cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کلاسيکيزم
کلاسیکپالونکي
د یوناني لرغونو لیکوالانو اثار او د 17 پېړۍ د مشهور فرانسوي ليکوالو اثار لکه ژان دی لا فونټین ، پاسکل ، ریسین او سیارني کلاسيک اثار دي.
سرچينې
وېشنيزه:کلاسيکيزم وېشنيزه:لرغونې دوره وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
کوډو
کوډو کلی د افغانستان د کونړ ولايت د ... ولسوالۍ یو کلی دی چې ... تنه وگړي لري. ددې کلي اوسېدونکي په ... ژبه خبرې کوي.
سرچینې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د کونړ کلي وېشنيزه:د ختیځو ولایتونو کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي  وېشنيزه:د افغانستان اړونده لړليک
خوجه خان بابا
خواجه خان بابا
څوک دی. خواجه خان بابا د مرکزي بغلان ولسوالۍ ښار جنوب لور ته په څلور کیلومترۍ کې پرته سیمه ده چې د وګړو شمېر یې پنځو زرو ته رسیږي او ډیر استوګن یې په کرنه او مالدارۍ بوخت دي. دې سیمه کې د احمدزیو، اندړو،  میاخیلو،  یوسفزیو او علي خېلو قومونه مېشت دي چې په ۱۳۹۶ کال کې د شوې سرویې له مخې یې اتیا سلنه وګړي له سواده برخمن دي او په دې وروستیو کې یې زیاتو  وګړو لیک لوست ته مخه کړې. یو منځنی ښوونځي د خواجه خان بابا په سیمه کې د انجونو او هلکانو د زده کړو په موخه پکې فعاله دی چې اوس مهال تر زرو زیات زده کوونکي پکې په زده کړو بوخت دي. د خواجه خان بابا دسیمې دیرش سلنه وګړي رسمي او غیر رسمي دندې لري او یو زیات شمېر وګړي یې د مالدارۍ ترڅنګ دشولو، کُنځلو ،  پختې ،  لوبیا ، نخودو،  غنمو ، خټکیو او هندواڼو په کرلو بوخت دي چې له دې لارې د هېواد د کرنیز محصولاتو برخه ځواکمنوي او خپلې ورځۍ چارې په تر لاسه  شوې ګټې سمبالوي. ټوله کې ددې سیمې خلک فرهنګي پال، هېواد پال او ولس پاله دي چې تر ډیره زیاتو برخو کې لاس ته راوړنې هم لري. دې سیمې ته ځکه خواجه خان بابا وايي مخکې له دې چې دغلته دپښتوکورونه او مېنې جوړې شي دخواجه خان بابا په نوم همدلته یوه زیارت شتون درلود کله چې کلی جوړ سوی همدا نوم پرې پاتې او لاهم په همدې نامه یادیږي.
پښتون ژغورنې غورځنګ
د پښتون ژغورنې غورځنگ يا پښتون تحفظ موومنټ (PTM) د پښتنو د بشري حقونو د تر لاسه کولو او ژغورلو لپاره يو غورځنگ دی. د دی غورځنگ مشر د وزيرستان اوسېدونکی منظور احمد پښتين دی.
سورة اخلاص
پورته کوونکی: رحيم الله منيب
]]بسم الله الرحمن الرحېم[[
قل هوالله احد* الله صمد*لم يلد ولم يولد* ولم يکن له کفواً احد ژباړه ووايه چې الله ج يو دی،الله هيچا ته اړ نه دی،ټول هغه ته اړ دي،نه يي څوک زيږولي دي او نه دی(الله)له چا څخه زيږيدلی دی      ۱
تاميل سينما
تاميل سينما
تاميل سینما ، چې د کالیووډ په نوم هم پېژندل کیږي، د هندي فلمي صنعت د تاميل ژبې د فلمونو سينما ده چې په چینای ، تاميل ناډو کې موقعیت لري ، د کوډمباکم په ګاونډ کې ، دا کلمه د کوډمباکم او هالیوډ ترکيب دی. د تاميل لومړنی بې غږه فلم کیچاکا وادم په ۱۹۱۸ کال کې د آر نتاراج لخوا جوړ شو. او لومړنی غږ لرونکی فلم، کالیډاس ،يې یو څو ژبی فلم و چې د ایچ ایم ریډي تر لارښوونې لاندې جوړ شوی و او د 1931 کال د اکتوبر په 31 مه، د هند د لومړني غږ لرونکي انځوريز فلم الم آرا څخه اووه میاشتې وروسته خپور شو. د 1930 مې لسیزې په پای کې، د مدراس ایالت مقننه قوې د 1939 د تفریحی مالیاتو قانون تصویب کړ.
تامیل سینما وروسته د هند د فلم جوړونې په نورو صنعتونو ژوره اغېزه وکړه، مدراس (اوس چینای) د هندي سینما لپاره د دوهمي مرکز په توګه رامخې ته شو، د سویلي هند نورو فلمي صنعتونو او همدارنګه د سری لنکايي سینما باندې يې هم اغېز وکړ. د شلمې پېړۍ په وروستۍ ربع کې، له هند څخه تامیل فلمونو په سینګاپور ، سریلانکا ، مالیزیا ، جاپان ، منځني ختیځ ، د افریقا په ځینو برخو، اوقیانوس ، اروپا او شمالي امریکا کې د بهرنیو سینماګانو کې هم ليدونکي او مينه وال پيدا کړل او خپل نړۍ وال شتون يې وښود. چې دې بريا ته په کتو  دغه صنعت په سریلانکا ، مالیزیا، سنګاپور، او لوېدیځه نیمه کره کې د تاميل ډیاسپورا( هغه تاميليان چې تاميلي نشي غږېدلای ) نفوس کې د خپلواک فلم جوړونې ته هم الهام ورکړ.
لومړني نندارچيان
دا په مدراس کې د برتانوي ټولنې د خوښې ځای و. دغه تياتر څو کاله وروسته وتړل شو. دا ودانۍ اوس د انا سالي (ماونټ سړک ) کې د پوستې دفتر یوه برخه ده. د ماونټ روډ په سیمه کې د لیریک تیاتر هم جوړ شوی و. دا ځای د مختلفو پېښو ویاړ لري، پشمول په انګلیسي کې ډرامې، د لوېدیځ کلاسیکه موسیقۍ کنسرټونه، او نڅاځی او بې غږه فلمونه هم د اضافي جاذبې په توګه ښودل شوي. سوامیکانو وینسنټ ، د تروچیراپلي څخه د ریل پټلۍ جوړونکی، په 1905 کې د سفر نندارتون جوړ کړ. هغه په ایسپلانډ کې په یوه خیمه کې لنډ فلمونه وښودل چې اوسني پیري کارنر ته نږدې د پروژی لپاره کاربایډ جټ سوځونکي کارول کیږي. هغه د فلم پروجیکټور او بې غږه فلمونه د فرانسوي ډو پونټ څخه اخیستي او د فلم نندارچي په توګه یې سوداګري جوړه کړې وه. ډېر ژر، هغه د پات سره، د یو مشهور او مخکښ فلم تولیدونکي شرکت بنسټ کېښود، پروجېکټورونه يې راوارد کړل، دې کار د نوي سینما کورونو سره مرسته وکړه چې د  مدراس واکمنۍ په اوږدو کې وده وکړي. په وروستیو کلونو کې، هغه غږيز فلمونه تولید کړل او په کویمبتور کې یې سینما هم جوړه کړه.
په 1909 کې د پنځم جورج پاچا د لیدنې د لمانځلو لپاره، په مدراس کې یو لوی نندارتون جوړ شو. دا نندارتون د غږيزو لنډو فلمونو نندارتون و. یو برتانوي شرکت یو کرون میګافون وارد کړ، چې د فلم پروجکټور څخه جوړ شوی و، چې یو ګراموفون د ډیسک سره چې مخکې ثبت شوی غږ لري، وصل کيږي او د دواړو هممهاله چلولو څخه په يوه وخت کې انځور او غږ تولیديږي. په هرصورت، هیڅ همغږي خبرې اترې نه وې. راګوپتي وینکیا نایډو ، یو بریالی عکس اخیستونکی ، د نندارتون څخه وروسته وسایل په لاس کې واخیستل او د مدراس عالي محکمې ته نږدې یې د خیمې سینما جوړه کړه. د دې وسایلو سره، هغه د ویکتوریا په عامه تالار کې لنډ فلمونه پرل فش او راجا کاسکیټ نندارې ته وړاندې کړل. کله چې دا بریالۍ ثابته شوه، هغه په ایسپلانډ کې په یوه کيږدۍ کې فلمونه نندارې ته وړاندې کړل. دا د کيږديو پېښې د سینما د نندارتونونو ریښتینې مخکینۍ هلې ځلې وې. وینکیا له دې واحد سره برما (اوسني میانمار ) او سریلانکا ته سفر وکړ، او کله چې هغه کافي پیسې راټولې کړې، نو په مدراس کې یې یو دایمي سینما کور جوړ کړ - ګایټي، په 1914 کې، په مدراس کې لومړنی سینما کور چې د یوه هندي لخوا جوړ شوی و. هغه ژر تر ژره دوه نور اضافه کړل، تاج تیاتر په مینټ او ګلوب (وروسته د راکسی په نوم یادیږي) په پوراسوالکم کې.
سوامیکنو ونسنټ، چې په کویمبتور کې یې د سویلي هند لومړنۍ سینما جوړه کړې وه، د "خیمې سینما" مفهوم معرفي کړ چې په کې د فلمونو د نندارې لپاره ښار یا کلي ته نږدې د خلاصې ځمکې په اوږدو کې خیمه جوړه شوې وه. د خپل ډول لومړی په مدراس کې رامینځته شوی ، چې د "اډیسن لوی سینما میګافون" په نوم یادیږي. دا د دې حقیقت له امله و چې بریښنایی کاربنونه د حرکت عکس پروجیکٹرونو لپاره کارول شوي.
