cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
له جز څخه کل د قیا (استقرا) مسئله
د هغه څه اصلي سرچینه چې نن ورځ د مسئلې په نوم یادېږي د اتلسمې پېړۍ په نیمايي کې د ډېوېډ هیوم له خوا وړاندیز شوه، که څه هم استقرایې توجیې د هېلېنستي فلسفې د پیرهونیستي مکتب او د لرغوني هندي فلسفې د کارواکا مکتب له خوا په مخالف ډول لا دمخه داسې استدلال شوې وې چې د استقرا د مسئلې په اړه یې رڼا اچولې وه.
د مسئلې جوړښت
له جز څخه کل ته استدلال کې، یو کس د مشاهدو یوه لړۍ ترسره کوي او د هغو پر بنسټ نوې ادعا را منځ ته کوي. د بیلګې په توګه، د یو لړ مشاهدو پر بنسټ چې یوه ښځه د دوشنبې د ورځې په سهار په ۸ بجو خپل سپی د بازار په لور د قدهم وهلو لپاره وړي، دا د اعتبار وړ ښکاري چې استنباط کړو چې راتلونکې دوشنبه به هم ورته کار وکړي، یا په عمومي توګه، دا چې ښځه له خپل سپی سره هر دوشنبه له بازار څخه تېرېږي. دا چې راتلونکې دوشنبه ښځه له بازار څخه تېرېږي یوازې د مشاهدو لړۍ زیاتوي، مګر دا نه ثابتوي چې هغه هره دوشنبه له بازار څخه تېرېږي. تر هرڅه د مخه، د مشاهدو له شمېر هاخوا، دا ډاډ نشته، چې ښځه تل د دوشنبې په ورځ د سهار په ۸ بجو له بازار څخه تېرېږي. په حقیقت کې، ډېوېډ هیوم حتی په دې استدلال وکړ چې نشو کولای دا ادعا وکړو چې دا "ډېر احتمالي" دی، ځکه چې دا لاهم دې فرضیې ته اړتیا لري چې تېر وخت د راتلونکي اټکل کوي.
دویم، مشاهدې په خپله د استقرایي استدلال اعتبار منځ ته نه راوړي، مګر په استقرایي توګه. برترند رسل (د فلسفې ستونزې) په کتاب کې په دې ټکي رڼا اچولې ده:  "کورني څاروي هغه وخت د خوړو تمه کوي چې هغه څوک وویني چې دوی ته معمولا خواړه ورکوي. موږ پوهېږو چې د یوشانتوب دا ټولې ساده تمې ګمراه کوونکي دي. هغه سړی چې د خپل ژوند په اوږدو کې یې هره ورځ چرګ ته خواړه ورکړي، په پای کې د هغې سر غوڅوي، چې دا ښیې چې د طبیعت د یوشانتوب په اړه نور غوره نظرونه به د چرګ په اړه غوره ګڼل کېدل."
پیرهونیزم
د پیرهونیست فیلسوف سکستوس امپریکوس آثار ترټولو لرغوني پاتې آثار دي چې د استقرایي استدلال د اعتبار په اړه پوښتنې را پورته کوي. هغه لیکلي: "تر هغه ځایه چې زه وینم، آسانه ښکاري چې له جز څخه کل ته تګلاره له پامه ورغورځوو. ځکه چې، کله چې دوی د استقرا له لارې د جزئیاتو څخه د عمومیت د رامنځ ته کولو وړاندیز کوي، دوی به دا کار د ټولو یا ځینې ځانګړو بېلګو د بیاکتنې په بنسټ ترسره کړي. که هغوی یوازې د ځینو بیاکتنه وکړي، استقرا به نا مطمئنه وي، له دې امله چې په استقرا کې د ځینو جزئیاتو حذفول د عمومیت بڼه زیانمنوي؛ په داسې حال کې چې که د ټولو بیاکتنه وکړي، هغوی به له نا ممکن حالت سره مخ شي، ځکه چې جزئیات نامعلوم او لایتناهي دی. له دې امله، لکه څنګه چې زه فکر کوم، د دواړو شرایطو په بنسټ، پایله داده چې استقرا له اعتبار څخه لوېږي."د فرضیو او پایلې تر منځ هغه تشه چې په پورتني متن کې په ګوته شوې، په دایروي استدلال باندې د هیوم له څېړنې څخه توپیر لري. خو وینتراب په فلسفې درۍ میاشتنۍ (مجله) کې ادعا کوي چې که څه هم مسئلې ته د سکستس دریځ مختلف ښکاري، د هیوم چلند په حقیقت کې د استدلال کارول وو چې د سیکسټس له خوا راپورته شو: "هغه څوک چې د حقیقتونو قضاوت کولو ادعا کوي، اړ دي چې د حقایقو د قضاوت په شرایطو باندې پوه شي. بیا دا شرایط د یو قضاوت کوونکي له خوا یا تصدیق شوي دي یا هم نه دي. خو که تصدیق شوي نه وي، نو له کومې معتبرې سرچینې څخه راځي یا نه؟ ځکه چې په هېڅ دلیل شخړه نه باید له قضاوت پرته د اعتبار وړ وګڼل شي. او که دا تصدیق شوي وي، هغه څه چې دا تصدیق کوي، په خپل وار سره، یا تصدیق شوي دي او یا هم نه دي، او همداسې نور تر لایتناهي پورې."که څه هم د شرایطو شخړه هم له کل څخه جز ته او هم له جز څخه کل ته تګلارو کې کارول کېږي، وینتراب په دې اند دی چې د سکستس استدلال "په کره توګه هغه ستراتیژي ده چې هیوم یې د استقرا په وړاندې غوښتنه کوي: یعنې، دا نشي توجیه کېدای، ځکه چې که وړاندیز شوې توجیه استقرایي وي نو د دایروي استدلال بڼه لري". هغه دې پایلې ته ورسېده چې "د هیوم ترټولو لوی میراث هغه انګېرنه ده چې استقرايي توجیه له تعلیلي توجیې سره ورتوالی نه لري". هغه د تعلیلي استدلال له اعتبار څخه د هیوم د څرګند تصدیق په اړه بحث پای ته رسوي، چې هیوم هغه ادراک په ګوته کوي چې په یو ډول عصري مبنی پالنې ته ورته والی لري.
هندي فلسفه
کارواکا چې د هندي فلسفې یو مادیات پالونکی او شکاک مکتب دی، د استقرا له ستونزې څخه کار واخیست ترڅو د اعتبار وړ پوهې د ترلاسه کولو لپاره د یوې لارې په توګه د استنباط کارولو نیمګړتیاوې په ګوته کړي. دوی باور درلود چې لکه څرنګه چې استنباط د وسطي اصطلاح او خبر تر منځ د غیر متحولې اړیکې په توګه اړین دی، او همدارنګه، له دې امله چې د غیر متحولې اړیکې د رامنځ ته کېدو لپاره کومه لاره نشته، نو د اعتبار وړ پوهې د یوې لارې په توګه د استنباط اغېزمنتیا هېڅکله بیان کېدای نشي.
د نهمې پېړۍ هندي شکاک جیاراسي باتا هم په استدلال او د پوهې په ټولو وسایلو باندې برید وکړ او د تعلیلي استدلال یوه بڼه یې وښودله چې د ځانګړو بېلګو له مشاهدې په بنسټ د عموميت د اړیکو څخه د پایلې د ترلاسه کولو لپاره هېڅ لاره نشته.
د منځنیو پېړیو فلسفه
د منځنیو پیړیو لیکوالانو لکه الغزالي او د اوکام اوسېدونکی ولیم په دې اند وو چې ستونزه د خدای (ج) له مطلق قدرت سره تړلې ده، او داسې پوښتنه یې کوله چې څنګه موږ ډاډ ترلاسه کولای شو چې نړۍ زموږ له تمې سره سم چلند ته دوام ورکوي په داسې حال کې چې خدای (ج) په هره شیبه کې د معجزې په توګه برعکس حالت را منځ ته کولای شي. خو ډنس سکوتس استدلال وکړ چې د محدود شمېر جزئياتو څخه عمومیت ته حرکت ته استقرایي استنباط په "روح کې د شته قضیې" په بنسټ تایید کړ، یعنې 'هر هغه غیر آزاد څه چې په ډېرو مواردو کې د یو لامل له مخې را منځ ته کېږي، د هغه لامل طبیعي اغیزه ده. '"  د ۱۷مې پیړۍ د عیسوي ټولنې ځینې غړو استدلال وکړ چې که څه هم خدای (ج) کولای شي د نړۍ پای په هره شیبه کې راپېښ کړي، دا ډېره یوه نادره پېښه ده او له همدې امله موږ په دې باور یو چې دا به ډېر ژر پېښ نشي چې دا په پراخه کچه توجیه شو.
درميان ولسوالي
درميان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان درمیان)  د ايران د خراسان جنوبي ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۵۳٬۷۱۴ تنه نفوس لري. د درميان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۴ کېښودل شو.
26 اگسټ
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
ایروډینامیک
ایروډینامیک د هوا د حرکت څېړنه ده، په ځانګړي ډول هغه مهال چې د الوتکې د وزر په څېر د یوه جامد جسم تر اغېز لاندې راشي. په ایروډینامیک کې په ټولیز ډول د مایع ډینامیک او د ګازونو د ډینامیک موضوعات شاملېږي. ایروډینامیک اصطلاح تر ډېره د ګاز له ډینامیک سره په مترادفه معنا کارول کېږي، خو توپیر یې دا دی چې «د ګاز ډینامیک» د ټولو ګازونو حرکت څېړي او تر هوا پورې محدود نه دی. په اوسنۍ معنا د ایروډینامیک رسمي څېړنه په اتلسمه پېړۍ کې پیل شوه، که څه هم د ایروډینامیک د کشش په څېر بنسټیزو مفاهیمو مشاهدات تر هغه هم مخکې ثبت شوي وو. په ایروډینامیک کې ډېری لومړنۍ هڅې تر هوا د درنې الوتنې اړوندې وې چې دا چاره په لومړي ځل په ۱۸۹۱ ز کال کې اوټو لیلینتال ثابته کړه.
