cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اجمل اند
دندې
له يو کال ورسته پيښور ته ولاړ او هلته يې د هيلې مجلې سره کارپيل کړ، دلته ترڅو مياشتو تيرولو وروسته يې دبي بي سي په تعليمي پروژه کې د ماشومانو د خپرونو لپاره د ليکوال او پروډيوسر دنده خپله کړه ، او د دونيم کلونو نه د زياتې مودې په بهير کې چې دلته يې تير کړل د ماشومانو لپاره تر سلو زياتې ډرامې او کېسې وليکلې. د ۲۰۰۲ له پيل وروسته کابل ته ستون شو او هلته يې د ازادۍ راډيو د کابل په بيرو کې د خبريال او پښتو خبري برخي د ايډيټور په توگه دنده خپله کړه. پنځه کاله يې په کابل کې دې دندې ته دوام ورکړ. او په دې دوران کې يې د افغانستان د بيلا بيلو مسلو په اړه راپورونه او مطالب چمتو کړل. اجمل اند اوس د چيک جمهوريت په پراگ ښار کې له ازادۍ راډيو سره د خپرونو د جوړونکي په توگه کار کوي. او په عين حال کې خپلو ادبي هلو ځلو ته هم دوام ورکوي.
د هغه د شعرونو يو لړ کتابونه چاپ شوي خو د نثر په برخه کې يې يو شمېر ليکلي آثار هم شته چې تر اوسه پورې نه دي چاپ شوي.
سرچينې
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: د آزادۍ راډيو خبريالان
میر احمد دویم
میر احمدخان احمدزای د بلوچستان (کلات) شاهی دولت یو ولسمشر (خان) ؤ، چي دا مهال (کلات) پاکستان د  بلوچستان مربوط کېږي. نومړی له ۱۷۱۴ میلادي څخه بیا تر ۱۷۱۶ پوري د بلوچستان ولسمشر یا خان پاته شوی دی.
شعر
شعر (په انگرېزي: Poem) هغه کلام ته وائی چې بحر،وزن،ردیف او قافیه ولری. ځنی نور بیا د شعر لپاره دغه شرط نه گنی او د شعر تعریف داسی کوی چې انسان د خپلو احساساتو جذباتو او عواطفو اظهار په داسی ادبی رنگ کې وکړی چې د اور یدونکی یا لوستونکی احساسات هم په هغه شان راوپاروی لکه څنگه چې د شاعر را لړزیدلی وی. که داسی کلام د بحر،وزن،ردیف او قافی د قید دننه وی هم شعر دی او که ددی څخه ازاد وی هم شعر دی.
د پښتو ژبې ستر ليکوال، شاعر، ژبپوه پوهاند دوکتور مجاور احمد زيار بيا د شعر پېژند داسې کوي: «شعر په کره کېښکلې او اهنگينه ژبه د اند و واند يا خيال او فکر ولوليز يا عاطفي تړاو ته وايي. په بله وينا: شعر د احساس، واقعيت او تخيل ښکلې او زړه راکښونکې غوټه ده چې آهنگ (وزن) لري او لوستونکی او اورېدونکی ترې خوند اخلي.»
«شعر د هنر د خورا لوړ ډول په توگه واقعيت په هنري انځورونو يا خيالي ايماژونو څرگندوي، تر دې چې تر بل هر ژبني هنر، يا په بله وينا ادبي ژانر له هنري انځورونو سره ډېر سر و کار لري. که موږ د بديعي (ادبي) اثر وييونه او توکونه له مرغلرو سره ورته وښيو، نو وبه وايو چې نثر د دغو مرغلرو د يوه صندوق مثال لري چې د هرې مرغلرې لپاره يې ځانگړى ځاى ټاکل اړين نه دى، خو شعر داسې مرغلين هار ته ورته دى چې ټولې مرغلرې يې په داسې مزي کې پېيل شوې چې د هرې دانې لپاره خپل انډول او تناسب ټاکل شوى دى، په دې توگه د شعر ژبه د نثر د ژبې په انډول ځانگړې ښکلا لري...»
د شعر ډولونه
۱- غزل او ډولونه یې.
۲- ازاد شعر او ډولونه یې.
۳- اډانه (انځور یا ادبي طرحه).
۴- ازاده منظومه.
۵- قطعه.
۶- بوللـه (قصیده).
۷- مستزاد.
۸- ترجیع بند.
۹- ترکیب بند.
۱۰- ټول قافیز.
۱۱- یوئیز (تک بیتونه).
۱۲- دویزه (مثنوي).
۱۳- دریز (مثلث).
۱۴- څلوریزه (مربع).
۱۵- پینځه ییزه (مخمس).
۱۶- شپږیزه (مسدس).
۱۷- اوه یز (مسبع).
۱۹ لسیز (معشر)ږ
۲۰- ځلوريزه(رباعي).
دشعر شکل
د یو ادبی اثر وړاندی کول په ځانگړ ي فورم یا قالب کې د هماغه اثر یا شعر شکل گڼل کېږی لکه : غزل ، بگتۍ او داستان.
دشعر مضمون
ټول بیلا بیل ټولنیز،اقتصادي ، کلتوري ،عناصر،مفاهیم،مفکورې،واقعیتونه ،احساسات اوخاطرې که په عشقي،حماسي یاپه بله هره بڼه ؤاوسي دپنځول شوي اثرمضمون بلل کېږي
دشعر ردیف
هغه کلمه یاجملې چې په یو مقفي شعر کې وروسته له ټولو قافیه والو مسرو په یوه شکل او یوه معنا تکرار راځي رديف بلل کېږي.
اخځليک
۱- زيار، پوهاند مجاور احمد، پښتو بدلمېچ، پښتو شعر څنگه جوړېږي؟، ۷۶، ۹۳ مخونه.
وېشنيزه:ادبپوهنه وېشنيزه:ادبيات
وېشنيزه:پښتو ادبیات وېشنيزه:د شعر ډولونه *
ډونالډ ټرامپ
ډونالډ جان ټرمپ (د ۱۹۴۶ز کال د جون په څوارلسمه زېږېدلی) يو امريکايي سياستوال، د رسنیز کس او سوداګر دی چا چې له ۲۰۱۷ز کال څخه تر ۲۰۲۱ز کال پورې د متحده ايالاتو د پنځه څلوېښتم ولسمشر په توګه دنده تر سره کړې ده.
د نيويارک ښار په کوينز کې زېږېدلی او ستر شوی ټرمپ د پنسلوانيا پوهنتون د وارټون ښوونځي څخه په ۱۹۶۸ز کال کې د لیسانس سند تر لاسه کړی. هغه په ۱۹۷۱ز کال کې د خپل پلار فريډ ټرمپ د نامنقولو شتمنيو مشر وټاکل شو او د ټرمپ سازمان نوم يې پرې کېښود. ټرمپ د شرکت فعاليتونه، ودانيو او د دنګو ماڼيو ترميم، هوټلونو، کاسينوګانو او د ګلف لوبې ځايونو ته پراخ کړ. هغه وروسته نورې ګڼې پروژې واخیستې، ډېری يې د خپل نوم په اجازه لیک وې. ټرمپ او د هغه سوداګري له څلور زره څخه په زياتو دولتي او فدرالي حقوقي اقداماتو کې ښکېل و، په دې کې شپږ د افلاس پېښې هم شاملې وې. هغه له ۱۹۹۶ز څخه تر ۲۰۱۵ز کال پورې د نړۍ د ښکلا ملکې د نندارتون مالک و. له ۲۰۰۴ز څخه تر ۲۰۱۵ز کال پورې هغه د «زده کوونکی» په نوم د تلويزيون واقعي لړۍ شريک توليدونکی او کوربه و.
د ټرمپ سياسي دريځونه عام، خونديتابه پلوه، هېواد پاله او ملت پاله بلل شوي دي. هغه په ۲۰۱۶ز کال کې د ولسمشريزو ټاکنو په سياليو کې د جمهوري غوښتونکو د کانديد په توګه داخل شو او که څه هم د ټولو رايو له نيمايي څخه زياتې يې نه وې تر لاسه کړې، بيا يې هم د ديموکراتانو د کانديدې هيلري کلينټن په وړاندې بريا تر لاسه کړه، هغه د متحده ايالاتو لومړی ولسمشر و چې پخوا يې هېڅ دولتي ملکي يا نظامي خدمت نه و تر سره کړی. د ۲۰۱۷-۲۰۱۹ز کلونو د څېړنو ځانګړي پلاوي چې مشري يې رابرټ مولر کوله وموندله چې روسيې د ۲۰۱۶ز کال په ټاکنو کې د ټرمپ په ګټه لاسوهنه  کړې؛ خو د ټرمپ د مبارزانو له خوا نه له روسيې سره دسيسه سازي شوې نه يې په ټاکنو کې د روسيې د لاسوهونکو فعاليتونو سره همغږي درلودله. د ټرمپ ټاکنې او سياستونو ډېر غبرګونونه له ځانه سره درلودل. هغه د ولسمشرۍ د مبارزو او د ولسمشر په توګه ډېرې غلطې او بې لارې کوونکې ويناوې وکړې، تر دې بريده غلطې چې د امريکايي سياست په تاريخ کې ساری نه لري، هغه د دسيسو نظرياتو ته هم وده ورکړه. د هغه ډېرې تبصرې او کارونه توکمپاله بلل شوي يا توکمپاله دي او يا هم د ښځو د ځورولو اړوند دي.
