cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خداى ته د حضرت علي مقام
15- حديث : حضرت ابي بريده(رض) وايي: خيبر مو کلابند كړى و، چې بيرغ حضرت ابوبكر(رض) واخېست او جګړې ته ولاړ؛خو فتح يې په برخه نۀ شوه.سبا حضرت عمر (رض) بيرغ واخېست او جګړې ته ولاړ؛خو فتح پر برخه يې نۀ شوه او له خپلو سرتېرو سره راوګرځېد. بيا رسول اکرموويل: ((سبا به بيرغ داسې سړي ته وركړم،چې خداى او رسول يې پرې ډېر ګران دى او هغه هم پر خداى او رسول يې ډېر ګران دى او چې جګړه  يې نۀ وي ګټلې؛ نۀ راستنېږي.)) موږ شپه ښه په ارامه ويده شو، چې هسې هم سبا د فتح ورځ ده،چې سبايي شو؛ نو پېغمبر اکرم لمونځ وكړ او بيرغ يې راوغوښت،خلك په ليكو كې ولاړ وو، د پېغمبر اکرم ټولو يارانو هر يو د ځان لپاره تمه درلوده،چې بيرغ به وركوي،بيا يې علي(ک) راوغوښت،چې سترګې يې خوږېدې.پېغمبر اکرمخپلې توكاڼې د علي(ک) پر سترګو وموږلې او بيرغ يې وركړ، چې خداى برى د علي(ک) پر برخه كړ. ابى بريده وايي : زه هم په تمه وم ، چې پېغمبر اکرم به بيرغ راكړي.
14 حديث په نورو سر چينو كې : مصنّف ابن ابي شيبه : ج 6 ، ص 370 ، ح 320 ؛ مسند احمد : ‌ج 2 ، ص 168 ، ح 778اوج 2 ، ص 342 ، ح 1117 ؛ فضائل احمد : ص 47 ، ح 73اوص 141 ، ح 206 ؛ تاريخ كبير : ج 7 ، ص 263 ؛ سنن ابن ماجه : ج 1 ، ص 43 ، ح 117 ؛ مسند بزّار : ج 2 ، ص 135 ، ح 496 ؛ معجم كبير طبراني : ج 7 ، ص 77 ؛ معجم اوسط طبراني : ج 3 ، ص 151 ، ح 2307اوج 6 ، ص 368 ، ح 5785 ؛ مستدرك حاكم : ج 3 ، ص 37 ؛ دلائل النبوه : ص 463 ، ح 391 ؛ مناقب ابن مغازلي : ص 74 ، ح 110 ؛ ترجمة الامام علي من تاريخ دمشق : ج 1 ، ص 219 ، ح 260 ـ 264.
15 حديث په نورو سر چينو كې:مسند احمد : ج 5 ، ص 353او355 ؛ فضائل احمد : ص 88 ، ح 131 ؛ سنن کبرى نسائي : ج 5 ، ص 179 ، ح 8601 ؛ مناقب كوفي : ج 2 ، ص 508 ، ح 1008 ؛ مناقب ابن مغازلي : ص 188 ، ح 224 ، اسد الغابه : ج 4 ، ص 21
16 . أخبرنا محمّد بن بشّار ، قال:حدّثنا محمّد بن جعفر، قال: حدّثنا عوف،عن ميمون أبي عبد الله:أنّ عبد الله بن بريدة حدّثه عن بريدة الأسلمي قال :لمّا كان حيث نزل رسول الله (ص) بحضرة أهل خيبر،أعطي رسول الله (ص) اللواء عمر،فنهض معه من نهض من النّاس،فلقوا أهل خيبر،فانكشف عمر و أصحابه،فرجعوا إلي رسول الله (ص) ، فقال رسول الله (ص):« لأعطين اللواء رجلاً يحبّ الله و رسوله ، و يحبه الله و رسوله». فلمّا كان من الغد تصادر أبو بكر و عمر ، فدعا عليّاً و هو أرمد فتفل في عينيه ، و نهض معه من النّاس من نهض ، فلقي أهل خيبر ، فإذا مرحب يرتجز و هو يقول : قد علمت خيبر أنّي مرحب          شاك السلاح ، بطل ، مجرب أطعن أحياناً و حيناً أضرب                 إذا الليوث أقبلت تلهب فاختلف هو و عليّ ضربتين ، فضربه عليّ علي هامته حتّي عضّ السيف منها أبيض رأسه ، و سمع أهل العسكر صوت ضربته ، فما تتام آخر النّاس مع عليّ حتّي فتح الله له و لهم.
16 حديث په نورو سر چينو كې : مصنّف ابن ابي شبيه ، ج 7 ، ص 393 ، ح 36863 ؛ مسند احمد : ج 5 ، ص 358 ؛ فضائل احمد : ص 103 ، ح 156 ؛ كتاب السنه : ص 594 ، ح 1379او1380 ؛ سنن کبرى نسائي :‌ ج 5 ، ص 178 ، ح 8600 ؛ تاريخ طبري : ج 3 ، ص 11او12 ؛ مسند شاميّين طبراني : ج 3 ، ص 347 ؛ مستدرك حاكم : ج 3 ، ص 37اوص 437 ؛ مناقب ابن مغازلي : ص 187 ، ح 222 ؛ كشف الاستار : ج 2 ، ص 338 ، ح 1814.
17 . أخبرنا قتيبة بن سعيد ، قال:حدّثنا ]يعقوب بن عبد الرحمان الزهري[ عن أبي حازم ]سلمة بن دينار [ ، قال أخبرني سهل بن سعد أنّ رسول الله (ص) قال يوم خيبر:« لأعطين هذه الراية غداً رجلاً يفتح الله له ، يحبّ الله و رسوله ، و يحبه الله و رسوله». فلمّا أصبح الناس غدوا علي رسول الله (ص) كلّهم يرجو أن يعطي ، فقال :« أين عليّ بن أبي طالب ». فقالوا: يا رسول الله،يشتكي عينيه. قال:« فأرسلوا إليه». فأتي به ، فبصق رسول الله (ص) في عينيه و دعا له، فبرأ كأن لم يكن به وجع ، فأعطاه الراية ، فقال عليّ:« يا رسول الله ، أقاتلهم حتّي يكونوا مثلنا ؟ » قال : « انفذ علي رسلك حتّي تنزل بساحتهم ، ثمّ ادعهم إلي الإسلام و أخبرهم بما يجب عليهم من حقّ الله ، فو الله ؛ لأن يهدي الله بك رجلاً واحداً خير لك من أن تكون لك حمر النعم».
17- حديث : حضرت سهل بن سعد(رض) وايي: رسول اکرم د خيبر د جګړې پر ورځ وويل:((سبا به بيرغ داسې سړي ته وركړم، چې خداى او رسول يې پرې ډېر ګران دى او هغه هم پر خداى او رسول يې ډېر ګران دى.)) چې سبا شو؛ ټول خلك له رسول اکرم څخه راتاو شول او په تمه وو، چې بيرغ به وركړي. رسول اکرم وويل:((علي بن ابيطالب چېرې دى؟)) خلكو ورته وويل:رسول الله!سترګې يې خوږېږي.رسول اکرم وويل:((يو تن ورپسې ولېږئ))؛نو يو ورپسې ولاړ او علي(ک) راغى، بيا پېغمبر اکرم خپلې توكاڼې ورته پر سترګو و موږلې او دعا ورته وكړه، د علي(ک) سترګې ښې شوې، بيا يې بيرغ وركړ.علي(ک) وويل: ورسره به وجنګېږم، چې زموږ په څېر شي (مسلمانان شي) رسول اکرم ورته وويل: خپل ماموريت ته ولاړ شه او چې ورغلې؛نو اسلام ته يې راوبله او د خداى پر حق يې پوه كړه، پر خداى قسم ! كه يو سړى پر لار سم كړې؛ نو درته له سره بخنو اوښانو غوره ده.
18 . أخبرنا أحمد بن سليمان ، قال حدّثنا يعلي بن عبيد قال : حدّثنا يزيد بن كيسان عن أبي حازم [سلمة بن دينار [ ، عن أبي هريرة قال : قال رسول الله (ص): «لأدفعنّ اليوم الراية إلي رجل يحبّ الله و رسوله،و يحبه الله و رسوله». فتطاول القوم،فقال:« أين عليّ» ؟ فقالوا:يشتكي عينيه،قال، فبصق نبيّ الله (ص) في كفيّه ، و مسح بها عيني عليّ ، و دفع إليه الراية ، ففتح الله علي يديه.
18- حديث : دا حديث هم د پورتنيو حديثونو په څېر دى؛خو نسائي هغه له حضرت ابوهريره(رض) داسې نقل كړى دى : رسول اکرم وويل:(( نن به بيرغ داسې سړي ته وركړم،چې خداى او رسول يې پرې ډېر ګران دى او هغه هم پر خداى او رسول يې ډېر ګران دى.))
17 حديث په نورو سر چينو كې : مسند احمد : ج 5 ، ص 333 ؛ فضائل احمد : ص 107 ، ح 159 ؛‌ صحيح بخاري : ج 4 ، ص 57او73اوج 5 ، ص 22او171 ، ح 3701 ؛ صحيح مسلم : ج 4 ، ص 1872 ؛ سنن سعيد بن منصور : ج 2 ، ص 178 ، ح 2472او2473 ؛ سنن ابن ابي داود : ج 3 ، ص 322 ، ح 3661 ؛ سنن کبرى نسائي : ج 5 ، ص 46 ، ح 14 ؛ مسند ابو يعلي : ج 1 ، ص 291 ، ح 94اوج 13 ، ص 522 ، ح 18اوص 531 ، ح 28 ؛ مناقب كوفي : ج 2 ، ص 507 ، ح 1007 ؛ صحيح ابن حبّان : ج 15 ، ص 377 ، ح 6932 ؛ مسند روياني : ص 124 ، ح 1023.
18 حديث په نورو سر چينو كې : مصنّف ابن ابي شيبه : ج 7 ، ص 396 ، ح 36884؛ سنن کبرى نسائي : ج 5 ، ص 46 ، ح 15 ؛ صحيح ابن حبّان : ج 15 ، ص 379 ، ح 6923.
