cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د دوام وړ پرمختګ ۱۷ مه موخه
۱۷.۳ نښه: د مخ پر ودې هېوادونو لپاه مالي سرچينې چمتو کول.
د COVID 19 ځيني تطبيقات، تر ۲۰۱۹ ز پورې له ۵۵۴ بېليونه ډالرو نه په ۲۰۲۰ ز کې د ۴۴۵ بېليونه امريکايي ډالرو پورې د تاديې غورځېدنې پورې تړلي دي. دا حالت به د ټيټ او منځني عايد هېوادونه او غريبې کورنۍ اغېزمنوي.
۱۷.۴ نښه: د پور د دوام وړتيا په تر لاسه کولو کې له مخ پر ودې هېوادونو سره مرسته کول.
۱۷.۴ نښه په دې ډول ده: « د پور د دوام وړتيا په تر لاسه کولو کې له مخ پر ودې هېوادونو سره مرسته کول: د همغږي شوو کړنلارو په واسطه له مخ پر ودې هېوادونو سره د اوږدمهاله پور د دوام وړتيا ترلاسه کولو کې مرسته کول، چې د پور مالياتو د خپرونو، د پور مرستې يا ملاتړ او د پور د بيا جوړونې موخه لري او د زياتو پوروړو هېوادونو بهرنی پور مخاطب کوي، چې د پور خطرونه يې لږ کړي دي.
دا نښه يو شاخص لري: ۱۷.۴.۱ شاخص، د «د توکو او خدمتونو د صادراتو د يوه تناسب په توګه د پور خدمت» دی.
انورا
Anura – انورا ډلې ته د (Salientia) نوم هم اخلي، د امفیبیا کلاس (class Amphibia) یوه تر ټولو لویه ډله ده چې د نرم پوستکي او د زیږه پوستکي چونګښې پکې شاملې دي. په انګرېزۍ کې فراګ نوم (frog) هغو چونګښو ته کاریږي چې اوږدې پښې نرم په بلغم ډوله ماده پوښلی پوستکی ولري خو ټاډ (toad) نوم هغو مختلف ډوله چونګښو ته کاریږي چې لنډې پښې او زیږ پوستکي لري. د بوفونیدای کورنۍ (family Bufonidae) چونګښې ریښتیني ټاډ (true toads) ګڼل کیږي. تر اوسه تقریبا ۵۴۰۰ د انوران ډولونه پېژندل شوي. واړه لاروای بچیانو ته یې (tadpole) نوم اخلي. د نړۍ په ځینو برخو کې د چونګښو پښې خوړل کیږي او ځینې چونګښې د حشرو د کنټرول کولو لپاره کاریږي. د ځینو چونګښو پوستکی زهر ترشح کوي او د امریکا هندیان یې دغه زهر د غشي او نیزې په سره کې کاروي. ځینې ساینسپوهانو یې د زهرو مطالعه پېل کړې تر څو په دې وپوهیږي چې په درملو کې هم کارېدلای شي او کنه.
اپوزیسیون
اپوزيسيون په فرانسوي ژبه مخالفت يا مخالفانو ته وايي چې په پراخه معنا کې د هغو ټولنو، گوندونو، ډلو او کسانو د هغو هڅو ټولگې ته وايي چې د سياسي، اقتصادي او ټولنيز واک درلودونکو د واک په مخالف اړخ يا د پارلماني لارې په کارولو او يا هم د نورو لارو د کارولو په وسيله تعقيبيږي. په محدوده معنا اپوزيسيون د هغې ډلې نوم دى چې د پارلماني حکومت په نظامونو کې د اساسي قانون له مخې د هغې رسميت پېژندل شوى او په پارلمان کې يوه ډله رامنځته کوي چې له حکومت سره تړاو نلري او نه يې هم ملاتړ کوي خو بيا هم ځان اساسي قانون ته ژمن گڼي. پارلماني اپوزيسيون د هغو شرايطو له مخې چې اساسي قانون ورته غوره کړي د پارلمان په غونډو کې په خبرو او بحثونو کې ونډه اخلي او د حکومت پر کار نېغه څارنه کوي او دغه راز عمومي افکار په جريان کې اچوي. د اپوزيسيون مهمه دنده داده چې ټاکونکو ته د ټاکنې بل امکان په لاس ورکوي، چې پدې سره د ښې ټاکنې زمينه برابروي، دا ډول اپوزيسيون د انگلستان، فرانسې او سويډن غوندې په دوديز ليبرال هېوادونو کې په پارلماني نظامونو کې شته دى چې معمولاً پکې دوه اصلي گوندونه په نوبت سره د حاکم او اپوزيسيون رول په غاړه اخلي. په يوگونديز نظام کې اپوزيسيون رسمي او قانوني وجود نلري، پدې ډول نظامونو کې د دولت او اصلي گوند هر ډول مخالفت د اساسي قانون او عمومي نظم خلاف گڼل کېږي. په امريکا متحدو ايالتونو کې د رياست جمهوري نظام د شتون له امله په پارلمان کې د يوه لاس ډېرى اړين ندى او د گوندونو نامتمرکزوالي د يوه لاس فراکسيون جوړول ناشوني کړي دي او له همدې امله دى چې په امريکا کې اپوزيسيون د اساسي قانون د اړوند ارگانونو په توگه نشته او په دغه هېواد د کې د فراکسيوني يوه لاس کار د نشتوالي له امله په اساسي مسايلو کې د اپوزيسيون د شتون خبره نشي کېداى. د جمهوري رياست نظام دا امکان برابروي چې پارلماني ډېرى د يوه گوند وي او ولسمشر له بل گوند څخه غوره شي او دا دواړه له يو بل سره همکاري هم وکړي او دا چاره څو ځله پدې هېواد کې پېښه شوې ده. لومړنى سياسي اپوزيسيون په اتلسمه پېړۍ کې په انگلستان کې په دوه ډلو (ويگ او توري) سره رامنځته شو چې له ټولنيز نظره يې په منشا کې اساسي اختلاف نه درلود او په ډېرو برخو کې يې غږ يو شان وو، د واکمن او مخالف گوند په توگه د يوه او بل ځاى ته تگ ډېرى د شحصي سياسي نظر د اختلاف له امله وو نه د سياسي کلي معنا له مخې. په يوه بشپړ پارلماني نظام کې اپوزيسيون هغه دندې ترسره کوي چې د تفکيک قوا د کلاسيکې نظريې له مخې پارلمان ته په پام کې نيول شوې دي. اپوزيسيون په مجريه ځواک د څارنې لپاره تر ټولو اغيزمنه وسيله گڼل کېږي.
سرچینې
وېشنيزه:سياست
فيروزاباد
فيروزاباد د هند يو ښار دی، دا د هند په اتر پرديش ايالت کې دی. دا د هند 75م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 279,102 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 603,797 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
رشي کننا
رشی کنا يو هندي فلم لوبګره ده چې په هندي او ملايم ژبه فلمونو کې کار کوي.
سرچینې
وېشنيزه:نوم پښتو ته بدلول غواړي
لکڼ
لکڼ د خوست ولايت د مرکز اړوند يوه سيمه ده چې، د خوست ښار ختيځ ته په نږدې 14 کيلومترۍ کې پرته ده. د دې سيمې وگړي د لکڼو په نوم ياديږي او لکڼ دوی د يو قوم په توگه مني. گمان کيږي چې د دې سيمې وگړي څو پيړۍ وړاندې د غزني د لکڼخېلو دلته راکوچيدلي وي.
د خوړو او کرنې سازمان
FAO یا دخوړو او کرنې نړیوال سازمان د ملگری ملتونه په چوکاټ‌کی کار کوی. او خپلو مبارزاتو ته د لوږی په برخه کی ادامه ورکوی. د خوړو نړیوال سازمان په پرمخ تللو او په پر مخ تلوونکو هیوادونو کی فعالیت لری. دا سازمان یوه ځیړنیزه،‌ علمی او معلوماتی بڼه هم لری. په پرمخ تلوونکو هیوادونو کی د کرنې ، ځنگلاتو او ماهی روزلو او ماهی نیولو په برخه مرستی کوی تر ځایی خلک وکولای شی چی په دخواړیزامنیت څخه برخوردار شی.
لکڼ
وېشنيزه:د خوست ولايت
د خوړو او کرنې سازمان
تاریخچه
د خوړو د نړیوال سازمان د جوړیدو نظریه د لمړی څل لپاره په ۱۹ او ۲۰ پیړۍ کی منځ ته راغلی ده. په کال ۱۹۰۵ کی د می او جون په میاشتو کی په روم د ایټالیا په مرکز یو کنفراس نیول کیږی چی د هغه په ترځ کی د کرنې نړیوال انستیتوت جوړیږی. ورسته د امریکا د متحده ایالاتو رییس جمهور فرانکلین روزولیت په ۱۹۴۳کال کی د ملل متحد څخه غواړی چی د خوړو او کرنې نړیوال کنفرانس جوړ کړی. پدی کنفرانس کی د ۴۴ هیوادنو څخه استازی راغونډ شول د می د ۱۸ څخه تر ۳ د جون پوری د امریکی په ویرجینیا کی میشته شول. بیا ورسته د یوی بلی غوڼدی په ترځ کی د کاناډا په کیبیک ښار کی د اکتوبر په ۱۶ په کال ۱۹۴۵ کی د خوړو د او کرنې د نړیوال سازمان منځ ته راغی.
فعالیتونه
وېشنيزه:کرهڼيز سازمانونه
دهرما
دهرما (سانسيکرت धर्म) يا دهما (Pāli) په مانا د طبعي قانون يا حقيقت
ولسي جرګه
ولسي جرګه د افغانستان د ملي شورا (پارلمان) لاندېنۍ خونه(Lower House of parliament) ته ویل کېږي دخلكو د استازو هغه جوړښت دى، چې د قوانينو د طرحې، تصويب او د هغوداجرا د څارنې لپاره د خلکو له خوا د مستقيمو، پټو او ازادو رايو په واسطه غوره کېږي او يو له درې گونو قواوو د دولت څخه ده، چې د اساسي قانون په رڼا کې رامنځته شوې ده.
