cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
هوسۍ (خپرونه)
وټيزې ستونزې
د يوې خپلواکې خپرونې چلوونکي اړ دي د چاپ لپاره لگښت په خپله برابر کړي، چې دا په خپله يوه غټه ستونزه ده، د خپرونې يو چلوونکى چې لا يې د کارونو فشار او ستړيا نه وي ليرې شوې بيا اړ دى چې يوه بله ستړې هم وگالي. هر مهال له نورو د اقتصادي مرستو تمه لرل خو ناشونې خبره ده خو هغه کسان چې شتمني ورسره ده او جېب يې ډک دى، په زړه کې يې د خپل کلتور د پالنې او رغونې غم نه شته، که وي هم شمېره يې ډېره کمه ده. خو موږ وينو چې ځينې خپرونې که د ځينو مرستندويو ټولنو مالي ملاتړ لري، په پاڼو کې يې د لوستلو لپاره څه نه موندل کېږي، يا هم د موسساتو په خپرونو کې د ټولنې لپاره گټور مطالب نه شته، يوازې د دوى کاري رپوټونه او ځينې محاسبې خپرېږي. يو مهال يوه فرهنگي شخصيت غوښتل خپلې مجلې ته د يوه ملي تجار مرسته راجلب کړي، کله چې هغه ته ورغلى و، ښاغلي تجار ورته ويلي وو: ’اته ورځې مخکې له حج څخه راغلى يم او په همدې خوشحالي غواړم يوه ستره مېلمستيا او ټنگ ټکور جوړ کړم، چې دوه لکه افغانۍ لگښت پرې راځي، ستا د مجلې چاپول او نه چاپول په ما پورې اړه نه لري‘. د نړۍ په يوه هېواد کې هم دا نه شته چې يو مسوول چلوونکى دې هم ليکنې په خپله برابرې کړي، هم يې د کمپيوټر چارې پرمخ بوځي او هم ورته پانگه برابره کړي او يا يې په خپل لگښت سره چاپ کړي. په بهرمېشتو افغانانو کې هم دا ربړه ليدل کېږي، هلته هم هغه کسان چې يو څه د خپل کلتور د پالنې احساس لري، دومره اقتصادي پشتوانه نه لري او هغه کسان چې مالي پشتوانه لري هغوى نه غواړي چې خپلې پيسې بېځايه!! ولگوي. موږ يوازې د گوتو په شمېر داسې کسان لرو چې د سپېڅلي احساس تر څنگ دې شتمني هم ولري، د دغه وړ کسانو کار ټولنې ته معلوم دى.
تورونه او شکونه
د خپلواکو خپرونو چلوونکي په ټولنه کې له بېلابېلو شکونو سره مخ کېږي، که خپرونه په ښه معيار او ښه سکښت سره راوباسې، يوشمېر کسان د شک په رنگ او ترخو لړلې خبرې ورته کوي، ځينې خو دا خبره هم پسې غوټه کوي، چې ښايي دې چلوونکي له چا څخه پانگه اخيستې وي، چې په دې ښه معيار يې مجله خپره کړې ده. ته که په سلو مخونو کې مجله چاپوې، خامخا به په دې کې لس ليکنې داسې وي چې په لوستلو يې سړي ته زياته گټه رسېږي، خو که چېرې په دې سلو مخونو کې يوه مجله لږه کږه غوندې وه، يا کومه ليکنه د ځينو لوستونکو په طبعه برابره نه وه، دا ټول زحمتونه دې هېڅ دي، په دې ټولنه کې د گڼو کسانو خولې خلاصېږي او په ډېرو ترخو الفاظو دې د کار غندنه کوي. هسې خو هم د هر چا په جېبونو کې ټاپې شته، يا د ’تکفير‘ ټاپه درباندې لگوي يا د کومې بلې مذهبي او سياسي ډلې، چې دا ستونزه په دې ’روڼاندې‘ زمانه کې هم ورکه نه شوه. داسې هم نه ده چې سړى دې ټولې خپرونې په يوه ليکه کې ودروي، ځکه ځينې داسې خپرونې هم شته چې کومه ټاکلې موخه او تگلاره نه لري، کله له يوه داسې کس څخه ملي اتل جوړوي چې د ملت په وينو يې لاسونه سره دي، کله د يوه خاين او جنايتکاره پر گناهونو د پرده اچولو کوښښ کوي، چې دا ډول درغلۍ د خلکو له سترگو پټې نه دي او دا خپرونې هم خلکو ته معلومې دي.
د خلکو غوښتنې
که خپرونه دې يو وخت په ښه سکښت او رنگه پښتۍ راووته خلک يې يو څه هرکلى کوي، خو بل وخت دې اقتصادي ستونزې لاسونه- پښې تړي، خلک بيا بېل ډول غبرگون ښيي ان چې کله خو يوه نيمه ترخه خبره هم کوي، چې دا ځل د مجلې صحافت او سکښت ته ولې د پخوا په شان پام نه دى شوى. که کوم وخت ستونزې درباندې گڼې شوې او ونه توانېدې مجله پر وخت راوباسې بيا هم خلک بېلابېل تورونه درباندې تړي، دوى که هرڅنگه کېږي مجله پر وخت غواړي، دېته نه گوري چې يوه مجله په څومره خوارۍ چاپېږي. ځينې کسان خو ځان ته تر خپل حد زيات حق مني او د يوې خپرونې چلوونکي ته وايي: ’تاسو ما ته پلانۍ گڼه نه ده رالېږلې، بايد چې ما ته هره گڼه پر وخت راولېږئ‘ حال دا چې دې ځوان به نه په خپرونه کې گډون لري، نه به همکاري ورسره کوي. که په خپرونه کې د ښځو برخه ولرې، د ماشومانو برخه نه وي، خلک يې غواړي، که چېرې سياسي ليکنې ډېرې خو اقتصادي ليکنې کمې وي، د اقتصاد مينه وال د اقتصادي ليکنو پر خپراوي ټينگار کوي، که چېرې ادبي برخه ولرې خو لنډې کيسې په کې کمې وي، گڼ ځوانان بيا دا غوښتنه لري چې بايد کيسې په کې ډېرې راشي. لوستونکي دېته حساب نه کوي، چې په دې خپرونه کې څوک- څوک کار کوي او چلوونکى يې که زيات زيار وباسي نو ښايي يوه سياسي ليکنه وکړي، چې په هغه معيار او کيفيت بيا اقتصادي ليکنه نه شي کولاى، لوستونکي دېته حساب نه کوي چې د ښځو برخې ته په منظم ډول ليکنې برابرول څومره ستونزمن کار دى، يا هم که کومه خپرونه هرې برخې ته پاڼې بېلکې کړي، څومره بېخوندي رامنځته کېږي، ځکه چلوونکى به اړ وي چې که چا ليکنې راونه لېږلې، نود ښځو، ماشومانو، اقتصاد او نورو برخو ته په خپله ليکنه وکړي، چې دا کار په خپرونه کې کليشه يي ليکنې زياتوي، که څوک يوازې د ماشومانو برخه په پام کې ونيسي، د هغوى په روحيه او سليقه ليکنې برابرول ډېر ستونزمن کار دى.
چاره
زموږ هغه هېوادوال چې مالي توان او اقتصادي حالت يې ښه وي، په کار ده چې خپل هېواد او خپل ويجاړ کلتور په پام کې ونيسي، له خپرونو سره دې په دې نيت مرسته وکړي، چې د خپل کلتور رغونه غواړي، دوى دې د خپرونو پر اشخاصو حساب نه کوي، د خپرونې پر منځپانگې دې حساب وکړي او هغو خپرونو ته دې دا مرستې برابرې کړي، چې افغاني روحيه ولري او يو څه په کې د لوستلو وړ مواد وي. شتمن خلک که ليکنې او په تول پوره مطالب په بيه نه شي رانيولاى په خپلو پيسو يوه ښه مجله چاپولاى شي چې په ټولنه کې به يې خلک دا قرباني ستايي او که نن يې څوک نه يادوي، کلونه وروسته به يې دا ټولنه په ښو يادوي. زموږ فرهنگپاله ځوانان دې په خپلو کې واړه او ذوقي اختلافونه پرېږدي، د يوه لوى ارمان لپاره دې کار وکړي، د خپل ملي او افغاني ارمان پر لار دې واړه اختلافونه په هېڅ کې وشمېري، هڅه دې وکړي، چې په رښتيني ډول خدمت وکړي. د خپرونو د زياتوالي پر ځاى دې د يووالي په مرسته يوه خپرونه تقويه شي چې هم د بېځايه مصارفو مخه نيول کېږي هم به کار د څو کسانو ترمنځ ووېشل شي او حجم به يې کم شي.
بهشهر ولسوالي
بهشهر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان بهشهر)  د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۱۶۸٬۷۶۹ تنه نفوس لري او مساحت یې 1416.27 کیلومتره مربع دی. د بهشهر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۳۳ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د مازندران ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
فرانسواز پاسکال
فرانسواز پاسکال (زېږدنه ۱۴ اکتوبر ١٩۴۹) يو ماروټييانه فلم ستورې او موډل ده. هغه د فرانسې په ماريشيس ټاپو کې د فرانسوي ماريشيس مور او پلار په کور کې وزېږېده. د هغې تر ټولو ښه پېژندنه د هغې د نامه دانېيله (Danielle) څخه کېږي، دانېيله يو نوم وو چې په برطانوي sitcom خپرونه Mind Your Language کي ورته ورکول سو.
لرغونی روم
وېشنيزه:لرغونی روم
د چينايي فيلسوفانو لړليک
دا ليکنه د چينايي فيلسوفانو لړليک په ځان کې رانغاړي.
