cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ښځې د ساینس، تکنالوژۍ، انجنیرۍ او ریاضیاتو په برخو کې
د ساینس، تکنالوژۍ، انجنیرۍ او ریاضیاتو په برخو کې جنسیتي نا انډولي
څېړنې ښيي چې په ریاضیاتو او ساینس کې د نرینه ځوانانو په لاسته‌راوړنو کې ډېر لاملونه ونډه لري؛ لکه د مور او پلار هڅونه، د ریاضي او ساینس له ښوونکو سره تعامل، د درسي پروګرام محتوا، د عملي ازمایښتونو تجربې، په ریاضیاتو او ساینس کې د لېسو پرمختګ او په کور کې موجودې سرچینې. په امریکا متحدو ایالتونو کې په دې اړه د څېړنو موندنې توپیر لري چې د ریاضیاتو او ساینس په اړه د هلکانو او نجونو نظر کوم مهال توپیر کوي. یوه څېړونکي په ملي کچه د ګڼو توصیفي طولي څېړنو په تحلیلولو سره د منځني ښوونځي په لومړنیو کلونو کې د ساینس په اړه د نجونو او هلکانو په نظرونو کې لږ توپیرونه وموندل. د ریاضیاتو او ساینس د اړوندو څانګو د تعقیب لپاره د زده‌کوونکو هیلې هم پر هغو کورسونو اغېز کوي چې په هغو برخو کې یې انتخابوي او هم د هغې هڅې پر کچه اغېز کوي چې دوی یې په دغو دورو کې کوي.
په 1996 کال کې په امریکا متحدو ایالتونو کې یوې څېړنې وښوده چې د منځني ښوونځي په دوره کې نجونې پر ځان باور بایلي، ځکه دوی فکر کوي چې نرینه د تکنالوژۍ په برخه کې ډېر ځيرک دي. دا واقعیت چې نرینه په فضايي تحلیل کې د ښځو په پرتله ښه کار کوي او دا داسې مهارت دی چې د انجنیرۍ ډېری متخصصین یې ډېر اړین ګڼي، له دې امله دغه ناسم تصور رامنځته کوي. فیمینېست څېړونکي پر دې باور دي چې تر ډېره هلکان فضايي وړتیاوې له ټولګي بهر ترلاسه کوي، ځکه هغوی له فرهنګي او ټولنیز پلوه هڅول کېږي چې په خپلو لاسونو یو څه جوړ کړي او کار وکړي. څېړنې ښيي چې نجونې هم همدغو وړتیاوو او مهارتونو ته د روزنې په ورته شکل پراختیا ورکولی شي.
په 1996 کال کې په امریکا متحدو ایالتونو کې د لومړي کال پر محصلانو د لوړو زده‌کړو د څېړنې انستېتیوت یوه څېړنه ښيي چې نرینه او ښځينه په خپل‌خوښو تحصیلي برخو کې ډېر توپیر لري. د هغو محصلانو له ډلې چې په لومړي ځل په 1996 کال کې کالج ته شامل شول، شل سلنه نرینه‌وو او څلور سلنه ښځينه‌وو غوښتل چې په کمپیوټر ساینس او انجنیرۍ کې زده‌کړې وکړي، په داسې حال کې چې همدومره نرینه‌وو او ښځينه‌وو غوښتل چې د بیولوژي او فزیکي علومو په برخه کې زده‌کړې وکړي. د تازه شاملو نرینه‌وو او ښځينه‌وو تر منځ په خپل‌خوښې تحصیلي برخه کې توپیر مستقیماً په هغو برخو کې توپیر ته راجع کېږي چې ښځې او نرینه سند پکې ترلاسه کوي. تر منځنۍ کچې وروسته ښځې تر نرینه‌وو کمې په ریاضیاتو، فزیکي علومو، کمپیوټر ساینس او انجنیرۍ کې د سند پر ترلاسه کولو بریالۍ کېږي. د دغه جنسیتي تعادل د نه‌شتوالي استثنا د ژوندیو موجوداتو د علم په برخه کې ده.
په ساینس، تکنالوژۍ، انجنیرۍ او ریاضیاتو کې د ښځو د نه‌شتون اغېزې
په 2017 کال کې یوې څېړنې ښودلې چې د ساینس، تکنالوژۍ، انجنیرۍ او ریاضیاتو د برخو په زده‌کړه کې د جنسیتي واټن له منځه وړل به د اروپايي اتحادیې پر اقتصادي وده مثبت اغېز ولري او په ټوله اروپا کې به تر 2030 کال پورې له 0.7 تر 0.9 سلنه او تر 2050 کال پورې به 2.2 تر 3.0 سلنه په سړي سر ناخالص داخلي تولید کې ونډه واخلي.
د نرینه‌وو او ښځينه‌وو عاید
له پوهنتون فارغو ښځو په متوسط ډول د فارغو نرینه‌وو په پرتله کم عاید درلود، که څه هم هغوی په 1980یمه لسیزه کې د پوهنتون د ټولو فارغانو د عاید وده شریکه کړه. په تنخوا کې ځینې توپیرونه د کارونو په هغو توپیرونو پورې اړوند دي چې ښځې او نرینه‌ یې بیانوي. د ساینس او انجنیرۍ د لېسانس سند د ترلاسه کوونکو تر منځ د ساینس او انجنیرۍ په کارونو کې ښځې د نرینه‌وو په پرتله کمې ګومارل کېدې. په ورته علمي بستونو کې د ښځو او نرینه‌وو تر منځ د حق‌الزحمې واټن لا هم پر ځای پاتې دی. د باتجربه ساینس‌پوهانو او انجنیرانو تر منځ په تنخواوو کې جنسیتي واټن د تازه فارغانو لپاره ډېر دی. په ریاضیاتو، کمپیوټر ساینس او انجنیرۍ کې تنخواوې لوړې دي او دا هغه برخې دي چې ښځې ډېرې پکې کمې دي. په استرالیا کې د دغه هېواد د سرشمېرنې ادارې له‌خوا یوه شوې څېړنه ښيي چې په استرالیا کې په یادو برخو کې د ښځو او نرینه‌وو تر منځ په حق‌الزحمه کې شته جنسیتي واټن په 2013 کال کې 30.1 سلنې ته رسېدلی و چې د 2012 کال په پرتله 3 سلنه ډېروالی لري. پر دې سربېره د ماس د څېړنې پر اساس، کله چې په امریکا کې د معتبرو څېړنیزو ادارو له علمي غړو وغوښتل شول چې د لابراتوار د مدیر لپاره د زده‌کوونکو غوښتنې جذب کړي، د علمي غړو دواړو ښځينه‌وو او نرینه‌وو د ښځینه متقاضیانو خلاف چې هغوی له نرینه‌وو سره یو ځای دغه مقام ته مساوي اسناد سپارلي وو، نرینه‌ متقاضیان د ګومارنې وړ او مناسب و ارزول. د ماس په څېړنه کې علمي غړي دې ته مایل وو چې نرینه متقاضیانو ته لوړه پیلنۍ تنخوا او د کاري همغږۍ فرصتونه ورکړي.
پوهه او ادراک
په امریکا متحدو ایالتونو کې د ساینس، تکنالوژۍ، انجنیرۍ او ریاضیاتو په برخو کې د ښځو د دوکتورا کچه 42 سلنه ده، په داسې حال کې چې په ټولو برخو کې د ښځو په واسطه ترلاسه شوې د دوکتورا کچه 52سلنه ده. کلیشې او تعلیمي توپیرونه په دغو برخو کې د ښځو د زوال لامل کېدای شي. د توماس ډي په وینا، دغه توپیرونه د درېیم ټولګي له لومړیو پیلېږي چې په ریاضي او ساینس کې هلکان پرمختګ لري او په لوستلو کې نجونې.
په ټوله نړۍ کې د ښځو استازولي
یونسکو (UNESCO) د نورو ادارو لکه د اروپايي کمیسیون او په آسیا کې د ساینسي علومو د اکاډمیو او پوهانو د اتحادیې (AASSA) په منځ کې په نړیواله کچه په ساینس، تکنالوژۍ، انجنیرۍ او ریاضیاتو کې د ښځو پر کمه ونډه په څرګند ډول خبرې وکړې.
د مقایسوي شمېرو راټولولو او تفسیرولو لپاره د هغوی له هڅو سره سره، باید احتیاط وشي. ان هېبنر کوبلېټز د هېوادونو تر منځ د بامعنا احصایوي مقایساتو په اجرا کې د شته خنډونو په اړه نظر څرګند کړی. "د بېلابېلو دلیلونو له مخې د ساینس، تکنالوژۍ، انجنیرۍ او ریاضیاتو په برخو کې د ښځو د نړیوالې پرتلنې په اړه د باور وړ معلوماتو ترلاسه کول ستونزمن دي. مجموعي شمېرې موږ ته ډېر څه نه بیانوي، په ځانګړې توګه کله چې د تعلیمي کچو د بیانولو اصطلاحات، د رشتو محتوا، د دندو کټګورۍ او له یوه هېواده بل هېواد ته نور شاخصونه توپیر لري."کوبلېټز وايي، ان کله چې بېلابېل هېوادونه د اصطلاحاتو په اړه ورته تعریفونه کاروي، د دغو کټګوریو ټولنیز اهمیت ښايي په پام وړ توګه توپیر ولري.
بدګمانی
= د بدګمانۍ تعريف، حکم، اسباب او تاوانونه: = ليکوال: مولوي نورالحق مظهري
بدګماني هغه بد عمل دی چي د انسانانو تر مينځ د ډېرو ستونزو سبب او لامل جوړيږي او د ډېرو انسانانو پر انفرادي او اجتماعي ژوند باندي منفي اغيزه لري.
