cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جيمز جي بېرني
ځواني
جېمز جي بېرني په ډېنويل کينټکي “Danville, Kentucky” کې د ورته نوم په يوه شتمنه ايرلېنډي او د پروتستانت کليسا اړوند غلام لرونکې (بادار) کورنۍ کې زېږېدلی دی. د درې کلنۍ په عمر يې مور له لاسه ورکړه. بېرني او خور يې د خپلې کونډې ترور په واسطه وروزل شول، چې د دوی د پلار په غوښتنه د دواړو د پالنې په موخه له ايرلېنډ څخه راغلې وه. نوموړی د خپلې ترور د غلامۍ ضد نظريې تر اغېزې لاندې راغلی و، ځکه چې ترور يې د غلامانو درلودل نه منل. په ۱۷۹۵ ز کال يې د پلار دوه خويندو او د هغوی کورنۍ له ايرلېنډ څخه کډوال شوي وو او د هغه کور ته نږدې کروندو کې يې استوګنه کوله. د نوموړي د مور خپلوان هم نږدې راکډوال شوي وو او د کينټکي په ميرسر کونټي (Mercer County, Kentucky) په نورو سيمو کې اوسېدل. په لوېېدلو سره يې د غلامۍ مسئلې ته په بېلابېل نظر وکتل. که څه هم پلار يې د يو غلام ايالت په توګه له اتحاديې (Union) سره د دوی د کينټکي ايالت د يو ځای کېدلو د مخنيوي لپاره مبارزه وکړه، مګر کله يې چې هڅه بې پايلې شوه؛ پرېکړه يې وکړه، چې تر هغې مقننه قوې په ټوله کې له ايالت څخه غلامي له منځه یوړه، يو شخص يوازې هغومره غلامان درلودلی شول چې انساني چلند به يې ورسره کولی شو. د بېرني د کورنۍ نورو غړو د يوې شخصي اخلاقي ځواب وينې احساس وکړ او د غلامونو له درلودلو څخه يې انکار وکړ. بېرني په خپله برخه کې له خپل پلار سره خوښمن و او خپل لومړنی غلام مايکل (Michael) يې تر لاسه کړ، چې د ده په عمر شپږ کلن هلک و. که څه هم بېرني د خپلې ځوانۍ او زده کړې د زياتې مودې لپاره د خپلو هغو استادانو او ملګرو تر اغېز لاندې و، چې د غلامۍ ضد پياوړي نظريات يې درلودل. د بېلګې په ډول: نوموړي په خپله ځوانۍ کې د ډيويډ بارو (David Barrow) له لورې ورکړل شويو پندونو يا وعظونو کې ګډون وکړ، چې بارو په اصل کې په مسيحي ډلې پورې تړلې او د غلامۍ د له منځه وړنې پلوی و او بېرني هم وروسته د هغه په اړه په مينې سره يادونه وکړه.
د ښوونځي دوره
کله چې بېرني يوولس کلن شو، د کينټکي په ليکزينګټون “Lixington” کې ترانسلوانيا پوهنتون ته واستول شو. په ياد پوهنتون کې د بېرني يو استاد رابرت همېلټن بايشوپ “Robert Hamilton Bishop” د غلامۍ په اړه د ايالت په کچه د پخوانيو نامتو سپينو خبرو کوونکو مخالفانو له ډلې څخه و. بېرني دوه کاله وروسته بېرته کور ته راستون شو، چې د پروتستانت کليسا پلوي شخص له لورې اداره کېدونکي ښوونځي کې ګډون وکړي. ياد ښوونځی نوی پرانېستل شوی و او بېرني په کې خپلې زده کړې لوړې يا غوره کړې، چې زياتره يې د پوهو يا علومو برخه کې وې. نوموړی په ۱۸۰۸ ز کال د اوه لس کلنۍ په عمر د نيوجرسي کالج “College of New Jersey” ته ننوت، چې وروسته پرېنسټون پوهنتون “Princeton University” شو. هغه سياسي فلسفه، منطق او اخلاقي فلسفه ولوستله او د يو تکړه مناظره کوونکي په توګه وپېژندل شو. نوموړی د خپلو ټولګيوالو په منځ کې په ځانګړي ډول له جورج ام ډالاس “George M. Dallas” سره ښه ملګری شو. د ښوونځي د رئيس سامويل سټېنهوپ سميت “Samuel Stanhope Smith” تر مشرۍ لاندې يې زده کړې وکړې. سامويل منطق پوه او ليکوال او يو څه د غلامۍ ضد شخص و. بېرني د جان مکلين “John McLean” د غلامۍ ضد فکر سره هم مخامخ شو. هغه د ۱۸۱۰ ز کال د سپټمبر پر ۲۶ له پرينسټون پوهنتون څخه فارغ شو.
کله چې له فراغت څخه وروسته ډانويل ته راستون شو، د يوې مياشتې لپاره يې د هنري کلی “Henry Clay” د ټاکنيزو مبارزو لپاره کار وکړ. له دې څخه وروسته يې فلادلفيا ايالت کې د الکساندر جی ډالاس “Alexander J. Dallas” په دفتر کې د قانون زده کړه پيل کړه، چې ډالاس د هغه د پرينسټون پوهنتون د ملګري او ټولګيوال پلار و. د پام وړ مالي توکو د درلودلو تر څنګ يې د تګ راتګ لپاره د اس ګاډۍ درلوده او تل يې ښې جامې اغوستلې. بېرني د ځايي کويکر ټولنې له غړو سره يې هم ملګرتيا جوړه کړه. نوموړی تر راتلونکو درې کلونو لپاره (تر هغې ) له دالاس سره په فلادلفيا کې پاتې شو، چې د فلادلفيا د وکيلانو ازموينه کې بريالی شو، د وکيلانو ټولنه کې ومنل شو او د قانون د پلي کولو حق ورکړل شو.
په می کې بېرني
د ۱۸۱۴ ز کال په می کې بېرني بېرته خپل ټاټوبي ته ستون شو او هلته يې د ځايي بانک لپاره د سرپرست حقوقي وکيل په توګه د قانون تمرين پيل کړ. نوموړي په ډانيويل او د کينټکي په لرې پرتو ښارونو کې مدني او جزايي دواړه دعوې اداره کړې. د کينټکي اقتصاد په دې وخت کې لږ څه کمزوری ځکه و، چې د ۱۸۱۲ ز کال جګړه “War of 1812” د ايالت په سوداګرۍ کې د بېلتون لامل شوې وه. نوموړي په دې وخت کې ياده برخه کې د ځينو نامسلکي کړو وړو په تر سره کولو سره د ستونزې له امله خپل ژوند په بنسټيز ډول د ادعاوو د برابرونکي په توګه جوړ کړ.
بېرني د خپل پلار د پلونو په څارلو سره ډېنويل ته په راستنېدنې سره د يوې پټې ټولنې او د ډېنويل د ښارګوټي شورا غړی شو، چې د همدې له مخې د ښارګوټي د ټولنيز د ممتازې “Social elite” [ټولنې] غړی شو. نوموړی پر اګاتا مکډويل “Agatha McDwell” باندې مئين شو او د ۱۸۱۶ ز کال په فبروري کې يې د پروتستانت اړوند کليسا کې واده وکړ. يادې جوړې ۱۱ ماشومان درلودل، چې ۶ تنه يې ځوانۍ ته ورسېدل. د بېرني او اګاتا پلارونو ورته د واده د نورو ډاليو تر څنګ ځيني غلامان هم د ډالۍ په توګه ورکړل. دا چې بېرني تر اوسه د غلامۍ د له منځه وړلو په اړه خپلو نظرياتو ته په بشپړ ډول وده ورکړې وه، يادې ډالۍ يې په مهربانۍ سره ومنلې. د يادونې وړ ده، چې بېرني د ژوند د وروستيو په بېلابېلو موکو کې د دې وينا له امله پېژندل شوی و، چې هغه هيڅکله دا باور له منځه نه وړي، چې غلامي سمه وه.
بي-٥٢ سټراټوفورټرس
اسلام
ميږی ډوله چرچرک
ميږی ډوله چرچرکان (علمي نوم: Myrmecophilidae) د اېنسیفېرا څخه یوه کورنۍ ده چې ۷۱ ډوله ژوې لري او په ۵ جنسو تقسیمېږي. د هغو ژويو څخه د Myrmecophilus جنس تر ټولو مشهور دی چې ۵۷ ډوله ژوې لري.
توصيف
مېږی ډوله چرچرکان کوچنۍ ژوې دي چې اوږدوالی یې ۲ - ۱۲ میلیمتره دی. رنگ یې ژیړ یا نسواري وي. ددی ژويو هر ډول هېڅ وزرونه نه لري. نوموړې ژوې دوې سترگې، دوه اوږده انتینونه، او قوي وروستۍ پښې لري.
وېشنيزه:سيخ وزري خوځندکې
خلوزي
ډاکټر لطيف يا د
٧٤ – خلوزي ټبر:
که چيرې موږ دخلوزيو دنسب شجره په غور سره تر څيړنې لاندې ونيسو نو جوته به شي چې خلوزي له آره دسړبني پښتنو په ټولنيز گروپ پورې اړه لري اوددغې ټولنيزې ډلې نه دښاخي خيلو يا خښي پښتنود ترکلاڼيو ( ترکاڼيو) لو يې قبيلې ته منسوب دي او بيا په ترکلاڼيو(ترکاڼيو) کې دماموندو په قبيلې پورې اړه لري.
دماموندو قبيله بيا په دوو لويو ښاخونو ويشلې شوې ده چې يوښاخ ته يې لوى ماموند او بل ته يې واړه ماموند وايې.
= دلوى ماموند خيلونه = مسعودخيل ،عمرخيل،يوسف خيل،سليمان خيل،مغدود خيل او خلوزي دي او دوړو ماموندو خيلونه بړوزي ،اوريازي اوبرم کازي دي(١).
خلوزي زياتره دباجوړ دماموندو په غاښي،نښتر،ډاګ،ريګي،خوړچۍ او تنگي سيمو کې ميشته دي. په باجوړسربيره يو شمير خلوزي دافغانستان دکونړ ولايت په مرورې اوچپې درې کې او همداراز دننګرهار او کندز په ولايتونو کې هم ميشته دي.دخلوزيودقبيلې شميرپه باجوړ کې د(١٥٠٠٠) تنو په شاوخواکې اټکل شوي دي.
