cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د انګلستان دوم چارلز
د ژوند لومړي کلونه، کورنۍ جګړه او جلاوطني
دویم چارلز د ۱۶۳۰ ز کال د مې د میاشتې په ۲۹ مه نېټه د سینټ جیمز په ماڼۍ کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. پلار یې لوموړی چارلز و چې د انګلستان، سکاتلنډ او آیرلنډ په درېیو سلطنتونو یې واکمني کوله او مور یې هنریتا ماریا  د فرانسې د پاچا د دریالسم لوئس (لویي) خور وه. چارلز د دوی دویم ماشوم و. لومړی زوی یې نږدې یو کال مخکې د چارلز تر زېږون نړۍ ته سترګې پرانستي وې، خو د یوې ورځې په عمر یې بېرته له نړۍ نه مخه ښه کړې وه. انګلستان، سکاتلنډ او آیرلنډ په ترتیب سره د انګلیسي کلیسا په مذهب، پریسبیتریان او کاتولیکان وو. چارلز د جون په ۲۷ مه نېټه د لندن د انګلیسي روحاني، ویلیم لاډ له خوا په شاهي چپل کې د تعمید غسل ترلاسه کړ. نوموړی د ډورسیټ د اوسېدونکې یوې اشرافي مېرمنې تر پالنې لاندې لوی شو، که څه هم د نوموړي منل شوي پلار او مور د هغه تره، دیارلسم لويي او د هغه مورنۍ انا، ماری دي میډیسي، د فرانسې کونډه ملکه وو چې دواړه د کاتولیک مذهب پیروان وو. چارلز د زېږون سر سم، د کارنوال ډوک او د روتیسي ډوک لقبونه ترلاسه کړل چې په همدې ارنه یو شمېر نورو اړوند ځینې نور لقبونه هم وو او ترلاسه یې کړل. د هغه د اتمې کلیزې په شاوخوا کې، نوموړی د ویلز شهزاده ونومول شو، که څه هم په رسمي توګه نوموړي ته هېڅکله دا لقب ور نه کړل شو.
د ۱۶۴۰ ز کلونو په اوږدو کې کله چې چارلز لا ځوان و، پلار یې د انګلستان په کورنۍ جګړه کې د پارلماني او پیوریتانو ځواکونو سره جګړه وکړه. چارلز د ایج هېل په جګړه کې د خپل پلار ملتیا وکړه او د څوارلس کلنۍ په عمر یې د ۱۶۴۵ ز کال په خوځښتونو کې ګډون وکړ، چې په دې وخت کې نوموړی د هېودا په لوېدیځه برخه کې د انګلیسي ځواکونو د قوماندان په توګه وټاکل شو. د هغه پلار د ۱۶۴۶ ز کال په پسرلي کې جګړه له لاسه ورکړه او چارلز د ویرې له امله د خپل خوندیتوب لپاره انګلستان پرېښود. په پنډینیس ماڼۍ کې له پاتې کېدو وروسته، نوموړي له فالموت نه روان شو او لومړی د سیلي ټاپوګانو ته ولاړ، بیا جرسي ته او په پای کې فرانسې ته ولاړ چې مور یې له وړاندې په دې ځای کې په جلاوطنۍ کې شپې او ورځې تېرولې او د هغه د تره لومړی زوی، اته کلن څوارلسم لویي پاچا و. لومړی چارلز د ۱۶۴۶ ز کال د مې په میاشت کې تسلیم او و نیول شو.
د انګلیس دویمې کورنۍ جګړې په ترڅ کې چارلز په ۱۶۴۸ ز کال کې هاګ ته لاړ چې په هغه ځای کې د نوموړي خور ماري او د هغه آوښی د اورنج شهزاده، دویم ولیم داسې لیدل کېده چې د خپلې مور د فرانسوي اړیکو په پرتله د شاهي خوځښت سره د پام وړ مرسته چمتو کولای شي، خو شاهي بېړۍ چې د چارلز تر کنټرول لاندې راغلې وې، هېڅ ګټه ونه کړه او په وخت سره سکاتلنډ ته ونه رسېدې، ترڅو د همېلتون د ډوک تعهد کوونکي شاهي پوځ سره، مخکې له دې چې د پارلماني ځواکونو له خوا د پریسټن په جګړه کې مات شي، یوځای شي.
چارلز په هاګ کې له لوسي والټر سره لنډ مهاله اړیکه درلوده، چې وروسته یې په درواغو څرګنده کړه چې ګواکي دوی په پټه واده کړی دی. د هغوی زوی، جیمز کرافټس (چې وروسته یې د مونموت ډوک او د بکلیچ ډوک لقب ترلاسه کړ) د چارلز یو له څو نا مشروع ماشومانو نه و چې په بریتانوي ټولنه کې شهرت ته ورسېد.
لومړی چارلس د خپل زوی په ډیپلوماتیکو ژغورونکو هڅو سربېره، د ۱۶۴۹ ز کال په جنوري میاشت کې ترې سر پرې شو او انګلستان یو جمهوري نظام شو. د سکاتلنډ کانوینتر پارلمان د اډینبورګ په مرکاټ څلورلاري کې د فبرورۍ په ۵ نېټه، دوهم چارلز "د لویې بریتانیا، فرانسې او آیرلنډ پاچا" اعلان کړ، خو نوموړي ته یې تر هغه اجازه ورنه کړه چې سکاتلنډ ته ننوځي چې په ​​بریتانیا او آیرلنډ کې د پریبېستریان د اصولو تطبیق و نه مني.
کانوېنتریان د ۱۶۵۰ ز کال د سپټمبر په ۳ مه نېټه دونبار په جګړه کې د اولیور کروم ویل تر مشرۍ لاندې د خورا کوچني ځواک له خوا مات شول. سکاټلنډي ځواکونه په شاهي تعهد کوونکو او پریسبتر تړون کوونکو ووېشل شول، چې ان له یو بل سره یې هم جګړې کولې. چارلز چې د کانوېنتریانو له خوا نا هیلی شوی و، د اکتوبر په میاشت کې هڅه وکړه چې له دوی نه وتښتي او په شمال کې د تعهد کوونکي ځواک سره یوځای شي، چې دا پېښه د "پیل" په نوم یاده شوه، خو د دوو ورځو په اوږدو کې پریسبیتریانو هغه وموند او بیرته یې ترلاسه کړ. سره له دې، سکاټلنډیان د چارلز د واکمنۍ د بیا رغولو تر ټولو لویه هیله پاتې شول. نوموړی د ۱۶۵۱ز کال د جنورۍ په لومړۍ نېټه د سکون په خانقاه کې د سکاټلنډ پاچا اعلان شو. د کروم ویل ځواکونو چې د چارلز مقام یې په سکاتلنډ کې ګواښه، پرېکړه وشوه چې په انګلستان برید وشي. ډېری سکاټلنډیانو (د مشر ارګیل او نورو مخکښو کانوېنتریانو په ګډون) له ګډون نه ډ ډه وکړه. د لږ انګلیسي شاهي پلوه د ځواک په ګډون، کله چې ځواکونو د سویلي انګلستان پر لور حرکت وکړ، د ۱۶۵۱ ز کال د سپټمبر په ۳ مه د ورسیسټر په جګړه کې له ماتې سره مخامخ شول. چارلز د باسکوبیل په ماڼې کې په رویال اوک (د بلوط شاهي ونه) کې د نیول کېدو له وېرې پټ شو. د شپږو اوونیو په اوږدو کې د تنګو لارو پر مټ چارلز په دې بریالی شو چې په پټه له انګلستان نه و تښتي او د اکتوبر په ۱۶ په نورمانډي کې را څرګند شو. د نوموړي په سر ۱۰۰۰ پونډه انعام کېښودل شو او د هغه چا لپاره چې له نوموړي سره مرسته وکړي، د مرګ سزا و ټاکل شوه. نوموړی په پټېدو کې هم له ستونزو سره مخ و، ځکه چې ۶ فوټه (۱.۸ متره) جګه ونه یې درلوده چې په هغه وخت کې غیر معمول وه.
د پارلمان له خوا د حکومت لپاره د تصویب شوې تګلارې پر بنسټ، کروم ویل په ز ۱۶۵۳ ز کال کې د انګلستان، سکاتلنډ او آیرلنډ مشر ساتونکی وټاکل شو، چې په عملي توګه یې بریتانوي ټاپوګان تر نظامي واک لاندې راوستې. چارلز پاریس ته نژدې په سینټ-جرمېن-این-لای کې د عیاشۍ ​​ژوند تېراوه او د څوارلسم لویي له خوا یې په میاشت کې ۶۰۰ لایور ترلاسه کول. چارلز دا وړتیا نه درلوده چې د  کروم ویل د حکومت د ګواښولو لپاره کافي پیسي یا ملاتړ ترلاسه کړي. د هنریتا ماریا او د اورنج د شهزادګۍ له لارې د سټوارټ په کورنیو اړیکو سربېره، په ۱۶۵۴ ز کال کې فرانسې او د هالنډ جمهوریت د کرومویل له حکومت سره اتحاد و کړ، چې چارلز یې اړ کړ چې فرانسه پرېږدي او هسپانیې ته د مرستې لپاره لاړ شي چې په هغه وخت کې  یې په سویلي هالنډ واکمني کوله.
