cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
صادق
۱۴- مولانا عبد الغفور عباسی ۱۹۶۵ء تذکره عبد الغفور.
۱۵- مولانا انعام کریم ۱۹۷۹ء بینات اگست ۱۹۸۹ء.
۱۶- شیخ الحدیث مولانا محمد زکریا ۱۹۸۲ء سوانح شیخ.
۱۷- مولانا عبد الحنان ۱۹۸۶ء بینات جون ۱۹۸۶ء.
۱۸- مولانا قاری فتح محمد پانی پتی ۱۹۸۷ء بینات جولائی ۱۹۸۷ء.
۱۹- مولانا هاشم بخاری ۱۹۸۸ء سلوک واحسان رجب ۱۴۰۸.
۲۰- مولانا سعید احمد خان ۱۹۹۸ء بینات دسمبر ۱۹۹۸ء.
۲۱- ډاکټر شاه حفیظ الله سکھروی ۲۰۰۰ء محاسن اسلام خصوصی نمبر.
۲۲- صوفی محمد اقبال ۲۰۰۰ء مرد باصفا.
۲۳- مفتی عاشق الٰهی ۲۰۰۲ء یادگار اسلاف.
۲۴- سید حبیب محمود احمد مدنی ۲۰۰۳ء ندائے شاهی.
۲۵- مولانا رشید الدین ۲۰۰۳ء بینات.
۲۶- مولانا منطور احمد الحسینی ۲۰۰۵ء پیکر اخلاص.
۲۷- مولانا عبد القدوس دیوبندی.
غرغښته سلېمانخېل كټوازۍ
اغلې غرغښته د محمد سرور لور ، په ۱۳۵۹ لمريز کال کې د پکتيکا ولايت د خيرکوټ په ولسوالۍ کې زيږيدلې ده. اصلي ټاټوبى يې د پکتيکا ولايت ، اوسنى ټاټوبى يې د کا بل ښار دى. اغلې غرغښته د ښوونې او روزنې د پوهنتون محصله ده.
دندې
د محمد صديق فرهنگ د ښوونځي ښوونکې ، د پکتيکاولايت د ځوانانو د اتحاديې رئيسې ، ددغه ولايت د مدني ټولنى د ښوونې او روزنې د برخى مسئوولې ، د نړيوالو اړيکو مسئوولې او د کابل د ښوونکو په اتحاديې کې دسندونو او اړيکو مسئوولى. اوسمهال د افغانستان په ولسي جرگه کې د پکتيکا ولايت وکيله ده.
اخځونه
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي
مالیه
ماليه د پانگې اچونې سمبالښت دی. او یا هم مالیه په حکومت یا کمپنیو کې د پیسو د لویې کچې سمبالښت ته وایي. چې عمومي ډگرونه يې دی سوداگريزه ماليه، ځاني ماليه او ټولوگړيزه ماليهده. مالي چارې د پيسو سپمول او کله هم د پيسو پور ورکول په گډون هم دي. د مالي ډگرونو معامله د وخت پيسو او خطر له مفهوم سره او څنگه سره مرتبط دي دی. او همدارنگه د ماليه چارې هغه کړنې دي چې څنگه پيسې خرڅ يا ولگول شوې او څنگه بودجه شي.
د مالیه یوه ډول د کسانو او سوداگریزو سازمانونو له لارې دی، په کوم کې چې پیسې په بانک کې سپمول کیږي. چې بیا بانک دغه پیسې په بهر کې خلکو یا شرکتونو ته د مصرف یا پانگونې په مخسد په پور ورکوي او سربیره پر دې په پور باندې میاشتنی سود یا اضافي پیسې د گټې په ډول پرې چارجوي.
د مالياتو ډولونه
٢ماليات په عمومى ډول په شپږو گروپونو ويشل کيږي.
مستقيم ماليات:
د هغه مالياتو څخه عبارت دي چي د اشخاصو څخه د هغوي د فعاليت او ملکيت په اساس اخستل کيږي.لکه د ځمکې ماليات مستقيم ماليات لاندي ډولونه لري.
د انفرادي اشخاصو پر عايداتو ماليه:
يعنې کله يو تجار جواز لاسته راوړي د هغه پر عايداتو ماليات وضع کيږي.
دنمايشاتو پر عايداتو ماليه :
نمايشي او تفريحي ځايونه لکه سينما د پهلوانى ځايونه او داسي نورو د خالس مفاد څخه چي د تجارتو گټي په منظور اجراکيږي د هغوي د عايدانو څخه ماليه په لاندي ډول اجراکيږي. ١. هغه فعالتونه چې يواځي د خالصي گټي په خاطر صورت نيسي د هغوي د خالصي گټى څخه ماليه دښاروالى يانورو ارگانونو پواسطه اخستل کيږي. ٢.هغه فعاليتونه چې په جريان کې گټه او تاوان دواړه رامنځته کيږي. دهغوي ماليه دبلانس له مخې د تجارتي فعاليت د نرخ د اندازي اخستل کيږې.
په ژرندو ماليه يا د وړو په ماشين:
د اوبو د ژرندو ماليکين د يو لړثابتو مالياتو تابع دي کوم جې د هغوي څخه د يو لړ عايداتو مطابق تخمين کيږي. هغه ژرندي چي د برق پواسطه چليږي د ثابتو مالياتو تابع دي د ژرندو د مالکانو څخه (٢٠٠٠)افغانى د يو هارس پاور په مقابل کې اخستل کيږې.
د معاش په عايداتو ماليه:
هغه خلک چې ددولت څخه معاش اخلي د هغوي په عوايدو باندي د لاندي تخفيفاتو په نظر کې نيولو سره ماليه وضعه کيږي. که چيرته د مجردو اشخاصو معاش –١٠٠٠٠- افغانى وى او د متاهلو اشخاصو معاش –١٥٠٠-افغانى وى د هغوى څخه ماليه نه اخستل کيږي. داولي مادي نه علاوه داولني او ددريم ماشوم لپاره تر –١٠٠٠٠-افغانيو عوايدو پوري ماليه معاف کيږي او ددي څخه وروسته هر ماشوم لپاره چه وروسته راځي –١٠٠٠-په تفاوت سره ماليه اخستل کيږي. نيژدي خپلوان چه د هغوى نفقه ددوي په غاړه وي يو نفر ته –٥٠٠-معاف کيږي.
په ځمکې باندي ماليه :
د اساسي قانون د هغه مادي مطابق چه په ځمکي باندي ديو جريب په مقابل کې (٥٠) افغانى تثبيت شوي دي اخستل کيږي او د مالي د سنجش په اساس هغه ځمکه چه د نيم جريب او ياد هغه څخه کمه وى ماليات تري نه اخستل کيږي. او که چيرته د نيم جريب څخه زيات وي نو په جريب کې شميرل کيږي ماليه ورکوونکى مجبور دي چې خپله ماليه هر کال د سنبلي د مياشتې داول څخه تر ددلوي د مياشتي تر اخره پورى هر کال په يو دم ياپه وده قسطو ورکړي همدارنگه هغه امتيازات او بخښني چه د ځمکي په اړوند او عايداتو لپاره ټاکل شوي په لاندي ډول دي. ١. هغه کورنى چې دوه جريبه ځمکه ولري د ماليه د ورکړي څخه معاف دي مگر هغه کورنۍ چې د دوه جريبو څخه زياته ځمکه ولري د ماليه د ورکړي څخه نه  معاف کيږي. ٢.په دولتي ځمکو ماليه نه وضع کيږي. ٣.هغه څمکى چي د کرهنې څخه پاتي وي وروسته د زراعت د کارمندانو او د وخت دوالي د تاييد څخه د مالي د ورکړي څخه معاف کيږي. ٤. هغه ځمکي چې د نيکو کارونو لپاره وقف شوي وي او د هغي څخه کومه گټه لاسته نه راځي لکه مسجد ،ديني مدرسي،وزارت خانې ، تعليمي ځايونه واداسي نوري ځمکې  د مالي څخه معاف دي. ٥.هغه ځمکي چي د مالدارۍ فارم ، چرگانو فارم، مچيوفارم، د ماهيانو د روزني او حيواناتو د روزني چي قيمتي پوستکى لري د ما لک د تقاضا څخه معاف خو د هغي د عايداتوڅخه ماليه اخستل کيږي.
دشرکتونو په عايداتوماليه:
پدي کې هغه عوايدشامليږي چې دشرکتوڅخه ديو کال په جريان کې په لاس راځي.
ددولتي تصديگانو په عايداتوماليه :
دهغه مالياتو څخه عبارت دي چي ددولتي تصدئى گانو دعوايدو څخه ترلاسه کيږي.د مثال په توگه :-هر دولتي تصدي مجبورده چي ددولت د قانون سره سم د خپلو عايداتو څخه دولت ته ماليه ورکړي.
په دولتي اشتراکاتو ماليه:
پدي کې هغه عوايد شامل دي چي دولتي اشتراکاتو باندي وضع کيږي. د مثال په توگه:-ددولت يو تعداد موسسات يا شرکتونه ، سرمايه گذاري وکړي او په هغه کې ونډه لري. نو موړي شرکتونه د اشتراکا تو د قانون له مخې مجبور دي چې د خپلو لاسته راغلو عوايدو څخه ماليه دولت ته ورکړي.
غير مستقيم ماليات
دادهغه ډول مالياتو څخه عبارت دي چي ديو شخص څخه نه اخستل کيږي.لکه:-گمرکي محصولات د غير مستقيم مالياتو ډولونه
دگمرکي صادراتو محصول:
په ده کې هغه عوايد شامل دي چې دگمرکي محصولاتو څخه لاسته راځي. په هغه اجناسو چې د استفادي يا د خرڅلاو په منظور له ملک څخه صادريږي محصول ټاکل کيږي.
