cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د لویې بریتانیا ملکه، آن
لومړی ژوند
هماغه ډول چې په سلطنتي کورنۍ کې دود و؛ آن او خور یې له پلار څخه جلا د لندن په ریچمونډ کې په خپل بل ملکیت کې را لوی شول. د دویم چارلز په امر له دې سره چې پلار یې کاتولیک و؛ هغوی د ډګرمن اډوارډ او مېرمن فرانسیس ویلیرز تر پالنې لاندې د پروتستانت په توګه را لویې شوې. د دوی زده کړو د انګلیکان کلیسا د باورونو په زده کولو تمرکز درلود. د لندن کشیش هنري کامپتون د آن د لارښود په توګه وګمارل شو.
حجاب
[3] . احزاب/۵۳.
د لویې بریتانیا ملکه، آن
لومړی ژوند
د ۱۶۷۱ زکال په شاوخوا کې آن د لومړي ځل لپاره سارا جنینګز سره ولیدل چې وروسته د هغې نږدې ملګرې او یو له اغېزمنو سلاکارانو څخه شوه. جنینګز په ۱۶۷۸ زکال کې له جان چرچیل سره (چې بیا د مارلبروګ دوک شو) واده وکړ. د هغې خور اربیلا چرچیل د یورک د دوک معشوقه وه چې نوموړی بیا د آن تر ټولو مهم جنرال شو.
په ۱۶۷۳ زکال کې کاتولیک مذهب ته د یورک د دوک د مذهب په بدلون ټول خبر شول او هغې له کاتولیکې شهزادګۍ ماري موډنا سره چې یوازې شپږ نیم کاله له آن مشره وه واده وکړ. دویم چارلز هېڅ قانوني اولاد نه درلود، همدا و چې د یورک دوک د هغه د ځای ناستو په کتار کې مخکې و او ورپسې د هغه د دوو ژوندیو لوڼو ماري او آن نوبت و – تر هغه مهاله چې هغه زوی نه لرلی. په راتلونکو لسو کلونو کې د یورک نوې دوشس ۱۰ ماشومان وزېږول خو ټول د زېږون او یا هم د ماشومتوب پر مهال مړه شول، هماغه و چې ماري او آن له خپل پلار وروسته د سلطنت د ځای ناستوب په کتار کې په یوبل پسې شول. داسې هر ډول نښانې شتون لري چې د آن د ژوند په لومړیو کې د آن او د هغې د میرنۍ مور ترمنځ اړیکې ډېرې ښې وې او د یورک دوک هم یو مسئولیت منونکی او مهربان پلار و.
مړینه
د ۱۷۱۳ زکال د جنوري او جولای میاشتې ترمنځ آن نشو کولای په لار وګرځي. په کریسمس کې هغې تبه لرله او د ساعتونو لپاره بېهوښه وه، هغه چې لامل وګرځېده داسې ګنګوسې خپرې شي چې د هغې مړینه نږدې ده. هغه ښه شوه خو په مارچ میاشت کې بیا شدیده ناروغه شوه. د ۱۷۱۴ زکال د جولای په ۲۷مه د پارلمان د اوړي د رخصتیو پر مهال هغې هارلي چې پرې بې باوره شوې وه له خزانه دارۍ منفک کړ. د روغتیايي ستونزو سربېره چې ډاکټرانو یې هغه د دولتي مسایلو د عاطفي فشار له امله بللې هغې د کابینې د غونډې په شپنیو وروستیو دوه ناستو کې برخه واخیسته او د هارلي ځای ناستی یې وټاکه. دریمه غونډه هغه مهال چې نوموړې ډېره ناروغه شوه لغو شوه. هغې د ۱۷۱۴ زکال د جولای په دېرشمه د ګلوسسټر د مړینې په کالیزه کې د مغزي سکتې له امله د خبرو کولو وړتیا نه لرله او د خپلې خصوصي شورا په مشوره یې د خزانه دارۍ د مامورینو واګې د شروسبري لومړي ډوک چارلس تالبوت ته وسپارلې.
ان د ۱۷۱۴ زکال د اګست په لومړۍ نېټه د سهار په ۷ نیمو بجو مړه شوه. د هغه یو ډاکټر جان اربوتنوت باور درلود چې د هغې مړینه له یو ځورونکي او خواشینونکي ژوند څخه د هغې د خلاصون په معنی وه. هغه جانتان سویفت ته ولیکل: «زه باور لرم چې یو ستړي مسافر ته خوب دومره خوندور نه دی لکه دې ته چې مرګ خوندور و». هغه د اګست په ۲۴ مه د ویسټ منیسټر کلیسا په سویلي لاره کې د خپل مېړه او زامنو په خوا کې خښه شوه.
چنغله
چنغله هغه لقب دی چې یوې نجلۍ یا ښځې ته ورکول کیږي، او په تعریف کې، دا يوه ملګرې او انډيواله ده چې د یو چا سره په دوه اړخیزه توګه مينه ناکه یا عاشقانه جنسي اړیکه جوړوي؛ په هرصورت، دا سرلیک هغو ښځو او نجونو لپاره هم کارول کیږي چې د همجنسبازۍ له امله په عاشقانه-جنسي اړیکو کې ښکېل دي.
د "چنغلې" لقب پراخ او مختلف استعمالونه لري، نو په دې برخه کې ډېری بحثونه او اختلافونه شتون لري. په لوېدیځو ټولنو کې هغه نجلۍ چې د خپل نارینه غوره ملګري سره نږدې اړیکې لري د "ملګرې يا چنغلې" په نوم یادیږي او دا اړیکه تر ډېره د ملاقات، تلیفون کولو، بهر تګ او داسې نورو سره تړاو لري. د هلکانو لپاره، د ملګرتیا او دوستۍ لپاره د نجلۍ هڅول په ځوانۍ او نو ځوانۍ کې یو مهم پړاو دی.
نزهت پټان
نزهت پټان ( سندهي ). : نزهت پټان ; زیږیدلی: 12 فبروري 1965) یوه پاکستانۍ سیاستواله ده چې د اګست 2018 راهیسې د پاکستان د ملي اسمبلۍ غړې ده . له دې وړاندې نوموړې له ۲۰۰۲ تر ۲۰۱۳ پورې د سندهـ صوبايي اسمبلۍ غړې هم وه.
وختي ژوند او زدکړه
نوموړې د ۱۹۶۵ کال د فبرورۍ په ۱۹ مه د پاکستان په سندهـ ایالت حیدراباد کې زیږیدلې وه.
هغه په سیاسي علومو کې د ماسټرۍ سند او په اقتصاد کې د هنرونو ماسټر سند لري.
سیاسي دندې
هغه د پاکستان د پیپلز پارټۍ (PPP) د کاندید په توګه د سیند صوبايي اسمبلۍ ته د 2002 په پاکستان کې په ټولټاکنو کې د ښځو لپاره ځانګړې شوې څوکۍ ته وټاکل شوه.
په مارچ 2006 کې، هغې د پیپلز ګوند پریښوده او د پاکستان مسلم لیګ (ق) سره یوځای شوه. هغې په ۲۰۰۶ کال کې په یوه مرکه کې ویلي و چې له تېرو ۲۷ کلونو راهیسې له پیپلز ګوند سره تړاو لري.
هغه د 2008 پاکستان په عمومي ټاکنو کې د مسلم لیګ (ق) نوماندې په توګه د ښځو لپاره ځانګړې شوې څوکۍ کې د سیند صوبايي اسمبلۍ ته بیا وټاکل شوه.
په 2011 کې، هغه مسلم لیګ (ق) پریښود او د پاکستان مسلم لیګ (هم خیال) سره یوځای شو.
د ۲۰۱۶ کال په اکتوبر کې هغې یو ځل بیا سیاسي ګوند بدل کړ او دا ځل یې د پاکستان تحریک انصاف سره یوځای شوه. هغه په سندهـ ایالت کې د پاکستان تحریک انصاف (پي ټي آی) د ښځو د څانګې مشره شوه.
هغه د پاکستان د 2018 په عمومي ټاکنو کې د پاکستان د ملي اسمبلۍ د غړې په توګه د پی ټي آی د کاندید په توګه د سیند څخه د ښځو لپاره ځانګړې شوې څوکۍ کې وټاکل شوه.
سرچينې
<references group="" responsive="0"> وېشنيزه:1965 زېږېدنې وېشنيزه:پاکستان ولسوالۍ وېشنيزه:پاکستان لپاره جنگېدونکي هزاره گان وېشنيزه:پاکستان لپاره جنگېدونکي افغانان وېشنيزه:پاکستان تانبې وېشنيزه:پاکستان او افغانستان وېشنيزه:پاکستان وېشنيزه:پاکستان سوپر ليګ وېشنيزه:پاکستان سوپر لیګ وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
احد حام
اشر زوي هېرش ګينسبرګ (زوکړه: ۱۸۵۶ د اګسټ ۱۸، مړينه: ۱۹۲۷ د جنوري ۲) په اصل کې د خپل عبراني نوم او قلمي نوم احد حام په توګه پېژندل کېږي، چې عبراني مقاله ليکونکی او د دولت پلويو لومړنيو صيهون پلويو مفکرينو له ډلې څخه و. نوموړی د کلتوري صيهونيزم د بنسټګر په توګه پېژندل کېږي. اسرايلو کې د يهودي «معنوي مرکز» د يو بې دينه ليد په درلودلو سره يې د تيودور هرزل مخالفت وکړ. نوموړي د سياسي صيهونيت د بنسټګر هرزل خلاف يوازې د يهوديانو د دولت نه، بلکې يهودي دولت لپاره هڅې وکړې.
