cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د لنډې کيسې تاريخچه
کونډه نجلۍ
مرجانه په يوه ټوپ ورته مخ کې شوه او ويې ويل دې ته څه مه وايه دا دمحل راڼۍ پرېږده چې خوب وکړي که ستا څه کار وي ، نو زه به يې کوم دومره ساعت کې مرغۍ کوزې او لاس وينځونی سره خسر ته ورغله. مرجانې ورته په سينه کې داسې ټېله ورکړه چې د هغې په سترګو يې توره شپه کړه ، مرجانې ووې : بس بس مونږ وبښه ته راني يې ، مرغۍ د اوښکو ډکې سترګې ورته راواړولې او ويې ويل : ابۍ ! زه راڼۍ چېرته يم ستا وينځه يم ته هسې خپه کېږې ، مرجانې پرې لرګی را اوچت کړ ! ته بيا ماسره خبرې کوې ؟ وګورئ خلکه ما د دې سره څه کړي دي؟ چې دا هر وخت ژاړي ما که تش دومره ووې چې لورې ! دا کار د سيالانو نه دی ته کونډه يې داسې مه کوه ،نو ما بده خبره کړې ، راڼۍ له هغه وخت راهيسې تندی تريو نيولی دی او ژبه يې راباندې ايستلې ده ، بيا يې لاهم ارمان پاتې دی ؟
د پښتو ژبې لومړنۍ لنډه کيسه
کونډه نجلۍ
مرغۍ پاڅېده او په زاريو يې لاس پرتندي کېښود او ويې ويل:
د لنډې کيسې تاريخچه
کونډه نجلۍ
ګل محمد خان چې دا خبره واورېده نو خپلې ښځې ته يې وويل : ته ددې بدبختې سره څه مه وايه دا بدبخته به يوه ورځ زما پوزه پرې کړي ، دا خو تا اول وار په خپل سر وخېژوله. هغه بله ورځ چې مې پرې د خاورو تېل اچول او سوځوله مې چې د غمه يې خلاص شو ،نو ته زما مخې ته راغلې او مخکې مخکې کېدلې او رانه خلاصه دې کړه ، اوس مزې کوه!
مرغۍ په سلګوسلګو د خسر په پښو کې ولوېده او ويې ويل باباجي ما دې خدای مړه کړي که به ما د ابۍ سره لام کلام کړی وي ، خدای خبر چې ولې د سهار راهيسې راپسې شوې ده. ګل محمد خان چې داخبره د مرغۍ له خولې واورېده په سر باندې يې يوه ښه څپېړه ورکړه او ويې ويل:
د پښتو ژبې لومړنۍ لنډه کيسه
کونډه نجلۍ
-        بابا که رښتيا داسې وي لکه چې ته وايي ،نو ما اوس وسوځوه چې سبا ستاسې د ډېران ايرې يم او څوک مې نوم په خوله وانخلي.
ګل محمد چې دا خبرې واورېدې له خولې يې ځګونه راغلل په ډېر تاو ولاړ شو ويې ويل : مردارې پليتې شيطانې زما له لاسه  سول غواړې ؟
د لنډې کيسې تاريخچه
کونډه نجلۍ
-        لرې شه ! تا ته دې خدای مرګ درکړي چې زما عزت په ځای پاتې شي ، زما د غمي په شان زوی دې وخوړْ! او په دې سپينه جامه هم داغ راږدې.
د پښتو ژبې لومړنۍ لنډه کيسه
کونډه نجلۍ
مرغۍ : باباجي سول غواړم ، له خپله لاسه راباندې اور ولګوه ، له دې ژونده راته مرګ ښه دی ، زه که يم څه او که نه يم څه؟
ګل محمد خان: کم اصلې ! د رازمحمد پليت نوغې زه به په تا اوس اور بل کړم داخبره يې وکړه او ښځې ته يې اواز وکړ: د جمال خان مورې هغه دتېلو بوتل راوړه ، په دې وخت کې پر بېوزلې مرغۍ راګرځي او په وهلو شروع کوي ، پس له دې په غولي کې دغه درې غږونه اورېدل کيږي ، نو ر هيڅ يو ږغ نه و، يو د ګل محمد خان دلرګي شرکهار بل د هغه دا چېغې چې (اور غواړې؟)،( حرامونې اور غواړې؟) بل د مرغۍ په زوره زوره چېغې چې ويل به يې باباجي مړه شوم د خدای لپاره رسول ته وګوره ... خپله پلاره ...خپلې مورې ...يا کاکا صاحب ...راورسېږې !
د لنډې کيسې تاريخچه
کونډه نجلۍ
مرغۍ پاڅېده او په زاريو يې لاس پرتندي کېښود او ويې ويل:
-        بابا که رښتيا داسې وي لکه چې ته وايي ،نو ما اوس وسوځوه چې سبا ستاسې د ډېران ايرې يم او څوک مې نوم په خوله وانخلي.
د پښتو ژبې لومړنۍ لنډه کيسه
کونډه نجلۍ
مرغۍ پس له ډېرې مودې د خپلو همزولو څېرې ليدلې وې ، خوشحاله وه د خپل غم هغه اوږدې کيسې يې شاته کړې وې ، د هرچا سره يې په خندا خبرې کولې پاکې او نوې  جامې يې پس له ډېرې مودې  څخه اغوستې وې چې دې نوو جامو يې همزولو ته بيا د هغې تېر ښايست ور په ياداوه ، د ورور وده چې به يې په زړه د خوشحالۍ باد راوالوزاوه ، نو کله به يې د نجونو سره ټوکې ټکالې هم کولې ،خو بيا به يې د نجونو سره سندرې ويلې چې ورور به يې وليد نو دا به تر مور زياته ورځارېدله ، لنډه داچې د ډولۍ وخت راغۍ ورا تيارېده د هلک او نجلۍ جامې اخېستې شوې او ښځې او روانېدو ته راپاڅېدې ، د واده پنډوکی وتړل شو، نو هر چا د ناوې او زوم کالي او ځړوکي کتل ، دې بدمرغه مرغۍ هم د ورور لونګۍ ته ګوتې وروړې ښځو په دې کار ورټله ، دلته د مور هم ورته پام شو او داسې مضبوته څپېړه يې ورته ورکړه چې د ګوتو تغمې پرې جوړې شوې ، مرغۍ اريانه ودرېده ،مور يې ورته وويل چې کونډه ښځه د واده جامو ته لاس نه وروړي ؟ ته خو سپېره کونډه يې ، تا ولې ګوتې وروړې ؟
د لنډې کيسې تاريخچه
کونډه نجلۍ
ګل محمد چې دا خبرې واورېدې له خولې يې ځګونه راغلل په ډېر تاو ولاړ شو ويې ويل : مردارې پليتې شيطانې زما له لاسه  سول غواړې ؟
مرغۍ : باباجي سول غواړم ، له خپله لاسه راباندې اور ولګوه ، له دې ژونده راته مرګ ښه دی ، زه که يم څه او که نه يم څه؟
د پښتو ژبې لومړنۍ لنډه کيسه
کونډه نجلۍ
هغه مور چې مرغۍ يې د ځيګر په سپينو پيو لويه کړې وه ، او نازوله يې نن ورته له خوده ووته دا سپېره پال ، هغ چېرې زغملای شي ، چې د يوې کونډې لاس د ورا جامو ته ګوتې وروړي ؟
په دې وخت کې د خدای فضل و ، چې د مرغۍ د پلار په زړه د رحم اوبه تېرې شوې او د مرغۍ مور ته يې وويل ((خير داسې خطا له بنده څخه کيږي )) ګنې خدای خبر چې د مرغۍ به کوم ځای مات و.
د لنډې کيسې تاريخچه
کونډه نجلۍ
ګل محمد خان: کم اصلې ! د رازمحمد پليت نوغې زه به په تا اوس اور بل کړم داخبره يې وکړه او ښځې ته يې اواز وکړ: د جمال خان مورې هغه دتېلو بوتل راوړه ، په دې وخت کې پر بېوزلې مرغۍ راګرځي او په وهلو شروع کوي ، پس له دې په غولي کې دغه درې غږونه اورېدل کيږي ، نو ر هيڅ يو ږغ نه و، يو د ګل محمد خان دلرګي شرکهار بل د هغه دا چېغې چې (اور غواړې؟)،( حرامونې اور غواړې؟) بل د مرغۍ په زوره زوره چېغې چې ويل به يې باباجي مړه شوم د خدای لپاره رسول ته وګوره ... خپله پلاره ...خپلې مورې ...يا کاکا صاحب ...راورسېږې !