تاریخچه
د اوسني ایروډينامیک تاریخ یوازې اوولسمې پېړۍ ته رسېږي، خو زرګونه کاله کېږي چې د ایروډینامیک قوې د انسانانو له‌خوا په بادبان لرونکو بېړیو او بادي ژرندو کې کارول شوې دي او په ثبت شوي تاریخ کې د الوت انځورونه او کیسې هم موجودې دي، لکه د لرغوني یونان د ایکاروس او ډایډالوس افسانې. د پیوستو محیطونو، کشش او د فشار د ګراډیان بنسټیز مفاهیم د ارسطو او ارشمیډس په اثارو کې څرګند دي.
په ۱۷۹۹ ز کال کې «سر جورج کیلي» لومړنی کس و چې د الوت څلور ایروډینامیکي قوې (وزن، پورته کول، کشول او فشار یا ټېله کول) او د هغوی تر منځ اړیکې یې وپېژندې، د دې کار په کولو سره یې په راتلونکې پېړۍ کې تر هوا درانه الوت ته د رسېدو مسیر طرحه کړ. په ۱۸۷۱ ز کال کې «فرانسېس هربرټ ونهام» د باد لومړنی تونل جوړ کړ چې د ایروډینامیکي قوو د دقیقې اندازه اخیستنې شونتیا یې رامنځته کړه. د دې تر څنګ «جین لو رونډ ډالمبر»، «ګوسټاو کیرشهوف» او «لارډ ریلي» د کشش یا کشولو تیورۍ وړاندې کړې. په ۱۸۸۹ ز کال کې د هوانوردۍ فرانسوی انجنیر «چارلز رنار» لومړنی کس و چې د پایدارې الوتنې لپاره یې د اړین ځواک منطقي وړاندوېینه وکړه. اوټو لیلینتال لومړنی کس و چې د ګلایډر په مرسته له الوت سره ډېر بریالی شو، د دې تر څنګ لومړنی کس و چې د نازکو او منحني ایرفولونو [باد وړونکو پاڼو] وړاندیز یې وکړ چې د ډېر پورته وړلو او کم کشش لامل کېږي. رایټ وروڼو د دغو پرمختګونو او خپل بادي تونل د څېړنو په تکیه د ۱۹۰۳ ز کال د ډسمبر په ۱۷مه نېټه لومړنۍ برېښنايي الوتکه والوزوله.
د لومړنیو الوتنو په جریان کې «فرډریک لانچسټر»، «مارټین کوټا» او «نیکولای ژوکوفسکي» په خپلواک ډول ځینې داسې تیورۍ وړاندې کړې چې د یوه سیال یا بهاند جریان انتشار یې له پورته کېدو یا لوړېدو سره وصلاوه. کوټا او ژوکوفسکي د دوه‌اړخیز وزر تیوري رامنځته کړه. د لانچسټر د کار په پراخېدو سره «لوډویګ پرانټل» ته د ریاضیاتو په مرسته د نازکې هوا او پورته وړونکې کرښې د تیوریو او له مرزي طبقو سره د کار نسبت کېږي.
د الوتکې د سرعت له ډېرېدو سره طراحان د غږ سرعت ته په نږدې سرعتونو کې د هوا د تراکم له اړوندو ننګونو سره مخ شول. په دغسې شرایطو کې د هوا په جریان کې توپیر د الوتکې په کنترول کې ستونزې رامنځته کوي، د ضربه‌يي څپو له امله کشش زیاتېږي او د ایرولاسټیک لړزې له امله د الوتکې د ساختمان د ماتېدو خطر پېښېږي. د غږ په سرعت د جریان د سرعت نسبت د «ارنسټ ماخ» په ویاړ د ماخ عدد نومول شوی. ارنسټ ماخ د لومړنیو هغو کسانو له ډلې و چې د غږ د مافوق جریان خواص یې وڅېړل. «مک‌کارن رانکین» او «پیر هانري هوګونیو» تر ضربه‌يي څپې مخکې او وروسته د جریان د خصوصیاتو تیوري په خپلواک ډول پراخه کړه. «تیوډور وون کارمان» او «هیو لاټیمر ډرایډن» د ماخ د عدد او ماخ ۱ تر منځ د جریان د سرعت تشرېح کولو لپاره «ټراسونیک» یا فراصوتي اصطلاح رامخې ته کړه چې کشش په چټکتیا سره په کې ډېرېږي. د دغه کشش د چټک ډېرښت له امله د ایروډینامیک پوهان او هوانوردان مافوق صوت الوتنې ته د رسېدو د شونتیا په اړه سره یوه خوله نه وو، تر هغه چې په ۱۹۴۷ زکال کې د بېل X-۱ الوتکې په مرسته غږیز دېوال مات شو.
د ایروډینامیک څانګې
د ایروډینامیک ستونزې د جریان د محیط یا د جریان د خواصو پر بنسټ ډلبندي کېږي چې د جریان سرعت، تراکم او غلظت په کې شامل دي. بیرونی ایروډینامیک د بېلابېلو شکلونو د جامدو اجسامو په شاوخوا کې د جریان څېړنه ده. د الوتکې د پورته وړونکي او کشوونکي او یا هم د هغو ضربه‌يي څپو ارزونه چې د راکټ په مخنۍ پوزه کې رامنځته کېږي، د بیروني ایروډینامیک بېلګې دي. داخلي ایروډینامیک په جامدو اجسامو کې د عبوري جریان څېړنه ده. د بېلګې په توګه په داخلي ایروډینامیک کې د یوه جټ د موتور یا د ایرکنډېشن د پایپ له لارې د هوا د جریان څېړنه شاملېږي.
محمد ابراهیم الکوزی
محمد ابراهیم الکوزي په کال ١٩٧٨ کې د کندهار د ارغنداب ولسوالۍ د کوکران په سېمه کې زېږېدلی دی. هغه د پخواني مجاهد حاجي آغا کاکا زوی دي.
سياسي ژوند
هغه د افغانستان ولسمشریزو ټاکنو ته هم ځان نوماند کړی وو او د ټاکنیزې ډلې نوم يې د «د ظلم او بې عدالتۍ پر وړاندې مبارزه» نومېده. د ځينو په وینا چې هغه «د الکوزیو د سراسري شورا» مشر هم وو.
27 اگسټ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
اومبریا
اومبریا ولایت په ایټالوي Umbria) د ایټالیا هیړاد له مرکزي سیمو څخه یوه کوچینۍ هغه ده.
د ریاضي اقتصاد
Mathematical economic is an approach analysis in which the economists make use of mathematical symbols in the statment of problem and also draw upon knowen mathematical theorems to aid in reasoning. Khanzaman zaheer
28 اگسټ
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
سولي پرودممه
د فرانسوي ژبې تکړه شاعر او مقاله لیکونکی “رېنۍ-فغانسوا-ارماند سولي پرودوممه” د ۱۸۳۹ زېږدیز کال د مارچ دمیاشتي په ۱۶ نېټه چي د ۱۲۱۷ لمریز کال د حوت دمیاشتې د ۲۵ نېټې سره سمون خوري د فرانسې په پلازمېنه پاريس کې زېږېدلی دی چي د ۱۹۰۱ زېږدیز کال د نوبل جایزه يې گټلې ده او نوموړې جایزه په تاریخ کښي د نوبل دادبیاتو لومړنۍ جایزه ده.
پوردوممه په لومړیو وختونو کښي غوښتل چي انجینر سي خو بیا یې فیلسوفي انتخاب کړه او وروستی اتنخاب یې شاعري وه چي رښتیا هم یو لوی شاعر ترې جوړسو. هغه په خپل شعر کښي خپل مرام بیانوي څو د عصري وخت لپاره علمي شاعري رامنځته کړي. ويل سوي دي چي هغه یو ډېر رښتونی او سودايي انسان او  پلار یې دوکاندار وو. په فرانسه کښي د پېرناساوس نومي ښوونځۍ د نولسمي پېړۍ د فرانسوي شاعرۍ یوه ادبي ښوونځۍ وه چي له غړو څخه یې یو هم پرودوممه وو او ددې دندي سره ترڅنگ نوموړي  د ۱۸۸۱ زېږدیز کال  څخه بیا ترمرگه پوري  د فرانسوي اکاډمۍ د یوه غړي په حیث دنده هم لرله.
د نوموړي ليکوال او شاعر ۴ نثري او ۱۲ شعري ټولگي چاپي سوي دي.
پرودوممه د فرانسې په شاتېنې-مېلېبري نومي ښار کښي د ۱۹۰۷ زېږدیز کال دسپټمبر دمیاشتي په ۶ نېټه د ۶۸ کلنۍ په عمر ددې دنیا څخه سترگي پټي کړې.
شپې ليد سترگۍ
د شپې لر لیدونکی  یا شپې لیدونکې عینکې (په انگرېزي: night-vision goggles) د لیدلو یو ډول وسیله ده چې تصویرونه په تیاره کې ښکاره کوي. دا ډول سترگۍ عموماً د نظامي او امنیتي اورگانونو لخوا استعمالېږي، خو په دې وروستیو کې په لوېدیځو هېوادونو کې د ملکي خلکو لخوا هم استعمالېږي.
وېشنيزه:بصری پوهنه
هیگزبوسون
هیگزبوسون(په انگرېزي: Higgs boson) دبڅرکو د ستانډارډ موډل او ولسوبڅرکو څخه  یواځینۍ ذره  ده چې په ۱۹۶۴دکال کی د  پېټر هيگز په نامه فیزيکپوه لخوا وړاندوینه وشوه او په ۲۰۱۳ کال کی په سويس کی د زېرن په ښار کی د تجربو د لارې څخه انکشاف شوه. د نوموړې ذرې دثابتولولپاره لوړانرژي تعجیل کوونکې آلې پکاردي. دبیلگې په توگه لکه تعجیل کوونکی ماشین تیورې له مخې دهیگزبوسون پیدایښت هغه مهال شونی دی چې پروټونو ته لږترلږه څوارلس تیراېلېکټرون ولټ تعجیل ورکړشي اوبیا دیوبل سره مخامخ ټکروکړي.
