې د واشنګټن ډي سي ښار کې ۴۰ کاله د ریس په توګه کار وکړ او په دې وپوهېده چې د لمر د انرژۍ تولید تغیر یا توپیر کوي او د ځمکې په اقلیم باندې د اندازه کولو وړ اغیز کوي. ابټ د نیو همپشایر (New Hampshire) د بزګرو په کورنۍ کې زېږېدلی او له څلور زامنو تر ټولو وړوکی د پلار زوی وو. داېم اېس سي ډګري ېې په کال ۱۸۹۵ کې له (Massachusetts Institute of Technology) څخه کړې او له ډګري اخیستلو وروسته ېې سم دلاسه د معاون په توګه له ( Samuel Pierpont Langley) سره کار پېل چې وروسته د یادې ادارې د ریس توګه وګمارل شو. له لنګلي سره ېې مرسته وکړه چې د لمر انفراریډ طیف نقشه کړي او د لمر وړانګې چې ځمکې په یو وخت او یو سیمه کې اخذ کړې وي اندازه کړي. دغه مقدار ته د ثابت لمریز مقدار ( solar constant) نوم اخیستل کیږي. کله چې په کال ۱۹۰۶ کې لنګلي مړ شو ابټ د دې ادارې ریس وټاکل شو او پر سینوپټیک باندې ېې د نظارت پروګرام جوړ کړ تر څو په لمریز ثبات کې تغیر یا توپیر په اړه څېړنې وکړل شي. ډېر ژر له خپل ټیم سره په دې وتوانیده چې د لمر په وړانګو کې تغیر ومومي او د دې تغیر په وجه د ځمکې په اقلیم کې بدلون سره اړیکه وویني. دې کشف د هوا په وړاندوینه کې کلیدي رول ولاره. له دې پرته ېې لمریز د بخار دېګونه، او ملقلونه هم ډېزاین کړي.
تریزنبرګ
ترینزنبرګ په الماني Triensenberg) د لیختن اشتاین هیواد په اوبرلند سیمه کې پروت ښار دی چې ۲۹،۸ کیلومتره مساحت او د ۲۰۰۵م کال د اټمل له مخی ۲۵۴۲ وګړي لري.
دویسبورگ
دویسبورگ د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
د واکسین په اړه ناسم معلومات
د واکسیناسیون او معافیت په اړه په ټولیزو او ټولنیزو رسنیو کې ناسم معلومات لاس په لاس کېږي. د دسیسې د تیوریو او ناسمو معلوماتو قصدي خپراوي ته هم د ټولو خلکو او مشهورو کسانو له‌خوا تبلیغات شوي دي. د واکسیناسیون په اړه ناسم معلومات واکسین ته د زړه نا زړه کېدو لامل کېږي او پایله يې هم د ناروغیو خپرېدل دي. که څه هم له واکسیناسیون سره مخالفت له ډېرو پېړیو راهیسې موجود دی، خو په وروستیو کې انټرنېټ او ټولنیزو رسنیو د واکسین په اړه د ناسمو معلوماتو خپرېدو ته لاره هواره کړې ده. د واکسینونو په اړه د خوندیتوب بې‌ثبتونه اندېښنې تر ډېره په انټرنېټ کې د علمي معلوماتو په توګه وړاندې کېږي.
پراخوالی
د عامې روغتیا لپاره د شاهي ټولنې یوې سروې وښوده چې تر ۵ کلونو د وړو ماشومانو ۵۰ سلنه والدین په معمول ډول په ټولنیزو رسنیو کې د واکسیناسیون په اړه له ناسمو معلوماتو سره مخ کېږي. په ټويټر کې روباتان د واکسین د خوندیتوب په اړه ناسم معلومات خپروي. روباتان ځانونه د ټويټر قانوني کاروونکي ښيي او بالاخره یو داسې دروغجن تعادل رامنځته کوي چې ګواکي د بحث دواړو خواوو ته تقریباً مساوي کسان موجود دي. د روباتانو له‌خوا جوړ شوي اکونټونه د واکسیناسیون پر ضد قانع‌کوونکې کیسې هم د کلېک اخیستو د دانې په توګه کاروي تر څو خپل عاید لوړ کړي او کاروونکي پر مالیکولي سافټوېیرونه اخته کړي.
یو تحلیل څرګندوي چې په واکسین ضد ټولنه کې مایکل مانوېل چاوز شامل دی، هغه پخوانی مرستیال ډاکټر چې په خپل امبولانس کې له دوو ناروغانو څخه تر غلا وروسته د NHS یا د برېتانیا د عامې روغتیا د خدماتو له‌خوا د ډېر بد چلند په دلیل منفک شو. دا هغه ډول کسان دي چې پخوا د بدیل طب او د دسیسې د تیوریو مینه‌وال وو. یوې بلې څېړنې وښوده چې د دسیسې پر تیوریو د باور تمایل د واکسین لپاره د افرادو د منفي ارادې د وړاندوېینې لپاره پیدا شو.
د واکسین په اړه ناسم معلومات خپرول مالي بدلې هم لرلای شي. کله چې په ټولنیزو رسنیو کې د واکسین ضد موخو لپاره په پوسټونو کې د مالي مرستې غوښتنه کېږي یا مالي مرسته راټولېږي، عاید رامنځته کولی شي.