د نوي پېر فېلسوفان
وېشنيزه:فلسفې ته اړونده لړليکونه * وېشنيزه:چينايي فلسفه وېشنيزه:فيلسوفان
د پېغمبرانو په اړه جالب معلومات
د پيغمبرانو په اړه جالب معلومات
● څلور هغه پيغمبران چي ژبه یی عربی وو
- حضرت هود(ع)
- حضرت صالح(ع)
- حضرت شعیب(ع)
- حضرت محمد(ص)
● هغه پیغمبران چي سره داکاه زامن و
- حضرت عیسی(ع) و حضرت یحیی(ع)
● هغه پیغمبران چي هيڅکله یې وادونه نه و کړي
- حضرت عیسی(ع)
- حضرت یحیی(ع)
● هغه پیغمبران چي سره ورورونه وو
- حضرت موسی(ع) او حضرت هارون(ع)
- حضرت اسمائیل(ع) او حضرت اسحاق(ع)
● هغه پيغمبران چي سره ورور او زامن وو
- حضرت ابراهیم(ع) او حضرت اسماعیل(ع)
- حضرت ابراهیم(ع) او حضرت اسحاق(ع)
- حضرت یعقوب(ع) او حضرت یوسف(ع)
● هغه پیغمبران چي د حضرت علي (ع) سره نږدي ښاخ شوي ده
- حضرت آدم(ع)
- حضرت نوح(ع)
● هغه پیغمبران چي دوه نومونه یې درلودل
- حضرت محمد(ص)- احمد
- حضرت یونس(ع)- ذوالنون
- حضرت عیسی(ع)- مسیح
- حضرت خضر(ع)- ملیقا
- حضرت یعقوب(ع)- اسرائیل
- حضرت یوشع بن نون(ع)- ذوالکفل
● پیغمبر ص څو ځل معراج ته تللي ده
- 2 ځله
حضرت یونس (ع) څو ورځ او شپه د ماهي په نس کې وو
- 7 شپه او ورځ
● هغه پيغمبران چي بنی اسرائیل کې مبعوث شوي ده
- 600 پيغمبران
● هغه پیغمبران چي پاچا هان وو
- حضرت ذوالقرنین(ع)
● ترټولو اخري پیغمبر چي جنت ته هته دننه کیږي
د ایران په اسلامي جمهوریت کې بشري حقوق
د بشری حقوقو په برخه کې د ایران اسلامی جمهوریت د ایرانیانو، د بشري حقوقو د نړیوالو فعالانو، لیکوالانو او د نادولتی بنسټونو له خوا تر نیوکې لاندې راغلی دی. د ملګرو ملتونو عمومي غونډې او د بشري حقونو کمیسیون، د ایران وړاندې او روانې سرغړونې په خپلو نیوکه کوونکو لیکنو او څو پریکړه لیکونو کې غندلې دي. د ایران حکومت د اساسي قانون او نورو قوانینو پر بنسټ، د محدودیتونو او سزاګانو له امله او د دولتي مامورینو له لوري "له قانون څخه د لوړو" کړنو، لکه:  د سیاسي بندیانو شکنجه، جنسي تېری او وژل او د مخالفینو او نورو ملکي وګړو د ټکولو او وژلو له امله تر نېوکې لاندې دی. د اعدام سزا، په ایران کې د نړیوالې اندېښنې موضوع ده.
د پېغمبرانو په اړه جالب معلومات
- حضرت  سلیمان ع
د ایران په اسلامي جمهوریت کې بشري حقوق
د ایران په اسلامي جمهوریت کې هغه محدودیتونه او سزاګانې چې د بشري حقونو نړیوال معیارونه نقض کوي، د جرمونو لپاره سختې سزاوې، فحشا او همجنسبازۍ لپاره سزاوې، له اتلس کلنۍ څخه د کم عمره د سرغړوونکو اعدام، د بیان او مطبوعاتو پرآزادۍ محدودیتونه (د خبریالانو د بندې کولو په ګډون) تر خپل چتر لاندې راولي. د دې هېواد د اساسي قانون پر بنسټ، د دین په آزادۍ (په ځانګړې توګه د بهایي دین پیروانو تعقیب) او په جنسیتي برابرۍ محدودیتونه، له پورته معیارونو څخه نورې سرغړونې دي.
د پېغمبرانو په اړه جالب معلومات
● هغه پیغمبران چي د امامت مقام یې هم لرلو
د ایران په اسلامي جمهوریت کې بشري حقوق
د اسلامي جمهوریت له قوانینو څخه بهر غندل شوې پرله پسې سرغړونې، په ۱۹۸۸ ز کال کې د زرګونو سیاسي بندیانو اعدام، د جرم د انکار له امله د شکنجي پراخه کارونه او د پروپاګند د موخو لپاره په ویډیو کې دوستانه ښکارول دي. د ورځپاڼو دفترونو ته اور اچول او په سیاسي لاریون کوونکو باندې " د نیمه رسمي بنسټونو" په ځانګړې توګه د "حزب الله" له خوا بریدونه او په ۱۹۹۰ز لسیزه کې د حکومت د لسګونو مخالفینو وژنه، چې ادعا کېږي د حکومت " د لنډغرو عناصرو" له خوا ترسره شوې وي، نورې غندل شوې سرغړونې دي.
د بشري حقونو د څار سازمان په وینا: د ایران د بشري حقونو ریکارډ د ولسمشر محمود احمدي نژاد تر واکمنۍ لاندې "په بې ساري ډول خراب شوی دی" او د ۲۰۰۹ ز کال د ټاکنو له لاریونونو څخه وروسته د لاریون کوونکو د وژلو، شکنجې، جنسي تېري او د نیول شوو لاریون کوونکو د وژلو او د لسګونو نامتو مخالفو شخصیتونو د نیولو او صحرایي محاکمې چې په هغه کې نیول شوي کسان "داسې اعترافات لولي چې د جبر ټولې نښې په کې لیدل کېږي "، راپورونه ورکړل شوي دي. د ۲۰۱۲ ز کال په اکتوبر کې، د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر وویل چې:  ایراني چارواکې، د خبریالانو او د انساني حقونو د ملاتړو په "سختو ځپلو" کې ښکېل دي.
د پېغمبرانو په اړه جالب معلومات
- حضرت ابراهیم(ع)
● له کوم پیغمبر څخه سر غوڅ شوي ده
د ایران په اسلامي جمهوریت کې بشري حقوق
له ۲۰۰۹ ز کال راهیسې، د بښنې د نړیوال سازمان له خوا د اندېښنو وړموضوعاتو کې، له وژونکي ځواک څخه ګټه اخیستل، له ۳۰۰ کسو څخه د ډېرو کسانو وژل، په ناقانوني توګه د نومبر د لاریونونو ځپل، د زرګونو لاریون کوونکو خپل سری توقیف، د بشري حقونو له ۲۰۰ څخه زیاتو ملاتړو ته د دورو وهلو او بند سزا، د توکمیزو او دیني لږه کیو په وړاندې تبعیض، شکنجه او نور ناوړه چلند، د جبري حجاب د قوانينو پر ضد د ښځو د مبارزې ځپل شامل دي.
د پېغمبرانو په اړه جالب معلومات
د حضرت موسی ع قبر د چا په واسطه کيندل شوي ده
د ایران په اسلامي جمهوریت کې بشري حقوق
تاریخچه
داسې انګېرل کېږي چې، د پهلوي سلطنت په پرتله اسلامي انقلاب د بشري حقونو په برخه کې د پام وړ خراب ریکارډ لري. د سیاسي تاریخ پوه اروند ابراهیمیان په وینا: "له هغه ځایه چې د ۱۹۷۱ز او ۱۹۷۹ ز کلونو تر منځ څه کم ۱۰۰ کسه سیاسي بندیان اعدام شول، د ۱۹۸۱ ز او ۱۹۸۵ ز کلونو ترمنځ له ۷۹۰۰ څخه ډېر اعدام شوي دي. د زندان سیستم مرکزي شوی او په لویه کچه پراخ شوی دی. د پهلویانو په پرتله د اسلامي جمهوریت د زندانونو ژوند خورا بدتر شوی دی. یو څوک چې په دواړو دورو کې ژوندی پاتې شوی، لیکي چې:  څلور میاشتې د لاجوردې تر زندان لاندې د ساواک له څلور کاله زندان سره برابرې دي. د پهلوي دورې د زندان په ادبیاتو کې، تکراري کلیمې 'ستړیا' او 'یوشانته والی' وې، خو د اسلامي جمهوریت په دوره کې د وېرې، مرګ، ترور، وحشت او تر ټولو ډېر د کابوس کیلمات دي. د پوځي تاریخپوه سپنسر سي ټکر د اټکلونو پر بنسټ: له ۱۹۸۰ ز کال څخه تر ۱۹۸۵ ز کال پورې، له ۲۵۰۰۰ کسو څخه تر ۴۰۰۰۰ کسانو پورې ایرانیان نیول شوي، ۱۵۰۰۰ ایرانیان محاکمه شوي او له ۸۰۰۰ څخه تر ۹۵۰۰ کسانو پورې ایراني وګړي اعدام شوي دي.
ناپیژنده آلوتونکی شی
۱۹۵۲م کال د امریکا په نیو جرسي کې د یو ناپیژنده آلوتونکی شی تصویر.
د ایران په اسلامي جمهوریت کې بشري حقوق
تاریخچه
د اسلامي جمهوریت په لومړۍ لسیزه کې، د سیاسي بندیانو لویه کتله ووژل شوه، چې وروسته له هغې تاوتریخوالی لږ شو. په ز۱۹۹۶ کال کې، د ایران د سمون( اصلاحي) غورځنګ په راڅرګندېدو او د ایران د منځلاري ولسمشر محمد خاتمي په ټاکل کېدو سره، د ایران د مدني او سزا د قوانینو د تعدیل په موخه ډېر ګامونه پورته کړل، ترڅو د بشري حقونو حالت ښه کړي. د بیان د آزادۍ د پراختیا، د جنسیتي برابرۍ او د شکنجې د منع کولو لپاره، اصلاح غوښتونکي پارلمان یو شمیر قوانین تصویب کړل، خو دا ټول د سپاه پاسداران او په هغه وخت کې د ایران په حکومت کې د محافظه کارو مخکښو شخصیتونو له لوري لغوه او له پامه و غورځول شول.
