باريس_ولاديميروويچ_پاسترناک
باريس ليونيدوويچ پاسترناک (په روسي: Бори́с Леони́дович Пастерна́к) ( د ۱۸۹۰ ز کال د فبروري ۱۰ – د ۱۹۶۰ ز کال د می ۳۰ ) باريس پاسترناک » د روسيې د شلمې پېړۍ يو له سترو شاعرانو او ليکوالو څخه دی ، چې پر ۱۹۵۸ ز کال يې د ادبياتو په برخه کې د نوبل جايزه هم گټلې ده. پاسترناک د مسکو په یوه تخلیقي يهودي کورنۍ کې زېږېدلی دی. د ده پلار “ لیونيد اوسيپوويچ پاستېرناک “ نومېد چې انځورگر او د پيتربورگ د هنرونو اکاډېمۍ اکاډميسن وو. مور يې “ روزالييا ايسيدورووا پاستېرناک “ نومېده ، چې يوه پیانو غږوونکې وه. د “ پاسترناک “ مور او پلار پر ۱۸۸۹ ز کال له ادېسې څخه مسکو ته راغلل. يو کال وروسته پاسترناک د مسکو د “ اروژېیني پېرېوولک “ په “ فتورایا توېرسکايا - يمسکايا “ کوڅه کې وزېږېد. د پاسترناک کورنۍ له داسې نامتو انځورگرانو سره د دوستۍ اړېکي درلودل ، لکه “ اي. اي. لېويتان “ ، “ م. و. نېستېروف “ ، “ و. د. پوليونوف “ ، “ س. و. يوانوف “ ، “ ن. ن. گې “. “ پاسترناک “ د ۱۹۰۵ ز کال د اکتوبر پر ۲۵ د مسکو په “ مياسنيڅکایا “ کوڅه کې د اس سپورو کازاکانو ډلې تر فشار لاندې راغی او نږدې وو چې د اسونو تر پښو لاندې شي. کازاکانو دا مهال په دغه کوڅه کې ميټينگ جوړ کړی وو او د پوليسو له خوا د شړل کېدو لامله د گڼې گوڼې فشار زيات شوی وو. دا پېښه دی وروسته په خپل يوه اثر کې هم راولي. “ باريس پاسترناک “ پر ۱۹۰۰ ز کال د مسکو په پېنځمه شمېره جمنازيا کې ( چې اوسمهال د ۹۱ شمېرې ښوونځي په نامه ياديږي ) کې ونه منل شو ، خو د مدير د وړانديز پر بنسټ پر راتلونکي ۱۹۰۱ ز کال په پېنځمه جمنازيا کې ومنل شو. ده جمنازيا په ډېرو ښو نومرو او سرو زرو مډال سره پای ته ورسوله. له يو څه ټکني توبه وروسته يې د مسلکي موسيقي جوړونکي او موسيقي غږوونکي له راتلونکې څخه هم ډډه وکړه. پر ۱۹۰۸ ز کال د مسکو پوهنتون د تاريخي - متنپوهنې پوهنځي په حقوقي څانگه کې شامل شو. د ۱۹۱۲ ز کال په دوبي کې يې د جرمني په “ مرگبورگ “ پوهنتون کې زده کړې کولې. پر ۱۹۱۲ ز کال له خپل مور ، پلار او خويندو سره يو ځای وېنس ته ځي ، چې د ده د هغه مهال په شعرونو کې يې هم غبرگون موندلی دی. “ باريس “ له مرگبورگ څخه وروسته له فلسفي بوختياوو څخه هم لاس پر سر شو. پر همدغه مهال دی د مسکو ښار له ادبي ډلو سره یو ځای کيږي. له ۱۹۱۴ ز کاله راهيسې د “ فوتوريستانو” د “ څېنتريفوگ “ له ادبي ډلې سره يو ځای شو. په دغه ډله کې داسې کسان شامل ول ، لکه “ نيکولای اسېېف “ ، او “ سېرگی بوبروف “. پر همدغه کال يې له “ فوتوريست “ ولاديمیر ماياکوفسکي سره پېژندگلوي وکړه. د “ ماياکوفسکي “ شخصيت او پنځونې پر ده باندې ټاکلی اغېز وکړ. “ پاسترناک “ پر ۱۹۲۰ کلونو د “ ماياکوفسکي “ د “ لېف “ په نامه ( یانې د هنرونو کيڼې جبهې ) سره اړېکي ټينگ کړل. په ټوله کې يې له اوښتونه ( انقلابه ) وروسته ناپېیلی دريځ غوره کړی او خپل کړی وو او په هيڅ ډول کومو اتحاديو کې نه شاملېده. د “ پاسترناک “ لومړني شعرونه پر ۱۹۱۳ ز کال د “ ليريکه “ په نامه کتاب کې ، چې د بېلابېلو شاعرانو شعرونه پکې راټول شوی ول ، چاپ شول. د ده لومړنی کتاب چې “ غبرگونی په تورو لړو کې “ نومېد ، يو کال وروسته پر ۱۹۱۴ ز کال له چاپه راووت. پر ۱۹۱۶ ز کال يې د “ پاوېرخ بارېروف “ په نامه د شعرونو غونډ چاپ شو. ده د ۱۹۱۶ ز کال ژمی او پسرلی په اورال کې تېر کړل. شاعر پر همدغه کال په “ کام “ کې د سوډا جوړولو د “ بېرېزنيکوفسکي “ کارخانې ته هم ولاړ. د شاعر “ پاسترناک “ مور ، پلار او خور پر ۱۹۲۱ ز کال ، د “ ا. و. لوناچارسکي “ په هیله له شوروي روسيې څخه وزي او برلين ته ځي. له دې وروسته يې له هغوی سره په جرمني کې او له نورو داسې نامتو روسي مهاجرو ، لکه مارييا څوېتاېوا سره د ليکونو لړۍ پیليږي. پر ۱۹۲۳ ز کال یې له “ ر. م. ريلکه “ سره هم ليکني تړاوونه پيليږي. “ پاسترناک “ پر ۱۹۲۳ زکال له انځورگرې “ ېفگېنيا لورې “ سره واده وکړ. ده د ۱۹۲۲ او ۱۹۲۳ ز کلونه ټول ژمی هماغلته په برلين کې له خپلې مېرمنې سره تېر کړ. پر هماغه ۱۹۲۲ ز کال يې بل کتاب ، چې “ سېستره مايا ژيزن “ نوميږي له چاپه راوزي. د دې کتاب ډېری شعرونه يې لا پر ۱۹۱۷ ز کال ليکل شوي ول. د راتلونکي ۱۹۲۳ ز کال د سيپټمبر پر ۲۳ يې زوی “ ېفگېني پاسترناک “ زيږي. دغه زوی يې پر ۲۰۱۲ ز کال ومړ. پر شلمو کلونو يې همدا راز د “ تېمي او وارياڅي “ ( ۱۹۲۳ ) ، رومان په شعرونو کې “ سپېکتورسکي “ ( ۱۹۲۵ ) ، “ ويسوکايا بالېزن “ ، بوللې “ دېويات سوت پياتی گود “ او “ لېيتينانت شميدت “ چاپیږي. پر ۱۹۲۸ ز کال هم د نثر پر ليکلو پیل کوي. د ۱۹۳۰ کال تر پايه “ اخراننايا گراماته “ ليکي. د شلمو کلونو په پای او دېرشمو په پیل کې “ پاسترناک “ په خلکو کې څخه ناڅه نامتو کيږي. دی د شوروي اتحاد د ليکوالو اتحاديې په کار کې کارنده ونډه اخلي او پر ۱۹۳۴ ز کال هم د ليکوالو اتحاديې په لومړنۍ کنگره کې وينا کوي. په همدغه کنگره کې “ ن. ي. بوخارين “ په خپله وینا کې وړانديز کوي ، چې “ پاسترناک “ دې په رسمي ډول د شوروي اتحاد د تر ټولو ښه شاعر په نامه ياد شي. د ده د شعرونو لوی ټوک له ۱۹۳۳ ز کاله د ۱۹۳۶ ز کلونو تر پايه هر کال چاپیږي. شاعر له “ زينایدا نیکولايونا نېيگاوز “ سره له پېژندگلوۍ وروسته د ۱۹۳۱ ز کال په پسرلي کې گورجيستان ته ځي او هلته له گورجي شاعرانو “ تابيدزې “ او “ ياشويلي “ سره پېژندگلوي کوي. “ پاسترناک “ له خپلې لومړۍ مېرمنې څخه بېليږي او د دويم