د پښتو ژبې لومړنۍ لنډه کيسه
کونډه نجلۍ
غوټه نيمه شپه شوه مرغۍ د (اديزو ) پر سړک باندې روانه ده تياره دومره ډېره ده چې د لاس ګوتې نه معلوميږي ، خو مرغۍ نه له مار نه وېريږي او نه هم د غله يا بل ځناور نه ، د سيند غاړې ته ورسېده ، پښه يې ونيوله ، بيا د سړک نه په ډډه لاړه او لرې د يوه کمره پر سر کېناستله په ټکري يې مخ پټ کړ او د زړه له اخلاصه يې وژړل ، وروسته يې په زړه کې دا ډول ګيلې له خدايه شروع کړې :
د لنډې کيسې تاريخچه
کونډه نجلۍ
مرغۍ پس له ډېرې مودې د خپلو همزولو څېرې ليدلې وې ، خوشحاله وه د خپل غم هغه اوږدې کيسې يې شاته کړې وې ، د هرچا سره يې په خندا خبرې کولې پاکې او نوې  جامې يې پس له ډېرې مودې  څخه اغوستې وې چې دې نوو جامو يې همزولو ته بيا د هغې تېر ښايست ور په ياداوه ، د ورور وده چې به يې په زړه د خوشحالۍ باد راوالوزاوه ، نو کله به يې د نجونو سره ټوکې ټکالې هم کولې ،خو بيا به يې د نجونو سره سندرې ويلې چې ورور به يې وليد نو دا به تر مور زياته ورځارېدله ، لنډه داچې د ډولۍ وخت راغۍ ورا تيارېده د هلک او نجلۍ جامې اخېستې شوې او ښځې او روانېدو ته راپاڅېدې ، د واده پنډوکی وتړل شو، نو هر چا د ناوې او زوم کالي او ځړوکي کتل ، دې بدمرغه مرغۍ هم د ورور لونګۍ ته ګوتې وروړې ښځو په دې کار ورټله ، دلته د مور هم ورته پام شو او داسې مضبوته څپېړه يې ورته ورکړه چې د ګوتو تغمې پرې جوړې شوې ، مرغۍ اريانه ودرېده ،مور يې ورته وويل چې کونډه ښځه د واده جامو ته لاس نه وروړي ؟ ته خو سپېره کونډه يې ، تا ولې ګوتې وروړې ؟
د پښتو ژبې لومړنۍ لنډه کيسه
کونډه نجلۍ
-        ای زما لويه خدايه ! زما د بدنصيبې خو اوس د مور په غېږ کې هم ځای نشته زه اوس سپېره بلل کېږم او بې برخې ، خسرګنۍ که مې بېګانه خلک وه ، د هغو نه خو ګيله نشته مګر زه خو نن په خپل کور کې هم بد پاله او سپېره وبلل شو م ، افسوس خدايه ! چې ښځې دې ولې پيداکولې ، تا خو داسې نه دي ويلي او نه ستا رسول داسې ويلي ، دا پښتانه خو ځانونه مسلمانان بولي دوی ولې داسې کوي؟
مېتا فلسفه
مېتا فلسفه (Metaphilosophy) چې کله نا کله د فلسفې فلسفه هم بلل کېږي، "د فلسفې د طبیعت پلټنه او څېړنه" ده. د مېتا فلسفې په موضوع کې د فلسفې موخې، د فلسفې حدود، او د هغې مېتودونه یا طریقې شاملې دي. له دې کبله، په داسې حال کې چې فلسفه په مشخص ډول د هستۍ د ماهیت او څرنګوالي، د شیانو د واقعیت، د پوهې د احتمال او شونتیا، د حقیقت د طبیعت او داسې نورو په اړه پلټنه کوي، خو مېتا فلسفه د طبیعت، اهدافو او د هغه فعالیت د طریقو او تګلارو په اړه چې له لارې یې دا ډول پلټنې رامنځته کېږي، د خپل ځان په اړه د تفکر (self-reflective) پلټنه ده. د دې پوښتنې له لارې چې فلسفه په خپله څه ده، څه ډول پوښتنې باید وکړي، دا پوښتنې څه ډول مطرح کولی او ځوابولی شي، او په دغه کار سره څه شی ترلاسه کولی شي. مېتا فلسفه ځینو پوهانو تر فلسفې مخکې او د فلسفې لپاره مقدماتي موضوع ګڼلې ده، په داسې حال کې چې ځینې نور یې بیا ذاتا د فلسفې یوه برخه بولي، یا هم خود به خود د فلسفې یوه برخه بلل کېږي، په داسې حال کې چې نور بیا د دغو نظرونو یو ترکیب غوره کوي.
د پښتو ژبې لومړنۍ لنډه کيسه
کونډه نجلۍ
دوی خو د اذانونو سره سم جماعت له هم ورځي ، د دې ډول عبادتونو سره په دې ظلم کولو مسلمانان بلل کيږي؟ دوی وايي چې مونږ کې لوی لوی بزګان او عالمان هم شته مګر د لور او خور سره چې کوم کارونه کوي هغه خو کفارو کې هم نشته ، لور چې پيدا شي بده او سپېره وي چې واده شي بيا سپېره کيږي ، چې مړه شي هم سپېره وي ، خدايه ته په اخرت کې دوی ته جنت هم ورکوې ؟
مېتا فلسفه
له مېتا فلسفې سره لېوالتیا د ۱۹۷۰ کال په جنورۍ کې د مېتا فلسفه په نوم مجلې د تاسیس لامل شوه.
د پښتو ژبې لومړنۍ لنډه کيسه
کونډه نجلۍ
يا په دنيا کې ښه ورځ هم پرې راولې ؟ مونږ خو هم تا پيدا کړي يو  او د بني ادم له ذاته يو مونږ سره دا دومره ناروا ولې کيږ ي؟ زه خو په دې خبره پوه نه شوم ، ستا په دې دمره لويه دنيا کې خو ما د سر سيوری هم پيدا نه کړ ، کوم کور کې چې ما سترګې غړولې دي او وړه په کې لويه شوې وم ، هغه هم نن زما دپاره دوزخ شو. دوی زما دوه کاله کونډتون ته ونه کتل او نه يې دا زړه ته تېره شوه چې د دې حال څرنګه و او دی؟ نو ځکه تا ته التجا کوم چې ما له مرګ راکړې ځکه زما مرګ لويه پرده ده که څه هم وايم هغه شرم ، که اورم هغه شرم ، زما ناسته او ولاړه ، خوراک او څښاک ټول شرم شول ، نو زه غواړم چې دا د شرم بوج له مانه واخلې او پټه شم (سلګۍ ....بيا سلګۍ )
مېتا فلسفه
د فلسفې ډېری فرعي څانګې د 'مېتا فلسفې' خپلې خپلې څانګې لري، چې بېلګې یې مېتا-ښکلاپېژندنه (meta-aesthetics)، مېتا-پوهنپوهنه (meta-epistemology)، مېتا-اخلاقپوهنه (meta-ethics) او مېتا-مېتافزیک (metametaphysics) (مېتا هستي پوهنه - meta-ontology) دي.
که څه هم په فلسفه کې د 'مېتا فلسفې' اصطلاح او د یوې ځانګړې حوزې په توګه مېتا فلسفې ته جوته پاملرنه په ۲۰مه پېړۍ کې راڅرګند شول، خو بیا هم داسې ښکاري چې دا موضوع خپله د فلسفې په څېر پخوانۍ ده، او لږ تر لږه د پخوانیو یونانیانو او دغه راز د لرغوني هند د نیایا (Nyaya) فلسفي مکتب په اثارو کې موندل کېدای شي.
د لنډې کيسې تاريخچه
کونډه نجلۍ
په دې وخت کې د خدای فضل و ، چې د مرغۍ د پلار په زړه د رحم اوبه تېرې شوې او د مرغۍ مور ته يې وويل ((خير داسې خطا له بنده څخه کيږي )) ګنې خدای خبر چې د مرغۍ به کوم ځای مات و.
مېتا فلسفه
له فلسفې سره یې اړیکه
ګڼو فیلسوفانو بیا د مېتا فلسفې د ارزښت په تړاو شکونه هم څرګند کړي. د دوی له ډلې یو هم ګیلبرټ رایل (Gilbert Ryle) دی چې وایي: "د مېتودونو او تګلارو په اړه په پوښتنو کې بوختیا موږ خپله د مېتودونو له تعقیبولو څخه منحرفوي. د یوې قاعدې په توګه، که موږ د خپلو پښو په اړه ډېر فکر وکړو، زموږ منډې وهل بدتره کېږي، ښه کېږي نه. نو راځئ ... د دې هرڅه په اړه خبرې ونه کړو، بلکې صرف ترسره یې کړو."
اصطلاحات
د مېتا فلسفه او د فلسفې فلسفه نومونه بېلابېلې معناوې لري، چې ځینې وختونه د مترادفو او ځینې وختونه د بېلو نومونو یا کلمو په سترګه ورته کتل کېږي.
موریس لازیروویټز ادعا کوي چې د 'مېتا فلسفې' اصطلاح یې په شاوخوا ۱۹۴۰م کال کې اختراع کړې او په ۱۹۴۲م کال کې یې په لیکنو کې کارولې ده. د لازیروویټز په وینا، مېتا فلسفه "د فلسفې د ماهیت په اړه څېړنه او پلټنه ده". پخوانۍ کارونې یې له فرانسوي څخه په ژباړو کې موندل شوې دي. دا اصطلاح له یوناني کلمو مېتا meta μετά ("وروسته"، "هاخوا"، "ورسره") او فلسفه philosophía φιλοσοφία ("له عقل او حکمت سره مینه") څخه اخیستل شوې ده.
د 'مېتا فلسفې' اصطلاح د پاول موزر له لوري د 'دویمې درجې' په مفهوم یا د فلسفې په پرتله لا ډېر بنسټیز کار په معنا کارول شوې، په هغه طریقه چې د چارلس ګریسولډ لخوا وړاندیز شوې: "'د فلسفې او مېتا فلسفې ترمنځ تمایز او توپیر د ریاضياتو او مېتا-ریاضیاتو ترمنځ پېژندل شوي توپیر سره ورته‌والی لري.'"– پاول ک. موزر، مېتا فلسفه، مخ. ۵۶۲
دا ډول کارول یې د لوډویګ ویټګینسټین (Ludwig Wittgenstein) له لوري بې معنا وبلل شول او د مېتا-ژبې او مېتا-فلسفې ترمنځ یې ورته‌والی رد کړ. په دې تړاو مارټین هیډیګر (Martin Heidegger) وایي: «کله چې موږ وپوښتو چې "فلسفه څه ده؟" نو موږ د فلسفې په اړه خبرې کوو، په دغه ډول پوښتنه کولو سره موږ په ښکاره ډول پورته او بالاخره له فلسفې څخه بهر دریځ نیسو، مګر په حقیقت کې زموږ د پوښتنې موخه فلسفې ته ننوتل، مکث او ځنډ پکې کول، او خپل ځان د هغې طریقې ته برابرول، یعني "فلسفه" کول دي. له دې کبله زموږ د بحث مسیر باید نه یوازې روښانه لوری ولري، بلکې دا لوری باید په ورته وخت کې موږ ته دا هم تضمین کړي چې موږ په فلسفه کې دننه یو، نه له هغې څخه بهر او یا یې شاوخوا.»