19 . أخبرنا قتيبة بن سعيد قال: حدّثنا يعقوب] بن عبد الرحمان[ عن سهيل ] بن أبي صالح [ ، عن أبيه،عن أبي هريرة:أنّ رسول الله (ص) قال يوم خيبر : « لأعطين هذه الراية رجلاً،يحبّ الله و رسوله ، و يحبه الله و رسوله ، يفتح الله عليه ». قال عمر بن الخطّاب:ما أحببت الإمارة إلّا يومئذ ، فدعا رسول الله (ص) عليّ بن أبي طالب فأعطاه إيّاها و قال:«امش و لا تلتفت حتّي يفتح الله عليك». فسـار علـيّ شيئاً، ثمّ وقف ـ و ذكر قتيبة كلمة معناها ]و لم يلتفت [ ـ فصرخ:« يا رسول الله ،علام أقاتل النّاس؟»قال:« قاتلهم حتّي يشهدوا أن لا إله إلّا الله،و أنّ محمّداً رسول الله ، فإذا فعلوا ذلك فقد منعوا منك دماءهم و أموالهم إلّا بحقّها،و حسابهـم علـي الله ».
19- حديث: حضرت ابوهريره(رض)وايي:رسول اکرم د خيبر د جګړې پر ورځ وويل:((دا بيرغ به داسې سړې ته وركړم،چې خداى او رسول يې پرې ډېر ګران دى او هغه هم پر خداى او رسول يې ډېر ګران دى او دا جګړه به ګټي.)) دا مهال حضرت عمر(رض) وويل:(( بې له ننه مې هيڅكله د بولندويۍ شوق نۀ و كړى.))بيا رسول اکرم، علي بن ابيطالب(ک) راوغوښت او بيرغ يې وركړ او ورته يې وويل:((ځه ولاړ شه او تر هغې مه راګرځه، چې جګړه دې نۀ وي ګټلي.))علي(ک) روان شو، لږ  چې ولاړ؛ ودرېد، رسول اکرم ته يې وويل: د خداى استازيه ! د څه لپاره ورسره وجنګېږم؟ رسول اکرم ورته وويل:ورسره وجنګېږه،چې پر خداى او رسول يې ايمان راوړي او كه داسې يې وكړل؛ نو څه ورته مۀ وايه،نور هغوى پوه شه او خداى.))
19 حديث په نورو سر چينو كې : مصنّف ابن ابي شبيه : ج 7 ، ص 394 ، ح 36871؛ فضائل احمد : ص 101 ، ح 153 ص 113و ص178اوص 173اوص 244و ص 173 ، ح 244 ؛ صحيح مسلم : ج 4 ، ص 1871 ، ح 6 ؛ كتاب السنه :‌ص 594 ، ح 1377او1378 ؛ سنن سعيد بن منصور : ج 2 ، ص 179 ، ح 2474 ؛ سنن کبرى نسائي : ج 5 ، ص 179 ، ح 8603 ؛ مناقب كوفي : ج 2 ، ص 502 ، ح 1005او1006 ؛ تاريخ بغداد : ج 8 ، ص 5 ، امالي طوسي : ص 52 ، ح 68.
20 ـ أخبرنا إسحاق بن ابراهيم ، قال: أخبرنا جرير بن]عبد الحميد [ عن سهيل ] بن أبي صالح [ ،عن ابيه عن أبي هريرة قال:قال رسول الله (ص): « لأعطين الراية غداً رجلاً يحبّ الله و رسوله و يحبه الله و رسوله يفتح عليه». قال عمر: فما أحببت الإمارة قطّ الايومئذ.قال فاشرأبّ لها،فدعا عليّا فبعثه ثمّ قال:« إذهب فقاتل حتّي يفتح الله عليك و لا تلتفت». قال: فمشي ما شاء الله ، ثمّ وقف فلم يلتفت فقال:« علام أقاتل النّاس؟» قال:« قاتلهم حتّي يشهدوا أن لا إله إلّا الله و أنّ محمّداً رسول الله ، فإذا فعلوا ذلك فقد منعوا دماءهم و أموالهم إلّا بحقّها،وحسابهم علي الله ».
20 حديث په نورو سرچينو كې : انساب الأشراف : ج 2 ، ص 8 ، ح 11 ؛ ترجمة الامام علي من تاريخ دمشق : ج 1 ، ص 177 ، ح 222او223. 21 . أخبرنا محمّد بن عبد الله بن المبارك قال:‌حدّثنا أبو هشام   [المخزومي[‌ قال:حدّثنا وهيب ] بن خالد [ قال:حدّثنا سهيل بن أبي صالح ، عن أبيه ، عن أبي هريرة قال:قال رسول الله (ص) يوم خيبر:« لأدفعن الراية إلي رجل ] يحبّ الله و رسوله و[ يحبه الله و رسوله،و يفتح الله عليه ». قال عمر:فما أحببت الإمارة قطّ قبل يومئذ.فدفعها إلي عليّ فقال:« قاتل و لا تلتفت». فسار قريباً ، قال:« يا رسول الله علام أقاتل النّاس ؟ » قال:« علي أن يشهدوا أن لا إله ألّا الله ، و أنّ محمّداً رسول الله ، فإذا فعلوا فقد عصموا دماءهم و أموالهم منّي إلّا بحقّها،و حسابهم علي الله».
21- حديث : دا حديث هم د نولسم حديث په څېر دى. نسائي هغه له حضرت ابوهريره (رض) په بل سند نقل كړى دى. (ددې حديث سند له شلم حديث سره توپير لري .)
22 . أخبرنا العبّاس بن عبد العظيم العنبري ، قال:حدّثنا عمر بن عبدا لوهّاب قال:حدّثنا معتمر بن سليمان[بن طرخان ‌ عن أبيه،عن منصور] بن المعتمر[ عن ربعي ] بن حراش [،عن عمران بن حصين:أنّ النبيّ (ص ) قال : « لأعطين الراية رجلاً يحبّ الله و رسوله ».أو قال:‌« يحبّه الله و رسوله ».فدعا عليّاً و هو أرمد ، ففتح الله علي يديه.
ابن عربي
نوم
ابو عبدالله محمد بن علي بن محمد بن العربي الحاتمي الطايي (أبو عبد الله محمد بن علي بن محمد بن العربي الحاتمي الطائي)
خداى ته د حضرت علي مقام
22- حديث : دا حديث هم د پورته حديث په څېر دى. نسائي هغه له حضرت عمران بن حصين نه نقل كړى دى.
ابن عربي
نوم
چې په غربي نړۍ کې د ډوکټور ماکزيموس په نامه يادېږي او په اسلامي نړۍ کې د محيي الدين "Revivifier of religion" او الشيخ الأکبر ("لوی استاد") په لقبونو هم ياد شوی. ابن عربي په عقيدوي لحاظ دوحدة الوجود دعقيدې قايل دي او اکثر کتابونه يې له خرافاتو ډک دي چې داسلام داصيلي عقيدي ضد او د عيسويت او بوديزم له عقايدو څخه اخيستل شوي. ابن عربي دخپل کتاب فصوص الحکم په اړه وايې چې : ما رسول الله صلى الله عليه وسلم د٦٢٧م کال دمحرم په وروستۍ لسيزه کې په دمشق (سوريه) کې وليد چې دهغه په لاس کې يو کتاب ؤ ، ما ته يې وويل : د دفصوص الحکم کتاب دى دا کتاب واخله او خلکو ته يې ورسوه ترڅو ترې گټه واخلي ، ما ورته وويل : په سترگو ... او په آخر کې زياتوي چې دا همغه کتاب دى چې رسول الله ماته راکړى ؤ پرته له څه کمښت او زياتواي !!!! ابن عربي پخپلو ليکنو کې داسي واضح کفر ويلى چې داسلامي تاريخ په اوږدو کې هيڅ انسان هم دهغې جرئت نه و کړى. ابن عربي ځان له ټولو پيغمبرانو غوره گڼي او ځکه چې هغه وايي چې څه خاتم الاولياء يم لکه څنگه چې رسول الله صلى الله عليه وسلم خاتم النبيين دى او ولي ځکه په پيغمپر غوره دى چې پيغمپر دوحى پواسطه دالله پيغام انسانانو ته راوړي او ولي مخامخ له الله سره اړيکې لري. ابن عربي دصليبي نړي او په ځانگړى توگه دمستشرقينو له خوا ډير مشهور کړاى شو او دهغه کتابونه مختلفو ژبو ته وژباړل شول. ابن عربي دقرآن په تفسير او ترجمه کې داسې تحريف او غلطۍ کړي چې يو عادي مسلمان هم دهغه دعقيدې په خرابۍ پوهيږي. ابن عربي دخپل عصر او له هغه وروسته دډيرو علماؤ له لوري تکفير شو چې دلته دځينو عالمانو نومونه وړاندې کوو :
الله تعالى دې مونږ ته دصحيح دين پوهه راپه برخه کړي .
خداى ته د حضرت علي مقام
21 حديث په نورو سر چينو كې : مسند طيالسي : ص 320 ، ح 2441 ؛ طبقات کبرى :‌ ج 2 ، ص 110 ؛ مسند احمد : ج 13 ، ص 499 ، ح 8163اوج 14 ، ص 540 ، ح 8990 ؛ فضائل احمد : ص 101 ، ح 152 ؛ مناقب ابن مغازلي : ص 181 ، ح 217. حديث 22 په نورو سر چينو كې : سنن کبرى نسائي : ج 5 ، ص 46 ؛ مناقب كوفي : ج 2 ، ص 501 ح 103 ؛ معجم كبير طبراني : ج 18 ، ص 227 ، ح 594 ـ 599اوص 238 ، ح 596 ـ 599 ؛ مناقب ابن مغازلي : ص 181 ، ح 216اوص 180 ، ح 215 ؛ تهذيب الكمال : ج 21 ، ص 454.
ابن عربي
ژوندليک
ابن عربي ته اکثراً د يو مرموز فيلسوف په سترگه کتل کېږي. د هغه د ژوند په مهال هغه ته په سوفيت کې يو ډېر اهم او لوړ سوفي ښوونکی او لارښود گڼل کېده.
