cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بنجامين بينيکر
(3) Bedini, 1972, p. 126. "Benjamin Banneker's name does not appear on any of the contemporary documents or records relating to the selection, planning, and survey of the City of Washington. An exhaustive search of the files under Public Buildings and Grounds in the U.S. National Archives and of the several collections in the Library of Congress have proved fruitless.  A careful perusal of all known surviving correspondence and papers of Andrew Ellicott and of Pierre Charles L'Enfant has likewise failed to reveal mention of Banneker.  This conclusively dispels the legend that after L'Enfant's dismissal and his refusal to make available his plan of the city, Ellicott was able to reconstruct it in detail from Banneker's recollection. Equally untrue are legends that Thomas Jefferson as Secretary of State invited Banneker to luncheon at the White House. Jefferson during this period was in Philadelphia, the national capital had not yet been built, and there was no White House.”
(4) Bedini, 1972, p. 186. "Another important item in the 1793 almanac was "A Plan Of a Peace-Office for the United States," which aroused a good deal of comment at the time. It was believed by many to have been Banneker's own work. Even within recent decades its authorship has been debated. In 1947 it was identified without question as the work of Dr. Benjamin Rush, in a volume of his writings that appeared in that year."
(5) Bedini, 1972, p. 403, Item 85 "William Loren Katz. Eyewitness, the Negro in American History. New York. Putnam Publishing Corp., 1967 pp. 19–31, 61–62.
Brief account of Banneker's career and contributions, which are stated to have been in "the fields of science, mathematics, and political affairs," illustrated with the fictional portrait from Allen's work (item 56) and the cover page of the almanac for 1793. Among the misstatements are the claims that Banneker produced the first clock made entirely with American parts, that Jefferson promised Banneker that he would end slavery, that George Ellicott worked with Banneker in the survey of Washington, that Banneker was appointed to the Commission at a suggestion made by Jefferson to Washington, and that Banneker selected the sites of the principal buildings. The fiction that Banneker re-created L'Enfant's plan from memory is again presented, and his almanacs are said to have been published for a period of ten years."
(6)
(7)
(8)
(9) Bedini, 1999, p. 43. "Banneker's clock was by no means the first timepiece in tidewater Maryland, as occasionally has erroneously been claimed. Timepieces were well known and available from the very earliest English settlements, ...."
(10) Bedini, 1999, pp. 132–136. "An exhaustive search of government repositories, including the Public Buildings and Grounds files in the National Archives, and various collections in the Library of Congress, failed to turn up Banneker's name on any of the contemporary documents or records related to the selection, planning and survey of the City of Washington. Nor was he mentioned in any of the surviving correspondence and papers of Andrew Ellicott and of Pierre Charles L'Enfant. .... Although the exact date of Banneker's departure from the survey is not specified in Ellicott's report of expenditures, it occurred sometime late in the month of April 1791, following the arrival of one of Ellicott's brothers. It was not until some ten months after Banneker's departure from the scene that L'Enfant was dismissed, by means of a letter from Jefferson dated February 27, 1792. This conclusively dispels any basis for the legend that after L'Enfant's dismissal and his refusal to make available his plan of the city, Banneker recollected the plan in detail from which Ellicott was able to reconstruct it. Equally untrue and in fact impossible is the legend that Thomas Jefferson as secretary of state invited Banneker to luncheon at the White House. Jefferson during this period was in Philadelphia, the national capital in Washington had yet not been built, and there was no White House."
(11) Toscano, 2000. "Some writers, in an effort to build up their hero, claim that Banneker was the designer of Washington. Other writers have asserted that Banneker's role in the survey is a myth without documentation. Neither group is correct. Bedini does a professional job of sorting out the truth from the falsehoods."
(13)
(15)
(16) Fasanelli, Florence D, "Benjamin Banneker's Life and Mathematics: Web of Truth? Legends as Facts; Man vs. Legend", a talk given on January 8, 2004, at the MAA/AMS meeting in Phoenix, AZ. Cited in
(17)
(18).
(19)
(20)
(21)
(23)
(24)
(25)
(26)
(27)
(28)
(29)
(30)
(31)
(32)
د ژوند لومړي کلونه
بنجامين بينيکر د 1731ز کال د نومبر په نهمه نېټه د ميريلينډ په بالتيمور ولسوالۍ کې زېږېدلی و، د مور نوم يې «ميري بينيکي» و چې ازاده تور پوستې ښځه وه، د پلار نوم يې «رابرټ» و، چې له مريتوب ازاد کړای شوی و، نوموړی اصلاً د ګينيا و او په 1759ز کال کې مړ شوی و. د بينيکر د کورنۍ د تاريخ په اړه دوه متضاد روايتونه شته.
بينيکر خپله او د هغه لومړني ژوند ليکونکي وايي چې هغه يوازې افريقايي نسبت درلود. د بينيکر پاتې هېڅ اثار د نوموړي په اړه د سپين پوستي نسبت ښودنه نه کوي، نه د هغه د نيا نوم په ګوته کوي.
نعمت الله غمزوری
نعمت الله غمزوری يو افغان شاعر، سندرغاړی، بشري فعال وو، هغه د خپلو غزلو له لاﺭې همېشه خلکو ته يو حقيقيت بياناوه. نوموړی د ۲۰۲۲ کال د جنورۍ پر ۴مه وفات سو.
بنجامين بينيکر
د ژوند لومړي کلونه
په 2002ز کال کې يو ژوندليکونکي وړانديز وکړ چې شونې ده «بېنيکا» د «ډګن» خلکو غړی و، د چا په اړه چې ګڼو انسان پېژندونکو ادعا کړې چې هغوی د ستورپېژندنې ابتدايي پوهه درلوده (د ډوګن ستورپېژندنې باورونه وګورئ). د اټکل تر مخې مولي بينيکا ازاد کړی او بيا يې ورسره واده کړی، چې شونې ده هغه د ستورپېژندنې په اړه خپله پوهه له هغې سره شريکه کړې وي. دې ژوندليکونکي وړانديز کړی چې بنجامين دا پوهه له «مولي» څخه تر لاسه کړې، ځکه چې بينجامين د بينيکا له مړينې وروسته زېږېدلی و.
نعمت الله غمزوری
سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
بنجامين بينيکر
د ژوند لومړي کلونه
يو نسب پېژندونکي، چا چې په 2016ز کال کې د بينيکر د کورنۍ د نسب شجرې اړوند تاريخچو د تحليل کولو خبر ورکړی و، د کوم داسې سند په پېژندلو نه و توانيدلی، له کوم څخه چې معلومه شي بينيکر يوه سپين پوستې نيا هم درلوده، خو دا شونتيا يې رد کړې هم نه وه. خو په دې راپور کې ويل شوي و، چې شونې ده د "بينيکر" نوم د بينیکا په څېر اصل درلود، کوم چې د شمال لوېديځې لايبيريا د اوسنۍ بومي سيمې د «کيلي» ولسوالۍ يو کوچنی کلی دی، کوم ځای چې يو وخت د افريقايي مريانو په سوداګرۍ کې ونډه درلوده. په دې نسبت پېژندنه کې د 2021ز کال يو لړ تازه معلوماتو کې ويل شوي چې د بنجامين بینيکر پلار رابرټ، د 1731ز کال د مۍ مياشتې تر اتلسمې نېټې، له ميري ليټ (چې وروسته ميري بينيکا ونومول شوه) سره واده کړی و، څوک چې د يو مريي سره د يوې سپين پوستې ښځې لور وه. په دې تازه معلوماتو کې ويل شوي چې «بناکا» د «وای» خلکو استوګنځای دی، څوک چې دلته له شا اوخوا 1500 څخه راوروسته، د مالي پاچايي له خوشې کولو وروسته اوسېدلي.
(2)
(3)
د بينيکر له مړينې 140 کاله وروسته خپرو شويو کتابونو کې تر ټولو لومړي خپاره شوي ناتاييد شوي روايتونه وايي چې بينيکر په تنکۍ ځوانۍ کې له «پيټر هينريچ» سره وکتل، څوک چې د يوې مذهبې ټولنی غړی و، او وروسته يې د بينيکر د کورنۍ له کروندې سره نږدې يو ښوونځی جوړ کړ. (د دې مذهبي ټولنې غړي چې کواکر يادېدل د مريتوب ضد خوځښت مشران او د توکميزې برابرۍ پلويان وو). دا روايتونه روښانه کوي چې «هينريچ» خپل شخصي کتابونه له بينيکر سره شریک کړل او هغه ته يې د خپل يوازيني ټولګي لارښونې وړاندې کړې. د بينيکر رسمي زده کړه (که وي) د اټکل تر مخې هغه مهال پای ته ورسېده، کله چې هغه د عمر دومره زوړوالي ته رسېدلی و، چې د خپلې کورنۍ له کروندې سره يې مرسته نه شوه کولای.
د پام وړ اثار
د 1753ز کال په شا او خوا کې، او د نوموړي په شا اوخوا يو ويشت کلنۍ کې، د معلوماتو پر بنسټ بينيکر يو لرګين ساعت بشپړ کړی و، چې په هر ساعت يې غږ کاوه. داسې برېښي چې هغه خپل ساعت له يو پور شوي لاسي ساعت څخه د هرې برخې په توږلو سره کره نمونه چمتو کړې وه. دې ساعت د هغه تر مړينې کار وکړ. (1) Tyson, pp. 5, 9–10, 18.
