cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خسرو پرويز
د موریس وفات
په ۶۰۲ کال کې امپراطور موریس د قوماندان فوکاس لخوا وژل شو او قوماندان فوکاس د روم امپراطور شو. کله چې خسرو ته دغه خبر ورسېده نو خسرو لوی پوځ ټول کړ او د فوکوس پر امپرطوری یی یرغل وکړ. خسرو ځواکونو په ۶۰۵ کال کې په بین النهرین کې مهم ښارونه ونیو. خسرو پر عربستان هم برید وکړ. په ۶۰۴ کال کی د ساسانیانو پوځ د عربانو سره ونښت. په دی جگړې کې د ساسانیانو پوځ ماته وخورله. په ۶۱۰ کال کې هراکلیوس د روم امپرطور شو. هراکلیوس غوښتل چې د خسرو سره سوله وکړي مگر خسرو دغه سوله رد کړه. تر څو میاشتو وروسته سوریه د خسرو لاس ته ورغله او اردو یی هم اورشلیم ونیول او په ۶۱۹ کال کې د خسرو قوماندانان شهین او شهربراز مصر ته ورسېدل.
د خسرو وفات
په ۶۲۷ کال کې د نینوا په جگړې کې د خسرو اردو د هراکلیوس لخوا ماته وخورله. تر جگړې وروسته خسرو د خپل زوی قباد لخوا پرزول شو او په زندان کې ووژل شو. تر خسرو وفات وروسته د ساسانیانو نوی حکمران قباد ۲ د شرقي روم اپراطوری سره د سولې تړون لاسلیک کړ.
وېشنيزه:د ساسانیانو حکمرانان
بوتان
بوتان چې په رسمي توگه د بوتان پادشاهي ده په سویلي آسیا کې پروت یو هیواد دی چې پلازمېنه یې د تیمفو ښار دی.دا هېواد د چين او هند ترمنځ دی. د هېواد اوسېدونکي دي ته درك یووايي، د کوم مانا چې 'د ډرېگون هېود‘ ده. د هېواد ټول په غرونو باندې پروت دی خو لږه سوېلي برخه يې صرف په هواره ځمکه ده.
بوتان په رسمي ډول د بوتان سلطنت په نوم پیژندل کیږي. بوتان په ختیځه همالیا کې په وچه کې پروت هېواد دی، چې د چین او هند ترمنځ موقعیت لري. بوتان د "ډراک یول" یا "د خامار د غرش ځمکه" په نوم پیژندل کیږي. همدارنګه نیپال او بنګله دیش بوتان ته نږدې موقعیت لري، مګر ګډه ځمکنۍ پوله نه لري. دغه هېواد له ۷۵۴۰۰۰ څخه زیات نفوس لري. او مساحت یې ۳۸۳۹۴ مربع کیلومتره (۱۴۸۲۴ مربع میل) دی، چې د ځمکې د مساحت له مخې ۱۳۳م او د نفوس له مخې ۱۶۰م مقام لري. بوتان يوه مشروطه پاچاهۍ ده، چې د واجریانا بودیزم مذهب يې د دولتي مذهب په توګه دی.
په شمال کې د سبالپین همالیا غرونه د هېواد په سویل کې د شنو فرعي استوایي میدانونو څخه راپورته کیږي. په بوتاني همالیا کې، د سمندر له سطحې څخه د ۷،۰۰۰ مترو(۲۳،۰۰۰ فوټ) څخه لوړې څوکې شتون لري. ګنګخار پوینسم په بوتان او په نړۍ کې تر ټولو لوړه د غره څوکه ده. د بوتان د ځنګلي ژوند ، او د همالیا تکین په شمول د خپل تنوع لپاره د پام وړ دی. پلازمینه او لوی ښار یې تیمفو دی.
د ۲۰۰۸ ز کال اساسي قانون یو پارلماني حکومت جوړوي، ټاکل شوې ده چې ملي مجلس او ملي شورا به ولري. بوتان د جنوبي آسيا د سيمه ييزو همکاريو ټولنې (سارک) بنسټ ايښودونکی غړی دی. په ۲۰۲۰ ز کال کې، بوتان د بشري پراختیا په برخه کې له سریلانکا او مالدیف وروسته په سویلي آسیا کې دریم ځای لري. بوتان د اقلیم د زیان منونکي ټولنې، د ناپييلي غورځنګ، بيمستک، د پيسو نړيوال صندوق، نړيوال بانک، يونسکو او د‌ روغتيا نړيوال سازمان غړيتوب لري. بوتان په ۲۰۱۶ ز کال کې، د اقتصادي آزادۍ، د سوداګرۍ د آسانتیا، سولې او د فساد د نشتوالي په برخه کې په سارک کې لومړی ځای لري. بوتان په نړۍ کې د اوبو د بریښنا لپاره د اوبو ترټولو لوی زیرمې لري. په بوتان کې د اقلیم د بدلون له امله د ګلیشیرونو خړوبیدلو انديښنه مخ په زياتيدو ده.