د مشهورو ناسمو معلوماتو نوملړ
د روغتیا نړیوال سازمان د واکسین په اړه ناسم معلومات په پنځو برخو کې ډلبندي کړي دي او په دې ډول دي: د ناروغۍ ګواښ (په واکسین سره د مخنیوي وړ ناروغۍ بې‌ضرره دي)، باور (د واکسین د تجویزوونکو مقاماتو باور تر پوښتنې لاندې راوستل)، بدیلې طریقې (لکه د واکسین پر ځای نور بدیل درمل)، اغېزناک‌توب (واکسینونه کار نه‌کوي) او خوندیتوب (واکسینونه د ګټو په نسبت خطرونه ډېر لري).
د واکسیناسیون بدیلې درمنلې
د ناسمو معلوماتو له امله ښايي ځینې خلک د واکسیناسیون پر ځای مرستندویو یا بدیلو درملو ته مخه کړي. هغه کسان چې پر دغو خبرو باور لري، واکسینونه "زهري او بدل" ګڼي او بدیلې "طبیعي" لارې چارې خوندي او اغېزناکې بولي. ځینې هغه ناسم معلومات چې د واکسیناسیون د بدیلو درملو په اړه خپرېږي، دا دي:
واکسیناسیون د نسل‌وژنې په توګه
هغه ناسم معلومات چې ویل کېدل اجباري واکسیناسیون د ځمکې "د نفوس کمولو" لپاره کارول کېدای شي، په ۲۰۱۱ کال کې د بېل ګېټس په ناسم نقل قول سره خپاره شول. داسې ناسم معلومات هم موجود دي چې وايي واکسینونه (په تېره mRNA واکسین) ښايي په هسته کې DNA بدله کړي. تر دې وړاندې چې په سيټيوزول (cytosol) کې شته mRNA د سلول هستې ته د ننوتو فرصت پیدا کړي، په چټکۍ سره تجزیه کېږي. (mRNA واکسینونه باید د تودوخې په ډېره ټيټه کچه کې وساتل شي چې د mRNA د خرابېدو مخنیوی وشي.) رېټرو وایروس کېدای شي یو رشته‌يي RNA وي (څرنګه چې SARS-CoV-2 واکسین یو رشته‌يي RNA دی) چې د سلول هستې ته داخلېږي او د سلول په هسته کې له RNA څخه د DNA د جوړولو لپاره له معکوس نقل یا (reverse transcriptase) څخه استفاده کوي. رېټرو وایروس هستې ته د داخلېدو لپاره میکانیزمونه لري، خو نور mRNA دغه میکانیزمونه نه‌لري. کله چې د هستې داخل ته ورسېږي، په رېټرو وایروس کې له موجود پیلوونکي پرته له RNA څخه DNA نه‌شي جوړېدای. خو که په هسته کې ځای پر ځای شي، د نورو mRNA لپاره به موجود نه وي. پر دې بنسټ، mRNA واکسینونه DNA نه‌شي بدلولی، ځکه چې هستې ته نه‌شي داخلېدای او همدا راز د معکوس نقل د فعالېدو لپاره پیلوونکی نه‌لري.
د واکسین په جوړښت کې زهر ډېروونکي مواد دي
واکسین ضد اشخاص ټینګار کوي چې په واکسینونو کې موجود ترکیبات لکه تایومرسال (thiomersal) او الومینوم (aluminum) کولی شي روغتیا ته ګواښونه پېښ کړي. تایومرسال په واکسینونو کې یو بې‌ضرره ترکیب دی چې له شنډېدو څخه د خونديتوب لپاره کارول کېږي او هېڅ کوم ضرر نه‌لري. الومینوم په واکسین کې د مرستندوی په توګه موجود دی او حتا په ډېر مقدار کې یې هم د زهریت کچه کمه ده. فرمالډيډ (Formaldehyde) په ځینو واکسینونو کې په ډېره کمه اندازه موجود دی او بې‌ضرره دی. په کوویډ-۱۹ واکسین کې د حرامو محصولاتو د شتون اوازې په مسلمانو ټولنو کې خپرې شوې.
واکسینونه د یوې حکومتي/درملیزې دسیسې برخه ده
د لویو درملو د دسیسې تیوري چې ګواکي د درمل‌جوړونې شرکتونه د ناوړه موخو او عمومي ګټو پر خلاف فعالیت کوي، د واکسینونو په برخه کې کارول کېږي.
په واکسین سره د مخنیوي وړ ناروغۍ بې‌ضرره دي
یو داسې ناسم عام تصور موجود دی چې د سرخکانو په څېر ناروغۍ چې په واکسین سره یې مخنیوی کېږي، بې‌ضرره دي. له دې سره سره، سرخکان یوه جدي ناروغي ده چې د شدیدو عوارضو او حتا مرګ لامل کېږي. واکسیناسیون له سرخکانو څخه د ژغورل کېدو یوازنۍ لاره ده.
د زیانمنو کسانو په اړه شخصي روایتونه
د واکسیناسیون په اړه شخصي حکایات او کله ناکله دروغ کیسې خپرېږي. داسې ناسم معلومات هم خپاره شوي چې ګواکي د کوویډ-۱۹ واکسین له امله ځینو خلکو خپل ژوند له لاسه ورکړی.