– مارټین هیډیګر، دا څه دي – فلسفه ده؟ مخ ۲۱
لیکنې
لوډویګ ویتګینسټین د فلسفي معماوو او فلسفي پوهاوي په اړه لیکل کړي دي. نوموړي هغو فلسفي تېروتنو ته اشاره کړې، چې د فلسفي څېړنې د څرنګوالي په اړه د ګډوډۍ او مغشوشتیا له کبله رامنځته شوې دي. ویتګینسټین په خپل کتاب فلسفي څېړنې کې لیکي چې مېتا-فلسفه د فلسفې د مېتا-تیوري په معنا نشته ده.
چارلي ډانبر بروډ (C. D. Broad) بیا په خپل کتاب علمي تفکیر (Scientific Thought) کې چې په ۱۹۲۳م کال خپور شوی، "د فلسفې موضوع او له ځانګړو علومو سره یې اړیکې" تر عنوان لاندې مقاله کې، تنقیدي فلسفه له تفکري هغې څخه بېله کړې ده. کرټ دوکاس، په فلسفه کې د یوه علم په توګه، د فلسفې د ماهیت یا طبیعت په هکله ګڼ نظرونه څېړلي دي، او پایله یې دا ده چې فلسفه یوه جلا موضوع لري: د تخمین نظریه (appraisals). د دوکاس نظر یو له هغو لومړنیو نظرونو څخه دی چې "مېتا فلسفه" بلل شوی شوی.
هنري لوفېور په خپل کتاب مېتا فلسفه (۱۹۶۵) کې له یوه مارکسیستي نظره د "هستي پېژندنې د پرېکون یا ontological break" په ګټه د ټولنیزې تنقیدي تیورۍ لپاره د یوه اړین میتودولوژیکي چلند په توګه استدلال کړی (په داسې حال کې چې د لويي التوسر "ایپیسټیمولوژیکي پرېکون" یې د ذاتي مارکسیزم له مخې نقد کړی، کوم چې د مارکسیستي جوړښت‌پالنې د مکتب لپاره د یوه بنسټیز تیوریکي بنسټ استازیتوب کوي).
پاول موزر لیکي چې په معمول میتودولوژیکي بحث کې د هغو شرایطو مشخصېدل شامل دي چې له مخې یې یوه ادعا فلسفي بلل کېدای شي. نوموړی مېتا-اخلاق‌پوهنه، یعني د اخلاقو مطالعه، د مېتا فلسفې یوه بڼه ګڼي، او همدارنګه یې مېتا-ایپیسټیمولوژي یا هستي پېژندنه، یعني د ایپیسټیمولوژي مطالعه هم ګڼي.
موضوعات
د فلسفې ډېری فرعي څانګې د 'مېتا فلسفې' خپله څانګه لري. که څه هم، د 'مېتا فلسفې' دننه ځینې موضوعات د فلسفې بېلابېلې فرعي څانګې هم رانغاړي، ترڅو یې د ټولو فرعي څانګو لپاره اهمیت لرونکي بنسټونه په پام کې ونیسي. ځینې ​​دا موضوعات په لاندې ډول دي.
موخې
ځینې فیلسوفان (د بېلګې په توګه اګزیستېنشلیستان یا هستي‌پالونکي، پراګماتیسټان) فکر کوي چې فلسفه په نهایت کې یوه عملي څانګه چې باید له موږ سره د معنا لرونکي ژوند په کولو کې مرسته وکړي او موږ ته وښيي چې موږ څوک یو، څه ډول له خپلې شاوخوا نړۍ سره اړیکه لرو او څه باید وکړو. ځینې نور (لکه تحلیلي فیلسوفان) بیا فلسفې ته د یوې تخنیکي، رسمي او په بشپړ ډول نظري څانګې په سترګه ګوري، چې "د خپل ځان په خاطر د پوهې بې‌طرفانه څارنې" په څېر موخې لري. د فلسفې په نورو وړاندیزي اهدافو کې د هر هغه څه اصلي دلیل کشفول چې فلسفه یې څېړنه کوي، د عادي او علمي باورونو ماهیت او اهمیت روښانه کول، او د ساینس او ​​دین لخوا ورکړل شوې پوهې او بصیرت را یوځای کول او ترې وړاندې تېرېدل شامل دي. نورو پوهانو بیا دا هم ویلي چې فلسفه یوه پېچلې څانګه ده ځکه له ۴ تر ۶ پورې مختلف اړخونه لري.
د لنډې کيسې تاريخچه
کونډه نجلۍ
د مرغۍ زړه ډک و ، ژړلای يې هم نشوای ځکه ژړا تر هغه لا ډېره  بده وه په دې وخت کې ، نو د اوښکو ډکې سترګې کوټې ته ننوته ، نوې جامې يې وويستلې او زړې جامې يې واغوستلې لوپټه يې په مخ واچوله ، د خونې ګوټ کې څملاسته  ، ورا ولاړه ډولۍ راغله غال بول تېر شو ، خو مرغۍ پرې خبره هم نشوه نه يې چا تپوس وکړ، چا ياده هم نکړه ، کونډه بدبخته د چا په ياد وي.
غوټه نيمه شپه شوه مرغۍ د (اديزو ) پر سړک باندې روانه ده تياره دومره ډېره ده چې د لاس ګوتې نه معلوميږي ، خو مرغۍ نه له مار نه وېريږي او نه هم د غله يا بل ځناور نه ، د سيند غاړې ته ورسېده ، پښه يې ونيوله ، بيا د سړک نه په ډډه لاړه او لرې د يوه کمره پر سر کېناستله په ټکري يې مخ پټ کړ او د زړه له اخلاصه يې وژړل ، وروسته يې په زړه کې دا ډول ګيلې له خدايه شروع کړې :
-        ای زما لويه خدايه ! زما د بدنصيبې خو اوس د مور په غېږ کې هم ځای نشته زه اوس سپېره بلل کېږم او بې برخې ، خسرګنۍ که مې بېګانه خلک وه ، د هغو نه خو ګيله نشته مګر زه خو نن په خپل کور کې هم بد پاله او سپېره وبلل شو م ، افسوس خدايه ! چې ښځې دې ولې پيداکولې ، تا خو داسې نه دي ويلي او نه ستا رسول داسې ويلي ، دا پښتانه خو ځانونه مسلمانان بولي دوی ولې داسې کوي؟
دوی خو د اذانونو سره سم جماعت له هم ورځي ، د دې ډول عبادتونو سره په دې ظلم کولو مسلمانان بلل کيږي؟ دوی وايي چې مونږ کې لوی لوی بزګان او عالمان هم شته مګر د لور او خور سره چې کوم کارونه کوي هغه خو کفارو کې هم نشته ، لور چې پيدا شي بده او سپېره وي چې واده شي بيا سپېره کيږي ، چې مړه شي هم سپېره وي ، خدايه ته په اخرت کې دوی ته جنت هم ورکوې ؟
يا په دنيا کې ښه ورځ هم پرې راولې ؟ مونږ خو هم تا پيدا کړي يو  او د بني ادم له ذاته يو مونږ سره دا دومره ناروا ولې کيږ ي؟ زه خو په دې خبره پوه نه شوم ، ستا په دې دمره لويه دنيا کې خو ما د سر سيوری هم پيدا نه کړ ، کوم کور کې چې ما سترګې غړولې دي او وړه په کې لويه شوې وم ، هغه هم نن زما دپاره دوزخ شو. دوی زما دوه کاله کونډتون ته ونه کتل او نه يې دا زړه ته تېره شوه چې د دې حال څرنګه و او دی؟ نو ځکه تا ته التجا کوم چې ما له مرګ راکړې ځکه زما مرګ لويه پرده ده که څه هم وايم هغه شرم ، که اورم هغه شرم ، زما ناسته او ولاړه ، خوراک او څښاک ټول شرم شول ، نو زه غواړم چې دا د شرم بوج له مانه واخلې او پټه شم (سلګۍ ....بيا سلګۍ )
زه د مسلمانانو پښتنو د لاسه په توره شپه کې تا له ننواتې راغلې يم ، دوی خواخوږي نه لري ، دوی د رحم زړونه نه لري ، دوی د ظلم نه هم دومره خوند اخلي لکه د رحم نه چې يې زړه سواندي انسانان اخلي ، نو ته زما ننواتې ومنه!
دې نه پس د غړمب يو اواز شو د سيند زړه د مرغۍ په زاريو نرم شو او د حال په ژبه يې ورته وويل :
-        زما لمن لويه ده ، زما غېږه تاته خلاصه ده ، زه نه ستا خواښې يم او نه خسر ، زه نه ستا مور يم ، نه هم يو انسان ، زه تاته په خپل غېږ کې ځای درکوم ښه راغلې!!ښه!
دکونډې نجلۍ ، ظاهري او رواني اړخونه
په پورته کيسه کې مرکزي کرکټر ( مرغۍ ) ده ، چې لومړی اړخ يې د کيسې له پيله تر پايه څومره ښه انځور شوی ، ښه په دې مانا چې په پښتني ټولنه کې د کونډې تصوير د سړي ذهن ته داسې يو څوک دروي لکه مرغۍ ، ځکه چې زمونږ په ټولنه کې کونډه له عادي ښځو سره بايد په خبرو ، جامو ، ناسته پاسته ، کړو وړو او ...کې توپير ولري.
کونډه بايد په زوره خبرې ونکړي ، ونه خاندي ، ځان پاک و نه ساتي او يو بل څه چې په پورته کيسه کې چې له  ننه څه باندې سل کاله پخوا ليکل شوې ده ، د سړي سترګې وراوړي هغه د کرکټر دويم يا اروايي اړخ دی چې په کيسه کې د (مرغۍ ) دروني ښځينه احساسات لوستونکی ښه درک کولای شي ، په کيسه کې چې مرغۍ له خسره د ځان سوځونې غوښتنه کوي ، ممکن هره کونډه دغسې ، زمونږ د ټولنې د  دود په ژبه ، ژبه وره شي او بل که د مرغۍ خبرې ته سړی فکر وکړي :
(بابا که رښتيا داسې وي لکه ته چې يې وايې نو ما اوس وسېځه چې سبا ستاسې د ډېران ايرې يم او څوک مې نوم په خوله وانخلي !) دلته اصلا د جملې وروستۍ برخه د مرغۍ ناهيلي ، خواره خوله ، ښځينه توب او زاري ټول يو ځای وړاندې کوي ، بېخي داسې نه ښکاري چې د خسر ځواب دې يې وي بلکې خپله غوښتنه په ډېره خواره خوله کوي ، خو څرنګه چې د هغې له خوا دومره عکس العمل هم خسريې د ځان سپکاوی بولي ځکه خو يې په وهلو شروع کوي.