عباس‌آباد ولسوالي
عباس‌آباد ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان عباس‌آباد)  د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۵۲٬۸۳۲ تنه نفوس لري. د عباس‌آباد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د مازندران ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
جورج فوسټر
جورج فوسټر (Johann Georg Adam Forster) هغه اصلاً د هند په شرقي کمپنۍ کي په ١٧٨٠ميلادي کال کي يو ملازم ؤ، ده ته د خپل حکومت لخوا د هند، افغانستان، پارس او د روس په اړه معلوماتو د راټولولو وظيفه وردغاړي سوې وه. ده خپل سفر د اوسني هند د کلکتې څخه شروع کړ، چي په هغه وخت کي په افغانستان کي د تېمور شاه واکمني وه، په اوسني پېښور کي يو څو ورځي پاته سو، وروسته د سوداګرو د قافلو سره افغانستان ته دننه سو، کابل،کندهار، هرات او بيا مشهد ته ولاړئ. د فوسټ څخه اصلي مطلب د انګرېزانو شيطانت او غداري ده. =داهم ولولۍ= مطلب فوسټر پخپل سفر کې هر هغه څه چې ليدل او يا ورسره پيښېدل په يو ليک کې وليکل او خپل مشراو په هند کې د انگريز لوې استاځي ، نواب ( ارل) کارنوالس چې په کلکتې کې و، ورواستول. دا عادي ليکونه نه وه، او هر يو ليک يې د اتياو څخه ترسلو پاڼواوږد ؤ،  د بيلگې په توگه ديارلسم ليک يې ۸۹ چاپ سوي مخونه دي. د ده لومړې ليک په ۳۱ اگست ۱۷۸۲ م کې وليکل سو، چي د افغانانو د بې اتفاقۍ او کم عقلۍ بېلابېل تاکتيکونه پکښي کي وه، او انګريزانو پسي عملي کړه، چي نتيجه يې اوس مهال هم لیدل کیږو
سرچینۍ
سرچینه: سیف لودین
د ميکروبونو ضد مقاومت
د میکروبونو ضد مقاومت (AMR) هغه مهال منځ ته راځي، کله چې جراثيم داسې جوړښت منځ ته راوړي چې د ميکروبونو ضد له اغېزو يې ساتي. انتي بيتيک مقاومت د AMR یوه فرعي څانګه ده او په ځانګړي ډول په هغو باکترياوو عملي کېږي چې د انتی بيتیک سره مقاومت کوونکې ګرځي.
محبت خان
مخينه
نواب محبت خان پر ۱۷۵۰ زیږدي کال په روهیلکهنډ کې زیږیدلی وو. نواب محبت خان بړیڅ د شهید حافظ الملک حافظ رحمت خان بړیڅ (۱۷۷۴ زیږدي کال مړ) زوی وو. هغه د خپل پلار د مړینې پر مهال ۲۴ کلن زلمی وو. د محبت خان د پلار تر وژل کېدو رووسته د هغوی کورنۍ له قدرت او شتمنۍ دواړو بې برخې شوه، خو دغې مایوسۍ پر هغه کوم ناوړه اغېر ونه ښند او د پلار تر مړینې وروسته لکهنو ته ولاړ او هلته اوسیده. تر هغه وروسته يې علمي او ادبي کارونو ته ملا وتړله. د پلار له مرگه په راوروسته عمر کې یې، چې په لکنهو کې اوسېده، په پښتو، فارسي او اردو کې د شعر دیوانونه ولیکل او د ریاض المحبت مشهوره ډکشنري یې تالیف کړه. د هغه له سرگذشته دا الهام اخلو چې انسان د خپلو ترخو خاطرو په کنډوالو باندې د خپل همت او محبت په مټ، د کامیابۍ دنگه ماڼۍ درولای شي.
د ميکروبونو ضد مقاومت
هر کال د AMR له امله منځ ته راغلې ناروغۍ د ميليونونه مرګونو لامل ګرځي. د هغو ناروغيو درملنه زیاته ستونزمنه ده چې لامل يې له ميکروبونو سره مقاومت وي، په زياته اندازه د ميکروبونو ضد درملو یا يې بديلو درملو ته اړتيا لري چې شونې ده دا درمل زیات زهرجن وي. دا لارې چارې ډېرې ګران بيه هم وي. د ميکروبونو هغه مقاومت چې له ګڼو ميکروب ضد سره مقاومت کوي د ګڼ درمليز مقاوم (MDR) په نوم يادېږي.
محبت خان
مخينه
ليکوال او څېړونکي زلمي هېوادمل، چې د محبت خان پښتو دېوان یې د چاپ جوگه کړی، پر دیوان په خپله سریزه کې لیکي: «داسې ښکاري چې نواب محبت خان په لکنهو کې له استوگن کېدو وروسته ټول ژوند د کتابونو په مطالعه، لیکلو، لوستلو او شعر ویلو تېراوه؛ له شاعرانو، ادیبانو او علماوو سره یې ناسته ولاړه او مراوده وه او د لکنهو په علمي او ادبي محافلو کې محشور و.» استاد هېوادمل په یوه بل کتاب کې «په هند کې د پښتو ژبې او ادبیاتو د ایجاد او ودې پړاوونه» د محبت خان په اړه کښلي، چې په هند کې د ۱۲ سپوږمیزې پېړۍ د وروستیو کلونو او د ۱۳ پېړۍ په ډېری ادبي تذکرو کې د نواب محبت خان يادونه شوې او گردو تذکره لیکونکو یې د ښو اخلاقو او فضل او دانش یادونه کړې ده.
3 سپټمبر
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د ميکروبونو ضد مقاومت
د ميکروبونو ټول ډولونه مقاومت تر لاسه کولای شي. فنګي (چڼاسکي) د فونګي په وړاندې مقاومت پيدا کولای شي. وايرس د وايرس ضدمقاومت لاسته راوړلای شي. پروټوزو د پروټو ضد مقاومت ترلاسه کولای شي او باکتريا انتي بيتيک مقاومت تر لاسه کولای شي. هغه باکتريا چې تر ډېره بريده د درملو په وړاندي مقاومت کوي (XDR)، ياپه ټوله معنا د درملو ضد دي (TDR)، کله کله «سوپربګ» (غېر عادي جراثيم) بلل کېږي. شونې ده چې په باکترياوو کې د جنيتيکي بدلون له امله منځ ته راشي، يا په دې ډول چې يوه نوعه له بلې څخه مقاومت تر لاسه کړي. د بې ترتيبه بدلونونو له امله تصادفي مقاومت څرګندېدای شي. په هر حال، داسې برېښي چې د اوږدې مودې لپاره د ميکروبونو ضد درملو څخه کار اخستل، د بدلونونو په غوراوي کې مرسته کوي، کوم چې د ميکروبونو ضد درمل بې اغېزې کوي.
محبت خان
مخينه
نواب محبت خان یو زړور، غیرتي او په پښتو او پښتونواله ټینگ ولاړ پښتون وو. نوموړی په پښتو، پارسی، اردو، هندي، عربي او سانسکرېټ ژبو پوهېده او په پښتو، پارسي، اردو، هندي او عربي ژبو کې یې شاعري کړې ده.
نواب محبت خان بړیڅ د هند د روهليکنډ د سیمي نواب د پښتو قاموس ریاض المحبت په لیکلو سره د پښتو ادب ژبدود او وییښود (لغت ښودنې) بنسټ کېښود.
د ميکروبونو ضد مقاومت
د انتی بيتيک د ناسم کارولو په مخنيوي کې يواځې د تجويز پر مهال د انتي بيتيک اخستل شامل دي، کوم چې د انتي بیتيک مقاومت منځ ته راوړلای شي. د انتي بيتيک نازکو لړيو ته د انتي بيتيک پر پراخو لړيو د شونتيا په حالت کې ترجيح ورکول کېږي، ځکه چې په اغېزناکې طريقې او سم ډول ځانګړو ژونديو موجوداتو په نښه کولو سره د مقاومت تر څنګ جانبي عوارض هم پېښېږي. د هغو خلکو سم پوهاوی اړين دی چې دا درمل په کور کې کاروي. روغتيايي کارکونکي کولای شي د لاسونو مينځلو په ګډون د سم پاکوالي او روغتيا ساتنې له لارې د ناروغانو تر منځ د عفونيت د مقاومت خپرېدل کم کړي او دوی بايد ناروغ، د هغه ليدونکي او د کورنۍ غړي دې چارې ته وهڅوي.
محبت خان
مخينه
نواب محبت خان بړیڅ دپښتو ژبې ښه شاعر وو. هغه په پښتو اشعارو کې د هندي سبک پیرو وو. د هغه د پښتو ژبې دیوان چې (دیوان محبت) نومېږي، خطي نسخې د هند د رامپور او د برتانيا د بودلیان په کتابتونونو کې خوندي دي.
د شعر بېلگې
د نواب محبت خان د دیوان ځینې پښتو شعرونه:
د ميکروبونو ضد مقاومت
په انسانانو او ژويو کې د درملو مقاومت په عمومي توګه، د ميکروبونو ضد توکو په کارولو او د دواړو تر منځ د مقاومت د فشار په په پراخېدو سره زياتېږي. مخ پر وده مقاومت همدا راز د درمل جوړولو صنعت څخه په نامناسب ډول د معالجه شويو فاضله موادو د خوشې کولو سره هم اړيکه ورکړل شوې ده، په ځانګړي ډول په هغو هېوادونو کې، چېرې چې په ډېره اندازه درمل جوړېږي. انتي بيتيک باکترياوې په نفوس کې ټاکلي فشار زياتوي، د کمزورو باکترياوو د مړينې لامل ګرځي؛ دا چاره د مقاومو باکترياوو سلنه زياتوي، کوم چې په پرله پسې ډول وده کوي. ان د انتي بيتيک په ډېره کمه کچه کې، شونې ده چې مقاومو باکترياوو ته ګټه ورسوي او په دې ډول د کمزورو باکترياوو په نسبت چټکه وده وکړي. په داسې حال کې چې د انتي بيتيک په وړاندې مقاومت ډېر عام ګرځي، د بديلو درملنو لپاره اړتيا زياتېږي. د نويو انتي بيتيکو درملنو غوښتنه شوې ده، خو د نویو درملو جوړول کم شوي دي.