ددې ترڅنګ چي بدګماني لويه ګناه ده، په قرآن، حدیث او اجماع باندي حرامه ده لوی بشري جرم هم دی ځکه د بدګمانۍ تاوان هم بدګمانه انسان ته او هم مقابل لوري ته رسيږي.
بدګماني څه شي ته وايي:
امام ماوردي رحمه الله فرمايي: بدګماني دېته وايي چي ته په باوري کس باور نلرې.[أدب الدنيا والدين -  الماوردي 1/ 186]
ابن کثير رحمه الله فرمایي: بدګماني د خپلو خپلوانو، دوستانو او خلګو سره خيانت او پر هغوی بې ځايه تهمت دی.[تفسير ابن كثير 7/ 377]
ابن قيم رحمه الله فرمايلي دي: بدګماني دېته وايي چي د چا زړه پر خلګو باندي د بدو ګمانونو څخه ډک سي تر څو يې تأثير په ژبه او اندامونو باندي ښکاره کيږي نو ځكه تل د هغه مسلمان غيبت کوي، بد ورباندي وايي، عيبونه پکښې پيدا کوي، لعنت ورباندي وايي، آزار او تاوان ورته رسوي.[الروح لابن القيم 1/ 238]
د بدګمانۍ په اړه د قرآن حکم:
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ.[الحجرات:12]
ژباړه: ای مؤمنانو! ځانونه د ډېرو ګمانونو څخه وساتئ يقينا چي بعضي ګمان ګناه ده.
ابن کثير رحمه الله فرمايلي دي: الله تعالی خپل بندګان د ډېر ګمان څخه منع کړيدي چي هغه پر خپلي کورنۍ، خپلوانو او عامو خلګو باندي تهمت دی او د هغوی سره خيانت دی؛ دا ځکه چي بعضي ګمانونه ګناه ده نو د احتياط لپاره دي د ډېرو ګمانونو څخه ځانونه وساتي.
که سړی پدې آيت کي فکر وکړي نو دا به ورته ثابته سي چي د بدګمان څخه ځان ساتل څومره مهم دي! سره ددې چي لږ ګمانونه ممکن ګناه وي خو د احتياط لپاره الله تعالی د ډېرو ګمانونو څخه د ځان ساتلو امر کړی دی.
امام سعدي رحمه الله فرمايلي دي: الله تعالی ځکه د ډېرو بدو ګمانونو څخه منع کړېده چي بعضي د هغو ګناه ده لکه هغه ګمان چي د حقيقت او مستندو قرائنو څخه خالي وي، لکه هغه ګمان چي په درلودلو يې انسان د ډېرو بدو خبرو او بدو کارونو مرتکب کيږي ځکه بد ګمان تنها د ګمان په حد کي نه پاتيږي بلکي خاوند يې داسي خبري او داسي کارونه کوي چي هيڅ مناسب نه وي چي په نتيجه کي پر مسلمان د بدګمانۍ ترڅنګ د هغه سره بغض او دښمني هم ده؛ هغه چي مسلمان يې په نه درلودلو باندي امر سوی دی.
د بدګمانۍ په اړه د حديث حکم:
عن أبي هريرة: أن رسول الله صلى الله عليه و سلم قال: إياكم والظن فإن الظن أكذب الحديث.[موطأ امام محمد 895]
ژباړه: د ابوهريره رضي الله عنه څخه روايت دی چي رسول الله صلی الله عليه وسلم وفرمايل: ځانونه د (بد) ګمان څخه وساتئ ځکه (بد) ګمان ډېري درواغجني خبري دي.
علامه عبدالحي رحمه الله د موطأ په شرح کي چي التعليق الممجد نوميږي ددې حديث په تشريح کي فرمايي: يعني ځانونه د بدو ګمانونو څخه وساتئ او هغه تهمت دی چي بېله کوم دليله زړه هغه ته ميلان کوي. يعني بېله کوم شرعي دليله انسان پر خپل مسلمان ورور بدګمانه کيږي او پر هغه باندي تهمتونه تړي.
همداسي فرمايي: بد ګمان ځکه غټ درواغ دی چي هغه د انسان په زړه کي د شيطان د وسوسې له کبله وي.[التعليق الممجد حديث 895]
د بدګمانۍ اسباب:
ددې لپاره چي موږ ځانونه د بدګمانۍ څخه وساتو بايد د بدګمانۍ اسباب وپيژنو چي په لاندي ډول يې يادولای سو:
1 - ناپوهي:
2 - بد قصد:
ځيني خلګ په هرڅه پوهيږي خو د ناوړه قصد درلودلو له کبله پر يوه پاک انسان باندي بدګمانه کيږي ځکه دی غواړي هغه شخص بدنام کړي او ددې لاري څخه خپل ناوړه هدف ته ورسيږي، کڅه هم ممکن دا بدګماني شعوري وي او يو ډول تظاهر وي خو پدې خاطر چي دداسي هدف تعقيبول انسان په تعصب اخته کوي او د انسان عقل له مينځه وړي نو ځکه دغه انسان پداسي منفي ګرايي باندي روبدی وي چي هرڅه ته د شک او ترديد په سترګه ګوري او پر ډېرو پاکو انسانانو يې ګمان بد وي لکه يهود چي د حقائقو پيژندني سره سره پر مسلمانانو باندي بدګمانه وه.
ځيني وختونه د نفس متابعت ددې سبب جوړيږي چي انسان دي پر بل انسان بدګمانه سي ځکه نفس د انسان په بدن کي د شيطان جاسوس دی او ټولو شيطاني دسيسو ته لاره آواروي چي يو يې بدګماني ده.
امام عزالي رحمه الله فرمايي: ته بايد پر مسلمان باندي دده د مسلمانۍ په خاطر بدګماني ونکړې که دي پدې خاطر پر يوه مسلمان بدګماني کول چي يو ناوړه عمل دي د بل چا څخه ليدلی وو نو يقينا ته د جنايت او ګناه مرتکب سوې.
4 - د فاسقانو او بدو خلګو ملګرتيا:
ابو حاتم بستي رحمه الله فرمايي: د بدو خلګو ملګرتيا انسان ته پر ښو خلګو بدګماني پيدا کوي او چا چي د بدو خلګو سره ملګرتيا وکړه ارومرو يې په ټولۍ کي داخليږي، نو پر هوښيار سړي دا لازمه ده چي د شک لرونکو خلګو څخه ځان وساتي تر څو شکمن ورڅخه جوړ نسي
5 - د تهمت ځای ته ورتلل:
6 - حسد او کينه:
ځيني وختونه حسد او کينه د بدګمانۍ سبب جوړيږي ځکه د هر انسان سره چي د بل انسان په اړه حسد پيدا سي نو په وړاندي يې هيڅ مثبت فکر نه کوي بلکي تل يې په اړه منفي فکرونه کوي او تل ورباندي بدګمانه وي.
7 - په انساني غيرت کي اسراف:
ځيني خلګ داسي طبيعت لري چي په انساني غيرت کي ډېر اسراف ورڅخه کيږي؛ پدې معنی سره چي په غيرت کي تر حد اضافه تېری کوي د بېلګي په ډول د خپلي ښځي په اړه په حجاب کي ډېر توغل کوي او د هغې هر حرکت ته د بې حجابۍ په سترګه ګوري، يا په عموم کي د ښځي لپاره په بند او محدود ژوند باور لري نو ځکه دده د فکر خلاف هري کړني ته يې د شک په سترګه ګوري او يا هم د نورو انسانانو په ژوند کي دخالت کوي او په خپل فکر د ژوند محدوديت ورته ټاکي چي په مخالفت کولو سره يې دستي بدګماني ورته پيدا کيږي.[موسوعة الاخلاق]
د بد ګمانۍ ځيني تاوانونه:
بدګماني هم د نورو ګناهونو په څېر ډېر تاوانونه لري چي ځيني يې په لاندي ډول دي:
1 – د بدګمانۍ له کبله په انسان کي بغض کول او حسد کول پيدا کيږي؛ مهلب رحمه الله فرمايي: د نورو انسانانو سره د بغض او حسد اصلي لامل بدګماني ده دا ځکه چي بغض کوونکی او حسد کوونکی د هغه چا کارونه چي دی ورسره حسد کوي غلط تأويلوي ځکه نو حسد ورڅخه پيدا کيږي.
2 – څوک چي بدګماني کوي هغه نور بد کارونه هم کوي؛ طبري رحمه الله فرمايي: مسلمان پر الله تعالی باندي نيک ګمان لري نو ځکه نيک کارونه هم کوي خو کافر او منافق بيا پر الله تعالی باندي بد ګمان لري نو ځکه بد کارونه هم کوي.
3 – د بدګمانۍ په سبب د انسانانو په مينځ کي حسد او دښمني پيدا کيږي؛ ځکه چي بدګماني د مسلمانانو په مينځ کي د نفاق تخم شيندي، د ورورګلوۍ تړون له مينځه وړي، محبت ختموي او بخالت او دښمني پيدا کوي.
ابن قيم رحمه الله فرمايلي دي: بدګماني دېته وايي چي د چا زړه پر خلګو باندي د بدو ګمانونو څخه ډک سي تر څو يې تأثير په ژبه او اندامونو باندي ښکاره کيږي نو ځكه تل د هغه مسلمان غيبت کوي، بد ورباندي وايي، عيبونه پکښې پيدا کوي، لعنت ورباندي وايي، آزار او تاوان ورته رسوي.
