cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ورښتي ځنګل
وچ ورښتي ځنګلونه
د وچو ورښتي ځنګلونو د ونو تاج‌پوښه او هسک پوړ د نورو ورښتي ځنګلونو په پرتله لږ څه پرانېستی ده او د ورښت کچه یې ټیټه ده (630 تر 1,100mm (25 تر 43in)). دغه ځنګلونه، په ټولیزه توګه، د ونو دوه پوړونه لري.
د نړۍ پر اقلیم باندې اغېزه
یو طبیعي ورښتي ځنګل د کاربن‌دای‌اکساید لوړ مقدار خپروي او جذبوي. د نړۍ په کچه، اوږدمهال سیلانونه، په تقریبي توګه، په انډول حالت کې دي، داسې چې یو ناښورول شوی ورښتي ځنګل به د اټموسفیر د کاربن‌دای‌اکساید پر کچو باندې کوچنۍ خالصه اغېزه پرېږدي، که څه هم کېدای شي نورې اقلیمې اغېزې هم ولري (د بېلګې په توګه: د اوبو د بخاراتو په جریان اچولو سره د ورېځو پر رامنځ کولو باندې اغېزه). اوس‌مهال هېڅ کوم ورښتي ځنګل موندلای نه‌شو چې ښورول شوی نه‌وي. د انسان له‌خوا ځنګل‌وهنه، او همدا راز د اورلګېدنې او وچکالۍ په څېر نور لاملونه (طبیعي یا د انسان له‌لوري)، چې په پایله کې یې «ونه» مري، په اغېزمنه توګه، د ورښتي ځنګلونو له‌خوا د کاربن‌دای‌اکساید د خپرېدو لامل ګرځي. د ځیني اقلیمي موډلونو (چې کارکړنه یې د تعاملي نباتاتو له‌لارې ده) د وړاندوینې له‌مخې، په شاوخوا ۲۰۵۰ز کال کې به د آمازون ورښتي ځنګل د وچکالۍ له‌امله له‌منځه ځي، ځنګلونه به تر ریښو پورې وچ او په لوړه کچه کاربن‌دای‌اکساید به په اټموسفیر کې خپور شي.
پوړونه
په ټولیزه توګه، هر استوایي ورښتي ځنګل یوشمېر پوړونه لري، چې هر یوه کې یې بېلابېل نباتات او ژوي ژوند کوي. د بېلګې په توګه کولای شو د څرګند، تاج‌پوښه، لاندېني پوړ او د ځنګل غولي له پوړونو څخه نوم واخلو.
څرګند پوړ
څرګند پوړ لږشمېر ډېرې لویې ونې لري چې ورته «څرګندې ونې» ویل کېږي، له ټولیز تاج‌پوښه پوړ څخه اوچته وده کوي او جګوالی یې له 45 څخه تر 55m پورې رسېږي، که څه هم خورا لږشمېر ډولونه یې تر 70 او 80m پورې هم وده کوي. د څرګند پوړ ونې د تودوخې هغو لوړو درجو او غښتلو بادونو پر وړاندې چې په ځینو سیمو کې د تاج‌پوښه پوړ دپاسه رامنځ‌ته کېږي، مقاومت لري. ګوربت، بورا، ښاپېرک او د بېزوګانو ځینې ډولونه په دغه پوړ کې ژوند کوي.
تاج‌پوښه پوړ
په تاج‌پوښه پوړ کې د لویو ونو ستره برخه شامله ده چې په ټولیزه توګه یې جګوالی له 30m (98ft) څخه تر 45m (148ft) پورې رسېږي. د بیولوجیکي تنوع تر ټولو متراکمه سیمې د یوه ځنګله په تاج‌پوښه پوړ کې د موندلو وړ دي او هغه داسې یو پوښښ دی چې د ونو څانګې او پاڼې په پورتنیو برخو کې سره نږدې شوې دي. د ځینو اټکلونو له‌مخې، په تاج‌پوښه پوړ کې کابو د نباتاتو د ټولو ډولونو کابو 50 سلنه پرته ده. اېپي‌فایتي نباتات د ونو ساقو او څانګو پورې نښلي او اوبه او منرالونه د باران له هغو څاڅکو او پاتېشونو څخه ترلاسه کوي چې پر ملاتړو نباتاتو باندې راټولېږي. موسمي ژوي هم، هغو ته ورته، په تاج‌پوښه پوړ کې موندل کېږي، خو لا زیات متنوع دي. باور پر دې دی چې د حشراتو د ټولو ډولونو له جملې څخه یو پر څلورمه برخه د ورښتي ځنګلونو په تاج‌پوښه پوړ کې شتون لري. له ډېرې اوږدې مودې راهیسې پوهانو اټکل کاوه چې تاج‌پوښه پوړ یو ستر استوګنځی دی، خو د سپړاوي لپاره یې په وروستیو کلونو کې علمي مېتودونه پنځولي دی. ۱۹۱۷ز کال ؤ چې طبیعت‌پوه ویلیام بیبې څرګنده کړه چې، «د ژوندانه یوه بله لویه وچه شته چې باید کشف شي، د ځمکې پر مخ نه، بلکې د ځمکې له سطحې څخه 1 تر 200 فوټه پورې پورته واقع شوې ده او پراخوالی یې تر زرګونو مایل مربع پورې رسېږي». د دغه استوګنځي په هکله رښتینې څېړنه په ۱۹۸۰ز لسیزه کې پیل شوه، کله چې ساینس‌پوهانو تاج‌پوښه پوړ ته د رسېدو لپاره مېتودونه رامنځ‌ته کړل (د بېلګې په توګه: د لیندۍ په مرسته د ونو څوکو ته د پړو ویشتل). د تاج‌پوښه پوړ په هکله څېړنې لا هم په لومړنیو پړاوونو کې دي، خو د ونو تر ټولو هسکو څانګو ته د رسېدو په موخه د بالونونو او هوایي بېړیو کارونه او د ځنګل د غولي په پوړ کې د واټونو او دروندکښو وسایطو جوړولو په څېر نور مېتودونه هم شتون لري. له هوایي بېړیو یا ورته هوایي کړنلارو څخه په ګټې‌اخېستنې سره د استوایي ځنګلونو تاج‌پوښه پوړ ته د لاسرسي موندلو ساینس ته «دندرونوتیک» ویل کېږي.
د ځمک‌لاندې اوبو ککړتیا
د ځمک‌لاندې اوبو ککړتیا هغه وخت رامنځته کېږي چې ککړوونکي ځمکې ته خوشي کړل شي او ځمک‌لاندې اوبو ته لاره پیدا کړي. د اوبو دا ډول ککړتیا په طبیعي ډول په ځمک‌لاندې اوبو کې د کوچني عنصر، ککړوونکي یا ناپاکۍ د موجودیت له امله هم رامنځته کېدای شي چې په دې صورت کې د ککړتیا پر ځای ناپاکي بلل کېږي. د ځمک‌لاندې اوبو د ککړتیا لامل ښايي په سیمه کې د فاضلابو د تخلیې سیستمونه، د کثافاتو د خښولو ځایونه، د فاضلابو د تصفیې له ځایونو څخه وتونکي مواد، تویېدونکي یا خپرېدونکي فاضلاب، د تېلو پمپونه، هایدرولیکي ماتېدنې یا په کرنه کې د ډېرې کیمیاوي سرې استعمال وي. ککړتیا (ناپاکي) د طبیعي ککړوونکو لکه ارسینیک یا فلورایډ له امله هم رامنځته کېدای شي. که ککړې ځمک‌لاندې اوبه وکارول شي، د زهري کېدو یا (د اوبو له لارې د لېږدېدونکو ناروغیو) د خپرېدو له لارې عامې روغتیا ته خطرونه پېښولی شي.
ارسینیک او فلورایډ
ارسینیک او فلورایډ په نړیواله کچه د روغتیا د نړیوال سازمان له‌خوا د څښاک په اوبو کې د جدي ککړوونکو په توګه پېژندل شوي دي.
غیر عضوي ارسینیک په خاوره او اوبو کې د ارسینیک تر ټولو عام ډول دی. فلز ته ورته ارسینیک ښايي په طبیعي ډول په ځمک‌لاندې اوبو کې وي، لکه څرنګه چې تر ډېره په اسیايي هېوادونو لکه چین، هند او بنګلدېش کې لیدل کېږي. د هند او بنګلدېش په شمال کې د طبیعي ارسینیک له امله د ګنګ په جیلګه کې د ځمک‌لاندې اوبو شدیدې ککړتیا د دوو سیمو پر ۲۵ سلنه لږو ژورو څاه‌ګانو اغېز کړی دی. په دغو سیمو کې ځمک‌لاندې اوبه هم د ارسینیک لرونکو افت وژونکو د کارولو له امله ککړې شوې دي.