ځل لپاره پر ۱۹۳۲ ز کال له “ نېیگاوز “ سر واده کوي. پر همدغه کال يې د “ فتورويې راژدېنيې “ کتاب له چاپه راوزي. پر ۱۹۳۸ ز کال یې له دويمې مېرمنې څخه زوی “ ليونيد “ زېږي ، چې وروسته بيا فزيک پوه شو او پر ۱۹۷۶ ومړ. پر ۱۹۳۵ ز کال په پاريس کې د ليکوالو په هغه نړیوال کانگرس کې برخه اخلي ، چې د سولې د ملاتړ لپاره رابلل شوی وو. دا بهر ته دده وروستی سفر وو. پر ۱۹۳۶ ز کال خپل دوه هغه شعرونه چاپوي ، چې پکې د سټالين په اړه خوشالي څرگنده شوې ، خو پر ۱۹۳۶ ز کال د ده پر وړاندې د چارواکيو سلوک بدليږي. پر ۱۹۳۷ ز کال ډېره پیاوړې هېودانۍ مېړانه ښيي او د دولت له خوا د توخاچېفسکي او يو شمېر نورو کسانو د چندمارۍ وړاندې کړی ليک نه لاسليکوي. شاعر او ليکوال “ باريس پاسترناک “ له ۱۹۳۹ ز کاله تر ۱۹۶۰ ز کلونو د مسکو د “ اوليڅه پاولينکه “ په درېيمه شمېره کور کې ژوند کوي. ( اوس په دغه ځای کې يادگاري موزيم جوړ شوی ) د ۳۰ مو کلونو په پای کې د ژباړې پر کارونو پیل کوي. د ده د ژوند تر پایه د ده يوازينی عايد هم د ژباړې لاسباړه ( حق الزحمه ) وي. دی داسې نامتو بهرني اثار روسي ژبې ته راژباړي لکه د شېکسپير ډېری تراژېدي ډارمې ، د گويته د فاووست ، د ف . شيلر د مارييا ستيوارت اثار او داسې نور. ليکوال “ پاسترناک “ پر ۱۹۴۲ – ۱۹۴۳ ز کلونو د تاتارستان په “ چيستاپول “ ښار کې ژوند کاوه ، او له ډېرو خلکو سره يې نغدي مرستې کولې. له هغه شمېر نه له داسې کسانو سره لکه د “ مارييا څوېتاېوا “ له لور “ اريادنې اېفرون “ سره. د “ باريس پاسترناک “ نامتو رومان ډاکتر ژېواگو د لسو کلونو په بهیر ۱۹۴۵ – ۱۹۵۵ ز کې ليکل شوی دی. دغه رومان پخپله د ليکوال د ارزونې له مخې د ده د پنځونې لوړترين ټکی دی. دغه رومان د پېړۍ له پیله د دويمې نړيوالې جگړې تر پیله د روسيې د روښاندو د ژوند یو پراخ او ستر انځور دی. رومان د لوړ شعريت په درلودلو سره منل شوی دی. نوموړی رومان د هغه د لوی کرکټر ( لوی اتل ) ډاکتر “ يوري اندرېېويچ ژېواگو “ په شعرونو بدرگه شوی دی. د رومان د ليکلو پر مهال ليکوال څو څو ځلي د هغه نوم بدل کړ. په لوېدیځ کې د دغه رومان چاپ پر ۱۹۵۷ ز کال له ایټاليا څخه پیل شو ، وروسته بیا په لويه بريتانیا کې چاپ شو. له ۱۹۴۶ ز کاله تر ۱۹۵۰ کلونو پورې “ پاسترناک “ هر کال د ادبياتو په برخه کې د نوبل ډالۍ ( جايزې ) ته نوماندېده. پر ۱۹۵۸ ز کال د ليکوال البېر کاميو له خوا دی د نوبل ډالۍ ته نوماند شو او د اکتوبر پر ۲۳ له بل روسي ليکوال بونين نه وروسته دويم روسی ليکوال شو ، چې د نوبل ډالۍ یې وگټله. “ باريس ولاديميروويچ پاسترناک “ د ۱۹۶۰ زېږدي کال د می پر ۳۰ د سرطان ناروغۍ لامله په “ پېرېدېلکينه “ ښار کې له دې نړۍ سترگې پټې کړې.