4 – بدګمانه انسان تل د مسلمانانو په رازونو او خصوصي حريم پسې ګرځي او کوښښ کوي چي د مسلمان آبرو او عزت کم کړي؛ امام غزالي رحمه الله فرمايي: د بدګمان د تأثيراتو څخه يو تأثير تجسس دی ځکه چي بدګمانه انسان په ګمان باندي قناعت نه کوي بلکي د مسلمان پسې پلټنه او جاسوسي کوي.
5 – په بدګمانۍ باندي د مسلمانو کورنيو تر مينځ ستونزي او مشکلات پيدا کيږي ځکه چي د بدګمانۍ په سبب را پورته سوي مشکلات د افرادو ترمينځ د مناقشې وروسته کورنيو ته سرايت کوي او ددوی کورنۍ په خپل مينځ کي په ډېرو ستونزو باندي سره اخته کيږي آن تر دې چي ممکن د دښمنۍ او وژلو تر کچي پوري ورسيږي.
6 – بدګماني د مسلمانانو تر مينځ باور او اعتماد کمزوری کوي ځکه چي بد ګمان کوونکی انسان هغه بل مسلمان ته د دښمن په سترګه ګوري چي د رسوايۍ وروسته هغه هم ممکن متقابله پاليسي غوره کړي چي په نتيجه کي ددوی تر مينځ د دښمنۍ او پوره بې باورۍ فضاء حاکمه کيږي.
7 – د بدګمانۍ په سبب د مسلمان په زړه کي شيطان ته لاره پيدا کيږي چي په نتيجه کي ممکن په ډېرو لويو ګناهونو کي اخته سي؛ امام غزالي رحمه الله فرمايي: د شيطان د ډېرو لويو حيلو څخه يوه پر مسلمانانو باندي بدګماني ده.
8 – بدګماني د انسان د باطني چټلۍ لپاره يوه نښه ده او د زړه د ناروغيو سبب جوړيږي؛ امام غزالي رحمه الله فرمايي: کله چي دي يو څوک وليدی چي پر مسلمانانو يې بد ګمان كوی نو پوه سه چي هغه په باطن کي چټل دی او دا چټلي دده خپل څخه را پورته کيږي خو دی بل څوک د ځان غوندي ويني ځکه مسلمان د بل مسلمان لپاره عذرونه پيدا کوي خو منافق بيا عيبونه پيدا کوي او د مسلمان زړه د نورو مسلمانانو په نسبت پاک او سالم وي. [موسوعة الاخلاق]
پر خپل مسلمان ورور نيک ګمان کوه!
ژباړه: جعفر بن محمد وايي: کله چي ستا د ورور څخه تا ته داسي شی ورسيږي چي ستا نه خوښيږي نو ته د هغه لپاره د يوه څخه تر 70 پوري عذرونه پيدا کړه که رښتيا په ده کښې دغه عذر وو خو ښه دی که نه وو بيا ووايه شايد داسي عذر ولري چي زه به په خبر نه يم.
يعني د خپل مسلمان ورور په اړه ژر فيصله مکوه بلکي د هغه د هر کار لپاره عذر پيدا کړه او دی معذور وشميره آن تر دې پوري چي تر 70 پوري عذرونه ورته پيدا کړه او دده د هر کار لپاره صحيح محمل او سمه توجيه ولټوه.
قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ: إِذَا بَلَغَكَ عَنْ أَخِيكَ الشَّيْءُ تُنْكِرُهُ فَالْتَمِسْ لَهُ عُذْرًا وَاحِدًا إِلَى سَبْعِينَ عُذْرًا، فَإِنْ أَصَبْتَهُ وَإِلَّا قُلْ: لَعَلَّ لَهُ عُذْرًا لَا أَعْرِفُهُ.[شعب الايمان7991 ]
مشر بايد پر خلګو بدګماني ونکړي:
ژباړه: د ابي امامه رضي الله عنه څخه روايت دي چي رسول الله صلی الله عليه وسلم وفرمايل: امير چي کله پر خلګو بدګماني وکړي نو فاسدوي يې.
توضيح: مناوي رحمه الله ويلي دي: کله چي کوم مشر په خلګو کي د رسوايۍ په نيت د بدګمانۍ پسې ولاړ سي نو هغوی فاسدوي چي په نتيجه کي د هغوی څخه هغه کارونه کيږي چي ده يې ورباندي ګمان کوی.
د حديث مقصد دا دی چي امام او مشر بايد د خلګو د عيبونو او اسرارو پسې ولاړ نسي ځکه چي نظام په همدې باندي ټينګيږي او ډېر لږ انسانان پيدا کيږي چي د عيب څخه دي خالي وي نو که چيري مشر ددوی سره پر هره خبره او هره کړنه حساب وکړي ډېره سخته به پر دوی تمامه سي او ژوند به يې تنګ سي له همدې امله بايد مشر د خپل رعيت عيبونه پټ کړي، يو ډول تغافل وکړي، دوی ته عفوه وکړي، ددوی په اسرارو پسې دي نه ځي او په  دوی پسې دي تجسس نه کوي.[موسوعة الأخلاق]
تنبيه: مشر کولای سي د خپلو خلګو حالات وڅاري او د اصلاح په نيت لارښووني ورته وکړي خو د عيبونو پلټنه او بدګماني دي ورباندي نه کوي ځکه د عيبونو پلټنه او بدګماني ددغه حديث په حواله د فساد سبب جوړيږي.
عَن أَبِى أُمَامَةَ عَنِ النَّبِىِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ: إِنَّ الأَمِيرَ إِذَا ابْتَغَى الرِّيبَةَ فِى النَّاسِ أَفْسَدَهُمْ.[سنن ابي داود 4891]
خلاصه:
نو ددې لپاره چي د بدګمانۍ په ګناه هم اخته نسو او د خپل بل مسلمان ورور حق مو هم تر پښو نه وي لاندي کړی بايد ځانونه د بدګمانۍ څخه وساتو، که يو څوک موږ ته د کوم مسلمان په اړه کومه خبره کوي ددې پر ځای چي موږ ورباندي بدګمانه سو بايد تحقيق او پلټنه وکړو ممکن دغه سړي د درواغو موږ ته خبر را رسولی وي چي د قرآني اصولي له نظره يې موږ بايد د ګمان مخکي پلټنه وکړو.
انساني ۲۲۹ یی کرونا ویروس
انساني کرونا ویروس ۲۲۹ یی Human coronavirus 229E)د کرونا وریده له کورنۍ څخه یو ډول دی.
المقام جومات
المقام مسجد (په عربي: ) د عراق په بصره ښار کې یو تاریخي جومات دی. دا جومات د الاشاره په سیمه کې موقعیت لري.
اوو سی ۴۳ انساني کرونا ویروس
انساني اوو سی ۴۳ کرونا ویروس Human coronavirus OC43)د کرونا ویروس له ډلې څخه یوه ده.
سر درد
سردرد د ناروغیو له مهمو ډولونو څخه یو دی چې ډیره وخت ډیر خطرناک پیښیږي. د سردرد درملنه ترډیره له درملو او ښه استراحت سره کیږي.
سيف الدين محمد
سلطان علاوالدين غوري د شنسباني سوري غوري پادشاه په ختيځ تاريخ كې د جهانسوز په نامه پېژندل شوى دى. دى يو مېړنى افغان او د ډېرو صفاتو خاوند وو. لكه اديب ، عالم ، پهلوان او ځوانمرد. ...د غور پادشاهانو د سلطان سنجر سلجوقي رعايت كاوه او هر كال يې وسله ورلېږله ، علاوالدين غوري هغه بنده كړه. علاوالدين هم د جگړې لپاره چمتو شو. سلطان سنجر يو هوښيار او مېړنى سړى وو. هرات ته نږدې د (( ناب )) په سيمه كې سره مخامخ شول. د غور د لښكر ښي لاس ته شپږ زره كسان د سنجر خواته واوښتل او په دې توگه د علاوالدين غوري لښكر مات شو او دى د سلطان سنجر په لاس كې كېښوت. كله چې د سلطان سنجر خلكو ( افسرانو ) د علاوالدين پښو او لاسونو ته ځنځيرونه واچول ، ده وويل : يو مطلب لرم ، چې بايد يو په يو سلطان سنجر ته وويل شي. خبره سنجر ته ورېسېده ، هغه ورته وويل ، چې مطلب دې وايه ! علاوالدين وويل : ماته داسې زولنې او ځنځيرونه راوړئ ، چې زما په نظر كې وو ، چې سلطان سنجر به پرې تړم. سنجر وپوښتل ، هغه څه ډول وو ؟ علاوالدين غوري په ځواب كې ورته وويل ، ما تاته د سپينو او سرو زرو ځنيځيرونه راوړي وو ، ځكه چې ته پادشاه يې ، په هر حالت كې بايد له عادي خلكو توپير ولري. كله چې سلطان سنجر هغه د سپينو او سرو زرو ځنځيرونه او شاهانه جامې ولېدي ، له ځان سره يې فكر وكړ ، چې دغسې يو سړى د دوستۍ دى ، نه د دوښمنۍ. نو سلطان سنجر پر علاوالدين غږ وكړ ، علاوالدينه ته زما ورور يې ، زما څاروى او خزانه درسره يوسه ، گټه يې اخله ، كه غزان مې مات كړل ، بېرته به يې وغواړم ، كه هغوى زه ماته كړم ، ښه به دا وي چې ته يې وخوري ، چې د هغه لايق يې. سلطان علاوالدين له ډېر مال او څارويو سره فيروزكوه ته راستون شو. له سلطان علاوالدين غوري نه وروسته دده زوى سيف الدين محمد پادشاه شو. دى يو ښه منظر ، عادل ، جواد او پر خلكو زړه سواندى پادشاه وو.