ناپیژنده آلوتونکی شی
الوتونکی شی آلوتونکی قاپ) په انګلیسي Unidentified flying object) محفف UFO) (ناپیژنده وسیله) هرهغه ناپیژنده هوایي څیز ته ویل کیږي چې هویت یې نه وي تثبیت شوی. UFO په ۱۹۵۲م کال کې د امریکا پوځ هغه شیانو ته دا نوم کار کړ چې وروسته له تحقیقاتو به یې هویت مشخص نشو.
د پېغمبرانو په اړه جالب معلومات
- حضرت عزرائیل(ع)
ناپیژنده آلوتونکی شی
پیښې
۲۰۰۸م کال چین.
د پېغمبرانو په اړه جالب معلومات
● کوم پیغمبر (ع) د بل پیغمبر (ع) زوم و؟
- حضرت موسی(ع) زوم د حضرت شعیب(ع) وو.
اهل سنت او جماعت
سني اسلام، د اسلام ترټولو ډېره لویه څانګه ده چې د نړۍ له مسلمانانو څخه ۸۵- ۹۰ سلنه پيروان لري. نوم یې د سنت کلمې څخه اخیستل شوی چې د محمد صلی الله علیه وسلم سیرت ته اشاره کوي. د سني او شیعه مسلمانانو تر منځ توپیرونه د محمد صلی الله علیه وسلم د ځای ناستي پر سر د اختلاف له امله رامنځ ته شول او وروسته یې پراخ سیاسي اهمیت او همدارنګه دیني او فقهي اړخونه ترلاسه کړل. د سني روایتونو پر بنسټ، محمد صلی الله علیه وسلم کوم ځای ناستی نه دی پرېښودلی او د ثقیفه پېښې (غونډې) ګډون کوونکو ابوبکر (رض) د راتلونکي (لومړي خليفه) په توګه وټاکه. دا د شیعه ګانو له نظر سره په تضاد کې دی، چې وايي محمد صلی الله علیه وسلم خپل زوم او د تره زوی علي بن ابي طالب (رض) د خپل ځای ناستي په توګه وټاکه.
د سني  ډلې لارویانو ته په عربي کې د اهل سنت والجماعت ("د سنت او ټولنې خلک") یا په لنډه توګه اهل سنت ویل کېږي. عقایدو او عملونو ته يې کله کله په انګلیسي کې تسنن ویل کېږي، په داسې حال کې چې لارویان یې د سني مسلمانانو، سنيانو، سنيان او اهل سنت په نوم يادېږي. سني ډلې ته کله کله "حنیفي اسلام" هم ویل کېږي، که څه هم ځینې پوهان دا ژباړه نامناسبه بولي.
سنت
د اهل سنت یا اهل سنت والجماعت د اوږدو کلمو پر ځای د سنیانو لپاره د یوې ډلې نوم په توګه د سنت اصطلاح نسبتاً یوه نوې پدیده ده. ښایي ابن تیمیه و چې په لومړي ځل یې دا لنډه اصطلاح  وکاروله. وروسته د اسلامي اتحاد پوهانو لکه د محمد رشید ردا له لوري د هغه په السنه و الشیعه و الوھابیه و رفیضا رساله کې مشهور شو: حاقایق دینیہ التعریضی او شیعیه اییحیماء (سنت او شعیه، یا وهابیت او رافضیزم: دیني تاریخ، د ټولنپوهنیز او اصلاح کوونکي حقایق") چې په ۱۹۲۸-۲۹ میلادي کال کې خپره شوه. په عربي خبرو اترو کې کله چې وغواړي د شیعه ګانو سره یې توپیر وشي معمولا د "سنت" اصطلاح د سني مسلمانانو لپاره د نوم په توګه کارول کېږي. "سنت-شيعه" جوړه اي کلیمه هم په لوېديځو څېړنيزو ادبياتو کې کارول کېږي ترڅو د سني- شيعه توپير څرګند کړي.
اهل سنت
د اهل سنتو لپاره یو له لومړنیو اثباتي اسنادو څخه د بصري عالم محمد ابن سیري (۷۲۸ کال کې مړ شوی) څخه اخیستل کېږي. د مسلم بن الحجاج په صحیح روایت کې راغلي دي: "پخوا به د اسناد په اړه چا پوښتنه نه کوله، خو کله چې فتنه پیل شوه، یو چا وویل: موږ ته د خپلو خبر ورکوونکي نومونه ووایه". نو یو چا به بیا ځواب ورکوو: که د سنتو خلک به وو، حدیث (خبر) به یې منل کېده، خو که دوی بدعت کاران وی، حدیث (خبر) به یې نه منل کېده". جي اچ اې جوینبول داسې و انګېرل، چې په دې بیان کې د فتنې اصطلاح د عثمان بن عفان (رض) له شهادت وروسته په لومړۍ کورنۍ جګړې (۶۶۱-۶۶۵) پورې تړاو نه لري، بلکې په دویمې کورنۍ جګړې (۶۸۰-۶۹۲) پورې تړاو لري چې اسلامي ټولنه په څلور ډلو (عبدالله بن الزبیر، امویان، شیعه د مختار بن ابی عبید تر مشرۍ لاندې او خوارج) باندې ووېشل شوه. د اهل سنت اصطلاح په دې حالت کې هغه چا ته ویل کېده چې د جنګ د مختلفو پلوو له بدعتي لارښوونو څخه لېرې وو.
د اهل سنتو اصطلاح تل د ستاینې وړ نوم و. ابوحنيفه (۷۶۹ کال کې وفات شوی) چې له مرجئیه سره يې موافقه درلوده، ټينګار يې کاوه چې دا خلک صالحان او اهل سنت دي (اهل العدل و اهل سنت). د جوزف وان ایس په وینا دا اصطلاح د "عزتمند او صادق مومن خلکو" معنی نه درلوده. د احنافو په منځ کې د اهل سنت او اهل العدل ( صالحان خلک) نومونه د اوږدې مودې لپاره د بدلون وړ وو. په دې توګه حنفي ابو القاسم سمرقندي (۹۵۳ کال کې مړ شوی) چې د سامانيانو لپاره يې د دیني اصولو کتاب ولیک چې کله به يې د خپلې ډلې لپاره يوه کلیمه او کله به یې بله کاروله.
د اهل سنت پلوی صاحب سنت (د سنت لاروی) و. دا اصطلاح د عبدالله بن المبارک ( ۷۹۷ کال کې مړ شوی) د بېلګې په توګه د هغه چا لپاره وکاورله چې د شیعه، خوارجو، قدریانو او مرجئیانو له ښوونو ځان لرې ساتي. له دې سره، د نسبي صفت سنت هم د مفرد کس لپاره کارول کېده. په دې توګه نقل شوي چې د قرآن له کوفي عالم ابوبکر بن عويش (۸۰۹ کال مړ شوی) څخه پوښتنه وشوه چې هغه څنګه سني شو. هغه داسې ځواب ورکړ: هغه څوک، چې کله د بدعتونه څخه یاودنه کېږي، د دوی په اړه هېڅ نه تحریک کېږي. د اندلیسي عالم ابن حزم (۱۰۶۴ کال مړ شوی) وروسته ښوونه وکړه، هغه څوک چې په اسلام اقرار کوي په څلورو ډلو باندې یې کولای شو ووېشو: اهل سنت، معتزليان، مرجئیان، شیعه ګان او خوارج. دلته معتزلیانو د قدریانو ځای ونیو.
په نهمه پېړۍ کې د نورو مثبتو ضمایمو پر مټ د اهل سنت د اصطلاح په پراخولو پیل وشو. ابوالحسن اشعري د خپلې ډلې لپاره لکه د اهل سنت والاستقامت (د سنت او رښتنوالۍ خلک)، اهل سنت والحديث (د  سنت او  حدیث خلک) یا اهل الحق و السنة (د حق او سنت خلک) اصطلاح ګانې کارولې دي.
دا هم وگورئ
وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:دين وېشنيزه:سني اسلام
کاشمر ولسوالي
کاشمر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان کاشمر)  د ايران د خراسان رضوي ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۱۶۸٬۶۶۴ تنه نفوس لري. د کاشمر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۲ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د خراسان رضوي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ویلز
ایداري وېش
د ویلز هیواد د ولایتونو نوملړ (د ویلز ایداري برخې) ویلز په ټوله کې په ۲۲ ایداري برخو ویشل شوی دی.
تاریخ
د ویلز هیواد سلطنتي نښان. له میلاد نه وړاندی ویلز د سلتیانو (سلت قوم) ټاټوبی وو، چې د رومیانو له حملې نه وروسته چې په بریتانیا یې له ۱ - ۵ میلادی پیړۍ حکومت وکړ سلتیان له واکه بی برخي کړل.
بیت لحم
بیت‌لحم ( په عبری בית לחם بِت لِحِم، په عربی: بیت لَحم)یو شاری در بیت لحم ولایت کی په  کرانه باختری کی  تحت حکومت  د خپلواک  فلسطینی چی  قطب د  فرهنگ و  دلاس جور شوی صنایع او (توریستی) دفلسطین دی.
هېنري جورج راورټي
هېنري جورج راورټي (د ۱۸۲۵ زېږدي کال د مې ۳۱ ـ د ۱۹۰۶ زېږدي کال د اکتوبر ۲۰) (په انگرېزي:Henry George Raverty) د برتانيوي هند يو پوځی افسر، ژبپوه او ختيځپوه وو.