حمزه بابا
په دی اړه دا لاندی لینک کلیک کړۍ https://ps.m.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%85%D9%8A%D8%B1_%D8%AD%D9%85%D8%B2%D9%87_%D8%B4%D9%8A%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C
د موسیقي تاریخ
د موسیقي تاریخ ، د موسیقي تاریخي پرمختګونه او شتون یې له تاریخ دمخه تر نن ورځي پورې دوام لري. که څه هم د موسیقي تعریفونه په ټوله نړۍ کې  ډېر توپیر لري او هر پېـژندل شوي کلتور په کې ونډه لري، موسیقي ته د یوه نړیوال کلتور په سترګه کتل شوي دي.
د موسیقي رېښه پېــژندل یو اوږد بحث ته اړتیا لري. ډېـری موسیقي پېــژندونکې د موسیقي رېښي د ژبي په رېښي پوړې تړلی بولي. یوه بله د اختلاف موضوع داده چې موسیقي د ژبي له پیدایښت وړاندې که وروسته رامنځته شوې ده.
په دې اړه د بېلا بېلو څانګو د پوهانو له خوا ډېري نظريي وړاندې شوې دي، خو یوه نظریه هم په پراخ ډول نه ده منل شوې. زیاتره کلتورونه د موسیقي د جوړېـدو په اړه خپلې اسطوروي سرچینې لري چې په ټوله کې د دوی اسطورې له مذهبي او فلسفي عقیدو سره اړیکه لري.
له تاریخ دمخه کلتورونو، د موسیقي تاریخ په بشپړ ډول د پیالیویتیک دورې د هډوکو د فلوټونو له پیداکېدلو وروسته  له نن څخه  آن ۴۰۰۰۰ کاله پخوانی دی.
که څه هم دا نه ده معلومه چې د دې اصلي رېښې په منځني پیالیویتیک دورې پورې اړه لري او کنه، خو تر تاریخ د وړاندې موسیقي په اړه ډېر لږ معلومات موجود دي او دا نښي نښانې په ټولیز ډول د ځينو ساده فلوټونو او ضرب وهوونکو الاتو پورې تړلي دي.
دا سخته ده چې د لرغوني موسیقي عمومي کول دې په ټوليزه توګه وشي خو د هغه څه پر سر چې پېژندل کېږي هغه تر ډېـره  نوښت او مونوفوني ده. د لرغونو سندرو په شکل کې  لیکل به له موسیقي سره نژدې ترتیب شوي و.
د دغې دورې د موسیقي پخوانۍ لیکنې ساتل شوې دي او داسې لیکني هم شته چې د دوی له موسیقي سره له تړاو پرته ساتل شوې، لکه ریګودا او د شایجینګ کلاسیکه شاعري. د ورېښمو د لارې راڅرګندېدل او د کلتورونو تر منځ د اړیکو پراخېدل، د کلتورونو د موسیقي د نظریو د لېـږد او تبادلې لامل شول.
د نظرونو دا ډول تبادله د دې لامل شوه چې د تنګ د لړۍ موسیقي د مرکزي اسیا د دودونو تر سخت اثر لاندې راشې، په داسې حال کې چې جاپاني دربارکوونکو موسیقي د چینايي او کوریايي دودونو د جذب لامل شوه.
په تاریخي ډول، مذهبونه ډېــری د موسیقي لپاره کتـلستونه دي. د هندويیزم ویدونو په کلاسیکي هندي موسیقي ډېر اغېز کړی، په داسې حال کې چې د کنفیوشینیزم پنځو کلاسیکو د چينايي موسیقي بنسټ کېښود.
په شپـږمه پېړۍ کې په چټکۍ  سره د اسلام دین تر خپريدو وروسته اسلامي موسیقي په فارس او عربي نړۍ واکمنه شوه او د اسلام طلايي دوره د موسیقي د نامتو او مهمو نظریو شاهده وه.
لیکنۍ موسیقي د لومړنیو عیسوي کلیساوو له خوا په بشپړ ډول د لوېديځي کلاسیکي موسیقي دود کړه،  کومې چې د منځنیو پېـړیو په موسیقي کې دوام وکړ ، چېرې چې د فیلفوني د کاروونکو لیکني او د ځینو پرمختللو الاتو نوي ډولونه جوړشول.
د یوې ټولنې موسیقي له دین څخه پرته ، د هغې ټولنې د کلتور له ټولو اړخونو متاثره وي، لکه د ټولنیزو او اقتصادي بنسټونو تجربي چې موسم او ټیکنالوژي ته له لاسرسي څخه اغېزمنې وي.
زیاتره کلتورونه د هنري موسیقي ( یا کلاسیکي موسیقي ) محلي موسیقي او په دې وروستیو کې د مشهوري موسیقي تر منځ توپير لري ، په بله معنا توپیر یې اوږد مهاله دي.
رېښـې
موسیقي ته د یوه نړیوال کلتور په سترګه کتل شوي ، که څه هم دغه تعریف د تاریخ په اوږدو کې په پراخ ډول له یو بل سره توپیر لري. لکه د انسان د نورو وړتیاوو د پېژندنې په څېر دا خبره ګونګه پاتې ده چې د موسیقي رېښې به تر کومه بریده وڅيـړل شي،  خو ډېری څېړونکي قطبي درېځونه غوره بولي.
د موسیقي پر رېښو زیاتره وخت د  ژبي د رېښو تر څنګ بحث کېـږي او د دوی تر منځ د اړیکو ارزښت د بحث یوه ګرمه موضوع ده. په هر حال، د ۲۰مې پېــړۍ په نیمايي کې دواړو موضوعاتو ته زیاته پاملرنه شوې ده.
د دغې موضوع د بیا له را ژوندي کېدو وروسته د مخالفت اصلي سرچیني په درېو نظریو ویشل شوې دي:
آیا موسیقي د لومړنیو ژبو د یوه ډول له لارې پیل شوې ( د یووالي لامل و ) کوم چې د ژبي لامل کېـږي؟
ایا موسیقي یو سپنډرل ده ( د پرمختګ فینوټایپيک یو فرعي محصول ) چې د ژبې لامل شوه؟
او که موسیقي او ژبه دواړه له یوې لرغونې سرچیني اخیستل شوې دي ؟
د موسیقي د بنسټــیزو رېښو په باره کې د هرې ځانګړي نظریې په اړه لږ همغږي شته ده،  په کوم کې چې د لرغونپوهانو، ادراکي ساینسپوهانو، دودیزې موسیقي پيـژندونکيو، د ژوند د تکامل پيژندونکو، ژبه پوهانو، د عصبي علومو پوهانو، له تاریخ وړاندې انسان پيژندونکو، فیلسوفانو او ارواپوهانو ( پرمختیايي او ټولنیز) نظريې شاملي وې چې ځیني ډېري مشهورې نظريې په لاندې ډول دي :
د هند رياستونه
سرچينې
وېشنيزه:هند وېشنيزه:د هند اداري وېش لړليک وېشنيزه:د هند په اړه لړليکونه وېشنيزه:د هندي رياستونه او سيمې
باي بايهه
بای بای هه (په چينايي ژبه؛ 白百何 زېږېدنه ۱ مارچ ۱۹۸۴) یو چینایی لوبګره/اداکاره ده. هغه په ​​چین کې د تر ټولو د ګران بيه فلمي اداکارانو څخه وه. . هغه د هغې د نقشونو/رولونو له امله چي په مينه ړنده نده، شخصي خياطه ورځه پر خپله لاره، د بلا ښکار او ښاغلي ټومره ورځه پر خپله لاره کي يې ترسره کړي دي، خورا زيات شهرت وموند.
جنسي تمايل
جنسي تمايل د مخالف جنس يا جنسيت اشخاصو، ورته جنس يا جنسيت يا دواړو جنسونو يا هم له يو جنس څخه زياتو جنسونو په اړه د احساساتي يا جنسي راښکون (يا د دوی د يو ترکيب) يوه سرسخته يا متحمله نمونه ده. ياد راښکونونه په عمومي ډول د بېلابېل جنسي تمايل، ورته جنسي تمايل او دوه ګوني جنسي تمايل تر اصطلاحاتو لاندې ډلبندي کېږي، په داسې حال کې چې بې جنسيتي (نورو ته د جنسي راښکون نه شتون) ځيني وختونه د څلورمې ټولۍ په توګه پېژندل شوی دی.
دا ټولۍ د جنسي پېژندنې او اصطلاح د زيات مهم طبيعت اړخونه دي. د بېلګې په ډول: کېدای شي خلک نورې نښې لکه د ټول جنسي يا ګڼ جنسي يا هيڅ نښه ونه کاروي. د امريکايي روانپوهنې ټولنې له مخې جنسي تمايل د دې راښکونونو پر بنسټ د يو شخص د پېژندنې حس، اړوند سلوکياتو او د هغو خلکو په ټولنه کې غړيتوب ته ورګرځي، چې ياد راښکونونه شريکوي. Androphilia او gynephilia په سلوکي علم کې کارنده اصطلاحات دي، چې د يو جنسي دويال ادراک (مفکورې) لپاره د بديل په توګه جنسي تمايل تشرېح کوي. Androphilia د نارينتوب ته جنسي راښکون او gynephilia ښځينه جنسيت ته راښکون تشرېح کوي. د جنسي غوره توب اصطلاح په پراخه ډول له جنسي تمايل سره مخامخ کېږي، مګر په عمومي ډول په روانپوهنيزه څېړنه کې توپير لري. هغه شخص چې د دوه جنس په توګه پېژندل کېږي، د بېلګې په ډول کېدای شي په جنسي ډول يو جنس د بل په پرتله غوره کړي. جنسي غوره توب کېدای شي د اختياري ټاکنې درجه هم وړانديز کړي، په داسې حال کې چې جنسي تمايل يوه ټاکنه نه ده.