هوا
د پارو هوایی ډګر په بوتان کې یوازینی نړیوال هوایی ډګر دی. په تراشیګنګ کې د یونګفولا هوایی ډګر یو کوچنی داخلي هوایی ډګر دی، چې د ۲۰۱۰ ز کال په اوږدو کې ښه والی یی وموند. ټاکل شوې وه چې د یونګفولا داخلي هوايي ډګر د ۲۰۱۰ ز کال په جنورۍ کې بشپړ شي، خو د ۲۰۱۵ ز کال د جنورۍ تر میاشتې پورې، هوايي ډګر د ځغاستې د روان ترمیم له امله بند پاتې دی. د درک هوايي شرکت د پارو هوايي ډګر، جاکار (بومتانګ دژونګخاګ) او ګیلیفو (سرپنګ ژونګخاګ) ترمنځ په اونۍ کې الوتنې ترسره کوي.
سړک
د لیترل سړک د بوتان لومړنۍ ختیځ - لویدیز دهلیز دی، چې په سویل لویدیز کې د فوینتشولینګ ښارونه په ختیځ کې له تراشیګنګ سره نښلوي. وانګدو فودرنګ او ترونګسا د پام وړ ښارګوټي دي، چې د سړک پر غاړې په مستقیم ډول تیریږي. لیترل سړک هم د پلازمینې تیمفو او نورو نفوسو مرکزونو لکه پارو او پوناکا سره نښلوي. د لترل سړک  لکه په بوتان کې د نورو سړکونو په څیر، لیترل د سړکونو د شرایطو، د سختو څاڅکو، د سړک د ستنو بدلیدل، هوا، او د ځمکې ښویدنې له امله د خوندیتوب جدي اندیښنې وړاندې کوي.
له ۲۰۱۴ ز کال راهیسې، د سړک پراخول په ټول بوتان کې، په ځانګړې توګه د شمال ختیځ - لویدیز لویې لارې لپاره له تراشیګنګ څخه تر دوچولا پورې لومړيتوب لري. داسی انګيرل کيږي چې د پراخولو پروژه به د ۲۰۱۷ ز کال په پای کې بشپړه شي. او په ټول هیواد کې به د سړکونو تګ راتګ خورا چټک او ډیر اغیزمن کړي. سربيره پر دې، اټکل کیږي، چې د سړکونو ښه والي شرایط به د بوتان په ختیځ سیمه کې نور سیاحت وهڅوي. اوس مهال، د سړک حالت داسې ښکاري چې سیلانیان د بوتان لیدلو څخه منع کوي لکه لاندې حالتونه: د سړکونو د بندیدل، د ځمکې ښویدنه، او د دوړو خنډونه چې د پروژې د پراخيدو له امله رامنځ ته شوي دي.
ریل
که څه هم بوتان اوس مهال د رېل پټلۍ نه لري، خو له هند سره یې هوکړه کړې چې د هند له پراخې شبکې سره جنوبي بوتان د ۱۸ کیلومترو په اوږدوالي (۱۱ میل)، ۵ فټ ۶ ان (۱،۶۷۶ ملي متر) ، په لويديځ بنګال کې  هاشممارا او په بوتان کې توربياري د براډ ګیج ریل پټلۍ په جوړولو سره وصل کړي. د هند د ریل پټلۍ لخوا د ستالي، بهارنا باري او دالسینګپارا له لارې د ریل پټلۍ جوړول به د هند لخوا تمویل شي. هاسيمار د بوتان نږدې ریل سټیشن دی.
سرچينې
وېشنيزه:بوټان وېشنيزه:په وچې پورې تړلې هیوادونه
مورواکي
مورواکي یو ټولنیز نظام دی چې په هغه کې ښځې د سیاسي مشرتابه، اخلاقي واک، ټولنیزو امتیازاتو او د ملکیت کنترول په برخه کې د واک لومړني دریځونه لري. په داسې حال کې چې دا تعریفونه په عمومي انګلیسي کې پلي کېږي، د انتروپولوژي او فیمینیزم د څانګو لپاره ځانګړي تعریفونه په ځینو برخو کې توپیر لري.
