cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
په ۲۰۱۲ زکال کې په افغانستان کې د قرآن کریم د سوزولو اړوند لاریونونه
څېړنې
د بګرام هوايي اډې په څنډه کې د پروان د بندخونې افسران اندېښمن و چې یو شمېر بندیان د کتابتون په کتابونو کې د یاددښتونو په لیکلو له یو بل سره اړیکه نیسي څو د یوه پیاوړي برید چمتوالی ونیسي. له همدې امله دغو افسرانو دوه افغان- امریکايي ژباړونکو ته دنده ورکړه څو د کتابتون کتابونه وګوري او په هغو کتابونو کې چې لیکنې شوې او کولای شي امنیتي ګواښ رامنځته کړي راغونډ کړي. هغه مهال چې د دغو ژباړونکو کار پای ته ورسېد، دوی د دغه کتابتون نږدې ۲۰۰۰ کتابونه چې د قرآن کریم نسخې او همدارنګه په کې یو شمېر دیني کتابونه هم شامل و راغونډ کړل. د دغې څېړنې پر بنسټ یو له دغو ژباړونکو څرګنده کړې چې په کتابتون کې د موجود کتابونو نږدې ۷۵ سلنه کتابونو یې افراطي موضوعات لرل. ورته مهال د افغانستان د لوړ پوړو علماوو څېړنې بیا څرګنده کړه چې دوی شک لري چې په دغو کتابونو کې شوې لیکنې دې له شخصي نښو نښانو پرته بل څه وي، په یو شمېر دغو لیکنو کې د بندیانو نومونه او د هغو د پلرونو نومونه لیکل شوي و؛ یا به هم د هغوی د نیولو ځای او وخت لیکلی و. ورته مهال امریکايي پوځي چارواکو بیا دغه کتابونه «د حساسو موادو» په ډله کې بللي و او پرېکړه یې کړې وه چې هغه وسوزوي ځکه چې د هغو د ساتلو ځای یې نه درلود.
د څېړنو پر بنسټ، هغه مهال چې د دغو نږدې ۲۰۰۰ ټوکه کتابونو چې قرآن شریفونه او نور مذهبي کتابونه په کې شامل و د له منځه وړو هوډ وشو؛ د افغان ملي اردو یو سرتېري او یو ژباړن امریکايي سرتېرو ته خبرداری ورکړ چې د مذهبي کتابونو له سوزولو ډډه وکړي، خو بیا هم دغو سرتېرو شاوخوا ۱۰۰ ټوکه کتابونه د سوزولو ځای ته یووړل. هغه مهال چې کارکوونکو د کتابونو په سوزولو پیل وکړ او اور یې ورته واچاوه، یو افغان کارکوونکي د مرستې وړاندیز وکړ – خو هغه مهال چې پام یې شو په دغو کتابونو کې قرآن شریفونه هم شامل دي چیغې یې پیل کړې. هغه یو لوډر را مخکې کړ او د هغو په مرسته یې د اور لمبې را کمې کړې. افغان کارکوونکي له نورو کارکوونکو مرسته وغوښته څو په اوبو د اور مخه ونیسي. امریکایانو له ځنډ پرته له دغې چارې لاس واخیست خو تر دغه مهاله څلور ټوکه قرآن شریفونه په زیاته کچه سوزېدلي و.
پارلماني ولسواکي
پارلمان د انگلیسي ژبې (Parliament) کلمه ده چې له (Parle, parley) چې د خبرو او بحث معنی ورکوي اخیستل شوې ده، دا څرگندنې په ۱۲۴۵ زیږدیز کال کې د فرانسې د پادشاه او پاپ تر منځ کیدونکو غونډو ته هم کارول شوې ده، ورو ورو دا څرگندنه د وگړو هغه ټولي ته کارول کیده چې د واکمني د پالیسیو او مالي چارو (Finances) په اړه خبرې اترې کوي او هغه تصویبوي. د دولت د دوه نورو قوو اجرایوي او قضایې په پرتله خلکو ته د پارلمان نږدې والي ته په پام سره پارلمان د خلکو د نظر استازندویه درییم ځواک بلل کیږي له همدې امله د پارلمان ودانۍ ته ډیر وخت د ملت کور کلمه کارول کیږي. پارلماني سیستم او پارلماني حکومت بیا له جمهوري ریاست څخه بیل د حکومت یو ډول دی، په دغه ډول کې د جمهوري ریاست په اپوټه چې پکې د قوو په بیلابیل والي ټینگار دی په پارلماني سیستم کې د اجراییوي او تقنیني قوو د یو ځایوالي په اصل ټینگار کیږي. په پارلماني ډیموکراسۍ کې مقننه او اجرایه قوه په یو ځای کار کوي او له همدط امله دی چې هغه کسان چې قانون جوړوي له بلې خوا په کابینه کې هم دي، حکومت د کابینې او په پارلمان کې د اکثریت او نورو یو ځای شوو پارټیو له ایتلاف څخه جوړ شوی دی، چې پدې ډول حکومت د پارلمان یو اکثریت دی او ډیری تصامیم هم د همدغه ځواک په لاس کې دي او دا چې حکومت د پارلمان اکثریت ټاکلی او د خلکو په نیغه رایه ندي ټاکل شوي نو دوی هم پارلمان ته مسوول دي. حکومت هم په ټولیز ډول په دوه برخو ویشل شوی یو یې رسمي برخه ده چې په راس کې یې پاچا راځي او بل یې د حکومت اجرایوي برخه ده چې پکې لومړی وزیر مشر راځي او پاچا چې ملي مشرتابه لري یواځي نظارت کوي چې حکومت شته دی، کله چې کوم اضطراري حالت رامنځته کیږي، یا ایتلافي حکومت ماتې خوري بیا پاچا واک لري چې یوه چا ته دنده ورکړي چې حکومت جوړ کړي؛ خو د لومړي وزیر دنده بیا ټول اجرایوي مسولیتونه دي؛ هغه پاليسي جوړوي او د خپلو اړتیاو له مخې قوانین وړاندیز کوي. په پارلماني ډیموکراسۍ کې تصمیم هم ډلې ته ورگرځي، ډله تصمیم نیسي، په پارلمان کې اکثریت حکومت جوړوي او په حکومت کې هم یواځې لومړی وزیر پریکړه نه کوي بلکه کابینه تصمیم نیسي.
واک
واک یا اقتدار (AUTHORITY) کلمه په انگلیسي ژبه کې اتوریټي (Authority ) ده چې د لاتیني کلمې (AUCTORITAS) څخه اخیستل شوې او د واک، واکمنۍ، قانوني ځواک، باور او نفوذ معنی ورکوي. په ټولنیزو برخو کې روا یا مشروع واک او په سیاسي چارو کې د واکمنۍ او په علمي او ادبي برخو کې درناوي ته ټولو ته واک کارول کېږي.
۱۹ (عدد)
۱۹ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۸ څخه  مخکي او د ۲۰ وروسته موجود دي.
په کلینډر کې
۱۹ کولاي سي:
په کیمیا کې
۱۹ د پوتاشيوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۱۹ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
گوگل
وېشنيزه:اناتومي وېشنيزه:ټټر
الخالد شوبله
د الخالد ټانک (په اردو ژبې کی:الخالد ٹینک) د پاکستان د پوځ تر ټولو عصري او آغېزه کوونکي جنگي ټانک دي. دغه ټانک په ۱۹۹۹ کال کی طرح او جوړ شو. پاکستاني پوځ د الخالد د ټانک څخه رسمی ډول د ۲۰۰۱ کال څخه راهیسی کار اخلي. د ټانک د عملي شمیره درې کاسان دي ( قومندان، د ټانک چلوونکی، د وسلې چلوونکی). هر ټانک د ۱۲۵ م.م. توپ، د ۷،۶۲ م.م. ماشیندار او د ۱۲،۷ م.م. د الوتکو ویشتونکي توپ لري. سرعت یی ۷۲ کیلومتره په ساعت کی ته رسېږي. د الخالد ټانک د زره پوښ بلن ۶۰۰ م.م. دي.
وېشنيزه:پاکستاني شوبلې
کروشفو
کروشفو ښار په مقدونیایي Kruševo) د شمالي مقدونیه هیواد په پلاګونیا ولایت کې موقیعت لري.
د سپي ورځ
د سپي ورځې - Dog days هغه موده چې ډېره گرمه وي، د جولای او اگسټ په میاشت کې وي، لوندوالی او گرمي خپل حد ته رسیږي د سپټمبر تر پېله پورې دوام کوي. د دې نوم اصلي کارونکي یونانیان د روم خلک او مصریان گڼل کیږي. دوي باور لره چې د سیریس (Sirius) په نامه سپی ستوری په دې موده کې له لمر سره یوځای راخیژي او خپله گرمي لمر ته ور اضافه کوي او په همدې وجه گرمي زیاتیږي. په دې موده کې ډېر وخت سپیان هم لیونیان کیږي او په همدې وجه ېې دا نوم پرې ایښی. دوي باور لره چې د سیریس (Sirius) یا سپی ستوری د انسانانو په فعالیت ځانگړی اغیز لري.
ګرین مایل
ګرین مایل (په انګلیسي The Green Mile) یو امریکایي فلم دی چې فرانک دارابونت په کې لوبیدلی دی په ۱۹۹۹م کال د امریکایي شرکت د وارنر ورونه له خواه بازار ته وړاندی شو، یاد فلم د اسټیون کینګ له ناول څخه اخیستل شوی دی چې ټام هنکس په کې د اجکام او مایکل کلارک دانکن د جان کافی په نوم لوبیدلي دي.