که کوم نارينه د چا تر وهلو لاندې راشي  ، يا خو ځان کلک نيسي چې ممکن يوازې زګېروي يا کله کله اخ ، اوف ، هم تر خوله راووځي ،اما په پورته کيسه کې د مرغۍ کرکټر په پوره مانا د يوې ښځې کرکټر دی او په داسې سختيو او بې علته وهلو کې هم دا خسر ته کومه سخته يا بده خبره نه کوي بلکې دلته هم دا يوه ښځه انځور شوې او له خولې هم ښځينه اصطلاحګانې راوځي لکه يا کاکا صاحب راورسېږې يا هم ... د خدای دپاره ، رسول ته وګوره !
د پيرانو د رارسېدو هيله که څه هم نارينه کوي ، خو د، رسول ته وګوره ، په پوره ډاډ يو ښځينه غږ دی. دا د هرې ښځې خوی دی چې ژړا په پټه خوند ورکوي ،خو که د تمې يا غمشريکۍ څوک وويني ، نو بيا ښه په زوره زوره ژاړي تر دې چې خپل ګرېوان څيرې او خپل ويښتان هم شکوي ، د کيسې په پای کې د کرکټر دومره لوی بدلون چې ځان وژنې  ته تياريږي. لږ به ورته تم شو ، چې ښځينه تر دې حده له مرګه وېريږي چې پر لري پردي مړي باندې هم کله اوښکې تويوي ، ادې مې چې کله واوري د کومې ښځې زوی يا ورور مړ شوی ، بيا يې نو چې چاته کيسه هم کوي بېخي د زوی يا ورور کلمه نه يادوي په ډېر تاسف وايي: وی د چا په خوله ام نه ورځي د هغې پلاني بې چاره غم و ، خو دغسې ښځينه احساساتو او عواطفو ته په کتو سړی حيرانيږي چې مرغۍ ولې ځان سيند ته غورځوي ؟
سيد راحت زاخېلی د پښتو لنډې کيسې بنسټګر:
د پښتو لنډې کيسې ليکوال سيد راحت زاخېلی د سيد قريح الله زوی په ۱۸۸۴ز کال د کوزې پښتونخوا د نوښار په زاخېلو کې زېږېدلی و ، د وخت دوديز ديني او ادبي علوم يې لوستي و ، پياوړی ليکوال ، شاعر ، ژباړونکی ، ژورناليست ،مورخ او خطاط  و.
د پښتو ژبې لومړنۍ لنډه کيسه
کونډه نجلۍ
ای سينده! ته زما لويه پرده يې ستا لوی زړه دی ، بنيادم چې د چا د لوی زړه صفت کوي ،نو وايي: (( ستا زړه لکه د درياب دومره دی )) ته د دې خپل لوی زړه روی ومنه! ماته غېږ خوره کړه ! ته د خدای او رسول روی ومنه ،ما ته په خپله لويه غېږ کې ځای راکړه ! ، ما په خپله لويه غېږ کې ونيسه ، زما د پاره پرده شه ، د خدای په دې دومره لويه ځمکه کې زما د پاره زما ارام ځای نشته ، تاته ننواتې راغلې يم ، هسې نه چې ته هم زما د خواښې او خسر په شان ما ورټې ، ما مه رټه !
زه د مسلمانانو پښتنو د لاسه په توره شپه کې تا له ننواتې راغلې يم ، دوی خواخوږي نه لري ، دوی د رحم زړونه نه لري ، دوی د ظلم نه هم دومره خوند اخلي لکه د رحم نه چې يې زړه سواندي انسانان اخلي ، نو ته زما ننواتې ومنه!
دې نه پس د غړمب يو اواز شو د سيند زړه د مرغۍ په زاريو نرم شو او د حال په ژبه يې ورته وويل :
-        زما لمن لويه ده ، زما غېږه تاته خلاصه ده ، زه نه ستا خواښې يم او نه خسر ، زه نه ستا مور يم ، نه هم يو انسان ، زه تاته په خپل غېږ کې ځای درکوم ښه راغلې!!ښه!
د لنډې کيسې تاريخچه
سيد راحت زاخېلی د پښتو لنډې کيسې بنسټګر:
د نظم او نثر تر شلو زيات ليکلي اثار يې راپاتې دي چې د ځيونو نومونه يې د بېلګې په توګه راخلو:
۱  -  نتيجه عشق (ناول)      ۲ -  تاريخ افغانستان       ۳  -  پښتو افسانې
۴ -  داغونه ( شعري ټولګه ) ۵  -  لغات افغاني          ۶   - تاريخ بغداد
۷ – قواعد خوشخطي         ۸ – قواعد پښتو            ۹ - د سعدي د ګلستان پښتوژباړه
۱۰ – تحرير قافيه اونور...
د غه پياوړی ليکوال ، شاعر ، مورخ او ژورناليست  د ۱۹۶۳ز -   ۱۳۴۱لمريز کال د مۍ په ۲۹مه نېټه له دې فاني نړۍ نه سترګې پټې کړې او د زاخېلو په هديره کې خاورو ته وسپارل شو.
سيد احسان الله هېر :
سيد احسان الله هېر د سيد غلام احمد پاچا زوی د لغمان له ساداتو څخه دی ، په کابل کې زېږېدلی او رالوی شوی دی. لوړې زده کړې يې د کابل په طب پوهنځي کې سرته رسولي دي ، له کوچنيوالي څخه يې لوړ ادبي ذوق درلود ، د ادبي اثارو ژوره مطالعه يې کړې او د زړه په وينه او مينه يې خپل ادبي ذوق پاللی و.
د لنډې کيسې په ليکنه کې يې پوره مهارت درلود ډېرې خوږې ، پخې او معياري لنډې کيسې يې ليکلي ، چې د هېواد په خپرونو کې خپرې شوې او د ((رنځور )) په نوم يې د لنډو کيسو يو ټولګه په ۱۳۴۶لمريز کال د پښتو ټولنې لخوا چاپ شوې ده،د هېر ګلونه په نامه د شعرونو يوه ټولګه هم لري چې تر اوسه نه ده چاپ شوې.
د پښتونخوا نوميالي او د لغمان محلي شاعران يې نور ليکلي اثار دي. د يادونې وړ ده چې نوموړی د لنډې کيسې څپانده استعداد درلود ، خو د ثور غميزې په بهير کې له هېواد څخه وتلی اوس په انګلستان کې هستوګنه لري او داسې ښکاري چې ليکوالۍ ته يې شا کړې ، ځکه تر اوسه يې کوم اثر نه دی چاپ شوی.
زيتون بانو:
د کوزې پښتونخوا د پېښور د خليلو په سپينه وړۍ نومې کلي کې په ۱۹۱۸ز زېږېدلې .پلاريې سيد سلطان محمود نومېده چې  د پښتو ژبې پياوړی ليکوال و.
۱  - هنداره ، د ډرامو او لنډو کيسو ټولګه      ۲ -  مات بنګړي
۳ –   خوبونه ،د لنډو کيسو ټولګه                 ۴ -  ژوندي غمونه
په اردو ژبه هم تر شپږو زيات اثاريې چاپ شوي دي.
په پښتو کې د چاپ شويو لنډو کيسو نوملړ
د لنډو کيسو هغه ټولګې چې په دې تېرو پنځه شپږو لسيزو کې په افغانستان او پښتونخوا کې چاپ شوي او زه يې په ترلاسه کولو بريالۍ شوې يم ، د ليکوال د نوم ، چاپ ځای ، د چاپ کال او مخونو له شمېر سره په ترتيب سره په لړليک کې وړاندې کوم:
پايله
لکه څرنګه چې زما د مونوګراف موضوع پښتو لنډه کيسه ده ،نو ما هم د خپل وس تر حده پکې د موضوع په تړاو لومړی د لنډې کيسې تاريخچه چې کله رامنځته شوه ، د کيسې پېژندنه چې کيسه څه ته وايي؟ او د رامنځته کېدو اهميت او اړتيا يې څه وه؟ همدارنګه د لنډې کيسې جوړښتي توکي چې په کيسه کې خورا مهم ګڼل شوي لنډه يادونه شوې د لنډې کيسې د موضوع ترڅنګ د کيسې پر واقعيت هم بحث شوی يانې کومه کيسه چې پر واقعيت ولاړه وي دا يوه بريالۍ کيسه ګڼلای شو ، همداراز د پښتو کيسه ييز ادب باندې رڼا اچول شوې چې لومړی ځل پکې سيدراحت زاخيلي خپل قلمي ځواک ازمويلی او ورسره د لر او بر هغه کيسه ليکوالو يادونه چې د پښتو لنډې کيسې يې مشهوري کړي او د نړۍ نورو ژبو ته يې ژباړلي چې مډالونه او نغدې ډالۍ هم پکې اخيستي او ورسره په څنګ کې د پښتو لومړنۍ لنډه کيسه چې سيدراحت زاخيلي په (۱۹۰۸) کال ليکلې او کونډه نجلۍ نوميږي په مکمله توګه راخيستې او د کونډې نجلۍ رواني او ظاهري اړخونه مې څېړلي چې مرکزي کرکټره يې مرغۍ ده چې په پښتني ټولنه کې د يوې کونډې تصوير وړاندې کوي ، د مونوګراف په وروستۍ برخه کې د پښتو لنډې کيسې د درې ليکوالانو لنډې پېژندنې تر څنګ په پښتو کې د چاپ شويو لنډو کيسو نوملړ يادونه مې کړې  او په همدې ډول مې خپله موضوع راټوله او پای ته رسولې ده.