محبت خان
د شعر بېلگې
الهي آه او ناله د محبت را - اور د مينې پر کاله د محبت را
لکه گل په غم د عشق مې ځيگر خون کړه - داغ په زړه لکه لاله د محبت را
تشنه لب د مى د مينې هر نفس يم - په کرم يوه پياله د محبت را
د ميکروبونو ضد مقاومت
مخ په وده هېوادونو کې د انتي بیتيک درملو د نسخو او وېش له امله په نړيواله کچه د ميکروبونو ضد مقاومت مخ په زياتېدو دی. اټکل دا دی چې هر کال له ۷۰۰۰۰۰ څخه نيولې بيا تر څو ميلیونه پورې مړینې منځ ته راځي او دا په ټوله نړۍ کې د عامې روغتيا لپاره په يو ستر ګواښ بدل شوی دی. په متحده ايالاتو کې هر کال، لږ تر لږه ۲.۸ ميلیونه خلک په داسې باکتریاوو اخته کېږي، کومې چې د انتي بيتيک په وړاندې مقاومت کوي، لږ تر لږه ۳۵،۰۰۰ خلک مړه کيږي، د روغتياي پاملرنې په لګښتونو کې زياتوالی او د توليدي وړتياوو د کمۍ له امله  ۵۵ ميلیونه ډالر زيان رسېږي.د نړيوال روغتيايي سازمان (WHO) په وينا، شونې ده چې تر ۲۰۵۰ز کال پورې د مړينې کچه ۳۵۰ ميلیونه ته ورسېږي. د ملګرو ملتونو د راپور پر بنسټ دا مهال به کلنۍ مړينه لس ميليونه کسان وي.
محبت خان
د شعر بېلگې
د یوه بل شعر بیلگه:
د ميکروبونو ضد مقاومت
د دې ګواښ سره د مقابلې لپاره په نړيواله کچه د ټوليزو اقداماتو عامې غوښتنې کېږي، په کومو کې چې د باکتریاوو ضد مقاومت په اړوند د نړيوالو تړونونو وړانديز شامل دی. په نړيواله کچه د انتي بیتيک (د جراثيم ضد/باکتريا ضد درمل) مقاومت په بشپړ ډول نه دی پېژندل شوی، خو هغه بې وزله هېوادونه چې روغتياي نظام يې کمزوری دی زيات اغېزمن شوي دي. د کوويډ-۱۹ وبا پر مهال، له دې امله چې ساينسپوهانو ډېره توجه د SARS-CoV-2 په اړوند څېړنو ته کړې وه، د ميکروب ضد مقاومت په وړاندې اقدامات سست شول.
پېژند
د روغتيا نړیوال سازمان د ميکروبونو ضد مقاومت د باکتریا ضد درملو په وړاندې د کوچنیو ژونديو موجوداتو مقاومت بللی دی، کوم چې يو وخت د همدې کوچنيو موجوداتو په مټ د عفونیت د درملنې وړ و. يو تن د انتي بيتيک مقاوم نه شي ګرځېدای. مقاومت د ميکروب يوه ځانګړتيا ده، نه د يو شخص يا نورو ژونديو موجوداتو خاصيت، کوم چې له يو ميکروب څخه اغېزمن شوی وي.
محبت خان
د شعر بېلگې
ته ناحق په ما کينه کړې کينه ناکه - په کينه به آيينه نه کړې ته پاکه
د ميکروبونو ضد مقاومت
پېژند
انتي بيتيک مقاومت د باکتريا ضد مقاومت يوه فرعي څانګه ده. په ډېر دقيق ډول مقاومت د «پييوجينيک» باکټريا سره اړه لري او بيا په دوو نورو فرعي څانګو وېشل شوی دی چې هغه مايکروبيالوژيکي او کلینيکي څانګې دي. په مايکروبيالوژيکي ډول د مقاومت اړيکه ډېره عامه ده چې د جينز، بدل شوي يا په وراثت سره منځ ته راغلي حالت څخه منځ ته راځي، کوم چې له باکتريا سره مرسته کوي چې له مشخصو انتي بيتوکونو سره اړوند جوړښتونو سره مقاومت وکړي. روغتيايي مقاومت د ډېرو درملنو لارو چارو د ناکامۍ په مټ ښودل کېږی، کله چې په عام ډول د درملنې په وړاندې حساسې باکترياوې له درملنې څخه له خوندي کېدو وروسته مقاومې ګرځي. د تر لاسه شوي مقاومت په دواړو حالتونو کې، باکتريا کولای شي د «کنجوجيشن»، لېږد يا بدلون په مټ د مقاومت لپاره جنيتيکي چټکونکی ولېږدوي. همدا چاره له مقاومت سره مرسته کوي چې په همدې يو «پيټيجن» (ناروغونکی يا د ناروغۍ پیدا کوونکی) يا په يو شان باکتريايي پيتيجن کې مقامت خپور کړي.
محبت خان
د شعر بېلگې
دست شوقم گر چنین سوی بیابان میرود - چاک هردم از گریبان تا بدامان میرود
د ميکروبونو ضد مقاومت
ټولکتنه
د ۲۰۱۴ز کال د اپريل په مياشت کې د روغتيا نړيوال سازمان په خپور شوي راپور کې راغليدي:«دا جدي ګواښ اوس د راتلونکي لپاره وړاندوينه نه ده، اوس مهال د نړۍ په هره سيمه کې پېښېږی او د دې وړتيا لري چې په هر هېواد کې د هر عمر خلک او هر څوک اغېزمن کړي. د انتي بيتيک مقاومت – کله چې باکتريا بدليږي، نو بیا انتي بيتيک په هغو خلکو کې کار نه کوي، چاته چې د ناروغۍ د درملنې لپاره د دې اړتيا وي – اوس د عامې روغتيا لپاره يو ستر ګواښ دی».
محبت خان
د شعر بېلگې
پیچ وتابم از جنون گر نیست خاک من چرا - گرد بادي میشود وسوی بیابان میرود
د ميکروبونو ضد مقاومت
ټولکتنه
په ۲۰۱۹ز کال کې د AMR له امله ۱.۲۷ ميلیونونه مړينې پېښې شوي. په همدې کال کې په پنځه ميليونه مړينو کې AMR برخه درلوده او د AMR له امله په مړو شويو هرو پنځو کسانو کې يو تن له پنځو کلونو څخه عمر لرونکی ماشوم دی.
محبت خان
د شعر بېلگې
دا هم د نواب محبت خان بړیڅ د اردو کلام یوه بېلگه:
د ميکروبونو ضد مقاومت
ټولکتنه
په ۲۰۱۸ز کال کې، د روغتيا نړيوال سازمان انتي بيتيک مقاومت د نړيوالې روغتيا، خوراکي خونديتابه او ودې په وړاندې يو له سترو ګواښونو څخه شمېرلی دی. AMR ته منسوبې مړينې د سيمې په لحاظ توپير مومي: د ناروغیو د مخنيوي او کنترول لپاره اروپايي مرکز د محاسبې له مخې په ۲۰۱۵ز کال کې په اروپايي اتحادیه او اروپايي اقتصادي سيمو کې ۶۷۱۶۸۹ ناروغۍ د انتي بيتيک مقاومو باکترياوو له امله منځ ته راغلي دي چې له امله يې ۳۳۱۱۰ مړینې شوي. ډېرې د روغتيايي پاملرنې په مرکزونو کې پېښې شوي دي.
محبت خان
د شعر بېلگې
نی زر نه زور نه یار آشنا کا نام - رکهتی هین ابني پاس صنم هم خدا کا نام
ظالم کهون مین یاکه ستمگار همدمو - کیا پوچتهي هو مج سی تم اس بیوفا کا نام
د ميکروبونو ضد مقاومت
لاملونه
په بنسټي ډول د ميکروبونو ضد مقاومت د ميکروبونو ضد درملو زياتې کارونې له امله منځ ته راغلی دی. له همدې امله یا خو ميکروبونه د هغو درملو په وړاندې دفاع تر لاسه کوي چې د دې د درملنې لپاره کارول کېږي، یا د ځانګړو ميکروبي انواعو له امله چې د ميکروبونو ضد په وړاندې طبيعي مقاومت لري، د هغو په پرتله زیات خپور شوی دی، کوم چې په اسانۍ سره د درملو په مټ له منځه وړل کېدای شي. په داسې حال کې چې د وخت په تېرېدو سره په طبيعي ډول د ميکروبونو ضد مقاومت پيدا کېږي، د ميکروبونو ضد عواملو کارول، د روغتيايي پاملرنې د صنعت په دننه او له هغې څخه دباندې په دواړه ډول جوړښتونو کې د ميکروبنو ضد مقاومت د ډېر تر ډېره عامېدلو لامل ګرځي.
محبت خان
د شعر بېلگې
اذالم یبق فی الاسلام اثار - جری من مقلتي دمع کا انهار
فقلت لهاتف من یظهرالدین - فجاء الصوت سلطان الجهاندار
مړینه
نواب محبت خان بړیڅ پر ۱۸۰۹ زېږدي کال د ۵۹ کلونو په عمر د هند د اتهر پردیښ په منځۍ (مرکز) لکهنو کې ومړ او وزیر باغ ته نږدې په کشور گنج هدیره کې خاورو ته وسپارل شو. اروا دې يې ښاده او جنت دې يې ځای وي.
ليکلي او چاپ شوي نښيزونه يې
۱- پښتو دیوان، د ۱۳۸۴ لمريز کال چاپ.
۲- ریاض المحبت (پښتو قاموس).