ټرمپ له ډېرو هغو هېوادونو څخه چې مسلمانان په کې اکثريت دي متحده ايالاتو ته پر سفر بنديزونه ولګول، د متحده ايالاتو او مکسيکو پر پوله د ديوال د جوړېدو بوديجه يې بدله کړه او د نيول شويو کډوالو لپاره يې له کورنۍ څخه د جلا کېدو تګلاره عملي کړه. هغه د ۲۰۱۷ز کال د مالياتو د کمولو او دندو قانون لاسليک کړ، کوم چې د افرادو او سوداګرۍ ماليات کمول او د روغتيايي پاملرنې د زغم وړ قانون اړوند د انفرادي روغتيا بيمې جريمه يې له منځه يوړه. هغه له دوه سوو زيات فدرالي قاضیان وټاکل، د سترې محکمې درې قاضيان هر يو نيل ګورسوش، برټ کاوانا او امي کوني بيريټ هم په کې شامل وو. ټرمپ په بهرنۍ تګلاره کې امريکا ته د لومړيتوب ورکولو سياست غوره کړ: نوموړي د شمالي امريکا د ازادې سوداګرۍ تړون پر سر چې د متحده ايالاتو-مکسيکو-کاناډا تړون دی بيا مذاکرات وکړل او متحده ايالات يې د درې اړخيز پسيفيک سوداګريز مشارکت له مذاکراتو څخه وايست، همدا راز متحده ايالات د اقليم د بدلون په اړه د پاريس له تړون او ايران د هستوي معاملاتو څخه ووتل. هغه نوې وارداتي تعرفې وټاکلې چې د چين سره د سوداګريزې جګړې لامل وګرځېد. ټرمپ درې ځلې د شمالي کوريا له مشر کيم جونګ اون سره وکتل، خو د هستوي وسلو د ختمولو په برخه کې يې هېڅ پرمختګ ونه کړ. هغه د کوويډ-۱۹ وبا په وړاندې کرار غبرګون وښود، په خپلو پيغامونو کې يې د روغتيايي مسئولینو ډېرو سپارښتنو ته پاملرنه ونه کړه او يا يې ورسره مخالفت وکړ، هغه د ناثابتو درملنو او تر لاس لاندې معايناتو په اړوند ناسم معلومات خپاره کړل.
ټرمپ د جوبايډن په مقابله کې د ۲۰۲۰ز کال ولسمشريزې ټاکنې وبايلې، خو له منلو يې انکار کاوه. هغه په غلطه سره ادعا وکړه چې په ټاکنو کې درغلۍ شوې، پر دولتي مسئولینو د فشار په واردولو، ناکامو قانوني ننګونو په زياتولو او د ولسمشرۍ د انتقال په وړاندې د خنډونو په پیدا کولو سره يې هڅه وکړه چې پايلې باطلې کړي. د ۲۰۲۱ز کال د جنورۍ په شپږمه نېټه ټرمپ خپل پلويان وهڅول چې د ملي شورا د ماڼۍ پر لور تګ وکړي، په دې ماڼۍ سلګونو کسانو بريد وکړ چې له امله يې يو شمېر کسان ووژل شول او د ټاکنيزو رايو د شمارلو بهير له خنډونو سره مخ شو.
ټرمپ د امریکا په تاريخ کې يوازینی هغه فدرالي مسئول مقام دی چې دوه ځلې استيضاح شوی دی. کله چې په ۲۰۱۹ز کال کې هغه په اوکراين فشار وارد کړ، تر څو د هغه سياسي سيال په اړه پلټنې وکړي، په ديسمبر کې د استازو مجلس د ځواک د ناسمې کارونې او کانګريس د مخنيوي له کبله هغه استيضاح کړ. د سنا مجلس هغه ته د ۲۰۲۰ز کال د فبرورۍ په مياشت کې له دواړو تورونو څخه برأت ورکړ. د ۲۰۲۱ز کال د جنورۍ مياشتې په ديارلسمه نېټه د استازو مجلس ټرمپ سرکښۍ ته د پارونې په تور د دوهم ځل لپاره استيضاح کړ. د سنا مجلس د فبرورۍ په ديارلسمه نېټه په داسې حال کې ټرمپ ته برات ورکړ چې هغه له خپل دفتر او مسئوليت څخه لرې شوی و. پوهان او تاریخ ليکونکي ټرمپ د امریکا په تاريخ کې يو له بدترينو ولسمشرانو څخه بولي.
د ژوند لومړي کلونه
ډونالډ جان ټرمپ د ۱۹۴۶ز کال د جون په څوارلسمه نېټه د نيويارک ښار د کوين په کلي کې د جمايکا په روغتون کې زېږېدلی دی، د پلار څلورم بچی و، پلار يې فريډ ټرمپ په برانکس کې زېږېدلی، د غېر انتقالي شتمنيو سوداګر و، د هغه مور او پلار د المان کډوال وو، د ټرمپ د مور نوم «ماري ان ميکليوډ» ټرمپ و او هغه د سکاټلينډ کډواله وه. ټرمپ د خپلو مشرانو خوېندو وروڼو مارياني، کشر فريد او اليزابيت او له کشر ورور رابرټ سره يو ځای د کوين په ګاونډ په جمايکا په سيمه کې راستر شو، هغه له وړکتون څخه تر اوم ټولګي پورې د کيو فوريسټ ښوونځي ته ولاړ. په ديارلس کلنۍ کې د نيويارک په پوځي اکاډمۍ کې داخل شو، کوم چې يو شخصي ليليه لرونکی ښوونځی و، په ۱۹۶۴ز کال کې هغه په فورډام پوهنتون کې داخل شو. دوه کاله وروسته د پنسلوانيا پوهنتون د وارټن ښوونځی ته تبديل شو، د ۱۹۶۸ز کال د مۍ مياشت کې يې په اقتصادياتو کې د لسانس سند تر لاسه کړ. په ۲۰۱۵ز کال کې د ټرمپ وکيل مايکل کوهين د ټرمپ پوهنځي، لېسه او کالج وګواښل که چېرې دوی د ټرمپ تعلیمي سوانح خپاره کړي، نو په وړاندې به يې قانوني اقدامات وشي.
کله چې ټرمپ په پوهنځي کې و، څلور ځلې د ويتنام جګړې په پړاو کې له عسکري خدمت پاتې شو. په ۱۹۶۶ز کال کې د يوې طبي ازموينې څخه وروسته هغه عسکري خدمت ته برابر ګڼل شوی و او د ۱۹۶۸ز کال د جولای په مياشت کې د عسکري خدمت يو سيمه ايز پلاوي هغه د خدمت لپاره وړ وباله. د ۱۹۶۸ز کال د اکتوبر په مياشت کې هغه 1-Y وبلل شو، هغه روغتيايي حالت چې بايد وځنډول شي او په ۱۹۷۲ز کال کې، نوموړی په ډلبندۍ کې د هډوکي د يو سيخ له امله 4-F  وبلل شو، او په دې توګه د تل لپاره له عسکري خدمت لپاره بې صلاحيته شو.
کورنۍ
په ۱۹۷۷ز کال کې، ټرمپ د چيک له يوې موډلې «ايوانا زلنيکوا» سره واده وکړ. دوی درې بچيان لري، کشر ډونالډ (په ۱۹۷۷ز کې زېږېدلی)، اوانکا (په ۱۹۸۱ز کې زېږېدلی) او ايريک (په ۱۹۸۴ز کې زېږېدلی). ايوانا په ۱۹۸۸ کې د متحده ايالاتو تابعيت تر لاسه کړ. له اکټرې مارلا ماپليس سره د ټرمپ له اړيکو وروسته، په ۱۹۹۲ز کال کې د دوی تر منځ طلاق وشو. ټرمپ او ماپليس د ټيفاني په نوم يوه لور لري (په ۱۹۹۳ز کال کې زېږېدلې). دوی په ۱۹۹۳ز کال کې واده وکړ، په ۱۹۹۷ز کال کې سره جلا شول او په ۱۹۹۹ز کال کې د دواړو ترمنځ طلاق وشو. ټيفاني د خپلې مور مارلا سره په کلفورنيا کې راستره شوه. په ۲۰۰۵ز کال کې، ټرمپ د سلوينيايي موډلې ميلانيا کنواس سره واده وکړ. دوی د بارون په نوم يو زوی لري (په ۲۰۰۶ز کال کې زېږېدلی). ميلانيا په ۲۰۰۶ز کال کې د متحده ايالاتو تابعيت تر لاسه کړ.
د ژوند لومړي وختونه
ښاغلی ټرمپ د نیویارک د ملکیتونو یو شتمن سوداګر، فرېډ ټرمپ، څلورم اولاد دی. د کورنۍ د شتمنۍ سره سره، له ده هیله کېده چې د پلار په شرکت کې د ټیټې کچې کارونه وکړي او کله چې يې په ښوونځي کې په ناسمې رويې پیل وکړ په ۱۳ کلنۍ کې پوځي اکاډمي ته ولېږل شو. هغه د پنسلوانیا د پوهنتون په وارټن پوهنځي کې زده کړه وکړه او کله چې يې مشر ورور، فرېډ، د پیلوټۍ مسلک غوړه کړ، دی د پلار ځای ناستی شو. فرېډ ټرمپ د شرابو څکلو له امله په ۴۳ کلنۍ کې ومړ. دا داسې یوه پېښه وه چې ورور يې وايي د دې سبب شوه چې په خپل ټول ژوند کې له شرابو او سګرټو ډډه وکړي. ښاغلی ټرمپ وايي مخکې له دې چې د پلار په شرکت کې شریک شي له پلار څخه يې د "یو میلیون ډالرو وړوکي" پور په اخیستلو سره د ملکیتونو سوداګري پیل کړه. ټرمپ د نیویارک د ښار کې د استوګنې کورونو په برخه کې د پلار د پراخ تجارت د اداره کولو چارو سره مرسته کوله. په ۱۹۷۱ کې يې د شرکت کنټرول په خپل لاس کې واخیست او نوم يې ورته د ټرمپ سازمان کېښود. د ډونالډ ټرمپ پلار په ۱۹۹۹ کې مړ شو. هغه وخت ښاغلي ټرمپ ويلي وو "زما پلار ما ته الهام راکاوه"
شتمن سوداګر
ښاغلي ټرمپ د خپلې کورنۍ سوداګري په بروکلین او کوینز کې له استوګنیزو ودانیو څخه د مېنهاټن شاندارو پروژو ته بدل کړ، د کموډور زوړ هوټل ېې د هایت په ستر هوټل باندې بدل کړ او د ټرمپ مشهوره ودانۍ، د نیویارک په پنځم سړک کې د ټرمپ ۶۸ پوړیزه ودانۍ ېيې جوړه کړه. ورپسې نورې مشهورې ودانۍ هم جوړې شوې- د ټرمپ ماڼۍ، د ټرمپ نړیوال برج، د ټرمپ نړیوال هوټل او برج، او داسې نور. په ممبی، استانبول او فېلیپین کې هم د ټرمپ برجونه شته دی. ښاغلي ټرمپ هوټلونه او د قمارځایونه (Casinos) هم جوړ کړي، د سوداګرۍ یوه برخه چې د دیوالي کېدو د څلور قضیو سبب شوه (د سوداګرۍ دیوالیتوب، نه شخصي دیوالیتوب). ښاغلي ټرمپ د ساعتیرۍ او سرګرمي یوه امپراتوري هم جوړه کړې. له ۱۹۹۶ نه تر۲۰۱۵ پورې، د مېرمن یونیورس، مېرمن یو ایس اې او مېرمن ټین یو ایس اې د ښکلا د نندارو یو خاوند وو. په ۲۰۰۳ کې يې د شاګرد ( اپرینتیس) په نامه د اېن بي سي ټلویزیون یوه خپرونه پیل کړه، چې په هغې کې ګډون کوونکو د ښاغلي ټرمپ په سازمان کې په لنډمهالي ډول د مدیریت دندو ترلاسه کولو لپاره سیالي کوله. ښاغلی ټرمپ د دې خپرونو د لړۍ د ۱۴برخو وړاندې کوونکی یا کوربه و، او د خپلو مالي چارو د څرګندولو په وخت کې يې ویلي وو چې د دغې ټلویزیونې شبکې له خوا ورته په ټوله کې ۲۱۳ میلیونه ډالره تنخوا ورکړل شوې وه. ښاغلي ټرمپ څو کتابونه لیکلي، او د یو شمېر سوداګريزو توکيو د لړۍ خاوند دی چې له نیکټايي نیولې تر بوتلي اوبو پورې راز راز شیان خرڅوي. د فوبیس مجلې له مخې، د هغه خالصه شتمني ۳،۷ میلیاردو ډالرو ته رسېږي، خو ښاغلي ټرمپ په وار وار ټینګار کړی چې ۱۰ میلیارده ډالره شتمني لري.
