دفيتې_په_واسطه_دځنګل_اندازه
۲. تصادفي يا اتفاقي غلطي (Accidental Error)                                                  : دهغه ډول غلطيو څخه عبارت دی چې دهغي دمنځ ته راوړونکوعوامل کنترول دانسان دتوان څخه وتلی وي په هره اندازه کولو کې دناڅاپې يا اتفاقي غلطي دمقدار اوعلامې ټاکل ممکن نه دي او دسيستماتيکي غلطۍ مقدار امکان لري چې لږ وي يا ډير (منفي) يا مثبت له همدي امله ناڅاپې غلطۍ دنامنظموغلطيو په نوم نومولي شو. دمثال په توګه دفيتي په وسيله دفاصلي په اندازه کولوکي دا امکان نلري چې دنښي سيخ دمطلوبې نقطي څخه لږ يا ډير په يو طرف يا بل طرف په ځمکه کې ښخ کړو. که داندازه کولو په عمليه کې زياتوالی منځ ته راوړل شي کيدای شي چې داندازه کولو په عمليه کې دناڅاپې اواتفاقي غلطي اغيزي کمي کړل شي اويوډيرغوره ممکن قيمت په لاس راوړل شي. دارقامو قطع (Round off )                                                                     : په هرډول اندازه کولوکې اومحاسبوکې دحسابې عملېي دختم نه وروسته حاصل شوي پايلي (نتيجي ) دمطلوبي پاملرني په نظرکې نيولوسره ليکل کيږي دمثال په توګه که مونږ د 22او 7 ترمنځ نسبت په نظرکې ونيسو ليکلی شوچې = 22/7=3.142857π که ضرورت پيښ شي چې دπقيمت تردري رقمواويا تر پنځه رقمومحاسبه کړو پدي صورت کې د π د قيمت لپاره لاندنې عددونه پلاس راځي =3.14=π=3.142=π=3.1428π درقمونوپه قطع کولوکې چدا سانتياؤدمنځ ته راوړلولپاره ترسره کيږي بايدلاندي ټکي په نظرکې ونيول شي  1. دپايلودليکو په وخت کې که دوه روستني رقم څخه وروسته عدد له پنځو کوچني وي له هغه څخه تيريږو او وروستنی رقم په خپل حال پريږدو د مثال پتوګه غواړو د پاي (π) قيمت تردري رقمو پوري پيداکړو. ليدل کيږي چې دورستني رقم (4) ورستني عدد دوه دي اوداچې د2 عدد له5 څخه کوچنی دی نوورڅخه تيريږو(صرف يې نظرورڅخه کوو)اوپاي قيمت تر دري رقمونوعبارت له=3.14 π څخه دي. 2 . هغه رقم چې ورڅخه تيريدل په نظرکې دي که له 5 څخه لوي وي نودده څّخه دمخه عدد باندي ديو عدد ورزياتوو اوله هغه ورستنی عدد څخه تيريږو دمثال په توګه غواړو دπ قيمت تر څلورو مرتبو پلاس راوړو پدي حالت کې ليدل کيږي چې π په قيمت (=3.1428π) کې وروسته له څلورم رقم (2) څخه 8 رقم ځاي لري نوکولی شو چې ددوه په رقم (1) عدد ورزيات کړو اوله 8څخه تيرشو اوپه دي ترتيب دπقيمت يو څلور رقمي عدد يعني(=3.143 π ) په لاس راځي. 3 . دپايلو په ليکلو کې که دورستنی رقم څخه وروسته اخيرنی رقم 5 وي په هغي صورت کې له 5 څخه دمخه عدد حفت عدد وي په خپل حال پريښودل کيږي او که هغه طاق عددوي په هغه يو (1) ورزياتيږي. لومړي مثال : 7.5635 عدد راکړل شوي اوغواړو چې له ده څخه يو څلورقمي عدد په لاس راوړو څرنګه چې وروستنی عدد چې ورڅخه بايد تير شو5 دی او له هغه څخه دمخه عددطاق (3)دی نوله دري سره بايد يو زيات کړل شي نو4 رقمي عدد 7.564په لاس راځي. مهم يا بارزرقمونه (Significant Figures ) ديوي اندازي يادښت شوي