cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د RNA نړۍ
تاریخ
د RNA مفهوم د لومړني مالیکول په توګه د فرانسیس کریک او لیزلي ارګل په مقالو کې او همدارنګه د کارل ووز د ۱۹۶۷ کال په جینیټیک کوډ کتاب کې موندل کیدای شي. په ۱۹۷۲ کال کې هانس کوهن یوه احتمالي پروسه جوته کړه چې ښايي د هغه په وسیله یو عصري جنتیکي سیسټم د نیوکلیوټایډ د مخینې پر بنسټ رامنځته شوی وي، او دا ددې لامل شو چې په ۱۹۷۶ کال کې هارولډ وایټ ته دا څرګنده شي چې د انزایمي یا نیوکلیوټایډي فعالیت لپاره ډیری کوفکتورونه اړین دي. هغه داسې یوه سناریو وړاندې کړه چې د انزایمي تعاملاتو ضروري الکترو کیمیا، د RNA پر بنسټ د نیوکلوټایډ خاصو انزایمونو ساتنه اړینه کړه ځکه چې دوی تعاملات ترسره کوي، په داسې حال کې چې د انزایمونو پاتې جوړښتي عناصر د پروټینو له خوا تر هغه بدلېږي ترڅو چې د اصلي RNAs نیوکلیوټایډ کوفکټورونو «د نیوکلیک اسید انزایمونو فوسیلونه» پاتې برخې هم بدلې شي. د «RNA نړۍ» عبارت په لومړي ځل د نوبل جایزې ګټونکي والټر ګیلبرټ له خوا په ۱۹۸۶ کال کې وکارول شوه.
د RNA ځانګړتیاوې
د RNA ځانګړتیاوې د مفهوم له مخې د RNA نړۍ فرضیه د منلو وړ ګرځوي، که څه هم د ژوند د اصل په توګه د هغه عمومي منښت ډېریو ثبوتونو او شواهدو ته اړتیا لري. RNA د اغېزناکو کاتالیزونو په توګه پېژندل شوي او د هغه ورته والی له DNA سره د هغه وړتیا د معلوماتو ذخیره کولو لپاره څرګندوي. په هرحال، ددې په هکله چې ایا RNA لومړنی خپلواکه خپله ډېرېدونکی یا خپله تکثیرېدونکی سیسټم رامنځته کړی او که له پخواني سیسټم نه مشتق شوی، نظرونه توپیر لري. ددې فرضیې یوه نسخه دا ده چې د نیوکلیک اسید یو بل ډول، چې د pre-RNA په نوم یادېږي، لومړنی مورد و چې د ځان بیا تولیدونکي مالیکول په توګه راڅرګند شو، چې وروسته له RNA سره بدل شو. بل خوا، په ۲۰۰۹ کال موندونکي پر دې بنسټ چې فعال شوي پیریمیډین ریبونیوکلیوټایډونه کولای شي د احتمالي پري بیوټیکي شرایطو پر بنسټ ترکیب شي، داسې وړاندیز کوي چې د لومړۍ RNA د سناریو له منځه وړل لا وخته کار دی. د «ساده» نیوکلیک اسیدونو pre-RNA په وړاندیزونو کې پیپټایډ نیوکلیک اسید (PNA)،threose nucleic acid  (TNA) یا glycol nucleic acid  (GNA) شامل دي. د جوړښتي اسانتیاوو او له RNA سره د پرتلې وړ ځانګړتیاوو په درلودلو سره سره، په پري بیوټیکي شرایطو کې د «ساده» نیوکلیک اسیدونو د منلو وړ کیمیاوي تولید لا نه دی په ډاګه شوی.
RNA د انزایم په توګه
د RNA انزایمونه یا ریبوزیمونه، په ننني د DNA پر بنسټ ژوند کې موندل کیږي او ښايي چې د ژونديو فوسیلونو بیلګې وي. ریبوزیمونه ضروري یا حیاتي دندې لري لکه د ریبوزوم دنده. د ریبوزوم په لوی فرعي واحد کې یو rRNA شامل دی چې د پروټین په ترکیب کې د پیپټایډ پیوند د رامنځته کولو او پیپټیډیل ترانسفراز فعالیت لپاره مسوول دی. نور هم ډېری ریبوزیمي فعالیتونه شتون لري؛ د بېلګې په توګه، د هیمر هیډ یا سر څټک ریبوزیم چې خپله درز یا چاود رامنځته کوي، او د پولیمیریز RNA ریبوزیم کولای شي د RNA یوه لنډه برخه د اصلي RNA له بېلګې سره ګډه یا ترکیب کړي.
RNA د تنظیم کوونکي په توګه
ریبوسویچونه په باکتریا، نباتاتو او لرغونو سیمو کې د جین تنظیموونکي په توګه کار کوي. د یوه میټابولیټ د یوځای والي په ځواب کې ریبوسویچونه خپل ثانوي جوړښت کې بدلون راولي. د جوړښت دا بدلون کولای شي د بندوونکي یا فسخه کوونکي د ګډوډۍ، لنډولو او یا په ترتیب سره د اجازې ورکولو لامل شي. بل خوا، ښايي ریبوسویچونه د Shine–Dalgarno لړۍ بنده کړي. داسې هم ویل شوي چې دوی د RNA پر بنسټ نړۍ نه سرچینه اخیستې ده. پر دې سربېره، د RNA د تودوخې معلومولو اله د جین حالت د تودوخې د بدلونونو پر وړاندې تنظیموي.
د DNA تدریجي وده
د RNA نړۍ فرضیې له خوا د وړاندې شویو ننګونو نه یوه هم د هغې لارې موندل دي چې د هغې په وسیله د RNA پر بنسټ سیسټم د DNA پر بنسټ سیسټم باندې بدل شي. ښايي چې جیفري ډیمر او کین سټیډمن، په اورګون کې د پورټلینډ ایالت په پوهنتون کې ددې مسئلې حل موندلی وي. کله چې یې د کالیفورنیا په لاسن اورشیندونکي ملي پارک کې په تود تیزابي جهيل کې د ویروسونو په هکله څېړنې ترسره کولې، دوی داسې شواهد او موندنې تر لاسه کړې چې په بشپړ ډول د DNA ساده ویروس له غیر اړونده RNA ویروس نه جین ترلاسه کړی و. لویس ویلیریل د کالیفورنیا ایروین پوهنتون ویروس پوه، دا وړاندیز هم وکړ چې هغه ویروسونه چې د RNA پر بنسټ جین په DNA باندې د بدلولو توان لري او وروسته یې د DNA پر بنسټ پېچلي جینوم کې شاملوي دا څلور میلیارډ کاله مخکې د ویروس په نړۍ کې له RNA نه د DNA په لېږد کې عام و.
د ساو ادبي تذکره
تذکره عربي کلمه ده چې لغوي معنا یې فرهنګونو، ذکر، بیان، يادښت، يادونه، او دپيژندنې پاڼې ښودلی او په اصطلاح کې تذکره هغه اثرته ویل کيږي چې پکې د پوهانو، عارفانو، دیني او ملي مشاهرو او نورو نومیالیو شخصیتونو، داحوالو، ژوند پېښو او آثارو پېژندنه کیږي.په ادبي او فرهنګي مطالعاتو کې ادبي تذکره هغه اثر ته ویل کيږي چې د شاعرانو او لیکوالانو ژوند پېښې او آثار پکې معرفي شوي وياو ضمناً پکې د هغوی د منظومو او منثورو لیکنو بېلګې خوندي شوي وي.
د لرغوني یونان معماري
د لرغوني یونان معماري تر ډېره پورې د هغو له معابدو پېژندل کېږي چې د دغې سیمې په ټولو برخو کې شتون لري او اوس مهال پارتنون معبد د هغو یو له اصلي نمونو څخه ګڼل کېږي. له دغه مهال څخه پاتې شوې ودانۍ په پریمانه کچه نیمګړې (خرابې شوې) دي، خو یو شمېر له هغو څخه چې له معاصر یونان بهر دي جوړې پاتې دي. د دغه ډول ودانیو دویم ډول یې چې د هلېنیکي نړۍ په ټولو برخو کې لا شتون لري؛ په پرانستې فضا کې تئاترونه دي چې قدامت یې له میلاد وړاندې له شاوخوا ۵۲۵ کال څخه تر ۴۸۰ کال پورې رسېږي. مقدسو ځایونو ته د ننوتو دروازې (propylon)، عمومي میدانونه (agora) چې طبقوي پایې (stoa) ترې چاپېرې دي، د ښاري شورا ودانۍ (bouleuterion)، عمومي تاریخي څلی، د یابود مقبره (mausoleum) او سټوډیوم د دغه ډول معماریو نور ډولونه دي چې لا هم شتون لري.
د ساو ادبي تذکره
ادبي تذکره د هغې ژبې ادبیاتو اود هغې ژبې ویوونکو راتلونکي نسل لپاره د یو تاریخي ماخذ حیثیت لري. لکه د پښتو ادب لپاره د سلیمان ماکو لیکل شوي تذکره چې تذکرة الاولیا نومیږي او د ۶۱۲ هجري قمري څخه وروسته لیکل شوي او د دري ادب لپاره لومړنۍ منظمه تذکره د دولت شاه سمرقندي تذکرةالشعرا ترې یادولای شو.
د لرغوني یونان معماري
د لرغوني یونان معماري د جوړښت او هم د ډیزاین له مخې د هغو د عالي رسمي ځانګړنو پر بنسټ له نورو جلا کېږي. دغه موضوع په ځانګړې توګه په هغه معابدو کې په ښه توګه صدق کوي چې په خپل موقعیت کې د یو مجسموي جوړښت په توګه تر سترګو کېږي او تر ډېره په لوړو ځایونو په داسې توګه جوړ شوي چې د تناسباتو ظرافت او د هغو په سطح باندې د نور اغېز کېدلای شي له ټولو زاویو ولیدل شي. نیکولاس پیوسنر څرګندوي چې «د [یوناني] معابدو [...] د پلاستیکي شکل فزیکي ډول د نورو وروستیو ودانیو څخه ډېر ژوندی تر سترګو کېږي».