د ولمشرۍ نوماند
ښاغلي ټرمپ په ۱۹۸۷ کې ویلي وو چې د ولسمشرۍ لپاره به ښايي ځان کاندید کړي، او ان د ۲۰۰۰ کال په سیالیو کې يې د ریفورم ګوند د یو نوماند په توګه برخه اخیستې وه. له ۲۰۰۸ وروسته، د بېرتر" Birther" غورځنګ یو نامتو غړی شو، چې په امریکا کې د بارک اوباما د زیږېدو په اړه يې شک څرګنداوه. خو دا تورونه په بشپړه توګه رد شول او ثابته شوه چې اوباما د امریکا په هاوايي (Hawaii) ایالت کې زیږېدلی وو. خو د ۲۰۱۵ په جون کې ښاغلي ټرمپ رسما اعلان وکړ چې په ټاکنیزو سیالیو کې برخه اخلي. هغه په خپله وینا کې وویل "موږ داسې یو کس ته اړتیا لرو چې دا هېواد بیا په یو سترهېواد بدل کړي. موږ دا کار کولی شو،". هغه ژمنه وکړه چې د یو نوماند په توګه د پيسو راټولو ته اړتیا نه لري، کومو ځانګړو ګټو ته ځواب ورکوونکی نه دی او یو ډېرښه بهرنی کاندید دی.
ژمنی
تر دې شعار لاندې چې "امریکا به بیا ستره کړو" ، ټرمپ یو ناندره ییز کمپاین وچلاوه او ژمنه یې وکړه چې د امریکا اقتصاد به پیاوړی کوي، د امریکا د متحدو ایالتونو او مکسیکو ترمنځ پولې په اوږدو کې به یو دیوال جوړوي، او په لنډمهاله ډول به د امریکا متحدو ایالتونو ته د مسلمانو کډوالو پر راتګ بندیز لګوي "ترڅو چې زموږ د هېواد استازي معلومه کړي چې څه پېښېږي". د هغه د ټاکنیز کمپاین په ترڅ کې د پراخو اعتراضونو او د هغه د جمهوریپالو سیالانو، ټېډ کروز او مارکو روبیو د سختو هڅو سره سره، د انډیانا ایالت د لومړنیو ټاکنو وروسته ټرمپ د ولسمشرۍ لپاره د جمهوريپال ګوند اصلي نوماند شو.
د فاضله اوبو تصفیه
د فاضله اوبو تصفیه هغه بهیر دی چې د فاضله اوبو څخه د ککړتیا لرې کولو لپاره کارول کېږي او داسې اوبو ته بدلېږي چې د اوبو جریان ته بېرته راستنېږي. کله چې د اوبو جریان ته را وګرځي، دا اوبه په چاپېریال باندې د منلو وړ اغېزه رامنځته کوي یا د بېلابېلو موخو لپاره کارول کېږي (چې د اوبو د بیا کارونې په نوم یادېږي). د تصفیې بهیر د فاضله اوبو د تصفیې په کارخونه کې ترسره کېږي. د فاضله اوبو زیاتره ډولونه شته چې په مناسب ډول د فاضله اوبو د تصفیې په کارخونه کې تصفیه کېږي. د کورونو فاضله اوبو لپاره (د ښاروالۍ فاضله اوبه یا د کورونو اوبه هم ویل کېږي) او د تصفیې کارخونه یې د کورنو د اوبو د تصفیې کارخونې په نوم یادېږي. د صنعتي فاضله اوبو لپاره، تصفیه یا د صنعتي فاضله اوبو د تصفیې په جلا کارخونه کې ترسره کېږي، یا د کورونو د تصفیې په کارخونه کې (چې معمولا د ځینو مخکنیو تصفیو وروسته) ترسره کېږي. د فاضله اوبو د تصفیې نور ډولونه د کرنیزو فاضله اوبو د تصفیې کارخونې او د لېچېیټ تصفیې کارخونې ګډون لري.
هغه پروسې چې ډېری د فاضله اوبو په تصفیه کې کارول کېږي جلا پړاوونه لکه بېلوالی (د بېلګې په توګه رسوب)، بیولوژیکي او کیمیاوي پروسې (لکه اکسیډیشن) یا پالش، له ځانه سره لري. د فاضله اوبو د تصفیې د کارخونو څخه اصلي ضمني محصول د خړو یو ډول دی چې معمولا په ورته یا د فاضله اوبو د تصفیې په بله کارخونه کې تصفیه کېږي. که چېرې د انیروبیک (بې اکسیجنه تصفیه وکارول شي، ارګانیک ګازونه یو بل ضمني محصول کېدای شي. تصفیه شوې فاضله اوبه د بیا کارول کېدونکو اوبو په توګه کارول کېدای شي. د فاضله اوبو د تصفیې اصلي موخه دا ده چې د تصفیې وړ فاضله اوبه په خوندي ډول لرې یا بیا وکارول شي. خو مخکې له دې چې تصفیه ترسره شي، د لرې کولو یا بیا کارولو ټکي باید په پام کې ونیول شي ترڅو د فاضله اوبو په اړه د تصفیې سمه پروسه وکارول شي.
"د فاضله اوبو د تصفیې" اصطلاح زیاتره د "کورونو د اوبو د تصفیې" په معنی کارول کېږي.
د تصفیې د کارخونو ډولونه
د فاضله اوبو له ډول سره سم، د تصفیې کارخونې ښایي توپیر وکړي. زیاتره پروسې داسې دي چې د ککړتیا په ډول او کچه پورې اړه لري او د فاضله اوبو د تصفیې لپاره کارول کېدای شي. د تصفیې په پړاوونکو کې فزیکي، کیمیاوي او بیولوژیکي تصفیې بهیرونه ګډون لري.
عبدالخالق عزيز
عبدالخالق عزیز یو نامتو افغان سندر غاړۍ دی.
د فاضله اوبو تصفیه
د تصفیې د کارخونو ډولونه
د فاضله اوبو د تصفیې د کارخونو ډولونه عبارت دي له:
عبدالخالق عزيز
سرچینې
وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي وېشنيزه:سندرغاړي وېشنيزه:کندهاریان
د فاضله اوبو تصفیه
د کورونو د فاضله اوبو د تصفیې کارخونې
د کورنیو فاضله اوبو د تصفیې لویه ټیکنالوژي پراخه شوې چې زیاتره یې د بیولوژیکي تصفیې بهیر کاروي. انجنیران او پریکړه کونکي باید تکنالوژیکي او اقتصادي شرایط، همدارنګه د مناسبې ټیکنالوژۍ په ټاکلو کې د هر بدیدیل د کمیت او کیفیت اړخونه په پام کې ونیسي. زیاتره، د ټاکنې لپاره اصلي شرایط په لاندې ډول دي: د اوبو مطلوب کیفیت، عملیاتي او ودانیز لګښتونه، د ځمکې شتون، د انرژۍ اړتیاوې او د پایښت اړخونه مهم ګڼل کېږي. د پرمختلو په حال کې هېوادونو کې او په کلیوالي سیمو کې چې د نفوس کم تراکم لري، کورنۍ فاضله اوبه ډېری د تصفیې د ډول ډول سمه ییزو سیستمونو پر مټ تصفیه کېږي او په شبکو کې نه لېږدول کېږي. پدې سیستمونو کې د سیپټیک ټانکونه ګډون لري چې د خروج له ساحو، د ساحوي فاضله اوبو د سیستمونو ، د ورمي فیلټر سیستمونو او ډېرو نورو سره وصل دي. له بل اړخه، په هغه ښارونو کې چې د کورنیو فاضله اوبو د تصفیې پرمختللي او نسبتا ګرانې فابریکې چمتو کولای شي، ښایي د پاکولو دریمه تصفیه او حتی د کوچنیو ککړوونکو د لرې کولو لپاره د تصفیې څلورم پړاو هم ولري.