تعريفونه، مفاهيم او ايتيمولوژي (اشتقاق علم)
د اکسفورډ انګلیسي قاموس (OED) له مخې، میثاقیت "د ټولنیز سازمان بڼه ده چې مور یا د کورنۍ تر ټولو زړه ښځه په کې د کورنۍ مشره وي او اړیکې د ښځینه کرښې له لارې حسابېږي. د ښځو په واسطه حکومت يا حکمراني کول. د جیمز پیپلز (James Peoples) او ګیریک بیلي (Garrick Bailey) په وینا: یونامتو تعریف "ښځینه واکمني" ده. د کلتوري انتروپولوژي (اشتقاق علم) په اکاډمیک ډسپلین کې د اکسفورډ انګيسي قاموس  (OED) په استناد: مورواکي " یو کلتور یا ټولنه ده چې په هغې کې دا ډول سیستم شته" یا "کورنۍ، ټولنه، سازمان او داسې نور چې د یوې ښځې یا مېرمنې له خوا واک لري." په عمومي انتروپولوژي کې د ویلیم اې هاویلینډ (William A. Haviland) په وینا : مورواکي "د ښځو واکمني" ده. مورواکي هغه ټولنه ده چې په هغې کې ښځې په ځانګړې ډول میندې د سیاسي مشرتابه، اخلاقي واک او د ملکیت کتنرول مرکزي رول لري، مګر هغه ټولنه په کې شامله نه ده چې کله ناکله د مېرمنو له خوا رهبري کېږي، د غیر مورواکي دلیلونو یا د هغه مسلک پر بنسټ چې په کې ښځې وي، په عمومي ډول مورواکۍ ته له اشارې کولو پرته غالب کېږي. لکه: فحشا یا د مېرمنو مرستندویه سازمانونه، چې د نارینه وو له خوا پرمخ وړل کېږي. په ۱۹۹۷ ز کال کې د لارنس ای کوزنر (Lawrence A. Kuzner) په وینا: ای ار راډکليفف ـ براون (A.R. Radcliffe-Brown) په ۱۹۲۴ ز کې استدلال وکړ چې د مور او پلار پالنې تعریفونه "منطقي او تجربوي ناکامۍ او ... خورا مبهم وو چې په ساینسي ډول ګټور وي".
د مرکزي بانک پوره معلومات
اول : دغوبانکونو ديو تکاملي جريان له مخي پراختياموندلي ده چي مثال يي د انکلستان بانکونه دي  پدي جريان کي په مشکل سره ويلاي شوه چي يو سوداگريزبانک څه وخت په مرکزې بانک تبديل شوي دوهم : دلومړي طريقي پر خلاف لومړي دغه بانکونه دمرکزي بانک په حيث دحکومت له خوا رامنځته کيږي او تشکيلات ورته برابروي لکه په کوم بنسټ چي په (١٣١٨)هجري شمسي کال دحمل په (٢٥)د افغانستان بانک (١٢١)ميلونو افغانيوپه سرمايه سر تاسيس اودمرکزي بانک وظيفي يي په غاړه واخستي اودمرکزي بانک په حيث يي ټولي داخلي اوخارجي چاري سر ته رسولي دي مرکزې بانک د يو هيواد د تجارتي بانکونو تر منځه په کارکي هماهنگي پيداکوي او دضرورت په وخت کي ورته مالي کومک ورکوي لکه ثرنگه چي پوهيږوه مرکزي بانک دوه مهمي وظيفي عبارت دي له پولي تظارت اوکنترول دپيسو ارزښت او استقرار په خاطر اوبله مهمه وظيفه يي دنورو بانکونو او اقتصادي ادارو د ناکامي مخنيوي دي په دي خاطر په دي رساله کي د مرکزي بانک د نظارت اوڅارني سيستم په موصوع کانو يعني د مالي چارود نظارت سره به اشنايي پيداکړوه
مورواکي
تعريفونه، مفاهيم او ايتيمولوژي (اشتقاق علم)
ېری عالمان، مساوي ناسرپرست سیستمونه، له مورواکۍ څخه لرې کوي، چې ډېر په کلکه تعریف شوي دي. د هایډ ګوتنر-ابندروت (Heide Göttner-Abendroth) په وینا: «د مورواکۍ د شتون منلو ته زړه نازړه کېدل کېدای شي. له یوه ځانګړي او کلتوري پلوه ، د تعصبي مفکورې پر بنسټ وي، چې مورواکي دې څنګه تعریف شي، ځکه چې په پلارواکه نظام کې نارینه په ښځو واکمني کوي؛ نو د مورواکۍ ډېری وخت داسې تصور شوی، چې ښځې په نارینه وو واکمني کوي، په داسې حال کې چې هايد ګوتنرـ ابندروت (Heide Göttner-Abendroth) په دې باور وه چې مورواکي مساوي دي.