ژوند او حالات
ابوبکر محمد بن علي بن احمد بن عبدالله بن حاتم طايي چې په ابن عربي سره مشهور دى، د روژې د مياشتې په ۱۷مه نيټه کال ۵۶۰ هجري لمريز د اندلس (ننني سپېن) په مشهورښار مرسيه کې زېږېدلې دى. له زده کړې څخه وروسته ۳۰ کاله په اشبېله کې واوسېده او بيا يې د ختيز پر لور خپل يون پېل او د ډېرو ملکونو سفرونه يې وکړل، چې دمشق ښار ته ورسېد. ابن عربي د وحدت الوجود د نظريي لاروې ؤ، او د لومړي ځل لپاره دا نظريه همده وړاندې کړه. دده په نزد باطني روښنايي خپله لارښوونه کوي، او ځينو پوهانو دده دا نظريه د الحاد او کفر سره برابره ښوولې او دې يې زنديق گرځولې. مگر دده لارويان او نور صوفيان يې د شيخ الاکبر په نامه يادوي. دده ليکنې څه باندې ۳۰۰ درې سوه دي، چې لدې ډلې څخه يې د الفتوحات المکيه په نامه کتاب ډېر مشهور دى، دا کتاب ۴۰۰۰ پاڼې لري، او په ۵۶۰ څپرکيو وېشل شوې دى. دا کتاب د تصوف په علم کې لوړ مقام لري. ابن عربي شاعر هم ؤ، دده د عارفانه نظمونو ټولگه د ترجمان الشواق په نامه خپره شوې ده، چې ددې کتاب انگرېزي ژباړه د ډاکټر نکلسن کړې ده.
خداى ته د حضرت علي مقام
23 . أخبرنا إسحاق بن ابراهيم ] بن راهوية [ ، قال: أخبرنا النضر بن شميل ، قال:حدّثنا يونس] بن أبي إسحاق [ ، عن أبي إسحاق ، عن هبيرة بن يريم قال:خرج إلينا الحسن بن عليّ و عليه عمامة سوداء ، فقال:« لقد كان فيكم بالأمس رجل ما سبقه الأوّلون، و لا يدركه الآخرون،و أنّ رسول الله (ص) قال : لأعطين الراية غداً رجلاً يحبّ الله و رسوله،و يحبّه الله و رسوله،فقاتل جبريل عن يمينه و ميكائيل عن يساره ، ثمّ لا ترد ـ يعني رايته ـ حتّي يفتح الله عليه ، ما ترك ديناراً و لا درهماً إلّا سبعمائة درهم أخذها من عطائه كان أراد أن يبتاع بها خادماً لأهله ».
ابن عربي
رسالې
ابن عربي گڼ شمېر رسالې ليکلي چې په دې توگه دي:
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:صوفيان وېشنيزه:عرب فيلسوفان وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان وېشنيزه:موريش ليکوالان وېشنيزه:ستورپوهان عربان وېشنيزه:اندولسي پوهان وېشنيزه:فيلسوفان
خداى ته د حضرت علي مقام
23- حديث : حضرت هبيره بن يريم وايي: د امام علي(ک) له شهادت وروسته،حسن بن علي(رض) توره پګړۍ تړلې وه،راغى او ويې ويل:(( پرون په تاسو کې داسې سړى و،چې مقام ته يې نۀ پخوا څوك رسېدلى و او نۀ به څوك ور ورسېږي،رسول اکرم په باب يې د خيبر په جګړه كې وويل: ((سبا به بيرغ داسې سړي ته وركړم،چې خداى او رسول يې پرې ډېر ګران دى او هغه هم پر خداى او رسول يې ډېر ګران دى. په جګړه کې جبرائيل له ښي اړخ او مكائيل له كيڼ اړخ يې څاري.له يوې جګړى هم بې بري نۀ دى راستون شوى)) درهم يا دينار ترې نۀ دى پاتې.يوازې له خپل حق يې اوه سوه درهمه پاتې دي ، چې كورنۍ ته پرې خادم ونيسي. رسول اکرم وويل:((خداى به كله هم علي خوار نۀ کړ.))
حديث 23 په نورو سر چينو كې : طبقات کبرى : ج 3 ، ص 38 مصنّف ابن ابي شيبه : ج 6 ، ص 372 ، ح 32085اوج 6 ، ص 374 ، ح 32101 ؛ مسند احمد : ج 3 ، ص 246 ، ح 1719اوص 247 ، ح 1720 ؛ فضائل احمد : ص 90او91 ، ح 135او136 ؛ كتاب الزهد احمد : ص 195 ، ح 709 ؛‌ تاريخ كبير بخاري : ج 2 ، ص 362 ؛ مقتل ابن ابي الدنيا :‌ ص 92 ، ح 86او94او95 ، ح 88او90 ؛ مسند بزّار : ج 4 ، ص 178 ، ح 1339اوص 179 ، ح 1340اوص 180 ، ح 1341 ؛ الجرحاوالتعديل :‌ ج 3 ، ص 172 ؛ مناقب كوفي : ج2 ، ص 44 ، ح 530اوص 45 ، ح 531 ؛ مسند ابو يعلي :‌ ج 12 ، ص 125 ، ح 6758 ؛ تاريخ طبري :‌ ج5 ، ص 157 : معجم كبير طبراني : ج 3 ، ص 79 ، ح 2717 ـ 2720اوص 80 ، ح 2721 ـ 2725 ؛ مستدرك حاكم :‌ ج 3 ، ص 172 او. . ..
24 . أخبرنا محمّد بن المثنّي، قال حدّثنا يحيي بن حمّاد ، قال:حدّثنا الوضّاح ـ و هو أبو عوانة ـ قال : حدّثنا يحيي ] أبو بلج [ قال :‌ حدّثنا عمرو بن ميمون ، قال: إنّي لجالس إلي ابن عبّاس إذا أتاه تسعة رهط ، فقالوا:‌إمّا أن تقوم معنا و إمّا أن تخلونا يا هؤلاء ـ و هو يومئذ صحيح قبل أن يعمي ـ ، قال :‌أنا أقوم معكم.] فانتدؤوا [ فتحدّثوا فلا أدري ما قالوا، فجاء و هو ينفض ثوبه و هو يقول : أفّ و تفّ ، يعقون في رجل له عشر: 1 . وقعوا في رجل قال رسول الله (ص):« لأبعثنّ رجلاً يحبّ الله و رسوله ] و يحبّه الله و رسوله [ لا يخزيه الله أبداً ». فاستشرف ] لها [ من استشرف ، فقال : « أين علي » ؟ ] قيل : [‌ هو في الرحي يطحن. ] قال : [ « و ما كان أحدكم ليطحن » ؟ فدعاه و هو أرمد ما يكاد أن يبصر ، فنفث في عينيه ثمّ هزّ الراية ثلاثاً فدفعها إليه فجاء بصفيّه بنت حيّي. 2 . و بعث أبابكر بسورة التوبة ، و بعث عليّاً خلفه ، فأخذها منه فقال : « لا يذهب بها إلّا رجل هو منّي و أنا منه ». 3 . ] و قال لبني عمّه :‌ « أيّكم يواليني في الدنيا و الآخرة » ؟ قال : و عليّ معه جالس فقال:« أنا أواليك في الدنيا و الآخرة ». فقال : « أنت وليّي في الدّنيا و الآخرة »[. 4 . و دعا رسول الله (ص) الحسن و الحسين و عليّاً و فاطمة،فمدّ عليهم ثوباً فقال:‌«اللهمّ هؤلاء أهل بيتي فأذهب عنهم الرجس و طهّرهم تطهيراً». 5 . و كان أوّل من أسلم من النّاس بعد خديجة. 6 . و لبس ثوب رسول الله ( ص) و نام ]  مكانه [ فجعل المشركون يرمون كما يرمون رسول الله (ص) ، و هم يحسبون أنّه نبيّ الله (ص) ، فجاء أبوبكر فقال : يا نبيّ الله. فقال عليّ : « إنّ نبيّ الله قد ذهب نحو بئر ميمون » ، فأتبعه فدخل معه الغار ، و كان المشركون يرمون عليّاً حتّي أصبح. 7 . و خرج بالنّاس في غزوة تبوك فقال عليّ:« أخرج معك » ؟فقال :‌« لا ». فبكي، فقال :‌ « أما ترضي أن تكون منّي بمنزلة هارون من موسي إلّا أنّك لست بنبيّ » ؟ ثمّ قال:‌« أنت خليفتي » يعني في كلّ مؤمن « من بعدي ». 8 ـ قال:و سدّ أبواب المسجد غير باب عليّ ، فكان يدخل المسجد و هو جنب و هو في طريقه ليس له طريق غيره. 9 . و قال:‌ « من كنت وليّه فعليّ وليّه ». 10 . قال ابن عبّاس : و قد أخبرنا الله في القرآن أنّه قد رضي عن أصحاب الشجرة ، فهل حدّثنا بعد أنّه سخط عليهم ؟ قال :‌و قال رسول الله (ص) لعمر حين قال : ائذن لي فلأضرب عنقه ـ يعني حاطباً ـ ، قال :‌ « ما يدريك ، لعلّ الله قد أطلع علي أهل بدر فقال : اعملوا ما شئتم فقد غفرت لكم ».
د حکومت پېژندنه او ډولونه
حکومت د هغه افرادو او ګروپ څخه عبارت دئ چي د دې ځواک لري څو پر يوه ځانګړي قلمرو باندي د قانون مطابق حکم وکړي. دا قلمرو کېدای سي يوه مځکه، يو هيواد، يو ايالت او يا هم په هيواد کي دننه يوه ساحه کي وي.
⇐ حکومت قوانين، مقررې او لايحې جوړوي، ماليې راټولوي او پيسې چاپوي.
⇐ حکومتونه قضايي سيستمونه لري چي د قانون پر ضد عملونه يا فعاليتونه فهرستوي او د قانون مطابق يې مجازات شرح کوي.
⇐ حکومت د اجرايوي ضمانت لپاره د پوليسو ځواکونه لري تر څو د خلکو له اړخه د قانون پېروي کولو ډاډ حاصل سي، او ټول خلک د قانون پېروي کولو ته اړ باسي.