خلوزي دنورو ماموندو په څيرپه پښتني ننګ او غيرت ټينګ خلک دي .په دوى کې ميلمه پالنه ډيره ده.
خلوزي دما موندو دنورې قبيلې دپاتي ښاخونو په څير دکر کيلې په چارو بوخت دي ،خو زياتره ځمکې يې للمي دي او غنم، جوار ،اوربشې ،نسک او مشنگ پکې کري.ددوى دسيمې هوا معتدله ده او په کومو ځايونو کې چې دچينو اوبه شته نو هلته دشفتالو ،توتانو او مالټو باغونه هم شته(٢).
خلوزيو دباجوړ دنورو پښتني سيمو په څيردوخت دجابرو او يرغلګرو ځواکونو پرخلاف مبارزې کړي دي په تيره بيا دپيرنگي يرغلګرو په وړاندې ددوى مبارزې په تاريخ کې ثبتې دي. دخلوزيود يو شمير پخوا نيو سترو مشرانو نو مونه دادي : ميرامت خان ( مير احمدخان)،حکيم خان،ګل خان او مير محمد خان(٣).
لنډه دا چې خلوزي په لويو ماموندو کې يوه مشهوره څانگه گڼل کيږي.
= منبع = -
١- ډاکټر لطيف ياد،پښتني قبيلې ،٢٣٢-٢٣٣مخونه، دپيښور چاپ.
٣- دخلوزيودقبيلې په اړونددښاغلي مفتي بشير خلوزي راليږل شوي معلومات.
ملنگ جان
ارواښاد استاد قیام الدین خادم پخپل کتاب (النبوغ او عقبریت) کې ملنگ جان یو نابغه بللی دی. ځکه ده زده کړې نه دی کړی ،خو درک یې ، احساس او شاعرانه استعداد یې په خلایې تو گه څپا نده ، ځلانده او خو ځنده وه. دی ځوانو شاعرۍ یې ځوانه وه ،ډیره هیله یې لرله چې دپښتو په عا میانه شاعرۍ کې نورۍ زیاتونې وکړی او نوره گټوره پا نگه را منځ ته کړی ،خو نا څا په مړ ینه او ځو نیمر گۍ نه یوازی دی ځوانیمرگ کړ بلکه دده شاعرۍ یې هم ځوانیمرگه کړه ،او پښتنۍ ټو لنۍ دیو داسی څپانده استعداد او نا بغه شاعرۍ له نعمت نه محرومه کړ ،چې دپیړۍ تیریده به هم داتشه ډکه نه کړي.
د داخلی پو هانو له نظره
کله چې مرحوم ملنگ جان دمرگ څپړه په مخ وخوړه ،نو دافغا نستان راډیو یو ځانگړی پروگرام خپورکړ چې دښاغلی پتان لخوا معرفی شوی و وروسته دهغه ځنی دنو موړۍ په باب یو لړ مشرانو پیغا مونه هم ورواورول شول لکه : دمطبو عاتو دریس سید قاسم رښتیا ، صدراعظم پیغام چې هغه هم دملنگ جان مړینه دافغانستان لپاره یوه ستره ضایعه وبلله په همدی تر تیب نورو خلکو هم دغه راز پیغامونه واورول لکه : دکوټۍ دیو ستر مشر پیغام چې نوم یې نه دی څر گند ، دحمزه شنواری لخوا ، میرا جان سیال او داسی نور. ددی سره دلری او برۍ پښتونخوا شاعرانو او لیکوالانو د نظم او نثر له لاری خپل نظریات وړاندې کړی دي او دده احساس او ستاینه یې پخپلو لیکنو کې راوړې دی لکه عبدالله بختا نی چې دملنگ جان داخلاقو صداقت او دالفا ظو دصراحت او ظرافت په باب داسی لیکی : « مرحوم ملنگ جان په عمل او وینا کې ډیر عفیف ، صر یح او صادق انسان و،په وینا کې دصراحت نه بیغر ظرافت هم درلود». همداراز پوهاند محمد ضمیر ساپی ملنگ جان د یو مبتکر شاعر په حیث پیژنې. دهیواد یو تکړه شاعر عبدالر حمن پژواک هم دملنگ جان دشعی استعداد په باب خپل نظر څر گند کړی او وایې : « در اشعار واحسا سات اظهار سده است که اگر حقیقت ا به قدر تا ثیران نبا شد نما ینده استعداد وی در شعرات واگر با شد دلیل بر علوا احساسات وی است که حتماٌ شما یان احترام است » زمونږ دهیواد یو بل تکړه لیکوال او شا عر گل پا چا الفت دملنگ جان دشعر هنر په هکله خپل نظر داسی لیکی :« ۰۰۰ دده خوږی نغمي زمو نږ په خو شحالولو کې او خو ښولو کې ډیره ستره برخه لری ، دساز او سرود په دنیا کې نوی تال پیداکول دده کاروه ، غمونه هیرول او غم په ښادۍ بدلول دده هنروه ۰۰۰ » ددی سره سره محمد ایوب اڅکزی ديښتو نستان په تحریک کې دملنگ جان ونډه له پا مه نه غورځوی او ديښتو نستان په تحریک کې د ژوند دپیداکولو په خاطر تل دملی جذباتو ناز رانی ورکړی دي. همدارنگه زیات شمیر لیکوالانو لکه : محمد گلاب ننگرهاری ، غلام حبیب نوری موسی شفیق ، مرخوم عبدالباقی با غوانیوال ، محمد شریف شریف ، عبد الروف قتیل ، مولوی محمد صدیق ، داړرشاه لیوال او مو لا نا قیام الدین خادم هم دمر حوم په مرگ با ندې خواشیني څر گندي کړی دي او دملنگ جان په اشعاروکې د قوم بیدارۍ ته اشاره کړۍده او وایې :(۰۰۰ دده په شعر کې هم ترنم و ،هم قومیت اوهم دبیدارۍ پیغام۰۰۰ ) (۰۰۰ دده په مرگ عموماٌ پښتا نه ،ادبی ،موسیقی او ملی محا فل خصو صاٌ خوا بدي او غمگین شول ۰۰۰ ) له بل پلوه دننگر هار ادبی او ثقا فتی پښتو میاشتنۍ مجلې (۱۳۳۶ه،ش)کال اتمه گڼه دده مړینه ته ځانگړې شوېوه چې دیو شمیر پو هانو لیکني يکې نشر شوی او دزیت شمیر لیکوالانو لیکنۍ تری پاتي شوي لکه :غلام نبی شنواری ، حبیب الله کاریزی ،محمد کریم ، محمد مونس مالیار ،غلام سرور مجنون ،محمد سلام بیدار اوداسی نور و لیکوالانو لیکنی وې ۰ (۱) واجد، عبدالواجد ، دملنگ جان په اشعارو کښی د هیواد پالنی انگازی ، آزادی مطبوعه کابل ، کال (۱۳۸۳ه ) لمریز ددې سره سره یو بل خوږ ژبی لیکوال رحیم جان جو هر ملنگ جان ته دمو سیقۍ دجهان معمار او همدارنگه یې دده په مرگ دمو سیقۍ جهان وران گڼلی دی دی وایې : ملی شاعره دپښتون له درد او رنځ خبره ! دپښتون دموسیقۍجهان شو وران درپسې تر ځنکدن نه غلی نشوې دغیرت له چیغو ځکه تمام پښتونخواکوی لو لان در پسې
ملنگ جان دخارجي پو هان نو له نظره
په رښتیا سره هم دملنگ جان خوږي نغمي همداسی خوږی وې داخو پریږده چې په ټولو افغانانو کې محبو بیت درلود ،کله چې دده خوږي نغمی له سرحدونو څخه واوښتې ، دده شهرت نور هم زیات شو او دده اشعارو ته نور هم په علمی نظر وکتل شو او دبهرنیو پوهانو تو جویې ځانته واړوله ، دلته دشوروی اتحاد دځینو پو هانو نظرونه راوړو. دشوروی اتحاد دعلومو اکاډومۍ دایشیایې ملتونو دانستیتوت علمی کارکوونکی او دافغانستان دپښتو ټولنی افتخاری کارکونکی استاد نیکو لالی او ریانکوف پخپله یوه څیړنه کې چې عتوانیې دی (دافغانستان مسله او افغاني شعرونه )کې دملنگ جان داشعارو په باب داسی لیکی: (دځوانیمرگ ملی شاعر ملنگ جان دتو جه وړ سرنوشت دافغاني شعرونو دارتقا سره ارتیباط لری .بې مبا لغی ویلی شو چې دغه لوی شاعر چې دولس نه پورته شوی دی دافغانستان او پا کستان دننی سرحد ددواړو خواوپښتنو په منځکې فوق العاده نومیالی شاعرده چې په همدغه سبب یې پخپلو سندروکې خپل شاعرانه استعداد دملی هدف په خدمت کې وښود ۰۰۰ ) یوه بله روسۍ لیکواله میرمن گراسیمو او ښا غلی گیرس پخپل کتاب (دافغانستان ادبیات ) کې چې د شفا هی ادب په باب یې لیکی دی دملنگ جان سندری هم راوړی دی او وایې چې کله مونږ دملی شفاهی ادب به باب خبري کوو نو مجبور یو چې دملنگ جان سندريهم پکی راوړو اویادونه تری وکړو بل یو پوه کو ختیف هم یو کتاب (دافغانستان بیو گرافی ) په نوم لیکی اودملنگ جان په باب یې معلوماتورکړي او دی دافغانستان یو ملی شاعر بللی دی ددی سره سره یو بل عالم ښا غلی انا کاو سوف افغانستان ته راغی اوخپل خا طراتې په ازبکی لیکلی چې دښاغلی یاکوف کوزولو فسکی لخوا په روسی اړول شوی چې دیوی مجمو عی عنوان یې (دملنگ جان سندره ) ده او دغه بختانی صاحب په پښتو نظمکړیده: دغه زړه دی که فرهار دی ؟ دغه زړه دی که فرهار دی؟ دازما پدی سینه کې دردمن زړه دملنگ جان دی ؟ دردمن زړه دملنگ جان دی ؟ ای اسمانه !مهرباشه نو په مینه په توندۍ په یو متحده چالاکۍ په زړه واچوه کمند ځغلوې په سپیره کنده په سپیره او تشه کنده ښا غلی ملنگ جان دغه څه شی ؟ ده څه وایې ؟ له کوم ځایه ؟ دا څه وایې ؟ ځواب ته دی لیوال یم. په ټولو گران چې ځغلوی ډک له ویاړه ملنگ جان دغه څه شی ؟ له کوم ځایه ؟ زارشه زارشه راته وایه ! له سپینو سپینو وریځو ځغلوی او بیا ژړیږي دده اوښکه نه پټیږ غښتلی ملنگ جان (۲) (۲) واجد،عبدالواجد، دملنگ جان په اشعارو کښی دهیواد پالنی انگازی ، آزادی مطبوعه کابل ، کال (۱۳۸۳ ه ) لمریز