د مرکزي بانک پوره معلومات
دبانک په هکله عمومي معلومات ،معنا ،مفهوم
ځني اقتصاد پوهان پدي نظردي چي دبانک کلمه داتيالوي کلمي (Bancus ) يا (  Banco) څخه اخستل شوي دي په انکليسي کي د(Banch) معني ورکوي چي دکيناستيدواوږد چوکي ته ويل کيږي په پخواني زمانوکي به سوداکروخپل دخرڅلاوشيان ددي له پاسه ايښوده ايتالوي يهودسوداگروبه هم دراکري ورکري په مهال ددغه ډول چوکيو څخه کار اخسيتوه کله چي به کوم سوداکر په خپل سوداکري کي تاواني شونو پورورکوونکي به دهغي (بينچ) يا چوکي ماتولو يو بله ډله اقتصاد پوهان بيا په دي عقيده شوي چي د شريکي پانکي معناورکوي هغه دي چي دبانک کلمه د جرمني ژبي (back  ) څخه اخستل وخت چي جرمنيانو داټيالي هيواد زياتره برخي کنترولولي نود (bank ) کلمه ايتالوي کي (Banco )بدله شوه اوبيا د وخت په تيريدوسره په انکلسي کي په (bank ) تبديل شوه خوزياتراقتصاد پوهان په دي موافق دي چي (banco) کلمه په (bank) بدله شويده د دنياه لومري بانک داتيالي د وينس  (wanes) بانک دي چي د (wanes) په ښارکي په کال (١٥٨٤)م کي د وينس دبانک په نوم تاسيس شوه همدار رازپه انکلستان کي دويليم سونم (willian,salim )  په زمانه کي په کال (١٦٩٤)ميلادي کال کي داتکلستان بانک په نامه تاسيس شوه دبانک په (evilution) يا تدريجي جوړښت کي دري (٣) ډول کسانو ډير مهم رول لوبولي دي: 1: سوداگر 2 :پورورکونکي 3 : زرگران په اوسني پرمخ تللي بانکي سيستم کي دوه اسا سي کارونه همدغه دي دخلکو څخه پيسي دکيښودولو لپاره اخلي او نور لويو شرکتونو او خلکويي په سود ورکوي دبانک تعريف : بانک يوجامع تعريف نه لري ځکه تراوسه چي اقتصاد پوهان څومره تعريفونه کړيدي نود وخت په تيريدوسره په هغي کي نمگړيتاوي رابرسيره شويدي دلته به دڅونامتو پوهانونومونه او تعريفونه يادگړو:
مورواکي
تعريفونه، مفاهيم او ايتيمولوژي (اشتقاق علم)
د مورواکۍ کليمه، د یوې ټولنې لپاره چې په سیاسي ډول د مېرمنو له خوا رهبري کېږي، په ځانګړې ډول د میندو له خوا چې ملکیت هم کنترولوي؛ ډېری وختونه د پلرونو د جنسیت په معنا تعبیر کېږي، مګر دا یو مخالف نظر نه دی. د پیپلس (Peoples) او بیلي (Bailey) په وینا: د انتروپولوژیست پیګي ریویس سنډې (Peggy Reeves Sanday) نظر دا دی چې: مورواکي د پلرونو عکس العمل نه دی؛ بلکې دا چې د مورواکۍ يعنې "د میندو په معنا ټینګار کوي، چې د میندو سمبولونه له ټولنیزو کړنو سره تړاو لري چې ښځې د دواړو جنسونو پر ژوند اغېزه کوي او په دې کړنو کې مرکزي رول لوبوي '' . ژورنالیسته مارګوټ اډلر (Margot Adler) لیکي چې: په لفظي ډول"مورواکي" د ميندو له خوا د حکومت کولو په معنا سره ده، یا په پراخه ډول: هر کله چې حکومت او واک د ښځو په لاس کې وي، مورواکي ورته وايي. باربرا لف (Barbara Love) او الیزابیت شینکلین (Elizabeth Shanklin) وليکل: "له مورواکۍ" څخه موږ د یوې بې ځایه ټولنې معنا لرو، يعنې زموږ په فکر هغه ټولنه چې