cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
په کونړ ولايت کې د نجارۍ صنعت په وړاندې ستونزې او حل لارې
ځکه چي بريښنا موجوده نه وي نود تيلو له امله دتوليد په قيمت کې څوچنده زياتوالي راځي چي کمپني اجناس بيا په کمه اندازه خرڅيږي چي په پايله کي فابريکه دتاوان حالات سره مخ کيږي دافغانيوپه کيفيت سره هم ستونزه رامنځته کيږي چې تيلو نرخ ورسره تغيرکوي اوکله چي دتيلو نرخ لوړشي نوبيا هم داجناسو اودتوليداتو  دتوليد په تمامه شو کې يواندازه لوړوالي راځي چې دټولني دغربي طبقي دوس څخه بيا اجناس اوپخه مواد پورته وي نوموړي وګړي دضرورت په وخت هم نشي  کولاي چې پاخه مواد واخلي دپخوموادو لپار ه بازارموندنه دنجارۍ دصنعت دتوليد يعني دپخو موادو لپاره بازار موندنه په تيرو وختونو کي د نن څخه شپږ کاله مخکي دنورو ولايتونو نندارتونوته  وړل کيدل چې په نتيجه کې به زيات شمېر خلکو دکونړ توليدات خوښول اوخريداري کول به يې ،چې مونږ نن ورځ په کونړ ولايت کي دخپلو توليداتو نندارتونونه لرو اوخپل توليدات ننداتونونه ته وړو چي ددي نندارتونونوکې ګڼ شمېر دنورو ولايتونو مختلف قسمه محصولات اوتوليدات راوړل کيږي نوددې شمېرڅخه مونږ ته زيات شمېر مشتريان راځي اوزموږ توليد شوي توکي خريداري کوي بله داچې اوس دکونړ ولايت دفابريکو دا توليدات دومره مشهور شوي دي چې دخپل ولايت اوسيدونکي اونوراوسيدونکي خلک راځي او داتوليدات زموږ څخه اخلي په ځانګړي ډول ډبلبيټونه سينګارميزي زياتې اخلي د نندارتونونو يوګټه داهم ده چي دولتي اشخاص زموږ توليد شوي اجناس اخلي مونږته يې دجوړولو لپاره امرکوي اوډاډهم راکوي دانټرنيټ اودفس بوک له لاري دتوليداډرراستوي اوموږ ورته هما غسي توليد برابروچې داهم زموږ دمشتريانو يوډول دي کله چې يوڅوک دنورو ممالکو څخه راشي نو بيا هغه زموږ توليدات ډيرزيات خوښوي اوزموږ دتوليداتو صوفي  اوزينتي اجناس زيات اخلي نورو هيوادونو ته دملګرو په واسطه اويا هم په نورو لارو باندي زمونږ کوچنۍ توليد شوي اجناس خريداري او وړل کيږي.
= دسالارباغ  دنجارۍ پخوانۍ فابريکه = دسالارباغ دنجارۍ  پخوانۍ فابريکه دکونړ ولايت داوسني دولتي پوهنتون (سيدجمال الدين افغاني پوهنتون ) پرځاي فعاليت ترسره کوو دافابريکه په  ۱۳۴۶کال د ظاهرشاه دواکمني پرمهال دفرانسې په قراداد جوړشويوه چي په نوموړي فابريکه کي د۷۰۰نفروقرداد شوي وو او ۳۸۰نفروپه لومړيو کي کار کاوه چې وروسته نوموړي اشخاص دقراداد مطابق يعني ۷۰۰کاريګرو ته دنجاري په توليد يې فابريکه کي زيات شمېر دکونړولايت لوګرولايت اونورو دافغانستان دمختليفو ولايتونوکارګر وو بل داچې په نوموړي فابريکه کې دوه معلولينو کاريګرو هم کارکوو پدي فابريکه کي به کارکونکو ته ۱۸۰۰څخه۶۰۰۰افغانيو پورې معاش ورکول کيده چي دوي ته به معاش اندازه دمهارت پوهي رتبه دارۍ په اساس ورکول کيده خووروسته دډاکټرنجيب الله دواکمنۍ پروخت ۲۰۰۰۰ پورې ورسيد چې دنوموړو کاريګرو معاشونه زيات شول ۶۰۰۰ تر۸۰۰۰۰ ان کله به چې دنوموړي کاريګرپه ماشينونوکي اتبدا ري ته ورسيده اويابه کارګيروعمر۳۵)
کاله شو يعني۱۵) کاله به يې کاروکړو نوکارګر وته به تقاعد ورکول کيده خوددې فابريکي ځيني تقاعدشوي ګاريګرو ته اوس هم تقاعد ورکول کيږي: عبدالحميد نجار ته ۱۷۰۰۰افغانۍ ) عبدالباقي ته ۴۴۰۰۰ رسول محمد خزانه دار ته (۶۰۰۰۰)افغانۍ ورکول کيږي اورحمان خان  نجار ته ۱۷۰۰۰ افغانۍ ورکول کيږي چي نوموړو ذکر شوو کاريګرو ۱۷ کاله اوعبدالباقي (۲۲) کاله کار په دي فابريکه کي ترسره کړي دي اونوموړي کاريګردکونړولايت په تيشه نومي سيمه کې ژوندکوي او دا تقاعد د حکومت دميوند نومي بانک څخه ترلاسه کوي په دي فابريکه کې دامنيت لپاره  (۱۰) عسکرو کارکوو چې هريو ته ۲۰۰۰ افغانۍ ورکول کيدي اودوه داني پهره دارن يې هم درلودل چې ۸۰۰۰ افغاني يو يو تن ته ورکول کيدي پدي فابريکه کې داوړو کولو ماشين جوړ شوي وه چي دفابريکو دنجارانو لپاره يې دکورغنم په مفته ډول اوړه کول دکارګرو لپاره ګوپونه حواله وه خوراکي توکي ب اوژوندلومړني اړتياوي ورته په مفته ډول دفابريکي لخواپوره کيدلې دکاريګرو لپاره ۳ داني جيپان وه چې کاريګربه يې له کورڅخه کارخاني ته وړل نوموړي فابريکي اداري جوړښت درلودي چې په سرکي ريس اومدير قراردرلوده اوان ترپهردارۍ پورې دي ذکرشوي فابريکي دوه دانې اطفايې ګاني او يودانه امبولانس درلوده چې اطفايه ګاني ورته دشاروالي درياست لخوا اوامبولانس ورته دصحت عامې درياست لخوا ورکړل شوي وو دفابريکې کاريګروځانګړي لباس درلوده اويوه خولي يې هم درلوده چي دتوليد په وخت کي به يي ددي لباس اوخولي څخه استفاده کوله اقتصاديت دخلکو لپاره داوه چې کله به يو کاريګرمريض شواو يا به عمر زيات شو يعني په شرايطو برابرکاريګرته به تقاعد ورکول کيده  :دي فابريکه کې تابوتونه هم جوړيدل چي ددي فابريکې کاريګرو دکورنيو لپاره اودسيمي اوسيدونکو يعني دتيشي او اسعداباد خلکو لپاره به مفته اوپه وړيا ډول ورکول کيدل.