په ۱۶۵۶ ز کال کې چارلز د هسپانیا سره د بروکسل تړون لاسلیک کړ. له فرانسې سره په جګړه کې د چارلز د ونډې په بدل کې، هسپانیا د شاهي نظام د بیا رغولو نه ملاتړ و کړ. چارلز د خپلو جلاوطنو ملاتړو نه یو رنګارنګ پوځ جوړ کړ. دې کوچنی، کم معاش، لږ سمبال او بې نظمه ځواک د بیا رغونې نه وروسته د پوځ مرکزي هسته جوړه کړه. مشترک المنافع هېوادونو په ۱۶۵۷ ز کال کې له فرانسې سره د پاریس تړون لاسلیک کړ، ترڅو په هالنډ کې دهسپانیا پر وړاندې په جګړه کې ګډون وکړي. په هسپانوي ځواک کې د شاهي پلويانو مشري د چارلز کشر ورور جیمز د یارک ډوک کوله. په ۱۶۵۸ ز کال کې د ډونېس په جګړه کې، د چارلز شاوخوا ۲۰۰۰ پوځ د لوی هسپانوي ځواک د یوې برخې په توګه، له مشترک المنافع سرتېرو سره چې د فرانسې تر څنګ ولاړ وو، جګړه وکړه. د جګړې په پای کې د چارلز ځواک شاوخوا ۱۰۰۰ کسه و او انګلستان ته د ډنکرک په له لاسه ورکولو سره، انګلستان ته د شاهي پلویانو د تګ شونتیا ناهیلې کوونکې شوه.
۵۷ (عدد)
۵۷ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۵۶ څخه  مخکي او د ۵۸ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۵۷:
په کلینډر کې
۵۷ کولاي سي:
په کیمیا کې
۵۷ د لانتېنيوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۵۷ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
د ننګرهار د کرنې مسلکي لېسه
د ننگرهار د کرنې عالي لېسه د ننگرهار ولایت، د جلال اباد ښار ختیځ لور ته، د شیشم بڼ ترڅنگ سیمه کې د واقع ده. دا لېسه په .... کال کې د دولت په چوکاټ کې په رسمي ډول جوړه او د زده کوونکو پرمخ پرانېستل شوه. دې لېسې څخه تردې دمه په زرگونو زده کوونکي له ۱۲ ټولگي څخه فارغان کړي دي.
تړلې لیکنې
د ننگرهار عالي لېسه جلالکوټ ننگرهار لغمان کونړ بنغر قلعه علي میران قلعه غولا قلعه سرگینک ولایتي قلعه جانان خان قاسم اباد
وېشنيزه:ښوونځي وېشنيزه:د افغانستان ښوونځي وېشنيزه:د ننگرهار ښوونځي وېشنيزه:د نړۍ ښوونځي وېشنيزه:د افغانستان لېسې وېشنيزه:د ننگرهار لېسې
ناگالېډ
ناگالېډ (انگرېزي:Nagaland) د هند يو رياست (ايالت) دی.ددې رياست د وگړو شمېر 1,980,602 دی، او ددې ځمکه يا مساحت 16,579 مربع کيلوميټر ده.په رسمي توگه دلته له ټولو زياته انگرېزي ژبه ويلی کېږي.ددې رياست پلازمېنه د کوهيما ښار دی. ددې رياست د تعليم يافته (هغه خلک چې ليک لوست کولای شي) 80.11 په سله دي.په دې ټول رياست کې 17.2 په سله خلک په ښارونو کې اوسيږي او نور په کلو کې.
نورلولئ
وېشنيزه:د هند ايالتونه او مرکزي سيمې
وېشنيزه:ناگالېډ
ملي کرښه
ملي کرښه د يوې ۱۵ ورځنيزې خپرونې نوم دی.
د ننگرهار ولايت تجربوي عالي لېسه
د ننگرهار ولايت تجربوي عالي لېسه د ننگرهار له لومړینو ښوونځیو څخه گڼل کېږي چې د بنسټ ډبره یې د ظاهرشاهۍ په پېر کې اېښودل شوې ده. ددې لېسې لومړنی پړاوو له لومړني ښوونځي څخه پیل، بیا منځني ښوونځي او اوس لېسې ته لوړ کړای شوی دی.
تړلې لیکنې
د ننگرهار عالي لېسه ̇̆جلالکوټ د ننگرهار د کرنې عالي لېسه
سرچینې
وېشنيزه:ښوونځي وېشنيزه:د افغانستان ښوونځي وېشنيزه:د ننگرهار ښوونځي وېشنيزه:د نړۍ ښوونځي وېشنيزه:د افغانستان لېسې وېشنيزه:د ننگرهار لېسې
بارکزي
بارکزي په اصل کې سړبني پښتانه او د درانيو د زيرک په څانگې پورې تړلي دي٠ بارکزي ، پوپلزي او الکوزي سره ټولې وروڼه قبيلې دي٠ اڅکزي د بارکزي زوي دي چي اوس په خپل نامه سره ژغ کوي. بارکزي په نورو ډيرو ښاخونو او څانگو ويشل شوي دي چې په لاندي ډول پيژندل کيږي: محمدزی (شاهي کورنۍ)، عمرخانزي، سرپازی(سرپاژی)، باکل زي، گورجيزي، خانچه زي، خواجک زي، ملک دين زي، مسي زي، انگيزي، غيبي زي، نورالدين زي، نصرت زي، مدي زي، جنک زي، بيان زي، تاروزي، خونسي زي، اتما نزي، ولي زي، جمال زي، بورزي، خواجي زي، ابازي، اين زي، شيخي زي، بايزي، سنجر زي، سليمانزي، سوندرزي، موسي زي او عبدالله زي٠
دحيات افغاني ليکوال ډپټي حيات خان د بارکزيو په اړوند داسي کښلي دي:"بارکزي د شمير له مخي تر پو پلزيو ډير دي او دوی د کند هار جنوب ته په ارغستان او د هيلمند دسيندونو پر غاړو پر وچ ميدان ميشته دي٠ دبارکزيو هغه برخه چې کندهار  ته نږدې د ارغستان او هيلمند دسيندونو پر غاړو ميشته دي د ښو ځمکو د درلودلو په وجه په کرنې بو خت دي، خو ځيني نور يې د وچ بيا بان په مينځ کې  په ډيرې سختۍ او زحمت سره دکر کيلې په چارو بو خت دي٠د غه  خلک ډير زړور او جنگيا لي دي٠.د وزير فتح خان با رکزي له وخته دغه خلک ډير مشهور شول،په تيره بيا کله چې امير دوست محمد خان د کا بل د واکمنۍ پر گدۍ کښينا ست، نو د هغه په سبب ددوی په شهرت کې نور هم ډير والی تر ستر گو شو٠."
امير دوست محمد خان په ۱۸۲۳ زيږديز کال کې په افغانستان کې دبارکزيو د واکمنۍ بنسټ کيښود چې تر هغه وروسته دبارکزيو قبيلې نه لانديني واکمنان په قدرت کې پاتي شوي دي: امير شير علي خان،امير محمد ا فضل خان،امير محمد يعقوب خان،امير عبد الر حمن خان،امير حبيب اله خان،امير امان الله خان،محمد نادرشاه،محمد ظاهر شاه او د افغا نستان د  جمهوريت مؤ سس شهيد محمد داؤد خان، چې په مجموع کې بار کز يو پر افغا نستان ۱۵۵کلونه واکمني  چلو لې ده.
په او سني وخت کې بارکزي په افغا نستان کې په لا ندې ډول مېشته دي: ١-د کند هار په ولايت کې: د کند هار بارکزي دکند هار ولايت په مر کز،د دامان،شاه ولي کوټ،ار غنداب، پنجوايي،ار غستان او معروف په ولسو اليو کې مېشته دي او د ١٣٦٠ کال دسر شميرنې له مخې په دغه ولايت کې ددوی شمير تر سلو زرو تنو لوړ دی٠ ٢-د هيلمند په ولايت کې: په دغه ولايت کې با رکزي دهلمند په مر کز لشکر گاه،د ناد علي ، واشيو، ناوه بارکزايي،نو زاد او نهر سراج په ولسو اليو کې او سيږي او د ١٣٦٠ لمر يز کال د سر شميرنې له مخې د با رکزيو مجمو عي شمير ١٨٠٠٠٠ تنه ښو دل شوی دی٠ ٣- دنيمروز په ولايت کې: ددغه ولايت با رکزي دنو موړي ولايت په مر کز زرنج،او د کنگ او چار بر جک په ولسواليو کې ا و سيږي چې ټول شمير يې د ١٢٠٠٠ تنو په شا او خواکې ښودل شوی دی ٠ دفراه په ولايت کې: با رکزي ددغه ولايت په مر کز او د با لا بلوک او گلستان په ولسو اليو کې ميشته دي٠ دفراه په و لايت کې ددوی مجمو عي شمير د ١٣٠٠٠٠ تنو په شا او خو اکې ښو دل شوي دي٠ د هرات په ولايت کې: بارکزي په هرات کې ددغه ولايت د انجيل، گذرې، پښتون زر غون، گلران، غو ريان، زنده جان او ادسکن په ولسو اليو کې ميشته دي چې د ١٣٦٠ لمر يز کا ل د سر شميرنې له مخې ددوی مجمو عي شمير ٦٧٠٠٠ تنه ښودل شوي دي٠ د بادغيس په ولايت کې: ددغه ولايت با رکزي د مر غاب او غور ما چ په ولسو اليو کې ميشته دي چې شمير يي د لسو زرو تنو په شا او خواکې ښو دل شوي دي٠ بارکزي کو چيان: يوډير شمير با رکزي په کو چيا ني ډول ژوند کوي٠ دوی د ليږد يدو او کو چ له پاره بيلا بيلې لارې لري دبيلگي په تو گه يو شمير با رکزي کو چيان د دوبي په مو سم کې له خپلو رمو سره له هراته  دغور د جنو بي څنډو پورې ځي او خپل ما لونه لکه پسو نه او وزې په دغو ورشو گانو کې څر وي٠دويمه ډ له يې له با دغيس نه د غو رماچ په لاره د فارياب ولايت د قيصار او جلاير له لارې ځا نونه تير بند تر کستان ته رسوي٠ددغو بارکز يو کو چيان د ختيز کندز(نو اباد) نه د بغلان دشت بای سقال،پورتني اندراب،او خوست او فر نگ ته ځا نونه رسوي،په داسي حال کې چې بله ډله يي ځا نو نه د بد خشان دشت سيوه ته رسوي٠بايد ووايو چې د افغا نستان په شمالي ولايتونو کې د بارکزيو کو چيانو مجمو عي شمير ٢٢٠٤ کو رنۍ ښو دل شوی دی٠ با رکز يان غير تمن، ميړني،ميلمه پالو نکي خلک دي٠ دعلم او پو هې سره زياته مينه لري٠په دوی کې گڼ شمير عا لمان، ليکوال او شا عران تير شوي دي  او همدا اوس هم شته٠ حنان بارکزی د پښتو ژبي مشهواو وتلی شاعر تير شوی دی چې د با رکزيو له قبيلې سره يې تړاو درلود٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
۵۸ (عدد)
۵۸ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۵۷ څخه  مخکي او د ۵۹ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۵۸:
په کلینډر کې
۵۸ کولاي سي:
په کیمیا کې
۵۸ د سېريوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۵۸ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
گردی مېز
گردى مېزیا (Round Table) هغه ناسته چې د يوې مشخصې موضوع په اړه له يوه ډله نظر خاوندانو، كارپوهانو، عامو خلكو يا چارواكو سره تر سره كېږي او د موضوع په اړه پكې غبرگونونه، وړانديزونه، نظرونه، نيوكې او مثبت او منفي اړخونه بيانېږي.