عالمان د جنسي تمايل په کره سبب باندې نه پوهېږي، مګر په نظري ډول بيانوي چې جنسي تمايل د ارث، هورمونونو او چاپيريالي اغېزو د يو پېچلي متقابل عمل له امله دی. که څه هم د جنسي تمايل د سبب په اړه هيڅ يوې نظريې په نړيواله کچه ملاتړ نه دی ترلاسه کړی، مګر بيا هم عالمان د بيولوژيکي نظريو پلوي کوي. د ټولنيزو لاملونو په پرتله په ځانګړي ډول د نارينه وو لپاره د جنسي تمايل د ناټولنيز، بيولوژيکي لاملونو په اړه د پام وړ دليل شته. هيڅ کوم بنسټيز شواهد نشته چې وښيي د مور او پلار يا د کوچنيوالي د لومړيو تجربې د جنسي تمايل په اړه ونډه لوبوي. په بېلابېلو کلتورونو کې زياتره خلک بېلابېل جنسيتي تمايل لري، چې خورا لږ يې د ورته جنس يا دوه جنسي تمايل لري. د يو شخص جنسي تمايل د مقابل جنس له ځانګړي راښکون څخه د ورته جنس لپاره ځانګړي راښکون ته په پرله پسې دول په هر ځای کې کېدلی شي.
جنسي تمايل په بنسټيز ډول په بيولوژي، د عصب علم او روانپوهنه (د جنس پوهنې په ګډون) کې څېړل کېږي، مګر په ټولنپوهنې، تاريخ (د ټولنيزو ساختماني نظرياتو په ګډون) او حقوقو کې هم يو مضمون دی.
مکدونسکي بورډ
مکدونسکي بورد ښار په مقدونیایي Македонски Брод) د شمالي مقدونیه هیواد په سویل لویدیځ ولایت کې موقیعت لري.
جنسي تمايل
عموميات
جنسي تمايل په سنتي ډول د بېلابېل جنسي تمايل، دوه جنسي تمايل او ورته (همجنس) جنسي تمايل په توګه راپېژندل کېږي، په داسې حال کې چې بې جنسيتي (نورو ته د جنسي راښکون نه شتون) د ځينو څېړونکو له خوا د جنسي تمايل د څلورمې ټولۍ په توګه په پام کې نيول کېږي او د يو سنتي جنسي تمايل د نه شتون په توګه راپېژندل شوی دی. د جنسي تمايل نه لرونکی يو شخص خلکو لپاره لږ يا هيڅ جنسي راښکون نه لري. دا کېدای شي د جنسي تمايل د نه شتون په توګه په پام کې ونيول شي او په دې اړه د پام وړ مناظره يا بحث شته چې ايا دا جنسي تمايل دی او که نه.
امريکايي رواني ټولنه څرګندوي چې: «جنسي تمايل نارينه وو، ښځينه يا دواړو جنسونو ته د احساساتي، رومانتيک او يا جنسي راښکون يو سرسخته نمونه ده او دا چې د سلوکياتو او راښکونونو دا اندازه د نړۍ په بېلابېلو کلتورونو او ملتونو کې څرګنده شوې ده. زياتره کلتورونه د هغو خلکو د تشرېح کولو په موخه د هويت يا پېژندنې نښې کاروي، چې دا راښکونونه څرګندوي. د امريکا په متحده ايالتونو کې تر ټولو زيات کارنده نښې lebsians (ښځې ښځو ته لېواله)، gay men (سړي سړو ته لېواله) او bisexual (سړي يا ښځې دواړو جنسونو ته ليوال) دي. که څه هم ځيني خلک کېدای شي بېلې نښې يا هيڅ نښې ونه کاروي». دوی همدا راز وايي چې جنسي تمايل د جنس يا جنسيت له نورو برخو څخه د بيولوژيکي جنس (اناتوميکي، فزيالوژيکي او ارثي ځانګړتياوې چې د نارينه يا ښځينه کېدلو سره تړاو لري)، جنسيت پېژندنې (د نارينه يا ښځينه اوسېدلو فزيالوژيکي حس) او ټولنيز جنسيت ونډې (هغه کلتوري اصول چې نارينه او ښځينه سلوک راپېژني) سره توپير لري.
جنسي پېژندنه او جنسي سلوک له جنسي تمايل سره نږدې اړيکه لري، مګر سره بېل دي. جنسي پېژندنه د اشخاصو د ځان په اړه مفهوم ته وايي ، سلوک د شخص له خوا د ترسره کېدونکو ريښتيني جنسي عملونو ته ورګرځي او تمايل تصوراتو، ضمايمو او لېوالتياوو ته راجع کېږي. اشخاص کېدای شي په خپلو سلوکياتو کې خپل جنسي تمايل څرګند يا څرګند نه کړي. هغه خلک چې غير بېل جنسيتي جنسي تمايل لري چې د دوی له جنسي پېژندنې سره سمون نه لري، ځيني وختونه د تړل شوي په توګه يادېږي. ياده اصطلاح کېدای شي، که څه هم د کلتور يوه معلومه برخه او په ټولنو کې د لېږد ځانګړي پړاو ته غبرګون ورکړي، چې په تدريجي ډول د جنسي لږه کيو له يو ځای کولو سره سروکار لري. د جنسي تمايل اړوند څېړنو کې کله چې د هغې درجې سره سروکار لرو چې د يو شخص جنسي راښکون، سلوکيات او پېژندنه ورسره پرتله کېږي؛ پوهان په عادي ډول د سمون يا مطابقت او مخالفت اصطلاحات کاروي. په دې ډول هغه ښځه چې د نورو ښځو لېواله وي، مګر ځان بېل جنسيتي وايي او له نارينه وو سره يوازې جنسي اړيکې لري؛ د هغې د جنسي تمايل (هم جنس يا هم جنس پرست) او جنسي پېژندنې او سلوکياتو (بېلا بېل جنسي تمايل) تر منځ د مخالفت ازمايښت ورته ويلی شو.
جنسي پېژندنه د جنسي تمايل په پرتله د خپل جنس په اړه د يو شخص د ادراک څرګندولو په موخه هم کارول کېدای شي. د جنسي غوره توب اصطلاح د جنسي تمايل سره ورته معنا لري او دا دواړه اصطلاحګانې زياتره وختونه د يو بل پر ځای کارول کېږي، مګر د امريکايي روانپوهنې ټولنه څرګندوي چې جنسي غوره توب د اختياري ټاکنې يوه درجه وړاندې کوي. ياده اصطلاح د هم جنس او هم جنس پالونکو اندېښنو په اړه د امريکا د روانپوهنې ټولنې د کمېټې له خوا د يوې کليمې په توګه لېست شوې ده، چې د بېل (متضاد) جنسي تمايل تعصب ته وده ورکوي. د جنسي تمايل اصطلاح د جنسپوه John Money له خوا د جنسي غوره توب پر ځای وړاندې شوه، چې د بحث له مخې يې راښکون په اړين ډول د خپلواکې ټاکنې مسله نه ده.
سویلي افریقا
سویلي افریقا په انګلیسي South Africa) چې رسمي نوم یې د سویلي افریقا جمهوریت دی د افریقا د لویې وچې په سویل لور کې پروت یو هیواد دی. د یاد هیواد پلازمینه پرتوریا او لوی ښار یې ژوهانسبورګ دی. د سویلي افریقا رسمی ژبي افریکانس ژبه او انګلیسي ده، مساحت یې ۰۳۷'۲۲۱'۱ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۶۰۰'۷۲۵'۵۷ نفره دی. د نوموړی هیواد د پیسو واحد د سویلي افریقا رند (ZAR) دی، او په ۳ د می ۱۹۱۰م کال له بریتانیا خپلواکی ترلاسه کړی ده.
سوېلي افریقا، په رسمي بڼه د سوېلي افریقا جمهوریت، په افریقا کې وړاندې سوېلي هېواد دی. دا هېواد چې تر ۶۰ میلیونو زیات وګړي لري، د نړۍ ۲۳م ډېر نفوس لرونکی هېواد دی او د ۱۲۲۱۰۳۷ کیلومتر مربع (۴۷۱۴۴۵ مایل مربع) مساحت لري. سوېلي افریقا دری پلازمېنه ښارونه لري، چې د حکومت اجرائیوي ، قضایی او مقننه څانګې په ترتیب سره په پریتوریا ، بلومفونټین او کېپ ټاون کې ځای پر ځای دي. د دې هېواد ترټولو لوی ښار جانسبرګ دی. د سوېلي افریقا نږدې ۸۰ سلنه وګړي تورپوستی افریقایي نسل دی، چې په بېلابېلو توکمیزو ډلو وېشل شوي او په ډول ډول افریقایي ژبو خبرې کوي. پاتې نفوس چې افریقا لویې ټولنې ګڼل کېږې، اروپایی (سپین سوېلي افریقایان)، آسیایي (هندي سوېلي افریقایان او چینایي سوېلي افریقایان) او څو رګه (رنګ سوېلي افریقایي) نسب لري.
سوېلي افریقا، له سوېلي لوري له سوېلي اتلانتیک او د هند له سمندرونو سره  ۲۷۹۸ کیلومتره (۱۷۳۹ مایله)  اوږده ساحلي پوله لري. دا هېواد له شمال لوري له نامیبیا ، بوتسوانا او زمبابوې سره، له ختیځ او شمال ختیځ لوري له موزمبیق او اسواتیني سره ګډه پوله لري او دې هېواد د لیسوتو هېواد په ټولیزه توګه چاپېر کړی دی. نوموړی هېواد د زړې نړۍ په خاوره کې وړاندې سوېلي هېواد دی او ترټولو نفوس لرونکی هېواد دی چې په بشپړ ډول د استوا کرښې په سوېل کې پروت دی. سوېلي افریقا د حیاتي تنوع ځای دی چې د چاپېریالي او د نباتاتو او څارویو ځانګړی متنوع ژوند لري.