ډیری هغه فلمونه چې نندارې ته وړاندې شوي په متحده ایالاتو او انګلستان کې جوړ شوي شارټس وو. په 1909 کې، یو انګلیسي، TH هفټن، په مدراس کې د قلمي فلمونو خدمتونه تاسیس کړل او د ځایی لیدونکو لپاره یې ځینې لنډ فلمونه تولید کړل. خو ډېر ژر، ساعت اوږد فلمونه، چې ډراماتيکې کيسې يې بيانولې، چې بيا د " ډرامې فلمونو " په نامه يادېدې، وارد شول. له 1912 راهیسې، په بمبۍ (اوس ممبۍ ) کې جوړ شوي فیچر فلمونه په مدراس کې هم نندارې ته وړاندې شوي. د لنډو فلمونو دوره پای ته ورسېده. د ډرامو فلمونو راتګ سینما د یوې مشهورې تفریحي بڼې په توګه ټینګه کړه. په ښار کې نور سینماګانې جوړې شوې.
د دې نوي تفریحي بڼې په اړه په زړه پورې، د مدراس د زرګونو څراغونو په سیمه کې د موټرو سوداګر، آر نتاراجا مدالیار ، پریکړه وکړه چې د فلم تولید ته وده ورکړي. د لارډ کرزن د 1903 د دربار رسمي سینماګرافر سټیوارټ سمیټ سره په پونا کې د څو ورځو روزنې وروسته ، هغه په 1916 کې د فلم تولید اندیښنه پیل کړه.
د ویشنو لارې / وشنو لیلا ، چې آر پرکاسا په 1932 کې جوړ کړی، وروستی خاموش فلم و چې په مدراس کې جوړ شوی و. له بده مرغه، د جنوبي هند د سینما خاموش دوره په ښه توګه نه ده مستند شوې. کله چې ټیکیز ښکاره شو، فلم جوړونکي باید د فلم جوړولو لپاره بمبۍ یا کلکتې ته سفر وکړي. د دې دورې ډیری فلمونه د مشهور سټیج ډرامو سیلولایډ نسخې وې. د شرکت ډرامې د مدراس لیدونکو ترمنځ مشهورې وې. افسانوي اوتراویدای ډرامه تیاتر په 1872 کې پخپله په مینټ کې جوړ شوی و. په ښار کې ډیری ډرامې هالونه جوړ شوي وو چیرې چې د ماسپښین په وخت کې لنډ خاموش فلمونه نندارې ته وړاندې کیدل او په شپه کې ډرامې جوړیدل.
صحنه په 1934 کې بدله شوه کله چې مدراس خپل لومړی غږ سټوډیو ترلاسه کړه. په دې وخت کې په مدراس کې د سینما ټول کورونه د غږ لپاره تار شوي وو. ناراینان، چې د خاموشۍ دورې په جریان کې فعال و، سرینواسا سینټون تاسیس کړ چې په هغه کې یې میرمن د غږ ریکارډر په توګه کار کاوه. سرینواسا کلیانم (1934)، د ناراین لخوا لارښود شوی، لومړنی غږ فلم (ټکی) و چې په مدراس کې تولید شوی. دوهم غږ سټوډیو چې په مدراس کې راڅرګند شو ویل عکسونه و چې د MD راجن لخوا د ډنمور بنګلو په ایلډمس سړک کې پیل شو ، کوم چې د پیتاپورم راجا پورې اړه لري. ډیر وخت دمخه ، ډیر غږ سټوډیوګانې راپورته شوې. په ۱۹۳۵ کې په مدراس کې ۳۶ خبرې اترې جوړې شوې.
اغېزې
د لومړیو سینماګانو اصلي اغېزې د هېواد کلتوري اغېزې وې. تامیل ژبه هغه وسیله وه چې د چولس په پیل کې ډیری ډرامې او کیسې لیکل شوې وې. دوی خورا سټایل شوي وو او د تماشا طبیعت یو داسې و چې خلک یې جذب کړي. له دې سره سره موسيقي او نڅا د تفريح يوه له مهمو سرچينو څخه وه.
د سندرو او نڅا له لارې افسانه، تاریخ، د کیسې کیسې او داسې نور د بیانولو قوي هندي دود شتون لري. په داسې حال کې چې د هالیووډ فلم جوړونکو هڅه وکړه چې د خپل کار جوړ شوی ماهیت پټ کړي تر څو د حقیقت داستان په بشپړ ډول غالب وي، هندي فلم جوړونکو د دې حقیقت پټولو لپاره هیڅ هڅه ونه کړه چې هغه څه چې په سکرین کې ښودل شوي یو تخیل، فریب، افسانه وه. په هرصورت، دوی وښودله چې دا تخلیق څنګه په پیچلو لارو کې د خلکو ورځني ژوند سره یو ځای کیږي. د 1930 لسیزې په پای کې، د مدراس مقننه ریاست د تفریحی مالیاتو قانون 1939 تصویب کړ.
سټوډیو
په 1916 کې، یوه سټوډیو، په جنوبي هند کې لومړی، په مدراس کې په 10 ملیر سړک تاسیس شوی. هغه ورته د هند فلم شرکت نوم ورکړ. رنګوادیویلو، د سوګونا ویلاسا سبا څخه یو لوبغاړی، هغه وخت د تیاتر شرکت، د لوبغاړو د روزنې لپاره ګمارل شوی و. پنځه دېرش ورځې وروسته، په جنوبي هند کې جوړ شوی لومړنی فیچر فلم، د کیچاکان / کیچاکاواتم تباهي، چې د مهابھارت د یوې برخې پر بنسټ جوړ شوی، د آر نتاراج لخوا تولید او لارښود شوی، چې د هند فلم شرکت محدودیت تاسیس کړ. د کیچکا )
د یوې پیړۍ د زیاتیدونکي باکس آفس اخیستو سره سره، تامیل سینما غیر رسمي پاتې ده او د شیل شرکتونو لخوا تسلط لري، یا د یو فلم حیرانتیا، په څو میاشتو کې زیږیدلی او مړ شوی. په هرصورت، دلته لږ استثناوې شتون لري لکه عصري تیاترونه، جیمني سټوډیوز، AVM او سری ټیننډل فلمونه چې د 100 تولیداتو څخه بهر ژوندي پاتې شوي.
په 2017 کې، د GST (28٪) او د تفریحی مالیې (30٪) دوه ګونی مالیې سره مخالفت کولو سره، د تاملناډو تیاتر مالکینو اتحادیې د 3 جولای 2017 څخه په ایالت کې د ټولو سینماګانو د نامعلومې مودې بندولو اعلان وکړ اعتصاب لغوه شوی او په سینماګانو کې به د جمعې په ورځ د جولای په ۷ مه د فلمونو چلول پیل شي    حکومت د تفریحي مالیاتو د 30 فیصده موجودیت په اړه پریکړه کولو لپاره یوه کمیټه جوړه کړې. د راپور له مخې، د اعتصاب په جریان کې هره ورځ د سوداګرۍ زیان شاوخوا 20 کروړه روپۍ و.
ویش
په چینای ملټي پلیکسونو او واحد سکرینونو کې کلنۍ داخلې په اوسط ډول 11 دي ملیون ټکټونه د ±1 معیاري انحراف سره په 2011-16 کې ملیون ټکټونه. د چینای فلم صنعت په 1948 کې د چندرلیکا سره په ټول هندوستان کې لومړی ملي توزیع شوی فلم تولید کړ. دوی یو له خورا پراخه بهر توزیع لري ، د تامیل ډیاسپورا څخه د لوی لیدونکو ګډون سره. دوی د آسیا، افریقا، لویدیز اروپا، شمالي امریکا او اوشینیا په مختلفو برخو ویشل شوي دي.
ډیری بریالي تامیل فلمونه د نورو فلمي صنعتونو لخوا بیا جوړ شوي. دا د منوراما د کال کتاب 2000 (یو مشهور المانیک) لخوا اټکل شوی چې په 20 پیړۍ کې له 5,000 څخه ډیر تامیل فلمونه تولید شوي. تامل فلمونه په نورو ژبو هم ډوب شوي، په دې توګه خورا پراخه لیدونکو ته رسیږي. په چینای فلمونو کې په ډیالوګ او سندرو کې د انګلیسي شتون مخ په ډیریدو دی. دا غیر معمولي ندي چې داسې فلمونه وګورئ چې د انګلیسي کلمو او جملو سره ډک شوي ډیالوګ یا حتی ټول جملې وړاندې کوي. ځینې فلمونه هم په یو وخت کې په دوه یا دریو ژبو جوړ شوي (یا د فرعي سرلیکونو یا څو غږونو په کارولو سره). د چینای فلم موسیقارانو په ټوله نړۍ کې د فلم موسیقۍ خپل خورا ځانګړی، همغږي سټایل مشهور کړی دی. ډیری وختونه، تامل فلمونه د مدراس تامل انځوروي ، چې په چینای کې د تامل یوه دودیزه بڼه ده.
د هند پاتې برخه
کیچاکا وادام (1918) لومړنی خاموش فلم و چې په سویلي هند کې جوړ شوی و. کالیداس (1931) لومړنی تامل ټیک فلم و چې په 1931 کې جوړ شوی و. کلاوا لومړی بشپړ اوږدوالی ټیکی و چې په بشپړ ډول په تامل کې جوړ شوی و. ناندنار (1935) د امریکایی فلم ډایرکټر ایلیس آر ډونګن لومړنی فلم و. بالیوګیني په ۱۹۳۷ کال کې د جنوبي هند د ماشومانو لومړنی فلم ګڼل کېده. دا د منوراما د کال کتاب 2000 (یو مشهور المانیک) لخوا اټکل شوی چې په 20 پیړۍ کې له 5,000 څخه ډیر تامیل فلمونه تولید شوي. تامل فلمونه په نورو ژبو هم ډوب شوي، په دې توګه خورا پراخه لیدونکو ته رسیږي. په چینای فلمونو کې په ډیالوګ او سندرو کې د انګلیسي شتون مخ په ډیریدو دی.
په 1991 کې، ماروپاکم د KS سیتو مادهوان لخوا لارښود شوی، لومړنی تامل فلم شو چې د غوره فیچر فلم لپاره د ملي فلم جایزه وګټله ، دا کار په 2007 کې د کانچیوارم لخوا تکرار شو. تامل فلمونه د هند په ګاونډیو ایالتونو لکه کیرالا ، کرناټکا ، آندرا پردیش ، مهاراشترا ، ګجرات او نوي ډیلي کې د پام وړ ملاتړ څخه برخمن دي. په کیرالا او کرناټکا کې فلمونه په مستقیم ډول په تامل کې خپریږي مګر په تیلنګانا او آندرا پردیش کې دوی عموما په تیلګو کې ډوب کیږي چیرې چې دوی ښه بازار لري.