اخځونه سمول
قدرت الله حداد ( فرهاد ) ، د افغان ملي تاريخ ، ۲۳۱ - ۲۳۳ مخونه ، د ساپي د پښتو څېړنو او پراختيا مركز د ۱۳۸۳ لمريز كال چاپ.
پاپیت
پاپتی په انګلیسي Papeete) په آرام سمندر کې د فرانسې پولینزي ټاپوګانو مرکز دی.
تاج المساجد
تاج المساجد یو ښکلی جومات دی چې د هند د مدهیا پردیش ایالت په بھوپال ښار کې موقعیت لري. دا مسجد د اسیا له سترو جوماتونو څخه ګڼل کیږي. ددې جومات څخه د ورځې په اوږدو کې د مدرسې په توګه هم کار اخستل کیږي.
سرچینې
وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:مسجد
سلتیان
سلت قوم (کلتیان/کلت قوم) یاهم سلت خلک) kelts) Selts) له میلاد نه کابو ۷۰۰ کاله وړاندی یو هندواروپایي جنګي قوم وو چې ترډیره به په خیمو کې اوسیده. یاد قوم په مرکزي اروپا کې میشت وو او د اوسیدو سیمه له بریتانیا نه تر ترکې پوری غزیدلې وه.
د لومړیو انسانانو له خوا د اور کنټرول
د انسانانو په تکنالوژیکي تکامل کې د لومړیو انسانانو له خوا د اور کنټرول یو مهم ټکی و. اور د تودوخې او رڼا او له ښکاري حیواناتو څخه  (په ځانګړي توګه د شپې) د ساتنې سرچینه چمتو کړه. همدارنګه یې د ډېرو پرمختللو ښکاري وسایلو د جوړولو یوه لار او د خوراکي توکو د پخولو لپاره یوه طریقه ده. دغو کلتوري پرمختګونو د انسان جغرافیایي خپرېدلو، کلتوري نوښتونو او په خوراکي توکو او چلند کې بدلونونو ته اجازه ورکړه. پردې سربېره، د اور رامنځته کولو انسانانو ته اجازه ورکړه چې، ان په تیاره او د ماښام په سړو ساعتونو کې خپل فعالیتونو ته دوام ورکړي.
د هومو له غړیو څخه د یوه له خوا د اورد کنټرول غوڅواو څرګندو لومړنیو شواهدو په اړه ادعاوې له ۱.۷ څخه تر ۲.۰ میلیونه کلونو دمخه تاریخ ته ورګرځي. د هومو ایریکټوس له خوا د کنټرول شوي اور کارولو په توګه د " لرګیو د ایرو مایکروسکوپي نښو" شواهد، چې نږدې ۱ میلیون کلونه دمخه پیل شول، له پراخ علمي ملاتړ څخه برخمن دي. نږدې ۳۰۰،۰۰۰ کلونه دمخه، په اور کې سوځول شوي د فلانټ نرۍ ډبرې په موراکو کې د لومړیو، خو په نا بشپړ ډول عصري هومو ساپینز فوسیلونو سره نږدې وموندل شول. نږدې ۱۶۴،۰۰۰ کلونه وړاندې، د پیناکل پواینټ په سویلي افریقایي برخه کې اور په منظم او سیستماتیک ډول د لومړنیو عصري انسانانو له خوا کارول کېده، ترڅو د وسایلو اوسامان الاتو د جوړولو په موخه د سیلکریټ ډبرې د ټوټه کېدلو وړتیا د لوړولو په برخه کې دغې ډبرې ته تودوخه ورکړي. له اناتومي پلوه د عصري انسانانو له خوا، د اور د کنټرول پراخو شواهدو تاریخ، نږدې ۱۲۵،۰۰۰ کلونه وړاندې زمانې ته ور ګرځي.
سپوټنیک-۱
سپوټنیک ۱ (سپوتنیک-۱) Sputnik 1)په روسي Cпутник) د نړۍ پرمخ د انسان جوړه شوی لومړنۍ هوایی بیړې (راکټ) وو چې په ۴ اکتوبر ۱۹۵۷م کال) هواته وتوغول شو.
د لومړیو انسانانو له خوا د اور کنټرول
د اور کنټرول
د اور کارول او کنټرول یوه تدریجي پروسه وه، چې له یوه څخه ډېر پړاوونه وهي. یو پړاو یې له ګڼ ځنګل څخه، چېرته چې ځنګلي اورونه عام وو، تر سوانا (ګډ واښه/د لرګیو ځمکې) پورې چېرته چې ځنګلي اورونو لوړ شدت درلود، د استوګنې په ځای کې بدلون و. دا ډول بدلون ښایي نږدې ۳ میلیونه کلونه وړاندې پېښ شوی وي، کله چې سوانا د سور او وچ اقلیم له امله په ختیځه افریقا کې خپاره شول.
لکه څرنګه چې په بېلابېلو وحشي ځناورو کې ولیدل شول، په بل پړاو کې له سوځېدلو مناظرو سره تعامل او د ځنګلي اورونو په پایله کې د خوراکي توکو لټول شامل دي. په افریقایي سوانا کې، هغه ژوي چې په دې وروستیو کې په سوځېدلو سیمو کې په ترجیحي توګه د خوراکي توکو په لټه کې دي، په هغوی کې د سوانا شامپینزي (د پان ټراګلوډیټس ویروس یو ډول)، وروټ بیزوګانې (سرکوپیتیکس ایتیوپس) او یو ډول مرغان، چې ځینې یې د وښو د اور په پایله کې حشرات او نور کوچني د ملا تیر درلودونکي موجودات ښکار کوي، شامل دي.
بل پړاو به یې د لوړې تودوخې درلودونکي داسې ځایونو د پاتې شونو څخه ګټه پورته کول وي، چې د ځنګلي اورونو په پایله کې رامنځته شوي دي. د بېلګې په توګه: هغه خواړه چې د ځنګلي اورونو په پایله کې موندل کېږي، یا به سوځېدلي او یا به هم په سمه توګه پاخه شوي نه وي. دا ښایي په یوه ګرمه نقطه باندې د نیم پاخه شوو خوړو د اېښودلو یا د سوځېدلو د خطر په حال کې له اور څخه د خوړو را اېستلو لپاره انګیزه وي. دا کار له اور او د هغه له چلند سره بلدتیا ته اړتیا لري.
له سوځېدلو سیمو څخه نا سوځېدلو سیمو ته د دې لېږدول او په اور کې د هغوی روښانه کول به، د اور د کنټرول په برخه کې لومړنی ګام وي چې د کار خوړو په ترلاسه کولو کې ګټور برېښي. د یوې اوږدې مودې، ان د یوه موسم (لکه وچ موسم) لپاره د اور ساتل، ښایي د کېږدۍ وهلو بنسټیزو ځایونو د پراختیا لامل شي. د ډبرو د دایرې په څېر د نغري یا د اور لګولو ځایونو جوړول به، ښایي وروستنی پرمختګ وي. د اور رامنځته کولو وړتیا، په عمومي توګه په نرمو لرګیو د کلکو لرګیو په موښلو سره (لکه لیندۍ ډوله برمه) ښایي وروستنی پرمختګ وو.
د لومړۍ ډبرې دورې شواهد
د لومړۍ ډبرې دورې پرمهال د اور کنټرول شوي کارولو په اړه ډېری شواهد ناڅرګند دي او د علماوو له خوا یې ملاتړ محدود دی. ځینې شواهد بې پایلې دي، ځکه چې د موندنو لپاره د طبیعي بهیرونو په څېر نور منطقي توضیحات شته دي. وروستۍ موندنې ښیي چې، د کنټرول شوي اور د کارولو تر ټولو لومړنۍ پېژندل شوې بېلګه ،د سویلي افریقا په ونډرویرک غار کې نږدې ۱.۰ میلیونه کلونه وړاندې لیدل شوې وه.
افریقا
د بارینګو جهيل، کوبي فارا او په کینیا کې اولورجیسیلي ته نږدې د چیسوانجا په څېر د ختیځې افریقا سیمې، ځینې احتمالي شواهد ښیي چې، د لومړنیو انسانانو له خوا اور کنټرول شوی و.
په شیسووانجا کې لرغونپوهانو، د خټې داسې سرې ټوټې وموندلې، چې لرغون والی یې ۱.۴ میلیونه کلونو ته رسېږي. د ډبرو دغو ټوټو ته ښایي، تر ۴۰۰ درجې سانتي ګراد (۷۵۰ درجې فارنهایټ) پورې تودوخه ورکړل شوې وه، څو سخت شي. که څه هم، د ختیځې افریقا د بوټو په اور کې سوځېدلي د ونو ډډونه، سوځېدلې ټوټې تولیدوي، چې کله د ائتکال په پایله کې مات شي، د هغو په څېر دي، چې په شیسووانجا کې بیان شوي دي. په شیسووانجا کې د اور کنټرول شوي کارول ثابت شوی نه دی.
په کوبي فورا کې داسې ځایونه شته چې، ۱.۵ میلیونه کلونه دمخه د هومو ایریکټوس له خوا د هغو سرو رسوباتو په موندنو سره د اور د کنټرول شواهد ښیي چې ښایي له ۲۰۰ څخه تر ۴۰۰ درجې سانتي ګراد (له ۴۰۰ تر ۷۵۰ درې فارنهایټ) پورې د تودوخې په پایله کې رامنځته شي.
د سویلي افریقا په سوارتکرانس سیمه کې موندل شوي، د انسانانو له خوا د اور کنټرول په احتمالي شواهدو کې ډېری سوځېدلي هډوکي شامل دي، چې په دې کې هغه څه هم شامل دي، چې له اچولین او د هډوکي د وسایلو ترڅنګ د هومینین له خوا رامنځته شوي د پرې کېدلو نښې هم په کې دي. نوموړی ځای په هومو ایریکټوس کې د غوښې خوړوونکو چلند ځیني لومړني شواهد هم ښیي.