= درحمت ساحل محمددنجارۍ توليدي اوصنعتي فابريکه = دکونړ ولايت دجلا ل ابادعمومي سرک څلورمي ناحيي ډنډونو په سيمه کي موقعيت لري اودي توليدي اوصنعتي فابريکي ۱۲ دولس جريبه ځمکه نيولې ده داځمکه ابي ځمکه ده چي دفابريکې د جوړيدو څخه مخکي په کې غنم ٬جوار٬ اوربشې٬ شولې او نور زراعتي کرکيله کيدله دافابريکه خصوصي شکل لري اوپه ننګرهارولايت کې دعرب مېشتوافغانانو لخوا ۱۳۹۷ هـ ش کال دپنځه ميلونو امريکايي ډالرو په لګښت تاسيس شويده دنوموړي فابريکي ځمکه دشل کالونو قراداد لپاره ده چې ديوکال قراردادشپږسوه زره افغانۍ دي چې شلوکالونو قرارداد يي ۱۲۰۰۰۰۰۰ افغاني کيږي ددي فابريکې درامنځته کيدلو لامل داوه چې په کونړولايت کي دقاچاق مخنيوي وشي اوخلکو ته کار زمينه برابره شي اودکونړولايت لرګي ارزښتنا که شي چي دکونړپه صنعتي کيدو کي مهم رول لري ددي فابريکي کارکوونکي اکثره دکونړ ولايت څخه دي اوځينې د هېواد دمختلفو ولايتونو دي پدې فابريکه کي اوس مهال ۴۵۰ کاريګر کارکوي ددي فابريکي جوړښت په دري فصلونو کي دي چې په لومړي فصل کي ۴۵۰ کارګر دويم څپرکې کې ۹۰۰ اوپه دريم فصل کي به دوه زره کارګرکار کوي چي فعلا ددي فابريکي لومړي څپرکې فعال دي او۴۵۰ کارګر پکي استحدام شوي دي دي کاګرانو ته مختلف مزدونه اومعاشات ورکول کيږي هغه کارګر چې عادي اشاداري اود روازي جوړوي نو هغي ته ۱۲۰۰۰ افغانۍ اوهغه  کارګرچې فرنيچرو اوټوکايي کارکوي هغي ته ۱۵۰۰۰ افغانۍ اوهغه کارګرچي کمپوټري ماشينونه په واسطه کار کوي هغي ته نهه سوه امريکايې  ډالر د مياشتې ورکوي ددي کمپوټري ماشينونو استادان دکمپوټر ساينس څخه فارغ شوي مسلکيان کولاي شي چي دلومړي ټريننګ  لپاره د فابريکې لخوا ترکيه اوچين هيوادته ديوکال لپاره استول کيږي چې دټرننګ په دوران کي دنوموړو کارګرو معاش څلورسوه امريکائې ډالر دي اوخوشبختانه دکمپوټري ماشينونو کارګرهم دکونړ ولايت اودهيواد د نورو ولايتونو څخه دي  پدي فابريکه کي دامنيت دتامين لپاره خپل سل کسيز کارد موجوددي چې دکونړ ځوانان دي اوهريو ته دمياشتي ۱۰۰۰۰ زره افغاني ورکول کيږي۱۰۰ په لومړي څپرکې کې ۱۰۰ کسيز کار موجود دي اودويم څپرکې به کاردتعداد ۵۰۰ نفرو ته ورسيږي درحمت ساحل محمد توليدي اوصنعتي فابريکي اوليه توکي يعني لرګي دي دکونړ ولايت دمختلفو سيمو څخه راوړل کيږي لکه ګنيډل ٬ماڼوګي ٬ شوړيک ٬کنډګل٬ وټه پور٬ نشګام ٬غازي اباد٬ ناړۍ ٬اسمار٬ څوکۍ٬ نورګل٬ باډيل٬ نرنګ٬ اوداسي نورو سيمو څخه ددي فابريکي لرګي هيڅ ډول بنديز اوممانعت نه لري نوځکه ددي فابريکې فعاليتونه  ورځ تربلي مخ په  زياتيدو دي ددي فابريکي ماشين الات په دوه برخوباندي ويشل شوي دي چې لومړي عامو ماشين الاتو څخه استفاده کوي چې داماشين الات دافغانستان خپل ماشين الات دي دويم قسم ماشينونه چي پدي فابريکه کي تري استفاده کيږي کمپوټري ماشينونه دي چې اوس مهال پنځه داني په دي فابريکه کي فعاله دي اوديوماشين قيمت ۲۲۰۰۰۰افغانۍ دي داماشينونه دچين هيواد څخه راوړل شوي دي داماشينونه څلورپرګرامونه لري چې هريو پروګرام يي ۶۳۰امريکايي ډالر باندي دي چي ددي پرګرامونوڅخه ددروازو چوکيو ميزونو بيجونوپه جوړولو او ګل کاري کي کاراخلي کله چې يو لرګي ډيزاين کاوونو په کمپوټري  ماشين کې اپشن باندي کليک کاوو اوياورته يوتصوير وړاندي کوو نو بيا  پخپله په لرګي باندي په هماغه ډول ګل کاري کوي پدي کمپوټري ماشينونو کې يوقسمه  ليزر موجوددي چې هرقسم تصوير لکه دانسان ٬حيوان ٬ځناورکه هرډول تصوير وي نومونږ ته ددي کمپوټر ي ماشين په واسطه په لرګي باندې ډيزاين کيږي  دکمپوټري ماشينونو يوه بله ګټه داده چې داماشينونه دتوليد په وخت کي اوازنه کوي اونه کوم لوګې لري چې داددي ماشينونو بهترين خصوصيات دي
ددي توليدي فابريکي توليدات په مختلفو ډيزانونواو قسمونو باندي دي دتوليد ډولونه يې دروازه٬ اشادار ه ٬کړکۍ٬ميز، چوکۍ، بينچونه، ډبل بيټونه، سينګارميزونه، دفتري ميزونه٬ ټيلونه،اوکوچني زيتني اجناس هم توليدوي لکه ميوه دانۍ ٬قابونه ٬ جيکونه٬ پيالي٬ کاسي٬ پتنوس٬ ټوش٬ پيپر ٬کوډبند ٬سګريټ داني٬ قلم داني٬ دشيشي فريم٬ ساعتونو لپاره فريم ٬ګيلاسونه بنګړو سټين، لوګوګاني ،پکول، ترمازونه، قابونه ،چليمچې ګانې اوداسې توليدوي په دي فابريکه کي کي داسي دروازي توليدشويدي چي ديوي دروازي قميت ۴۰۰۰۰ افغاني اوان تر۶ لکه افغانيو پوري دي دانوموړي دروازۍ دکمپوټري ماشينونو په واسطه توليديږي ددي صنعتي اوتوليدي فابريکي دتوليد لپاره بازارموندنه دنندارتونونو په شکل باندي کيږي دافابريکه دلوي افغانستان په اته ولايتونو کي نندارتونونه لري لکه ،کابل، ننګرهار، هرات، مزارشريف، پکتيکا ،لوګر اوپه کونړولايت کي نندارتونونه لري  دنندارتونونو سره سره حکومت لخوا نوموړي فابريکي ته فرمايش ورکول کيږي اوحکومت ټول د نجارۍ پاخه مواد د نوموړي فابريکي څخه خريداري کوي کله چې عامه خلک ددي فابريکي توليدات خريداري کړي نو خريداري شوي توليدات ورته دنوموړي فابريکي په مصرف ليږدول کيږي ددي فابريکي دتوليداتو قميت دهوکړي اوجوړجاړې په اساس باندې کيږي ددې فابريکې ستونزې: دبريښنا نه شتون داوله موادو انتقال ستونزه دامنيت ستونزه کله چي کمپوټري ماشينونه خراب شي نوبياد پرزو راوړل يا چين استاد راوستل لويه ستونزه ده چي ډيروخت صنايع اوزيات مصرف ترسره کيږي.
= دريم څپرکی =
= دسالارباغ دنجارۍ پخوانۍ فابريکي له منځه تلل = دسالار باغ دنجارۍ دتوليدي اوصنعتي فابريکه هغه وخت خپل فعاليت مخ په کميدوکړو چې په ملک او هيواد کي سياسي حالات کړکيچن شوو دافابريکه دظاهرشا ه دواکمنۍ پرمهال رامنځته شوه خلک تري ډير راضي اوخوښ وومګردسياسي رژيم تغير يعني مجاهدينو ته دواک په لاس کي ورتګ د ملک حالات ټول بدل شو ملک الطور يعني حکومتونه رامنځته شول نوموړي فابريکه دمجاهدينوحکومت ددري کالو په وخت دوام وکړو اووروسته دمجاهدينو لخوا له منځه ولاړه اوويجاړه شوه ځکه دافابريکه دفرانسي په مرسته چليدله نوکله چې سياسې ژريم تغيروکړو نودفرانسي دمرستو بنديدل اومجاهدينو له امله ناوړه چلند خلک دي ته اړه کړل چې هيواد پريږدي اوهجرت وکړي کله چې خلکو هجرت وکړو نوفابريکه په ټپه ودريدله اودمجاهدينو لخوا ويجاړشوه.
= دسالارباغ پخوانۍ فابريکي او اوسني فابريکو پرتل توب = دسالارباغ پخوانۍ فابريکه دډير اقتصادي اهميت لرونکي وه دي فابريکي دخلکولپاره ډيرسهولت رامنځته کړي وه هغي فابريکي خلکوته پاتي شوني موادبوراوسوخ لپاره لرګي مفته ورکول اودخلکو لپاره به يې مفته اوړه کول دتيشي اواسعداباد اوسيدونکوته به يې پري تابوتونه ورکول اوکاريګرو لپاره به يې دترانسپورت زمينه برابروله دکارګرو دوخت په پورکيدو يا په مريض کيدو باندي ورته تقاعد ورکول کيدو اوکاريګرته ګوپونه ورکول کيدل اودفرانسي لخوا دکونړ ولايت خلکو سره يي ډيري زياتي مرستې کولاي پخوانۍ فابريکې دکونړولايت ته لومړي مقام ورکړی وو دکونړولايت ته يې دحکومت زياته توجواړولي وه چې حکومت دکونړولايت دقيمتي اوصنعتي  کيدولپاره ځانګړي پلانونه پلي کول اوپه شاړه ځمکه جوړه شوي وه دي فابريکي حکومتي بريښنادرلوده دنجارۍ اوسني فابريکي يعني درحمت ساحل محمد توليدي اوصنعتي فابريکه داهم په يوبرخه کي ډيره ګټوره ده چې دکونړ ولايت دوه زره کاريګر پکي استحداميږي بل داچې په نوموړي فابريکه کي کمپيوټري ماشينونو څخه استفاده کيږي چې شورماشورنه جوړوي اونه هوا ککړوي خودافابريکه دترانسپورټ په برخه کي ستونزه لري ددي فابريکې دبريښنا دجنراتوري  ده اوديوي ورځ تيلو مصرف يې ۱۸۰ ليټره دي دورځي دتيلو مصرف يې  ۹۰۰۰ افغانۍ کيږي چې دتوليد په قميت کي زيات والي راولي بل ده چي دافابريکه تقاعدنه لري اوپدي وخت کي نوري فابريکي هم موجودي دي دافابريکه هغه ځمکه باندي اباده شوي ده چې ابي ځمکه ده چې دفابريکي دجوړيدو څخه مخکي په دي ځمکه باندي جوار، غنم اوشولي اوداسي نور زراعتي کرکيله کيدله ترټولو مثبته نقطه چي په پخوانۍ فابريکه کې يعنې دسالارباغ فابريکه کې موجوده وه او کنړونو دنورو خصوصي فابريکو کي موجوده نه ده د قاچاقو مخنيوی دی ،درحمت ساحل محمد توليدي اوصنعتي  فابريکې کې هم موجوده ده د قاچاقو  مخنيوی دی دسالارباغ پخوانۍ فابريکه کي روغو کارګرو سره په څنګ کي معلولينو ته هم سهولت موجود وو چې کارپکي وکړي مګرداسهولت داوسنيو فابريکو په داخل کي نشته.