د ساو ادبي تذکره
همدې پورته ځرګندونو ته په پاملرنه ادبي تذکرې د یوې ژبې د ادب ځلنده ،او ژوندۍ ساتلو لپاره یوه غوره معلوماتي مرجع او سرچینه ده.
د لرغوني یونان معماري
جغرافیه
د یونان اصلي برخې او هغو ته اړوند ټاپوګان په پراخه کچه ډبرین دي چې په زیاته کچه پیچلې سواحي کرښې، لوی لوی غرونه او ډېر لږ ځنګلونه لري. تر ټولو زیات د لاسرسي وړ ودانیز مواد یې ډبرې جوړوي. د آهکو ډبرې په کې په آسانۍ د لاسرسي وړ دي چې په آسانۍ سره کارول کېږي. همدارنګه یې په اصلي سیمو او ټاپو ګانو په ځانګړې توګه په پاروس او ناکسوس ټاپوګانو کې په پریمانه کچه غوره کیفیت لرونکي سپینې مرمرینې ډبرې شتون لري. دغه ظریفې او عالي ډبرې د معمارۍ او مجسمې جوړونې په جزیاتو کې عالي مرسته کوونکې وې چې پر مټ یې د لرغوني یونان معمارۍ لا ښکلې شوې وې. د خټینو لوښو جوړونکې د لوړ کیفیت لرونکې خاورې زېرمې په سراسر یونان او د هغو په ټاپو ګانو کې شتون درلود چې تر ټولو لویې یې آتن ته څېرمه وموندل شوې او له هغو څخه نه یوازې د لوښو بلکې د چتونو د کاشي کارۍ او د معمارۍ د تزئیناتو لپاره ګټنه کېدله.
د ساو ادبي تذکره
نو همدا علت دی چې ما(دساو ادبي تذکرې لیکوال ذاکرالله مسلم ) هم د ساو ادبي ستورو پېژندنې تر سرلیک لاندې د ساو شاعرانو، لیکوالانو یوه ادبي تذکره او شعرونو غورچاڼ برابر کړو.
د لرغوني یونان معماري
جغرافیه
د یونان اقلیم سمندري دی چې پر مټ یې هم د ژمي ساړه او هم د اوړي ګرمۍ د سمندري شمال پر بنسټ خنثی کېږي. دغه چاره د ژوندانه د داسې سبک لامل وګرځېده چې ډېری فعالیتونه په کې په پرانیستې فضا کې ترسره کېدل. له همدې امله معابد د غونډیو پر سر جوړېدل، د هغو بهرنۍ طراحي د اجتماعاتو د بصري تمرکز په موخه کېده، په داسې حال کې چې تئاترونه تر ډېره په طبیعي مایلو برخو کې جوړېدل چې خلکو کولای شول هلته کښیني. هغه پایې چې ودانۍ به یې چاپېرې کړې وې له لمر او ناڅاپي ژمنیو طوفانونو څخه د پناه اخیستنې په موخه کارول کېدلې.
د ساو ادبي تذکره
دا په دې چې د ساو خلک له پیړیو راهیسې په افغانستان او پښتونخوا کې اوسي، خو تر اتلسمه (۱۸) ميلادي پیړۍ پورې هيچا د ساوجیانو اود هغوي د ژبې په اړه کومه  څیړنه څه چې ددغه قوم یادونه یې په تاریخونو او ژبپوهنیزو آثارو کې نه ده کړی.
د لرغوني یونان معماري
جغرافیه
د یونان روښنايي کېدای شي د لرغوني یونان د معمارۍ په پراختیا کې بله ځانګړې ځانګړنه وي. د ورځې رڼا په شدیده کچه ځلېدونکې وي چې هم آسمان او هم سمندر په کې روښانه آبي ښکاري. رڼه رڼا او شدید سیوري د مناظرو جزیاتو، بې نوره ډبرو او د سمندر سواحلو ته ځانګړې ښکلا ورکوي. دغه شفافیت د اوبو د ګرد پر مهال توپیر کوي چې په هغه باندې د نور پر بنسټ یې رنګ بدلېږي. په دغه ځانګړي چاپېریال کې د لرغوني یونان معمارانو داسې ودانۍ جوړولې چې په ډېر دقت سره یې د هغو جزیات ټاکل. په هغه کې کارېدلي مرمر په صافو، منحني او منکسرو ډولونو سره داسې ترتیب شوي چې لمر منعکس کوي، درجه بندي شوي سیوري رامنځته کوي او د ورځې د نور په تغیر سره رنګ بدلوي.
د ساو ادبي تذکره
لومړي ځل لپاره په نولسمه (۱۹) پېړۍ کې یو بهرني لیکوال مورګن ستېرن   یوازې دومره وکولی شوو چې ددغه ژیې په اړه خپلو اثارو کې یو څه ولیکي.
د لرغوني یونان معماري
تاریخچه
تاریخ پوهان د لرغوني یونان تمدن په دوه دورو باندې ویشي؛ هلېنیکي دوره (له میلاد وړاندې ۹۰۰ کال څخه له میلاد وړاندې په ۳۲۳ کال کې د لوی سکندر تر مړینې پورې) او هلنیستي دوره (له میلاد وړاندې ۳۲۳ کال څخه تر ۳۰ زکال پورې). د یونان د لومړنۍ دورې پر مهال په پام وړ کچه د معمارۍ اثار له میلاد څخه وړاندې د ۶۰۰ کال په شاوخوا کې جوړ شول. په وروستنۍ (هلنیستي) دوره کې یوناني کلتور د سکندر له خوا د نورو ځمکو د نیولو او وروسته د روم د سترواکۍ په راڅرګندېدو سره چې تر ډېره یې یوناني کلتور په ځان منلی و، پراختیا ومونده.
له هلېنیکي دورې وړاندې په دغه سیمه دوه مهمو کلتورونو واک درلود؛ مینوسي کلتور (له میلاد وړاندې شاوخوا ۲۸۰۰ کال څخه تر ۱۱۰۰ کال پورې) او میسني کلتور (له میلاد وړاندې شاوخوا ۱۵۰۰ کال څخه تر ۱۱۰۰ کال پورې). مینوسي هغه نوم دی چې معاصرو تاریخ پوهانو د لرغوني کرت د وګړو کلتور ته ټاکلی چې د خپلو استادانه تزئین شوو ماڼیو او هغو خټینو لوښو له امله پام وړ شهرت لري چې د دریايي ژوند په نقشونو او ګلانو ښکلي شوي دي. میسني کلتور چې په پلوپونس کې وغوړېد له هغه سره یې د خصوصیاتو له مخې بشپړ توپیر درلود. دغه کلتور ته اړوندو وګړو د ماڼیو پر ځای قلا ګانې، استحکامات او مقبرې جوړولې لوښي یې د اختاپوس او سمندري بوټو پر ځای د مارش کوونکو سرتېرو په طراحیو ښکلي کول. دغه دواړه تمدنونه له میلاد وړاندې په ۱۱۰۰ کال پای ته ورسېدل. د کرت تمدن په ډېر احتمال سره د اتشفشاني ویجاړیو او میسني کلتور د دوریان وګړو د بریدونو له امله چې د یونان په اصلي برخو کې استوګن و له منځه ولاړل. له دغو وقایعو وروسته داسې دورې شتون درلود چې ښکاریده یوازې په یوې کلیوالي کچې کلتور لري. دغه دوره تر ډېره پورې د یونان د تورې دورې په توګه پېژندل کېږي.
د ساو ادبي تذکره
خو په هیواد کې لومړي ځل لپاره په ۱۳۵۵ هجري لمریز کال اکاډمېسين علامه عبدالشکور رشاد کار شروع کړ او ساو کلي ته یې څو ورځني سفر په طرز کې یو یاداښت ولیکه، چې دغه یادښت یې په  ۱۳۸۹ هجري لمریز کال په کندهار کې د رشاد اکاډمۍ لخوا د جغرافیایي ياداښتونه تر عنوان لاندې د محمد معصوم هوتک په زیار چاپ شوي کتاب کې چاپ شو.
د لرغوني یونان معماري
مذهب او فلسفه
د لرغوني یونان دین د طبیعت د بندګۍ ډول و چې له پخوانیو باورونو څخه یې سرچینه اخیسته. ورته مهال د پخوانیو کلتورونو پر خلاف انسان نور د طبیعت له خوا له ګواښ سره نه مخ کېده، بلکه د یو متعالي مخلوق په توګه ګڼل کېده. طبیعي عناصر د خدایانو په توګه په انساني اشکالو او همدارنګه په ډېر انساني چلن لرونکي توګه ترسیم شول.
لرغونو یونانیانو په نړۍ کې د نظم اړوند درک درلود او په خپلو چارو کې یې له نظم او دلایلو کار اخیست. د هغوی انسان پالونکې فلسفې انسانان د هر کار په مرکزیت کې ګڼل او په دې سره یې منظمو ټولنو او دیموکراسۍ ته وده ورکړه. ورته مهال د انسان عقل ته درناوي دلیل غوښت چې په دې سره یې د مسایلو تحقیق، منطق، د هغو ننګونه او حل لارې ترویج کولې. د لرغونو یونانیانو معماریو، په ځانګړې توګه د معابدو معمارۍ دغو ننګونو ته له ښکلا سره په لیوالتیا ځواب ورکاوه.
د ساو ادبي تذکره
همداشان غالبً په ۱۳۵۵ هجري لمریز کال رشاد صاحب د دوست محمد نادر د مونوګراف، چې همدې ژبې او ویونکو ته ځانګړی شوی لارښود استاد هم وو.
که څه هم له نیمې پیړۍ راهیسې  پر  ساو ، ساوي ژبه او ویونکو لسګونه مونوګرافونه ،پروژې او تیزیسونه لیکل کیږي .خو تر ټول ستر کار چې د خلکو او د هیواد لیکولان  پاملرنه یې دغه ژبې او ویونکو ته واړوله، هغه د ساوي ژبې د لیک دود بنسټګر ګلاب شاه  مسلم
د انځوریز قاموس،د ګرافیمونو(تورو پېژندنه) او د حکایتونو ټولګه وه چې دغه ژبې په ادبیاتو کې یې انقلاب رامنځته کړ.