" د نغري په څېر ټیټ ځای" چې د هډوکو سوځولو لپاره به کارول کېده، د کینیا په اولورجسیلي کې په یوه ځای(سایټ) کې وموندل شول. که څه هم، په دې کې هېڅ سکاره نه وو او د اور هېڅ نښې په کې نه دي لیدل شوې. ځیني مایکرو سکوپي سکاره وموندل شول، خو دا د وښو طبیعي اور په پایله کې رامنځته شوي دي.
د منځني آواش سیند په دره کې د سرې خټې داسې مخروط ډوله ټیټ ځایونه وموندل شول، چې د ۲۰۰ درجې سانتي ګیراد (۴۰۰ درجې فارنهایټ) تودوخه کې ښایي رامنځته شوي وي. دا ځانګړتیاوې، چې فکر کېږي، د ونې د ډډونو په سوځېدلو سره رامنځته شوي، داسې انګېرل کېږي چې، د لومړنیو انسانانو له خوا چې د وڼې ډډونه یې روښانه کول، تولید شوي دي، څو وتوانېږي د خپل استوګنې ځای څخه اور لرې کړي. که څه هم دا نظریه، په پراخه کچه نه ده منل شوې. سوځېدلې ډبرې هم په اواش دره کې موندل شوې دي، خو د اور غورځوونې په پایله کې رامنځته شوې ډبرې هم، په دغه سیمه کې موندل شوې چې سوځېدلې ډبرې تشرېح کولای شي.
رامین جوادی
}}
دلارام ولسوالۍ
دلارام یو ښار دی چې د نیمروز ولایت په شمال کې پورت دی او د کندهار-هرات او زرنج-کندهار لوی سړکونه ورڅخه تیریږي. دلارام ښار په اصل کې د خاش رود ولسوالۍ یوه برخه وه او په ۲۰۰۷ز کال کې د فراه ولايت اداري ساحه ته انتفال شو بیا له امنیتي ستونزو رامنځته کېدو وروسته دلارام ولسوالۍ د نیمروز ولایت په اداري ساحه کې جوړ شو. د دې ولسوالۍ اکثره خلک پښتانه دي او کندهارۍ لهجه باندی خبرې کوي.
پل صراط
پل صراط د دوزخ د پاسه تير شوی دی له ويښته څخه نری او له تورې څخه تيز دی ، توره تياره ده ، له هغه څخه ترېدل به د اعمالو په ذريعه وي ، نيک عمل به روښنايي ګرځي او هر مؤمن به د نيک عمل په پرتله له دې پل څخه تيريږي څوک د سترګو د رپ په اندازه ، څوک د برق پشان ، څوک د باد پشان ، څوک د مرغه پشان ، څوک د آس پشان به تيريږي لکه څنګه چې په متفق عليه حديث شريف راغلي دي : جناب رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي :«فيمرُّ المؤمنون كطرف العين، وكالبرق، وكالريح، وكالطير، وكأجاويد الخيل والرِّكاب، فناجٍ مسلَّم، ومخدوش مرسل، ومكدوس في جهنم» (متفق عليه).
لومړی پيغمبر به جناب رسول الله صلی الله عليه وسلم وي چې له پل څخه به تيريږي ، او لومړی امت به امت محمدي وي چې له دغه پل څخه به تيريږي ، او په دغه ورځ هر رسول او بني به د خپل ځان د نجات نارې وهي.
رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمايلي :«فأكون أنا وأمَّتي أولَ مَن يجيزها، ولا يتكلم يومئذٍ إلا الرسلُ، ودعاء الرسول يومئذٍ: اللهم سلِّمْ سلِّمْ» (رواه البخاري).
يا الله ! مونږ ته په هغه ورځ نجات راکړي ، يا الله ! نيک اعمالو مو د ستا په درګاه کې قبول کړي ، يا الله ! په هغه ورځ مو کامياب کړې چې نه به مال چليږي، نه واسطه ، نه قدرت او منزل بلکي يوازې هغه کس به کامياب وي چې په پاک زړه ( د ايمان او نيک عمل ) سره درغلی وي.
يَوْمَ لَا يَنْفَعُ مَالٌ وَلَا بَنُونَ * إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ (سوره: الشعراء ).
ژباړه: په هغه ورځ چې نه مال ګټه رسولای شي او نه ځامن ، مګر ګټه يوازې د هغه چا ته چې الله تعالی ته په پاک زړه ورشي.
سرچینې
آن لاين اسلامي لارښود https://dawat610.com/archives/14681
مهیرود
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ماهيرود ( د مهیرود, ماهي رود ; مهرود او مهرود په نوم هم پیژندل کیږي) د ایران د سهیلي خراسان ولایت د سربیشه ساحه مرکزي ولسوالۍ کې د درح اطرافي ولسوالۍ یو کلی دی. د ۲۰۰۶ ز کال په سرشمیرنه کې، د دې کلی نفوس ۳۳۱ و، له ۱۰۸ کورنیو څخه. ماهي رود د افغانستان له فراه ولایت سره پوله لري.
د الوتکې مهمات
د وزرو او د الوتکې د تنې لاندې د وسلې نښلونې ځای ته ( hardpoint) وایي او په الوتکه کې پټ د بم ځای ته (bomb bay) نوم اخلي. ډېر مهمات وخت لري او که چېرې له خپل وخت څخه زیات ځلې الوتکه کې انتقال شي نو پیلوټ او الوتکې ته خطر پیښولای شي. د وخت محدودیت لامل یې د نښلونې ځای کې د الوت او ناستې پر وخت لړزه ده.
څرخ وزرې الوتکه
وزرو ته یې (rotary wings or rotor blades) نومونه اخلي، د خپلو وزرو په ذریعه پورته تګ کوي. په کوم ځای چې پرې یا وزرې نصب کیږي د (mast) په نامه یادیږي، په ځینو کې دوه پرې او ځینو کې څو دانې وي. الوتنه څرخونو ته د هوا په عکس العمل کوي. په چورلکه کې یو یا څو څرخونه نصب کیدای شي. بېلګې یې (helicopters, autogyros, and gyrodynes) دي. که چېرې ترکیبي وي نو ممکن د مخکې لور ته سرعت لپاره پکې اضافي ماشین نصب وي.
ماهي رود
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ماهيرود ( د مهیرود, ماهي رود ; مهرود او مهرود په نوم هم پیژندل کیږي) د ایران د سهیلي خراسان ولایت د سربیشه ساحه مرکزي ولسوالۍ کې د درح اطرافي ولسوالۍ یو کلی دی. د ۲۰۰۶ ز کال په سرشمیرنه کې، د دې کلی نفوس ۳۳۱ و، له ۱۰۸ کورنیو څخه. ماهي رود د افغانستان له فراه ولایت سره پوله لري.
حوالې
https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1385/results/all/29.xls
د با ثباته وزرو الوتکه
لوتونکی ماشین دی، د خپلو وزرو په ذریعه الوتنه کوي، پورته تګ کوي او د پورته تګ لامل یې د وزرونو شکل، له هوا سره تړاو لرونکی مخکې لور ته سرعت وي. له څرخ لرونکې الوتکې سره توپیر لري، په څرخ لرونکې الوتکه کې وزرې د څرخ شکل لري، له وزرو ټپونکې الوتکې (ornithopters) سره هم توپیر لري. د با ثباته وزرو لرونکې الوتکې بېلګې له لوړ ځای څخه د ټوپ وهنې لپاره وزرونه، په هوا کې د وزرو غونډونکې الوتکې یا هره هغه الوتکه چې په وزرو کې مورفېنګ سیستم لري.
د (Gliding fixed-wing aircraft) ډول کې یې وزرونه خوځښت کوونکې هوا د ارتفاع اخیستلو لپاره کاروي. د (Powered fixed-wing aircraft) ډول ماشین لري او مخکې لور ته د خوځښت ځواک له ماشین څخه ترلاسه کوي. الوتنه یې پیلوټ کوي او یا په بورډ کې کمپیوټر لري او له لرې کنټرول کیږي، ځینې یې د کمپیوټر په ذریعه خودمختاره دي او د انسان له کنټرول پرته الوتنه کوي.
ویلیام جونز
سر ویلیام جونز (فیلسوف) په انګلیسي William Jones) زوکړه سپتمبر ۱۷۴۶ مرګ ۲۷ افریل ۱۷۹۴) یو انګلیسي ژبی پوهاند او ژبپوه وو. جونز لومړنی کس وو چې د هندواروپایي ژبې کورنۍ یې مشف کړه.
د مزار انځور
د هند په کلکته کې د سر ویلیام جونز د مزار انځور.
د کردستان اسلامي امارت
د کردستان اسلامي امارت یا د بیاره اسلامي امارت یو لنډمهاله کورد هیواد و چې د شرعي قانون له مخې واکمن و چې په 2001 کې یې له عراق څخه خپلواکي اعلان کړه او په 2003 کې پای ته ورسیده.
بنسټ
د ۲۰۰۱ کال په سپتمبر میاشت کې په بیاره ولسوالۍ کې چې د اورومان په سیمه کې موقعیت لري، د انصارالاسلام په کوردستان په نوم یوې کرد سلفي ډلې د بیارا اسلامي امارت جوړ کړ چې پلازمینه یې بیاره ښار و. د انصار الاسلام مشر ملا کرېکار د امارت امیر و، په داسې حال کې چې وریا صالح او علي باپیر یې مرستیالان وو. امارت لومړی ځل و چې کرد-اسلامي ملتپال په خپل هدف کې بریالي شول، چې د شریعت له مخې د کردانو دولت جوړ کړي. له ټولو خواوو څخه د حقیقتي بندیزونو لاندې سیمه سره، د ایران څخه کرد جهادیانو امارت ته د پولې هاخوا حیاتي ملاتړ ورکړ، شبکې یې جوړې کړې چې په غیرقانوني توګه سیمې ته قاچاق کوي او د امارت سره مرسته کوي. اسامه بن لادن هم په اماراتو کې کردانو ته پیسې ورکولې.