سوېلي افریقا یوه څو توکمیزه ټولنه ده چې د دودونو، ژبو او ادیانو بېلابېل ډولونه له ځان سره لري. د دې هېواد څو اړخیز جوړښت په اساسي قانون کې د ۱۱ ژبو په رسمیت، چې په نړۍ کې څلورم لوړ شمېر دی، څرګندېږي. د ۲۰۱۱ ز کال د سرشمېرنو پر بنسټ، دوه پراخې مورنۍ تکلمي ژبې زولو (۲۲.۷٪) او زوسا (۱۶٪) دي. ورپسې دوه نورې اروپايي رېښې لري: افریکانس (۱۳.۵٪) چې له هالنډي ژبې څخه رامنځ ته شوې او د زیاتره رنګ لرونکو او سپین پوستو سوېلي افریقایانو لومړۍ ژبې ده او انګلیسي (۹.۶٪) چې د بریتانوي استعمار میراث څرګندوي او معمولاً په عامه او سوداګریز ژوند کې کارول کېږي. نوموړی هېواد، د هغو افریقایې هېوادونو له ډلې دی چې هېڅکله په کې کودتا نه ده شوې او نږدې د یوې پېړۍ په اوږدو کې منظمې ټاکنې ترسره کوي،خو تر ۱۹۹۴ ز کال پورې د افریقا د تورپوستو لوی اکثریت د رایې ورکولو حق نه درلود.
د تورپوستو اکثریت د شلمې پیړۍ په اوږدو کې، د برلاسي سپین پوستي اقلیت څخه، چې د هېواد په وروستي تاریخ او سیاست کې یې پراخه ونډه درلوده، د ډېرو حقونو غوښتنه کوله. په ۱۹۴۸ ز کال کې نېشنل ګوند اپارتاید وتاپه چې پخواني نژادي بېلوالي ته یې بنستيزه بڼه ورکړه. د افریقا ملي کانګرس او د هېواد دننه او بهر د اپارتاید ضد نورو کارنده ډلو د اوږدې مبارزې او ځینې وخت د تاوتریخوالی په پایله کې، په ۱۹۸۰ ز کلونو کې د تبعیض د قوانینو لغوه  پیل شوه. ټولو توکمیزو او ژبنیو ډلو له ۱۹۹۴ ز کال  نه را په دې خوا، د هېواد په لیبراله ولسواکۍ کې چې له یوه پارلماني جمهوریت او نهو ولایتونه څخه جوړه شوې ده، سیاسي استازیتوب کړی. زیاتره وختونه، سوېلي افریقا "رنګين ټال ملت" په نوم یادېږي، چې په ځانګړي توګه له اپارتایډ وروسته، د هېواد څو کلتوري تنوع په ګوته کوي.
د نړیوالو چارو په ډګر کې سوېلي افریقا له منځنۍ کچې لوړ ځواک ګڼل کېږي، چې دا هېواد پراخ سیمه ییز اغېز لري او هم د مشترک المنافع هېوادونو او هم د G20 یا شلو صنعتی هېوادونو غړی دی. سوېلي افریقا د پرمختګ پر لور هېواد دی، چې د بشري پرمختیا په شاخص کې ۱۱۴م ځای لري، خو د نړیوال بانک له لوري د یوه نوي صنعتي هېواد په توګه پېژندل شوی دی، چې په افریقا کې دویم لوی اقتصاد دی او په نړۍ کې ۳۵م لوی اقتصاد ګڼل کېږي. سوېلي افریقا په افریقا کې د یونیسکو د نړیوال میراث د تر ټولو ډېر ځایونه هم لري. په سوېلي افریقا کې د اپارتایډ له پای ته رسېدو نه را په دېخوا، د حکومت مسئولیت او د ژوند کیفیت په پراخه کچه ښه شوی دی. خو جرم، بې وزلي او نابرابري لا هم په پراخه کچه پاتې ده، چې د نفوسو څلورمه برخه وزګاره او د ورځې له ۱.۲۵ امریکایي ډالرو څخه په کم عاید ژوند کوي.
نوم
د "سوېلي افریقا، په انګلیسي: South Africa " نوم، د دې هېواد له جغرافیایی موقعیت څخه اخیستل چې د افریقا په سوېلي څنډه پروت دی. دا هېواد د بنسټ پر مهال، د سوېلي افریقا د اتحادیې په نوم چې په انګلیسي کې Union of South Africa او په هالنډ کې Unie van Zuid-Afrika  بلل کېده، چې د څلورو پخوانیو جلا جلا بریتانوي مستعمېرو له یووالي څخه خپله رېښه اخلي. له ۱۹۶۱ ز کال څخه وروسته، د سوېلي افریقا د جمهوریت په رسمي نوم چې په انګلیسي کې Republic of South Africa  او په افریکانس کې Republiek van Suid-Afrika   بلل کېږي. نوموړی هېواد له ۱۹۹۴ ز کال راهیسې، په خپلو ۱۱ رسمي ژبو کې یو رسمي نوم لري.
د Mzansi اصطلاح، د ژوسا ژبې له نامه: uMzantsi څخه مشتق شوې چې د "سوېل" په معنا ده. دا د سوېلي افریقا لپاره یو عامیانه نوم دی، په داسې حال کې چې د پان افریقا خوځښت، ځینې سیاسي ګوندونه د "ازانیا یا Azania" اصطلاح غوره کوي.
جغرافیه
وېشنيزه:د افریقایي اتحادیه غړي هیوادونه وېشنيزه:سویلي افریقا
سوزاني لينګر
سوزاني کترینا لينګر (۲۰ ديسمبر ۱۸۹۵ – ۱۷ جولای ۱۹۸۵ز کال ) یوه امريکايۍ فيلسوفه، لیکواله او روزونکې وه او پر ذهن د هنر د اغېز په اړوند د خپلو اندونو له امله یې زيات شهرت موندلی. نوموړې د امريکا په تاريخ کې لومړۍ ښځه وه چې په فلسفه کې يې اکاډميک تخصص تر لاسه کړ او لومړۍ ښځه وه چې په عام ډول او له مسلکي اړخه د يوې امريکايۍ فيلسوفې په توګه پېژندل شوې وه. لينګر د «Philosophy in a New Key» (فلسفه په يوه نوې کيلي کې) په نوم د خپل کتاب له امله شهرت لري چې په ۱۹۴۲ز کال کې يې لیکلی و، د دې کتاب د لړۍ په څېر د نوموړې دویم کتاب په ۱۹۵۳ز کال کې د «احساس او بڼه: د هنر يوه نظريه» خپور شو. په ۱۹۶۰ز کال کې، لينګر د هنر او علومو د امریکايي اکاډمۍ همکاره وټاکل شوه.
ژوند
مورنی نوم يې «سوزانی کاترينا ناوت، لينګر» و، نوموړې د نيويارک، د منهاتن لوېديځه څنډه کې ستره شوې وه. پلار يې «انتوني ناوت» يو څارنوال و، د مور نوم يې «ايلسي اولچي» و چې دواړه د المان کډوال وو. که څه هم هغه په امريکا کې زېږېدلې وه، د لينګر مورنۍ ژبه الماني وه، ځکه چې د هغې د ځوانۍ پر مهال د هغې په کور کې خامخا په الماني ژبه خبرې کېدې او له همدې امله په ټول ژوند کې د هغې په خبرو کې د الماني ژبې لهجه څرګنده پاتې شوه. هغه په بشپړ ډول د ابتکار او هنر تر اغېز لاندې وه، په ځانګړي ډول د موسيقۍ له لارې. هغې پيانو او سيلو (د موسيقۍ الې دي) غږول زده کړل او د ژوند تر وروستيو پورې يې «سيلو» غږوله. د نجلۍ توب پرمهال به لينګر د سترو شاعرانو د آثارو او کوچنيانو د دوديزو تالونو او نکلونو له لوستلو خوند اخيست. په همدې ډول له لوستلو او ليکلو سره د هغې مینه په جوش راغله او ډېر ځله به يې په خپله شعرونه او کيسې ليکلې، څو خپلو خوېندو او وروڼو سره ساعت تيري وکړي. له طبيعیت سره د هغې مینه هغه مهال پيل شوه، کله چې د هغې کورنۍ د دوبي موسم په «ليک جورج» کې په خپله جونګړه کې تېراوه. هغې له «وليام ليونارډ لينګر» سره واده وکړ چې په ۱۹۲۱ز کال کې په هارورډ کې د زده کړې پر مهال د هغې ملګری محصل و، همدا کال دوی د اطريش ويانا ته د زده کړو لپاره ولاړل. دوی دوه زامن درلودل او په ۱۹۴۲ز کال کې له طلاق مخکې بېرته د ماساچوسټ کامبريج ته ولېږدېدل. نوموړې د ۱۹۸۵ز کال د جولای مياشتې په اولسمه نېټه مړه شوه.
زده کړه
د هغې په لومړيو زده کړو کې د نجونو «ويلټاين» ښوونځي ته تګ، يو خصوصي ښوونځي ته تګ او تر څنګ کې په کور کې زده کړې شاملې دي. په ۱۹۱۶ز کال کې لینګر په «راډکليف» کالج کې داخله شوه. په ۱۹۲۰ز کال کې يې د لسانس سند تر لاس کړ او په فلسفه کې يې په هارورډ کې لوړو زده کړو ته دوام ورکړ. له دې ځایه يې په ۱۹۲۴ز کال کې د ماسترۍ ديپلوم تر لاس کړ او په ۱۹۲۶ز کال کې يې دوکتورا بشپړه کړه. هغه له ۱۹۲۷ څخه تر ۱۹۴۲ز کال پورې په راډکليف کې د فلسفې ښونکې وه. د یو کال لپاره يې د «ډالوير» په پوهنتون کې د فلسفې استادي وکړه او په کولمبيا پوهنتون کې يې دا دنده د پنځو کلونو لپاره تر سره کړه (۱۹۴۵-۱۹۵۰). له ۱۹۵۴ څخه تر ۱۹۶۲ز کال پورې يې د کانيکټيکټ په کالج کې تدريس وکړ. د «مشيګان» پوهنتون، نيويارک پوهنتون، نارتويسټرن پوهنتون، اوهايو پوهنتون، سميت کالج، واسر کالج، واشنګټن پوهنتون او ويلسلي په کالج کې يې هم د فلسفې درسونه ورکړل.