دگمرکي وارداتو محصول:
هغه اجناس چي د استفادي يا دخرڅلاوپه منظورملک ته وارديږي. په هغه ټکس وضع کيږي.
د استهلاکي موادو په خرڅلاو باندي ماليه :
دا هغه ډول ماليات دي چې د عوايدو څخه اخستل کيږي.لکه-عمده فروشي،پرچون فروشې، او يا دبعضي نورو استهلاکي اجناسو او موادو څخه لاسته راځي. هغه اجناس او اموال چې دملک په داخل کې توليديږي هم ماليه تري اخستل کيږي. ٤.د تجارتي معاملاتو او قيمت لرونکي اسنادو باندي ماليه : پدي کې هغه ډول ماليات شامل دي چي د عوايدو له درکه په هغه معملاتو کې لکه تجارتې خريد فروش، محصول ،خارجي اسناد او يا قيمتي اسناد چي د غير منقولو اموالو د اخستلو او خرڅلاو څخه په لاس راځي.
ثبت شوو اموانو دخرڅلاو په عوايدو ماليه :
پدي کې مالياتو هغه دولتي خدماتو عوايد شامل دي .کوم چې ددولتي محصولاتو او ثبت شوو موادو د خرڅلاواو يا ددولتي خدماتو په ذريعه لاسته راشي. لکه د ځمکي خرڅلاو څخه ، طبعي منابع. د پسته خانو محصول صحي. خدمات او داسي نور.
د ځمکو او تعميراتو د غير خالصو عوايدو له درکه ماليه:
پده کې هغه ډول عوايد شامل دي چه غير خالص وي چه د ځمکي يا دولتي تعميراتو د خرڅلاو له درکه په لاس راځي. ٧.د طبعي منابعو د خرڅلاو له درکه ماليه: دولت د ملک د عوايد دتقوى لپاره طبعي منابع چې په هغه کې ملى گته هم شامل ده په خرڅلاو رسوىتر څودهغي څخه دلاسته راغلوعوايد څخه په هغه سکتورو کې چه د ملک د انکشا ف لپاره ضرورى وي  استفاده وکړي.
دمستقيمو مالياتو يو څو گټي:
١.٣مستقيمو مالياتو په نتيجه کي په خلکوکې  د ښارى توب جذبه پيدا کيږي. ٢.مستقيمو مالياتوپه نتيجې کي په ټولنه کې مساوات (برابرى)رامنيځته کيږي. يعني مالدارو څخه ماليات اخستل کيږي. او همدارنگه غريب خلک د مالياتو دورکړي څخه مستثنى دى. ٣.مستقيمو مالياتو په نتيجه کې د دولت په تقسيم کې (نابرابرى)ختميږى. د مستقيمو مالياتو يو څو نمگړتياوي: ١. څرنگه چي مستقيم ماليه په عايداتو باندي وضع کيږي. نو د مالي د ارټولو مسولينولپاره مشکل کار دي. ٢.مستقيم ماليه په عامه توگه د غلا کيدو ښکار کيږي.
د غير مستقيمو مالياتو يو څو گټي:
١.د غير مستقيمو ماليه اصول اسانه وي ځکه چي د مالي راټولو مسولين د داجناسو قيمتوسره ماليه اصولوى. ٢. غير مستقيمو ماليه په زريعه د غير ضرورى او مضر و شيانو په استعمال کي کموالي راتلي شي.او همدارنگه دا دټولنى د نيکمرغي سبب گرځې. ٣. غير مستقيم ماليه دټولنى په ټولو طبقو باند وضع کيږي. او هيچ يو طبقه ترى نه پاتى کيدايشى. د غير مستقيمو مالياتو يو څونمگړتياوي ١. دغير مستقيمو مالياتو زيات د مالداروپه ځاى په غريبو باندى وي.ځکه چي هغوي د اخستلو په وخت کي دومره ماليه ورکوي لکه څومره چي مالدار ورکوي. ٢. غير مستقيمو مالياتو په نتيجه کېپه ټولنه د پيسو پړسوب (Inflation) رامنځته کيږي.چي داد ټولنى د خلکو دنه راحتى باعث گرځى.
٣.متزائده ماليه :(Progressive) متزائده ماليه داسي ماليه ته ويل کيږي.چي دآمدن په زياتيدو سره پکښې زياتوالي رامنځته کيږى. دمتزائده مالياتو يو څو گټي ١. دمتزائده مالياتو په نتيجه کې ددولت په تقسيم کې(برابرى) رامنځته کيږى. ٢. دمتزائده مالياتو په نتيجه کې ددولت آمدن اضافه کيږى. نو دغه حصوصآ د جنگ او د هنگامۍ په حالتو کې فائده منده ده. د متزائده مالي يو څو نمگړتياوى ١. دمتزائده مالياتو په نتيجه کې د خلکو په پس اندازونو او سرمايي په حرکت باندى منفى اثر غورځې.چي د هغى سره سرمايه گزاري متاثره کيږي. ٢.متزائده ماليه په عامه توگه د غلا کيدو د ښکار کيږى. ددغى نمگړتياوو باوجود چي پخوانى او اوسنى پوهان دمتزائد ملي نظام په حق کې دي. چي هغى څخه د پيکو مارشل او کنيز په ټولنه کي د روزگار د زياتوالي په خاطر ددي نظام حمايت کوو.خو نن سبا چي پر مختللى او پر مختياي هيوادونو کي دداقسم مالي نطام وضع شويدي. چي دغه د متزائده ماليه يو مستقيم ماليه ده. چي په آمدن باندى وضع کيږى. نو همدارنگه په پرمختيائي هيوادونو کي د مالي دا قسم نظام څخه د يو اندازه پيسي نه جمع کيږى.او بل داچي دغه قسم نظام چي د سرمايي گزارى باند منفى تاثيراتو په وجه دولتونه دمتزائد مالي  په انحصار په ځاي په غير مستقيمي مالي باندي انحصار کوي.
٤.تنزيلى ماليه (Regressive Tax) تنزيلى ماليه داسى ماليه ته ويل کيږى. چي د آمدن په زياتوالى سره په هغى کې کموالى رامنځته کيږي.نو همدارنگه دغه ماليه د متزائد ماليه برعکس ده. چي د مالي دا قسم نظام دمالدارو په نسبت غريب زيات ددي ښکار کيږي.
٥. متناسبه ماليه (Proportional Tax) د متناسبه ماليه څخه مقصد داسي يو نظام دي چي د ټولو په آمدنو باند يو شان ماليه وضع کيږي.يعني ډير آمد ن لرونکى او کم آمد لرونکى ترمينځ کوم فرق نه وي. د مثال په توگه : په يو هيواد کي انکم ټکس (%١٠) وي. نو د خلکو د آمدن په نظر کي نيولوڅخه پرته به (%١٠) ورکوى. چي دا مالداره وي او که غريب. د متناسبه ماليه گټي ١. د مالي راټولونکى د دغى مالي پيسواندازه په اسانى لگولي شي. ٢.ددغى مالي نظام په نتيجه کي د هيواد په آمدن او او دولت په تقسيم کې لوي لوي تغيرات نه رامنځته کيږي.چي ددي په نتيجه کي په ټولني کې اجتماعى ساختمان او ټولني کې تغير نه راځى.
٥.مخصوص او ايډوالرم ماليه (Specific And Advalorem Tax) ١.مخصوص ماليه (Specific Tax) کله چي په کوم شي باندي د هغي دآندازي او دهغي د سايز او وزن په لحاظ ماليه وضع شي.نو هغي ته مخصوص ماليه ويل کيږى. د مثال په توگه:-په چينى باندي د هغى دوزن په لحاظ گمرکى محصول وضع کيږي. په رختونو باندي د گزونو او ميټرو په لحاظ گمرکي محصول وضع کيږي. نو د مخصوص (Tax) فايده دا ده.چي په اسانى سره وضع کيداي او اوصول کيداشي. او نقصان ئي دادي.چي دغي بوج په غريب مصارف کوونکو باندي غورځى. ٢.ايډوالرم ټکس (Advalorem Tax) چي کله د کوم شې باندي دهغى د ارزيښت (Value) په لحاظ ماليه وضع شي. نو هغي ته ايډوالرم ټکس ويل کيږيز يعني پدي د شي وزن او سايز په نظر کي نه نيول کيږي.بلکي د هغى ارزيښت په نظر کي نيول کيږي.
ټيکسونو په روزگار باندي تاثيرات (Effects of Taxations on Employment) د بعضو خلکو دا نظر دي.چي دټيکسونو په وجه په روزگار کي کموالى رامنځته کيږى.يعنى د ټيکسونو په وجه په بي روزگارى کي  زياتوالي  راځى. خو د بعضو خلکو دا نظردي. چې کيچرى د سرمايه دارونو  سره  په ټيکسونو کې رعايت ورکړى شى. نو پدى سره سرمايه گزارى او بيا په روزگار کې زياتوالى رامنځته کيږى. يعنى دا خبره به مناسبه نه وى. چى ټيکسونو په وجه په روزگار کې کموالى رامنځته کيږى.
ټيکسونو د ټولنى په سوکالي باندي تاثيرات ( Effects of Taxations on Social Welfare) ټيکسونو په وجه خلکو کې موجوده او په ائنده کې په مصارفو کي کموالى راشى. نو په نتيجه کي ويلى شو. چي د ټولنى په سوکالى کې د مخکى  په  نسبت کموالى راغلى وى. کيچرى دولت په هغه صنعتونو باندي ماليه وضع کړي.چي هغه مضر شيان تياروى.نو دا دټولنى  په سوکالى باندي مثبت اثر غورځوى. نو پدى اساس ويلي شو.چي ټيکسونه په ټولنى باندي مثبت او منفى دوړاه  تاثيرات لري.