(2)
(3) Bedini, 1964, p. 22.
(4) Bedini, 1999, p. 44. "Completed in 1753, Bannekers' clock continued to operate until his death, more than 50 years later."
(6)
په 1759ز کال کې د هغه د پلار له مړينې وروسته، بينيکر له خپلې مور او خوېندو سره و اوسېدو. په 1768ز کال کې، نوموړي له بالتيمور ولسوالۍ په يوه عريضه لاسليک وکړ، چې د ولسوالۍ مرکز يې له «جوپا» څخه بالتيمور ته لېږداوه. د 1773ز کال د بالتيمور ولسوالۍ د ماليې په نوملړ کې د هغه د شتمنۍ ثبت کولو پر مهال بينيکر د خپل کور د يوازيني بالغ غړي په توګه وپېژندل شو.
په 1772ز کال کې، اينډريو ايلي کوټ، جان ايلي کوټ، او جوزف ايلي کوټ وروڼه، د پنسلوانيا له «باکس» ولسوالۍ څخه وکوچېدل، او د بينيکر له کروندې سره نږدې د «پټاپسکو فالس» سره يې ځمکه راونيوله، تر څو کارخانې (ژرندې، د دانو ميده کولو کارخانې) جوړې کړي، د کوم په شا او خوا کې چې د ايلي کوټ د کارخانو (اوس ايلي کوټ ښار) جوړ شو. ايلي کوټ وروڼه د مذهبي ټولنې غړي وو، چا چې د توکميزې برابرۍ په اړوند هماغه اندونه درلودل، څه ډول چې د هغوی ډېر نو باورونه و. بینيکر دا کارخانې مطالعه کړې او د هغوی له څښتنانو سره يې ملګرتيا پيدا کړه. (1)
(3)
په 1788ز کال کې، د اينډريو اليکوټ زوی جورج ايليکوټ، د ستورپېژندنې په اړه د رسمي مطالعې د پيل کولو په موخه د بينيکر کتابونه او وسايل په پور واخيستل. په راتلونکي کال کې، بینيکر د لمر تندر نيولو د محاسبې لپاره خپل اثر جورج ته واستاوه. په 1790ز کال کې، بینيکر د 1791ز کال لپاره يو فلکي تقويم جوړ کړ، د کوم په اړه چې هغه هيله درلوده چې په کومه خپره شوې کالهنداره کې به ځای ورکړل شي. په هر حال، نوموړی ونه شول کولای داسې چاپ کونکی پيدا کړي چې د دې اثر د خپرولو او وېشلو لپاره چمتو شي. (1) Bedini, 1969, p. 8.
(2) Bedini, 1999, pp. 81–87; p. 371, references 3, 4, 5; p. 382, reference 12.
(4) McHenry, p. 186. "It is about three years since mr. George Ellicott lent him Mayer's tables, Ferguson's astronomy, Leadbeater's lunar tables and some astronomical instruments, but without accompanying them with either hint or instruction, that might further his studies, or lead him to apply them to any useful result. These books and instruments, the first of the kind that he had ever seen, opened a new world to Benjamin, and from thence forward he employed his leisure in astronomical researches."
(5)
(7)
د کولمبيا ولسوالۍ د اصلي حدودو ټاکنه
د 1791ز کال په لومړيو کې، د امریکا د بهرنيو چارو وزير تاماس جفرسن سروی کونکي ميجر اينډريو ايلي کوټ (د جوزف ايلي کوټ زوی او د جورج ايلي کوټ د اکا زوی) ته وويل، تر څو د يوې داسې سیمې سروی (څېړنه/حدود ټاکل) وکړي، په کومه کې چې به یوه نوې فدرالي ولسوالۍ موجوده وي. د 1791ز کال د فبرورۍ په مياشت کې، ايلیکوټ یوه سروی کونکې ډله پرېښوده د کومې چې هغه په لوېديځ نيويارک کې مشري کوله، تر څو وکولای شي د ولسوالۍ سروی پيل کړي. له هغې وروسته ايلي کوټ د فدرالي ولسوالۍ د حدودو په ابتدايي سروی کې د مرستې لپاره بينيکر د بديل په توګه وګوماره، او په جارج ټاون کې د تګ راتګ د سفر لپاره يې نوموړي ته د پېشکي په توګه شپېته ډالره ورکړل.
وېنډل فیلیپس
وېنډل فیلیپس ( د ۱۸۱۱ کال د نومبر ۲۹ – د ۱۸۸۴ کال د فبروري ۲ ) د غلامۍ ضد یو امریکایی، د سور پوستانو مدافع، ویناوال او وکیل و.
د تور پوستي څارنوال، جورج لویس رفین په وینا، زیاتره تور پوستو فیلیپس داسې "یو سپین پوستی امریکایی ګڼه چې په بشپړ ډول ړوند رنګ او د توکمیز تعصب څخه پاک ؤ". د بل تور پوستي څارنوال، آرچیبالډ ګریمک په وینا، ، د غلامۍ ضد د یوه مشر په توګه هغه د ویلیام لویډ ګاریسون او چارلز سمنر څخه مخکې دی. له ۱۸۵۰ کال څخه تر ۱۸۶۵ کال پورې په امریکا کې د غلامۍ په له منځه وړلو کې "وتلی شخصیت" ؤ.
لومړنی ژوند او تعلیم
فیلیپس د ۱۸۱۱ کال د نومبر په ۲۹ د ماساچوسټ په بوسټون کې د سارا ویلي او جان فیلیپس په کورنۍ کې زیږېدلی، جان فیلیپس یو بډایه وکیل، سیاستوال، سخي کس او د بوسټون لومړی ښاروال ؤ. د پادري جورج فیلیپس چې په ۱۶۳۰ کال کې یې د انګلستان څخه د مساچوسټ واټرټاون ته ګډه وکړه، له اولادې څخه ؤ. د هغه ټول نیکونه له انګلستان څخه شمالي امریکا ته کډه شوي او ټول د ۱۶۳۰ او ۱۶۵۰ کلونو ترمنځ ماساچوسټ ته ورسېدل.
فیلیپس په بوسټون لاتین مکتب کې زده کړې کړې او په ۱۸۳۱ کال کې د هاروارډ کالج څخه فارغ شو. هغه د هاروارډ د حقوقو مکتب ته لاړ چې له هغه څخه هغه په 1833 کې فارغ شو. په ۱۸۳۴ کال کې، فیلیپس د ماساچوسټ ایالت وکالت ته ومنل شو او په همدې کال کې یې په بوسټون کې د حقوقو دفتر پرانیست. د هغه د وینا مهارت پروفیسور اډوارډ ټي. چانینګ ؤ، اډوارډ د صنایع څخه ډګ ویناوالو لکه ډانیل وبسټر منتقد ؤ. چانینګ د ساده خبرو په ارزښت ټینګار وکړ، یوه فلسفه چې فیلیپس ډېر پام ورته کاوه.
د ان تېري ګرین سره واده
په ۱۸۳۶ کال کې، فیلیپس د غلامۍ ضد موخې څخه یې ملاټر کاوه، دې وخت کې د ان ګرین آشنا شو. د هغې دا نظر ؤ چې دا موخه نه یوازې ملاتړ ته بلکې بشپړې ژمنتیا ته هم اړتیا لري. فیلیپس او ګرین هغه کال کوژده شول او ګرین وېنډل خپل "غوره درې ربع" په توګه اعلان کړ. وېنډل ۴۶ کاله وروسته مړ شو او دوی هېڅ کله واده ونه کړ.
د غلامۍ سره مخالفت
د ۱۸۳۵ کال د اکتوبر په ۲۱ د بوسټون د غلامۍ ضد ښځینه ټولنې اعلان وکړ چې د غلامۍ مخالف برېتانوی جورج تامپسون به وینا وکړي. غلامۍ پلوه ځواکونو د اتباعو لپاره شاوخوا ۵۰۰ اخطارونه د ۱۰۰ ډالر انعام سره خپاره کړل چې لومړی به یې په هغه باندې تاوتریخوالی لاس کېږدي. تامپسون په وروستۍ شېبه کې ویتا فسخه کړه او د لېبرېټر (The Liberator) د غلامۍ ضد ورځپاڼې مدیر او خپرونکی، ویلیام لویډ ګاریسون ژر تر ژره په پروګرام کې شامل شو ترڅو د هغه پر ځای وینا وکړي. بې له محاکمې د مجازاتو یوه ډله جوړه شوه، ګاریسون یې اړ کړ چې د تالار شاته وتښتي او په نجارۍ کې پټ شي. ډلې ډېر ژر هغه وموند، د هغه په غاړه کې یې زندۍ (حلقه) واچوله چې هغه په ځمکه کش یوسي. د ښاروال په ګډون څو پیاوړو کسانو مو مداخله وکړه او هغه یې د بوسټون ترټولو خوندي ځای، د لیورټ سړک محبس ته یوړل. فیلیپس چې د نږدې محکمې سړک څخه لیدل، د بې محاکمې مجازات کولو د هڅې شاهد ؤ.