سقوط
امارت وروسته له هغه ختم شو چې متحده ایالاتو په 2003 کې د ویکینګ هامر عملیات پیل کړل. د امارت له لاسه ورکولو وروسته، انصار جنګیالي د ایران-عراق په پوله کې راټول شول، چیرته چې سپاه پاسداران د کرد جهادیانو فعالیت له پامه غورځولی، او ایراني کردانو چې انصار جنګیالیو ته یې په ایران کې پناه ورکړې وه. د ایراني چارواکو لخوا تصویب شو، یوازې هغه وخت چې جهادیان په پټه او خاموشه توګه راشي او په لیرې پرتو سیمو کې میشت شي. سپاه پاسداران ایراني کردانو ته چې د جهادي ډلو د اوسېدو په حال کې دي، خبرداری ورکړی چې که دوی په عام محضر کې ولیدل شول، ونیول شي او بېرته به عراق ته واستول شي. IRGC همدارنګه غوښتل چې د ټپي جنګیالیو درملنه په پټه توګه ترسره شي. یو شمېر کرد جهادیانو خپلې کورنۍ له ځانه سره ایران ته راوستلې. ځینې ​​​​یې د دوو لنډو اونیو لپاره د چارواکو لخوا توقیف شوي، بیا خوشې شوي او د پاتې کیدو اجازه ورکړل شوې. دا ادعا هم شوې وه چې انصار الاسلام له ایراني چارواکو سره تړون کړی چې دوی به هیڅ ډول ترهګري نه کوي او یا به هیڅ ایراني برید نه کوي ترڅو د پاتې کیدو اجازه ورکړل شي. ځینې ​​جهادیان په ایران کې میشت شوي، نور یې کردستان ته راستانه شوي، یا یې له نورو جهادي ډلو سره یوځای شوي او یا یې له جهادي ژوند څخه لاس اخیستی دی.
د 2016 په وروستیو کې، د بیارا د 15 کلیزې په شاوخوا کې، ملا کریمر وویل: "زه هیله لرم چې موږ ژر تر ژره له عراق څخه جلا شو. زه به یې په بشپړ ډول ملاتړ وکړم. موږ په 1921 کې د عراقي دولت سره یوځای شو، دا یو داسې دولت دی چې یو دولت دی. په هر لحاظ ناکامه دولت.په لومړي ځل عراق چې الوتکې اخيستې، د کردستان سلطنت او سليمانيه يې بمبار کړه، که د کردستان يوه وړه برخه هم له عراق څخه جلا شي او خپلواکي اعلان کړي، زه به يې بشپړ ملاتړ وکړم. حتی د خپل بیرغ د پورته کولو لپاره ودانۍ نه لري، مګر بیا هم دوی خپلواکي اعلان کړه." هغه دا هم وویل چې هغه د هیڅ کرد حکومتي چارواکو په وړاندې هیڅ ډول منفي نظر نه لري او دا چې د هغه ډیری ملګري او کورنۍ د کردانو په حکومت کې دي. هوشیار زیباري تایید کړه چې د کرد حکومت له کریکر سره سوله وکړه.
هوا او فضا کې د الوتنو مطالعه
په ساینس، انجنیري او سوداګري کې د انسان هڅه ده چې په اتموسفېر کې الوتنې وکړي همدې چارې ته یې (aeronautics) نوم اخلي او همداسې له اتموسفیر بهر فضا کې د الوتنې هڅو ته یې (astronautics) وایي. اېروسپېس ادارې د الوتنې لپاره څېړنې، طرحه، جوړونه او له جوړولو وروسته په عمل کې الوتنې ترسره کوي. په هوا او فضا کې فعالیت ډیر متنوع دی لکه سوداګریز فعالیت، صنعتي او یا پوځي فعالیت. د (Aerospace) اصطلاح له (airspace) سره توپیر لري. د (airspace) مانا له یوې سطحې پورته هوا ته وایي.
هندو اروپایي ژبې
د هندو اروپایې ژبو کورنۍ.
هندواروپایي ژبې (د هندواروپایي ژبو کورنۍ) د سلګونه ژبو ګډه کورنۍ ده چې د هند نیمه وچه ،اروپا، منځنې آسیا او امریکا کې کاریږي. د هندواروپایي ژبو د ویونکو شمیر په ټوله نړۍ کې ۴'۳ میلیارده تنه په کابو ۳۴۶ بیلابیلو ژبو کې رسیږي. د لومړی ځل لپاره په شپاړسمه میلادې پیړۍ کې یاده نظریه د ویلیام جونز لخوا وړاندی شوه د هغه په نظر ننۍ هندواروپایي ژبې له یوبل سره تاریخي تړاو لري. په یاده کورنۍ کې پښتو، دري او فارسي ژبې هم راځي.
مشارق الانوار
پښتو ژباړه: عزت الله کوټوال / تعلیم الاسلام ویب پاڼه
مشارق الانوار هغه کتاب دی چې یوه اوږده موده په هندوستان او نورو ښارونو کې د احادیثو د واحدې سرمایې په حیث د تعلیمي نصاب حصه وه او په پخوانو او نوو ټولو تذکرو کې ددې کتاب یادونه شوې، لیکن اوس هم ډیر لږ خلک د دغه کتاب یا صاحبِ کتاب په هکله ضروري معلومات لري. خو ډیر بیا هم او خصوصاً د احادیثو د کتابونو سره تعلق لرونکو طلباؤ او علماؤ دغه خپله قدیمه سرمایه د حدیثو نظر انداز کړې نده.
ددې کتاب پوره نوم  ”مشارق الانوار النبویة من صحاح الأخبار المصطفویة “ دی.
مشارق الانوار د صحیحو احادیثو مجموعه ده ، د احادیثو تعداد یي د شارح مشارق الانوار  سعید بن محمد بن مسعود الکازروني (مړ۷۵۸ھ) د وینا مطابق دوه زره، دوسوه او شپږ څلویښت (۲۲۴۶) دی ، د کازروني د شرحې نوم ”المطالع المصطفویة “ دی، ده  د هر باب یا د نوعې په آخر کې د احادیثو تعداد هم  لیکلی، د مصنف په وینا ددې کتاب په تالیف کې د خلیفه المستنصر بن الظاهر بن الناصر بن المستضي مالي کومک هم شامل وو، د کتاب آغاز پدې  خطبه باندې شوی :
ژباړه : ټول تعریفونه الله سبحانه وتعالی ته دي، چې د ورستوو ( خرابو شوو ) او خاورو شو اندامونو ژوندی کونکی دی او هغه ذات چې قلم ته یئ د لیکلو قوت ورکړی دی... الخ
ددې کتاب شروحات
د دغه کتاب بې شماره شرحې او حواشي د لوی لوی علماو په قلم لیکل شوي. دا په نړۍ کې له هغه کتابو څخه دی چې پدې د پوهیدلو لپاره علماو ډیر کوششونه کړي او دغه کتاب يوه اوږده موده په اسلامي نړۍ کې د تعلیمي نصاب په حیث پاتې شوی. د څو مشهورو شرحو نومونه یي دادي :
۱_تحفة الابرار فی شرح مشارق الانوار د علامه اکمل الدین بابرتي (مړ۷۸۶ھ)
۲_شوارق الاسرار العلیة فی شرح مشارق الانوار النبویة د محمد بن یعقوب الفیروزآبادي الشیرازي (مړ ۸۷۱ھ)
۴_ د قائق الآثار فی مختصر مشارق الانوار د محمد بن محمد الأسدي القدسي (مړ۸۰۸ھ)
۵_ حاشیة علی المشارق د شیخ قاسم بن قطلوبغا الحنفي (مړ ۸۷۹ھ)
او داسي نور... (کشف الظنون جلد ۱ صـــ ۶۳۵). یادونه :
د مشارق الانوار  په نوم یو بل کتاب هم شته ، چې په بازار کې موندل کیږي، البته ددې پوره نوم ”مشارق الانوار علیٰ صحاح الآثار “ دی، ددې کتاب مصنف د اسلامي نړۍ ستر عالم، قاضی ابو الفضل عیاض بن موسیٰ الیحصبي المالکي (مړ ۵۴۴ھ) دی ، دا د علامه صغاني څخه مخکې تیر شوی. پدې کتاب کې په ښکلي معیار او په خالص ادب قلم استعمال شوی.
ددې کتاب موضوع د مؤطا امام مالک ، صحیح بخاري او د صحیح مسلم په مشکلو او اجنبي الفاظو تشریح او تحقیق ده ، د موضوع په لحاظ کتاب ډیر مفید دی ، د " المکتبة العتیقة و دارالتراث "  څخه دوه جلدو کې چاپ شوی.
د تعجب ځای دی چې د " مکتبة الشامله " والاو دا کتاب په خپل فهرست کې شامل کړی، مګر د علامه صغاني  ”مشارق الانوار “ ته یي ځای ندی ورکړی.
الوتنه
یو بهیر دی د کوم له مخې چې یو توکی اتموسفیر کې او یا له اتموسفیر بهر، سطحې سره له اړیکې پرته خوځښت کوي. که مونږ چېرې داسې ایروډاینامیک لېفټ کوم چې د خوځښت له ځواک سره تړاو لري او د بالاستیک خوځښت یا پورته لورته د خوځښت ځواک تولید کړو دا چاره ترسره کولای شو.