د صنعتي فاضله اوبو د تصفیې کارخونې
د صنعتي فاضله اوبو تصفیه هغه پروسې تر پوښښ لاندې راولي چې د هغو فاضله اوبو تصفیې لپاره کارول کېږي چې د صنایعو له خوا د نامطلوب ضمني محصول په توګه را منځ ته کېږي. تصفیه شوي صنعتي فاضله اوبه له تصفیې وروسته، کېدای شي بیا وکارول شي یا صحی شبکو یا په چاپېریال کې سطحي اوبو ته خوشې شي. ځینې ​​صنعتي بنسټونه داسې فاضله اوبه تولیدوي چې د کورنیو فاضله اوبو د تصفیې په فابریکو کې تصفیه کېدای شي. زیاتره صنعتي پروسې، لکه د تیلو تصفیه، کیمیاوي او پیټروشیمي فابریکې د خپلو فاضله اوبو د تصفیې لپاره خپل ځانګړي تاسیسات لري ترڅو خپلې اوبه داسې تصفیه کړي چې د ککړتیا غلظت په شبکو یا سیندونو، جهيلونو یا سمندرونو کې د فاضله اوبو د تصفیې له اړوند مقرراتو سره سمون ولري. دا په هغو صنعتونو باندې پلي کېږي چې د فاضله اوبه د عضوي موادو (د بېلګې په توګه غوړ او ګریسو)، زهرجن ککړونکو (د بېلګې په توګه درانه فلزات، ناکرار عضوي مرکبات) یا غذايي موادو لکه امونیا لوړ غلظت ولري. ځینې کارخونې له تصفیې وړاندې سیستم لري ترڅو ځينې ککړوونکي (د بېلګې په توګه زهرجن مرکبات) پاک کړي او وروسته تا نیمه تصفیه شوې اوبه د ښاروالۍ د فاضله اوبو سیستم ته خوشې کړې.
زیاتره صنایع تر یوې کچې فاضله اوبه تولیدوي. وروستۍ تګلارې دا دي چې دا اوبه کمې یا د تولید په بهیر کې اوبه تصفیه او بیاکارونې ته چمتو کړي. ځینې صنایع د ککړتیاو د کمولو یا له منځه وړلو په برخه کې د خپلو تولیدي پروسو په بیا ډیزاین کې بریالۍ شوې دي. د صنعتي فاضله اوبو په سرچینو کې د بېټریو تولید، کیمیاوي تولید، د بریښنا فابریکې، د خوړو صنعت، د اوسپنې او فولادو صنعت، فلزکاري، کانونه او معدنیات، اټومي صنعت، د تیلو او ګازو استخراج، د نفتو تصفیه او پیټروشیمي، د درملو تولید، د نبات او کاغذ صنعت، ذوب، د ټوکر کارخونې، د صنعتي غوړو ککړتیا، د اوبو تصفیه او د لرګیو ساتنه ګډون لري. د تصفیې په پروسو کې د تروشو اوبو تصفیه، د جامد موادو لرې کول (د بېلګې په توګه کیمیاوي رسوب، فلټریشن)، د تیلو او غوړ لرې کول، په چاپېریال کې د تجزیه کېدونکو عضوي موادو لرې کول، د نورو عضوي موادو لرې کول، د تیزابو او القلي لرې کول، او د زهرجن موادو لرې کول ګډون لري.
د کرنیزو فاضله اوبو د تصفیې کارخونې
د کرنیزو فاضله اوبو تصفیه د بندو څارویو د فعالیت او د سطحې له جریان څخه د ککړتیا د کنټرول لپاره د کروندې د مدیریت د بحث موضوع ده. دا ککړتیا ښایي په کیمیاوي سره، آفت وژونکو، د څارویو مدفوع، د حاصلاتو پاتې شونو یا په اوبو لګولو کې له کیمیاوي موادو څخه را منځ ته شي. د کرنیزو فاضله اوبو تصفیه د دوامداره بندو څارویو د فعالیت لکه د شېدو او هګیو د تولید لپاره اړینه ده. دا تصفیه کېدای شي په کارخونو کې د میخانیکي تصفیې د برخو په کارولو سره په هغه بڼه ترسره شي لکه څنګه چې د صنعتي فاضله اوبو لپاره کارول کېږي. په هغه ځایونو کې چې د ډنډونو لپاره ځمکه موجوده وي، د ډنډونو او د ممکنه حوزنو جوړول کېدای په موسمي شرایطو کې د نسل اخیستنې یا د حاصلاتو د دورې لپاره ټیټ عملیاتي لګښتونه ولري. د شنو ځمکو لپاره غوښتنلیک. جوړ شوي لندبلونه زیاتره وختونه د څارویو د ضایعاتو د تصفیه را منځ ته کوي.
د ککړتیا په نامشخصه سرچینه کې د جریان رسوبات، د غذايي موادو جریان او آفت وژونکي تر پوښښ لاندې راځي. د ککړتیا په مشخصه سرچینه کې د څارویو فاضلات، د وښو اوبه، د شیدو د پروسس (د لبنیاتو فارم) ضایعات، د ذبحې ضایعات، د سبزیجاتو منځلو اوبه او الکولي مشروبات ګډون لري. زیاتره کروندې د سطحي له جریان څخه د نا مشخصه سرچینې ککړتیا تولیدوي چې د تصفیوي کارخونه له لارې نه کنټرول کېږي.
ګیدړ او سپی
ګیدړ او سپی The Fox and the Hound د ۱۹۸۱ امریکایی انیمیشن ملګري ډرامه فلم دی چې د والټ ډيسني پروډکشن لخوا تولید شوی او د ډینیل پی مانیکس لخوا د ورته نوم ۱۹۶۷ ناول پراساس دی. ۲۴م ډيسني انیمیشن فیچر فلم.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
کلش آف کلنز
کلش اف کلنز(انګليسي : Clash of Clans) يوه پرليکه(آنلاین) لوبه ده چې په ۲۰۱۲ کال اګست کې انلاين شوی له شاوخوا ۱۰۰ ميليونو څخه ډېر کسان يې په نړۍ کې په فعال ډول لوبوي، د سوپرسِل په نامه کمپانۍ چې ددې لوبې جوړونکې ده هره ورځ له دې لوبې څخه تقريبا ۵ ميليونه ډالر ګټي. مرکزي دفتر يې د فينلنډ په پلازمېنه هېلسنکي کې دی.
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:FB_IMG_%DA%A9%D9%84%D8%B4_%D8%A2%D9%81_%DA%A9%D9%84%D9%86%D8%B2.jpg
رمضان بشردوست
رمضان بشر دوست د افغانستان د پلان پخوانی وزير او د ۲۰۰۹ کال د ولسمشريزو ټاکنو د ۴۴ کانديدانو څخه يو کانديد وو. هغه د لوړو اکادميکو زده کړو خاوند دی.
زده کړې
ښاغلي بشردوست خپلې لومړنۍ او منځنۍ زدكړې د غزني ولايت د قره باغ او مقر په ولسواليو كې او همدارنگه د فارياب ولايت د ميمنې په ښار كې پاى ته رسولې دي.
د (۱۳۵۷) كال د مرغومۍ د اوومې نېټې له كودتا څخه وروسته د ايران هېواد ته مهاجرشو، چې د ليسې له فراغت څخه وروسته يې د پاكستان هېواد ته هجرت وكړ.
ډاكټر بشردوست په (۱۳۶۰) كال د پاكستان هېواد فرانسې ته د هجرت په نيت پرېښود او په فرانسه كې يې د سياسي پناه غوښتنه وكړه خو هېڅ كله يې هم د فرانسې د تابعيت غوښتنه ونكړه.
په (۱۳۶۳) كال كې يې د (فرانسوي ژبې عملي لومړۍ درجه تصديق پاڼه) د دېژن ښار له پوهنتون څخه تر لاسه كړه.
په (۱۳۶۴) كال كې وروسته د آزموينې په وركولو څخه د گرونوبل د ښار د حقوقو او سياسي علومو پوهنځي ته بريالى شواو له (۱۳۶۸) كال كې يې د حقوقو او سياسي علومو ماسټري تر لاسه كړه.
په (۱۳۶۹) كال كې يې د ژان موني په پوهنتون كې د ديپلوماسۍ په څانگه كې خپلو زدكړو ته دوام وركړ او د(عالي تخصصي زدكړو) (له ماستر څخه لوړ) ديپلوم په ترلاسه كولو بريالى شو.
او خپل مونوگراف يې په شمالي افريقا كې د ديپلوماسۍ او جنگ په هكله وليكه.
په كال (۱۳۷۱) كې يې د (ټولوز پوهنتون) د سياسي علومو په برخه كې نوم وليكه او د (ژورې څېړنې د زدكړو) ديپلوم يې تر لاسه كړ.
او خپل مونوگراف يې د روسانو په واسطه د افغانستان د اشغال په وخت كې د نړيوال سازمان د رول په اړه وليكه.
ښاغلي بشردوست په (۱۳۷۴) كال كې د ټولوز له پوهنتون څخه د حقوقو او سياسي علومو له پوهنځي څخه د دوكتورا په اخيستلو بريالى شو. (پنځم سند) د نوموړي تېزس ۱۱۵۰ مخه دى چې په ځانگړي ډول يې په افغانستان كې د جگړې په وخت كې د امريكا، روسيې، پاكستان او ايران ديپلوماسي څېړلې ده.
بشردوست په كال ۱۳۶۸ د اكسفورډ (O,I,S,E) د انگليسي ژبې له اكادمۍ څخه سند تر لاسه كړ.
ښاغلي بشردوست له كال ۱۳۷۵ څخه تر ۱۳۸۲ پورې د پاريس په پوهنتونونو كې د حقوقو، سياسي علومو، او ديپلوماسۍ په تدريس كې د همكار استاد په توگه دنده درلوده. او همدارنگه د پاريس له دارالوكالو سره يې همكاري كوله. بشردوست په ۱۳۸۱ كال كې د څو مياشتو لپاره په پاريس كې د افغانستان د سفارت درېيم سكرټر پاتې شو. خو په نوموړي هېواد كې يې د افغانستان له سفير سره د كلكو اختلافاتو په رامنځ ته كېدو له امله چې سفير غوښتل سفارت په يوه كورني سفارت بدل كړي، او بل دا چې د سفير د ډېرو لويو لگښتونو له امله بيت المال خوړل كېدو له دندې څخه گوښه شو، او د افغانستان د بهرنيو چارو د وزارت په غوښتنه چې د ستراتيژيكو مطالعاتو مركز جوړ كړي هېواد ته راوغوښتل شو او بيا وروسته له يوې مودې د بې سرنويشته او او اداري ميرزاقلمۍ څخه د نړيوالو سازمانو او نړيوالو كنفرانسونو د څانگې د مرستيال په توگه او وروسته بيا د لوديځې اروپا هېوادونو د سياسي ديپارتمنت د مدير په توگه د بهرنيو چارو په وزارت كې وټاكل شو.