راورټي او ايسټ اينډيا سوداگريزه کمپنۍ
کپتان جورج هنري راورټي انگرېز ختيځ پوهاند او لښکر مشر (١٨٥٤ زېږدي) د ١٨٢٥ زېږدي کال د می مياشتې پر ۳۱ نېټه د انگلستان په پالموت سيمه کې زېږېدلى دی. هغه د ١٩٠٦ ز کال د اکټوبر پر ۲۰ نېټه د ٨١ کالو په منگ په لندن کې مړ شوى دی. د ايسټ اينډيا د سوداگريزي کمپنۍ سټه د مغول جهانگير پاچا او د مغولي پاچا شاه جهان پر مهال په هيندوستان کښي کښېښودله دا ځکه چي کمپنۍ په سلؤ کښي درې نيمي روپۍ پر صادراتي مالؤنؤ باندي د ډهلي پاچاهي خزانې ته محصول ورکاوۀ.
راورټي په هيندوستان کښي د ايسټ اينډيا د کمپنۍ کښي د ١٨ کالؤ په منگ(عمر) د بمبيي د درېيم لمبر په پلي/پياده لښکرؤ کښي کار پيل کړ او په ١٨٤٨ مېلادي د ملتان په نيولؤ او په ١٨٤٩ مېلادي د گجرات په نيولؤ کښي د کمپنۍ د لښکرؤ سره مل ؤ او بيا د پښتنو ځپلؤ ته تر اباسين راواووښت او امير دوست محمد خان يې د پېښور پرېښودلؤ ته اړ کړ. راورټي په درو واړؤ جنگؤنؤ کښي غټ غټ مډالونه واخيستل او د امير دوست محمد خان د مړيني په کال يې د کپتانۍ رتبه تر لاسه کړله او يو کال وروسته په ١٨٦٤ مېلادي د ٣٩ کالؤ په منگ(عمر) تقاعد سؤ.
د ژبو زده کړه او څېړنې
راورټي د خپل يوويشت کلني چوپړ په ترڅ کښي پښتو،پاړسي،هيندي،گجراتي او مرهټي ژبي زده کړلې، د هيندواڼؤ او افغانؤ د ژبؤ،کړکيښ( تاريخ)، پښتؤنؤ/توکمؤ او دودؤنؤ په باره کښي يې زياتي پلټبني او څېړني وکړلې او ډيري ليکنۍ کاښې(قلمي نسخې) يې ولوستلې او ځيني يې لندن ته يووړلې چي اوس د بريټيش په لرغنتؤن/موزيم کښي خوندي دي او پر دغؤ لانينيؤ شلؤ کاښؤ( قلمي نسخو) باندي يې ياداښتؤنه کښلي دي:
د اخوند قاسم فوايدالشريعه،مخزن الاسلام،تاريخ مرصع،رياض المحبت،عجايب اللغات،د ارزاني دېوان،د ميرزا خان اورمړ دېوان،د خوشال خان خټک دېوان،د رحمان بابا دېوان،د حميد دېوان،د نجيب دېوان،د احمد شاه بابا دېوان،د شيدا دېوان، گلدسته،يوسف او زليخا، د صدر خان ادم و درخانۍ،علم خانه دانش،گلستان،د سيف ا لملوک کيسه­ د شهزاده بهرام او گل اندامي کيسه،عذرا.
د افغانانؤ د اصل څېړنه(١٨٥٤ مېلادي)،د کافرستان د سياه پوښؤ حال( مېلادي١٨٦٨)،د تورؤ کافرؤ د ژبي په باره کښي څېړني(١٨٦٤ مېلادي)،د برني کاشغر او چترال حال (١٨٦٤)، د طبقات ناصري د ليکوال منهاج سراج جوزجاني د ژوندانه حال ( ١٨٨٢ مېلادي )، د مهران رود او د هغه مرستيال رودونه ( ١٨٩٢مېلادي)، ٣٦٥ کاله پخوانى تبت (١٨٩٥ مېلادي).
چاپ شوي نښيرونه يې
١­- پښتو گرامر (پر ١٨٥٥ ز کال، په کلکته کې چاپ شوی، چې سريزه يې په ملتان کې کښل شوې ده.) ٢­- پښتو انگرېزي وييښود (قاموس)، (٢٥ زره پښتو لغاتونه لري او پر ١٨٦٠ زېږدي کال په لندن کې چاپ شوی).
٣- ­د پښتو اشعارو منتخبات (پر ١٨٦٢ ز کال په لندن کې چاپ شو، چې د خوشال خان خټک، رحمان بابا، حميد مومند او ځينو نورو پښتو شاعرانو د ژوندانه حالات يې څېړلي دي.
۴- گلشن روه.
۵- د پښتو محاورو رساله (د ١٨٨٠ ز کال لندن چاپ).
۷- د طبقات ناصري انگرېزي ژباړه، د ١٨٨٠ زېږدي کال چاپ.
۸- د افغانستان او بلوچيستان په اړه يادښتونه، د ١٨٧٨ زېږدي کال چاپ. دغه پډى د انگلستان د لومړي وزير مارکوس سالبيسبري په غوښتنه کښل شوی وو).
۹- د هېندوستان تخنيکي اصلاحات.
راورټي او پښتانۀ
راورټي پخپلؤ لومړنيو پلټنو او څېړنو کښي پښتانه د يهودو له پښته(نسله) څخه گڼلي دي.دى وايي چي په تذکرت الملوک کښي چي يو ناياب کتاب دئ په هغه کښي پښتانه د يهودو له زوزاته څخه گڼل سوي دي،او بيا زياتوي چي پښتانه له خورا لرغونو مهالونو څخه په همدغو سيمو پوري اړه لري چي اوس پکښي ميشته دي کوم چي د لرغونو زمانو څخه له لوېديځي آسيا څخه په ورو ورو راغلي دي.خو وروسته تر نورو پراخو او هر اړخيزو څېړنو او د پښتو،سامي او ايراني ژبو د پرتله کولو څخه په دې ډاډ رسېدلى دئ چي پښتانۀ د يهودانو د لسو ورکو سوو ټبرؤنؤ پاته شوني دي چي د سپېڅلي ياقوب(يعقوب) د زوزات دودونه کوم چي پنځه ويشت پېړۍ مخکښي هلته دود درلود تر اوسه پوري په پښتنو کښي دود لري.
راورټي او د پښتو ژبه
راورټي د پښتو ژبي لپاره خورا ډير کار کړى دئ او د پښتو ژبي لوى پوهاند، پلټونکى څېړونکى او تاريخپوه دئ ډير زيات کتابونه يې ليکلي دي او په اينگليستان کښي يې د پښتو ژبي پلار بولي.راورټي پښتو د سامي ژبو سره هم پرتله کړې ده.خؤ پدې عقيده ؤ چي پښتو،سنسکريت او زند ډير نژدېوالى سره لري او همدارنگه د پهلوي ژبي سره هم کلکي تړاو لري
ژوند
He served from 1843 to 1864, rising to the rank of Major in the 3rd Bombay Native Infantry.
Raverty fought in the Punjab campaign of 1849–1850 and Swat campaign of 1850. He compiled a gazetteer of Peshawar. While serving in Peshawar he was taught Pashto by the scholar Abdur Rahman Khan Muhammadzai and he began to study Afghan poetry.
د وټيزو همکاريو سازمان
غړي هیوادونه
وېشنيزه:نړيوال وټيز سازمانونه
نيمه خپلواک هېوادونه
په محدوده توګه په رسميت پېژندل شوي هېوادونو نوملړ کې هغه هېوادونه شامل دي چې د ټولو هېوادونو له لوري په ديپلوماتيکه توګه په رسميت نه دي پېژندل شوي.
د ملګرو ملتونو غړي يا استازي هېوادونه
هغه غړي هېوادونه چې لږ تر لږه د ملګرو ملتونو د یوه غړي لخوا په رسمیت نه پېژندل کیږي: کشورهای ناظر که حداقل توسط یکی از اعضای سازمان ملل به رسمیت شناخته نمی‌شود:
کشورهایی که نه عضو سازمان ملل هستند و نه ناظر
کشورهایی که حداقل توسط یکی از اعضای سازمان ملل به رسمیت شناخته شده است: کشورهایی که تنها توسط کشورهای غیر عضو سازمان ملل به رسمیت شناخته می‌شوند:
لاهيجان ولسوالي
لاهيجان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان لاهیجان)  د ايران د گيلان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د لاهيجان ښار دی. دا ولسوالي ۱۶۷٬۵۴۴ تنه نفوس لري. د لاهيجان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۴ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د گيلان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
جوزف منګلی
جوزف منګلی (د مرګ فریښته) په الماني Josef Mengele) یاهم (Todesengel) زوکړه ۱۶ مارچ ۱۹۰۱۱ ګونسبورګ ،آلمان مرګ ۷ فبروري ۱۹۷۹ برازیل) د انسان پیژندنې په برخه کې ډاکټر د اس اس غړی او یو المانی افسر وو.
آزمایښتونه
منګلی چې په لومړیو کې یې د فلسفې په برخه زده کړې کولې، د فلسفې له فریښودلو وروسته د انسان پیژندنې په برخه کې طب ته مخه کړه. نوموړی د نیازی المان په پوځ کې د پوځیانو په درملنه بوخت وو. جوزف په جنګ کې د ټپي کیدلو وروسته په پولنډ کې د بردګانو یوې کارخونې ته په نوموړو د انسان پیژندنې په برخه د څیړنو لپاره ولیګل شو. ویل کیږي منګلی د انسان د سترګو د رنګ د بدلولو لپاره د هغوې په سترګو کې د رنګ پیکاري کولو ترڅنګ په نوموړو زهر جن ګازي سمونه آزمایښته ول، ددې ټولو ترڅنګ منګلی د یخ پر وړاندی د انسان د بدن د مقاومت د معلومولو لپاره ګڼ شمیر بندیان په یخچالي خونو کې د فریضر په کچه یخنې کې بندول. د څیړنو له مخې په یاده بندخونه کې د ورځې په منځنې کچه کابو ۶۰۰ نفرو خپل ژوند له لاسه ورکوه.