وروسته له هغه چې فیلیپس په ۱۸۳۶ کال کې د ګاریسون له خوا د غلامۍ ضد موخې ته واوښت، د وکالت یې بند کړ ترڅو ځان غورځنګ ته ایثار کړي. فیلیپس د امریکا د غلامۍ ضد ټولنې سره یوځای شو او زیاتره وختونه یې په غونډو کې ویناوې کولې. د فیلیپس د وینا وړتیاو ډېر د پام وړ وې چې همدې لپاره د "غلامۍ له منځه وړلو زرین غږ" په نوم یادېد. د فیلیپس د غلامۍ مخالف د ډېرو ملګرو په څېر چې د آزاد تولید غورځنګ ته یې درناوی کاوه، هغه د ګني او د پنبې څخه د جوړې شوو جامو پیرود وغنده، ځکه چې دواړه د غلامانو په کار سره تولید کېدل. هغه د بوسټون د څارنې کمېټې غړی ؤ، هغه سازمان چې د غلام نیوونکو د مخنیوي لپاره یې د تښتېدولو غلامانو سره مرسته کوله.
د فیلیپس ادعا وه چې توکمیزه بې عدالتي د ټولنې د ټولو بدیو سرچینه ده. فیلیپس د ګاریسون په څېرد غلامۍ زغملو له کبله اساسي قانون وغنده. د غلامۍ مخالف، لیسانډر سپونر سره یې مخالفت درلود او باوري ؤ چې غلامي د اساسي قانون یوه برخه ده او په عمومي ډول د سپونر د دا نظر سره یې چې هر قاضي کولی شي غلامي غیرقانوني اعلام کړي، مخالفت وکړ.
هغه په ۱۸۴۵ کال کې د "د غلام ساتونکو سره یووالی ته نه " تر سرلیک لاندې په یوه مقاله کې استدلال وکړ چې که هېواد غلام ایالتونو ته د جلا کېدو اجازه ورکړي، هېواد به ښه وضعیت کې وي او د دوی په ګناه کې به شریک نه وي:   "د پنځوسو کلونو تجربه .... موږ ته ښيي چې د غلامانو شمېر دری برابره شوی – غلام ساتونکي دفترونه انحصار کوي او د دولت سیاست تحمیلوي - دلته او بل ځای د غلامۍ ملاتړ لپاره د ملت ځواک او نفوذ غلط استعمالوي - د آزادو ایالتونو حقونه تر پښو لاندې کوي او د هېواد محکمې ځان ته وسیله ګرځوي . دې ناورین اتحاد ته دوام ورکول لېونتوب دی. د پنځوسو کلونو آزمایښت یوازې دا ثابتوي چې د آزادو او غلامو ایالتونو لپاره ناشونې ده چې په هر ډول شرایطو کې سره متحد شي، پرته له دې چې ټول په ګناه کې شریک شي او د غلامۍ ګناه مسؤلیت ولري. ولې تجربه اوږده وکړو؟ پرېږدئ هر صادق کس د امریکا غلامۍ ضد ټولنې د اعتراض چیغه کې برخه واخلي. (په روچامس کې نقل شوې، د غلامۍ مخالفان کتاب، ۱۹۶ مخ)"د ۱۸۳۷ کال د ډسمبر په ۸ د بوسټون په فانیویل هال کې د فیلیپس مشري او وینا د غلامۍ ضد غورځنګ کې د هغه غوره والی ثابت کړ. بوسټونیان په فانویل هال کې راټول شول ترڅو د نومبر په ۷ د الینوس په التون کې د هغه د غلامۍ ضد ورځپاڼې د دفتر څخه بهر د یو پارېدلې ډلې له لوري د الیجا پي. لاوجوی د وژنې په هلکه بحث وکړي. لاوجوی د غلامۍ پلوه یاغیانو څخه د ځان او د خپل مطبوعاتو په دفاع کې مړ شو، دوی د هغه د مطبوعاتو د ساتو ګودام ته اور واچاوه او په لاوجوی یې په داسې حال کې ډزې وکړې چې بهر ته د یوې زینې د چپه کولو لپاره چې پارېدلي ډلې له خوا کارول کېده، راووت. د هغه مړینې د غلامۍ مخالفانو او د غلامي موافقانو ترمنځ ملي لانجه رامنځته کړه.
د ماساچوسټ لوی څارنوال، جیمز ټي. آسټین په فانیویل هال کې د غلامۍ پلوه پارېدلې ډلې څخه دفاع وکړه، د دوی کړنې یې د ۱۷۷۶ کال هېوادپالو سره چې د انګریزانو په وړاندې وجنګېدل، پرتله کړې او اعلان یې وکړ چې لاوجوی "د احمقانو په مرګ مړ شو!"
فیلیپس چې کلک بیزاره شوی ؤ، ژر یې رد کړ، د لاوجوی کړنې يې د وطنپالو په شان د آزادۍ دفاع په توګه وستایلې. ګاریسون د فیلیپس د فصاحت او ټینګ اعتقاد څخه الهام واخیست او د هغه سره ملګرتیا ته ننوت چې د ۱۸۴۰ کال لسیزې د غلامۍ ضد غورځنګ پیل يې تعریف کړ.
اروپا ته سفر
دا ښځه او مېړه په ۱۸۳۹ کال کې د دوو کلونو لپاره بهر ته لاړل. دوی اوړی په لویه برېتانیه کې او پاتې هر کال  په اصلي خاوره اروپا کې تېراوه. دوی مهمې اړیکې جوړې کړې او ان لیکلي چې دوی د الیزابیت پیس سره لیدنه وکړه او په ځانګړي ډول د غلامۍ ضد کویکر، ریچارډ ډي. ویب تر اغیږې لاندې راغلي وو. په ۱۸۴۰ کې لندن ته لاړل ترڅو د لندن په اکسټر هال کې د غلامۍ ضد نړیوال کنوانسیون کې د نورو امریکایي استازو سره یو ځای شي. د فیلیپس نوې میرمن د ښځینه استازو له شمېر څخه وه، چې په استازو کې لوکرتیا ماټ، ماري ګریو، سارا پوګ، ابي کیمبر، الیزابیت نیل او ایملي وینسلو شاملې وې. استازي د دې لپاره چې د ښځینه استازو څخه تمه نه کېده او دوی ته په کنوانسیون کې هرکلی ونه شو، حیران شول.
فیلیپس ته چې خپلې میرمنې لارښوونه کړې وه چې "دوه زړه" نه شي، ننوت چې د قضیې غوښتنه وکړي. د سوزان بي. انتوني او الیزابیت کیډي سټانټون د ښځو د حقونو د غورځنګ د تاریخ له مخې، فیلیپس د کنوانسیون په پرانیستلو په وخت کې خبرې وکړې، تنظیم کونکو ته یې د غیر ضروري شخړې د رامنځته کولو له وجهې پوچ وویل:   "کله چې دا غږ امریکا ته ورسېد، موږ ولیدل چې د هر ملت او د هرې خاورې د غلامانو ملګرو ته بلنه وه. ماساچوسټ د څو کلونو را په دې خوا د غلامۍ ضد ټولنو مشورتي هیئت کې د نارینه وو سره برابر څوکۍ ته د مېرمنو د منلو په اصل عمل کړی دی .... موږ دلته ستاسو د بلنې له کبله ولاړ یو او زموږ په دود پوهیدل لکه څنګه چې باید فرض شي چې تاسو پوهېږی، موږ حق درلود چې د 'غلام ملګري'  داسې تعبیر کړو ترڅو ښځې او نارینه هم پکې شامل شي."د فیلیپس او نورو هڅې یوازې تر یوه حده بریالی وې. ښځې د ننه پرېښودل شوې خو اړ وې جلا کینې او د خبرو اجازه یې نه درلوده. سټانټون، انتوني او نورو دا پېښه د ښځو د حقونو د غورځنګ د پیل نقطې په توګه پام نیولې ده.
مشهد
مشهد (په پارسي: شهر مشهد) د ایران لوی ښار دی چی د ایران په ختیځ کی پروت دی. او د رضوي خراسان د ولایت مرکز دی. د مشهد په ښار کی د امام رضا مقبره شته چی د شیعی مسلمانانو لپاره مهم مقدس ځای دی.
د ښار تاریخ
مشهد په ۸۲۳ کال کی تاسیس شو. په ۱۲۲۰ کال کی مشهد د مغولانو لجوا خراب شو. د نادر شاه د حکومت په وخت کی دغه ښار د ایران پایتخت شو.
وېشنيزه:د ایران ښارونه وېشنيزه:د رضوي خراسان ولايت
لطيف ننګرهاری
لطیف ننګرهاری په (1981 زېږديز کال کې زېږېدلی) یو مشهور افغان سندرغاړی دی. د نوموړي زياتره سندرې ملي او د هېواد په اړه دي، هغه په پښتو ژبه سندرې وايي (که څه هم یوه دري (فارسي) سندره يې هم ويلې. هغه د پښتون قوم دی، چې د ننګرهار ولایت په جلال اباد کې زیږیدلی دی. او له 2001 راهیسې په انګلستان ، لندن کې اوسېږي.
د لطیف لومړۍ سندرې په 2008 کې خپرې شوې. د هغه لومړی آلبوم (راشه ګلي راشه) ، چې 10 سندرې پکې شاملې وې په 2009 کې خپور شو. هغه ډیر ژر مشهور شو ، په ځانګړي توګه ځکه چې د هغه ډیری سندرې په شعر او په افغانستان کې د سولې په اړه دي.