دا فلم د ۱۹۹۹ کال د دسمبر په ۱۰ په متحده ایالاتو کې د منتقدینو مثبتو بیاکتنو ته وړاندې شو، چا چې د ډارابونټ لارښود او لیکنې، احساساتي وزن، او اجرااتو (په ځانګړې توګه د هانک او ډنکن لپاره) ستاینه وکړه، که څه هم د هغې اوږدوالی نیوکې ترلاسه کړې. دا سوداګریزه بریا وه، د ۶۰ ملیون ډالرو بودیجې څخه یې ۲۸۶ ملیون ډالر ګټلي، او د څلورو اکاډمۍ جایزو لپاره نومول شوی و: غوره انځور، د ډنکن لپاره غوره ملاتړی لوبغاړی، غوره غږ او غوره سکرین پلې د موادو پر بنسټ چې مخکې تولید شوي یا خپاره شوي.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه
رقم جوړؤنکي وسایل
<font face="Tahoma"> رقم جوړؤنکي وسایل د:رقم جوړونکې وسايل(  Digitizing the Real World   )
کمپيوټر مخکې له دې چې په لاس ليکل شوی او يا چاپ شوی متن يوله بله وپيژني هماغه متن بايد په رقمي ډول بدل کړي تر څو د کمپيوټر په حافظه کې وساتل شي. څرنگه چې معلو مات په بيلا بيلو بڼو سره دي نو د هغوی د رقمي جوړولو لپاره بايد له بيلا بيلو وسايلو څخه کار واخيستل شي ددې وسايلو ځيني ډولونه په لاندې ډول دي:
1:سکنر(Scanner ): سکنر د معلوماتو د ننه کولو يوه وسيله ده چې کولای شي د گرافيکي بڼو او د متنونو رقمي ښودنه برابره کړي. سکنر په بيلا بيلو بڼو سره موندل کېږي د بڼو د نه په پام کې نيولو سره سکنر کولای شي چې فوتو گراف،رسامي،چارت،او دچاپ شوو معلوماتو نور ډولونه د Bit په ډولونو بدل کړي تر څو د گرافيکي پروگرامونو په مرسته کمپيوټر وکولای شي چې هغه ذخيره او پراسس کړي.
2:ديجيتل کمره(Digital Camera): ديجيتل کمره د يوه رقمي انځور په بڼه د حقيقي بڼو د سملاسي انځور اخيستلو لپاره په کار وړل کېږي. د پاڼې پر مخ د چاپي بڼو پورې محدوده نه ده بلکې هر هغه څيز چې عادي کمره يې اخيستلای شي هغه ثبتوي .ديجيتل کمره کولای شي چې دډيسک د معلوماتو د ساتنې د وسايلو لکه د فلش حافظه،د بيټي (Bit) بڼو ډولونه ذخيره کړي.ديجيتل کمره له کمپيوټر سره د USB پورټ له لارې نښليدای شي.
ويديويي رقم جوړؤنکی (   Video Digitizer    ): دا دسرکتونوهغه مجموعه ده چې کولای شي له ويديويي کمرې ،تلفاز او يا نورې ويديويي سرچېنو څخه ورودي واخلي او هغه رقمي سگنالونو ته واړوي. له هغې وروسته کولای شي چې رقم شوي سگنالونه د کمپيوټر په ساتنځي کې وساتي او په سکرين يې وښيي. څرنگه چې ديجيتل ويديويي کمره اشکال په رقمي بڼه اخلي نو کولای شو چې ويديويي سگنالونه په مستقيمه توگه او له ويديويي رقم جوړؤنکي پرته  کمپيوټر ته وليږدوي.
4:د غږ رقم جوړؤنکي(     Sound Digitizer  ): د غږ رقم جوړؤنکي د يوه داسې سرکت لرونکي دي چې کولای شي د مايکروفون او نورو غږيزو وسايلو غږ رقمي کړي. د غږ ورودي ذکي پروگرامونو ته اړتيا لري تر څو وکولای شي چې دا غږونه کمپيوټر ته په سمه توگه تفسير کړي. غږونه په هوا کې د څپو په بڼه خوځيږي،مايکروفون دا څپې د انالوگ په اليکتريکي سگنالونو بدلوي له هغې وروسته د ADCپه مرسته انالوگ سگنالونه باينري بڼي ته اوړي.ADC معمولاً د غږ دکارت د پاسه ځای لري.
5:حس کوونکي(      Sensor     ): له حس کوونکو څخه د تودوخې،رطوبت،فشاراو نورو فزيکي مقاديرو د اندازه کولو لپاره گټه اخيستل کېږي. له دې وسايلو څخه د روبوت په جوړولو ،د جوي حالاتو وړاندويېنه ،پوهنيزو څيړنو او نورو سلگونو برخواو تطبيقاتو کې ترې کار اخيستل کېږي.تردې پورې چې زموږ او ستاسو د خوښۍ او خندا احساس هم حس کوونکي کولای شي ،تقليد کړي.
ژباړن:ب.بهیر وردگ
۲۰۱۶ز کال کې د طالبانو والیانو وژنه
۲۰۱۶/۵/۵ز کال
د افغانستان د کورنيو چارو وزارت او ځايي چارواکي وايي، امنیتي ځواکونو د يو لړ پوځي عملياتو په ترڅ کې په کندهار ولايت کې د طالبانو لخوا نومول شوی والي او د هغه د مرستيال په گډون د دغې ډلې ۴۳ تنه وسله وال وژلي دي. د کورنيو چارو د وزارت په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه کسان د يو شمېر ځانگړو عملياتو په ترڅ کې د کندهار ولايت په شاولي کوټ ولسوالۍ کې وژل شوي دي. د کورنيو چارو وزارت زياتوي، د طالبانو لخوا نومول شوی والی "حيات چې په حاجي لالا" مشهور دی او مرستيال يې "احمدشاه همت چې په ارماني" مشهور دی په ۴۳ وژل شويو کسانو کې شامل دی. د کندهار امنيه قومندان جنرال عبدالرازق هم د دغو کسانو د وژلو ادعا پر وخت ويلي يې دي، "دغو کسانو د کندهارـ ارزگان لار د ترافيکو پر مخ تړلې وه چې اوس بېرته پرانيستل شوه". د کورنيو چارو وزارت د خبرپاڼې له مخې په دغو عملیاتو کې يو شمېر وسلې او مهمات هم د افغان امنيتي ځواکونو لاس ته لوېدلي دي. کورنیو چارو وزارت زیاته کړه چې حیات مشهور په حاجي لالا د طالبانو تش په نوم کندهار والي او د هغه معاون چې احمد شاه همت چې په ارماني مشهور و له خپلو ۴۳ وسله والو ترهگرو سره ووژل شو. د کندهار امنیه قومندان جنرال عبدالرازق هم ددې وگړو وژنه تایید کړې او زیاته یې کړه چې دوي د کندهار-روزگان لویه لاره یې د خلکو پرمخ تړلې وه چې اوس خلاصه شوې. دا عملیات د سهار د یکشنبې ورځ،۱۰ بجو پیل او تر مازیگر ۴ پورې یې دوام وکړ. http://www.bbc.com/persian/afghanistan/2016/05/160502_k05_taliban_shadow_gov_killed
پېښور کې د ننگرهار والي وژنه
د طالبانو ترهگرې ډلې تش په نامه د ننگرهار لپاره نومول شوی والي مولوي میر احمد گل د پاکستان هېواد، پېښور ښار په سپینه وړۍ سیمه کې د نامعلومه وسله والو له خوا ووژل شو. د ملي امنیت د وخت رییس رحمت الله نبیل ویلي چې دا کس د افغانستان د ډېری وگړو قاتل و.
پېښور کې د مولوي عبدالرقیب وژنه
د ۱۳۹۲ل کال د پاکستان هېواد په پېښور ښار کېد مولوي عبدالرقیب د فبرورۍ په میاشت کې هغه وخت ووژل شو چې له کوره بهر راووتو.
کوټه کې د نور الله هوتک وژنه
د کوټې شوری غړی او نامتو طالب وسله وال ترهگر نور الله هوتک د دسټمبر میاشت، کال ۲۰۱۳ز کال د پاکستان کوېټې ښار کې نامعلومه وسله والو ووژلو.
اسلام اباد-راولپېنډۍ کې د نصر الله حقاني وژنه
د حقاني ترهگرې شبکې نامتو طالب قومندان او مالي مسؤل مولوي نصر الدین حقاني د پاکستان په اسلام اباد-راولپېنډۍ ښار کې هغه وخت ووژل شو چې له یوه ډوډۍ پښوونکي دوکان څخه یې ډوډۍ اخېسته.
آرام سمندر
ارام سمندر د ځمکې د سیارې له پنځو سمندرونو نه تر ټولو لوی او ژور سمندر دی. له شمال لوري نه تر شمالي منجمد سمندر او په سویل کې تر سویلي سمندر (یا د هغه د تعریف له مخې تر سویلي قطب «انترکتیکا») رسېږي، د لویدیځ له خوا د آسیا او اسټرالیا لویو وچو او له ختیځ لوري د امریکا لویې وچې په واسطه محدود کېږي.
د ۱۶۵ میلیونه ۲۵۰ زره کیلومتر مربع (۶۳ میلیونه ۸۰۰ زره مایل مربع) سطحې په لرلوسره (هغه ډول چې د تعریف له مخې یې د سویلي قطب یا انترکتیکا له سویلي پولې سره نښلي)، د نړۍ د سمندري وېش دغه لویه برخه  او په نوبت سره، دغه هایدروسفیر د ځمکې د اوبو د سطحې ۴۶٪ سلنه او د ځمکې د ټولې سطحې ۳۲٪ پوښي، چې د ځمکې د ټولو وچو له مساحت نه ( چې ۱۴۸ میلیون کیلومتر مربع کېږي) لوی دی. د اوبو د دواړو نیمو کرو او لویدیځې نیمې کرې مرکز په ارام سمندر کې دی. د سمندر څرخېدل (د کورلیوس اغېز له مخې دی) دغه اوبه په دوو لویو خپلواکو برخو وېشي چې د استوا په کرښه کې سره یوځای کېږي: شمالي ارام سمندر او سویلي ارام سمندر. د ګالاپاګوس او ګلیبرت ټاپوګان په داسې حال کې چې د استوا په کرښه کې موقعیت لري، په بشپړ ډول په سویلي ارام سمندر کې بلل کېږي.