⇐ حکومت ډيپلوماټان لري چي د نورو هيوادونو په رسمي ناستو کي د خپل هيواد اړيکي د نورو هيوادونو سره سمي وساتي. او هڅي وکړي ترڅو مشکلات او يا اختلافات د دوو هيوادونو ترمنځ حل کړي، او کولی سي د هيوادونو سره مرسته وکړي ترڅو د جنګ څخه مخنيوی وکړي، سوداګريز تړونونه لاسليک کړي ترڅو سوداګريزي، کلتوري  او يا ټولنيزي اړيکي د يو بل سره ولري.
- حکومت پوله ساتي ځواکونه او پوځ لري ترڅو پر پولو د نورو هيوادونو څخه د خپل هيواد ساتنه وکړي او يا په هيواد کي دننه د پرديو هيوادونو کړيو سره مقابله وکړي.
د حکومت ډولونه
== حکومتونه پر لاندي پنځو برخو وېشل سوي دي چي د هر يوه څخه به يې په لنډه توګه يادونه وکړو:
1-ډموکراسي
2-سلطنت
3-آريستوکراسي
4-ديکتاتوري
5-اليګارشي
ډموکراسي
تر ټولو مروج حکومت په غربي نړۍ او همدارنګه ډېرو نورو هيوادونو کي چي د ډموکراسۍ په نوم يادېږي. په ډموکراسي کي، د يوه هيواد ټول خلک کولی سي چي د ټاکنو له لاري، نماينده ګانو او يا سياسي ګوندونو ته رايه ورکړي ترڅو نماينده ګان او سياسي ګوندونه حکومتي رهبر وټاکي او هم کولی سي چي هر فرد په جلا ډول په  ټاکنو کي برخه واخلي. خلک په ډموکراسۍ کي کولی سي چي د پارلمان غړي او ولسمشر د خپلواکو ټاکنو له لاري انتخاب کړي.
سياسي ګوندونه او متشکله سازمانونه د بېلابېلو ذهنيتونو پراساس چي څه ډول بايد يو هيواد يا يوه سيمه اداره سي، حق لري. بېلابېل سياسي ګوندونه په دې اړه چي څه ډول بايد حکومت مختلفي ستونزي حل او لاسرسی ورته وکړي بېلابېل ذهنيتونه لري، او ډموکراسي لاندي شعار سره بدرګه کېږي.
ډموکراسي د ولس حکومت، د ولس په وسيله او د ولس لپاره.
سلطنت
هغه حکومت ته ويل کېږي چي د يوه پاچاه يا يوې ملکې په واسطه اداره کېږي. پاچاه او ملکه د سلطنت موقف د خپلي کورنۍ لخوا چي شاهي کورنۍ نومېږي ترلاسه کوي. سلطنت پر دوه ډوله دئ: مطلقه سلطنت او مشروطه سلطنت. په مطلقه سلطنت کي واکمن پخپل قدرت کي هيڅ ډول محدوديت او شرط نه لري او نه يې مني. خو په مشروطه سلطنت کي د پاچا واکونه د قانون په چوکاټ کي محدودېږي.
=== آريسټوکراسي === دا ډول حکومت د ښو او بهترينو افرادو لخوا اداره کېږي. کوم افراد چي په يوه آريسټوکراسي نظام کي حکم ورکوي، آريسټوکراسان بلل کېږي. آريستوکراسي د ښو حکمرانانو له پلوه توپير لري. د ښو حکمرانانو حکومت په دې مانا دئ چي يو حکمران حکم کوي خو آريسټوکراسي په بل ډول ده چي څو او يا هم په ډېر شمېر واکمنان حکم کوي او يا هم د بېلابېلو لارو څخه حاکمان ټاکل کېږي.
ديکتاتوري
ديکتاتوري د يوه کس له لوري د يوه هيواد پر ټولو خلکو قدرت چلوي او اداره کوي يې. روم جمهوريت ديکتاوري مينځته راوړه ترڅو واک د جنګ او زور په مټ لاس ته راوړي او اداره وکړي. د روم ديکتاتورۍ همېشه بدي نه وې. د روم ديکتاتوريو يوازي د لنډو مودو لپاره قدرت ساتئ، په نوي پېر کي به د ديکتاتورۍ واک د کوم قانون، اساسي قانون يا نورو ټولنيزو او سياسي ادارو لخوا پر مخ ولاړ نه سي، ځکه چي قوانين هر څه محدودوي او ديکتاتوري خو بېخي له منځه وړي. د دوهم نړيوال جنګ وروسته د لاتيني امريکا،  اسيا او افريقا ډېر حکومتونه د ديکتاتورانو لخوا چلول کېدل. آيدي امين، معمر قذاقي او صدام حسين د دغو ديکتاتورانو نمونې دي.
اليګارشي
اليګارشي هغه حکومت ته ويل کېږي چي د يوه کوچني ګروپ ځواکمنو خلکو لخوا اداره کېږي. يوه اليګارشي حکومت د يوه ديموکراتيک حکومت سره په بشپړه مانا توپير لري  ځکه چي لږ شمېر کسانو ته چانس ورکول کېږي چي سياسي اړخونو ته بدلون ورکړي. يو اليګارشي بايد ارثي نه وي او نه هم د پلار څخه زوی ته انتقالېږي. اليګارشي يو ځانګړی حاکم نه لري بلکي د څو ځواکمنو کسانو لخوا اداره کېږي. د بېلګي په ډول د زړو اليګارشيو څخه د پخواني شوروي اتحاديې او د سويلي افريقا پخواني سپاهيدونو نومونه اخيستلی سو.
د حکومت په اړه نظريې
(۱) حکومت نظام دئ چي تر واک لاندي يې يوه ټولنه يا يو هيواد اداره کېږي، حکومتداري هغه وسيله ده چي له مخي يې د حکومت پاليسي تطبيق کېږي، او پاليسي جوړونکی هم دئ او هم د هيواد ستراتيژي ټاکي. په يو هيواد کي بېلابېل سياسي سيستمونه، مؤسسې، وسايط او نور په حکومت پوري اړه لري او د همدې حکومت له لوري ادراه کېږي چي معمولاّ درې برخي لري: مقننه قوه، اجرايه قوه او قضا.
(۲) ټول هيوادونه د حکومتونو له لوري اداره کېږي، هر حکومت چي د بل حکومت پر ځای راځي، د افرادو انډول ساتي، سياسي پرېکړي کوي او د پلي کولو څارنه يې کوي. د دوی دنده دا ده چي قوانين جوړ او نافذ کړي څو د شخړو په حالت کي يې پر ښکېلو غاړو عملي کړي. په ځينو ټولنو کي دا حکومتونه د چارو ابدي او مراثي کنټرول لري. خو په نورو ټولنو کي چي ډموکراسي يو مهم رول لوبوي، سياسي رول پر ځای پاته دئ، مګر د هغو کسانو ترمنځ شتون لري چي په دې رول او ځای کي دي.
دا هم وګورئ
امارت
آګالګا ټاپوګان
اګالګا په انګلیسي]]  Agalega Islands ) د هند په سمندر کې د موریس هیواد شمال په ۱۰۰۰ کیلومترې کې دوه شمالي او سویلي ټاپوګان دي. یاد ټاپوګان د موریس هیواد خاوره شمیرل کیږي. {{{{Infobox settlement }}
فهيمه سادات
فهيمه سادات د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
څارنوال
یو څارنوال د لویې ځارنوالی لخوا د لوی څارنوال حقوقي استازی دی چې دنده یی د چارواکو له قانوني کړنو څخه څارنه او په یوې جنایي محکمې کې د تورن په وړاندې د زباتیزو لاسوندونو وړاندې کول دي.
وېشنيزه:قانوني مسلکونه وېشنيزه:حکومتي دندې
سيد علي جاويد
سيد علي جاويد د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
پيوټ
پيوټ چې علمي نوم یی Lophophora williamsii دي یو زهرلرونکی زقوم (کاکتوس) دي چې په شمالي مېکسيکو او تېکساس کې شنه کېږي. نوموړی زقوم څو القلويدونه لري چې د نشه يي توکو په توگه کار شوي دي.
توصيف
Lophophora williamsii یو زقوم دي چې د Cactaceae په کورنی او د Lophophora په جېنس پورې اړه لري. نوموړی بوټي په ځانگړي ډول په مېکسیکو کې په وچو سیمو کې شنه کېږي. پيوټ کروي شکل لري. گلان یې گلابي یا سپين رنگ لري، او اوږدوالي یی ۲ سانتیمتره وي او مېوه یې استوانه اي شکل لري. نوموړی بوټي یو شمېر القلويدونه لري. د هغو القلويدونو څخه مېسکالين دي چې د انسانانو پر مرکزي عصبي سیستم باندي آغېزه لري.
وېشنيزه:زهرلرونکي نباتونه
امير ډنډ
امير ډنډ يا بند امير د افغانستان د باميان په ولايت کې يو ډنډ دی. دغه ډنډ د امير عبدالرحمن خان په نوم پورې نومول شوی.
وېشنيزه:د افغانستان ډنډونه
د سلندر ښیښه
سلندر یا (څلندر) کړنلاره د یولسمې او د دولسمې پېړیو تر منځ جرمنی (مونیک تیوفیلوس) د اوارې ښیښې د جوړولو لپاره وموندله. ده، څه اوبړنه ښیښه د میلې په څوکه راواخیسته او هغه یې دومره باد کړه چې لومړی توپکی او وروسته یوه اوږده استوانه (بوغۍ) ترې جوړه کړه. بیا یې هغه په اوږدو غوځوه او اواره کړه. دغه سیستم د شلمې پېړۍ تر پیله پورې د اوراې ښیښې د جوړولو د پاره وکاروله شه.