ژوند ليک
اشر زوي ګېنسبرګ (احد حام) د روسي سترواکۍ په کېف ولايت “Keiv Governorate” (نني اکراين) په سکېرا “Skvyra” کې د شتمنو والدينو سپېڅلې کورنۍ کې زېږېدلی دی. د اته کلنۍ په عمر يې خپل ځان ته د روسي لوستلو زده کړه پيل کړه. پلار يې يسعياه نوموړی تر ۱۲ کلنۍ پورې “heder” ته واستوه. کله يې چې پلار د کيف سيمې په يو کلي کې د يو پراخه ملکيت مدير شو، خپله کورنۍ يې هلته وېوړه او خپل زوی لپاره يې خصوصي ښوونکي وګومارل، چې په خپلو زده کړو کې خورا تکړه شو. ګېنسبرګ د ارتودوکس يهوديانو د دين او دودونو د وچفکره يا متعصب طبيعت نيوکه کونکی (منتقد) و، مګر د خپل کلتوري ميراث او په ځانګړي ډول د يهوديت د اخلاقي هيلو پر وړاندې ژمن پاتې شو. نوموړي د ۱۷ کلنۍ په عمر له رېوکي “Rivke” سره واده وکړ او د شلومو او راچيل په نومونو يې دوه ماشومان درلودل. حام په ۱۸۸۶ ز کال کې له خپل مور او پلار، مېرمن او ماشومانو سره په اودسا “Odessa” کې استوګن شو او د کورنۍ سوداګرۍ ته ننوت. په ۱۹۰۸ ز کال کې فلسطين ته له يو سفر څخه وروسته ګينسبرګ د وېسوتزکي چای “Wissotzky Tea” شرکت د ادارې برابرولو په موخه لندن ته لاړ. نوموړی د ۱۹۲۲ زکال په لومړيو کې تل ابيب “Tel Aviv” کې مېشت شو، چې هملته يې تر ۱۹۲۶ ز کال پورې د ښار شورا د اجرائيه کمېټې د غړي په توګه خدمت وکړ. ګېنسبرګ د ناسم روغتيايي حالت له امله په ۱۹۲۷ز کال کې مړ شو.
صيهونيستي فعاليت
د خپلې دېرش کلنۍ په لومړيو کې ګېنسبرګ بېرته اودسا ته ستون شو، چې هملته له لوی پېنسکر “Leon Pinsker” څخه اغېزمن شو. پېنسکر د هووېوې صيهون (د صيهون مينه والو) خوځښت يو مشر و، چې موخه يې فلسطين کې د يهودانو مېشت کول وه. ګېنسبرګ د پېنسکر خلاف پر هغه سياسي صيهونيزم باندې باور نه درلود، نوموړي يې په توندۍ او پياوړتيا سره مبارزه وکړه او ياده ټوله دوره يې ترخه کړه. د دې پر ځای يې په تيت او پرک يهوديانو کې د کمزوري کوونکو برخو د مخنيوي په موخه د عبراني رنسانس معنوي ارزښت ورغوه. نوموړي بارو درلود چې فلسطين کې د يهوديانو راټولېدنه ځواب نه و. کېببوتز ګاليوت “Kibbutz galuyot” د شوني معاصره پروژې په پرتله يوه مسيحي هيله وه. رښتينی ځواب د فلسطين دننه په يو معنوي مرکز يا مرکزي ټاټوبي کې پروت دی، چې هغه اريتز اسرايل “Eretz Israel” سيمه ده، چې د پېښې يا تقليد کولو په موخه ښآيي د يهودي تيت او پرک نړۍ لپاره يو نمونه يي موډل جوړ کړي او دا به د تيت او پرک يهوديانو د هندسي نړۍ لپاره يو معنوي تمرکز وي. نوموړی له لومړني صيهونيستي کانګرس “First Zionist Congress” څخه وروسته له صيهونيستي خوځښت څخه د خپل دې حس له مخې بېل شو، چې د تيودور هرزل خپرونې عملي بڼه نه درلوده. ګينسبرګ له ۱۸۸۹ څخه تر ۱۹۰۶ ز کال پورې په صيهونيستي سياست کې د سرلوړي روښانفکر په توګه وځلېد.
د فلسطين کتنې
احد حام څو ځلې فلسطين ته سفر وکړ او هلته يې د يهودي استوګنې د ودې په اړه راپورونه خپاره کړل. دوی په عمومي ډول خوابدي وو. دوی د لوږې، د عربانو د ناخوښۍ او نا ارامۍ، بېکارۍ او هغو خلکو په اړه راپورونه ورکړل، چې له فلسطين څخه وتل. سيمې ته د هغه د ۱۸۹۱ ز کال له سفر څخه لږه موده وروسته يې يوه مقاله کې د «سترې تېروتنې» پر وړاندې خبرتيا ورکړه، چې د يهودي مېشتو وګړو په منځ کې د يادونې وړ وه او ياده تېروتنه فيلاهين “fellahin” سره له کرکې ډک چلند کول او ټول عربان د خرو په شان د دښتې ځناور ګڼل وو.
اسلام او روغتیا
د کتاب نامه: اسانه اسلامپوهنه ( د ژڼیو لپاره)
لیکوال: شیخ محسن قرآیتي (د تفسیر نور مفسر)
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
وېبپاڼه:www.andyal.com
= : اسلامي اخلاق (روغتیایی احکام) =
اسلام پاکوالي او روغتیا ته خورا ارزښت ورکوي.
رسول الله (ص) خپلې جامې په یوه دیګ کې اچولې او بیا یې خوټولې، تر څو د پاکوالي لوړه درجه یې ساتلې وي.
د حضرت محمد (ص) شعار دا و: (( پاکوالی د اسلام ستنن ده.))
بل شعار یې دا و: (( پاکوالی د ایمان برخه ده.[1]))
داچې په اسلام کې د تورو جامو اخستو سپارښتنه نه کېږي، شونې ده دلیل یې دا وي، چې ناپاکي او خیری پر تورو جامو نه ښکاره کېږي او انسان یې وینځلو ته نه اړ ایستل کېږي.
د حضرت محمد (ص) د ژوند په باب راغلي دي، چې پاکوالي، روغتیا او له رنځه د مخنیوي په برخه کې خورا هڅاند و او نور ته یې هم ددې چار سپارښتنه کوله.
اسلام سپارښتنه کوي چې:
１- پر هغو  اوبو ځان مه وینځئ، چې یو ځل پرې مخکې چا ځان وینځلی وي.
３- تر خوړو روسته یې لوښي ژر ووینځئ او تر وینځلو روسته یې چپه کېږدئ.
４- خواړه دومره ګرم مه خورئ، چې خوله مو وسوځوي.
７- د څارویو پاتې شوني خواړه مه خورئ.
８- غاښونه مو په یوه پاک څیز خلال کړئ.
تطبيقي انسان پېژندنه
تطبیق شوې انتروپولوژي يا تطبيقي انسان پېژندنه د انسان پېژندنې تیورۍ او مېتود کارولو ته اشاره کوي ترڅو د کاري ستونزو تحلیل او حل راپيدا کړي. انتروپولوژیسټان د هغه تخنیکونو او مفکورو سره چې دوی یې زده کوي رامخې ته کيږي او هڅه کوي چې د هغه مفکورو او په ریښتینې نړۍ کې د بدلونونو ترمنځ اړیکه رامینځته کړي او د هغې په جوړولو کې مرسته وکړي. انتروپولوژي مختلف تمایلات لري، او تطبیق شوې انتروپولوژي، د خپلې ژمنې او مکلفیت سره د خپلې اکادمیک زده کړې سره، د نړۍ بدلونونو او قواعدو ته نږدې ده.
اسلام او روغتیا
９- ماښام او هغه مهال چې رڼا لږه وي، مطالعه مه کوئ.
１０-                په بیړه خواړه مه خورئ او مړۍ مو کوچنۍ اخلئ.
１１-                کجورې، زیتون، انځر، انار، سبزیانې، حبوبات، غوښه او شات وخورئ؛ خو چې اسراف پکې و نه کړئ.
１３-                خواړه چې خورئ؛ نو ورګوئ، چې اشتها مه ورته زیاته شي.
１４-                خوړو ته تر خوړو مخکې په زیر وګورئ، چې کوم مضر څه پکې نه وي.
１５-                دسترخوان ته چې ناست یاست؛ نو خپلو خوړو ته ګورئ، د بل ته نه.
１６-                خوړو ته مو زیر شئ او په چمتو کولو کې یې د الله له ځواکه مه غافلېږئ، چې الله یې چمتو کولو ته څنګه له ټولې هستۍ کار اخستی او څنګه یې جوړ کړي دي؟ له خاورې او بې رنګه اوبو یې بېلابېلې مېوې له بېلابېل خوندونو سره پنځولي دي.څنګه یې خواړه د انسان له معدې او هضمي سسټم – غونډال سره همغږي کړي دي. د بېلګې په توګه: په غنمو یا مڼه کې باید څومره ګلوکوز، څومره اوبه او څومره کانيز توکي وي.
خوړو ته زیر شئ، چې تر هضم او جذب روسته څنګه پر غوښه، هډوکو، غاښونو، وېښتانو، وینه، پر ترخو اوښکو او خوږو توکاڼو بدلېږي.
خوړو ته زیر شئ، چې څومره انسانان یې په چمتو کولو کې زیار ګالي او موږ باید د هغوی زحمتونه تویې نه کړو.
خوړو ته زیر شئ، هغه ځواک (انرژي) چې یې تر خوړو روسته لاس ته راوړو، په سمه ځای او لار کې ولګوو.
خوړو ته مو زیر شئ او سوچ وکړئ، چې آیا دا خواړه نور خلک هم لري که نه یا په میلیونو انسانان وږي او له دې خوړو بې برخې دي؟
خوړو ته زیر شئ او په چمتو کولو کې یې له لمر، ورښت، اوبو، خاورې، باد او نورو لاملونو مه غافلېږئ.
اسلام تر خوړو مخکې، خوړو پرمهال او تر خوړو روسته ته روغتیایي احکام لري.
تر خوړو روسته ځینې احکام یې دادي:
۱-تشې او ډکې متیازې په ځان کې مه ساتئ او ژر اودسماتي ته ځئ.
۲-په ولاړه تشې متیازې مه کوئ؛ ځکه بدن او جامې نجسوي او هم په ولاړه په بشپړه توګه متیازې نه تشېږي او د متیازو په پیپ کې یو څه متیازې پاتېږي.
۳-مخ په قبله، شا په قبله، د خلکو په مخ کې، مخ په لمر، باد او سپوږمۍ متیازې مه کوئ.