همدغه انقلاب برکت دی چې نن تاسې د «ساو ادبي ستوري» ادبي تذکره په خپلو لاسونو کې وینئ.
د ساو ادبي ستوري کتاب لیکل مې له کلونو راهیسې  په زړه دا یو ارمان او هیله وه، چې الله ج دې ماته دا توفیق یوه موقع راکړي چې زه مې د خپل کلي او ژبې هغه پټ لالونه ادبی نړۍ، په تیره بیا د ساو نوي نسل ته ور وپیژنم. دادې نن مې همدا هیله او ارمان ستر څښتن تعالی پوره کړ.
دغه کتاب د ساوي ژبې په ادبیاتو کې یو مهمه اړتیا وه، دا ځکه چې دا به په دغه ژبه کې لومړی کتاب وي چې د هیواد او نړۍ لیکوالان او ادبی څیړونکي  به په دې قانع کړي چې ساوي ژبه له یوې داسې تاریخي دورې نه هم تیره شوي چې لسګونه شاعران، عارفان او علماء  یې د کتابونو حافظې ته نه دې رسیدلي او آثار یې هغه مهال ورک او هیر شوي نو پکار دی چې اوس یې باید په اړه یې څیړنې وشي.
دغه کتاب چې تقریبا څه باندې سل کاله مخکینۍ زمانې ساوي شاعران هم راپېژني، همدا اصل کې د ساو او ویونکو لپاره یو تاریخي ماخذ دی.
د ساو شاعران کتاب لپاره مې هڅه کړي چې په سوونه کیلومتره مزل وکړم او دد لسګونوسپین ږیرو،  مشرانو ، سپین سرو میرمنو او ځوانانو ، سره په تکراري ډول مرکې وکړم، تر څو د یو شاعر شعر ښه وپیژنم او بیا په دې کتاب کې ځای پر ځای کړم، دا ځکه چې پخوا د ساو خلکو د زده کړو کمښت سره سره د نورو ژبو د اغیزې له امله ساوي شعر ته دومره پاملرنه نه کوله همدا علت وو چې ساوي شعر ورک او یو څه یې د خلکو په خوله پاتي شو.
داسې ډیر شعرونه هم وو چې پنځوس شپیته کاله مخکې لیکل شوي وو،کله چې د یادو اشعارو او شاعرانو په اړه یې له اړوندو کورنیو څخه وپوښتل هغوي راته په ځواب کې وویل : هو شعرونه یې وو، خو د هجرت او مهاجرت له امله اوس نشته او د شورویانو پر ضد جګړه کې له منځه تللي او یو څه یې د مشرانو په خوله پاتي وو، چې ما تر خپله وسه راټول او دادی هغو ته مې لیکلي بڼه ورکړه.
په دغه مشرانو شاعرانو کې ملا سعید الله چې تقریبا یوه پیړۍ مخکې یې ژوند کاو، د ساوي ژبې یو منل شوي شاعر و، مګر د هغه یوازې یو څو بیتونه د خلکو په خوله وو.
ما هڅه وکړه چې د هغه له کورنۍ او اولادونو څخه پوره معلومات تر لاسه کړم، خو بریالې نه شووم بیا مې د ملا سعیدالله له اولادونو د هغه له یو لمسی چې جلال الدین نومیده، زده کړې یې هم لرلې او په کوزه پښتونخوا کې اوسیده.هغه ته مراجعه وکړه چې هغه راته یوازې اوه (۷) کرښې شعرونه راکړل او له ځان سره مې ياداښت کړل.
دویم استاذ حبیب الرحمن  غریب یار دی چې د ساو یو له مشهورو شاعرانو په قطار کې راځي، نوموړي له ۱۳۴۶ هجري لمریز کال راهیسې چې هغه وخت څوارلس کلن وو په شعر لیکلو پیل کړی، لسګونه شعرونه یې لیکلي، خو بدبختانه په مهاجرتونو او کډوالۍ کې دده د شعرونو دوه ټولګې ورکې شوي دی.
چې ددغه اثارو څخه یوازې دغه څو بیتونه د خلکو په خوله راپاتي دي :
تو نه کرې مستي
هم ميسي کری دوستي
یا دا شعر چې د یوې هندې سندرې په طرز یې هغه وخت جوړ کړی و:
کری کری کری تو میسي کری وفا
نه بجې تو میدیو مې ګرانې لیلا
په بل ځای کې د سونګ غازي د بهادرۍ په اړه لیکي:
مې واقعاتو اصلي بنسټ تونکې پشونا
تاُریخوبې لیکانه تونو وطناُ احواُل
د يادونې وړ ده چې ماته وروسته په پلټنو کې د هغه د تیرو دیرشوو کلونو ځینې شعرونه په لاس راغلي، چې نږدې راتلونکي کې به انشاءالله د یو کتاب په شکل چاپ شي.
استاذ فضل الرحمن ساویز بیا یو بل ساوي او پښتو ژبې شاعر دی چې د ۱۳۸۲ هجري لمریز کال راهیسې شعر لیکي او په همدې ترتیب ډیر نور شاعران دي چې په دغه کتاب کې به یې تاسې وپیژنئ.
بله مهمه دا چې ما  ددوي او ځینو راویانو په حواله د دوي شعرونه راټول کړي دا چې  شعرونه یې په کوم سبک پورې اړه لري، دا به را روان ادب څیړونکي روښانه کړي.
د نورو مالوماتو لپاره له موږ سره په اړيکه کې شئ: 0093781555484
انجینر ذاکرالله مسلم، کونړ افغانستان
موبایل شمیرې:
0093777269364
0093702369364
zakirmuslim2018@gmail.com
فيلسوف پاچا
فیلسوف پاچا یو فرضي واکمن دی چې سیاسي مهارت یې د فلسفي پوهې سره یوځای شوی دی. د ښاري دولت مفکوره چې د فیلسوفانو لخوا اداره کیږي لومړی ځل د اپلاتون په جمهوریت کې کشف شوی، چې شاوخوا 375 مخزېږديز کې لیکل شوی. اپلاتون استدلال وکړ چې مثالی دولت - هغه څوک چې د خپلو ټولو اتباعو لپاره اعظمي ممکنه خوښي تضمینوي - یوازې د هغه واکمن لخوا رامینځته کیدی شي چې مطلق پوهه ولري چې د فلسفي مطالعې له لارې ترلاسه کیږي. د منځنۍ دورې څخه راوروسته، اسلامي او یهودي لیکوالانو په تیورۍ کې پراختیا وکړه، دا یې د بشپړ حاکم په اړه د خپلو مفکورو سره سمون درلود.
ډېری تاریخي شخصیتونه، لکه مقدوني سکندر او مارکوس اوریلیوس ، د پخوانیو او عصري لیکوالانو لخوا د فیلسوف پاچا ایډیال په توګه تشریح شوي.
په جمهوریت کې
جمهوریت د [[سوقرات|سوکرات ډیالوګ دی. په لومړیو دوو کتابونو کې، [[سوقرات|سوکرات ته ننګونه شوې چې د عدالت تعریف وړاندې کړي، کوم چې هغه وړاندیز کوي چې څنګه د یو مثالی ښار دولت فعالیت وکړي. هغه وړاندیز کوي چې مثالي دولت به د ځانګړي روزل شوي ساتونکي طبقې لخوا اداره شي، په کوم کې چې یو روحیه طبیعت به د فلسفي چلند سره یوځای شي.
[[سوقرات|سوکرات په دولت کې د ژوند په مختلفو اړخونو بحث کوي. په پنځم کتاب کې، د سوکرات مخاطبین له هغه څخه پوښتنه کوي چې ایا هغه دولت چې هغه یې بیانوي په واقعیت کې شتون لري؟ هغه ځواب ورکړ چې دا یوازې په یوه شرط کې کېدی شي: سوکرات دا تبصره د ریښتیني او درواغو فیلسوفانو ترمنځ په توپیر سره روښانه کړه. ریښتینی فیلسوف (یا د "حکمت مینه وال") هغه څوک دی چې "په هر شی کې حقیقت" سره مینه لري، د هغو کسانو په مقابل کې چې یوازې د شیانو سره مینه لري. دا د اپلاتون عقیدې ته اشاره ده چې ټول ځانګړي شیان یوازې د ابدي شکلونو سیوري دي. له همدې امله یوازې فیلسوف د واکمنۍ وړ دی، ځکه چې یوازې فیلسوف د مطلق حقیقت پوهه لري او د دې وړتیا لري چې دا پوهه د دولت د ښه والي لپاره وکاروي.
سوکرات بیا هغه ځانګړتیاوې په ګوته کوي کوم چې مثالی فیلسوف باید ولري، په شمول د ریښتیا، تود، عدالت، او ښه حافظه. په هرصورت، لیدل کیږي چې دا ایډیال د واقعیت سره سخت مخالف دی، ځکه چې ډیری فیلسوفان "بشپړ غل" دي، او د دوی څخه غوره په عمومي توګه بې ګټې ګڼل کیږي. سوکرات د فیلسوفانو ضعیف شهرت د دولت د بېړۍ د استعاره له لارې تشریح کوي، په کوم کې چې هغه د اتنیانو ډیموکراسي د ناپاکو کښتیو له یوې ډلې سره پرتله کوي چې د کښتۍ د سرې د کنټرول لپاره یو له بل سره سیالي کوي. ملایان چې ځان د نیویګیشن په هنر نه پوهوي، دا ردوي چې دا د پیلوټ لپاره اړین وړتیا ده، او د هر هغه چا څخه ناوړه ګټه پورته کوي چې د دوی سره د خپلو اهدافو په ترلاسه کولو کې مرسته نه کوي. سوکرات بیا دا مني چې ډیری فیلسوفان په حقیقت کې فاسد دي، مګر دا حقیقت ته منسوبوي چې دوی په فاسده ټولنه کې لوی شوي. یوازې په مثالي حالت کې به یو فیلسوف وکولی شي خپل بشپړ ظرفیت ترلاسه کړي، "او د خپل هیواد او همدارنګه د ځان ژغورونکی وي".