سرچينې
وېشنيزه:د ودانۍ توکونه
محمد يوسف
ډاکټر محمد يوسف خان (۱۹۱۷ - ۲۳ د جنوري، ۱۹۹۸ ز.) له ۱۰ د مارچ ۱۹۶۳ ز. کال نه تر ۲ د اکتوبر، ۱۹۶۵ ز. کال پورې د افغانستان لومړی وزير او د باندنيو چارو وزير پاتې شوی. هغه يو ټېکنوکرات ؤ چې د محمد ظاهر شاه د واکمنۍ پر مهال په حکومت کې په دندې گومارل شوی ؤ. هغه د افغانستان لومړنی لومړی وزير ؤ چې د افغانستان د شاهي کورنۍ سره يې اړيکې نه وې. نوموړي په ۲۹ د اکتوبر، ۱۹۶۵ ز. کال کې د خپلې دندې استعفاء وکړه.
تر محمد يوسف وروسته محمد داوود خان د افغانستان د لومړي وزيرۍ پر دندې وگومارل شو، او په ۱۹۵۰ ز. کالونو کې يې محمد يوسف د کانونو او صنايعو د وزير په توگه په دندې وگوماره.
محمد هاشم ميوندوال
محمد هاشم ميوندوال (په انگرېزي: Muhammad Hashim Maiwandwal) د افغانستان پخوانی لومړی وزير و. دی د محمد داود خان د جمهوري دورې مسلکي لوړ پوړی غړی و.
۱۳۴ (عدد)
۱۳۴ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۳۳ څخه  مخکي او د ۱۳۵ وروسته موجود دي.
زنه
زنه د انسان په اناتومي کې د مخ تر ټولو لاندې برخې ته ويل کيږي.
۱۳۴ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۳۴:
زنه
وېشنيزه:د انسان بدن
مخ
مخ د گڼ شمېر مفاهيمو لپاره کارېږي:
۱۳۴ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۱۳۴ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
کولرا
کولرا یا وبایی ناروغي د اسهال یوه ساری ناروغی ده چې د ویبریو کلرا (Vibrio cholerae) د باکټریاگانو څخه منځ ته راځي. داوبایي ناروغي له ناپاکو، ککړوخواړو( غذا) اوناپاکوککړواوبوڅخه چې زیاتره وخت دسېلابونوله راتگ اودچاپېریال دککړتیا له امله دڅښلوپه اوبواوغذا کی دوایبریوکولرې باکتریا گډیږي او په انسانانولگیږي اونښې یې دانسان په وجودکی له ۵-۱ ورځووروسته په ناڅاپي توگه دسخت اسهال اوکانگو(قی) په بڼه راښکاره کیږي چې دبدن اوبه اونورمایعات په خطرناکه توگه اغېزمنوي. که بې له ځنډه اوپروخت یې تداوي ونه شي نو دبدن داوبو ضایع کېدنه اودنورومایعاتوبې انډؤلي په ۲۴ ساعتونوکی دمرگ سبب کېدای شي
وېشنيزه:ساري ناروغۍ
پښتو اکاډمی
پښتو اګاډمې د بي بي سي پښتو تلویزیون یوه ځانګړی برخه ده چې پکی ژبې پوهه او مهارتونه له نورو سره شریکوی.
د افغانستان بيرغ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
د افغانستان همدا اوسنۍ بیرغ د افغانستان د اسلامي دولت د انتقالي ادارې لخوا په ۲۰۰۲ ز. کال کې د هېواد د ملي بيرغ په توگه وټاکل شو. دا بيرغ د افغانستان د پاچايي ۱۹۳۰-۱۹۷۳ زېږدي کالونو بیرغ ته ورته دی. خو يوازينی توپیر چې د پاچايۍ د وختونو او د اوسمهالي بیرغ په بڼه کې ليدل کېږي هغه د بیرغ په نښان کې د شهادت کلمه ده. په ۲۰۰۴ ز. کال کې د بيرغ په نښان کې د لږ بدلون په راوستلو سره، دا بيرغ د افغانستان رسمي بيرغ په توگه وپېژندل شو.
د افغانستان اوسنۍ بيرغ له درې رنگونو نه جوړ شوی. چې دا رنگونه د لومړي ځل لپاره د غازي امان الله خان لخوا داسې څرگند شوي، تور رنگ د افغانستان د ښکېلاک د وختونو سمبول، سور رنگ د هېواد د آزادۍ د مجاهدو شهيدانو نښه، زرغون رنگ د هېواد د آزادۍ د ترلاسه کولو وروسته د پرمختگ او زرغونېدو نښه. په بله وينا د ښکېلاک په تور تم کې د هېواد د آزادۍ لپاره شهيدو مجاهدو وينه توی کړه او آزادي يې وگټله اوس د هېواد د بيا زرغونېدو او پرمختگ وخت دی. د اماني پېر نه وروسته د افغانستان په ملي بيرغ کې گڼ شمېر بدلونونه راغلل چې تر ټولو لوی او څرگند بدلونونه د خلقيانو د واکمنۍ پر مهال، د مجاهدينو د واکمنۍ پر مهال او د طالبانو د واکمنۍ پر مهال ليدل کېږي.
باندنۍ تړنې
افغانستان وېشنيزه:د افغانستان ملي نښانونه وېشنيزه:رپي د هیوادونو له مخې
مارشال ټاپوګان
د مارشال ټاپوګان په انګلیسي Marshall Islands) چې په رسمي توګه د مارشال ټاپوګانو ولسمشريزه ده. يو ټاپو ییز هېواد دی چې په آرام سمندر کې موقیعت لري.
عبدالله يکتا
عبدالله يکتا, چې عبدالله يفتلي هم يادېده (۶ د مۍ، ۱۹۱۴ ز. – ۱۷ د جولای، ۲۰۰۳ ز.) له ۱۱ د اکتوبر نه تر ۱ د نومبر ۱۹۶۷ ز. کال پورې د افغانستان د کورنيو چارو وزير و. هغه په کابل کې زېږېدلی و او بيا وروسته يې د امريکا متحده ايالاتو کې مهاجر شو او هماغلته ومړ.
سرچينې
‎
اورياخېل
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
فرخنده ملکزاده
۲۷ کلنه فرخنده ملکزاده هغه افغانه میرمن وه چې د ۱۳۹۳ لمریزکال د حوت په ۲۸ تمه قرآن کريم د سوځلو په تور، د یو شمیر قهرجنو کسانو له خوا د کابل ښار د شاه دوشمشیره جومات ته څېرمه، لومړی په وهلو ټکولو ووژل شوه او بیا یې مړي ته اور اچول شو.
که څه هم خلکو دا ادعا کوله چې دغې نجلۍ اسلام ته سپکاوی کړی
پېلبو
پېلبو (فارسي: پيلبو، انگليسي: Pelabo) یوه پوهنیزه اداره ده چې د ۲۰۱۶ په مارچ کې یې د افغان سوداګر غلام سرور ظهیر له خوا په کابل، افغانستان کې بنسټ کېښودل شو. پېلبو یو خپلواک بنسټ دی او په افغانستان یا بهر کې له هيڅ ډول دولتي یا سیاسي ادارې سره تړاو نه لري. د دې بنسټ ستره موخه دا ده چې افغان لیکوال او څېړنوال په دې نیت سره ونښلوي چې د پښتو او دري ژبې د ودې او پرمختګ لپاره کار وکړي. د دې تر څنګ، پېلبو غواړي چې د ځانګړو پوهنیزو موخو د لاسته راوړلو پر پار د کارپوهانو او څانګپوهانو وړې ډلې جوړې او ملاتړ یې وکړي؛ او د لویو او کوشنیو پروژو د پلي کولو له لارې د افغانستان په دوو لویو ژبو لکه پښتو او دري کې د ساینس، ژبپوهنې، ادبیاتو او داسې نورو اړوند د پوهنیزو او ښوونیزو موادو د پراختیا او پرمختګ لپاره کار وکړي. په لنډو ټکو کې، پېلبو دې لپاره را منځته شوه چې په نړیواله کچه د افغانانو پوهنیزه تنده خړوبه کړي.
سټيف جوبز
سټېون پاول جابز (د ۱۹۵۵ د فبرورۍ ۲۴مه – د ۲۰۱۱ ز د اکتوبر ۵مه) یو امریکايی سوداګر، صنعتي طراح، پانګوال او د رسنۍ څښتن و. دی د اپل شرکت عمومي رئیس، اجرائیوي مشر او بنسټګر و. د پېکسار شرکت عمومي رئیس او لوی ونډه‌وال هم و او د پېکسار شرکت تر پېرلو وروسته، د والټ ډيزني شرکت د مدیره پلاوي غړی او د نېکزېټ شرکت بنسټګر، عمومي رئیس او اجرائيوي مشرهم تېر شوی دی. جابز د خپل لومړي کاروبار د همکار او د اپل له همکار بنسټګر سټیو وزنیاک سره یوځای، په ۱۹۷۰ او ۱۹۸۰ ز کلونو کې د شخصي کمپیوټرونو د انقلاب سرلاری پېژندل کېږي.
جابز، د کلیفورنیا په سنفرانسیسکو کې زېږېدلی او په زوی ولۍ د نیولو لپاره وړاندې شو. د سنفرانسیسکو په خلیجي سیمه کې لوی شو. په ۱۹۷۲ ز کال کې ریډ کالج ته ولاړ او په همدغه کال یې کالج بېرته پرېښود. دوه کاله وروسته هند ته ولاړ او هلته د روڼ‌اندۍ او د زین بوداییزم په اړه د زده‌کړو په لټه کې شو.
جابز او وزنیاک په ۱۹۷۶ ز کال کې، د اپل بنسټ کېښود، تر څو وزنیاک (Apple I) شخصي کمپیوټر وپلوري. دوی دواړو یو کال وروسته، د (Apple II) کمپیوټرونو چې ډېر بریالي کوچني کمپیوټرونه وو، په ډېر تولید سره شهرت او ګټه ترلاسه کړه.
کله چې ده «نېکزېټ» شرکت وپېره، تر هغه وروسته په ۱۹۹۷ ز کال کې د اپل شرکت اجرائیوي مشر شو. دی تر ډېره د اپل له بېرته جوړولو سره د مرستې مسـؤل و، ځکه چې اپل له ماتې سره مخامخ و. ده له طراح «جوني لوی» سره نږدې کار وکړ، تر څو د محصولاتو تولید ته وده ورکړي، چې ډېرې فرهنګي اغېزې یې لرلې. دغه کار په ۱۹۹۷ ز کال کې، له «مختلف(متفاوت) فکر وکړه» تبلیغاتي کمپاین سره پیل شو، چې د ایمک، ایټونز، ای ټونز سټور، اپل سټور، ای پاډ، اې ‌فون، اپ سټور او اپ ډور د جوړېدو لامل شو.