دغه ناسته په گرد دايروي يا د انگليسي U  توري ته په ورته مېږ تر سره كېږي.
د گردي مېز په پيل كې د موضوع د څو اړخونو په اړه خبريال معلومات وركوي او د موضوع حدود هم بيانوي او له هغه وروسته د گډونوالو د شخصيت او د هغوى د رشتې په اړه لږ معلومات وركوي.
كله كه په گردي مېز كې د گډونوالو شمېر زيات وي نو خبريال د هغوى له اوږدې پېزنگلوى تېرېږي يوازې په نومونو بسنه كوي.
په گردي مېز كې ټول گډونوال د خبرو كولو يو ډول حق لري، هغه كه نيوكه وي كه وړانديز خو له دلايلو سره يو ځاى.
په گردي مېز كې ، د پوهې ، عمر او كاري تجربې په لحاظ انډول ساتل كېږي او حتا زموږ په هېواد كې د ژبې انډول ته هم پام كېږي.
په گردي مېز كې ژورناليست له گډونوالو سره په يوه مېز كېني نه داسې چې ژورناليست دې ځانگړى مېز ولري.
ژونالیست باید گرمه فضا جور وکری ژونالیست باید گرمه فضا جور وکری
سرچینې
وېشنيزه:سیاست وېشنيزه:سیاستپوهنه وېشنيزه:سیاسي اصطلاحات وېشنيزه:سیاسي وییپانگه
د متحده ایالاتو د اساسي قانون نوولسم تعدیل
د متحده ایالاتو د اساسي قانون نوولسم تعدیل (نوولسمه اصلاحیه) متحده ایالات او د هغو اړوند ایالتونو د جنسیت د توپیر له مخې د وګړو د رایو ورکولو له حق نه له انکار منع کوي، چې په حقیقت کې د ښځو د رایو ورکولو حق په رسمیت پېژني. دغه تعدیل په ایالتي او ملي کچه د لسیزو لپاره په متحده ایالاتو کې د ښځو د رایو ورکولو د حق د خوځښت د اوج ټکی و چې د ښځو د رایو ورکولو د حق په برخه کې د نړیوال خوځښت او د ښځو د حقونو د خوځښت یوه برخه وه. د ښځو د رایو ورکولو اړوند تعدیل د لومړي ځل لپاره په ۱۸۷۸ ز کال کې کانګرس ته وړاندې شو. په داسې حال کې چې د رایو ورکولو اړوند دغه تعدیل د استازو د جرګې له خوا د ۱۹۱۹ ز کال د مۍ تر ۲۱ مې نېټې پورې تائید نه شو، چې په چټکې سره د ۱۹۱۹ ز کال د جون په څلورمه د سنا له خوا هم د تائید وړ وګرځېد. له هغې وروسته ایالتونو ته د تصویب په موخه ولېږل شو چې د تصویب د خوندیتوب لپاره یې د ۳۶ ایالتونو تایید ترلاسه شو او په پایله کې د ۱۹۲۰ ز کال د اګست په ۱۸ مه نېټه یې اجرائیوي بڼه ومونده. د نوولسم تعدیل تصویب د ۱۹۲۰ ز کال د اګست په ۲۶ مه نېټه تايید شو.
له ۱۷۷۶ ز کال وړاندې، ښځو په یو شمېر مستعمرو کې چې متحده ایالاتو ته وروسته اړوندې شوې، د رایو ورکولو حق درلود، خو تر ۱۸۰۷ ز کال پورې د ټولو ایالتونو اساسي قوانینو ښځې ان له محدودو رایو ورکونو هم منع کړی وې. د ۱۹ مې پېړۍ په نیمايي کې د ښځو د حقونو ملاتړي بنسټونه ډېر فعال شول او په ۱۸۴۸ ز کال کې سنکا فالز کنوانسیون د احساساتو پرېکړه لیک (Declaration of Sentiments) تصویب کړ، چې د جنسیتي مساوات او د ښځو د رایو ورکولو د حق د خوندیتوب غوښتنه یې کوله. د رایو ورکولو د حقونو پلوه بنسټونو له ډول ډول تاکتیکونو چې په شته اصلاحاتو باندې تکیه لرونکي قانوني استدلالونه هم په کې شاملېدل، ګټنه کوله. وروسته له هغه چې دغه استدلالونه د متحده ایالاتو د سترې محکمې له خوا رد شول، د رایو ورکولو د حق بنسټونو یو شمېر فعالینو، لکه: سوزان بي. آنتوني او الیزابت کاډي سټانټون په اساسي قانون کې د نوي تعدیل غوښتنه وکړه، څو ښځو ته د نارینه وو په څېر یو شان د رایو ورکولو حق خوندي کړي.
د ۱۹ مې پېړۍ په وروستیو کې، نوو ایالتونو او قلمرونو، په ځانګړې توګه په لویدیځ کې، ښځو ته د رایو ورکولو د حق خوندیتوب ته مخه کړه. په ۱۸۷۸ ز کال کې د رایو ورکولو د حق یو وړاندیز چې په پایله کې په نوولسم تعدیل واوښت کانګرس ته وړاندې شو، خو په ۱۸۸۷ ز کال کې رد شو. په ۱۸۹۰ مه ز لسیزه کې د رایو ورکولو د حق غوښتنې بنسټونو په یوه ملي تعدیل تمرکز وکړ، په داسې حال کې چې وړاندې له هغې یې هڅې په ایالتي او سیمه ییزې کچې وې. لوسي برنز او الیس پاول چې بېلابېلو پالیسو یې د نوولسم تعدیل په مخکې تګ کې مرسته وکړه د مهمو مشرانو په توګه راڅرګندې شوې. په لومړۍ نړیواله جګړه کې د امریکا ښکېل کېدو د ښځو د رایو ورکولو د حق اړوند عمومي لیدلوري کې بدلون رامنځته کړ. د چپمن کټ په مشرۍ د امریکايي ښځو د رایو ورکولو د حق ملي ټولنې، د جګړې له هڅو ملاتړ وکړ او څرګنده یې کړه چې د جګړې پر مهال د مېرمنو له خوا د وطن پرستۍ هڅې باید د رایو ورکولو د حق په ورکړې وستایل شي.
نوولسم تعدیل لاره برابره کړه چې ۲۶ میلیونه امریکايي ښځې وکولای شي، د متحده ایالاتو د ۱۹۲۰ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې رایه ورکړي، خو د ښځو د رایو ورکولو بل پیاوړی بلاک چې ګڼ شمېر سیاستوال هم ترې وېرېدل، ونه شو کولای تر راتلونکې لسیزې پورې په بشپړ ډول په دغه بهیر کې یوځای شي. نوولسم تعدیل ونه شو کولای په بشپړ توګه افریقايي الاصله امریکايي، اسیايي الاصله امریکايي، هسپانوي الاصله امریکاي او بومي امریکايي ښځو ته د رایو ورکولو لپاره لار برابره کړي. (محدودیتونه وګورۍ). د دغه تعدیل له تصویب وروسته الیس پاول او د مېرمنو ملي ګوند د مساوي حقونو د تعدیل په موخه هڅې پیل کړې، هغه چې دوی باور درلود، د مساوات په لاره کې اړین ګام دی.
متن
نوولسم تعدیل ټاکلې ده چې: د رایو ورکولو اړوند د متحده ایالاتو د وګړو حق نه باید د ایالتي او یا فدرال حکومت له خوا د جنسیت پر بنسټ محدود او یا هم له پامه وغورځول شي.
کانګرس مؤظف دی چې د مناسبو قوانینو په وضع کولو سره دغه پرېکړه اجرايي کړي.
د ښځو د رایو ورکولو اړوند لومړنۍ هڅې ( ۱۷۷۶- ۱۸۶۵ ز کال)
د متحده ایالاتو اساسي قانون چې په ۱۷۸۹ ز کال کې تصویب شو، د رایو ورکولو د حق پولې یې ناڅرګندې پرېښودې. یوازنی هغه بنسټ چې د لومړني اساسي قانون پر بنسټ د مستقیمو رایو له مخې جوړ شو، د متحده ایالاتو د استازو جرګه وه، چې ورته د رایو ورکولو صلاحیت په څرګند ډول هر ایالت ته تفویض شوی وو. په داسې حال کې چې ښځو له انقلاب وړاندې یو شمېر مستعمرو کې چې وروسته متحده ایالاتو ته اړوندې شوې، د رایو ورکولو حق درلود، له ۱۷۷۶ ز کال وروسته، له نیوجرسي پرته نورو ټولو ایالتونو هغه اساسي قانون تصویب کړ چې د ښځو نه یې د رایو ورکولو حق اخیست. د نیوجرسي اساسي قانون په پیل کې مالکیت لرونکو ټولو وګړو ته د رایې ورکولو حق ورکړی و چې مجردې او متاهلې ښځې هم په کې شاملېدلې، خو دغه ایالت هم په ۱۸۰۷ ز کال کې د ښځو د رایو ورکولو حق لغو کړ او تر هغه مهاله چې نیوجرسي په ۱۹۲۰ ز کال کې نوولسم تعدیل تصویب کړ، دغه حق یې بېرته اعاده نه کړ.