په منځنۍ کچه یې ژوروالی ۴۰۰۰ متره (۱۳۰۰۰ فوټه) ته رسېږي. تر ټولو ژوره نقطه یې (Challenger Deep) په لویدیځ شمالي ارام سمندر کې په ماریانا خندق کې موقعیت لري، چې د نړۍ تر ټولو ژوره نقطه ده او ژوروالی یې ۱۰۹۲۸ مترو (۳۵۸۵۳ فوټه) ته رسېږي. د دغه سمندر په سویلي نیمه کره کې د هاریزون ژوره نقطه په ټونګا خندق کې موقعیت لري چې ژوروالی یې ۱۰۸۲۳ مترو (۳۵،۵۰۹ فوټه) ته رسېږي. د ځمکې درېیمه ژوره نقطه هم په مارینا خندق کې د سیرینا ژوره نقطه ده.
لویدیځ ارام سمندر ګڼ شمېر لوی سمندرګي لري چې چین سویلي سمندرګی، د چین ختیځ سمندرګی، د جاپان سمندرګی، اوخوستک سمندرګی، د فلیپین سمندرګی، کورال (مرجان) سمندرګی، جاوه سمندرګی او تاسمن سمندرګی په کې شاملېږي.
رېښه
په داسې حال کې چې د آسیا او اقیانوسیې وګړو له تاریخ نه وړاندې مهالونو کې په ارام سمندر کې سفر کاوه، د ارام سمندر لویدیځ د لومړي ځل لپاره په ۱۶ مه پېړۍ کې د اروپایانو له خوا ولیدل شوه، هغه مهال چې هسپانوي کاشف Vasco Núñez de Balboa له پاناما تنګي نه په ۱۵۱۳ ز کال کې تېر شو او لوی «سویلي سمندر» یې کشف کړ، هغه چې ده ورباندې نوم Mar del Sur  (په هسپانوي کې) کېښود. د دغه سمندر اوسنی نوم د پرتګالي کاشف فردیناند مګلان (Ferdinand Magellan) له خوا، په نړۍ کې د هسپانویانو د ګرځېدو پر مهال په ۱۵۲۱ ز کال کې کېښود، ځکه هغه دغه سمندر ته په رسېدو ښکلی باد احساس کړ. هغه ورته Mar Pacífico وویل، چې په دواړو پرتګالي او هسپانوي ژبو کې د «ارام سمندر» په معنا دی.
جغرافیه
ارام سمندر، اسیا او استرالیا له امریکا لویې وچې جلا کوي. کېدای شي د استوا کرښې په واسطه په دوو برخو شمالي (شمالي ارام) او سویلي (سویلي ارام) ووېشل شي. له  له انترکتیکا یا سویلي قطب نه تر شمال قطب پورې اوږدوالی لري. ارام سمندرګی د ځمکې نږدې یو په درېیمه سطحه جوړوي، چې ۱۶۵ میلیونه ۲۰۰ زره کیلومتر مربع (۶۳ میلیونه ۸۰۰ زره مایل مربع) مساحت لري او د ځمکې سیارې له ټولې وچې نه،  چې ۱۵۰ میلیون کیلومتر مربع (۵۸ میلیون مایل مربع) ښوول شوې، لوی دی.
ارام سمندر، چې د شمالي قطب له برینګ سمندرګي نه له نږدې ۱۵۵۰۰ کیلومترۍ (۹۶۰۰ مایله) د سویلي سمندر تر ۶۰ سویلي درجو پورې رسېږي (د پخوانیو تعریفونو له مخې هغه د سویلي قطب تر څنډې یا روز سمندرګي رسوي)، ارام اقیانوس د ۵ شمالي درجو په عرض کې ختیځ او لویدیځ لوی عرض لري، چې له اندونیزیا نه د کولمبیا تر سواحلو پورې ۱۹۸۰۰ کیلومتره (۱۲۳۰۰ مایله) ته رسېږي – د ټولې دنیا د چارچاپېر نیمايي او د میاشتې د قطر له پنځه چنده زیاته ده. د ځمکې تر ټولو ژوره نقطه هم په مارینا خندق کې ده چې ژوروالی یې د سمندر له سطحې ۱۰ زره ۹۱۱ متره (۳۵۷۹۷ فوټه، ۵۹۶۶ فاټومه) ده. په منځنۍ کچه د دغه سمندر ژوروالی ۴۲۸۰ متره (۱۴ زره ۴۰ فوټه؛ ۲۳۴۰ فوټومه) او د اوبو حجم یې نږدې ۷۱۰ میلیون کیلومتر مکعب (۱۷۰ میلیون مایل مکعب) ده.
د ځمکې د جوړښتي اغېزو له امله ارام سمندر له درېو خواوو نه په کال کې ۲.۵ سانتي متره (یو انچ) کوچنی کېږي، چې په کال کې ۰.۵۲ کیلومتر مربع (۰.۲۰ مایل مربع) مساحت کېږي. په مقابل کې اتلانتیک سمندر بیا لوېږي.
د ارام سمندر نامنظمې غربې څنډې ګڼ شمېر سمندرګي لري چې تر ټولو لوی یې سیلابس سمندرګی، کورال سمندرګی، د چین ختیځ سمندرګی (ختیځ سمندرګی)، فلیپین سمندرګی، د جاپان سمندرګی، د چین سویلي سمندرګی (سویلي سمندرګی)، سولو سمندرګی، تاسمان سمندرګی، یلو (ژېړ) سمندرګی (د کوریا لویدیځ سمندرګی)، د اندونیزیا سمندرګي لاره (مالاکا تنګی او توریس تنګی په کې شاملېږي) له لویدیځ نه له هند سمندر او ارام سمندر سره نښلي او ډرېک تېرېدونکې لار او مګلان تنګی ارام سمندر له اتلانتیک سمندر سره په ختیځ کې نښلوي. په شمال کې بېرېنګ تنګی ارام سمندر له شمالي منجمد قطب (ارکتیک سمندر) سره نښلوي.
له ارام سمندر سره په پوله هېوادونه او قلمرونه
خپلواک هېوادونه:
آسټراليا، برونای، کمبوديا، کاناډا،  چېلي ، چین،  کولمبيا،  کوستاريکا، اېکوادور،🇸🇻 SLV السلوادور، د مایکرونیزیا فدرال ایالتونه،🇫🇯 فیجي، ګواتیمالا، هندوراس، اندونیزیا، جاپان، کیرباتي، مالیزیا، مارشال ټاپوګان، مکسیکو، نائورو، نیوزلنډ، نیکاراګوا، شمالي کوریا، پالو، پانامه، پاپانیو ګینه، پیرو، فلیپین، روس، سمائو، سنګاپور، سولمون ټاپوګان، سویلي کوریا، ټایوان، تایلنډ، ختیځ تیمور، ټونګا، توالو، متحده ایالات، وانواتو او ویتنام.
قلمرونه : امریکايي سمائو(متحده ایالات)، بیکر ټاپو (متحده ایالات)، کلیپرټون ټاپو (فرانسه)، کوک ټاپوګان (نیوزلنډ)، د کورال سیند ټاپوګان (اسټرالیا)، فرانسوي پلنزی (فرانسه)، ګوام (متحده ایالات)، هانګ کانګ (چین)، هاولنډ ټاپو (متحده ایالات)، جارویس ټاپو (متحده ایالات)، جانسټون ټاپو (متحده ایالات)، کینګمن ریف (متحده ایالات)، ماکئو (چین)، ماکیوري ټاپو (اسټرالیا)، مېډوې مرجاني ټاپو (متحده ایالات)، نیو کلادونیا (فرانسه)، نورفولک ټاپو (اسټرالیا)، شمالي ماریانا ټاپو (متحده ایالات)، نیوي (نیوزلنډ)، پالمیرا مرجاني ټاپو (متحده ایالات)، پیکتارین ټاپو ګان (بریتانیا)، توکلاو (نیوزلنډ)، والیس او فوټونا (فرانسه) وېک ټاپو (متحده ایالات).
سرچینې
وېشنيزه:سمندرونه
طنز او مزاح
معمولاً طنز او مزاح کلمې د یو مرکب په توګه کارول کیږي، خو دا دوه مختلفې ماناوې دي. د مزاح لغوي مانا خندا ده، په داسې حال کې چې طنز د ملنډو یا خندا کولو مانا لري.
محمد انور بټ هندو شوپیان وايي: هغه انتقادي لیکنې چې د طنز په جامه کوي او سره انتقاديته تاسې پر خندا کولو مجبوره کړي، طنز او مزاح بلل کيږي.
د طنز او مزاح يو خوږه بېلګه ټوکې او لطيفې دي.
د طنز او مزاح په اړه
طنز او مزاح اکثرا د یو بل په بدل کې کارول کیږي او معمولا د دواړو ترمینځ هیڅ توپیر نه کیږي. په هرصورت، حقیقت دا دی چې طنز او مزاح په بشپړ ډول مختلف شیان دي.
سټیفن لیکوک د خپل کتاب "طنز او انسانیت" په 11 پاڼه کې لیکي چې
رونالډ ناکس د خپل کتاب "د طنز په اړه مقالې" په 31 پاڼه کې لیکي طنز د انتقاد یوه سخته، تیزه او ظالمانه بڼه ده چې په هغه کې د یو څه بد اړخونه دومره څرګند وي چې یا یې ښه اړخونه په اوتومات ډول له نظره ورک شي او یا بد اړخونه دومره روښانه شي چې ښه اړخونه یې له منځه ولاړ شي. لرې خو دلته بايد په ياد ولرو چې د طنز شدت، سرعت او ترخه خبره د ښه او ستر هدف لپاره ده، له همدې امله ورته پاملرنه کېږي. طنز په مستقیمه توګه نه کیږي بلکې د طنز تر پوښ لاندې وړاندې کیږي.
د علیګار مجلې د طنز ګڼه په ۳۴ مخ کې راغلي دي چې لکه څنګه چې په دې معنی موږ کولی شو ووایو چې د طنز او طنز ترمنځ نږدې اړیکه شتون لري، مګر موږ نشو ویلای چې طنز او طنز یو شی دی، ځکه چې موږ خندا بولو چې یوازې د انفرادي یا ټولنیز سمون نوم ورکوو.