نړیوال
تامیل فلمونه په سویل ختیځ آسیا کې د خلکو په منځ کې دوامداره شهرت لري. له چندرلیکه راهیسې، موتو دویم تامیل فلم و چې په جاپاني ژبه کې ډوب شو (لکه موتو : اودورو مهاراجا ) او د 1.6 ډالرو ریکارډ یې ګټلی. ملیونونه په ۱۹۹۸ کال کې په 2010 کې، انتیران د 4 ډالرو ریکارډ ترلاسه کړ ملیونونه په شمالي امریکا کې.
د تامیل ژبې ډیری فلمونه د نړۍ په ګوټ ګوټ کې په بیلابیلو فلمي فیستیوالونو کې د ځانګړي پریزنټشنونو په توګه غوره شوي یا غوره شوي دي، لکه د مانی رتنم کناتیل متمیتل ، د وسنتابلان وییل او د امیر سلطان پاروتیویران. کانچیوارم (2009) د ټورنټو نړیوال فلم فستیوال کې د پریمیر کولو لپاره غوره شو. تامل فلمونه د هند لخوا د غوره بهرنۍ ژبې اکاډمۍ جایزه لپاره اته ځله وړاندې شوي فلمونو برخه وه، یوازې له هندي وروسته. د ماني رتنم نایکان (1987) د ټایم مجلې د "آل وخت" 100 غوره فلمونو لیست کې شامل شو.
اقتصاد
په 1985 کې د تامل فلم صنعت کې د فلم اوسط کلنۍ تولید لوړ شو. د تامل فلم بازار د تامل ناډو ایالت د ناخالص کورني محصول (GDP) نږدې 0.1٪ برخه جوړوي. د ساتیرۍ مالیاتو هدف لپاره، بیرته ستنیدونکي باید په اونۍ کې (معمولا هره سه شنبه) د نندارچیانو لخوا ثبت شي.
د تامل ناډو حکومت د تامیل فلمونو لپاره د تفریحی مالیې معافیت لپاره شرایط چمتو کړي چې یوازې د تامیل ژبې څخه په کلمو کې سرلیکونه لري. دا د حکومت د 72 فرمان سره سم دی چې د 22 جولای 2006 تصویب شوی. لومړی فلم چې د نوي امر وروسته خپور شو اناککم ایناکم و. اصلي سرلیک یو څه یو څه یوناکم اینناکم ، نیم انګلیسي او نیم تامیل سرلیک و. د 2011 په جولای کې، د تفریحی مالیې په اړه سخت نورمونه تصویب شول چې پکې ویل شوي هغه فلمونه چې یوازې د فلم تصدیق کولو مرکزي بورډ لخوا "U" سند ورکړل شوی و د مالیې معافیت وړ و او هغه کسان چې "A" سند لري په دې کټګورۍ کې نه شي کیدی. .
د توزیع قراردادونو له لارې د ویش حق لیږد لپاره درې مشهورې لارې شتون لري:
د نندارتون د قراردادونو له لارې د نندارتون د حقونو د لیږد لپاره څلور مشهورې لارې شتون لري:
اخځليکونه
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
عالیه بټ
عالیه بھټ (انگریزی: Alia Bhatt) یوه هندی فعاله لوبګره ده چی په ۲۰۱۲م کال یی په کار پیل وکړ  هغی د شاهرخ خان سره هم یو فلم ډک کړی چی ډییر زندګی نومیږی.
سرچینۍ
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
د تونس کمپاين
د تونس کمپاين (چې د تونس د جګړې په نوم هم یادیږي) د جګړو هغه لړۍ وه چې په تونس کې د دویمې نړیوالې جګړې د شمالي افریقا د کمپاين په جریان کې د متفقینو او متحدینو ترمنځ د ۱۹۴۲ ز کال د نومبر ۱۷ څخه تر  ۱۹۴۳ ز کال د مې ۱۳ پورې تر سره شوي دي. په متحدینو کې د بريتانوي امپراتورۍ ځواکونو په ګډون د یوناني ځواکونو ډله او د امریکا او فرانسې قول اردوګان شامل و. جګړه د جرمني او ایټاليوي ځواکونو په بریالیتوب سره پیل شوه، مګر د اکمالاتو د مخنیوي پراخې هڅې د متفقینو د پریکنده ماتې لامل شوې. د افريقا قول اردو د ډېری سرتیرو په ګډون له ۲۵۰.۰۰۰ څخه ډېر آلماني او ایټاليوي سرتیري د جګړې د بندیانو په توګه ونیول.
لویدیځه صحرا
په شمالي افریقا کې د جګړې لومړي دوه کلونه د اکمالاتو له سخت کمبود او ټرانسپورتي ستونزو سره مخ وو. د شمالي افریقا ساحل یو څو طبیعي بندرونه لري او د بريتانيا اډه په اسکندريه کې د نیل په دلتا کې وه، چې د لیبیا په طرابلس کېد ايټاليا له اصلي بندر څخه د سړک پر مټ ۲۱۰۰ کیلومتره (۱.۳۰۰ میل) فاصله لري. په بنغازي او توبروک کې کوچني بندرونه د سکندريه لويديځ څخه په ۱۰۵۰ کیلومتره (۶۵۰ میل) او له ۶۴۰ کیلومتره (۴۰۰ میل) فاصلو سره پراته دي چې د همدې ساحل په نري دهلیز کې د لیتورانیا بالبو (د بالبيا له لارې) کې تیریږي. د مدیترانې په سمندر کې انګریزې او ایټالوي سمندري ځواکونو له یوه بل سره جګړه کوله کله به چې یوه سیمه یوه ونیوله او يا بل ونيوله. چې په مساوي توګه يې سمون درلوده او اسکندریې، طرابلس، بنغازي او تبروک له لارې به یې متقابل محدودیتونه تر سره کول، که څه هم انګریزانو کولی شول چې د اطلس سمندر د اوږدې لارې په مټ د Cape of Good Hope شاوخوا او همداشان د هند سمندر له لارې سرې بحیرې ته اکمالات وکړي.
د څراغ عمليات
د ۱۹۴۲ ز کال په جولای میاشت کې، په شمالي فرانسه کې د کوزیدو لپاره متحدینو د ۱۹۴۲ ز کال په جریان کې تر يوې کچې پورې د ځمکنیو او سمندري عملیاتو په اړه بحث وکړ (Sledgehammer عملیات، کوم چې د راونډ اپ عملیاتو لومړۍ برخه وه، چی په ۱۹۴۳ ز کال کې د هوا له لارې کوزيدل و)، مګر هغوی موافقه وکړه چې دا عملیات غیر عملي دي او باید وځنډول شي. د دي پر ځای داسې موافقه وشوه چې د هوا له لارې کوزیدل باید د ويشي د سيمو د خوندي کولو لپاره په شمالي افریقا (مراکش، الجزایر او تونس) کې تر سره شي، او بیا به ختیځې سيمې ته پراخوالې ورکړي ترڅو په لویدیځې صحرا کې د متفقينو ځواکونه را ایسار کړي. د متحدینو له خوا د ټولې شمالي افریقا نیول به په مدیترانه سمندر کې د متحدینو د کښتو د ازاد تګ راتګ لپاره زمینه برابره کړي او هغه ستره وړتیا چې د Cape of Good Hope له لارې د circuitous په مسیر کې پر اکمالاتو باندې لګیږي، هغه به ازاد کړل شي. د نومبر په ۸مه، د څراغ عملیاتو له لارې متحدینو خپلو ځواکونه په الجزایر (په اوران او الجایر) او مراکش (په کازابلانکا) کې په دې نیت سره ښکته کړل چې کله ویچي ځواکونه په الجزایر کې تسلیم شول، نو ختیځ لور ته په ۸۰۰ کیلومتري (۵۰۰ میل) کې د ټونس پر خوا به مخته تګ وکړي.
چا همت کلی
دا هغه کلی دی چیرته چي د نړی د ستر بریالي، مقدس، او روڼ اندي انسان او د مسلمانانو د امیر ملا محمد عمر مجاهد رحمه الله زوکړه شویده، یاد کلی د کندهار ولایت په خاکریز ولسوالی کي دی.
د ملا محمد عمر مجاهد رحمه الله په اړه دلته ولولئ.
ننګرهار ولایت
ننګرهار ولایت ولایت د افغانستان له ۳۴ ولایتونو د ختيځو سرحدي ولايتونو څخه دى چې په ختیځ کې د پاکستان له پښتونخوا ايالت، شمال کې له کنړ او نورستان، شمال لودیځ کې له لغمان،  لویدځ کې له کابل، لوګر او پکتیا او په سوېل کې بیا د پاکستان له خیبر پښتونخوا ایالت سره ګډه پوله لري. ددې ولایت مرکز د جلال آباد ښار دی. د اټکل له مخې دا ولايت له کابل څخه وروسته د هېواد گڼمېشتی ولايت ګڼل کېږي، چې د وګړو شمېر يې له څه د باندې ۳۰۰۰۰۰۰ تنو هم پورته دی.
آرپوهه
په تاريخي لحاظ دغه ولايت په بېلا بېلو نومونو (نگار، نگارا ، نگاراهار، نگر....) ياد شوی. له دغه ولايت څخه پر ١٣٤٥  کي لومړی  لغمان  او بيا پر ١٣٤٨ ترې کونړ بېل  او ځانگړي ولايتونه  وگڼل شول. ددغه ولايت تاريخي سابقه يې د پخوانيو آريايانو له مدنيت سره اړيکه لري.د بوديزم دين په دې سيمه کې ډېره پرمختيا کړېده. د چينايي گرځند هېوان تسنگ له قوله، نگارهارا Nagarahara د کلمې يادونه د اوستا په کتاب کې شوېده چې مطلب يې همدغه د ننگرهارسيمه ده. د لرغون پېژندونکو له کيدنو څرگندېږي چې له پينځلس زرو څخه زياتې وړې او منځني کچ مجسمې په مختلفو حالاتو کې له ننگرهار، په ځانگړي توگه له هډې څخه په لاس راغلي دي چې ډېره برخه يې د پاريس موزيم ته وړل شوي دي.دامجسمې د مميلادي دوېمې او شپږمې پېړۍ پورې اړه لري. يو بل گرځند فاهبين دا آثار د دوهمې ميلادي پېړۍ دمخه بولي.