۴-د اوبو په نېرونو، ویالو، ډنډونو، د ونو بیخ، په کوڅو، لارو او واټونو کې متیازې مه کوئ.
۵-تر متیازو کولو روسته باید استنجا وکړو او ځان په اوبو پاک ووینځو.
۶-تشناب مو د کور په لرې برخه کې جوړ کړئ.
۷- تر ویدېدو مخکې هرومره تشناب ته ولاړ شئ.
[1] .  بحارالانوار، ۵۹ ټوک، ۲۹۱ مخ.
اېسپرانتو
اېسپرانتو ژبه (په اېسپرانتو: Esperanto) د نړیوال منځګړیتوب تر ټولو مشهوره مصنوعي ژبه ده ، چې په نړۍ کې د موجوده مصنوعي ژبو په منځ کې تر ټولو زیات ویوونکي لري. هغه څوک چې اسپرانټو خبرې کوي یا کاروي د اسپرانتو په نوم یادیږي.
د دې ژبې نوم د لودویک زامین هوف (اسپرانتو) له مستعار نوم څخه اخیستل شوی ، چې د دې نړیوالې ژبې جوړوونکی دی. هغه لومړنی کتاب خپور کړ چې د اسپرانتو معرفي کولو او زده کولو لپاره یې لیکلی و، د "اسپرانتو" ∗ لقب لاندې، چې مانا یې "امید" دی؛ ځکه هغه هيله څرګنده کړه چې د دې ژبې په کارولو سره به د نړيوالې منځګړې ژبې په توګه په نړۍ کې د سولې او دوستۍ په رامنځته کولو کې مرسته وکړي. د دې کتاب سرلیک دی "Internatsia Linguo" (په اېسپرانتو:Internacia Lingvo) کې د "نړیوالې ژبې" په مانا ده  چې وروسته د "لومړي کتاب" یا Onova Libre ∗ تر سرلیک لاندې په اونواليبرو  مشهور شو. د Zamenhof موخه، چې یونیسکو هم په 1987 کې د اسپرانتو ژبې د سلیزې په مناسبت د "زامینهوف کال" نومولی، د یوې بې طرفه او سوله يیزې ژبې رامینځته کول وو، چې زده کول یې اسانه وي او په نړۍ کې د خلکو سره د مختلفو کلتورونو په مینځ کې د یو بل په پوهېدو کې مرسته وکړي.
د اسپرانتو الفبا ځانګړې ځانګړتیا دا ده چې دا 100٪ فونیټیک (غږيز)دي؛ دا په دې مانا ده چې په اسپرانتو کې هر توری او کلمه یوازې په یوه طریقه تلفظ یا لیکل کېدی شي؛ نو د دې له زده کولو وروسته به د ژبې زده کوونکي ته د کلمو په تلفظ او لیکلو کې کومه ستونزه نه وي. د اسپرانتو الفبا د لاتیني الفبا څخه ۲۸ توري لري، څلور توري Q ، W ، X ، Y په دې الفبا کې شتون نه لري، او پر ځای یې شپږ تکراري توري لري، چې پنځه یې د هش نښه لري، چې د بل توری دپاسه هش نښه لري. د دوی غږ بدلولو لپاره نښه کړئ : Ĉ, Ĝ, Ĥ, Ĵ, Ŝ, Ŭ.
تاریخ
د اېسپرانتو نړیواله ژبه په ۱۸۸۷ میلادي کال (۱۲۶۶) کې د پولنډي لودویک لازارس زامین هوف له خوا رامنځته شوه. اسپرانتو د خپل علمي او اسانه جوړښت له امله د مختلفو قومونو د مفکرانو او ساینس پوهانو پام ځانته اړولی دی او د خپلو ځانګړو ځانګړتیاوو له امله د ملګرو ملتونو علمي، کلتوري او تعلیمي سازمان ( یونسکو ) په متفقه توګه په ۱۹۵۴ میلادي کال کې په یوه پریکړه لیک کې تصویب کړ. ) د یوې نړیوالې او بې طرفه ژبې په توګه وپیژندل شو او ټولو غړو هیوادونو ته یې د اسپرانتو د تدریس سپارښتنه وکړه. همدارنګه په ۱۹۸۶ ( ۱۳۶۵ ) کال کې د اسپرانتو د خپرېدو د سلمې کلیزې د هرکلي په ترڅ کې یونسکو پر خپلې پخوانۍ پرېکړې د ټینګار ترڅنګ په ټوله نړۍ کې د اسپرانټو د نړیوالې ژبې د زده کړې او پراختیا لپاره خپل ملاتړ څرګند کړ.
ځینې بیا د پروین اعتصامي پلار یوسف اعتصامي (اعتصام الملک) لومړی کس ګڼي چې ایرانیان یې د خپلې خپرونې بهار له لارې اسپرانټو ته معرفي کړل. احمد کسروي هم یو له هغو کسانو څخه و چې د اسپرانتو نړیوالې ژبې د زده کړې پرمهال، لکه څنګه چې هغه د " پاکه ژبه " په نوم خپل کار کې ویلي، د هغې ساینسي او منطقي جوړښت او همدارنګه د هغې د نښلولو یا د کلمو د جوړښت سیسټم څخه الهام اخیستی و. د پارسي ژبي پياوړي او تدوين يې کړي او په عين وخت کي يې په ايران کي د اسپرانتو ژبي په خپراوي کي ډېره مرسته کړې ده. په ۱۳۱۳ کال کې د تهران پوهنتون د پرانستلو په وخت کې اسپرانتو ژبه د دغه پوهنتون له تدریسي موادو څخه وه.
د ایران وړاندیز په 1921 کې
په 1920 لسیزه کې او د ملګرو ملتونو د لیګ د لومړۍ غونډې په جوړولو کې، ایراني استازو وړاندیز وکړ چې اېسپرانټو د نړیوالو اړیکو د ژبې په توګه وټاکل شي. سلوان زافت چې د اسپرانتو په اړه په انګلیسي کې څو کتابونه لري، په ۲۰۰۳ کال کې د اېسپرانتو، د نړیوال کلي ګډه ژبه په خپل یو مشهور کتاب کې په دې اړه ليکي : شانسی بزرگ برای اسپرانتو پدیدار شد، هنگامی که در دههٔ ۱۹۲۰ میلادی، نمایندگان ایران در جامعه ملل پیشنهاد دادند تا اسپرانتو به عنوان زبان ارتباطات بین‌المللی پذیرفته شود. در بین این مبحث حمله‌های شدیدی به اسپرانتو شد. مخصوصاً هیئت فرانسوی هیاهوی بسیاری ضد این طرح راه انداخت. از نگاه فرانسویان، زبان فرانسه باید زبان بین‌المللی می‌شد. پیشنهاد ایران شکست خورد.
په وروستیو لسیزو کې په ایران کې د اېسپرانتو پرمختګ
په وروستیو لسیزو کې، په تېره بیا په ایران کې د اېسپرانتو د لومړۍ رسمي ادارې له جوړېدو وروسته، د سبزاندیشان انسټیټیوټ (د ایران د اېسپرانتو ټولنه) چې په ۱۳۷۵ کال کې د ۹۰۸۵ شمېرې له مخې ثبت شوه او د پیام سبزاندېشن درې میاشتنۍ خپرونه د ۱۳۸۱ کال له مني څخه تر اوسه پورې دوام لري. او په ۲۰۰۴ کال کې د اسپرانتو نړیوال سازمان ( د ملګرو ملتونو او یونیسکو سره د رسمي اړیکو سره) سره د ایران د اسپرانتو ټولنې رسمي یوځای کیدل، په ایران کې د اسپرانتو ژبې د لا پراختیا لپاره یوه نوې دوره پیل شوه چې د په مختلفو کلتوري مرکزونو، پوهنتونونو او ښوونځیو کې د لیکچرونو، سیمینارونو او ټولګیو جوړول، په مختلفو مجلو او ورځپاڼو کې د مختلفو مقالو خپرول، او همدارنګه د اسپرانتو نړیوالې ژبې په اړه د نویو کتابونو لیکل، ژباړه او خپرول، سره شوي او دي.
د پیام سبزندشان درې میاشتنۍ خپرونه چې په پارسي او اسپرانتو ژبو خپریږي، د اسپرانټو نړیواله ژبه پارسي ویونکو ته معرفي کوي او د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د اسپرانتو پوهانو ته د ایراني ادب او کلتور معرفي کوي.
د اېسپرانتو بې طرفي، د هغې د بریالیتوب راز
او همدارنګه د دې کتاب په 221 مخ کې، دا د ماریو پی ، د مشهور ایټالوی-امریکایی ژبپوه او ژبپوه څخه نقل شوی دی، چې:
و بالأخره، به دلیل دورنمای جهانی‌ای که اسپرانتو در اختیار فراگیرنده‌اش می‌گذارد، این زبان بیش از هر زبان ملیِ دیگری می‌تواند در جهت شکل‌دهی به فرهنگ جهانی نقش داشته باشد، چراکه هریک از زبان‌های ملی، تنها قادر است شناختی از فرهنگ ملت یا مللی را که زبان مربوط متعلق به آن است، در دسترس فراگیرندهٔ خود قرار دهد، و در عین حال، این تمایل نیز در زبان‌های ملی وجود دارد که شخصِ فراگیرنده را از فرهنگ‌های دیگر جدا سازد. من اعتقاد دارم که جهان – در حال حاضر به مقدار بسیار زیاد و در آینده به‌مراتب نیز بیشتر – به یک زبان مشترک احتیاج دارد که تمامیِ انسان‌ها بتوانند به‌یاریِ آن آزادانه و به دور از هرگونه سوءتفاهمی، با یک‌دیگر ارتباط برقرار سازند. با وصف این، تاکنون همهٔ کوشش‌های انجام شده برای به‌کارگیریِ یک زبان ملی به این منظور، با شکست روبرو شده‌است. در این عرصه، زبانی فراساخته که در بطن خویش از امتیازاتی مانند بی‌طرفیِ کامل، فراگیریِ آسان، آوانگاریِ صددرصد و قانون‌مندیِ جامع، برخوردار است، به احتمال قوی پیروز خواهد گشت - عرصه‌ای که زبان‌های ملی، در آن با شکست روبرو شده‌است. {نورې ضمیمې چې په نړۍ کې د اسپرانټو ژبې او بې طرفه غورځنګ د بریالیتوبونو د ښودلو لپاره په دې کتاب کې اضافه شوي، په لاندې ډول دي:
اېسپرانتو، یوه ژوندۍ ژبه
د ژوندي ژبې د تعریف له مخې، اېسپرانتو یوه ژوندۍ ژبه ده چې حتی د خورا محافظه کارو اټکلونو له مخې، هره ورځ د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د ملیونونو خلکو له خوا له یوې پېړۍ راهیسې په مختلفو شرایطو کې پرې خبرې کیږي. .په دې کې په سلګونو مجلې او اخبارونه خپاره شوي او په زرګونو کتابونه ( د نړۍ له بېلابېلو ژبو او کلتورونو څخه اصلي او ژباړل شوي ) خپاره شوي دي. او د دې لپاره په ملیونونو سایټونه او ویب پا pagesې شتون لري ، پشمول په دې ژبه کې ډیری راډیوګانې او تلویزیونونه.