لکه د اردو ادبی مزاحیه کرکټر "چاچا چھکان" چې د خپلو طنزونو سره خندا هڅوي. برعكس كله چې ټولنه په ټوليزه توګه په خرابېدو پيل وكړي او طنز كوونكى دا احساس وكړي چې د ټولنې اصلاح ناشونې ده، نو له انسانيت څخه كركه كوي او طنز ته لمن وهي، او دا طنز چې كله زور واخلي نو خپل قوت او قوت له لاسه وركوي. غندل کیږي. د طنز لیکونکي په زړه کې د فرد او ټولنې لپاره شفقت او مینه وي او د طنز لیکونکي په زړه کې نفرت او دښمني وي.
سرچينې
وېشنيزه:طنز او مزاح وېشنيزه:طنزونه
کوډېکس
په کودیکس کی لاندی مطالب تر بحث لاندی نیول شوی دی:
د کودیکس په برخه کی لاندی مشخص معیارونه وجود لری:
وېشنيزه:کوډېکس وېشنيزه:کتابونه
ښيښه
ښيښه (غیر کرسټالي ) بې رنگه بڼې کلک څيز يا ماده ده. ښيښې په ښکاره ډول نیم کلکې خو د ماتېدو وړاو په سترگو روڼې ښکارې. تر ټولو عادي هیندارې ، د څښاکو بوتلونو ،ځينې گلدانونو او ښيښې د کړکيو په جوړولو کې له پېړيو را هيسې کارېږي. دغه ښيښې ۷۴ ٪ په سلمه کې له سلیکا(سلیکان) او یا د سليكان ډای اکسايډ په انگرېزي - (silica) نومي عنصر ، چونې او سوډا څخه جوړېږي. همدارنگه دغو عنصرونو سره ځينې نور پوډري توکي د ښيښې د پايښت لپاره ورگډېږي. په ساينسي نړۍ کې که ښيښه په ډېره پراخه او اوږدې مانا سره تشريح کېږي ، همدارنگه د هر هغه کلکې بڼې چې کرستالي نه وي ، اوبې بڼې جوړښت ولري. ښيښې ته بڼې هم ورکول کېږي کله چې ېې د تودوخې په وجې اوبه کړي. د همدې پراخې مانا سره ، ښيښه په رازو رازو مختلفو د مادو په ټولگو کې وېشل کېږي. د جوړښت عنصرونه ېې مټالک الويډ، آيانک ملټس ، اکويوس سولوشن ، ماليکيولر اوبلنې مادې ، او پوليمر نومېږي. ښيښه لکه توکی ، په ساينس او کارخانو کې مخکښه ضروري رول توکی گڼل کېږي. د دې کيمياوي ، پږني او په ځانگړي توگه سترگۍ واله ځانتيا ېې د دې وړ ده چې په ځينو بڼو وکارېږي ، د بېلگې په ډول هواره ښيښه ، دبلی ييزه ښيښه ، سترگۍ (عینکې) او د برېښنايزو توکيو سترگيو ښيښې ، د طبي آزمويښتون اوزارونه ، ترمل انسولېټر ، گلاس وول ، د مزبوطېدو توکي ، د پلاستيکي ښيښو په بڼه ،او د هنري توکيو لپاره ښيښه کارېدنه ، په فني توگه ، سټوډيويي ښيښې ترې يادېږي.
دې سره به د ښیښې پېژند داسې وشي:
ښیښه د څو توکونو یو ځای کول ، اوبه کول او مخکې د کرستال کېدو، په چټکۍ سړولو ته وایي. د سړولو په دغه لنډ وخت کې یې مالیکولونه خپلو ټاکل شویو ځایو ته نشي رسېدلی او د امورف په ډول پاتې کېږي.
د ښيښې پېښلیک
د ښيښې د جوړېدو پېښلیک ډېر شاته د ۳۵۰۰ مخزېږدي پېړۍ ته په بين النهرين نومې سيمې ته ورگرځي. د ښيښې لپاره د (گلاس) ويی د لرغوني رومي ټولواکمنۍ په وخت جوړ شوی. د رومي ټولواکمنۍ پير په وخت د ښيښې د جوړېدو کارخانه په ټراير نومي سيمې کې چې د نن ورځې جرمني پورې اړه لري جوړه شوې وه ، همدلته د لرغوني لاطيني ژبې څخه د (گلاسیوم ) ويی راوتی و.
جوړېدنه
ښيښه د ۷۰ - ۷۴ فیصدو پورې د سليکا ( کورتز ریگ، سپین ریگ هم ورته وایي) څخه جوړېږي. دغه عنصر د تودوخې په ۱۵۰۰ - ۱۷۰۰ درجو کې اوبه او ولې کېږي. په داسې لوړه درجه کې انسان د کار کولو زغم او ځواک نلري. چې دغه لوړه تودوخه د کار په ځای کې د کار وړ کړي د سليکا د اوبو کېدو ټکی د سوډا او یا اشخارو (پوتاس) په مرسته کښته کوي.
ښیښه کېدای شي یوازې د سلیکا څخه جوړه شي. خو د ښې ښیښې د جوړولو لپاره د سليکا سره نور توکي گډېږي. دا گډون د راتلونکې جوړې شوې ښیښې د دندې سره تړنه لري.
د سلیکا د سپېځلي کیدو لپاره کاربن او د ښیښې د شین - توربخون رنگ د منځه وړلو لپاره د ارسينک څخه کار اخیستل کېږي. د چورلټ (سل فیصده) بې رنگې ښیښې د جوړولو شونتیا هم شته. خو دې لپاره به سلیکا په ځانگړي ډول سوتره او سپېځ کېږي.
کیمیاوي نومونه
سليكان ډاي اکسایډ (SiO2), د وسپنې اكسايډ (Fe2O3) , چونه (CaO) , سوډا (Na2O3) , اشخار (K2O3) , دولمیت (کلسیم مگنيزيم کاربونات) {CaMg(CO3)2} , نیفیلین {Na,K)AlSiO4)}, سرپ (د سرپو اکسایډ){(PbO (Pb}.
د ښیښې ډولونه
ښیښه د جوړېدنې له خوا په دوو برخو ویشل کېږي.
بڼسټیزه ښیښه
هغه ښیښه چې د اومه توکونو د ولېدو او بیا سړېدو څخه په لاس راغلې وي، بڼسټیزه یادېږي. د دغه ښیښې په ډله کې: اواره ړونه ښیښه، انځوریزه ښیښه، سیم لرونکې ښیښه او رنگه ښیښې ونده اخلي.
سولگر
سولگر یا کمپیوتر (په انګلیسي: Computer) د چارو دښوولو يو ټوليز ماشين دی چې اومتوكې (data) په خپلچاري توگه سمبالوي. كه څه هم د سولگر ميكانيكي بيلگې د انسانانو په ژوند كي د ډير پخوا څخه په تاريخ كي ثبت شوي دي خو د لومړي ځل لپاره بريښنايي سولگر ته د شلمي پيړۍ په نيمايي ۱۹۴۰-۱۴۵ كالونو كي پراختيا وركړل شوه. دغخه لومړني سولگر د يوې سترې خونې په كچه لوی وو او د اوسنيو سولگرونو په پرتله ېې د سلگونو سولگرونو برېښنا لگښت درلود.
ښيښه
اوړون شوې ښیښه
هغه ښیښه چې د بڼسټیزه ښیښې د جوړښت او ځانگړنې د اوړون او څه بدلون راوستلو له امله لاس ته راځي، اوړون شوې نومېږي. د دغې ښیښې په ډله کې ساتندویه (ډاډ) ښیښه( نښلولې ښیښه، کلکه ښیښه ، سیم لرونکې ښیښه)، غبرگه ښیښه، درېځلیزه (درې ځلیزه) غبرگه ښیښه، د لمر د وړانگو گرځونکې ښیښه، د کارتوس نیونکې ښیښه او داسې نورې برخه اخلي. د دغو ښیښو شمېر ورځ په ورځ مخ په سترېدو دی.
جمشيد پور
جمشيد پور د هند يو ښار دی، دا د هند په جارکنډ ايالت کې دی. دا د هند 70م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 573,096 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 629,659 وه.
ښيښه
سرچينې
وېشنيزه:د ودانۍ توکونه
سولگر
که چېرې د کمپيوټر پيښليک ته پاملرنه وشي نو په لمړيو کې کمپيوټر د شمير د مسايلو د سرته رسولو لپاره په کار وړل کېده او له همدې کبله د کمپيوټر يا شميرونکي په نامه نومول شوی دی. مگر له شک پرته د نن ورځې کمپيوټرونه د شمير پر مسايلو برسيره په نورو بيلا بيلو برخو کې ،او نژدې د ژوند په ټولو برخو کې د گټې اخيستو وړ گرځيدلي او هغه په لاندې ډول تعريفولای شو: کمپيوټر يو اليکترونيکي ماشين دی چې لمړني ورکړل شوي معلومات
جمشيد پور
وېشنيزه:د هند ښارونه
سولگر
( (Data تر کار ((Process لاندې نيسي د مخکېنيو ورکړل شوو پروگرامونو پر بنسټ لمړني معلومات تحليل او تجزيه کوي او په ډير دقت او چټکتيا سره غوښتل شوي پايلې ساتي او يا هغه ښيې. پورتنی تعريف د کمپيوټر په اړه لاندې ټکي څرگندوي:
( (Data کې کومه غلطي يا اشتباه نه وي نو کمپيوټر حسابي او منطقي مسايل پرته له کومې غلطۍ او اشتباه حلوي.يا په بل ډول ،کمپيوټر مسايل د پروگرام او لمړنيو ورکړل شوو معلوماتو ((Data پر بنسټ حلوي.
کله ناکله به مو کمپیوتر ورو کیږی او سرعت یی ډیر کم وی.‌ نن ورځ اکثرا دا ستونزی د کمپيوټري ويروس له امله منځ ته راځی.