د بوديزم اهم ټاټوبې
ننگرهار دبوديزم اصلي او مهم ټاټوبې تشکيلوي. که چېرې له لعلپورې، باسول نه تر بهسودو او درونټې پورې سيمه په دقت سره وکتل شي د غرو په لمنو کې د کابل د سين په غاړه په زرگونو واړه او غټ غارونه او د بوديزم عبادت ځايونه ليدل کېږي چې په هريو کې يې مذهبي مراسم ترسره کول او له دې عبادت ځايونو څخه په زرگونو مجسمې او اثار په لاس راغلي چې ټول د قاچاق په ډول له ملکه بهر وړل شوي.
په ننگرهار کې يوه لويه عباده خانه چې هلته د بوديزم ښوونه کېده هډې ته نژدې پرده ده. د بوديزم د علماؤ او ډول، ډول ژوو انځورونه يې د عبادتخانو په دېوالونو انځورول او د مرمر له غټو کاڼو څخه به يې په ډېر مهارت مجسمې جوړولې او انځورولې. هډه د جلالکوټ د سوېل ختيځ لور ته د يو ستر ښار نوم ؤ چې د هند او باميانو ترمنځ يې موقعيت درلود. درې کاله مخکې هم د وچ ډنډ ترڅنگ د بوديزم د يوې مذهبي راهبې قبر د يو گنبذې لاندې موجود ؤ، چې د سړک پراخولو له امله ونړوله شوه.
د جلالکوټ سوېل لوري ته اته کيلو ميټره لري هډه پرته ده چي پکي د بودايي دوري  ډير ښه په زړه پوري  اثار خوندي وو. له ډير و لري لري ملکونو څخه به خلک  د دي ليدو ته راتلل ، دي سيمي ته د اسلام تر رارسيدو پخوا ننگرهار د بودايي معدنيت  مهم مرکز او د  ساکياموني سرهر تاگونم بودا  د کوپړۍ يو هډوکي دلته ښخ وو، ځکه هډه بلل کيدله
د ولايت پلازمېنه
د ننگرهار ولايت مرکز د جلالکوټ (جلال اباد) ښار دى. جلالکوټ پر (٩٨٩-٩٩٠ه ق کلونو کي او شمالي هندوستان  د پاچا  جلال الدين اکبر مغل (٩٦٣-١٠١٤ه ق ) په حکم د کابل صوبي ( ولايت ) ديوان ( مستوفي ) خواجه شمس الدين خواني( ١٠٠٨ ه ق ) جوړ کړي دی. دا ښار په ۱۸۸۰ زېږيز کال کې د سېلاب په اغيز وران شو او د نوي ښاري پلان له مخې بيا ورغول شو.
جلالکوټ پنځه ناحيې لري ننگرهار پخوا هغه سيمه وه چي له سروبي څخه  د خيبر تر تورخمه غځيدلي وه  او د جنوب لخوا  سپين غر پري راگرځيدلي  په تاريخي لخاظ ننگرهار  د پښتو ژبي پلار  خوشال خان خټک ( ١٠٢٢-١١٠٠ه ق کي هم داسي ياد کړي: <Poem> اپريدي مومند شينواري  گوره څه کا د مغلو لښکر پروت په ننگرهار دي سراج العمارت او د امير شهيد بڼ چې هلته د امير حبيب الله خان او امان الله خان مقبرې هم شته چې د ليدلو ځايونه دي او په خوگياڼيو کې د  نملې (مملې) بڼ يو تاريخي حثيت لري. جلالکوټ د افغانستان  د پاچا اعلحضرت  سراج الملت  و الدين  امير حبيب الله ( ١٣١٩-١٣٣٧ ه ق) ژمنی پايتخت و ،  په جلا ل اباد کي  د سراج العمارت باغ  ،کوکب  او باغ شاهي  په نومونو باغونه لري ، نوموړي امير  او زوی يې امان  الله شاه غازي  په باغ امير شهيد کي ښخ دي.
د ننگرهار د پوهنې ریاست
د ننګرهار پوهنې ریاست 22 پوهنې امریتونه او 902 بابه ښوونځي لری
دننگرهار ولايت دزراعتي محصولاتو مارکيټ :
دننگرهار ولايت ځيني زراعتي محصولا صرف دننگرهار ولايت لپاره بسنه کوي او ځيني نور يي نورو گاونډيو ولاياتو او گاونډي ملک پاکستان ته صادروي دننگرهار ولايت څخه کابل او نورو گاونډيو ولا ياتو ته صادريدونکي ===محصولات پلاندي ډول دي : === ستروس ، زيتون ، گچالو ، ليړوگان ، پالک ، ملۍ ، دڼيا ، پياز ، کرم ، بانجان ، کاهو اوداسي نور سبزيجات. دننگرهار ولايت ولايت څخه گاونډي هيواد پاکستان ته صادريدونکي محصولات په لاندي ډول دي:
شماره	جنس	واحد مقياس په ټن	ارزښت په ډالر 1	پنبه	1200	37500 2	پياز	39300	2986800 3	روميان	3000	198869 4	کچالو	2000	164000 5	خربوزه	2500	731250 6	انار	1500	240000 7	کشمش	20	16220 8	وچ پياز	100	37000 9	ممپلي	450	31500 مجموعه			4443139 منبع : USAID د 1389 کال راپور ننگرهار ولايت ته دگاونډي هيواد پاکستان څخه وارديدونکي توکي : ميوه جات : مالټه ، کيله ، امروت ، ام ، هندواڼه ، املوک او داسي نور. غله جات : لوبيا ، دال ، غنم ، وريجي ، مۍ ، نخود اوداسي نور. سبزيجات : کريله ، روميان ، کچالو ، پياز ، کرم کدو ، کچالان ، بينډۍ ، مټر ، هوگه ، مرچک اوداسي نور. او همدارنگه نور همداسي نور ډيرزيات داسي شيان دي چي ضرورت دپوره کولو لپاره دپاکستان څخه په مستقيم او غير مستقيم ډول وارديږي.
په ننگرهار ولایت کې تولیدی فابریکی:
په ننگرها ر ولایت کې تولیدی فابریکی عبارت دي له:دیخ جوړولو فابریکی، د زیتونو د اچارو فابریکه، دگلابو نه دعطرجوړولو فابریکه، په محلی توگه دگنیو څخه د گوړی جوړولو فابریکی، د شړشمو څخه دتیلو ایستلو فابریکه، د شیریني جوړولو فابریکي، د مالگي جوړولو فابریکه، د پلاستیک جوړولو فابریکی، دتعمیراتو لپاره د چپسو او مرمرو فابریکي، دصابون جوړولو فابریکه، د بایسکل، ریکشا جوړولوفابریکی، د قالین بافی او داسی نوری فابریکی وجود لري، کرنه ، مالداری سوداگری، خدمات، او د کوچنیو لاسی صنایعو صنعت دښاریانو د ژوندانه د عاید دلاسته راوړلو اصلی سرچیني دي. دننگرهارولايت سيمه ايزه جغرافيه
ولسوالۍ
د ننگرهار ولایت په لاندې ۲۲ ولسوالیو وېشل شوی:
جغرافیوي جوړښت
ننگرهار په ختيځو ولاياتو کې يو مهم ولايت دى. دا ولايت ۷۶۱۶ کيلو متر مربع مساحت لري. دا ولايت نژدې شپږ سو ه متره د بحر د سطحي څخه په جگوالي پروت دی. جلالکوټ ښار په ختيځ طول البلد ٧٠ درجي   ٢٧ دقيقي ٥٤ ثانيي  او شمالي عرض البلد ٣٤ درجي ٢٦ دقيقي  او ٢٠ ثانيو کي واقع دي.
اقليم او هوا
ننگرهار د هغه د پېداوار له مخې د مديترانه يي اقليم لرونکې او د استوا د کرښې لاندې گڼل شوېدى. ځکه چې د مالټې، نارنج، خرما، شولو او گنيو پېداوار هلته ډېر دي. وچ او تود اوړې او معتدل باراني ژمې لري چې دا وضعه يې په هوارو ځمکو کې صدق کوي. مگر د سپين غره سيمې او د کنړ درې چې صنوبري او ستنې لرونکو پاڼو لکه لمنځه او څېړۍ په ځنگلونو پوښل شوي، ډېرې موسمي بارانونه لري، لېکن د بهسود او کامې په برخه کې ټيټ غرونه د تېرو پاڼو لرونکو ونو ځنگلونه لري. اورښت پکې زياتره په ژمي او د پسرلي په پېل کې اوري، د اورښت کلنۍ اندازه يې د ۱۲۵۰-۴۰۰ ملي مترو په منځ کې تغېر مومي او د تودوخې منځنۍ درجه  ۲۱ او لوړه يې د اسد په مياشت کې ۴۸ درجو ته پورته کېږي.
جغرافیاوي او اداي جوړښتونه
د ننگرهار ولایت د افغانستان له کلیدي سیاسي، اقتصادي، علمي او سوق الجیشي ولایتونو څخه گڼل کېږي، چې اصلي لامل یې د پلازمېنې کابل او گاونډي هېواد پاکستان ترمنځ واقع کېدل دي. دا ولایت د سمندر له کچې ۶۰۰ متره لوړ پروت دی، چې په شمال کې یې کونړ او لغمان، لودیځ ته کابل او لوگر ولایتونه او ختیځ او سویل ته یې د پاکستان خیبر پښتونخوا ایالت پروت دی. ژمې یې وچ او سوړ مگر اوړی یې ډېر تود دی. د خوگیاڼو، شېرزاد، پچیر اگام، دور بابا، سپین غر او دری نور ولسوالیو باندې واوره ورېږي، پاتې نورې ولسوالۍ یې په ژمي کې یو څه لندبل او باران لري.