لطیف په آسټرالیا ، اروپا ، روسیه او مینځني ختیځ کې کنسرتونه ترسره کړي.
د لومړي البوم سندرې
همدا راز د نوموړي ډېرې نوري سندرې خپرې شوي چې د هېواد په اړه دي.
بهرنۍ تړنې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغان سندرغاړي
جورج سي. مارشال
کشر جورج کاټلیټ مارشال (دیسمبر 31، 1880 – اکتوبر 16، 1959) د امریکایی پوځ یو افسر او سیاستوال و. هغه د متحده ایالاتو په پوځ کې ترفيع وکړه، تر څو د ولسمشرانو هر یو فرانکلین ډی. روزویلټ او هیری ایس. ټرومان د حکومتونو پر مهال د متحده ایالاتو د پوځ لوی دستریز شو، وروسته یی د ټرومان په حکومت کې د بهرنیو چارو وزیر او د دفاع د وزیر په توګه دندې تر سره کړې. وینسټن چرچیل په دويمه نړیواله جګړه کې د متحدینو د بریا لپاره د هغه د مشرۍ ستاینه وکړه. له جګړې وروسته، هغه د چين د کورنۍ جګړې په مخنيوي کې له ناهيلۍ ډک يو کار تېر کړ او په خپله هڅه کې ناکام شو. د بهرنیو چارو د وزیر په توګه، مارشال د جګړې وروسته د اروپا بیا رغونې لپاره د متحده ایالاتو د اقتصادي او سیاسي ژمنتيا ملاتړ وکړ، د مارشال پلان په ګډون چې د هغه په نوم نومول شوی و. د دې کار د منلو په پار، هغه ته په 1953ز کال کې د نوبل سولې جایزه ورکړل شوه چې په دې سره هغه د پوځ یواځینی جنرال و، چا چې دا ویاړ تر لاسه کړ.
هغه په پنسلوانیا کې زېږېدلی، او د ویرجینیا له پوځی انستیتیوت څخه په 1901ز کال کې فارغ شوی و. مارشال د 1902ز کال د فبرورۍ په میاشت کې د پیاده ځواکونو د دويم بریدمن په توګه خپل ماموريت ترلاسه کړ او سملاسي فلپين ته ولاړ. د فیلیپین-امریکایی جګړې پر مهال د ډلګۍ مشر او کپتان (جګړن/جګتورن) په توګه د دندو په ګډون، نوموړي په متحده ایالاتو او بهر کې په لوړو او مسئولیت لرونکو چوکيو دندې تر سره کړې. هغه په 1907ز کال کې د خپل پلي-سپاره ښوونځي په کورس کې د پنځو اعزازي فارغانو له ډلې لومړی و، او په 1908ز کال کې د ارمي سټاف کالج له ټولګي څخه په لومړۍ درجه فارغ شو. په 1916ز کال کې، مارشال د لويديځ ډيپارټمنټ د قوماندان «جی. فرانکلین بيل» د شخصي مرستيال په توګه وټاکل شو. وروسته له دې چې په 1917ز کال کې، دا هېواد په لومړۍ نړيواله جګړه کې داخل شو، مارشال بیا هم له «بیل» سره يو ځای دنده تر سره کړه، څوک چې هغه مهال د ختيځ ډيپارټمنټ قوماندان و. هغه د لومړۍ فرقې په کارکوونکو وګمارل شو؛ نوموړي ته په متحده ایالاتو کې د سازمان په خوځښت راوستلو او روزنې او همدرانګه په فرانسه کې د دوی د جنګي عملیاتو د پلان جوړولو دنده وسپارل شوه. نوموړی وروسته د امریکا د اکتشافي ځواکونو په درستيزوالۍ کې وګومارل شو، د «Meuse-Argonne» د جګړې په ګډون نوموړی د امريکايي عملياتو يو مهم پلان کونکی و.
له جګړې وروسته، مارشال د پوځ له لوی درستيز «جان جی. پیرشینګ» سره د شخصي مرستيال په توګه وټاکل شو. مارشال وروسته د فوځ په درستيزوالۍ کې دنده تر سره کړه، په چين کې د پنځلسم پلی کنډک اجرائيوي افسر او په ارمي وار کالج کې ښوونکی و.. په 1927ز کال کې، هغه د پوځ د پیاده ښوونځي مرستيال قومانان شو، چیرې چې هغه د قوماندې او کارکوونکو پروسې عصري کړې، کوم چې په دويمه نړیواله جګړه ستره ګټه ثابته شوه. په 1932 او 1933ز کلونو کې هغه د اتم پلي کنډک او په جورجيان کې د سکريون د کلا مشري وکړه. مارشال له 1936 څخه تر 1938ز کال پورې پنځمه لواء، درېيمه پلې فرقه، او وینکور بارکونه اداره کړل؛ نوموړي د برید جنرال تر رتبې پورې ترفېع وکړه.
د دې قوماندې پر مهال، مارشال په اریګون او سويلي واشینګټن کې د پنځه دېرشو ملکي ساندوی قول اردو مسئول هم و. د 1938ز کال د جولای ميیاشت کې، مارشال د جګړې د څانګې په درستيزوالۍ کې د جګړې د پلانونو په فرقه کې وګومارل شو؛ هغه وروسته د پوځ د لوی دستریز مرستیال شو. کله چې په 1939ز کال کې «مالین کرایګ» تقاعد شو، مارشال دې مقام ته د هغه د ټاکل کیدو دمخه د سرپرست په توګه د لوی درستیز دنده پر غاړه واخیسته، کومه چې هغه په 1945ز کال کې د جګړې تر پای پورې وساتله.
سمېدېرېوو
سرچینې
وېشنيزه:سربيايي ښارونه وېشنيزه:سربيايي ژبه وېشنيزه:سربيايي وېشنيزه:سربيا
جورج سي. مارشال
د لوی درستیز په توګه، مارشال، د جګړې د وزير «هینري ایل. سټیمسن» سره نږدې کار کاوه، د متحده ایالتو په تاریخ کې یی ترټولو لويه نظامي پراختیا تنظیم کړه، او د پوځ د جنرال په توګه یې د پنځه ستوريزۍ رتبه تر لاسه کړه. مارشال د جګړې تر پایه په اروپا او آرام سمندر کې د متحدینو عملیات همغږي کړل. د وینسټن چرچیل او نورو متحدینو مشرانو څخه د ستاینې سربیره، ټایم مجلې د 1943ز او 1947ز کلونو لپاره مارشال د کال د سړي په توګه ونوماه. مارشال د پنځه ستوريز افسر د رتبې لرونکي لپاره د شرط په توګه، په 1945ز کال کې د په جګړه کې د ګډون له خدمت څخه تقاعد اعلان کړ، خو په فعاله دنده پاتې شو. د 1945ز کال د ديسمبر له پنځلسمې د 1947ز کال د جنورۍ تر مياشتې بورې، مارشال چین ته د «چیانګ کای شیک»  ملتپالو او «ماو زیډونګ» کمونیسټانو ترمنځ د ایتلافي حکومت د خبرو اترو د ناکامې هڅې لپاره د استازي په توګه ولاړ.
له 1947 څخه تر 1949ز کال پورې، د بهرنیو چارو د وزیر په توګه، مارشال د اروپا د بیارغونې پلوي وکړه، چې دغه پروګرام بیا د مارشال پلان په نوم وپیژندل شو، د کوم له امله چې هغه ته د نوبل د سولې جایزه ورکړل شوه. د بهرنیو چارو له وزارت څخه تر استعفاء وورسته، مارشال د امریکایی جګړې د یادګارونو د کمیسیون د مشر او د امریکایی ملي سور صلیب د رئیس په توګه دندې ترسره کړې. د کوریایی جګړې په پیل کې د دفاع د وزیر په توګه، مارشال د دویمې نړیوالې جګړې څخه وروسته د سرتېرو د مرخص کولو  او بیا په کوریا کې د جګړې او د سړې جګړې پر مهال د عملیاتو لپاره لومړنيو جوړښتونو د چمتو کولو په پای کې د پوځ د باور او روحياتو د بیرته راګرځولو لپاره کار وکړ. د دفاع د وزیر په توګه له استعفا وروسته، مارشال په ویرجینیا کې کور ته تقاعد شو. هغه په 1959ز کال کې مړ شو او په «ارلینګټن» ملي هديره کې په وياړ سره خاورو ته وسپارل شو.
د ژوند لومړي کلونه او زده کړه
مارشال په «یونین ټاون» کې د اغلې السینډا تامپسون په خصوصي ښوونځي کې زدکړې کړې وې، او یو کال یې د «یونین ټاون» په مرکزي ښوونځي کې تیر کړ. د ژوند په پیل کې یی پریکړه وکړه چې په ​​پوځ کې کار وکړي، خو د هغه د اوسط نمرو له امله، د متحده ایالاتو په پوځي اکاډمۍ کې د هغه د ټاکنې شونتيا نه وه، له همدې امله د ویرجینیا پوځي انستیتوت ته د رسمي زده کړو لپاره ولاړ. د مارشال ورور ستوارت، چې د همدغه انستیتیوت پخوانی محصل و، باور درلود چې جورج به بريالی نه شي، او ویل به یی چې مور یی باید  جورج ته اجازه ورنه کړي، اندېښنه يې درولده چې هغه به د کورنۍ د بدنامۍ لامل وګرځي. د خپل ورور د سپین مخۍ لپاره، مارشال د شپاړس کلنۍ په عمر کې د 1897ز کال د دیسمبر په میاشت کې نوملیکنه وکړه. د هغه د زده کړې او لګښتونو تادیه کولو لپاره، د مارشال مور په یونين ټاون او د کينټاکي په اګسټا کې خپله څو ټوټې ځمکه وپلورله.