فلسفه
د سوزاني لينګر هغه مبهمه رساله چې د پوهې او ښکلا پېژندنې په شا او خوا راڅرخېده، تر څنګ يې د هغې په ليکنو کې غیر عادي ژبې کارول د دې لامل وګرځېدل چې د هغې ملګري پوهان يې کره کتنه وکړي، خو همدې چارې هغه اړ کړه چې د بشري پوهې (شعور) د طبيعيت نوره سپړنه هم وکړي.
د لينګر فلسفې يو شي ته د بل شي په توګه «کتلو» د ځواک په مټ انساني ذهن کې د معنا جوړولو پرله پسې بهير څېړنه وکړه. د لينګر د لومړي ستر اثر نوم «فلسفه په يوې نيوې کيلي کې» دی. هغې يو داسې نظر وړاندې کړ چې نن سبا عام شوی دی: انسان ته د نښې جوړولو، معنا منځ ته راوړلو او په خپله نړۍ کې د خپلو معناوو ځای پر ځای کولو بنسټيزه او هر اړخيزه اړتيا شته.
د مثبتيت له نيوکې سره پيل شوی دا اثر د انساني فکر مطالعه ده، کومه چې د موسيقۍ د فلسفې له لارې له معنايي اند څخه وده کوي، د ټولو هنرونو لپاره يوه خاکه جوړوي. د لينګر په اند «انساني ذهن دې ته د رسېدونکو تجربوي معلوماتو د علامتي بدلون چاره په پرله پسې ډول روانه ساتلې ده»، د کوم له امله چې دا «کم او زيات په خپل سر د منځ ته راغليو افکارو يوه ريښتينې او اصلي چينه» ده.
د استدلالي په مقابله کې د ښودونکو نښو تر منځ د سوزاني لينګر توپير، د نوموړې له پېژندل شويو تصوراتو څخه دی. استدلالي علامت جوړول عناصر (اړينه نه ده چې ويي وي) د باثباته او د سياق او سباق د نه بدلونکې معنا سره په يوه نوې معنا کې ترتيبوي. د ښودونکو علامت جوړول د عناصرو څخه په خپلواک ډول له ټاکلې او ثابتې معنا سره عمل کوي. ښودونکي په تدريجي ډول په جلا جلا توګه د هغې په برخو د پوهېدو په جوړولو سره د درک وړ نه دی. د بېلګې په ډول، يو عنصر چې په یو انځور کې کارول شوی وي، شونې ده چې په بل کې په ټوله معنا د جلا معنا لپاره وکارول شي. همدا اصل د موسيقۍ په یو ترتيب کې په ليکنه هم پلی کېږي – دا عناصر په خپلواک ډول ټاکلې معنا نه لري، مګر هغه مهال، کله چې د ټولې ښودنې په سياق او سباق کې راشي. د هنر په يو کار کې د دې داخلي محتوا څخه د لينګر تحليل هغه دې ته اړ کړه چې ادعا وکړي دا فکر کول «بې معنا» دي چې له اجزاوو څخه «بڼه په منطقي ډول بېله کړای شي».
لينګر باور درلود چې د نښو په مټ ښوونه د فلسفې مرکزي موضوع ده، ځکه چې دا د ټولې انساني پوهې او معلوماتو لپاره بنسټ دی. د «ارنسټ کاسيرير» په څېر، لينګر هم باور درلود، هغه څه چې انسانانو ته له څاروي توپير ورکوي، د نښو د کارولو وړتيا ده. په داسې حال کې چې د ټولو څارويو ژوند احساساتو نيولی دی، انساني احساس کې مفکورې، نښې او ژبې هم شته. څاروي نښو ته غبرګون ښيي، خو له يوې نښې څخه پارېدل د انسانانو لپاره په زیاته کچه پېچلي دي. دا ليد همدا راز د نښه ييزو اړيکو سره تړلی دی، په داسې حال کې چې د څارويو د ټولنو مطالعه شوې، تر څو په دې پوهه کې مرسته وکړي چې نښه ييزه اړيکه څه ډول د يو همکاري کوونکې ډلې د غړيو پر کار اغېز کوی.
لينګر يوه له لومړيو فيلسوفانو څخه ده، چا چې د معنوياتو ليد ته زياته پاملرنه وکړه، د «معنوي تجربې» اصطلاح هم لومړی هغې کارولې. نوموړې د مادې او يادښت په اړه د «هينري برګسن» له فکر څخه اغېزمنه شوې وه او هنر يې له معنوياتو سره تړلی و. د هغې په اند، د يو هنري کار ځای د هغې د پنځونکي له لارې معلومول د يوې ريښتونې نړۍ له جوړولو کم نه و. هغه حقيقي کېدل د ټولو هغو شيانو د معيار په توګه بولي، کوم چې د دې لپاره پنځول شوي دي چې بايد پرې وپوهېدل شي. د هغې په باور: حقيقت يواځې د شعور موضوع نه ده، بلکې يو بهرني څه دي، کوم چې په قصدي ډول جوړ شوی او په مادي ډول موجود دی، لکه د انسان له ذهن څخه دباندې د فکر او چرت ځای. لينګر حقيقت ته د هنرمند له خوا پنځول شوي يو جسماني ځای په توګه ګوري، لکه يو انځور يا يوه ودانۍ، کومه چې «په خپله اهميت لري، نه د شا او خوا چاپېريال د برخې په توګه». هغه په ځانګړي ډول د معمارۍ فن د يو موجود شي لپاره د ځای د احساس په توګه نه مني، بلکې د هغې تصوراتي بدلون په حقيقت کې د پوهېدو لپاره کوي: «معمار، په سم ډول، د يو پنځول شوي ځای، له يوې حقيقي هستې سره تعامل کوي». د برګسن په خلاف، د لينګر حقيقت رېښتينی دی او شونې ده چې د انسانانو او ماشينونو ترمنځ د فکري تعامل لامل وګرځي.
۲۴ (عدد)
۲۴ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۳ څخه  مخکي او د ۲۵ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۴:
په کلینډر کې
۲۴ کولاي سي:
په کیمیا کې
۲۴ د کروميم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۲۴ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
عبدالروف بېنوا
عبدالرووف بېنوا (زوکړه د ۱۲۹۲ لمريز لېږدي کال د وږي لومړۍ، کندهار - مړینه د ١٣٦٣ ه ل کال د مرغومي ٢١، د امريکا متحد ايالتونه، د نيوجرسي ايالت)، د افغانستان يو نامتو پښتو ژبی لیکوال، شاعر، ملي، ټولنيز او سياسي شخصيت دی.
مخينه
عبدالرووف بېنوا د ۱۲۹۲لمريز(ه ل) کال د وږي میاشتې په لومړۍ نېټه (د ١٣٣٢ سپوږميز(ه ق) او ١٩١٣ زېږديز کال چې کندهار کې په مفتي عبده شهرت لري، زوی او د مولوي عبدالحق اخوندزاده، چې په کندهار کې يې ښوواند(استاد) کُل باله، لمسی دی. ښوواند(استاد) عبدالرووف بېنوا له آره د کندهار د معروف له عليزو څخه دی، چې بيا د هغوی لوی نيکه ملا ګلاب اخوند د هېلمند ولايت د موسی کلا ولسوالۍ ته تللی او هلته د موسی کلا په سربينه کې، چې اوس ډير خلک ورته په اصطلاحي ډول سربېښه وايې، مړ او خاورو ته سپارل شوی دی. خو د ملا ګلاب اخوند لمسی مولوي عبدالحق اخوندزاده شل کلن و چې له موسی کلا څخه بيرته کندهار ته راغی او د کندهار ښار له خرقې شريفې سره نژدې يې د سيد حسن خان په کوڅه کې ژوند پېل کړ. فاضل ښوواند(استاد) بېنوا هم همدلته وزېږېد.
د ختيځ نوښتګر
فاضل استاد عبدالرووف بېنوا د افغانستان له څو ګوتو په شمار نوميالو پوهانو څخه يو نوميالی ليکوال دی چې افغاني ادب او ژبې ته يې څه کم اويا درانه علمي کتابونه په ميراث پريښودل. چې تر ډېرې زمانې پورې به د هغه له څېړنو او پنځوونو څخه د ادب مينه وال ګټه او خوند اخلي. ارواښاد د مرګ تر وروستۍ سلګۍ پورې له کتاب او قلم سره خپله ليونۍ مينه روانه وساتله او د مرګ پر بستر لا هم د يو اثر په ليکلو بوخت و. د کايناتو لوی خالق پر ده خپل خدايي استعداد لورولی و او د هغه په خټه کې يې د ليکلو او لوستلو مينه اخښلې وه. له همدې امله نوموړی چې په کوچنيوالي کې يې ديني علوم ولوستل او لا ځوانکی زده‌کونکی و چې له شعر سره يې ملګرتيا ټينګه کړه او وده يې پسې ورکړه. وروسته د افغانستان د ادبياتو پر هسک هغه نه پناه کېدونکی ستوری شو چې رڼا به يې تل د دغې سپېرې او خوارځواکې خاورې پر تياره ټتر لمر غوندې ځلېږي.