اځليکونه:
1)  اغېز ، عبيدالله ، د کيسې واقعيت مقاله نننی افغانستان (اوونيزه ) درېيم کال ، ۱۴۸ګڼه ۱۳۹۳ل کال.
2)  پسرلی ، اجمل ،لنډې کيسې به څنګه ليکو ؟ ژباړه ، دانش خپرندويه ټولنه ، پېښور، ۱۳۷۸ل کال.
3)  پوهنوال شاه ولي ، د پښتو ادبي نثر ډولونه او بشپړتيايي پړاوونه ، سلام خپرندويه ټولنه ، جلال اباد ، ۱۳۹۰ ل کال.
4)  سيدي ، سيد نظيم ، پښتو لنډه کيسه او ادبي ټوټه ، صميم ادبي ټولنه ،کابل، ۱۳۸۶ل کال.
5)  ناوک ، داد محمد ، د لنډې کيسې کرکټر ، مومند خپرندويه ټولنه ، جلال اباد ، ۱۳۹۱ ل کال.
6)  هاشمي ، څېړنوال سيد محي الدين ، د نثري ادب ډولونه ، وحدت خپرندوی ټولنه ، ۱۳۸۹ل کال.
7)  يوسفزی ، سحر ، ادب څه دی؟ الکتاب پرنټرز ، پېښور ، درېيم چاپ ، ۱۹۹۶ ز کال.
کینډۍ:عربي ژبه او ابیڅي
وېشنيزه:کینډۍ:عربي ژبه وېشنيزه:کینډۍ:اسیایي ژبې
چهر گل
چهر گل کلی د افغانستان د کونړ ولايت د ... ولسوالۍ یو کلی دی چې ... تنه وگړي لري. ددې کلي اوسېدونکي په ... ژبه خبرې کوي.
د هرات پوهنتون
د هرات پوهنتون چې د هرات ولايت په پلازمېنه او د افغانستان په لويديځ زون كې شتون لري او په ۱۹۸۸ ز كال ېې بنسټ ايښودل شوی. په دغه پوهنتون کې اوسمهال د ۳۰۰۰ په شاوخواکې د محصلينو اټکل شوی، چي ۹۰۰ يې ښځينه محصيلينې دي. د هرات پوهنتون د ۱۲ پوهنځيو څخه جوړ شوی چې په لاندې ډول دي.
داهم وگورئ
د افغانستان د پوهنتونو لړليك
كابل پوهنتون
ادم سمېت
سمیت په ګلاسکو پوهنتون او د اکسفورډ په بالیول کالج کې د ټولنیزې فلسفې په څانګه کې زده کړې وکړې، هغه لومړنی محصل و چې د سکاټ جان سنیل د فیلوشف سکالرشیپ څخه په ګټنې یې په اکسفورډ زده کړې وکړې. له فراغت وروسته هغه په بریالي توب سره وکولای شول، په ادینبورګ پوهنتون کې یو لړ عمومي ویناوې وکړي، هغه ویناوې چې لامل وګرځېدې، د سکاټلنډ د روڼ آندۍ په دوره کې هغه د ډېوېډ هوم همکار کړي. سمیت په ګلاسکو پوهنتون کې د اخلاقو د فلسفې په تدریس سره د ښوونکي ځایګي ته ورسېد او دغه مهال یې د اخلاقي عواطفو د نظریې په نوم خپل اثر ولیکه. د ژوند په وروستیو کې هغه د لارښود ځایګي ته ورسېد او دغې چارې زمینه برابره کړه چې ټولې اروپا ته سفر وکړي او هلته یې د خپل مهال له نورو فکري رهبرانو سره ولیدل.
سمیت د کلاسیک آزاد بازار د اقتصاد بنسټ جوړ کړ. د ملتونو د سرمایې په نوم د هغه اثر د اقتصاد په برخه کې د معاصرو اکاډمیکو زده کړو مخکښ و. په دغه اثر او نورو آثارو کې هغه د کار د وېش مفهوم ته پراختیا ورکړه او څرګنده یې کړه چې څه ډول شخصي ګټې او منطقي سیالي د اقتصادي ودې لامل ګرځي. سمیت د خپل ژوند پر مهال یوه بحث جوړوونکې څېره وه او د لیکنو د سبک په اړه یې تر ډېره نورو لیکوالونو، لکه: هوراس والپول مبالغه کوله.
لومړنی ژوند
له دې سره چې د سمیت د ماشومتوب د دورې ډېرې کمې پېښې معلومې دي، خو د هغه ژوند لیک لیکونکی سکاټلنډي خبریال جان رای لیکلي چې: هغه د رومانیايي وګړو له خوا په درې کلنۍ کې تښتول شوی و او هغه مهال چې نورو د هغه د ژغورنې هڅه پیل کړه، دی یې خوشی کړ. سمیت له خپلې مور سره ډېر نږدې و او په ډېر احتمال سره، هغې علمي موخو ته هڅولی دی. هغه د کیرکالدي په برګ ښوونځي کې شامل شو – چې رای هغه «د هماغه مهال یو له تر ټولو غورو متوسطه ښوونځیو بللی» - له ۱۷۲۹ زکال څخه تر ۱۷۳۷ زکال پورې هغه لاتین، ریاضي، تاریخ او لیکل زده کړل.
رسمي زده کړې
سمیت هغه مهال چې ۱۴ کلن و، ګلاسکو پوهنتون ته لاړ او د فرانسیس هاچسون تر نظر لاندې یې د اخلاقو فلسفه ولوسته. همدغه ځای و چې هغه له آزادۍ، عقل او د بیان له آزادۍ سره لېوالتیا پیدا کړه. په ۱۷۴۰ زکال کې هغه فارغ شوی تحصیل یافته و چې د اکسفورډ په بالیول کالج کې یې د ماسټرۍ زده کړو لپاره د سنل په نندارتون کې سکالرشیپ ترلاسه کړ.
سمیت په ګلاسکو پوهنتون کې تدریس په اکسفورډ کې له زده کړو ډېر غوره باله، ځکه په نظر یې هغه له فکري پلوه له منځه وړونکی و. هغه د ملتونو د سرمایې کتاب په پنځم فصل کې لیکي:«په اکسفورډ پوهنتون کې د عامه ښوونکو لویې برخې د دغو کلونو په اوږدو په ټولیز ډول د درس ورکولو تظاهرکول پرېښي و». سمیت څرګنده کړې چې: یو ځل یې خپلو ملګرو ته شکایت کړی و چې د اکسفورډ چارواکو یوځل هغه د انسان د طبیعت په نامه د ډیویډ هوم د اثر په لوستلو له لیدلو وروسته د هغه کتاب مصادره کړی و او څو ځله یې د هغو د لوستلو له امله ورته سخته سزا ورکړې وه.
د رابرت سکاټ په خبره:«د [سمیت] د مهال اکسفورډ له هغه سره د هغه څه په برخه کې چې په پام کې و، د هغه کاري ژوند وي؛ چندان مرسته نه ده کړې». له دې سره هغه مهال چې نوموړی په اکسفورډ کې و، له دغې موکې څخه یې ګټنه وکړه او د بودلیان د لوی کتابتون د ګڼ شمېر کتابونو په لوستلو یې ډېر موضوعات زده کړل. هغه مهال به چې سمیت په اکسفورډ کې په یوازې توګه مطالعه نه کوله، د هغه د لیکنو پر بنسټ به ده ته د خوشحالی محال نه و. هلته د ده د وروستیو ورځو پر مهال هغه په ډېر احتمال سره د عصبي شاک د علایمو په توګه د لړزېدو له درد نه رنځېده. هغه په ۱۷۴۶ زکال کې وړاندې له دې چې د هغه سکالرشیپ پای ته ورسېږي، اکسفورډ پوهنتون پرېښود.
سیمت د ملتونو د سرمایې په ۵ ټوک کې په انګلیسي پوهنتونونو کې له هغو د سکاټلنډي سیالانو سره په پرتله د ټیټ روزنیز کیفیت او لږ فکري فعالیت په اړه نظر ورکړی. هغه دغه چاره د اکسفورډ او کامبرېج دواړو پوهنتونو له خوا د پراخه سکالرشیپونو ورکړې ته؛ چې له مخې یې د پروفیسرانو عواید د زده کوونکو له جلبولو څخه په بشپړ ډول مستقل کېږي او دغه واقعیت ته یې اړوند بولي چې د دغو پوهنتونونو مخکښو فکري کسانو کولای شوی، د انګلستان د کلیسا د مخکښو وزیرانو په توګه هوسا ژوند ولري.
په اکسفورډ کې د سمیت ناخوښي تر ډېره کېدای شي، په ګلاسکو کې د هغه د خوښې وړ ښوونکي فرانسیس هاچسون د غیابت له امله وي چې په خپل مهال کې د ګلاسکو پوهنتون یو له مخکښو ښوونکو څخه و او د هغه د ګڼ شمېر محصلینو او همکارانو د تايید وړ ښوونکی و. آن ځینې مهال به عادي وګړو په شور او جدیت سره د هغه ویناوې (چې ځینې وختونه به عامه وګړو ورته لاسرسی موند) تایید کولې.
د تدریس مسلک
سمیت په ۱۷۸ زکال کې د ایډینبورګ په پوهنتون کې د ایډنبورګ د فلسفي ټولنې له خوا د لارډ کامز په ملاتړ په عمومي ویناوو کولو پیل وکړ. د هغه د ویناوو په موضوعاتو کې د بلاغت او ښکلو هنرونو او وروسته، د «سرمایې د ودې» موضوعات شاملېدل. د سرمایې د ودې په موضوع کې هغه لومړی د «طبیعي ازادۍ د ښکاره او ساده نظام» په اړه خپله اقتصادي فلسفه توضیح کړه. په داسې حال کې چې سیمت د عامه ویناوو په برخه کې مهارت نه درلود، خو بیا یې هم ویناوې بریالۍ وې.