د مثالي دولت موضوع ته د بیرته راستنیدو سره، سوکرات د هغه لارو چارو په اړه توضیحات ورکوي چې د هغه ساتونکي به یې زده کړي وي، ترڅو دوی د فورمو بشپړ او بشپړ پوهه ته لار هواره کړي. دا زده کړه به پنځه دېرش کاله دوام وکړي، او احتمالي ساتونکي باید نور پنځلس کاله په لږو دفترونو کې تیر کړي، ترڅو د ژوند تجربه ترلاسه کړي. په پنځوس کلنۍ کې به دوی د واکمنۍ وړ وي. په هرصورت، د فیلسوفانو په توګه، دوی به په سیاست کې د ښکیلتیا لیوالتیا ونه لري؛ دوی به یوازې د وظیفې له احساس څخه دا کار وکړي.
سوکرات د خبرو اترو دا برخه د دې په تایید سره پای ته رسوي چې مثالی دولت د احساس کولو وړ دی، مګر یوازې هغه وخت چې یو یا څو فیلسوفان په یو ښار کې واک ته ورسیږي. هغه نور وړاندیز کوي چې که دا پیښ شي، د یو فیلسوف پاچا لپاره د بشپړ دولت د رامنځته کولو لپاره ترټولو چټکه لاره به دا وي چې د لسو کالو څخه پورته هر اوسیدونکي لیرې کړي، ترڅو د ځوان نسل سره سم وده وکړي. د فلسفي اصولو سره.
د تفسیر تاریخ
[[ارستو|ارستو]] ، په خپل سیاست کې، د اپلاتون د سیاسي تیورۍ په ډیری اړخونو نیوکه کوي، او خپل نظرونه وړاندې کوي چې څنګه یو بشپړ ښار باید اداره شي. د دې پر ځای چې اپلاتون د واکمنې طبقې د جوړولو وړاندیز وکړي، ارستو استدلال کوي چې ټول وګړي باید د ښار په اداره کې مساوي ونډه واخلي. په هرصورت، په یوه برخه کې (کتاب 3، ch. 13) ارستو لیکي چې که چیرې یو یا ډیر داسې کسان وموندل شي چې د خپلو هیوادوالو څخه د فضیلت په برخه کې ډیر لوړ وي، دا به د طبیعي حکم خلاف وي چې د داسې خلکو تابع وي. د دوی د ټیټو خلکو واکمني، او له همدې امله دوی باید "د ژوند لپاره په خپل دولت کې پاچا" شي. په داسې حال کې چې ارستو دلته د فیلسوف پاچا ایډیال تایید کولو ته نږدې شوی، هغه په څرګنده توګه دا نه وايي چې دا نیک مشر باید په فلسفه کې ماهر وي، او د هغه لیکنې معمولا د فیلسوف نظري حکمت او د سیاسي حکمت تر منځ ژور توپیر راولي. حاکم
کله چې سیاست په دیارلسمه پیړۍ کې لاتین ته وژباړل شو، دا په مسیحي نړۍ کې د سیاسي فلسفې بنسټیز متن شو، او د اپلاتون نظریات د ارستو د لنډمهاله او معنوي واک څخه د جلا کیدو په حق کې له پامه غورځول شوي. له بلې خوا، اسلامي پوهان د اپلاتون له جمهوریت څخه خورا ډیر اغیزمن شوي، د فیلسوف پاچا کې د "قانون جوړونکي پیغمبر" د دودیز شخصیت مقابل کې موندلی. الفارابي ، د مثال په توګه، اپلاتون له نږدې تعقیب کړ او لیکلي یې دي چې مثالی دولت هغه دی چې د خپلو اتباعو روحاني زده کړې ته په خورا دقت سره ګډون کوي، او دا چې حاکم باید د انساني وجود د هدف په اړه خورا پرمختللی پوهه ولري. چیرته چې الفارابي له اپلاتون څخه وتلی و، په دې ټینګار کاوه چې د کامل دولت بنسټ ایښودونکی باید یو فیلسوف نه وي، بلکې یو پیغمبر هم وي، ځکه چې کامل قانون یوازې د خدای له خوا راځي. د بنسټ ایښودونکي جانشینان اړتیا نلري چې پیغمبران وي، مګر دوی باید لاهم فیلسوفان وي، د ترلاسه شوي قانون په سمه توګه تفسیر او پلي کولو وړ وي.
د منځنیو پیړیو اسلامي فیلسوفانو ډیری فرصتونه درلودل چې خپلې سیاسي نظریات په عمل کې پلي کړي، ځکه چې دوی ډیری وختونه په شاهي محکمه کې پوستونه درلودل، حتی ډیری یې د وزیرانو په توګه کار کاوه. د فیلسوف پاچا په ایډیال باندې د دوی د باور سره سره، هیڅ اسلامي فیلسوف داسې نه پیژندل کیږي چې د ځان لپاره یې د واک د ترلاسه کولو هڅه کړې وي، په ښکاره ډول د تابعیت په موقف کې راضي وي. فارابي د دې حالت په اړه رعایت کوي کله چې هغه لیکي چې د ټولو اړینو فضیلتونو درلودونکي حاکمان نادر دي، نو دا ممکنه ده چې د مثالي دولت پاچا د دوو خلکو ترمنځ شریک شي، چې یو یې یو دی. فیلسوف او نور پاتې شرایط پوره کوي".
د الفارابي او ایورروس د اثارو په عبراني ژبه ژباړه د فیلسوف پاچا مفهوم د یهودي سیاسي فکر ته ننوځي. د انجیل شخصیتونه لکه موسی ، ابراهیم او سلیمان د مثالي واکمنانو د مثالونو په توګه ساتل شوي، د اپلاتون نظریه د یهودي فیلسوفانو اړتیاو پوره کولو لپاره د نورو تحریفونو سره مخ وه. د دې مفکورې شهرت په پای کې د اوولسمې پیړۍ په جریان کې راټیټ شو، ځکه چې د باروچ سپینوزا په څیر اغیزمنو لیکوالانو د میکیاویلي په کارونو کې د ډیرو سیکولر سیاسي فلسفو په جوړولو پیل وکړ.
ډیونیسیس او ډیون
له جمهوریت څخه داسې ښکاري چې اپلاتون په واقعیت کې د خپل مثالي دولت رامینځته کول ناممکن نه ګڼي، او هغه د فلسفې په اصولو کې د یوه واکمن د زده کړې لپاره د پام وړ هڅه وکړه. په 367 BC کې، Dionysius II د خپل تره Dion ، چې د اپلاتون ملګری او شاګرد و، تر څارنې لاندې په سیراکوز، سیسلي کې واک ته ورسېد. ډیون اپلاتون ته بلنه ورکړه چې سیراکوز ته د ډیونیسیس د سلاکار په توګه خدمت وکړي، او اپلاتون ومنله. په هرصورت، هغه شاید په ظالم باندې د اعتدال نفوذ څخه پرته د بل څه تمه نه درلوده؛ هغه احتمال نلري چې باور ولري چې هغه کولی شي ډیونیسیس په ریښتیني فیلسوف پاچا بدل کړي. په پیښه کې، ډیونیسیس یو ناخوښه زده کونکی ثابت کړ، او د هڅو څخه هیڅ شی ندی راغلی.
وروسته، ډیون هڅه وکړه چې د ځان لپاره واک ترلاسه کړي، او بالاخره ووژل شو. اپلاتون په خپل احتمالي جعلي اووم لیک کې د ډیون په مرګ خواشیني څرګنده کړه او لیکلي یې دي چې
نور مثالونه
ډیری نور تاریخي شخصیتونه د فیلسوف پاچاهانو د احتمالي مثالونو په توګه وړاندې شوي. د WKC ګوتری او نورو په وینا، د اپلاتون ملګري آرکیتاس ممکن د مفکورې تر شا اصلي الهام وي. ارکیتاس نه یوازې یو مشهور پیتاګوریان فیلسوف و، هغه یو تکړه پوځي جنرال او یو مشهور سیاسي مشر هم و، چې د ایټالیا په تارینتم ښار کې یې د ستراتیژیکو په توګه اوه ځله خدمت وکړ.
سکندر اعظم ، د ارستو د شاګرد په توګه، ډیری وختونه د یو فیلسوف پاچا په توګه بیان شوی. د هغه معاصر اونیسیکریټس د هغه په اړه د "په وسلو کې د فیلسوف" په توګه خبرې کولې، او د لومړۍ پیړۍ اپلاتون پلوټارچ د هغه د حکمت، سخاوت، تواضع او زړورتیا په اړه د ستاینې وړ شرایطو کې لیکلي. د الکساندر د فیلسوف بللو لپاره د پلوتارک توجیه دا وه چې هغه په حقیقت کې هغه اصول درلودل چې پخوا یې یوازې د ایډیالو په توګه خبرې کولې، او "د بې شمیره هیوادونو وحشي دودونه یې بدل کړل". په هرصورت، الکساندر یو جنجالي شخصیت پاتې دی، ځکه چې مختلفو تاریخپوهانو هغه حتی په عصري ورځ کې خورا مختلف انځور کړی دی.
د روم امپراتور مارکوس اوریلیس هم په مکرر ډول د فیلسوف پاچا ایډیال د تکمیل په توګه یاد شوی. لرغونې سرچینې لکه تاریخي اګسټا هغه "فیلسوف" بولي او د هغه د واکمنۍ د نرمښت لپاره د هغه ستاینه کوي، پداسې حال کې چې د هغه سټویک ټوم مراقبت اوس هم د خدمت او دندې فلسفې ته د ادبي یادګار په توګه درناوی کیږي.