که علامه سيد جمال الدين افغاني نړيوالو د ختيځ نابغه سياست پوه ګاڼه، نو علامه حبيبي هم د ختيځ لوی ليکوال او محقيق گڼل کيده، استاد الفت هم د ختيځ لوی او متکبر ليکوال بلل کيږي ، او علامه رشاد هم د ختيځ لوی څيړونکی او د جغرافيې برخې ستر ليکوال بلل کيږي. د همدې وياړونو او هستيو په لړ کې استاد بېنوا هم د ختيځ هغه نوښتګر شاعر او لیکوال بللای شو چې په خپل وخت کې ئې هم په پښتو شعر او هم په پښتو نثر کې داسې انقلاب او پاڅون راوستی چې د کلونو کلونو ويده مغزونه يې راوخوځول او د بري د معراج لاره يې ورپه نښه کړله.
شعر
پېړۍ واوښتې خو خلک لا ويده دي
په ړندو سترګو د اور پر خوا ور درومي
د شعر پای
هو! رښتيا هم زموږ خلک له پېړيو_ پېړيو را پدېخوا په درانه خوب ويده دي او بويه کله به له دغه درانه خوبه راويښيږي؟ خو فاضل ښوواند بېنوا ډېره هڅه کوله چې په خپلو بوږنوونکو شعرونو او نثرونو خلک له خوبه راويښ کړي او ﻻره وروښيي چې په دې کار کې تر يو بريده بريالی هم شو خو ژوند وفا ورسره ونه کړله او دی يې خپله په درانه خوب ويده کړ.
فاضل ښوواند عبدالرووف بېنوا ته دده لوړ استعداد له خپلې درنې اوعلمي کورنۍ څخه په ميراث پاته شوی و، دده لوی نيکه ملاګلاب اخوند د وخت لوی ديني عالم و، ورپسې د هغه زوی ملا ګلستان اخوند هم عالم و، د هغه زوی او د بېنوا صاحب نيکه علامه عبدالحق اخوندزاده هم د خپل وخت لوی عالم او مفتي و، بيا د بېنوا صاحب پلار مفتي عبدالله د هغه وخت لوی مفتي و او داستاد بېنوا ورور مولوي عبدالکريم د ٥٣ کتابونو مؤلف و، نو د همدغو مشرانو برکت و چې په ښوواند بېنوا کې هم د علم مينه خپره شوه. او نه يوازې يو عالم بلکې دهيواد لوی اديب، محقيق او سياست پوه وگڼل شو.
د بېنوا زده کړې
لکه چې وړاندې مو وويل چې د دوی کورنۍ يوه عالمه کورنۍ وه، نو ځکه يې د کورنۍ مشرانو غوښتل چې ښوواند بېنوا هم ديني زده کړې وکړي، همدغه د کورنۍ غوښتنه وه چې فاضل استاد بېنوا د قران کريم تر زده کړې وروسته يې د خپل ورور مولوي عبدالکريم تر ښوواندۍ (استادۍ) لاندې خپلو زده کړو ته دوام ورکړ او عربي صرف او نحو يې تر اعلی درجې پورې زده کړل بيا ېې فقه ولوستل چې مولوي ترې جوړ شو، تر دغو زده کړو وروسته يې ادبي ډګر ته را ودانګل او په شعر ليکلو يې پېل وکړ چې لومړني شعرونه يې د کندهار په طلوع افغان کې خپرېدل، بيا په همدغه تانده ځواني کې کابل ته ولاړ او د خپل ورور مولوي عبدالکريم کره يې ژوند کاوه. په همدغه وخت کې يې خپلو نورو زده کړو ته دوام ورکړ او عربي ادبيات يې په شخصي توگه زده کړل. بديع ،بيان او ګرامر يې په داسې توګه زده کړل چې بيا يې څو کاله وروسته د کابل پوهنتون د ژبو او ادبياتو په پوهنځۍ د ژبپوهنې څانګه کې وټاکل او ددرسي نوټونو يوه علمي پانګه ( ادبي فنون ) يې دابياتو زده کونکوته په ميرات پرېښوول. په دغه وخت کې يې دري ژبه هم زده کړې وه او اردو ژبه يې هم د ليکلو او لوستلو تر اندازې رسولې وه. بيا يې انګليسي ته ملا وتړله چې وروسته يې ډېرې ژباړې له دغې ژبې څخه وکړلې.
دلته موږ ته د استاد بېنوا استعداد او ځيراکتيا ښه را مالومېږي چې په ډېره نوې ځوانۍ کې يې عربي، اردو، دري او انګلیسي ژبې زده کړې وې او په هغو کې د پوره مطالعې څښتن و. ( ٢ ) ـ
رسمي دندي
فاضل استاد بېنوا د ادبي يون تر څنگ  په دولتي اورگانو کي هم  ډيري مهمي رسمي دندي اجرا کړي دي ، چي ارواښاد يې په خپل قلم داسي بيانوي چي:
مړينه
فاضل استاد ارواښاد بېنوا په همدې (۱۳۵۸ ل ل) کال کورناستی (تقاعد) شو. وروسته يې پر ١٣٦٢ لمريز = ١٩٨٤ ز کال په امريکا متحدو ايالتونو کې سياسي پناه واخيسته. بېنوا صاحب يو کال وروسته يانې پر ١٣٦٣ لمريز کال د مرغومي (جدي) پر ٢١ مه نېټه (د ١٩٨٥ زېږدي کال د جنوري ١١ نېټه)، د ادينې (جمعې) پر مبارکه ورځ له هغې ناروغۍ څخه، چې ورپېښه وه، د امريکا په نيوجرسي ايالت کې له دې فاني نړۍ سره مخه ښه وکړه او خپل ابدي ژوندون ته ستون شو. خدای بښلی بېنوا هماغلته په امريکا کې خاورو ته وسپارل.
د يادولو وړ ده چې د فاضل استاد بېنوا مړی د وخت د بېغورو واکمنانو د بېغورۍ له کبله په پردۍ خاوره يانې د امريکا متحدو ايالتونو په نيوجرسي ايالت کې خښ او پاتې دی. له هغه وخته راهيسې بيا تر ننه پورې په افغانانو کې داسې څوک پيدا نه شو چې زموږ ددغه نوميالي پوهاند او لیکوال مړی او پاتې شونې له هغه هېواده خپل پلرني ټاټوبي افغانستان ته راولېږدوي او دلته يې په خپله خاوره کې خاورو ته وسپاري.
د فاضل استاد ارواښاد عبدالرووف بېنوا دهديرې پته دا ده :
ROSE HILL CEMETERY ASSOCIATION P.O. BOX # 72  ROUTE :1 LINDEN, NEW JERSEY 07036 USA
او په همدې هديره کي د ارواښاد بېنوا د قبر پته دا ده  :
SECTION     64     ISLAMIC ROW # 7      /    GRAVE # 5
دبېنوا ځوځات
فاضل استاد بېنوا دوې مېرمني درلودې چي له مشري ميرمني څخه ئې يو زوی د عبدالقدوس په نامه درلودی خو هغه هم د استاد بېنوا په ژوند کي وفات شو او کورنۍ يې اوس هم په مشرقي کي پاته ده ـ او زما په غالب گومان دده ( عبدالقدوس ) زوی او د استاد بېنوا لمسی اوس هم د عبدالله بېنوا په نوم په مشرقي کي اوسيږي ، د استاد له بلي ميرمني څخه درې زامن او درې لوڼي پاته دي چي مشر زوی يې هيواد ، منځوی يې خوشحال او کشری يې پروټ نوميږي او اوس ټوله د امريکا په متحده ايالاتو کي ژوند کوي ،د استاد د دوهمي او کشري ميرمني څخه يې مشره لور د ارواښاد محمد اعظم ايازي د زوی ډاکټر عبدالفتاح ايازي مېرمن ده ، منځوۍ لور يې د غلام محمد غبار د زوی خليل غبار مېرمن ده او کشرۍ يې لا اوس هم د امريکا په متحده ايالاتو کي په لوړو زده کړو بوخته ده .ـ ( ٤ )ـ
نوټ : د بېنوا صاحب د دې لنډ ژوند ليك ماخذونه مي د ( ١ ) ، ( ٢ ) ، او ( ٤ )  د کندهار د تاند ليکوال او ښکلا مجلې مسول چولونکي عبدالقديم پتيال د اثر ( د استاد بېنوا علمي يون ) د لمړی څپر کي څخه  او ( ٣ ) مي د بېنوا صاحب په خپل قلم ليکلي يو ليک څخه  چي سر ليك يې ارواښاد ( خلاصه زندگينامه رسمي بېنوا) ليکلی او په دې وروستيو ورځو کي د ارواښاد دځينو نورو قلمي ټوټو سره چي فاضل استاد په خپل قلم ليکلي ، د هغه د منځوي زوی ښاغلي خوشحال بېنوا له خوا بېنوا فرهنگي ټولني ته ورکړل شوی دی  را اخيستي دي.
يادونه
د يادولو وړ ده چي تر اوسه چي زما لاس ته کم ماخذونه او مواد راغلي دي نو دادئ تر ٥٩ شمېرې پوري مي د استاد بېنوا اثار معرفي کړله ، خو ښائې د اروا ښاد بېنوا به نور چاپي او نا چاپ اثار هم  وي  ځکه په دې وروستيو ورځو کي د هغه د مېنځوي ځوی  ښاغلي خوشحال بېنوا څخه په تر لاسه سوي  ليکنو کي ارواښاد بېنوا په خپل قلم ليکلي دي چي تر ٦٠ زيات کتابونه ئې ليکلي ، ژباړلي او تدوين کړي دي خو ماته  د هغو په اړه   مالومات نشته.