په داسې حال کې چې وړاندې د ښځو د حقونو اړوند یو شمېر جلا سازمانونو او بنسټونو شتون درلود، په دودیز ډول د امریکايي ښځو د حقونو د خوځښت په پیل کې په ۱۸۴۸ ز کال کې د سنکافالز کنوانسیون په نیویارک کې جوړ شو. په دغه کنوانسیون کې نږدې ۳۰۰ ښځو او نارینه وو ګډون کړی وو چې «د ښځو د ټولنیزو، مدني او مذهبي حقونو په اړه د بحث په موخه» طراحي شوی و، چې د احساساتو د پرېکړه لیک په تصویب سره خپل اوج ته ورسېد. دغه سند چې د ۶۸ ښځو او ۳۲ نارینه وو له خوا لاسلیک شو، د غه پرېکړه لیک له دوولسو حل شوو بندونو نه په نهم بند کې داسې راغلي: «حل شو، دا د دغه هېواد د ښځو دنده ده، چې د ټاکنیزو رایو اړوند د خپلو رایو حق خوندي کړي». لوکرشیا موټ او الیزابت کاډي سټانټون د متحده ایالاتو د ښځو د رایو ورکولو د حق غوښتنې د خوځښت چې هغه مهال ورته«د ښځو د رایو ورکولو خوځښت» ویل کېده، مخکښې مشرانې شوې. د ښځو د رایو ورکولو له حق نه د موټ ملاتړ له هغه اوړي سرچینه اخیسته چې له سنکا قبیلې سره چې د ایروکايي کنفدریشن د شپږو قبیلو نه یوه وه، تېر کړی یې و، چېرې چې ښځو د خپلو مشرانو په ټاکلو او لرې کولو او د جګړې د ویټو کولو په ګډون د پام وړ سیاسي واک درلود.
د کورنۍ جګړې پر مهال د ښځو د رایو ورکولو حق اړوند هڅې ډېرې کمې وي. په ۱۸۶۵ ز کال کې د جګړې له پای ته رسېدو وروسته، د نورو په ګډون د الیزابت کاډي سټانټون او سوزان بي. انتوني له خوا د «ټولیزې رایې ورکوونې لپاره غوښتنلیک» لاسلیک شو، چې په ملي کچه یې په اساسي قانون کې د تعدیل غوښتنه کوله، څو «یو شمېر ایالتونه چې خپل وګړي د جنسیت له مخې د رایو له ورکولو منع کوي» منع کړي. دغه مبارزه لومړنی ګام و چې د خپلو نورو موخو ترڅنګ یې د ښځو د رایو ورکولو حق ته هم ځای ورکړی و. په داسې حال کې چې دغه مهال د رایو ورکولو لایحې ایالتي جرګو ته وړاندې شوې، دوی په عمومي ډول ورسره مخالفت څرګند کړ او یو شمېر ډېرو کمو هغه رایو ته وړاندې کړې.
اراده (ورځپاڼه)
اراده له کابل نه خپرېدونکې افغاني ورځپاڼه ده.
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
بابي
زموږ پښت پو هان ( نسب پيژندونکي) د بابي يا بابيانو قبيله د پښتنو د غر غښت د ټو لنيز گروپ پورې تړي. د پښتني شجرو له مخې بابي څلور زامن درلودل چې ميرزی، سرو، عزرائيل او کتوزی نو ميدل چې ميرزی په شلو خيلو، يحيی زيو او حيدرزيو او کتوزي په ياسين زيو، ادريس زيو او صايب زيو با ندې ويشل شوي دي. د تا ريخ حيات افغا ني په قول چې د مخزن افغاني نه يې روايت کړی دی وايي چې بابي په پيل کې په خپلو څلورو زا منو با ندې د څلورو سپيڅلو او مقر بو پر ښتو(ملائکو) نومونه ايښي وو ، چې نورو پښتنو هغه ملامت کړاو هغه هم د هغوی نو مو نه بدل کړل، خو يوازې د عزرا ئيل نوم په خپل پخواني حالت تر  او سه هم پاتي دی.
بابيان په کند هار .کندز، کلات نصير خان او د سهيلي پښتو نخوا په بوري، چمن او د کوئيټې په شا بو نو مي کلي کې مېشته دي.د پاکستان دسنده ايالت په مر کز کر اچۍ کې هم يو شمير با بيان استو گنه لري. همداراز د هندو ستان دگجرات ايالت په جو ناگړه کې هم بابيان استو گنه لري او د1747 ميلادي کال نه تر 1948ميلادي کا ل پوري با بيانو د جو ناگړه په سيمه کې يو پښتني ر ياست درلود. ډپټي حيات خان په خپل مشهور اثر تاريخ حيات افغاني کې چې په اردو ژبه کښل شوی او وروسته په انگريزي او بيا په کابل کې په پښتو تر جمه او چاپ شوی دی دبابي پښتنو په اړوند داسي ليکلي دي:" بابيان په کند هار او کلات نصير خان کې ډير با همته سو داگران دي او د خپل غوره سلوک اونرم چال چلند په و جه د ښه ژو ند څښتنان او اکثره يې شتمن دي.همداراز ددغې قبيلې خلک په ميړانه کې هم ښه شهرت لري".
دبابيانو دستور کټ مټ نورو گاونډي پښتني قبيلو ته ورته دی. د روسي نا متو اتنو گر افر ستا نيشفسکي داتنو گرا فيکو معلو ما تو پر بنسټ د شلمې پيړۍ په لو مړۍ نيما يي کې دبابيانو شمير په افغا نستان او سهيلي پښتو نخواکې ٨٥ زره تنه ښودل شوې دی.بابيان ډير ښه شا عران، ليکو الان او هنر مندان لري.په او سني وخت کې لطيف جان بابی د پښتو خوږ ژبې سندر غاړی دی. د هندوستان د جو نا گړه د پجود د سيمي نواب او د هندي، اردو  او گجراتي ژبو مشهور شاعر عما دالدين خان بابي چې په رسوا مظلوم سره هم متخلص و دروان ٢..٨ ميلادي کال داپريل په ٢٤ نيټه يې له دې فا ني نړۍ نه ستر گي پټې کړې. همداراز د هند دسينما فلمي اداکاره پروين بابي١٩٤٩-٢..٥ ميلادي هم بابي پښتنه او د جو نا گړه د بابي پټانانو(پښتنو) په کو رنۍ پورې يې اړه در لوده.
د هندوستان د گجر ات ايالت د جونا گړه دسيمي
د جو ناگړه سيمه چې د هند دگجرات په ايالت کې مو قعيت لري يوه تا ريخي او پخوانۍ سيمه ده چې د سنسکرت په پخوانيو او زړو متو نو کې يې ذکر او يا دونه شوې ده.په دغه ښار کې ډيرې لر غو ني کلا گاني او تا ريخي ودانۍ شته چې د معمارۍ د هنر له مخې د ډير اهميت وړ گڼل کيږي. پر دغې سيمې باندې مو ريانو، سلونکيانو، مغولو، افغا نا نو او انگريزانو واکمني چلولې ده، خو دلته زموږ د بحث مو ضوع هغه پښتا نه با بيان دي چې پر دغه سيمه يې تقريبا ٢.. کلونه واک درلود. د پښتنو بابي نوا بانو د جملې نه لا نديني نوابان در پيژنو. بايد وويل شي چې دغو بابي نو ابانو ته خانجي هم وايې ، ځکه چې هند يان په مجموع کې افغانان او په تيره بيا پښتانه يا پټها نان ته خان صا حب او خا نجي هم وايي.
نواب بهادرخان د صلابت خان زوې، دصفدر خان لمسی او د جعفر خان کړ وسی دی .ويل کيږي چې ددوی کورنۍپه اصل کې له کند هاره  د جو نا گړه سيمې ته تللي او هوري ميشته شوي دي. نواب بهادر خان با بی د هندوستان د مغو لي واکمنۍ په وخت کې د پو هې او ميړ نتوب په وجه د ديوان خطاب تر لا سه کړ او دگجرات په ايالت کې دوې سيمې ده ته د جا گير په تو گه ور کړل شوې.ده همداراز ده د احمد اباد د حا کمانو سره هم ډيرې ښې اړيکي در لودې ، همدا وجه وه چې دوی ورته د بيرم گام، بيجا پور او بار ها رچه سيمي د اجارې په تو گه ور کړې. نواب بهادر خان بابي د مهارا شټرا د پو نې د پيشوا سره هم دو ستانه اړيکې ټينگې کړې وېاو د پيشوا له خوا هم ده ته د سر بلند خان لقب ور کړل شوی و. د نواب بهادرخان بابي دنوابۍ په وخت کې يوبل بابي پښتون ته چې کمال الدين خان بابی نو ميد د بالاجي راؤ له خوا په گجرات کې د پيران پتن، بړنگر، بيس نگر، سمي، مينچور، تهراد، بيجا پور او کمرالو سيمي د جا گير په تو گه ور کړل شوې. په ١٨.٢ ميلادي کال هغه وخت چې پيلاجي نومي د جو نا گړه د نيو لو پريکړه وکړه، نو نواب بها در خان با بي دخپلې پو هې او تد بير په و جه د هغه سره سو له و کړه.نو موړی نواب په ١٨.٢ ميلادي کال کې له دې فاني نړۍ نه ستر گي پټي کړي.