د ننگرهار ولایت له پورته ځانگړتیاوو سره سره د تورې بوړې نامتو غرییزو کمپلېکسونو له وجې هغه وخت په نړیواله کچه وپېژندل شو چې د ۲۰۰۱ز کال په وروستیو کې د القاعده او امریکې په مشرۍ د اتحادي ځواکونو سره د سختې جگړې مرکز وگرځېد. د تورې بوړې غزییزه سیمه باندې د لومړي ځل لپاره بي دوه پنځوس الوتکو ناتاره بمباري وکړه، مگر له ډېرې شدیدې بمبارۍ سره سره بیا هم د القاعده ځواک وسله کېښودلو ته غاړه کېنه ښوده او جگړې ته یې دوام ورکړ چې په همدې جگړییزو شېبو کې د القاعده مشر اسامه بن لادن هم له سیمې پښې سپکې او د جگړې له ډگره ژوندی ووت. د لومړي ځل لپاره د ۲۰۰۶ زېږیز کال د مارچ په مياشت کې په ننگرهار ولايت کې H5N1 وموندل شول.
نښلوونکي لوى لارې
د کابل تورخم لوى سړک له ننگرهار څخه تېرېږي. د کابل تورخم د سړک په دې تېر نېږدې کې پوره کرېړ شوې چې د نقليه وسيلو لپاره د گټې وړ وگرځېد. د جلالکوټ- اسمار د سړک کرېړ اچولو چارې لا پرمخ روانې دي چې په نږدې راتلونکي کې به بشپړ شي.
بهرنۍ تړنې
وېشنيزه:د افغانستان ولايتونه وېشنيزه:افغانستان
د سعودي عربستان فیصل
فیصل بن عبدالعزیز السعود (په عربي ژبه فیصل بن عبدالعزیز آل سعود په لاتیني Fayṣal ibn ʿAbd al ʿAzīz Āl Suʿūd، د عربي ژبې په النجدیة لهجه یې تلفظ:[fajsˤal ben ˈʕabd alʕaˈziːz ʔaːl saˈʕuːd]؛ د ۱۹۰۶ ز کال د اپرېل په ۱۴ مه زېږېدلی او د ۱۹۷۵ ز کال د مارچ په ۲۵ مړ شوی. د سعودي عربستان یو واکمن او دیپلومات و چې د ۱۹۶۴ز کال د نومبر له دویمې نېټې  څخه تر خپلې مړينې (۱۹۷۵ ز کال) پورې د سعودي عربستان پاچا و. هغه تر رسم ګذشت مخکې د ۱۹۵۳ ز د نوامبر له نهمې نېتې څخه تر ۱۹۶۴ ز کال پورې د سعودي عربستان ولیعهد و. هغه په ۱۹۶۴ ز کال کې د خپل ناسکه ورور پاچا سعود نایب السطنه و. هغه د مدرن سعودي عربستان د بنسټ اېښودونکي پاچا عبدالعزیز درېیم زوی او د هغه له شپږو زامنو څخه دویم و چې پاچایان وو.
فیصل د عبدالعزیز او طرفه بنت عبدالله الشیخ زوی و. پلار یې د هغه تر زېږېدلو د مخه لا د نجد د امیر په توګه سلطنت کاوه او مور یې د الشیخ له کورنۍ څخه وه چې د سعودي  ډېری نومیالي مذهبي مشران یې روزلي. فیصل د خپل پلار د واکمنۍ پر مهال د یوه اغېزمن سلطنتي سیاستوال په توګه راڅرګند شو. هغه له ۱۹۲۶ز کال څخه تر ۱۹۳۲ز کال پورې د حجاز د وایسرای (په مستعمره کې د واکمن هېواد استازی) په توګه خدمت وکړ. هغه له ۱۹۳۰ ز کال څخه د سعودي د بهرنیو چارو وزیر او له ۱۹۵۴ ز کال څخه تر  خپلې مړینې پورې لومړی وزیر و (په دواړو موقفونو کې له ۱۹۶۰ ز څخه تر ۱۹۶۲ ز پورې له یوې دوه کلنې دمې پرته) وروسته له دې چې په ۱۹۵۳ز کال کې د هغه پلار مړ شو او د هغه ناسکه ورور سعود پاچا شو، فیصل ولیعهد شو او په یاد موقف کې يې په سعودي عربستان کې غلامي ناقانونه اعلام کړه. هغه په ۱۹۶۴ ز کال کې د سلطنتي کورنۍ د نورو غړو او د هغه د تره د لومړي زوی د سعودي د لوی مفتي محمد ابن ابراهیم الاش- شیخ په مرسته سعود قانع کړ چې د هغه په ګټه له واک څخه لرې شي.
فیصل د مدرن کولو او سموونې پالیسي پلې کړه. د هغه بنسټيزه بهرنۍ پالیسي د کمونیزم پر ضد پان اسلامیزم او د  فلسطین پلوي وه. هغه هڅه وکړه چې د اسلامي مذهبي چارواکو ځواک محدود کړي. هغه له اسرائیلو څخه د لوېديځ د پلوۍ په غبرګون کې د تېلو د تحریم مشري وکړه چې د ۱۹۷۳ ز کال د تېلو د کړکېچ لامل شو. فیصل په بریالیتوب سره د پاچهۍ بوروکراسي تثبیت کړه او د هغه واکمنۍ په سعودي عربستان کې د پام  وړ شهرت درلود. له دې سره سره چې سمونې یې د نظر له اختلاف سره مخامخ وې. هغه  په ۱۹۷۵ ز کال کې د خپل وراره فیصل بن مسید له خوا ووژل شو. د فیصل ناسکه ورور خالد بن عبدالعزیز د هغه ځایناستی شو.
لومړنی ژوند او زده کړې
فیصل بن عبدالعزیز د ۱۹۰۶ ز کال د اپرېل په ۱۴ مه په ریاض ښار کې زېږېدلی. هغه د نجد د وخت د امیر عبدالعزیز درېيم زوی و، فیصل د خپل پلار لومړی زوی و چې په ریاض کې زېږېدلی. د هغه مور طرفه بنت عبدالله الشیخ وه چې عبدالعزیز په ۱۹۰۲ ز کال کې د ریاض تر ولکه کولو وروسته ورسره واده کړی و. طرفه د مذهبي مشر محمد بن عبدالوهاب له کرړې څخه وه. د فیصل نیکه عبدالله بن عبداللطیف الشیخ د عبدالعزیز له اصلي دیني ښوونکو او سلاکارانو څخه یو و. فیصل د نورا په نامه  یوه مشره خور درلوده او د خپل تره د زوی خالد بن محمد سره یې واده وکړ، چې د پاچا عبدالعزیز د ناسکه ورور محمد بن عبدالرحمن زوی و.
په ۱۹۰۶ ز کال کې، کله چې فیصل د شپږو میاشتو و طرفه بنت عبدالله مړه شوه، وروسته هغه له خپل مورني نیکه او انا عبدالله بن عبداللطیف او حیا بنت عبدالرحمن المقبل سره ژوند پیل کړ او عبدالله په خپل لمسي تعلیم وکړ. د هېلن چاپېن میتز په  وینا: فیصل او د هغه ډېرنسل په داسې فضا کې لوی شو، چې زړورتیا یې په خورا ارزښتناک ډول پیاوړې شوه. له ۱۹۱۶ز کال څخه د کورني ښوونکي حافظ وهاب تر روزنې لاندې و، وروسته یې په بېلابېلو دولتي پوستونو کې کار وکړ.
په ۱۹۱۹ ز کال کې د بریتانیا دولت عبدالعزیز ته بلنه ورکړه، چې له لندن څخه لیدنه وکړي. هغه ونه شو کولی، چې ولاړ شي، خپل مشر زوی ترکي يې د خپل استازي په توګه وګوماره. په داسې حال کې چې شهزاده ترکي له لیدنې څخه مخکې د هسپانوي انفولوینزا له امله مړ شو. په دې توګه شهزاده فیصل، د هغه پر ځای لندن ته ولېږل شو او هغه د سعودي عربستان د شاهي کورنۍ لومړنی غړی و چې له انګلستان څخه یې لیدنه وکړه. د هغه سفر پنځه میاشتې دوام وموند او له انګلیسي چارواکو  سره یې لیدنه وکړه. په هم هغه دوره کې یې له فرانسې څخه هم لیدنه وکړه او بیاځلي د سعودي عربستان د شاهي کورنۍ لومړنی غړی شو، چې په رسمي ډول یې له هغه ځایه لیدنه وکړه.
لومړنۍ سیاسي تجربه
شهزاده فیصل، د عبدالعزیز د مشر زوی په توګه پر عربستان د واک په ټينګولو کې بېلابېل مسؤلیتونه پر غاړه لرل. په ۱۹۲۲ ز کال  کې د حائیل او عسیر تر ولکې وروسته، هغه نږدې ۶۰۰۰ پوځیانو سره یادو ولایتونو ته ولېږل شو. هغه د کال په پای کې د ټول عسیر کنترول په لاس کې واخیست. شهزاده فیصل د ۱۹۲۶ ز کال د فبروري په ۹مه د خپل پلار د فتوحاتو په دوام د حجاز وایسرای وټاکل شو. هغه د خپلې واکمنۍ په دوره کې تر ډېره له سیمه ییزو مشرانو سره سلا او مشوره کوله. شهزاده فیصل پر دې سربېره، د مشورتي شورا(اسامبلې) رئیس او د کورنیو چارو وزیر و.
د ۱۹۳۱ ز کال په ډېسمبر کې د استازو د شورا (مجلس الوکلا) د اساسي قانون د اعلان په دوام، هغه د څلور کسیزې شورا رئیس او د بهرنیو چارو وزیر شو او هم  یې په خپلو پخوانیو موقفونو کې چې د حجاز وایسرای، د مشورتي اسامبلې رئیس او د کورنیو چارو وزیر و، کار ته دوام ورکړ. هغه یوازې  د ۱۹۶۰ ز او ۱۹۶۲ ز کلونو ترمنځ له دوه کلنې دمې پرته، ان د پاچا په توګه، تر خپلې مړینې پورې د سعودي عربستان پر بهرني سیاست خپل څار ته دوام ورکړ.