نور مثالونه:
حوالې
وېشنيزه:اپلاتونيزم وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
ارباز خان
ارباز خان (د ۱۹۶۷ کال د اګست په ۴ زېږېدلی) یو هندي لوبغاړی، فلم جوړوونکی او ډایرکټر دی چې په هندي سینما کې د خپل کار له کبله پپېژندل شوی. هغه خپل مسلک په 1996 کې پیل کړ. په فلمونو کې د مخکښ او ملاتړ کونکي په توګه کار کړی. هغه د بالیووډ په فلمونو کې برخه اخیستې وه چې د ارباز خان پروډکشن سره پیل شوې وه او د 2010 په دبنګ فلم کې یې د خپل اصلي ورور سلمان خان سره د خپل کوچني ورور رول لوبولی و. دا فلم د بالیووډ یو له خورا مشهور فلمونو څخه و. دا فلم د غوره مشهور فلم لپاره د ملي فلم جایزې ته هم نومول شوی و، فلم هم ډیر تفریح کړی و. هغه د ریالیټ شو کوربه هم و چې په سوني تلویزیون کې خپور شو. خان د خپلې کورنۍ دوهم زوی دی چې د بالیووډ سره قوي ریښې لري. د هغه پلار سلیم خان یو بریالی سکرین لیکونکی دی او مور یې سوشیلا چارک او د هغه سوړه مور هیلین اداکارې او د بالیووډ نڅاګر دي. هغه د بالیووډ د اداکار سلمان خان ورور دی، چې له هغه سره یې د ګوالیار په سسیندیا ښوونځي کې زده کړې کړې دي. او اداکار او پروډیوسر سهیل خان هم د هغه کشر ورور دی. هغه يوه خور الويرا خان اګني هوتري او يوه پالل شوې خور ارپیتا خان لري. د هغې اوښی اتل اګني هوتری دی. خان په ۱۹۹۸ کال کې له اداکارې او ماډلې ملایکا ارورا سره واده وکړ. هغه یو زوی هم لري چې نوم یې ارحان خان دی چې په ۲۰۰۲ کال کې زېږېدلی دی. دې جوړه د مارچ په 28، 2016 کې د دوی جلا کول اعلان کړل، مګر په رسمي توګه د می په 11، 2017 کې طلاق شو. خان خپل فلمي ژوند په ۱۹۹۶ کال کې د خپل لومړي فلم دارا سره پیل کړ، چې په کې یې د یوه ذهني ناروغ ولن رول لوبولی و، چې خپله مېرمن ځوروي. دې کارکردګۍ هغه ته د غوره ولن جایزه ترلاسه کړه. که څه هم د هغه سولو فلمونه ډېر بریالي نه وو، خو هغه څو سوپرهیټ فلمونه هم درلودل، چې په کې یې د ملاتړي رول لوبولی و، چې په ۱۹۹۸ کال کې یې "پیار کیا تو درنا کیا" او په ۲۰۰۴ کال کې "ګرو، فخر اور اعزاز" په کې شامل وو. له خپل ورور سلمان خان سره یې کار کړی دی. وېشنيزه:1967 زېږېدنې
الهي عدل (نیاو)
د کتاب ځانګړنې:
د کتاب نامه: اسانه اسلامپوهنه ( د ژڼیو لپاره)
لیکوال: شیخ محسن قرآیتي (د تفسیر نور مفسر)
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
وېبپاڼه:www.andyal.com
البته مهمه ده، چې په دې پوه شو، چې عدل په هر ځای کې د مساوات په مانا نه دی. عادل ښووند هغه نه دی، چې ټولو زده کړیالانو ته یو شان نمرې ورکړي؛ بلکې هغه ښووند عادل دی، چې هر زده کړیال ته یې خپلې نمرې ورکړي.
عادل ډاکټر هغه نه دی، چې ټولو رنځورانو ته یوه شان نسخه ولیکي؛ بلکې هغه طبیب عادل دی، چې هر رنځور ته یې د رنځ له مخې درمل ورکړي.
الله، عادل حکیم دی؛ یعنې عدل یې د حکمت پر بنسټ دی.
د ((ادب)) په ټکي کې ((الف)) ولاړ، ((دال)) کوږ او ((ب)) پرته ده؛ نو که دې توریو عقل او شعور درلودای، پر لیکوال یې د نیوکې حق درلود؟ آیا ((الف)) حق درلود، چې پر لیکوال نیوکه وکړي، چې زه دې ولې پر پښو درولی یم او ((دال)) نیوکه وکړي، چې زما ملا دې کږه کړې او یا ((ب)) ووايي، چې زه د سملولې یم؟ نه ! هېڅکله نه! ځکه دا توري له مخکې نه وو او موږ یې پورووړي هم نه یو. هوښیار او د موخې خاوند لیکوال دا توري یو د بل ترڅنګ ایښي او ددې په پامنیوي چې هر توری یو غږ لري او له ګډونه یې د ((ادب)) ټکی جوړېږي.
بله بېلګه:
که یو ستره غالۍ په چاقو ټوټې ټوټې کړو؛ نو د غالۍ پر خاوند تېری شوی دی؛  ځکه دې غالۍ له ځانه ستروالی درلود؛ خو که یوه سړي له پیله یو کوشنی ټغر اوبدلی وي؛ نو په دې بڼه کې کوم تېری نه دی شوی؛ ځکه دې ټغر له مخکې کوم ستروالی نه درلود، چې ستروالی مو ترې اخستی وي. پردې سربېره، تېری خو به هغه مهال وي، چې له ستر او کوشني ټغر نه مو یو شان تمه وي؛ خو که له هر څه، په خپله اندازه تمه ولرو؛ نو په دې بڼه کې تېری نه دی شوی. د بېلګې په توګه: که یو کس ته زر افغانۍ او بل ته لس زره افغانۍ ورکړو او ورته مو وویل چې بوره وپېره او دا دواړه په دې پیسو بوره وپېري. دلته د دواړو ثواب یو شان دی؛ ځکه دواړو یو شان پر خپله دنده عمل کړی دی. که یوه یې د بل په پرتله لږه بوره راوړې، لنډون یې نه دی کړی؛ ځکه پیسې یې لږې وې.
تردې بېلګو روسته پوهېږو، چې د الله د عدالت مانا دا نه ده، چې ټول انسانان د اورلګيد او یا هم د صابون د قوطۍ په شان یو شان وي؛ بلکې همداچې الله بېلابېل څیزونه یې پنځولي او له هر یوه یې مناسبه تمه درلودلې، عادل دی.
څوک چې ډېر برخمن دی، پازوالي یې هم ډېره ده؛ لکه که په یوه موټر کې مو ډېر تېل واچول؛ نو له هغه موټره د ډېر مسافت وهلو او ډېر بار وړلو تمه هم کېږي.
الله ټول مخلوقات په یو لړ حکیمانه توپیرونو پنځولي دي او هر موجود ته یې، کمال ته د رسېدو لپاره مناسبه لار ټاکلې ده او خپل هر حکم ته یې ثواب یا عذاب ټاکلی دی او د یوه توکم او بل توکم او د یوه ټبر او بل ټبر او د یوه وګړي او بل وګړي ترمنځ یې هېڅ ډول تبعیض نه دی کړی.
هر انجینیر، د ودانۍ د لاندېنیو پوړونه سیخ او اوسپنه ډېره اچوي او دا تېری نه دی.
هر ښووند د زده کړیالانو د مهارت او د پوښتنو د ځواب پر بنسټ نمرې ورکوي او دا تېری نه دی.
د موټر جوړولو په فابریکه کې نټ او بولټ کوشني خو ټایرونه ستر جوړېږي او له هر یوه یې یوه تمه کېږي؛ خو دلته یو کس هم د فابریکې څښتن ته ظالم نشي ویلی.
په هستۍ کې توپیرونه، د الله د ځواک نښې دي؛ لکه څنګه چې خدای په قرآن کریم کې وايي: ((وَمِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِكُمْ وَأَلْوَانِكُمْ[2]= او (د ځواک) له نښو یې د اسمانونو او ځمكې پنځون او ستاسې د ژبو او رنګونو ( توپير او) بېلابېلوالى دى.)) [1] . نهج البلاغه، ۴۳۷ حکمت.
جيا بچن
جیا بهادر بچن (د اپرېل په 10مه 1948 کې زېږېدلې) (بنګالي: জয়া ভাদুরী বাচচান, هندي: জায়া সন্তান) یوه مشهوره اداکاره، سیاستواله او د راجیه سبا د سماج وادي ګوند غړې ده، چې له 2004 کال راهیسې یې دنده ترسره کړې ده. خو څلور ځله یې خدمت ترسره کړ. هغه د هند د فلم او ټلویزیون انسټیټیوټ ، پونی یوه پخوانۍ محصله ده. جیا د هندي اداکار امیتاب بچن سره واده وکړ. د هغه زوی ابیشک بچن هم یو بریالی هندي لوبغاړی دی. د خپل مسلکي کیریر په جریان کې هغې نهه فلم فیر جایزې وګټلې: په شمول درې د غوره اداکارې لپاره او درې د غوره اداکارې لپاره د فلم فیر جایزې. په 2007 کې، هغه د غوره والي لپاره د فلم فیر ایوارډ سره ډالۍ شو. په 1992 کې، د هند حکومت جیا بچن ته د پدما شري ، د هنر په برخه کې د هند څلورم لوړ اعزاز ورکړ.
لومړنی ژوند
جیا بچن له یوې بنګالي کورنۍ سره تړاو لري. د هغه مور او پلار اندرا او ترن کمار بهادري دي چې په جبلپور کې لیکوالان، ژورنالیستان او سټیج اداکاران وو. جیا خپلې لومړنۍ زده کړې په بهوپال کې د سینټ جوزف کانوینټ ښوونځي څخه ترلاسه کړې.
عمل کول
جیا بهادري خپل فلمي سفر په ۱۵ کلنۍ کې د ستیاجیت رای د بنګالي فلم مهانګر سره پیل کړ. د 1971 بنګالي کامیډي دانيمي د جیا بچن یو له لومړنیو هټ فلمونو څخه دی.
په خپل پلرني ټاټوبي لویدیځ بنګال، ګوډي کې د هغې د لومړنۍ بریا وروسته، په کوم کې چې هغې د ښوونځي نجلۍ رول لوبولی و چې د دھرمیندر دیواني ستوری و، هغه ممبۍ ته لاړه او په څو بریالي هندي فلمونو لکه جواني دیواني ، شریا ، انامیکا ، کې یې کار وکړ. د پیا په کور او پخلنځي کې کار کوي. د خپل میړه امیتاب بچن سره یوځای، هغې د زنجیر (1973) ، ابیمان (1973)، چپکے چپکے ( 1975 ) او شولې (1975) په شمول ډیری بریالي فلمونه جوړ کړل.