پاسپورټ
پاسپورټ د سفر رسمي سند دی چې دیوحکومت له لوري صادیریږي اود ورکړل شوي شخص هویت پکښې شامل وي. دا خپل لرونکی ته اجازه ورکوي چې بهرنیو هیوادونو ته سفر وکړي او په بهر کې قونسلګرۍ مرستې ته لاسرسی ومومي. پاسپورټ دخپل خاوند شخصي هویت او تابعیت تصدیق کوي. معیاري پاسپورټونه د پاسپورټ بشپړ نوم، عکس، ځای، د زیږون نیټه، لاسلیک، او د پاسپورټ دپای ته رسېدو نیټه لري. پداسې حال کې چې پاسپورټونه معمولا د ملي حکومتونو لخوا صادریږي، ځینې سیمه ایز حکومتونه هم اجازه لري چې هغه اتباعو ته پاسپورت ورکړي کوم چې د دوی په پولو کې اوسیږي.
ډیری هیوادونه بایومټریک پاسپورټونه صادروي (یایې هم د صادرولو پلان لري) چې یو ایمبیډ شوي مایکروچپ لري، یاد پاسپورټونه د ماشین لوستلو وړ او د جعل کولو لپاره ستونزمن وي. د۲۰۱۹ په جنوري کي دبرېښنايي پاسپورټونو د صادرولو په برخه کې تر ۱۵۰ زیاتې ادارې موجودي وې،  چي مخکې صادر شوي غیر بایومیټریک اود لوستلو وړ پاسپورټونه معمولا د دوی د پای نیټې پورې اعتبار لري.
تاریخ
په پخوانیو زمانوکي دپاسپورټ پرځای په عمومي توګه کاغذونه استعمالېدل اوددغه کاغذونو ترټولو پخوانی تاریخ ترمیلاد ۴۵۰ کاله مخکي نېټې ته رسیږي چي ددې ثبوت په یوشمېر تاریخي کتابونوکي هم راغلی دی.
ایزایا برلین
ایزایا برلین (۶ جون ۱۹۰۹ – ۵ نومبر ۱۹۹۷ زکال) روسي الاصله بریتانوي ټولنیز او سیاسي نظریه ورکوونکی، فیلسوف او د نظریاتو تاریخ لیکونکی و. په داسې حال کې چې نوموړي د نشرېدو لپاره له لیکنو سره مخ پر زیاتېدونکې کرکه لرله، خو ډیر مهال د هغه ویناوې او خبرې لیکل شوې، د هغه له خوا ډېری ویل شوي کلیمات د مقالاتو او کتابونو په توګه هم د ده له خوا او هم د نورو په ځانګړې توګه په ۱۹۷۴ زکال کې د هغه د اصلي اېډیټورهنري هارډي له خوا خپاره شوي دي.
په ۱۹۶۶ زکال کې، نوموړي په اکسفورډ کې د ولفسون کالج په جوړولو کې مهمه ونډه لرله او د هغو بنسټګر مشر شو. برلین په ۱۹۴۶ زکال کې د بریتانوي سترواکۍ نښان ترلاسه کړ، په ۱۹۵۷ زکال کې یې د شوالیه لقب خپل کړ او په ۱۹۷۱ زکال کې د مریت نښان د ترلاسه کولو لپاره وټاکل شو. نوموړی له ۱۹۷۴ زکال څخه تر ۱۹۷۸ زکال پورې د بریتانیا د اکاډمۍ مشر و. هغه په ۱۹۷۹ زکال کې د مدني ازادیو څخه د همیشنۍ دفاع له امله د اورشلیم جایزه وګټله او د ۱۹۹۴ زکال د نومبر په ۲۵ مه یې د ټورنټو پوهنتون د حقوقو په برخه کې افتخاري دکتورا ترلاسه کړه، هغه د دغه مناسبت لپاره د «لنډ اعتقاد» په نامه (هغه ډول چې هغه خپل یو ملګري ته په لیک کې لیکلي و) لیکنه وکړه، چې اوس مهال «یووېشتمې پېړۍ ته د پیغام» په توګه پېژندل کېږي او په دغو مراسمو کې د هغه په استازیتوب لوستل کېږي.
لومړنی ژوند
برلین د ۱۹۰۹ زکال د جون په ۶ مه نېټه په بډایه یهودي کورنۍ کې وزېږېد، هغه د لرګیو د سوداګر منډېل برلین (او د خباد په نامه د سنت پلوه یهودیانو د مذهبي خوځښت د بنسټګر شینور زلمان له اولادې څخه و) او د هغه د مېرمنې ماري چې کورنی نوم یې ولشونوک و، یوازنی زوی و. د هغه کورنۍ په بالتیک کې تر ټولو لویه د لرګیو لویه کمپنۍ او په روسیه کې ځنګلونه لرل، له هغه ځایه به یې لرګي د دائوګاوا سیند په مرسته په ریګا کې د لرګیو غوڅونکو کارخونو ته رسول. له دې امله چې پلار یې د ریګا د لرګیو د سوداګرو د ټولنې مشر و او له لویدیځو شرکتونو سره به یې په معاملاتو کې ونډه لرله، نه یوازې په ییدیش، روسي او جرمني ژبو بلد و، بلکې په فرانسوي او انګلیسي ژبو هم مسلط و. د هغه روسي ژب ویونکې مور ماري (موسیا) ولشونوک په ییدیش او لیتوانیايي ژبو بلده وه.
ایزایا برلین د خپل ژوند لومړني شپږ کلونه په ریګا کې تېر کړل او وروسته یې په اندریاپول (پسکوف ته څېرمه لرګین ښارګوټی چې د هغه کورنۍ سوداګری ته اړوند و) او پتروګراد (اوسني سن پترزبورګ) کې ژوند وکړ. په پټروګراد کې د هغه کورنۍ لومړی په واسیلوسکي ټاپو او وروسته یې د Angliiskii Prospekt په اصلي سیمه کې ژوند وکړ. په Angliiskii Prospekt کې هغوی خپله ودانۍ له نورو سوداګرو، لکه: د ریمسکي کوساکوف له لور، د فنلنډ د چارو د وزیر له مرستیال او شاهزاده امرتینسکي سره شریک کړ. د ۱۹۱۷ زکال د انقلاب په پیلېدو سره د دغې ودانۍ د سوداګرو برخلیک په چټکۍ سره بدلون وکړ او ډېر ژر شاهزاده امرتینسکي او هم د ریمسکي کورساکوف لور اړه شوه، خپله ځانته ډوډۍ پخه کړي او هویلۍ جارو کړي. برلین هم د خپل اپارتمان له کړکۍ او په ښار کې د خپلو لویانو سره د قدم وهلو پر مهال د فبروري او اکتوبر د انقلاب شاهد و، هغه چې نوموړی یې د ژمنۍ ماڼۍ په میدان کې د معترضینو په لاریونونو سره یادونه کوي. د ده کورنۍ د بلشویکانو د واکمنۍ پر مهال د مخ پر زیاتېدونکي ډول ظلم له احساس وروسته چې دوی یې د بورژوازي په توګه بلل، اړ شوه، د ۱۹۲۰ زکال د اکتوبر په ۵ مه نېټه پتروګراد د ریګا په مقصد پرېږدي، خو هلته هم د یهودیت ضد او له لیتوانیايي چارواکو سره د ستونزو له امله اړ شول، څو هغه ځای هم پرېږدي او د ۱۹۲۱ زکال په لومړیو کې یې بریتانیا ته کډه وکړه.
د برلین مورنۍ ژبه روسي وه او په پیل کې هغه په انګلیسي ژبې هیڅ نه پوهېده، خو په ۱۲ کلنۍ کې یې د یو کال په ترڅ کې په انګلیسي ژبې ځان بلد کړ. برلین له روسي او انګلیسي ژبو سربېره په فرانسوي، جرمني او ایټالوي ژبو هم بلد و او په عبراني، لاتین او لرغونې یوناني ژبې هم پوهېده. په انګلیسي باندې له ښې بلدتیا سربېره د برلین په پاتې ژوند کې د هغه په انګلیسي اکسفورډ لهجه کې په مخ پر زیاتېدونکي ډول په واول حروفو کې روسي غږ احساس کېده. هغه مهال به چې برلین د یوه انګلیسي فیلسوف په توګه یاد کېده، ده به تل ټینګار کاوه چې انګلیسي فیلسوف نه دي او د تل لپاره به یو یهودي روسی وي: « زه له ریګا څخه یهودي روسی یم او په انګلنډ کې مې د استوګنې ټول کلونه نه شي کولای دې ته تغییر ورکړي، زه له انګلنډ سره مینه لرم، دلته له ما سره ښه چلن شوی او د انګلیسي ژوند له ډېرو برخو سره مینه لرم، خو زه یو روسی یهودي یم، دغه ډول دنیا ته راغلی یم او د خپل عمر تر پایه به همداسې وم».
شخصي ژوند
په ۱۹۵۶ زکال کې برلین له الینا الیزابت یوون هالبان (Aline Elisabeth Yvonne Halban، ۱۹۱۵-۲۰۱۴ زکال) سره چې کورنی نوم دوګانزبورګ و، واده وکړ، نوموړې د اټومي فزیک پوه هانس هالبان پخوانۍ مېرمن او د فرانسې د ښکلې نجلۍ د جایزې پخوانۍ ګټونکې وه. نوموړې د یوې نیمه روسي ارستوکراتیکې تبعیدي او نیمه اشرافي یهودي بانکوالې او د نفتو د سوداګرې کورنۍ څخه وه (د هغې مور ایوان دوویچ دلا مورته، د هانری دویچ دلا مورته لمسۍ وه) چې په پاریس کې یې ژوند کاوه.