په ۱۷۵۰ زکال کې سمیت د ډیویډ هوم په نامه فیلسوف سره چې له هغه څه باندې یوه لسیزه مشر و، ولیدل. سمیت او هیوم د تاریخ، سیاست، فلسفې، اقتصاد او مذهب په برخو کې خپلو لیکونو کې د سکاټلنډ د نورو روڼ آندو شخصیتونو په پرتله نږدې فکري او شخصي اړیکې لرلې.
سرچينې
وېشنيزه:وټپوهان
تقلید
ترک تقلید د فتنو زیږنده ده
سند المحدثین حضرت شاه ولي الله محدث دهلوي (رحمة الله علیه) په خپل کتاب ( عقد الجید ) کې لیکي:
باب تاکید الأخذ بمذاهب الاربعة والتشدید فی ترکها والخروج عنها: " اعلم انن فی الأخذ بهذه المذاهب الاربعة مصلحةّ عظیمةّ وفی الاعراض عنها کلها مفسدة کبیرة ".
ترجمه: باب په تاکید کې د اتباع د څلورو مذاهبو او منع په پرېښودلو او ترک د هغو باندې.
پوه شه چې په تقلید د دې څلورو مذاهبو کې لوی حکمت دی او په ترک یا پرېښودلو د دې کې ستر فساد دی. (عقد الجید مع سلک مروارید صــ ۳۱).
دی رحمه الله په همدغه کتاب کې لیکي: " و ثانیآ قال رسول الله صلی الله علیه وسلم اتبعوا السواد الاعظم ولما اندرست المذاهب الحقة الا هذه الاربعة کان اتباعها اتباعاً للسواد الاعظم ".
ترجمه: د مذاهبو د اتباع دویم دلیل دا دی چې حضور علیه السلام فرمایلي چې تاسو باید (سواد اعظم) چې د امت ډېر خلک په کې راټول شوي او اوس وخت کې امت په همدې څلورو مذاهبو کې راغونډ شوی نو د همدوی اتباع لازمه ده (عقد الجید مع سلک مروارید صـــ ۳۳).
نبي علیه السلام فرمایلي دي: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ – صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: « (اتَّبِعُوا السَّوَادَ الْأَعْظَمَ، فَإِنَّهُ مَنْ شَذَّ شَذَّ فِي النَّارِ» ) رَوَاهُ ابْنُ مَاجَهْ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ. مشكاة المصابيح صـــ ۳۰ باب الاعتصام با الکتاب والسنة) باب مجمع بهار الانوار صـــ ۱۴۳ ج ۳).
بل حدیث کې حضور علیه السلام فرمایي: ( علیکم با الجماعة ) فرمایي چې تاسو باندې لازمي ده چې د مسلمانانو له ستر جماعت سره واوسئ. (مشکوة شریف صــ ۳۱.)
بل ځای کې حضور علیه السلام فرمایي: " ان الله لا یجمع امتی علی الضلالة ". فرمایي چې زما د امت (علماء او صالحین) به هېڅکله په بېلارو باندې راغونډ یا متفق نشي.
بل ځای کې حضور علیه السلام فرمایي: " ید الله علی الجماعة ومن شذ شذ فی النار ".
فرمایي چې (کومې مسئلې باندې زما د امت اختلاف راشي نو تاسو باید هغې خواته ودریږئ کومه خوا کې چې علماء او صلحاء په اکثریت کې وي) په ډلې یا جماعت د الله تعالی لاس یا د هغه مرسته ور سره وي او څوک چې له هغوی بېل یا جلا شو (خپل ځان ته یې بل مسجد جوړ کړ) هغه به جهنم ته یوازې اچول کیږي. (مشکوة شریف صـــ ۳۰ ایضا).
بل ځای حضور علیه السلام فرمایي: " من فارق الجماعة شبراً فقد خلع ربقة الاسلام عن عنقه ". چا چې یوه لوېشت د مسلمانانو له جماعت څخه لرېوالی غوره کړ (یعنې څو مسایلو کې د لږ وخت لپاره هم لرېوالی غوره کړ) نو بیشکه دغه کس له خپلې غاړې د اسلام پړۍ یا رسۍ لرې کړه. (مشکوة شریف صـــ ۱۳۱ ایضا).
د فضاله بن عبيد رضي الله عنه څخه روايت دی چې رسول الله صلى الله عليه وسلم فرمايلي:
«ثلاثة لا تسأل عنهم: رجل فارق الجماعة وعصى إمامه فمات عاصياً، وأمة أو عبد أبق من سيده فمات، وامرأة غاب عنها زوجها وقد كفاها مؤونة الدنيا فتبرجت بعده، فلا تسأل عنهم» (صحيح، أخرجه أحمد والبخاري في الأدب المفرد والحاكم).
* شاه ولي الله
* حنفي مذهب
* دارالعوم دیوبند
امام ابوحنیفه
محمد رفېع صياد
محمد رفېع صياد يو ځوان شاعر دی او له شعر او شاعرۍ سره یې له كوچنيتوبه مینه وه، خو په عملي ډگر كې يې لومړنۍ شعرپه كال ۱۹۹۲ز كال وپنځاوه.
ښاغلي صياد ډېر ځله خپل خيالونه او فكرونه په خواږه نثر كې رانغاړي. ډېر حساس هم دى. كله چې يوه عاطفي پېښه وويني بيا يې خوږ نثر پرې ليكې وي. كله كله شعرونه هم ليكې. د (كوچنۍ هيلې مو سترېږي) په نامه يې يوه ټولگه شاعري په كال ۱۳۷۹ل د زمري په مياشت كې له دانش خپروندويه ټولنې لخوا چاپ شوې. دا ټوله يې د خپل تره شهېد محمد شافي ناصح ته چې د انقلاب د خونړي سيلاؤ لومړنيو څپو ښكار شو ډالۍ كړې ده.
زوكړه
ښاغلې محمد رفېع صياد د ډگروال محمد ساقي زوى پر كال ۱۳۵۰هجري لمريز كال د ننگرهار ولايت د روداتو ولسوالۍ د اخوند كلي په یوه مجاهده کورنۍ كې زېږېدلې دى.
زده كړې
ښاغلي صياد صېب د لومړنۍ زده كړو څخه د حصارك په لومړني ښوونځي كې تر دويم ټولگي پورې زده كړې وكړې، او بيا په ۱۳۵۸هجري لمريز كال پېښور ته مهاجر شو. په كال ۱۳۶۹هجري لمريز د صديق اكبر له لېسې څخه فارغ او په ۱۳۷۱هجري لمريز د دعوت او جهاد پوهنتون د ادبياتو پوهنځي له انگلېسي څانگې ته بريالې او تر درېيم ټولگي پورې يې په نوموړي پوهنتون كې لوړې زده كړې ترسره كړې. كله چې د دعوت او جهاد پوهنتون وتړل شو، نو په كال ۱۹۹۵ز كال لومړې جلالكوټ او بيا د كابل په لور رهۍ شو، ترڅو خپلې نيمگړې زده كړې ترسره كړي. بالاخره په ۱۹۹۶ز كال يې د فراغت سند په ډېرو لوړو نمبرو ترلاسه كړ.
لکه څرنگه چې د ښاغلي صیاد او دده کورنۍ وینه د کمونېتسي گوډاگیانو سره نه گډېده، ن څکه خو یې د لوړو زده کړو پر مهال څو ځلې عملي جهاد ته ملا تړېلې او څو ځلې د روداتو د سنگر تودو سنگرونو ته راغلې او مخامخ یې د روس گوډاگي رېژیم سره په سپېڅلې جگړه کې خپله ونډه اخیستې.
د شعر ډولونه
هغه ته يې چې بې اوره سوځول كا هغه ته يې چې په غشو كې ټومبل كا هغه ته يې ته يې شمع بې غمۍ سره بلېږى چې پتنگ ستي كول كا هغه ته يې ډې دى عشق كې كړل وريته آهونه باسي چې بې سوده ځورول كا هغه ته يې بې مقصده چې په زړه داغونه كېږدي هرڅه هرڅه نازك گل كا هغه ته يې څوك پاچا كړي په زلفانو كې ځاى وركړې كوزول پورته كول كا هغه ته يې زه صياد په طبيبانو نه رغېږم چې زما زړه رغول كا هغه ته يې
انقلاب دا سور رنگ د وينې گورئ دا سور رنگ د انقلاب دى چې د وينو په زور دورمي دا هغه شان سور سېلاب دى او خاذر د هېچا نكړي د تور سرو، ماشومانو تېره تېغ څخه يې باسي مسمې په چند القاب دى چې سرونه پكې رغړي اوتنې پكې پېمال شي خپل هدف لره وردرومي لكه تندر په شتاب دى د ملت غوښې يې خوړ دي د معصومو خون شراب په پنجو يې رېزمرېز كړي دا هغه بې ترس عقاب دى نه يې زړه شته چې زهير شي نه يې تن شته چې ذليل شي نه يې روح او نه يې عقل او روان دده اسباب دي زه خو وايم راشئ كينو دا اور خود به خود مړ كېږي په يو وهم پسې ځغلو دا هېڅ ندې شت سراب دى د توپان دور تېرېږي نور دا بحر ارامېږي صياد وايي اوس ساه واخلئ ددې سوال اسان ځواب دى پېښور ۱۹۹۸-۱-۲۰
د ښاغلې صياد صېب فرهنگي او ټولنيزې چارې
ښاغلي صياد صېب افغانستان ته په گرځېدو سمدلاسه د خپل كړېدلي ملت په خدمت لگيا شو، او هغه څه چې يې د هجرت په ټاټوبي كې ترلاسه كړي ول، وخپل ملت ته ډالۍ كړه، او د (صياد انگلېسي ژبې ښوونيز مركز) په نامه يې يوه ټولنيزه اداره جوړه كړه چې د تنكيو ځوانانو په روزنه كې يې اساسي رول ولوباوه.
ليكنې:
شعر
نثر
سرچینې
وېشنيزه:پښتانه شاعران
پاکستان ټورزم پورټل
پاکستان ټورزم پورټل (انګرېزي: Pakistan Tourism Portal)، په پاکستان کښی ده سیاحت ده ټولو نہ يو لوی ویب سايټ دے. چې پکښی تاسو لټون او معلومات کولے شئ ده پاکستان ده ټولو سیاحتی ځایونو.