اسمول
د یو محلول د غلظت د ذراتو شمېر د اسمول د واحد په واسطه بیانیږي نه په ګرام. یو اسمول د یو مالیکول مادی د وزن سره معادل دی چی د حل قابلیت او د ایونایز کیدو قابلیت ونه لری.
وراناسي
وراناسي د هند يو ښار دی، دا د هند په اتر پرديش ايالت کې دی. دا د هند 32م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,091,918 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,201,815 وه.
رمضان بشردوست
دندې
په ۲۰۰۴ يا ۱۳۸۳ كال د مارچ په ۸ مه چې د ښځې له نړيوالې ورځې سره سمون خوري د ښاغلي كرزي په حكومت كې د پلان د وزير په توگه وټاكل شو. او د ۲۰۰۴ كال د ډېسمبر د مياشتې په ۲۴ مه نېټه يې د۲۳۶۵ انجوگانوله جملې څخه د ۱۹۳۵ انجوگانو د منحل كېدو هوډ د افغانستان خلكو ته اعلان وكړ چې داهوډ د ټولو دولتي او غير دولتي ادارو او دستگاوو له شديد مخالفت او غبرگون سره مخ شو. د ۲۰۰۴ كال د ډېسمبر په ۲۵ مه نېټه چې د كرېسمېس له ورځې سره برابره ده خپله استعفاء د پلان له وزارت څخه اعلان كړه، او له ۱۳۸۳ كال څخه يې د البېروني پوهنتون د حقوقو او شرعياتو په پوهنځي كې د سياسي او حقوقي علومو تدريس پيل كړ او په ۱۳۸۴ كال د ملت د استازي په توگه په پالمان كې وټاكل شو او تر نن ورځې د ملت د استازي په توگه او په پوهنتون كې د افتخاري استاد په توگه د خپل ملت په چوپړ كې دى.
وراناسي
وېشنيزه:د هند ښارونه
رمضان بشردوست
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:هزاره گان وېشنيزه:هزاره سياستوال وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:افغان وزيران وېشنيزه:سياستوال
بوهره
بوهره د اسماعیلي فرقی مستعلیه طیبیه ته ویل کېږي. د مستعلیه دا ډله په یمنو هند، افریقا، الجزایر او پاکستان کې غیر اغاخاني اسماعیلي په نامه پېژندل کېږي. دا هغه اسماعیلیان دي چې له هندوییزم څخه اسماعیلي شوي دي، بوهره د گجراتۍ ژبې لفظ ووهره چې د هندوانو یو توکم و، اوښتې حالت دی چې معنی یې سوداگر ده. په لویدځ هند کې هندو بوهره هم شته ورسره سني بوهره هم. په ټوله کې دا ډله سوداگري کوي چې په افریقا، او الجزایر کې هم سوداگري پر مخ وړي او په عربو مسقط کې هم خپاره شوي دي. احمد، عبدالله او داسې نور د دوي نامتو مشران (داعي مطلق) گڼل کېږي چې د دوي مقبرې د هند په کهنبات کې دي. د بوهره ډلې لباس یوه سپینه پگړۍ او سپینه اوږږده جامه ده چې تر پښو پورې رسي.
سرچینې
وېشنيزه:اسلامي فرقې وېشنيزه:اسماعیلیان وېشنيزه:مذهبونه
مریم امرخیله
مریم امرخېله د میدان وردکو ولایت اوسیدونکې د غلام حضرت لور  ده چې په کال ۱۳۷۴ کې پیدا شوې ده. مریم له ډیرو ګڼو مشکلاتو سره وتوانیده چې دیوې فعالې نجلۍ په توګه هم خپله زده کړې وکړي او هم په عین مشکلاتو کې نور سلګونو نجونو ته دزده کړو زمینې برابرې کړي.
لومړني زده کړې
اغلې مریم خپلې ابتدایه زده کړې په پيښور زاخیلو نومې سیمه کې د افغان کډوالو په یوه لومړني ښونځي کې  پیل کړې.
په ۱۳۸۲ کال یې له پېښور څخه خپل هېواد ته کډه وکړه او دلته د میدان وردګو د ده افغانان د نسوان په لیسه کې په پنځم ټولګي کې شامله شوه. تر نهم ټولګي پورې یې په نوموړې لیسه کې درس ووایه خو کله چې یې لیسه وسوځول شوه، کابل ښار ته کډه شوه او پاتې زده کړې یې د زرغونې په عالي لیسه کې تر بکلوریا پورې بشپړې کړې.
لوړې زده کړې
په ۱۳۹۱ کال د کابل پوهنتون دژبو او ادبیاتو پوهنځي پښتو څانګه کې شامله او په ۱۳۹۴ کال له دغه پوهنتون څخه په غوره درجه فارغ التحصیله شوه.
سرچينې
میرمن ادبي بهیر
بي بي سي راډیو
امریکاغږ راډیو
http://mirmanbaheer.com/%D9%85%D8%B4%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%84%DB%8C%DA%A9%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%87-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%AE%DB%8C%D9%84/
وېشنيزه:افغانان
زرداب (ښار)
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> زرداب چې په لاتيني ژبه کې يې Zərdab ليکي، د اذربایجان جمهوریت یو ښار دی. د دې ښار نفوس د 1989مېلادي کال د سرشمېرنې له مخې 8,450 او د 2008 مېلادي کال د سرشمېرنې له مخې 10,800 و.
مستعلیه
مستعلیه د شیعه فرقې د دویمې لویې ډلې اسماعیلیه څانگه ده چې دا ډله بیا خپله دوه نورې څانگې لري. یوه یې نزاریه چې دوه پر درې برخې اسماعیلیان تشکیلوي، دویمه ډله یې مستعلیه ده.
مستعلیه آئمه امامانو اصلي ترتیب په دې توگه دی:۔ د اسماعیلی له ۱۹ امامانو وروسته درې مستعلیه امامان دي:
مستعلیه امامان
له دې ځایه د مستعلیه ډله راښکاره کېږي، چې ځانته د دعوت قدیم والا وایي. 20۔احمد مستعلی 21۔امیر بن مستعلی 22۔طیب ابوالقاسم طیب ابوالقاسم څخه وروسته د مستعلیه دوه ډلو باندې ووېشل شوی: نن سبا ټول مستعلیه، مستعلیه طیبیه یا بوهره دي. دا ډله په یمن او هند کې اوسېږي. د ټولو بوهره ډلې 26 داعي مطلق مشترک امامان دي چې دا ۲۶ امامان ټول په گډه سره مني. د وخت په تېرېدو سره په دوي کې هم د داعي مطلق په اړه اختلاف راغی، نو په یمن کې سلیمانی بوهره وگڼل شوه، او په هند کې داؤدي بوهره گڼل کېږي. او څوک چې سني شوي دي هغوي بیا د صغیري بوهره په نامه یادېږي.
سرچینې
وېشنيزه:غیر اغا خاني اسماعیلیان وېشنيزه:اسماعیلي وېشنيزه:مسلم فرقی وېشنيزه:اسلامي اصطلاحات
میر عبدالله
میر عبدالله خان احمدزای د بلوچستان (کلات) شاهی دولت یو ولسمشر (خان) ؤ، چي دا مهال (کلات) پاکستان د  بلوچستان مربوط کېږي. نومړی له ۱۷۱۶ میلادي څخه بیا تر ۱۷۳۱ پوري د بلوچستان ولسمشر یا خان پاته شوی دی.
سرچینې
وېشنيزه:کلات خانات
کړنی سېک
کړنی-سېک يوه داسې برېښناييزه څپه ده چې د سلولونو پر پردې خپل مزل وهي. کړنی-سېک د حېواني ژوند يو اهم توکی دی، او د نسجونو تر مېنځ په ډېرې چټکۍ سره د مالوماتو لېږدنه رالېږدنه د همدغې څپې کار دی. کړني-سېکونه په بوټو کې هم پېښېږي. همدا څپې د بېلابېلو سلولونو لخوا جوړېږي، خو په لويه کچه د عصبي غونډال لخوا ډېر زيات د نيورانونو تر مېنځ د مواصلاتو له لارې د مالوماتو لېږلو لپاره کارېږي، ددې تر څنگ د نيورانونو نه د بدن نورو نسجونو ته لکه عضلاتي نسجونو او مرغړيو ته هم د مالوماتو د لېږد په چارو کې همدا څپې کارېږي.
په بېلابېلو سلولونو کې کړني-سېکونه ټول يوشانتې نه دي او آن په يوه سلول کې د ځانگړنو او د سلول په بېلابېلو برخو کې د کړني-سېکونو کچه يوشی نه ده. د ساري په توگه د زړه کړني-سېکونه په ښکاره توگه د ډېريو نيورانونو د کړني-سېکونو سره خورا توپير لري. دا ليکنه په ځانگړې توگه د يوه ټيپيک يا عام کړني-سېک په هکله چې په اکسونونو کې پېښېږي ليکل شوې.
تسې تسې مچ
مچ تسې تسې (په لاتین: Glossina) د مچانو څخه دي چې په استوايي آفريقا کې ژوند کوي او خطرناکه ناروغي چی د خوب ناروغي يه نوم یادېږي سرایت کوي. تر اوسه پورې د د تسې تسې مچ ۳۱ ډوله پېژندل شوي دي.
وېشنيزه:خوځندکې
۴
۴ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۳ څخه  مخکي او د ۵ وروسته موجود دي.
په رياضي کي
په رياضي کي ۴:
په کلینډر کې
۴ کولاي سي:
په کیمیا کې
۴د بيرېليوم اټومي عدد ده
په نورو موضوعګانو کي
۴ د عدد شمیره ارزښت د په د ابجد حساب کي دي.