برلین په ۱۹۵۹ زکال کې د امریکا د علومو او هنر اکاډمي د افتخاري بهرني غړي په توګه وټاکل شو. نوموړي په ۱۹۶۶ زکال کې په اکسفورډ پوهنتون کې د ولفسون کالج په نوم د نوي کالج په جوړولو کې ونډه لرله. دغه کالج د علمي برترۍ د مرکز په توګه تاسیس شو چې په اکسفورډ کې یې د نورو ډېرو کالجونو پر خلاف په برابري غوښتونکو او قوي دیموکراتیکو اخلاقو تکیه لرله. برلین په اکسفورډ پوهنتون کې د روترمر امریکايي مؤسسې د بنسټګرې شورا له غړو څخه و. هماغه ډول چې وروسته بیا فاش شوه چې هغه مهال چې ورنه وغوښتل شول، د ایزاک دویچر علمي اسناد و ارزوي، هغه د نوموړي له ارتقا سره له دې امله مخالفت وکړ چې نوماند (دویچر) د کمونېزم د تاوتریخوالي لرونکو چارو کلک ملاتړی و.
برلین د ۱۹۹۷ زکال د نومبر په ۵ مه نېټه په اکسفورډ کې د ۸۸ کلونو په عمر مړ شو. نوموړی همدلته په ولورکوټ هدیره کې خښ کړای شو.
پنځم جورج
پنجم جورج (جورج فریډریک ارنست البرت؛ د ۱۸۶۵ ز کال د جون له ۳ مې نه د ۱۹۳۶ ز کال د جنوري تر ۲ مې پورې) د ۱۹۱۰ ز کال د می له میاشتې نه په ز ۱۹۳۶ کال کې تر خپلې مړینې پورې د انګلستان او بریتانوي مشترک المنافع هېوادونو پاچا او د هند سترواک و.
د جورج واکمني د سوسیالیزم، کمونیزم، فاشیزم، آیریلنډي جمهوریت غوښتنې او د هند د خپلواکۍ د راپورته کېدو شاهده وه، چې ټولو په په بنسټیزه توګه د بریتانوي سترواکۍ سیاسي لیدلوری بدله کړ. د پارلمان ۱۹۱۱ ګڼې قانون، د مشرانو د مجلس د ناټاکل شوو غړو په پرتله د د بریتانیا د مشرانو د ټاکل شوو غړو برلاسي رامنځ ته کړه. د لومړۍ نړیوالې جګړې (۱۹۱۴ – ۱۹۱۸ز) په پایله کې، د نوموړي د مخکښو تربرونو، د روسیې د دویم نیکولاس او د جرمني د دویم ویلهیم سترواکۍ نسکورې شوې، خو بریتانوي سترواکي تر ټولو لویې اغېزمنې کچې ته پراختیا و موندله. نوموړي په ۱۹۱۷زکال کې، د وینډسر د ماڼۍ لومړی پاچا شو، چې نوموړي د جرمن ضد عامه احساساتو له امله د ساکس کوبورګ او ګوتا د ماڼۍ نوم د دې ماڼۍ نامه ته بدل کړ. په ۱۹۲۴ ز کال کې جورج د لومړي ځل لپاره د کار وزارت را منځ ته کړ او د ویسټ منسټر د ۱۹۱۳ ز کال قانون، د بریتانوي سترواکۍ ټول ګټې هېوادونه د جلا او خپلواکو دولتونو په توګه په رسمیت وپېژندل.
نوموړی د خپلې واکمنۍ په وروستیو کې د سګرټ څکولو له امله، له روغتیایی ستونزو سره لاس او ګرېوان و او له ​​مړینې وروسته یې مشر زوی آتم اډوارډ ځای ناستی شو.
د ژوند لومړني کلونه او زده کړې
جورج د لندن په مارلبورو ماڼۍ کې د ۱۸۶۵ ز کال د جون په ۳ مه نېټه زېږېدلی دی. نوموړی د ویلز د شهزاده  البرت اډوارډ او د ویلز د شهزادګۍ الکساندرا دویم زوی و. پلار یې د ملکې وېکتوریا او شهزاده البرت مشر زوی و او مور یې د ډنمارک د پاچا نهم کریستین او ملکې لویز مشره لور وه. نوموړي د وینډسر په ماڼۍ کې د ۱۸۶۵ ز کال د جولای په ۱۷ مه نېټه د کانټربري د روحاني چارلس لانګلي له خوا د تعمید غسل ترلاسه کړ.
نوموړی چې ویلز د شهزاده تنکی زوی و، لږ تمه کېده چې د پاچهۍ په تخت به کېني. هغه د تخت په لیکه کې د خپل پلار او مشر ورور شهزاده البرت وېکتور نه وروسته درېیم کس و. جورج د البرت وېکتور په پرتله ۱۷ میاشتې کشر و او دواړو شهزادګانو یو ځای زده کړه کوله. په ۱۸۷۱ ز کال کې جان نیل ډیلټن د دوی د ښوونکي په توګه وګمارل شو. دواړه له ذهني اړخه کمزوري وو. لکه څنګه چې د دوی پلار په دې نظر و، چې سمندري ځواک "د هر ځوان لپاره ترټولو غوره روزنه" ده، د ۱۸۷۷ ز کال په سپتمبر کې، چې هغه مهال جورج ۱۲ کلن و، دواړه وروڼه د ډارټموت په ډیوون سیمه کې د ځوانو افسرانو د روزنیزې بېړۍ اچ ام اس بریتانیا سره یوځای شول.
د ۱۸۷۹ ز کال نه وروسته، شاهي وروڼو د درېیو کلونو لپار په اچ ام اس بکانتي کې چې د ډیلټن له خوا یې ملتیا کېده، خدمت وکړ. دوی په کارابین، سویلي افریقا او آسټرالیا کې د بریتانوي سترواکۍ له مستعمیرو نه لیدنه وکړه او د ویرجینیا نورفولک، سویلي امریکا، مدیترانې، مصر او ختیځې آسیا ته یې سفرونه وکړل. جورج په ۱۸۸۱ ز کال کې د جاپان د سفر پر مهال، له یوه سیمه ییز هنرمند نه وغوښتل چې په مټ یې آبي او سور ښامار خال ووهي  او د سترواک میجي له خوا خپل حضور ته ومنل شول او د امپرتور د مېرمنې هاروکو له خوا هغوی ته دوه کانګرو ډوله استرالیایي څاروي ډالۍ شول. دالټن د دې سفر په اړه د اچ ام اس بکانتي د خوځښت تر سرلیک لاندې پوره کیسه لیکلې ده. دالټن د میلبورن او سیډني تر منځ د سرګردان هالنډي، چې یوه افسانوي اروایي بېړۍ ګڼل کېږي، لیدنه ثبت کړې ده. کله چې دوی بریتانیا ته راستانه شول، ملکې شکایت وکړ چې د هغې لمسیان په فرانسوي یا الماني ژبه خبرې نه شي کولای، نو د شپږو میاشتو لپاره دوی په لوزان کې وخت تېر کړ چې د بلې ژبې د زده کړې لپاره یې دا هڅه بې پایلې وه. د لوزان نه له راستنېدو وروسته، وروڼه جلا شول. البرت وېکتور د کمبرج پوهنتون ترینیتي کال کالج ته ولاړ، په داسې حال کې چې جورج په شاهي سمندري ځواکونو کې خپلې دندې ته دوام ورکړ. نوموړي ټولې نړۍ ته سفر وکړ چې  د بریتانوي سترواکۍ له ډېری سیمو نه یې لیدنه وکړه. په سمندري ځواک کې د خپلې دندې په اوږدو کې نوموړي د کورنیو اوبو په تورپیډو بېړۍ ۷۹ کې د قوماندان په توګه دنده ترسره کړه، وروسته یې د شمالي امریکا او ویسټ انډیز په اډه کې د اچ ام اس تروش بېړۍ مشري وکړه. د نوموړي وروستی چوپړ د ۱۸۹۱ ز کال نه تر ۱۸۹۲ز کال پورې د اچ ام اس مېلاپوس قومانده وه. له هغه وخت وروسته، د نوموړي سمندري رتبه ډېری ویاړي وه.
واده
د جورج مشر ورورالبرت وېکتور د ۱۸۹۱ ز کال په نومبر کې، د خپل دویم تره له لور د ټیک د شهزادګۍ وېکتوریا ماری سره کوژده وکړه چې په کورنۍ کې د "مې" په نوم یادېده. د هغې پلار فرانسیس، د تیک ډوک (چې د ورتمبرګ د کورنۍ د پوځي افسرانو د ټیټې طبقې غړی و) او مور یې د کیمبرج شهزادګۍ ماري اديلېډ، د پاچا درېیم جورج د نارینه نسب لمسی او د ملکې ویکټوریا د تره لومړۍ لور وه.
د رسمي کوژدې نه شپږ اونۍ وروسته، د ۱۸۹۲ ز کال د جنورۍ په ۱۴ مه نېټه، البرت وېکتور د انفلونزا د وبا په اوږدو کې د سینه بغل ناروغی له امله مړ شو، چې جورج د تخت په نوملړ کې دویم ځای ته ولاړ او د خپل پلار ځایناستی شو. جورج د وچکۍ(محرقې) تبې له امله له شپږو اونیو بستر نه لږ وخت کېده چې له یوې سختې ناروغۍ نه روغ شوی و او داسې انګېرل کېږي چې دې ناروغی، د هغه نیکه شهزاده البرت هم له منځه وړی. ملکې وېکټوریا لا هم شهزادګۍ مې د خپل لمسی لپاره غوره جوړه ګڼله او جورج او می د خپل ګډ غم په اوږدو کې نږدې شول.
جورج می ته د البرت وېکتور له مړینې یو کال وروسته وړاندیز وکړ او ومنل شو. دوی د ۱۸۹۳ ز کال د جولای په ۶ مه نېټه په لندن کې د سېنټ جېمز ماڼۍ په شاهي کلیسا کې واده وکړ. دوی یو بل ته د خپل ژوند په اوږدو کې ریښتیني پاتې شول. د جورج په وینا: هغه نه شو کولای، چې د مینې خپل احساسات په خبرو کې وړاندې کړي، دوی ډېری وختونه د مینې لیکونه او د مینې یادښتونه یو بل ته لېږل.
انعام الحسن کاندهلوي
محمد انعام الحسن بن اکرام الحسن کاندهلوي (1918/2/20_1995/6/10) د هند يو تکړه اسلامي عالم وو،او دتبليغي ډلي دريم امير ګڼل کېږي.