وېشنيزه:پاکستان وېشنيزه:گرځندويي
بشپړ استخدام
بشپړ استخدام د ټولو ملتونو د پولي سياست تر گردو مهمه موخه ده، ځكه:
سرچینې
وېشنيزه:کار وېشنيزه:استخدام وېشنيزه:اقتصاد
سرکاڼو ولسوالۍ
سرکاڼو ولسوالۍ د افغانستان د کنړ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۴،۰۸۰ وگړو ته رسېږي.
دا ولسوالي هم داسعداباد په سوېل ختيځ کې پرته ده ، مساحت يې ۲۹۷ کيلومتره مربع دی ، ۸۳ کلي لري ، ۴۵۹۳۰ تنه نفوس يې اټکل شوى، ، خلک يې په کرنه او مالدارۍ بوخت دي، د ډيورنډ کرښې اود خاص کونړ او مرورې ولسواليو او مرکز اسعد اباد سره سرحدونه لري.
سرچينې
وېشنيزه:د کونړ ولسوالۍ
روښان پوهنتون
روښان پوهنتون د خصوصي پوهنتونونو له ډلې یو پوهنتون دی چې د ننگرهار ولايت، جلالکوټ ښار د عامې روغتیا روغتون مخامخ موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه وېشنيزه:پوهنتونونه وېشنيزه:د ننگرهار پوهنتونونه وېشنيزه:د ختیځو ولایتونو پوهنتونونه
نړيوال هېوادونه او بيرغونه
هغه هېوادونه چې لومړی توری يې الف (ا ) وي په لاندې ډول دي: 🇦🇫
🇦🇱
د پاناما هیواد د ولایتونو نوملړ
د پاناما هیواد ولایتونه (د پاناما هیواد د آیالاتونو نوملړ) نیمه خپلواکي سیمي چې ولایتونه حسابیږي
کوسکو
کوزکو (کوسکو) په انګلیسي Cusco) د پیرو هیواد په سویل ختیځ کې پروت تاریخي ښار دی چې تاریخ یې د اینکایانو ټولواکمنې ته رسیږي.
عبدالرحمن پژواک
استاد عبدالرحمن پژواک (زوکړه ۱۲۹۸ لمريز لېږدي کال (د ۱۹۱۹ ز کال د مارچ ۷، د ننگرهار ولايت-مړینه د ۱۹۹۵ ز کال د جون ۸، پېښور) يو افغان ديپلومات، سیاستوال او شاعر وو.
مخينه او زده کړې
عبدالرحمن پژواک د قاضي عبدالله زوى پر ١٢٩٨ لمريز لېږدي کال د افغانستان د ننگرهار ولايت په سره رود ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. پژواک د افغانستان يو نوموتى شاعر، عالم او سياستوال وو. د پوهې او ذکاوت نښې يې له کوچنيوالي په څېره کې ښکارېدې.
نوموړي خپلې لومړنۍ زده کړې له خپل پلاره، چې د خپل وخت مشهور عالم او فقيه وو، او همدارنگه له خپل مشر وروو قاضي حفيظ الله څخه په خپل پلرني ځاى کې چې د ننگرهار ولايت د سره رود ولسوالۍ د باغبانيو کلى دى، زده کړې. مخکې تر دې چې د باغبانيو کلي ته نږدې د «مطلع دانش» لومړني ښوونځي کې شامل شي، د لومړنۍ پوهې او لوست له نعمته برخمن وو. عبدالرحمن پژواک په دغه ښوونځي کې تر دوو کلونو زده کړې وروسته دې ته اړ شو چې له خپل پلار او کورنۍ سره د خوگياڼيو ولسوالۍ د کږې سيمې ته ځاى بدل کړي، ځکه د نوموړي پلار قاضي عبدالله د هغه ځاى د محکمې پازوالي (مسوليت) پر غاړه واخيسته چې څه موده وروسته بيا د کابل مرافعه محکمې ته تبديل شو. نوموړي د کابل ښار په ده افغانانو سيمه کې يو لوى کور واخيست او له خپلې کورنۍ سره هلته اوسېده. پژواک په حبيبيې لېسه کې شامل شو؛ هلته يې خپلې زده کړې په بري سره مخ ته يووړې. نوموړي شعر او ادبياتو ته د تلوسې او استعداد له لامله د حبيبې لېسې په کنفرانسونو کې خپل شعرونه او مقالې لوستلې او همدا راز د لېسې د فوټبال د لوبډلې د ځلانده ستوري په توگه پېژندل کېده. هغه د لېسې تر بريالۍ دورې وروسته د هغه وخت په يواځېني طب پوهنځي کې دوه کاله زده کړه وکړه. په دې وخت کې يې پلار، چې په ستره محکمه کې يې د تميز د سروال (رييس) په توگه کار کاوه، د زړه د درېدو (زړه سکتې) له امله ومړ.
د هغه د پلار ناڅاپي مړينې د نوموړي پر کورنۍ او د هغوى پر ارام ژوند ناوړه او ژور اغيز وکړ. څرنگه چې د استاد پژواک مشر ورور په شمال کې د قاضي په توگه د دندې پر مهال وژل شوى وو، پژواک د کورنۍ د مشر په توگه د پلار تر مړينې وروسته د کورنۍ سرپرستي پر غاړه واخيسته، د خپلو وروڼو د ښې روزنې او د کورنۍ د نورو غړيو د ښې پالنې لپاره اړوت چې زده کړه پرېږدي، په کابل کې خپل پلرنى کور وپلوري او د کورنۍ غړي بېرته باغبانيو ته ولېږي.
دندې
عبدالرحمان پژواک عملي کار د وخت د رسنيو په خپلواک رياست کې لومړى د ژباړن په توگه او وروسته په نورو له مسووليته ډکو دندو کې پيل کړ. هغه د رسنيو په خپلواک رياست کې د دندو د ترسره کولو پر مهال په شعر، ادب او اړونده مطبوعاتي چارو کې د استعداد له لامله د چارو د مسوولينو پام ځان ته راواړاوه. هغه په لومړيو کې په خپلو اثارو کې (وفا) او وروسته (ارمانجن) تخلص درلود، خو په پاى کې د (پژواک) د تخلص په ټاکلو سره په رښتيا سره د بشري کتلې او افغاني ټولنې د لوړو ارمانونو د غږ غبرگون ورکوونکى شو.
د عبدالرحمن پژواک په پښتو او دري ژبو شعرونه او نور اثار د هېواد د خپرونو د ښکلا لامل وگرځېد او د شاعرانو او اديبانو په منځ کې يې، چې وروسته ټول د هغه ملگري او علاقمندان وگرځېدل، ښه او لوړ مقام خپل کړ.
استاد پژواک پر ١٩٤٦ زېږدي کال په لندن کې د افغانستان په سفارت کې د مطبوعاتي او کولتوري اتشې په توگه وگومارل شو. دا لومړی ځل وو چې له هېواده بهر يې په سفر او مطالعې پيل وکړ. د ديپلوماسۍ په برخه کې له کار سره اشنا شو او په هماغه ځاى کې يې په انگليسي ژبه د افغانستان او د پښتونستان د ټاټوبي پېژندنې په اړه اثار خپاره کړل. نوموړي د دې ماموريت په دوره کې د سکاټلنډ د ادنبري په پوهنتون کې د ژورناليزم او نړيوالو اړيکو په څانگه کې خپلې زده کړې مخ ته يووړې. پژواک له سفير سره د نظر د اختلاف له لامله له خپلې دندې څخه استفعا وکړه او د کار او کارگر د نړيوال دفتر د مطبوعاتو په څانگه کې شامل شو. تر يو کال خدمت وروسته پر ١٩٤٧ ز کال په واشنگټن کې د افغانستان د سفارت د مطبوعاتي اتشې په توگه وگومارل شو. د ١٩٤٨-١٩٥٠ ز کلونو ترمنځ له هغه ځايه بېرته د مطبوعاتي او کولتوري اتشې په توگه په لندن کې د افغانستان سفارت ته تبديل شو، خو څه موده وروسته يې له دې دندې هم استعفا وکړه او هېواد ته راستون شو. څه وخت يې وزگار تېر کړ او پر ١٩٥٣ ز کال په بهرنيو چارو وزارت کې په دنده وگومارل شو. استاد پژواک د هغه وزارت د بېلا بېلو څانگو په چارو کې د لياقت ښوولو له لامله د سياسي عمومي مديريت د مقام پر لاسته راوړلو بريالى شو. هغه د دغې مهمې پوړۍ (مقام) په لاسته راوړو سره وکولاى شول چې د ناپېيلو هېوادو په ټولو سيمه ييزو او نړيوالو کنفرانسونو کې د افغانستان د ځانگړي استازي په توگه گډون وکړي. هغه کولاى شو پر ١٩٥٥ ز کال د اندونيزيا په باندونگ کې د ناپېيلو هېوادو د مشرانو په لومړني کنفرانس، چې دى هم د افغاني پلاوي غړى وو او د کنفرانس په ترڅ کې د انسلاک د نشتوالي اساس هلته کېښوول شو او افغانستان هم د هغه د بنسټ اېښودلو د غړي په توگه وپېژندل شو، يادونه وکړو. پژواک پر ١٩٥٨ ز کال لومړى مختار وزير او وروسته په ملگرو ملتونو سازمان کې د افغانستان دايمي استازى او لوى سفير وټاکل شو او نيويارک ته واستول شو. نوموړی ۱۴ کاله پر دغه څوکۍ ياتې شو او دا دنده يې په بري سره پرمخ يوړه. هغه ددغې دندې پر مهال په نړيوالو چارو کې بې ساری اهليت او کفايت وښود او په ملگرو ملتونو کې د باوري او ځلاندو څېرو څخه وپېژندل شو. له همدې لامله د افغانستان د لوى سفير په توگه د خپل ماموريت پر مهال، د ملگرو ملتونو د سرمنشي او د امنيت شورا په تاييد سره هغه ته نورې مهمې دندې وسپارل شوې. لکه دا لاتدې دندې:
۱- د سويلي ويتنام د ستونزې د حل لپاره د ځانگړې کمېټې مشر.