فیصل په دې دوره کې، له څو هېوادونو څخه لیدنه وکړه چې د ۱۹۳۲ ز کال په مې میاشت کې له ایران، په ۱۹۳۲ز کال کې له پولنډ او په  ۱۹۳۳ ز کال کې يې له روسیې ( د شوروي اتحاد د یوې برخې په توګه) څخه لیدنه وکړه. د ۱۹۳۲ ز کال د جولای په اتمه، فیصل ترکیې ته ولاړ او د مدرنې ترکیې له بنسټ ګر کمال اتاترک سره یې ولیدل.
هغه په ۱۹۳۴ز کال کې د سعودي او یمن د جګړې په بهیر کې د یوه کمپاین مشري وکړه ،چې په پایله کې سعودي وګټله. د ۱۹۴۳ ز کال په اکتوبر کې هغه او د هغه ناسکه ورور خالد د ولسمشر فرانکلین  ډي. روزوېلټ په بلنه، له متحده ایالاتو څخه لیدنه وکړه. دا د سعودي عربستان او متحده ایالاتو تر منځ یوه له لومړنیو اړیکو  څخه وه.
وروسته له دې چې هغه د بهرنیو چارو وزیر شو، شهزاده فیصل له فلسطین  څخه د خپل ملاتړ له امله وپېژندل شو. په فلسطین کې د هغه ښکېلتیا، په ۱۹۳۸ ز کال کې پیل شوه. کله چې هغه د خپل پلار په استازولۍ د فلسطین د مسئلې په اړه د لندن په کنفرانس کې ګډون وکړ، چېرې چې هغه د یوې مهمې وینا په  ترڅ کې د وېش له پلان څخه نیوکه وکړه. هغه په ۱۹۴۸ز کال کې، د سعودي خلکو ته یو لیک ولیکه، چې د فلسطین د خلکو د کړاو مبارزې په اړه يې په کې بحث کړی و.
کله چې پاچا عبدالعزیز د خپل ژوند پای ته نږدې کېده، د فیصل د ډېرې  پوهې او همدارنګه د هغو کلونو تجربې له امله یې د خپل مشر زوی ولیعهد سعد په پرتله د احتمالي ځای ناستي په توګه لومړیتوب ورکړ. له هغه مهاله چې فیصل لا کوچنۍ و، عبدالعزیز هغه د خپلو زامنو تر منځ ځیرک باله او تر ډېره به یې په جګړو او دیپلوماسیو کې مسؤلیت ورکاوه. پر دې سربېره فیصل د ژوند کولو په ساده او کلیوال سبک له منلو سره مشهور و. عبدالعزیز یو ځل ،کله چې په دې اړه خبرې کولې، چې څوک به د هغه ځای ناستی شي، وویل: "زما یوازینۍ هیله دا ده، چې کاشکې! ما فیصل ته ورته درې زامن لرلی" له دې سره پاچا عبدالعزیز،  سعود د ولیعهد په توګه وساته، ځکه له دې حالت پرته د ثبات د راکمېدو اندېښنه شته وه.
د آرک ژان
د آرک ژان ( په انګرېزي Joan of Arc  په فرانسوي: Jeanne d'Arc چې [ʒan daʁk] تلفظ کېږي؛ زوکړه د ا ۱۴۱۲ز کال په شاوخوا کې ـــ مړینه د ۱۴۳۱ز کال د مې ۳۰مه ) د انګلستان پر وړاندې د سل کلنې جګړې په ترڅ کې د اورلیان په محاصره کې او د اووم چارلس په تاج اغوستنه کې د هغې د رول له کبله  د فرانسې د یوې قهرمانې په توګه پېژندل کېږي. نوموړې په بریالیتوب سره د څو فرانسوي پوځي عملیاتو له مشرۍ کولو نه وروسته اسیره شوه او انګرېزي چارواکو ته وسپارل شوه، د یوې زندیقې په توګه محکومه او په ۱۴۳۱ز کال کې په دار باندې ژوندۍ وسوځول شوه. پنځه ویشت کاله وروسته، د هغې محکومیت په رسمي ډول لغو شو. نږدې ۵۰۰ کاله وروسته، هغه د روم د کاتولیک کلیسا له لوري د یوې قدیسې (saint) په توګه وپېژندل شوه.
ژان د شمال ختیځې فرانسې په دومرېمي کې د بزګرانو په یوه کورنۍ کې زیږېدلې ده. په ۱۴۲۸ز کال کې هغې واوکولیورس (Vaucouleurs) ته سفر وکړ او غوښتنه یې وکړه چې چارلس ته ورورسول شي، چې بیا وروسته یې شاهدي ورکړه چې دې مقربه پرېښته مایکل، سېنټ مارګارېټ او سېنټ کاترین په خوب کې ليدلي دي چې نوموړې ته یې لارښوونه کړې ده تر څو د چارلس ملاتړ وکړي او فرانسه د انګرېزانو له واکمنۍ څخه راوګرځوي. له پاچا سره د کتلو په تړاو د هغې غوښتنه دوه ځله رد شوه، اما په نهایت کې هغه په چینون کې د چارلېس سره د کتلو په پار بدرګه شوه. د دوی له خبرو اترو وروسته، چارلس شاوخوا ۱۷ کلنه ژان د اورلیان محاصرې ته د تازه نفس لښکر د یوې غړې په توګه واستوله. ژان نوموړي ښار ته د ۱۴۲۹ز کال د اپرېل په ۲۹مه نېټه ورسېده، او د جګړو په ترڅ کې یې په چټکۍ سره شهرت تر لاسه کړ. د هغې له رارسېدو څخه ۹ ورځې وروسته محاصره ماته شوه. ژان د لویر (Loire Campaign) په عملیاتو کې برخه واخیسته، د کومو پایله چې د پاتای په جنګ کې د انګرېزانو پرېکړه کوونکې ماتې وه. فرانسوي پوځ د ریمس ښار خوا ته پرمختګ وکړ او د جولای په ۱۶مه نېټه دې ښار ته ننوت. راتلونکې ورځ، چارلس ته د فرانسې د پاچا په توګه د ریمس په کلیسا کې په داسې حال کې تاج ور په سر شو چې ژان یې په څنګ کې ولاړه وه. دغو بریاوو د فرانسویانو روحیه پیاوړې کړه او په ۱۴۵۳ ز کال کې یې د کاستیلون په جګړه کې د فرانسې د سل کلنې جګړې وروستنۍ بریا ته لاره هواره کړه.
د چارلس د تاج په سرولو له مراسمو وروسته د ژان او  د الېنچون د ډیوک دویم جان (John II, Duke of Alençon) لښکرو پاریس محاصره کړ. د سپټمبر په ۸مه نېټه په ښار یوه حمله تر سره شوه. یاده حمله ناکامه شوه او ژان ټپي شوه. فرانسوي پوځ په شا تګ وکړ او منحل شو. په اکتوبر کې، ژان د پیرنيټ ګریسارت تر ولکې لاندې سیمو باندې په یوه یرغل کې چې نوموړی په بورګوندیاس کې د انګرېزانو او د هغوی د فرانسوي متحدینو یو مزدور و، برخه واخیسته. له یو شمېر لومړنیو بریاوو وروسته، یاد یرغل د ګریسارت د سنګر د نیولو له ناکامې هڅې سره پای ته ورسېد. د ۱۴۲۹ز کال په پای کې ژان او د هغې کورنۍ ته د چارلس له خوا د اشرافو مقام ورکړل شو.
د ۱۴۳۰ز کال په لومړیو کې، ژان د رضاکارانو یوه ډله تنظیم کړه تر څو ورباندې د هغه لېږل شوي لښکر مرسته وکړي چې د بورګوندیانو له لوري محاصره و. دا د مې په ۲۳مه نېټه د بورګوندي سرتېرو له خوا اسیره شوه او انګرېزانو ته وسپارل شوه. نوموړې د انګرېز-پلوه اسقف پیر کوشون له لورې د زندیقې په توګه محاکمه شوه. هغه مجرمه وګڼل شوه او د ۱۴۳ز کال د مې په۳۰مه نېټه په دار باندې وسوځول شوه، چې د خپل عمر په شاوخوا ۱۹ کلنۍ کې یې له دې نړۍ څخه سترګې پټې کړې. په ۱۴۵۶ز کال کې، پاپ دریم کلاستوس (Pope Callixtus III) یوې تحقیقي محکمې ته دنده وسپارله چې د هغې د اصلې محاکمې په اړه څېړنې وکړي. نوموړې محکمې د هغې د محاکمې پرېکړه باطله اعلان کړه او څرګنده یې کړه چې دغه محاکمه له دوکې او د دعوا د مقراراتو اړوندو غلطیو سره ملوثه شوې وه او ژان ته برائت ورکړل شو. د هغې له مړینې څخه راهیسې، ژان ته په ډېر شهرت سره د خلکو په منځ کې د یوې شهېدې په توګه د درناوي په سترګه کتل کېږي. د فرانسې له انقلابه را په دې خوا، نوموړې د فرانسې یو ملي سمبول وبلل شوه. هغه په ۱۹۲۰ز کال کې قدیسه کړای شوه او په ۱۹۲۲ز کال کې د فرانسې د دویمې شفاعت کوونکې قدیسې په توګه اعلان شوه. د آرک ژان په معاصرو ادبیاتو، نقاشۍ مجسمه جوړونه او موسیقۍ کې د یوې مشهور څېرې په توګه پاتې شوې ده، او د هغې د فرهنګي انځورونو جوړېدل لا هم دوام لري
زیږون او تاریخي مخینه یې
ژان د سل کلنې جګړې په بهیر کې چې په ۱۳۳۷ز کال کې د انګستان او فرانسې د ټولواکیو تر منځ پیل شوې یوه شخړه وه، وزیږېده.