الوتنه طبیعي الوتونکي لکه مرغان، اسمان څکالی، حشرې کولای شې، همداسې د انسان اختراع کړي ماشینونه هم الوتنه کولای شي لکه الوتکې، چورلکې، بالون، هوایي بېړۍ، راکټونه او توغندي.
د اورلمبه ګاز دی ؟
د اورلمبه ګاز دی ؟ که هو! نو ولي يې نه شو ساتلای او انتقالولای ؟ که نه ! نو بيا کوم ډول ماده دی ؟ ليکوال:پوهنيار عمران لايق ساینس پوهان هر هغه څه چي حس شي ماده پيژني نو په دې اساس د اور لمبه ماده بللای شو ځکه چي ليدل کيدای او هم لمس کیدای شي. ساینس پوهانو د موادو مختلفو حالتونو ته په کتو ماده په څو ډولونو ویشلې چې ځيني يې آن له بیګ بينګ نه شېبه وروسته او بليک هول دننه هم د مادې حالت څيړي خو په ټوله کي ماده دوه ډولونه لري چي يو يې کتلوي او بل يې ساحوي بلل کيږي. د کتلوي مادې تشکيلونکي ذرات په سکون حالت کي اندازه کيدای شي او د ساحوي مادې ذرات نه شي اندازه کيدای همدا سبب دی چې کتلوي ماده ساتلای او انتقاليدلای شي اما ساحوي ماده نه ساتلای او نه انتقاليدلای شي، همدارنګه ساحوي ماده په يواځي ځان نه شي رامنځته کیدای بلکي يوې منبع ته ضرورت لري داسي حال کي چې کتلوي ماده پرته له منبع په خپله هم شتون لرلای شي. د کتلوي مادې تشکيلونکي ذرات اټومونه، ماليکولونه ، راډيکالونه اوايونونه کيدای شي مګر ساحوي ماده هيڅ دا ډول ذرات نه لري. کتلوي ماده پنځه فزيکي حالتونه لري چې جامد ،مايع ،ګاز ،نيوټروني او پلازما دي. لومړنيو دريو حالتونو سره ټول بلد يو ،په نيوټروني حالت په جامد د دوامداره زيات فشار له امله رامنځته کيږي او دې حالت کي اټومونه يواځي نيوټرونونه لري ځکه يې نيوټروني حالت بولي. دا حالت په نيوټرون ستورو کي موندل کيږي ځکه په دغو ستورو د کالونو سخت بيروني فشار له امله د دوی په اټومونو کي د مدارونو الکټرونونه هستې ته نږدې شوي، د هستې لخوا جذب او بالاخيره د هستوي تعامل له مخي ټول الکټرونونه د پروټونو سره يو ځای شوي او په نيوترو بدل شوي چي ددې ډول ستورو جوړښت نیوټروني حالت کي دی. په پلازما حالت کي د مادې اټومونو خپل الکټرونونه له لاسه ورکړي او په ايونيک حالت کي شتون لري دغه حالت بيا له هغو ګازاتو څخه رامنځته شوی چې د لمر شاوخوا شتون لري ځکه لمر په خپله سطحه کي تقريبا ۶۰۰۰ سانټي ګراډ تودښه لري او د همدې تودوښې څخه الکټرونونه انرژي اخلي او له اټومونو څخه فرار کوي چې په نتېجه کي ګاز په پلازما بدليږي دلته که اټومونه يواځي د وروستي مدار الکټرونونه له لاسه ورکړي ، سړه پلازما او که ټول الکټرونونه له لاسه ورکړي ګرمه پلازما يې بولي. د کتلوي مادې دغه دوه فزيکي حالتونه د ځمکي په مخ په عادي حالت کي شتون نه لري اما لابراتوارونو کي د هغوي تشکيلول ممکن دي او شوي دي. د اورلمبه تودوښه او رڼا ده چې د موادو چټک اکسيديشن له امله رامنځته کيږي. د اورلمبه په يواځي ځان نه شي ساتل کيدای او نه هم له يوه ځايه بل ځای ته انتقاليدلای شي همدارنګه اور لمبه د يوې منبع پرته په يواځي ځان نه شي رامنځته کيدای، د هغې رامنځته کولو لپاره د احتراق عمليې ته اړتيا ده چې د موادو د اکسیدیشن له امله رامنځته کيږي نو په دې اساس د اورلمبه ساحوي ماده دی او هغې ته د کتلوي مادې لکه ګاز ، پلازما او.... نه شو ويلای. ددې ترڅنګ غږ، سیوری ، مقناطسي ساحه، د سيارو تر منځ د جذب قوه ، پيریان او پرښتې ټول ساحوي مواد دي.
موریس مولېټ
موریس د ۱۸۶۱–۱۹۲۶ کلونو ترمنځ د (Zodiac Aerospace) شرکت شریک بنسټګر وو. په ۱۸۹۶ کې یې له (Henry de La Vaulx) سره او ځینو نورو ټولنو سره یوځای شو تر څو د (Mallet, Mélandri et de Pitray) په نامه شرکت جوړ کړي. دې شرکت په پیل کې د سپورت او ګرزندویی لپاره بالونونه جوړول. په ۱۸۹۹ کې یې د شرکت نوم (Ateliers de Constructions Aéronautiques Maurice Mallet) ته بدل کړ او د فرانسې له هوايي کلب سره د تولید دوامداره قراردادونه وکړل. د دې ترڅنګ یې د بالون لپاره مجله جوړه کړه او د بالونونو انځورګري یې پکې خپرول; له مجلو یې نامتو (L’Aerophile) ده.
په ۱۹۱۱ کې یې د خپل شرکت نوم (Zodiac Aerospace) ته بدل کړ او له دې وروسته یې د الوتکو او هوایي بیړیو په جوړونه پیل وکړ د شرکت ډیر تولید یې په لمړۍ نړیواله جګړه هم کارېدلی.
په کور کې جوړه شوې الوتکه
په انګرېزۍ کې ورته (amateur-built aircraft or kit planes) نومونه هم اخلي. د هغه کس جوړې کړې الوتکې ته وایي چې له الوتکو سره مینه لري خو مسلک یې نه وي.
په استرالیا، برازیل، متحده ایالتونو، نیوزلنډ او سوېلې افریقا کې کور کې جوړه کړې الوتکه راجستر کیږي او د الوتنې لپاره تجربوي جواز ورکول کیږي. ځینې محدودیتونه هم لري او د جوړونکي موخه باید یوازې خلاقیت او د الوتکو په اړه پوهه وي په ځینو هیوادونو کې یې سوداګریزه موخه غیرې قانوني ده. په متحده ایالتونو کې جوړونکی د الوتکې د تنې د ترمیم لپاره د سند غوښتنه هم کولای شي.
په کور کې زیاتې جوړې شوې الوتکې له یوې تر څلورو پورې چوکۍ لري، زیاتې یې سپورتي دي. د جوړونې میتود یې ساده وي. تنه یې له لرګي، وسپنې او د لرګي له تختو جوړه وي خو په ځینو الوتکو کې فایبري ښیښې، کمپوزیټ او د المونیم تخنیکونه کارېدلي.
په کور کې له لرګي الوتکه جوړول
په کور جوړه شوې الوتکه له داسې توکو جوړیږي چې د الوتنې لپاره سپک خو کلک وي. تر ټولو لمړۍ کور کې جوړې شوو الوتکو کې لرګی کارېدلی وو. په الوتکه کې تر ټولو عام کارېدونکی لرګی د نښتر لرګی دی. د لرګیو نښلولو لپاره اېپوکسي (epoxy) سریښ کاریږي. کله چې چوکاټ جوړ شي د الوتکې په پولي اېسټر (aircraft-grade polyester) پوښل کیږي. د دې ډول دیزاین ګټه دا ده چې جوړونکی ډېرو پېچلو او پرمختللو وسایلو ته اړتیا نلري او په ډېرو ساده ابزارو لکه اره، سوان، رېګمال او داسې نورو یې جوړولی شي.
له لرګي او کمپوزیټ کور کې الوتکه جوړول
په دې ډول الوتکه کې وزن لرګی په ځان اخلي، لرګی یې په سپنج پوښلی وي. ښیښه او کاربني فایبر هم پکې کارېدلې وي.
په کور کې له وسپنې الوتکه جوړول
په کور کې له وسپنې جوړې شوې الوتکې کې د الوتکو تخنیکونه کاریږي. جوړونه کې یې د وسپنې پرې کوونه، وسپنې ته شکل ورکوونه، د مفصلونو لپاره ځای جوړونه او نښلونه شامل دي. ځینې شرکتونه یې مخکې له مخکې جوړ چوکاټونه هم پلوري کوم چې یوازې نښلولو ته اړتیا لري. کومې الوتکې چې له کمپوزیټ جوړې وي هم دې ډول تخنیکونو ته اړتیا لري. له وسپنې جوړې شوې الوتکې یا د المونیم له څادر جوړې وي، یا د المونیم له تونل جوړې وي او یا هم د فولادو ویلډ شوی تونل وي. کومې چې د تونل جوړښت لري په پولي اېسټر یا نورو توکو پوښ ته اړتیا لري.
له کمپوزیټ توکو کور کې جوړه شوې الوتکه
له کمپوزیټ توکو جوړ شوی جوړښت ډېر وخت فایبري ښیښه، کاربن فایبر او کم وخت کېولر (kevlar) وي، له جوړښتي پلاستیک سره ترکیب کې وي ډېری وخت اېپوکسي یا وینیلسټر (epoxy or vinylester) وي. جوړښتي پلاتیک یې د مایع شکل کې وي او د پرزو د نښلونې لپاره کاریږي.