په ژورو ځمک‌لاندې اوبو کې د طبیعي فلورايډ زیاتوالی یوه لویه اندېښنه ده، ځکه «څه باندې ۲۰۰ میلیونه کسان د څښاک د داسې اوبو له خطر سره مخ دي چې د فلورایډ لوړ غلظت لري». کله چې د اوبو سختي کمه وي، فلورایډ له تېزابي اتشفشاني ډبرو او پاشل شویو اتشفشاني ایرو څخه ازادېدای شي. په ځمک‌لاندې اوبو کې د فلورایډ د کچې لوړوالی د ارجنټاین په پمپای، چیلي، مکسیکو، هند، پاکستان، د ختیځې افریقا په ریفټ او ځينو اور غورځوونکو جزیروکې یوه جدي ستونزه ده.
په هغو سیمو کې چې ځمک‌لاندې اوبه یې د څښاک لپاره کارېږي، په طبیعي ډول د فلورایډ لوړې کچې موجودې وي، هلته ښايي د غاښونو د فلوروزیس او د هډوکي د فلوروزیس په نامه دوې ناروغۍ موجودې او شدیدې وي.
پتوجنونه
د حفظ الصحې د مناسبو تدابیرو نشتوالی او د اوبو نامناسب څاه‌ګان کیندل د غایطه موادو او ادرار له لارې په لېږدېدونکو میکروبونو د ککړو اوبو د څښاک لامل کېږي. په دا ډول لېږدېدونکو ناروغیو کې توره تبه یا د لویانو تبه، کولرا او اسهال یا نس ناستی شامل دي. په غایطه موادو کې څلورو ډولونه (باکتریاوې، ویروسونه، پروتوزوا او د کولمو چینجي یا د دغو چنجیو هګۍ) شامل وي چې په دې کې دا لومړي درې ډولونه معمولاً په ککړو ځمک‌لاندې اوبو کې موندل کېږي، په داسې حال کې چې د کولمو د چنجنیو یو څه لویې هګۍ معمولاً د خاورې د ماټرېکس په مرسته فېلټر کېږي.
ژورې او محدودې اوبه معمولاً میکروبونو ته په پام د څښاک د اوبو تر ټولو خوندي سرچینه ګڼل کېږي. له تصفیه شویو او ناتصفیه مصرف شویو اوبو څخه میکروبونه کولی شي ځمک‌لاندې اوبه په ځانکړې توګه لږ ژورې اوبه ککړې کړي.
نایټرېټ
نایټرېټ په نړۍ کې په ځمک‌لاندې اوبو او لږو ژورو اوبو کې تر ټولو عام کیمیاوي ککړونکی دی. په ځينو کم عاید لرونکو هېوادونو کې په ځمک‌لاندې اوبو کې د نایټرېټ کچه ډېره لوړه ده چې د روغتیايي ستونزو لامل کېږي. نایټرېټ د لوړ اکسیجن په شرایطو کې ډېر پایدار دی (یعنې نه کمېږي).
په ځمک‌لاندې اوبو کې په لېتر کې تر لس ملي ګرام نایټرېټ څخه لوړه کچه د «بلو بې بي سنډروم» لامل کېږي. په اروپايي اتحادیه کې د څښاک د اوبو د کیفیت معیارونو په یوه لېتر کې د نایټرېټ کچه تر ۵۰ ملي ګرامه کمه ټاکلې ده.
له دې سره سره، د څښاک په اوبو کې د نایټرېټ د موجودیت او د دغه سندروم تر منځ د اړیکې په اړه په نورو څېړنو کې بحثونه شوي دي. د دغه سنډروم د رامنځته کېدو لامل ښايي د څښاک په اوبو کې د نایټرېټ د غلظت له ډېرېدو پرته کوم بل څه هم وي.
دا چې ولې په ځمک‌لاندې اوبو کې د نایټرېټ کچه لوړېږي، ښايي لامل یې په سیمه کې د فاضلابو د تصفیه کولو ځایونه، د فاضلابو خښول او کرنیز فعالیتونه وي. له دې امله ویلی شو چې کېدای شي سرچینه یې ښاري یا کرنیزه وي.
عضوي مرکبات
تښتېدونکي یا الوتونکي عضوي مرکبات د ځمک‌لاندې اوبو خطرناک ککړوونکي دي. دغه ککړوونکي معمولاً د بې دقته صنعتي فعالیتونو له لارې چاپېریال ته ننوځي. ډېری دا مرکبات د ۱۹۶۰مې لسیزې تر وروستیو پورې مضر نه وو پېژندل شوي او د ځمک‌لاندې اوبو تر منظمې کتنې وروسته دا مواد د څښاک د اوبو په سرچینو کې تشخیص شول.
عضوي ککړوونکي د حشره وژونکو او واښه وژونکو په توګه په ځمک‌لاندې اوبو کې موندلی شو. ډېری افت وژونکي د ډېریو نورو مصنوعي عضوي مرکباتو په څېر ډېر پېچلی مالیکولي جوړښت لري. دا پېچلیتوب یې په اوبو کې د منحل‌والي کچه، د جذب ظرفیت او د ځمک‌لاندې اوبو په سیستمونو کې د افت وژونکو متحرکیت ټاکي. له همدې امله ځينې افت وژونکي د نورو په پرتله ډېر فعال دي او په اسانۍ سره د څښاک د اوبو یوې سرچینې ته رسېدای شي.
نور ککړوونکي
نور عضوي ککړونکي لکه عضوي هالیډونه او نور کیمیاوي مرکبات، نفتي هایدروکاربونونه او بېلابېل کیمیاوي مرکبات دي چې د شخصي حفظ الصحې، سینګار توکو، روغتیايي محصولاتو او درملیزو میتابولیتونو کې موجود دي. په غیر عضوي ککړوونکو کې ښايي نور غذايي مواد لکه امونیاک او فوسفاټ او راډيونوکلیډونه لکه یورانیم یا راډون موجود وي چې په طبیعي ډول د ځمک‌پېژندنې په ځينو جوړښتنو کې شته. د تروشو اوبو نفوذ هم د طبیعي ککړتیا یوه بېلګه ده، خو ډېری وخت د انساني فعالیتونو له امله لا ډېرېږي.
د ځمک‌لاندې اوبو ککړتیا یوه نړیواله ستونزه ده. د ۱۹۹۱ او ۲۰۰۴ کلونو تر منځ د متحدو ایالتونو د ځمکنیو اوبو د کیفیت په اړه یوه څېړنه وشوه او دې څېړنې وښوده چې ۲۳ سلنه کورني څاه‌ګان د انساني روغتیا له معیارونو پورته ککړونکي مواد لري. یوې بلې څېړنې وښوده چې په افریقا کې د ځمک‌لاندې اوبو د ککړتیا لویې ستونزې په لاندې ډول دي: (1) د نایټرېټ له امله ککړتیا، (2) میکروبونه، (3) عضوي ککړتیا، (4) مالګین کېدل او (5) د کان د تېزابو ایستل.
مېترونيدازول
مېترونيدازول (په انگرېزي: Metronidazole)يو نيترواميدازول انتيبيوتيک درمل دی چې په ځانگړې توگه د انېروب باکټريا او پروټوزوا په سبب د رامېنځ ته شوو انتاني ناروغيو درملنې کې کارېږي. مېترونيدازول د پروټوزوا ضد، باکټريا ضد او امېب وژونکی ځانتياوو نه برخمن دی. دا گولۍ د کلوسټرېډيم ډيفيشايل باکټېريا په معتدلو انتانونو کې د لومړۍ خوښې درمل گڼل کېږي. په امريکا کې دغه گولۍ د فېزر درمل جوړونکې کارخانې لخوا د فلاجېل په نوم جوړېږي. د سانوفي اوېنتيس د درمل جوړونکو لخوا د ټولې نړۍ لپاره د فلاجېل په نوم صادرېږي، په پاکستان او بنگله دېش کې، دا درمل د نيداجيل په نامه د سټار ازمېنتونونو لخوا بازار ته راوځي. په تايلنډ کې همدا درمل د مېپاجېل په نامه، د تاي ناخورن پاټانا فابريکې لخوا جوړېږي. په برتانيه کې د مېلفارم او الموس د فارمسي کارخانو لخوا هم دا انتيبيوتيک بازار ته راوځي. د مېترونيدازول درمل د لومړي ځل لپاره په ۱۹۶۰ ز. کال کې جوړ شول.
همداراز د فنگېټنگ تومورونو (اناباکټ، کېمبرېج روغتياساتنې اسانتياوې) او روزاسيا (روزېکس او مېتروجېل د گالدرما کارخانې لخوا) د جلدي ناروغيو په درملنه کې د مېترونيدازول جېل نه گټه اخيستل کېږي.
سرچينې
‎
وېشنيزه:انتي بيوتيکونه
د لیبریا ډالر
د لیبریا ډالر په انګلیسي Liberian dollar) د لیبریا هیواد د پیسو واحد دی. د یادو پیسو کنټرول د لیبریا هیواد د مرکزی بانک سره دی.