هرودت
هریدوت (یونانی: Ἡρόδοτος, Hēródotos) چی د میلاد څخه تقریباً ۴۸۵ کاله پخوا په پخوانی هالیکارناسیوس کاریا (یا اوسنۍ بوردیوم، ترکیه) کی زیږدلی او تر ۴۲۵\۴۲۰ پخوا له میلاده یی ژوند کړی. هریدوت یو یونانی تاریخپوه اوو چی په غرب کی د تاریخ لیکنی د پلار په توگه پیژندل کیږی. هریدوت لمړنی تاریخپوه ده چی خپل ټول آثار یی په سیسټماټیک او منتقدانه ډول راټول کړی او بیا یی په هیسټوگرافیک روایتی شکل لیکلی دی. د هغه یواځنی او مهم اثر چی لیکلی یی ده، تاریخونه یا (The Histories) نومیږی. دده دا اثر د فارس او یونان د جنگونو پر تحقیق ولاړ ده چی مهم جغرافیایی او ایتنوگرافیک معلومات هم پکی شامل دی. هریدوت د شخصی سیاسی ستونزو له امله په ځوانی کی د یونان د ساموس ټاپو ته کډه شو. د ساموس ټاپو ته تر کډه کیدو وروسته هریدوت د هغه زمان نړۍ(یونان، کوچنۍ آسیا، جنوبی مصر، شمالی افریکا، د منځنی ختیځ ډیری برخی، اوسنی اوکراین او کریمیا او د ختیځی اروپا څو برخی) ته ډیر روزنیز سفرونه وکړل. د میلاد څخه تقریباً ۴۴۵ کاله پخوا هغه د خپلی څلویښت کلنۍ په عمر، په آتن د یونان په پلازمینه کی استوگن شو، چی بیا یی هلته د خپلو سفرونو په تړاو عامه محفلونه جوړول او د خپلو سفرونو په باره کی به يى خلکو ته ویناوی کولی. چی لدی لاری یی بیا د هغه زمان د مهم حاکم سوفوکلس د متفکرینو دایری ته لاره وموندله. لدی وروسته یی هم څو سفرونه درلودل چی په همدی لړ کی یی خپل یواځنی اثر "تاریخونه" هم ولیکه چی "زما د سفرونو راپور" په نامه هم یادیږی. بالآخره د ۴۲۶ مخکی له میلاد څخه کال په شاوخواکی په طوری کی چی د ایتالیا په لویدیځ کی، د یونان یو ښار اوو، ومړ او همغلته خارو ته وسپارل شو.
ویاړونه
• د تیرو تاریخپوهانو په پرتله یی یو لوی پرمختگ درلود، چی په دوه برخو یی ویشلی شو: 1. هغه لومړنی تاریخپوه اوو چی د نړۍ په تاریخ لیکنه کی یی ونډه واخیسته 2. هردوت افسانوی تاریخ او انسانی زمان یو له بل ځنی جدا کړل چی بیا یی صرف په همدی لړ کی تحقیقات وکړل. • هردوت په فعال ډول د حقیقی تاریخ په لار کی زیاتی هڅی وکړى. • د هغه په لیکنو کی د تاریخی نقد اصول په سترگو کیږی. • د هغه د معلوماتو سرچینی عبارت وی له: کامل هیروستیک (اکتشاف) په خاصه توگه عینی شاهدان او یا هغه کسان چی په مورد کی به پوهیدل او شفاهی معلوماتو څخه. اما د لرغونپوهنی څخه یی هم د خپل اثر په لیکلو کی گټه اخیستی. • هغه نه صرف دا چی تاریخ یی لیکه، بلکه د هغه لیکنو کی د تاریخ فلسفه تر سترگو کیږی. هريدوت کوشش کاوه چی د پیښو اصلی لاملونه ومومی او واقعیتونه وڅیړی. • هغه سره لدی چی وطنپرسته اوو، اما د غیریونانی، ځنگلی او یا غیر مدنی خلکو (باربریانو) ژوند او کړنو ته یی هم پاملرنه کړی په خپلو لیکنو کی.
د پښتو (ی) ګانې .
د پښتو (ی) ګانې.
ی، ي، ې، ۍ، ئ
پښتو هغه ژبه ده چې په خپل جوړښت کې پنځه (ی) ګانې لري او د هرې (ی) استعمال په خپل ځای کې خورا مهم دی، خو ځیني کسان بیا (ی) ګانې دومره جدي نه نیسي، چې دا کړنه یې په لیکنه کې لویه تیروتنه ګڼل کیدای شي، که چیرې غواړئ چې لیکنه مو خلک په ښه ډول سره ولولي او غوره مفهوم ترې واخلي، نو پښتو (ی) ګانې زده کړئ او په خپلو لیکنو کې یې وکاروئ:
لومړی: نرمه یا بې ټکو (ی)
دغه (ی) ته نرمه وایي ځیني کسان ورته بې ټکیو (یا) هم وایي دغه (ی) په حقیقت کې له دوو غږونو څخه جوړه شوې ده چې یو خپلواک غږ او بل نیمه خپلواک غږ دی.
دغه (ی) د نارینه مفردو نومونو لپاره کارول کیږي لکه :
سړی، منګی، بچی، زمری، نری، لالی، ختګی، کابلی، بریالی، هراتی ګلالی، ننګیالی، لوی، زلمی، منی، پسرلی، ننګرهاری، کندهاری او داسی نور…
دویم: څرګنده یا معروفه (ي)
دې ته څرګنده یا معروفه (ي) وایي دا یو خپلواک غږ دی د نارینه جمع نومونو لپاره کارول کیږي لکه:
سړي، منګي، لرګي، بچي، احمدي، صمدي، زمري، ختګي، طبي، دوستي، خپلوي، نرسري، جنګي، نیالګي، لښتي، پردي، نظامي، عسکري، وطني، کفري، ځنګلي، حاجي، لازمي، باراني، جنګي، زلمي، جنګیالي، کلتوري، اجتماعي، ابادي، اسلامي، اجتماعي، اخلاقي، سمدستي ، کلتوري، قاچاقي، اقتصادي، منطقي، قوي، تهاجمي او داسې نور…
دریمه: اوږده (ې)
دې ته اوږده (ې) وایي دا یو خپلواک غږ دی زیاتره هغه مفرد ښځینه نومونه چې په زور پای ته رسیدلي وي کاریږي لکه:
شیدې، مستې، پاڼې، پلوشې، خورې، پستې، خوږې، وړانګې، ادې، ډیوې، حملې، کرې، نږدې، پردې، ترخې، کږې، سرې، داسې، مخکې، خاورې، فسلفې، لارې، چې، ستونزې، مناقشې، جګړې، مناظرې، خبرې، ورځې، شنبې، یکشنبې، غونډې، معدې، اغېزې، مېرمنې، وړاندې، ترانې او داسې نور…
څلورم: لکۍ لرونکې یا زورکۍ والا (ۍ)
هګۍ، سپوږمۍ، ډوډۍ، نجلۍ، ګلالۍ، جلبۍ، خولۍ، زمرۍ، هیلۍ، نتکۍ، خورکۍ، دیموکراسۍ، کابلۍ، هراتۍ، نرۍ، توتکۍ، سلګۍ، المارۍ، څوکۍ، ابوظبۍ، ودانۍ، ژوندۍ، لومړۍ، ماڼۍ، زارۍ، افغانۍ، وروستۍ، څپلۍ، پیړۍ، نرۍ، ولسوالۍ، تبۍ او داسې نور…
پنځم: همزه لرونکې (ئ)
دغه (ئ) د امر کولو په وخت کې کاریږي لکه:
دا کار مه کوئ، راځئ، مه کوئ، ورځئ، ګورئ، ولاړئ، پدې لاره مه ځئ، هڅه کوئ ، ویې ګورئ، والوزئ، ولاړئ، حساب ور کوئ، حساب اخلئ، حساب مه منئ، اورئ، راغئ او داسې نور
دیاربکر
دیار بکر په ترکي Diyarbakır) د ترکې هیواد په سویل ختیځ کې پروت ښار دی.
په نړۍ کې لومړی د زرو طلایی هوټل!
په نړۍ کې لومړی د زرو طلایی هوټل!
دا 25 منزله لوکس 5 ستوری  هوټل د ویتنام پلازمینه ، مرکز هانوي کې د جیانګ وو جھیل په څنډو کې موقعیت لري.
د دې هوټل جوړولو 11 کاله وخت ونیو او پدې هوټل کې د شپې پاته کیدو لګښت له $ 250 ډالرو څخه پیل کیږي
کلاینټ او سرور
او داسې نور ...
کلاینټ (Client): هغه کمپیوټر ته ویل کیږي چې د شبکې یا نیټورک شریکي شوې منابع کاروي او هغوی ته لاس رسی لري په لنډ ډول باید ووایو چې Server منابع شریکې او وړاندې کوي او Client ترې استفاده کوي چې دغې تړاو ته (Client/Server relationship) وایی.
میدان ښار
ولسوالی دایمیرداد
د روم جمهوريت
د روم جمهوريت د يوې تاريخي سياسي جغرافيې نوم و چې په هغه کې اوسنۍ فرانسه، اېټاليا، اسپانيا، يونان، او د تورکيې او مصر ځينې برخې شاملې وې.
رومي ټولنه د جمهوريت له مخې په بنسټيز ډول د لاتين او ايتروسکان ټولنو او همدا راز د سابين، اوسکان او يوناني کلتوري عناصرو يوه کلتوري يو ځای کېدنه يا ګډوله وه، چې په رومي زيارتګاه “Roman Pantheon” کې په ځانګړي ډول تر سترګو کېږي. د ټولنې سياسي ادارې نږدې په ورته کې لرغونې يونان کې د مستقيمې ديموکراسۍ په بڼه وده وکړه، چې ډله ييز او کالنۍ محکمې به يې درلودې چې د مشرانو جرګې له لورې به يې څارنه کېدله. لوړ پوړي قاضيان په اصل کې دوه کنسلان يا استازي وو، چې په پراخه کچه اجرائيه، قضائيه، مقننه، فوځي او مذهبي واکونه يې درلودل. که څه هم په کوچنۍ کچه پياوړو کورنيو (چې جينټيس يې بولي) اصلي محکمې انحصار کړې، مګر بيا هم رومي جمهوريت په عمومي ډول د استازولۍ ديموکراسۍ له لرغونو بېلګو څخه ګڼل کېږي. رومي بنسټونو د هغو ستونزو په حل کولو کې د پام وړ بدلونونه وزغمل، چې د جمهوریت په دوران کې ورسره مخامخ شول. لکه: د خپلو نيول شويو ولايتونو د اداره کولو په موخه د پروماجيستراسيو “promagistracies” [د ځايي محکمو، چې د اصل محکمو پلوې وې] رامنځته کول يا د مشرانو جرګې جوړښت.