سرچينې
وېشنيزه:۴ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:يو رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
سریلانکا
سریلانکا چې په رسمي توګه د سریلانکا دموکراتیک سوسیالستي ولسمشریزه ده. د آسیا په سویل کې پروت یو ټاپووزمه هیواد دی. پلازمینه یې سری جایاواردنپورا کوته او لوی ښار یې کولمبو ده، د یاد هیواد رسمي ژبي سنهالي او تامیلي ده. د سریلانکا مساحت ۶۱۰'۶۵ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۰۰۰'۶۶۸'۱۹ تنه دی، د پیسو واحد یې د سریلانکا روپیه ده او نوموړی هیواد په ۴ فبروری ۱۹۴۸م کال خپل بنسټ او په ۲۲ مۍ ۱۹۷۲م کال د جمهوریت اعلان کړي.
سریلانکا پخوا د سیلون په نامه پېژندل کېده، چې په رسمي توګه د سریلانکا دیموکراتیک سوسیالیست جمهوریت دی او په سویلي اسیا کې یو ټاپو هېواد دی. دا د هند په بحر کې، د بنګال خلیج په سویل لوېدیځ کې او د عربي بحیرې په جنوب ختیځ کې پروت دی؛ دا د هند برصغیر نه د مانار خلیج او د پالک تنګي په واسطه جلا شوی دی. سریلانکا له هند او مالدیف سره سمندري پوله لري. سری جیوردینیپورا کوټی یې قانوني پلازمېنه ده او کولمبو یې تر ټولو لوی ښار او مالي مرکز دی.
د سریلانکا مستند تاریخ 3,000 کاله مخکې ته ورګرځي، له هغو شواهدو سره، چې له تاریخ نه مخکې د بشري استوګنځایونو لږ تر لږه 125,000 کاله مخکې تاریخ لري. دا یو بډایه کلتوري میراث لري. په سریلانکا کې د بودایانو تر ټولو لومړۍ پېژندل شوې لیکنې چې په ټولیز ډول د پالي قانون په نامه یادېږي، د بودایانو څلورمې شورا پورې اړه لري، چې په ۲۹ مخکې له میلاد کې رامنځته شوې دي. د سريلانکا جغرافيايي موقعيت او ژورو بندرونو دغه هېواد ته له لرغونې وریښمینې سوداګریزې لارې نه تر د نن ورځې په نامه د سمندري ورېښمو لارې سټراټیژیک اهمیت ورکړی دی؛ ځکه چې موقعیت یې دغه هېواد د سوداګرۍ لوی مرکز ګرځولی، سریلانکا د انوراډاپورا دورې په توګه د لرې ختیځ او اروپا دواړو لپاره پېژندل شوی هېواد و. د دغه هېواد د لوکسو توکو او درملو سوداګرۍ د ډېری هېوادونو سوداګر راجلب کړل، چې د سریلانکا د متنوع نفوس په رامنځته کولو کې یې مرسته وکړه.
د کوټ په سینهالیز سلطنت کې د لوی سیاسي کړکېچ په لړ کې، پرتګاليان سریلانکا ته ورسېدل (په ناڅاپي ډول) او بیا یې د ټاپو سمندري سیمې او د هغې د ګټورې بهرنۍ سوداګرۍ کنټرول کولو هڅه وکړه. د سریلانکا یوه برخه د پرتګاليانو ملکیت شوه. تر سینهالیز-پرتګالي جګړې وروسته، هالنډ او د کنډي سلطنت د دغو سیمو کنټرول ترلاسه کړ. د هالنډ ملکیتونه بیا د انګلیسانو له خوا ونیول شول، چې وروسته یې په ټوله ټاپو باندې خپل کنټرول وغځاوه او له 1815ز کال نه تر 1948ز کال پورې یې استعمار وکړ. د شلمې پېړۍ په پیل کې د سیاسي خپلواکۍ لپاره یو ملي غورځنګ رامنځته شو او په 1948ز کې سیلون پر یوې واکمنۍ بدل شو. په ۱۹۷۲ز کال کې د سريلانکا په نوم جمهوريت د دغې واکمنۍ ځایناستی شو. د سريلانکا وروستی تاريخ د ۲۶ کلنې کورنۍ جګړې له امله خراب شو، چې په ۱۹۸۳ز کال کې پيل او په ۲۰۰۹ز کال کې د سريلانکا وسله والو ځواکونو د تامل د ازادۍ پړانګانو ته ماتې ورکړه.
نن ورځ سریلانکا یو څو مليته دولت دی او د بېلابېلو کلتورونو، ژبو او توکمونو کور دی. سنګالیان د هېواد اکثریت نفوس جوړوي. تامیلان، چې یو لوی اقلیت دی، د ټاپو په تاریخ کې هم اغېزمنه ونډه لري. نورې لویې جوړې شوې ډلې یې مور، برګر، مالیزیا، چینایان، او اصلي ویدا دي.
دا ټاپو له عصري نړیوالو ډلو سره د ښکېلتیا اوږده مخینه لري؛ دا د سارک بنسټ اېښودونکی غړی، د ملګرو ملتونو مشترکه، G77، او د ناپېیلو خوځښت غړی دی. سریلانکا د بشري پرمختیا په شاخص کې د سویلي اسیا تر ټولو لوړ رتبه هېواد دی او په سویلي اسیا کې د سړي سر عاید کې دویم لوړ دریځ لري. په هر حال، روان اقتصادي بحران د اسعارو د سقوط، د انفلاسیون زیاتوالی او د اړینو توکو د سخت کمښت له امله د بشري ناورین لامل شوی دی. دا د سړکونو د لاریونونو د رامنځ ته کېدو لامل هم شوی، چې اوسېدونکو له ولسمشر او حکومت نه د لرې کېدو غوښتنه کوله.
مخکنۍ تاریخي سریلانکا
د سریلانکا مخکینی تاریخ 125,000 کاله مخکې ته ورګرځي او ښایي آن تر 500,000 کلونو پورې مخکې وي. دا دوره د پیلیولیتیک، میسولیتیک، او د اوسپنې دورې راشاملوي. په سریلانکا کې موندل شوي د پیلولوتیک په انساني مېشت ځایونو کې، Pahiyangala (د چینایي مسافر راهب فاکسیان په نوم نومول شوی)، چې د 37,000 مخکې کلونو پورې اړوندېږي، Batadombalena (28,500) اوBelilena  (12,000مخکې له میلاد) خورا مهم دي. په دې غارونو کې لرغونپوهانو له اناتوميکي پلوه د عصري انسانانو پاتې شوني موندلي چې دوی ورته د بالنګوډا انسان نوم ورکړی دی او نور شواهد ښیي چې دوی ښایي په کرنه بوخت وي او د موټر چلولو لوبې لپاره کورني سپي ساتلي وي.
د سریلانکا لومړني اوسېدونکي ښایي د ویدا خلکو پلرونه وو همدارنګه ځایی خلک چې شمېر یې شاوخوا 2,500 دی، په نننۍ سریلانکا کې ژوند کوي.
حکومت او سیاست
سریلانکا یو دیموکراتیک جمهوریت او یو واحد دولت دی، چې د نیمه صدارتي سیسټم له خوا  د صدارتي سیسټم او پارلماني سیسټم په ګډون سره اداره کېږي. د اساسي قانون ډېری مادې په پارلمان کې د دوه پر درېیمې برخې په اکثریت تعدیل کېدای شي. د ځینو بنسټیزو ځانګړتیاوو تعدیل لکه د ژبې، مذهب، او سریلانکا ته د یو واحد دولت په توګه حواله د ټول هېواد په کچه ټولپوښتنه کې دوه پر درېیم اکثریت او تصویب ته اړتیا لري.
پوځ
د سريلانکا وسله وال ځواکونه چې د سريلانکا پوځ، د سريلانکا سمندري او د سريلانکا هوايي ځواک په کې شامل دي، دا ټول د دفاع وزارت تر واک لاندې دي. د دریو خدماتو ټول ځواک شاوخوا 346,000 پرسونل دی، چې نږدې 36,000 زېرمې لري. سريلانکا اجباري پوځي خدمت نه دی کړی. په نیمه پوځي واحدونو کې  یې د ځانګړي کاري ځواک، ملکي امنیت ځواک او د سریلانکا ساحلي ساتونکي شامل دي.
ډيموګرافیک
سریلانکا شاوخوا 22,156,000 نفوس لري او د کلني نفوس وده  یې 1.14٪ ده. د زېږون کچه په هرو 1000 خلکو کې 17.6 سلنه ده او د مړینې کچه په هر 1000 خلکو کې 6.2  سلنه ده. د نفوس کثافت په لوېدیځې سریلانکا کې خورا لوړ دی، په ځانګړې توګه په پلازمېنه او شاوخوا کې یې. سینهالیز په هېواد کې له 74.8٪  نفوس سره تر ټولو لوی توکمیز ګروپ جوړوي. د سریلانکا په تامیلان ټاپو کې له 11.2٪ سلنه سره دویمه لویه توکمیزه ډله ده. مورس (د شمالي افریقا وګړي)  ۹.۲٪ جوړوي. دلته کوچنۍ توکمیزې ډلې هم شته؛ لکه برګر (د ګډ اروپایي نسل) او په سویل ختیځې اسیا کې مالیزیا. پر دې سربېره، د ویدا لږ نفوس په کې شته، چې په دې باور دي چې اصلي ډله ده چې په ټاپو کې مېشت دي.
ژبې
سنهالا او تامل د سريلانکا دوه رسمي ژبې دي. اساسي قانون انګلیسي د پیوندي ژبې په توګه تعریفوي. انګلیسي په پراخه کچه د زده کړې، علمي او سوداګریزو موخو لپاره کارول کېږي. د برګر د ټولنې غړي د پرتګالي کریول او هالنډي ژبې له بېلابېلو مهارتونو سره په بېلابېلو بڼو خبرې کوي، په داسې حال کې چې د مالایي ټولنې غړي د کریول مالای په بڼه خبرې کوي چې ټاپو ته ځانګړې ده.
دین
بودیزم ترټولو لوی دی او د سریلانکا د «رسمي دین» په توګه ګڼل کېږي د دویم څپرکي په 9مه ماده کې راځي: «د سریلانکا جمهوریت به بودیزم ته لومړیتوب ورکړي او له دې سره د دولت دنده دا ده، چې ساتنه او پالنه یې وکړي». د سریلانکا د نفوس 70.2٪ برخه پر بودیزم باور لري، چې ډېری یې د تروواډا همفکران دي. زیاتره بودایان له سنهالی توکمیز ګروپ نه دي، چې لږکي یې تامیلان دي. بودیزم سریلانکا ته په دویمه مخکې له میلاد پېړۍ کې د سپیڅلي مهندا موریا له خوا معرفي شو.