نواب مهابت خان د نواب بهادر خان زوی دی او هغه وخت يې چې لا پلار نواب بهادر خان بابی ژوندی و نو ده ته يې د نوابې دنده او چارې ور سپارلې وې.دده دنوابۍ په وخت کې يو تن چې جگنات جهاله نو ميد او يوه اندازه پو ځي ځواک يې تر لاسه کړی و، دنواب مها بت خان په سيمه کې يې په لاس وهنو لاس پورې کړ، خو نواب مهابت خان نو موړی تنبيه او غو ږو نه يې ور تاو کړل، چې بيا وروسته جگنات نو می د پور بندر سيمي ته وتښتيد او دا هغه وخت وچې ا نگر يزانو د اوړيسا سيمه د نواب سراج الدوله نه نيولې وه او ابدالي احمد شاه بابا د مر هټه وو د ځو اکو نو سره په جگړې بو خت و. نواب مهابت خان په ١٨١٨ ميلادي کال کې د يوه تن له خوا چې ځان يې مسلمان عرب گا ڼه ونيول شو او داوپر کو ټ په کلاکې بندي شو، خو کله چې د نواب مهابت خان اکا، نواب کمال الدين خان بابي له دې پېښې خبر شو د پيران پټن له سيمې يې لښکرې راټولې کړې او پر مظفر خان باندې چې د نواب مهابت خان پر ځاې ټاکل شوی و بريد وکړ او نواب مهابت خان يې له بنده و ژغوره او د نواب صاحب د خور خا وند شها مت خان بابې چې د شيخ ميا يلاول سره بندي و د ديوان جي په مر سته خو شي کړ. نواب مهابت خان د خپلې نوابۍ په و خت کې ډيرې سيمې ونيولې چې د هغو د جملې نه د کو تيا نه تلاجه او د منگلور د کلاوو نيول دي. همداراز نواب مهابت خان هغه کسانو ته هم سزا ورکړه چې د ماليې د ور کو لو نه به يې سر غړ ونه کو له او دها لار جهالا، اراود او د کچ د سيمو د خلکو شتمنۍ به يې لو ټولې. نواب مها بت خان د ديوان جي په مر سته د بابر پاواړ په نا مه هغه لو ټمارې ډلې هم و ځپلي چې دنا گهر، کا تهياوار او لا ونگ پر سيمو يې بر يد ونه کول. نواب مهابت خان بابي د منگلور پر سيمې له دې کبله بريد وکړ چې د پټبن د پر گني خلکو ده ته شکايت وکړ چې د سو ترا پالارا د سيمې جا گير دار چاند پټني له لاسه پوزې ته راغلي دي، نو هماغه و چې نواب مهابت خان امر وکړ چې د سو ترا پالارا کلا دې فتحه شي او هما غه و چې د يوې ميا شتې په تر څ کې يې نو موړې کلا ونيوله، خو چاند پټني په عذر او زاريو لاس پورې کړ، وروسته يې نو موړې کلا ور خوشې کړه او چاند پټني د گورکهه مد هي سيمې ته و تښتيد. تر دې سو بې وروسته نواب مهابت خان بابي د اولکه دوارکان د کلا دنيو لو هوډ وکړ. دا داسي کلکه، پياوړې او پخه کلاوه چې تر اوسه پورې يې څوک په نيو لو نه و بر يالي شوي.نواب مهابت خان بابي د غه کلا په ډيرې ميړانې ونيوله او هغه شتمني او لوټ شوي ما لو نه چې د ځينو لوټمارانو له خوا دعر بو په سمندرگې اودمسقط په سواحلو کې دعر بو، سند هيانواو پر نگيانو نه لوټ شوي وو او په دې کلا کې مو جو دوو د نواب صا حب لاس ته ورغلل.تر دغې سو بې ورو سته نواب مهابت خان په ١٨٣١ ميلادي کال کې له دې فاني نړۍ نه دتل له پاره ستر گې پټې کړې. لنډه داچې دنواب مهابت خان د خپلې سپيڅلتيا او زړورتوب په وجه د ټو لو خلکو په زړونو کې ځای درلود.
دسوترا پاراه، کيسوج، ماليه او کو تيانه د کلاوو فتحه. نواب حامد خان بابي په ١٨٦٧ ميلادي کال کې وفات شو.ده ٣٦  کاله، درې ميا شتي او پنځه ورځې نوابي وکړه.دی يو غريب پا لونکی او دښو کړو وړو څښتن و. دسيمي خلک پرې ډير گران وو او تل به يې د هغوی مر ستې ته ور دانگل.
نو موړی دنواب حامد خان بابي زوې واو په ١٨٥١ کال کې دکنور بائي له بطنه و زيږيد.دي اتلس کلنو چې دجو ناگړه دسيمې دنوابۍ پر گدۍ کښيناست او دا هغه وخت وچې انگر يزان د امر يلې او کو ړي نار سيمې لاندې کړې وې.په ١٨٦٩ ميلادي کال کې په گجرات کې کاختي راغله ځکه چې بارانونه نه وو اوريدلي او ډير خلک دلوږې له لاسه مړه شول.همداراز په١٨٧٥ ميلادي کال کې په گجرات کې سخته زلزله وشوه چې ډير خلک پکې سټ او تبا ه شول.له بلې خوا انگرېزي پو ځونو خپل پر مختک ته ادا مه ورکوله، څو په ١٨٨٦ ميلادي کال يې بيلسن نومی انگريز د جونا گړه دسيمې نا ظم وټاکه.
۴ تلپاتې پرمختیايي موخه
تلپاتې ۴ پرمختیایي موخه (SDG4 یا ۴ نړیواله موخه) د باکیفیته زدکړو په اړه ده، چې د هغو ۱۷ تلپاتې پرمختیایي موخو له ډلې شمېرل کېږي، کوم چې د ۲۰۱۵ ز کال د سپټمبر میاشت کې د ملګرو ملتونو له خوا رامنځ ته شوه. د SDG4 بشپړ سرلیک «ټولشموله او برابر کیفیت لرونکو زدکړو په اړه ډاډ ترلاسه کول او د ټولو لپاره د زدکړو د فرصتونونو برابرول» دی.
د SDG4 موخه دا ده تر څو ماشومانو او ځوانو کسانو ته کیفیت لرونتکي او په اسانه توګه سره د لاسرسي وړ زده کړې او همداشان د زده کړې نور فرصتونه چمتو کړي. له همدې امله، د لا زیاتو روزنیزو مرکزونو د جوړولو بېړنۍ اړتیا او د اوسنیو اسانتیاوو د لوړولو لپاره اړینه ده تر څو د ټولو لپاره خوندي، ټولشموله او د اغېزمنو زدکړو چاپېریال چمتو کړي.
په ډېری مخ پر وده هېوادونو کې پراخې بې وزلۍ، جګړو، ډله ییزو شخړو او نورو عواملو د هغوی پرمختګ را کم کړی دی. څرنګه چې، د کلیو او ښارونو ترمنځ توپیر لا هم لوړ دی؛ نو د بډایه کورنیو ماشومان د بېوزلو کورنیو د ماشومانو په پرتله، ښوونځي ته د تګ ډېر امکانات لري. په لوېدیځه اسیا او شمالي افریقا کې روانې جګړې د هغو ماشومانو په شمېر کې زیاتوالی راوستی، چې ښوونځي ته نه ځي. د افریقا په فرعي صحرا کې ابتدایي ښوونځیو خورا پرمختګ کړی دی، چې دغه پرمختګ په ۱۹۹۰ز کال کې  ۵۲سلنه او په ۲۰۱۲ ز کال کې ۷۸سلنې ته لوړ شوی؛ مګر غټ توپیر پکې لا هم شته.
شالید
" د ټولو لپاره زده کړې" یو مشهور شعار دی، چې له  ۱۹۹۰ز کال  راهیسې ورته د بېلابېلو نړیوالو پرمختیایي سازمانونو پاملرنه شوې ده. په پیل کې تلپاتې پرمختیایي موخې ((SDGs خورا مهمې وګڼل شوې او SDG 4  په کې په نښه شو. زده کړې؛ د تلپاتې پراختیا، سولې او د ملت جوړولو لپاره یو ځواک دی. هغه ماشومان او ځوانان چې ځینې مهارتونه؛ لکه لوستل، لیکل، یا شمېرل زده کوي د خپلو همزولو په پرتله، چې دا مهارتونه نه لري ډېر ښه راتلونکی لري. نړۍ د بدلون په حال کې ده او نړیوال کېدل ((Globalizationد نړۍ نفوس ته اړتیا لري چې ژر تر ژره په نوو ټکنالوژیو سمبال شي.
دتلپاتې ۴ پرمختیایي موخې ( (SDG 4لویه موخه د ټولشمولو او باکیفیته زده کړو چمتو کول دي، چې د زده کونکو د ژوند معیار او د ټولنې راتلونکی ښه کړي.
ښوونې او روزنې ته د لاسرسۍ د ډېرولو لپاره لوی پرمختګونه شوي، په ځانګړې توګه د هلکانو او نجونو لپاره د لومړنیو زده کړو په برخه کې. دافریقا په صحرايي هېوادونو کې د  لومړنیو زده کړو د بشپړولو کچه په ۲۰۰۰ز کې ۴۹سلنه وه، خو په ۲۰۰۶ز کال کې ۶۰ سلنې ته لوړه شوه.
د ۲۰۱۹ ز کال په پای کې لا هم میلیونونه ماشومان له ښوونځیو پاتې وو. په  ز ۲۰۲۰ز کال کې د کووېډ ۱۹ تر خپرېدو وروسته د ښوونځیو تړل د نړۍ ۹۰ سلنې نه ډېر زده کوونکي یې اغېزمن کړي دي، چې د اټکل له مخې ۱.۵ میلیارده ماشومانو او ځوانانو ته یې د زده کړو لاسرسی ستونزمن کړی دی. په نړۍ کې، انټرنیټ ته لږ لاسرسي هم د زده کوونکو پر وړتیاوو منفي اغېز کړی، چې د زده کړې په فرصتونو کې ښکېل شي. اټکل کېږي چې د نړۍ لږ تر لږه درېیمه برخه ماشومان هغه ټکنالوژۍ نه لري، چې دوی ورته اړتیا لري.