اخځليک
۲-http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0areu--00-00-10-0---0---0direct-10---4---0-0l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-00&cl=CL5.24&d=HASH8a1d6a44e34e5f67cb6a33&x=1
۳-
د بارباروسا عملیات
د بارباروسا عملیات چې په جرمني ژبه کې ورته (یونټرنیهمان بارباروسا ) وايي، د نازي جرمني او د هغه د محور متحدینو له خوا د شوروي اتحاد د یرغل لپاره د کوډ نوم و، کوم چې د ۱۹۴۱ز کال د جون په دوه وېشتمه د یکشنبې په ورځ د دویمې نړیوالې جګړې په اوږدو کې پیل شو. دا عملیات د فریډریک بارباروسا ( سور ږیري ) په نوم ونومول شول ،څوک چې د دولسمې پېړۍ د روم مقدس سترواک او د جرمني پاچا و. دغه عملیات د نازي جرمني ایډیالوژیکي موخه په عمل کې راوسته، چې د لويديځ شوروي اتحاد نیول او د جرمنیانو سره یوځای کول و. د جرمني د جنرال پلان اوسټ موخه دا وه چې ځینې نیول شوي وګړي په زور د محوري جګړو لپاره کار ته اړ کړي، په داسې حال کې چې د قفقاز د تېلو زېرمو او د شوروي اتحاد د بېلابېل کرنیزو سرچینو ترلاسه کول یې د موخي یوه برخه وه. د دوی وروستۍ موخه دا وه چې د جرمني لپاره لا ډیر لیبینزرم ( د اوسېدو ځای ) رامنځته کړي او په پای کې یې دا غوښتل چې سابیریا ته د ډله ييزو وګړو شړلو، غلامي او نسل وژنې له لارې د اصلي سلاویک وګړيله منځه یوسي.
د یرغل په دوو کلونو کې، جرمني او شوروي اتحاد سیاسي او اقتصادي تړونونه د سټراتیژیکو موخو لپاره لاسلیک کړل. د شوروي اتحاد له خوا د بیساربیا او شمالي بوکووینا د نیولو وروسته د جرمني لوړې قوماندې د شوروي اتحاد د یرغل پلانول د ۱۹۴۰ ز کال په جولای کې د ( د اوټو عملیات د کوډ نوم لاندې ) پیل کړل. د عملیاتو په جریان کې، د محور د متحدینو پرسونل  د ۳.۸ میلیونو څخه ډېر و چې دا د جګړې په تاریخ کې د یرغل تر ټولو لوی پوځ دی، چې د ۲۹۰۰ کیلومتره ( ۱۸۰۰ میله ) محاذ په اوږدو کې د ۶۰۰۰۰۰ موټرو او ۶۰۰۰۰۰ څخه زیاتو آسونو سره یې په لویدیځ شوروي اتحاد یرغل وکړ، د غیر جنګي عملیاتو لپاره، دا برید د جغرافيي او د متحدینو د ائتلاف د جوړښت له نظره،  د شوروي اتحاد په ګډون د دویمي نړیوالې جګړې د پراخېدو نښه وه.
دغو عملیاتو ختیځه جبهه پرانیسته، په کوم کې چې د تاریخ په اوږدو کې د بل هر جګړیز تیاتر په پرتله ډېر ځواکونه سره ژمن و. دې سیمي د دنیا ځینې لویې جګړې، خورا وحشتناک ظلمونه او ډېر زیات تلفات لیدلي ( د شوروی ځواکونو او د محور د ځواکونو لپاره )، چې د دویمي نړیوالي جګړې په جریان یې او ورپسې د شلمې پېړۍ په تاریخ اغېزه وکړه. د جرمني ځواکونو په پای کې کابو پنځه میلیونه شووري سره پوځونه ونیول. نازیانو په قصدي ډول کابو ۳.۳ میلیونه د جګړي شوروي زندانیان د لوږي له امله او یا یې په کوم بل ډول ووژل کړل او همدارنګه میلیونونه ملکي وګړي یې ووژل، لکه څنګه چې د جرمني د ( لوږي پلان ) د جرمني د خوراکي توکو د کمښت د حل کولو او د سلاویک نفوس د  لوږي له امله د مړه کېدو لپاره کاراوه. د ډله ييزو ډزو وژلو او د ګاز نیولو عملیات د نازیانو او یا د دوی د خوښي همکارانو له خوا د هولوکاسټ د برخې په توګه له یو میلیون څخه زیات یهودیان ووژل.
د بارباروسا ماتې د جرمني د نازي برخلیک سرچپه کړ. په عملیاتي توګه، د جرمني ځواکونو ډېري مهمي بریاوي ترلاسه کړي او همدارنګه د شوروي اتحاد مهمي اقتصادي سیمي یې ونیولي ( په ځانګړې توګه په اوکرین کې ) او درانه زیانونه یې ولیدل. په دې بریاوو سربیره ، د ۱۹۴۱ ز کال په پای کې د مسکو په جګړه کې د جرمني یرغل ودرېد ، ورپسې د شوروي د ژمي ضد یرغل جرمني شاوخوا ۲۵۰ کیلومتره ( ۱۶۰ میله )  شاته کړه. جرمنیانو په ډاډه زړه دې ته تمه درلوده چې شوروي اتحاد به د پولنډ په شان په چټکۍ سره سقوط شي، خو سرو پوځونو د جرمني د ورماچټ قوي ګوزارونه ولیدل او هغه یې په یو ناببره حمله کې له منځه یو وړل چې جرمنیان دې ته چمتو نه و. د ورماچټ کم شويو ځواکونه نور د دې توان نه درلود چې د ختیځي جبهې په اوږدو کې یرغل وکړي، ورپسې عملیاتو باید نوښتونه بېرته ونیسي او د شوروي سیمي ته ښه ژور ننوځي، لکه د ۱۹۴۲ ز کال کې آبي قضیه او په ۱۹۴۳ ز کال کې د سیټدل عملیات چې په پای کې ناکام شول او په پایله کې د ورماچټ د شاتګ او سقوط لامل شو.
د نازي جرمني توکمیزه پالیسي
د  ۱۹۲۵ ز کال په پیل کې، اډولف هټلر په مبهم ډول په خپله سیاسي تګلاره او خپله بیوګرافي ( میان کمپ )  کې اعلان وکړ چې:  هغه به په شوروي اتحاد یرغل وکړي او ټینګار یې وکړ چې د جرمني وګړي اړتیا لري چې د خپل لیبینزرم ( اوسېدو ځای ) خوندي وساتي، تر څو د جرمني د وګړو د راتلونکو نسلونه بقا ډاډمنه شي. د ۱۹۳۹ز کال د فبرورۍ په لسمه هټلر خپلو پوځي قومندانانو ته وویل چې: راتلونکې جګړه به په پوره توګه د ویلتانشونګین ( نړیوالو محتویاتو )  جګړه وي، په بشپړ ډول د خلکو جګړه، همدارنګه یوه توکمیزه جګړه به وي. د نومبر په ۲۳ مه، هغه وخت چې دویمه نړیواله جګړه مخکې پیل شوي وه، هټلر اعلان وکړ چې توکمیزه جګړه پیل شوې ده او دا جګړه به دا وښيي چې څوک به په اروپا او ورسره په نړۍ حکومت کوي. د نازي جرمني توکمیزه پالیسي شوروي اتحاد ( او ټوله ختیځه اروپا ) د غير اریایي  ( فرعي انسانانو ) نفوس په توګه ښيي چې د یهودي بالشویک دسیسه جوړوونکو له خوا اداره کېدل. هټلر په خپله بیوګرافی ( میان کمپ ) کې ادعا کوي چې د جرمني برخلیک دادی چې ختیځ ته وګرځي، لکه څنګه چې یې دا کار شپـږ زره کاله پخوا کړی و. په دې اساس دا د نازي یوه پټه پالیسي وه، خو مستند شوې وه چې د روسيې او سلاویک نفوس ډېری برخه ووژني، وشړي او یا یې غلامان کړي، همدارنګه د اوسټ د عمومي پلان لاندې د یورال لوېدیځه ځمکه د جرمني خلکو سره بېرته آباده کړي. د نازیانو باور په قومي برتري  کې په رسمي اسنادو او د جرمني په علمي مقالو کې راغلي، لکه د بهرنۍ نفوس سره څنګه چلند وکړو.
په داسې حال کې چې پخوانیو تاریخونو د ( پاک ورماچټ ) په افسانه ټینګار کاوه او د هټلر د توکمپالني په مقابل کې یې خپل ویاړ ساتلی، جورجین فورسټر یادونه کوي چې په اصل کې پوځي قومندانان د جګړې په ايډیالوژیکي ځانګړتیا کې ښکيل وو او د خوښي ګډونوالو په توګه د هغه په پلي کولو کې ښکېل و. د شوروي اتحاد له یرغل مخکې او وروسته د جرمني پوځونو ته د راډیو ګانو، فلمونو، لکچرو، کتابونو او نشراتو له لارې د بالشویک، سامی او سلاویک پر ضد ایډیالوژیانو په پراخه کچه تایید شوی دی. د شورويانو تشبیه کول د چنګیز خان د ځواکونو سره ، هټلر د کورشیا پوځي مشر سلاوکو کواترنیک ته وویل چې د منګولیا توکم اروپا ته ګواښ دی.