د دوی لور شویتا هغه مهال زیږیدلې وه کله چې امیتاب او جیا په شولي فلم کې کار کاوه. له هغې وروسته جیا بچن اداکاري پریښوده او د خپلو ماشومانو په پالنه یې پیل وکړ. د اداکارې په توګه د هغې وروستی فلم سیلا (1981) و چې په هغې کې هغې د امیتاب سره مقابله وکړه (په حیرانتیا سره سیلا فلاپ شوه). له هغه وروسته یې په فلمونو کې کار کولو ته مخه کړه.
سیاسي سفر
جیا بچن په لومړي ځل د 2006 کال تر مارچ پورې په راجیه سبا کې د اترپردیش په استازیتوب د سماج وادي ګوند څخه د پارلمان غړې وټاکل شوه. هغه د 2006 کال د جون څخه تر جولای 2010 پورې د دوهم ځل لپاره د پارلمان غړې وټاکل شوه. جیا بچن په 2012 کې د دریمې دورې لپاره راجیه سبا ته بیا وټاکل شوه او بیا په 2018 کې د څلورمې دورې لپاره د سماج وادي ګوند څخه.
شخصي ژوند
جیا بهادر بچن، ژورناېسته، لیکواله او شاعره، د ترون کومار بهادر او اندرا لور ده.
سرچينې
َ وېشنيزه:1948 زېږېدنې
په اووه کلنه جګړه کې لویه بریتانیا
لویه بریتانیا د اووه کلنې جګړې یو له اصلي ګډونوالو څخه وه چې په واقعیت کې یې د ۱۷۵۴ زکال او ۱۷۶۳ زکال ترمنځ د نهو کلونو لپاره دوام وکړ. په دغه جګړه کې بریتانیا په ۱۷۵۴ زکال کې ښکېل شوه چې بیا یې وروسته د فرانسویانو او سورپوستو په جګړه شهرت وموند. ورته مهال په اروپایي صحنه کې جګړه له بریتانیا او فرانسې پرته د نورو هېوادونو په ګډون په ۱۷۵۶ زکال کې پیل شوه (له همدې امله ورته «اووه کلنه جګړه» ویل کېږي). بریتانیا له دغې جګړې څخه د نړۍ د مخکښ استعماري قدرت په توګه راووت او په شمالي امریکا کې یې د نوې فرانسې ټولې برخې خپلې کړې او هلته یې د یو استعماري ځواک په توګه د فرانسې رول ته پای ټکی کېښود. د هسپانیا او فرانسې ترمنځ د دریمې کورنۍ هوکړې (third Family Compact) پر بنسټ د فرانسې په ګټه په جګړه کې د هسپانیا له داخلېدو وروسته بریتانیا د هاونا، کیوبا، او په فلیپین کې د مانیلا بنادرو په ګډون د هسپانیا ټول اصلي بنادر ونیول او هوکړه یې وکړه چې دغه بنادر د فلوریدا په بدل کې چې د هسپانیا په واک کې وه بېرته سپاري. په ۱۷۶۳ زکال کې د پاریس هوکړې په رسمي ډول جګړې ته پای ټکی کېښود او له دې وروسته بریتانیا په نړۍ کې د مخکښ سمندري ځواک عنوان خپل کړ.
جګړه د بریتانیا په تاوان پیل شوه، ځکه چې ګڼ شمېر تلفات ورته د طاعون او سکروی ناروغۍ او همدارنګه له ۱۷۴۵ زکال څخه تر ۱۷۵۵ زکال پورې په شمالي امریکا کې د فرانسویانو له خوا واوښتل او همدارنګه یې په ۱۷۵۶ زکال کې مینورکا ټاپو له لاسه ورکړ. په همدغه کال کې د بریتانیا اصلي متحد، اتریش خپل لوری بدل کړ او د فرانسې لوری یې ونیو، همدا و چې بریتانیا اړ شوه په چټکۍ سره د پروس له لوی فریدریک سره ائتلاف جوړ کړي. په راتلونکو اوو کلونو کې دغه دوه هېوادونه د فرانسې په رهبرۍ له مخ پر زیاتوالي ګڼ شمېر مخالفو ځواکونو سره مخ شول. د سیاسي بې ثباتۍ له یوې دورې وروسته د نیوکاسل د دوک او مشر ویلیام پیټ په مشرۍ نوي دولت د بریتانیا اداره پیاوړې کړه او دې ته یې لار برابره کړه څو بریتانیا ځواکمنه او خپلې جنګي موخې ترلاسه کړي.
په ۱۷۵۹زکال کې بریتانیا د فرانسې پر وړاندې په اروپا لویه وچه (جرمني کې)، په شمالي امریکا (د نوې فرانسې د مرکز په نیولو) او هند کې پام وړ بریاوې ولمانځلې. په ۱۷۶۱ زکال کې بریتانیا له هسپانیا سره ښکېل شوه؛ راتلونکی کال بریتانوي ځواکونو په لویدیځ او ختیځ کې د فرانسوي سترواکۍ پلازمېنې هاوانا او مانیل ونیول او په دې سره یې په پرتګال باندې د هسپانیا له برید مخه ونیوله. دغه مهال د پیټ – نیوکاسل لومړي وزارت سقوط کړی و، بریتانیا کافي اعتبار نه درلود او د سولې سخاوتمندانه شرایط یې د فرانسې او د هغو د متحدینو له خوا ومنل شول.
د سلطنت پر بنسټ بریتانیا د آیرلنډ له پاچاهۍ او د هانوفر له انتخاب کوونکې سره متحده وه او د دغو دواړو ځواکونو د جګړې په اوږدو کې په عملي بڼه د بریتانیا تر قوماندې لاندې جګړه وکړه. همدارنګه یې د بریتانوي امریکا په ګډون په ټوله نړۍ کې په خپلو مستعمراتو کې کې پوځي ستراتیژي پلې کړه. په هند کې د بریتانیا متصرفات د ختیځ هند د شرکت له خوا اداره کېدل.
مخینه
په اروپا کې وروستۍ لویه جګړه یا د اتریش د ځای ناستوب جګړه وه چې له یوې خونړۍ جګړې او د مرکزي اروپا د زیاتې برخې له ړنګېدو وروسته په ۱۷۴۸ زکال کې د اکس لا شاپل په هوکړه پای ته ورسېده. د سولې شرایط ډیرو کسانو ته د منلو وړ نه و ځکه چې هغو موجود وضعیت وساته – او لامل وګرځېد د یو شمېر هېوادونو لکه د فرانسې، بریتانیا او اتریش وګړي دې باور ته ورسي چې په جګړه کې یې د هڅو په بدل کې کافي لاسته راوړنو ته لاسرسی نه دی لرلی. د ۱۷۵۰مې لسیزې په لومړیو کې ډیری کسانو په نږدې راتلونکې کې یوه لویه جګړه لیدله او اتریش هم له پروس څخه د سیلزي د بېرته نیولو په موخه خپل ځواکونه چمتو کول.
د بریتانیا لومړي وزیر توماس پلهام هولز چې د نیوکسل لومړنی دوک و په ۱۷۵۴زکال کې د خپل ورور هنري پلهام له ناڅاپي مړینې وروسته د لومړي وزارت څوکۍ ته ورسېد او له وېګانو څخه د جوړ دولت مشري یې پر غاړه واخیسته. نیوکاسل د ۳۳ کلونو لپاره د بهرنیو چارو د وزیر په توګه سیاسي تجربه لرله او د دیپلماسۍ په ډګر کې پېژندل شوې څېره وه. په عوامو جرګه کې په آسانۍ سره د اکثریت له ترلاسه کولو سربېره هغه ډېر محتاط و او د یو شمېر کسانو لکه د وطن پرستانو د ګوند د مشر ویلیام پیټ د نیوکو پر وړاندې زیان منونکی و. نیوکاسل په ډېرې لیوالتیا سره په دې باور و چې په اروپا کې سوله تر هغه مهاله شتون لري چې «زوړ نظام» او له اتریش سره اتحاد غالب وي او د همدغې چارې د دوام لپاره یې پریمانه هڅې وکړې.
په دغه دوره کې د بریتانیا د دولت لویه اندېښنه استعماري پراختیا وه. د اتلسمې پېړۍ پرمهال په شمالي امریکا کې بریتانوي مستعرې د نفوسو له مخې لویې او پیاوړې شوې وې – او هڅه یې کوله د امریکا دننه د لویدیځ لوري ته پراختیا وکړي. په دغو کې پام وړ قلمرو اوهایو هېواد و چې ډېری اروپايانو هلته د رسېدو هڅه کوله او فرانسې یې هم ادعا لرله. ورته مهال یې د اقتصادي منابعو سربېره سراتیژیک ځایګی هم درلود. په دغه ځای باندې د فرانسې کنټرول، لویدیځ لوري ته د بریتانیا د مخکې تګ مخه نیوله چې له امله یې بریتانوي مستعمرې د فرانسې په قلمرو کې دننه را بندې او د هغو له لارې بیا له سواحلو سره وصل کېدلې. ګڼ شمېر استعماري پلاوو لندن ته په خپلو سفرونو کې له دولت څخه غوښتل چې د اوهایو د کړکېچ اړوند جدي اقدامات ترسره کړي.
میراث او له هغو وروسته
فرانسې او هسپانیا دواړو هغه هوکړه چې جګړې ته یې پای ټکی کېښود د یوې واقعي هوکړې پر ځای یو لنډ مهالي اوربند ته نږدې بلله او د بریتانیا لومړي ویلیام پېټ هغه د «وسله وال اوربند» په توګه توصیف کړه. بریتانیا په معمول ډول د سولې پر مهال په پراخه کچه د خپلو وسله والو ځواکونو شمېر را کم کاوه، خو د ۱۷۶۰مې لسیزې پر مهال یې لوی پوځي تشکیلات وساتل – چې د فرانسې او هسپانیا پر وړاندې یې د مخه نیونکي لوی عامل په توګه ورته کتل. د بوربن دواړو قدرتونو خپل استازي ولېږل څو د بریتانیا دفاعي حالت وارزوي ځکه چې هغوی باوري و چې د بریتانیا هر بریالی برید د هغوی د هرې غچ اخیستونکې جګړې اساسي برخه جوړوي.