زېږېدنه
کله چې په ۱۹۵۴ ز کال کې شیبل او جندلي د سوریې په حمص کې له خپلې کورنۍ سره یوځای پسرلی تېر کړ، شیبل امېندواره شوه. د جندلي په وینا: شیبل قصداً دی پر دې امېندوارۍ نه و خبر کړی. دی وايي: «پرته له دې چې ما ته ووايي، دې زما په شمول هېڅوک پوه نه‌کړل او سنفرانسیسکو ته ولاړه، تر څو هلته زوی وزېږوي.»
جابز په سنفرانسیسکو کې وزېږېد او د زوی ‌ولۍ د نیولو لپاره یې یوه ښځه او خاوند ورته انتخاب کړل، چې «کاتولیک، پوه او شتمن» وو، خو دې جوړې وروسته بیا خپل نظر بدل کړ. وروسته بیا جابز پاول او کلارا جابز ته وسپارل شو، چې یوه یې هم پوهنتون نه و لوستی او شیبل د دوی له‌خوا د زوی ‌ولۍ د نیولو لپاره د سند له لاسلیک نه ډډه وکړه. شیبل وروسته دا موضوع محکمې ته کش کړه، تر څو یې زوی بلې کورنۍ ته وسپاري. وروسته له دې چې دې جوړې ژمنه وکړه چې، د جابز د پوهنتون د زده‌کړو لګښت ورکوي، پاول او کلارا ته یې د هغه ورکول ومنل. د سټیو د تره مشر زوی «بسما الجندلي» وايي چې: د جابز لومړی نوم عبدالطیف جندلي و.
اصلي او منونکې کورنۍ
سټېون پاول جابز، د ۱۹۵۵ز کال د فبروري په ۲۴مه نېټه، د عبدالفتاح جندلي او جوان شیبل( Joanne Schieble )په کورنۍ کې وزېږېد او «پاول» او «کلارا جابز» په زوی ‌ولۍ ومانه.
د جابز بیولوژیکي (اصلي) پلار «عبدالفتاح الجندلي» د سوریې د حمص ښار په یوه عربه مسلمانه کورنۍ کې زېږېدلی او لوی شوی دی. کله یې چې د لبنان په بیروت امریکايي پوهنتون کې زده‌کړې کولې، یو فعال محصل و او څه موده د سیاسي فعالیتونو له امله بندي شوی هم دی. په ویسکونسین پوهنتون کې یې دوکتورا ته دوام ورکړ او هلته له «کارول شیبل» سره چې یوه سویسۍ او المانۍ کاتولیکه وه، ملګری شو. جندلي د دوکتورا د نوماند په توګه په هغې دورې کې مرستیال ښوونکی و، چې شیبل په کې محصله وه. د جابز بیولوژيکي خور «مونا سیمپسون» وايي چې: د شیبل مورنی نیکه او انا پر دې نه وو خوښ ،چې لور یې له یوه مسلمان سره اړیکه ولري. د سټیو جابز د ژوندلیک(بیوګرافي) لیکوال والټر ایزاکسون په دې اړه وايي چې: پلار یې  شیبل ته وګواښېده، چې«له هغه سره اړیکې پرې کړي».
«پاول رینهولډ جابز» چې سټیو جابز یې په زوی ‌ولۍ منلی و، په ساحلي ګارد کې یې دنده لرله. د ساحلي ګارد له پرېښودو وروسته یې ، په ۱۹۴۶ ز کال کې، له «کلارا هاګوپیان» سره واده وکړ. کله چې کلارا له رحم د باندې امېندواره شوه [د حمل اخیستو یو ډول دی چې له رحم د باندې د رحم په تیوب کې تخمې سره القاح کېږي او له څه مودې وروسته د جنین د سقط سبب کېږي] د بچیانو زیږولو لپاره یې بیا هڅه ونه‌کړه او له دې امله یې، په ۱۹۵۵ ز کال کې ښه وبلله، چې بچیان په زوی ‌ولۍ ونیسي. د کلارا هاګوپیان مور او پلار هغه کسان وو، چې د ارمانیا له نسل‌ وژنې نه ژوندي پاتې شوي وو.
واده
جابز په لومړي ځل، په ۱۹۸۹ز کال کې خپله راتلونکې مېرمن لورن پاول، هغه مهال ولیدله چې، نوموړي د سټنفورډ د کاروبار په عالي ښوونځي کې وینا وکړه او لورن پاول هلته محصله وه. تر دې پېښې وروسته، ده وویل چې: لورن «د وینا د سالون په لومړۍ لیکه کې ناسته وه او ما سترګې نه‌شوای ترې اړولای، فکري تمرکز مې ګډوډېده او سرسام کېدم.» جابز تر وینا وروسته، له هغې سره په پارکېنګ کې وکتل او د شپې د ډوډۍ لپاره یې د باندې تګ بلنه ورکړه. تر هغه وخت وروسته، دوی له کمو مواردو پرته ،د ژوند تر پایه سره یوځای وو.
د جابز او پاول لومړی بچی ریډ و، چې د ۱۹۹۱ ز کال په سپتمبر کې وزېږېد. د جابز پلار «پاول» یو نیم کال وروسته، د ۱۹۹۳ ز کال د مارچ په پنځمه مړ شو. د جابز د ماشومتوب کور، د منظرې او نندارې لپاره هم یو ښه ځای دی، چې اوس مهال د هغه د میرې [ناسکه مور] مارلین جابز اړوند دی.
جابز او پاول دوه نور بچیان هم لرل. «ارین» چې د ۱۹۹۵ ز کال په اګست میاشت کې او «ایو» چې د ۱۹۹۸ ز کال په مې کې زېږېدلې ده.
مړینه
جابز د ۲۰۱۱ ز کال د اکتوبر میاشتې په ۵مه نېټه، د کلیفورنیا په «پالو التو» کې د ماسپیښين پر مهال شاوخوا ۳ بجې په خپل کور کې د پانقرانس غدې د نري رنځ(سرطان) له امله مړ شو او هغه یې، د ساه بندېدو سبب شوه. تر مړینې یوه ورځ مخکې بې‌هوښه شوی و او د ښځې، بچیانو او خویندو په مخ کې یې ساه وخته. خور یې «مونا سیمپسون» د هغه د مړینې په اړه داسې وایي: "د سټیو وروستي کلیمات یوازې یو غږ و، چې درې ځله یې تکرار کړ. تر مړینې وړاندې یې خپلې خور پتي، بیا ډېر وخت خپلو بچیانو، خپلې مېرمنې، لورانو او ټولو ته وکتل. وروستي کلمات یې «اه وای، اه وای، اه وای» وو." وروسته بې‌هوښه شو او څو ساعته وروسته مړ شو. د ۲۰۱۱ زکال د اکتوبر میاشتې په ۷مه نېټه، د تدفین تر کوچنیو او خصوصي مراسمو وروسته خاورو ته وسپارل شو.
مخينه
جابز په سنفرانسسکو کې زېږېدلی و. دی د پال او کلېرا جابز لخوا د گڼل شوي زوي په توگه اخيستل شوی و. د جابز اصلي پلار يو د سوري هېواد مسلمان و چې نوم ېې ابو الفتح جان جاندالي و.
احمد غوث زلمی
thumb|289px|غوث زلمی
باهيا
باهیا ( سیمه يیز تلفظ: [ baˈi.ɐ <span class="IPA" title="Representation in the International Phonetic Alphabet (IPA)">] ) د برازیل د 27 ایالتونو څخه یو دی. دا د هیواد په ختیځ کې د اتلانتیک په ساحل کې موقعیت لري. باهیا د ساو پاولو ، میناس ګیریس او ریو دی جینیرو وروسته څلورم ډیر نفوس لرونکی ایالت دی. پلازمېنه یې سلواډور ده.
منک
منک څه شی ده ؟ د څه د پاره استعمالیږي ؟ او گټه یې څه ده ؟
منک څه شی ده ؟
منک هغه سر خلاصي بکس ماننده لوښی یا پیمانې ته ویل کیږي چې حجم یې 0.035 متر مکعب دی او د کانکریت اچونې پر مهال د کانکریټو د وچو مواد په ټاکلو نسبتونو د مخلوط یا گډولو د پاره استعمالیږي.
آیا کم او یا زیات کیدای شي ؟
څرنگه چې د یوې 50 کیلوگرامه کڅوړې سمنټو حجم د 0.035 متر مکعب سره برابر ده نو په همدې آساس د منک حجم هم د یوې کڅوړې سمڼتو حجم سره برابر ټاکل شوي دی او همدارنگه پدې خاطر سره د منک حجم کم او یا زیات نه ټاکل کیږي چې که کم وټاکل شي د سمنټو د یوې کڅوړې حجم سره توپیر پیداکوي او غټه اندازه یعنې د دوه کڅوړو سمنټو د حجم په اندازې سره پدې خاطر نه ټاکل کیږي چې بیا یې گارگرانو ته انتقال او وړل ستونزمن کیږی ځکه د ډک منک وزن زیاتیږي.
د منک د کارونې گټه څه ده ؟
گټه یې داده چې په معین او ټاکلو نسبتونو سره وچ مواد په سم شکل سره د منک پواسطه سره گډیږي مگر تر ټولو غټه او مهمه گټه یې داده چې د سمنټو د اندازه کولو څخه مخنیوي کوي یعنې ددې اړتیا نشته چې اول د سمنټو کڅوړه څیرې کړل شي او بیا اندازه اوبیا د ریگ او جغل سره گډ شي بلکي په نیغ او مستقیم ډول سره د سمنټو کڅوړه اخیستل کیږي او ریگ او جغل په سرک باندې څیرې او وسره کډیږي ځکه د منک حجم او یوې کڅوړې سمنټو حجم یو شان دی نو پدې خاطر سمنټ نه پیمانه کیږی چې پدې کار سره یو په کار کې آساني او چټکتیا راځي او له بلې خوا د سمنټو د ضایع کیدو څخه مخنیوي کیږي.