د برید په درشل کې، د ورماچټ ډېري قومندانانو خپلو سرتېرو ته ویلي و چې: هغه کسان چې د یهودي بالشویک فرعی انسانانو، د منګولیا لښکر، اسیايي سیلاب او سور ځناور په نوم تشرېح شوي‎، په نښه کړي. د نازيانو تبلیغات د شوروي اتحاد پر وړاندې جګړه د جرمني د ملي سوسیالیزم او یهودي بالشویزم تر منځ د یوې ایډیالوژیکي جګړې په توګه یاده کړه او همدارنګه د ډیسپلین شویو جرمنیانو، یهودایانو، رومانیانو او سلاویک انټرمینش تر منځ دا جګړه د توکمیزي جګړې په توګه یاده کړه. د فرار له خوا په يو امر کې ویل شوي چې د نازي ګوند د عملیاتو د ځانګړي پولیسو ملیشي چې د ویرماچ پرمختګ یې له نږدې څاره ،داسې پلان درلود چې ټول یهودي کارکوونکي چې ( کم ارزښته اسیایان، یهودان او غریبان ) دي اعدام کړي. د شوروي اتحاد د یرغل څخه شپـږ میاشتې وروسته، د عملیاتو ډلې لا دمخه د پنځه سوه زرو څخه ډېر شوروي یهودان وژلي و، چې دا شمېره په هغه وخت کې د سور پوځ د وژل شويو سرتېرو د شمېر څخه ډېره وه. د جرمني د پوځ قومندانانو، یهودیان د ګوندي مبارزو اصلي لامل ګڼل.
نړیواله پېغله
نړیواله پېغله (په انگلیسي: Miss World) د ښایست یوه لویه نړیواله ننداره ده چې د ډېر وخت را هیسې هر کال د نړي د پېغلو لخوا تر سره کېږي. دا ننداره د ښاغلي ایريک مورلي لخوا په ۱۹۵۱ زېږديز کال کې، په انگلیستان کې پیل شوه. کله چې ښاغلي ایريک مورلي په کال ۲۰۰۰ زېږدیز کې مړ شو، نو دا ننداره د هغه د مېرمنې لخوا چې جولیا مورلي نومېږي، جوړيږي.
د دې نندارې سره په رقابت کې دوه نورې د ښایست نندارې هم شته چې یوه یې د کهکشان پېغله نومېږي او بله ننداره یې د ځمکې پېغله نومېږي.
31 اگسټ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
ناسم معلومات
ناسم معلومات، نا کره او غولوونکي معلومات دي. د ناسمو معلوماتو بېلګې ناسمې آوازې، غیبتونه او په تېر ایستونکي ډول د حقیقتونو غولوونکې استفاده ده. تېر ایستونکي معلومات د ناسمو معلوماتو یوه برخه ده چې موخه یې په قصدي ډول تېر ایستل دي. پر خبري طنز او مسخرو که باور وشي چې رښتیا دي او په داسې ډول ورسول شي چې ګویا واقعیت لري، ښايي پر ناسمو معلوماتو بدل شي. ناسم معلومات او تېر ایستونکي معلومات تر ډېره پورې د درواغو خبرونو له محتوا سره اړوند دي چې ډېری پوهان او څېړونکي دا معلومات داسې بیانوي: «هغه را جوړ شوي معلومات دي چې ظاهراً د رسنیو د خبري محتوا په بڼه وي، خو د جوړښت پروسه او نیت یې هغسې نه وي».
تاریخچه
د ناسمو معلوماتو تاریخ له تېر ایستونکو معلوماتو او تبلیغاتو (پروپاګند) سره یوځای د ټولیزو اړیکو د تاریخ یوه برخه ده. لومړنۍ بېلګې یې هغه سپکاوي او تورونه دي چې په ایټالیا کې د امپراتورۍ او رنسانس د دورې د سیاسي سیالانو تر منځ د «پاسکوېنډ» [د طنز داسې ډول دی چې په نظم یا نثر کې لنډه کنایه ولري او د ادبي کاریکاتور په شکل هم لیدل کېږي] په شکل خپرېدل. دا بې‌نومه او حاضر ځوابې خبرې او ټوټې دي چې د پاسکوینو د میدان او په روم کې د «ګویا خبرې کوونکې مجمسې» او په فرانسه کې تر انقلاب وړاندې د «کانارډس» یا چاپ شوو یو مخ لرونکو خپرنیو په ډول وې چې کله کله به حکاکي کېدې تر څو لوستونکي قانع کړي چې خپلې وحشي کیسې جدي وګڼي.
په 1835 کال کې نیویارک سن د لوړې کچې طنزي خبر خپور کړ چې «د سپوږمۍ لوی طنز» په نامه پېژندل کېده. په دې ټولګه کې شپږ مقالې وې چې په سپوږمۍ کې یې د ژوند د تشرېح ادعا کوله، «انسان ته د ورته اسمان‌څکالی او ږیره‌ور یو ښاخ‌لرونکي آبي آس غوندې موجوداتو په رسمونو بشپړې شوې وې». بیړه او ځینې وخت په ډېرو خپرېدونکو خپرنیو کې د تېروتنو لرونکو لامل کېږي، لکه په 1948 کال کې د شیکاګو تریبیون بدنام سرلیک «ډيوي ترومن مات کړ».
پېژندل او سمول
(د مجازي فضا لاندې کول/نیول: ملي امنیت او معلوماتي جګړهConquest In Cyberspace: National Security and Information Warfare) کتاب لیکوال مارټین لیبیکي ویلي چې له ناسمو معلوماتو سره د کار چل دا نظریه ده چې لوستونکي باید د معلوماتو تر منځ د سم‌والي او ناسم‌والي تعادل ولري. لوستونکي په اسانه قانع کېدای نه‌شي خو همدارنګه داسې هم نه ده چې د ټولو معلوماتو د ناسم‌والي په اړه بد ګمانه وي. تل دا احتمال شته ان هغه لوستونکي چې دا تعادل لري، ښايي پر تېروتنو سم باور وکړي او رښتيني معلومات ناسم وګڼي.
د یوه کس د زده‌کړو کچه او د معلوماتو پوهه یا رسنیزه پوهه د ناسمو معلوماتو په پېژندلو کې د هغو له وړتیا سره نېغ تړاو لري. دا په دې معنا ده چې که کوم کس د معلوماتو د څېړنې او وړاندې کولو د پروسو د محتوا له ډول سره ډېر بلد وي یا د هرې سرچینې د معلوماتو د انتقادي کتنې په ارزونه کې ښه وي، بیا ښايي دوی د ناسمو معلوماتو په پېژندلو کې ډېر ښه وي. د سواد لوړېدل ښايي د ناسمو معلوماتو په پېژندلو کې د وړتیا د ښه‌والي لامل نه‌شي، ځکه د سواد یوه مشخصه کچه ښايي «پر ناسمو معلوماتو د باور د پلمې» لپاره وکارول شي. نورې څېړنې ښيي چې د محتوا بیانوونکي د ناسمو معلوماتو په پېژندلو کې د خلکو پر وړتیاوو متفاوت اغېز لري.
مخکېنۍ څېړنې ښيي چې د هغو ناسمو معلوماتو اغېزې جبران شي چې له وړاندې خلکو باور پرې کړی او د هغو حقیقت موندنه ښايي لا معکوسې پایلې ولري. یو کس ښايي یوې مشخصې پایلې ته د رسېدو لېوالتیا ولري چې دا دې لامل کېږي چې هر هغه معلومات ومني چې د یادې پایلې ملاتړ وکړي. دا د انګېزه‌يي استدلال په توګه پېژندل کېږي او دا کېدای شي د دې لامل شي چې خلک ناسم معلومات د سمو په توګه ومني. خلک ذهني ماډلونه او طرحې جوړوي چې د فزیکي او ټولنیزو چاپېریالونو د درک لپاره یې کوي. د هغو ناسمو معلوماتو مخنیوی چې په یوه ذهني ماډل کې کارېږي، په تېره بیا په اوږدمهال کې ګرانه چاره ده ځکه چې خلک دا غوره ګڼي چې یو بشپړ ذهني ماډل ولري. په دې برخه کې دا اړینه ده چې نه یوازې ناسم معلومات رد شي بلکې اصلاح شي او پر ځای یې سم او دقیق معلومات وړاندې شي تر څو پر ذهني ماډل کې کار ورکړي. د ناسمو معلوماتو د اصلاح لپاره د هڅې پر مهال دا مهمه ده چې مخکېنو څېړنو ته پام وشي، کومو چې اغېزناکې او نا اغېزناکې ستراتيژۍ مشخصې کړې. یوازې د هر ډول ناسمو معلوماتو د اغېز د اصلاح لپاره د اصلاح شوو معلوماتو وړاندې کول بسنه نه‌کوي او آن ښايي منفي اغېز ولري. د آشنا ښکارېدو له امله اکتشاف(هغه معلومات چې ورسره بلد یو ډېر احتمال شته چې سم‌والي او کره‌والي باور وشي) هغه اصلاحي پیغامونه چې اصلي ناسم معلومات پکې تکرار شوي، ښايي هغه ډېر آشنا ښکاره کړي او ښايي معکوس اغېز ولري.
هغه فکتورونه چې د اصلاحي پیغام په اغېزناک‌توب کې ونډه لري؛ د یوه کس ذهني ماډل، د نړۍ‌لید باورونه، د ناسمو معلوماتو تکرار، د ناسمو معلوماتو او اصلاحاتو تر منځ واټن، پر سرچینه باور، د ناسمو معلوماتو او اصلاحي پیغام نسبتي تطابق دی. اصلاحي پیغامونه به هغه وخت ډېر اغېزناک وي چې تطابق ولري او د موخنو مخاطبینو د نړۍ لید له باورونو سره جوړ وي. هغه مهال به یې اغېز کم وي چې انګېرنه دا وي دا معلومات له باوري سرچینې راغلي او له سمون وړاندې تکرار شوي هم وي (ان که تکرار د ګونګتیا د له منځه وړلو په پروسه کې وشي) او یا هغه وخت چې د ناسمو او اصلاحي معلوماتو د افشا تر منځ د وخت واټن موجود وي. پر دې سربېره هغه اصلاحي پیغام به ډېر اغېزناک وي چې د ناسمو معلوماتو خپرېدونکې اصلي سرچینه یې خپاره کړي.