د افغانستان د مالياتو سيستم
د٤ افعانستان د مالياتوسيستم د (٩٩)مادو څخه جوړ شويدي چې مونږئي د يو څو مادو څخه يادونه کوو. لمړى ماده: د ټولو اشخاصو سهامى او محدودالمسوليت شرکتونو او د هيواد په دننه او بهر کې د نوروحکمى شخصيتو نو د عوايدو څخه د افغانستان ميشت (مقيم) ئي له بهر څخه تر لاسه کوى ددي قانون د حکمونو سره سم ماليه اخستل کيږي. حقيقي او حکمې اشخاص په هغه صورت کې د افغانستان ميشت گڼل کيږي چې د لاندي شرطونو لرونکي وي. ١.هغه شخص چې اصلي هستوگنځى يې د ماليي کال په اوږدو کې دننه په هيواد کې وي. ٢.د ماليي کال په اوږدو کې يي ټولى (١٨٣) ورځي (موده) دننه په هيواد کې تيره کړيوي. ٣.هغه کار کوونکې چي د ماليي کال په اوږدو کې ددولتي خدمتونو د تر سره کولو په منظور د هيواد څخه بهر کې توظيف شوي وي. ٤. نور هغه بنسټونه (نهادونه) چي تاسيس ، تشکيل او جوړيدنه ئي د ماليي کال په اوږدو کې صورت موندلى وي او نا ئي مرکزي اداره په افعانستان کې دننه وي. دوهمه ماده: د حکمي اشخاصو سهامي محدودودالمسوليت او د تضامنى شرکتونو په عايداتو باندي ماليات په مالي کال د هغوي د مالي وړعوايدو ته-١٠٠-کې %٢٠ ده. ٢.پرعايداتو باند ماليات د سنجولو په منظور اسعاري عوايد په افغانى پيسو تسعير کيږي. د تسعير نرخ د هر مياشتي په پاى کې د پيرودنې په بنسټ د افغانستان بانگ د ازادو نرخونو اوسط څخه عبارت دي. ٣. دحقيقي اشخاصو په عايداتو باندي ماليات د لاندي جدول مطابق سنجول کيږي. د مالي وړ عوايد                                                                        د مالي مقدار
شپږمه ماده: غير ميشت اشخاص په هغه صورت کې په عايداتو باندي دمالياتود ورکړي له معافيتونو څخه گټه پورته کوى چې دغه معافيتونه دهغوى د مطبوع دولت له خوا افغاني ميشتو اشخاصو ته په باالمثل صورت سره شوى وي.
اوومه ماده: ١.هغه انفرادي اشخاص، شرکتونه او نوري غير ميشتي موسسي چې په اقتصادي او سوداگريزو فعاليتونوبوخت نه وي د افغانستان له کورنيو سرچنيو څخه د ترلاسه شوو عوايد پر بنسټ د ټکټانى دونډي د گټى د کرئى حق الامتياز او نورو ډول ډول عايداتو له درکه ددي قانون د حکمونو مطابق د مالي په ورکولومکلف دي.
٢.ددي قانون له مخي په غيرميشتو حکمى اشخاصوباندي مجاز کسرات له غير تکټ پولي عوايدو څخه محصرپرهغو غير ميشتو حکمي اشخاصو باندي د تطبيق وړدى. چه په دي قانون اود مالي وزارت له خوا وضعه وى پر عايداتو باندي دمالياتو په تعليمات نامه کې ذکر شوي حقيقي اووصحي لازمي معلوماتولرونکى وي. اتمه ماده: ١. انفرادي اشخاص،شرکتونه اونور غير ميشتي موسسى چه په افغانستان کې په اقتصادي .سوداگريزواو خدماتي فعاليتونو بوختي وي د هغو عوايد پر بنسټ چه د هيواد له کورنيوسر چينو څخه ترلاسه کوى پر عايداتو باندي د مالياتو په ورکولو مکلف دي.
٢. پرعايداتو باندي د مالياتو کسرات په هغه صورت کې د مجرايي او محاسبي وړگڼل کيږي جې د هيواد دکورنيوسرچينو څخه په لاسته راغلو عايداتو پورى مربوط وي.
٣. د هغه الوتکو له عملياتوڅخه د لاسته راغلو عايد گټه چې ديوه بهرني دولت تر بيرغ لاندى کار کوي پدي شرط چي يادشوى پردي دولت افعانى ميشتو اشخاصو ته ورته معافيت ورکړى له ماليه څخه معاف گڼل کيږي.
٤. دهيواد په دننه کې پر عايداتو پوري د مربوطو لگښتونو ويش (توزيع) ددي قانون د حکمونو مطابق ( او پرعايداتو باندي د مالياتو د تعليماتنامى ) له مخى صورت مومي.
نهمه ماده: دبهرنيو دولتونو ، نړيوالو موسيسو او د هغى د نورو غير ميتو کارکوونکو مالياتى مکليفيت د هغو عايداتو پر بنسټ چې د کورنيو سرچينو څخه ئي تر لاسه کوى د موافقه ليکنو. قراردادونو او پروتوکولونو مطابق چې پدي برخه کې عقد شويدى تثبيت شويدى.
لسمه ماده : ١. دښارواليو په گډون ددولتي دايرو د هغو نمايندگيو عوايد پر عايداتو باندي د مالياتو تابع ندي.
٢. دولتي تصديگانى ددي مادي (١) فقره کې له درج شوى حکم څخه مثتثني دي.
يوولسمه ماده: ١.وزارتونه ، ادارې او نوري دولتي موسيسي ، تصديگانى ،شرکتونه او خيريه موسيسي مکلف دي پرمعاشونو او اجورو باندي ، ماليات ، د کارکوونکو د معاشونو د اجرا سره په يوه وخت کې وضع او دولت حساب په ئي وليږدوي.
٢.ددولتي کارکوونکو د تقاعد حقوق پر عايداتو باندي د مالياتو د ورکړي تابع ندي.
دولسمه ماده: دغير ميشتو اشخاصو لخوا بهرنيو هيوادونو ته ورکول شوي ماليات چې د افعانستان له دننه څخه عوايد تر لاسه کوى نه له عايداو څخه د وضع کولو وړدى او نه په عايداتو باندي د مالياتو ته وړاندي د مجرائى په توگه گڼل کيږي. خودا چې کومه ماده پدي برخه کې موجوده وي.
ديرلسمه ماده: د کورنيو سرچينو عوايد په لاندي توگه دي. ١.د پورونو ټکټانى گټه يزى تحويلې پانگى اچويى.
٢.له هغو ميشتو شرکتونو څخه چي په افغانستان کې په فعاليت بوخت دي د ونډي د گټى عوايد.
٣.دازادو شغلونو څخه دخدمتونو په بدل کې د معاش حق الزحمي او اجوري عوايد.
٤.له منقولو او غير منقولو مالونو څخه د کرايو او حقالامتياز عوايد.
٦.دډول ډول بيمو په گډون د پلورنو څخه دکميشن اخستل.
٧.دهيواد په دننه کې د سوداگريزوفعاليتونو عوايد.
٨. دمنقولواملاکودپلورلويا ليږدولو عوايدچې په سوداگريزو يااستخدامي فعاليتونو کېدهغوڅخه گټه اخستل کيږي.
٩.دحق الامتياز فيس اوکميشن عوايد چې د افعاني ميشت پواسطه ورکول کيږي.
١١.دنفتي موادو،معدني موادو يا نورو سرچينو کشفولو او را ايستلو څخه منځ ته راغلي عوايد. څوارلسمه ماده: ١.د ميراث له لاري د ملکيت د ليږدونى پرته پر عايداتوباندي دمالياتود قانونوداووشتمي مادي د حکم له په پام کې نيولو سره د هغو مالونوبيعه چي د غير منقولو مالونوچې د پلورلو له لاري لاسته راځي. پر عايداتو باندي د مالياتو په عوض د ملکيت د ليږدونى په وخت کې په سلو کې د ديوه فيصد (%١) ثابتي ماليى د ورکړي تابع گرڅي. پنځلسمه ماده: ١.که چيرته قرار دادونه موافقه ليکونه او د نورو قوانينو حکمونه پر عايداتو باندى د مالياتو د قانون حکمونه تطبقيږي.
٣. منظور شوى تشبشونه چې د (١٣٨٢،٩،١) نيټي څخه د مخه يى عمل په فعاليت پيل کړى دى. د(١٣٧١،٦،٣) د نيټي په (٧-٣) گڼه کې رسمي جريده کې خپوراو په افغانستان کې د کورنى او د بهرنى خصوصي پانگي اچونى د قانون د حکمونو مطابق په هغه صورت کې کولاى چه په هغه قانون کې درج ووامتيازاتوڅخه گټه پورته کړي چي د اړوندو قوانينو حکمونه يى په پام کې نيولي وى.
٤.هغه منظورشوي تشبثونه چه د مالي کال په اوږدو کې د خالص عملياتى زيان سره مخامخ شوي دي ددفتر او قانون د –٤٧-مادي څخه مثتثنى په عنوان په هروروستى کال کى دوارد شوو زيان  بشپړ لري (رفع) کيدو پورى له خپلو مالي وړعوايدو څخه مجرائى تر لاسه کوى. د منظور سوو تثبثونو وارد شوى زيان محاسبه پر عايداتو باندي د مالياتو د قانون د اووڅلويښتمى مادى د حکمونو مطابق صورت مومى.
٥.هغه منظور شوى تثبيثونه چې د کورنۍ او بهرنى خصوصي پانگواچوني په قانون کې له درج شوومالياتى فعاليتو څخه ئى گټه اخستى وي او د معافيتونو د ټاکلي مودي تر پاى ته رسيدو پوري ثابته پانگه ورسره موجوده وىددي مادى د(٤فقري) له حکم په پام کې نيولو سره د پاتى پانگو ارزښت دودانيو تجهيزاتو او استهلاک د مجرائى د محاسبي وروسته د ثابتي پانگى په توگه گڼل کيږي او ددي مادي د (٥)فقرى حکمونه پدى موردکې تطبيقيږي.