رقمونه دهغورقمونو څخه عبارت دی چې لوستل کيږي دخاصو ساحوي شرايطو او دپروژي دخصوصياتو په نظرکې نيولو سره داندازه کولو ددقت لپاره بايد يو حد ته قايل شو دمثال په توګ  ABخط اندازه 231.6 فټه ليکل شويده چې يو 4 رقمي عدد دی اولومړی 3 رقمونه 231 يې يقيني او 0.5يې شکي اوداځکه چې کيدای شي د8نقطه 0.5 او0.7 رقمونو ترمنځ واقع وي که Bنقطه 0.5 ته نژدي وای هغه مو 0.5 لوستلی اوکه 0.7 نژدي وای هغه مو 0.7 لوستلی اوکه 0.6 عدد پرته وای هغه مو 0.6 لوستلی څرنګه چې دB نقطه د0.6 دپاسه پرته نه ده نوممکنه ده چې دي 0.55 او0.65 ترمنځ پرته وي اوبلي خوا مونږ يوازي يوعشاري رقم په کار لرو نو که دB نقطه د0.55 او0.65حدودو کې هرقيمت اختيارکړی درقمونو دقطعي دقانون په اساس يې 0.6 قبلوو اوځيني وختونه په محاسبو کې له بشپړه عددونو او ځيني عدادو څخه ، چې په مستقيمه اوياغير مستقيم توګه داندازه کولو په وسيله منځ ته راځي او دغلطۍ لرونکي وي کاراخيستل کيږي. بشپړ(تام ) عددونه مطلق عددونه اويقيني وي مګراندازه شوو عددونو کي يقيني او شکي دواړه ډوله عددونه شا مل وي يقيني ته نژدي وي د مثال په توګه الف : د دوه نقطو ترمنځ فاصله 52 متره اندازه شوي که دافاصله په غوراندازه کړل شي 52.3 متره اوکه په ډيرغوراندازه کړل شي 52.32 کيږي چې له پورتنيو اخيستل شوو اندازو څخه يو هم حقيقي فاصله نه ښيې مګر د 2 رقمي،3رقمي 4 رقمي مهم عددونو لرونکي دي چې نيغ په نيغه په اندازه کولو کې دپاملرني ښکارندوۍ دي ب : که د دوه نقطو ترمنځ فاصله 50 متره زياته وي اوديوي فيتي په وسيله چې 50 متره وي په دوه مرحلو کې اندازه کړل شي د مثال په توګه 25.12m او27.56m چې مجموعه يې 52.56m يعني يو 4 رقمي قدد کيږي که د دي فاصلي په اندازه کولو کې يو ځل دفيتي د ټول اوږد والی 50 متره څخه کارواخيستل شي او بل ځلي 2.68m اندازه کړل شي مجموعه بيا هم 52.68m کيږي چې 4 رقمي عدد دي په داسي حال کې چې لومړی اندازه دوه رقمي او دوهمه اندزه يې دري رقمي عدد دي. مثال هغه حقيقت واضيح کوي چې يواځي دمهمو رقمو نو شمير په هره اندازه کولو کې په ځانګړي ډول دمحاسبي دقيمت ددقت کمترولونکي کيدلي نشي چې د جمعه کولو څخه په لاس راځي  دپورتنيو ټکو په پام کې نيولو سره  دمهمو رقمونو په هکله ځيني قوانين په لاندي توګه مطالعه کوو. 1 . دجمعي حاصل او تفريق حاصل               : دجمعي اوتفريق په عمليه کې هغه عدد چې اعشاري رقمونه يې ترټولو کم وي دجمعي د حاصل او دتفريق دحاصل د مهمو رقمونو کنترولونکي دي  مثلآ 210.691 42.860                                                                     971.63 3.52                                                                            134.577 112.52                                                   ____________                                                    51.341                                                                                      837.053