= ستونزې = دنجارۍ دصنعت پورې تړلي ستونزې په دوه ډوله ويشل کيږي (۱) دنجارۍ دصنعت د توليد پر و‌ړاندې ستونزې (۲) د نجارۍ دصنعت دتوليد له امله زيږيدونکي ستو نزې.
دنجارۍ دصنعت دتوليد په وړاندې ستونزي: د امنيت نشتوالي ترټولو لويه ستونزده ځکه چې دنجارۍ دصنعت دتوليد خام مواد يعني لرګي دغرونو څخه راوړل کيږي اودکونړولايت اکثره هغه غرونه چې خام مواد تري دتوليد لپاره راوړل کيږي دامنيت خراب والي پکي موجوددي اودغه غرونه دمخاليفينونو سره په واک اواختيارکي دي څوک نه شي کولي چې په اساني سره اوليه مواد دخپلو فعاليتونو  لپاره فابريکو ته انتقال کړي بله ستونزه دلرګيو په انتقال کي داده چې نوموړو سيمو ته سړکونه نشته اوترانسپورت مشکل موجود دي بله داچي په خاموموادو دحکومت لخوا بنددي کاريګر نشي کولي چې خام مواد يعني لرګي خپلو توليدي فابريکو ته وليږدوي دخاموموادو لمديدل بله ستونزه چې اکثره وخت خام مواد صنايع کيږي دبريښنا نشتون هم ستونز ده چي نجارۍدصنعت دتوليد په قيمت کې دبريښنا دنشتون له امله لوړوالي راځي اودجنس قيمت دوه برابره کيږي دپخوموادو بنديز داهغه ستونز ده چي ډيرې دنجارۍ فابريکې ددې ستونزې له امله خپل فعاليتونه ودرول بل داچې کله دکارخاني توليدات په خپله اور واخلي  دي سره دفابريکي مشکلات هم زياتيږي قاچاق هغه ستونزده چي دنجارۍ دصنعت دتوليد اوليه مواد لرګي يې په پوره اندازه کم کړي دي په کونړ لغمان اوننګرهار ولايتونو کې د اوليه موادود قيمت تغير هم ستونزه ده
= دنجارۍ دصنعت توليد له امله  زيږيدونکې ستونزې :    = دنجارۍ دصنعت    دتوليد له امله زيږيدونکې ستونزې په دووبرخو ويشو لومړي دهغه ستونزو تشريح کوو چې دتوليدد پروسي څخه مخکي ستونزي پيداکوي (۲) هغه ستونزي چي دتوليد دپروسي په جريان کي اوورو سته دتوليد دپروسې څخه ايجاديږي دتوليددپروسې څخه مخکي دا ستونزې ايجاديږي داچې دنجارۍ دصنعت خام مواد لرګي دي دا لرګي دځنګلاتو دوهلو له امله ترلاسه کيږي اودځنګلاتو وهل لاندي ستونزي زيږوي نباتي فرش تخريبوي خاوره تخريبوي دحشراتو تم ځاي ورک کيږي داوبو شدت زياتيږي هوا ککړه وي زراعتي ځمکه ورسره تخريبيږي، داصل تخمونو دورکيدو سبب ګرځي،  داوبو چيني زيرمي ختميږي نوي زرغون شوي بوټي له منځه ځي، سربندونه ورسره له منځه ځي ،دواورود ژر ولګيدو سبب کيږي، دهوا دګرمايش سبب ګرځي دځمکي لاندي داوبو دکموالي سبب کيږي دباران دکمبود سبب کيږي، دوهل شوو بوټودپاتي شونوله امله بندونه ړنګيږي اوتخريبږي دزياتو سيلابونودراوتلو باعث ګرځي.دواورو دخويدوامکا نات زياتيږي د چاپيريال دککړتيا سبب ګرځي. په چاپيريال کي دکاربن ډاي اکسايد کچه ورسره زياتيږي. په راتلونکي کې دتوليد دصنعت لپار ه داوليه موادو دکمښت لا مل ګرځي اقتصادي اهميت له منځه ځي يعني لرګي٬ ميوه ٬غوښه ٬اونورتوليدات ورسره کميږي دځنګلونو وهل انسان دسلامتي٬ تندرستي ٬جسمي او روحي سلامتيا له منځه وړي ځکه چې ځنګل هوا تصيفه کوي مکروبونه جزبوي اوهمدارنګه دهوا ترکيب اصلاح کوي اوکله چې ځنګلونه له منځه لاړشي ستونزي ايجاديږي دځنګلونو وهل دچاپيريال په آب و هوا په تغيرکي منفي تاثير لري اودهوا دګرميدو اوخرابيدو اوککړيدو باعث کيږي دښکلا اوتفريحي ځايونه له منځه وړي کله چې ځنګلونه ووهل شي کاربن ډاي کسايد اونورو مضره ګازونه دزياتوالي باعث کيږي چې انساني نړۍ دخطر سره مخ کوي دځنګلونو په وهلو سره دشاتو مچيو موجويت کميږي اودوحشي حيواناتو تم ځاي ورکيږي دطبي بوټو کمښت اودمنځه تګ باعث کيږي ديوهکټار ځنګل په وهلو (۳۵) ټنه ګردر غبارزياتيږي په هواکې د اکسيجن تعامل له منځه ځي تفرحي ساحي له منځه ځي اوان تردې چې ځنګلاتو په غيري فني اوبي مهارتونه شکل قطعه کول زيات انساني ستونزي ايجادوي چي دانسان ژوند ورسره خرابيږي
(۲)هغه ستونزې :چې دنجارۍ دصنعت دتوليد په پروسه کې وروسته له پرو سې څخه ايجاديږي دماشينونو دلوګي له امله ستونزې دي چې ايجاديږي دهوا ککړتيا له امله اواز له امله ستونزې اوتوليدي مواد و پاتي شوني چاپيريال ککړوي دهوا ککړتيا کله چې دماشينونو له امله هوا ککړه شي نوپه هوا کي کاربن ډاي اکسايدکچه زياتيږي اوخلکوته مختلف  قسمه مرضونه متوجي کيږي غږککړتيا دشورماشور پيداکوي په عمومي ډول دغږ ککړتيا هغه غږدي چې ديوچا غوږ ته زيانمن کوونکي وي کله چې دي غږ اندازه زياته شي نو زموږ په غوږونو کي دويښتانو دوه لکه پنځوس زره حجري موجودي دي چې څپي توليد وي اوموږپري خبري اتري اورو که چيرته دغږ داندازي (۸۰) ډي بي په اندازه وي نودانورمال حالت وي خوکه چيرته مسلسل (۶) ساعت کارګر کارکوي نوددي حتمال شته دي چې دغوږونو دموقتي زيان ورته ورسيږي او که چيرته دغږدااندازه د۱۳۰DB په اندازه شي نو (دغږونو پردي شدت سره اهترازکوي چې دغوږونو د هډوکو پردو دخرابيدو سبب کيږي اوانسانان د دايم لپاره دغوږونو دکوڼډوالي په ناروغي باندي اخته کيږي دهغه شيانو اوپاتي شونو غورځول په بي ځايه ځاي کې هم ستونزي ايجادوي لکه داوبو دککړتيا سبب کيږي خلکوته دپوستکي ناروغي ايجادوي اوچاپيريال دککړتيا سبب ګرځي داوازله امله خلکوته دذهن فشارناروغي دويني فشاراودزړه دجريان باعث ګرځي دشورماشور له امله دسيمي اوسيدونکو ته دمزاحمت سبب کيږي اودخلکو بي خوبي پيداکيږي بل دا چې خلکو ته عصبي ستونزي ايجادوي په سيمي کي دبدبوي احساس کيږي اوسيمه بدبويه کوي داورله امله دخلکو دکورونو دسوزيدوچانس برابريږي دسيمي دګرميدو باعث کيږي.
= پايله = دنجارۍ صنعت دخاموموادودبڼې دبدلونه څخه عبارت دي دنجارۍ دصنعت دتوليدلپاره خامه مواد (لرګې ) دي داخامه مواد کيدای شي چې اوليه خامه مواد وي اويا نيم کاره خامه مواد وي.