جمهوريت د رومي سترواکۍ د پاکس رومانا “Pax Romana” دورې خلاف د خپل شتون په ټوله کې پرله پسې جګړې ته ورته حالت کې و. لومړني دښمنان يې يې خپل لاتيني او ايترسکان ګاونډيان او همدا راز ګاولس “Gauls” نومي توکم و، چې ان له ميلاد څخه مخکې ۳۸۷ کال کې يې ښار لوټ کړ. جمهوريت بيا هم پراخه غځېدنه ثابته کړه او که څه هم د بدبختۍ زېږنده وو، مګر تل يې له لاسه وتلو سيمو بېرته لاندې کول اداره کړل. له ګاليک لوټ “Gallic Sack” څخه وروسته روم په يوه پېړۍ کې ټوله ايټالوي ټاپو وزمه ونيوله، چې جمهوريت يې په مديترانه کې پر يو ستر ځواک باندې بدل کړ. د جمهوريت تر ټولو ستر ستراتيژيک سيال کارتاژ “Carthage” و، چې جمهوريت يې پر وړاندې درې جګړې وکړې. پيونيک جنرال هانيبل “Hannibal” له الپ غرونو څخه په تېرېدنې سره په څرګند ډول ايټاليا باندې بريد وکړ او په تراسيمين جهيل او کانای سيمو کې يې د دوه ويجاړونکو ماتو په ورکولو سره روم باندې جګړه وکړه، مګر جمهوريت له ميلاد څخه مخکې ۲۰۲ کال کې د زاما جګړه “Battle of Zama” کې له سکايپيو افريقانس “Scipio Africanus” څخه په مننې يو ځل بيا ورغېده او جګړه يې وګټله. کارتاژ ته په ماتې ورکولو سره روم د مديترانې د لرغونې نړۍ واکمن ځواک شو. روم وروسته د پينځم فليپ او د مقدوني پيرسيوس، د سيليوسېد سترواکۍ د درېيم انتيوچس، د لوزيتانيا د ويرياتس، د نوميديا د جوګورتا، د پونتيک پاچا مېترېدېتس، د ګاول د ويرسينګيتورېکس او د مصر د ملکې کليوپاترا له لورې د پام وړ ماتو څخه وروسته د ستونزمنو برياوو پر يوه اوږده لړۍ سپور شو.
د هېواد دننه جمهوريت په ورته ډول د ټولنيزو او سياسي کړکېچونو يوه اوږده لړۍ تجربه کړه، چې په بېلابېلو سختو کورنيو جګړو سره پای ته ورسېده. په لومړي سر کې د حکمونو شخړې “Conflict of Orders” د خورا ګڼ شمېر عوامو پر وړاندې د پارتيزيانو مخالفت وکړ، چې نږدې اوليګارشي ممتازه پرګنه وه او عوامو په پای کې له ميلاد څخه مخکې د څلورمې پېړۍ پر مهال بېلابېلو ګامونو کې سياسي برابري تر لاسه کړه. وروسته د جمهوريت پراخه برياوو يې ټولنه ماته کړه، ځکه چې د دوی له لورې د غلامانو راوړل شوي پراخه نفوذ ارستوکراسي غني کړه، مګر بزګر او کليوالي کارګران يې بې ارزښته کړل. د دې موضوع په نښه کولو لپاره د پاپيولاريس “Populares” په نوم بېلابېلو ټولنيزو سمون راوړونکو د کرنيزو قوانينو د تصويبولو هڅه وکړه، مګر ګراکچي ورونو ساتيوناينس “Saturninus” او کلوديس پولچر “Clodius Pulcher” ټول د “Optimates” په نوم خپلو سيالانو له لورې ووژل شول، چې د دوديز ارستوکراسي نظم ساتونکي وو. غلامي هم د غلامۍ د درې جګړو “Servile Wars” لامل شوه، چې د وروستۍ جګړې مشري سپارتاکس “Spartacus” کوله؛ نوموړی يو تښتېدلی ګلادياتور پياوړی شخص و، چې ايټاليا يې ړنګه کړه او روم يې له ميلاد څخه مخکې ۷۱ کال کې تر خپلې ماتې پورې بې وسه پرېښوده. په دې برخه کې د جمهوريت وروستۍ لسيزې د سترو جنرالانو د راپورته کېدنې له مخې په نښه شوې وې، چې د سياسي نظام د واک تر لاسه کولو په موخه يې له خپلو فوځي سوبو او ډله ييز يا ګوندي حالت څخه ګټه پورته کړه. ماريس له ميلاد څخه مخکې د ۱۰۵ او ۸۶ کالونو تر منځ او سولا له ميلاد څخه مخکې د ۸۲ او ۷۸ کالونو تر منځ په نوبت جمهوريت کې واکمني وکړه؛ دواړو د خپلو سيالانو د له منځه وړلو په موخه له ځانګړو پياوړتياوو څخه ګټه واخېسته.
ګڼ کړکېچونه د کورنيو جګړو د يوې لړۍ لامل شول، چې لومړۍ جګړه د دوه جنرالانو جوليوس کايسار او پمپي تر منځ وه. کايسا د خپلې بريا او د ټول ژوند لپاره د يو زورواکي يا ديکتاتور په توګه له ګومارنې سربېره له ميلاد څخه مخکې ۴۴ کال کې ووژل شو. د نوموړي وارث اوکتاوين او دويم بريدمن مارک انتوني له ميلاد څخه مخکې ۴۲ کال کې د کايسار قاتلينو بريوټس او کاسييس ته ماتې ورکړه، مګر دوی هم په پای کې له دې وروسته سره بېل شول. له ميلاد څخه مخکې ۳۱ کال کې د اکتيوم جګړه ‘Battle of Actium’ کې د خپلې ملګرې او معشوقې کليوپاترا تر څنګ د مارک انتونۍ وروستۍ ماتې او د سنا له لورې له ميلاد څخه مخکې ۲۷ کال کې د اګسټس په توګه اوکتاوين ته د ځانګړو واکونو ورکولو (چې نوموړی يې اغېزناک ډول د روم لومړنی سترواک کړ) په دې ډول جمهوريت پای ته ورساوه.
بنسټ ايښودنه
روم له خپلې بنسټ ايښودنې راهيسې د پاچاهانو له لورې اداره شوی و. دا پاچاهان د هغو خلکو له لورې د ټول عمر لپاره ټاکل شوي وو، چې د روم د مشرانو جرګه يا “Roman Senate” يې جوړوه. وروستی رومي پاچا ليوکيس تارکيونييس سوپربس “Lucius Tarquinius Superbus” نومېده، چې په عاميانه ژبه “Tarquin the Proud” پېژندل کېده او په دوديزو تاريخونو کې تارکوين له ميلاد څخه مخکې ۵۰۹ کال کې له روم څخه د دې له امله شړل شوی و، چې زوی يې سيکټس تارکيونييس د لوکريشيا په نوم شريفې ښځې باندې جنسي تېری وکړ، چې تېري څخه وروسته يې د خپلې مېرمنې په توګه غوره کړه. د لوکريشيا مېړه لوکييس تراکيونييس کولاتينس د تارکوينييس سوپربس له وراره لوسيس جونيس بريوتس سره يو ځای له مشرانو جرګې او رومي فوځ څخه د ملاتړ غوښتنه وکړه او پخوانی پاچا يې ايتروريا ته شړنې (تبعيد) ته اړ کړ.
له دې پېښې څخه وروسته مشرانو جرګې د پاچاتوب له منځه وړلو هوکړه وکړه. د پاچا زياتره پخوانۍ دندې په خپل وار دوه بېلو کونسلانو يا استازو ته ولېږدول شوې. دا استازي د يو کال لپاره ټاکل کېدل، چې هر يو يې د ويټو واک له لارې (د اړتيا حالت کې) د خپل همکار د څارونکي په توګه د عمل کولو توان درلود؛ پخوانيو پاچاهانو د وېټو حق له ځان سره ساتلی و. د دې تر څنګ که چېرې به کوم استازي په دنده کې له خپلو واکونو څخه ناسمه ګټه پورته کوله، د خپلې دورې له پای ته رسېدلو څخه وروسته محاکمه کېدلی شو. لوکييس جونييس بريوتس او لوکييس تارکيونييس کولاتينس د رومي جمهوريت لومړني استازي يا کونسلان شول (د جمهوريت په رامنځته کېدنه کې د کولاتينس د ونډې سربېره نوموړي د پخواني پاچا په ورته کورنۍ پورې تړاو درلود او له همدې امله اړ و، چې له خپلې دندې څخه لاس واخلي او روم پرېږدي. نوموړی له دې وروسته د پبلييس واليرييس پبليکولا “Pulius Valerus Publicola” له لورې د مرستيال استازي په توګه وګومارل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د روم جمهوريت
شخصي شبکه
خصوصي شبکه (Personal Area Network) عبارت له یوې داسې شبکې څخه ده چې د محدودو ارتباطي وسایلو څخه په گټه اخیستني د یوه فرد په چاپیریال کې شتون ولري. لکه تلیفون, مبایلونه , چاپ کونکي ... په کارکیږي. په پورته عکس کې په آسانۍ سره ددې شبکې په اړه معلومات ترلاسه کولای سی.