وېشنيزه:ودانۍ وېشنيزه:ودانیز توکي وېشنيزه:انجینیري وېشنيزه:سمنټ
محمد نور احمد اعتمادي
محمد نور احمد اعتمادي (په انگرېزي: Mohammad Noor Ahmad Ethemadi) د افغانستان پخوانی لومړی وزير و.
شکريه بارکزۍ
شکريه بارکزۍ (په انگرېزي: Shukria Barakzai) چې پخوا ېې نوم شکريه بارک (Shukria Barak) و د افغانستان د بارکزيو د ټبر لقب ېې ځانته غوره کړ. دا په کال 1350م هـ لمريز کې د کابل په ښار کې وزېږېده.
زده کړې
لومړنۍ او منځينۍ زده کړې ېې له 1356م لمريز کال څخه د ملالۍ لېسې کې پيل کړي او په کال ۱۳۶۸م لمريز کې د کابل پوهنتون د کرهڼې پوهنځۍ ته ورغله. شکريه بارکزۍ د زده کړو په لړ کې يوه فعاله د نجونو د سپورټ څانگې غړې او د وخت په جبري سياسي ټولنو کې ېې غړيتوب او فعاليت درلود. د ژورناليزم څو مياشتيني کورسونه ېې هم کړي دي.
دندې
د اينه زنان په نامه اوونيزې مسوله چلوونکې او په مختلفو ان جي اوُو گانو او موسسو کې ېې دندې ترسره کړي. برسېره پر دې په ۲۰۰۳م زېږدي کې د افغانستان د حکومت لخوا جوړې شوې لويې جرگې کې گډونواله وه همداسې ېې د پېژندگلوۍ له کبله ولسي جرگې ته لار پیدا کړه چې تر ننه پورې همغه ځای کې د کابل ولايت د ښځو په استازيتوب دنده لري.
مدني حالت
واده ېې کړی او درې لوڼې لري. اوسمهال په کابل کې مېشته ده.
ظاهر طنين
ظاهر طنين (په انگرېزي: Zahir Tanin) د ملگرو ملتونو لپاره د افغانستان دايمي پلاوی دی.
وېشنيزه:افغان سفيران وېشنيزه:افغان سياستوال
پيلوټ محمد ظريف خان شهباز
پیلوټ محمد ظریف خان شهباز د علي خان زوی په ۱۳۳۳ لمریز کال د وردګو ولایت د چک ولسوالۍ په شهباز خېلو کلي کې په یوه دینداره او روڼ‌اندې کورنۍ کې سترګې پرانیستې دي. پیلوټ محمد ظریف خان خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده کړې د عربانو په ښوونځي کې پای ته رسولې دي او وروسته یې د پروان ولایت په چهاریکار ښوونځي کې خپلې زده کړې د بکلوریا تر کچې بشپړې کړې دي. نوموړی په ۱۳۵۹ لمریز کال کې د افغانستان د هوایي پوهنتون د هوایي مدافعې پوهنځي ته بریالی شو او په لوړه درجه یې په ۱۳۶۲ لمریز کال کې د لېسانس تر کچې خپلې زده‌کړې بشپړې کړې. ښاغلی شهباز له لېسانس دورې وروسته په ۱۳۶۳ لمریز کال کې د لنډې مودې لپاره د جګړن په بست کې د شینډنډ د درېیم کنډک د قوماندان په توګه وګومارل شو، وروسته د ډګرمن په بست کې د شینډنډ په ۳۵۵ غونډ کې د لومړي او دویم کنډک د قوماندان په توګه وګومارل شو. له هغه وروسته په ۱۳۶۹ لمریز کال کې د ډګروال په بست کې د شینډنډ ګارنیزیون د ۳۳۵ غونډ د سیاسي مرستیال په توګه دندې ته دوام ورکړ. په ۱۳۷۵ لمریزکال کې د تورنجنرالۍ په بست کې د هوایي او مدافعې عمومي قومندانۍ د سیاسي چارو مشر وټاکل شو او ورپسې د هوایي مدافعې په اوپراسیون کې د هوایي سوق او ادارې د آمر په توګه د ډګروالۍ په بست کې پاتې شو. په ۱۳۸۶ لمریز کال کې د جېټ الوتکو د نه شتون له امله نوموړي خپل مسلک بدل کړ او د افغانستان د هوايي کشف او استخباراتو ریاست د هوايي معلوماتو د آمر په توګه یې د ډګرمنۍ په بست کې خپله نوې دنده پیل کړه. . (MIG-17) ،( CY-7) ،(CY-22-M4)، (MIG 21) هغه موډل روسۍ الوتکې وې چې پیلوټ محمد ظریف خان شهباز په خپل ۴۰ کاله خدمت دوره کې د افغانستان له حریم پرې دفاع وکړه. نوموړي په مجموعي ډول ۲۱۷۸۰ ساعته پرواز درلود، چې د پروازونو ډېره برخه یې د ښوونې او روزنې، محاربې او تعلیمي برخو کې وه. نوموړي د افغانستان د وخت له ولسمشر ډاکتر نجیب الله او د هوايي ځواک له مشرتابه څخه ۱۳ حکومتي نښانونه او مډالونه ترلاسه کړي دي. بهرني دولتي سفرونه: مکسیکو (مکسیکو ته د هوایي ځواک د کورس لپاره)، د استخباراتو کورس لپاره امریکا (د آروزینا استخباراتو کورس)، هند (د ځوانو افسرانو کورس په هند کې) او دوبۍ. پیلوټ محمد ظریف خان شهباز هغه څوک و، چې په پوره مېړانه یې د افغانستان له ځمکنۍ بشپړتیا په دفاع کې نه ستړې کېدونکې هلې ځلې وکړې او نوم به یې د افغانستان په تاریخ کې په زرینو کرښو ثبت پاتې شي.
يوري الکسويچ گاگارين
يوری الکسويچ گاگارين (روسي : Юрий Алексеевич Гагарин) يوري گاگارين د ۱۹۳۴ز کال دمارچ پر ۹ شوروي اتحاد لومړنۍ هواباز دی. دی د سمولنسک د ويلايت د گژاتسك دښار دکلوشينو د کلي ديوه بزگر اوغريب سړي په کورنۍ کې دنياته سترگې پرانستلې. د گژاتسك ښار په ۱۹۶۸کال کې د گاگارين په نامه ونومول شو.
مخينه
د گاگارين پلارالكسي ايوانويچ گاگارين ( ۱۹۷۳-۱۹۰۲) Алексей Иванович Гагарин اومورئي آنا تيموفيونا ماتيوا Анна Тимофеевна Матвеева (۱۹۸۴-۱۹۰۳ دواړوپه  کلخوزکي  د بزگر په تو گه کارکاوه. گاگارين يو وروراودوې خويندې درلودې. د گاگارين پلار ډير غريب و،ټوله ورځ په بزگري مصروف و . له همدې لامله د گاگارين روزنه دهغه دمشرې خور پر غاړه وه.
د گاگارين ژوند او کورنۍ
ددوهمې نړيوالي جگړې په دوام کې د گاگارين کورنۍ هم لکه دشوروی نوروگړي داقتصادي ستونزو سره مخامخ وه. ددې ستونزوترڅنگ د هغه ورور اوخور جرمني نازيانوپسله هغه چې ددوی داوسېدوسيمه يې ونيوله د اجباري کارلپاره په زورجرمني ته بوتلل او د دوهمې نړېوالې جگړې تر پايه پوري هلته پاته شول. د جگړې تر پای ته رسېدو وروسته خپل هيواد ته راستانه شول.
زده کړې
يوري گاگارين په ۱۹۴۱ کال دسپتمبرپه لومړۍ نېټه  ښوونځي  ته شامل شو،خو د همدې کال داکټوبر پر ۱۲مه جرمنيانودغه سيمه ونيوله اوښوونځی ېې وتړل شو. دوه نيم کاله گاگارين دتعليم نه محروم پاتې  شو، پسله هغه چې کله شوروي لښکرو په ۱۹۴۳ کال داپريل پر ۹ دغه سيمه له هټلري لښکروڅخه ازاده کړه دلته دوباره ښوونځی فعال او گاگارين هم ښوونځۍ ته ولاړ اوپر درس ويلويې پيل وکړ. په ۱۹۴۵ کال يې کورنۍ دگژاتسک ښارته راکډه شوله، چېرې چې گاگارين دښونځۍ شپږ م ټولگی پای ته ورساوه. البته گاگارين د ۱۹۴۹ز کال د مې په مياشت کې لومړني تعليمات  پای ته ورسول. يوري گاگارين له ماشومتوب څخه دالوتکوسره مينه درلوده اوتل به يې دالوتکومډلونه رسمول اود الوتکوپه هکله ئې کتابونه لوستل .ديوري گاگارين درياضي اوفزيک ښوونکی هم د دوهمې نړيوالې جگړې په وخت کې پيلوټ و. ممکن د هغه سره اړېکو هم دپيلوټۍ سره دهغه پرعلاقې او هڅومثبته اغېزه شيندلې وي. د۱۹۴۹ کال دسپتمبرپر ۳۰ مه دمسکوولايت د لوبېرڅ په ښارکي دځوانوکسب گرو لسم لمبر تخنيکم  ته شامل شوچې دهغه سره يوځای يې  د شپې لخوا دآهنگری تخنيکم کې هم  په زده کړو مصروف و،او په ۲۱۹۵۰ کال  په عالي درجه ترې فارغ شو. يوري گاگارين په ۱۹۵۱ کال د هوايي خدماتوتخنيکم هم خلاص کړ. ۱۹۵۱ز کال داگست په مياشت کي دسراتف دښار صنعتی تخنيکم ته شامل شواود۱۹۵۴ کال داکتوبرپر ۲۵ مه دلومړی ځل لپاره دساراتف هوايي کلوب ته لارپيداکړه .په  ۱۹۵۵کال هغه په عالی درجه تعليم خلاص کړ.