موخې، شاخصونه او پرمختګ
SDG4  د لسو موخو په درلودو، د ۱۱شاخصونو په مټ اندازه کېږي .له دوی څخه اته یې باید تر ۲۰۳۰ز کال پورې ترلاسه شي، په داسې حال کې چې یوه یې باید تر ۲۰۲۰  ز کال پورې ترلاسه شوې وای او د پاتې نورو لپاره یې وخت نه دی ټاکل شوی. هره موخه د پرمختګ اندازه کولو لپاره یو یا څو شاخصونه لري. په موخو کې وړیا لومړنۍ او ثانوي زده کړې)۴.۱ (، باکیفیته لومړنیو زدکړو ته یو ډول لاسرسی (۴.۲)، ارزانه تخنیکي، مسلکې او لوړو زده کړو ته برابر لاسرسی لرل (۴.۳)، ، د هغو خلکو په شمېر کې ډېروالی راوستل چې د ځانګړو مهارتونو له لارې خپل مالي اړخ پیاوړی کوي (۴.۴)، په زدکړو کې د ټولو تبعیضونو له منځه وړل (۴.۵)، نړیوال لیک لوست او حساب زده کول (۴.۶)، زدکړې د تلپاتې پراختیا او نړیوال تابعیت (۴.۷)، د ټولشموله او خوندي ښوونځیو جوړول او لوړول (۴ الف)، د مخ پر وده هېوادونو لپاره د لوړو زده کړو د سکالرشیپونو پراخول (۴ ب) او په مخ پر وده هېوادونو کې د تکړه ښوونکو زیاتول او ټولنې ته وړاندې کول (۴ ج).
د COVID-19  وبا اغېزې
د وبا تر خپرېدو وروسته، د ښوونځیو تړل (د پوهنتونونو په ګډون) چې د ۲۰۲۰ کال د اپریل په میاشت کې پیل شو تر ۹۱ سلنې پورې زده کوونکي یې اغېزمن کړل. د نړۍ ډېری ماشومان د  COVID-19 وبا په جریان کې له رسمي زده کړو بې برخې شوي. COVID-19 کولای شي د  SDGs اصلي هیلې له ګواښ سره مخ کړي ترڅو هېڅوک پرمختګ ونه کړي.
زیاتره تعلیمي ادارې هڅه کوي د انلاین زده کړو له لارې خپرونې وساتي. په هر حال، برابرو زده کړو ته لاسرسی یو لوی خنډ دی، ځکه چې په پرمختللو هېوادونو کې ډېری زده کوونکي یا انټرنیټ ته لاسرسی نه لري یا د انلاین زده کړو لپاره مناسب او خوندي چاپېریال نه لري.
څارنه او پرمختګ
هر کال د ملګرو ملتونو د سرمنشي له خوا یو راپور جوړېږي، چې د تلپاتو پراختیایي موخو پرمختګ ارزوي. د پرمختګ تعقیبول  ستونزمن کار دی؛ ځکه چې ۷۵ سلنه هېوادونه دSDG 4  موخو د روزنیزو پایلو (۱ نښه)، د ماشومتوب د لومړنیو زده کړو (۲ نښه) او د اغېزمنو زده کړو د چاپېریالونو پر وړاندې ارقام نه لري یا هم کافي نه دي. د زده کړې د پایلو او د لومړنیو ښوونځیو په اړه معلومات کم دي؛ ځکه ۷۰ هېوادونه تر اوسه پورې د پرمختګ د ارزونې لپاره لږیا کافي معلومات نه لري، په دې کې هغه هېوادونه شامل دي چې لوړ عاید لري چې د موخې د ترلاسه کولو په تمه دي او یا یې په لټه کې دي. د نړۍ په سلو کې  ۴۰ هېوادونه د خپلو لومړنیو زده کړو نه لږ تر لږه یو کال دمخه منظمو زده کړو ته د لاسرسي وړ معلومات نه لري. دا ستونزمن کار دی، ​​​​چې د ماشومانو د شاته پاتې کېدو تر ټولو لوی خطر وارزوي. په ۲۰۱۹ز  کال کې هغه څېړنو، چې  د کمپیوټر ماډلینګ نه یې کار اخیستی ترڅو د ۲۰۰۰ز نه تر ۲۰۱۷ ز کال پورې د نارینه وو او ښځینه وو د زده کړو لاسته راوړنې اټکل کړي، تر څو د هر هېواد لپاره پایلې وڅېړې او وروسته پاتې سیمې په ګوته کړي.
سازمانونه
با کیفیته زده کړو لاسته راوړلو په برخه کې ځینې سازمانونه ښکېل دي، چې هغه دا دي:
وچکۍ تبه (محرقه)
وچکى تبه چې محرقه يې بولي ، د سلمونيلا ټايفي ، گرام منفي باسيل (باکټريا) په وسيله منځته راځي. ددې تبې يا ناروغۍ ځانگړتياوې په دا ډول دي: ناروغ اوږده تبه لري ، نس يا گېډه يې درد کوي او دانې ورباندې را خېژي.
د ناروغۍ عامل چې سلمونيلا ټايفي دى هغه د ناروغ په غايطه موادو او تشو متيازو کې بهر ته را وځي. که يو څوک د غايطه موادو د کېدو او يا تشو متيازو د کولو څخه وروسته په سمه توگه خپل لاسونه پرېنمينځي نو باکټريا خوړو او اوبو ته انتقالېږي. که کنارابونه (ټټۍ) هم په سمه توگه جوړې نه وي او مواد يې په ښه توگه لرې نشي نو زيات امکان شته چې د څکاک اوبه ددې ناروغۍ په عامل (سلمونيلا ټايفي) باندې ککړې شي. مچان هم د ناروغۍ عامل نيغ په نېغه له غايطه موادو څخه خوړو ته انتقالوي. په ډېره کمه کچه د روغتون په هغو کسانو کې هم دغه ناروغۍ (وچکۍ) پيدا کېږي څوک چې د ناروغانو له بسترو او بنداژونو سره په تماس کې وي او د خپل ځان د حفظ الصحې پام ونه ساتي.
د وچکۍ تبې باکټريا د انسان هضمي سيسټم ته ننوځي او بيا د کولمو له ديوال څخه تېرېږي او د وينې جريان ته ځان رسوي. په دې ترڅ کې وړې او غټې کولمې گزکي (التهابي ) کېږي. په ډېرو شديدو حالتونو کې ، چې ژوند ته گواښ هم گڼل کېږي ، د وړو کولمو په ديوالونو کې ټپونه (زخمونه) رامنځته کوي. کله چې زخم رامنځته شي نو بيا له دغو زخمونو څخه وينه ځي او کله داسې هم کېږي چې د زخم ځاى بېخي سورى شي.
نښې نښانې ، اعراض او تشخيص
معمولاً د ناروغۍ نښې نښانې او اعراض سوکه سوکه پيل کېږي ، هغه هم په ناروغۍ د اخته کېدو څخه ٨ يا ١٤ ورځې وروسته. لومړى عرض يې داده چې ناروغ اشتها له لاسه ورکوي، تبه يې وي ، سر يې خوږېږي ، بندونه يې درد کوي ، ستونى يې کښيني يا خوږېږي ، قبضيت ورته پيدا شي ( او يا په ډېرو لږو پېښو کې داسې وي چې ناروغ ته نس ناستى پيدا شي) ، د ناروغ نس يا گېډه خوږېږي او حساسه شي چې لاس نشي ورباندې کښيښودلى. ناروغ ډېر توند ټوخېږي خو بلغم يا نور څخه ورسره نه وي. او کېدلى شي چې د ناروغ پوزه هم وينې شي.
څومره چې ناروغي مخ په وړاندې ځي د ناروغ تبه لوړه پاتې کېږي او ممکن ناروغ ډېر تود شي. سره ددې چې د ناروغ تبه لوړه وي خو د زړه ټکانونه يې لږ وي او ورسره زيات ستړى ستومانه وي. ممکن نس ناستى همداسې جريان پيدا کړي ، خو ځينې خلک همداسې قبض پاتې کېږي. کابو په ١٠% ناروغانو کې چې ناروغي يې دويمې اوني ته وردننه شي د هغې اونۍ په ٢ يا ٥ ورځ غونچه ، وړې ، سرې دانې يا داغونه د هغوي په سينه او گېډه باندې راپيدا کېږي. له دوو اونيو ناروغۍ څخه وروسته په ٣ يا ٥ % ناروغانو کې د کولمو وينې کېدل او يا هم سوري کېدل منځته راځي.
که د ناروغۍ پورته يادې شوې نښې نښانې او اعراض وليدل شي د وچکۍ تبې گومان ورباندې کېږي خو د قطعي تشخيص لپاره په کار ده چې د ناروغ وينه ، غايطه مواد ، تشې متيازې او د بدن نور مايعات يې د سلمونيلا ټايفي د پيدا کولو لپاره کلچر ياني وکرل شي که په کښت کې باکټريا وليدل شوه نو بيا همدا وچکۍ ده کنه نو بيا د نورو ناروغيو لپاره بايد فکر وشي.
وقايه يا ځان ساتنه
هغه خلک چې داسې سيمو ته سفر کوي چېرته چې وچکۍ عامه وي نو دوي دې د اومه (خامه) ترکارۍ او نورو داسې خوړو له خوړلو څخه ځان وژغوري کوم چې د کوټې په تودوخه کې ساتل شوي وي. تاوده خواړه ، ساړه څکاک چې گازلرونکي وي ، او هم اومه خواړه چې له پوسته کېږي ددې ټولو خوړل په عمومي توگه خوندي دي کوم زيان نه پېښوي. آن تر دې چې د څکاک اوبه بايد وکتل شي چې د څکاک وړ دي کنه ، مخکې له دې چې څښي يې او يا هم خپل غاښونه پرې مينځي نو بايد هغه وخوټول شي او يا کلورين پکې واچول شي. له دې پرته بايد نورې اوبه خپلې خولې ته ور نه وړي.