٦. په هر مالي کال کې د ودانيو تجهيزاتو استهلاک په مساويانه ډول سنجول کيږي او مجرائى ورول کيږى. که چيرته د تثبت ثابته پانگه دمالى کال د نيمائى څخه لږ د هغه په واک کې وي د کلنى د استهلاک له نيمائى مجرائى څخه گټه اخلي.
٧. ده هغه شتمنيو او تجهيزاتو داستهلاک مجرائى چې برابر (تهيه) يا پيرودل کيږي.
يواځي په هغه صورت کې د محاسبي وړگڼل کيږى چي دتثبيث د منظوريدو په کال يا په دوه را وروسته کلونوکې له هغه څخه گټه اخستل شوىوي
په افغانستان کې د مالياتو نيمگړتياوى
د٥اچي زمونږ گران هيواد افغانستان ((٢٥))کلنى جگړى ډيرسخت خراب کړيدى. او دملک ټول ادارىنظم ددغه خونړىجنگونوپه واسطه له منځه لاړه. نودولت دډيرو مشلاتو سره مخامخ و ځکه چې ددولت ټوله مخه دجنگونو په لورىشوه. دولت چې کوم عايد درلوده هغه ئى په جنگونو کې مصرفاوه او د ټولني د خدماتو لپاره ئى هيڅ نه کول. ددي بې نظمۍ په وجه دولت نشو کولى چې ماليات د ټولنى دوگړو څخه واخلي او که چير ته ئى په کومو ځايو کې اخيسته هغه به مرکزته نه انتقاليده بلکه په هماغه ځاي کې په مصرف رسيده. که چيرى به يو دولتي مامور د مالياتو په راټولولو موءظف وه نو دمالياتو د راټولولو په وخت کې به ئى دمالياتو اخستونکى شخص څخه نيم ماليات اخستل او نيم به ئى ورته پرښودل او په شخصي ډول به په مصرف رسيدل. پدي مانا چې دولتي ماليات به موءظف مامور او ماليه ورکوونکې ترمنځ غلا کيدل. په نتيجه کې ويلايشوچې دا بي نظمي ددي موءجب شو چې دولت دټولني لپاره په صحي. تعليمې .فرهنگي .کرنيزواوعام المنفعه کارونوکې هيڅ ډول خدمتونه سرته ونه رسولاىشو او په ټولنى کې خپل اعتماد لاسه ورکړه له بلي خوا څخه دټولني وگړو هم ماليه په اسانى سره دولت ته نه ورکوله او هر سړي په ځان د مالياتو د ورکړي څخه پټاوه. .ځکه چې ماليه ورکوونکي پوهيدل چه په ملک کې اداري نظم نشته که ماليه مونږ ورکړو نوهردولتي مسول شخص ئى په جيبو کې اچوى او ددولت بوديجي ته نه رسيږى. په نتيجه کې دا عوامل ددي سبب شو چي دولتټول سکتورونه غير فعال او د زياتو ستونزو سره مخ شو.
سرچينې
‎
پروين فيض زاده ملال
بټنوک|289px|پروين فيض زاده ملال پروین ملاله د پښتو د معاصرې شاعرۍ يوه پېژندل شوې څېره ده. د پښتنو ښځمنو شاعرانو په کتار کې د هغې شاعري ځانگړي مقام لرونکې ده.
مخينه
پروین ملال د ۱۳۳۷ لمریز کال د سلواغې په ۱۱ مه نېټه د کندهار ښار په درېیمه ناحیه کې د ارواښاد عبدالشکور خان پوپلزي دراني په علمي کورنۍ کې زېږېدلې ده. په شاعرۍ کې ځانگړى نوم لري.
پروین ملال په ۱۳۶۲ لمریز کې د هېواد ستر فرهنگي شخصیت ارواښاد سید جان ملال سره واده وکړ،د واده څخه شپږ کاله پس په ۱۳۶۸لمریز کې ښاغلی ملال پېښور کې د ورپېښې ناروغۍ له امله وفات شو او پروینه د ژوند سړو او تودو ته یوازې پاتې شوه، په همدې کال اغلې پاکستان ته کډواله شوه او نن سبا په کراچۍ کې ژوند کوي.
زده کړې
پروين فيض زاده ملال خپلې لومړنۍ زده کړې له خپل پلار څخه وکړې، بیا تر دوولسم ټولگي یې د زرغونې انا په لېسه کې زده کړې ترسره کړې.
دنده
تر زده کړو وروسته مېرمن ملال د طلوع افغان ورځپاڼې د هنر او ادبیاتو د پاڼې مسووله شوه، په ۱۳۵۹ لمریز کې د افغانستان د ملي راډيو په سیاسي او ټولنیزه اداره کې د پروډیوسر د مرستیالې او بیا د پروډیوسرې په دنده وگمارل شوه. هلته یې د لسو کلنو تر مودې په ترسره کړې دنده کې ډېرې پروگرامونه لیکلي او توليد کړي دي.
ادبي هلې- ځلې
پروین ملال د شاعرۍ تر څنگ د لنډو کيسو په برخه کې د پام وړ هڅې کړي دي. د هغې په لوړ تخیل کې درد هم شته او رومان هم، جمال هم شته او جلال هم. دپروین شاعري بیخي فطري ده ـ پروین د خپلې قوي تجربې او ژورې مشاهدې په مټ په دا ډول پنځونې کړي دي چې هر انسان یې د خپل زړه درزا او دضمیر اواز گڼي.
د شعر چاپي اثار
وېشنيزه: پښتنې شاعرانې وېشنيزه: پښتنې ليکوالې
شیخ هبة الله آخندزاده
أمیرالمؤمنین
شیخ هیبت الله اخنزاده د طالبانو حکومت دریم ولس مشر یادیږیاو دطالبانو ددویم دور باچا دی چی د ۲۰۲۱/اګسټ/۱۵افغانستان ته راغلل
سینه بغل
سینه بغل یا نېمونيا Pneumonia په ماشومانوکی یوه خطرناکه ناروغی ده چی ډیر ځله موراو پلاریی له دی چی د ناروغی نښوته متوجه شی ناروغی یوه خطرناکه پړاو ته ننوځی چی بیا یی درملنه ډیره سختیږی او خدای ناخواسته د ماشومانو د مړینی لامل هم ګرځی. په سینه او بغل ناروغۍ چی اصطلاح یی نومونیا pneumonia ده بیلا بیل عوامل.
نېمونيا د سږو يو تسپودي حالت دی چې په ځانگړې توگه د سږو د پړپوکونو چې د تبې، او د ټټر په راډيوگراف کې د يو لړ موندونو له مخې پېژندل کېږي. د سږو د پړپوکونو دغه ډول تسپود يا التهاب د يو ډول انفېکشن په سبب رامېنځ ته کېږي خو د انفېکشن نا اړونده هم يو شمېر لاملونه دي چې د نېمونيا ناروغي راپېښوي. داسې انفېکشن رامېنځ ته کوونکو کې باکټېريا, ويروسونه، چڼاس, او پرازيتونه راځي. د انفکشن نا اړونده نېمونيا بلونکو کې کيميايي توکي، فيزيکي ټپونه، درملي اغېزښندنې او د رگونو د ناروغيو پېچلتياوې شاملې دي.
د نېمونيا د ناروغۍ د پېژندلو په نښو نښانو کې ټوخی، ټټرخوږی، تبه او په سختۍ سره سااخيستنه شامل دي. د دغې ناروغۍ په پېژندلو کې د ټټر د X-وړانگې انځور او په آزمېښتون کې د ناروغ د بلغم کتنې اغېزمنې دي. د نېمونيا د ځينې ډولونو د مخنيوي لپاره واکسينونه هم جوړ شوي. د نېمونيا درملنه د ورپېښو سببونو تر پېژندلو وروسته پېل کېږي چې په دغو کې باکټېريايي نېمونيا د انټيوبيوټيکو په درملو دملنه کېږي.
د دغې ناروغۍ د ښه کېدنې اټکل د نېمونيا د ډول، درملنې، نورو روغتيايي پېچلتياؤ او د ناروغ د روغتيايي حالت پورې اړونده دی. نېمونيا يوه عامه ناروغۍ ده او د هر عمر د ډلې خاوندانو کې پېښېږي. دا ناروي په ځوانانو کې، په بوډاگانو کې او په اوندن رنځ اخته ناروغانو کې د مړينې يو تر ټولو لوی سبب دی.
سرچينې
‎
وېشنيزه:ناروغۍ
د فارس کمپاین (لومړۍ نړیواله جګړه)
ځواکونه
فارسي ځواکونه د ځانګړو سیمو په شاوخوا کې ځای پرځای شول او یو واحد پوځ نه و. هرې سیمې خپل کنډک سمبال کړ او هرې سیمې څو کنډکونه لرل. هره سیمه په قبیلوي ډلو پورې اړونده وه او ځینې وخت دوه کنډوکونه د خپلو مشرانو له خوا تجهیزېدل. پوځي واحد یې له ۶۰۰ نه تر ۸۰۰ پورې و. دوی د توپخانې بیټرۍ درلودې، چې ځواک یې له څلورو تر اتوو ټوپکو پورې و. په هره سیمه کې د نامنظمو سرتېرو شمېر ۵۰۰۰۰ ته رسېده، چې په دوی کې قبیلوي سپاره او نامعلومه پیاده کمزوري وسله وال ځواکونه وو. د ځایونو بدلول د هغو مشرانو له خوا چې پوځي واحدونه یې اداره کول نامعموله نه وو. په دغو ځواکونو کې ځینې یې د قشقایي قبیلې، تنګستاني قبیلې، لارستاني قبیلې او د خمسه قبیلې وو. د فارس مرکزي دولت سرحدي پولیس هم لرل، چې سویډني سرتېري وو او شمېر یې ۶۰۰۰ ته رسېده، له دغه شمېر نه یې یوازې ۲۰۰۰ سپاره ځواکونه وو. هغوی د نهو پوځي واحدونو په شپږو کنډکونو کې وو او په وسلو کې یې ماوزر ټوپک، دولس ماشینه ټوپک او څلور غره ییز توپکونه شامل وو. فارسي ځواکونه په تهران، قزوین او همدان کې تیت و پرک شول، ترڅو د هېواد د لویو لارو، چې کابو ۹۳۰ مایله فاصله یې درلوده، پخپل کنټرول کې راولي.