لومړی ځل الوتکه په هوا کول
دلومړی ځل لپاره ئې په ياک Як-18۱۸ الوتکه کښي مستقل پرواز وکړ. هغه په ۱۹۶ پروازوکې ۴۲ ساعته او۲۳ دقيقي پروازکړی دی. د۱۹۵۵ کال داکتوبرپر ۲۷ هغه اردوته جزب شواودپيلوټۍ دمسلکي عالي زده کړولپاره دارينبورگ په ښارکي دچکالوفسک په هوايي تخنيکم کښي زده کړه  پيل کړه. يوري گاگارين دغه تعليمي موسسه هم د۱۹۵۷ کال داکتوبرپر ۲۵ په عالي درجه پاي ته ورسوله اوترفراغت وروسته دوه کاله  دشمالي بحری قواووپه  هوايي ۱۲۲ نمبرغونډکي دپوځۍ بم اچونکو ميگ ۱۵۶ايس ((МиГ-15бис)) الوتکي دپيلوټ په توگه  دنده سرته ورسول. يوري گاگارين په ۱۹۵۹ کال نږدې ۲۶۵ساعته پروازوکړ ی دی. يوري گاگارين په ۱۹۵۹ کال ددسمبرپر ۹ دشوروي اتحاد دکسمنافتانو(فضائې پيلوټانو) ډلې کښي دشاميلېدولپاره خپله عريضه اړونده مقاماتوته ورکړه چي پسله يوې اونۍ دهغه غوښتنې ته مثبت جواب وويل شواويوري گاگارين دروغتيايي معيناتولپاره مرکزی شفاخانې ته ولېږ ل شو. تر اړينو روغتيايي معايناتواوڅېړنو وروسته يوري گاگارين دفضايي پروازودپيلوټانوډلې ته شامل شو،داهغه ډله پيلوټان وه چي فضاته دهوايي بېړئ پوسيله دپروازلپاره تربيه کېدل .ژ
په ۱۹۶۰ ز کال دمارچ پر دريمه دشوروي قواوودعمومي قوماندان دامرله لخې هغه دهغو يولسو کانديدانوپه
جمله کي شامل شوکوم چي فضاته دهوايي بېړۍ پوسيله دالوتنې لپاره ترروزنې لاندي نيول شوی وه اودهمدې
کال دمارچ پر ۲۵ مه پروازته داماده گۍلپاره دنوی کارځاي ته ولاړ اوهلته تر دوامداره معينې زده کړې اوتحقيقاتي کارونووروسته دلومړني فضانورد(هواباز) ياکسمنافت په توگه وټاکل  شو.
يوري گاگارين لمړنۍ انسان وچي په ۱۹۶۱ زکال داپريل پر ۱۲ ئې  دواستوک په نوم هوايي بېړۍ په(Vostok 3KA-2) لمبربېړۍ کي  د((سروی درخته)) په مستعارنامه  کيهان ته  دبايکانورله توغونکی ستېشن څخه وتوغول شو. يوري گاگارين دمځکې پر شاوخوايوساعت او۴۸ دقيقې پروازوته دوام ورکړ دورسپارل شوی دندې دسرته رسولونه وروسته  په بری سره  مځکې ته روغ رمټ  راستون شو.
هغه د۲۷ کالو وو چي فضاته ئي سفر وکړ کله چي بيرته راوگرځېد دشوروي ولس دتودهرکلی سره مخامخ شواوهغه ئي دخپل هيواد دقهرمان په توگه دژوندتر ورستيو شېبوپوري نازاوه. يوري گاگارين دژوند تر وروستۍ شېبودشوروي اتحاددعالي شوراافتخاري غړېتوب درلود.
همدا ډول د۱۹۶۳ کال ددسمبرپر شلمه دفضايي تحقيقاتودپيلوټانو (کوسمنافت ) دروزلودمرکزدرئيس دمرستيال په توگه وټاکل شو. په عين وخت کي د((سيوز)) دفضایی بېړۍ دپيلوټ ولادمير ميخایيلويچ  کماروف چي ټاکل شوې وه   د ۱۹۶۷ کال داپريل پر ۲۳ ئې فضاته پروازوکړي ددوبليور پيلوټ په توگه اړين تمرينات ترسره کول.
يوري گاگارين له فضانه په بری سره مځکې ته په راستنېدوسره نه يوازي په شوروي اتحادبلکي په ټوله نړۍ کي مشهورسو،دپخواني شوروي اتحادپر ښارو اوجمهوريتوسربېره ئي دنړۍ زياتوهيوادوته لکه ايتاليا، چكسلواكيا،انگلستان ، آلمان، هنگري ، فرانسې، بلغاريا، گانا، كوبا، مكزيك، برازيل، ناروي، هند، مصر، ليبريا، كاناډا وجاپان ته  سفرونه وکړه ،پدغوښارواوهيوادوکښي دعاموخلکو،پوهانو،سياسي اوټولنيزوسازمانونولخواپه عالي بڼه هرکلی  وشو.
ستاينه
د۱۹۶۱ کال داپريل د۱۴ دشوروي اتحاددعالي شورادفرمان له مخې دشوري دقهرمان لقب ورکړه شو.
په ۱۹۶۱ ز کال دچکسلواکيا دولسمشردفرمان له مخې دسوسيالستي کارقهرمان لقب ورکړه شو .په همدې کال داپريل پر ۲۸ دبلغاريادوزيرانوشورادفرمان له مخې دسوسيالستي کاردقهرمان لقب ترلاسه کړ، همدا ډول دويتنام ددموکراتيک جمهوريت دکاردقهرمانی لقب ترلاسه کړ.په ۱۹۶۱ داپريل پر ۱۴ دشوروي اتحاد دعالي شورادمشرتابه لخوادلنين عالي نښان ،دهمدې کال داپريل پر۲۳ مه  دبلغاريا هيواددگيورگي ديميتريف نښا ن  ورکړه شو. همدا ډول ئي دپولنډ،کيوبا، هنگري ،اوپه ۱۹۶۲ زکال دجنوري پر ۳۱ دعربی متحده عماراتو،  ليبريا،شرقی المان ، اندونزيا هيوادودمشرتابه لخواپه عالي نښانواومډالوونازول شو،دا ډول  هغه ته دفنلنډ دکمونست گوند دمرکزی کمېټې طلايي مډال ورکړه شو. په ۱۹۶۱ دجولاي دمياشتي په ۱۱ دبريتانيا دنړيوالو اړېکودټولنې لخوادطلاپه مډال وياړ شوی دي. همدا ډول يوري گاگارين ته د اطريش ،سويډن ،ايتاليا ،فرانسي ،هندوستان اودنړۍ له يوشميرهيوادو اوهمدا ډول دشوروی اتحاد دمختلفو سازمانواوډله زيزو رسنيولخواپه عالي مډالو اونښانووياړل شوئ دی.
ديادولووړده چي په پخواني شوروي اودنړۍ په يوشمېرهيوادوکي ميدانونه ،واټونه اوکوڅې دگاگارين په نامه نومول شوې دي .همدا ډول دبلغاريا ددرو ښارو،په يونان کي  دافين دښار،کيپر کښي دوښارو،فرانسې اوچکسلواکيا په هيوادوکي ددغوهيوادوديوه ښارافتخاري اوسېدونکی (تابعيت) وياړاوهمد ډول دمصر هيواد دقاهرې اوالکساندرې دښارد دروازوطلايي  کيلي ورکړل شوې ده.
په ټوله نړۍ کښي شاوخوا ۳۶ مختلفې علمي موسسې ميدانونه او واټونه ،۳۷دښارو کوڅې ،۱۶ پارکونه ،په مسکو ښارکي دميترودوې استگاوي (تم ځاي ) او ۱۷ ښوونځۍ ،کلتوري مرکزونه  ديوري گاگارين په نامه نومول شوی دي.
د۱۹۶۱ کال نه تر ۱۹۶۸ کال دفبروري تر ۱۷ مي پوري يوري گاگارين دنيکولاي ايگور  ږوکوفسکي  ((Н. Е. Жуковского)) په نامه پوځی هوايي انجينری اکاډمی کښي تحصيل وکړاودطلايي مډال په ترلاسه کولوسره ئي دغه اکاډمي پاي ته ورسول. يوري گاگارين د۱۹ ۶۸ کال د مارچ پر ۲۷ دفضايي الوتنې لپاره په ميگ ۱۵  الوتکه کښي دتمرين په وخت کي دهوايي حادثې له مخې چي الوتکه راولويدل  له خپل مربی سره يوځاي له منځ ولاړ اواوجسد ئې د کرملين دماڼۍ بغل ته ښخ شو.
ديوري گاگارين دلومړني پروازنه سږکال داپريل په ۱۲ پنځوس کاله پوره کېږي ، ددې ورځې اويوري گاگارين په ياداودرناوي به په روسيه کښي ځانگړې غونډي جوړي  شي.
يوري گاگارين دروسې دخلکو دوياړلو افتخاراتوڅخه شمېرل کيږي اودهغه خاطره تل ددوي په زړونوکي پاته ده. همدا اوس هم چي کله يوپيلوټ هواته پروازکوي ديوري گاگارين دغه جمله (( په يې خلې)) يعني ولاړو   له ځان سره تکراروي. روسان يوري گاگارين دخپل هيوادسترافتخاربولي اوپه نامه ئي وياړي.
يوري گاگارين (په روسي: Юрий Алексеевич Гагарин, Jurij Alekseevič Gagarin; مارچ 9, 1934 – مارچ 27, 1968، د شوروي اتحاد يو اوسېدونكې ؤ، چې په ۱۹۶۱ز كال د لومړي ځل لپاره فضا ته وخود، او لومړنې انسان ؤ، چې د ځمكې گرچاپېر وڅرخېد.
پخوانی ژوند
يوري گاگارين مسكو ته نږدې د كلاشينو په ښارگوټي كې د مارچ په نهمه ۱۹۳۴ز  وزېږېد. د يوري گاگارين په وياړ دا ښار په ۱۹۶۸ز كال د گاگارين په نامه ونومول شو. دده كورنۍ په يوه اشتراكي او ټولنيز فارم كې كار كاوه.