په دې توګه، اسپرانتو په نړۍ کې یوازینۍ ژوندۍ اختراع شوې ژبه ده، د زرګونو مصنوعي ژبو څخه چې تر اوسه پورې منځ ته راغلي دي (اکثره په تیرو 5 پیړیو کې)، لکه بالابالان ، ولاپوک ، سیل -ریسل، انټرلینګوا، لیګلان ، لیجبان ، او کلینګون ، دا د پراختیا په حال کې ګڼل کیږي.
په الفا-3 کوډ سیسټم کې د دې ژوندۍ ژبې کوډ epo دی او په الفا-2 کوډ سیسټم کې یې کوډ eo دی.
اېسپرانتو د ساینس په نړۍ کې
په نړۍ کې لومړني بنسټونه چې د اسپرانتو نړیوالې ژبې ته یې ښه راغلاست ووایه په مختلفو هیوادونو کې اکاډمۍ یا ساینسي اکاډمۍ وې. ښایي د دې اصلي لامل د اسپرانتو ژبې ساینسي ماهیت یا ساینسي ډیزاین د دې جوړونکي، Zamenhof لخوا و. د بېلګې په توګه، د ۱۹۲۶ کال د جون په لومړۍ نېټه، د فرانسې د علومو اکاډمۍ ۴۲ غړو (چې د ۱۷مې پېړۍ پورې اړه لري او د فرانسې د انستیتوت له پنځو اکاډمیو څخه یوه ده) د اسپرانتو په اړه دا اعلامیه لاسلیک کړه:
از آن‌جا که این امضاکنندگان، اعضای «آکادمی علوم»، معتقدند که به‌کارگیری زبان کمکی و بین‌المللی اسپرانتو در ارتباطات بین‌المللی: لکه څنګه چې یادونه وشوه، د نورو هیوادونو د ساینسي بنسټونو او ساینس پوهانو لخوا ورته بیانونه خپاره شوي؛ د مثال په توګه، په 1950 کې 85 جاپاني ساینس پوهان، په 1951 کې 20 چینایي پوهان، او نور. مګر په زړه پورې ټکي چې د اسپرانټو د دې ساینسي استقبال او پایلو په اړه ویل کیدی شي (لکه څنګه چې په پورتني بیان کې ویل شوي) دا دي چې له نېکه مرغه اوس:
د اسپرانتو او اسپرانتو زده کونکو لپاره د نوبل جایزې
په داسې حال کې چې د نړۍ ګڼو ملي ژبو د خپل زرګونه کلن تاریخ سره سره لا تر اوسه داسې لیکوالان نه دي وړاندې کړي چې د ادبیاتو د نوبل جایزې ته نومول شوي وي، اسپرانتو ژبې څو ځله دومره ستر ویاړ ګټلی دی. د مثال په توګه، په 1999، 2000 او 2005 کې، ویلیم اولډ ، یو تکړه سکاټلینډي لیکوال، د اسپرانتو په نړیواله ژبه د پنځوسو څخه د زیاتو کتابونو د لیکلو لپاره د ادبیاتو نوبل جایزې لپاره نومول شوی و. په ۱۸۸۷ کال کې د اسپرانتو ژبې له خپرېدو څخه یوازې ۱۱۴ کاله تېر شوي وو چې په نړۍ کې د دغې سترې او بې ساري ژبنۍ او ادبي پېښې تر رامنځته کېدو پورې. دا یوازې د اسپرانتو ژبې په جوړولو کې د زامین هوف لوی استعداد خبرې کوي؛ ځکه چې د اسپرانتو له ظهور نه مخکې او وروسته هم ډېرې نوښتې ژبې وې، چې هېڅوک يې د اکثرو نومونه هم نه یادوي. په 2007 کې، بالدور راګنارسن (-1930)، یو ایسلنډي اسپرانتو شاعر، د اسپرانتو لیکوالو ټولنې لخوا د ادب لپاره د نوبل جایزې لپاره نومول شوی و.
د اسپرانتو نړیوال سازمان (UEA) چې په نړۍ کې د اسپرانتو ژبې اړوند تر ټولو مهم او لوی بنسټ دی، د ملګرو ملتونو او یونیسکو سره رسمي اړیکې لري او د دې ژبې په وده کې د نه منلو وړ رول لري. د اسپرانتو ژبه او په نړۍ کې د سولې او ملګرتیا. هغه څو ځله د نوبل د سولې جایزې لپاره نومول شوی او د یونیسکو او نورو نړیوالو سازمانونو لخوا د اسپرانتو ژبې د درناوي او ودې لپاره تصویب شوي پریکړه لیکونه تر ډیره حده د UEA د فعالیتونو له امله دي. . مرکزي دفتر یا مرکزي دفتر (به  کې  دا  د هالنډ په روتردام ښار کې دی.
د اسپرانټو ساینس پوهانو په مینځ کې چې د نوبل د سولې یا ساینس جایزه یې ګټلې ده ، یو څوک کولی شي د آلمان ریین هارډ زیلټین (په 1994 کې د نوبل اقتصاد) یادونه وکړي ، چا چې خپل لومړی کتاب په اسپرانتو کې د "د لوبې تیوري " په اړه لیکلی. هغه د نوبل په ویب پاڼه کې په خپل ژوندلیک کې لیکلي:
در سال ۱۹۵۹ با الیزابت لانگ‌رِینِر ازدواج کردم که در طول تمامی این سال‌ها به من برای تبدیل شدن به کسی که هم‌اکنون هستم، کمک کرده‌است. ما دوست داشتیم بچه داشته باشیم ولی هیچ بچه‌ای نداریم. هردوی ما به نهضت اسپرانتو تعلق داریم و توسط همان نیز با یکدیگر آشنا شدیم. زبان بین‌المللی اسپرانتو هنوز هم تأثیر بسزائی بر زندگی ما دارد.
په لسګونو نور د نوبل جایزې ګټونکي هم شتون لري چې یا یې د زیلټین په څیر اسپرانتو زده کړې او په خپلو لیکنو کې یې کارولې دي. لکه جوزف تومسن (په 1906 کې د فزیک د نوبل ګټونکی)، ډینیل بایټ (په 1957 کې د طب نوبل)، اسحاق بیشویس سندرغاړی (په 1978 کې د ادبیاتو نوبل)؛ یا اسپرانتو زده کړې او خپلې ژبې یې په ستاینه او سپارښتنې خلاصې کړې؛ لکه ویلهیم اوستوالډ (په ۱۹۰۹ کې د کیمیا نوبل)، رابیندر ناتھ ټاګور (په ۱۹۱۳ کې د ادبیاتو نوبل)، او لینس پاولینګ (په ۱۹۵۴ کې د کیمیا نوبل او په ۱۹۶۲ کې د سولې نوبل)؛ یا دوی د اسپرانتو سره اشنا وو او د نړۍ خلکو ته یې د هغې کارولو سپارښتنه کوله؛ لکه: ویلیم رامسای (په 1904 کې د نوبل کیمیا)، برته وان سټنر (په 1905 کې د سولې نوبل)، سیلما لیګرلوف (په 1909 کې د ادب نوبل)، هنري لافونټین (په 1913 کې د سولې نوبل)، رومین رولانډ (په 1913 کې د سولې نوبل), Fritijof Nansen (په 1922 کې د سولې نوبل)، Hideki Yukawa (په 1949 کې د فزیک په برخه کې نوبل)، Bertrand Russell (په 1950 کې د ادبیاتو نوبل)، یاروسلاو هیروفسکي (په 1959 کې په کیمیا کې نوبل)، الفریډ کوسټلر (په 1959 کې په فزیک کې نوبل) ویلی برانډټ (په ۱۹۷۱ کال کې د سولې نوبل)، او...
د اېسپرانټو کارول مخ په ډېرېدو دي
د مثال په توګه، په هنګري کې د ترسره شوې سرشمېرنې له مخې، په دې ېواد کې په 1941 کې 942 اسپرانټوډان ، او په 1990 کې 2083 اسپرانتودان، په 2001 کې او په 2011 کې 8397 وو. د دغو 985 اسپرانتو زده کونکو لپاره، اسپرانتو مورنۍ ژبه ده او په کورنۍ کې ویل کیږي. په بل عبارت، دوی طبیعي اېسپرانتو زده کونکي ګڼل کیږي.
په 1960 لسیزه کې، د نړۍ د اسپرانتو ټولنې د کال کتاب (Jarlibro) د دې شمیرو سره د "پیدا شوي اسپرانتو پوهانو" نوم ورکړ: 58 (1961)، 67 (1962) او 83 (1965). په 1996 کې، شاوخوا 350 کورنۍ وې چې په کور کې اسپرانتو خبرې کولې.
اوس مهال په شلو افریقايي هیوادونو کې اسپرانتو ټولنې شتون لري؛ نږدې ټول یې د 1960 وروسته تاسیس شوي. د Pasporta Servo د پاسپورت خدماتو کې د افریقایي اېسپرانتو پتې شمېر په 1988-1989 کې له 18 څخه په 2005 کې 59 ته لوړ شوی.