سرخس ولسوالي
سرخس ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان سرخس)  د ايران د خراسان رضوي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د سرخس ښار دی. دا ولسوالي ۹۷٬۵۱۹ تنه نفوس لري. د سرخس ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د خراسان رضوي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
محمد نواز خټک
محمد نواز خټک (زوکړه د ۱۹۱۰ زېږدي کال د جنوري ۱۸، پښتونخوا، نوښار - مړینه د ۱۹۸۳ ز کال د فبرورۍ ۹) د افغانستان د پښتو ژبې ليکوال او شاعر وو.
مخينه
د پښتو ژبې او ادب نوميالی انقلابي شاعر، پښتون مبارز ارواښاد محمد نواز خان خټک د ۱۹۱۰ ز کال د جنورۍ پر ۱۸ نېټه د نوښار ولسوالۍ (ضلعې) په مشهور کلي شېدو کې د خټکو د درانه کهول د شهباز خان خټک په درنه کورنۍ کې زېږېدلی وو. د نسب د شجرې لړۍ يې ستر ننگيال شاعر او ليکوال خوشال بابا ته په دا رنگه رسي: د خوشال بابا زوی اشرف خان هجري، د اشرف خان هجري زوی افضل خان خټک (د تاريخ مرصع ليکوال)، د افضل خان زوی سعدالله خان خټک، د سعدالله خان زوی سعادتمند خان خټک، ملقب په سرفراز خان، د سعادتمند خان زوی اصف خان، د اصف خان زوی نجف خان، د نجف خان زوی خوشال خان، د خوشال خان زوی شهباز خان، د شهباز خان زوی محمد نواز خان خټک وو.
سعادتمند خان د احمد شاه ابدالي بابا په پوځ کې سپه سالار وو او د سرفراز خان لقب ورته هغوی ورکړی وو.
محمد نواز خان خټک لسم ټولگی د نوښار په ښوونځي کې پر ۱۹۲۸ ز کال پاس کړو او پر ۱۹۳۴ ز کې يې د نوښار اسسټنټ کمشنر په دفتر کې د کارمند (مامور) په توگه دنده پيل کړه. هغه پر دغه کال د شېدو نه د مردان ولسوالۍ نامتو کلي جمال گړهۍ ته په کډه راغی او په خپل جايداد ميشت شو. دلته يې يو وړوکی کلې د خپل ورور بريگېډير صادق خان په نوم صادق اباد ودان کړ. دا کلی د جمال گړهۍ له منځۍ نه قبلې لور ته د پير اباد په لار يو فرلانگ واټن کې پروت دی.
محمد نواز خان خټک لکه د خپل اوڅار، ننگيال او ستر نيکه خوشال خان خټک په څېر د پښتون قام او پښتو ژبې د پرمختگ درد په خپل زړه کې درلود. همدا لامل وو چې خپل پوهنيز ژوند يې د ستر پښتون مبارز باچا خان په کاروان کې په شاملېدو سره پيل کړ. هغه د خپلې انقلابي شاعرۍ په مټ د پښتون قام په زبون حالۍ ژړا کړې، خپل مړ ولس يې رابېدار کړی او له خپل خواږه هېواد سره يې بې کچه مينه هم د دوی د کړنيز ژوند په مبارزو او هلو ځلو سره ښکاره کړی دی. که له يوې خوا د دوی له شاعرۍ د انقلابي ژوند عکاسي ښکاري، نو له بلې خوا يې د مينې، پند، نصيحت او ښکلا شاعري هم کړې، پښتون قام ته يې د يووالي او ننگ و غېرت لوست پکې ورکړی دی.
که راغونډ په يو مرکز شولو پښتون - نه ځاېږمه بيا زه به په جامو کې
شي به زده د ننگ او پت ښکلی مضمون - ننگ ليکلی دی پښتون په کارنامو کې بل ځای وايي:
پښتانه که د پښتو سره په پت شي - بيا زړگی به مې خټکه شي باغ باغ
او پښتنو ته د ننگ و غېرت پيغام په خپله شاعرۍ کې دارنگه ورکوي:
ما دی لوستی د خوشال خټک پيغام - آرام نشته څو وانخلی انتقام
هم پښتون ته د خوشحال وو دا کلام - تل په ځای د ننگ و پت کړه پورته گام
لاړ دې هر څه شي خو ننگ دې چرته نه ځي - وي ژوندون خو خوندور په ننگ و نام
محمد نواز خان خټک خپل يو لوی ځاني کتابتون درلود چې ډير نايابه چاپي او قلمي کتابونه پکې خوندي ول. د پښتو ژبې اوسنی نامتو شاعر او ليکوال ميا وکيل شاه فقيرخېل، چې د ستر خوشال له سترې ادبي کورنۍ څخه دی او د خوشال بابا د ورور جمیل بیگ (جميل خان خټک) يا (جمال خان) له کرړې څخه دی، په خپله فېسبوک پاڼه کې ليکي:
«ارواښاد نواز خان خټک په جمال گړهۍ کلي کې د هغوی د خپلې پلارنۍ کروندې ځمکه بانډې اباد کلي صادق اباد نومېده، چې زما د کلي نه دوه کيلومتره فاصله کې دی، تلم راتلم. خدای دې وبخښي، د ژوند په اخيري ورځو کې يې د خپل کتابتون کتابونه د پېښور پښتو اکيډمۍ او د اکوړه خټک کتابتون دارالعلوم ته ورکړي وو او ماته يې هم څو کتابونه راکړي وو. د مړينې پس زما پرې يوه اوږده ليکنه د پښتو اکيډمۍ پېښور په مجله پښتو جنوري ۱۹۸۴ ز کې د (آه د خوشحال بابا نمسيه) په سر خط سره چاپ شوې ده.
د دوی د نسب ونه او د زيږون نېټه ما د دوی په خپل ځان باندې په مجله پښتو اعتراف نمبر (زه څوک يم) اوږدې ليکنې په حواله ليکلې ده. هسې هم زما او ارواښاد نواز خټک نيکونه يو دي، زه د خوشحال بابا د سکه ورور فقير جميل بيگ، چې لوی ولي الله، د چشتيه لړۍ او سهرورديه ماذون عالم، شاعر د زوی کې د صاحب ديوان شاعر محمد صديق په اولاد کې ورگډېږم او نواز خټک د خوشحال بابا د زوی اشرف خان په اولاد کې...»
مدني اکر
محمد نواز خان خټک واده کړی وو، يو زوی لري چې محمد فايق خان نومېږي او په زرعي بينک کې افسر وو. نن سبا په خپل کلي شېدو کې ژوند تېروي.
مړينه
محمد نواز خان خټک د ۱۹۸۳ ز کال د فبرورۍ پر ۹ نهمه د څلنۍ (چهارشنبې) پر ورځ له دې فاني نړۍ سترگې پڼې کړې او په خپل پلرني کلي شېدو کې خاورو ته وسپارل شو. الله پاک دې ورته په جنت الفردوس کې لوړ مقام ورکړي. امين!
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- د تورې قلم خاوند.
۲- ښاغلی پښتون.
۳- ما واخله.
۴- دا وطن د ما وطن.
۵- د خيالونو پسرلی.
۶- د وسي په نوم ناچاپ کتاب.
اخځليک
۱- http://erfanyar.blogfa.com/1390/09
۲- د ميا وکيل شاه فقيرخېل فېسبوک پاڼه.
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
ناهيد صاعد
ناهيد صاعد يوه شهيده افغانه پېغله وه چې د روسانو په وړاندې د مقاومت په لار کې شهيده شوې.
جیلینا
جیلینا زیلینا) په سلواکي Žilina) د سلواکیا د جیلینا سیمې مرکز دی.
گارډيان
گارډيان (په انگرېزۍ: The Guardian) له بريتانيا خپرېږي. د ١٨٢١ز کال په بهير کې د جون اډوارډ ټايلور له لوري يې بنسټ کېښودل شو. لومړۍ گڼه يې د هماغه کال د مې مياشتې په ٥مه خپره شوه. په ١٨٣٦ز کال کې اوونيزه شوه، چې هره چهارشنبه يې نوې گڼه خپرېده، په ١٨٥٥ز کال کې ورځپاڼه شوه.
وېشنيزه:نړېوالې ورځپاڼې
تمبوا، انګولا
تمبوا د نامیب په ولایت کې یو ښار دی چې د انګولا هېواد کې موقعیت لري، چې په 2009 کال کې یې 7,256 نفوس درلود.
سرچینې
وېشنيزه:انګولا وېشنيزه:افريقايي فيلسوفان وېشنيزه:هېوادونه وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:افريقايي ښارونه
ويلهلم لودويگ گايگر
ويلهلم لودويگ گايگر يو المانی ختيځپوه وه.
