سل_سوالونه
160 سوال : تصمیم ګيري (تصمیم نیونه) څه شی ده ؟ ځواب هغه جریان تشریح کوي چي د هغه له طریقه د معیني مسالې حل الره ټاکل کېږي. ۱ – عادي تصمیم ګيري ، ۲ – عاجله تصمیم ګيري ، ۳ – بحث طلبه تصمیم ګيري 161 سوال : د تصمیم ګيري د مراحلو نومونه واخلئ ؟ ځواب:۱– د مشکل تعریف او تشخيص ، ۲– د مشکل د حل الرو لټول ، ۳– د ښې حل الري ارزیابي او انتخاب ، ۴– د تصميم اجرا 162 سوال : تقنیني اسناد څه شی دي ؟ ځواب تقنيني اسناد د (قانون ، فرمان ، مقررې او لایحې) څخه عبارت دي. 162 سوال : فرمان څه شی او په څو ډوله ده ؟ ځواب فرمان د جمهور ریس له لیکلي هدایت څخه عبارت ده چي د مشخصو موضوعاتو په اړه د جمهور ریس لخوا صادرېږي. لکه د قوانينو د توشیح ، یو شمېر اشخاصو مقرري ، د محبوسینو )زندانیانو( د عفوي په اړه فرمان. فرمان په دوه ډوله ده. ۱ – تقنیني فرمان ، ۲ – عادي فرمان 164 سوال : حکم څه شی ده ؟ ځواب حکم په یوه موضوع کي په خاص شکل سره د امر له اجرا څخه عبارت ده. فرمان عام او حکم خاص ده. 165 سوال : مصوبه څه شی ده ؟ ځواب: د دولت د ریاست مقام او کابينې غړو د جلسې د راپور کاپي ده. 166 سوال : پیشنهاد څه شی ده ؟ ځواب پیشنهاد هغه رسمي تحريري)ليکلی( سند ده چي د احکامو او هدایت د اخيستلو په موخه د اړونده مرجع لخوا لوړ پوړو چارواکو ته ليکل کېږي. پیشنهاد د لاسلیک وروسته اړونده ادارې ته لېږل کېږي. 167 سوال : مکتوب څه شی ده ؟ ځواب مکتوب هغه رسمي کتبي سند ده چي د یوې ادارې لخوا د مطلب د ښودلو په موخه بلي ادارې یا مرجع ته په رسمي توګه لېږل کېږي. د مکتوب محتویات له : سريزه /مبدا )شروع او عنوان ښيئ ( ، اصل متن او مطلب ، پای ، مهر )ټاپه( او لاسلیک. 168 سوال : مینوټ څه شی ده ؟ ځواب – د صادر شوي مکتوب له کاپي څخه عبارت ده چي د اجرااتو د اثبات په خاطر د دفتر په اړونده فایل کي ساتل کيږي. 169 سوال : د ثبت او راجستر دفتر څه شی ده ؟ ځواب: هغه کتاب ته ويل کېږي چي په هغه کي د اړونده ادارې د باصلاحیته چارواکي په لاسلیک سره د )پیشنهادونو ، عرایضو ، هدایاتو او رهنمودونو ( اسنادو احکام درج او ثبتيږي. 170 سوال : د مکتوب په صادرولو کي کوم ټکي په نظر کي نیول کېږي ؟ ځواب – د مکتوب په صادرولو کي باید لاندې ټکي په نظر کي ونیول شي ! ۱ – مکاتیب بايد د پرلپسې ګڼې ، نېټې او اړونده مرجع د عنوان لرونکي وي. ۲ – د مکتوب مينوټ او کاپ ي بايد وساتل شي. ۳ – د مکتوب د تسليمولو په وخت کي بايد د رسيداتو په دفتر کي د تسليموونکي لاسلیک واخيستل شي. ۴ – مکتوب بايد محفوظ ولېږل شي او متن يې عام فهمه او له قلم خورده ګي پرته وي. ۵ – اړونده مرجع ته د رسېدو په صورت کي د الزمو کړنو ترسره کول .