په شپیته لسیزه کې په اسپرانتو کې د موسیقۍ څلور نوي البومونه خپاره شول؛ په اویایمه لسیزه کې 17 البومونه، په اتیایمه لسیزه کې 58 البومونه، په نولسمه لسیزه کې 75 البومونه او د نوي زریزې په لومړۍ لسیزه کې تر سلو ډیر نوي البومونه. اوس مهال په اسپرانتو کې له 3,000 څخه ډیر سندرې شتون لري.
په آلمان کې د اسپرانتو په کنفرانسونو کې د ګډون کوونکو شمیر، چې یوه اونۍ یا ډیر وخت نیسي، د 1970 په لومړیو کې له 100 څخه په 2008 کې شاوخوا 800 ته لوړ شوی.
د اسپرانتو ويکيپېډيا اوس مهال (جولای 2021) له 298,000 څخه زياتې مقالې لري. په دې معتبر نړیوال حواله کې هره میاشت شاوخوا 1000 نوي مقالې وړاندې کیږي. دا ارقام د سلواکیا (شاوخوا 237,000 مقالو)، بلغاریا (273,000) او ډنمارکي (267,000) ویکیپیډیا سره ورته دي. په 2001 کې د اسپرانتو ویکیپیډیا له تاسیس دمخه، په انټرنیټ کې په اسپرانتو ژبه کې د پوهې عامه پوهنځی شتون نه درلود. Enciklopedio de Esperanto (د اسپرانتو د غورځنګ په اړه مستند حواله) په 1934 کې خپره شوه او له هغه وخت راهیسې یوازې بیا چاپ شوې، مګر هیڅکله بیا نه ده چاپ شوې. اوس مهال، اسپرانتو ويکيپېډيا هم د خپل تازه نسخه رول لوبوي.
د 1906 او 1971 ترمنځ، شاوخوا 28 د پوهنتون مقالې په اسپرانتو او انټرلینګویسټیک / انټرلینګویستیکو کې لیکل شوي: په هرو دوه یا دریو کلونو کې یو. دا شمیر د پام وړ زیات شوی دی: د 1975 او 1987 ترمنځ، شاوخوا 95 مقالې لیکل شوي؛ او د 1975 څخه وروسته په اوسط ډول په کال کې اوه مقالې.
د هېواد د رسمي ژبې په توګه
اېسپرانتو د هیڅ هېواد ملي ژبه نه ده او د هغې په تدریس سره د هیڅ هیواد کلتوري غرور ته زیان نه رسوي او دوی ته سپکاوی نه کوي او پر همدې اساس ورځ په ورځ په بیلابیلو نړیوالو ډګرونو کې د هرکلي او کارول کیږي. . د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې هر کال په سلګونو کانګریسونه ، کنفرانسونه ، سیمینارونه او غونډې په بېلابېلو برخو کې په اسپرانټو ژبه جوړېږي، چې یو له مهمو هغو څخه د اسپرانټو نړیوال کانګریس (انګلستان) دی، چې هر کال د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې د اسپرانتو په ګډون جوړېږي. د مختلفو هیوادونو او براعظمونو څخه په زرګونو اسپرانتو زده کونکي. د دې ځانګړې غونډې تنظیم کونکی (چې پرته له کومې ژباړې ترسره کیږي او د ګډون کونکو شمیر په پام کې نیولو سره په دومره لویه کچه) د اسپرانټو نړیواله ټولنه (UEA) ده. د اسپرانتو 100م نړیوال کانګریس په 2015 کې د فرانسې په لیل کې د 2,698 اسپرانتو په ګډون سره ترسره شو. د اسپرانتو لومړنی نړیوال کنفرانس په ۱۹۰۵ کال کې د فرانسې په بولون-سور-میر کې د ۶۰۰ څخه د زیاتو اسپرانتیانو په ګډون جوړ شو.
د اسپرانتو نور مشهور کنفرانسونه د اسپرانتو د ځوانانو نړیوال کانګرس (IJK)، د اسپرانتو ډاکټرانو نړیوال کانګرس (IMEK)، او نور شامل دي.
د اسپرانټو نړیوال کانګرس
(به   کنفرانس  ، کوم چې هر کال د " نړیوال اسپرانتو سازمان " لخوا (به   کې   ( د ملګرو ملتونو او یونیسکو سره د رسمي اړیکو سره) د نړۍ په مختلفو هیوادونو کې ترسره کیږي، دا په نړۍ کې د اسپرانتو ترټولو لویه غونډه ګڼل کیږي. دغه بې ساري نړيوال کنفرانس چې پکې کوم ترجمان نشته، د بېلګې په توګه په ۲۰۰۳ کال کې د سويډن د ګوتنبرګ په ښار کې د ۶۲ هېوادونو د ۱۸۰۰ تنو په ګډون، په ۲۰۰۴ کال کې د چين په بېجينګ ښار کې د ۵۱ هېوادونو د ۲۰۳۱ تنو په ګډون او په 2005 کې د ویلینیس په ښار کې، لیتوانیا د 2344 اسپرانتیسټانو سره او په 2006 کې د ایټالیا په فلورنس کې د 2209 اسپرانتیسټانو سره تاسیس شو. د اسپرانتو ژبې د جوړیدو په سل کلن کال کې، یعنې په ۱۹۸۷ کې، د اسپرانتو ۷۲م نړیوال کنفرانس د دې لیکوال زامین هوف د زیږون ځای په پولنډ کې جوړ شو او د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه ۵۹۴۶ اسپرانتو زده کوونکو په کې ګډون کړی و. . د اسپرانتو د 100 نړیوال کنفرانس د برخه والو شمیر چې په 2015 کې د فرانسې په لیل کې جوړ شوی و، 2,698 وو (د اسپرانتو لومړی نړیوال کنفرانس په 1905 کې په بولون-سور-میر کې جوړ شوی و).
په ایران کې د اېسپرانټو نړیواله کنګره
د اسپرانتو، د افکارو او ایډیالونو ژبه، د اسپرانتو ژبه د ایران لومړنی نړیوال کنفرانس د ۲۰۱۳ کال د اپریل په میاشت کې د تهران په شهر هوټل کې د څه دپاسه سلو ایرانی او بهرنیو اسپرانتو محصلینو په ګډون جوړ شو.
د ایران د اسپرانتو دوهم نړیوال کنفرانس د «اسپرانتو، د ګیتي په نړۍ کې خبرې اترې» تر عنوان لاندې د ۲۰۱۴ کال د سپټمبر په میاشت کې د تهران په ۲۲ مه ناحیه کې د شهید باقري په تالار کې جوړ شو.
فورمونه
د اسپرانتو نړیواله ټولنه (UEA) د ملګرو ملتونو او یونیسکو د رسمي مشاور په توګه د بې طرفه نړیوالو سازمانونو څخه ده، او د نړۍ له 100 څخه زیاتو هیوادونو کې د 2000 څخه زیاتو غړو سره د هغې نمایندګۍ شبکه (Delegita Reto) د معلوماتو اړتیاو ته ځواب ووایی. په مختلفو برخو کې د اسپرانتو زده کونکي. .
د پاسپورت خدماتو شبکه (Pasporta Servo) یو له هغو ځانګړو خدماتو څخه دی چې د اسپرانتو په نړۍ کې شتون لري، پدې معنی چې د اسپرانتو زده کونکي چې نورو هیوادونو ته سفر کوي د هغو کسانو لخوا هرکلۍ کیږي چې ځانونه چمتو کوي د میلمنو ترلاسه کولو لپاره په یوه کتابچه کې چې هر کال خپریږي. (او اوس یو آنلاین نسخه). دا هم فعاله ده)، راجستر شوي، ځای پر ځای شوي او په دې توګه په ګران هوټلونو کې د پاتې کیدو لګښتونه نه اخلي؛ اوس مهال، دا شبکه له 90 څخه زیاتو هیوادونو کې فعاله ده.
د اسپرانټو مختلفې او نړیوالې ټولنې خلکو ته اجازه ورکوي چې په لنډ ممکن وخت کې د دوی د معلوماتو اړتیاوې پوره کړي. د اسپرانتو ډاکټرانو نړیواله ټولنه (UMEA)، د اسپرانتو ښوونکو نړیواله ټولنه (ILEI)، د اسپرانتو ساینسي ټولنه (ISAE)، د اسپرانتو د ژورنالیستانو نړیواله ټولنه (TEĴA)، د اسپرانتو له لارې د ژباړې نړیواله شبکه (ITRE)، د اسپرانتو لیکوالو ټولنه (EVA)، د نړیوالو مطالعاتو ټولنه مذهب او الهیات (ASISTI) او ... د هغو مرکزونو څخه دي چې علاقه لرونکو ته ځانګړي معلومات چمتو کوي او په ټوله نړۍ کې په اسپرانتو کې خپلې تخصصي خپرونې خپروي.
اېسپرانتو ورځپاڼي، کتابونه او راډیوګانې
په اسپرانتو کې د سلګونو ورځپاڼو ، مجلو ، میاشتنیو ، درې میاشتنیو ، کلنو کتابونو ، مجلو او په زرګونو علمي، تخنیکي، فرهنګي، هنري او ادبي کتابونو خپرېدل په اوسني نړیوال سیستم کې د معلوماتو د لېږد تبعیضي جریان کې انقلاب راوستی دی او ټولو خلکو ته یې د معلوماتو د لېږدولو زمینه برابره کړې ده. د زده کړې فرصت د اسپرانتو بې طرفه ژبه ګړندي او ماسټر کولو لپاره ، په مساوي شرایطو کې د ساینسي او تخنیکي لاسته راوړنو کارولو لپاره. د نړۍ د ډیری هیوادونو څخه د نړیوالې راډیو لیږدونکي لکه: چین ، برازیل ، کیوبا ، اتریش ، او داسې نور، هره ورځ او اونۍ په اسپرانتو کې خپرونې خپروي.