چیچن ایتزا
چیچین اتزا ( ‎ tʃ iː ˈtʃ ɛ n iː ˈtsɑː / chee chee- CHEN eet- SAH ، اسپانیایی   [tʃiˈtʃen iˈtsa] د مایا تمدن یو پخوانی کار دی چې په مکسیکو کې موقعیت لري. د Chichen Itza کلمه د "ايتزا د څاه د خولې تر څنګ" مانا لري او "Itza" پخپله شاید په میان ژبه کې د سحر یا جادو مانا لري. دا کار د یونیسکو نړیوال میراث ځای ګڼل کیږي.
په 2007 کې، دا کار، د 6 نورو کارونو سره، په نړیواله رایه کې د نویو اوو عجوبو څخه یو اعلان شو. ډېری لرغون پوهان په دې باور دي چې چیچین اتزا شاوخوا زر کاله دمخه د "تاپیلټزین چی کویتزالکواتل" په نوم د میان پاچاهانو پلازمېنه وه. د دې معبد موخه د میان باران خدای، چک ته د قربانۍ وړاندې کول وو. په دې مزدک کې د انسانانو قربانۍ هم عام دي او په معبد کې د قرباني شویو انسانانو پاتې شوني هم موندل شوي دي.
سیمه
د چیچین اتزا په ساحه کې ډېری زياتې ودانۍ شاملې دي چې یو وخت دا ماڼۍ، معبدونو، حمامونو، هټیو او نورو په توګه کارول کېدې. مهمې برخې یې عبارت دي له:
حیرانتیا
په دې سیمو کې ډېری دايروي نقشونه او شکلونه شته، چې ډېری یې تقریبا د حلقوي شکل دي او د فلزي وسایلو پرته د خلکو لخوا نقش شوي دي. د ښار په دېوالونو کې د غیر منظم شکل ډبرې لویې ټوټې دي، دومره دقیقې پرې شوي چې دوی په بشپړ ډول سره یوځای کیږي چې د چاقو تیغ لپاره هیڅ ځای نشته چې د دوی ترمنځ تېریږي.
سرچینې
وېشنيزه:شمالي امريکا وېشنيزه:چيچن وېشنيزه:امريکايي ساينسپوهان وېشنيزه:متحده ا وېشنيزه:د امريکا متحده ايالات وېشنيزه:لاتينه امريکا وېشنيزه:د نړۍ اووه عح وېشنيزه:عجايبات
مرزا آباد
میرزا آباد ( انگریزی : Mirza Abad ) د پاکستان د جهیلم ولسوالۍ په پنډ دادن خان تحصیل کې د یونټ کونسل دولت پور (د پنډی سیدپور ته نږدې) د کلي یو کلي دی."" "حسیب مرزا" "" وېشنيزه:کلي
اېکونومېسټ
ايکونوميست (په انگرېزي: The Economist) يوازې اوټيز مسايل نه څېړي، سياسي او نور عمده موضوعات هم په خپله لمن کې رانغاړي. په ١٨٤٣ز کال کې يې خپرونې پيل کړې.اوس هم له بريتانيا خپرونې کوي او انټرنټي پاڼه هم لري.
وېشنيزه:نړېوالې ورځپاڼې
اېرو سيمه
اېرو سیمه چې په انگرېزي ژبه The Eurozone نومېږي په رسمي توگه ورته د اېروـ روپیو سیمه هم وايي ، په اروپا کې يوه وټه یيزه ، روپيزه (پولي) monetary union (EMU) نولسیزه هېوادونو اروپايي اتحاديه ده چې په همغږۍ سره یې د اېرو روپیو يا پیسو (€) يوون منلی.
نازي ګوند
د نازي ګوند په رسمي ډول د المان د کارګرانو ملي سوسيالېست ګوند دی (الماني: Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei يا NSDAP) دی، چې د ۱۹۲۰ او ۱۹۴۵ ز کالونو تر منځ په المان کې فعال خورا ښي اړخی سياسي ګوند و، چې د نازيزم نظریه يې رامنځته او ورڅخه ملاتړ وکړ. د ياد ګوند مخکېنی ګوند د المان د کارګرانو ګوند ( يا DAP) و، چې له ۱۹۱۹ څخه تر ۱۹۲۰ ز کال پورې و. نازي ګوند د المان د له خورا ملتپال، توکمپال او پاپيولېسټ [يوازې د ژمنو او امپرياليستي ضد شعارونو له لارې د خلکو د ملاتړ تر لاسه کوونکی] “Freikorps” پوځي وزمه کلتور څخه رامنځته شو، چې په المان کې يې له لومړۍ نړيوالې جګړې څخه وروسته د کمونيستي پاڅونونو پر وړاندې جګړه وکړه. د ګوند موخه له کمونيزم څځه د کارکوونکو لرې کول او völkisch ملتپالنې لور ته يې رابلل وه. نازي سياسي تګلارې په لومړيو کې د سترو سوداګریو ضد، د لوړ پوړو يا بورژوا ضد او د پانګوالۍ ضد موضوعګانو باندې تمرکز وکړ. د يادې موخې په اړه فعاليت وروسته کمرنګه شو او د سوداګريزو مشرانو د ملاتړ تر لاسه کولو په هڅه کې شو، چې په ۱۹۳۰ ز لسيزه کې د ګوند اصلي تمرکز د سامي [توکم/ژبې] ضد او د مارکسيست ضد مسائلو ته واوښت.
د برسېرنې يا ظاهري علمي توکم پالنې نظريات نازي اصالت (نازيزم) لپاره مرکزي وې، چې د (Volksgemeinschaft) په نوم د خلق ټولنې په نظريه کې څرګندې شوې. ياد ګوند په توکميز ډول د غوښتنې وړ المانيانو د ملي ملګرو په توګه يو ځای کول په نښه کړل، په داسې حال کې چې هغه خلک يې له ګوند څخه ويستل چې په سياسي ډول ناسم ورته برېښېدل، په فزيکي يا ذهني ډول ټيټ يا دا چې له يو باندني توکم (Fremdvölkische) څخه وو. د جرمنيک يا الماني وګړو (د ارين “Aryan” اصلي توکم) د پياوړتيا په موخه د نازي ګوند غوښتنې د توکميز پاکوالي او د انسان د نسل د سموونکې پوهې له لارې ټولنيزې مرستندويه خپرونې او د انفرادي حقونو يو ډله یيز تابعيت پراخه کړ، چې د خلکو په استازولۍ د دولت د غوره والي لپاره سرښندونکی (قرباني) کېدلی شي. د ارين توکم د انګېرل شوي پاکوالي او پياوړتيا د خونديتوب په موخه نازي غړو په فزيکي او ذهني ډول د معلول وګړو سره سره وغوښتل، چې يهودي، روماني، پولېنډي او نور زيات غلامان له منځه يوسي. دوی همجنسپالان، تور پوستي، د جيهووا شاهدان او سياسي مخالفين ناخپلواک کړل او له توپيري چلند څخه يې ورسره کار واخيست. ځورونه هغه مهال تر ټولو لوړ ټکي ته ورسېده، چې د ګوند تر واک لاندې الماني دولت وروستی ځواب (Final Solution) په حرکت راوړ. وروستی ځواب د ټول وژنې يو صنعتي نظام و، چې په هغه څه کې يې د نږدې ۶ ميليون يهوديانو او په ميليونونو نورو په نښه شويو قربانيانو وژل تر لاسه کړل، چې د سترې خونړۍ وژنې يا اوروژنې (Holocaust) په توګه پېژندل کېږي.
له ۱۹۲۱ ز کال راهيسې د ګوند مشر اډولف هټلر (Adolf Hitler) د ۱۹۳۳ کال د جنوري پر ۳۰ د ولسمشر پاول اون هېندينبرګ (Paul von Hindenburg) له لورې د المان لومړی وزير وټاکل شو. هټلر په چټکۍ سره يو ټولواک نظام رامنځته کړ، چې د درېيم رايش (Third Reich) په نوم پېژندل کېږي. اروپا کې د دويمې نړيوالې جګړې په پای کې د هټلر د درېيم رايش له ماتې څخه وروسته نازي ګوند د متحدينو له لورې ناقانونه اعلان شو، چې په المان او د نازي ځواکونو له لورې نيول شويو سيمو کې يې له جګړې څخه وروسته کالونو کې يې د نازيتوب له منځه وړل تر سره کړل. اوسمهال د ګوند اړوند د هر ډول نښو کارونه د المان او اتريش په ګډون زياتو اروپايي هېوادونو کې ناقانونه ده.
نوم
نازي (Nazi) چې د ګوند د يو غړي لپاره نارسمي او په اصل کې زيان رسوونکې اصطلاح ده، د ګوند نوم د (Nationalsozialist) له مخفف کولو څخه تر لاسه کوي او له سوزي (Sozi) سره په ورته کې رامنځته شوه، چې د”Sozialdemokrat” )د المان د سوسيال ديموکراتيک ګوند غړی) لنډون دی. د ګوند غړي خپل ځانونه “Nationalsozialisten” (ملي سوسيالېستان) ګڼي، مګر ځينو يې کله ناکله په عاميانه ژبه نازي په پام کې ونه نيوه (ليوپولډ اون مېلډينسټين “Leoplod von Mildenstein” د “Ein Nazi fahrt nach Palastina” تر سرليک لاندې د خپلو مقالو په لړۍ کې په ۱۹۳۴ ز کال په “Der Angriff” کې همدومره [معلومات؟] خپاره کړل). د “Parteigenosse” اصطلاح (د ګوند غړی) په عام ډول د هغه د ورته ښځينه “Parteigenossin” بڼې سره، د نازيانو په منځ کې کارول کېده.