دسالارباغ دنجارۍ توليدي اوصنعتې فابريکو مؤثريت اومولايت نسبت اوسنيوفابريکو ته زيات وو. اودرحمت ساحل محمد توليدي او صنعتي فابريکې مؤثريت اومولايت نسبت داسعداباد اوکونړولايت نورو فابريکو څخه زيات دي دسالارباغ فابريکه د سياسې رژيم دتغير له امله يعنې دډاکټرنجيب الله څخه مجاهدينو ته دواک په لاس ورتلل ددي باعث شول چې دافابريکه له منځه ولاړه شې دې فابريکي دمجاهدينو په واکمنۍ کې درې کاله دوام وکړو .نوموړي فابريکې په خپل وخت سره کونړولايت ته دنجارۍ په صنعت کې لومړي مقام ورکړي وواوسره ددي کونړ ولايت ته حکومت ځانګړې توجواو د فرانسې د حکومت لخوا دکونړولايت سره او دفابريکي د نجارانو سره مرستې کولي درحمت ساحل په فابريکه کې دهغه ماشينونو څخه استفاده کيږي چې هوانه ککړوي هغه ستونزې چې دنجارۍ دصنعت دتوليد له امله رامنځته کيږي
۱ -  هغه ستونزي چې دنجارۍ دصنعت څخه مخکي پيداکيږي
۲ ـ ستونزي چې دنجارۍ دصنعت توليد څخه وروسته پيداکيږي.
= وړانديزونه = ۱ – دفابريکې دکارکوونکوڅخه موداغوښتنه ده چي ځنګلونه په غيري فنې ډول قطعه نه کړي اود هغه ماشينونوڅخه استفاده وکړي چې هواککړه نه کړې.
۲ ـ دحکومت څخه مودا غوښتنه ده چې ګټوري پالسياني په کارواچوې.
۳ـ دعامو وګړو څخه مودا غوښتنه ده چې دخپلو توليدي شوو اجناسوڅخه استفاده وکړې.
= ماخذونه(References) = 1-احمدي،ذاهدي،۱۳۹۴هـ ش اسلامي اقتصادغربت.خپرندويه ټولنه مسلم،دويم چاپ
۲-نظامي ،حمدالله ،۱۳۹۷هـ ش ،داقتصادي نظرياتو تاريخ،مومند خپرندويه ټولنه ،چاپ اول،ننګرهار جلال اباد
۳-د کنړدنجارانو د اتحادې ريس فرهاد دراني
۴-دځنګلاتورياست کنړ
۵-دچاپيريال ساتنې رياست کنړ
۶-د رحمت ساحل محمد توليدې اوصنعتې فابريکه تخنيکې او معلوماتې اداره
۷-عبد الباقي بابا د سالار باغ سابقه نجارۍ فابريکې نجار
۸-www.google.com
لړليک
عنوانونه                                                                                         مخ
سريزه. 1
دڅيړنې ستونزه. 3
دڅيړنې پوښتنې... 3
لومړی څپرکی
دصنايعو په پرمختګ کې اغيزمن لا ملونه (عوامل). 5
اقتصادي توليداتو تاريخ.. 7
دژوندانه په چاپيريال باندي دکارخانو اغيزي... 8
دويم څپرکې
داسعداباد دنجارۍ توليدي اوصنعتي فابريکي... 10
دنجارۍ دصنعت دتوليد اتوډولونه. 11
په افغانستان کې د نجارۍ صنعت او د هغي اهميت... 12
دنجارۍ دصنعت دتوليد پر وړاندې ستونزې... 12
دسالارباغ دنجارۍ پخوانۍ فابريکه. 14
درحمت ساحل محمددنجارۍ توليدي اوصنعتي فابريکه. 18
دسالارباغ دنجارۍ پخوانۍ فابريکي له منځه تلل.. 21
دسالارباغ پخوانۍ فابريکي او اوسني فابريکو پرتل توب... 21
ستونزې... 23
دنجارۍ دصنعت توليد له امله  زيږيدونکې ستونزې : 24
پايله. 26
وړانديزونه. 27
ماخذونه(References). 28
نو زوکړو کوشنیانو پېښلیک او کتنه
دنووزيږيدلوکوچنيانو تاريخچې او معاينات History and Examination of the Newborn د ماشوم د مور د حمل د دوران بشپړه  تاريخچې  بايد واخستل شي يعنې د مور هره  ناروغې  په  ماشوم  کې د خاصو امراضو  لامل گر ځي  او لاندې  فايدې  لري.
(A د زېږېدنې څخه مخکې  تاريخچې (Antenatal History)
I.	د ميندو عمر (maternal age) بايد ثبت  شي. الف: ځکه هغه  ميندې  چې عمر يې  د ۴۰   کلونو   څخه   زيات   وي  په  دوی  کـې   سقطونه  زيات او هم  د کروموزمونو  انومالي  او  ولادي  نيمگړتياوې  په  کې موجودې  وي. II. parity (زيږيدنه يا ولادت) (Primigravida & grand multipara) 1)	پهPrimigravida  کې لنگون  سخت ،ځنډنی ، ماشومان وړوکې  او تر ضيضاتو  سره ډير مخامخ کېږي. 2)	دGrand Multipara  ميندوکوچنيان بېا SGA  او د کم  وزن  لرونکې  وي. III. ړومبی د ولادت  څخه  د ناروغيو  موجوديت  (Pre- pregnancy Medical illness) د خاصو  پوښتنو  په  لړ کې د  مور د عادت او نورو  په  باره  کې  پوښتنه  وشي لکه هغه  مورگاني  چې Vegetarian   او يا تمباکو استعمالوي  نو ممکن   ماشومان  يې  SGA   وزېږېږي.
(B د زېږېدنې تاريخچه (Natal History)
چې مونږ سره دPremature او post mature  په معلومولو کې مرسته  کوي. د Oligohydramnios  په  پيښوکې  داخـل رحمي مـړينه ، maturity post اوRenal agenesis   رامنځته  کېدای   شي. برعکس که چېرې د polyhydramnios   تاريخچې  موجوده  وي   ښايي  نوی زيږيدلی کوچنی  په Anencephaly  ، د مکزي  عصبي   سيستم  په  مل فورميشن ، ديافراگماتيک  هرنيا، Omphalocele او قلبي عدم  کفايې  اخته   شي. همدغه راز  که  چېرې  مور د  بدبويه  امنيوتيک مايع  تاريخچې  ولري  نو کوچنې به  يې  په Sepsis  اخته  وي. که نوموړې  مايع  کې  ميکونيم  وليدل شي  نو د Mecunium aspiration اوAsphyxia  ته  بايد فکر وشي. ۳ : prolonged Rupture of Membrane (PROM): که چېرې د  Amniotic   غشا د څيرې  کېدو څخه  وروسته  د ۱۸  ساعتو څخه زيات   وخت  تير شي  او بېا ولادت  صورت  ونيسي  نو ورته PROM   وايي  چې  په کوچني کې دSepsis   خطر  زياتوي. ۴: ولادت  (Labour) هغه ولادت  چې  ځنډنى شي  نو ممکن دStill birth, Asphyxia  اوMecunium aspiration   پېښې  زياتې  کړي. ۵: Umbical cord که چېرې د  نامه  رسۍ   د کوچني د غاړې  څخه   تاوه   شوې  وي  نو دAsphyxia      birthلامل گرځي.
۱۱ـ شکل   ښي   چې  د  نوم  رسۍ   د  کوچني  په  غاړه  کې   تاوه  شــــوې  ماشوم cyanotic   معلومېږي  او  د  ماشوم   دAsphyxia      birth  لامل  گرځي. ۶: Presentation (vertex, breech or face) په Vertex  اعتلان  کې  اختلاطات   کم   په presentation  Breach  کې  دHip  joint   خلع  او د  فخذ  کسر   پيداکېدای   شي. او په وجهى اعتلان  کې د مخ  ترضيض  او سترگو کې هيموراژ منځ  ته  راوړی  شي. ۷: د زيږيدنې طريقه  forceps, cesarean Section ,Spontaneous vaginal د Spontaneous vaginal delivery  انزار ښـه  وي ، دforceps   د استعمال  په واسطه دFacial nerve palsy  اود vacuum  په  واسطه  د  cephalo hematoma  خطرات  موجود  وي. هغه کوچنيان  چې دcesarean Section   په واسطه   پيــــــــــــــــــــــــــــــــداشوي  وي   د TTN(Transient tachypnea of newborn),RDS (Respiratory distress syndrome )    او  Aspiration  خطراتو سره  مخ کېږي. ۸: د زيږيدنې  په  وخت کې  ميندو ته  دAnesthesia  او ارامونکو درملو  ورکړه د زيږيدنې په  وخت  کې ميندو ته د مورفين  اوpethedine   استعمال  په  کوچني کې  د تنفسي انحطاط لامل  گرځي. دcesarean Section په وخت  کـــــــــــــــــــــــــــــــې  د Anesthesia   General استعمال  د نوو زيږيدلو کوچنيانو د تنفسي انحطاط ،hypotension  او  hypothermia لامل  گرځېدای شي. د موضعي انيستيزيا د استعمال په   وخت  کې که  چېرې  نوموړې  درمل  د  وينې جريان  ته  داخل  شي نو کوچني  کې  به bradicardia, hypotonia  ,اختلاجات  او متوسع حدقې  رامنځته  کړي.