د نوموړې جګړې لامل د فرانسې د تاج پر سر د ارث یوه شخړه وه. د دغو جګړو نږدې ټولې یې په فرانسه کې پېښې شوې وې، چې پایله یې د دې هېواد د اقتصاد له منځه تلل وو. د ژان د زېږون پر مهال، فرانسه په سیاسي لحاظ وېشل شوې وه. د فرانسې ټولواک شپږم چارلس د روحي ناروغۍ له دورو څخه رنځ ووړ او په اغلب ډول یې د حکومتولۍ توان نه درلود. د ټولواک ورور لیوس چې د اورلیانس ډیوک و، او د ټولواک د تره زوی بې باکه جان (John the Fearless)، چې د بورګوندي ډیوک و، د فرانسې په نایب السلطنې باندې دعوا درلوده. یاده شخړه د بورګوندي د ډيوک په امر باندې د اورلیانس د ډيوک په ترور کېدو سره خپل اوج ته ورسېده. د دغه ترور له امله یوه کورنۍ جګړه پیل شوه. د اورلیانس چارلس، چې نوموړی د ډیوک په توګه د خپل پلار ځایناستی او د ارمیناک د کونټ ــ خپل خسر برنارډ تر حفاظت لاندې و، ملاتړو یې د "ارمیناکیانو" په نامه شهرت وموند؛ د بورګوندي د ډیوک ملاتړي بیا د "بورګوندیګانو" په نوم مشهور شول.
د انګلستان پنځم هنري په ۱۴۱۵ز کال کې د فرانسې په ټولواکې د یرغل پر مهال  د فرانسې له داخلي وېشونو څخه په ګټې اخیستنې سره، په اګینکورت جګړه کې یوه د پام وړه بریا تر لاسه کړه. پاریس په ۱۴۱۸ز کال کې د بورګوندیانو له خوا ونیول شو. په دې وخت کې د فرانسې راتلونکی ټولواک اووم چارلس چې له ارمیناکیانو سره یې تړاو درلود، د خپلو څلورو مشرانو وروڼو له مړینې څخه وروسته یې د داوفین (د تاج او تخت وارث) لقب خپل کړی و. په ۱۴۱۹ز کال کې، داوفین د بورګوندي له ډیوک سره د سولې خبرې اترې پیل کړې، اما د بورګوندي ډیوک د یو اوربند پر مهال له چارلس سره په یوه ناسته کې د ارمیناکي پارتیسانانو (پلویانو) له خوا ووژل شو. د بورګوندي نوی ډیوک، غوره فلیپ (Philip the Good) له انګرېزانو سره اتحاد وکړ. په ۱۴۲۰ز کال کې د فرانسې ملکې چې د باوریا ایسابو یا الېزېبت (Isabeau of Bavaria) وه، د ترایس له معاهدې سره موافقت وکړ، چې له مخې یې پنځم هنري اجازه وموندله تر څو د شپږم چارلس له لور سره چې د والویس کاترین (Catherine of Valois) وه، واده وکړي، چې په دې توګه هغه د فرانسې د تاج او تخت وارث شو او له چارلس څخه د مېراث وړلو حق یې تر لاسه کړ. چې په دې سره داسې شکونه راپورته شول چې داوفین د شپږم چارلس زوی نه، بلکې د ایسابو او د اورلیانس د وروستني ډیوک تر منځ د ډنډوره شوې یارانې ثمره ده. په ۱۴۲۲ز کال کې پنځم هنري او شپږو چارلس له یو بل څخه د دوو میاشتو په توپیر مړه شول. چې یو تندی ماشوم د انګلستان شپږم هنري تې پاتې شو، چې د انګلو-فرانسوي (Anglo-French dual monarchy) دوه ګونې ټولواکۍ تش په نامه ټولواک ګڼل کېده، اما داوفین هم د خپل حق په توګه د فرانسې د تاج دعوا کوله.
پراگماتيزم
پراگماتيزم یو فلسفي ښوونځي دی.
د امريكايي فلسفې په اړه د اسلام دريځ
د نني غربي، سياسي واكداران، د مصلحتونو او منفعتونو خبرې ډېرې اړوي رااړوي، چې په حقيقت كې ددې ترشا كوم سپېڅلى ارزښت او معنوي ملاتړ نشته. خبره ټوله د ماده پالنې او شخصي مصلحت او منفعت ده. انسان من حيث الانسان بايد د شخصي گټو پر ځاى ټولنيزې گټې په پام كې ونېسي، خو دا چې اوس خبره ټوله ترخپل ځان پورې تړل شوې ده څه لامل خامخا كېداى شي، په امريكا كې يې پراگماتي فلسفه ستر لامل دى چې امريكايان ترې په مستقيم او شعوري توگه او نوره نړۍ ترې په غېر مستقيمه خو ځينې په شعوري او ځينې په غېر شعوري توگه اغيزمن شوي. ددې فلسفې پلويان تر اوسه ددې كليمې په پوره روښانولو او تشرېح ندي بريالي شوي خو عربانو ورته د دوي د كړنو په بنياد (النفعيه) نوم غوره كړې. دا فلسفه د نړۍ تر ټولو وروستۍ فلسفه ده چې د نولسمې پېړۍ په آخر او د شلمې پېړۍ په سر كې پېدا شوه، چې لومړى په امريكا كې ډېره مشهوره شوه او بيا يې د نورې نړۍ فكري مكتبونه هم تر اغيز لاندې راوستل چې آن اسلامي نړۍ هم ترې پاتې نشوه. پوښتنه دا ده چې اسلام د گټې (نفعې) په اړه څه دريځ لري په ځانگړي توگه هغه گټه كومې ته چې ددې فلسفې پلويان قايل دي؟ نو ښكاره خبره ده چې اسلام د بشريت د خېر ښېگڼې يا منفعت مانع نه گرځي البته ددې منفعت څخه مونږ هغه اخلو د كومې چې وسيله او غايه دواړه سپېڅلي دي او د ټول بشريت گډ منفعت وي پاتې شو هغه منفعت چې پراگماتيان يې غواړي، د همدې په اړه زموږ ليكنه د تفصيل غېږې ته لوېدلې، خو لومړى به ددې فلسفې پر تاريخ يو ځغلنده نظر واچوو:
په منځنيو پېړيو كې د افكارو، نظرياتو او فلسفو سرمشري دين كوله، چې د كليسا او بابا په شكل ېې په ټولنه كې ځان ښكاره كړې ؤ. كليسا داسې بادشاهي وكړه، چې د (الف) څخه نيولې تر (ى) پورې ټول حقوق يې ځانته وركړي وو. پدې دليل چې بابا د خداى (ج) سره په مستقيم تماس كې دي، كه څوك بخښي، هم د بابا په واسطه به يې بخښي او كه څوك تعذيبوي نو هم د همده په واسطه به يې كوي. هېچا نشو كولې چې داسې نظريه وړاندې كړي چې د كليسا او د بابا د تعليماتو او لارښوونو په ضد، خلاف يا لږ تر لږه ورسره په ټكر كې وي. دداسې نظرياتو وړاندې كوونكي د اور خوراك كېدل او يا هم په دار ځړېدل، لنډه دا چې د اتلسمې پېړۍ تر نيمايي پورې كليسا د وحشت او ظلم څخه ډكه واكمني وكړه، چې د ژوند ټول اختيارات يې پكې ځانته وركړې ؤ. د انجيل د اصولو تفسير به يواځې د كليسا غړو كولې شو، بل چا هېڅ حق نه درلود چې د كليسا د اجازې پرته د انجيل نصوص تفسير كړي، كله چې د كليسا يو فعال غړي (مارتن لوتر) د باباگانو سره مخالفت پېل كړ او د كليسا په كارونو كې يې د اصلاحاتو د راوستلو تحريك پېل كړ، نو د كليسا پر خلاف د بغاوتونو لړۍ پېل شوه. د مارتن لوثر مخالفت د بغاوتونو مقدمه وه، چې ددې په سلسله كې كليسا ماته شوه او د اتلسمې پېړۍ د نيمايي څخه وروسته نوې دوره پېل شوه، چې د (روښنايئ) تنوير پېړۍ ونومول شوه، چې د دې پېړۍ سرمشري او سيادت عقل او علم كولو. دې پېړۍ كې د كليسا ډار نه ؤ، هرچا په ښكاره ډول د كليسا او بابا خرافات ردول او د تجريبي علم، معرفت او عقل پلوي يې ښكاره كوله، له همدې ځايه د كليسا پر خلاف د نفرت خورولو كار پېل شو. چې په نتيجه كې يې كليسا د ظلم او وحشت اساس او سرچينه وگرځول شوه. دې نفرت خورولو ته دومره كار وشو چې په هرځاى كې هر دين د يو نوع ټكنيتوب سره مخامخ شو ان تردې چې د اسلام په څېر حقاني دين هم ترېنه خلاص نشو. كه څه هم اسلام د نورو اديانو په څېر خپل حقانيت دلاسه ندې وركړې، خو بيا هم ځينې ړانده عقلانيان يې پر خلاف ډېر سخت كار كوي او ددې خلكو زيات برياليتوب په هغو ټولنو كې وي، چېرې چې اسلامي تعليمات كمزورې وركړل شوي وي او د خلكو اسلامي روحيات هم ډېر قوي نه وي. ددې افكارو ځلوونكي او پرمخ بيوونكي فرانسوي او الماني فلسفيان وو، چې تر ډېره بريده پكې بريالي شول. دوي غوښتل چې د دين ريښې له ټولنو وباسي او دارنگه هغه افكار چې كليسا وړاندې كړي، د يوه قوي استدلال په ترڅ كې رد كړي. دوي ډېره خواري پدې هم وكړه چې دين د عقل تابع وگرځوي، چې په ځينې ځايونو كې دا غورځنگ هم بريالې وچلېده.
نولسمې پېړۍ د ختمېدو سره د روښنايئ (تنوير) پېړۍ پاى ته ورسېده، چې په (نوي پېړۍ) ونومول شوه. دې پېړۍ كې غربي فلسفيانو دا كوښښ كاوه چې د نوي پېړۍ سره، نوى فكر پېدا كړي، داسې فكر چې د نورو فكري مكتبونو سرمشري او سيادت وكړي، ددې غور او سوچ په نتيجه كې ډېرې فلسفې او نظريې منځته راغلې چې په ټولو بحث نشو كولې، خو آخر يې پراگماتيزم ته را ورسېد او همدې فلسفي تر اوسه په نړۍ كې د افكارو زمامداري نيولۍ (د غربي افكارو).