خانيوال
خانيوال د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,32,962 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 34م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
1 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
لږ پرمختللي هېوادونه
هغه هېوادونه د لږ پرمختللو هېوادونو په ډله کې راخي چې دغه درې ځانګړنې ولري:
د ۲۰۲۰ ز کال ترد سمبر میاشتې پورې، ۴۶ هېوادونه، د لږ پرمختللو هېوادونو په نوملړ کې شامل شوي، په داسې حال کې چې ۶ یې له ۱۹۹۴ ز کال څخه تر ۲۰۲۰ ز کال پورې له دغه نوملړنه وتلي دي. نړیوال سوداګریز سازمان (WTO) د ملګرو ملتونو دغه نوملړ په رسمیت پېژني او زیاتوي چې: " د نړیوال سوداګریز سازمان په اډانه کې اخیستل شوې کړنې له لږ پرمختللو هېوادونو سره مرسته کولای شي چې، د دغه سازمان نورو غړو هېوادونو ته خپل صادرات زیات کړي او وکولای شي، پانګه را جذب کړي. په ډېری پرمختللو هېوادونو کې، د بازار ملاتړو اصلاحاتو چټکې ودې، د صاداراتو تنوع او په څو اړخیز سوداګریز سیستم کې اغېزمن ګډون ته لار برابره کړې ده".
بیا کتنه
د لږ پرمختللو هېوادونو شرایط هر درې کاله وروسته د ملګرو ملتونو سازمان د اقتصادي او ټولنیزې شورا (ECOSOC) د پراختیايي پالیسي د کمېټې (CDP) له خوا ارزول کېږي. هېوادونه هغه مهال د لږ پرمختللو هېوادونو له نوملړ نه وتلای شي، کله چې د دوه پرله پسې دورو بیا کتنې وروسته، هېوادونه له اړوندو شرایطو پورته تللي وي. د لږ پرمختللو، په وچه کې راایسار مخ پر وده او کوچنیو ټاپو وزمو مخ پر ودې هېوادونو لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي دفتر (UN-OHRLLS) د ملګرو ملتونو سازمان ملاتړ د دغو هېوادونو اړوند همغږی او همدارنګه هغوی ته ملاتړیز خدمتونه وړاندې کوي. د ۲۰۲۰ ز کال د د سمبر میاشتې په طبقه بندۍ کې ۴۶ هېوادونه په دغه نوملړ کې راغلي.
د لږ پرمختللوهېوادونو په اړه د ملګرو ملتونو په څلورمه ناسته کې، چې د ۲۰۱۱ ز کال په مۍ میاشت کې ترسره شوه، ګډون کوونو په راتلونکو لسو کلونو کې د لږ پرمختللو هېوادونو له نوملړ څخه د لږ تر لږه نیمايي هېوادونو د وتلو موخه تائید کړه. تمه کېږي چې له ۲۰۱۸ ز کال څخه تر ۲۰۲۴ ز کال پورې ، لس یا له هغو زیات هېوادونه باید له دغه نوملړ نه ووځي، چې بنګلادېش او جیبوتي په ۲۰۱۸ ز کال کې، له دغه نوملړ څخه د وتو ټول شرایط پوره کړي.
اوس مهال یو هېواد او دوه هېوادونه نور چې لا پخوا یې د لږ پرمختللو هېوادونو په نوملړ کې د ځای ترلاسه کولو شرایط پوره کړي، خو په دغه نوملړ کې یې شامل کېدل رد کړي او د ملګرو ملتونو د اقتصادي او ټولنیزې شورا د پراختیايي کمېټې شمېرې یې له پوښتنو سره مخامخ کړې دي: ګانا (له ۱۹۹۴ ز کال راهیسې په شرایطو نه برابرېږي)، پاپو نیو ګینا (چې له۲۰۰۹  کال راهیسې په شرایطو نه برابرېږي) او زیمبابوې.
د لږ پرمختللو هېوادونو له اصطلاح ګټنه او لنډیزونه
کولای شو، لږ پرمختللي هېوادونه درېیمې نړۍ ته له ټولو اړوندو اصطلاحاتو، لکه : له مخ پر ودې هېوادونو، "کمو پرمختللو هېوادونو" څخه بېل کړو. په داسې حال کې چې ګڼ شمېر معاصر پوهان استدلال کوي چې، د "درېیمې نړۍ" اصطلاح زړه، نا اړونده او ناسمه ده، یو شمېر نور د "څلورمې نړۍ" اصطلاح ډېرو لږ پرمختللو هېوادونو ته کاروي (په داسې حال کې چې د څلورمې نړۍ اصطلاح تر ډېره بې وطنه قومي ډلو ته کارول کېدله). له "اقتصادي پلوه لږ پرمختللو هېوادونو" (LEDC) اصطلاح هم ورته اوس مهال کارول کېږي.
له دې سره، چې " د ډېرو لږو پرمختللو هېوادونو" اوLEDC " له اقتصادي پلوه لږ پرمختللو هېوادونو" (چې دواړه د LDC په لنډیز یادېږي) او په وچه کې د را ایسارو مخ پر ودې هېوادونو (چې ورته د LLDC لنډیز کارول کېږي) سره د ګډوډېدو مخه ونیول شي، د مخ پر ودې هېوادونو اصطلاح تر ډېره "لږ پرمختللو هېوادونو" ته کارول کېږي.
په ۲۰۱۸ ز کال کې د ملګرو ملتونو سازمان د ارزونې له مخې، د ډېرو لږ پرمختللو هېوادونو لپاره درې شرایط وټاکل شول، چې یو له هغو په درېو کلونو کې له ۱۰۲۵ امریکايي ډالرو څخه د سړي سر ناخالصه ملي تولیداتو د منځنۍ کچې کمښت دی، خو له ۷۵ میلیونه څخه زیات نفوس لرونکي هېوادونه، له دغې پریکړې څخه مستثنی دي.
د لږ پرمختللو هېوادونو اړوند د ملګرو ملتونو سازمان ناستې
تر اوسه پورې پورې د ملګرو ملتونو سازمان د لږ پرمختللو هېوادونو اړوند څلور ناستې کړې دي، چې په لسو کلونو کې یوځل جوړېږي. لومړۍ دوې یې په ۱۹۸۱ ز کال او ۱۹۹۱ ز کال کې په پاریس او درېیمه یې په ۲۰۰۱ ز کال کې په بروکسل کې وه.
د لږ پرمختللو هېوادونو اړوند د ملګرو ملتونو سازمان څلورمه ناسته د ترکیې په استانبول کې د ۲۰۱۱ ز کال د مې په ۱۳ مه نېټه ترسره شوه، چې د ملګرو ملتونو د عمومي سازمان منشي بانکي مون او د ۵۰ هېوادونو لومړیو وزیرانو په کې ګدون کړی وو. دغه کنفرانس پریکړه وکړه چې ،تر ۲۰۲۲ ز کال پورې باید د لږ پرمختللو هېوادونو له نوملړ څخه د هغو نیمايي واېستل شي. لکه څرنګه چې په ۲۰۱۰ ز کال کې د سیول په پراختیايي غونډه  (Seoul Development Consensus) کې تنظیم شوې وه، د فزیکي زیربناوو او تولیدي وړتیاوو په پیاوړي کولو ټینګار وشو، په داسې حال کې چې یو شمېر نادولتي سازمانونه په خصوصي برخې باندې له ټینګار نه ناخوښ وو.
سوداګري
په وروستیو کې د نړیوال سوداګریز سازمان د دوحې د ناستې (Doha Round) له برکته چې، د پراختیا د دورې په نوم هم یادېږي، د نړیوالې سوداګرۍ او لږ پرمختللو هېوادونو اړوندو مسایلو د رسنیو او سیاستونو ډېر پام ځانته واړاوه. په هانګ کانګ کې د نړیوال سوداګریز سازمان د غړو هېوادونو د وزیرانو په ناسته کې پریکړه وشوه چې ، لږ پرمختللي هېوادونه کولای شي، د امریکا د متحده ایالاتو بازارونو ته سل په سلو کې له مالیاتو او ونډې معومولو پرته د دغې دورې د بشپړولو په شرط لاسرسی ومومي،  خو د نا دولتي سازمانونو له خوا د دغه وړاندیز تحلیلونه ښيي چې، د لږ پرمختللو هېوادونو لپاره دغه وړاندیز ډېرې نیمګړتیاوې لري چې بازارونو ته سل په سلو لاسرسی نه شي برابرولی. کولای شي د بډایه هېوادونو بازارونو ته له مالیاتو پرته سوداګري له منځه یوسي. د دغو نیمګړتیاوو اړوند ناخوښۍ د دې لامل شوې  ده چې، یو شمېر اقتصاد پوهان د هانګ کانګ په معامله د بیاکتنې غوښتنه وکړي.
د لږ پرمختللو هېوادونو نوملړ
د ملګرو ملتونو سازمان پر بنسټ د لږ پرمختللو هېوادونو نوملړ، چې یو شمېر په وچه کې را ایسار مخ پر ودې هېوادونه او د کوچنیو ټاپوګانو مخ پر ودې هېوادونه هم په کې شامل دي:
د افریقا لویه وچه
د افریقا په لویه وچه کې ۳۳ هېوادونه د لږ پرمختللو هېوادونو په نوملړ کې راځي: انګولا، بنین، بورکینا فاسو، بروندي، د مرکزي افریقا جمهوریت، چاد، کوموروس، د کانګو دیموکراتیک جمهوریت، جیبوتی، ایرتریا، ایتوپیا، ګامبیا، ګینه، ګینه باسو، لیسوتوا، لایبریا، ماداګاسکار، مالاوي، مالي، موزامبیق، نایجریا، روانډا، سائوتومه او پرینسیپ، سینګال، سیریلیون، سومالیا، سویلي سوډان، سوډان، تانزانیا، ټاګو، یوګاندا او زمبیا.