د وچکۍ په وړاندې دوه ډوله واکسين شته ، يو يې د خولې له لارې اخيستل کېږي او بل ډول يې بيا د پيچکارۍ په وسيله تطبيق کېږي خو دغه دواړه ډوله واکسينونه په بشپړه توگه معافيت (ياني خلک له ناروغۍ څخه نشي ساتلى) نشي رامنځته کولى. نو همدا وجه ده چې نوموړي واکسينونه يواځې هغو خلکو ته ورکول کېږي څوک چې په زياته کچه له ناروغۍ سره لاس او گريوان وي ، دغه ډله خلک د لابراټوار کار کونکي او هغه څوک دي چې د دې ناروغۍ په عاملې باکټريا باندې څېړنې کوي او يا هم هغه څوک دي چې ددې ناروغۍ سيمې ته سفر کوي او له ډېر خطر (گواښ) سره مخامخ وي.
درملنه
که وچکۍ په خپل وخت سره له درملنې لاندې ونيول شي نو ٩٩% څخه زيات ناروغان ورسره ښه کېږي خو د نقاحت ( د ناروغۍ د مخ اړونې) دوره يې ممکن تر څو مياشتو پورې وخت ونيسي. هغه انټي بيوټيک چې په دې ناروغۍ کې ناروغ ته ورکول کېږي هغه کلورامفينيکول Chloramphenicol دي چې تجارتي نوم يې کلورومايسيټين Chloromycetin دى. نوموړي درمل ددې ناروغۍ لپاره ترټولو وړ درمل دي او د نړۍ په هر گوټ کې پيدا کېږي خو دا چې ناروغۍ ددې درملو په وړاندې په اوس وخت کې مقاومت پيدا کړى نو ددې لپاره له ځينو نورو درملو څخه هم کار اخيستل کېږي. هغه درمل دادي: (ټراميتوپريم + سلفامتوکسازول) چې تجارتي نوم يې باکټريم Bactrim سيپټران Septran دي او بل درمل يې سفروفلوکزاسين Ciprofloxacin چې ددې درملو تجارتي نوم Ciloxan او Cipro او يا هم Ciprox دي. که ناروغ ډېر زياته تبه ولري ، کوما ته تللى وي او يا هم شاک ته نو په کار ده چې ناروغ ته د کورټيکو سټيروئيد Corticosteroid درمل ورکړل شي ترڅو ددې درملو په وسيلې سره يې د دماغ گزکي يا التهاب کښيني. ددې ناروغۍ له امله په ځانگړي ډول سوى تغذى (خوارځواکي) ، ډېر کوچني او يا ډېر زاړه خلک مري. که ناروغ ته گنگسيت ، کوما او شاک پيدا شي نو دا په دې مانا چې د ناروغ انتان ډېر شديد دى او انذار يې ښه نه دي.
ناروغان د ٣ يا ٤ اونيو په دننه کې له ناروغۍ څخه ښه کېږي. هغه خلک چې د وچکۍ درملنه يې نه وي شوي هغوي د ١٠% او ٣٠% په منځ کې د همدې ناروغۍ له امله مري. کابو ١٠% هغه خلک چې درملنه يې نه وي شوي په هغوي کې د لومړي انتان نښې نښانې او اعراض وروسته له دوه اونيو څخه په خپله ورکېږي. د ناروغۍ په لومړۍ مرحله يا پړاو کې په خپل سر د انټي بيوټيک درملو خوړل د ناروغۍ د بيا پيدا کېدو (بابېړي) چانس ١٥% نه تر ٢٠% پورې زياتوي. کله چې ناروغۍ بابېړى وکړي او ناروغ ته انټي بيوټيک درمل ورکړل شي نو په ډېره چټکۍ سره ناروغۍ مخ اړوي خو په پاى کې د بل ځل لپاره بيرته بابېړى کوي.
د ناروغۍ د بابيړي بڼه هم د لکه د لومړۍ ناروغۍ په څېر له درملنې لاندې نيول کېږي ياني درملنه يې سره توپير نه لري خو دومره بايد په ياد ولرو چې انټي بيوټيک يواځې ورته د ٥ ورځو لپاره ضرور دي. د ناروغۍ ناقلين ( هغه کسان چې په خپله د ناروغۍ نښې نښانې او اعراض نه لري خو په خپلو غايطه موادو کې د ناروغۍ باکټريا – سلمونيلاټايفى له ځانه اطراح کوي) بايد ځايي د روغتيا مرکز ته خبر ورکړي او دغه کسان د خوړو له ترتيب کولو او تيارولو څخه منع کړل شي. که ناقلين د انټي بيوټيکو له درملنې لاندې ونيول شي نو هغوي له ٤ تر ٦ اونيو وخت کې له باکټريا څخه بېخي پاکېږي.
سرچینې
Online Merck Manual, last full review/revision February 2003 http://www.mercksource.com/pp/us/cns/cns_merckmanualhome.jsp وچکۍ تبه يا محرقه, ډاکټر عطاءالله زيارمل
وېشنيزه:ناروغۍ
اوړېشه
اوړېشه (انگرېزي:Odisha) د هند يو رياست (ايالت) دی.ددې رياست د وگړو شمېر 41,947,358 دی، او ددې ځمکه يا مساحت 155,820 مربع کيلوميټر ده.په رسمي توگه دلته له ټولو زياته اوړيه ژبه ويلی کېږي.ددې رياست پلازمېنه د بوبنيسوار ښار دی. ددې رياست د تعليم يافته (هغه خلک چې ليک لوست کولای شي) 73.45 په سله دي.په دې ټول رياست کې 15 په سله خلک په ښارونو کې اوسيږي او نور په کلو کې.
نورلولئ
وېشنيزه:د هند ايالتونه او مرکزي سيمې
توریالی ځاځی
زېږېدنه:
ارواښاد توریالی ځاځی د عبدالرحمان زوی، په ۱۳۲۸ هجري لمریز کال کې زیږیدلی او د پکتیا ولایت د اریوب ځاځیو ولسوالی د روکیان د کلي اوسیدونکې و.
زده کړې
لومړنۍ زده کړې يې د رحمان بابا په لیسه کې او لوړې زده کړې یې په ۱۳۵۳ هجري لمریز کال کې د کابل پوهنتون د ادبیاتو پوهنځي د ژورنالیزم په څانګه کې سر ته رسولي.
دندې
په هیواد کې دننه یې په مهمو دندو کار کړی دی:
- په ۱۳۵۵ هجری لمریز کال کې د اوبو او بریښنا د وزیر سکرتر او د نشراتو لوی مدیر
- په ۱۳۵۷ هجری لمریز کال کې د د دولتي مطبعو د عمومي ریاست مسوول مدیر
- په ۱۳۶۱ هجری لمریز کال کې د قومونو او قبایلو چارو وزارت د نشراتو د مسلکي غړی
- د هجرت په وخت کې په ۱۳۶۳ لمریز کال کې د افغانستان د ملي اسلامی محاذ د مجلو مدیر
- په ۱۳۶۸ کال کې د د ښوونې او روزنې وزارت د دارالانشا‌ء رییس
- د 1375 تر 1381 کلونو په ترڅ کې د افغانستان د ملی اسلامی محاذ د فرهنګی ریاست مرستیال
- په ۱۳۸۱ لمریز کال کې له مهاجرت څخه د راستنیدو وروسته د هیواد ورځپاڼی مرستیال په حیث وګمارل شو
- په ۱۳۸۳ لمریز کال کې یې د آزادۍ د مطبعو د عمومی رییس په حیث دنده تر سره کړه
- د ۱۳۸۵ – ۱۳۸۸ کلونو په ترڅ کې لمړۍ د هیواد ورځپاڼی رییس او مسوول مدیر او بیا د اصلاح ورځپاڼی رییس او مسوول مدیر
- تر وفات کیدو وړاندې یې د سرحدونو او قومونو چارو په وزارت کی د محقق په حیث دنده تر سره کوله.
ارواښاد توریالی ځاځی د خپل کار په دوران کې د انیس،هیواد او اصلاح ورځپانو او د ژوندون، اوبه او بریښنا، عرفان او جرګې مجلې سره او د مهاجرت پر مهال د وحدت او سهار له ورځپاڼو، د اراده جریدی او د قلم، بصیرت او وطن له مجلو سره دوامداره قلمي همکاري درلوده.
چاپ شوي آثار یې
- د وینو مشالونه
- تلپاتې یادونه
- په افغانستان کې د روسي پوځیانو جنایات
- وصیت
- جهادی لنډۍ
- وران افغانستان او د چاپیریال ستونزې
- مشعلداران علم و فرهنګ معاصر کشور ما (دری)
مړینه
ارواښاد توریالي ځاځي د ۱۳۹۳ لمریز کال د عقرب په شپاړسمه نیټه له دې فاني جهان څخه د تل لپاره سترګې پټې کړې. د هغه ارواښاد جنازه د عقرب په اوولسمه نیټه په شهدای صالحین کې د ګڼ شمېر فرهنګي او ملي شخصیتونو په حضور کې خاورو ته وسپارل شوه.