د جګړې سیمه
دغه نښتې د ایران په شمالي اذربایجان کې په ختیځ اذربایجان، لوېدیځ اذربایجان، اردبیل او ځینو نورو ښارونو لکه؛ تبرېز، ارومیه، اردبیل، مراغه، مرند، مهاباد او خوی کې رامنځته شوې.
عملیات
تر جګړې مخکې د فارس مرکزي دولت د نظم په راوستو کې له ستونزو سره مخ و. په یو کال کې د قشقایي قبیلې، چې په سویلي فارس کې تر ټولو ځواکمنه قبیله وه، د هېواد د مشر له امر نه یې سرغړونه وکړه او د بویر احمد قبیلې په څېر یې پر فارس یرغل وکړ. خمسه قبیلې په کرمان کې پر کارواني لارو یرغل وکړ او نورو قبیلو ځینې وخت پر فارس، یزد یا کرمان یرغلونه کول. سرحدي پولیسو د دولت تر کنټرول لاندې ځانونه تثبیت کړي وو، خو په بشپړ ډول نه وو او یو شمېر قبیلې یې سره ښکېلې کړې وې. د جګړې په اوږدو کې ځینو چارواکو پر هغو لارو پوستې جوړې کړې، چې هغه مهال یې په کنټرول کې وې.
پایله
په لومړۍ نړیواله جګړه کې د عثماني سترواکۍ تر ماتې وروسته، د عثماني سترواکۍ وېش رامنځته شو. د انور پاشا سیاسي لیدلوری (که د ایران په مهمو ښارونو کې روسان وځپل شي؛ نو ښایي اړ یې کړو چې له سیمې ووځي) په ۱۹۲۰ز کال کې د روس او بختیاري ځواکونو په راتګ سره یې ماتې وخوړه او د ترکیې پلوه مجلس منحلولو ته اړ شو. د دغه کمپاین چټکه پایله، د انګلیس او فارس موافقتنامه وه، چې د انګلیس او پارس د نفتو شرکت ته یې د کېندلو حق ورکړ. دغه تړون د بریتانیا د بهرنیو چارو وزیر لرد کرزنتو او د ایران دولت له خوا د ۱۹۱۹ز کال په اګسټ کې لاسلیک شو. دغه تړون د ایران نفتي سیمو ته د بریتانیې لاسرسی تضمین کړ. په ۱۹۱۹ز کال کې د ایران شمالي سیمه د بریتانیایي جنرال ادموند ایرونساید له خوا د مودروس د اوربند د شرایطو د پلي کولو لپاره ونیول شوه. د بریتانیا دولت هڅه وکړه، چې د ایران د نفتو پر ګټورو سیمو سربېره، پر ایران یو ساتندوی جوړ کړي.
د ۱۹۲۰ز کال په وروستیو کې، په رشت کې د شوروي سوسیالیستي جمهوریت تهران ته لښکر کشۍ په حال کې وو له دوی سره چریکي ځواکونه، چې ۱۵۰۰ یې ځنګلي، ارمني دا ځل ورسره کردان او اذربایجانیان هم وو، چې د شوروي سور پوځ له خوا پیاوړي شوي وو، خو شوروي ځواکونو په ۱۹۲۱ز کال کې شاتګ وکړ او دغې چارې له بریتانیا سره د تحت الحمایې په جوړولو کې مرسته وکړه. په هغه کال کې یوه پوځي کودتا وشوه، چې رضا خان ایراني سرتېری او بیا د پهلوي خاندان مورثي پاچا شو، چې په ۱۹۲۵ز کال کې یې نوی سلطنت جوړ کړ. رضا شاه د مجلس ځواک کم کړ او هغه یې تش په نامه مجلس کړ. په داسې حال کې، چې رضاخان او قزاقي لوا یې د تهران امنیت ټینګ کړی و او په مسکو کې د فارس سفیر له فارس نه د شوروي ځواکونو د اېستلو لپاره له بلشویکانو سره تړون وکړ. د ۱۹۲۱ز کال کودتا او د رضاخان راتګ هم د انګلیس دولت په مرسته وشو، چې غوښتل یې د بلشویکانو نفوذ ته په ایران کې د پای ټکی کېږدي، په ځانګړې توګه د هغه دلیل لپاره چې بریتانوي هند ته د یو ګواښ په ډول و. تر دې وروسته د انګلیس دولت له خوا ادعا وشوه، چې انګلیسي دولت د رضا د سرتېرو لپار وسلې، اکمالات او پیسې برابرې کړې دي. په هر حال تر رضا شاه وروسته د انګلیسانو ضد کړنو  او په ایران کې د انګلیس دولت د پلویانو لکه د شیخ خزعل په څېر له دغو ادعاوو سره په کلکه مخالفت وکړ.
کوالروس خليج
کوالرو‌س خليج (د اوبو غوا خليج او په Kvalrossbukta) يو خليج دی چي د يږ ټاپو په سویل ختیځ اړخ کي موقيعت لري. دا علاقه پخوا د يو شمېر سکرو  را ايستلو د کمپنيو د کار سيمه وه. د والرو‌س نوم د هالنډيانو د سفر پر مهال چې په ۱۷۰۲ کې يې و يږ ټاپو ته ترسره کړی وو رامنځته سو؛  دا نوم په کال ۱۸۷۷ کې په په لومړي ځل په يوه هالنډۍ نخشه کې خپور سوی وو.
سرچينې
وېشنيزه:د سوالبرد سېمې وېشنيزه:د سوالبرد اړوند
دبهسودو ولسوالۍ چاپېريالي وضعیت
ټولوونه محمد اسحق سروري لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګه څانګه پورته کوونکی فیض الرحمن احمدي
د بهسودو ولسوالۍ پېژندنه
بهسودو ولسوالۍ د ننګرهار ولايت د (٢٢) ولسواليو څخه يوه سرسبزه، پورنفوسه او پرمختللې ولسوالۍ ده چې د ننګرهار ولايت مرکز ته څېرمه موقعيت لري، چې د نوموړي ولسوالى مساحت (220.5) کيلو متره مربع دى او د دې زرغونې ولسوالى نفوس تقريباً (500000) تنه حساب شوى دى.
د بهسودو ولسوالى څلور خواوې په لاندې ډول دي
شمال ته يې د خيوې ولسوالى موقعيت لري، جنوب ته يې د چپرهار ولسوالى موقعيت لري او لويديځ ته يې د لغمان ښکلى ولايت موقعيت لري او ختيځ ته يې د کامې شنه او سرسبزه ولسوالى موقعيت لري. نوموړى ولسوالى (١٥٨) واړه او لوى کلي لري په دې ولسوالى کې (٣٠) بابه دولتي او غيرى دولتي مکاتب شتون لري او په دې ولسوالى کې (٢٥) محراب مسجدونه شتون لري. بهسودو ولسوالى (٦٠) د ګذر وکيلان لري او دوه شهرکونه لري چې نومونه يې په لاندې ډول دي: ١- شهيد ملنګ جان شهرک ٢- دوهم يې غير رسمي ده. نوموړى ولسوالى فرعي سرکونه لري چې (%٩٠) يې خامه او (%١٠) يې قير شوى دى. د دې ولسوالى کورونه ټول د ماسټر پلان به غير جوړ شوي دي. په دې ولسوالى کې اکثريت دولتي ځمکې غصب شوي دي د ځورواکانو له خوا په خپله خوښه پرې کورونه جوړ شوي او خرڅ شويدي د بهسودو ولسوالى کوم طبيعي او د مصنوعي ځنګل نلري. په دې وجهه د دې وسوالى زراعتي ځمکې په رهايشي ځمکو بدل شوي دي. نوموړى ولسوالى د ډير پرمختګ له وجې ډېر د لرې او نږدې ولسواليو او حتى د ولاياتو خلک ځانته جذب کړي تر څو پکې استوګن شي. د بهسودو ولسوالى امنيت نسبت نږدې ولسوليو ته ښه دى او پر امنيته دى. لاندې ذکر شوو ولاياتو خلک دلته هستوګن دي: کنړ، نورستان، لغمان، لوګر، پکتيا، خوست او داسې نور... دغه ولسوالى د مرکز جلال آباد ښار تر څنګ موقعيت لري نو په دې اساس اکثريت نفوس چې باسواده دي. د بهسودو ولسوالى ستراتيژيک اهميت: دغه ولسوالى د ننګرهار ولايت درې ولسوالى د جلال آباد ښار سره وصلوي او هم دوه ولايتونه د جلال آباد ښار سره وصلوي چې عبارت دي له کنړ او نورستان.