ابتدايي ژوند او زده کړه
هغه د شيخ الحديث محمد زکريا کاندهلوي له دويمي لور سره واده وکړ،هغه په 1965کي د مولانا محمد يوسف له وفات وروسته د تبليغي جماعت دريم امير وټاكل شو او د دېرشو کلو لپاره يې د تبليغي ډلي د امير په حيث خدمت وکړ
وفات
انعام الحسن کاندهلوي په لسم محرم الحرام د1416هجري قمري کال (10د جون 1995)له دې فاني نړۍ سترګي پټي کړې.مولانا صاحب په پوره شجاعت او بصيرت سره د تبليغي جماعت د رهبريت دنده په ښه توګه سرته ورسوله وېشنيزه:1918 زېږېدنې وېشنيزه:1995 مړينې
وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:اسلامي هندي علماء وېشنيزه: تبليغي جماعت
خيبر دره
د خیبر دره یا د خیبر کوتل یوه دره ده چی د هندوکش په غرونو کی پرته ده. دغه دره د تړی تر ټولو مشهور دره ده. د خیبر دره د افغانستان څخه د پاکستان سرحد ته رسېږی. دغه دره په تر ټولو نری ځای کی یوازې ۳ متره سور لری او اوږدوالی یی ۵۳ کلومتره دی. په پخوانۍ زمانه کی د خیبر دره مهم تجارتی سړک وو.
تاریخ
وېشنيزه:افغانستان  وېشنيزه:هندوکش
کومانوفو
کومانوفو ښار په مقدونیایي Куманово) د شمالي مقدونیه هیواد په شمال ختیځ ولایت کې پروت دی.
۲۰ (عدد)
۲۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۹ څخه  مخکي او د ۲۱ وروسته موجود دي.
په کلینډر کې
۲۰ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۲۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
روح الله خانزاده
روح الله خانزاده په ۱۹۷۱ کال کې د کندهار په ډنډ ولسوالۍ کې نړۍ ته سترګې پرانېستې. ښاغلي خانزاده خپلې زده کړې د سياسي علومو په برخه کې د طلوع آفتاب پوهنتون څخه ترسره کړي دي. او اوسمهال په افغان پارلمان کې د کندهار د خلکو استازی دی. هغه ته د ٢٠٢٠م کال د اګست پر ٢٠مه د افغان ولسمشر لخوا افغان کرېکټ بورډ غړيتوب هم ورکړل سو. روح الله خانزاده د ٢٠٢١ کال د جنوري د مياشتي پر ٢مه نېټه د کندهار ولایت والي هم وټاکل سو. د روح الله خانزاده د والي کيدو اوازه ٢ ورځې وروسته له هغه رامنځ ته سوه، چې د کندهار پخواني والي حیات الله حیات د اريانا تلويزيون سره په يو مرکې وویل چې "د کندهار د پولیسو اویا په سلو کې سرتېرو له دندو سره مخه ښه کړې". . د حیات ددې وینا سره د کندهار ولایت امنیه قومندان تادین خان هم مخالفت کړی وو.
د ۲۰۱۸ کال پارلماني ټاکنې او د کريکټ بورډ غړيتوب
روح الله خانزاده پارلمان ته له راتګ څخه وړاندې په سوداګرۍ بوخت؛ خو د ۲۰۱۸ کال په پارلماني ټاکنو کي يې د لومړي ځل لپاره د کندهار ولایت د خلکو په استازيتوب سره ۶،۴۷۱ رايو په لاس ته راوړلو سره د افغانستان و پارلمان ته لاره وموندله، او تر اوسه د کوم سیاسي ګوند ښکاره غړیتوب نلري؛ خو د اشرف غني په حکومت کې د افغان کرېکټ بورډ غړی هم سو.
امداد الله مهاجر مکي
امداد الله مهاجر مکي(١٨١٧_١٨٩٦)د سويلي اسيا صوفي عالم وو چي د چشتيه طريقې پيرو وو.
ابتدايي ژوند
اصلي نوم يې امداد حسين ده،ليکن د شيخ محمد اسحاق دهلوي لخوا د امداد الهي نوم ورباندي کېښودل شو چي وروسته د امداد الله په نوم مشهور شو د پلار نوم يې حافظ محمد امين ده.امداد الله مهاجر مکي د هندوستان د اتراپردېش ايالت د سهارنپور ولسوالي په نانوته ښار كي د ١٢٣٣ سپوږميز کال د صفري مياشتي په ٢٢ چي د ١٨١٧ زېږديز کال د دسمبر له٣١نېټې  سره سمون خوري زېږېدلى.
ديني کارونه او سفرونه
د حج له تکميلولو وروسته،امداد الله صاحب له شاه اسحق مهاجر مکي او يو شمېر نورو علماوو سره پاته شو،شاه صاحب ده ته وويل چي د مدينې منورې له زيارت وروسته بايد هند ته واپس لاړ شي.سيد قدرت الله بنارسي مکي د هغه ځيني مريدان مولانا امداد الله صاحب ته ورولېږل تر څو يې تر مدينې منوري ملګرتيا وکړي.
د بريتانيا په وړاندي د خپلواکي هڅي
څرنګه چي د وخت اشغالګر انګرېز پوځ په هند کي پر مسلمانانو سخت ظلمونه او وحشتونه شروع کړل،او پر مسلمانانو يې مذهبي محدوديتونه ولګول،د عيسويت پراخ تبليغ يې پيل کړ نو دهند مسلمانو علماوو ددوئ پر ضد د جهاد فتوا ورکړه،چي په تهانه بهون کي ددې جهاد رهبر د سيمه ايزو خلکو لخوا حاجي امداد الله مهاجر مکي وټاكل شو،حاجي صاحب د انګريزانو پر وړاندي سخت جهاد وکړ،چي يو له مشهورو جنګونو څخه يې د شملي جنګ وو چي په ١٨٥٧زېږدېز کال کي واقع شو.چي له دې جګړې وروسته مهاجر مکي صاحب مکې مکرمې ته هجرت وکړ،او د عمر تر پايه هلته پاته شو.
واده
امداد الله صاحب لمړنى واده د٤٨ کلنۍ په عمر وکړ.د لمړنۍ مېرمني له وفات وروسته يې له يوې داسي کونډي سره واده وکړ چي په سترګو معيوبه وه،هغې د کور ټول کارونه نه شواى کولاى نو مولانا صاحب ته يې د بلي مېرمني د کولو وړانديز وکړ،چي امداد الله صاحب بيا دريمه ښځه هم وکړه.مګر د امداد الله صاحب له يوې ښځي هم اولاد نه وو.
وفات
امداد الله صاحب د ١٣١٧سپوږميز کال د جمادى الاخر په ١٢ (١٨٩٦  زېږديز کال ) په مکه مکرمه کي له دې فاني نړۍ سترګي پټي کړې.او په جنت المعلى کي د شيخ کيرانوي تر څنګ خاورو ته وسپارل شو.
بېلګي
د امداد الله صاحب د شعر يوه نمونه چي ده د خپل استاد نور محمد په باره کي ويلي وه:
تم ہو اے نور محمد خاص محبوب خدا
ہند میں ہو نائب حضرت محمد مصطفیٰ
تم مدد گار مدد،امداد کو پھر خوف کیا
عشق کی پر سن کے باتیں کانپتے ہیں دست و پا
اے شہ نور محمد،وقت ہے امداد کا
آسرا دنیا میں ہے از بس تمہاری ذات کا
سرچينې
وېشنيزه:١٨١٧ زېږېدنې وېشنيزه:١٨٩٦ مړينې وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
بيلای
بيلای د هند يو ښار دی، دا د هند په چتيس گړ ايالت کې دی. دا د هند 71م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 556,366 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 625,697 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
د ۲۰۱۶ز کال خپلمنځي جګړو ۷۵ طالبان وژلي
د ۲۰۱۶ز کال خپلمنځي جگړو چې د هرات ولایت په شینډنډ ولسوالۍ کې راپیښ شوي دي د طالبانو د دوه ډلو (ملا رسول اخوند او ملا اختر محمد منصور) ډلو ترمنځ پیښ شوي تقریباْ ۳۵ تنه وژل شوي. په همدې شمېر کې نور طالبان بیا د شینډنډ ولسوالۍ په ځینو پوستو باندې د طالبانو د برید په پایله کې وژل شوي دي. دا طالبان د چهار قلعه، سنگستان او نورو پوستو باندې برید وکړ چې د ملي اردو پوځونو ځوابي برید کې ۴۰ طالبان ووژل شول.
سرچینې
۸ صبح ورځپاڼه
۲۱ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۱:
په کلینډر کې
۲۱ کولاي سي:
په کیمیا کې
۲۱ د سکېنډيوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۲۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه وېشنيزه:فیبوناچې عددونه
مولوي احمدشاه شاکر
=== حافظ قاري مولوي احمد شاه (شاکر) د کندهار ولايت يو پر دين مين شخصيت دي... نور بيا ........ ===
عبدالغفار بريالی
مولوي عبدالغفار بريالی په سنه ۱۳۱۰ ه ش کي د کندهار ولایت د ډنډ ولسوالۍ په ګيلان نومي كلي كي زېږیدلی دی پلار یې مولوي اختر محمد او نيکه يې غازي محمد معشوق نومېده.
بریالی په پښتو ، فارسی او عربي علومو كي ښه مهارت درلود او د پښتو د کلاسيک طرز یو روان او خوږ طبع شاعر وو. د بريالی صاحب ديوان په (۱۳۲۵) كال كښي چاپ شوى دى. د مولوي عبدالغفار بريالي یو چاپ شوی كتاباهاړ نوميږي. د هغه لومړني شعرونه په طلوع افغان کې د عبدالغفار زخمي په نامه خپاره شوي دي ځکه بریالی څه موده د زخمي تخلص هم کاوه. د هغه د شعرونو زياتره برخه عشقي٫ ټولنیز شعرونه دي, وایي هغه د پير محمد كاكړ پيرو وو،
هغه په خپل شعرونو کې زاهد یو سپین کالی او سپين لنګوته ملا نه دی هغه ریاکار دی چې په سپینو کالو کې سرې سترګی ګرځي د ځان د سپينولو لپاره په جار په نورو بد وايي خو دی د هغه په ریا پوه دی نو هغه ته په ګواښ وایي په ضد مې مه راوله او خوله مې مه خلاصه وه!
