دنړۍ_لس_ښکلي_ځنګلونه
د تونګاس ځنګل
نوموړی ځنګل د امریکا هېواد یو ډیر لوی ملی ځنګل دی چې د نوموړي هېوادپه سرد سیره ایالت الاسکا کې موقعیت لري. دا چې نوموړي ځنګل کې بومی انواع زیاتره موقعیت لري نو نوم یې هم د همدې څخه اخیستل شوی دی د دې ځنګل په اړه جالبه نقطه دا ده چې ډیر زیات مساحت لري چې تقریبا ۶۹ زره کېلو متره مربع ساحه په برکې نیسي کم نفوس او د انسانی تمدن څخه لیری والی د دې باعث شوی دی چې دغه ځنګل د الاسکا یو د هغه ځنګلونو څخه وشمیرل شي چې حیواناتو زیاتې وحشې نوعې لري او هلته یې هستوګنه غوره کړي ده. یوه بله په زړه پورې نقطه د دغې ځنګل په اړه دا ده چې په دې ځنګل کې تقریبا ۷۵ زره نفوسژوند کوی چې د هم هغې ساحې خلک دي د ځنګل نوم هم یو د هغه قبائلو د نوم څخه اخیستل شوی دی. د دې ځنګل ډیره زیاته ښکلا دیته لاره هواره کړې ده چې زیات شمیر لیدونکې ورڅخه هر وخت لیدنه کوي او ډلې ډلې سیلانیان ورته راځي د دې ځنګل زیاته برخه د ساتل شوي ساحې مثال لري ځکه چې زیاته لاسوهنه پکې نه ده شوي. دتونګاس ساتل شوی سیمه چې د طبیعي منابعو څخه غنی ده اود الاسکا په ایالت کې موقعیت لري ۱۷ میلون(km2 ۶۹۰۰۰)  جریبه ساحه په برکې نیسی.تأسیس کال یی ۱۹۰۷ دسپتمبر لسمه نیټه نوموړی ساحه کې زیاتره برخه معتدل باراني ځنګلونه تشکېلوي. دزیاتره هغه وښو اوحیواناتو چې په نوروځایونوکې د انقراض دخطر سره مخ دي نوموړی ددوي کور تشکېلوي نو ددوی ساتنه دامریکا متحده ایالاتو د ځنګل د خدماتو د اداری لخوا په بیلابیلوساحو کې ترسره کېږي لکه د تونګاس جزایر ، طبیعي یخچالونو او کاناډا سره په بین المللی پوله باندې او داسی نورو ساحو کې  او محلی  دفاتر یی په کریګ ، هوناه ،الاسکا، جونو، کتچېکان ،پټرزبورګ ،سیتکا  ،تورن خلیج او رانګل کې موجود دي. دنوموړی ځنګل په اړه دریاست جمهوری لخوا په بیلابیلو وختونو کې بیلابیلی اعلامی خپری شويدي لکه په ۱۹۰۲م کال کې اوبله په ۱۹۰۷م کال کېچې بلاخره  دتونګاسس ملی ځنګل ۱۹۰۸م کال کې د دوو خنګلونو د الحاق په نتیجه کې منځته راغی.چې دځنګل په ترکېب کې زیاته برخه دالاسکا دجنوب شرق برخی څخه ده. په۱۹۵۰م کال کې د اتوماسیون لخوا دالاسکا په جنوب شرق کې ځني عملیات د نوموړی ځنګل په ساحلی برخو کې وشول د هغه جاپانیانو د بهبود لپاره چې په دوهم نړیوال جنګ کې شامل وه ۱۹۵۰م کال کې همدارنګه دځنګل د خدماتو په لړ کي د دوو کارخانو سره اوږد مهاله تړونونه وشول .چې دغه دوه شرکتونه د خمیر شرکت او پالپ شرکتونه وه. دنوموړی شرکتونو قدرت په قراردادونو پورېتړلي وه دپالپ شرکت سره په ټیټ قیمت قرار داد شوي وه. چې دلرو پرتو سیمو کې یوه ونه البته د یو برګر په قیمت سره معامله شوی وه. البته ۱۹۹۰ کال د مصوبې په اساس ولی ورسته داتوماسیون لخوا داصلاحاتو په نتیجه کې دغه قانون لغوه شو اوداسي قانون یی جوړ کړ چې د تونګاسس ملی ځنګل څخه باید په کال کې ۴۰ میلیونه ډالر عاید په لاس راشيچې ددي تجارت په نتیجه دوه لوی بیابانی ساحی دلته تشکېل شوی چې موضوع د چاپیریال ساتنی ته راجع شوه او د خمیر او پالپ شرکتونو په اړه د محیط زیست د ککړولو ادعا وشوه چې په نتیجه کې ددوی دغه قراردادونه په کال ۱۹۹۳ او ۱۹۹۷ کلونو کې وځنډیده. اوپه ۲۰۰۳ م کال کې دځنګل د لرګیو د پلور بڼه بدله شوه چې نور طرزالعملونه ورته غوره کړای شول خو بیا هم دونو قیمت ټیټ  وه او دولت ته کم څه لاس ته ورتلل چې داتوماسیون د بودیجی په کسر باندې پای ته ورسیده چېپدې ورستیو کې په تونګاسس ځنګل کې د ونودرجه بندي ترسره شوه چې اوس مهال د الاسکا سروی اوقرمزي سروو په ونوباندې تمرکز شوی دی. دځنګل دنویو خدماتو په لړ کې دتونګاس دبیلو بیلو جزیرو تر منځ چې خپلو کې سره جلا شوی دی لارې اوسرکونه دبیلابیلو مقاصدو په منظور تر سره شوی البته دځنګل د استخراج اودلرګیو د محصولاتو لپاره یی اصلی هدف وه. ددې تر څنګ د نوموړو لارو څخه سیاحینو دښکار ، ماهیګیری او نورو مقصدونو په منظور کار اخیسته ولی وروسته ددی سرکونو دایستلو سره دخلکو پاڅون تر سره شوو چې هدف یی دا وه چې باید دځنګل ساحه ټوټې ټوټې نه شي ځکه دا وحشی ژوو ژوند لپاره یو جدي ګواښ دي او همدارنګه د ماهیانو او دهغوی د هګیو په سیستم ژوره اغیزه لري ددې څخه علاوه پاڅون کوونکې استدلال کوی چې شته لاری د ضرورت د رفعې په خاطر کافي دي. ۲۰۰۱ م کال کې د بیل کلینټن د دولت په اخره ورځ دتونګاس ملی ځنګل دRoadlessپه طرحه کې ونغاړل شو او نویو سرکونو دایستلو مانع وګرځید اوپه اوسني حالت کې متوقف کړل شو. د ۲۰۰۷ کال د جون په میاشت کې دامریکا په متحده ایالاتو د اعضاو لخوا د نوموړی ځنګل څخه د فدرال سرک د تیریدو مخنیوي وکړ په نوموړی کال کې جمهوريت غوښتونکو د ځنګل د قطعه کولونه د مخنیوي یواځنی هدف دچاپیریال ساتل وه. تونګاس ځنګل د۷۵۰۰۰ کسانو چې هلته کار کوی کور دی ،دری جامعي هلته ژوند کوی چې لویه یی ۳۱۰۰۰نفری جامعه ده چې دغه کسان د تلینګتی څخه دي چې دالاسکا چې د جنوب شرق څخه دي.