C: د زېږېدنې څخه وروسته  تاريخچې  (Postnatal History)
د کوچني د ژړا په هکله  ژر او  يا  وروسته  ( ژړانه کول  پهAsphyxia   او Sedation دلالت  کوي) APGAR score د زېږېدنې  څخه  وروسته  يو   دقيقه  او ۵  دقيقو APGAR score د ميندو څخه  پوښتنه  کېږي. د ولادت  څخه   وروسته  د  ژيړي  ( ژېړی  په  هيمولايزس دلالـــــــت  کوي ), distress   respiratory ،   apnea او  شديد خسافت  پوښتنه  بايد وشي.
D: د مخکېنى اميدوارۍ تاريخچې (Past Obstetric History)
د مخکېنيو حملونو ، ژوندي ولادتونو ، سقطونو ، still birth  او نورو  پوښتنه  وشي. E: History of Sibling د کورنۍ د مخکينيو  کوچنيانو ( Sibling  previus ) د  ولادي  نيمگړتياوو،  دماغي تاخر،    زيړی ,        exchange blood transfusion ,  او نورو  په  باب   پوښتنه  معلومات  حاصل شي. F: family history ايا په کور کې د کومې   مزمنې او يا حادې  ناروغۍ  او کوم  مړ ماشوم تاريخچې  شته او که  څنگه.
G: ټولنيز او اقتصادي وضيعت (Socio Economic History)
دمور او پلار عايدات او وظيفې دمور او پلار تعليم د اوسيدو د ځای په  برخه  کې  معلومات  ثبت  شي.
سي. وي. رامن
سر چندر شیکر وينکټا رامن FRS (د شاهي ټولنې همکار) (7 نومبر 1888 – 21 نومبر 1970) يو هندوستانی فيزيک پوه و، چې د رڼا د خپرېدو په ډګر کې د خپل فعاليت له امله شهرت لري. د يو سپيکټروګراف (د رڼا د اندازه کولو يوه ځآنګړې اله ده) په کارولو سره چې هغه جوړ کړی و، نوموړي او د هغه زده کونکي «کی. ايس. کريشنن» وموندله چې کله رڼايي له کومې رڼې مادې څخه تېرېږي، نو منحرفه رڼا د خپلې څپې اوږدوالی او تعدد بدلوي. دا ښکارنده (پديده)، کومه چې د رڼا د خپرېدو تر اوسه يو ناڅرګند ډول دی، کوم ته چې دوی بدل شوي خپرېدل ويل، وروسته د «رامن اغېز» يا د «رامن خپرېدلو» نوم ورکړل شو. «رامن» ته د همدې کشف له امله په فيزيک کې د 1930ز کال د نوبل جايزه ورکړل شوه، او هغه لومړی اسيايي و، چې د ساينس په کومه څانګه کې يې په لومړي ځل د نوبل جايزه تر لاسه کړې وه.
رامن د تاميل برهمن مور او پلار کره زېږېدلی و، يو ځيرک ماشوم و، په يوولس کلنۍ او ديارلس کلنۍ کې يې په ترتيب سره له سينټ الوسيس د اينګلو انډين عالي ليسې څخه خپلې ثانوي او لوړې ثانوي زده کړې بشپړې کړې وې. نوموړی په شپاړس کلنۍ کې له د مدراس پوهنتون د «پريسيډنسي کالج» څخه په فزيک کې له وياړ سره د لسانس د سند لپاره په ازموينه کې لومړی لمبر راغلی و. د رڼا د خپرېدو په اړه د هغه لومړۍ څېړنيزه رسال په 1906ز کال کې خپره شوه، په داسې حال کې چې هغه لا د هم فوق لسانس دورې زده کونکی و. راتلونکی کال هغه د ماسترۍ سند تر لاسه کړ. نوموړي په نولس کلنۍ کې په کلکته کې د هندوستان د مالي خدمتاتو له ادارې سره د مرستيال عمومي محاسب په توګه دنده پيل کړه. په دې ځای کې هغه د ساينس د ودې لپاره د هندوستان له ټولنې (IACS) سره بلدتيا پیدا کړه، کوم چې په هندوستان کې لومړنی څيړنيز انستيتيوت و، کوم چې له نوموړي سره مرسته وکړه، تر څو خپلواکې څېړنې پر مخ يوسي، او چېرته چې هغه په صوتياتو او بصرياتو کې خپله زياته ونډه درلوده.
په 1917ز کال کې، نوموړی د «اشوتوش مکرجي» له خوا د کلکتې پوهنتون لاندې د راجا بازار په ساينس کالج کې د فيزيک د لومړي «پالت» پروفيسر په توګه وګومارل شو. اروپا ته په خپل لومړي سفر کې، د مديترانې سمندر په ليدلو سره هغه وهڅول شو، چې هغه مهال د سمندر د اسماني رنګ لپاره مروجه تشریح، کومه چې له اسمان څخه د Rayleigh-خپرې شوې رڼا په نوم وه، د ناسمې تشریح په توګه وپېژني. هغه په 1926ز کال کې د هندوستان د فيزيک د ژورنال بنسټ کېښود. نوموړی په 1933ز کال کې بینګلور ته ولاړ، تر څو د هندوستان د ساينس د انستيتيتوت لومړی هندوستانی رئيس شي. په همدې کال يې د هندوستان د ساينسي علومو د اکاډمۍ بنسټ کېښود. هغه په 1948ز کال کې د رامن څيړنيز انستيتيتوب جوړ کړ، چېرته چې هغه تر خپلو وروستيو ورځو کار وکړ.
د رامن اغېز د 1928ز کال د فبرورۍ په اته ويشتمه نېټه کشف شوی و. همدا ورځ هر کال د هندوستان د حکومت له خوا د ساينس د ملي ورځې په توګه لمانځل کېږي. په 1954ز کال کې، د هندوستان حکومت هغه په لومړي بهارت رتن ونازولو، دا يو تر ټولو لوړ ملکي وياړ دی. وروسته هغه د لومړي وزير جواهر لال نهرو د ساينسي څېړنې د تګلارو پر ضد د احتجاج په توګه دا نښان مات کړ.
د ژوند لومړي کلونه او زده کړه
سي. وي رامن د برتانوي هند د مدراس (اوسنی تروچيراپالي، تامل ناډو، هندوستان) کې د «تروچيراپالي» د تامل برهمن مور او پلار، «چندر شیکر رامناتن اير» او «پاروتي امل» په کور کې زېږېدلی و. هغه په اتو خوېندو وروڼو کې دويم لمبر و. پلار يې په يوه سیمه ييزه عالي ليسه کې ښوونکی و، او ډېر کم عايد يې درلود. هغه يادونه کړې چې: زه په خوله کې د مسو له کاشوغې سره زېږېدلی يم (يوه اصطلاح ده چې په خوله کې د سرو سپينو يا مسو کاشوغې سره زېږېدل د کورنۍ بې وزلۍ يا شتمنۍ ته اشاره کوي). د زېږېدو پر مهال زما پلار په مياشتيني ډول لس روپۍ په زړه پورې معاش درلود». په 1892ز کال کې، د هغه کورنۍ د اندراپرديش وشاکاپټنم (هغه مهال ويزاګاپټم يا ويزاګ) ته وکوچېده، ځکه چې د هغه پلار « Mrs A.V. Narasimha Rao College» د فيزيک په پوهنځي کې په دنده ګومارل شوی و.
رامن د وشاکاپټنم په سينټ الوسيس اينګلو انډين عالي ليسه کې زده کړې وکړې. هغه په يوولس کلنۍ کې د ثانوي دوره او د هنر لومړۍ ازموينه (اوس د ثانوي دورې د ازموينې سره برابر، او له پوهنتون مخکې زده کړه ده) په ديارلس کلنۍ کې له بورسيې سره بريالی شو، او په دې ډول يې د اندرا پرديش ښوونځيو په دفتر کې (چې اوس د اندراپرديش د ثانوي زده کړو بورډ دی) په دواړو کې لومړی مقام خپل کړ.
په 1902ز کال کې، رامن د مدراس (اوس چنايي) په پريزيډنسي کالج کې داخله واخيسته، چېرته چې د هغه د پلار تبادله شوې وه، تر څو د فيزیک درسونه ورکړي. په 1904ز کال کې، نوموړي د مدراس له پوهنتون څخه د لسانس سند تر لاسه کړ، چېرته چې هغه لومړی مقام خپل کړ، او په فيزيک او انګلسي کې يې د سرو زرو نښانونه وګټل. په اتلس کلنۍ کې، کله چې لا هم د لوړو زده کړو محصل و، نوموړي په 1906ز کال کې په برتانوي مجله «فلاوفيکل جريده» کې د « Unsymmetrical diffraction bands due to a rectangular aperture» په عنوان خپله لومړۍ علمي مقاله خپره کړه. نوموړي له همدې پوهنتون څخه په 1907ز کال کې د لوړ امتياز سره د ماسترۍ سند تر لاسه کړ. همدا کال په همدې جريده کې د هغه خپره شوې دويمه مقاله د مايعاتو د سطحې د کشش په اړه وه. دا د غوږونو د اواز د حساسيت په اړه د «لارډ ريلي» د مقالې سره په يو وخت کې وه، او د کوم له امله چې «لارډ ريلي» له «رامن» سره اړيکې پيل کړې، او هغه يې په مهربانۍ سره «پروفيسر» باله.