په جګړې کې د بریتانیا بریا د امریکا د خپلواکۍ په جګړه کې د بریتانیا د راتلونکو نښتو تخم وشینده. امریکايي استعمارکوونکي د شمالي امریکا د پراخو سیمو د نیولو له امله خوشاله و چې اوس د بریتانیا تر رسمي کنټرول لاندې وې، خو ډېری له دوی څخه د ۱۷۶۳ زکال په اعلامیې باندې په غصه شول چې د بومي امریکایانو د قلمرونو د ساتلو او په هغو کې د اروپایانو د ځای پر ځای کېدو څخه د مخنیوي په موخه هڅه وه.
دغې جګړې په اروپا کې د اتحادونو «پخواني سیسټم» ته پای ټکی کېښود، له جګړې څخه په وروسته کلونو کې د لارډ سانډوېچ تر رهبرۍ لاندې بریتانیا هڅه وکړه څو دغه سیسټم بېرته رامنځته کړي، خو اروپايي هېوادونو لکه اتریش او د هالنډ جمهوریت اوس بریتانیا د فرانسې پر ځای د خپل ځان پر وړاندې پیاوړی ګواښ باله او له هغو سره مل نه شول په داسې حال کې چې پروس په ۱۷۶۲ زکال کې د بریتانیا له خیانت څخه په غصه و.
اونتيکا مشرا
اونتیکا مشرا د هندي فلمونو یوه اداکاره او پخوانۍ ماډله ده چې زیاتره په تیلوګو فلمونو کې ښکاري. هغه څو تامیل فلمونه هم کړي دي. هغه د ترون شیټي سره په میکو میر میکو می کې مرکزي رول لوبولی دی. دا فلم د ۲۰۱۶ کال د جون په ۱۷ مه خپور شو.
مسلک
اونتیکا د پوما ماډل، فیمینا او ډیری نورو برانڈونو لپاره خپل مسلک ماډلینګ پیل کړ. د هغه د اداکارۍ لومړۍ تجربه د نیلا کانتا په فلم مایا کې وه. هغه د تارون شیټي په مقابل کې په میکو میرا میکو میم کې هم مخکښ رول لوبولی و. دا فلم د ۲۰۱۶ کال د جون په ۱۷ مه خپور شو.
هغه بیا د ویجی دیورکونډا په میکو ماترام چیپاتا کې د ترونباسکر داسام او واني بھوجن په مقابل کې لیدل کیږي.
سرچينې
وېشنيزه:1994 زېږېدنې
محمد علاؤالدین صدیقی
محمد علاؤالدین صدیقی ( Urdu  ; 1 جنوري 1938 – 3 فبروري 2017) یو اسلامي صوفي عالم او ټولنیز شخصیت و.
هغه د وہ اے آر وائی کیو ټلویزیون او نور تلویزیون په اسلامي تعلیمي پروګرامونو کې راڅرګند شو. د دیني او غیر دیني زده کړو لپاره یې مدرسې جوړې کړې او په پاکستان او انګلستان کې یې جوماتونه هم جوړ کړل.
هغه د آزاد کشمیر په سیمه کې د دوو کالجونو بنسټ ایښودونکی و: په میرپور کې د محی الدین اسلامي طبي کالج ، او په نیرین شریف کې د محی الدین اسلامي پوهنتون.
هغه له ۲۰۱۲ څخه تر ۲۰۱۸ اوه ځله د ۵۰۰ ډېرو نفوذ لرونکو مسلمانانو په لېست کې و.
څانګه (طريقه)
علاؤالدین د نقشبندیه طریقه د نقشبندیه غزنویه قاسمیه مجددییه څانگه تعقیب کړه چی د نقشبندیه صدیقیه غزنویه قاسمیه مجددیه په نامه یادیږی. په قادريه حکم کې يې د شيخ عبدالقادر جيلاني او د نظام الدين اولياء څخه د چشتي حکم خلافت او اجازه هم درلوده.
د اسلام فوبیا پر ضد لاریون
علاؤالدین صدیقي د ۲۰۱۲ کال د اکټوبر په شپږمه د لندن د پارلېمان مخې ته د احتجاج غوښتنه وکړه او د اسلام د ستر پیغمبر حضرت محمد صلی الله علیه وسلم د سپکاوي په وروستي فلم باندې خپله غصه څرګنده کړه. دغه لاريون چې عنوان يې د « اسلاموفوبيا ضد سوسياليزم ايتلاف » دی. هغه له اسلامي امت څخه وغوښتل چې خپل منځي اختلافات پای ته ورسوي او د اسلام د پیغمبر د سیرت لاندې سره متحد شي. هغه د اسلام فوبیا پر وړاندې د اسلامي امت د متحدې جبهې پر اهمیت خبرې وکړې. د شنبې په ورځ د ۲۰۱۲ کال د اکتوبر په میاشت کې په زرګونو مسلمانان په لندن کې د پارلمان د ودانۍ مخې ته راغونډ شول چې د اسلام د ستر پیغمبر حضرت محمد ص د درناوي په اړه خپل احساسات څرګند کړي.
په دې کې د اسلامي ټولنې د ټولو فرقو مسلمانانو ګډون کړی و، په شمول د سني او شیعه دواړو ویناوالو.
جایزې
د 2012 کال د جون په 10، علاؤالدین صدیقي ته د سولې او پراختیا انسټیټیوټ (INSPAD) لخوا د بشردوستانه ، تعلیم او روغتیا خدماتو لپاره د ملګرو ملتونو د فکر ټانک انسټیټیوټ لخوا د ژوندانه لاسته راوړنې جایزه ورکړل شوه.
وياړونه
د علاؤالدین صدیقي نوم د (۲۰۱۲) کال له څلورمې ( ۲۰۱۲ ) کال څخه تر نهم ( ۲۰۱۸ ) کال پورې د ۵۰۰ ډیرو نفوذ لرونکو مسلمانانو په نوملړ کې اوه ځله راغلی دی. د هغه نوم د انګلستان څخه د " مبلغین او روحاني مشرانو " په لیست کې څرګند شو.
مرګ
علاؤالدین صدیقي د جمعې په ورځ د ۲۰۱۷ کال د فبرورۍ په ۳ مه په لندن کې د ورپېښې ناروغۍ له امله مړ شو. د مرګ پر مهال یې عمر ۷۹ کاله و.
جنازه
د هغه د جنازې دوه لمونځونه وشول چې یوه یې د آسټین پارک په برمنګهم او بله یې د آزاد کشمیر په نیران شریف کې ادا شوه.
د هغه لومړۍ جنازه د برمنګهم په آسټن پارک کې د هغه د کشر زوی نور العرفین په مشرۍ ترسره شوه. له 20,000 څخه زیاتو خلکو برخه اخیستې وه.
د هغه دوهمه جنازه د هغه د مشر زوی پیر سلطان العارفین په مشرۍ د هغه په پلرني ټاټوبي نیریان شریف آزاد کشمیر کې ترسره شوه. له 50,000 څخه زیاتو خلکو برخه اخیستې وه.
حوالې
وېشنيزه:1936 زېږېدنې
د طالبانو سياسي دفتر
د طالبانو سياسي دفتر په کال ٢٠١٣م کې د افغان ولسمشر حامد کرزي په هلو ځلو سره په قطر کې پرانستل سو، تر څو په افغانستان کې و سولې راوستلو ته سياسي حل لاره ومومي. ددې دفتر لومړی مشر ښاغلی سید طیب اغا وو؛ او تر هغه وروسته بيا ملا عبدالغني برادر ددې دفتر مشر وټاکل سو.
د یونان او ترکیې جګړه (۱۹۱۹- ۱۹۲۲ زکال)
له ۱۹۱۹ زکال څخه تر ۱۹۲۲ زکال پورې د یونان او ترکیې جګړه د یونان او د ترکیې د ملي خوځښت ترمنځ له لومړۍ نړېوالې جګړې وروسته د عثماني سترواکۍ د تجزیې پر مهال د ۱۹۱۹ زکال له مۍ میاشتې څخه د ۱۹۲۲ زکال تر اکتوبر میاشتې ترسره شوه.
ټولنیز نیاو/عدل
د کتاب ځانګړنې:
د یونان او ترکیې جګړه (۱۹۱۹- ۱۹۲۲ زکال)
په اصل کې یونان له دې امله پر ترکیې برید وکړ چې لویدیځو متحدینو، په ځانګړې توګه د بریتانیا لومړي وزیر ډېوېډ لویډ جورج یونان ته ژمنه ورکړې وه چې په لومړۍ نړیواله جګړه کې به د عثماني سترواکۍ د ماتې په بدل کې چې په وروستیو کې یې ماته وخوړه پریمانه قلمرونه ورکړي. د یونان ادعا له دې واقعیت څخه سرچینه اخیسته چې اناټولیا وړاندې له دې چې ترکان یې له ۱۲مې پېړۍ څخه تر ۱۵مې پېړۍ پورې اشغال کړي د لرغوني یونان او بیزانسي سترواکۍ برخه وه. وسله واله نښته هغه مهال پیل شوه کله چې د ۱۹۱۹ زکال د مۍ په ۱۵مه یوناني ځواکونه سمورنا (اوسني ازمیر) ته ننوتل. هغوی وړاندې لاړل او د اناټولیا لویدیځ او شمال لویدیځ ته یې د مانیسا، بالکسیر، ایدین، کوتهایا، بورسا او اسکي شهیر ښارونه ونیول. ترکي ځواکونو په ۱۹۲۱ زکال کې د ساکاریا د جګړې پر مټ د هغو د مخکې تګ مخه ونیوله. یوناني ځواکونه د ۱۹۲۲ زکال په اګست میاشت کې د ترکانو په دفاعي برید سره وپاشل شول او جګړه په عملي توګه د ترکي ځواکونو له خوا د سمورنا په بېرته نیولو او د سمورنا له لویې اور لګېدنې وروسته پای ته ورسېده.