دفورم له مخی دملنگ جان داشعاروډولونه
په پښتو شعر کې دعربي اوزانو تقلید یو نوی شی دی ، جې دعربی او فارسی ژبو دنفوز په وخت کې په پښتو ژبه تسلط مومې ، زمونږ شفاهی ادبیات زمونږ په تاریخ کې هغه فصل دی جې دقومیت او ملیت ډیر علی سجا یاووڅخه نماینده گې کوی او دزمانی په تیر یدو سره دیوی ژبی نه بلی ژبی ته تللی او انعکاس یې مو ندلی او دهیواد ټولو اوسیدونکو ته یې تا سیرات بخلی دی. همدغه سبب دی چې اوازونه یې ډیر خواږه او الها مات یې ډیر ساده و خو یو خصو صیت چې زمونږ په قوم کې یې لری هغه زمونږ دشعر او ادب سندریز فورم ده چې ډیر قوی دی ملنگ جان دغه سندریز فورم بیا را ژوندی کړی او روح یې پکې پو کړی. دقوم او قبیلو حال او احوال نه یې رښتییاني الهامات دقوم او قبیلو په ژبه دساز او سرود په اواز خلکو ته واورول او همداسبب و چې خپله افغانی ټولنه کې یې محبوبیت پیداکړ. خو دملنگ جان شعرونه مونږ په مقام ، داستان ، غزلو ، چاربیتو ، لوبو ، او بگتیو باندې ویشلای شو ، دا ځکه چې له یوی خوادازمونږ دشاعرۍ دودیز فورمونه دی او له بلی خوا داوسنی شفاهی سندرودود هم دی .ملنگ جان پخپلو اشعاروکې ددغو ټولو ملی عنعنوی فورمونو څخه ډیره ښه ا ستفاده کړیده او پوره کار یې ورڅخه اخستی دی او دده شاعرۍ اساسی منبع دپښتو هغه ملی اوشفاهی اشعاردي چې تل په دی وروستیو کلونوکې د ننگرهار په حجرو اودیروکې دسنذرغاړو له خوا ویل کیدل،خو په هر حال دملنگ جان دخپل فطری استعداد په واسطه کولای شول چې دموضوع په لیدلو سره سم دستی شعر وایه او اشعاریې داسی په وزن او تول پوره وه چې دتل لپاره دخلکو په خوله کی پاتی وې.
د ملنگ جان آثار
خو هغه څه چې له ده ځنی راپاتې دي یعنی په (خوږي نغمۍ ) چې راغلی دی په لا ندې ډول دی
او له دی څخه داسی ښکاری چې ملنگ جان دپښتو فلکلوریکو اشعاروله ډولونو سره په پیژند گلوی کې نو موړۍ اشعار مونږ ته را پریښی دي.
دملنگ جان داشعارو سبک
داخو څرگنده ده چې هر شاعر یا لیکوال ځانته یوه لاره او ځانته یو لیک لری او دهمغی په خوا باندې روان وی. ملنگ جان هم یو له هغو شاعران ځنی دی چې ده خپل اشعار په یو نوی سبک با نې بنا کړل ، نه یې درحمان بابا نه یې دخو شحال حټک ، نه یې حمید مومند پیروی وکړه اوده یوازی اویوازی خپل شعرونه دوطن په ازادۍ ، دبښتو نستان په ازادۍ کې وویل او ځلمیان یې داشعارو په زور را وپارول. دملنگ جان په اشعاروکې عشق او تغزل یو مضمون ،وطن ،ملت اوټولنه بل مضمون دی اوده دغه دواړه دلرغونی عنعنی تاسیر اوخپل هنری ذوق پر بنا داسی سره گډکړی دی چې یو نوی سبک یې رامنځته کړی دی داهم ویلی شو چې ده پخپلو اشعارو کې حسن او جمال ، مینه ، دمعشوقو مینه او دوطن مینه ښه سره یو ځای کړی ده. دالفت صاحب په نظر هرڅوک نه شی شاعر کیدای ، بلکی هغه څوک شاعر کیدای شی چې دملت غم ، دقوم فکر ورسره وی ، خو ملنگ جان کې دغه حصو صیت موجود دي او دالفت صاحب له نظره هم شاعردی
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
ايريس مارداک
ډيم جين ايريس مارداک (۱۵ جولای ۱۹۱۹- ۸ فبروري ۱۹۹۹ز کلونه) يوه ايرلينډۍ او بریتانوۍ ناول ليکونکې او فيلسوفه وه. مارداک د ښه او بد، جنسي اړيکو، اخلاقياتو او د لاشعور د ځواک په اړه د لیکنو له امله يې زیات شهرت موندلی. «تر جال لاندې (۱۹۵۴ز کال)» په نوم د هغې لومړی ناول، په ۱۹۹۸ز کال کې د موډرن کتابتون له خوا د شلمې پېړۍ د انګليسي ژبې د سلو غوره ناولونو په ډله کې غوره شو. د «سمندر، سمندر» په نوم د هغې د ۱۹۷۸ز کال ناول د «بوکر» جايزه وګټله. په ۱۹۸۷ز کال کې، د ادبياتو د خدماتو له امله ملکه الزابيت دويمې هغې ته د « اغلې» لقب ورکړ. په ۲۰۰۸ز کال کې، د ټايم مجلې مارداک «له ۱۹۴۵راهيسې د ۵۰ سترو بریتانويو ليکوالانو» په نوملړ کې شامله کړه.
ژوند
مارداک د ايرلينډ د ډبلين په فيبسبرا کې زېږېدلې وه، د ارين اليس (née Richardso، ۱۸۹۹-۱۹۸۵ز کلونه) او ويلز جان هوګس مارداک لور وه. د هغې پلار يو دولتي مامور و، اصلاً د «کاونټي ډاون، هيل هال» اوسېدونکې و، کورنۍ يې تر ډېره بریده «پريسبيټيرين» (د عيسايي دين يوه مذهبي څانګه ده) عيسايان او شپنه بزګره وه. په ۱۹۱۵ز کال کې هغه د «کينګ ايډوارډ هارس» په ځواکونو کې د سرتيري په توګه وګومارل شو او مخکې تر دې چې د دویم ډګرمن رتبه ورکړل شي، د لومړۍ نړيوالې جګړې پر مهال يې په فرانسه کې خدمت وکړ. د اريس له زېږېدو مخکې د هغې مور د سندرغاړې په توګه روزنه تر لاسه کړې وه، هغه په «ډبلين» کې د منځنۍ طبقې د ايرلينډ د کليسا اړوندې کورنۍ غړې وه. د مارداک مور او پلار په لومړي ځل په ډبلين کې هغه مهال وليدل، کله چې د هغې پلار خپله رخصتي تېروله او په ۱۹۱۸ز کال کې يې واده وکړ. ايريس د دې جوړې يواځینی بچی و. کله چې هغې يوازې څو اونۍ عمر درلود، کورنۍ يې لندن ته ولاړه، پلار يې د روغتيا وزارت کې د دویمې درجې د منشي په توګه کار پيل کړ. هغه د ايرلينډي رياضي پوه «برين مارداک» لرې ترله ده.
مارداک په «چيزيک» کې ستره شوې وه او په په پرمختګتيزو ښونځيو کې يې زده کړې کړې وې، په ۱۹۲۵ز کال کې د «فوربيل ډيمانسټريشن» ښوونځي کې داخله شوه او له ۱۹۳۲ څخه تر ۱۹۳۸ ز کال پورې يې په «بريسټل» کې د بيډمينټن ښوونځي کې زده کړې وکړې. په ۱۹۳۸ز کال کې، هغه د اکسفرډ سامرويل کالج ته د انګليسي د لوستلو په نيت ولاړه، خو بيا «ګريټس» برخې ته يې ځان بدل کړل، دا د زده کړې يوه دوره ده چې کلاسيک، لرغونی تاريخ او فلسفه پکې رانغښتي دي. په اکسفرډ کې هغې له «ډونالډ ايم. ميکنينن» سره فلسفه ولوسته او «اګاميمنون» (يو يونانی پاچا و) په اړوند د «ايډوارډ فرينکل» سيمينارونو ته ورتله. په ۱۹۴۲ز کال کې د وياړ لومړۍ درجه سند ورکړل شو. کله يې چې اکسفرډ خوشې کړ، نو په لندن کې يې د ملکې له خزانې سره کار پيل کړ. د ۱۹۴۴ز کال د جون په مياشت کې هغې د خزانې دنده پرېښوده او له UNRRA سره يې کار پيل کړ. په لومړي سر کې يې دنده په لندن کې د دې ادارې د اروپا سيمه ييز دفتر کې وه. په ۱۹۴۵ز کال کې نوموړې لومړی برسلز ته انتقال شوه، بيا انسبرک ته او بالاخره د اتريش «ګراز» ته واستول شوه، دلته يې د کډوالو په يو پنډغالي کې کار وکړ. نوموړې په ۱۹۴۶ز کال کې UNRRA پرېښود.
