ګوجري_ژبه
تاریخ
د حکومت د سرپرستۍ په دوره کې د ګوجري ژبې د ګوجرات په سلطنت کې مرکزي موقعيت درلود(کوم چې د ګوجر سلطنت و چې د هند د ګجرات، راجستان او نورو ایالتونو څخه جوړ و). د اردو ژبې نامتو لیکوال ډاکټر جمیل جالبي په خپل "تاریک اردو ادب " کې لیکي: "کله چې په دکن کې د اردو نوي مرکزونه راڅرګند شول، نو هلته پوهانو او ادبپوهانو په طبیعي توګه د ګوجري ادب دود خپل کړ. کله چې په دکن کې د اردو خبرې وشوې او د رسمي محکمې سرپرستي یې تر لاسه کړه، نو هلته د لیکوالو او شاعرانو سترګې ګوجري ادب ته واوښتې، دغه ادب یې معیاري وباله او د دې ادب ټول عناصر یې په خپل ادب کې جذب کړل. ډاکټر جمیل جالبي د ګوجري ژبې ادبي حیثیت د اردو او ګوجري تر منځ د ژبني اړیکو د څېړلو په ترڅ کې پیژني. اردو ويونکي د ګوجري ژبې په پوهولو کې کومه ستونزه نه لري، البته، ګوجري ژبه او اردو خورا نږدې ژبنۍ اړيکې لري ځکه چې اردو ژبه پخپله د ګوجري ادب پر بنسټ ولاړه ده. په کشمیر کې رامنځته شوی ګوجري ادب د سیمه ییزو ژبو اصلي بڼه ده، سندرې، فولکلوريکي کیسې او لوک سندرې ټول شته. ګوجري د خپل دود او پراخوالي له مخې د برصغیر تر ټولو مهمه ژبه ده، په پیل کې اردو له هغې څخه په ګجرات (هند) او دکن کې وده وکړه. په دبستان دکن کې د ګوجري ژبې نفوذ د پام وړ دی. چوهدري اشرف ګجر په خپل کتاب "د اردو، ګوجري ژبې خالق" کې دا خبره په ډېره ښکلې توګه ثابته کړې ده. له دیارلسمې پېړۍ وروسته د عربو او ترکي یرغلګرو د پرله پسې بریدونو په پایله کې د ګوجر ایالتونه (د ګجرات او راجستان سلطنتونه) او په هند کې د ګوجر حکومتونه له منځه ولاړل. د مرکزيت له لاسه ورکولو وروسته، ګوجري ژبې خپله کومه ځانګړې سیمه نه درلوده، نو دوی د کشمیر په زرغونو کې پناه واخیسته او کشمیر یې خپل کلتوري، ادبي او ملي مرکز جوړ کړ، ډیر ژر د ګوجر قوم یو له اوو لویو قومونو څخه شو. د کشمیر ایالت نور شپږ قومونه کشمیری، ډوګری، لداخی، ګلګتی، بلتی او پاهاری (د یادولو وړ ده چې ګلګت بلتستان هم هغه وخت د کشمیر د ایالت برخه وه) د کشمیر ایالت ډیر حساس وو. د ژبو د ساتنې په اړه، ژبې ته رسمي ملاتړ هم ترلاسه شو، خو د هند له وېش وروسته د کشمیر پر سر شخړه راپورته شوه او د کشمیر یووالی ووېشل شو. پاکستان د کشمیر درې برخې (آزاد کشمیر، ګلګت او بلتستان) او هند درې برخې (کشمیر ویلی، جمو او لداخ) اشغال کړې. د کشمیر دې جغرافیایي ویش د شینا، بلتي، ډوګري او لداخي ژبې ویونکي لږ اغیزمن کړل، خو د کشمیري، ګوجر او پرهاري ژبو یووالی د دې جغرافیایي ویش له امله په بشپړه توګه ټوټه ټوټه شو او دا درې قومونه په حقیقت کې په دوو برخو وویشل شول. جغرافیایي واحدونه به وویشل شي، په دې توګه به د ګوجر قوم او ګوجر ژبه هم په برصغیر کې خپل وروستی پناه ځای له لاسه ورکړي. په ۲۰۱۹ کال کې هند د کشمیر د ځانګړي ایالت حیثیت لغوه کړ، چې له هغې وروسته په هندي کشمیر کې د نورو قومونو د اوسېدو لپاره لاره هواره شوه، په پاکستاني کشمیر کې د غیر قومونو د اوسېدو لړۍ لا له وړاندې پیل شوې وه، چې له امله یې ژبه او د کشمیر د ټولو قومونو کلتور له سختو ګواښونو سره مخامخ دی، له همدې امله د کشمیر اوسیدونکي ملتونه اندیښمن دي او په ټوله نړۍ کې یې د زړونو ژړا اوري. په کشمیر کې د ژوند او مرګ له دې سختو ننګونو سره سره، ګوجري ژبه د برصغیر په میدانونو او غرونو کې په ډیره انرژي سره د خپل وجود د ساتلو هڅه کوي. دا ژبه د هند په ګجرات، راجستان، هماچل پردیش ، جمو او کشمیر، شمالي پنجاب، هزاره ډویژن، ملاکنډ ډویژن، او ګلګت بلتستان، او همدارنګه د افغانستان، ایران، روسیې او چین په ځینو برخو کې ویل کیږي او پوهیږي. په پاکستان، هند او افغانستان کې د ګوجري ژبې د ويونکو شمېر له دوه ميليونو څخه زيات دی، د جغرافیې له لحاظه د برصغیر بله کومه ژبه له ګوجري سره سیالي نشي کولای.