د تصدیق (تایید) تمایل
د تصدیق تمایل یو پراخه جوړښت دی، چې یو شمیر توضیحات په خپله لمنه کې رانغواړي. د تمایل په اساس د معلوماتو پلټنه، د تمایل په اساس د معلوماتو تفسیر او د تمایل په اساس د حافظې یادول د څلورو ځانګړو اغېزو د تشریح کولو لپاره کارول شوي دي: 1. د چلند قطبي کول (کله چې د نظر اختلاف ډیر شدید شي، حتی تر دې حده چې مختلف اړخونه پر ورته شواهدو افشأ کیږي)؛ 2. د باور استقامت (کله چې باورونه د غلطو شواهدو د ښودلو وروسته دوام ومومي)؛ 3. د غیر منطقي لومړیتوب اغېز (په هغه معلوماتو باندې ډیر تکیه چې د یوې لړۍ په پیل کې ورسره مخ کېږو)، 4. درواغجن ارتباط (کله چې خلک په غلط یا ناسم ډول د دوو پېښو یا دوو حالتونو ترمنځ اړیکه پیژني).
په 1960 مه لسیزه کې د رواني تجربو یوې لړۍ وړاندیز وکړ، چې خلک د دوی د شته باورونو د تایید لپاره تمایل لري. وروسته کړنې دغه پایلې په یو اړخیز ډول د نظرونو د ازمویښت تر عنوان لاندې په یو طرفه ډول، یوازې په یو احتمال باندې د تمرکز او د نورو انتخابونو له پآمه غورځولو سره د دویم ځل لپاره تفسیر کړې. په عموم کې د مشاهده شوو تمایلاتو لپاره اوسني توضیحات دا څرګندوي چې د شته معلوماتو د بشپړ ټولګي د پروسس کولو لپاره انساني ظرفیت محدود دی او په پایله کې دغه محدودیت په بې طرفه ساینسي طریقه باندې د څیړنې د ناکامۍ سبب ګرځي.
په سیاسي، سازماني، مالي او ساینسي شرایطو کې د تایید د تمایل له امله داسې پرېکړې موندل شوې چې نیمګړې وې. دغه تمایلات په شخصي باورونو باندې د ډیر باور کولو سره مرسته کوي او کولی شي د برعکس شواهدو په مقابل کې باورونه وساتي یا یې پیاوړي کړي. د بېلګې په توګه، د تایید تمایل په ساینسي څېړنو کې د استدلال (د ملاتړ کونکو شواهدو تدریجي راټولول) پربنسټ د سېستماتیکې تېروتنې د  رامنځته کېدلو سبب ګرځي. په ورته ډول، د پولیسو کشفي جاسوس ممکن د تحقیق په پیل کې یو شکمن وپیژني، مګر وروسته ممکن یوازې د تأیید شوو شواهدو په لټه کې وي. یو طبي متخصص یا ډاکتر ممکن د تشخیصي ناستې په پیل کې د وخت څخه دمخه پر یو ځانګړي اختلال باندې تمرکز وکړي او وروسته یوازې د تایید شوو شواهد په لټه کې وي. په ټولنیزو رسنیو کې د تایید تمایل د فلټرشوو پوکاڼو یا «الګوریتمیک اېډېټ‎» په کارولو سره پیاوړی کېږي او یوازې هغه معلومات ښکاره کوي، چې دوی ورسره همغږي وي او مخالف نظرونو له منځه وړي.
تعریف او شرایط
د تصدیق د تمایل یو عبارت چې د انګلیسي ارواپوه پیټر واسن لخوا جوړ شوی وایي چې دا اصلا د هغه خلکو تمایل دی، چې د معلوماتو سره مینه لري، ځکه چې د دوی د باورونه یا ارزښتونه تاییدوي یا یې پیاوړي کوي. کله چې یوځل تایید شي، نو وروسته یې له مینځه وړل ستونزمن کېږي. د تایید تمایل اصلا د ادراکي تمایل یوه بیلګه ده. تصدیقي تمایل (یا تأییدي تمایل) ته زما د طرف تمایل هم ویل کېږي. نوټ: د همغږۍ تمایل هم بلل کېږي. ځینې ارواپوهان د «تصدیق تمایل» اصطلاح د شواهدو پر هغې مجموعې پورې محدودوي، کومه چې د هغه څه څخه ملاتړ کوي، چې کس مخکې پرې باور درلود، پداسې حال کې چې هغه شواهد له پامه غورځوي، چې د دې برعکس پایلې څخه ملاتړ کوي. ځینې نور بیا دغه اصطلاح په پراخه توګه د شواهدو په لټون، تشریح، تفسیر او له حافظې څخه یې یادولو کې د یو چا د موجوده باورونود ساتلو تمایل ته راجع کوي. د تایید تمایل اصلا د عمدي تېرایستنې پر ځای د اتوماتیک یعنې غیر ارادي ستراتیژیو پایله ده. د تصدیقي تمایل مخه نشي نیول کیدلی یا په بشپړ ډول د هغه له مینځه وړل شوني نه دي، مګر یوازې د زده کړې او انتقادي فکر کولو د مهارتونو په ښه کولو سره کنټرول کېدلی شي.
د تایید تمایل یو پراخه جوړښت دی، چې یو شمېر ممکنه توضیحات لري، د مثال په توګه: له جعل سره د فرضیې ازموینه، د مثبت ازموینې د ستراتیژۍ په واسطه د فرضیې ازموینه او د معلوماتو د پروسس کولو توضیحات.
د معلوماتو لپاره دتمایل لټون
تجربو په مکرر ډول موندلي چې خلک د دوی د اوسنۍ فرضیې سره د مطابقت لرونکو شواهدو په لټولو کې فرضیې په یو اړخیز ډول ازمویي. د دوی د ټولو اړوندو شواهدو د لټون پرځای یوازې هغه پوښتنې وړاندې کوي، چې ځواب یې مثبت وي، ترڅو د د دوی د تیورۍ د ملاتړ لپاره اغېزمن واقع شي. دوی د هغه پایلو په لټه کې دي، چې که چېرې د خپلې فرضیې د سموالي په صورت کې یې تمه کوي، نه دا چې دا چې د دوی د فرضیو ناسموالۍ څه پایلې لري. د بېلګې په توګه، یو څوک د هو/ نه پوښتنې کاروي، ترڅو یو شمیر هغه کسان ومومي چې دوی شک لري چې ممکن د 3 عدد پوښتنه وکړي چې ایا دا یو طاق نمبر دی؟ خلک دې ډول پوښتنې ته ترجیح ورکوي کومه چې د «مثبت ازموینې» په نوم یادیږي. حتی کله چې منفي ازموینه لکه «ایا دا یو جفت عدد دی؟ ترسره کېږي، نو دقیقا ورته معلومات به ترلاسه کوي. په هرصورت، ددې مانا دا نه ده چې خلک د هغه ازموینو په لټه کې دي، چې مثبت ځوابونه تضمینوي.
حتی د یوې پوښتنې په کلیمو کې یو کوچنی بدلون کولی شي اغیزه وکړي، چې څنګه خلک د شته معلوماتو له لارې لټون کوي او له دې لارې پایلې ته رسېږي. دا د افسانوي ماشوم د توقیفي قضیې په کارولو سره ښودل شوي. ګډونوالو ولوستل چې والدین A په انصافي ډول له مختلفو لارو څخه د سرپرستۍ لپاره مناسب و. والدین B د پام وړ مثبتو او منفي ځانګړتیاو یو معتبر ترګیب دی. د ماشوم سره نږدې اړیکه، مګر هغه مشغولتیا چې دوی به د اوږدې مودې لپاره لرې کړي. کله چې پوښتنه وشي چې کوم والدین باید د ماشوم ساتنه وکړي؟ اکثریت ګډونوالوB  والدین ټاکلي او په قصدي ډول د مثبتو ځانګړتیاو په لټه کې دي. په هرصورت کله چې وپوښتل شوي  چې کوم والدین باید د ماشوم له ساتنې څخه منع شي؟ د منفي ځانګړتیاو په لټه کې اکثریت ګډونوالو B والدین ټاکلي چې باید د ماشوم له ساتنې څخه منع شي، په دې مانا چې باید د A والدین د ماشوم ساتنه او مراقبت وکړي.
ګلران
ګلران د افغانستان د هرات ولايت يو کلی دی. دا د ګلران ولسوالۍ مرکز دی. د ګلران ولسوالۍ په څېر د دغه کلی خلک اکثره پښتانه دي او یو شمېر تاجېکان هم پکې ژوند کوي.
اقلیم
ګلران یو سړه سټیپ اقلیم لري ډېر ګرم اوړي او یخ ژمي لري.
سندرغاړی
مشهوره پښتنه سندرغاړې میرمن نغمه. سندرغاړی سندرغاړې (هنرمند) څوک دی چې د خپل غږ د موسیقې په غږولو کې په سندرو او ترانو ویلو کې کار اخلي. ترډیره یو سندرغاړی خپل غږ د موسیقې غږولو (د موسیقې د غږ) سره خپل آواز رانغاړي. په اصل کې سندرې ویل او سندرغاړی جوړیدل یو زاتي استعداد دی.
د ګرجستان هیواد د ولایتونو نوملړ
'د ګرجستان هیواد ایداري وېش‘ (د ګرجستان ولایتونه) ګرجستان په ټوله کې په ۱۲ ولایتونو ویشل شوی دی چې له دولسو نه یې آبخازیا او آجاریا نیمه خپلواکه یاهم خپلواکي غوښتونکي دي.