له ۱۹۴۷ څخه تر ۱۹۴۸ز کال پورې، اريس مارداک د کامبريج په «نيونهام» کالج کې په فلسفه کې د ماسترۍ زده کړې وکړې، هغې په کامبريج کې له «ويټجينسټاين» سره وليدل، خو دهغه درسونو کې حاضره نه شوه، ځکه چې د هغې له رارسېدو مخکې نوموړي «ټرينټي کالج» خوشې کړی و. په ۱۹۴۸ز کال کې، هغه د اکسفورډ د «سينټ اني» کالج همکاره شوه، چېرې چې هغې تر ۱۹۶۳ز کال پورې د فلسفې درسونه ورکړل. له ۱۹۶۳ ز کال څخه تر ۱۹۶۷ز کال پورې، نوموړې په اونۍ کې يوه ورځ د هنر په رايل کالج کې د عمومي مطالعاتو په څانګه کې درس ورکاوه.
په ۱۹۵۶ز کال کې مارداک له «جان بيلي» سره واده وکړ، څوک چې يو ادبي نقاد، ناول ليکونکی و، او له ۱۹۷۴ څخه تر ۱۹۹۲ز کال پورې د اکسفورډ پوهنتون د انګليسي «وارټن» پروفيسر و، له نوموړي سره يې په ۱۹۵۴ز کال کې په اکسفورد کې ملاقات شوی و. دا غېر عادي عاشقانه اړيکه له څلوېښتو کلونو څخه زياته د مارداک تر مړينې پورې پر ځای پاتې شوه. بيلي فکر کاوه چې جنسي اړيکې «اړينې خو د خندا وړ دي». خو له بلې خوا مارداک له ګڼو نارينه او ښځو سره اړيکې درلودلې، کومې چې په بيلا بيلو ځايونو کې خپله [بيلي] ليدلې او د هغه لپاره نا ارامونکې وې.
د ايريس مارداک لومړی ناول د «د جال لاندې» په نوم و، کوم چې په ۱۹۵۴ز کال کې خپور شوی و.له دې وړاندې هغې د فلسفې په اړوند مقالې خپرې کړې وې او لومړی مونوګراف يې د «جين پال سارټری» په اړه په انګليسي ژبه کې خپور شوی و. هغې نور پنځه ويشت ناولونه او د فلسفې اثار خپاره کړل، تر څنګ يې شاعري او ډرامه هم وليکل، په ۱۹۷۶ز کال کې نوموړې ته د برتانوي سترواکۍ د نښان ته ونومول شوه، او په ۱۹۸۷ز کال کې د برتانوي سترواکۍ د نښان ښځينه لقب ورکړل شو. هغې ته د بات پوهنتون (DLitt، ۱۹۸۳ز کال )، د کامبريج پوهنتون (۱۹۹۳ز کال) او کينګز پوهنتون (۱۹۹۴ز کال) افتخاري سندونه ورکړل. هغه په ۱۹۸۲ز کال کې د علومو او هنرونو د امریکايي اکاډمۍ افتخاري بهرنۍ غړې وټاکل شوه.
د «جيکسن معضله» په نوم د هغې وروستی ناول په ۱۹۹۵ز کال کې خپور شو. اريس مارداک په ۱۹۹۷ز کال کې د ذهني اختلالاتو په ناروغۍ (الزايمر) اخته شوه او په ۱۹۹۹ز کال کې په اکسفورد کې مړه شوه. د اکسفورډ په ليډي مارګريټ هال کې يو مېز د هغې وياړ ته ځآنګړی شوی، چېرې به چې هغې له قدم وهلو خوند اخيست.
فلسفه
د یو څه وخت لپاره، د فيلسوفې په توګه د مارداک اغېز او لاسته راوړنې د ناول ليکونکې په توګه د هغې د بريا تر سيوري لاندې راغلې، خو وروستيو ارزونو هغې ته له جګړې وروسته په انګلو-امريکايي فلسفه کې ځانګړی ځای ورکړی، په ځانګړي ډول په اخلاقي فلسفه  او د ارستو او اپلاتون بيا تشرېح لپاره د هغې د وړانديز شوي کار له امله. مارتا نوسبام د مارداک د اخلاقي فلسفې د «نظم او ضبط باندې د بدلون داغېزو» لپاره استدلال کړی، ځکه چې هغې د خپلو تحليلونو لارښونه د خپلې خوښې او انتخاب په يوه زمانه کې د غالبو موضوعاتو پر بنسټ نه وه کړې، بلکې د پاملرنې (خلک يو بل د ليدلو او تصور کول څه ډول زده کوي) او ښکارندويي تجربې له لارې ( د ژوند حسي «شی» اخلاقي حساسيت څه ډول منځ ته راوړي).
د مارداک د فلسفي کار په اړوند يوه وروستۍ ټولپوښتنه کې، «جسټين براکيس» د مارداک  د اخلاقي فلسفې ګڼو جلا جلا ځانګړتياوو ته اشاره کړې، په کومه کې چې يوه «اخلاقي حقيقت پالنه يا طبيعيت پالنه هم شامل دي، له کومې څخه چې په نړۍ کې د عاجزۍ يا سخاوت په څېر ځانګړتياوې، د علم مخالفت، د انساني اخلاقي روانپوهنې رد، يو ډول خصوصيت پالنه، فضايلو ته ځانګړې پاملرنه او د اخلاقي ادراک يا اخلاقي حقايقو ته د کتنې پر استعارې ټينګار، منځ ته راتګ» هم شامل دي. بروکس همدا راز وايي چې د فلسفې پر اصولو د مارداک اغېز يو مهال غیر مستقيم و، ځکه چې هغې هم په خپلو همعصرو او هم د فلسفيانو په راتلونکي نسل اغېز وکړ، په ځانګړي ډول په «الزابت اينسکمب، فلپا فوټ، جان ميکډويل او برنارډ وليمز» باندې. هغې د خپلو لومړيو ناولونو نسخې انسکيمب ته واستولې، خو د انسکيمب په لیکنو کې داسې هېڅ نه شته چې د دې ناولونو عکاسي کوي.
عبدالطیف روشان
عبدالطیف روشان په ​​افغانستان کې زیږیدلی او هغه د باختر پوهنتون بنسټ ایښودونکی چی د افغانستان لومړی خصوصي پوهنتون دی.
زده کړه
روشان د پاکستان د پریسټن پوهنتون څخه په مالي ، بازارموندنې او عمومي مدیریت کې د لوی اداري سره د سوداګرۍ ادارې لیسانس ترلاسه کړ. هغه بیا د پېښور پوهنتون څخه د انګلیسي ادبیاتو په برخه کې د ماسټر هنر سند ترلاسه کړ مخکې له دې چې په مالي او محاسباتو کې د سوداګرۍ مدیریت ماسټر لپاره پریسټن پوهنتون ته راستون شي. هغه په ​​هندوستان کې د اندرا ګاندي ملي آزاد پوهنتون څخه د عامه ادارې ماسټر هم ترلاسه کړ.
دندہ
روشان په افغانستان کې له 22 جون 2017 - 22 نومبر 2017 پورې د لوړو زده کړو سرپرست وزیر په توګه دنده ترسره کړي ده.
دا هم وګورئ
وېشنيزه:ژوندي خلک وېشنيزه:د لوړو زده کړو وزیران (افغانستان) وېشنيزه:افغان وزيران
محمد حسن حقيار
بټنوک|289px|محمد حسن حقيار محمد حسن حقيار د ښاغلي جان گل زوی دی او په ١٣٥٠ لمريز کال د ننگرهار ولايت د سره رود ولسوالۍ د نظراباد په کلي کي زېږېدلی دی. دی د پیر سيد احمد گيلاني د ډلې غړی دی. برسېره پر ځانگړو ژباړو د انټرنټ په مټ په رازو رازو افغاني پاڼو کې سياسي شننې او تبصرې لیکي.
زده کړې
ښاغلي حقيار په پېښور کې داتحاد له عالي لېسې څخه بکلوريا ، دابوبکر صديق (رض) له انستېتيوت څخه  په اسلامي ثقافت کې ديپلوم او دساينس او تکنالوژۍ د اسلامي پوهنتون دشرعياتو له پوهنځي څخه لسانس او ماستري  ترلاسه کړې دي.
له ادبياتو او شعر او شاعرۍ سره يې له کوچنيتوب څخه مينه وه او لومړی شعر يې په څوارلس کلنۍکي په کال ١٣٦٤ هجري لمريز په وحدت ورځپاڼه کې خپور شوى دى  او ددې تر څنگ يې په بېلابېلو وختونو کې گڼ شمېر روغتيايي  او ژورنالستيکي کورسونه مې هم لوستي دي.
د ښاغلي حقيار د بېلابېلو سياسي ، ادبي او علمي تحقيقي چاپ شويو مقالو شمېر سلگونو ته رسيږي ، چي په غټ شمېره يې د هيواد دننه او بهر ، ورځپاڼو ، اونيزو ، او بېلابېلو نورو خپرونو کي چاپ شوي او خپري شوي دي.
ښاغلي حقيار خپلي زده کړي د قضا او قانون په برخه کي د ماسټرۍ تر کچې رسولي دي.
دندې
له ١٣٧١ څخه تر ١٣٧٥ پورې دننگرهار دبرېښنا رياست دخدماتو لوى مدير او دننگرهار دعلماءو دشورى غړى.
له ١٣٧٥ تر١٣٧٦  داطلاعاتو او کلتور دوزارت دخپرونو دلوى رياست مرستيال او دبهرنيو خپرونو دارزيابئ د کمېسېون مشر.
له ١٣٧٦تر١٣٧٧ په مافوق رتبه بست کې دکانو او صنايعو دوزارت دجيولوجي او علمي تحقيقاتو دانستيتيوت لوى رئيس.
له ١٣٧٧ تر ١٣٧٩ دهمدي وزارت  مالي او اداري لوى رئيس او دکتاب مجلې مسؤول مدير.
له ١٣٧٩ تر١٣٨٠ پورې دجنوب لويديځ زون ( دهرات او شاوخوا ٦ ولاياتو) دکانو او صنايعو لوى رئيس
له ١٣٨١ تر ١٣٨٣پورې دملگرو ملتونو دبشر داستوگنې کارکوونکى.