سرچينې
وېشنيزه: سریلانکا
هينداره
وېشنيزه:هيندارې
صفيه حليم
صفيه حليم (۱۹۵۱ زېږدیز کال پېښور) د پښتو ژبې ليکواله، څېړونکې او ژباړونکې ده.
مخينه او کورنۍ
صفيه حليم په خټه مومنده په مومندو کې خلیل ټبر پورې اړه لري. دا په ۱۹۵۱ زېږدیز کال کې په پېښور کې زيږېدلې ده. د دې پلار عبدالحليم نومېږي. د آغلې صفیه حلیم پلار هم د پښتو ژبې ليکوال وو. د دې مشرې خور ذکيه حليم علي د پېښور راډيو لپاره پښتو ډرامې ليکلې او اوسمهال د پوهنتون استاده ده.
آغلې صفیه حلیم خپلې لومړنۍ او منځنۍ زده کړې په خپلې سیمې پېښور کې ترسره کړې دي. لوړې زده کړې يې له پېښور پوهنتون څخه د روزنپوهنې ښوونې په څانگه کې د لیسانس تر کچې کړې دي. د روزنپوهنې پر بریلیک سربېره یې د انگرېزي ژبې ادبياتو څانگه کې ماسټري اخيستې ده. نورې لوړې زدکړې يې د سکاټلینډ د اېډنبرا پوهنتون څخه د ژبپوهنې په څانگه کې کړې دي.
صفیه حلیم په پښتو او انگرېزي ژبو کې د لیکوالۍ تر څنگ د بي بي سي راډيو د پښتو څانگې ژورناليسټه پاتې شوې. د بي بي سي راډيو پښتو څانگه کې د خبرو اترو په نوم خپرونې کوربنه وه او د بي بي سي د پښتو څانگې څخه وړاندې ښوونکې وه. اوسمهال تقاعد ده او برسېره پر کورناستۍ د خپلې انټرنېټي وېبپاڼې له لارې پښتو ژبې ته چوپړ کوي او يو شمېر څېړنیز، تاریخي، ادبي او ټولنیز مالومات خپروي.
دندې
د پوهنتون د سبق پر مهال صفيه حليم د پېښور راډيو سره اشنا وه او په پښتو څانگه کې يې د ميرمنو او ماشومانو لپاره خپرونې وړاندې کولې. ددې تر څنگ يې د پېښور راډيو په ډرامو کې هم برخه اخيسته. په ۱۹۷۷ ز. کال کې دا د ښوونکې په توگه د پېښور پوهنتون په سیمه کې يوه ښوونځي کې، چې نوم یې يونيورسټي پبلک سکول وو، په درس ورکولو بوخته شوه. په ۱۹۸۴ .ز کې د انگلستان د ناټينگهم په ښار کې د ښوونکو د روزنې په تکل يوه کورس ته واستول شوه، ورپسې يې هم مهاله په اسلام اباد، کراچۍاو پېښور کې د استادانو د روزنې کوروسونه دايرول. دوه کاله وروسته يې د برټش کونسل لخوا يو بورس (سکالرشپ) تر لاسه کړ چې په اېډنبرا کې يې پوست گرېجويټ زده کړې(نورې لامخکې زده کړې) تر سره کړې. له سبق څخه وروسته دا بيرته پېښور ته ولاړه او د زدکړې کار ته يې دوام ورکړ. هماغه مهال د مېرمن حلیم لومړی کتاب په انگلستان کې په انگرېزي ژبې چاپ شو چې د انگرېزي ژبې د ښوونکو لپاره د لارښود درسونه ول. په ۱۹۸۷ ز کال کې د لنډ وخت لپاره په لندناو پېښور کې د بي بي سي لپاره ځينې پروگرامونه جوړ کړل او دوه کاله وروسته يې د پروډيوسرې په توگه لندن کې دنده پېل کړه. څو کاله وروسته یې د بي بي سي پښتو څانگې مشره وټاکل شوه.
لیکوالي، رسمي او څېړنیزې دندې
صفيه حليم له ماشومتوبه راهيسې له خپلې کورنۍ سره د ليرې سفرونو کيسې پخپل قلم ليکلې، چې څو يې د هغه وخت په مجلو کې هم چاپ شوې دي. په ۱۹۹۱ زېږديز کال کې يې کابل او هند ته د سفرونو حال او پېښې په راډيوي پروگرامونو کې خپرې کړې. د دې په پښتو ژبې لومړی کتاب د «سند باد اووه سفرونه» نومېږي چې په ۱۹۹۳ ز کال کې پېښور کې چاپ شوی دی. د اغلې حلیم د رسمي سفرونو په لړ کې د اروپايي هېوادونو د تورکيې ،د آسيايي او افريقايي هېوادونو څخه د ايران، چين، مصر، سوېلي افريقا همدارنگه د عربو هيوادونو ځينې يون ليکونه په بېلا بېلو مجلو کې هم خپاره کړي دي.
د صفيه حليم لیکوالي کېدای شي چې په دوو یرخو ووېشل شي، چې يوه برخه يې ادبي اثار او بله يې څېړنيز اثار دي. د نوموړې د ليکوالۍ د ادبي اثارو برخه په پښتو ژبه کې لنډې کيسې او ناولونه دي، چې په لړ کې يې د نړېوالو ادبياتو څخه هم څو کلاسيک ناولونه ژباړلي دي. د نړېوالو ولسي کيسو ټولگه يې هم خپره شوې ده. د ښکلي کتاب په نامه يې د نثرونو يوه ټولگه هم خپره شوې چې د لیکوالې په خپل لاس جوړ شوي انځورونه هم لري.
د اغلې حليم د لیکوالۍ د څېړنيزو اثارو برخه په ټوله کې تاريخي اثار دي. نوموړې په ۲۰۰۳ ز کال کې د هند د پښتنو په اړه د څېړنو او پلټنو لپاره نوموړي هېواد ته ولاړه. د اغلې د مالوماتو پر بنسټ، د بي بي سي پښتو راډيويي خپرونو څخه وروسته هغې دا توکي راټول او د کتاب په بڼه يې وپسولل چې اوس د پينځو کتابونو په شاوخوا بازار ته راوتلي دي. د ۲۰۰۴ ز څخه تر ۲۰۰۵ ز کاله پورې د ژورناليسټانو د يوې روزنيزې پروژې لپاره په افغانستان کې وه. هغې د يو کال په بهير کې بيلا بيلو ولايتونو ته د سفر په ترځ کې د افغانستان د هرې سیمې نوموتي او لرغونې ودانۍ وليدې او د نوموړو د تاريخ په اړه يې پلټنې پېل او ولیکلې. دا هم د راډيويي خپرونو په بڼه خپاره شوي اثار دي چې د تاريخ او ژوند په نوم خپرونې په لړ کې خپرېدې. برسېره پر دې هغې په سوونو علمي او څېړنيز مقالې ليکلې چې په بيلا بېلو مجلو او ويبپاڼو کې خپرې شوې دي.
شخصي ژوند
صفيه حليم واده ده او خاوند يې ډاکټر عدلي الهواري نومېږي چې د اردن اوسيدونکی دی.
سرچينې
وېشنيزه: نړېوال لیکوالان وېشنيزه: پښتنې څېړونکې وېشنيزه: پښتنې شاعرانې وېشنيزه:پښتنې ليکوالې وېشنيزه: پښتنې تاریخ لیکونکې
سري نگر
وېشنيزه:د هند ښارونه
عرضه (اقتصاد)
د عرضې منحني کېدای شي د یوه منفرد پلورونکي لپاره وي یا هم کېدای شي د ټول بازار لپاره وي او د ټولو پلورونکو له‌خوا عرضه شوې اندازه راونغاړي. عرضه شوې اندازه د یوې ځانګړې زماني دورې لپاره ده (د بېلګې په توګه، د اوسپنې ټنونه چې یو شرکت یې په یوه کال کې عرضه کوي)، خو واحدونه او وخت په تیوریکي عرضو کې له پامه غورځول کېږي.
د توکو په بازار کې عرضه د وخت په واحد کې د یوه محصول اندازه ده چې تولیدوونکي یې په هغه صورت کې په بېلابېلو بیو پلورلو ته لېوال دي چې نور فکتورونه یا عوامل ثابت وساتل شي. د کار په بازار کې د کاري ځواک عرضه په اونۍ، میاشت یا کال کې د وخت هغه اندازه ده چې افراد په کې کار کولو ته لېوال دي.
په مالي بازارونو یا مارکېټونو کې د پیسو عرضه د هغو شتمنیو اندازه ده چې د پیسو په بازار کې د نغدېدو لوړه کچه لري چې یا یې د یوه هېواد د پیسو باصلاحیته مقام ټاکي یا د هغه تر اغېز لاندې راځي. دا ډول عرضه د پیسو د عرضې ډول ته په کتو سره توپیر لري. د بېلګې په توګه M1 معمولاً هغو نازکو پیسو، سیکو، نغذو پیسو او نورو هغو وجهي معادلونو ته ویل کېږي چې فوراً پر کرنسۍ بدلېدای شي. په M2 کې د M1 ټول ډولونه راځي، خو لنډمهالې پیسې او د بازار د بسپنو خاص ډولونه هم په کې شاملېږي.
د عرضې جدول
د عرضې جدول هغه جدول دی چې ښيي یو یا څو شرکتونه په اوسنیو شرایطو کې په ځانګړو بیو سره عرضې ته څومره لېوال دي. ځینې مهم عوامل چې پر عرضه اغېز لري هغه د توکو خپله بیه، د اړوندو توکو بیو، د تولید لګښتونه، ټکنالوژي، د تولید عوامل او د پلورونکو تمې دي.