پتریس لومومبا
پتریس ایمري لومومبا (زوکړه د ۱۹۲۵ کال د جولای ۲ – مړینه د ۱۹۶۱ کال د جنوري ۱۷) یو کانګویي سیاست پوه او د خپلواکۍ مشر و چې د ۱۹۶۰ کال له جون څخه تر سپټمبر پورې یې د کانګو دیموکراتیک جمهوریت (چې وروسته د کانګو جمهوریت شو) د لومړي وزیر په توګه دنده پر مخ یوړه. نوموړی چې د کانګو د ملي غورځنګ (MNC) غړی و، له ۱۹۵۸ کال څخه، د ۱۹۶۱ کال په جنوري کې تر وژنې پورې د MNC مشري کوله. نوموړی چې د ایډیالوژیکي پلوه یو افریقایي ملتپال او پان افریقا د خوځښت پلوی و، له بلجیمي مستعمېرې څخه یو خپلواک جمهوریت ته یې د کانګو په بدلون کې رغنده وڼده ولوبوله.
په ۱۹۶۰ کال کې د کانګو له خپلواکۍ لږ وروسته، په پوځ کې بغاوت پیل شو، چې د کانګو د ناورین پیل و. لومومبا له متحده ایالاتو او ملګرو ملتونو د مرستې غوښتنه وکړه ترڅو د بلجیم په ملاتړ د مویز تشومبي تر مشرۍ لاندې کتنګان بېلتون غوښتونکو وځپي. دواړو د لوېدیځو خاوو د شکونو له امله چې ګواکي لومومبا په مبهم ډول کمونیست پلوه لیدلوری لري انکار وکړ. دا شکونه هغه وخت ژور شول چې لومومبا د مرستې لپاره شوروي اتحاد ته مخ واړو، چې دې ته سي آی اې د "کلاسیک کمونیستي کنټرول" نوم ورکړ. دا کار له ولسمشر جوزف کاسا-وبو او لوی درستیز جوزف ډیسري موبوتو سره او همدارنګه د متحده ایالاتو او بلجیم سره چې په سړه جګړه کې یې د شوروي اتحاد مخالفت کاوه د اختلافاتو د زیاتېدو لامل شو.
د موبوتو له پوځي کودتا وروسته، لومومبا هڅه وکړه چې ستنلیوېل ته وتښتي ترڅو د خپلو ملاتړو سره یوځای شي چې د کانګو د آزاد جمهوریت تر نوم لاندې یې د موبوتو ضد نوي سیال دولت رامنځ ته کړی و. لومومبا د موبوتو تر واک لاندې د دولتي چارواکو له لوري په لاره کې ونیول شو او زنداني شو. هغه د کاتانګان چارواکو ته وسپارل شو، او د کتانګان او بلجیم چارواکو او افسرانو په وړاندې اعدام شو. د نوموړی جسد په یو سطحي قبر کې وغورځول شو، خو وروسته وکیندل او ویجاړ شو. د نوموړی تر وژنې وروسته، په ​​پراخه کچه د پان افریقایي غورځنګ لپاره د شهید په توګه انګېرل کېده. د کلونو په اوږدو کې، پوښتنو د لومومبا د مړینې په اړوند پېښو، په ځانګړې توګه، د بلجیم او متحده ایالاتو په ونډه رڼا واچوله. بلجیم په ۲۰۰۲ کال کې په رسمي توګه په وژنه کې د خپلې ونډې له امله بښنه وغوښته.
لومړی ژوند او مسلک
پاتریس لومومبا د ۱۹۲۵ کال د جولای په ۳ نېټه د بلجیمي کانګو د کاسای ولایت په کاتاکوکومبې سیمه کې د اونالوا په ښار کې د جولین واماتو لومینجا او د هغې د مېړه، فرانسوا تولینگا اوتیشیما په کورنۍ کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. نوموړی د تېتېلا قومي ډلې غړی و او د الیاس اوکیت آسومبو په نوم زیږېدلی و. د هغه اصلي تخلص د "لعنت شوي کس وارث" معنی لري او له تېتېلا okitá/okitɔ́  کلمو څخه اخیستل شوی دې چې معنی یې (وارث یا ځایناستی) دی او اسومبو د (لعنت شوی یا جادو شوی کس ته ویل کېږي چې ژر به مړه شي). نوموړي دری وروڼه (چارلس لوکولونګا، ایمیل کلیما، او لویز اونیما پینی لومومبا) او یو ناسکه ورور (ژان تولینګا) درلودل. هغه چې په یوه کاتولیکه کورنۍ کې لوی شوی، د پروتستانت لومړني ښوونځي، د کاتولیک د تبلیغ په ښوونځي، او په پای کې د دولتي پوست دفتر په روزنیز ښوونځي کې زده کړې کړې وې، چې په کې نوموړي یوه کلنه په په غوره امتیاز پای ته ورسوه. هغه د ږغوال، ځیرک ځوان په توګه پېژندل کېده، چې هر کله یې د خپلو ملګرو په مخ کې د خپلو استادانو تېروتنې په ګوته کولې، زیاتره وختونه د دوی خپګان سبب کېده. دې سپین ویونکي طبعیت د هغه ژوند او مسلک تعریف کړي. لومومبا په تېتېلا، فرانسوي، لینګالا، سواهیلي او شلوبا ژبو خبرې کولې.
د MNC مشر
لومومبا له خوشې کېدو وروسته، د ۱۹۵۸ کال د اکتوبر په ۵ نېټه د کانګو ملي غورځنګ (MNC) ګوند په بنسټ کې ونډه درلوده او په چټکۍ سره د دې سازمان مشر شو. د نورو کانګویي ګوندونو پر خلاف چې د ودې په حال کې وو، MNC په کوم ځانګړي توکمیز بنسټ ولاړ نه و. دې یو داسې لیدلوري ته وده ورکړه چې په کې خپلواکۍ، په تدریجي توګه د حکومت افریقایي کول، د دولت په مشرۍ اقتصادي پراختیا، او په بهرنیو چارو کې بې طرفۍ ګډون درلود. لومومبا د خپلې شخصي جاذبې، غوره وینا او ایډیالوژیکي تخصص پر مټ په لویه کچه مشهور لاریوان درلودل. په پایله کې، نوموړي د خپلو هم عصرانو په پرتله، چې د بلجیم په اړیکو پورې تړلي وو، زیاته سیاسي خپلواکي درلوده. لومومبا د هغو استازو له ډلې و چې د ۱۹۵۸ کال په ډسمبر کې یې د ګانا په اکرا کې د ټولو افریقایي وګړو په کنفرانس کې د MNC استازیتوب وکړ. په دې نړیوال کنفرانس کې چې د ګانا د ولسمشر کوام نیکروما په کوربه توب ترسره شو، لومومبا خپل پان افریقایی عقیده نوره هم پیاوړې کړه. نیکروما په خپله د لومومبا د ځیرکتیا او وړتیا څخه اغېزمن شو. لومومبا د ۱۹۵۹ کال د اکتوبر په وروستیو کې د MNC د مشر په توګه، په ستنلیویل کې د استعمار ضد پاڅون د هڅولو په تور ونیول شو. ۳۰ تنه ووژل شول. نوموړی په ​​شپږو میاشتو بند محکوم شو. د محاکمې د پیل نېټه د ۱۹۶۰ کال د جنوري په ۱۸ د په بروکسل کې د کانګو د ګردي میز کنفرانس لومړۍ ورځ وه، چې موخه یې د کانګو د راتلونکي لپاره پلان جوړول وو. MNC د لومومبا د بند تر څنګ، په کانګو کې د دسمبر په سیمه ییزو ټاکنو کې غوڅ اکثریت ترلاسه کړ. د لومومبا د محاکمې په اړه د استازو د سخت فشار په پایله کې، هغه خوشې شو او د بروکسل په کنفرانس کې د ګډون اجازه ورکړل شوه.
اقبال خان لودي
اقبال خان لودي د دويم ظفر خان دريا خان زوی چې اصلي نوم يې ملوخان او په تاريخ کې د ملو اقبال خان په نامه شهرت لري په هند کې د لودي پښتنو له نومياليو اميرانو څخه ؤ چې د ۷۵۹ هـ س. کال د صفر په مياشتې پر اوومه زېږېدلی دی.
وېشنيزه:د افغانستان نوميالي
مسلمانه نړیواله پېغله
مسلمانه نړیواله پېغله (په انگلیسي: Miss World Muslimah)د ښایست یوه ننداره ده چې یوازې مسلمانې نجونې پکې برخه اخلي. دا ننداره د نړیوالې پېغلې او نورو غربي ښایست نندارو پر ضد جوړه شوې ده چې مسلمانو نجونو ته هم دا موقع ورکړې چې په داسې یوه ننداره کې گډون وکړي. په دې ننداره کې د ښایست پر ځای د نجونو پر تقوا، پرهېزگارۍ او ښه اسلامي لباس او حجاب ته کتل کېږي او د هماغې له مخې ټاکل کېږي.
د انځورونو گالري
محمد
لنډه دا چې دهغوى (ص) پحقله يونيم زر کاله پس نن هم مونږ دهرڅه نه خبر يو اوداځکه چې دهغوى (ص) تعليمات ترقيامته پورې پاتې کيدونکى دى دلته زۀ صرف دحضور (ص) داولنى ژوند مبارک په حقله څوټکى عرض کول غواړم.
دحضور پاک (ص) دژوند مبارک دحالاتو نه وړاندې داضرورى ده چې مونږ دهغه زمانې تاريخى حالت ته لږه ډيره توجه وکړو کوم چې په هغه وخت کې دعربو يادخواوشا دملکونو وه اودا ځکه چې ددې نه بغير مونږه دنبوت اهميت نه شو محسوسولی اسلام چې کوم تعليم پيش کړی دی دهغې بنياد په توحيدرسالت اواخرت دی داهغه رڼاده چې ددې نه هغه زمانې کې نه صرف عرب بلکې ټوله دنيا بې خبره او په تيارۀ کې پرته وه داصحيح ده چې درسول پاک نه وړاندې دالله تعالى ډير نازولى نبيان دنياته راغلى وو اودزمکې هرگټ ته ئې دتوحيدتعليم رسولی ؤ دگمراهۍ په تياروکښې بد بد راگير وو سپوږمۍ ،نمر، ستورى اوفرښتې غرونه، ماران اوکاڼى بوټى ئې ځان له دخدائى تعالى په نوم نيولى وو دبې شميره خدايانو په لاس کې ئې د ژوند واگې ورکړې وې او يوحقيقى الله پاک ترې نه هيرؤ.