د رامن د فيزيک استاد «ريشارډ ليولين جونز» چې د هغه له وړتياوو څخه خبر و، ټينګار وکړ چې هغه په انګلتسان کې خپلو څېړنو ته دوام ورکړي. جونز له «ډګروال (سر جيرالډ) ګفرډ» سره د رامن د فيزيکي معاينې لپاره شرايط برابر کړل. رامن به ډېری وخت له ناوړه روغتيا ځورېدو او هغه کمزوری بلل کېدو. له معاينې روښانه شوه چې هغه د انګلستان د ناوړه موسمونو مقابله نه شي کولای، دا هغه پېښه وه چې وروسته به يې هغه يادونه کوله او ويې ويل «[ګفرډ] زه معاينه کړم او تاييد يې کړه چې زه به له نري رنځ څخه مړ شم...که زه چېرې انګلستان ته ولاړ شم».
مسلک (په کار کې)
د رامن مشر ورور «چندرا شيکر سبرامانيا اير» د هندوستان په مالي خدماتو (اوس د هندوستان د تفتيش او محاسباتو خدمات) کې دنده اخيستې وه، کوم چې په هندوستان کې تر ټولو باوقاره دولتي دنده وه. په داسې حال کې چې له هېواده بهر کې زده کړو لپاره برابر نه و، رامن هم د هغه پيروي وکړه او د 1907ز کال د فبرورۍ په مياشت کې د اخلې په ازموينه کې د لومړي مقام په خپلولو سره د هندوستان د مالي خدماتو لپاره وړ وګرځول شو. هغه په 1907ز کال کې په کلکته کې د مرستيال عمومي محاسب په توګه وګومارل شو. دا هغه ځای و چېرته چې نوموړی د ساينس د ودې لپاره د هندوستان له ټولنې (IACS) څخه متاثره شو، کومه چې لومړنی هغه انستيتيوت و چې به هندوستان کې په 1876ز کال کې جوړ شوی و. په سملاسي ډول يې له «Asutosh Dey » ملګرتيا پیدا شوه، څوک چې په پايله کې د هغه د ټول ژوند همکار شو، همدا راز له «Amrita Lal Sircar» چې د IACS بنسټ اېښودونکی او منشي و، او «Ashutosh Mukherjee» سره ملګری شو څوک چې د کلکتې د پوهنتون مرستيال رئيس او د دې انستيتيتوت اجرائيوي غړی و. د دوی په ملاتړ سره، هغه په IACS کې په خپل وخت سره د څېړنو اجازه تر لاسه کړه، او لکه چې رامن يې وروسته يادونه وکړه، هغه ان په غېر عادي ساعتونو کې هم د څېړنې اجازه درلوده. تر دې وخته دې انستيتيتوت رسمي څېړونکي نه وو ګومارلي، او نه يې کومه څېړنيزه مقاله وړاندې کړې وه. د «Newton's rings in polarised light» په نوم د رامن مقاله په 1907ز کال کې په «Nature» کې خپره شوه، او دا له دې انستيتيتوت څخه لومړۍ مقاله وه. دې اثر IACS ته الهام ورکړ چې په 1909ز کال کې د « Bulletin of Indian Association for the Cultivation of Science » په عنوان يو ژورنال خپور کړي، په کوم کې چې رامن تر ټولو مهمه ونډه درلوده.
د ناروغ معاینه کول
د ناروغ معاينه  کول ) (Examination Neonatal baby        دنيا  ته  راغلی لمړنی ماشوم  ده  چې د  ډاکتر  په  واسطه  کتل کېږي  څرنگه  چې دا لمړنی  معاينه  ده   نو  په  معاينـــــه  کې   ډير احتياط   پــــــــه  کار ده  او ا مکان  لري  چې  ډيرې  Congenital Anomaly  موجودې  وي کله  چې  د ډاکتر په واسته   نوی  زېږېدلی ماشوم   معاينه  کېږي   نو لومړی  بايد ماشوم  ته د  پښو له  طرفه   مخامخ   ودرېږي   (  نه   ښي ،   چپ او  سر طرف  ته  )     د ماشوم  د معاينې  په  وخت  کې لمړی د ماشوم  د  بدن  مخامخ  برخه  د سر (Head)  څخه  تر خپو (Toe)  پورې  او  بېا د ماشوم د شا (Back) برخه  د  سر (Head) څخه  تر خپو (Toe) پورې  په بشپړ  ډول  سره معاينه کېږي   او  هم  د ماشوم  د  Head circumference اندازه    معلومه ، د ماشوم د ويښتانو   رنگ او  Shape او نورو په برخه کې  معلومات  ثبت  شي. د ماشوم انزار (Prognosis) د ماشوم  د زېږېدنې   د وزن  Birth weight) ( او Gestation Age   په  بنسټ    پېش  بېني  کېږي Anterior fantail يو   نرمه  ساحه  ) Soft area  ( ده  چې  هډوکې (Bone)  نه لري  قطر (Diameter) يې 2,5cm × 2,5 cm   کې  ده  چې  په  I.C.P  کې  لوړ او  Bulging پيداکوي او په  Dehydration  کې   Depressed وي  د ۱۸ -۳ ميـــــــــاشتو  پـــــــــــورې  تړل ) (Closed  کېږي. Posterior fontanel اندازه 0,5 cm ده او د درې  مياشتينۍ  څخه  ړومبی  تړل کېږي  او  بېا  د    سر نورې  ساحې  ( Palpable of head area) کتل کېږي او د سر د هډوکو   ابنارمل  Over riding                                                                            د  ماشوم  د سر د  درزو)   (Suture په  نورمال  حالت   دلالت   کوي   ولې cranio stenosis   هغه حالت  ته  وايي  چې  د قحف درزونه    Suture  بېخي  التصاق                                        و لري    چې  يو  غير نورمال  حالت او  د جس او يا X- Ray  سره  تشخيص   کېږي. . ۱۲ـ شکل  cranio stenosis
Head circumference د سر محيط  په  نورمال حالت  کې   cm ۳۵ د ه. Face د ماشوم  د مخ Shape  بايد  معاينه  شي  Dysmorphica  يو  ابنارمل مخ  (Face)  ده  د ماشوم  سترگو ته  وکتل شي  په  نورمال  حالت کې  سترگې  په افقي    Horizontal ډول سره   برابرې   وي  Upward starting  او  نور  Down ward stinting  بايد په  دقت  سره و کتل شي د سترگو ټولې  برخې   بايد  معاينه  شي که Cataract  موجود  وي  نو  حدقه  سپينــه   (pupil ـ  white)  معلوميږي. Nose د ناروغ پوزه معاينه Size   او Shape   يې  وکتل  شي د  ماشوم  شونډې  او تالو   د cleft lip او Cleft palate   له خاطره  معاينه  شي او همدارنگه  غاښونه ، Maxilla او Mandibulla  هم  بايد  معاينه  شي.
Ear غوږونه معاينه  شي چې  نارمل او که  ابنارمل  دي او همدارنگه د غوږونو  موقيعت وکتل شي  چې Low site او يا Upper site  موقعت  لري چې د ا حالت د Abnormal kidney   سره  يو ځای  وي.
Nick د غاړي اندازه اکثرا نرۍ  وي  په  غاړه کې Turticulus ،Hematoma  او نورې   ابنار مليتي  بايد  وکتل شي  دواړه طرفه Clavicula   معاينه  شي د Upper limb   د گوتو شميره  دې  وکتل شي  چې  کله  کله  سره نښتې  وي  ) چې  د Polydactily په  نوم  سره يادېږي ( او همدارنگه د ورغو خطونه  معاينه  شي د مټ ) (arm  اندازه او Shape معاينه  شي کله کله   مټ  يو  هډوکی  لري.
Humorous د عضد کسرونه د Clavicula  څخه  وروسته  ډير عام  دي بايد په  دقت  معاينه شي   سينه  د  Respiratory difficulty  لپاره  وکتل شي Auscultation بايد په څلورو محراقونو Mitral, ،   pulmonic, Aortic او Tricuspid    باندې  اجرا  شي.
Umbilicus د ماشوم  نوم  دوه  Artery  او  يو  Vein  لري کله  کله  يو  Artery  او يو Vein  لري ددې  وروستي  حالت  سره  اکثرا Kidney Abnormality   ملگری   وي.
Abdomen د گېډې  Shape  معاينه  او ټولې  اعضا يې  د جس لپاره  معاينه  شي  په  نورمال حالت کې  Liver دوه  Finger د جس وړ نورمال حالت  لري او په  ۳۰٪  خوبوړو  ارامو ماشومانو کې  Kidney  خصوصا  ښي Kidney    د جس  وړ وي.
Femoral Artery د F.A د Middle inguinal ligament  سره  موقيعت  لري  فخذي  شريان  بايد جس شي  چې د جس  وړ ده  او که  نه  او  بېا د  وکتل شي  چې   بېښي  نشته  او که ضعيف (Weak)    جس کېږي  وروستي  حالت  په   (Coarctation of Aorta) دلالت  کوي. د سفلي اطراف ( Lower limb ) گوټې (finger )، ورنونه (Femur)   او پنډۍ  (legs )  يو په  بل پسې    يو  يو معاينه او  Genital area   هم  بايد   و کتل  شي   بېا  د ماشوم  د  شــــــــــــــــا  برخه (Back area)     په  خپل  نو بت  په  صحيح  ډول  معاينه  شي.