د امریکا لویه وچه
په امریکا لویه وچه کې یو هېواد چې هایتي دی، په دغه نوملړ کې راځي.
د آسیا لویه وچه
په آسیا کې ۹ هېوادونه د لږ پرمختللو هېوادونو په نوملړ کې ځای لري: افغانستان، بنګلادېش، بوتان، کمبودیا، ختیځ تیمور، لاوس، میانمار، نیپال، یمن.
اقیانوسیه
په اقیانوسیه کې درې هېوادنه د لږ پرمختللو هېوادونوپه ډله کې ځای لري: کیریباتی، سولومون ټاپوګان او تووالو.
حفيظ او ديفياني
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
يار محمد عليزی
یارمحمد علیزی د پښتو ژبې يو نامتو هنرمند دی. په پښتو او پارسي ژبې سندرې وايي او د افغانستان په ملي راډيو تلويزون کې يې يو شمېر ويډيويي سندرې هم ثبتې کړي.
مخينه
یار محمد علیزی دعلی محمد زوی دی چې د۱۹۵۷ زیږدیزکال دفبرورۍ دمیاشتې په ۲۳ نیټه دافغانستان په پلازمېنه کابل کې زیږیدلی دی. لومړنۍ زده کړې یې په کابل کې د مسعود سعد په لومړنی ښوونځي او بیا د نادریې په لیسه کې سرته رسولي دي. استاد یارمحمد علیزی خپلې لوړې زده کړې د کابل پوهنتون د ادبیاتو په پوهنځي کې پای ته رسولي دي .وروسته د ۱۹۷۸ ز. کال په وروستیو کې یې د ننگرهار ولایت د ښوونکو د روزنې په عالی مو سسې کې یې د استاد په توگه دنده ترلاسه کړې ده او تر دوو کالو استادۍ وروسته په ۱۳۶۰ لیږدیزکال د کورنیو چارو وزارت د پولیسو په اکیډ یمۍ کې د موزیک د آمر په توگه وټاکل شو او د افغانستان د راډیو – تلویزیون سره یې خپل هنري کارونه د سندرغاړي په توگه پیل کړل او د سندرو ویلو تر څنگ يې د موسیقۍ د آلاتو سره د باجې سره ډیره مینه درلودله. کله چې په افغانستان کې کورنۍ وضع خرابه شوه نو استاد علیزی څه موده د پښتونخوا مرکز پیښور ته او وروسته بیا ماسکو ته لاړ. استاد علیزی اوس د هالینډ په هیواد کې اوسیږي او د خپلو هنري فعالیتونو تر څنگ د څلورو ژبو (پښتو،دري،هالینډی او انگریزي) د ژباړونکی په توگه په رسمي ډول دنده سرته رسوي. استاد علیزی په پښتو او دري ژبو ډیرې سندرې ویلي دي چې شمیر يې سلگونو ته رسیږي،خوزیاتره سندرې یې په پښتو دي چې ددغو سندرو،آډیو کسیټونه ،ویډیو کسیټونه ، ویډیوگانې او ،سی ډی گانې بازارونو ته راوتلي دي. استاد علیزي دموسیقۍ په برخه کې دخپل هندي استاد ډاکټروسنت راو دیش پانډې نه زده کړې تر لاسه کړي دي.استاد ځینی هندي راگونه هم ویلي دي چې یو یې پکې درباري راگ دی. استادعلیزی په ډیرو هیوادونو کې هنری کنسرتونه هم ورکړي دي چې په هغو هیوادونو کې چې ده کنسرتونه ورکړي دي کولای شودلاندنیو هیوادونو نو مونه واخلو:افغانستان،پاکستان،روسیه ،بیلا روس،اوکراین ، دچک جمهوریت، هنگري ،سویزرلینډ،اتریش،هالینډ، جرمني ،بلجیم،فرانس ،ډنمارک،سویډن،ناروي ،دانگلستان دلندن،برمنگهم اومانچستر په ښارونو ، دکاناډا دټورینټو په ښارکې اود امر یکې دمتحده ایالتونو دویرجینیا ،واشنگټن ،فلوریډا ،تینیسی اوناشویلی کې. استاددموسیقۍ په برخه کې یو شمیر هیوادونو کې ځینې شاگردان هم روزلي دي چې دځینو شاگردانو نو مونه یې دادي: • ایکاترینا دعراق دهیواد چې اوس په ماسکو کې استو گنه لري او داستاد سره يې په گډه ترسره کړي دي چې دوه ویډيو کسیټونه یې هم خپاره شوي دي. • هندی هنرمنده شرون اوسر چې په سویډن کې استوگنه لري او داستاد سره یې هم ځینې پښتو سندرې په گډه ویلي دي. • یوه روسي شاگرده په هالینډ کې. • یوه آذربایجاني شاگرده په هالینډ کې. چې دنوموړو شاگردانو نه یې عراقي اوآذربایجاني ته دکلاسیکې نڅا لارې چارې هم ښودلي دی. همداراز استاد علیزی د هما افغان،گلالۍ ،خماري،ایکاترینا او هما مینې سره هم گډې سندرې ویلي دي. استاد دخماری سره یو گډ آیډیو کسیټ هم لری چې ۲۲ کاله وړاندې په پیښور کې ثبت شوی دی.همدارازیوبل آډیو کسیټ یې ۲۲ کلونه وړاندې په یوازینۍ توگه په پیښور کې ثبت شوی دی. استاد علیزي دهالینډ به هیواد کې همدا اوس دځینوبهرنیو شاگردانو په روزنه بوخت دی چې یو یې نارینه او دوه یې ښځینه شگردانې دی.باید ووایو چې استاد واده کړی دی او ۳ ماشومان لري چې دده سره د هالینډ په هیواد کې یوځای ژوند کوي.باید زیاته کړم چې د استاد علیزي سندرې په افغانستان پښتونخوااوپه اروپا کې دمیشته افغانانو کې مشهورې دي.
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
شاولیای
شولي ښار (شاولیاي) په پولنډي Szawle) د لیتوانیا هیواد یو ښار دی.        بیرغ او رسمي نښان
ډانا ټايرون روهراباکر
ډانا ټايرون روهراباکر (زېږېدنه: 21 د جون 1947) (په انگرېزي: Dana Tyron Rohrabacher) د جمهوريت پالو د گوند يو امريکايي سياستپوه دی چې له ۱۹۸۹ ز. کال نه راپدېخوا د امريکا د متحده ايالاتو د مشرانو جرگې غړيتوب لري او دم مهال د کاليفورنيا د ايالت د ۴۶ کانگريسي ولسوالۍ پلاوی دی.
زده کړې
روهراباکر د کالېفورنيا د پالوس وردېس عالي ليسې نه د دوولسم ټولگي د بريليک تر اخيستلو وروسته د لاس انجلس په هاربر پوهنځي ته کې هم زده کړې کړي، بيا يې په ۱۹۶۹ ز. کال کې د کاليفورنيا دولتي پوهنتون، لانگ بيچ کې د تاريخ په څانگه کې د لېسانس تر کچې خپلې زده کړې بشپړې کړي. په ۱۹۷۰ ز. کال کې د سوېلي کاليفورنيا پوهنتون کې د امريکاپوهنې د زده کړو پيل کړی او خپله ماسټري يې په همدې څانگه کې لاس ته راوړې. د ماسټرۍ د زده کړو پر مهال د ولسي سندرغاړي په توگه هم بوخت پاتې شوی.
وېليم برايډن
300px|بټنوک|ډاکټر وېليم برايډن په [[جلال آباد کې]] 300px|بټنوک|ډاکټر وېليم برايډن په [[جلال آباد کې]] ډاکټر وېليم برايډن (William Brydon) (د ۱۸۱۱ ز کال د اکټوبر ۱۰- د ۱۸۷۳ ز کال د مارچ ۲۰) د افغان او انگليس په لومړۍ جگړه کې د جراح مرستندوی ډاکتر وو. دی هغه یوازیني انگرېز پوځي وو، چې د افغان انگليس د لومړۍ جگړې پر مهال له ۱۶۵۰۰ کسيز برتانوي پوځ څخه د ۱۸۴۲ ز کال په جنوري مياشت کې ژوندی تر جلال اباده ورسېد.
دنا ولسوالي
دنا ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان دنا)  د ايران د کهگيلويه او بويراحمد ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د سي‌سخت ښار دی. دا ولسوالي ۴۲٬۵۳۹ تنه نفوس لري. د دنا ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کهگيلويه او بويراحمد ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
الېکسانډر برنېس
الېکسانډر برنس (Alexander Burnes) (د ۱۸۰۵ ز کال د می ۵، سکاټلېنډ - د ۱۸۴۱ ز کال د نوامبر ۲، کابل) يو انگرېز ديپلومات، د برتانوي پوځ تورن، سيلاني او څارگر وو، چې په لويه لوبه کې يې برخه درلوده او د افغان او انگلیس د لومړۍ جگړې پر مهال په کابل کې وو.