آية الکرسي
آية الکرسي د قرآن کريم د سورة البقره ۲۵۵ آيت دی. د دغه آيت عبارت او مانا په لاندې توگه دی:
داهم وگورئ
قرآن
محمد بن قاسم»
محمد بن قاسم سقفى هغه ۱۷ کلن ځوان چى هند فتحه کړ
ليکنه عبدالواجد نياﺯى
محمد بن قاسم ثقفی د قاسم بن محمد ﺯوې ۶۶ هجری د عربستان په طائف کې زېږېدلی دی. د محمد بن قاسم نیکه محمد بن حکم د ثقیف له مشرانو څخه وو.
،اموي خلافت پر مهال ډیر برجسته قهرمانان او فاتحان را منځ ته راغلل ، چې د نړۍ په څلورو کونجو کې پر جهاد بوخت وو.له دې ډلې د مسلمه بن عبدالملک، قتیبه بن مسلم، موسی بن نصیر، محمد بن قاسم او طارق بن زیاد نومونه د یادولو وړ دي.
خو هغه چې له دې ډلې تر نورو ډیر وځلېد، کارنامې یې تر نورو ډیرې بريالى وې هغه محمد بن قاسم ثقفي دی. چا چې په اوولس ۱۷ کلنۍ کې د هند او سند پر لور جهادي خوځښت پیل، هلته شته کفري نظامونه ړنګ او زرګونه هندوان د هغه د ښه اخلاقو له کبله په اسلام مشرف شول.
د هند فتح واقعه
محمد بن قاسم له خپل لښکر سره چې شمیر یې تر شل زرو اوښت، د ایران له پولو په کال ۹۰ هـ کې هند ته ورسید دځوان اتل جنګي تاکتیکونه، سیاسي بصیرت ورو  ورو خلکو ته ور ښکارېده.محمد بن قاسم د دو کلونو په دوران کې ۹۰-۹۲هـ د داهر تر ولکې لاندې ښارونه یو پر بل پسې نیول، مخکې روان وو تر دېچې د سند پلازمینې دیبل ته ورسېد  هغه ښار چې داهر له خپل قوي فوځ سره د مسلمانانو پر وړاندې ولاړ وو. محمد بنقاسم ددې ښار مزبوت ديوالونه پر خپل منجنیق تر اور لاندې ونیول. هغه ددې ديوالونو د نړولو لپاره له داسې منجنیقڅخه کار واخیست چې د حرکت او کار لپاره یې ۵۰۰ تنه پر کار بوخت وه. د دیبل ټینګې ديوالونه ونړېدل، او د داهر پوځ له  راووت، ترڅو له خپل وروستۍ سیمې دفاع وکړي. مسلمانانو په یوه برخلیک ټاکونکي جنګ کې هغوی ته ماتېورکړه، د دیبل واکمن یې قتل او ښار یې تر ولکې لاندې راوست. په دې توګه مسلمانان وتوانېدل د سند او پنجاب زیاتېسیمې فتحه کړي.
محمد بن قاسم تر ۶ کلنو پورې په دې سیمو کې فتوحات جاري وساتل، اسلام یې تر ملتان او د پنجاب تر جنوبه ورساوه.
محمد بن قاسم ښوونه او روﺯنه
د محمد بن قاسم نیکه محمد بن حکم د ثقیف له مشرانو څخه وو. په
کال ۷۵هـ کې چې حجاج بن یوسف د شرقي سیمو او عراق والي شو؛ خپل کاکا  قاسم  چې د  محمد  پلار وو، د بصرې
وروسته له هغې چې حجاج ”واسط“ ښار بناء کړ؛ دا ښار یې د خپلو نژدې افرادو لپاره د قرارګاه په توګه وټاکه. محمد بن
قاسم هم په همدې قرارګاه کې وروزل شو، ټول جنګي تخنیکونه او چلونه یې زده کړل. همدا وو چې دی په ۱۷ کلنۍ کې دهماغه وخت له اتلو قومندانانو څخه ګڼل کېده.
هماغه د وړکتوب له دورې د ده په ځان کې د شجاعت او اتلولۍ نښې ښکارېدې. په تازه ځوانۍ کې یې خورا سیاسي
اوجنګي پوهه لرله، همدا وو چې په ۱۷ کلنۍ کې د حجاج لخوا ”سند“ او ختیځ لوري سرحدونو ته د قومندان په صفتوګمارل شو.
محمد بن قاسم چلند او اخلاق
د د له صفتونو یو هم له سولې او کرارۍ سره تمایل وو، او تر څو چې له جنګ کولو پرته هم کار کېده، ده جنګ تهترجیح نه ورکوله. د سند په زیاتو سیمو کې فتوحات په سولییز ډول روان وو، هر چا نیکي خبرې او نصیحت باندې یې عمل عادت وو، د حجاج بن يوسف ثقفى توصیې یې منلې، که څه هم حجاج پر خپلو خبرو عملنه کاوه؛ خو محمد بن قاسم ته یې توصیې داسې وې: که غواړې چې خپله خاوره وساتې؛ له خلکو سره دې نرمه رویه کوه. له هغه چا سره چې تا سره یې نیکي کړې؛ سخاوتکوه. کوښښ وکړه چې دښمن ته دې هم همدا ور وپوهوې. له مخالفینو سره دې مهربان اوسه. او تر ټولو ښه توصیه چې تاته یې کوم؛ دا ده چې کوښښ وکړه خلک پر دې پوه شي چې ته شجاع یې او له مبارزې لاس نه اخلې.محمد بن قاسم خاکسار او بې کبره کس وو، دده په لښکر کې تر ده هم په عمر او هم په مقام کې لوړ کسان وو؛ خو ده هېڅکله هم تر هغو ځان پورته نه باله، هېڅ کار یې د هغوی له مشوره او رایې پرته نه عملي کاوه. هر ځای یې چې فتح کاوه؛ هلتهیې جومات جوړولی او دا کوښښ یې وو چې اسلامي کلتور په مفتوحه سیمو کې نور هم پراخ کړي.
محمد بن قاسم د شهادت واقعه
په کال ۹۶هـ کې چې محمد بن قاسم د سند په خاوره کې مخ پر وړاندې روان وو؛ د ولید بن عبدالملک د وفات خبر ورته
راورسېد، چې مخکې تر ولیده حجاج هم مړ شوی وو. بیا سلیمان بن عبدالملک واک ته رسېدلی وو؛ سلیمان بن عبدالملکچې له حجاج سره یې کینه او دښمنۍ درلوده، خپله کینه یې د حجاج پر خپلوانو سړوله، چې محمد بن قاسم هم د همدېکینې قرباني شو.
حجاج هم پر همدې خبره له ولید سره بیعت وکړ؛ د حجاج بیعت سلیمان ته کینه ور پیدا کړه، که څه هم سلیمان له واکهلیرې نشو، خو له حجاج سره یې دښمنۍ پر ځای پاتې وه. کله چې سلیمان واک ته ورسېد؛ د حجاج ټاکلي والیان یې له دندوګوښه او پر ځای یې د حجاج دښمنان مقرر کړل.
سلیمان عراق ښار صالح بن عبدالرحمن ته ور تسلیم کړ، چا چې له حجاج سره پخه دښمني درلوده. صالح وغوښتل چې دحجاج له نژدې خپلوان  محمد بن قاسم څخه انتقام واخلي. هغه یې لومړی له ولايته لیرې، پر ځای یې یزید بن ابی کبشه مقرر او هغه ته یې دنده وسپارله چې محمد بن قاسم بندي کړي او عراق ته یې راولي.
عبدالواجد نیازی
میلان
میلان یا میلانو (په انګلیسي: Milan) د ایټالیا له لرغونو او پخوانیو ښارونو څخه یو ښار دی چې ددې هېواد په ... کې موقیعیت لري. دا ښار 1,354,196 تنه نفوس لري.
لینچبورګ تنسی
لینچبورګ تنسی په انګلیسیLynchburg, Tennessee په تنسی آیالت کې پروت یو ښار دی چې د امریکا متحده ایالتونو اړوند دی، د ۲۰۱۰ کال د اټکل له مخی یاد ښار ۳۶۲'۶ زره وګړي لري.
د کوويډ-۱۹ نښې
د کوويډ-۱۹ نښې بدلون مومي، له کوچنيو نښو نيولې بيا تر سختې ناروغۍ رسېږی. په عامو نښو کې سردرد، د بوی حس کولو وړتيا (انوسميا) او خوند حس کولو وړتيا (ايجوسيا) له لاسه ورکول، پوزه بندېدل او پوزه بهېدل، د غړيو درد، د ستوني درد، تبه، اسهال او په ساه اخستلو کې ستونزې شاملې دي. د داسې عفونت لرونکو خلکو بېلا بېلې نښې څرګندېږي او شونې ده چې د وخت په تېرېدو سره يې نښې بدلون ومومي. د نښو درې عامې ډلې په ګوته شوې دي: يو يې د ساه اخستلو د نښو ډله ده چې ټوخی،  بلغم، ساه لنډي او تبه ده، د بدن د غړيو د نښو ټولګه چې د غړیو او بندونو دردونه، سر درد او ستړتيا  ورسره وي، د هاضمې د نښو ډله چې د خېټې درد، کانګې کول او اسهال ورسره مل وي. په هغو خلکو کې چې له مخکې نه د غوږ، پوزې يا ستوني ستونزې نه لري، په کوويډ-۱۹ کې د خوند او بوی د حس له لاسه ورکول هم يو ځای وی، دا  نښې په اته اتيا سلنه پېښو کې لېدل شوې دي.