له ١٣٨٣ تراوسه دافغان وطن گوند دسياسي کمېټې مشر او دپژواک خبري آژانس  همکار.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال وېشنيزه:افغانان
محمد شفيق حقپال
محمد شفيق حقپال (وردگ) دمحمد يونس زوى په لمريزهجري ١٣٤٤ كې دميدان وردگو ولايت د نرخ ولسوالۍ د كريمدادو د قريې د مارخانې په كلي كې زيږيدلى.
زده كړي
لومړنۍ اومنځنۍ زده كړي يې دكابل په سپين كلي ليسه كې نورى زده كړى يې د كابل د برېښنا د تخنيک په څانگه كې پاى ته رسولي دي. دكابل په تخنيك ثانوي دپيښور په سيدجمال الدين اودميدان وردگو ولايت دخالد بن وليد په ليسو كي يې دفزيك اورياضياتو په څانگه كي ښوونه كړې، دغه راز دباختراطلاعاتي اژانس كي يي دسياسي مبصراوخبريال ،په راډيو افغانستان كي دنطاق ،دسولي اوجگړي نړيوال انستيتوت ، دملگروملتوپراختيايې ادارې ،دافغانستان سره دمرستودسمون ادارې اويوشميرنوروملي اونړيوالو څانگوكي يې دخبريالۍ اوليكوالۍ په برخه كي كاركړى په سل گونه ليکني،خبرونه ، رپوټونه ،تبصرې اوشعرونه يې دهيواد په بيلابيلوورځپاڼو ،مجلو ،راډيواوتلويزيون او ويب پاڼو كې په پښتواودرى ژبو خپاره شوي. دهيلوغوټۍ په نامه لومړنۍ شعري ټولگه يي نوى خپره شوې. دوه ټولنيز كتابونه يې ليكلي اودوه درسي كتابونه يې ژباړلي چې چاپ شوي نه دي.
دندې
دحقانيت جريده،مصباح اوونيزه،سيرت اوونيزه،ارادى ورځپاڼه،نامه زندگى جريده،داستقلال مجله،هيواد ورځپاڼه ،انيس ورځپاڼه،ارمان ورځپاڼه ،نونهالان مجله،قلم جريده...اونورې گڼ شمېرچاپي خپرونې هغه خپرونې دي چې ده په كې دمسئول چلوونكي، دپاڼې چلووونكي ،اډيتراوقلمي همكار په توگه كار كړى.
دغه راز يي ليكنې په يوشميرملي اونړيوالو ويب پاڼو كي هم خپرې شوې دي. محمد شفیق حقپال دکابل دتخنیک ثانوی په مسلکی ښوونځي ، دپيښور دافغان سیدجمال الدین ، دمیدان وردگو ولایت دخالد بن ولید په لیسو کې دښوونکې په توگه ، په باختر اژانس کې دسیاسی مفسر، ملی راډیو تلویزیون کې دویاند، په ای دبیلو پی ار کې خبریال، او یوشمېر نورو ادارو کې دندې ترسره کړی دی.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه ليکوال
مزمل هاشمي
زما افغانستانافغانستانLes Afghans pour cent
Afghanistan Volks Prozent د افغانستان قومي ترکیب: لاندې نقشه د ګران هېواد د بشري جغرافیې او قومي ترکیب په تړاو غوره معلومات په لاس راکوي او د هېواد د ټولو وروڼو قومومونو سلنه او د هستوګنې سیمې ترې څرګندیږي. دا نقشه د نړیوالو ادارو له خوا ترتیب شوي ځکه نو ترې د هېواد د اقلیت او اکثریت موضوع هم په ښه توګه څرګندیدای شي او هغه کسانو ته ښه پیغام ورکوي کوم چې د پښتون قوم له اکثریتوالي او لویوالي سترګې پټوي. په نقشه کې هېواد په شپږو زونونو وېشل شوی او د هر زون په ولایتونو کې یې تر ټولو لوی قوم او هم دوهمه درجه قوم په ګوته کړی او بیا یې په ټولیزه توګه د هر زون قومي سلنه(فیصدي) ذکر کړې ده. او هم راته د ټول هېواد په کچه قومي سلنه(فیصدي) را په ګوته کوي. په نقشه کې شین رنګ پښتون مېشتې، نارنجي رنګ تاجک مېشتې، ژیړ رنګ هزاره مېشتې، تیاره اسماني رنګ ازبک مېشتې، ګلابي رنګ ایماق مېشتې او ابي رنګ نورستاني مېشتې سیمې را ښیي. لاندې د نقشې ځینې جزیات غواړم را واخلم: ۱ ـ ختیځ او شمال ختیځ زون: ولایت     لوی قوم    ۲ درجه قوم لغمان      پښتون      پشه یي ننګرهار    پښتون      پشه یي بدخشان   تاجک       مختلف بغلان       تاجک       پښتون کونړ        پښتون      پشه یي کندز        پښتون      ازبک نورستان   نورستاني   پښتون پنجشیر   تاجک          0 تخار        تاجک          ازبک ـ په پورته زون کې په ټولیزه توګه: پښتون %51, تاجک %28, ازبک % 12, پشه یي او نورستاني %9. ۲ ـ مرکزي زون: ولایت      لوی قوم     ۲ درجه قوم بامیان     هزاره         0 کابل        پښتون      تاجک کاپیسا     تاجک        پښتون لوګر        پښتون      تاجک وردګ      پښتون      هزاره پروان      تاجک        پښتون اروزګان   پښتون      هزاره ـ په دې زون کې په ټولیزه توګه: پښتون %43, تاجک %24,  هزاره %17. ۳ ـ جنوب ختیځ زون: ولایت     لوی قوم     ۲ درجه قوم غزني      پښتون       هزاره کندهار    پښتون       بلوڅ خوست   پښتون       0 پکتیا      پښتون        تاجک پکتیکا    پښتون        0 زابل       پښتون        0 ـ په دې زون کې په ټولیزه توګه: پښتون %83, هزاره او بلوڅ %6. ۴ ـ جنوب لویديځ زون: ولایت     لوی قوم      ۲ درجه قوم ډایکنډی   هزاره         پښتون هلمند       پښتون       بلوڅ نیمروز      بلوڅ          پښتون ـ په دې زون کې په ټولیزه توګه: پښتون %65, هزاره %20, بلوڅ %10. لویدیځ زون: ولایت     لوی قوم      ۲ درجه قوم بادغیس   پښتون       ایماق فراه        پښتون        تاجک غور         ایماق          هزاره هرات       پښتون        تاجک ـ په دې زون کې په ټولیزه توګه: پښتون %65, ایماق %25, Les Afghans pour cent %10. ۶ ـ شمال لویدیځ زون: ولایت    لوی قوم      ۲ درجه قوم بلخ        تاجک          پښتون فاریاب   ازبک           پښتون جوزجان ازبک           پښتون سمنګان  تاجک          ازبک سرپل     ازبک           پښتون ـ په دې زون کې په ټولیزه توګه: ازبک %44, پښتون %21, تاجک %19. ـ په مجموعي توګه په ټول هېواد کې: پښتون %60-65, تاجک %15-20, هزاره %6-9,  ازبک %6-9. په درنښت لیکنه: جمشید دریځ Jamshid Dariz
۱۱۷ (عدد)
۱۱۷ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۱۶ څخه  مخکي او د ۱۱۸ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۱۷:
په کلینډر کې
۱۱۷ کولاي سي:
په کیمیا کې
۱۱۷ د تنسين اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۱۱۷ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
اورشيندی
اورشيندی د ځمکې په څېر د يوې سياروي کتلې د جسم د پوټکي چاودنه ده، کوم څه چې لاوا، اورشيندي ايرو او ګازونو ته اجازه ورکوي چې تر سطحې لاندې د ماګما له خونو څخه ووځي.
په ځمکه کې، اورشيندي ډېر ځله په هغو ځايونو کې پيدا کېږي، چېرې چې ټيکتونيکي تختې يو له بل څخه جلا يا سره يو ځای کېږي او ډېر ځله تر اوبو لاندې موندل شوي دي. د بېلګې په ډول د سمندر په منځ کې يوه موړه، لکه د اتلانتيک په منځ کې پوله (غونډۍ) د تيکتونيکي تختو د جلا کېدو له امله اورشيندي لري، په داسې حال کې چې د ارام سمندر د اور کړۍ هم اورشيندي لري چې لامل يې د تيکتونيکي تختو سره نښتل دي. اورشيندي په هغو ځايونو کې هم موندل کیږي، چېرته چې د پوټکي د تختو غځون او نري کېدل شته، لکه په ختيځ افريقايي درز، او د شمالي امریکا د ويلز «ګری-کلير وارټر» اورشيندي سيمه او د «ريو ګرانډ» درز. اټکل کېږي چې د تختو له حدودو څخه لرې اورشيندنه د ځمکې په ژوروالي ۳۰۰۰ کيلو متره (۱۹۰۰ ميله) کې د هستې-حايل (mantle هغه حايل يا طبقه ده چې د ځمکې د هستې او پوټکي ترمنځ موجوده وي) له څنډو څخه د راپورته کېدونکو «ډياپيرونو» له کبله منځ ته راځي. دا په ګرمه نقطه کې د اورشيندي لامل ګرځي چې یوه بېلګه يې «هاوايي» ګرمه نقطه ده. عموماً اورشيندي هغه ځای کې نه پيدا کېږي، چېرته چې دوه ټيکتونيکي تختې د يو بل په څنګ کې سره رغړی.
سترې چاودنې په اتموسفيري (فضا/هوا) تودوخې اغېزه کولای شي، ځکه ايرې او د سلفر اسيدو څاڅکي د لمر مخه نيسي او د ځمکې ټروپوسفير سړوي. تاریخ ته په کتنې سره له سترو اورشيندو چاودنو وروسته اورشيندي ژمي راغلي، کوم چې د ناوريني قحطيو لامل ګرځېدلي دي.
رېښه
د اورشيندي « volcano» ټکی د « Vulcano» له نوم څخه اخستل شوی دی چې دا د ايټاليې په «ايليون» ټاپوګانو کې يو اورشيندی ټاپو دی، همدا نوم بیا په خپل وار سره له « Vulcan» اخستل شوی، کوم چې په رومي افسانو کې د اور خدای دی. د اورشيندي څېړنو ته «ولکانولوژي» وايي، په انګليسي ژبه کې په دوه ډوله ليکل کېږي، چې هغه دا دي: (volcanology، vulcanology).