--- سرچینه: ځاځي بابا ادبي او کلتوري ټولنه
دځنګل لپاره دپالیسۍ جوړول
پورته کوونکی فیض الرحمن احمدي دلغمان پوهنتون د کرنې پوهنځی د چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګې د څلورم ټولګی محصل که غواړۍ ستاسې علمي ليکني هم د ویکیپېډیا پوهنغونډ ته پورته شي نو په دغه ایمیل ادرس یی راواستوئ Fayazahmadinst@gmail.com مننه
دافغانستان دځنګلونواوځنګلدارۍ اوسني وضعيت افغانستان دخپلوهمسايه هيوادونوپه منځ کې ديوي کمي ځنګلي ساحي لرونکې دي چې په -۱جدول کې ورته اشاره شويده ۱ -جدول کې دټولې فيصدي له مخې زمونږدهيوادځنګلي ساحي،مصنوعي ځنګلونه، دلرګېو حجم په يوهکتارځنګل کې دافغانستان اوبعضي اسيايې هيوادونوځنګلونوښودل شوي دي. هيوادونه دټولي ځنګلي ساحې فيصدي مصنوعي ځنګلونه په يو هکتار ځنګل کې دلرګيو حجم ملاحظات افغانستان ۲،۱
۲۲
ايران ۴،۵ ۲،۲۸۴ ۸۶
پاکستان ۳،۱ ۹۸۰ ۲۴
هندوستان ۲۱،۶ ۳۲،۵۷۸ ۴۳
ترکيه ۱۳،۳ ۱،۸۵۴ ۱۳۶
دافغانستان په ځنګلونوکې څو ډوله تخمينې برخې وجود لري بعضې د هغې څخه دخپل فکر اوبعضې د هغوې دکمپيوټري تحليل په اساس چې دمصنوعې سپوږمکيو له مخې ئي عکسونه اخيستل شوي خو دغه تحليل په ساحه کې دتائيد وړنه دی. په ۱۹۷۰م کال کې دځنګلونو د ادارې لخوا چې په هيواد کې کوم پراخه ارقام دځنګلونوموجود ؤ د۱.۹۷۸.۴۲۰هکټاره وه چې په تخمينې ډول دافغانستان ۳٪ساحه ئي پوښلې ده اوپه ۱۹۷۲م کال کې يوالمانې متخصص چې دپکتياولايت په ځنګلونوکې کارکاوه دافغانستان دځنګلونوساحه ئې(۱.۳۰۰،۰۰)هکتاره اويا۲٪ئې دټول هيوادپه ساحه کې تخمين کړې وه،دFAOبحث په برخه کې په۲۰۰۳ کال کې دنړي په ټولوځنګلونوکې دافغانستان دځنګلونوټوله ساحه۱.۳۵۱.۰۰۰ يا ۲٪ ښودلې ده
دافغانستان دځنګلونوکلاسونه ياصنفونه په مجموعی ډول دافغانستان په ځنګلونوکې څلورصنفونه ياکلاسونه ليدل شوي دي چې په ۲-جدول کې ښودل شوي دي ۲- جدول په ولايتونوکې دځنګلونوکلاسونه شماره ولايت دځنګلونوصنفونه
۳- جدول کې دفيصدۍ له مخي دځنګل ټوله ساحه يا صنفونه ښودل شوي دي دځنګلونوصنفونه هکتار دځنګلي ساحي مجموعي فيصدي دپيستي ځنګلونه ۰۰۰ . ۳۱ ۲٬۲ طبيعي ګڼ ځنګلونه ۸۵۰ . ۹۴۱ ۷۰٬۴ طبيعي خپاره ځنګلونه ۴۹۸ . ۲۴۸ ۱۸٬۶ دمزرغي ياکښت په منظورد ځنګلو نو تخر يب ۴۹۸ . ۱۱۶ ۸٬۷ مجموعي ځنګل ۳۳۷ . ۸۲۱ . ۵ ۱۰۰٬۰ هغه ولايتونه چې دځنګل هريوکلاس هلته موجودوي اودځنګل اکثره صنفونه په دری ولايتونو کې موجودړي چې په ۴جدول کې ښودل کېږي ۴-جدول هغه دری ولايتونه چې دځنګل ډيري سيمي لري دځنګلونوصنفونه په ولايتونوکې د ځنګل ساحه رديف
دهغه ولايتونو شمير چې دځنګل هر کلاس په کې واقع وي هغه ولايتونه چې دځنګل زيا ته سا حه لري دځنګل ساحه په هکتار
دپيستي ځنګلونه ۶ بادغيس ۶۴۰ . ۲۷ ۱
سمنګان
۹۷۹ ۳ طبيعي ګڼ ځنګلونه
۱۴ کندوز ۱۱۵ . ۲۹۷ ۱
نورستان ۶۶۸ . ۲۱۳ ۲
پکتيا ۹۲۰ . ۱۱۶ ۳ طبيعي خپاره ځنګلونه ۱۷ پکتيا ۸۷۰ . ۳۷ ۱
نورستان ۳۷۱ . ۳۷ ۲
لغمان ۷۷۲ . ۳۲ ۳ دلويو بوټو لرونکې ځنګلونه ۱۶ خوست ۵۷۲ . ۳۰ ۱
پکتيکا ۴۱۸ . ۲۰ ۲
لغمان ۳۸۹ . ۱۱ ۳ نوټ:-دځنګل دصنفونودجوړښت له مخي ۱۰٪ساحه ګڼ ځنګلونواود۲۰-۶۰٪پوري ساحه خپارو ځنګلونو نيولي ده
دپاليسۍ مقصداواهداف په يومملکت کې دټولوځنګلي منابعواحاطه کول دځنګل دپاليسۍ دهدفونوڅخه شمېرل کېږي دمثال په ډول صنعتي ياتجارتي ځنګلونه (Industrial or commercial forest) ،شخصي ځنګلونه (Private forests) ،ټولنيزځنګلونه(Community forests)،کرنيزه ځنګلداري (Agro forestry) ،دځنګل دساحې څخه بهر ونې (Tree outside forest) ، ښاري ځنګلونه (Urban forests) ،طبيعي ځنګلونه (Natural forests) اوځنګلي ساحې (Wood lands)  اوددوۍ تنظيم،استعمال ،ديوې ساحې اجاره کول اوملکيت شامل دي. اکثره دځنګل دپاليسيوحالات اومقصدکه وګورو نويوکم شمېر خصوصي اوعلمي موضوع ګانوته به يې په کې ځای ورکړی وي ،همدارنګه هغه برجسته،حقيقي اوډېرې اساسي موضوع ګانې چې دټول هيوادلپاره ضروري وي په خپل متن کې ځای پر ځای کړي وي .شايدپه دې کې دځنګل استعمال شوې ياله منځه تللې ځمکه هم شامله وي دبيلګې په ډول دتجارتي لرګيودتوليدساحه(Commercial timber production )،تفريحي اوسياحتي ساحه (Recreation and tourism) ،(Biodiversity production) ،هغه ساحه چې د لرګيو د توليد لپاره نه وي(Non wood forest production) ،حيواني علوم (Animal husbandry) ،کرنيزه ځنګلداري (Agro forestry) اومحيطي لوازم (Environmental services) لکه داوبوانتقال (Water supply)،دتخريب کنټرول (Erosion control) ،اقليم تنظيم (Climate regulation) او دکاربن خارجيدل(Carbon sequestration). دځنګل دنوي پاليسۍ جوړولوضرورتونه هغه مهم موضوعات چې په ملي سطه دځنګل په پاليسي تاثيراچوي په لاندي ډول دي. ۱-دلرګي استعمال دسون په منظور :- دسون په منظور دلرګي کم استعمال  سون موادوتخريب کموي اودودي دتوازون اصلاخ کولوپه وجه زيات لرګي توليديږي.دوي ديوملک په سطه نطريواوپلانونوته ضرورت لري په ملی سطه ديو ايالت دسيندونوپه سرحداتوکې دځنګلونوبيارغونه اودابودسطحې تنظيم بايدپلان شوي وي. ۲-دطبيعت ساتنه :- خلک مجبوراومکلف دي چې دوحشي ژوو هغه انواع جې دخطر سره مخامخ وي اودجبودتغيريدواونوروطبيعي اوسيدنځايونوساتنه وکړي کوم چې په عمومي توګه په ځنګل کې وجودلري لکه: پاکستان چې نړيوال طبيعيت ساتنې سازمان يوغړی دی،چې دبن Bonn تړون،Ramsar تړون دجبودساتنې په منظورکړې دي. ۳- ځنګلداري :ځنګلونه دعاموخلکولپاره عايدات برابروي اوهمدارنګه په دوامداره توګه دکليوالي ټولنوپه جوړولوکې کومک کوي ،په حقيقت کې دځنګلونوټولنيز ارزښت دځنګل پاليسيانوته ضرورت لري چې ملي ټولنيزپرمختګ،غربت کمول اودپروګرامونوتطبيقول په کې شامل دي. ۴-دځنګل مربوطه تجارت:هرهيواددخپل تجارت دپرمختګ لپاره دځنګلي محصولاتوڅخه استفاده کوي لکه :دپاکستان کلني صادرات دڅرمن ۹٪کېزي. ۵-دسياحت پراختيا:-دوخت په تيريدوسره دسياحت اوتفريح ته تقاضاپه زياتيدوده.په خصوصي توګه دپه شمالې ځنګلونوترمنځ چې بين المللي سياحت کونکي جذبوي. ۶-ځنګلداري اوملي اقتصاد:-دځنګل ايکوسيستمونه دخاوري،اوبو.ښايسته اوزړه راښکونکو منظرواودمحيط ساتنه او حفاظت کوي.دوی يواځې دحېواناتواونباتاتودملي ميراث ديومحدودې برخې په شکل دي.يعنې ددوې اساس او بنياد په حېواناتو او نباتاتو ولاړ دې.او په غېر مستقيم ډول دتفرېح،داوبو دسطحې دساتنې،دوحشي ژوو هستوګنځايونه او زينتي ارزښت لرونکو نباتاتو ملي اقتصاد په مخ وړي. ۸-دځنګل دبيارغونې ضرورتونه:-عام طبعي ځنګلونه او ګڼ نباتات په حقيقت کې دلرګيو ضرورتونه نشي پوره کولاې،ددی لپاره داساسي منابعو په عوض باېد فارم او نور شخصي ساحوکې دمختلفو نباتاتو ته داوليت حق ورکړل شي.