ياده اصطلاح د ګوند له راڅرګندېدلو څخه مخکې د يو عاميانه او سپکونکي ويي په توګه د وروسته پاتې بزګر، ساده او نا وړ (نالايقه) شخص لپاره کارېدله. نوموړې اصطلاح له “Ignaz” څخه تر لاسه کېږي، چې د ايګناتيوس (Ignatius) لنډه کړای شوې بڼه ده او د نازيانو د باوريا کورنۍ سيمه کې يو عام نوم و. مخالفانو پر دې او د اوږدې مودې لپاره شته “Sozi” اصطلاح باندې اغېز وکړ، چې له ملي سوسيالېستانو پورې يو ناليکلی وړ نوم وتړي.
په ۱۹۳۳ ز کال کې هغه مهال چې اډولف هټلر د المان حکومت کې واک تر لاسه کړ، المان کې د “Nazi” اصطلاح کارونه لږه شوه، که څه هم د نازي ضد اتريشيانو د يادې اصطلاح او «نازي المان» کارونې ته دوام ورکړ او نازي نظام له هېواد څخه د باندې د نازي ضد او الماني تبعيد شويو وګړو له لورې نامتو شو. له دې څخه وروسته نوموړې اصطلاح نورو ژبو ته خپره شوه او په پای کې له دويمې نړيوالې جګړې څخه وروسته بېرته المان ته راوړل شوه. په انګيسي ژبه کې ناادبي اصطلاح نه ګڼل کېږي او لکه د نازيزم او “denazification” په شان مشتقات لري.
ريښې او لومړني کالونه: ۱۹۱۸ – ۱۹۲۳ ز
ياد ګوند له کوچنيو سياسي ډلو څخه د يو ملتپالې دريځ ټاکنې په مرسته وده وکړه، چې د لومړۍ نړيوالې جګړې په وروستيو کالونو کې رامنځته شول. په ۱۹۱۸ ز کال کې د “Freier Arbeiterausschuss fur einen guten Frieden” (د غوره سولې لپاره د کارکوونکو خپلواکه کمېټه) په نوم د المان په “Bremen” کې يو اتحاد جوړ شو. د ۱۹۱۸ د مارچ پر ۷ نېټه انټون ډريکسلر (Anton Drexler) چې يو سخت (لېوال) الماني ملتپال و، په مونيخ (Munich) کې د ياد اتحاد يوه څانګه جوړه کړه. ډريکسلر يو سيمه ييز قفل جوړونکی و، چې د لومړۍ نړيوالې جګړې پر مهال د پوځ پلوي هېواد ګوند (Fatherland Party) غړی و او د ۱۹۱۸ د نومبر د اوربند او ورپسې د اوښتونيزو نسکورېدنو سخت مخالف و. نوموړي د وخت د مبارز يا جنګيالي ملتپال نظرياتو پيروي وکړه. لکه: د ويرسېليس تړون (Treaty of Versailles) مخالفت، د سامي ضد (Antisemitic)، د شاهي پلوۍ ضد او مارکس پلوۍ ضد نظرياتو درلودل او همدرانګه د المانيانو پر لوړوالي باور لرل، چې د نوموړي د ادعا له مخې د ارين “Aryan” په نوم د غوره توکم (Herrenvolk) برخه وو. که څه هم نوموړي د يهوديانو تر واک لاندې خوځښت اوسېدلو له امله د پانګوالی نړيوال اصالت هم تورن کړ او په لومړۍ نړيواله جګړې کې د ګټې اخيستنې له امله يې د پانګه والۍ پلويان (کاپيټلېسټان) وغندل. ډريکسلر په المان کې د سياسي تاوتريخوالي او بې ثباتۍ لامل د ويمار جمهوريت (Weimar Republic) وګڼه، چې عوامو او په ځانګړي ډول ټېټو پوړونو يا ټولګيو ورته لاسرسی نه درلود. هغه د اقتصادي سوسياليزم له يوې بڼې سره د volkisch ملتپالنې د يو ځای کولو يا ګډون پر اړتيا باندې ټينګار وکړ، چې موخه يې د ملتپالنې ته متمايل د کارکوونکو د يو داسې نامتو خوځښت جوړول وه، چې د کمونيزم او نړيوال سياست راپورته کېدل وننګوي. دا ټول د ويمار “Weimar” په پوځي وزمه بېلابېلو ډلو لکه “’Freikorps” سره پېژندل شوې نمونې وې.
د ډريکسلر خوځښت د ځينو اغېزناکو څېرو پام او ملاتړ تر لاسه کړ. د خوځښت ملاتړي “Dietrich Eckart”  چې يو ښه ژورنالېست و، د “Felix Graf von Bothmer” په نوم پوځي شخص يې د خوځښت په نښه کولو په موخه راوست، چې وار له مخه د ملي سوسياليزم د فکر څرګند يا نامتو ملاتړی و. وروسته په ۱۹۱۸ ز کال کې کارل هارر (Karl Harrer) په نوم ژورنالېست او د “Thule” ټولنې غړي ډرېکسلر او ځيني نور د “Politischer Arbeiter-Zirkel” (د کارکوونکو سياسي کړۍ) جوړولو ته خوښمن (قانع) کړل. غړو په دوره يي ډول د يهوديانو پر وړاندې د ملتپالنې او توکم پالنې موضوعګانو په اړه بحثونو لپاره سره وکتل. د ۱۹۱۸ په ډسمبر کې ډريکسلر د هغو سياسي اصولو پر بنسټ د يو نوي ګوند د رامنځته کولو پرېکړه وکړه، چې نوموړي د کارکوونکو له سياسي کړۍ سره د يوې غوره سولې لپاره د کارکوونکو د کمېټې د خپلې څانګې د يو ځای کولو په واسطه تاييد کړه.
عمر وادیلو
شیخ عمر وادیلو یا شیخ عمر ابراهیم وادیلو (Shaykh Umar Vadillo) د سرو زرو دینار (نوی طلایی دینار) د بیا را ژوندي کولو له فعالینو څخه دی.د ده د هڅې او هاند له وجې د لومړي ځل لپاره په کال ۲۰۱۰ د مالزي هیواد د کلانتان په ښار کې د سرو زرو دینار (نوی طلایی دینار) ضرب شو او عملاً  هغه یې د راکړې او ورکړې د اسعارو په حیث وکاروه. وادیلو د مرابطون نړیوال غورځنگ (Murabitun World Movement) یو فعال غړی دی. دی یو وتلی اقتصاد پوه او د نړیوال اقتصاد پوهانو د ټولنې غړی دی. او د نړیوال اسلامي سوداگرۍ موسسې (World Islamic Trade organization) موسس هم دی چې د نوموړې موسسې له دندو څخه یوه یې څارنه پر ټولو ملې او نړیوال سوداگریزو معاملو د اسلامي شریعت او قانون پر بنسټ ده. او د نړیوال اسلامی ضراب خونې (World Islamic mint) موسس هم دی،د دې ټولنې عمده دنده سرو زرو (دینار) او سپینو زرو (درهم) ته په نړیوال سطحه معیار جوړونه ده.
او د نوی طلایی دینار د انتقال لپاره له یوه بانک څخه بل بانک ته یې د ای- دینار (e-dinar) سیستم معرفی کړ. د وادیلو په زیار د سرو زرو دینار او سپینو رزو درهم د مالزی د کلانتان په ښار کې په رسمیت وپیژندل شو.
باوي ولسوالي
باوي ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان باوی)  د ايران د خوزستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د ملاثاني ښار دی. دا ولسوالي ۹۶٬۴۸۴ تنه نفوس لري. د باوي ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو.
عمر وادیلو
بیوګرافی
عمر واډیلو په 1964 کې د هسپانیه په وټوری ښار کې زیږیدلی و. هغه د ښوونځي زده کړې پای ته رسیدو وروسته اګستین کالج ته داخل شو. هغه وروسته د هسپانیې په مادرید پوهنتون کې شامل شو. له کوم څخه چې تاسو د کرنې په برخه کې د ماسټرۍ سند ترلاسه کړی. هغه په 1985 کال کې د مارابټون نړیوال غورځنګ له بنسټګر ، عبدالقادر ال صوفي سره له کتنې وروسته اسلام قبول کړ.
د سرو زرو دینار بیا معرفي کول
د سکې کارپوه په توګه ستاسو د هڅو او تخنیکي مرستې سره ، د مالیزیا ایالت کیلانتان د 2010 کال په اګست کې د زرو طلا او د سپینو زرو دیرم په لاره واچاو. او دې ته د قانوني ټنډر حیثیت ورکړل شوی و او همدارنګه د مالیزیا حلقه. ټول دولتي شرکتونه اوس په کیلنټن کې د سرو زرو دینارونه مني ، چیرې چې دوی کولی شي د اوبو ، بریښنا او نور ټولو خدماتو لپاره په درهم او دینار کې پیسې ورکړي. زه د ټولو دولتي کارمندانو 25٪ معاشونه په زرو دینارونو کې لاسته راوړم. او د دولت مجلس غړي د دوی معاشونه په زرو دینارونو کې ترلاسه کوي. په کلانټان کې 1،500 دوکانونه (هټۍ) د سرو زرو دینار او د سپینو زرو درهم مني. په 2000 کال کې ، هغه د مالیزیا پخوانی ولسمشر ډاکټر مهاتیر محمد راضي کړ چې د زرو دینارونو صادرولو ملاتړ وکړي. له هغې ورځې راهیسې ، ښاغلي مهاتیر د طلایی دینار خوځښت فعال غړی شو. هغه وویل چې مسلمان هیوادونه باید تیل د کاغذ لپاره (امریکایی ډالر) ونه پلوري ځکه چې دا یوازې د کاغذ یوه ټوټه ده.