د بهسودو ولسوالى کرنيزې ځمکې او د هغوى توليدات
څرنګه چې دغه ولسوالى ډېره پرمختللې او سرسبزه او شنه ولسوالى ده په زياته کچه کرنيزې ځمکې لري او خپل شاوخوا سيمو ته توليدات وړاندې کوي. په دې ولسوالى کې دوه ډوله ځمکې شتون لري چې عبارت دي له ١- آبي ځمکې ٢- للمي ځمکې. ١- آبي ځمکې: د دې ولسوالى آبي ځمکې اکثريت دي چې عبارت دي له 17172 هکتاره حساب شوې ده، چې مختلف النوع توليدات ورکوي. ٢- للمي ځمکې: د بهسودو ولسوالى للمي ځمکې 400 هکتاره حساب شوې ده چې دغه ځمکې د اخندزاده صاحب په ساحه کې موقعيت لري. زراعتي ځمکې 17172 هکتاره حساب شوې ده. د بهسودو ولسوالى د سبزيجاتو (3755) هکتاره ځمکه لري چې اوړنۍ او ژمنۍ سبزيجات پکې شامل دي. د بهسودو ولسوالى د تيلي نباتاتو ساحه په هکتار سره په کال (2008) کې (180، په (2009) کې (210) هکتاره، په (2010) کې (1450) هکتاره، په (2011) کال کې (600) هکتاره اټکل شوې ده د بهسودو ولسوالى کومه ځنګلي ساحه نلري. د بهسودو ولسوالى مهم توليدات او پيداوار: د بهسودو ولسوالى د آبي ځمکو کرنيز توليدات عپارت دي له: ١- غنم مختلف النوع		 ٢- جوار مختلف النوع ٣- شولې مختلف النوع	٤- مختلف النوع سبزيجات چې عبارت دي له: ګلپيان، بانجان، روميان، ليړوګان، فاصله، سايپين، مارو، بادرنګ، پياز، الوګان، توربانجان او داسې نور... د للمي ځمکو توليدات: غنم او سفيدار ور څخه توليديږي او د دې ولسوالى اکثريت خلکو شغل دهقاني ده او د دې لارې خپل ورځني ضروريات پوره کوي.
د بهسودو ولسوالى د ترويج مديريت د قرياجاتو ليست په ١٣٩٠ هـ ش کال کې شماره د قريې نوم د حمکې اندازه په جريب نفوس د کلي ملکان غږيزې شمېره 1.	کاريز کبير 2000 3400 حاجي انصار الله (3)=2+ 0700602332 2.	ولايتي 1900 4100 حاجي نعيم 0777766742 3.	تعميرات 670 2000 ناصر 0700602259 4.	دوبيه 750 1561 محمد 0799463872 5.	ټغر 950 1970 ګل ولي 0798916145 6.	لاجکړ 950 2200 امير محمد 0700604036 7.	شيخان 170 1500 اکرم 0700662538 8.	نهر ماسي 1200 1729 داکتر خوشحال 0700606370 9.	قاسم آباد 1400 2988 ملک نواب 0700313430 10.	بيله 1200 2479 عمرزى 0788700130 11.	بانډه قاضيان 450 1587 داکتر جمع ګل 0700601560 12.	زنگويى 3500 4970 فرمانشاه و بريالى 0700606862 13.	جوى ٩ 180 1325 چنار ګل 0775332190 14.	جوى ١٠ 3500 5500 زمرى او ملکو (8)=(6)+ 0700620139 15.	جوى ١٠ نغلو 600 2003 ناصر 0789520460 16.	جوى ١١ 4000 4850 حاجي تور (3)=2+ 0798401977 17.	جوى ١٢ 1300 2597 خان اغا 0795673344 18.	سراچۀ على خان 3500 3150 حاجي شاولي و الله نظر 0700600496 19.	سراچۀ نغلو 600 2450 محمد الله 0799287725 20.	جوى ١٥ 1150 3255 ملک ننګيالى 0700633381 21.	قريه سرپشته 700 1050 ملک محمد رحمن 0707971140 22.	ثمرخيل 3000 9500 امير حمزه (8)7+ 0776432973 23.	گردي کڅ 3000 3500 ملک خايسته و مختار 0776097911 24.	پيروړ 1350 4044 معلم صاحب فضل الرحيم خان 0799285727 25.	بهره آباد 300 1729 ملک باقي 0700471332 26.	قلعۀ جانان خان 850 4310 حاجي محمد طاهر 0700631945 27.	ګاوميش بيله 150 2450 حاجي خان محمد 0700603454 28.	عبيديان 850 1869 برسات 0786497938 29.	بهسود خاص 450 1330 برسات 0786497938 30.	قلعۀ پير صاحب 650 2100 برسات 0786497938 31.	سربند على 1600 1960 خاکسار 0799382513 32.	ميران 2100 1995 اسلم 0799838127 33.	بينگاه 1200 1960 خيالي ګل 0789510797 34.	تنگى توغچي 4000 2177 نصر الله 0700664778 35.	باندۀ هزار ميشي 400 1670 روح الله 0789954666 36.	شيخ على 850 1946 ګل جان 0772406409 37.	سراچه سرپشته 100 3556 حاجي شرين اعظم 070067380 38.	سراچع عربها 2500 2940 غلام نصير 0796479046 39.	جوى ١٤ 1300 2800 خان صاحب 0706045458 40.	نهر شاهى دوم 3000 8891 ملک نعمت 0700607119 41.	نهر شاهى اول 2580 7680 عبدالرحمن (4)=3+ 0700629679 42.	مقام خان 250 2485 عزيز 0700625433 43.	خوشگنبد 2300 3850 ضامن و فريد 0799576115 44.	جمالى 1850 2695 غلام نبي آغا 0798026508 45.	قلعۀ ملخ 750 2184 موبين 0700619998 46.	بلند غر 650 2016 داکتر ګل جان 0772406409 47.	قلعۀ چميار 1200 1715 ولايت خان 0799285727 48.	کاکړان 850 3000 ولايت خان 0799285727 49.	کاکړان اخلاص آباد 850 3000 ولايت خان 0799285727 50.	دروازګي 350 1960 رباني 0783350588 51.	قصبه 450 7100 حاجي عبدالروف 0799017715 52.	هډه 600 8500 حاجي حضرت ولي 070061765 53.	دوبندي 450 1995 موبين 0700619998 54.	پل سراچه خير آباد 450 2072 محمد خان 0795373057 55.	پيتاو 250 2800 حاجي نقيب الله
56.	ميرک بيله 450 1904 حاجي متين
57.	پاينده 200 3195 محمد عارف
58.	پانډه 150 2660 محمدي 0700604411 59.	پاينده خيل 260 1170 عمرزى کوچى 0774243251 60.	دامان 7850 فقير شاه 0799200970 61.	سپين جماعت 2150 2121 صادق 0700452756 62.	سراچه سيدان 100 450 قدرت شاه پاچا 0799612298
د بهسودو ولسوالى حيوانات
د بهسودو ولسوالى د ننګرهار د سرسبزو ولسواليو څه ده چې د کابل او کونړ د سيندونو پواسطه يې ښکلا نوره هم زياته شوې ده. په کومه ساحه کې چې د کونړ او کابل سيند سره يو ځاى کيمي په دغه ساحه کې يو تاپو وجود لري چې د لوخو او چوزو پواسطه نيول شوې ده. چې مختلف ډول حيوانات پکې ژوند کوي. چې دغه ساحه د څارويو د څړ له مخې هم ډېر اهميت لري. چې مختلف ډول حيوانات د دغه ټاپو څخه څړ کوي. لکه اوزې، پسونه، غويان، اسونه، خره او داسې نور... د بهسودو ولسوالى وحشي حيوانات عبارت دي له: ګيدړان، سويان، ليوان او داسې نور...
د بهسودو ولسوالۍ اهلي حيوانات عبارت دي له: پسونه، اوزې، مختلف ډوله غواګانې لکه زراعتي اچۍ او نور... خره، اسونه اوښان او مېښې.
د بهسودو ولسوالى الوتونکي عبارت دي له: کوترې، ښاروګانې، طوتکې، طوطيان، ازرکان، زانۍ، مرغاوي، شامتولې، باښې، ملاچرګ، کارغانې، چيتۍ او داسې نور...
لکه څرنګه چې په هېواد کې نا امني زياته ده، نو له نورو ساحو څخه د مهاجرينو په منځ ته راتګ سره د نوموړي ټاپو حينې برخې په کرنيزو ځمکو باندې بدله شوې ده، چې ځينې حيوانات لکه ليوان او سويان له دغې ساحې څخه مهاجر شوي دي.
د بهسودو ولسوالۍ نباتات
د بهسودو ولسوالۍ چې د هېواد د زراعتي ولسواليو څخه شمېرل کيږي، چې نوموړى ولسوالى د کونړ او کابل د سيند پواسطه خړوبيږي چې نوموړى ولسوالى زياته برخه ځمکه يې آبي ده. چې ه همدې امله د بهسودو ولسوالى يو د سرسبزو ولسواليو خخه شمېرل کيږي چې مختلف ډول نباتات پکې کرل کيږي. لکه انځران، انګور، الوچې، زردالو، شفتالو، ليمو، نارنج، نک، املوک، ام، توتان، نارنج، مالته، تورنج، امروت، بيره، خټکى، هنډوانې او همدارنګه مختلف ډول سبزيجات پکې کرل کيږي؛ لکه: آلوګان، روميان، پياز، ګندنه، پاک، بانجان، فاصله، لوبيا، ليړوګان، لقريان، ګلپي، مى، کرم، کاهو، بادرنګ، مرچک، تور مرچک، کدو، ټينډۍ، شلغم، ګازرې او همدارنګه مختلف ډول غله جات؛ که: غنم، وريجې، وربشې، جوار، مپلي، او داسې نور...
د بهسودو ولسوالى اوړني نباتات:
هنډوانې، خټکۍ، انګور، زردالو، شفتالو، الوچې، ليمو، انځر، توت، او نور... اوړني سبزيجات: ليړو ګان، پادرنګ، مرچک، روميان، لوبيا، فاصله او داسې نور... همدارنګه وريجې هم د اوړي په موسم کې کيږي.