د تختو ټيکتونیک
د تختو د تيکتونيک (tectonics  يعنې د ځمکې د پوټکي بدلون او جریان) د اند له مخې: د ځمکې ليتوسفير، د هغې بهرنی سخت پوټکی، په شپاړسو سترو او کوچنیو تختو وېشل شوی دی. دا په ښکته پروت نرم څادر/حايل کې د تودوخې د لېږد له امله په کرار کرار خوځښت کوي، او په ځمکه کې ډېری اورشېندې فعاليتونه د تختو له څندو سره منځ ته راځي، په کوم ځای کې چې تختې يو له بل سره نښلي (او ليتوسفير يې له منځه ځي)، يا يو له بل سره جلا کېږي (او نوی لیتوسفير جوړيږي). (ليتوسفير ډبرين پوښ)
د تختو مختلفې پولې (سره په معکوس حالت کې)
د سمندر په منځ کې موړه کې، دوه ټيکټونيکي تختې يو له بل څخه لرې کېږي، ځکه چې د ګرمې ډبرې څادر د نري سمندري پوښ شاته مخ په بره لور څښېږي. په راپورته کېدونکي ډبرين پوښ کې د فشار زياتوالی د «اډيابيټيک» پراختيا او د ډبرې د نیمه ويلي کېدو لامل ګرځي، په دې ډول اورشيندی منځ ته راځي او نوی سمندري پوټکی جوړېږي. د تختو ډېرې مختلفې پولې د سمندرونو په بېخ کې دي او په همدې بنسټ په ځمکه کې دېرې اورشېندې پېښې هم په سمندرونو کې دي چې د سمندر نوي فرشونه جوړوي. تور لوګي (د ژور سمندر د مورۍ په نوم هم پېژندل کېږي) د دا ډول اورشيندو فعاليتونو شواهد دي. په کوم ځای کې چې د سمندر په منځ کې موړې د سمندر له سطحې څخه پورته وي، بيا اورشېندي ټاپوګان جوړيږي لکه «ايس لينډ».
د همغاړو تختو پولې
د ښوېدلو سيمې هغه ځايونه دي، چېرې چې دوه تختې، عموماً يوه سمندري او يوه اقيانوسي تخته، يو له بل سره ټکر کوي. سمندري تخته ښويږي (د اقيانوسي تختې لاندې ځي) او د سمندر په ساحل کې يو ژور سمندري خندق جوړوي. په يوه پروسه کې چې بهېدونکې ويلې کېدو په نوم ياديږي، له ښوېدونکې تختې څخه خوشې کېدونکې اوبه د پورته پرتې څادري برخې د ويلې کېدو تودوخه کموي، او په دې ډول ماګما جوړوي. دا ماګما د لوړو «سيلکا» توکو درلودلو له امله ډېره زياته سرېښتناکه وي، له همدې امله ډېر ځله سطحې ته نه رسېږي، بلکې سړيږي او په ژورو کې سختيږي. کله چې سطحې ته رسېږي، نو بيا ورڅخه اورشېندی جوړيږي. په دې ډول د ښويدلو سيمې د اورشيندو له ځنځيرونو سره پولې لري چې دې سيمې ته اورشيندي لېندۍ وايي. عامې بېلګې يې په ارام سمندر کې د اور کړۍ اورشيندي دي، لکه د «کاسکيډ» اورشيندي يا د جاپان مجمع الجزاير، يا د اندونيزيا «سنډا» ليندۍ.
تودې نقطې
تودې نقطې هغه سيمې دي چې فکر کېږي، د بڼکو په څېر پوښونو څخه جوړې شوي او اټکل کېږي چې د تودو موادو ستنې دي، کومې چې د هستې او حايل/څادر له پولې څخه راپورته شوي دي. لکه د سمندر په منځ کې موړې، راپورته کېدونکی ډبرين څادر د هوا د فشار د کمېدو له امله د راغونجېدو او ويلې کېدو له تجربې تېريږي، د کوم له امله چې ستره ماګما پیدا کېږي. له دې امله چې تيکتونيکي تختې د دې ستنو څخه هاخوا دېخوا خوځښت کوي، هر اورشيندی غېرفعاليږي، ځکه چې دا له دې ستنو څخه توېيږي او نوي اورشیندي په هغو ځايونو کې جوړېږي، چېرته چې تخته د ستنو پر سر مخ په وړاندې ځي. د «هاوايي» ټاپوګانو په اړه فکر کېږي چې په همدې طريقه جوړ شوي دي، لکه د «مار سيند د دښتې» په څېر چې «کاليډرا يلوسټون» د شمالي امريکا د تختې يوه برخه ده چې اوس مهال د «يلوسټون» د تودې نقطې پر سر ده. خو د څادري ستنې د فرضيې په اړه پوښتنې شته.
اورشېندې ځانګړتياوې
د اورشيندي عام تصور، يو مخروطي ډوله غر دی، کوم چې د دې پر سر د شته کندې څخه لاوا او زهرجن ګازونه شيندي، خو دا د اورشيندي د ډېرو ډولونو له جملې يواځې يو يې تشریح کوي. د اورشيندي ځانګړتېاوې ډېرې زیاتې پېچلې دي اود دوی چلند او جوړښت په يو شمېر لاملونو پورې تړلي دي. ځينې اورشيندي د څوکې د کندې پر ځای د لاوا له ګنبتې څخه جوړې خشنې څوکې دي، په داسې حال کې چې ځينې نورې يې د سترو لوړو سيمو په څېر اوارې ځمکې دي. هغه سوري چې اورشيندي مواد (د لاوا او ايرو په ګډون) او ګازونه (په ځانګړي ډول بړاس او مقناطيسي ګازونه) خوشې کوي، شونې ده چې د ځمکنۍ بڼې په هر ځای کې منځ ته راشي او شونې ده چې کوچنۍ مخروطي غونډې جوړې کړي، لکه د «هاوايا» د «کلاويا» په يوه څنډه کې « Puʻu ʻŌʻō on». د اوشيندي په نورو بڼو کې «کرايوولکينوز» (يا يخي اورشيندي) شامل دي، په ځانګړي ډول د مشتري، زحل او نيپټون په ځينو سپوږميو؛ او د خټې اورشيندی، د کوم جوړېدل چې د پېژندل شوي ماګماټيک فعالیت سره اړیکه نه لري. په فعالو خټینو اورشيندو کې د اور د اورشيندي په پرتله ډېره کمه تودوخه ښکېل وي، خو له هغه ځای پرته کله چې د خټې اورشيندی په حقيقت کې د اور د يو اورشيندي دريمڅه (مورۍ/سوری) و.
د چاود دريمڅې (سوری)
د اورشيندي چاود دريمڅې اوار، خطی درزونه دي، د کوم له لارې چې لاوا راڅرګندېږي.
د سپر اورشيندي
سپر اورشيدو ته دا نوم د دوی پراخ، د سپر په څېر اړخونو ته په کتنې سره ورکړل شوی دی، دا ډول اورشيندي د ښکته سرېښتناکوالي لاوا د چاودېدو له امله منځ ته راځي، کوم چې له يوې دریمڅې څخه ډېر لرې بهېدای شي. عموماً دا ډول يې د ناورين په بڼه نه چاوديږي، بلکې په نسبي ډول د ارامې تودې چاودنې خاصيت لري. له دې کبله چې عموماً په ښکته سليکا کې ښکته سرېښتناکه ماګما شته، د سپر اورشيندي د قاره يي جوړښتونو په نسبت په بحري جوړښتونو کې زيات منځ ته راځي. د «هاوايي» اورشيندي ځنځير د سپر مخروطي ډوله يوه لړۍ ده او دوی په ايس لینډ کې هم عام دی.
ملخک
ملخکان (علمي نوم: Tetrigidae) د اېنسیفېرا څخه یوه کورنۍ ده چې ۱۶۰۰ ډوله ژوې لري او په ۲۵۰ جنسو ويشل کېږي. نوموړي ژوې د نړۍ په بېلا بېلو سيمو کې اوبو ته نژدې ژوند کوي. ملخکان ۱۰۰ میلیونه کاله مخکې رامنځ ته شوي ول.
توصيف
وېشنيزه:سيخ وزري خوځندکې
انسايډ جاب
انسايډ جاب Inside Job یو مستند فلم دی چې په ۲۰۱۰ کې خپور شو. دا د ٢٠٠٠ وروستۍ لسیزې کې د مالي بحران په اړه دی. د دې فلم ډایرکټر چارلس ایچ فرګوسن دی. د فلم په اړه فرګوسن وايي چې دا فلم په متحده ایالاتو کې د بانکدارۍ او مالي خدماتو په صنعت کې د منظم فساد او د هغې د پایلو په اړه دی. فلم ښیي چې بانکونه څنګه د پالیسۍ بدلونونو سره د مالي بحران سره مرسته کوي. منتقدینو د فلم ستاینه کړې او د دې پېچلي موادو په اړه یې د څېړنې او توضیح ستاینه کړې.
دا فلم د ۲۰۱۰ مېلادي کال په می کې د کنيس فلم فستیوال کې خپور شو او د غوره مستند فیچر فلم لپاره د ۲۰۱۰ اکاډمۍ جایزه يې وګټله.
لنډيز
دا مستند فلم پنځه برخې لري. پیل دا تشریح کوي چې څنګه په آیسلینډ کې بانکونه په ۲۰۰۰ مېلادي کال کې خصوصي شوي او د دوی نظارت کم شوی. کله چې د لیمان برادرز افلاس اعلان شو او AIG، د امریکا ترټولو لوی بیمې شرکت، د سپتمبر په 15، 2008 کې سقوط وکړ، آیسلینډ او نوره نړۍ د نړیوال بحران سره مخ شوه.