د اسپرانټو لغتونه
په اسپرانټو کې، کلمې دوه عمومي ډولونه دي: اصطلاحي کلمې او مونوسیلیبیک کلمې:
وروستاړي
په اسپرانتو کې لایفونه د ریښې (s) څخه وروسته او د ترمینل (s) څخه مخکې ځای په ځای شوي او دوه عمومي ډولونه پکې شامل دي: ګرامیکي لایحې او سیمانټیک لایفونه. ګراماتیک ضمیمې په فعالو او غیر فعالو نښو وېشل شوي دي.
ګرامري وروستاړي
د اسپرانتو ګرامري ضمیمې چې په شمیر کې اته دي، د موضوع یا غیر فعال، مشروط یا نه، او همدارنګه د دوی د زمانې له مخې د ریښې یا کلمې ګرامري رول یا پیژندنه ټاکي، او له همدې امله د جملې معنی بدلوي. لکه د ګرامري ضمیمه مڼۍ په څیر، چې یو غیر فعال غږ لري او زمان شتون لري: لیګی (لوستلو لپاره)، لیګنټو (سندرغاړی). یا دا لایحه، چې غیر فعاله ده او پخوانۍ زمانه لري: legito (لوستل).
مانايي وروستاړي
په اسپرانټو کې ډیری سیمانټیک لایفونه شتون لري، او د دوی دنده یوازې د ریښې یا اړوند کلمې معنی بدلول دي. لکه in, کوم چې د مونث ضمیمه ده، لکه: پترو معنی پلار، پیټرینو معنی مور؛ یا id چې د زیږون ضمیمه ده، لکه د کوکو معنی مرغ، کوکیډو معنی کاکریل.
مختاړي
د اسپرانتو مختګونه چې د ریښې یا اړوند کلمې څخه مخکې راځي یوازې د پوښتنې کې د ریښې یا کلمې معنی بدلوي. لاندې جدول د اسپرانټو مخکیني ځینې مثالونه ښیې:
د ایران اېسپرانتو درې میاشتنۍ زده کړې
پیام سبزندستان یوه دوه ژبنۍ درې میاشتنۍ (په فارسي او اسپرانتو کې) ده چې له څو کلونو راهیسې خپریږي. د دې مجلې هره ګڼه په ۵۶ مخونو کې خپرېږي چې نیمايي یې په فارسي او نیمه برخه یې په اسپرانټو ژبه ده. د دې مجلې د ټولو ګڼو بشپړ متن د دې ویب پاڼې په ګډون د خلکو لپاره وړیا شتون لري.
پايڅوړ
Et demain L'Internationale sera le genre humain
سرچینې
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
اقتصادي انسان پېژندنه
اقتصادي انتروپولوژي يا اقتصادي انسان پېژندنه ( Economic anthropology  ) د انسانپېژندنې یوه څانګه ده چې هڅه کوي د انسان اقتصادي چلند په پراخه تاریخي، جغرافیایي او کلتوري ساحه کې تشریح کړي. دا پروسه د انتروپولوژېستانو لخوا ترسره کیږي او د اقتصاد له ساحې سره پیچلې او انتقادي اړیکه لري. اقتصادي انسان پېژندنه د لومړي ځل لپاره د انتروپولوژي د ساحې په توګه د برانسلاو مالینووسکي او مارسیل ماوس لخوا د بازار د تبادلې د بدیل په توګه وړاندیز شوې وه. د ډیری برخې لپاره، د اقتصادي انتروپولوژي مطالعات په سوداګرۍ تمرکز کوي.
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:اقتصادپوهنه وېشنيزه:انساني سکليټ وېشنيزه:انسان پېژندنه
د فضایي شټل مدار ګرځېدونکې الوتکه
د الوتنې لپاره شپږ مدار ګرځېدونکې الوتکې جوړې شوې چې انټرپرایز (Enterprise)، کلمبیا (Columbia)، چلنجر (Challenger)، ډیسکوري (Discovery)، اتلانتیس (Atlantis) او انډاور (Endeavour) دي. دا ټول د کلیفورنیا ایالت په پالمډېل ښار کې د «راکوېل» شرکت له‌خوا جوړې شوې. لومړنۍ مدار ګرځېدونکې الوتکې «انټرپرایز» خپل لومړی الوتنه په ۱۹۷۷ ز کال کې وکړه. یو بې‌ځواکه ګلایډر د «شټل لېږدوونکې الوتکې» په نامه د یوې «۷۴۷ بويېنګ» الوتکې په مرسته ولېږدول شو او د یو شمېر اتومسفیري ازمېښتي الوتنو لپاره خوشی شو. دغه الوتکه د مهمو ازمېښتونو تر بشپړېدو وروسته ونه‌کارېده. د فضايي بېړۍ پاتې نورې مدار ګرځېدونکې الوتکې په بشپړ ډول عملیاتي وې او د فضایي شټل په لړ کې په عمودي ډول وتوغول شوې.
کلمبیا لومړنۍ فضايي مدار ګرځېدونکې الوتکه وه. لومړنۍ الوتنه یې په ۱۹۸۱ ز کال کې وکړه. چلنجر، ډیسکوري او اتلانتیس په ترتیب سره په ۱۹۸۳، ۱۹۸۴ او ۱۹۸۵ ز کلونو کې الوتنې وکړې. په ۱۹۸۶ ز کال کې چلینجر تر لسمې توغونې لږ وروسته په یوه پېښه کې له منځه لاړه. اینډاور د چلنجر د ځای‌ناستې په توګه جوړه شوه او په لومړي ځل په ۱۹۹۲ ز کال کې فضا ته وتوغول شوه. په ۲۰۰۳ ز کال کې «کلمبیا» د بیاځلي داخلېدو پر مهال له منځه لاړه او یوازې درې مدار ګرځېدونکې الوتکې پاتې شوې. ډیسکوري وروستۍ الوتنه د ۲۰۱۱ کال د مارچ میاشتې په ۹مه نېټه وکړه او اینډاور وروستۍ الوتنه د ۲۰۱۱ ز کال د جون میاشتې په لومړۍ نېټه وکړه. اتلانتیس د شټل وروستۍ الوتنه د «STS-135» ماموریت په لړ کې د ۲۰۱۱ ز کال د جولای میاشتې په ۲۱مه نېټه وکړه.
محرکه قوه
د فضایي شټل درې اصلي ماشینونه د مدار ګرځېدونکي پر بدنه د متساوي الاضلاع مثلث په ډول لګېدلي وو. دغه درې ماشینونه چې مایع سون‌توکي پکې سوځېدل، د مسیر د بدلولو په موخه ۱۰.۵ درجې په عمودي ډول او ۸.۵ درجې په افقي ډول د پورته کېدو په جریان کې څرخېدلای شول. له دې امله دغو ماشینونو ټوله سپېس شټل بېړۍ هدایت کوله او د مدار پر لوري یې د توغندي د غورځولو چاره ترسره کوله. د شا د لوري بدنې هم د مرستندویې برېښنا درې واحدونه (APU) لرل. دغو اصلي درېیو واحدونو هیدرازین سون‌توکي له مایع حالت څخه ګاز حالت ته بدلول او د هایدرولیک یوه پمپ ته یې ځواک ورکاوه چې د هایدرولیک د فرعي سیستم په ګډون یې د ټول هایدرولیک سیستم لپاره د کمپیوټري الوتنې تر کنترول لاندې فشار برابروه.
جوړښت
مدار ګرځېدونکی تر ډېره له المونیمي الیاژ څخه جوړ شوی و او غورځوونکی یا توغوونکی ماشین بیا د تیتانیم له الیاژ څخه جوړ و. د نورو مدار ګرځېدونکو (ډیسکوري، اتلانتیس او اینډاور) په ځینو برخو کې د وزن د کمېدو په خاطر د المونیم پر ځای له ګرافیټ اپوکسي څخه کار اخیستل شوی و. کړکۍ یې د المونیمي سیلیکاټ له ښيښې او د ویلې شوي سیلیکا له ښيښې څخه جوړې شوې وې. د داخلي فشار یوه ښيښه یې لرله، د دې تر څنګ یې د رڼا یوه بله ښيښه وه چې ۱.۳ اینچه (۳۳ ملي متره) ډبله وه او یوه یې هم د بېروني حرارت ښيښه وه. ښيښې په هغه جوهر رنګ شوې وې چې د امریکا د پیسو یا بانکنوټونو د جوړولو لپاره کارول کېده.
تقاعد
د شټل پروګرام له پای ته رسېدو سره داسې پلانونه جوړ شول چې پاتې درې مدار ګرځېدونکي د دایمي نندارې لپاره کېښودل شي. د ناسا رئیس «چارلېز بولډن» د ۲۰۱۱ ز کال د اپرېل میاشتې په ۱۲مه نېټه د انسان د لومړنۍ فضايي الوتنې د پنځوسمې کلیزې او د کلمبیا د لومړنۍ الوتنې د دېرشمې کلیزې په ورځ د دغو مدار ګرځېدونکو د اېښودو ځایونه اعلان کړل. ډېسکوري د «سټېون اوډوار-هزي» مرکز ته یووړل شوه او د انټرپرایز پر ځای کېښودل شوه، انټرپرایز په نیویارک ښار کې «انټرپېډ سي هوايي او فضايي موزیم» ته یووړل شوه. اینډاور الوتکه د ۲۰۱۲ کال د اکتوبر میاشتې په ۱۴مه نېټه په لاس انجلس کې د کلفورنیا علمي مرکز ته یووړل شوه. اتلانتیس بیا د ۲۰۱۲ ز کال د نومبر میاشتې په ۲یمه نېټه کنډي فضايي مرکز ته یووړل شوه. د شټل پروګرام سلګونه نور توکي به د متحدو ایالتونو په ګوټ ګوټ کې په موزیمونو او بېلابېلو ښوونیزو ادارو کې نندارې ته کېښودل شي.