عبدالودود (هجران) - کابل پوهنتون دروند ښوواند استاد عبدالروف بېنوا د مفتي عبدالله چي په کندهار کي د ( مفتي عبده ) په نوم شهرت لري زوی او د مولوي عبدالحق اخند زاده چي په کندهار کي يې استاد کُل باله لمسی دی. فاضل استاد بېنوا له آره د کندهار د معروف له عليزو څخه دی چي بيا ددوئ لوی نيکه ملا گلاب اخند د هلمند ولايت موسی کلا ولسوالۍ ته تللی او هلته په سربينه کي چي اوس ډېر خلک ورته په اصطلاحي ډول سربېښه وايې مړ او ښخ دی. خو د ملا گلاب اخند لمسی مولوي عبدالحق اخندزاده شل کلن وو چي له موسی کلا څخه بېرته کندهار ته راغلی او د ښار د خرقې شريفي سره نژدې يې د سيد حسن خان په کوڅه کي واړول ، همدغه وو چي استاد بېنوا هم په کال (۱۲۹۲) لمریز لېږدیز کي د وږي پر لومړۍ نېټه چي د (۱۳۳۲)سپوږميز او (۱۹۱۳) مېلادي د اگست د (۳۲) مي سره سمون خوري په همدغه کال د (سيد حسن خان کوڅه ) کي په نوموړې منوره او روڼ آندې کورنۍ کي وزېږېدی. (۱)
ښوواند بېنوا د خپل کور په پوهنیز چاپېريال کي کله چي د ليک او لوست تر ځايه ورسيد نو د خپل پلار تر پوهنيز سيوري لاندي يې د هغه مهال دوديزه زده کړي سر ته ورسولې ، د خپل پوهنيز توان له امله يې ډېر ژر د خپلي ميني سره سم د پښتو او دري نور ډول ډول کتابونه هم ولوستل او د ادب په برخه کي يې هم په ډېر څه ځان پوه کړ اوپه لږه موده کي يې ډېر څه تر لاسه کړه. استاد بېنوا د افغانستان له څو گوتو په شمار نومياليو پوهانو څخه يو نوميالی دي چي افغاني ادب او ژبي ته يې څه کم اويا درانه او علمي کتابونه په ميرات پرېښودل او تر ډېري زمانې پوري به دده له څېړنو او پنځوونو څخه د ادب مينه وال گټه او خوند اخلي ، ارواښاد د ماشومتوب څخه د مرگ تر وروستۍ شېبې پوري د کتاب او قلم سره خپله لیونې مينه روانه وساتله او د مرگ پر بستر لا هم د يوه اثر په ليکلو بوخت وو. د کائناتو لوی خالق (ج) پرده خپل خدايې استعداد لورولی وو او دده په خټه کي يې د ليکلو او لوستلو مينه اخښلې وه ، له همدې امله ده پخپل ډېر کوچینوالي کي چي لا ځوانکی طالب وو د شعر سره يې يارانه ټينگه کړه او وده يې پسي ورکړه ، چي بالاخره د افغانستان د ابياتو پر اسمان هغه نه پناه کېدونکی ستوری سو چي رنا به يې تل ددغي سپېرې او خوار ځواکي خاوري پر تياره ټټر لمر غوندي ځليږي. بېنوا پښتو شعر ته ځانگړی نوښت ورکړ او داسي اشعار يې وويل چي تر ډېره د افغاني ټولني کړه وړه او سياسي خوځښتونه پکې له ورايه څرگندیږي ، نثر خو يې تر شعر لا په  رنگینو خيالونو او حقيقتونو  ډېر ښکلي دی ، ارواښاد بېنوا يو ريالست اديب تير سوی ، او ددې تر څنگ د پښتو ادب دپنځو ستورو په کتار کي د لوړ مقام وياړ هم لري. (۲) ددې تر څنگ بېنوا يو سياسي شخصيت هم وو رياستونه ، سفارتونه او وزارتونه يې وکړه   او گران هيواد  او خپلو هيوا والو ته يې خورا درانه او د قدر وړ چوپړونه وهلي دي. گوره چي يو وخت به يې په څه حالت کي پردېسي سترگو ته درېدلې وي او د پسرلي په نوم شعر به يې ليکلی وي ، خو یو وخت پخپله هم پردېس سو او دا پردېسي په داسي  وخت کي ور باندي راغله چي له هغه نه چي نوموړي يې تصور کړی او د شعر په خوږه ژبه يې تصوير ايستلی وو سل چنده سخته او ستونزمنه وه ، هغه په داسي وخت کي پردېس سو چي د پسرلي په باره کي يې هم فکر نه سو کولای د هغه د وروستيو سلگيو او زگېرويو د اورېدلو د پاره چنداني څوک هم نه وو او تر هغه چي ده يې تصور کړي وو ، سل چنده له خپل گران ټاټوبي څخه ليري پروت وو. مرحوم بېنوا له نن څخه  نژدې شل کاله پخوا د جنورۍ په يوولسمه  د امريکا د نيوجرسي په ايالت کي سترگي له فاني نړۍ څخه پټي کړې او د هغو يارانو نه چي ده ته ډېر گران وو او په خپلو اشعارو کي به يې د هغوئ يادونه کوله ډېر ليري وفات سو او هلته هم خاورو ته وسپارل سو.
د بېنوا د نثر بېلگه
بله نسته د شعر په نړۍ کي د پښتو ژبي يوه شاعره چي بله نسته نومېده ، د کندهار د زمينداور په گردي باغران کي يې د آغا محمد خان په کور کي دنيا ته سترگي غړولي. د نوموړي مېرمني د ژوند کره نېټه نه ده معلومه خو په غالب گمان د (۱۳۰۰) لمريز لېږديز کال په شا وخوا کي يې ژوند کړی. بله نسته لا د شلو کالو وه چي مرگ ورباندي راغی او داشاعره يې ځواني مرگه کړه هغه (غيري) کوتل ته په لرگو پسي تللې او هلته له پاڼ څخه را لوېدلې وه. دا چي د شاعري پوره شعر په لاس کي نه لرو لاندي څو بيتونه يې د بېلگي په ډول وړاندي کوو.
ددې شعر نوري کړۍ ورکي دي خو معلوميږي چي نوموړي په شعر کي د رواني طبعي څښتنه وه. دا هم د بلي بدلي دوه کړۍ
د نوموړي شاعري د ژوند حالت دا راښيې چي په يوه غريبه کورنۍ کي زېږېدلې او د ژوندانه د مشکلاتو سره د مبارزې په حال کي مړه سوې ده. د بله نستي په شعر کي له يوې خوا د بېلتانه د تعدي څخه ژړا ليدل کيږي او له بلي خوا د وطن د لوړو غرو ، ارتي ورشو او هسکو سردرو سره د نوموړي مينه او علاقه تر سترگو کيږي.
سرچينې
۱- عبدالمجيد بابی ، ستايني او ويرني ، لومړی چاپ ، کندهار ، علامه رشاد خپرندويه ټولنه ، د اطلاعاتو او کلتور  رياست ، چاپخونه صحاف نشراتي مؤسسه ، کال (۱۳۸۷ ه –ش ) ، ۳۹ – ۴۰ مخونه.
۲- عبدالروف بېنوا ، پښتنې مېرمني ، دريم چاپ ، چاپ کال (۱۳۸۴ه . ش ) چاپخونه دانش خپرندويه ټولنه پېښور ، ۲۶ مخ.
۳- عبدالباري جهاني ، بېنوا چي زه پېژنم ، ويرجېنيا – امريکا ، بېنوا وېب پاڼه ،  نوميالي. (۱۳۸۴ ه . ش) کال.
۴- http://www.benawa.net/details.php?id=31602
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
دوه ژواکي
mphibian – دوه ژواکي یا ذوحیاتین د امفیبیا کلاس (class Amphibia) ده، ټول هغه ګروپونه پکې شامل دي چې په ځمکه او اوبو کې د ژوند کولو وړتیا لري. د امفیبین (Amphibian) کلیمه د یونانۍ ژبې له (amphibios) څخه اخیستل شوې او مانا یې “دوه ژونده کول” ده. خو په دوه ژواکو کې ځینې ډولونه په بشپړ توګه په اوبو کې ژوند کونکي (aquatic) دي او ځینې بیا په بشپړ توګه په ځمکه ژوند کوونکي (terrestrial) دي. تر اوسه ۶۵۰۰ څخه زېات د دوه ژواکو ډولونه مطالعه شوي. ګمان کیږي چې دوه ژواکي تقریبا ۳۴۰ میلیونه کاله وړاندې د میسيسیپین وخت (Mississippian Epoch) په منځ کې راڅرګند شوي. د دې وخت موندل شوي پلرونه یې له تکامل څخه مخکې په اوبو کې اوسېدل چې له تکامل وروسته یې شکل بدل شو او دا وړتیا یې پیدا کړه چې په وچه کې هم ژوند وکړای شي. په اوسني وخت کې دوه ژواکي چونګښو او د زیږه پوستکي چونګښو ته وایي چې د انورا ډله (order Anura) جوړوي، نیوټ او لټکو ته وایي چې د کواداتا ډله (order Caudata) جوړوي، سیسیلینونو ته وایي چې د جیمنوفیونا ډله (order Gymnophiona) تشکیلوي. ګمان کیږي چې د درېواړو ډلو له یوه ډول څخه سرچینه اخیستې یا په دې مانا چې پلرونه یې سره یو وو. دا ژوي د ګروپ په توګه د لیسامفیبیا په نامه یو فرعي کلاس (subclass Lissamphibia) جوړوي. په اوسنیو ډلو کې هېڅ یو د دې خزندو پلار نه ګڼل کیږي. اوسني دوه ژواکي خپلمنځ کې ځینې شریکې ځانګړنې لري لکه: لوند پوستکی لري او ډېری یې د پوستکي له لارې ساه (cutaneous respiration) اخلي. د اورېدو سیستم یې دوه کانالیزه (double-channeled hearing system) ده، د سترګو په شبکيه یا رتینونو (retinas) کې سور راډ لري چې د رنګونو توپیر پرې کوي، ساقه لرونکي (pedicellate) غاښونه لري. ممکن د یادو شو ځانګړنو یو څو په هغو دوه ژواکو کې هم وې چې اوسمهال یې نسلونه له منځه تللي. د پورته یادو شوو درې ډلو ډولونه د شکل له مخې له یو بل سره توپیر لري: چونګښې بې لکۍ دي، وروستۍ پښې یې ځواکمنې دي د کومو په ذریعه چې ټوپ وهلی شي. د سیسیلینونو (caecilians) بدن بې غړو ده (پښې او لکې یا نور غړي نلري) او د بدن شکل یې په غارونو کې د ژوند کولو سره برابرتیا لري. لټکې او نیوټ دوه جوړه د برابرې کچې پښې لري، لکۍ لري. زېات دوه ژواکي په ولاړو اوبو کې هګۍ کوي. کله یې چې هګۍ په لاوای بچیانو بدلې شي دا بچیان ازاد خپل سری ژوند کوي په دې مانا چې له ښکاري ژو خپله تېښته کوي، خپل خواړه پخپله ځانته پیدا کوي؛ د ژوند هر فعالیت په یوازې ځان ترسره کوي. کله چې واړه لاروای بچیان خپل لاروال دوره بشپړ کړي د غټو شکل ته بدلیږي کوم شکل چې له اوبو وچې ته د وتلو وړتیا ورکوي.