لومړۍ برخه: موږ څنګه دلته راغلو؟
د متحده ایالاتو مالي صنعت له 1940 څخه تر 1980 کلونو پورې یو څه د حکومت تر کنټرول لاندې و، مګر په دې وخت کې د حکومت کنټرول کم شو. په 1980 کې، امریکایی مالیه ورکوونکي باید د سپما او پور بحران قیمت د 124 ملیارد ډالرو کسر په بڼه ورکړي. د 1990 لسیزې په وروستیو کې، ځینې خصوصي مالي سکتورونه په څو لویو شرکتونو بدل شول. په 2001 کې، د انټرنېټ سټاک غوغا جوړه شوه ځکه چې د پانګې اچونې بانکونو د دې انټرنیټ شرکتونو ارزښت ډیر کړ که څه هم بانکونه پوهیدل چې شرکتونه به ناکام شي. په پایله کې، پانګوالو 5000 ملیارد ډالر له لاسه ورکړي.مشتقات د 1990 لسیزې په نیمایي کې په صنعت کې مشهور شول، کوم چې د بې ثباتۍ نوره هم زیاته کړه. د مشتق ویټو د کنټرول هڅې د ۲۰۰۰ د کموډیټ فیوچر عصري کولو قانون لخوا ناکامې شوې. په هغو کسانو کې چې د دې قانون ملاتړ کوي لوړ پوړي چارواکي وو. په ۲۰۰۰ کې، صنعت د پنځو لویو بانکونو (Goldman Sachs, Morgan Stanley, Lehman Brothers, Merrill Lynch, and Bear Stearns) لخوا انحصار شو، دوه لوی مالي بنسټونه (Citigroup, JPMorgan Chase)، د بیمې درې شرکتونه (AIG، MBIA، AMBAC) او درې درجه بندي ادارې (Moody's, Standard & Poors, Fitch) پکې ښکیل وو. بانکونو د ګروي او پورونو یوه عجیب کڅوړه رامینځته کړه چې د تضمین شوي پور مکلفیت یا CDOs په نوم یادیږي. د درجه بندي ادارو CDOs ته د AAA مناسب درجه ورکوله، کوم چې د دوی ارزښت آسمان ته پورته کړ او خلکو یې له بانکونو څخه په لوړه بیه پیرود. څو ورځې وروسته بانکونو ځانونه افلاس اعلان کړل او په ملیاردونو عامه ډالر ضایع شول.
دویمه برخه : له (2001-2007)
د کور جوړونې بوم په جریان کې، کوچنیو بانکونو پورونه د دوی د شتمنیو څخه ډېر پور اخیستي. د کریډیټ ډیفالټ سویپ (CDS)، د بیمې پالیسۍ ته ورته و. پانګه اچوونکي کولی شي د ګټې ترلاسه کولو په هیله CDSs واخلي چې دوی په CDOs کې نه درلودل. ډیری CDOs د "سب پریم ګروي" پراساس وو چې د فرعي ګروي لخوا ملاتړ کیږي. Goldman Sachs Goldman Sachs د 2006 په لومړۍ نیمایي کې د 3 ملیارد ډالرو څخه ډیر CDOs پلورلي. Goldman Sachs په ټیټ کیفیت CDOs کې پانګه اچونه وکړه ترڅو دا تاثر ورکړي چې دا CDOs د لوړ کیفیت درلودونکي دي. ټولې درې لویې درجه بندي ادارې ستونزه لاپسې زیاته کړه. په ۲۰۰۰ کې یوازې یو څو د AAA درجه بندي مالي کاغذ ډولونه شتون درلود، چې په 2006 کې 4,000 ته لوړ شول.
دریمه برخه : مالي بحران ۲۰۰۷
د CDOs د بازار سقوط د پانګې اچونې کوچني بانکونه په ملیاردونو ډالرو پور پریښودل او نور نشي کولی د دې CDOs او ګروي مالتړ ملکیتونه تصفیه کړي. په دې توګه لوی کسات د 2007 کال په نومبر کې پیل شو او Bear Stearns د 2008 په مارچ کې افلاس شو. د 2008 په سپتمبر کې، فدرالي حکومت فاني مای او فریډي ماک په غاړه واخیست، کوم چې د سقوط په څنډه کې وو. دوه ورځې وروسته، لیمان برادران افلاس شول. د " بیل آوټ " څخه څو ورځې دمخه، دا بنسټونه د AA یا AAA درجه بندي شوي. میرل لینچ ، چې د سقوط په څنډه کې وه، د امریکا بانک لخوا اخیستل شوې وه. هینري پاولسن او تیموتي ګیټینر پریکړه وکړه چې د لیمان برادران باید د محکمې پروسې له لارې افلاس وغواړي، چې په پایله کې یې د سوداګریزو کاغذ بازار سخت سقوط وکړ. د سپتمبر په 17، افلاس شوی AIG د حکومت لخوا ونیول شو.
د 700 ملیارد ډالرو بیل آوټ پیکج
بله ورځ، هینري پاولسن او د فدرالي ریزرو رییس بین برنانکي د کانګرس څخه د 700 ملیارد ډالرو غوښتنه وکړه ترڅو بانکونه "بایل آوټ" کړي. نړیوال مالي سیسټم فلج شو. د 2008 کال د اکتوبر په 3، ولسمشر بوش د ستونزمن شتمنیو د راحت پروګرام لاسلیک کړ، مګر د نړیوال سټاک مارکيټ سقوط ته دوام ورکړ. په متحده ایالاتو او اروپایي اتحادیه کې د بیکارۍ کچه 10 سلنې ته رسیدلې. د 2008 کال په دسمبر کې، دوه مشهور موټر جوړونکي، جنرال موټرو او کریسلر هم د افلاس سره مخ شول. په امریکا کې بندیزونه بې ساري کچې ته رسیدلي. په ۲۰۰۹ کال کې د نوبل جایزې ګټونکی امریکایی اقتصاد پوه پروفیسور جوزف سټیګلیس د امریکا د خزانې د وزیر ګیتینر د مرستو پر پروګرام نیوکه وکړه او دا یې د امریکا د خلکو د شتمنیو غلا بللې وه.
د پنځه لويو بانکونو افلاس
پنځه لوی بانکونو په 2008 کال کې سقوط وکړ. Goldman Sachs او Morgan Stanley د متحده ایالاتو د حکومت لخوا په ضمانت خوشې شول، Lehman Brothers افلاس ته لاړل، Merrill Lynch او Bear Stearns د سودا په نرخ وپلورل شول. دغو بنسټونو ټولټال ۴۰۰۰ میلیارده ډالره پور درلود.
د موټر تخفیف سیسټم
د متحده ایالاتو کانګرس د 2009 په نیمایي کې د موټر الاؤنس ریبیټ سیسټم (CARS) په نوم یو عجیب قانون رامینځته کړ چې د موټر پلور ډیروالي لپاره د 3,500 څخه تر 4,500 ډالرو پورې تخفیف ورکوي څوک چې د نوي موټر پور اخلي. زوړ موټر. دا قانون د کلونکرانو لپاره د نغدو پیسو په نوم پیژندل شوی. د دې قانون له مخې، حکومت شاوخوا اوه لکه زاړه موټرونه رانیولي او له مینځه وړي ترڅو د موټر صنعت او پور ورکونکي بانکونه بیرته په خپلو پښو ودریږي.
څلورمه برخه : حساب ورکول
د حیرانتیا خبره داده، چې د بانکي شرکتونو مسوولینو هیڅ ډول تاوان یا سزا نه ده ترلاسه کړې، خو اجراییه رییس او د هغوی د خوښې مدیرانو په میلیاردونو ډالر بونس ترلاسه کړي دي. د لویو بانکونو ځواک نور هم زیات شو او د اصلاحاتو پر وړاندې یې هڅې دوه چنده شوې. په تیرو څو لسیزو کې، اکادمیکانو د اقتصاد د بې نظمۍ غوښتنه کړې، او حتی د 2008 بحران وروسته یې د اصلاحاتو مخالفت ته دوام ورکړ.
پنځمه برخه: موږ اوس چیرته یو؟
د امریکا د فابریکې زرګونه کارګران له دندو ګوښه شول. د اوباما د ادارې مالي اصلاحات کمزوري شوي او د درجه بندۍ ادارې تنظیمولو لپاره هیڅ قانون نه دی نافذ شوی. د دې په اړه کوم مهم قانون شتون نلري چې څومره اجرایوي افسران باید خساره ورکړل شي. ګیتنر د خزانې منشي شو. ټیسون (فیلډسټین) او سمرز (سمرز) د اوباما لوړ اقتصادي سلاکاران پاتې شوي، برنانکي (برنانکي) بیا د فدرالي زیرمو رییس وټاکل شو.اروپايي هېوادونو د بانکي تورونو په اړه سخت قوانين وضع کړي، خو امريکا يې پر وړاندې سخت مقاومت کوي.
سرچينې
وېشنيزه:مالیه وېشنيزه:بانکوالی وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
علامه حمیدالدین فراهی
حمیدالدین فراهي (زیږیدنه: ۱۸ نومبر ۱۸۶۳ - وفات: 11 نومبر 1930) په هند کې د قران یو له مخکښو مفسرینو ګڼل کیږي او د اسلام د نوي تفسیر بنسټ ایښودونکی دی. هغه د اسلام پر وړاندې راپورته شوو پېچلو پوښتنو ته په خورا ښه توګه ځوابو نه وړاندې کړي.
ابو احمد حمید الدین فراہی بن عبد الکریم بن قربان قنبر بن تاج علی بن قائم علی بن دائم علی بن بہا الدین.
مولانا فراهی د هند د اتراپردیش ایالت په اعظم ګړ سیمه، پهریا کلي کې د جمادی الثانی پر (۶) نېټه (1230ھ) کې نړۍ ته سترګې پرانیستي.
د مولانا فراهي د نوم په ځينوکتابونو کې حمید الدین او په ځینو نورو کې عبد الحمد راغلی په دې اړه د هغه د تلین په مناسبت، سید سلیمان ندوي لیکلي چې د مولانا اصلی نوم حمیدالدین وو خو هغه دغه نوم چې د عربي ژبې د قواعدو له مخې لقب دی، تر ځان لوړ ګاڼه. له همدې لامله، هغه په ​​عربي لیکنو کې خپل نوم عبدالحمید لیکلی. هغه غوره ګڼله چې د نورو علمي لقبونو پرځای معلم وبلل شي.