د پراگماتيزم بنسټونه
د غربي افكارو او فلسفو سفر وهونكي تراوسه په امريكه كې تم دي او ټولو خپل فكري قوت ورته تسليم كړې. پدې مانا چې اوس نورې فلسفې زړې نسخې بلل شوي څوك يې پاڼه هم نه اړوي. او زور ټول د پراگماتيزم سره دى، چې په امريكا كې ترټولو مشهوره فلسفه ده او د امريكايانو په خوله همدې فلسفې د امريكا ژوند بدل كړ او يوه نوې ساه يې وركړه. دې فلسفې د امريكا په مادي پرمختگ كې د امريكايانو لپاره مثبت خو پاروونكې پايلې ولرلې او دا ځكه، چې دوي د خپل منفعت لپاره د نورو په ككريو، ديني معتقداتو او مقدساتو خپې كېښودې او په زړو يې ورته د غم څپې په مستۍ راوستې. پراگماتيان پدې باور دي چې زموږ خدى هغه دى، چې زموږ گټه پكې وي، پاتې شو هغه خداى چې دا نور يې وايي، د منلو وړ ندې، ځكه چې هغه موږ ته څه ښكاره گټه نه راكوي، د دوي اصل خبره په ماديت كې ده، ماده د دوي خداى دى. دوي داسې بېړنۍ مادي گټۀ غواړي چې په خپلو سترگو يې وويني، دوي پدې اند دي كه بيا هم د چا چاره په همغه غيبي خداى كېږي، نو ودې مني، ځكه چې مشكل يې ورسره حل كېږي او كه مشكل يې په كوم بل خداى حل كېږي، هغه دې پرېږدي دا دې ومني، لنډه داچې دوي وايي: ځانته گټۀ وكړه كه په هره لاره وي، گټه كول يو سپېڅلې هدف دى، ددې لپاره چې هره وسيله په كار واچوې سپېڅلې كېږي.
ددې خبرې ښكاره او ژوندۍ بېلگې موږ گورو، چې امريكايانو د خپلو مادي گټو لپاره څه ونه كړل؟ هرڅه يې وكړل د دوي په اند دوي خپل فرض پوره كړي، دوي له چا سره ظلم ندې كړې، په هر صورت پراگماتيزم اوس يو فكري حركت دى، چې په ډېرو برخو لكه اقتصاد، سياست، بربنډ ثقافت او ورسره د دين په كمزوري كولو كې يې ځانگړى پرمختگونه كړيدي. دا فكر په هغه غونډه كې رابرسېره شو چې په كال ۱۸۷۰ زېږديز د كېمبرج په ښار (Metaphiscal club) كې دائره شوې وه دا موضوع پدې غونډۀ كې د (charles sanders Peirs) چارلس سېنډروپېرس لخوا وړاندې شوه، د يوې اوږدې مناقشې څخه وروسته د يو فكري اصل په توگه ومنل شوه چې بيا د پېريس بل ملگري (Wilam James) وليم جېمز پكې د يوڅو نورو مشرانو په شمول څه تعديلات وكړل او دارنگه يې څه پراختيا هم وركړه. پټه دې نه وي چې په دې موضوع بحث كولو څو لاملونه درلودل.
پورتني لاملونه وه چې امريكايي پوهان يې مجبور كړل چې پدې موضوع بحث وكړى، خو ځينې خلك بيا پدې اند دي چې پراگماتيزم خالصه امريكايي فلسفه نده، ځكه چې امريكا ځينې محصلين ددې لپاره اروپا ته ولېږل چې يو نوې فكر ځان سره راوړي همغه و چې پېرس او وليم جېمز سره د انډيوالانو پدې وتوانېدل چې داسې يو فكر منځته راوړي لكه جون ديوي چې وايي: پېرس د كانت څخه ډېر متاثره ؤ، نو پدې كې به يې له هغه خامخا گټه ترلاسه كړې وي او بل هغه دا فكر له نورو اروپايي هېوادو څخه راوړې،  د هغه خپل فكر نه ؤ.
پراگماتيزم كې د اخلاقو ارزښت
پراگماتيزم اخلاقو ته په يو ثابت ارزښت نه گوري، بلكه د عامه راى او يا د ټولنې تابع يې بولي د بېلگې په توگه د همدې فلسفې دوهم پلار وليم جېمز وايي: اخلاق هغه عملي جوړجاړتيا ده چې بايد د زمانې تابع او بدلون منلو ته تيار وي، ددې د تغيير او ثبات فېصلې به دعامه رايو په قانون كېږي، په همدې بنا كه چېرې فضائل او رزائل د عامه راى په معيار بې توپيره بې توپيره ومنل شي، بايد اخلاقي ونه گڼل شي. په همدې نظر ددې فلسفې ورستې معتقد جون ديوي هم دى. ددې بلعكس اسلام اخلاق يو ثابت او غير متغير ارزښت بولي، مثلا رښتيا ويل په هر وخت كې يو ښه صفت دى، او د ثواب گټلو سبب گرځي دارنگه دروغ ويل بدي ده او په هر وخت كې د عذاب گټلو موجب گرځي.
د دين په اړه د پراگماتيزم دريځ
په عامه توگه ټول غربي مذهبونه د دين په اړه ښه موقف نه لري خو پراگماتيزم د نورو څخه په طرز كې جلا برېښي. پراگماتيان وايي: كه دين دې په ژوند ښۀ اغيز ولري او متدين كېدل دې د هر راز ستونزو حل وي نو متدين شه او كه نه وي نو دا دي بيا هېځ اهميت نه لري خو دا لكه څنگه چې ښكارېږي د دين په اړه يو ښه او مثبت موقف نشو بللې. ولېم جېمز يو وار بيا هغه متدين انسان چې په غيبياتو ايمان لري د يو ړانده سړي سره مشابه كوي چې په توره شپه، په كوټۀ كې د تورې پيشو لټون كوي او هغه پېشو اصلا په كوټۀ كې وجود نه لري، خو بيا هم د دين په اړه د پراگماتيزم دريځ موږ له هغه قراره تر ډېر ښه جوتېږي كوم چې په كال ۱۹۳۲ زېږيز په امريكا كې د جون ديوي لخوا د ديني معتقداتو پر خلاف د عكس العمل ښكاره كولو پر وخت صادر شو.
له پورتني قرار څخه د دين په اړه د پراگماتيزم دريځ ډېر ښه جوتېږي. اوس چې كوم حكومتونه په خپلو ټولنو كې د دين او اخلاقي قوت د پرزونې كوښښ كوي، دوي په مستقيم او شعوري توگه ددې فلسفې خدمت كوي او ورته پوره ژمن دي. دوي په همدې هڅو كې دي چې له وحشته ووځي خو بيا هم پداسې وحشت كې لوېږي چې د راوتو په چل يې نه پوهېږي.
د پراگماتيزم په اړه د اسلام دريځ
خوددې په خلاف كه اسلامي تعليماتو ته ځير شو ، نو گورو چې ثابت اصول نه بدلېدونكي قوانين او په خلاف موقف يې ټينگ امامان او علماء لري. داسلام له پېله فضائل، فضائل او رزائل، رزائل دي. اسلام په هر وخت كې د انسان د خېر او منفعت لپاره كار كوي خو تر ډېره د هغه خوشالۍ ته نه گوري د شخصي گټي په خاطر د بل انسان يا ټولنې په حق خپې اېښودل روا نه گڼي بلكه لارښوونه كوي چې د خپل خېر سره به د بل خېر هم غواړې. اسلامي شريعت پينځه مقاصد لري چې د انسان لپاره پكې ټوله ښېگڼه ځاى شوې:
۱- د نفس ساتل: ددې لپاره اسلامي شريعت د قصاص حكم راويستلې چې له وړو زخمونو راواخله ترمرگه پورې تطبيقېږي. پدې سره د انساني نفس پوره ساتنه كېږي. كه يو څوك بل انسان بې گناه ووژني داسلامي شريعت له مخې قاتل بايد قصاص شي ترڅو ده لپاره زجر او د نورو لپاره د عبرت سبب وگرځي. ۲- د دين ساتل دوهم مقصد دى چې د پينځو اركانو په اداء كولو سره، عملى كېږي او ساتنه يې په جهاد كېږي، په حقيقت كې وروستي ټول مقاصد له همدې اصل څخه راوتې همدا دين دى چې د انسان د خېر ښېگڼې لپاره كار كوي.
له پورتنيو مقاصدو څخه د اسلام اوچتوالې او انسان ته ترې خېر رسونه او منفعت په ډېره ښه توگه جوتېږي پدې موضوع ډېر بحث كېداى شي، خو اوس ترې تېرېږو چې موضوع اوږدېږي.
خپله ليكنه په لاندينيو جملو راټولوم
اسلام د ټول بشريت د خېر ښېگڼې دين دى. اسلام د ټول انسانيت د مصلحت او منفعت لپاره راغلې دى، هغه مصلحت چې په نورو هېڅ ظلم او ستم نه مني هغه منفعت چې د قربانۍ او محبت پر بنسټ ولاړ وي. هغه مصلحت چې وسيله او غايه يې دواړه سپېڅلي وي. اسلام د هغه پراگماتي منفعت پر خلاف دى چې پكې د خلكو په ككريو، ديني معتقداتو او مقدساتو خپې كېښودل كېږي او د دې بېړنۍ گټې لپاره له هرې مردارې وسيلې كار اخيستل كېږي. اسلام هغه څۀ غواړي چې هم منفعت وي او هم د انساني وينو دحرمت او كرامت ساتنه.
سرچينې
وېشنيزه:سولپوهنه وېشنيزه:د فلسفې څانگې وېشنيزه:اسلامي فلسفه وېشنيزه:ختيځۀ فلسفه وېشنيزه:فلسفه
کړه مار
کړه مار کلی د افغانستان د کونړ ولايت د ... ولسوالۍ یو کلی دی چې ... تنه وگړي لري. ددې کلي اوسېدونکي په ... ژبه خبرې کوي.
سرچینې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د کونړ کلي وېشنيزه:د ختیځو ولایتونو کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي  وېشنيزه:د افغانستان اړونده لړليک