باوي ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د خوزستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
عمر وادیلو
د آزاد بازار (سوق) بیا جوړول
عمر وډیلو د آزاد بازار (سوق) بیا معرفي کوي. چیرې چې د سرو زرو دینار او د سپینو زرو درهم کارول کیدل. د هغه په ​​وینا ، دا به د عصري بانکداري سیسټم رول کم کړي.
کتابونه
تاسو د څو کتابونو لیکوال هم یاست. ځینې ​​یې په لاندې ډول دي.
د څیړنې مقالې
د کتابونو سربیره ، ستاسو ډیری څیړنیزې مقالې خپرې شوې دي.
اېرو (روپۍ)
اېرو په انگرېزي ژبه (sign: €; code: EUR) د اروپايي ۱۹ هېوادونو د يو گړې روپۍ همغاړی يوون دی. دغه د پیسو يو گړی يوون د اروپايي اتحاديې د ۲۸ هېوادونو څخه د ۱۹ هېوادونو روپۍ دي. دغو نولسو هېوادونو کې اوتريش ، بیلجیم ، قبرس ، اسټونيا ، فينلنډ ، فرانسه ، جرمني (آلمان) ، يونان ، آيرلنډ ، اېټاليا ، لاتويا ، لتوانيا ، لېگزمبورگ ، مالټا ، نیدرلنډ (هالنډ) ، پورټوگال ، سلوواکيا او سپانيا راځي.
نيکوپول، بلغاريا
نيکوپول د بلغاريا هېواد په پلون ولايتکې پروت يو ښار دی، چې د 2001 کال د سرشمېرنې له مخې يې د وګړو شمېر 4،758 تنه و.
سرچینې
وېشنيزه:نېوکوپول وېشنيزه:بلغارستان وېشنيزه:بلغاريايي ژبه وېشنيزه:بلغاريه وېشنيزه:بلغاري ژبه وېشنيزه:بلغاري
سیسیل ټاپو
سیسیل په ایټالوي Sicilia) په مدیترانه سمندر کې ترټولو لوی ټاپو دی. یاده سیمه د ایټالیا هیواد اړوند نیمه خپلواکه سیمه ده. سیسیل ټاپو ۵ میلیونه وګړي او ۷۱۱'۲۵ کیلومتره مربع مساحت لري.
رسمي نښان بیرغ
ډېلي ټيليگراف
ډيلي ټلگراف (په انگرېزي: The Daily Telegraph) هر سهار له بريتانيا خپرېږي او په نړيواله کچه لوستونکي لري. په ١٨٥٥ز کال کې يې خپرونې پيل کړې.
وېشنيزه:نړېوالې ورځپاڼې
د صربیا هیواد بیرغ
د صربیا بیرغ Flag of Serbia) د سربیا هیواد د ملي نښان او بیرغ انځورونه.
لگښت ساتنې تگلاره
د لگښت ساتنې پالیسي يا وټه ییزه حمایت پالیسي په انگرېزي ژبه(Protectionism) يوه وټه ییزه پالیسي يا تگلار ده چې له مخې یې يو هېواد د نورو هېوادونو سره د سوداگرۍ راکړې ورکړې چلندلار کې د لگښت ورزياتولو سره د توکو د رالېږد قانون ورپېچلی کوي ، دغو پالیسیو کې په توکو سود ورډېرول ، د توکو درجه بندي يا مراحل ، او نورې رښتې شاملې دي.
اجمل فاروقی
انشائیه نګارې/تکل لیک:اجمل فاروقی .. انشائیه زمونږ په نثری اصنافو کښی غیر افسانوی صنف دے چی انګریزی کښی ځنی محققیقین ورته essay  او ځنی ورسره د light   او   persional اضافه کوی د تکل نګاری دا صنف ورځ تر بله پیچیده کیږی او څه واضح تصویر ئی مخی له نه راځی دلته اصل ستونزه د مضمون او تکل ترمنځه ده زیاتره د اصنافو کتابونو کښی تکل او مضمون د یو صنف دوا نومونه ګنړل کیږی او حال دادے ددی اصنافو ترمنځه لوی توپیر شته اشفاق احمد خپل کتاب کښی لیکی " دا څوک چی دا دواړه اصناف یو ګنړی دا خلک غلطی کوی" د تکل مقام تعین کولو نه وړاندې په مضمون رڼا اچول ضروری ګنړم غواړم چی ددی دپاره د سید ظهیر الدین کتاب اردو ایسز نه استفاده وکڑم ظهیرالدین صیب خپل کتاب کښی په صفحه 7 او 8 رقمطراز دی "لفظ ایسے فرانسیسی لفظ اسائی essai کی انگریزی شکل ہے . اور اسائی عربی لفظ السعی کی فرانسیسی شکل معلوم ہوتی ہے. دونو الفاظ کوشش کے مفہوم کو ظاھر کرتے ہیں مانا جاتا ہے . کہ لفظ اسائی یونانی زبان سے فرانسیسی زبان میں آیا ہے. مگر گمان غالب  ہے کہ عربی لفظ السعی ہی اس کی اصل شکل ہے" په اصل کښی ددی مضمون سرخیل مانتین دی. چی د فرانس سره تعلق ساتی دلته وس ځنی پوهان د مانتین Essay ته تکل وائی وس پدی باندی د تکل اطلاق کول تر کومه حده پوری صیح دې سوال دلته دا راپورته کیږی چی تکل او مضمون دواړه یو دې. نو بیا دوا نومونه او بیل بیل نسبتونو ته څه ضرورت وو د مانتین دا مضمونونه په کال 1571 کښی مخی ته راغلی ځنې خلک که دا خبره کوې چې په دی کښې د تکل څه نا څه خدوخال شته لهذاء په څه ناڅه خدوخال که څوک یو صنف بل صنف پله راکاږی دا سراسر زیاتی دی د مضمون او تکل ترمنځه لوی فرق هم دادی چی کله مضمون لیکل کیږی د هغی خپل فنی لوازمات دی 1تمهید 2 تائېید ېا تردېد 3 نتیجه بله دا چی مضمون کښی به مضمون نګار د موضوع نه انحراف نه کوی. خپلی موضوع سره به څنګ په څنګ ځی مګر دا ده تکل دپاره ضروری نده تکل کښی د موضوع نه اخوا دېخوا تلی شی ګورو چی د لغت کتابونه ددې څه معنی کوې د اردو لغت د انشائیه دا معنی کوې ادب لطیف مضمون لطیف هلکا پهلکا مضمون.
د ستوارت دوره
د انګلستان په تاریخ کې د ستوارت دوره د ستوارت کورنۍ پورې اړوندېږي، چې له ۱۶۰۳ نه تر ۱۷۱۴ ز کاله پورې یې دوام کړی. دا دوره د یادې کورنۍ د شهزادګۍ یا ملکې ان په مړینې او د هانوور الماني کورنۍ د لومړي جورج په واک ته رسېدو سره پای ته ورسېده.
اجمل فاروقی
فېروز اللغت انشا سے منسوب نحو کی اصطلاح میں وہ جملہ جس میں سچ جھوٹ کا احتمال نہ ہو غیر سنجیدہ انگریزی لغت ئی سعی. کوشش جدوجهد معنی کوی ښاغلی ډاكټر اسرار د مشتاق مجروح یوسفزی په تکل دسته مقدمه په صفحه 9 داسی لیکی "ادب پوهانو د مختلف تکل نګارو د مطالعی او تجزیی په رڼا کښی د تکل د مختلفو قسمونو درجه بندی کړی ده. دغسی د تکل لیکلو طریقی هم ډیری دی معروفه او اسانه طریقه ئی د یو موضوع خوښول دی د هغی موضوع متعلقات د متلونو حکایتونو لطیفو شعرونو او تلمیحاتو په مدد په خوندور غیر رسمې انداز کښی د خپلی مدعا مطابق وړاندی بوتلل دی د تکل لکه د ازاد نظم ېو مخصوص قالب نشته. د تکل ساه په مخصوص قالب کښی تنګیږی. ځکه وئیلی شی چی د تکل مزاج او روح شته خو ټاکلی فارم یا هیئت ئی نشته" که وکتل شې تروسه پوری د تکل فنی لوازمات تکنیک ندی ښودلی شوی د افسانی پشان د پلاټ کردار مکالمو محتاجه ندی نه د غزل پشان د قافیو پابند دې عموما که وکتل شې تکل موضوع د کور نه شروع شې او په بازار ختمه شې د بازار نه شروع شې په کور ختمه شې. د موضوغ قید وبند نه آزاد دې ښاغلی ماښام خټک په خپل کتاب