Refluxes Morrow- Reflex          اجرا شي  مارو  عکسه  تر  درې  ميا شتو  پورې  موجوده  وي  او بېا ورکېږي  او هم  د Reflux  د اجرا په وخت  کې  په متناظر ډول  د اطرافو  تبعد Extension او Flexion په دقيق ډول  وکتل شي د  لزوم  په  صورت کې د نورو عکسو معاينات هم اجرا شي.
دنووو زيږيدلوو ماشومانو د ښې معاينې او د ښه کمک لپاره لاندې ترتيب ضروري د ه د ولادي  نسايــــــي  د  عمليات  خــــــــــــــــــونه  (  operation Titer ) ،د  ولادت   خونه (Delivery room) او په درېمه  درجه  کې  ورسره  يو   نزدې  فعاله  نـرسري (Nursery for checkup)  بايد  يو ځای  موجوده   وي. نوی زيږيدلی ماشوم  به اختلاطي  With complicated) ( او يا بـــــــــــــــــــه غير اختلاطي )  Without (complicated وي  خطرناک  ماشوم  بايد  دوه ساعته   په Nursery  کې  وساتل شي او وروسته  له هغه  څخه  (I.C.U)  ته  يوړل  شي. د ماشوم د Infection  څخه د  ساتلو لپاره بايد  Environment او  Nursery صفا  وي. انتان د  Contaminated  اشخاصو ( ډاکتر،  نرس ،  Worker او نورو څخه )  څخه ماشوم  ته  داخليږي.
د اسټرالیا لوی ښارونه
د اسټرالیا هیواد د لویو ښارونو نوملړ اسټرالیا ګڼ شمیر لوی او واړه ښارونه لري چې لاندی جدول کې یې څلور لوی ښارونه ښودل شوي.
نیش ښار
نیش په صربیایي Град Ниш/ Nis)د سربیا هیواد اړوند یو ښار دی. نیش ۲۵۰ زره وګړي لري چې په صربیا کې له بلګراد او نووي ساد نه وروسته دریم لوی ښار دی.
د سلواکیا هیواد ایداري وېش
د سلواکیا هیواد د ولایتونو نوملړ سلواکیا په ۸ ایداري برخو ویشل شوی چې په لاندی نوملړ کې د هر ولایت ایداري مرکز هم ښودل شوی دی.
کینډۍ:بې پرېتوب ارزونه
وېشنيزه:د لیکنو د پیغامونو کينډۍ
ډبليو. ايچ اوډن
ويسټن هيو اوډن (21 فبروري 1907 – 29سپتمبر 1973) يو برتانوی الاصله امريکايی شاعر و. د اوډن شاعري د هغه د اسلوبي او تخنيکي لاسته راوړنې، له سياست، اخلاقو، مينې او مذهب سره د هغې له تړاو او لهجې، بڼې او موادو کې د هغې د تنوع له امله شهرت درلود. د هغه ځينې مشهور شعرونه د مينې په اړه لکه د " Funeral Blues" په عنوان؛ د سياسي او ټولنيزو موضوعاتو په اړه لکه "د سپتمبر 1، 1939" او " The Shield of Achilles"؛ او همدا راز د کلتور او رواني موضوعاتو په اړوند لکه د «The Age of Anxiety» په عنوان؛ د مذهبي موضوعاتو په اړوند لکه د " For the Time Being" او " Horae Canonicae" په عنوانونو نظمونه دي.
نوموړی په يارک کې زېږېدلی په برمنګم او له دې سيمې سره نږدې په يوه مسلکي د منځنۍ طبقې کورنۍ کې ستر شوی و. نوموړي په ګڼو انګليسي خصوصي (يا دولتي) ښوونځيو کې زده کړې وکړې، او د اکسفورډ په کرايسټ کليسا کې يې انګليسي ولوسته. په 1928-29ز کلونو کې په برلین کې د څو مياشتو له تېرولو وروسته، نوموړي پنځه کاله (1930-35) په برتانوي خصوصي چمتوالي ښوونځیو کې په تدريس تېر کړل، بيا يې ايسلينډ او چين ته سفرونه وکړل، تر څو د خپلو سفرونو په اړه کتابونه ولیکي.
په 1939ز کال کې، نوموړی متحده ايالاتو ته ولاړ او په 1946ز کال کې يې امريکایي تابعيت تر لاسه کړ، داسې حال کې چې برتانوي تابعيت يې هم ساتلی و. نوموړي له 1941 څخه تر 1945ز کال پورې په امریکايي پوهنتونونو کې تدريس وکړ، له هغې وروسته يې د 1950ز ليسزې په اوږدو کې کله کله د ميلمه په توګه پروفيسرۍ هم تر لاسه کړه. له 1947 څخه تر 1957ز کال پورې، نوموړي د ژمي موسم په نیويارک او د دوبي موسم په «اسچيا» کې تېراوه؛ له 1958ز کال څخه د ژوند تر پايه هغه په نيويارک کې د ژمي موسم (له 1972-73 کې په اکسفورډ کې) او د دوبي موسم د لوير اتريش په کرچسټيټن کې تېر کړ.
اوډن او «ايشر ووډ» د 1927 او 1939ز کلونو تر منځ اوږدمهالې؛ خو وقفه يي جنسي اړيکې درلودې، خو دواړو له نورو سړيو سره لنډې؛ خو ډېرې ژورې اړېکې درلودې. په 1939ز کال کې، اوډن د «چيسټر کالمين» په مينه ګرفتار شو، او دوی خپلې اړيکې د واده په توګه بللې، خو په 1941ز کال کې هغه مهال پای ته ورسېدې، کله چې «کالمين» د وفادارۍ هغه اړيکې رد کړې، چې اوډن يې غوښتنه کوله. په هر حال، دواړو د ملګرتيا اړيکو ته دوام ورکړ، او له 1947ز کال څخه د اوډن تر مړينې پورې دوی په يو کور يا اپارتمان کې ژوند کاوه چې جنسي اړيکې يې نه درلودې، او کله کله به يې د «ايګور ستراوينسکي» په موسيقۍ سره د «The Rake's Progress» په څېر  «اوپيرا لبريټي» په اړه همکارۍ کولې.
اوډن د ادبي، سياسي، رواني او مذهبي موضوعاتو په اړوند د نثري ليکنو او ارزونو يو پیاوړی لیکوال و، او هغه په بېلا بېلو وختونو کې د فلمونو، شاعرانه ډرامو او نورو فعاليتونو په ډولونو کار وکړ. د خپل مسلک په اوږدو کې هغه يو متنازع او اغېزناک شخص و، او د هغه پر کار د تنقيدي نظرياتو په سختۍ سره رد کولو تر څنګ – چې  هغه يې له ډبلوي.بي يټس او ټي.ايس.ايليټ څخه کم شخصيت په توګه وړاندې کاوه –پياوړي اثبات هم شامل و، لکه د «جوزف براډسکي» په وينا کې چې هغه «د يوويشتمې پېړۍ د لویو دماغو څښتن و". د هغه له مړينې وروسته، د فلمونو، خپرونو او مشهورو رسنيو له لارې د هغه شعرونه ډېرو زياتو عوامو کې مشهور شول.
ماشومتوب
اوډن د انګلستان د يارک په 54 بوتم کې، د جارج اګسټن اوډن (1872-1957) چې يو ډاکټر و، او «کانسټينس روزالي اوډن» (1869-1941) کره زېږېدلی و، مور يې د مبلغې نرسې په توګه روزل شوې وه (خو کله يې هم دا دنده تر سره نه کړه). نوموړی د دوی په درې زامنو کې درېيم و؛ مشر يې «جارج برنارډ اوډن» (1900-1978) يو کروندګر شو، دويم يې «جان بيکنيل اوډن» (1903-1991) يو ژوپووه شو. د اوډن کورنۍ يوه پياوړې د روحاني دود کوچنۍ لوستې کورنۍ وه، چې اصلاً د «Rowley Regis» اوسېدونکې؛ خو وروسته د « Staffordshire» په «Horninglow» کې استوګنه شوه.
په 1908ز کال کې د هغه کورنۍ د برمنګم سره نږدې په «سولي هول» کې د «هومر روډ» ته ولېږدېده، چېرته چې د هغه پلار د ښوونځي د روغتيايي امر او د عامې روغتيا د ښوونکي (وروسته پروفيسر) په توګه ټاکل شوی و. د اوډن عمري رواني لېوالتياوې د هغه د پلار په کتابتون کې پيل شوې. له اته کلنۍ راهيسې، نوموړی د ليليې ښوونځي کې زده کړه پيل کړه، چې کور ته به يوازې په رخصتيو کې راتلو. د هغه په يو شمېر شعرونو کې د «پنين» طبيعې منظرې او د هغې مخ پر ځوړ د سرپو د کان کيندلو صنعت څخه د هغه ليدنې؛ د «روکوپ» لېرې پرته مخ پر زوال د کان کيندنې کلی، د هغه لپاره يوه «سپېڅلې طبيعي منظره» وه، کومه چې د هغه د «Amor Loci» په عنوان شعر کې بیان شوې ده. تر پنځلس کلنۍ پورې، نوموړي هيله درلوده چې د کان کيندنې انجنير شي، خو له تورو سره د هغه مينه له مخکې پيل شوې وه. نوموړي وروسته وليکل: "تورو زه دومره راپارولی وم، چې د بېلګې په ډول يوه فحش کيسه، له جنسي اړخه ما هومره راپاروي، چې يو ژوندی انسان يې نه شي کولای".