د هغو خلکو له منځه چې د دې ناروغۍ نښې په کې لیدل کيږي، يو اتيا سلنه يې يوازې سپکې یا منځنۍ نښې (ډېره کمه نمونيا - سينه بغل) ښيي، په داسې حال کې چې په څوارلس سلنه خلکو کې سختې نښې څرګندېږي (ډايسپنيا، هايپوکسيا يا له پنځوس سلنه نه زیات د سږو ښکېلتيا) او پنځه سلنه ناروغان په سختو نښو اخته کېږي (ساه بندي، جټکه یا د ډېرو غړيو بې کاره کېدل). لږ تر لږه د هغو خلکو له منځه چې، په دې وايرس اخته کېږی، درېيمه برخه يې هېڅ وخت د پام وړ نښې نه څرګندوي. دا کسان چې نښې نه لري؛ خو ناروغي ورسره وي، د ازموينې (طبي معاينې) لپاره مراجعه نه کوي او کولای شي چې، ناروغي خپره کړي. ځينې نور اخته شوي کسان وروسته نښې څرګندوي، چې دې ته «مخکينۍ نښې» ويل کېږي، يا ډېرې نرمې نښې لري او کولای شي، چې دا وايرس خپور کړي.
لکه چې په ناروغۍ اخته کسانو کې عامه ده، د هغې شېبې تر منځ چې په لومړي ځل يو څوک اخته شي او د لومړيو نښو د راڅرګندېدو تر منځ ځنډ پېښېږي. د کوويډ-۱۹ لپاره منځنی ځنډ له څلورو نه تر پنځو ورځو دی. ډېر نښې لرونکي خلک له تشخيص وروسته  له دوو نه تر اووه ورځو پورې د نښو څرګندېدل تجربه کوي. نږدې ټول خلک به په دوولسو ورځو کې لږ تر لږه يوه نښه تجربه کړي.
ټول کتنه(عمومي کتنه)
شونې ده چې د کوويډ-۱۹ نښې په پرتليز ډول ټاکلې نه وي، تر ټولو عامې نښې يې تبه، وچ ټوخی او ستړتيا دي. د هغو خلکو له منځه چې نښې په کې موندل کېږی، په اټکلي توګه په پنځو کې يو تن يې شونې ده چې ډېر سخت ناروغه شي او په ساه اخستلو کې ستونزې پیدا کړي. په بېړنيو نښو کې د ساه اخستلو ستونزې، دوامدار د سينې درد يا فشار، ناڅاپي خپګان، په تګ کې ستونزه، د مخ يا شونډو شنه کېدل شامل دي؛ که چېرې دا نښې وي، نو د سملاسي روغتيايي پاملرنې سپارښتنه کېږي. د ناروغۍ زياتېدل کولای شي، د نمونيا (د سږو پړسوب- سينه بغل)، سخت تنفسي رنځ نښې، سيپسس، سپټيک جټکه (له يوې ناروغۍ وروسته د فشار زيات ښکته کېدل) او د ګردو له کاره لوېدو په څېر ستونزو (ګډوډيو) لامل وګرځي.
ځينې نښې د نورو په پرتله ژرڅرګندېږي. د ۲۰۲۰ز کال د اګست په مياشت کې، د سويلي کارولينا په پوهنتون کې ساينس پوهانو د کوويډ-۱۹ د لومړيو «شونو» نښو ترتيب د تبې په ډول وښود، چې له هغې وروسته ټوخی او د غړيو درد پيلیږي او دا چې زړه بدی او کانګې له اسهال نه مخکې پيليږي. دا د انفلوينزا د عامې لارې سره په ټکر کې ده، په کومې ناروغۍ کې چې لومړی ټوخی او بيا ورپسې تبه منځ ته راځي. په داسې حال کې چې د نښو د منځ ته راتلو د کتنې لپاره د روغتيايي ادارو لارښود د څوارلسو ورځو لپاره د تجريد (ځانله کېدو) سپارښتنه کوي، داسې محدود شواهد شته چې، شونې ده د لومړي اخته کېدو نه وروسته په ځينو ناروغانو کې د نښو څرګندېدل، له څوارلسو نه زياتې ورځې واخلي.
د کرونا بېلا بيل ډولونه
د هغو خلکو لپاره چې په بېلا بېلو ډولونو اخته کیږي، د تر ټولو زياتو نښو شمېر شونې دی، له هغه څه مختلف وي، چې د دې وبايي ناروغۍ په لومړيو پړاوونو کې وليدل شي.
ډيلټا
هغه خلک چې په ډلټا اخته شوي، شونې ده چې د زکام له نښو سره يې توپير ونه شي کړای او د ځانله کېدو اړتيا ونه ويني. د ۲۰۲۱ز کال د جون په مياشت کې راپور شوې عامې نښې يې سردرد، د ستوني درد (خارښت)، د پوزې بهېدل او تبه دي. په بریتانيا کې هغه مهال، کله چې يو نوي ۹۱٪ سلنه نوې پېښې د ډلټا ډول بلل شوې وې، په يوه څېړنه کې وموندل شوه چې، ډېرې راپور شوې نښې يې سردردی، د ستوني درد او د پوزې بهېدل دي.
اوميکرون
د ۲۰۲۱ز کال د دسمبر مياشتې په نيمايي کې د وبايي ناروغيو پوهاند «ټم سپيکټر» ويلي و چې: د اوميکرون ډول ډېری برخه نښې د عام زکام په څېر وي، چې سردردی، د ستوني درد، پوزې بهېدل، ستړتيا او پرنجی په کې شامل دي، په همدې بنسټ هغه خلک چې د زکام نښې لري، بايد د کرونا معاینه وکړي. «د تبې، ټوخي او بوی حس له لاسه ورکولو په څېر حالتونه، اوس د هغو نښو په لږه کيو کې شمېرل کېږي چې موږ يې وينو. ډېری خلک کلاسيکې نښې نه لري». په لندن کې د زکام نښې لرونکي خلک (چېرې چې کرونا په تېزۍ سره د خپرېدو په حال کې وه) د دې پر ځای چې زکام وبلل شي، د دې ډېره شونتيا وه، چې په کرونا اخته شوي وي.
بدني
په عادي بدني نښو کې ستړتيا، د غړیو او بندونو درد شامل دی. ځينې خلک د ستوني درد (خارښت) هم لري.
تبه
د کوويډ-۱۹ په ناروغانو کې تبه یو له ټولو عامو نښو نه ده، خو په لومړيو معايناتو کې د تبې په نه شتون سره د کوويډ-۱۹ شتون رد کېدای نه شي. په کوويد-۱۹ د اخته کېدو په لومړۍ اونۍ کې تبه، د بدن د طبيعي مدافعې قوې (قوه معافيت) غبرګون ښودل کېدای شي، خو که چېرې دا عفونت د «سيتوکين توپان» (يو ډول حجروي خلل دی) بڼه غوره کړي، تبه بيا معکوسه پايله ورکوي. د ۲۰۲۰ز کال تر سپتمبر مياشتې پورې، د پايلې سره د تبې د تړلو په اړوند ډېره کمه څېړنه شوې وه.
د ۲۰۲۰ز کال د جون په مياشت کې یوې منظمې کتنې له پنځه اويا نه تر اتيا سلنه پورې د تبې خپرېدو راپور ورکړی و. د ۲۰۲۰ز کال د جون تر مياشتې پورې، د ناروغیود مخنيوي او کنترول لپاره اروپايي مرکز (ECDC) د پنځه څلوېښت سلنه تبې د خپرېدو خبر ورکړی و.
درد
د ۲۰۲۰ز کال د جون مياشتې يوې منظمې کتنې  له اووه ويشت نه تر پنځه دېرش سلنه پورې د ستړتيا د خپرېدو، له څوارلس نه تر نولس سلنې پورې د غړیو د درد، له لس نه تر څوارلس سنله پورې د ستوني د درد خپرېدو راپور ورکړی و. د ۲۰۲۰ز کال د جون تر مياشتې پورې ECDC تر دري شپېته سلنه پورې د غړیو د کمزورۍ (استينيا) د خپرېدو، تر درې شپېته سلنه پورې د غړيو د درد (مايليژيا) د خپرېدو او تر درې پنځوس سلنه پورې د ستوني د درد د خپرېدو خبر ورکړی و.
تنفسي (د ساه اخستلو اړوند)
شونې ده ،چې په تنفسي ستونزو کې  سينه بغل او سخت تنفسي رنځ  نښې (ARDS) شاملې وي. د ۲۰۲۰ز کال د جولای تر مياشتې پورې، ECDC  اته شپېته سلنه د پوزې د بنديدو، درې شپېته سلنه د ټوخي، شپېته سلنه د پوزې د بهېدو د خپرېدو راپور ورکړی و. د ۲۰۲۰ز کال د جون په مياشت کې د بدني بيا کتنې له خوا له څلور پنځوس نه تر يو شپېته سلنه د وچ ټوخي او له دوه ويشت نه تر اته ويشت سلنه پورې د بلغمي ټوخي د خپرېدو راپور ورکړی و.
سیمه ییزه شبکه
سیمه ییزه شبکه (Local Area Network) یوه کمپیوټری شبکه ده چې یو محدود ځای لکه کور, کاري دفتر یا یو اپارتمان تر پوښښ لاندې راولي. سیمه ییزه شبکه (LAN) لکه څنګه چې یې له نامه څخه معلومیږي هغه شبکه یا نیټورک دی چې په هغه ځایونو کې چې د پراخوالي له پلوه کوچني وي جوړیږي. لکه د یو دفتر نیټورک, د یوه کور نیټورک او نور. په نوموړي شبکه کې محدود شمېر کمپیوټرونه او د تړلو کېبلونه کارول کیږی.
مهور الوند
مهور الوند (په جولاي ۱۳ ، ۱۹۹۴ په تهران کې زیږیدلی) د ایران فلمی اداکار دی. هغه د تهران پوهنتون د ښکلو هنرونو له پوهنځي څخه په تیاتر کې د لسانس سند ترلاسه کړ.
کوهدشت ولسوالي
کوهدشت ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان کوهدشت)  د ايران د لرستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د کوهدشت ښار دی. دا ولسوالي ۱۶۶٬۶۵۸ تنه نفوس لري. د کوهدشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۸ کېښودل شو.