باونگر
باونگر د هند يو ښار دی، دا د هند په گوجرات ايالت کې دی. دا د هند 77م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 511,085 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 593,768 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
ځیږ څرمنې چونگښې
تړلې لیکنې
کرېکېټ چونگښه
عبدالله بن مبارك
عبدالله بن مبارك (١١٨_١٨١هجري قمري)٧٢٦_٧٩٧ ميلادي)د هشام بن عبدالملك د حكومت پر مهال وزیږید،عبدالله رح د خپل وخت ستر اسلامي عالم وو،دى له حديثو سره د زيات شوق او زهد له امله ډېر مشهور وو.ده ته د امير المومنين في الحديث لقب ورکړل شوى ده. د هغه پلار مبارک نومېده.چي د ترکمنستان د خراسان څخه وو.او د ابن مبارک صاحب مور د خوارزم نه وه.ابن مبارک د يوه تاجر له لور سره واده وکړ.ابن مبارک خپل ټاټوبى مروه پرېښووله، همدان او بيا بغداد ته ولاړ.
د علم سره مينه
امام احمد بن حنبل رح د عبدالله بن مبارک په هکله فرمايي چي د علم لپاره له امام ابن مبارک رح نه څوك زيات سفر کوونکى نشته.
استادان
ابن مبارک رح د علم په ترلاسه کولو کي ډېر حريص وو،له همدې امله يې له ګڼ شمېر استادانو څخه علم حاصل کړى، چي مشهور استادان يې سفيان ثوري، امام ابو حنيفه،مالک بن انس،حماد بن زيد،هشام بن عروه،الاعمش،اسماعيل بن ابي خالد،شعبه بن حجاج،عبدالرحمن اوزاعي…
وفات
عبدالله بن مبارک رح د ٦٣کلو په عمر په ١٨١ هجري قمري کال کي وفات شو.
دوست شينواری
دوست شينواری (په انگرېزي: Dost Shinwari) (زوکړه ۱۳۰۴ ل کال، ننگرهار ولايت-مړینه د ۱۳۷۲ ل کال د وري ۱۱، کابل) يو افغان پښتو ژبی ليکوال، اديب، څېړونکی او شاعر وو.
زده کړې
ارواښاد دوست شينواری پر ١٣٠٤ ل کال د ننگرهار ولايت د شينوارو د هسکې مينې ولسوالۍ د ثناخېلو په کلي کې زېږېدلی دی. مور او پلار يې ورباندې دوست محمد نوم کېښود، خو په کور کلي او ولس کې د (خان) په نامه يادېده. په لس کلنۍ کې يې د مروجه ديني علومو زده کړې ته ملا وتړله. لومړنۍ زده کړې يې په خپل کور کلي کې له ديني عالمانو څخه او د نورو زده کړو لپاره پېښور ته ولاړ. بيا يې د پېښور د برتاکال، اگره پور، مردان، اشنغر، شيرپاو او کوهاټ په سيمه ييزو ديني مدرسو کې زده کړو ته دوام ورکړ. هېواد ته له راستنيدو سره د تگاب په حمديه مدرسه کې شامل شو.
د ١٣٢٩ ل کال د کب پر ١٥ نېټه د کابل په عربي دارالعلوم کې شامل شو. پر ١٣٣٩ ل کال کې له نوموړي دارالعلوم څخه په لوړه درجه فارغ شو.
ارواښاد دوست شينواري يوازې په خپل ځان نه، بلکې په نورو يې هم د زده کړې لورېينه ډېره وه، نو ځکه يې هغه مهال د هسکې مينې ولسوالۍ يوه لويه ډله ماشومان په رحمان بابا لېسه کې شامل کړل چې اوس هغوي ټول ځانونه د دوست صاحب د احسانونو پوروړي گڼي. شعر ويل دوست ته له خپل پلاره په ميراث پاتې وو. پلار يې سيد عمر نوميده. هغه که څه هم په ليک لوست نه پوهېده، خو د ولسي شاعرانو په ډله کې يې ښه ځای درلود. دوست ﻻ په دارالعلوم کې په زده کړو بوخت وو چې د شعر په ويلو يې پيل وکړ. د شاعرۍ انگازې يې هغه مهال ډېرې شوې، کله چې يې شعرونه په انيس ورځپاڼه کې خپاره شول.
پر ١٣٣٧ ل کال د دوست د شعرونو د (گردېزي) دويمه درجه رسنيزه جايزه په نصيب شوه. د همدغو کلونو په شاوخوا کې دوه ځلې نور هم په نثر او نظم کې د لومړۍ او دويمې درجې جايزو په گټلو بريالی شو.
دندې
ښاغلی دوست شينواری په شوروي اتحاد کې تر زده کړو وروسته هېواد ته راستون او سملاسي د پښتو ټولنې په علمي کادر کې ومنل شو.
دوست د شعر ويلو په ځای خپله ټوله پاملرنه د پښتو ادب په بېلا بېلو برخو کې علمي څېړنيزو کارونو ته واړوله. د هغه لومړۍ علمي او څېړنيزې مقالې د کابل مجلې په څو پرله پسې گڼو کې خپرې شوې.
مړينه
ليکوال، شاعر او څېړونکی دوست شينواری د ١٣٧٢ ل کال د وري پر ۱۱ نېټه د ٥٨ کالو په عمر د زړه د هغې ناڅاپي ناورغۍ له لامله، چې ورپيښه شوې وه، د افغانستان د وسله وال پوځ په ۴۰۰ بستريز روغتون کې له دې فاني نړۍ څخه سترگې پټې کړې. د هغه جنازه د وري پر ۱۲ نېټه د کابل ښار د يو گڼ شمېر علمي او ادبي شخصيتونو، د خدای بښلي د خپلوانو او دوستانو په بدرگې د کابل د سمنټ خانې په هديره کې خاورو ته وسپارل شوه. اروا يې ښاده او جنت يې ځای.
چاپ شوي اثار يې
۱- د افغانستان ژبې او توکمونه، پر ١٣٤٥ ل کال د پښتو ټولنې له خوا چاپ شوی دی.
۲- د پښتو د ولسي ادب لارې، پر ١٣٥٦ ل ل کال د پښتو ټولنې له خوا چاپ او خپور شوی.
۳- پښتانه کو چيان، لومړی ټوک، د پښتو څېړنو د نړیوال مرکز له خوا پر ١٣٦٢ ل کال چاپ او خپور شوی دی.
۴- د ادب د تيوري اساسونه، د چاپ او څيړنو د دولتي کميټې له خوا پر ١٣٦٥ ل ل کال چاپ شوی دی.
۶- د خوشال خان خټک هغه اشعار چې تر اوسه نه دي چاپ شوي (څېړنه، قلمي). دغه اشعار چې د قلمي نسخو څخه راټول شوي، يوه برخه يې د خو شال د کلياتو په لومړي ټوک کې خپره شوې چې پر ١٣٥٩ ل کال د افغانستان د علومو اکاډمۍ له خوا چاپ شوی دی. د يوه مستقل اثر په توگه ﻻ نه دی خپور شوی خو په قلمي بڼه د دوست په کتابتون کې شته؛ کيدای شي په راتلونکې کې چاپ ته وسپارل شي.
۷- افغانستان په او يستا کې، د نشراتو د رياست له خوا پر ١٣٦٩ ل کال په کابل کې چاپ شوی دی.
۸- ژبپانگه، د زړې پانگې د کار ادامه ده چې د دوست شينواري تر مړينې وروسته د هغه مشر زوی فضل الله دوست په مالي لگښت پر ١٣٧٧ ل کال په پېښور کې چاپ شوی دی.
۹- پښتانه څوک دي؟، دا د هغې رسالې نوم دی چې په قلمي بڼه د دوست په کتابتون کې موجوده وه او ډېره برخه يې پخوا په پښتو څيړنو کې چاپ شوی وه. دا رساله د هغه دويم زوی همايون دوست په خپل شخصي لگښت په ١٣٧٧ ل کال په پېښور کې چاپ کړې ده.
۱۰- د طبې بوټو قاموس، په اختيارات بديعي کې د ذکر شوو طبي بوټو شننه او څېړنه ده چې د قاموس په بڼه ترتيب شوي دي. د دې کتاب د چاپ مالي لگښت د هغه دريم زوي روښان دوست په غاړه واخيست چې پر ١٣٧٩ ل کال په پېښور کې له چاپه راووت. ۱۱- سلگۍ (شعري ټولگه)، لومړی چاپ ١٣٤٦ ل کال، د پښتو ټولنې له خوا، دويم چاپ ۱۳۸۹ ل کال.
د پورتنيو تاليفاتو په څنگ کې هغه اثار چې د ارواښاد دوست شينواري په اهتمام، تحليل، تحشيه، سريزه او لغتنامو سره چاپ شوي، په لاندې ډول دي:
۱- د ميرزا خان انصاري ديوان، پښتو ټولنه، د ١٣٥٤ ل کال چاپ.