پر عرضه اغېز لرونکي عوامل
بې شمېره عوامل او شرایط کولی شي چې د توکو د تولید او پلور لپاره د پلورونکي پر تمایل او وړتیا اغېز وکړي. ځینې معمول عوامل یې دا دي:"د توکو خپله بیه: د عرضې اصلي اړیکه د توکو د بیې او عرضه شوې اندازې تر منځ ده. د عرضې د قانون له مخې، که نور عوامل ثابت وساتل شي، د بیې د لوړوالي له امله د عرضې اندازه هم لوړېږي.""د اړوندو توکو بیه: اړوند توکي هغو توکو ته ویل کېږي چې د تولید عوامل یې را ایستل کېږي تر څو د لومړنیو توکو په تولید کې وکارول شي. د بېلګې په توګه سپم [د خوګ د غوښې یو برنډ دی] د خوګ د مټ او ورانه له غوښې څخه جوړ شوی دی. دا دواړه د خوګ له غوښې څخه مشتق دي. له دې امله خوګ له سپم سره یو اړوند توکی بلل کېږي. په دې صورت کې به اړیکه منفي یا معکوسه وي. که د خوګانو بیه لوړه شي، د سپم عرضه کمېږي (د عرضې منحني کیڼ لوري ته بدلېږي)، ځکه چې د تولید لګښت زیاتېږي. اړوند توکي هم کېدای شي داسې توکي وي چې د یوه شرکت د تولید له فکتورونو سره تولید شي. د بېلګې په توګه، فرض کړئ چې یو شرکت چرمي کمربندونه تولیدوي، خو مدیران یې دې پایلې ته رسېږي چې د ځیرکو موبایلونو لپاره چرمي پوښونه د کمربندونو تر جوړولو ډېره ګټه لري. دا شرکت ښايي د خپلو کمربندونو تولید راکم کړي او د دغو معلوماتو پر بنسټ د ګرځنده موبایل د پوښونو تولید پیل کړي. په پایله کې ویلی شو چې د یوه مشترک محصول په بیه کې بدلون پر عرضه اغېز کوي. د بېلګې په توګه د غوا غوښه او چرم مشترک محصولات دي. که یو شرکت هم د غواوو غوښه پروسس کړي او هم د چرمګرۍ کارخونه وچلوي، په دې صورت کې د غوا د غوښې بیه لوړېدل په دې معنا دي چې ډېر غویان پروسس کېږي او د چرم عرضه ورسره زیاتېږي.""د تولید شرایط: دلته تر ټولو مهم عامل د ټکنالوژۍ وضعیت دی. که د یوه توکي په تولید کې د ټکنالوژۍ پرمختګ موجود وي، عرضه ډېرېږي. نور متغیرات هم ښايي د تولید پر شرایطو اغېز ولري. د بېلګې په توګه، د کرنیزو توکو لپاره د هوا حالت ډېر مهم دی، ځکه ښايي د تولید پر حاصل اغېز وکړي. په لګښتونو کې سپما هم کولای شي د تولید پر شرایطو اغېز وکړي.""تمې: د بازار د راتلونکو شرایطو په اړه د پلورونکو اندېښنه هم پر عرضه مستقیمه اغېزه کولی شي. که یو پلورونکی په دې باور وي چې د محصول لپاره به یې په راتلونکي کې تقاضا ډېره لوړه شي، د شرکت مالک ښايي د راتلونکې بیې د لوړېدو وړاندوېینه وکړي او د خپل تولید بیه لوړه کړي. د عرضې منحني به بدل شي.""د تولید د عواملو بیه: د تولید په عواملو کې ځمکه، کاري ځواک، انرژي او خام مواد شاملېږي. که د تولید د عواملو بیه لوړه شي، د عرضې منحني کیڼ لوري ته بدلون کوي. ځکه چې پلورونکي کمه لېوالتیا یا کمه وړتیا لري چې توکي په هره بیه وپلوري. د بېلګې په توګه که د برېښنا بیه لوړه شي، پلورونکی ښايي د تولید د لګښتونو د ډېرېدو له امله د خپل محصول عرضه کمه کړي. د تولید ثابت عوامل کولای شي د تولید د عواملو پر بیه اغېز وکړي او د تولید اندازه کولای شي پر دې کچه اغېز وکړي چې ثابت لګښتونه تر کومه حده د توکو پر نهايي بیه بدلېدای شي." د عرضه کوونکو شمېر: د بازار د عرضې منحني د منفردې عرضې د منحني ګانو افقي مجموعه ده. صنعت ته چې څومره ډېر شرکتونه را دننه کېږي، د بازار د عرضې منحني د وتلو لوري ته ځي او بیې را ټيټېږي.
د دولت پالیسۍ او مقررات: د دولت مداخله پر عرضه ډېره اغېزه کولی شي. د دولت مداخله ښايي په بېلابېلو ډولونو وی، لکه چاپېریالي او روغتیايي مقررات، د ساعتونو او حق‌الزحمې قوانین، مالیات، د برق او طبیعي ګاز نرخونه او د ناحیه‌بندۍ او ځمکې د کارولو مقررات. دا نوملړ بشپړ نه دی. ټول هغه حقایق او شرایط چې د یوه توکي د تولید او پلور لپاره د پلورونکي په لېوالتیا او وړتیا پورې اړوندوېږي، پر عرضه اغېز لرلی شي. د بېلګې په توګه که د واورې لپاره وړاندوېینه شوې وي، پرچون پلورونکي د واورې لپاره د ښویېدونکو دړو، ژمنیو جامو یا ډوډۍ او شیدو زېرمې ډېروي.
فليپا فوټ
فلپا روت فوټ (۳ اکتوبر ۱۹۲۰ – ۳ اکتوبر ۲۰۱۰ز کلونه) یوه انګریزه فيلسوفه او د معاصرو اخلاقياتو د غوره والي يوه له بنسټګرو څخه وه، چا چې د ارستو له اخلاقياتو الهام اخستی و. له «جوډيت جارويس تامسن» سر يو ځای، د «ترولي» ستونزې د ايجاد امتياز هغې ته ورکول کېږي (trolley problem په اخلاقياتو کې يو تجربوي نظر دی). هغه د امریکايي فلسفي ټولنې غړې ټاکل شوې وه. نوموړې د متحده ايالاتو د ولسمشر «جورج کليولینډ» لمسۍ وه.
شخصي ژوند
د شمالي لينکنشاير په اوسټن فيري کې زېږېدلې او پيدايښتي نوم يې «فلپا روت بوسانکويټ» و، د مور نوم يې «ايسټر کليولينډ» (۱۸۹۳-۱۹۸۰ز کلونه) او د پلار نوم يې «وليام سيډني بينس بوسانکويټ» (۱۸۹۳-۱۹۸۸) و چې پلار يې د برتانوي پوځ په «کولډ سټريم ګارډ» کې سرتيری و. د هغې پلرنی نېکه «فريډريک البرټ بوسانکويټ» نومېدو چې يو مدافع وکيل او له ۱۹۰۰ څخه تر ۱۹۱۷ز کال پورې په لندن کې مشر قاضي و (په لندن کې دويمه درجه لوړ پوړي قاضي ته Common Serjeant  نوم اخستل کېږي). مورنی نیکه يې «ګرور کلويلينډ» نومېده، چې د متحده ايالاتو دوه وېشتم او څلور وېشتم ولسمشر و.
زده کړه او مسلک
فوټ شخصي زده کړې تر لاسه کړې او په ۱۹۳۹-۱۹۴۲ ز کلونو کې يې د اکسفورډ په سامرويل کالج کې تعليم کړی و، له هغه ځايه يې په فلسفه، سياست او اقتصاد کې لومړۍ درجه سند تر لاسه کړ. له سامرويل سره د هغې اړيکه يواځې له ۱۹۴۲ څخه تر ۱۹۴۷ ز کلونو په موده کې د اقتصادپوهې په توګه د حکومتي دندې له امله ځنډېدلې وه، کومې اړيکې چې د ژوند تر پايه دوام پيدا کړ. هغه په ۱۹۴۷-۱۹۵۰ز کلونو کې د فلسفې تدريس کاوه؛ په ۱۹۵۰-۱۹۶۹ز کلونو کې همکاره او استاده وه، په ۱۹۶۹-۱۹۸۸ز کلونو کې همکاره څېړونکې وه او له ۱۹۸۸-۲۰۱۰ز کلونو کې افتخاري همکاره وه. دلته هغې ډېر ساعتونه له «جي. اي.ايم انسکيمب» سره په بحثونو تېرول، چا چې هغه قانع کړه چې نه پېژندل (د يو شي سم يا غلط درک نه کول/غېر ادراکيت) تېروتنه ده (ناسمه پرېکړه او دليل وړاندې کوي).
په ۱۹۶۰ او ۱۹۷۰ز لسيزو کې، فوټ د «کارنل، MIT (د ماساچوسټ تيکنالوژۍ انستيتوت)، برکيلي او د نيويارک سيټي پوهنتون» په ګډون په متحده ايالاتو کې د ميلمه پروفيسرې په توګه دندې تر سره کړې. په ۱۹۶۷ز کال کې هغه د لاس انجليس کلفورنيا په پوهنتون کې د فلسفې «ګريفن» پروفيسره وګومارل شوه او دلته يې تر ۱۹۹۱ز کال پورې استادي وکړه، خپل وخت يې د متحده ايالاتو او برتانيې تر منځ وېشلی و.
د ناادراکيت معترضه
په ۱۹۵۰ او ۱۹۶۰ز لسيزه کې «فوټ» په خپلو اثارو کې هڅه کړې وه چې په نويتابه کې ارستويي اخلاق بيا راژوندي کړي او په دې ډول يې د دې د سترو سيالانو نوې «ډيونټولوجي» (يوه فلسفي اصطلاح ده چې د مسئوليت او دندې د طبيعيت مطالعه کوي) او پايله خيزۍ (دې دويمې اصطلاح ته د انسکمب له خوا نوم ورکړل شوی) (پايله خيزي يا پايله پالل چې انګريزي کې يې consequentialism بولي دا مطلب چې د هر کار پرېکړه بايد د هغې پايلو ته په کتنې سره وشي) مقابله يې وکړه. د هغې ځينې اثار په تحليلي فلسفه کې د معياري اخلاقو په بيا راڅرګندولو کې پرېکنده او مهم وو، په ځانګړي ډول د پايله پاللو او ناادراکيت په اړوند د هغې نيوکې. د ويټجينسټاين وروستيو اثارو د «فوټ» پر اند اغېز غورخولی و، که څه هم هغې ډېر کم وخت د نوموړي له موادو سره په څرګند ډول تعامل کړی.