د ګيګز کړۍ
د ګیجز حلقه يا د ګيز کړۍ / ˈdʒaɪ ˌ dʒiːz / ( لرغونی Γύγου Δακτύλιος , Gúgou Daktúlios, Attic Greek تلفظ: [ˈɡyːˌɡoː dakˈtylios] ) یوه فرضي جادو حلقه ده چې د فیلسوف اپلاتون لخوا د هغه د جمهوریت په 2 کتاب کې ذکر شوې (2:359a–2:360d). دا خپل مالک ته دا ځواک ورکوي چې په خپله خوښه ناڅرګند شي. د حلقې د وسیلې له لارې، د جمهوري ریاست دا برخه په پام کې نیسي چې آیا یو عقلمند، هوښیار سړی چې د بې عدالتۍ د ترسره کولو لپاره د منفي پایلو څخه ډار ته اړتیا نلري، بیا هم عادلانه عمل وکړي.
افسانې
د لیډیا ګیګس یو تاریخي پاچا و، د لیډیان پاچاهانو د میرمناد کورنۍ بنسټ ایښودونکی و. بېلابېل لرغوني اثار – تر ټولو مشهور د هیروډوټس تاریخ دی – واک ته د هغه د راپورته کیدو شرایطو مختلف حسابونه ورکړل. په هرصورت، ټول په دې ادعا سره موافق دي چې هغه په اصل کې د لیډیا د پاچا کینډولس تابع و، چې هغه کینډولس وواژه او تخت یې قبضه کړ، او دا چې یا یې د هغه د وژلو دمخه د کینډولس ملکه وهڅوله، وروسته یې ورسره واده وکړ، یا دواړه.
د ګلوکون د افسانې په بیاکتنه کې، د ګیجس یو نامعلوم پلار د لیډیا د واکمن په خدمت کې شپون و. د زلزلې وروسته، د غره په یوه څنډه کې یو خړپړ ښکاره شو چیرې چې هغه خپلې رمې ته خواړه ورکول. خښتې ته د ننوتلو سره، هغه وموندله چې دا په حقیقت کې یو قبر دی چې د برونزو اسونه په کې یو جسد لري، د یو سړي څخه لوی دی، چې د سرو زرو رنګ یې اغوستی و، چې بیا یې جیب کې واچاوه. هغه وموندله چې د حلقې په تنظیم کولو سره، هغه د نه لیدلو ځواک ترلاسه کړ. هغه بیا د رمې د وضعیت په اړه د پاچا د یو قاصد کیدو بندوبست وکړ. ماڼۍ ته د رسیدو سره، هغه د خپل نوي ناڅرګند ځواک څخه کار واخیست ترڅو ملکه وهڅوي، او د هغې په مرسته، پاچا ووژني، او پخپله د لیډیا پاچا شي.
په جمهوریت کې د افسانې رول
د ګلوکون پوسټونه:
که څه هم د ګلاکون ننګونې ته د هغه ځواب ځنډول شوی، سوکرات په پای کې استدلال کوي چې عدالت له دې ټولنیز جوړښت څخه نه دی ترلاسه شوی: هغه سړی چې د ګیګیس د حلقوي ځواک څخه یې ناوړه ګټه اخیستې، په حقیقت کې د هغه د اشتها غلام دی، پداسې حال کې چې هغه سړی چې نه یې کارول غوره کړي. دا په منطقي توګه د خپل ځان په کنټرول کې پاتې کیږي او له همدې امله خوشحاله دی (جمهوریت 10: 612b).
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:فلسفي اندونه وېشنيزه:فلسفي شکاکیت وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس وېشنيزه:فلسفي ويوکي وېشنيزه:فلسفي ويپانگه وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه وېشنيزه:فلسفي ویي
د انګليستان اقتصادي تاريخ
د انګليستان اقتصادي تاريخ د ۲۱ پېړۍ د لومړيو د سترې برتانيې او شمالي ايرلينډ معاصر انګليستان سره له ۱۵۳۵ څخه وروسته د انګلينډ پاچاهۍ ته د وېلز له جذب څخه په برتانوي دولت کې په اقتصادي پرمختګ پورې تړاو لري.
سکاتلينډ، انګلينډ او وېلز له ۱۶۰۱ ز کال څخه د يو بل تر منځ يوه پاچاهي ووېشله، مګر اقتصادونه يې تر هغې مودې پورې په بېل ډول پر مخ تلل، چې دوی د ۱۷۰۷ ز کال د اتحاديې قانون “1707 Act of Union” کې متحد شول. ايرلينډ د ۱۸۰۰ او ۱۹۲۲ ز کالونو تر منځ د انګليستان په اقتصاد کې شامل شوی و. له ۱۹۲۲ څخه وروسته د ايرلنډ خپلواک دولت “Irish Free State” (چې اوسمهال د ايرلينډ جمهوريت دی) خپلواک شو او خپله اقتصادي تګلاره يې جوړه کړه.
ستره برتانيه او انګلينډ په ځانګړي ډول د ۱۶۰۰ او ۱۷۰۰ کالونو تر منځ د اروپا د خورا نېکمرغه اقتصادي سيمو له ډلې څخه شو، انګليستان کې د اتلسمې پېړۍ له نيمايي څخه صنعتي کېدل د اقتصادي پرمختګونو لامل شول، چې زياتره تاريخپوهانو د انګليستان د صنعتي اوښتون په توګه بيان کړي دي. د دې پرمختګونو په پايله کې انګليستان د ۱۹ پېړۍ د لومړیو پر مهال د اروپا په کچه له مخکښو اقتصادونو، نړيوال اقتصاد کې خورا څرګند صنعتي ځواک او يو ستر سياسي ځواک شو. د دې هېواد صنعتکاران د فولادو انجن (د پمپونو، کارخانو، د اورګاډي خوځنده ماشين او د بخار کښتيو لپاره)، د ټوکر سامان او د الې جوړولو غوندې د ماشين الاتو برخه کې ستر نوښتګران وو. برتانويانو د اورګاډي سيستم لومړني جوړونکي وو، زيات سيستمونه يې جوړ کړل او ډېری هغه توکي يې توليد کړل، چې نورو هېوادونو ورڅخه ګټه پورته کوله. د هېواد سوداګر په نړيواله سوداګرۍ او بانکولۍ، سوداګرۍ او د کښتۍ له لارې د سوداګريزو توکو په لېږدولو کې مشران وو. د انګليستان بازارونو دوه ډوله سيمې رانغاړلې، چې يو ډول يې خپلواکې سيمې او بل ډول يې په پراخېدونکې برتانوي سترواکۍ پورې تړلې سيمې وې. له ۱۸۴۰ ز کال څخه وروسته د سوداګرۍ انډول د رامنځته کولو اقتصادي تګلاره پرېښودل شوه او پر ځای يې د يو څو تعرفو، ونډې يا بنديزونو په لګولو سره ازاده سوداګري ځايناستې شوه. پياوړي شاهي سمندري ځواک “Royal Navy” د انګليستان سوداګريزې ګتې، د سوداګريزو توکو لېږد او نړيواله سوداګري خوندي کړه، په داسې حال کې چې د هېواد حقوقي نظام په يو څه ارزانه ډول د شخړو د حل لپاره يو سيستم يا نظام چمتو کړ او د لندن ښار “City of London” د اقتصادي پلازمېنې او نړيوال اقتصاد د تمرکز په توګه کار وکړ.
د ۱۸۷۰ او ۱۹۰۰ ز کالونو تر منځ د انګليستان سړي سر اقتصادي وتنۍ ۵۰ سلنه (په ۱۹۰۰ز کال کې له نږدې ۲۹ پونډ سړي سر وتنۍ څخه ۴۱ پونډ ته: د ٪۱ رښتينو عوايدو کې د کلني زياتوالي منځنۍ کچه) لوړه شوه او دا هغه وده وه، چې د ژوند معيارونو کې د پام وړ لوړوالي سره يې تړاو درلود. که څه هم او د پام وړ دې اقتصادې ودې تر څنګ ځينو اقتصادي تاريخپوهانو وړانديز کړی دی، چې انګليستان د نولسمې پېړۍ په وروستۍ درېيمه برخه کې المان او متحده ايالتونو کې د صنعتي پراختيا د پېښېدلو له امله يو څه اقتصادي پاتې کېدل وازمايل. په ۱۸۷۰ ز کال کې د هېواد سړي سر وتنۍ د نړۍ په کچه دويم ځای درلود او يوازې له اسټراليا څخه وروسته و. په ۱۹۱۴ ز کال کې انګليستان د سړي سر عايد له مخې له نيوزيلينډ او اسټراليا څخه وروسته د نړۍ درېيم هېواد و، چې دې درې هېوادونو يو عمومي اقتصادي، ټولنيز او کلتوري ميراث يو له بل سره ګډ يا شريک کړ. په ۱۹۵۰ ز کال کې د انګليستان سړي سر وتنۍ لا هم د EEC د شپږ بنسټګر غړو له منځنۍ کچې څخه ۳۰ سلنه لوړه وه، مګر په ۲۰ کالونو کې د لويديځې اروپا زياتره اقتصادونه مخکې شول.
دې ستونزې ته د برتانوي حکومتونو بريالی غبرګون د هغه څه په دننه کې د اقتصادي ودې د انګېزې پلټل و، چې اروپايي ټولنه شوه، انګليستان په ۱۹۷۳ ز کال کې اروپايي ټولنې ته ننوت. له دې څخه وروسته د انګليستان د پرتلنې وړ اقتصادي فعاليت په بنسټيز ډول تر هغې کچې ښه شو، چې د ۲۰۰۷ مالي کړکېچ په پيلامه کې د هېواد سړي سر عايد سره له دې هم له المان او فرانسې څخه زيات شو. سربېره پر دې د انګليستان او متحده ايالتونو د سړي سر اصولو تر منځ تشه يا توپير کې د يام وړ کمښت و.