مخینه
په کال نولس سوه نه اويا کی د منٰی په شپو ورځو کی د کندهار په هوایی میدان کی د حاجیانو الوتکه پر مځکه کښېنستله. او د خلقی رژیم پولیسو څو تنه حاجیان، مخکی له هغه چی د خپلو خپلوان دی مخ وگوری، د معمول سره سم د عادی پوښتنو او تحقیقاتو په پلمه ورسره بوتلل. په دغو حاجیانو کی چی پولیسو ورسره بوتلل ، مولوي عبدالغفار بریالی هم شامل و چی بیا یې تر مرگه پوری چا مخ ونه لیدی. او نه یې پسله مرگه چاته قبر معلوم سو. مولوی عبدالغفار بریالی د کندهار د کلاسیک طرز د شعر د وروستي ځلانده ستوري په حيث د تل لپاره د ادب له آسمان څخه پرېووت.
توری زلفي یې اوږدې د مخ پر لوري که هندو پښې غځولي دي قرآن ته کج که سولې پېچاپېچ سره ټولېږی که فرعون سجده وکړله وه ځان ته زاغ د خط دی کړې منګولي په مخ ښخي که شیطان وو لاس یې واچاوه ایمان ته بېهوده تړمه عشق په تار د صبر زمری کله نیسي پزه و پېزوان ته بریالیه خال که گوښه د کږو ورځو دا کتاب ضرورت نه لري نښان ته
پر دماغ می خطر ناک اثر د چا دی دا هجوم چی بلوي شرر د چا دی که آسمان دی په ابرو وهلی نه دی پکښی ډوب دا هلالي خنجر د چا دی وایه تاچی بریالی وژلي نه دی دا په غېږ کی دی پرېکړی سر د چا دی
مولوي عبدالغفار بریالي د مذهبی علومو ابتدایی زده کړه د کندهار له بېلو بېلو مذهبی علماو څخه وکړه او وروسته د عالي مذهبي تحصیلاتو دپاره د هند د دیوبند مدرسې ته ولاړ، او له هغی مدرسې نه هم په ممتازه درجه فارغ سو. او سمدستي کندهار ته ستون سو. د شعر له پوخوالي څخه یې څرگندېږي چی په ډېر کم عمر کی یې په شعر ویلو پیل کړی وي، خو له مطبوعاتو سره یې دونه کمه علاقه ساتله چی نه په ژوند کی له کندهار څخه بهر چا پېژاند او نه یې پسله مرگه چندانی څوک له نامه سره آشنا وه. یا لږ ترلږه لکه څرنګه چی د ده حق و هغسی چا نه پېژاند. خو مولوی عبدالغفار بریالي د شعر ویلو ترڅڼګ د موسیقۍ خصوصا د هند له کلاسیکی موسیقۍ سره ډېره زیاته علاقه درلوده اودغه علت دی چی د کندهار تقریبا ټول محلی سندرغاړي د ده له نامه آشنا او د ده شعرونه یې زمزمه کړي دي.
نن که دي پر ما باندی د جبروستم واري دي سرې شونډي گلناري دي ستا د عبادت کتاب زما د هجر یو جواب وینم په خلوت کی د ریا پردې هواري دي شیخه تهمت بس که نور وځي مي له خولې څه شور ولاړ سه ناواقفه د عشق نوري نوري لاري دي
مولوی عبدالغفار بریالی د پښتو ژبي د نازکخیال او موښاف شاعر عبدالحمید ماشوخېل په پیروی د حسن د ستایلو پر میدان زلفو او خط ته تر هر څه زیات متوجه دی. او په دې برخه کی یې د کندهار تر ټولو معاصرو شاعرانو هم د کيفيت له مخی ښه او هم زیات بیتونه ویلی دي.
خط دی ورکړه مخ ته نوې زېبايی زياتوی شبنم و گل ته صفايي دا اطلس دی مبارک وي دې مکې ته د حاجی سره احرام وی خوبايي سپين کاغذ وې بې فايدې گوڼی په ژبه په تور خط سی د کاغذ خوشنمايي په سنبلو خار گيری د جنت ښه ده هر باغوان بد وړي د باغ په رسوايي چی پر لوېدې داستا د زلفو سيوري په هغو رنجو آهو کړې سترگی توري چی منصور يې کړ بدنام په سپينه ږيره پر ما هغه فتنې د پاسه اوري د غاښو زېب دی خزان کړ خط د ږيری په پېرونی پوری وی هغه وړ پوري تور گيسو دی سو را مات مخ پر لبانو حبشی دی د حيات پر مېنه ښوري بخت می تور په تور گيسو کی راڅه ورک سو په کتو می سوه سياهی د سترگو توري خدايه ماهم په دې تور کی پسی ورک کړې مه وای اړ ددې کتاب په پنځه توري بريالی کاشکی د خضر انډيوال وای چی ايستلای می تر خولې خبري توري چی د خط په ايرو مخ سو د جانان تور زما په سترگو کی سوه مځکه او اسمان تور دا پر مخ باندي يې څوکي د خط ښکاري که توی سوي دي د زلفو څه ريحان تور ريحان نه زما د تور طالع اثر دی د سياه باد په توره شپه سو گلستان تور دا ريحان نه دی زما نا اميدي ده وه مېلمه ته سخي نه ايږدی دسترخوان تور دا خط نه دی مفلس خط دی برياليه تاواني معامله دار پرېږدی دکان تور
مولوی عبدالغفار بريالي نه يوازی ښايسته غزلی او د موسيقۍ د تودو محفلونو د پاره ښکلي غزلی او نظونه ليکلی دی، بلکه د پخوانيو شاعرانو په پيروی يې ځينی داسی قحط القافيه شعرونه ليکلي دی چی ساری يې چندانی نه ليده کېږی.
چی د عشق له های و هويه څه سي کوڼ د فتنو په غشو بار ځی لکه شکوڼ تر پېکي لاندي يې خال ښکاری په مخ کی که پر غله باندی سپېدو وواهه سپوڼ زما و مرگ ته يې ليندۍ د ورزو کش کړې خوشی بولي يې په نام د تندي چوڼ راته شوخ مه گوره ياره زه ړندېږم شب پرک و لمر ته وی په سترگو بوڼ په کاکل يې د سنبل تشبيه غلط دی کله ځای د گلابتونو وهي سوڼ د شهلا شونډو په ديد رقيب نه گرځی پر قند مکړه خدای هرگز د مگس بوڼ لمر د وصل به يې هسک سی په لمن کی که فلک رڼ واړه شپه وم په مخ روڼ که پاخه دي که اومه دي٫ دي له ځانه بریالی مضمون گويی نه کا په سوڼ سړی نه پوهېږی چی مولوی عبدالغفار بريالی به له کوم زاهد او واعظ څخه شکايت کوی. ځکه چی دی پخپله مولوی دی او په اصل کی خو به له ده څخه په زړه سوځېدلو مينانو شکايت کولای. خو کله چی د راز او د مينی د اسرارو خبری کوی نو سړی متوجه کېږی چی بريالي بیا هم د کلاسيکو صوفي شاعرانو پر پله باندی گام ايښی او د ده زاهد هغه عادی پرهېز گار نه دی چی د ملايی په عادی سپينو جامو کی گرځی. د ده خبری له هغه چا سره دی چی د ده د زړه په راز نه پوهېږی او يوازی يې د ده سپينو خبرو ته سترگی سرې کړي دی. د لمر مخ او د عشق اور لره يو خس يم که می وسوځي ور تېر تر خپل نفس يم ما معذور گڼه زاهده په توبه کی ستا په زهد می قسم که په خپل وس يم گاه می دم د خاموشۍ کړي خوله راپټه گاه په زر ژبي گويا لکه جرس يم
زنخدان يې سپين صدف په تصور کا بيرته تور سی د کاکل په کفرانی رڼ محبت يې بيا گلون او جلبل کا زار قربان سه گلونی جاودانی رڼ شيخه چوپ سه کنه اوس به می پر ضد کړې کړم به ناری چی پکښې دی د فلاني رڼ.
زوکړه
په ۱۳۱۰ هـ ش کال کي د کندهار ولایت د ډنډ اولسوالۍ په ګیلان کلي کي په یوه مجاهده او عالمه کورنۍ کي نړۍ ته راغلی وو د ده نیکه غازي محمد معشوق د میوند د افغان انګلیس د جنګ په ‌شهید انو کي دفن دی.
ابتدایي زده کړې
د قران کریم، عقایدو، فقهي، فارسي ادب، صرفو، او نحوي ابتدایي کتابونه یې په کندهار ښار او شاوخوا کي د خپل پلار مرحوم مولوي اخترمحمد (عبدالله) او نورو دیني علماوو څخه ویلي وه.
منځنۍ زده کړې
په بلوچستان پښین په مدرسو کي له بېلابیلو فنونو کتابونه په بېلابېلو مدرسو کي له کڼو نامتو استادانو څخه تر لاسه کړي وې.
لوړي زده کړي
د فنونو ګڼ لوړ کتابونه او وړه دوره یې په پېښور کي وویل د هند و ګجرات ته په ځینو نادرو پسې ولاړی یوناني طب یې ولوستل بیایې په د پېښور په معتبره مدرسه اسلامیه کي د حدیثو لویه دوره وکړه او له مولانا عبدالرحمن بهبودي څخه د فضیلت مستنده دستاري بندي وکړه.
د شعر پیل
له ځلمیتوبه یې شعرونه لیکل او د کندهار په تاریخي اخبار کي یې ښکلي او اشعار چاپېدل.
د شاعرۍ استادان
اخښی یې مرحوم ملا محمد شریف جانان چي لیکوال او شاعر وو او د نورو دیوانونو لکه حمید بابا څخه متاثر وو.