ټولنیز نیاو/عدل
د کتاب نامه: اسانه اسلامپوهنه ( د ژڼیو لپاره)
د یونان او ترکیې جګړه (۱۹۱۹- ۱۹۲۲ زکال)
په پایله کې د یونان دولت د ترکیې د ملي خوځښت غوښتنې ومنلې او له جګړې وړاندې پولو ته بېرته وګرځېد؛ په دې سره یې ختیځه تراکیا او لویدیځه اناټولیا ترکیې ته پرېښودل. متفقینو د سور هوکړه له پامه وغورځوله څو د ترکیې له ملي خوځښت سره د لوزان د نوې هوکړې پر سر مذاکره وکړي. د لوزان هوکړې د ترکیې د جمهوریت خپلواکي او په اناټولیا، استانبول او ختیځه تراکیه باندې یې د هغو حاکمیت په رسمیت وپېژند. ورته مهال د یونان او ترکیې دولتونو هوکړه وکړه چې د یوبل د وګړو په تبادل کې به له یو بل سره مرسته کوي.
ټولنیز نیاو/عدل
لیکوال: شیخ محسن قرآیتي (د تفسیر نور مفسر)
د یونان او ترکیې جګړه (۱۹۱۹- ۱۹۲۲ زکال)
سیاسي جغرافیايي اړخ
د دغې جګړې سیاسي جغرافیايي (جیوپولټیکي) اړخ د عثماني سترواکۍ له تجزیې سره اړیکه لرله چې په لومړۍ نړیواله جګړه او د منځني ختیځ په چارو کې یې د عثمانیانو له مستقیمې مداخلې سرچینه اخیسته. یونیانو د تجزیې د برخې په توګه سمورنا (ازمیر) ته د ننوتو اړوند اجازه د درې ګوني تړون له غړو هېوادونو (روسیې، فرانسې او بریتانیا) څخه واخیسته. د دغې جګړې پر مهال عثماني دولت په بشپړه توګه وپاشل شو او عثماني سترواکي هم د سور د هوکړې په لاسلیک کولو د ۱۹۲۰ زکال د اګست په ۱۰ مه د بریالیو هېوادونو ترمنځ وویشل شوه.
ټولنیز نیاو/عدل
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
د یونان او ترکیې جګړه (۱۹۱۹- ۱۹۲۲ زکال)
سیاسي جغرافیايي اړخ
د لومړۍ نړیوالې جګړې په پای کې د عثماني سترواکۍ د وېش اړوند ګڼ شمېر محرمو هوکړو شتون درلود. د درې ګوني تړون غړو هېوادنو له جګړې وروسته یونان ته د اناټولیا (کوچنۍ آسیا) اړوند متناقضې ژمنې ورکړې وې.
ټولنیز نیاو/عدل
وېبپاڼه:www.andyal.com
= ټولنیز نیاو/عدل =
د یونان او ترکیې جګړه (۱۹۱۹- ۱۹۲۲ زکال)
سیاسي جغرافیايي اړخ
د یو شمېر مورخینو په خبره دا د یونانیانو له خوا د سمورنا اشغال و چې د ترکانو ملي خوځښت یې له امله رامنځته شو. ارنولډ جي. توینبي استدلال کوي: «د ترکیې او یونان ترمنځ جګړه هغه مهال چې پیل شوه په اناټولیا کې د ترکیي له قلمرو څخه د ساتنې دفاعي جګړه وه. دغه جګړه د بهرنیو هېوادونو اړوند د متفقینو د امپریالیستي پالیسۍ برخه وه چې په هغو کې یې د دغه هېواد پوځي منابع او ځواک په جدي توګه له پامه غورځولی و او د یوناني اشغالګرو ځواکونو په ناروا برید باندې تحریک شو».
ټولنیز نیاو/عدل
الله پخپله عادل دی اوموږ ته یې هم د نیاو (عدالت) او نېکیو حکم راکړی دی، (إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ = په رښتینه كې الله د عدل او ښېګڼې کولو امر كوي.)[1]
د یونان او ترکیې جګړه (۱۹۱۹- ۱۹۲۲ زکال)
په اناټولیا کې یوناني ټولنه
په ۱۹۱۴ زکال کې د عثمانیانو د نفوس شمېرنې پر بنسټ وروسته له هغه چې عثماني سترواکۍ د بالکان سیمې او د اژه سمندرګي ټاپوګانو ته اړوند ولایتونه له لاسه ورکړل د یوناني ارتدوکس وګړو شمېر په دغه سترواکۍ کې راکم شو او ۱۸۸۰۴۷ تنه عرب ارتدوکس عیسویان د نن ورځې سوریې او ۱۷۲۹۷۳۸ تنه هم لبنان او اسرائیلو ته اړوند شول. دغه موضوع چې د یونان تر ادعا لاندې سیمو کې یوناني وګړو اکثریت شمېر درلود د یو شمېر مورخینو له خوا له نیوکې سره مخ شوې. سدریک جیمز لو او مایکل ال.ډاکریل استدلال کړی چی د سمورنا اړوند د یونانیانو ادعا بحث وړه ده، ځکه چې یونانیانو ادعا لرله چې هلته یې بشپړ اکثریت لرلی، خو په ډېر احتمال سره د هغوی لوی اقلیت په سمورنا ولایت کې «په پریمانه کچه ترکانو سره په ترکي اناټولیا کې اوسېدل». د عثمانیانو دغه سیاست چې د وګړو وېش یې د قومیت، ژبې یا نورو شخصي ځانګړنو پر ځای د مذهب پر بنسټ کاوه تر ډېره یې کره دیموګرافیک اطلاعات پوښلي. بل پلو د بریتانیا او امریکا هم مهاله (۱۹۱۹ زکال) شمېرو په دې ټکي ټینګار کړی چې یونانیانو په سمورنا کې د ۳۷۵۰۰۰ وګړو په لرلو اکثریت لرلی په داسې حال کې چې هلته د مسلمانانو شمېر ۳۲۵۰۰۰ تنه و.
ټولنیز نیاو/عدل
موږ باید د هر چا حق رعایت کړو. که کوم ځوان په جومات کې ناست وي او له خپل ځایه پاڅول کېږي؛ نو هر څوک چې د هغه پر ځای لمونځ وکړي، لمونځ یې سم نه دی؛ ځکه د هغه ځوان پر حق یې ظلم کړی دی او پر داسې ځای ولاړ دی، چې حق یې نه و.
پېغمبر اکرم (ص) اوبه وڅښلې، یو ځوان یې ترڅنګ ناست و، له آنحضرت (ص) نه یې وغوښتل، چې پاتې اوبه د تبرک او شفا لپاره هغه ته ورکړي، تردې غوښتنې روسته، هغه مشران، چې د پېغمبر اکرم (ص) تر څنګ ناست وو، هغوی هم ورته غوښتنه وکړه؛ نو آنحضرت (ص) ورته وویل : (( داچې دې ځوان تر تاسې مخکې غوښتنه کړې وه؛ نو وار باید رعایت شي)) نو لومړی یې اوبه هغه ځوان ته ورکړې.
د یونان او ترکیې جګړه (۱۹۱۹- ۱۹۲۲ زکال)
په اناټولیا کې یوناني ټولنه
له دې سربېره ونیزېلوس لا له وړاندې د لومړۍ نړیوالې جګړې په پیلنیو پړاونو کې مخکې له دې چې دغه قتل عام ترسره شي د عثماني سترواکۍ د قلمرونو د الحاق اړوند یې خپله لیوالتیا څرګنده کړې وه. هغه یوناني پاچا کنستانتین ته د ۱۹۱۵ زکال په جنوري کې په یوه لیک کې ولیکل: «زه داسې فکر کوم چې په کوچنۍ اسیا کې د یونان امتیازات ... به دومره زیات وي چې د اوسني یونان سره به د لویوالي له مخې یوشان او همدارنګه به د شتمنۍ له مخې له هغو کم شتمن هم نه وي چې په دې سره به د بالکان په جګړو کې بریا ته رسېدونکی یونان دوه چنده لوی کړي».
ټولنیز نیاو/عدل
مولا علي کرم الله وجهه یوه مورکۍ ولیده، چې دوه کوشنیان ورسره دي او یوازې درې کجورې لري، هر کوشني ته یې یوه کجوره ورکړه او درېیمه کجوره یې پر منځ نیمه کړه، چې د ماشومانو ترمنځ پر عدالت چلن وکړي، آنحضرت دغه مور ددې عدالتي چلن لپاره وستایله.
بې اجازې د نورو له ماله ګټنه یې پر حق تېری او ظلم دی.
خلک بې پته کول، پر هغوی تېری کول دي.
بل ته ناسمه نامه اخستل او نامه یې سپکول، وهل ډبول او ان وېرول تېری دی.
تر ټاکلې اندازې ډېر د دولتي توکیو لګول، پر ټولنه تېری او ظلم دی.
پر خلکو تېری، نه بښل کېدونې ګناه ده. ان که یو ځوان له یوې ونې بې اجازې مېوه وخوړه، باید د ونې څښتن راضي کړي او نشي ویلای: داچې بالغ نه یم؛ نو غاړه مې نه بندېږي.
هغه چې بالغ شوی نه دی، لمونځ او روژه پرې فرض نه ده؛ خو د خلکو د مال، ځان او پت درناوی پرې واجب دی، ان پر ژڼیو.
په ټولنه کې د عدالت رعایتول له کورنۍ پیلېږي او په ټولنه کې د عدالت د رعایتولو په پار باید یو د بل حقوق په کور، ښوونځي، واټونو او کوڅو کې رعایت کړو.
هو! اسلام د حقوقو د رعایت په پار، نه اولاد ته اجازه ورکوي، چې د موروپلار د استراحت مزاحم شي او نه موروپلار ته اجازه ورکوي، چې پر اولاد بې ځایه غوسه شي. نابالغتوب او ژڼی توب، د نورو د حقوقو د نه رعایتولو پلمه نشي کېدای.
څرګنده شوه، چې ماشومان او ژڼی باید تر  ځوانۍ مخکې، له اسلامي اخلاقو سره آشنا شي. [1] . نحل /۹۰