د بهسودو ولسوالۍ اقليمي وضعيت
بهسودو ولسوالى پرمختللى ولسوالي ده او د زيات نفوس په درلودلو سره يې اقليم هم ډېر ګرم دى او نسبت خپل نږدې ولسوليو ته يې د تودوخې درجه ډېره لوړه ده. او تر څنګ يې د ښار د نږدېوالي په اساس يې هم اقليم د موټرو د زيات شتون په اساس ګرم دى او همدارنګه د صنعتي فابريکو د شتون له کبله يې هم اقليم د پام وړ ګرم دى. د دې ولسوالى اقليم ګرم دى چې د ځينو کليو خلک په اوړي کې کابل ته ځي او ژمنۍ اقليم يې معتدل دى او ډېر په زړه پورې ژمنۍ اقليم لري د باران کلنى اندازه په دې ولسوالى کې په کمه اندازه ده د حوت او جوزا په مياشتو يې ځنې د بادونو څپې هم لري او ځينې وختونو کې د سيلاب شاهد هم ده دغه ولسوالى. همدارنګه د دې ولسوالى غرونه نباتات نه لري او يوازې کوچني لکه سرګړي، رغرکي او داسې نور لري او د نورو ولسوالى په نسبت ټيټ موقعيت لري زياتره زراعتي ځمکې د ودانيو پواسطه پوشل شوي غرونه يې د نباتاتو د ودې لپاره مناسبه اندازه خاوره نلري. همدارنګه ځينې سيمې اوبو ته لاسرسى نه لري او د اوبو کانالونه پکې نشته لکه د دامان سيمه، خواجه عمر شاوخوا سيمه د اوبو کانالونه نه لري.
د بهسودو ولسوالى د څښاک وړ اوبه
څرنګه چې دا ولسوالى د نورو ولسواليو په پرتله ټيټه ده نو په زياتره سيمو کې د اوبو اندازه زياته ده او د حمکې سطحې ته نږدې موقعيت لري. خلک يې د لاسي بمبو، چينو او په پخوا وختونو کې د ويالو څخه د څښاک لپاره استفاده کوله. دا ولسوالى زياتې چينې هم لري چې ځينې يې د نفوسو د زياتوالي او د تعميراتو په اساس له منځه تللي. يوازې د بلندغر د جامع مسجد چينه اوس هم فعاله ده او خلک ور څخه يوازې د اودسونو لپاره استفاده کوي او يو اندازه ماهيان هم پکې د خلکو له خوا روزل شوي، چې خلک د کاپل په سيند د اوبو څخه او د کنړ سيد له اوبو خخه د څښاک لپاره استفاده کوله خو بدبختانه په اوس وخت کې له دغو سيندونو اوبو څخه يوازې د اوبخور لپاره استفاده کيږي. ځکه چې د نوموړو سيندونو اوبه ککړې شوي او په اوس وخت کې د لاسي بوبو او کوهيانو څخه خپل ضروريات رفع کوي او استفاده ترې کوي.
د بهسودو ولسوالى زراعتي پرمختګ
څرنګه چې دغه ولسوالى سرسبزه او د زراعت له پلوه هم يوه پرمختللې ولسوالى ده چې بزګران پکې مختلف النوعه کرنې ترسره کوي. او په لوړه کچه توليدات ټولنې ته وړاندې کوي. په دغه ولسوالى کې د ننګرهار ولايت د زراعت رياست له خوا د بزګرانو د توليداتو د زياتوالي په خاطر ګڼ پروګرامونه په لاره اچول شوي چې د ځينو څخه په لاندې توګه يادونه ترسره کيږي. ١- د بهسودو ولسوالى کې د (290) ګرين هوزونو جوړېدل. ٢- د شولو د نمايشي قطاعاتو توزيع. ٣- د ليړوګانو (باميه)، روميانو او الوګانو نمايشي قطاعاتو توزيع. ٤- د شيدو د راټولولو مرکزونه ٥- (IRC) له خوا (25) بزګرانو ته د زراعتي سامان الاتو توزيع. د (FAO) Food and Agricultural Organization دفتر له خوا د ټول بهسود ولسوالى زراعتي سروى. ٧- (55) بزګرانو ته د سايبينو تخم او کيمياوي سرو توزيع. ٨- د امراضو او حشراتو نمونه راټولونې عمومي سروې. ٩- (700) بزګرانو ته د غنمو اصلاح شوي تخم توزيع. ١٠- (700) بزرګانو ته د مختلفو مضمونونو ورکشاپونه (امراض او حشرات) د سرې مقدار، د اوبو مقدار، د تخم مقدار، د هرزه بوټو کنترول.
ککړتيا
ککړتيا د ناپاکه کولو په معنى ده يا د چاپيريال د اوبو هوايي ودې په جوړښت کې تغير ته ککړتيا وايي. يا د ځمکې د اوبو او د هوا د فزيکي، کيمياوي او بيولوژيکي نا مطلوب بدلون څخه عبارت دى چې د انسانانو، حيواناتو او نباتاتو روغتيا ته ضرر متوجه کوي.
د بهسودو ولسوالى په چاپيريال باندې د ککړتيا اغيزې
د بهسودو ولسوالى د ننګرهار ولايت د (٢٢) ولسواليو څخه يوه پور نفوسه، او په زياته اندازه صنعتي فاپريکې لرونکى ولسوالى ده او د دې ولسوالى د نفوسو د زياتوالي په اساس د دې ولسوالى چاپريال يې تر خپل اغيزې لاندې راوستلى. د هوا ککړتيا پکې د يادولو وړ ده چې د صنعتي فاپريکو په اساس يې هوا ککړه کړېده. فابريکې يې د صاپون جوړولو فابريکه د وحيد کامه وال د صابون جوړولو فابريکه چې د بې کيفيته تيلو او ربړ سوځوي او هوا ککړوي او همدارنګه د سميع ابراهيم د وريجو فابريکه د فارمونو شتون، د ګرين هاوزونو شتون د عراده جاتو په لوړه کچه شتون چې بې کيفيته ماشينونه لري او د نفوس ګڼوالي او وچکالي شتون.
د هوا ککړتيا (Air Pollution):
د آفت وژونکو ذرات په هوا کې نفوذ کوي چې بيا د بادونو او بارانونو پوسيله لېږدول کيږي، چې وروسته بيا په خاور او نبات باندې پريوځي چې په پايله کې خاوره او نپات د حيوان او انسان پوسيله ليږد مومي او د بيلابيلو ناروغيو لامل ګرځي. کله چې د پمپ څخه افت وژونکي بهر ته په شدت سره وځي نو په هوا کې يوه لړه د باد سره مل شي نو کيدلى شي چې نږدې رسيدلي نباتات ملوث کوي او يا هم ځينې حساس نباتاتو ته ضرر رسوي. يادونه کيمي چې د دوا شيندنې لړه انسانانو، حيواناتو او ګرده شيندونکو حشراتو ته تاوان رسوي.
د خاورې ککړتيا (Soil Pollution):
کله چې افت وژونکو په وسيله خاوره ککړه شي نو د نبات په وده باندې بدې اغېز کوي. د افت وژونکو پوسيله د خاورې د ککړوالي يوه ځانګړنه دا ده چې خوراکي ځنځير ته داخليږي او پاتې شوي کيمياوي مرکبات هلته راټوليږي، په تېره بيا DDT په شان مرکبونه په بدن کې زيرمه کيږي. د خاورې د ذراتو د آفت وژونکو يو ځاى کېدنه د خاورې په ډول، د رطوبت په اندازې، د خاورې په تعام، د خاورې په ذراتو او د آفت وژونکو په ډول پورې اړه لري. کلې (Clay) خاورې په لوړ غلظت سره زياتره کيمياوي مواد او د خاورې غذايي عناصر په ځان کې ساتلى شي، لکن شګلنې خاورې (Sandy Soil) په کمه اندازه سره دغه مواد په ځان کې ساتي او د وينځلو (Leaching) د لارې ضايع کيږي. کله چې آفت وژونکي په شګلنو خاورو کې واچول شي نو د اوبخور پوسيله د حمکې لاندې برخې ته رسيږي او د ځمکې لاندې اوبه ککړوي. د خاورې عضوي مواد هم په زياته اندازه آفت وژونکي جذبوي. يوې څيړنې ښودلې ده چې تر شلو کلونو پورې د افت وژونکو اغيزې تر 40% پورې په خاوره کې پاتې کيږي.
د اوبو ککړتيا (Water Pollution):
د اوبو په فزيکي، کيمياوي او بيولوژيکي حالت کې غير مساعد بدلون ته د اوبو ککړتيا ويل کيږي. اوبه د آفت وژونکو د ليږديدو بنسټيزه وسيله ده چې د استعمال څخه وروسته دا کيمياوي مواد د ځمکې سطحې او لاندې اوبو ته لاره پيدا کوي چې ورسره اوبه ککړيږي. د بهيدونکو اوبو پواسطه د افت وژونکو انتقال د ځمکې په توپوګرافي، د خاورې په ذراتو، د رطوبت په اندازې، د اورښت په مقدار پورې اړه لري.