سياسى اعتبارسره په دغه زمانه کې دوه ښه طاقتونه موجود وو يوفارس اوبل روم دفارس مذهب مجوسيت ؤ او دروم عيسائيت ددې دوو نه علاوه يهوديانو اوهندوانو هم وجود لرلو اوپه خپل خپل ډول کې ؤ درښتياوالى دعوى کوله په ايران کې دستورو عبادت عام ؤ نوره دنياهم په رنگ رنگ اوتوبوتو سر وه لنډه دا چې په هر لور دکفر تور تم وه انسانيت دخپل خلاصون دپاره دچاخوا خوږى په انتظار کې خپلې دوه سترگې څلور کړې وې دعربو په يوه لويه حصه کې يعنې قرى وادى ،خيبر اووزک کې ديهوديانو اکثريت ؤ مدينه کې هم ديهوديانو شمير زيات ؤ په ملک کې دشرک دود دستور راج ؤ خلقو دبتانو کاڼو فرښتو اوپيريانو عبادت کولو.
ليکن ددې هرڅه باوجود ديوخدائې تصور هم خلقو کې موجود ؤ خوداتردې حده پورې چې هغه به ئې د نورو خدايانو نه لوئى خدائې گڼلو ولې دا عقيده ئې دومره کمزورې وه چې عملاً به ئې په خپلو لاسونو جوړ شوى خدايان هرڅه گڼل اوپه دې غرض ئې خانه کعبه کې چې اسلام نه اگاهو به ورته بيت الحرام وئيلی شو درې سوه شپيتۀ بتان ايښودى وو چې دژوند هره کشاله کې به عربو دوى ته دخپلې حاجت روايۍ پحقله منت زارى کوله اولسى حيثيت سره هم هر رنگ بدى په دوى کې پيدا شوې وې ولې بياهم دعربو بعضې صفتونه دقدر وړ دى په دې کې ميلمستيا پياوړتوب، دسختۍ ژوند تيرول دژبې فصاحت ،دحافظې مضبوطى اوپه لوظ قول ټينگ پاتې کيدل وغيره.
زيږيدنه
موږ ملسمانان پدې گروهه او ايمان لرو چې محمد صلى الله عليه وسلم د څښتن تعالى رالېږل شوې رسول او وروستې نبي او د رسولانو پاى په ده شوې دى. محمد صلى الله عليه وسلم يوې كورنۍ، قبيلې، يا قوم ته نه دى رالېږل شوې، بلكه ټولې نړۍ ته رالېږل شوې، كه هغه انسان دې كه پېرې دى. نبي عليه السلام د دوشمنبې په ورځ، د ربېع الاول په دولسمه نيټه، د فيل له كال څخه پنځوس ورځې وروسته چې د كال له ۵۷۰زېږيز كال سره سمون خوري، په مكه مكرمه كې زېږېدلې.
نبوي نومونه
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:115%;font-family:Bahij Zar; background:none;"
پېداېښت او روزنه
د اسلامي سيرت د كتابونو له مخې محمد صلى الله عليه وسلم په بني هاشم كورنۍ كې يتيم وزېږېد. پلار يې دده مبارك له پېداېښت څخه لږ مخكې وفات شوې ؤ. محمد نوم ورته عبدالمطلب چې نيكه يې كېده، غوره كړ. دا نوم په هغه وخت كې په عربو كې چا نه پېژانده. د عربو دا عادت ؤ چې خپل كوچنيان به يې د رضايي مېندو په لاس وركول ترڅو د ناروغيو څخه په امن كې پاتې شي، او دارنگه ددوي جسمونه او اعصاب قوي شي. او لدې ټولو څخه زيات پام به يې د كليوالې سوچه عربي ژبې ته ؤ، ترڅو ددوي كوچنيان سوچه عربي ژبه زده كړي. نو بني سعد قبيلې ښځې د كوچنيانو ترلاسه كولو لپاره د مكې پر لور راوخوځېدې، خو هېچا هم دا نه خوښوله چې د محمد صلى الله عليه وسلم په څېر يتيم كوچنې ځان سره بوځي. ځكه له داسې يتيم څخه د څه شي ترلاسه كول ورته ناشونې ښكارېده چې پلار به يې نه ؤ ژوندې. ټولې ښځې د كاروان پر لور روانې وې او خوشالۍ يې كولې ځكه چې هرې يوې د روزلو لپاره كوچنې موندلې ؤ خو حليمه سعديه يو له هغو نا امېده ښځو څخه وه چې محمد صلى الله عليه وسلم يې ددې لپاره پرېښې ؤ چې هغه خواركې يتيم ؤ. نو په پاى حليمې او د هغې خاوند دا وپتېيله چې د قوم له شرمه چې مبادا سبا ونه وايي چې چا ورته زوې د روزلو لپاره ورنه كړ، پدې سلا راغله چې محمد صلى الله عليه وسلم له ځان سره كلي ته بوځي. كله چې كاروان د بني سعد په لورې يون پېل كړ نو د حليمې بي بي ډنگره اوښه داسې په منډه وه چې له ټول كاروان څخه مخكې شوه او كلي ته ورسېده. ټول كاروان دې معجزې ته هك پك پاتې ول. بي بي حليمه دې ته اريانه وه چې يوخوا خپل ماشومان نه شي مړولاى، او له بلې خوا دا يتيم سره به څه كوي، خو د څښتن تعالى كارونه وه، د بي بي حليمې شېدې دومره زياتې شوې چې د ټولو ماشومو او محمد صلى الله عليه وسلم به وڅښلې نو بيا به هم پاتې وى. د چېليو غولانځې راپرېښودې. اوښه ښه مسته او له ډنگروالي خلاصه شوه. ملك ټول زرغون شو. هرېخوا خوشاله خوشالي راغله. بي بي حليمې دا درك كړه چې دا ټول نعمتونه يواځې د همدې يتيم كوچني له بركه پر دوي راورېږي. نو د هغه په روزنه او پاملرنه كې به يې هېڅكله هم درېغ نه كاوه. نبي عليه السلام په بني سعد كې تر څلورو كلو پورې و اوسېده، ان تردې چې د سينې څېرې كېدنه (شق الصدر) ورپېښ شول. نو حليمه بي بي پدې كوچني ووېرېده چې نه مبادا څوك ضرر ور ونه رسوي، نو ځكه يې خپلې مور بي بي امنې ته ور وستلو. كله چې شپږو كلو ته ورسېد نو مور بي بي يې وغوښتل ترڅو له ځان سره يې د پلار قبر ته بوځي. نو له خپل يتيم زوې محمد صلى الله عليه وسلم او خدمتگارې سره مكې معظمې څخه د مدينې منورې په لورې وخوځېده. بېرته راتلو په وخت په لار كې بي بي امنه ناروغه او په حق ورسېده. محمد صلى الله عليه وسلم د خادمې سره د هغه د نيكه څنگ ته وروستل شو. پس لدې له عبدالمطلب سره اوسېده. نيكه به وربانې ډېر خيال كاوه، ان تردې چې د قرېشو په غونډو كې به يې خپل څنگ ته كېناولې ؤ چې دا كار په قرېشو ښه نه لگېده. كله چې محمد صلى الله عليه وسلم ۸ كلن شو نو نيكه يې هم په مكه معظمه كې په حق ورسېد. مخكې لدې چې مړ شي خپل نوسې يې ابو طالب چې د پلار سكنې ورور يې ؤ ته وسپاره. ابو طالب د خپل وراره ترخپلې وسې او له وسې اخوا هم روزنه وكړه، وراره له خپلو زامنو څخه ورته ډېر گران ؤ. محمد صلى الله عليه وسلم د خپلې ځوانۍ په لومړنيو كلونو له خپلو رضاعي وروڼو سره په بني سعد كې پسونه څرول، او په مكه كې خپلې كورنۍ ته. وروسته لدې چې ښه ځوان شو سوداگرۍ ته يې مخه كړه. نبي صلى الله عليه وسلم له نبوت څخه مخكې په رښتوني او امانت كار (صادق الامين) نومول شوې ؤ، ان دښمنانو به يې هم ورسره خپل امانتونه اېښودل.
د نبي عليه السلام صحابه
ابو بكر صديق رضي الله عنه -حضرت عمر فاروق رضي الله عنه - عثمان رضي الله عنه - علي بن أبي طالب - خالد بن الوليد رضي الله عنه - عمرو بن العاص رضي الله عنه - عمار بن ياسر رضي الله عنه - بلال بن رباح - أبي بن كعب - 	سعد بن أبي وقاص - سعد بن معاذ - عبد الله بن عمر بن الخطاب - عبد الرحمن بن عوف -	الزبير بن العوام - طلحة بن عبيدالله - 	سعيد بن زيد
دنبوي نسب لړۍ
رسول الله صلى الله عليه وسلم ټبر د عرب په بنو اسماعيل كې دقريشو دقبيلې دهاشم له كورنۍ څخه دى چې دنسب لړۍ يې داده : محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم بن عبدالمناف بن قصى بن كلاب بن كعب بن لؤى بن غالب بن فهر بن مالك بن نضر بن كنانه بن خزيمه بن مدركه بن الياس بن مضر بن نزار بن معد بن عدنان. له تاريخي رواياتو څخه څرگنديږي چې له عدنان څخه تر حضرت اسماعيل عليه السلام پورې دڅلويښتو پلرونو واټن دى خو په همدې منځ كې ټول نومونه ثبت شوي نه دي ځكه عربو به په لرې ليكونو كې يواځې وتلي نومونه يادول هغه نومونه چې له عدنان څخه تر اسماعيل عليه السلام پورې ثبت شوي دا دي : عدنان بن عدو بن المقوم بن تارح بن يثحب بن يعرب بن ثابت بن اسماعيل بن ابراهيم عليهما السلام.
درسول الله صلى الله عليه وسلم زيږيدنه