مولانا فراهي د رسمي تعلیم دوه دورې لري. د تعلیم په لومړۍ دوره کې هغه د دیني زده کړې سربیره عربي او او ریاضيات هم زده کړل چې دا بیا په دویم پړاو کې بشپړ شوه. هغه په دویم دور کې د انګلیسي او نورو عصري علومو د زدکړې لپاره په ​​دولتي ښوونځیو کې شامل شو. په (۱۴) کلنۍ کې له کلي اعظم ګړ ته ولاړ، هلته يې د خپلې عمه له زوی علامه شبلي نعماني د عربې ژبې زدکړه پيل کړه. په (۱۳۰۴هـ) کې له دې ځایه لکنو ته ولاړ، پر مشهور فقیه عبد الحی الانصاري اللکنوي يې درسونه ولوستل، دلته تر لنډ وخت درس ویلو وروسته يې د عربې ژبې په زدکړه پسې لاهور ته سفر وکړ، په لاهور کې يې د عربي ژبې له مشهور استاد علامه فیض الحسن سهارنپوري عربي ژبه زدکړه.
له زدکړو تر فراغت وروسته پر ګڼو دنده ګومارل شوی دی، لومړۍ دنده يې په کراچي کې د عربي او فارسي ژبې تدریس و، تر نهه کاله زیات په همدې دنده بوخت پاته شو.
د ۱۳۲۴هـ مهال په عليګړ کې د عربي ژبې استاد شو په همدې وخت کې يې له یهودي مستشرق (جوزف هوروفیتس) چې دی هم د عربي ژبې استاد و، عبراني زدکړه.
تر دوه کاله وروسته(۱۳۲۶هـ) د الله اباد په پوهنتون کې د عربي ژبې استاد وټاکل شو، دلته يې شپږ کاله تیر کړل، بیا د اللجنة العربیه للعلوم الشرقیه غړی شو. د ۱۳۳۲هـ مهال چې په مدینه منوره کې د یوه پوهنتون د جوړیدو خبره مطرح شوه نو د ده او علامه شبلي نعماني نومونه د استادانو په حیث ورته وړاندیز شول.
په حیدراباد دکن کې يې هم اداري او تعلیمي دندې تر (۱۳۳۲هـ) کاله پورې مخته وړې دي. فراهي په حیدراباد کې د جامعه عثمانیه له بنسټګرو څخه ګڼل کیده، ده وړاندیز ورته کړی و چې شرعي علوم دې په عربي ژبه تدریس شي او له شرعي علومو پرته نور په اردو. په حیدراباد کې يې د قران کریم تدریسي اونیزه غونډه در لوده چې لوی علما او څېړونکي به ورته راتلل، ګڼې پوښتنې به يې کولې او ده به يې ځوابونه ور کول. تر (۱۳۳۷هـ) په حیدراباد کې پاته شو، تر دې وروسته يې له خپلې دندې استعفا وکړه که څه هم د نورو کسانو ورته خوښه نه وه او خپلې سیمې ته ولاړ.
خپلې سیمې ته تر راتلو وروسته فراهي د اصلاح المسلمین مدرسې اداري چارو ته اوږه ور کړه چې د جمعیة اصلاح المسلمین له لوري په (سرای میر) کې جوړه شوې وه. په اعظم ګړ کې جمعیة اصلاح المسلمین د مسلمانانو د عقایدو اصلاح کولو او بدعاتو ختمولو لپاره هلې ځلې کولې، په همدې لړ کې يې دا یاده مدرسه د دې لپاره تاسیس کړه چې علماء د همدې کار لپاره وروزل شي او تر فراغت وروسته همدې کار ته اوږه ور کړي، وروسته د مدرسې نوم یوازې الاصلاح شو. دغې مدرسې له نورو دینې مدرسو څخه بیل نصاب درلود، فراهي خپله ټوله توجو پر همدې متمرکزه کړه، د ژوند په وروستیو درو کلونو کې يې درې ورځې په همدې مدرسه کې لویو استادانو او طالبانو ته د قران کریم تفسیر کاوه. د ۱۳۳۲هـ مهال چې د ده استاد شبلي نعماني وفات شو، شاګردانو يې د هغه د فکر ځلولو لپاره د موسسة دار المصنفین جوړولو تکل وکړ، ټولو په یوه خوله فراهي د ادارې رییس او سلیمان ندوي مدیر وټاکل.
عبدالحمید فراهي یو له هغو وګړو څخه دی چې د "قران نظم" تظریه یې د قران په تفسیر کې د نوې میتود په توګه رامینځته کړې. د هغه د قران د نظم په اړه وایي چې سوره یو بشپړ واحد دی او جملې او آیتونه یې له یو بل سره په مطابقت کې دي او په بل پړاو کې دا له پخوانۍ سورې او راتلونکي سورې سره مناسبت لري چې که په همدې ډول دوام ومومي نو ټول قران به ټکي په ټکي له یو بل سره په مطابقت کې وي.
د فراهي په باور د قرآن د تفسیر سرچینې په اصل، امام، فرعه او تبعه ویشل کېږي. هغه وایي اصل او امام پخپله قرآن دی ( د قران د تفسیر لومړۍ سرچینه قرآن دی) د فرعې او تبعې په اړه هغه وایي: فرعه د پیغمبر حدیثونه او د صحابه کرامو اثار دي. په دې برخه کې له احادیثو او اثارو وروسته بیا د شأن النزول یادونه کوي. خو په دې توپیر سره چې هغه شأن النزول د وحي د دلیل په توګه نه ګڼي او د آیت د نزول پرمهال د خلکو حالت ته شأن النزول وایي. او تبعه د هغه له نطره د عربانو لخوا د لغاتو او مفاهیمو کارول دي. فراهي پدې باور دی چې هر متن په طبیعي ډول په غیر مستقیم یا غیر مستقیم ډول د خپل وخت کلتوري او ټولنیز واقعیتونه څاري. د وحی د متن په باب هم دا ټکی د پام وړ دی ځکه وحیه هم د خپل زمان پیښو او ټولنیزو او کلتوري واقعیتونو ته په یو ډول اشاره کوي؛ هغه وایي قرآن د عربانو په مینځ کې نازل شوی او د هغه وخت په فضا کې په قرآن کې د دوی تر مینځ عام کارېدونکي لغات او مفاهیم کارول شوي چې هغوی ته د پوهیدو وړ وي. هغه وروسته په دې لړ کې د کلمې ریښه یادوي. فراهي کلمو او ریښو ته یي خورا زیاته پام لرنه کوي ځکه یې "د قرآن مفردات" په نوم یو جلا کتاب لیکلی او هغه د تفسیر او هغه د تفسیر لومړی ګام بولي. هغه په همدې باب د بایبل یادونه هم د تفسیر د سرچینو په لړکې کړې ده. د فراهي په وینا قرآن د تیرو کتابونو بشپړوونکی دی. هغه د «الکلیل فی شارح انجیل په نوم کتاب» لیکلی چې تر ډېره په قرآن کې راغلي تاریخي ځایونه له بائبل سره پرتله کوي.
«... ما له هغه د هغه د قران مقدمه واورېده د هغه فصاحت او حقانیت مي سترګې لندې کړې... ما چې تر ننه څومره عالمان لیدلي فراهي تر ټولو لوړ دی[2]»
«د دې عصر ابن تیمیه له دې نړي د  ۱۹۳۰ کال د نومبر پر ۱۱ رخصت واخیست هغه څوک چې د ده په شان د فضل او کمال خاوند د پیدا کېدو تمه ظاهراً نشته، هغه په ختیز او لودیز کې د مروجو علومو د جامعیت معجزه وه، هغه په عربي ژبه تر ټولو ښه پوهېده او د انګلسي ژبې کارپوه وو، هغه د زهد او ورعې انځور وو، هغه د فضل او کمال پږۍ (مجسمه) وه، هغه د فارسي ژبې بلبل شېراز او د عربي ژبې شوق عکاظ وو، د هغه شخصیت له نورو په جلاوالي کې نړیوال وو، هغه د معرفت نړۍ وه، هغه د علم کاینات وو، هغه د کمال یوه ګوښه ناستې ټولګه وه، هغه یو ملنګ باچا وو، هغه د ادبیاتو نازدانه او د عربیاتو [عربي فرهنګ] خزانه وه، هغه د عقلي علومو ناقد او د دیني علومو ماهر وو، هغه د قرآن د علومو پر اسرارو او رموزو پوه وو، هغه د دنیا مادي شتمنیو او خلکو ته اړ نه وو، هغه ته مهمه نه چې څوک یې ستايي او څوک یې غندي، هغه د علم د خونې معتکف او د خپلې نړي واکمن وو، هغه دېرش کاله قرآن ته ځیر وو او قرآن یې لوسته او لولاوه او له هر بل څه یې ځان جلاکړی وو.[3]»
۱: اسباق النحو، دا په اردو ژبه د نحو و صرف د زدکړې کتاب دی، دوه ټوکه دی چې د ده په ژوند کې لومړی وار چاپ شوی، ده بیا زیاتونې پر کړې، په ځینو بابونو کې يې بیاض همداسې سپين پاته شوی او لیکوال پکې زیاتونې نه دي کړې، تر ده وروسته يې د اختر احسن اصلاحي په نوم شاګرد زیاتونې پر وکړې او په ۱۳۵۷هـ کې يې بیا چاپ کړ چې د هند په ګڼو مدرسو کې اوس هم لوستل کېږي.
۲ـ اسالیب القران: دغه کتاب يې د قران کریم د اسلوبو، جملو د استعمال او معاني په اړه لیکلی دی چې الحمیدیه ادارې په ۱۳۸۹هـ کې چاپ کړی دی.
۵: تحفة الاعراب: په اردو ژبه د نحوې په اړه یوه قصیده ده چې ۱۲۸ بیتونه لري، د لیکوال په ژوند کې چاپ شوې ده.
۶: د طبقات ابن سعد د یوې برخې فارسي ترجمه چې د مفید په نامه مطبعې له اګرې د ۱۸۹۱م مهال چاپ کړې ده.
۷: د بدء الاسلام رسالې فارسي ترجمه چې علامه شبلي نعماني په عربي لیکلې وه، دا هم په اګره کې د ۱۸۹۱م مهال مفید مطبعې چاپ کړه.