د بهسودو ولسوالى چاپيريالي وضعيت
بهسودو ولسوالى د ننګرهار ولايت د (٢٢) ولسواليو له جملې څخه يوه پر امنه، سرسبزه او پرمختللى ولسوالى ده چې د زيات نفوس په درلودلو سره په لومړيو مقامونو کې قرار لري. چاپيريالي وضعيت يې په لاندې اړخونو کې څېړو: ١- د امنيت له اړخه: خرنګه چې د دا ولسوالي يوه پر امنه او د ولايت مرکز ته څېرمه موقعيت لري اکثريت منطقو کې امنيت ښه او د قناعت وړ دى. ٢- د سرسبزي له اړخه يې چاپيريال وضعيت: دا ولسوالى ډېره شنه او ښکلى ولسوالي ده او د سرسبزي له اړخه يې چاپيريالي وضعيت لا جواب دى او مختلف النوع ونې پکې شتون لري او په زياته اندازه توليدوي. ٣- د کرنې له اړخه: خرنګه چې پورته ذکر شول چې دا يوه سرسبزه ولسوالي ده نو کرنه يې هم پرمختللې ده او بزګران يې اکثريت سبزيجات کري او تر څنګ يې غله دانه هم کري او د باغونو شتون خو يو بيل ښکلا چاپيريال ته ورکوي د ځمکو څخه يې مختلف النوع سبزيجات او غلجات توليديږي او چاپيريالي وضعيت يې ډېر ښکلى دى. ٤- د اقليم له اړخه يې چاپيريالي وضعيت: څرنګه چې دا ولسوالى ښاري ساحې ته نږدې دى او تر څنګ ګرم اقليم لرونکى ولسوالي ده. ژمى يې معتدل او اوړى يې زيات ګرم دى. اقليم يې يو څه اندازه د نفوسو زياتوالي په اوړي کې کموي او اکثريت خلک يې يخو ولايتونو ته کوچ کوي؛ لکه: کابل او داسې نورو سيمو ته... ٥- د اوبو د شتون او نه شتون له اړخه: څرنګه چې دا ولسواى د کونړ او کابل سيندونو په غاړه پرته ولسوالۍ ده اکثريت منطقې يې د اوبو خور له کبله غني دي او ښه او تازه اوبه لري او بزګران ور څخه په کرونده کې ښه استفاده کوي او ختلف النوع توليدات ټولنې ته وړاندې کوي. ٦- د صنعتي فابريکو د شتون له کبله يې چاپيريالي وضعيت: څرنګه چې دا ولسوالى يوه پر نفوسه، پرمختللې ولسوالۍ ده نو ګڼ شمېر صنعتي فابريکې هم په کې شتون لري چې عبارت دي له: د وحيد کاموال د صابون جوړولو فابريکه چې د ولايت په کچه توليدات لري. ٧- د ککړتيا له اړخه چاپيريالي وضعيت: د چاپيريال د کړتيا له اړخه يې يو څه اندازه هوا، اوبه او خاوره ککړه شوې او تر څنګ يې غږيزه ککړتيا په دې خاطر چې پر نفوسه ده د ځنګلونو وهل، وچکالي، د صنعتي فابريکو شتون او د کيمياوي درملو استعمال چاپيريال ککړه کړې ده.
د وحيد کامه وال د صابون جوړولو او کنجاړه جوړولو فابريکه د وحيد کامه وال د صابون جوړولو فابريکه د بهسودو ولسوالۍ د دوبيلې په سيمه کې عمومي سرک کې موقعيت لري.
چې نوموړى فابريکه په ١٣٨٧ هـ ش کال کې جوړه شوېده چې په نوموړي فابريکې باندې تقريباً (180000) امريکاي ډالره سرمايه ګذاري شويده چې فابريکه په (1.5) يو نيم جريب ځمکه کې جوړه شوېده او په نوموړي فابريکه کې (28) نه نيولې تر (35) پورې کاريګر کار کوي. او د دغې فابريکې ماشين الات اتوماتيک دي. او توليدات يې عبارت دي له: صابون، کنجاړه، غوړي او د لباس پرېمينځلو پوډر. فروشات يې هم په عمده ډول او هم په پرچون ډول سره يکږي. او توليدات يې د هيواد مختلفو ولايتونو ته انتقاليږي چې عبارت دي له: کابل، مزار شريف، لوګر او خپله شرقي زون ته. دغه فابريکه دولتي برق نه لري او د جنراتوري برق څخه استفاده کوي او کومه رسمي نماينده ګي هم نه لري. د (٢٠٠) نه نيولې تر (٢٠٠٠) کاټن پورې د توليد ظرفيت لري. او له (٨) تڼو څخه نيولې تر (٢٠) تڼو پورې د کنجاړه توليدولو ظرفيت لري. د سميع ابراهيم د وريجو فابريکه دغه فابريکه د بهسودو ولسوالى د بهسود خاص په کلي کې موقعيت لري چې د دې فابريکې کار په ١٣٩٥ هـ شکال کې بشپړ او په فعاليت يې شروع وکړ چې دغه فابريکه په ٦ جريبه ځمکه کې جوړه شوېده. او په دغه فابريکه کې تقريباً (٢٥٠) دوه نيم سوه کاريګر کار کوي او (٣٠٠٠) قرار دادي بزګران يا دهقانان په مختلفو ولايتونو لکه: کنړ، لغمان، بغلان، لوګر، کندز او پخپله په ننګرهار کې لري.
او په دغه فابريکه د (1500000) ميليونه ډالرو په لګښت سره جوړ شوى دى. چې دغه فابريکه په يو ساعت کې ٥ تڼه صافې وريجې وباسي. او په څلورويشت ساعتونو (٢٤) کې (١٢٠) تڼه صفا وريجې وباسي. چې د دغې فابريکې وريجې د هيواد مختلفو ولايتونو ته صادريږي او دغه فابريکه په نړيوالې سطحې سره جوړه شوېده او په افغانستان کې په لومړى درجه کې قرار لري. او دغه فابريکه د پاکستان او هندوستان د فابريکو په شان په ستندرد سره جوړه شوېده.
د بهسودو ولسوالى د چاپيريالي وضعيت په اړه عامه پوهاوى
دا يو خرګنده حقيقت دى چې هر انسان د خپل روغ صحت غوښتونکى وي چې دا روغ صحت او خوشحاله ژوند يو اندازه زحمت او له يو لړ لارو چارو عمل کولو سره انسان ته حاصليږي چې دا لارې چارې عبارت د نظافت او پاکوالي مراعات کول چې دا پاکوالى د خپل فردي حفظ الصحې څخه نيولې تر کلي، ولسوالي، او حتى د هيواد په کچه په نظر کې ونيسو. څرنګه چې زياتره خلک د علم څخه محروم او د نظافت د ګټو څخه بې خبره دي نو د چاپيريال ساتنې اداره مجبوره او مکلفه ده تر څو داسې تګلاره په کار واچوي چې خلک خپل کور او محيط د ککړتيا ؤ څخه پاک او مخنيوى وکړي. ١- د چاپيريال ساتنې اداره بايد خلکو ته د پاکو او اوبو په اړه معلومات ورکړي او هر هغه څه چې اوبه ککړوي بايد واضح او په نه مراعات کولو سره قانوني جزا ورکړل شي. ٢- خلک بايد وپوهول شي تر څو د کورونو د تشنابونو فضوله اوبه بايد ويالو او تعميرونو ته پريښودل شي تر څو هغه ژوندى موجود ات چې په اوبو کې ژوند کوي د خطر سره مخامخ نه شي. ٣- د بهسودو ولسوالى د چاپيريال ساتنې اداره مکلفه ده چې د بايد ملا امامانو ته دا دنده ورکړي تر څو خلک د خپل چاپيريال پاکوالي ته متوجه او اسلامي ارزښتونو باندې خبرې وکړي. ٤- څرنګه چې په دې ولسوالۍ کې نفوس ورځ تر بلې د زياتيدو په حال دى او په زراعتي ځمکو څخه په لوړه کچه ودانۍ جوړولو کې استفاده کيږي بايد خلک د دې په افرادو وپوهول شي ځکه کله له يوې خوا د حاصلاتو د کمبود سبب کيږي له بله طرفه ډيرى حيوانات، نباتات او شين زون له منځه ځي چې بايد خلک وپوهول شي. ٥- صحي اوبو ته ديرى خلک لاس رسى نه لري ځکه په دې ولسوالى کې اوپه د ځمکې سطحې ته په اکثرو ځايونو کې ډيرى نږدې وي نو بايد د اوبو کيفيت وکتل شي تر څو ناپاکه اوبو د استعمال مخه ونيول شي.
يو څو لازم وړانديزونه
١- دا چې د بهسودو ولسوالى يوه زراعتي ولسوالى ده او ديرى خلک يې په کرنه بوخت دي نو د زراعت رياست څخه مواد غوښتنه ده چې بزګرانو ته حينې پروګرامونه په لاره واچوي د سمينار په ډول. ٢- د ترويج مامورين مکلف دي چې بزګرانو ته د کرنې په برخه کې عامه پوهاوى ورکړي. ٣- د زراعت رياست څخه مو دا غوښتنه ده چې د بهسودو ولسوالى بزګرانو ته اصلاح شوي تخمونه توزيع کړي. ٤- دا چې د بهسودو ولسوالى يوه زراعتي ولسوالۍ ده چې په دې وروستيو کې زراعتي ځمکې يې په کورونو بدلې شوي دي نو د خلکو څخه مو دا غوښتنه ده چې د چاپيريال په پاک ساتلو کې يو له بل سره کومک او همکاري وکړي. ٥- د بهسودو ولسوالى د پزګرانو څخه مو دا غوشتنه ده چې د دوايي استعمال په وخت کې بايد د حفاظتي سامان الاتو لکه: دستکشې، عيننکې، خاصې جامې، ماسک او نور استعمال شي. ٦- دا چې د بهسودو ولسوالۍ پدې وروستيو وختونو کې په (٨) اتمه ناحيه بدله شوې ده نو (ښاروالى رياست څخه مو دا غوښتنه ده چې د پاکوالي په برخه کې خاصه پاملرنه وکړي.
سرچینې
١- د بهسودو ولسوالى ٢- ښاروالى ٣- د زراعت رياست ٤- د بهسودو ولسوالى د ترويج مديريت