زده کړه
اوډن د «سوري» د «هنډ هيډ» په «ايډمنډ» ښوونځي کې داخل شو، چېرته چې نوموړي له «کرسټوفر ايشر ووډ» سره ولیدل، چې وروسته خپله د يو ناول ليکونکي په توګه مشهور شو. په ديارلس کلنۍ کې، نوموړی د نورفولک په هولټ کې د ګريشم ښوونځي ته ولاړ؛ دلته په 1922ز کال کې، کله چې د هغه ملګري «رابرټ ميډلي» له هغه پوښتنه وکړه چې ايا شعرونه ليکي، اوډن په لومړي ځل احساس کړه چې د هغه مسلک بايد د يو شاعر وي. له دې ډېر ژر وروسته، هغه وموندله چې خپله عقيده يې له لاسه ورکړې ده (د دې تدريجي احساس سره چې هغه په مذهب کې لېوالتيا بايللې ده، نه دا چې په نظرياتو کې د بدلون له امله يې دا پرېکړه کړې وه). په ښوونځي کې د شيکسپير د ډرامو د جوړولو پر مهال، نوموړي په 1922ز کال کې د «The Taming of the Shrew» په نوم ډرامه کې د «کيترينا» کردار اداء کړ، او په 1925ز کال کې د «The Tempest» په نوم ډرامه کې د «کيليبن» کردار تر سره کړ، چې دا په ګريشيم کې د هغه وروستی کال و. د کيترینا د کردار په ډول د هغه د فعاليت په ارزونه کې وليدل شول چې د کمزورو جعلي ويښتو سره سره، هغه په خپل جذباتي هيجان کې د پوره وقار په پيدا کولو بریالی شوی و.
سیډني
سیډنی په انګلیسي Sydney) د اسټرالیا هیواد او استرالیا لوې وچې ترټولو لوی ښار او همدارنګه د اسټرالیا د نیو ساوټ ولز آیالات مرکز مرکز دی.
غاښونه
غاښ یو سپین او کلک جوړښت دی. چې په انسان او ټولو هډوکي لرونکي ځناورو کې شتون لري. چې د دې گته دا ده هر شي چې مونږ خورو هغه پري میده کولۍ شو.ځیني ځناوران د غاښ څخه د ښکار لپاره گټه پورته کوي.د غاښ جوړښت او جنس د هډوکي څخه ندۍ د غاښ جوړښت د څو ډوله لایو څخه جوړ دي چي اکودرم ورته وایي.
څو رقمه غاښونه شته په عمر ارخیزي نه؟
غاښونه د عمر په اساس دو رقمه دي : 1ـ
د انسان غاښو جورښت
داورکي توب غاشونه (Deciduous Teeth)درس 20 داني دي چي په هر ژامه کي 10 غاښه اي.وخت چی پري تير شي 32غاښه چي عمري اودايمی Permanent Teeth ډي د هغي ځآي نیسي په هره ژامه کي16 غاښه.
شغناني ژبه
شغناني یا شغني ژبه یوه له ختیځو ایراني ژبو څخه ده چې نن ورځ د آمو سیند په دواړو غاړو کې عام ده، په ځانګړې توګه د افغانستان د بدخشان ولایت په شغنان ولسوالۍ او د بدخشان تاجکستان ولایت د خاروغ په خودمختاره ښار، راشت قلعه، روښان او مرغاب کې عام دی. د ژبپوهانو ګوره شغني ژبه د پامیر په ژبو کې شامله ده.شغناني ژبه په سیریلیک، فارسي + پښتو او لاتیني تورو لیکل کیړی او په سیریلیک او فارسی + پښتو رسم الخط کې د شغني لیکل ډیر عام دي.شغني ژبه چې د افغانستان په بدخشان ولایت او تاجیکستان په بدخشان ولایت کې ډېره عامه ده،له دري فارسي ژبې څخه يې ډېر اثر ترلاسه کړی دی او له دري فارسي سره ډېر نږدې دی خو د شغني ژبې ځینې کلمې د پښتو ژبې له کلمو سره ورته والی لري.د تاجکی فارسي ژبې تر اغېزې سربېره د روسي کلمو هم اغېزمن شوی دی.
شغني ابېڅي
شغني ابېڅې، لکه د پارسي او د اردو ژبې د ابېڅو په شان د عربي ژبې نه اشتقاق شوې ابېڅې دي چې د هغو غږونو او ځليزو ښکارندويي وکړي کوم چې يوازې په شغني ژبه کې دي او په عربي ژبه کې نه موندل کېږي. دا هغه ابېڅې دي چې د ځينو تورو، ټکو او يا نښو په ځانگړي کېدو سره د څانگړو غږونو لپاره کارېږي.
په شغني ابېڅو کې د عربي ژبې ۲۸ پور شوي توري او د پارسي ژبې ۴ پور شوي توري (چ ,پ, ژ او گ) شامل دي او د پشتو ژبې ۶ پور شوي توري ( ځ، ځ، ږ، ښ، ې، ئ ) پاتې ۴ توري د شغنی ابېڅو خپل ځانگړي توري دي.
سلواکیایي ژبه
اسلواکي ژبه (سلواکي ژبه) په سلواکي slovenčina) د اسلاوي ژبو له کورنۍ څخه یوه هندو اروپایي ژبه ده، همدارنګه یاده ژبه چکي ژبې ته نږدیوالی لري.
د ویونکو شمیر
د سلواکیا ترڅنګ چې ۵ میلیونه سلواکي ژبي په دی ژبه خبري کوي په امریکا کې ۵۰۰ زره چک جمهوریت کې ۳۲۰ زره هنګری ۲۰ زره او همداسي په نورو هیوادونو کې د مهاجرو په توګه میشت دي.
الفا فيټوپروټين
الفا فيټوپروټين (په انگرېزي: Alpha-fetoprotein AFP, α-fetoprotein; alpha-1-fetoprotein, alpha-fetoglobulin او يا هم alpha fetal protein) يو ډول پروټين دی چې په انسانانو کې د AFP جين لخوا په کوډونو سمبال شوی. د AFP جين د کروموزوم 4 په q مټ موقعيت لري (4q25).
الفا فيټوپروټين په پلازما کې يو عمده پروټين دی چې د جنين د ودې په بهير کې په لړمانه او نوکڅوړې کې جوړېږي. داسې گڼل کېږي چې همدا پروټين د جنيني بڼې البوميني سېروم دی. AFP د تامبې, نېکل, شحمي اسيدونو او بيليروبين سره د تړل کېدلو توان لري او د پروټينونو په مونومېريک، ډايمېرېک او ټرايمېرېک بڼو کې موندل کېږي.
جوړښت
الفا فيټوپروټين يو گلايکوپروټين دی چې د ۵۹۱ امينو اسيدونو او د کاربوهايډرېټو عاملي ډلو څخه جوړ شوی.
بشیر احمد ریان
بشیر احمد ریان (په انگرېزي:Basher Ahmed Rayan) تاند لیکوال او ژورنالست د کندهار  پوهتنون د دري ژبې ادبیاتو د درېیم کال محصل و چې یو شمېر اثار  یې لیکلي او یو شمېر نور  یې له فاړسي ،عربي ،انگریزي او اردو ژبو ژباړلي. گڼ شمېر مقالې یې د هېواد په برښنایي او چاپي رسنیو کې چاپ شوي. نوموړی په ۱۳۹۴ کال کې د پوهنتون د وروستۍ ازموينې په ورځ د وسلوالو کسانو له لوری د پوهنتون له انگړه څخه ایستل شوی و، له  کمې مودې لادرکۍ وروسته  د ۱۳۹۵ لمریز کال د وري د میاشتې په ۹ نیټه یې مړی د بولدک په ولسوالۍ کې وموندل شو. =مخینه= بشیر احمد ریان دعبدالله گل ريان زوی چی په ۱۳۷۵ لمریز کال کی دغزني ولایت د قره باغ ولسوالۍ د محمد نعیم په کلي کې دنیا ته راغلی.
زده کړی
په ۱۳۹۰لمریز کال کی د شهیدمولوی حبیب الرحمن په لیسه کی یی لمړنی او منځنی زده کړی پایته ورسولی او په همدی کال د کانکور په ازموینه کی د لوړو نمرو په درلودلو سره د کندهار پوهنتون د ژبو او ادبیاتو په برخه کی د دری ژبی پوهنځی ته شامل شو.
څېرمه دندې
د کندهار پوهنتون د دري ژبې ادبیاتو د درېیم کال محصل
اثار
شهید ریان لا د ټیټو ټولگیو زده کوونکی وو چی د خپل خدای ورکړی استعداد څخه په گټه اخستلو یی د علمی اثارو په لیکلو او ژباړلو لاس پوری کړ او تر لسو ډیر علمی اثار یی له نورو ژبو څخه راوژباړل. لاندی اثاریی چاپ شوی.