۱۶ او ۱۷ پېړۍ
د ۱۶ او ۱۷ پېړۍ پر مهال زيات بنسټيز اقتصادي بدلونونه رامنځته شول، چې د عايداتو د لوړوالي لامل شول او صنعتي کېدلو ته يې لاره هواره کړه. له ۱۶۰۰ کال څخه وروسته د شمال سمندرګي سيمې “North Sea Region” له مديترانې څخه د اروپا د مخکښ اقتصادي مرکز ونډه تر لاسه کړه، چې له دې نېټې څخه وړاندې په ځانګړي ډول شمال ايټاليا کې د اروپا خورا پرمختللې برخه وه. سترې برتانيې له ټيټو هېوادونو “Low Conounties” سره په ګډه په اتلانتيک او اسيا کې د سوداګرۍ له پراختيا څخه په اوږد مهال کې د دې سوداګرۍ د سرلارو، هسپانيې او پرتګال په پرتله زياته ګټه تر لاسه کړه. د دې ګټې لامل په ايبريا کې د بحث وړ لږو برياليو دولتي اقتصادي نظامونو په خلاف په يادو دوه شمالي هېوادونو کې په اصل کې د خصوصي تشبثاتو بريا وه.
لوړې مزدورۍ او د شته ځمکو ډېرښت چې په ۱۵ او ۱۶ پېړۍ کې وکتل شو، لنډ مهالی و. کله چې نفوس بېرته ورغېد، لږه مزد او د ځمکو کمښت بېرته راوګرځېد. د ۲۰ پېړۍ په لومړيو کې تاريخپوهانو د هېواد اقتصاد د عمومي کمښت، د شتمنۍ بيا تنظيمونې او کرنيزې راټولېدنې يا انقباض له مخې مشخص کړ. وروستيو تاريخپوهانو دا موضوعات له پامه وغورځول او د منځنۍ پېړيو او “Tudor” ودې تر منځ لېږد باندې يې ټينګار وکړ.
جان ليلينډ “John Leland” د هغه سيمه ييز اقتصاد بډايه لارښوونې پرېښودې، چې نوموړي له ۱۵۳۱ څخه تر ۱۵۶۰ ز کال پورې د خپلو سفرونو پر مهال وکتلې. نوموړي بازارونه، بندرونه، صنعتونه، ودانۍ او د لېږد رالېږد اړيکې روښانه کړې. نوموړي په ډاګه کړل چې ځيني ښارګوټي د نويو سوداګريزو او صنعتي موکو او په ځانګړي ډول د ټوکر توليد له لارې پراخېدل. هغه ځيني ښارونه مخ په زوال وکتل او وړانديز يې وکړ، چې د تشبث کوونکو او خير رسونکو له لورې پانګه اچونې ځينو ښارګوټو ته د نېکمرغه کېدولو وړتيا ورکړې ده. د ماليې ټاکنه په اقتصادي وده کې يو منفي عامل ځکه و، چې د لګښت په پرتله پر پانګه اچونه باندې لګول شوې وه.
د ډيريک هېرسټ “Derek Hirst” له نظره له سياست او مذهب څخه وراخوا ۱۶۴۰ او ۱۶۵۰ ز لسيزې د يو ژوندي اقتصاد شاهد وې، چې د توليد برخه کې د ودې، د مالي او پور وسايلو پراختيا او د اړيکو د سوداګريز کېدنې له مخې مشخص شوی و. لوستو وګړو د وختېرۍ فعاليتونو لکه اس ځغلونې او بولېنګ [هغه لوبه چې په کې واړه واړه لرګي د توپ مخې ته درول شوي وي او په توپ سره ړنګول کېږي] لوبو لپاره وخت وموند. په لوړ کلتور کې مهم نوښتونه موسيقۍ لپاره د ډله ايز بازار پرمختګ، د پوهنيزې څېړنې زياتوالی او د خپرولو [ليکنيزو اثارو] پراختيا وو. ټول تمايلات په نويو رامنځته شويو قهوه خونو کې په ژور ډول بحث کېدل.
د پيسو د عرضې برخه کې وده
هسپانوي او پرتګاي مستعمرو په نوې نړۍ “New World” کې اروپا ته زيات سپين او سره زر ولېږدول، چې ځينې يې د انګليسي پيسو له بشپړولو يا عرضې سره زيات شول. د مانچستر پوهنتون د ډاکتر نونو پالما “Dr. Nuno Palma” له نظره ګڼو لاملونو د انګليستان اقتصاد پراخه کړ. د ودې نمونې مهمې بڼې تخصص او جوړښتيز بدلون او همدا راز د بازار ګډون کې زياتوالی و. د سپين او سرو زرو سکو نوې عرضې د پيسو عرضه زياته کړه. د ژمنې بانک نوټونو پر ځای د راتلونکو ژمن نوټونو په واسطه تاديه شول، سوداګريزې راکړې ورکړې د سکو په واسطه ملاتړ کېدې. دې حالت د راکړې ورکړې بيې کمې کړې، د بازار پوشښ يې زيات کړ او په نغدي راکړه ورکړه کې د ګډون په موخه يې انګېزې او موکې پرانېستې. له اسيا څخه د ښکلا تجمل توکو لکه ورېښمو او مرچک تقاضا راپورته شوه، چې نوي بازارونه يې رامنځته کړل. د سکو زياتې عرضې د ماليې راټولنه اسانه کړه او حکومت ته يې اجازه ورکړه چې مالي وړتيا لوړه او د عامه توکو لپاره يې برابره کړي.
ګڼ انفلاسيوني فشارونه وو، چې ځيني يې د نوې نړۍ سرو زرو د نفوذ او د نفوس د زياتوالي له امله وو. د پيسو پړسوب يا انفلاسيون د ډېری کورنيو پر اصلي شتمنۍ باندې منفي اغېز درلود او د بېوزله او شتمن تر منځ يې د واټن پراخېدلو په توګه ټولنيز پړسوب يا پاڅون ته پړاو جوړ کړ. دا د ډېره کيو کليوالي وګړو لپاره د پام وړ بدلون يوه دوره وه، چې شتمن ځمکوالو په کې رانغاړل شوي (محوطه) معيارونه وړاندې کړل.
ممتا موهنداس
ممتا موهنداس یوه هندي فلمي لوبغاړې ، پلې بیک سندرغاړې او ماډله ده. د یو څو تیلګو ، تامل او کونترا فلمونو سربیره ، هغه په عمده توګه د ملیالم ژبې فلمونو کې کار کړی. هغې په 2006 کې د غوره تیلګو پلې بیک سندرغاړې او په 2010 کې د غوره ملیالم اداکارې لپاره دوه فلم فیر جایزې ګټلې دي.
لومړنی ژوند
ممتا د ۱۹۸۴ کال د نومبر په ۱۴ مه د بحرین په مناما کې زېږېدلې ده. د هغه پلار امانبالاپت موهنداس او مور ګنګا د کننور د ملیالم کورنۍ پورې اړه درلوده. په 2002 کې، ممتا خپلې ثانوي زده کړې د بحرین په هندي ښوونځي کې بشپړې کړې، او د ماونټ کارمل کالج، بنګلور څخه یې د فراغت سند ترلاسه کړ. هغه د کارناټیک او هندي موسیقۍ هم زده کړې کړې دي. د اداکارۍ دمخه ، هغې د IBM او کلیان کیندرا لپاره ماډل هم کړی او د میسور مهاراجا او ریمونډ لپاره یې ریمپ چل کړی دی.
عمل کول
په 2005 کې، ممتا موهنداس د یوې اداکارې په توګه د ډايرکټر هري هارن د مالیالم فلم میکوم سره خپل کیریر پیل کړ، که څه هم دا فلم په باکس آفس کې بریالی نه و، ممتا په فلم کې د هغې د اندرا د رول لپاره ستاینه وشوه. په 2006 کې، هغه د ماموتي سره په ملیالم فلم بس کنډکټر کې، د سریش ګوپي سره په لنکا و ادبوتان کې او د جیارام سره په مدوچندرلیکه کې کار وکړ. په ورته کال کې، هغه په تامل فلم شوپاتاګرم کې د ویشال کرشنا په مقابل کې کار وکړ. فلم په اوسط ډول بریالی شو. په 2007 کې، ممتا په سوپرهیټ ملیالم فلم 'بیګ بی' کې د مموټي سره مقابله وکړه. په ورته کال کې، هغه په تیلوګو فلم کې هم کار وکړ، پداسې حال کې چې هغه په سوپر هټ یامډون ګا کې د ملاتړ رول لوبولی و. په 2008 کې، هغه اوه فلمونه خپاره کړل، چې پنځه یې په تیلګو کې وو. کرشنا ارجونا او بریا په باکس آفس کې بریالي شول. سږکال هغه د ګولي په نوم په کناډا فلم کې هم کار پیل کړ. په 2009 کې، ممتا په کامیډي فلم ګورو این آلو او د دلیپ او سرینواسن سره په تریلر مسافر کې د مادهون سره مقابله وکړه. پداسې حال کې چې لومړی فلم په باکس آفس کې اوسط درجه درلوده، دویم دلام خورا لوی سوپر هټ و او د ممتا په کیریر کې یو مهم ټکی و. په 2010 کې، د سمیشککاکو په توګه په کاتا تادارنو کې د هغه رول ښه راغلاست وو او د هغه لومړی فلم فیر جایزه یې ترلاسه کړه. په ۲۰۱۱ کال کې د ممتا لومړنی فلم ریس و، چې په باکس آفس کې بریالی نه شو. په ملیالم کې د هغه راتلونکی خپرونه نایکا وه.
سرچينې
وېشنيزه:1985 زېږېدنې وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:1984 زېږېدنې
د عربو کلتور
د عربو کلتور، په لوېدیځ کې له اتلانتیک سمندر څخه په ختیځ کې د عربو تر سمندرګي پورې، او په شمال کې له مدیترانې سمندرګي څخه په سویل ختیځ کې د افریقا تر ښکر او هند تر سمندر پورې د عربانو له کلتور څخه عبارت دی. هغه بېلابېل دینونه چې عربو د خپل تاریخ په اوږدو کې منلي دي او هغه بېلابېلې سترواکۍ او ټولواکۍ چې په عربو یې واکمني کړېده او د هغوی د مدنیتونو مشري یې کړې ده، د عربو د توکم په وده او د هغوی د معاصر کلتور په رامنځته کولو کې یې ونډه اخیستې ده. ژبه، ادبیات، د غوره خوړو فن، هنر، معماري، موسیقي، روحانیت، فلسفه او عرفان ټول د عربو د کلتوري میراث برخې دي.