مخينه
الېکسانډر برنس د سکاټلېنډ په «مونټروز» ښار کې د يو مامور په کورنۍ کې زېږدېلی دی. دی د نامتو سکاټلېنډي شاعر روبرټ برنس د تره زوی (يا ښايي چې د ترور زوی) وو. له ۱۶ کلنۍ څخه يې د ختيځ هند کمپنۍ په برتانوي پوځ کې پر دنده پیل وکړ. دې کار له ده سره دا مرسته وکړه چې هندي او پارسي ژبې زده کړي او پر ۱۸۲۲ ز کال يې د هند په سورت ښار کې د ژباړن په توگه دنده تر لاسه کړه. پر ۱۸۲۶ ز کال «کاچ» ته واستول شو او هلته د برتانوي سياسي ايجنټ د مرستندوی په توگه وگومارل شو.
څارگريزه کارندتیا يې
الکېسانډر برنس پر ۱۸۲۹ ز کال انگرېز جگپوړيو چارواکو ته وړاندیز وکړ چې دی دې د د اباسین سیند په اوږدو کې سیمو ته د څارگرۍ لپاره واستول شي، خو په کلکته کې انگرېز چارواکو د ده دې وړانديز ته د کومو سياسي لاملونو پر بنسټ منفي ځواب ورکړ او ويي نه مانه. خو پر ۱۸۳۱ ز کال انگرېز چارواکو دی لاهور ته واستاوه او یو شمېر اسونه يې هم ورکړل چې د برتانيا د پاچا څلورم ويلهلم له خوا يې د هغه ځای مهاراجا رنجيت سينگ (۱۷۸۰-۱۸۳۹) ته د ډالۍ په ډول ورکړي. انگرېزي لوري د سند واکمن ته دا احوال ولېږه چې اسونه پر وچه سيمه سفر نه شي کولای نو اړینه ده چې هغوی د اباسين سيند سیمې ته واستول شي. په دې سکالو کې د انگرېزانو رښتونې موخه دا وه، چې د اباسین سیند د وادې څار وکړي. په دې ډول الېکسانډر برنس افغانستان ته راغی، او لکه څنگه چې يې پارسي ژبه زده وه، نو ده خپله ظاهري څېره او کالي هم بدل کړي وو؛ جامې يې هم د افغانانو اغوستې او د ديپلوماتيکې دندې تر څنگ يې څارگري هم کوله. برنس په راوروسته کلونو کې د څارگرۍ لپاره له موهن لال سره يو ځای د افغانستان د هندوکش غره له لارې بخارا او ان پارس ته هم سفرونه وکړل.
د افغان او انگليس په لومړۍ جگړه کې
لکه څنگه چې الکېسانډر برنس د برتانوي هند د انگرېز چارواکو له خوا په کابل کې د سياسي استازي په توگه په دنده گومارل شوی وو، نو به يې د هند مرستيال واکمن جارج ايډن (۱۷۸۴-۱۸۴۹) ته دا سلا ورکوله چې پر افغان پلاز باندې د امير دوست محمد خان ملاتړ وکړي. خو مرستيال واکمن په کابل کې د انگرېز سفير ويليام مکناټن سلا ته ارزښت ورکړ او هغه دا چې مکناټن ورته دا سلا ورکړې وه، چې شاه شجاع پر افغان پلاز باندې کېنول شي، چې په پایله کې يې دويمه افغان انگلیس جگړه پېښه کړه. په کابل کې پر پلاز باندې د شاه شجاع د کېنولو او د هغه د ملاتړ لپاره بيا هم همدغه الېکسانډر برنس کابل ته واستول شو. خو د ۱۸۴۱ زېږدي کال د نوامبر پر ۲ چې کله په کابل کې افغانانو د انگرېزانو پرضد پاڅون وکړ نو دی د افغانانو له خوا ووژل شو.
اخځونه
وېشنيزه:بريتانوي ديپلوماتان
کمال الدين بهزاد
کمال الدین بهزاد د انځورگرۍ د میناتورۍ د برخې یو مبتکر، مستعد، نابغه او اخلاق استاد وو، چې د میناتورۍ یو نوی ځېل او مکتب یې رامنځ ته کړ. د میناتورۍ داسې شهکار اثار یې وپنځول چې اوس د نړۍ په موزیمونو د ډېر قیمتي اثارو په توگه د نړۍ په گوټ گوټ کې ساتل کېږي. دی د افغانستان په لوېديځې سیمې هرات کې زېږېدلی. کمال الدين بهزاد يو وتلی افغان رسام او انځورگر و. په ماشومتوب کې د مور او پلار د مينې بې برخې پاتې شوی او بيا وروسته د ميرک په کاله کې رالوی شوی او د همدغه وروستي نومېدلي افغان نه يې د انځورگرۍ او رسامۍ هنر زده کړی. بهزاد د گڼ شمېر هنري آثارو خاوند دی، نوموړی د سلطان حسين بايقرا دربار کې هم انځورگر پاتې شوی. کمال الدين بهزاد د انځورگرۍ او نقاشۍ د هنرونو تر څنگ په ميناتورۍ کې هم پوخ هنرمند پاتې شوی.
مخینه
د استاد بهزاد شهرت دده په ژوندانه هم یوازې په هرات کې پاتې نه شو، په ټول افغانستان،پارس، ماوراءالنهر او هند کې یې د هنر اوازې خپرې شوې او د یوه پیاوړي استاد په توگه وپېژندل شو. استاد بهزاد چې د نهمې هجري پېړۍ په نیمايي کې یې په هرات کې زېږدلی وو، د وخت د هنر پال پاچا سلطان حسین بایقرا تر ځانگړې پاملرنې لاندې په کار بوخت و او د کار او هنري ودې زمینه یې ورته برابره کړې وه.
د انځورگۍ ځانتياوې
استاد بهزاد د میناتورۍ په هنر کې انقلاب راووست، ده تش څېرې او ظاهري رنگونه، نه انځورول؛ بلکې په انځورونو کې یې د تصویراحساسات، اندېښنې او مکنونات انځورولای شوای او د یوه ماهر روانشناس په توگه یې خپلې جوړې کړې څېرې د هغو له ټولو ځانگړنو سره وړاندې کولې او د خپلو انځورونو خوځښتونه یې تصویرول، د عمر په وروستیو وختونو کې یې د څېرو په جوړولو کې خاص مهارت ترلاسه کړی وو. دڅېرې جزیات به یې انځورول او د معنوي اړخونو په ښودلو کې یې د رنگونو په استعمالولو کې ځانگړی مهارت ترلاسه کړی وو. ده د میناتورۍ مړه روحیه راژوندۍ کړه، رنگونه یې خوځنده کړل او د شرق په میناتورۍ کې یې یو نوی سبک او مکتب رامنځ ته کړ. د استاد بهزاد په قلم جوړشوي انځورونه دومره مشهور شول، چې د وخت ډېر انځورگرانو هڅه وکړه، چې په خپلو تصویرونو دده نوم ولیکي او دده یې وبولي، خو هنر پېژندونکو دده تصویرونه له ورایه وپېژندل. همداسبب دی چې د نړۍ په موزیمونو کې دده د خپلو تصویرونو شمېره ډېره نه ده، خو دده په نامه جوړشوي تصویرونه زیات دي، اما هنر پېژندونکو اصل او جعل سره بېل کړي او د استاد بهزاد اصلي انځورونه د زیات ارزښت او درنښت وړگڼل کېږي او موزیمونه پرې ویاړي.
په موزيمونو کې اثار
د استاد بهزاد میناتوري انځورونه د نړۍ په بېلابېلو موزیمونواو کتابتونونو کې شته، دخمسه نظامي دوې نسخې چې د برتانیې په موزیم کې دي، د استاد بهزاد په میناتورونو ښکلې شوې، چې دده په اصلي لاسلیک دي.بله د شیخ سعدي د بوستان نسخه ده، چې په ۸۹۸سپوږمیز کال لیکل شوې او دده په میناتورونوښکلې شوې، چې اوس د مصر په موزیم کې ده.
د ظفر نامې میناتوري هم دده کار دی او هم یې په ځینو نورو نسخو کې تلپاتې انځورونه راپاتې دي.
استاد بهزاد په خپلو میناتورونو کې د طبیعت ژوره مشاهده لري او په ډېر دقت یې ترسیموي او هر رنگ یې خپله مانا ښندي.
مړینه
استادپه هرات کې وفات شوی او د مختار غره په لمنه کې خښ دی، چې ښکلی رنگین قبرلري او د پستو طبیعي ونې پرې ولاړې دي.
سرچینې
وېشنيزه:افغان انځورگران
سيد قطب
د سېد قطب اصلي نوم سېد دی، او قطب یې د کورنۍ نوم دی. دده نیکونه له آره د عربي ټاپووزمې ول. ددې کورنۍ یو مشر له نوموړي ځای ځخه د مصر پر لور هجرت وکړ. د سېد قطب پیداېښت د اکتوبر په ۹مه کال ۱۹۰۶ز د مصر په اسیوط نومي ولسوالۍ په موشا کلي کې شوې دی. لومړنۍ زده کړې یې په همدې کلي کې پيل کړې، او لوړې زده کړې یې د قاهرې په پوهنتون کې ترسره کړې، او بیا په همدې پوهنتون کې پروفېسور شو. نوموړى د إخوان المسلمين ګونډ غړيتوب لري او په اسلامي احکامو کې سخت ؤ
سېد قطب په مصري ټولنه کې د یوه ادیب په توگه راوټوکېد، د سیاسي او ټولنیز نقاد په توگه یې نوم وگاټه. دده مهم لیکلې اثر د قرآن پاک تفسیر دی، چې په عربي ژبه کې د في ظلال القرآن په نامه یادېږي. دا تفسیر د نړۍ زیاتره ژبو ته ژباړل شوې دی. د اسلام دا نامتو داعي، مفکر، او مفسر د مصري حکومت لخوا د بلوا او بغاوت په تور د زندان تورو تمبو شاته اچول کېږي، او د اگست په ۲۵مه کال ۱۹۶۶ز په دار ځړول کېږي.
د کمپيوټر ډولونه
ليکنه: محمود فهيم
کله مو فکر کړی دی چې  په کمپیوټرونو کښې Core i5, Core i3 او Core i7 څه معنا لري؟
راشئ چې دلته یې ولولو!
مخکې له دې چې د کمپیوټرونو پر Cores بحث وکړو، لومړئ باید د کمپیوټرونو د کوډ نومونو   او د جوړښت   په اړه وپوهیږو. د Intel شرکت هر کال نوي، چابک او قوی پروسسرونه تولیدوي.
اوسني پروسسرونه د Canyon Chips  Devil’s له کورنۍ څخه دي. نر Canyon Chips مخکې  Ivy Bridge او Sandy Bridge پروسسرونو کورنۍ وه. او هر نوی پروسسر چې بازار ته راوځي تر پخواني چټک، قوي او لږ برق مصرفوي.
د هر کمپیوټر Architecture جوړښت د کمپیوټر پر شا د Codename یا د کوډ د نوم څخه معلومیږي.
د بیلګې په ډول!
هغه پروسسرونه چې د  Devil’s Canyon او Haswell له کورنۍ څخه دي لومړني توري یې په 4 شروع کیږي. د بیلګې په ډول 4DXRE………
د lvy Bridge پروسسرونه په a3 کوډ سره شروع کیږي. د بیلګې په ډول a3RXC…….
او د Sandy Bridge پروسسرونه په a2 کوډ سره شروع کیږي. a2RCD……
که تاسې غواړئ چې له پورته پروسسرونو څخه یو رانیسئ باید Motherboard په نظر کښې ونیسئ په خاص ډول که تاسې غواړئ چې خپل Desktop کمپیوټر جوړ کړئ ځکه د هرې کورنۍ پروسسرونه خپل ځانګړی Motherboard غواړي.
لومړئ. Number of Cores چشي دی او څه معنا لري؟
دوهم: Hyper-Threading   چشي دی او څه معنا لري؟
دریم: Turbo Boost چشي دی او څه معنا لري؟
څلورم: K Model چشي دی او څه معنا لري؟
لومړئ به د Core i3 ، Core i5 او Core i7 تر منځ توپیر ولیکو او بیا به یې تشریح کړو.
Model                   Core i3                Core i5                      Core i7
cores                 vvvv   2                              4                               4
Hyper-threading      Yes                         No                            Yes
Turbo Boost              No                        Yes                           Yes
K Model                      No                        Yes                           Yes
ځینې Core i7 کمپیوټرونه 6 یا 8  Cores لري.
لومړئ: Core چشی دی؟
د Core معنا یو ځانګړی پروسسر یعنې په CPU کښې دننه د CPU ساکټ پر څو برخو وېشل سوی وي چې هرې برخې ته یې یو Core  وايي.
یو Dual Core کمپیوټر دوه ځانګړي پروسسرونه لري، یو Quad Core کمپیوټر څلور ځانګړي پروسسرونه لري. چې څومره یې Cores زیات وي په همغه اندازه په یو ځل ډېر کارونه سر ته رسولای سي چې په انګلیسي اصطلاح کښې Multitasking ورته وایي.
ځینې اپلیکېشنونه لکه Video Editing Software چې څومره ډېر Cores وي ژر خلاصیږي او هر پروسسر ته خپل کار سپارل کیږي بیا چې څو پروسسرونه پر یوه اپلیکېشن کار وکړي دېر چابک یې ختموي.
ځینې اپلیکېشنونه چې Single Thread وي لکه Microsoft Office، په دغسې صورت کښې بیا یوازې یو پروسسر کار کوي نور پر خپل ځای ارام ولاړ وي. نو که مو ډېر واړه واړه کارونه وي او کمپیوټر ته ضرورت لرئ بیا د لوړې بیې کمپیوټرونه مه رانیسئ.
دویم: Hyper-Threading چشي دی؟
د Multi-threading ټکنالوجي په لومړي ځل د Intel شرکت بازار ته وړاندې کړې ده. هدف یې دا دی چې په هر فزیکي پروسسر کښې بیا دننه خیالي پروسسرونه جوړ سوي دي یعني فزیکي شتون نه لري. که تاسې د Dual Core کمپیوټر لرئ او ستاسې کمپیوټر Multi-Threading ولري تاسې ته ستاسې د کمپیوټر Operating System څلور Core ښیي خو هغه په اصل کښې دوه وي، د Intel  شرکت بیا هر Core پر دوه خیالي برخو ویشلی دی چې په یوه پروسسر کښې بیا دوه نور پروسسرونه شتون لري خو که یې خلاص کړی فزیکي وجود نه لري. په دغسې رقم ستاسې د کمپیوټر قوت دوه برابره کیږي.
دغه ټکنالوجي یواځې په Core i3 او Core i7 کمپیوټرونو کښې سته او Core i5 یې نه لري.
دریم: Clock Speed
د Processor Clock Speed عموما په MHz  میګاهرتز  یا GHz ګیګاهرتز لیکلی وي. چې څومره یې Clock Speed زیات وي په همغه اندازه یو Core  چابک وي. د بیلګې په ډول د Haswell Core i3 پروسسر Clock Speed 3.8 GHz دی یعنې هر Core په 3.8 GHz باندې چلیږي او دا هغه وخت چابک دی چې یو Single Thread Application چالان وي او د Core i5 -4590 پروسسر د Clock Speed   3.2 GHz دی خو دا په دې معنا نه دی چې Core i3 تر Core i5 چابک دی ځکه چې Core i3 دوه Cores لري او Multi-threading هم لري بیا هم Core i5 ډېر پر چابک دی ځکه په Core i5 کښې څلور فزیکي Cores لري او په Core i3 کښې یوازې دوه Cores  دي او Multi-Threading.
څلورم: Turbo Boost
دغه ځانګړنه هم د Intel شرکت ټکنالوجي ده. کله چې کمپیوټر په یوه کار اخته وي بیا د دې لپاره چې کار ژر خلاص کړي خپل Clock Speed تغیروي او لوړوي یې چې دا کار په اتومات ډول سر ته رسیږي. او په عین وخت کښې خپل حرارت هم په نظر کښې نیسي. کله چې CPU ډېره ګرمه سي بیا بېرته Overclocking بندوي او نورمال حالت ته راګرځي. او Core i3 کمپیوټرونه یې نه لري.
پنځم: K Model
هره هغه CPU چې په Model Number یې په K  ختمیږي هغه خلاصه Unlocked وي معنا یې دا ده چې تاسې کولای سئ د Bios په Settings کښې یې Clock Speed  بدل کړئ. د Clock Speed تغیرولو ته Overclocking  وايي او Core i3 یې نه لري. یا په بله اصطلاح تاسې کولای سئ چې خپل کمپیوټر د نورمال حالت دوه برابره چابک کړئ. (باید د کمپیوټر حرارت ته مو فکر وي).
شپږم: Graphics Chip
ټول Intel پروسسرونه پخپل ځان کښې Graphics Chips لري چې د ویډیو کتلو او ځینو وړو وړو ګېمونو د پاره کار کوي. په اوسني پروسسرونو کښې د HD 4600 ګرافیکس وي خو د اوسني ګېمونو لپاره هیڅ کار نه کوي که تاسې غواړئ چې لوی ګېمونه وکړئ بیا ځان ته جلا Graphics Card واخلئ.
هغه کمپیوټرونه چې ماډل یې په T، TE یا S ختمیږي مه رانیسئ ځکه دا د Intel تر ټولو ارزانه او د بیخي وړوکو کارونو د پاره دي لکه ځیني اوسني Core i5 کمپیوټرونه.
د بیلګې په ډول Core i5-4570T دوه Cores  لري او Hyper-threading هم لري خو بې انتها کمزوري دي او آن د Microsoft Office فایلونه لا ډېر ورو ورو کار کوي.
اوس تاسې خپله پرېکړه وکړئ چې کوم کمپیوټر رانیسئ.
محمود فهیم
رودلف ۲ هابسبورگ
رودلف ۲ هابسبورگ (په چیکی: Rudolf II ) د هابسبورگ د کرنۍ څخه یو مشهور چېکی پاچا، هنگری پاچا ، کروواسی پاچا او رومی امپراطور وو چی د ۱۵۷۶ کال څخه تر ۱۶۱۱ کال پورې یی حکومت کاوه. پلار یی امپراطور ماکسمیلیان دوهم او مور یی مریم اسپانی وه.
د رودلف ۲ ژوند
رودلف دوهم په ۱۵۵۲ کال کی په وین کی زیږیدلی وو. په ۱۵۶۴ کال کی د زده کړی لپاره اسپانیا ته ولاړ. رودلف تر ۱۵۷۱ کال پورې د اسپانی امپراطور فیلیپ دوهم په کورنۍ کی ژوند او زده کاوه. په ۱۵۷۱ کال کی هغه وین ته راستن شو. په دی وخت کی هنگری پاچا یانوش دوهم مر شو. پاچا مکسملیان پر هنگری اشرافو باندی سیاسی فشار وچاوه او پسر یی رودلف دوهم په ۱۵۷۲ کال کی د پرېشپورک په ښار کی هنگری پاچا د هنگری اشرافو لخوا وتاکل شو. په ۱۵۷۵ کال کی رودلف دوهم چېکی پاچا شو چېکی اشرافو غوښتل چی رودلف دوهم او کورنۍ یی پراگ ته ولار شی خو په دی سال کی د رودلف پلار ماکسمیلیان وفات شو او رودلف رومی امپراسطور هم وتاکل شو او په وین کی یی خپل مقر جوړ کړ. په ۱۶ پېړۍ کی عثمانی امپراطوری پر اروپا یرغل وکړ او څو حصو یی ونیو. امپراطور رودلف له عثمانی یرغل نه ویر شو او د دی لپاره په ۱۵۸۳ کال کی یی خپل مقر د وین څخه پراگ ته انتقال کړ او پراگ د هابسبورگ امپراطوری سیاسی، علمی او ثقافتی مرکز شو. رودلف ۲ هنر او علم ډیر خوښ کړ او د دی لپاره هنرمندان او پوهان د نړی د بیلو بیلو سیمو پراگ ته راتلل. رودلف په پراگ کی ښایسته او قیمتی ټولونه ټول کړ او د هنرمندانو او پوهانانو څخه یی ملاتړ وکړ. په دی وخت کی په پراگ کی مشهور ستوری پړهانو (منجمان)، کیمیا پوهانو ژوند کول. په ۱۵۹۳ کال کی د هابسبورگ امپراطوری او عثمانی سلطنت په منځ کی جگړه پېل شوه او په دی وخت کی رودلف ۲ په باو اخته شو. رودلف ۲ هابسبورگ په ۱۶۱۱ کال کی وفات شو او مقبره یی د مقدس ویټوس په کلیسا کی پرته ده.
وېشنيزه:چېکي واکمنان
نیامی
تیامی په انګلیسي Niamey) د افریقایي هیواد نایجیر پلازمینه ده.
محمد نور يعقوبي
محمد نور يعقوبي (د ۱۹۸۹ ل کال د اګست ۱۹) وزېږېد
د محمد نور يعقوبي شجره
محمد نور بن عبدالبصير بن عبدالحکیم بن محمد يعقوب بن عبدالکريم بن نظیر خان بارکزی بن فتيح خان بن مقيم خان بن امان خان
علاءالدین (١٩٩٢ ډيسني فلم)
علاءالدین Aladdin د ١٩٩٢ امریکایی انیمیشن میوزیکل خیالي کامیډي فلم دی چې د والټ ډيسني فیچر انیمیشن لخوا تولید شوی او د والټ ډيسني پکچرز لخوا خپور شوی.
قیصه
علاءالدین د کوڅې یو ارچین دی چې ډیر وخت دمخه د خپل وفادار بندر ملګري ابو سره په یوه لوی او بوخت ښار کې اوسیږي. کله چې شهزادګۍ یاسمین په هغه محل کې پاتې کیدو ته مجبوره شوه چې د ښار څخه سترګې پټوي، هغه بازار ته ځي، چیرته چې هغه په ​​تصادفي ډول د علاءالدین سره لیدل کیږي. د بد جعفر (د سلطان مشاور) په امر، علاءالدین په زندان کې اچول کیږي او د جعفر په دسیسه کې نیول کیږي چې د پراسرار څراغ په مرسته ځمکه واکمن کړي. افسانه دا ده چې یوازې هغه څوک چې "په ناڅاپه کې الماس" وي کولی شي د حیرانتیا له غار څخه څراغ ترلاسه کړي. علاءالدین ممکن دا توضیحات مناسب وي، مګر دا د شهزادګۍ سره واده کولو لپاره کافي ندي، څوک چې باید (د قانون له مخې) له یو شهزاده سره واده وکړي.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
د افغانانو کلتور
د افغانانو کلتور افغانان هم د نورو ټولنو په څېر ځانته یو بېل کلتور لري.
=مېلمه پالنه= مېلمه پالنه د افغانانو د کلتور برخه ده.
حافظ اباد
حافظ اباد د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,30,216 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 35م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
2 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د لیبیا دینار
د لیبیا دینار په انګلیسي Libyan dinar) د لیبیا هیواد د پیسو واحد دی. چې د لیبیا هیواد د مرکزی بانک لخوا وړاندی کیوي.
غلام محمد ميمنه گي
غلام محمد ميمنه گي يو افغان انځورگر او رسام و.
وېشنيزه:افغان انځورگران
انسان په تنگسه کې(مرستندویه موسسه)
انسان په تنگسه کې (په انگرېزي: People in Need په چېکي: Člověk v tísni) د چېک جمهوریت یوه غیرحکومتي، بشر دوسته او تعليمي (دزده کړي) مرستندویه موسسه ده چې په ۱۹۹۲ کال کې په پراگ کې جوړه شوه او د منځنۍ اروپا تر ټولو ستره موسسه هم ده. د دي موسسې مشر شیمون پانېک (Šimon Pánek) دي. نوموړي موسسه ژمن دي چې په بېلا بېلو برخو کې د خلکو له غوښتنو سره سم د بیارغونې کارونه، د خوارو او غریبو خلگو د ژوند د کچی لوړتیا، د پوهنې او روزنی د سطی لوړتیا، د بشری حقوق ملاتړ او د پناه وړونکو له مرستو سره تر سره کړي. د دي موسسې کارکونکو تر اوسه پورې په ۵۰ هېوادو کې کار کړي دي.
انسان په تنگسه کې مرستندویه موسسه په افغانستان کې
انسان په تنگسه کې موسسه په افغانستان کې د ۲۰۰۱ کال څخه راهیسی فعالیتونه لري. دغه موسسه نه یوازې بشر دوستي موسسه ده بلکه هم اوږدمهالې سترونزې لکه تعلیم (ښوونه او روزنه) ، د كليوالى پراختيا، د خوارو او غریبو خلگو د ژوند د کچی لوړتیا حل کوي. انسان په تنگسه کې موسسه په افغانستان کې په کابل او مزار شریف کې مهم مرکزونه لري خو څو دفترونه د بلخ، سمنگان، ننگرهار، پکتیا او هرات په ولايتونو کې هم شته.
وېشنيزه:چېک جمهوريت وېشنيزه:بشر دوست غورځنگونه وېشنيزه:غیرحکومتي غورځنگونه
پلدشت ولسوالي
پلدشت ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان پلدشت)  د ايران د آذربايجان غربي ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۴۲٬۱۷۰ تنه نفوس لري. د پلدشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۵ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د آذربايجان غربي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
نبيل غمين مسکينيار
نبيل غمين مسکينيار د آريانا افغانستان د تلويزون مشر او د از گپ گپ ميخېزه خپرونې چلوونکی دی.
وېشنيزه:افغانان
عبدالغفور برېښنا
عبدالغفور برېښنا د خپل وخت يو نامتو افغان انځورگر او نقاش و. له هغه نه گڼ شمېر هنري آثار پاتې دي چې اوس هم په ملي انځورتون کې شته.
حبيب منگل
ډاکټر حبيب منگل يو افغان سياستمدار دی. حبيب منگل د ببرک خان منگل زوی دی، چې په 1327 کال د خوست ولايت د کلندر ولسوالۍ د سترکوټ په کلي کې اوسېدلی دی. د نوموړي پلار د خوست، پکتيا او پکتيکا يو قامي مشر و، چې د هغه وخت د جمهوري دولت په لويو جرگو کې يې د خوست او پکتيا ولايتونو د خلکو په استازيتوب گډون هم کړی و. حبيب منگل خپلې لومړنۍ زده کړې د کابل په رحمان بابا لېسه او لوړې زده کړې يې د کابل پوهنتون د طب په پوهنځي کې کړې دي. نوموړي د خوست په ملکي روغتون کې د ډاکټر په حيث هم کار کړی او د سمنگان ولايت د عامې روغتيا رياست يې هم چلولی. ښاغلی منگل د ببرک کارمل په مشرۍ د پرچم په ډلې پورې اړه لري او د دغې ډلې د واکمنۍ پرمهال يې لوړې ديپلماتيکې دندې ترسره کړې دي. په مسکو، فنلنډ، رومانيا او قبرس کې د افغانستان د ديموکراتيک جمهوريت د استازي په توگه هم پاتې شوی دی. نوموړی د افغانستان د 1388 کال د ولسمشرۍ ټاکنو ته د هغې ډلې له خوا چې ځان (د ډيموکراسۍ او پرمختيا د پراخ غورځنگ) بولي، کانديد دی. د ده مرستيالان پوهنوال ډاکټر محمد داود راوش او نفس دي. نوموړی هم لکه د نورو کانديدانو په څېر د پرمختيا، ديموکراسۍ او عدالت نارې وهي.
حبيب منگل وايي چې زموږ په هېواد کې د امريکا او ناټو ځواکونو شتتوالی که له يوې خوا د اوسني دولت د پر پښو درولو اصلي او مهمترين عامل دی، خو له بل پلوه بيا د دوی له شتون سره د افغانستان د خلکو ملي واکمني له محدوديت سره مخامخ شوې ده.
دی وايي که چېرې د افغانستان خلک په ټاکنو کې ده ته رايه ورکړي نوموړی به د افغانانو د سوکالۍ لپاره ترخپله وسه کوښښ وکړي.
وېشنيزه:پښتانه سياستوال
3 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د المان د ښارونو لړلیک
دا د جرمني د ښارونو نوملړ دی.
B
م
په ۲۰۲۰ م. کال کې تر ټولو ارزښتناکه برانډونه
په 2020م کال کې د نړۍ تر ټولو ارزښتناکه برانډونه!!
1- ايپل : ۲۴۱.۲ ملیارده ډالر
2- ګوګل : ۲۰۷.۵ ملیارده ډالر
3- مایکرو سافټ : ۱۶۲.۹ ملیارده ډالر
مالاګاسي ژبه
مالاګاسي ژبه په انګلیسي Malagasy language) د مداګاسکار هیواد رمي ژبه ده. مالاګاسي ژبه د استرونزیایي ژبو له کورنې څخه ده چې کابو ۲۰ میلیونه ویونکي لري.
کوهاټ
کوهاټ د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په خيبر پښتونخوا ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,25,271 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 36م لوی ښار دی. او دا د خيبر پښتونخوا ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
بیټ لاکر
فلش ته د پټنوم (پاسورډ) ورکول!
په فلش کي مهم مالومات لرئ او نه غواړئ چې د ورکېدو په صورت کې د بل چا لاس ته ورشي نو فلش ته مو پټنوم پاسورډ ورکړئ،او ځان ډاډمن کړئ.
ډېر ساده او اسانه دا کار(فلش ته شفر ورکول) کولای شو،لاندي لارښووني یو په یو عملي کړئ څو فلش مو پاسورډ لرونکی شي:
۱-فلش مو له کمپیوټر سره وصل کړئ.
۲- د پیل (start) مینو کلیک کړئ او په لټون ځای کې bitlocker  ولیکئ او بیاbitlocker drive encryption  کیلک کړئ.
۳-په وروسته مرحله کې د ټاکلي ډرایو یا فلش پر turn on bitlocker کلیک وکړئ.
۵-اوس تاسو ته دوه اپشنونه یا انتخابونه مخته راځي په لومړي اپشن recovery key سره کولای سئ پاسورډ د یو فایل په ډول ثبت کړئ څو د هیري په وخت کې ورڅخه استفاده وکړئ او دوهم ايشن د همدې پټنوم فایل درته چاپوي.(که پرینټر نصب وي)
۸-خپل مخکینی پټنوم د تایید لپاره بیا ولیکئ او پر start encrypting کلیک وکړئ.(ځیني کمپیوټرونو کې بیا پټنوم لیکل نه غواړي)
۹-اوس ستاسو فلش پاسورد لرونکی شو،او هدف ته ورسېدلی(ځیني وخت کله چي فلش د data ډک وي نو پاسورډ اخیستل وخت نیسي.)
اوس د دې لپاره چې وګورئ چي ایا فلش مو پټنوم لرونکی شوی دی او که نه؟ د دې تشویش د رفع کولو لپاره مو فلش د بل کمپیوټر سره وصل کړئ او وګورئ چي فلش مو پاسورډ لرونکی شوی دی،اوس نو فلش ته د ننوتو لپاره همدا پټنوم کاروئ او د ورکېدو په صورت کي د بل کس د کارولو څخه ډاډه اوسئ.
له فلش څخه د پټنوم بیرته لیري کول:
۱-فلش له کمپیوټر سره وصل کړئ
۲-پر start مینو کلیک وکړئ،په لټون ځای کې bitlocker ولیکئ،bitlocker کلیک کړئ او بیا پر bitlocker drive encryption کلیک وکړئ.
۳-اوس پرturn off bitlocker کلیک وکړئ او وروسته decrypt drive کلیک کړئ،تر اخیرني کلیک وروسته مو فلش بلکل له پټنوم خلاص او د مخکې په ډول سو.
یادونه: پورته د شفر ورکولو کړنلاره یواځي فلش ته د شفر ورکولو لپاره نه بلکي ډرایو،باندیني هارډیسک او نورو ذخیروي الاتو (storage devices) لپاره هم کارولی شو.
اردستان ولسوالي
اردستان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان اردستان)  د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د اردستان ښار دی. دا ولسوالي ۴۲٬۱۰۵ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۱٬۵۹۱ کیلومتره مربع دی. د اردستان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۷ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د اصفهان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
صلاح الدين ايوبي
سلطان صلاح الدين ايوبي چي اصلي نوم یې ابوالمظفر صلاح الدین یوسف ایوبی دی په 1137میلادي کال کي دعراق هیواد په تکریت کي پیدا اوپه 1193 میلادي کال دمارچ پر3 تاریخ دشام په دمشق ښار کي وفات سو. نوموړی له اصله څخه کرد مسلمان وو اوپه کوچنیوالي يې کورنۍ له عراق څخه دشام په لوري ولاړه. سلطان صلاح الدین ایوبي دمشهوره غازي نورالدین زنګي له سرتیرو څخه وو اوپخپله ژوندکي یوتکړه جنګيالئ ترې جوړسو. دنورالدین تروفات وروسته صلاح الدین ایوبي دمصر اوشام واک په لاس کي واخیستی اوله هغه صلیبیانو سره یې دجهاد اعلان وکړ چي څولسیزي یې دمسلمانانو مذهبي ښار بیت المقدس لاندي کړی وو. په مصرکي تر فاطمي واکمنی چپه کولو وروسته صلاح الدین ایوبی ته دملک الناصر لقب ورکول سو اونوموړی ډیر ژر دیوقوی اوځواکمن سلطنت په مټ دانګلیسي او نورو اروپایي صلیبیانوسره جګړې پیل کړې. ترخونړیو نښتو وروسته صلاح الدین ایوبی وتوانېدی چي په 1187میلادي کال کي دبیت المقدس ښار له صلیبیانوڅخه ازاد اوپه اسلامي نړۍ ځان ته ځانګړی نوم خپل کړي. یاده فتحه په اسلامي تاریخ کي ډیر ستر ویاړ وو چي صلاح الدین ایوبی ترلاسه کړه اوترننه یې هم مسلمانان په ښه نوم یادوي. ترفتحي وروسته صلاح الدین ایوبي دښار ټولو عیسایانو ته دهغوی دجرمونو سربېره بیاهم عمومي عفوه اعلان کړه اوټول یې وبخښل. سلطان صلاح الدین ایوبي تردې فتحي وروسته په شام کي داسلامي دولت ریښې ټینګي کړې اوپه مصرکي یې دپخواني شیعه واکمنی اغیزي هم له بېخه وایستې.
دسلطان صلاح الدین ایوبی کورنۍ په دې ډول ده : دنوموړي مور ست الملک اوپلار یې نجم الدین ایوب نومېدل، میرمن یې عصمة الدین نومېدل، زامن یې توران شاه، عادل اوسیف الاسلام نومېدل اولوڼي یې ست الشام او ربیعه خاتون نومېدلې.
په شام اومصر کي ترقوي سلطنت جوړولو اوڅوکاله پرلپسې جهاد وروسته چي په پایله کي یې دشام او مصر ستري برخي دبیت المقدس په شمول ازادي سوې سلطان صلاح الدین ایوبي د56 کلونو په عمر وفات اودشام په دمشق ښار کي خاورو ته وسپارل سو.
کمپیوټر ساینس
سولگرپوهنه (انگرېزي: Computer Science) د مالوماتو او شميرنى انديزي او بنسټيزې زده كړې ته وايي،او په سولگریيزو غونډالونو كي ددوي كاريالونو او اوزارونو ته. چي دا په واروار د الگوريتم غونډاليزه زده كړه ،بهير او منځ ته راتلل څرگندوې او مالومات ليږدوي.
د Peter J. Denning, په وينا بنسټيزه پوښتنه په سولگر پوهنه كي داده چې, "څه كيداي شې جي اغيزمن وي په خپلجاري ډول?" کمپيوټر پوهنه ډير څيرمه ډگرونه لرې .لكه:سولگر كښنيزې،د شميرني پر ځانگړي پايلو د تاكيد،او څه هم نور اندونه .لكه:جړيزه شميريزه نظريه او د ځانگړتياوو زده كړه له محاسباتي ستونزو څخه