۶ – د مکتوب الفاظ باید ادبي او متن يې صراحت ولري ، او د ادارې موقف په نظر کي ونيول شي. 171 سوال : متحدالمال څه شی ده ؟ ځواب متحدالمال د چارواکو له مکاتیبو او هدایاتو څخه عبارت ده چي ټيټو مرجعو ته د یو لړ موضوعاتو په موخه لېږل کېږي. 172 سوال : استعلام څه شی ده ؟ ځواب استعلام د ادارې رسمي سند ده چي له ادارو او مراجعو څخه د معلوماتو د لاسته راوړلو په موخه ترې استفاده کېږي. 173 سوال : لایحه وظایف (د دندو لایحه) څه شی ده ؟ ځواب: لایحه وظایف د یو کارمند د دندي له مختصري شرحي څخه عبارت ده چي په هغه کي د کارمند دندي ، کاري استقامت او وروستي مسؤليتونه درج وي. 174 سوال : د لایحه وظایف محتویات تشريح کړئ ؟ ځواب – ۱ – ټول اړين معلومات وښيئ ۲ – په لایحه وظایف کي تاریخ ذکر شي ۳ – د دندي تفصيل د لایحه وظایف تر ټولو مهمه برخه ده چي په مفصله توګه ذکر شي ۴ – هره لایحه وظایف بايد بيطرفه او د ادارې د اهدافو مطابق ترتیب شي. 175 سوال :کاري پلان څه شی ده ؟ ځواب: د ملکي خدمتونو د کارکوونکو د فعالیتونو ترتیبول دي چي د متوقعه اهدافو د السته راوړلو په موخه د وظایفو د لایحې په اساس تنظمېږي. 176 سوال : ګزارش څه شی ده ؟ ځواب: ګزارش په یوه مشخصه او ټاکلې دوره کي د مامور یا ادارې د کړنو له پایلي څخه عبارت ده. چي لاندي ټکي رعایت شي. ۱ – په واقعیتونو ولاړ وي ۲ – خل او نيمګړتیاوي څرګندي شي ۳ – قلم خوردګي ونلري ۴ – د خل او نيمګړتیاوو حل الره ۵ – نېټه او لاسلیک ولري 177 سوال : راپور څه شی ده ؟ ځواب: راپور لوړو مقاماتو ته د نظریاتو او وړانديزونو او یا د ترسره شویو کړنو له لېږدولو څخه عبارت ده. په راپور ليکنه کي څلور اساسي ټکي وجود لري. ۱ – د معلوماتو راټولول ، ۲ – ليکنه ، ۳ – د مطالبو د انتخاب طرز ، ۴ – تصحیح او اصلاح یې 178 سوال : ارشیف څه شی ده ؟ ځواب: ارشیف له هغي کلمې څخه عبارت ده چي زموږ له اړتیا اضافه اجراات په یو دفتر کي د راپور په شکل راټولوي. 179 سوال : رسيدات څه شی ده ؟ ځواب: رسيدات هغه دفتر ده چي د هغه له مخي د واردې او صادرې د ک تاب صادر شوي مکتوب نمبر ، تاریخ ، مرسل او مرسل اليه مرجع رسېږي. د مرسل مرجع په مقابل کي له شخص یا تسليموونکې ادارې څخه لاسلیک اخيستل کېږي. 180 سوال : صادره څه شی ده ؟ ځواب: هغه مکتوب چي په اداره / ریاست کي ترتیبېږي هغه ته د صادرې د ک تاب شمېره ، د مرسل په ستون کي تاریخ ، د اړونده شعبې نوم او د مرسل اليه په ستون کي د تسليمېدونکې ادارې نوم او په خلصه ستون کي د مکتوب خلصه ليکل کېږي. 181 سوال : وارده څه شی ده ؟ ځواب: هغه مکتوب چي له ادارې بهر را رسېږي چي په صفحه کي يې د مکتوب وارده نمبر ، د مکتوب تاریخ ، د را رسېدو تاریخ ، او مرجع او په خلصه ستون کي د مکتوب مطلب لیکل کېږي او تر مکتوب لاندې د واردې شمېره رسوو. 182 سوال : د انديکاتور دفتر څه شی ده ؟ ځواب: هغه اسناد چي د مرکز یا ادارې بهر یا د مخصوص دفتر له لارې ثبت او راجستر کېږي د انديکاتور دفتر بلل کېږي. 183 سوال : بودیجه تعریف او څرنګه طی مراحل کېږي او همدارنګه په څو ډوله ده ؟ ځواب: بوديجه له هغه قانوني سند څخه عبارت ده چي د یو کال لپاره د یوې ادارې ټول عواید او مصارف پیشبیني کوي. بودیجه په اداره کي ترتیبېږي ، وروسته ماليې وزارت ته ځي ، وروسته د وزيرانو شورا ته وړاندي کېږي ، وروسته د تصویب په موخه پارلمان ته وړاندي کېږي او باالخره د جمهور ریس لخوا توشیح کېږي. بوديجه په دوه ډوله ده : عادي بودیجه : له هغي بوديجې څخه عبارت ده چي د یو وخت لپاره ترتیب شوې وي او د عوايدو مخارج او منابع لع ځان سره لري .۲ – انکشافي بوديجه : له هغي بوديجې څخه عبارت ده چي د پراختیاي ي فعاليتونو د پلان د تمويل مصارف ښيئ. 184 سوال : د عادي او انکشافي بوديجې ترمنځ توپير څه شی ده ؟ ځواب عادي بودیجه د ورځنیو فعاليتونو لپاره استفاده کېږي ، لکه د مامورینو معاشات ، د تعميراتو د اړتیاو وړ لوازمو اخيستل او انکشافي بوديجه د انکشافي پلانونو د تطبیق لپاره په کار وړل کېږي لکه د بندونو جوړول ، د مکاتیبو جوړول ، د کلينیکونو او تعميراتو جوړول. 185 سوال : بوديجه کوم مراحل طی کوي او مراحل يې په کوم نوم یادوي او بوديجه د تصویب وروسته د څه حیثیت لري ؟ ځواب: بوديجه لاندې ۴ مراحل طی کوي ! ۱ – د بوديجې ترتیب ، ۲ – د بوديجې تصويب ، ۳ – د بودیجې کنټرول ، ۴ – د بوديجې اجرا دبوديجې مراحل د بوديجې د دوران په نوم یادوي. دبوديجې د تصويب وروسته بوديجه د قانوني سند حیثیت لري. 186 سوال : کوم اهداف په بوديجه کي شاملېږي ؟ ځواب سیاسي ، اقتصادي ، ټولنيز او نور اهداف په بودیجه کي شاملېږي. 187 سوال : د بودیجې په اجرا کي مهم او اساسي عامل څه شی ده ؟ ځواب د بوديجې په اجرا کي مهم او اساسي عامل له کنټرول او نظارت څخه عبارت ده. چي په لاندې توګه صورت نیسي.  اداري کنټرول : مقدماتي کنټرول ده چي د بوديجې د اجرا په سر کي صورت نیسي.  پارلماني کنټرول : دا ډول کنټرول د مالي کال په وروستیو کي صورت نیسي چي مقننه قوه يې د اجرایه قوې د استیضاح له الري بررسي کوي.  قضايې کنټرول : د بودیجې د مؤثریت د لوړولو لپاره مهمه وسیله تشکيلوي. 188 سوال : د دولت د قطعیه حساب څه شی ده ؟ ځواب د بودیجې په مقایسه د دولت د مالي کال د مصارفو او عوايدو اخېري نتېجې ته قطعیه وايې. 189 سوال : بودیجه څه وخت ترتېبېږي ؟ ځواب بوديجه د اړتیاوو مطابق ترتیبېږي. 190 سوال : د لمړي ځل لپاره د بوديجې نظام په کوم کال او کوم مفهوم منځته راغی ؟ ځواب د لمړي ځل لپاره بودیجه په ننني مفهوم د عوايدو او مصارفو د پيشبیني په نوم په ۹۹۲۱ کال کي منځته راغله.