۲- د ملگرو ملتونو د منشور د بيا څېړلو د کمېټې مشر. ۳- د ملگرو ملتونو د بشري حقونو د کميسيون مشر. ۴- د ناميبيا په چارو کې د عمومي اسامبلې د ځانگړې ناستې مشر.
همدارنگه استاد پژواک پر ١٩٦١ ز کال په بلگراد کې او پر ١٩٦٤ ز کال په قاهره کې د ناپېيلو هېوادو د مشرانو په دوو مهمو کنفرانسونو کې د افغان پلاوي د غړي په توگه گډون کړى دى. هغه د سياسي کفايت پر بنسټ او د ملگرو ملتونو د سرمنشي او د نورو غړو هېوادونو د استازو ترمنځ د باور له لامله د ١٩٦٦-١٩٦٧ ز کلونو تر منځ د دغه سازمان د ٢١ عمومي غونډې د مشر په توگه وټاکل شو، چې د دغه مقام لاسته راوړل په نړيواله ټولنه کې د ده خپل او د هېواد وياړ وگرځېد. د عمومي اسامبلې د رياست په دوره کې د ځينو بېړنيو غونډو رياست، چې د عربو او اسراييلو تر منځ جگړې نړيواله وضعه يې تر بل هر وخته ترخه کړې وه، هم پر غاړه درلود.
د ملگريو ملتو سازمان د امنيت شورا ټولو غړيو او د پرمختلليو هېوادو استازيو استاد پژواک د راتلونکي سرمنشي مقام ته تر ټولو ښه کانديد باله او بې له کومې انديښنې يې ددې کار د شونتيا وړاندوينه کوله. پژواک پر ١٩٧٢ ز کال په لوېديځ المان کې د سفير په توگه، د ١٩٧٣-١٩٧٦ ز کلونو پر مهال په ډهلي کې د سفير په توگه او وروسته يې په لندن کې د هېواد د سفير په توگه دنده ترسره کړه. په ډهلي کې يې د خپل ماموريت پر مهال لاندې مهمې دندې ترسره کړې دي:
١- په الجزاير کې د ناپييلو هېوادونو د مشرانو په کنفرانس کې د هېوادمشر ځانگړى استازى او د افغان پلاوي مشر (١٩٧٣). ٢- په پاکستان کې د اسلامي هېوادو د مشرانو په کنفرانس کې د هېوادمشر ځانگړى استازى او د افغان پلاوي مشر (١٩٧٣) ٣- په کولمبو کې د ناپېيلو هېوادو د مشرانو په کنفرانس کې د افغان پلاوي غړى (١٩٧٧).
عبدالرجمان پژواک د ۱۳۵۷ ل ل کال د غويي د اوومې نېټې د خونړۍ کودتا (١٩٧٨) او د شوروي اتحاد د يرغلگر ځواک له خوا د هېواد د اشغال له پيل سره په لندن کې د سفارت له مقام څخه استعفا وکړه، کابل ته له راتگ سره سم د نور محمد تره کي د رژيم له خوا په کور کې تر څارنې لاندې ونيول شو. پژواک د هغه وخت د دولت د رييس ببرک کارمل سره په هغه ليدنه کې، چې د ببرک پر ټينگار يې له ده سره ترسره کړه، د هغه د «جبهه ملى پدر وطن» سره له همکارۍ ډډه وکړه. په همدې وخت کې وو چې د استاد پژواک ناروغي سخته او د نس وينه بهيدنه ورته پيدا شوه. دی پر ۱۹۸۰ ز کال د پالونکيو ډاکټرانو د ټينگار او توصيې له امله ډهلي او لندن ته په تگ اړ شو. پژواک له عملياتو او نسبي روغتيا وروسته بېرته کابل ته راغى او د هېواد د ازادۍ او د حقونو د بيا تر لاسه کولو او د هغه د برخليک د ټاکلو لپاره يې په شونو پټو لارو کار پيل وکړ، چې د يو شمېر دوستانو او ځوانانو په مرسته يې په پټه «د بشر د حقونو ټولنه» جوړه کړه. په خواشينۍ سره چې د استاد پژواک ناروغي بيا هم مخ په ډېرېدو شوه او پر ١٩٨٢ ز کال د درملنې او د وخت د نظام پر ضد د مبارزې لپاره ډهلي ته ولاړ او د ډهلي په اشوکا هوټل کې يې د يوې خبري غونډې په جوړولو سره د شوروي ځواکونو له خوا د هېواد له نيولو سره خپل مخالفت څرگند کړ او د ملگرو ملتو له سازمان څخه يې سياسي پناه وغوښته. ارواښاد استاد پژواک له درملنې وروسته د افغانستان د مسلمانو او ازادي غوښتونکيو خلکو له حق جهاد څخه د ملاتړ د تر لاسه کولو او له يو شمېر افغانو شخصيتونواو نورو مراجعو سره د خبرو په موخه المان ته لاړ.
په لوېديځ المان کې د پاکستان سفارت د خپل هېواد په لارښوونه پژواک ته بلنه ورکړه چې خبرو اترو او د افغانستان قضيې ته د حل موندلو لپاره د پاکستان د حکومت د قدرمن ميلمه په توگه هغه هېواد ته ولاړشي. استاد پژواک هم ځنډ ونه کړاو پاکستان ته ولاړ. په پاکستان کې له درې مياشتينۍ استوگنې او خبرو اترو وروسته يو ځل بيا له افغانانو او ملگرو ملتونو سره د مفاهمې لپاره اروپا او امريکا ته ولاړ، بيا پاکستان ته ستون شو او پر ١٩٨٣ ز کال په سياسي فعاليتونواو جهادي رهبرانو، قوماندانانو، قومونو او قبايلو له مشرانو، پوهانواو ژورنالستانو سره يې مخامخ اړيکي نورې هم زياتې او د مجاهد ولس په رسنۍ او نورو جرايدو او د مرکو په ترسره کولو او د مقالو په ليکلو سره يې مجاهدين په نظامي او سياسي جبهو کې د يووالي د نشتوالي خرابو او ناوړه پايلو ته ځير کړل.
پژواک د افغانستان د خلکو د حق او ملي جهاد له پيل څخه په دې اند وو چې افغاني مبارز شخصيتونه او رهبران د اسانتياوو له برابرېدو سره سم په هېواد کې دننه د خپلو جهادي او سياسي فعاليتونو د پرمخ بيولو لپاره يو واحد مرکز وټاکي او په هغه کې مېشت شي. د دې ټينگار او هڅې اصلي موخه دا وه چې د جهاد له برياليتوب او د شوروي پلوه نظام له ړنگېدو دمخه مجاهدين وکړاى شي واحد سياسي او اداري تشکيلات جوړ کړي، تر څو وروسته د بېلابېلو تنظيمونو ترمنځ سياسي خلا او د ټکر زمينه برابره نشي، چې پايلې به يې خلکو او هېواد ته ډېرې دردوونکې وي. د پورتنۍ مفکورې او نورو ارمانونو د پلې کېدو لپاره ارواښاد استاد پژواک اروپا، امريکااو پاکستان ته له پر له پسې مسافرتونو او د افغانستان د خلکو د زړور او ازادي غوښتونکي جهاد د بېلابېلو سړو او تودو پړاوونو له مطالعې وروسته، پرېکړه وکړه چې د ١٩٩١ ز کال په لومړيو کې پاکستان ته سفر وکړي او په پېښور کې، چې هيڅ کله يې هغه د پردۍ خاورې د قلمرو په توگه نه پېژنده، ميشت شي. د استاد پژواک د استوگنې ځاى يو ځل بيا د مجاهدينو، پوهانو، کورنيو او بهرنيو خبريالانو او د هېواد د يو زيات شمېر خلکو د ليدنو او کتنو مرکز شو. د گاونډيو او نورو بهرنيو هېوادو له چل څخه ډکې لاسوهنې، د افغانو وروڼو توکمونو تر منځ د بېلتون رامنځته کول او د کورنيو خواشينوونکيو جگړو دوام، چې د زرگونو مظلومو هېوادوالو وژنو او د کابل د تاريخي ښار او د هېواد د نورو برخو د ويجاړېدو لامل کېده، استاد پژواک له روحي او جسمي پلوه ځوراوه، چې ده په دې اړه خپله خواشيني د ژوند تر وروستيو شېبو پورې په مرکو، ليدنو، شعرونو او ليکنو کې څرگنده کړې ده.
استاد پژواک زړه راښکونکې څېره درلوده، له طنز او ټوکو څخه ډک مجلس به يې کاوه، په (خودۍ) او لوړ همتۍ  کې د يو کلک غره په شان وو، د ژوند په چارو کې يې هيڅ ډول تعصب او تکلف نه درلود. هېواد او هېوادوال پرې ډېر گران ول او درناوى يې ورته کاوه. د هېواد سترو مصالحو ته يې په هرڅه لومړيتوب ورکاوه، مادياتو ته يې تمايل نه درلود او ان چې خپل ځان ته يې کومه سرپناه هم جوړه نه کړه او ويې نه منله چې ورته يې جوړه کړي. استاد پژواک د خپل هېواد او بې کوره هېوادوالو پر درد برسېره، له دوامدارې ناروغۍ څخه هم رنځېده او په وروستيو کې يې هغه ډېر ناتوانه کړى وو. د هغه پر ستړې اروا بل ستر گوزار د هغه د گرانې مېرمنې مړينه وه چې د ١٣٧٤ ل کال د وري په دريمه يعنې د استاد له مړينې څخه پوره دوه نيمې مياشتې مخکې په پيښور کې په حق ورسېده. پژواک له جسمي کمزورتيا برسېره د خپلې مېرمنې پرمرگ خپله اندېښنه په لاندينې في البديهه رباعي کې داسې څرگنده کړه، چې د هغه وروستۍ خوږې شعري کلمې گڼل کېږي: