cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لوی قسطنطین
قسطنطین د روم هغه لومړنی سترواک و، چې مسیحیت یې ومانه. که څه هغه د خپل عمر زیاته برخه د یو بت پرست او بیا د یو عیسیویت یو زده‌کوونکي په توګه یې عمر تېر کړ، چې په ۳۱۲ ز کال کې یې د مسیحیت یا عیسویت پلوي پیل کړه او بلاخره مسیحي شو او د یوسیبیوس په وسیله د پاکۍ یا عیسوي کېدو غسل ورکول شو، چې نیکومدیا آریایي عیسوي مذهبي مشر یا اشقف په وسیله چې د ګڼ شمېر پیاوړو او برجسته تاریخي آریایي شخصیتونو یا لومړني پاپ سیلوستر په وسیله لخوا تایید او منل شوی، چې د کاتولیک کلیسا او ارتدوکس کلیسا په وسیله ساتل کېږي. قسطنطین په ۳۱۳ ز کال کې د میلان اړوند فرمان په اعلانولو کې ګټور او اغېزمن رول ولوباوه، چې د روم په سترواکۍ کې یې د مسیحیت په وړاندې زغم او صبر ښوده. هغه په ۳۲۵ ز کال کې د نیکیا لومړنۍ شورا جوړه کړه، چې په دې شورا کې یې د مسیحیت عقیدې او باور اړوند بیانیه وړاندې کړه، چې د نیکین عقیده لیک یا بیانې باندې مشهوره وه. دغه راز د قسطنطین په امر د سپیڅلي او مقدس قبر اړوند کلیسا هم په اورشلیم کې د عیسي(ع) د قبر ښودل شوې برخه کې جوړه شوه، چې د ټولې مسیحي نړۍ په کچه پاک او سپېڅلی ځای بلل کېده. په منځنیو پېړیو کې د واک او قدرت لپاره د پاپ یا د عیسویانو د مذهبي مشر ادعا د قسطنطین د جعلي اهدا په اساس وه. هغه د تاریخ په لړ کې د «لومړني مسیحي سترواک» په نامه یادېږي او د مسیحي کلیسا ملاتړی و. حال دا چې ځینې معاصر څېړونکي د هغه د باورونو او حتی د مسیحیت په هکله د هغه د پوهې په هکله بحث کوي هغه په ختیځ مسیحیت کې د یو پیر یا ولي په توګه د خلکو د احترام وړ دی، چې د روم اصلي فرهنګ لوري ته د مسیحیت ګرځولو په برخه کې ډېرې هلې ځلې وکړې.
د قسطنطین دوره د روم سترواکۍ په تاریخ کې یوه جلا او ځانګړې دوره او دغه راز د لرغوني کلاسیک دورې څخه منځنیو پېړیو ته د تېرېدو یوه مهمه برخه ده. هغه د بیزانس په ښار کې د نوې امپراتورۍ یو استوګنځی جوړ کړ او هغه یې بیا د په خپل نوم یعنې قسطنطنیه (اوسني استانبول) سره ونوماوه. تر دې وروسته بیا تر زرو کلونو څخه زیاتې مودې لپاره د یادې سترواکۍ پلازمېنه وګرځېده. د ختیځ روم اړوند بله سترواکي د معاصرو تاریخپوهانو په وسیله د بېزانس سترواکۍ په نامه ونومول شوه. د قسطنطین بل سمدلاسه او لوی سیاسي میراث دا و، چې خپلو زامنو او د قسطنطین سلسلې یا کورنۍ اړوند نورو غړو ته یې د سترواکۍ په سپارلو سره یې د تترارشي دیوکلیتان اصل یې د قبیلوي ځایناستي کېدو سره بدل کړ. د هغه شهرت یې د زامنو په ژوند په لړ کې او دغه راز د هغه له سلطنت څخه څو پېړۍ وروسته لا زیات او پراخ شو. د منځنیو پېړیو اړوند کلیسا هغه د فضیلت او برترۍ یوې الګو او نمونې په توګه باله، حال دا چې سیکولاري حاکمانو به له هغه څخه د لومړنۍ بېلګې، د پیل ټکي او د سترواکۍ ډ مشروعیت او هویت اړوند نښې او نماد په توګه یادونه کوله. د رنسانس په پیلېدو سره د قسطنطنیې ضد منابعو او سرچینو د کشف کولو له امله د هغه د سلطنت او پادشاهۍ په هکله لا زیاتې انتقادي ارزونې راپېدا او موجودې وې. چې د معاصرو تحصلي او زده‌کړیو بورسیو په برخه کې موجوده بهیرونه او په وروستیو کې یې د مخکنیو بورسیو په برخه کې یې د افراط تر منځ تعادل رامنځته کولو کې کوښښ کړی دی.
سرچینې
قسطنطین یو مهم واکمن و او تل یو ډول بحث پاروونکي او متنازع شخصیت و. د هغه په شهرت او نوم موندنه کې بېلابېل بدلونونه د هغه د سلطنت او واکمنۍ لپاره د لرغونو سرچینو د ماهیت او ارزښت ښودونکي دي، چې شمېر ډېر زیات او مفصل دی؛ خو په شدت سره د هغې دورې اړوندو رسمي تبلیغاتو تر اغېز لاندې و، او تر ډېره یو اړخیزه دي. د قسطنطین د ژوند او حکومت به هکله هیڅ ډول ژوندلیک یا تاریخ پاتې نه دی. د قسطنطین تر ټولو نېږدې ځایناستی ویتا قسطنطیني یوزیبیوس دی، چې د هاګیو ګرافۍ او ستاینې اړوند مخلوط دی او له میلاد څخه وروسته د ۳۳۵ او شاوخوا ۳۳۹ ز کلونو تر منځ دوره کې لیکل شوی او د قسطنطین اخلاقي او مذهبي فضایلو ستاینه کوي. ویتا د قسطنطین بشپړ مثبت انځور جوړوي او معاصر تاریخپوهان بیا په هغه نیوکه کوي، د قسطنطین تر ټولو بشپړ سیکولار ژوند ناپېژانده اوریګو قسطنطیني دی، چې یو بې تاریخه اثر دی، چې په نظامي او سیاسي وقایعو باندې تمرکز کوي، ترڅو فرهنګي او مذهبي مسایل له پامه وغورځوي او ډېر ټینګار په و نه کړي.
لاکتانتیوس (Lactantius' De mortibus persecutorum) د دیوکلتیان او تتراشي سلطنت په هکله مسیحي سیاسي ټولګه وړاندې کوي، چې د قسطنطین او د هغه د لومړني ژوند په هکله یو شمېر ارزښتمن او حساس جزئیات بیانوي. د سقراط، سوزومن او تئودورت کلیسایي تاریخونه د قسطنطین وروسته سلطنت اړوند کلیسایي ستونزې او شخړې توضیح کوي. دا تاریخ لیکونکي هغه کلیسا چې د دویم تیودوسیوس د سلطنت په دوره (له میلاد څخه ۴۰۸ – ۴۵۰ ز کاله وروسته) کې، چې د قسطنطین له دورې څخه یوه پېړۍ وروسته لیکلي، په هغو کې یې د قسطنطین د دورې اړوند پېښې او واقعات د ناسم هدایت له لارې په ناسمه توګه او قصدي ګمنامۍ له لارې پټوي. د ارتدوکس مسیحي آتاناسیوس معاصره لیکنې او د فیلوستورژیوس اړوند آریانو کلیسایي تاریخ هم ژوندی پاتې دی، که څه هم د هغو تعصبات ډېر ژور او ځواکمن هم نه دي.
د اوریلیوس ویکتور (De Caesaribus)، یوټروپیوس (برېواریوم Breviarium)، فیستوس (بریویاریم Breviarium) او د (Epitome de Caesaribus) اثر نامعلوم لیکوال د هغې دورې مختصر سیاسي او نظامي سیکولار تاریخونه وړاندې کوي. که څه هم مسیحيان نه دي؛ خو د قسطنطین په هکله د موخې وړ انځوریزه پېژندنه ارایه کوي؛ خو د قسطنطین مذهبي سیاستونو ته یې کومه اشاره نه ده کړې. دغه راز (Panegyrici Latini)، د درېیمې پېړۍ د وروستیو او څلورمې پېړۍ د لومړیو وختونو اړوند ستاینو او مدحو ټولګه د قسطنطین د ژوند لومړیو وختونو او تیتراکیلک دورې د سیاست او ایډیولوژۍ په هکله ګټور معلومات ارایه کوي. معاصره معماري لکه په روم کې د قسطنطین طاق یا څلی او په ګامزیګراد او کوردویا کې موجوده ماڼۍ، کتیبه یي پاتې شونې او د هغې دورې اړوند ارزي سکې ټول په بشپړه توګه ادبي سرچینې دي.
لومړنۍ واکمني
قسطنطین ته په سترواکۍ کې بریتانیا، ګال او هسپانیا ورسېدل، نوموړي د روم د تر ټولو لوی هغه پوځ قومانداني کوله چې د راین سیند په اوږدو کې استوګن و. له سترواک کېدو وروسته هغه په بریتانیا کې پاتې شو او پیکت قبایل یې شاته تګ ته اړ کړل او همدارنګه یې په شمال لویدیځو برخو کې د کلیساو تر واک لاندې قلمرونه تر خپل کنټرول لاندې راوستل. نوموړي د هغه پوځي اډې بیارغونه بشپړه کړه چې کار یې د هغه د پلار د واکمنۍ پر مهال پیل شوی و او امر یې وکړ چې د دغې سیمې سړکونه دې هم جوړ شي. له دې وروسته نوموړی دګال، اګوستا تریوروروم (تریر) ته چې د شمال لویدیځې رومي سترواکۍ تترارشي پلازمینه وه ولاړ. فرانکان هغه مهال چې د قسطنطین له تګ خبر شول د ۳۰۶- ۳۰۷ زکال په ژمي کې یې د راین له لاندې برخې څخه په ګال برید وکړ. نوموړي هغوی د سیند بلې خوا ته په شاوتمبول او اسکاریک او مروګایس پاچاهان یې ونیول. دغو پاچایانو او وروسره نیول شوو سرتېرو یې تریر ته د سترواک د راتلو په لمانځغونډه کې چې وروسته جوړه شوه حیواناتو ته خواړه برابرول.
قسطنطین په تریر کې پراختیا ته مخه کړه. هغه د ښار په چاپېر دېوالونه را تاو کړل، پوځي برجونه یې په کې جوړ کړل او کلکې دروازې یې په کې ولګولې. له دې وروسته یې په شمال ختیځ کې د ماڼیو په جوړولو لاس پورې کړ. د خپلې ماڼۍ په سویل کې یې د یو لوی رسمي تالار او همدارنګه د لوی سلطنتي حمام د جوړولو امر ورکړ. نوموړي د لویدیځ د سترواک په توګه په ټول ګال په ځانګړې توګه په اګوستودونوم (آتون) او آرلات (آرل) کې د ګڼ شمېر ودانیزو چارو ملاتړ وکړ. د لاکتانتیوس په خبره، قسطنطین د مسیحیت پر وړاندې د ارامښت له سیاستونو کار اخیست په داسې حال کې چې خپله عیسوي نه و. هغه په ډېر احتمال سره دا انګېرلې وه چې د هغه سیاست د آزار او شکنجې له سیاستونو ډېر معقول دی او په دې سره یې ځان له «لوی ځورونکي» ګالریوس څخه توپیر لرونکی باله. هغه د شکنجه کولو او ځورونې د رسمي پای امر ورکړ او ټول هغه څه یې چې له عیسویانو څخه د وخت په اوږدو کې اخیستي و بېرته یې ورته وسپارل.
قسطنطین هېڅکله ارزول شوی نه و او له همدې امله یې د مشروعیت نه لرلو نښه لرله. هغه په خپلو لومړنیو تبلیغاتو کې پر خپل پلار تکیه کوله او د هغه چارو هماغومره ده ته هم ګټه کوله چې پلار ته به یې کوله. له دې سره د هغه پوځي وړتیاو او ودانیزو چارو ډېر ژر مداحانو ته دا فرصت برابر کړ چې د پلار او زوی د ورته والي اړوند مثبت نظر ورکړي. ایوسبیوس څرګندوي چې چې قسطنطین «د خپل پلار ژوند او سلطنت د خپل شخصیت پر بنسټ بېرته ورغاوه». د قسطنطین سکه وهلو، مجسمه جوړونې او د هغه ویناوو د «بربریانو» پر وړاندې د خپلو پخوانیو په پرتله ډېر نوی لیدلوری څرګندوه. په الیمانیانو باندې له بریا وروسته هغه نوې سکه ضرب کړه چې په کې یې د «رومیانو د خوشالۍ» عبارت لیکلی و او الیمانی مشران یې د ژړا او زاریو په حالت کې ښوول او د دغو دښمنانو لپاره په کې ډېر لږ همدردي شتون درلود؛ هماغه ډول چې د نوموړي سلاکار څرګنده کړه: «دا هغه احمقانه رحمت دی چې مات شوی دښمن په امان کې ساتي».
ناروغي او مړینه
قسطنطین له خپلې وروستۍ ناروغۍ څخه په دې پوی شوی و چې مرګ ورته په تمه دی. نوموړي په پټه سره د مقدسو رسولانو په کلیسا کې ځانته وروستی استراحت ځای (قبر) چمتو کړی و. نوموړی له هغه مهاله ژر ومړ کوم ته چې ده تمه لرله. په ۳۳۷ زکال کې د ایستر له اختر وروسته قسطنطین شدید ناروغ شو. هغه قسطنطنیه د خپلې مور ښار هلنوپولیس (آلتینوا) ته نږدې د نیکومدیا خلیج په سویلي سواحلو (د نن ورځې په ازمیت خلیج کې) کې د ګرمو اوبو د حمام په موخه پرېښوده. نوموړي هلته په هغه کلیسا کې چې مور یې د لوسیان رسول په افتخار جوړه کړې وه، دعا وکړه او هلته یې پام شو چې نور نو مړ کېږي. هغه د خپل مړي د تطهیر په موخه کشیش وموند او هڅه یې وکړه څو قسطنطنیې ته راوګرځې خو هغه نوموړی تر نیکومدیا را ورسولی شو. هغه ټول کشیشان احضار کړل او له هغوی څخه یې وغوښتل څو نوموړي ته د اردن په سیند کې چېرې چې ویل کېدل عیسی ته د تعمید غسل ورکړل شوی، غسل ورکړي. هغه له ځنډ پرته د خپل تعمید غسل امر ورکړ او ژمنه یې وکړه چې هغه به د خپلې ناروغۍ سربېره د عیسی په څېر ژوند وکړي. کشیش یوسبیوس څرګنده کړه، «چې دغه مراسم یې د عرف مطابق ترسره شول». هغه آریایي کشیش یوسبیوس نیکومدیا چې د نیکومدیا ښار کشیش و هغه مهال د خپل تعمید غسل لپاره وټاکه چې د مرګ پر حال و. هغه د خپل تعمید غسل په شاته اچولو سره د هغه مهال له دغه رواج څخه ګټنه وکړه چې له طفولیت څخه وروسته کېدای شو هغه وځنډوي. باور پر دې و چې قسطنطین د دې په موخه خپل د تعمید غسل ځنډاوه څو د امکان تر کچې د هغه ټولې ګناوې پاکې شي. قسطنطین له تعمید غسل څخه له ځنډ پرته د آکیرون په نامه له ښاره بهر یوه ویلا کې د پنځوس ورځنۍ پنتیکاست مراسمو په وروستۍ ورځ چې په کره توګه د ایستر له عید وروسته ورځ وه د ۳۳۷ زکال د مۍ په ۲۲ مه ومړ.
په داسې حال کې چې د ایسبیوس د روایت له مخې قسطنطین د فارسیانو له لښکرکشۍ وروسته ومړ، خو یو شمېر نورې سرچینې بیا د دغې لښکرکشۍ پر مهال د هغه د مړینې وايي. سترواک جولیان (د قسطنطین وراره) د ۳۵۰مې لسیزې په نیمايي کې لېکلي، چې لیدل یې ساسانیان د خپلو بدو اعمالو سربېره په امان کې و، ځکه چې قسطنطین د «جګړې د چمتووالي په نیمايي کې» ومړ. په همدغه ډول د اوریګو قسطنطیني په نامه یو ناڅرګند سند چې ښکاري د هغه د ژوندانه پر مهال لیکل شوی څرګندوی چې قسطنطین په نیکومدیا کې د مړینې په حالت کې و. د اورلیوس ویکټور په Historiae abbreviatae of Sextus اثر کې چې په ۳۶۱ زکال کې لیکل شوی راغلي چې قسطنطین، نیکومدیا ته په څېرمه د اکیرونا په نوم املاکو کې هغه مهال ومړ چې د فارسیانو پر ضد یې غوښتل جګړه پیل کړي؛ د ایتروپیوس د برویاریوم په نوم لارښود کتاب کې چې په ۳۶۹ زکال کې یې د سترواک والنس لپاره راغونډ کړی راغلي چې قسطنطین په نیکومدیا کې په یوه بې نومه دولتي ویلا کې مړ شوی.
د نوموړي له مړینې وروسته د هغه مړی قسطنطنیې ته راوړل شو او د مقدسو رسولانو/حواریونو په کلیسا کې په پورفیري تابوت کې چې په لسمه پېړۍ کې اووم قسطنطین په De Ceremoniis نومي کتاب کې د هغه یادونه کړې، خښ کړای شو. د نوموړي جسد په ۱۲۰۴ زکال کې د څلورمې صلیبې جګړې پر مهال له چور څخه خوندي پاتې شو خو له هغو وروسته یې قبر له منځه ولاړ.
قسطنطین له فاوستا څخه درې زامن لرل چې په دویم قسطنطین، دویم قسطنتانتیوس او قسطنطاس واوښتل. د قسطنطین ډېری خپلوان او پیروان په ځانګړې توګه د هغه ورېرونه دالماتیوس (چې د سزار درجه یې لرله) او هانیبالیانوس په ډېر احتمال سره د ځای ناستوب د احتمالي سیال توب له امله ووژل شول. نوموړي د قسطنطینا او هلنا په نوم دوه لورانې هم لرلې چې هلنا یې د سترواک جولیان مېرمن وه.
جاکسوني دیموکراسي
جاکسوني دیموکراسي په متحده ایالاتو کې د ۱۹ مې پېړۍ سیاسي فلسفه وه چې له ۲۱ کلونو څخه زیات عمر لرونکو ګڼ شمېر سپین پوستو نارینه وو ته یې له مخې د رایو ورکولو حق ورکړل شو او یو شمېر فدرال بنسټونه بېرته ورغول شول. دغه پروګرام چې د متحده ایالاتو د اووم ولسمشر اندرو جاکسون او د هغه له ملاتړو یې سرچینه اخیسته، د یوه نسل لپاره په غالب سیاسي نړیوال لید واوښت. په خپله دغه اصطلاح (جاکسوني دیموکراسي)  له ۱۸۳۰ مې  ز لسیزې راوروسته دود شوه.
دغه دوره چې د یو شمېر تاریخ لیکونو او سیاست پوهانو له خوا د جاکسوني دورې (یا دویم ګوندي سیسټم) په نامه یادول کېږي، د ۱۸۲۸ ز کال له ټاکنو څخه چې جاکسون په کې د ولسمشر په توګه وټاکل شو، تر هغه مهاله دوام درلود، کله چې په ۱۸۵۴ ز کال کې د کانزاس-نبراسکا قانون په تصویب سره د غلامۍ موضوع په بحث وړ موضوع وګرځېده او هم  د امریکا د کورنۍ جګړې پر وړاندې سیاسي غبرګونونو په پام وړ ډول په امریکايي سیاستونو کې بدلون رامنځته کړ. دغه ډله وروسته له هغه چې د متحده ایالاتو د ۱۸۲۴ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې له اوږد مهال راهیسې واکمن دیموکراتیک – جمهوري غوښتونکی ګوند ووېشل شو، رامنځته شوه. د جاکسون ملاتړو، د نوي دیموکراتیک ګوند په جوړولو کار پیل کړ. د هغه سیاسي سیالانو جان کوینزي آدامز او هنری کلی ملي جمهوري غوښتونکی ګوند رامنځته کړ، چې وروسته د جاکسون ضد بلې سیاسي ډلې سره یوځای شو او ویګ ګوند یې جوړ کړ.
په ټولیز ډول، دغه دوره د هغې د دیموکراتیکې روحیې له مخې ځانګړې کېږي. دغه سیاسي لیدلوری، د اشرافو د انحصاري واکمنۍ د پای ته رسولو اړوند د جاکسون د مساوي سیاسي پالیسۍ پر بنسټ دی. په داسې حال کې چې د جاکسوني دورې له پیل کېدو وړاندې ګڼ شمېر سپین پوستو بالغو نارینه وو د رایو ورکولو حق درلود، خو په پایله کې جاکسونیانو دغه پرمختګ ولمانځه. جاکسوني دیموکراسي، د متحده ایالاتو د کانګرس د واکونو په بیه د ولسمشرۍ او اجرائیوي قوې واکونه پیاوړي کړل، په داسې حال کې چې په حکومت کې یې د پراخې عامه ونډې اخیستنې لپاره هڅې کولی. جاکسونیانو د ټاکل کېدونو (نه انتصابي) قاضیانو غوښتنه کوله او له همدې امله یې ګن شمېر ایالتي قوانین له سره ولیکل، څو خپل نوي ارزښتونه په کې عملي کړي. په ملي کچه هغوی له جغرافیايي پراختیا سره لېوالتیا لرله او هغه یې د ښکاره برخلیک په اډانه کې توجیه کول. په معمول ډول د دې اړوند چې د غلامانو پر سر له جګړې کولو ډډه وشي، د جاکسونیانو او ویګانو ترمنځ د نظر یووالي شتون درلود.
جاکسوني دیموکراسي
د جاکسوني دیموکراسي ارواه، هغه ګوند چې له ۱۸۳۰ مې ز لسیزې څخه تر ۱۸۵۰ ز لسیزې پورې یې په شاوخوا کې رامنځته شوی و، په خوځښت راوړ، دغه دوره یې رامنځته کړه چې ویګ ګوند یې اصلي سیال و. نوی دیموکراتیک ګوند د بې وزله بزګرانو، په ښار کې د استوګنو کاریګرو او آیرلنډي کاتولیکانو په ائتلاف واوښت.
اصلاحات
جاکسون په دولت کې د وګړو د ونډې لرلو اړوند خپله ژمنه پرته له دې چې د هغو د لارو چارو په اړه سخت بحثونه ترسره کړي، پوره کړه.
په جاکسوني سیاستونو کې د متحده ایالاتو د بانک له منځه وړل، لویدیځ لوري ته پرمختګ او له سویل ختیځ څخه د سورپوستو امریکایانو اېستل و. جاکسون د دواړو لورو د مخالفینو لکه: هنري کلي او جان سي کالهون له خوا ظالم وبلل شو، چې همدغه چاره د ویګ ګوند د رامنځته کېدو لامل وګرخېده.
جاکسون د تاراج سیسټم رامنځته کړ، څو په دولت کې د خپلو مخالفو ګوندونو د چارواکو پر ځای خپل هغه ملاتړي چې په ټاکنیزو سیالیو کې یې له ده ملاتړ کړی و، وګوماري. په کانګرس باندې د هغه د مخالفینو د واکمنېدو له امله، جاکسون په کلکه سره د هغوی د ګامونو د مخه نیولو په برخه کې په خپل ویټو حق تکیه کوله.
له دغو ګامونو څخه یو تر ټولو مهم یې په ۱۸۳۰ ز کال کې د میسویل سړک ویټو کول و. دا د کلې د اقتصادي پروګرام برخه وه چې له لیکسنګټون څخه تر اوهایو سیند پورې یې د نښلېدونکي سړک لپاره له فدرال بودیجې څخه ګټنې ته اجازه ورکوله، چې په بشپړ ډول دغه سړک په کنټاکي ایالت کې جوړېده، هغه چې د کلې د زېږون ایالت و. د هغه لومړنی اعتراض د دغه پروژې په سیمه يیز ماهیت و. هغه استدلال وکړ چې دا د فدرال دولت دنده نه ده چې هغو پروژو ته چې ملي ماهیت نه لري، بودیجه برابره کړي. په کانګرس کې بحث د فدرالیزم د دوو متضادو نظریاتو منعکس کوونکی و. جاکسونیانو دغه اتحادیه د ځانګړې ایالتي تعاوني ډلې په توګه بلله، په داسې حال کې چې ویګانو بیا ټول ملت له ځانه جلا باله.
کارل لین استدلال کوي چې:«د ملي پورونو د آزادۍ خوندیتوب د جاکسوني دیموکراسي یو له اصلي عناصرو څخه و». د ملي پورونو ورکړې تر ټولو زیات لومړیتوب درلود، ځکه په نړیوالو مسایلو کې په ځان واکمنې، په کور دننه په با عزته او له بډایه پانکوالو څخه د تشې امریکا په رامنځته کولو کې یې له جفرسوني لیدلوري سره مرسته کوله چې پر باور یې یو اداره کوونکی کوچنی دولت نه شي کولای، مالي فساد وکړي او یا هم تادیاتوته زیان ورسوي.
جاکسوني ولسمشران
په جاکسون سربېره، د هغه دویم مرستیال ولسمشر او د جاکسوني دیموکراتیک ګوند یو له کلیدي تنظیم کوونکو مشرانو څخه مارتین ون بورین د ولمسشر په توګه خدمت وکړ. هغه مرسته وکړه چې د ولسمشرۍ لپاره د ټاکنیزو مبارزو معاصر بنسټونه او کړنلارې جوړې شي.
ون بورن په ۱۸۴۰ ز کال کې د ویګي ویلیام هنري هریسون له خوا ماته وخوړه. هاریسون د ولسمشر په توګه له ۳۰ ورځو دندې ترسره کولو وروسته مړ شو او د هغه مرستیال جان ټایلر په چټکۍ سره له جاکسونیانو سره هوکړې ته ورسېد. جاکسوني جیمز. ک. پولک چې د جاکسون په تايید یې د ۱۸۴۴ ز کال کې ټاکنې وګټلې، د ټایلر ځای ناستی شو. فرانکلن پریس هم د جاکسون یو له ملاتړو و. جیمز بوچنن چې د جاکسون په اداره کې یې د روسیې د وزیر او د پولک د بهرنیو چارو د وزیر په توګه دنده ترسره کړه، د جاکسوني سیاستونو پیروي وه نه کړه. په پایله کې اندرو جانسون چې د جاکسون له پیاوړو ملاتړو څخه و، په ۱۸۶۵ ز کال کې د ابراهام لینکولن له ترور وروسته د متحده ایالاتو ولسمشر شو، خو له هغه مهال وروسته جاکسوني دیموکراسي د امریکايي سیاستونو له ډګرنه واېستل شوه.
آګاتا کریسټي
کریسټي په تورکوې، دوون (Torquay, Devon) کې د منځنۍ کچې لرونکې شتمنې کورنۍ کې زېږېدلې ده او په لویه کچه یې کور کې زده‌کړې کړي. هغه په لومړیو کې د شپږو پرله پسې ردولو(rejections) سره یوه ناکامه لیکونکې وه، خو په ۱۹۲۰ز کال کې په سټایل کې له اسرارو ډکې معاملې (The Mysterious Affair at Styles) له خپرولو سره، چې جاسوس هرکول پایروټ یې انځوراوه، دې موضوع بدلون وموند. د هغې لومړی خاوند آرچیبالډ کریسټي وو؛ هغوی په ۱۹۱۴ز کال کې واده وکړ او مخکې له طلاق څخه په ۱۹۲۸ز کال کې د یوه ماشوم خاوندان شول. د دواړو نړیوالو جګړو په اوږدو کې، هغې د روغتون درملتونونو کې خدمت کاوه، او له دې لارې یې په خپلو ناولونو، لنډو کیسو او ډرامو کې د انځور شویو زهرو په هکله معلومات لاس ته راوړل. په ۱۹۳۰ز کال کې له لرغونپوه ماکس مالووان سره له واده کولو وروسته، هغې هرکال څو میاشتې په منځني ختیځ کې په کیندنو تېرول او په دې هنر کې د خپل لومړي لاس پوهې څخه یې په خپلو افسانو کې کار اخیسته.
د ژباړې شاخص (Index Translationum) په اساس، هغه لا هم د ترټولو ډېر ژباړل شوې لیکونکې په توګه پېژندل کېږي. او وروسته هلته هیڅوک هم نه وو، په نوم د هغې رومان، د ۱۰۰ میلیون نسخو له پلور سره، د ټول وخت یو له ډېرو پلورل شویو کتابونو څخه دی. د کریسټي، د موږک لومې، ډرامه په نړۍ کې د ترټولو اوږدې ډرامې ریکارډ له ځانه سره لري. د ۱۹۵۲ز کال د نومبر په ۲۵مه د سفیرانو تیاتر د لندن په لوېدیځ کې پرانېستل شو او د ۲۰۱۸ز کال تر سپټمبره پورې له ۲۷۵۰۰ څخه ډېرې ډرامې په کې اجرا شوې. دا ډرامه د ۲۰۲۰ز کال په مارچ کې د COVID-19 بندیزونو له امله وتړل شو او د ۲۰۲۱ز کال په مې کې بیا پرانیستل شو.
په ۱۹۵۵ز کال کې، کریسټي د امریکا د اسرارآمیزو لیکونکو د غوره جایزې لومړنۍ ګټونکې وه. د هماغه کال په وروستیو کې، د څارنوالۍ لپاره شاهد، د غوره ډرامې په توګه د اډګار ډالۍ ترلاسه کړه. په ۲۰۱۳ز کال کې، د جرمي لیکوالانو ټولنې ۶۰۰ مسلکي رومان لیکونکو لخوا هغه د غوره جرمي لیکونکې په توګه او د راجر آکرویډ وژنې رومان، د تاریخ ترټولو غوره جرمي رومان په توګه وټاکل شول. د ۲۰۱۵ز کال په سپټمبر کې، او وروسته هلته هیڅوک هم نه وو، د لیکوالانو مالکیت لخوا «د نړۍ غوره کریسټي» په توګه معرفي شو. د کریسټي ډېری کتابونه او لنډې کیسې د ټلویزیون، راډیو، ویډیویي ګېم، او ګرافیکي ناولونو لپاره تطبیق شوي دي. له ۳۰ ډېر سینمایي فلمونه د هغې کار په اساس جوړ شوي دي.
ماشومتوب او ځواني: ۱۸۹۰ – ۱۹۰۷
آګاتا مري کلاریسا میلر د ۱۸۹۰ز کال د سپټمبر په ۱۵مه کریسټي په تورکوې، دوون کې د منځنۍ کچې لرونکې شتمنې کورنۍ کې زېږېدلې ده. د فرډریک آلوا میلر «یو باذاته شریف سړی» او مېرمنې یې کلاریسا مارګارټ «کلارا» میلر، چې د بومر خورزه وه، له درې اولادو څخه ترټولو کوچنۍ لور وه.
د کریسټی مور کلارا د بریټانیې پوځ افسر فېډریک بومر او د ویسټ په نوم د هغه د مېرمنې مېري آن بومر څخه په ۱۸۵۴ز کال کې په ډوبلین کې وزېږېده. بومر په ۱۸۶۳ز کال کې په جرسي کې ومړ او خپله کونډه یې پرېښوده ترڅو کلارا او وروڼه یې له کم عاید سره هغه لویه کړي. د بومر له مړینې دوه اونۍ وروسته، د مېري خور، مارګارټ وېسټ، له ناټانیل فرای مېلر، د وچو محصولاتو سوداګر او د متحده ایالتونو وګړي، سره واده وکړ. له مېري سره د مالي مرستې لپاره، هغوی پرېکړه وکړه چې نهه کلنې کلارا څخه پالنه وکړي. دا کورنۍ په ټیمپرلي، چېشایر کې ځای پرځای شول. مارګارېټ او ناټانیل له یوبل څخه هیڅ اولاد هم نه درلود، خو ناټانیل له خپل پخوانۍ مېرمن څخه یو ۱۷ کلن زوی د فرډ مېلر په نوم درلود. فرډ د نیویارک په ښار کې وزېږېد او په سویس کې د خپل بورډینګ ښوونځي له خوشې کولو وروسته یې ډېر سفرونه درلودل. هغه او کلارا په ۱۸۷۸ز کال کې په لندن کې واده وکړ. د هغوی لومړنی اولاد، مارګارټ فرای «مج» په ۱۸۷۹ز کال کې په تورکوې کې نړۍ ته سترګې خلاصې کړې. د هغوی دوهم اولاد، لوئیس مونټان «مونټي» د نیوجرسي په موریسټاون کې په ۱۸۸۰ز کال کې وزېږېد، په داسې حال کې چې کورنۍ د یوه اوږده سفر لپاره په متحده ایالتونو کې وه.
کله چې د فرډ پلار په ۱۸۶۹ز کال کې ومړ، هغه کلارا ته ۲۰۰۰ پونډه (په ۲۰۲۱ز کال کې کابو د ۲۰۰۰۰۰ پونډو معادل) پرېښودل. په ۱۸۸۱ز کال کې هغوی له دې پیسو څخه په تورکوې کې د اشفیلډ په نوم د یوه کور اخیستو لپاره کار واخیست. همدا ځای وو چې د هغوی دریم او وروستی اولاد، آګاټا په ۱۸۹۰ز کال کې وزېږېد. هغې د خپل ماشومتوب دوره «ډېره خوشاله» توصیف کړه. د میلر کورنۍ ډېری وخت په دوون کې ژوند کاوه، خو اکثراً به د هغې میرنۍ نیا/غټې توړۍ، مارګارټ میلر لیدو ته ایلینګ ته او د مېري بومر نیا لیدو لپاره بیزواټر ته تلل. یو کال یې له خپلې کورنۍ سره له هېواده بهر، د فرانسې پیرنیس، پآریس، دینارد او ګورنسي کې تېر کړل. له هغه ځایه چې خور او ورور یې ډېر ترې لوی وو او د هغوی په ګاونډ کې ډېر لږ ماشومانو شتون درلود، کریسټي خپل ډېر وخت له کورني څارویو سره او له خپلو خیالي ملګرو سره تېروه. هغه بلآخره په تورکوې کې له نورو نجونو سره ملګرې شوه او یادونه یې وکړه چې «زما د وجود غوره نښه» د The Yeomen of the Guard په نوم، د ګیلبرټ او سولیوان لخوا جوړه شوې ډرامه کې د نورو ځوانانو ترڅنګ د هغې شتون وو، چې په هغې ډرامه کې یې د اتل، ډګروال فایرفکس رول لوبوه.
د کریسټي په وینا، کلارا باور درلود چې تر ۸ کلنۍ پورې باید لوستل زده کړي؛ د هغې د تجسس نه په مننې سره، هغه په څلور کلنۍ کې په لوستلو بوخته وه. خور یې یوه ښوونځي کې لیلیه وه، خو د هغوی مور اسرار درلود چې کریسټي باید په کور کې زده‌کړه وکړي. په پایله کې، پلار او مور او خور یې د لوستلو، لیکلو او حساب برخو کې د هغې په زده‌کړو نظارت درلود، هغه موضوع چې هغې ترې په ځانګړې توګه خوند اخیست. هغوی همدارنګه هغې ته موسیقي ورزده کړه او هغې د پیانو او مانډولین غږول زده کړل.
کریسټي له ماشومتوب راهیسې یوه لېواله لوستونکې وه. د هغې په لومړیو خاطراتو کې د مېرمن مولزورث او اډیټ نسبیټ لخوا لیکل شوي د ماشومانو کتابونو لوستل وو. کله چې لږ لویه شوه، د سوریال اډوارډ لیر او لوئیس کارول شعرونو خوا ته یې مخه کړه. هغې د ځوانۍ په دوره کې د آنټوني هوپ، والټر اسکاټ، چارلز ډیکنز او الکسانډر ډوماس له اثارو خوند اخیست. د ۱۹۰۱ز کال په اپرېل کې، کله چې ۱۰ کلنه وه، د «غوا ښویېدنه» په نوم هغې خپل لومړنی شعر ولیکه.
په ۱۹۰۱ز کال کې، د هغې د پلار روغتیا خرابه شوې وه، کوم څه چې د هغې په فکر د زړه مشکلات وو. فرډ د ۱۹۰۱ز کال په نومبر کې سږو پړسوب او د پښتورګو مزمنې ناروغۍ له امله ومړ. کریسټي وروسته وویل چې په ۱۱ کلنۍ کې د هغې د پلار مړینه په اصل کې د هغې د ماشومتوب دورې پای وو.
لايسيوم (لرغونی)
لوکیون یا لیسیم (په لرغوني یوناني : Λύκειον، په فرانسوي کې: Lycée) په لرغوني یونان کې د اتن ښار ته نږدې د لرګین لوبغالي نوم و، چېرې چې ارستو خپل ښوونځی تاسیس کړ.
له ارستو دمخه
ياد لوبغالی د اپولوسيوس مزدک(عبادتځای) ( لېوه خدای اپولو ) ته نژدې و او له همدې امله د ارستو د ښوونځي نوم ترې اخيستل شوی دی. په پخوانیو لیکنو کې د دې ځای په اړه اشاره شوې ده. د مثال په توګه، د اپلاتون د خبرو اترو په پیل کې، موږ لولو چې سوکرات له اکاډمۍ څخه لیسیم ته ځي او پاتې کیسه د دې سړک په مینځ کې ترسره کیږي. لیسیم هم د فلسفي بحثونو او خبرو اترو ځای و. اسوکریټس او ډېری سوفیستانو په دې ځای کې د بیاناتو درس ورکړی دی.
اړوندې پوښتنې
د مشا فلسفه
وېشنيزه:اپلاتونيزم وېشنيزه:ارستو وېشنيزه:ارستو څنګپټه وېشنيزه:فلسفه
اجی ديوګن
اجی دیوګن د هندي بالیووډ سينما لوبغاړی (اداکار) دی. په 2015 کې، د هغه فلم سنګم ریټرنز خپور شو، چې په هغه کې هغه د ممبۍ د ګنګسټر مافیا او فاسدو سیاستوالو په وړاندې د یو واکمن پولیس افسر په توګه لیدل کیږي. د سنګم ریټرنز کیسه د تورو پیسو ګټلو په شاوخوا کې ګرځي چې د اګست په 15 خپور شو. اجي دیوګن ویلي، چې د هند د خپلواکۍ په ورځ د دغه فلم د خپرېدو موخه د رشوت او ناسمو کارونو په اړه د خلکو پوهاوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:1969 زېږېدنې وېشنيزه:هندي وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:هندي ساينسپوهان وېشنيزه:هندي رسنۍ وېشنيزه:هندي راجاگان وېشنيزه:هندي دین وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي تصوف
په انګلستان کې د ښځو د رایې د حق غوښتل
په انګلستان کې د ښځو رایه ورکول د ښځو د رایې د حق غوښتلو لپاره یو خوځښت و. چې په پایله کې په ۱۹۱۸ زېږدیز او ۱۹۲۸ کال کې د یو لړ قوانینو له مخې بریالی شو. دا د ویکټوریا په عصر کې په یوه ملي خوځښت واوښت. په انګلستان کې د ۱۸۳۲ کال د اصلاحاتو قانون او د ۱۸۳۵ کال د ښاروالۍ د شرکتونو قانون پورې ښځې په څرګند ډول د رایې ورکولو څخه بې برخې نه وې. په ۱۸۷۲ کال کې د ښځو درایې ورکولو لپاره مبارزه په یو ملي خوځښت وواښته چې وروسته بیا  د ښځو د رایو د حق غوښتنې د ټولنو ملي اتحادیه (NUWSS) په نوم خورا اغېزناکه وه. له انګلنډ سربېره، په ویلز، سکاټلنډ او د انګلستان نورو برخو کې د ښځو لپاره د رایو کارونې خوځښتونو زور واخیست. د یادو خوځښتونو هڅې په کال ۱۹۰۶ کې د ښځو د رایو حقونود بدلون په ګټه تمام شول. دا هغه وخت و چې د ښځو د ټولنیزې او سیاسي ټولنې(WSPU)  په رامنځ ته کېدو سره د وسله والو کمپاین پیل شو.
د ۱۹۱۴ کال د اګست په څلورمه لومړۍ نړیواله جګړه د ګوندي سیاست او د رایې ورکولو د حق لپاره د مبارزاتو په ګډون د ځنډ لامل شو. په دې برخه کې لابې کول په چوپتیا ترسره کېدل. په کال ۱۹۱۸ کې ایتلافی حکومت د وګړو د استازولۍ قانون تصویب کړ، چې له ۲۱ کلونو څخه لوړ نارینه، همدارنګه هغه ښځې چې ۳۰ کاله عمر لري اولږ تر لږه د ملکیت ځانګړنې پوره کولای شي د رایې ورکولو حق لري. دا هغه چاره وه چې تقریباً ټول بالغ نارینه یې په سیاسي سیستم کې شامل کړل او د ښځو شمولیت هم پیل شو، دغه د رایې ورکولو امتیاز ۵.۶ میلیونه نارینه وو او ۸.۴ میلیونه ښځو ته ورسیده. په ۱۹۲۸ کال کې محافظه کاره حکومت د وګړو د استازولۍ (د یو شان امتیاز) قانون تصویب کړ چې له دې سره ټول هغه وګړي چې د ۲۱ کلو څخه د زیات عمر درلودونکي دي په یوشان شرایطو کې د مساوي حقونو درلودونکي وو.
شالید
تر ۱۸۳۲ کال پورې د اصلاحاتو لوی قانون 'نارینه کسان' مشخص کړل، یو څو تنو ښځو کولای شول چې د هستوګنځي د ملکیت په درلودلو سره، په پارلماني انتخاباتو کې رایه ورکړي، که څه هم دا نادره خبره وه. د ښاروالۍ قانون له مخې په کال ۱۸۳۵ کې ښځو په حکومتي ټاکنو کې خپل حق له لاسه ورکړ. هغو نه واده شوو ښځو چې خپل مالي پورونه او ټکس یې ورکاوه  په کال ۱۸۶۹ کې د ښاروالۍ د حقوقو د امتیاز له مخې په رایه ورکولو کې خپل حق ترلاسه کړ دا قانون د ځایي حکومت له خوا په کال ۱۸۴۹ کې تصویب او یو لړ واده شوې ښځې هم په یاد قانون کې شاملې شوې. په کال ۱۹۰۰ کې له یو میلیون څخه زیاتې ښځې د انګلنډ سیمه ییز حکومت په انتخاباتو کې د رایو لپاره ثبت شوې. ښځې هم په ورته شرایطو کې د نارینه وو په څېر د رایې ورکولو په حق کې شاملې وې (د بېلګې په توګه له ۲۱ کلنۍ څخه پورته ټول د کلیسا وګړي) چې د یو لړ بې سارو ټولپوښتنو د ټولګې له مخې چې له ۱۹۱۵-۱۹۱۶ پورې د ویلز د کلیسا د ۱۹۱۴ قانون له مخې تر سره شوې وي. کې د ویلز کلیسا له خوا په کال ۱۹۱۴ تر سره شوې. دا ټولپوښتنې د دې لپاره وې چې ایا هغه خلک چې د انګلستان او ویلز تر منځ په سیاسي پوله مېشت وو غوښتل یې دا معلومه کړي چې ایا هغوی د انګلستان له کلیساګانو سره یو ځای پاتې کېدل غواړي او که غواړي د وېلز له کلیساګانو سره یوځای شي.دا یو له ډېرو لرغونو مثالونو څخه وو، که چېرې لرغونې نه وي، یوه رسمي ټولپوښتنه چې په انګلستان کې د نړیوالو لویانو د رایې ورکولو د حق له مخې تر سره کېږي، که څه هم دواړو جنسونو ته چې خپل مالي پورونه ورکوي اجازه ورکول کېږي چې رایه ورکړي.
د ښځو سیاسي ډلې
که څه هم د ښځو سیاسي ډلې د دې لپاره نه وې تشکیل شوې چې د ښځو د رایې حق لاس ته راوړي، دوی دوه بنسټیزې اغېزمنتیاوې له ځان سره درلودلې. لومړی، دا چې په سیاسي ډګر کې یې د ښځو د غړیتوب وړتیا وښوده، لکه څرنګه چې دا څرګنده هم شوه، دویم، دا چې دې مفهوم د ښځو د رایې حق منل کېدو ته نور هم نږدې کړ.
د پرایم روز لیګ
د ټولنیزو پیښو له لارې محافظه کاره ارزښتونو ته وده ورکول او د ټولنې ملاتړ لپاره د پرایم روز لیګ ( ۱۸۸۳- ۲۰۰۴) رامنځته شو. لکه څرنګه چې ښځو هم کولای شول تر څو د یاد لیګ سره یوځای شي، نو د هرې طبقې ښځو ته دا زمینه برابره شوه تر څو له ځایي او ملي سیاسي شخصیتونو سره یو ځای شي. زیاتره کسانو بیا هم ډېر مهم رول لوبولو لکه ټاکنو ته د رایه ورکونکو راوستل. دغه کار له یو بل څخه بېلېدل هاخوا کړل او د ښځو په منځ کې یې د سیاسي پوهې ودې ته لمن ووهله. که څه هم یاد لیګ د خپلو اهدافو په څېر د ښځو د رایې ورکولوحق ته وده ورنه کړه.
د ښځو لیبرال ټولنې
همدارنګه داسې شواهد شته چې د ښځو د رایې د حق د ودې ورکولو لپاره په اصلي او اساسي توګه ناسته تر سره شوه ( لومړۍ ناسته په کال ۱۸۸۱ په بریسټول کې)، WLAs   کله هم داسې کومه اجنډا نه درلوده. دوی له نارینه ډلو څخه په خپلواکه توګه فعالیت کاوه او هغه وخت په لوړه کچه فعال شول چې کله دوی د ښځو لیبرال فدراسیون تر کنټرول لاندې راغلل او له ټولو طبقاتو څخه یې وغوښتل تر څو د ښځو د رایو د حق په ملاتړ او د استبداد پر ضد ودرېږي.
د فشار ډلې
یاده مبارزه پراخه شوه او په  ۱۸۷۰ یمه لسیزه کې په ملي خوځښت واوښته. په دې مرحله کې ټولو کمپاین کوونکو د رایې حق درلود، چې تر ۱۹۰۳ کال پورې یې د رایې حق نه درلود. په ټولو انتخاباتي  مبارزاتو کې یې  له اساسي قانون څخه استفاده وکړه. د ښځو د رایې ورکولو د حق د لومړۍ لایحې له ماتې وروسته و چې مانچسټر او لندن کمېټې د پراخه ملاتړ ترلاسه کولو لپاره سره یوځای شول. د دې لپاره اساسي لارښود په دې وخت کې د پارلمان د غړو لابي ګري وه تر څو د خصوصي غړو لوایح وړاندې کړي. په هر صورت داسې لوایح په ندرت سره توشېح کېږي او دا د رایو د تر لاسه کولو لپاره یوه غیر مؤثره چاره وه.
تر ۱۸۹۷ کال پورې یاد مبارزات په نسبي کچه غیر مؤثره پاتې شول. کمپاین کوونکي په عمده ډول د ټیټو طبقاتو څخه راغلي وو او یوازې په کوچنۍ پیمانه سره یوځای شوي وو. په کال ۱۸۹۷  کې د ښځو د رای ورکولو د حق غوښتنې د ملي اتحادیو ټولنه (NUWSS ) د میلیسنټ فاوسټ له لوري تأسیس شوه. دې ټولنې کوچنۍ ډلې له یو بل سره یو ځای کړې او د بیلابیلو لاروچارو په کارولو سره یې په نه ملاتړ کوونکو غړو په سوله ایزه توګه فشارونه راوستل.
ښځې په برجسته رولونو کې
ایمین پنکوریست یو له هغو کلیدي شخصیتونو وه چې د ښځو د رایو ورکولو د حق غوښتنې غورځنګ کې یې د رسنیو خورا زیات پوښښ ترلاسه کړ. پنکوریسټ له خپلو دوو لورانو، کریستیبل او سیلویا سره د ښځو ټولنیزه او سیاسي ټولنه جوړه کړه، هغه موسسه چې د رایې د ورکولو د غوښتنې د ګټلو په برخه کې یې په مستقیم ډول سره کار کاوه. د هغې میړه، ریچارډ پینکورسټ هم ښځو ته د رایې ورکولو له  نظریاتو ملاتړ وکړ ځکه چې هغه په ​​۱۸۷۰ او ۱۸۸۲ کې د بریتانیا درایې ورکولو قانون د لومړۍ لایحې او د واده شوو ښځو د ملکیت د قانون لیکوال و. د هغې د میړه له مړینې وروسته، امیلین پریکړه وکړه چې د ښځو د رای ورکولو د غوښتنې د ډګر لومړۍ کرښې ته ولاړه شي. نوموړې  له خپلو دوو لورانو کریستیبل پنکوریست او سیلویا پنکوریست سره یو ځای د (NUWSS) د رایې ورکولو د حق غوښتلو د ملي ټولنې له اتحادیې  سره یو ځای شوه. له یاد سازمان سره د دې له تجربې سربېره، ایمیلین په ۱۸۸۹ کال کې د ښځو د حق امتیاز لیګ او په ۱۹۰۳ کې د ښځو ټولنیزه او سیاسي اتحادیه (WSPU) تاسیس کړه. د حکومت له خوا د نه فعالیت او غلطو وعدو څخه په کلونو ستړې وه، همدا و چېWSPU  د اورپکو دریځ غوره کړ، هغه  خورا اغیزناک و او وروسته بیا  په ټوله نړۍ کې د رایې ورکولو مبارزې ته ګډ شو، په ځانګړي توګه د الیس پاول له خوا په متحده ایالاتو کې. د ډېرو کلونو مبارزې او کړاوونو وروسته، ښځو په نهایت کې رایه ترلاسه کړه مګر ایمیلین له دې لږ څه وروسته مړه شوه.
ورون شرما
ورون شرما (د فبرورۍ په 4مه 1990 زېږېدلی) یو هندي فلمي لوبغاړی دی چې په سوداګریزه توګه بریالي فلمونو کې یې کار کړی دی د هغه له غوره فلمونو څخهفکری (2013)، کس کس کو پيار کرو (2015)، دلوالی (2015)، فکری ريټرنز (2017) او چھچھوري (2019). ) شامل دي.
جیرمان بوش
بوش په ال کارمن دو ایتنز یا سان خاویر کې وزېږېد او په ترینیداد کې را لوی شو. هغه پوځي پوهنتون ته ولاړ او په چاکو جګړه کې یې خدمت وکړ. د خپلو چارو له امله نوموړي د وسله والو ځواکونو د مخکښو قوماندانانو ترمنځ شهرت وموند او په ۱۹۳۴ زکال کې یې د پوځ پر مټ د ولسمشر ډانیال سالامانکا او په ۱۹۳۶ زکال کې یې د ولسمشر خوزه لوئیس تجادا سورزانو په ګوښه کوله کې ونډه لرله. دویمي یې لار برابره کړه چې خپل لارښود ډګروال ډیوېډ ټورو د هغه نظامي حکومت ریاست ته ورسوي چې بوش یې هم له غړو څخه و. د ۱۹۳۷ زکال د جولای په ۱۳ مه بوش یوه سپینه کودتا ترتیب کړه، ټورو یې استعفا ته اړ کړ او خپله یې د نظامي حکومت واګې پر لاس کې واخیستې.
ورون شرما
زده کړې
هغه خپلې زده کړې په سانور کې د لارنس په ښوونځي کې پیل کړې، وروسته د 11 او 12 ټولګي بشپړولو لپاره د جالندھر اپیجي ښوونځي ته لاړ. هغه د ITFT چندیګډ څخه په میډیا، تفریح او فلم ټیکنالوژۍ کې د لیسانس سند لري.
جیرمان بوش
د جګړې اتل بوش چې د هغه مهال د اصلاح غوښتونکو ټولنیزو خوځښتونو له خوا جذب شوی و، د ټورو پوځي ټولنیزه ایډیالوژي یې مخته یووړه او د ۱۹۳۸ زکال ملي کنوانسیون یې جوړ کړ چې په قانوني توګه یې نوموړی د ولسمشر په توګه ټاکه او د ۱۹۳۸ زکال سیاسي اساسي قانون یې اعلان کړ چې د «ټولنیز اساسي قانون» په توګه پېژندل کېده. نوموړي د هېواد په طبیعي شتمنۍ کې د دولت حق تثبیت کړ، د مالکیت ټولنیزې کړنلارې ته یې اشاره وکړه او د بولیویا د بومي وګړو اشتراکي ځمکې یې په رسمیت وپېژندې. له دې سره د سیاسي تجربې نه لرل او د شدید نظامي دسپلین سره د هغه عادت د دې لامل وګرځېد چې د کیڼ اړخو خوځښتونو د مختلفو ډلو په رهبرۍ کې له ستونزو سره مخ شي چې له امله یې هغه اړ شو په ۱۹۳۹ زکال کې مقننه قوه په تعلیق حالت کې راولي او دیکتاتوري حکومت اعلان کړي. د کار او ښوونځیو د نوو قانونو او د کاني پولي واحد د قانون اړوند د هغه له احکامو څخه دویمي یې د وګړو ترمنځ له زیاتو محبوبیت لرونکو سیاستونو څخه و چې د دغه هېواد د پیاوړي کاني الیګارش روسکا غصه یې راوپاروله.
ورون شرما
مسلک
په 2013 کې، شرما په خپل لومړي بالیووډ فلم کې راڅرګند شو، کومیډي ډرامه فکرې ، چې د مرګادیپ سینګ لامبا له خوا لارښود شوی. دا ₹ 700 ميلیون وه په ټوله نړۍ کې د سوداګریزې بریا په توګه راڅرګند شو. . [ حوالې ته اړتیا ده ]
په 2015 کې، شرما د ابیشک ډوګرا په کامیډي ډولي کی ډولي کې خپله لومړۍ لوبه وکړه او د کپل شرما سره یې په بریالۍ رومانتيک کامیډي کیس کسکو پیار کرو کې کار وکړ. د هغې وروستنی فلم د روهیت شیټي د شاه رخ خان ، ورون دهون ، کاجول او کریتي سانون په مقابل کې د روهیت شیټي د اکشن رومانس دلوال و، چې د باکس آفس ډیری ریکارډونه یې مات کړل او د هغې ترټولو لوړ عاید لرونکی ریلیز شو. [ خصوصیت ] ₹ ملیارد تولید کړي په ټوله نړۍ کې د هندي سینما ترټولو لوړ عاید لرونکي په توګه راڅرګند شو. [ حوالې ته اړتیا ده ]
جیرمان بوش
د ۱۹۳۹ زکال په پای کې د بېرته په پښو درېدلو محافظه کاره ګوندونو فشارونو، د فساد د رسوايي او د هغه ژوره شخصي خواشیني د دې لامل ورګرځېده چې نوموړی د ۱۹۳۹ زکال د اګست په ۲۳ مه ځان وژنه وکړي او په دې سره په بولیویا کې د نظامي سوسیالېزم دوران پای ته ورسېد. هغه ناڅرګند شخصیت چې د سیاست له حوزې څخه بهر یوځلي سیاست ته ننوت، په بحثونو او د هغه د دوران په روایاتو کې آن د هغه د زیږون ځای اړوند یوه پیچلیتیا رامنځته کړې وه. د ولسمشرۍ په دوره کې د هغه ناڅاپي مړینه د ځان وژنې او یا ترور په توګه د بحث موضوع ګرځېدلې.
ورون شرما
مسلک
ورون د دنیش ویجان د بیا زیږون رومانس راابتا (2017) کې د کریتي سینون او مرحوم سوشانت سینګ راجپوت سره مخالف رول لوبولی. دا د منتقدینو لخوا منفي ځواب ترلاسه کړ او په باکس دفتر کې فلاپ شو. وروسته په 2017 کې، هغې د فوکري په سلسله کې د فوکري [ [ ] کار وکړ، چې ₹روپۍ ډالر) یې ګټلي . په ټوله نړۍ کې د روپیو په ګټلو سره د باکس آفس لویه بریا وه. . [ حوالې ته اړتیا ده ]
په 2018 کې، هغه په لنډه توګه د ګووندا سره په کامیډي جمعه کې راڅرګند شو. په 2019 کې، شرما په ارجن پټیالا کې د سنون او دلجیت دوسانج سره، د سوناکشي سینها او بادشاه سره د کورنۍ روغتون، او د سوشانت سینګ راجپوت او شردھا کپور سره په چپهور کې کار وکړ.
جیرمان بوش
ولسمشري (۱۹۳۷- ۱۹۳۹ زکال)
په داسې حال کې چې بوش یو ملي اتل و، خو د هغه سیاسي لیدلوي چاته مالوم نه و. کیڼ اړخو او ښي اړخو دواړو یو ډول انګېرله چې هغه به د ټورو له پوځي سوسیالېزم څخه پخوانیو سنتي سیاسي جوړښتونو ته مخه کړي، هغه احساس چې بوش خپله د خپلو ناڅرګندو څرګندونو په ترڅ کې د «ملي بېرته رغونې» او د «عامه نظم [خوندیتوب]» د کړنلارو د روښانه کولو لپاره ډېر کم څه ترسره کړل. له امله یې نوموړی آن اړ شو څو دغه ادعاوې رد کړي چې سټنډرډ آیل شرکت له خوا د هغه د کودتا لپاره مالي اړتیاوې برابرې شوي او څرګنده یې کړه چې دولت د شرکتونو د مصادره شوو توکو د بېرته ورکولو هوډ نه لري.
ورون شرما
مسلک
په 2020 کې، ورون د فلیپ کارټ ویډیو د کوربه په توګه هم لیدل کیږي (د OTT ویډیو سټینګ پلیټ فارم فلیپ کارټ ملکیت دی) کامیډي شو، خورا مسخره کون.
جیرمان بوش
د وزیرانو شورا
هغه کابینه چې بوش واک ته له رسېدو وروسته جوړه کړه، د دې څرګندويي یې کوله چې نوی رژیم د روښانه ایډیالوژي په ټاکلو کې ستونزه لري. هغه د مالیې د وزارت مهمه څوکۍ ښي اړخي فدریکو ګوتیرز ګرانیر ته پرېښوده او په دې سره یې په اقتصادي برخه کې محافظه کاري څرګنده کړه. ګوتیرز ګرانیز د تجادا سورزانو د واکمنۍ پر مهال چې خپله بوش د هغه واکمني راوپرځوله د مالیې وزیر و. له دې سره بوش د مالیې وزیر ته اجازه ورکړه چې د دولت د ملاتړ لاندې خوراکي توکو د پلورنځایونو د تړلو، د مصرفي توکو په برخه کې د دولتي مرستو او همدارنګه د اقتصادي ملاتړ د لغو کولو اړوند د ټورو د دوران ډېری سیاستونه لغو کړي.
ورون شرما
مسلک
د هغې راتلونکی فلم روهي افزانه دی، چې د هارډیک مهتا لخوا لارښود شوی او د میډوک فلمز بینر لاندې د دنیش ویجان لخوا تولید شوی، چې د راج کمار راو او جهانوي کپور ګډ ستوري دي، په 2021 کې د خپریدو لپاره ټاکل شوي. د روهي له خپریدو وروسته، د ورون شرما د مدیر په اړه راپورونه خپریږي چې په پای کې د دیشا سالیان نوم اخلي ځکه چې دیشا د روهي د شوټینګ په اوږدو کې د ورون اداره کوله.
سرچينې
وېشنيزه:1990 زېږېدنې وېشنيزه:هاډرونونه وېشنيزه:هندي فلمونه وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:هندي ساينسپوهان وېشنيزه:هندي رسنۍ وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي تصوف وېشنيزه:هندي تاريخپوهان وېشنيزه:هندي
جیرمان بوش
د وزیرانو شورا
بوش همدارنګه د پوځ لوړ پوړو محافظه کاره افسرانو ته اجازه ورکړه څو د هغه د رژیم پر مهال بیاځلي ځانونه پیاوړي کړي. د ۱۹۳۸ زکال په جنوري کې بوش جنرال پناراندا د کودتا په طراحۍ تورن کړ. بوش د هغه د ګوښه کولو پر ځای هغه د راتلونکي ولسمشر سره په مخامخ سیالۍ وننګاوه. په پناراندا باندې دغه تور او دغه ډول سیالۍ ته وربلل ډېره سپک کوونکې چاره وه. بوش په خپل نوبت سره د پناراندا د ځای ناستي نوي ټاکل شوي جنرال کارلوس کوئنتانیلا له خوا په پوځ کې د کیڼ اړخو ځوانو افسرانو د عمومي تصفیې اړوند هېڅ ګام وانخیست او یوازې د کیڼ اړخو قانون جوړونکو د فشار له امله چې په پوځ کې د خپلو متحدینو له لاسه ورکولو څخه ویرېدل، دغه چاره یې ودروله.
بل لور، له سیاسي اړخه د بوش رژیم د ټورو د دولت ډیری راډیکال عناصر په خپله اداره کې ومنل او د متحد سوسیالیست ګوند مشر انریکه بالدیویسو یې د بهرنیو چارو د وزیر او معتدل سوسیالېست ګابریل ګوسالوز یې نظامي دولت ته د اړوند ګوند د عمومي منشي په توګه وټاکه.
د ۱۹۳۸ زکال کنوانسیون
ولسمشر ټورو په ۱۹۳۷ زکال کې د ملي کنوانسیون د جوړېدو غوښتنه وکړه چې باید په راتلونکي کال کې جوړ شي. د ۱۹۳۸ زکال په مارچ میاشت کې د هغه له استعفا وروسته، بوش او د هغه نوي حکومت د اساسي قانون د شورا لپاره د ټاکنو غوښتنه وکړه چې په پام کې وه د مۍ له ۲۳ مې څخه د اکتوبر تر ۳۰مې پورې ترسره شي او د بولیویا د اساسي قانون د بیا لیکنې مسئولیت د هغوی پر غاړه واچول شو. دغه کنوانسیون له جګړې وروسته د نوو سیاسي ځواکونو لپاره فرصت و څو د سنتي جمهوري غوښتونکو، لیبرال او سوسیالیست ګوندونو پر ځای چې له جګړې وړاندې یې په خپل نوبت سره د پخواني نظم د بیاځلي ټینګښت هڅه کړې وه، خپل ځایګی تثبیت کړي.
په داسې حال کې چې بوش له سنتي ګوندونو څخه ملاتړ ومانه او اجازه یې ورکړه چې د مالیې وزیر ګوتیرز ګرانیر له هغوی سره مذاکره وکړي، همدارنګه یې په دولت کې د اتحادیې د استازولۍ پلان هم هغه مهال ومانه کله چې یې د بولیویا د کارګرانو د اتحادیې کانفدریشن او د پخوانیو سرتېرو لژیون ته اجازه ورکړه په دغه ډله کې ورګډ شي. معتدلو کیڼ اړخو او راډیکال ګوندونو په ټاکنیز اتحاد کې واحده سوسیالېسته جبهه رامنځته کړه، هغه ائتلاف چې بوش د مقننې قوې په راتلونکو ټاکنو کې د هغو ونډه تائید کړه. د بوش په رهبرۍ له دغه نوي خوځښت سره په مخ کېدو، سنتي ګوندونه (له PRS پرته چې له FUS سره یوځای شوی و) له ټاکنو وویستل شول، او اجازه یې ورکړه چې Generación del Chaco په ټول هېواد کې د ټاکنو مخکښ شي او په کنوانسیون بشپړ کنټرول ولري. د ۱۹۳۸ زکال د مۍ په ۲۷ مه دغه کنوانسیون د اساسي قانون پر بنسټ بوش د جمهوریت د ولسمشر او انریکه بالدیویزیو یې د ولسمشر د مرستیال په توګه وټاکل. دواړو راتلونکې ورځ لوړه وکړه او د دوی د دورې پای ورځ هم د ۱۹۴۲ زکال د اګست ۶ مه وټاکل شو.
د اکتوبر په ۳۰ مه دغه کنوانسیون په بریالۍ توګه وکولای شي د ۱۹۳۸ زکال د بولیویا اساسي قانون تولید کړي چې د بولیویا په تاریخ کې د هغو د ټولنیزې ځانګړنې د لرلو له امله یو له مهمو اساسي قوانینو څخه و. نوي اساسي قانون د کار حقونو ته رسمیت ورکړ او له هغو یې دولتي ملاتړ اعلان کړ، د حداقل معاش، کلنۍ رخصتۍ او د ټولنیزو اړتیاوو د مسایلو اړوند یې د دولت د لا زیات دخالت اجازه ورکړه او د بولیویا د بومي اوسېدونکو د ټولنو په رسمیت پېژندو او همدارنګه یې هغوی ته د تحصیلي زمینو په برابرولو سره ټولنیز عدالت هم ټینګ کړ.
فوربس
فوربس (به  کې   یوه امریکایی مجله او میډیا شرکت دی چې په 1917 کې د B. ج. فوربس تاسیس شو. نن ورځ فوربس مجله په هرو دوو اونیو کې خپریږي او په امریکا او نړۍ کې یو له مشهورو اقتصادي مجلو څخه شمیرل کیږي. د فوربس ترټولو مهم سیالان د فارچون مجله او بلومبرګ بزنس ویک دي. د فوربس شرکت اوس د فوربس کورنۍ ملکیت دی.
تاریخ
فوربس په 1917 کې د برټي چارلس فوربس په نوم د سکاټلینډ مهاجر له خوا تاسیس شو. هغه د اقتصادي مسايلو مشهور کالم ليکونکی و او د هارسټ مجلې لپاره يې ليکنه کوله. په 1954 کې د هغه له مړینې وروسته، د هغه زوی بروس د هغه ځای ناستی شو. بروس هم په 1964 کې مړ شو او د هغه ورور مالکم سټیونسن فوربس مدیر او خپرونکی شو. (1917-1990) د خپل مشر زوی مالکم له مړینې وروسته، هغه د فوربس مدیر او د فوربس مجلې مدیر شو. اوس مهال ، سټیو فوربېز د دې مجلې مدیر دی.
د مرکزي دفتر پلور
د 2010 په جنورۍ کې، فوربس یوې موافقې ته ورسیدل چې د منهاټن په پنځمه ایونیو کې د خپل مرکزي دفتر ودانۍ د نیویارک پوهنتون ته وپلوري. د معاملې شرایط نه دي خپاره شوي ، مګر فوربز د پنځه کلن پلور او اجارې تړون لاندې کار کولو ته دوام ورکړ. د شرکت مرکزي دفتر په 2014 کې د نیو جرسي ښار د ښار نیوپورټ برخې ته لیږدول شوی.
خپاره شوي لیستونه
هر کال، فوربېز څو مختلف لیستونه خپروي، چې تر ټولو مهم یې دا دي:
مهرين پيرزاده
مهرین کور پیرزاده (د نومبر په 5مه په 1995مېلادي کال کې زېږېدلې) یوه هندي ماډله او اداکاره ده چې معمولاً د تېلوګو ژبې فلمونو کې کار کوي. مهرین پیرزاده په ټالی ووډ کې خپله لومړۍ لوبه وکړه د ناني سره په کرشنا ګادي ويرا پريما ګادها فلم کې. مهرین کور پیرزاده په ۲۰۱۷ کال کې له پهلاؤري فلم څخه د بالیووډ سينما کې خپل سفر پيل کړ.
لومړنی ژوند
مهرین کور پیرزاده د ۱۹۹۵ کال د نومبر په ۵ مه د هند د پنجاب ایالت په بټنډا ښار کې په یوه سکه کورنۍ کې زېږېدلې ده. هغه یو کشر ورور لري چې ګرفتح پیرزاده نوميږي.
مهرین خپلې لومړنۍ زده کړې د اجمیر د میو کالج د نجونو په ښوونځي کې سرته رسولې او په همدې ښوونځي کې د زده کوونکو د شورا غړې هم وه او خپلې لومړنۍ زده کړې یې د اراولي په پاته وي لېسه کې سرته رسولې دي.
ماډلینګ
مهرین خپله لومړۍ په تېلوګو ژبه کې د کرشنا ګادي ویرا پریما ګدا په نوم فلم جوړ کړ. او په دې فلم کې هغې د مهالکشمي رول لوبولی دی. دا فلم په تیلوګو ایالتونو او د متحده ایالاتو د بکس دفتر کې هټ ثابت شو. د 2017 په مارچ کې، مهرین په بالیووډ کې په خپله لومړۍ فلم کې د انوشکا شرما ، دلجیت دو سنج او سورج شرما سره مخامخ شو. د مهرین کور پیرزاده د ټلی ووډ وروستی هټ راجا دی ګریټ دی چې د روی تیجا همکار دی او یو کامیډی ایکشن فلم دی.
سرچينې
وېشنيزه:1990 زېږېدنې وېشنيزه:1995 زېږېدنې
د فلم تاريخ
که څه هم د هنري وسيلې په توګه د فلم راتګ په روښانه ډول نه دی راپېژندل شویو مګر د ۱۸۹۵ز کال د ډسمبر په ۲۸ نېټه پاريس کې د لومير ورونو د لسو لنډو فلمونو سوداګريز او عمومي نندارې د اټکل شوې سينماتوګرافيک خوځنده انځورونه د تمې خلاف ودې په توګه ګڼل کېدلی شي. د سکلادانوسکي ورونو “Skladanowsky brothers” په څېر د نورو اشخاصو له لورې هم پخوانۍ سينماتوګرافيک پايلې او نندارې وې، چې د ۱۸۹۵زکال د نومبر په لومړۍ نېټه يې برلين کې د پيسو په بدل کې ګډونوالو ته د لومړني خوځنده انځور د ښودلو په موخه په خپل لاس جوړ کړي بايسکوپ څخه ګټه پورته کړه، مګر دوی د کيفيت، مالي ملاتړ او زغم يا د هغه حرکت د موندلو بخت نه درلود، چې سينماتوګرافي لومير يې نړيوالې بريا ته ورسول.
په لنډه موده کې ټوله نړۍ کې د فلم د توليد شرکتونه او سټوډيوګانې رامنځته شوې. د خوځنده انځور لومړنۍ لسيزه له يو نوي والي څخه د ډله ييزې وخت تېرۍ یو رامنځته شوي صنعت ته د فلم د لېږد يا حرکت شاهد وه. لومړني فلمونه تور او سپين  او له دې يوې دقيقې څخه لنډ وو، چې ثبت شوی غږ يې نه درلود او د يوې ثابتې کمرې په مرسته يوازې له يو [ډول] شاټ څخه جوړ شوي وو.
د عمومي سينمايي ژبې پر اړه منلو کړنلارو د کالونو په اوږدو کې په سمون، د کمرې حرکتونو او نورو سينمايي تخنيکونو سره وده وکړه، چې د فلمونو د کيسې په ځانګړو ونډو کې يې مرسته کوله.
ځانګړې اغېزې يا افکټونه د ۱۸۹۰ز لسيزې راهيسې فلمونو کې بڼه يا بېلونکې نښه ګرځېدلي دي، چې د جورجيس ميلېس “Georges Melies” په خيالي فلمونو سره نامتو شول. په ننداره يا تياتر کې د زياتره افکټونو تر سره کول ناشوني يا نه پلي کېدونکي و او په همدې ډول يې د فلمونو د ازمايښت ارزښت نور هم لوړ کړ.
تخنيکي پرمختګونو د فلم موده يا وخت زيات کړ (چې په ۱۹۰۶ز کال کې د يو فيچري فلم لپاره ۶۰ دقيقو ته رسېده)، د غږ ثبتول يې له خوځنده انځور يا فلم سره همغږي کړل (چې د ۱۹۲۰ز لسيزې له پای راهيسې کارول کېږي) او رنګ (چې له ۱۹۳۰ ز لسيزې راهيسې کارنده دی) او درې بعدي “3D” (چې په لنډمهالي ډول د ۱۹۵۰ ز لسيزې په لومړيو کې وپېژندل شول او له ۲۰۰۰ زکال راهيسې اصلي بهير دی) څخه په فلم جوړولو کې کار واخېستل شو. غږ د سرليک کارتونو د خنډونو اړتيا پای ته ورسوله، فلم جوړونکو لپاره يې د کيسې شونتياوو کې اوښتون رامنځته کړ او د فلم جوړونې يوه بشپړونکې برخه شوه.
هغه سيستمونه چې يو څه ارزانه وو او په اسانۍ سره کارول کېدل (د فلم، ويډيو او ځيرک موبايل د ۸ ملي متر کېمرو په ګډون)، ورځ تر بلې زياتېدونکو خلکو ته لاره هواره کړه، چې د کورني فلمونو او ويډيوي هنر په ګډون د هر ډول موخې لپاره بېلابېل کيفيت لرونکي فلمونه جوړ کړي. د فلمونو تخنيکي کيفيت په عمومي ډول د مسلکي فلمونو په پرتله ټيټ و، مګر په ګڼيال يا ډيجيټل ويډيو او د پېرلو وړ لوړ کيفيت لرونکو ډيجيټل کېمرو سره يې برمختګ وکړ.
د ډيجيټل توليد لارې چارې چې د وخت په تېرېدلو سره يې وده کوله، د ۱۹۹۰ ز لسيزې پر مهال له زيات نه زيات نامتو شوې، چې په زياتېدونکي ډول د ليدلو وړ رښتينو افکټونو او نامتو فيچر وزنه کمپيوټري انيمېشنونو (انځورونو کې د حرکت راوستلو لارې چارې) لامل شوې.
د وخت په تېرېدلو سره د فلم بېلابېل ژانرونه راپورته شول او د بريا د بدلېدونکو درجو خوند يې وڅکه، چې پراخه توپيرونه يې درلودل؛ د بېلګې په ډول: د کرکې يا ډار فلمونه (چې له ۱۸۹۰ز لسيزې څخه راپدېخوا جوړېږي)، خبري فلمونه (چې د متحده ايالتونو سينماګانو کې د ۱۹۱۰ز لسيزې او د ۱۹۶۰ ز لسيزې د وروستيو تر منځ خپاره شوي دي)، موزيکال يا موسيقي لرونکي فلمونه (چې له ۱۹۲۰ ز لسيزې څخه راوروسته اصلي بهير لري) او پورنوګرافيک فلمونه (چې د ۱۹۷۰ ز لسيزې پر ممهال يوه طلايي دوره تجربه کوي).
په يوه هنري بڼه
په يوه هنري بڼه د فلم کارول د (ژبني) کيسه ويلو، ادبياتو، نندارې او بصري يا د ليدلو وړ هنرونو په څېر، د هنرونو بېلابېلو لومړنيو دودونو څخه سرچينه اخلي. کانتاستوريا “Cantastoria” او ورته لرغونو دودونو د کيسې ويل د انځورونو له لړۍ سره يو خای کړل، چې نندارې ته وړاندې شوي يا له يو بل څخه وروسته په ګوته شوي وو. د فلم جوړولو لومړنۍ بڼې چې د معاصر فلم د ټيکنالوژۍ له منځته راتګ څخه وار له مخه يې د هنر جوړلو برخه کې له رڼا يا نور او سيورو څخه ګټه اخېستې وه، د سيورو کښل يا رسمول، shadow puppetry، Camera obscura او جادويي څراخ “magic lantern” وو.
د سيوري رسمول يا “shadowgraphy” او “shadow pupeetry” د وخت تېرۍ او کيسې ويلو لپاره د خوځنده انځورګرۍ د کارونې د ارادې لومړنۍ بېلګې وړاندې کوي. د هنر هغه بڼه چې د کيسو جوړولو کې د مرستې په موخه يې د لاس يا څېزونو په واسطه له جوړو شويو سيورو څخه ګټه اخېستله، فکر کېږي لرې ختيځ کې رامنځته شوی دی. د سيوري نانځکتوب يا “shadow puppetry” د پېړيو لپاره د اسيا لويې وچې شا او خوا په ځانګړې ډول جاوه “Java” کې د نامتووالي دوره تېره کړه او په پای کې د روښانفکرۍ دورې پر مهال اروپا ته خپور شو.
د ۱۶ پېړۍ نيمايي کې د وخت تېرۍ فلمونو جوړونکو د خپلو سينمايي کړنو د پياوړي کولو په موخه د “camera obscura” او د طرحې د نورو بڼو په څېر تخنيکونو په کارولو سره زياتره وخت د ارواه په ډول بلاګانو انځورونه جوړ کړل. جادويي څراغ چې د ۱۷ پېړۍ په وروستۍ نيمايي کې يې وده وکړه، داسې برېښي چې د مړي، لويو بلاګانو او نورو ډارونکو څېرو د انځورونو په مرسته يې دې دود ته دوام ورکړی دی. نږدې ۱۷۹۰ ز کال کې دې کار د ګڼ رسنيزې ارواه نندارې ته وده کړې وه، چې د فانتاسماګوريا “Phantasmagorai” په نوم پېژندل کېږي. دا نامتو نندارې د ميخانيکي سلايډونو، شاته نقشې، ګرځنده پروجيکټورونو، superimposition، يو شاټ په بل کې ننويستلو يا منحل کولو، ژونديو لوبغاړو، لوګي (چې ښايي نقشې په کې اچول شوې وي)، شهرت، غږونو او ان برېښنايي ټکانونو په کارولو سره د ننداره چيانو د وخت تېرۍ لامل شوې. په داسې حال کې چې د جادويي څراغ زياتره لومړنۍ نندارې د ليدونکو د وېرولو په موخه وې او د نقشه کښونکو له لورې پرمختګونه د نوښتي او ان زده کړيزو کيسې ويلو لامل شول، چې د يو څه پراخه کورني ننداره کونکو غوښتنه يې کولی شوه. يو بل کې د منظرو د حل کولو او کروما پردو په څېر نويو مخکښو لارو چارو يا تخنيکونو د دوه نقشه شويو انځورونو تر منخ د يو څه نرم لېږد کار اسانه کړ او د پياوړو کيسو په برابرولو کې يې مرسته وکړه.
په ۱۸۳۳ زکال کې د جوزف پلاتيو، مايکل فاراډي او سيمون سټامپفر له لورې په ويل شويو څرخونو [ويناوو] کې د سټروبوسکوپيک خيال پوهنيزه څېړنه، د فانټاسکوپ د رامنځته کېدلو لامل شوه، چې د ستروبوسکوپيک مېز يا فيناکېسټېسکوپ په نوم هم يادېږي او د يو څه مودې لپاره بېلابېلو اروپايي هېوادونو کې عام و. پلاتيو فکر وکړ چې دا به په فانټاسماګوريا کې د کارولو په موخه نوره وده هم وکولی شي او سټامپفر پر لولو باندې د اوږدو ټوټو په کارولو سره د اوږدو نندارو لپاره د سيستم جوړولو او همدا راز يوې رڼې نسخې (چې ښايي د نقشې لپاره وي) په فکر کې شو. پلاتيو، چارلس ويټسټون، انټوني کلاوډېټ او نورو د حقيقت د يو څه زيات بشپړ خيال جوړولو په موخه، له سټيروسکوپ (چې ۱۸۳۸ز کال کې وړاندې شوی و) او انځورګرۍ (چې ۱۸۳۹ ز کال کې رامنځته شوې وه) سره د ياد تخنيک د يو ځای کولو هڅې وکړې، مګر دا ډول ازمايښتونه د لسيزو لپاره د اوږدې مودې لپاره فلم د رڼا پر وړاندې د راتللو اړتيا او د هغو څيزونو شا او خوا د حرکت د تتوالي له امله زياتره وخت له خنډ سره مخامخ شول، چې د انځور پر حساس کيمياوي موادو باندې د منعکس شوې رڼا د غورځېدلو پر مهال يې حرکت کاوه. خورا لږو خلکو له ولاړ خوځښت “stop motion” تخنيکونو څخه د ښو پايلو تر لاسه کولو وړتيا درلوده، مګر دې ټولو يوازې په لږه کچه بازاري بڼه غوره کړه او په حرکت د راوستل شوي انځورګرۍ هيڅ بڼې د کرونوفوتوګرافي له منځته راتګ څخه وړاندې زيات کلتوري اغېز نه درلود.