ښځې په کې هغه څوک دي، چې راتلونکی نسل تولیدوي، مورنۍ تعریفوي، د مور شرایط ټاکي او هغه چاپېریال ټاکي چې راتلونکی نسل په کې پالل کېږي. د سنتیا ایلر (Cynthia Eller) په وينا : " مورواکي" د هرې ټولنې لپاره د لنډې تشرېح په ډول فکر کېدی شي، چې د مېرمنو ځواک په کې د نارینه وو په پرتله مساوي یا غوره وي او په کوم کې چې کلتور د ارزښتونو او د ژوند پېښو په شاوخوا کې مرکزونه د "ښځینه" په ډول بیان شوي وي. ایلر (Eller) لیکي چې: د مورواکۍ مفکوره په بنسټیزه توګه په دوو ستنو ولاړه ده: رومانتیزم او عصري ټولنیزه نیوکه. د مورواکۍ مفهوم د دې لپاره و، چې د یوټوپیا (utopia) په څېر یو څه تشرېح کړي چې په تېرو وختونو کې د معاصر ټولنیز انتقاد د مشروعیت په خاطرځای پر ځای شوي وو. د باربرا اپسټین (Barbara Epstein) په وینا: د پخواني تاریخ څخه مخکې د پخوانۍ يا لرغونې دورې په اړه "مورواکي د یو ټولنیز سیستم په معنا سره ده، چې د واده او د خدای د عبادت په اړه تنظیم شوی دی، چې ښځې په کې د واک موقف لري". د اډلر (Adler) په وینا: په مارکسيستي دود کې دا د معمول له مخې، د پخوانۍ طبقې ټولنې ته اشاره کوي، چې ښځې او نارینه په کې په مساوي ډول په تولید او ځواک کې شریک دي.
مېرمن اډلر (Adler) زياتوي چې : ځينې ښځینه پوهانې یادونه کوي چې د «مورواکۍ» کليمې ځينې تعریفونه، د هغې د لغوي معنا سره سره د ځواک هر ډول مفکورې ته شاملېږي او دوی وړاندیز کوي چې د پېړیو ظلمونو، د ښځو لپاره له دې ډول سره د ځان تصورول ناشوني کړي دي.
د مرکزي بانک پوره معلومات
په اقتصادي پرمختک کي دبانکونورول
بانکونه دهيوادپه اقتصادي پرمختک کي ډيرمهم رول لري که بانکونو وجودنه درلوده نوخلک ملک اقتصادي پرمختک به هم ډيرسيست واي بانکونه ديوهيواد په اقتصادي پرمختک کي په لاندي ډول برخه اخلي: بانک دپيسي ديوخاي نه بل خاي ته په ليږدولو کي اسانتياوي برابروي چي په دي ډول سره تجارتي اوصنعتي کاروبارکي پراختيارامنخ ته کيږي او هيواد اقيصادي پرمختک ورسره چټکتيامومي پرمختک تيزيږي
1.	٨اقتصادي پرمختک : بانک دملک په اقتصادي پرمختک کي مستقيم رول لري د مثال په دول ځيني بانکونه دصنعت اوزراعت دپراختياه لپاره قرضونه برابروي څومره چي په يو هيواد کي صنعت اوزارعت پرمختک کوي هغومره د توليد دزياتوالي سبب کرخي
مورواکي
تعريفونه، مفاهيم او ايتيمولوژي (اشتقاق علم)
مورواکي، ډېر کله د پلارواکۍ په مقابل کې د يو طبيعي او د منلو وړ جنس په توګه په منفي ډول وړاندې شوې، چې دا ډول مورواکي ،په حقيقت کې ناهيلي ده. مینه (Love) او شینکلین (Shanklin) وليکل:"کله چې موږ د 'مورواکۍ' کليمه اورو، نو موږ د ځينو ځوابونو سره مشروط یو: دا چې مورواکي تېرو وختونو ته اشاره کوي، چې هېڅکله نه وه.  یاده مورواکي، د ښځو د واکمني، پر بچیانو د میندو د حاکمیت او د ښځو، د نارینه وو په وړاندې د ظلم یو ناهيلی تصور دی. موږ په منفي ډول د مورواکۍ په اړه چې د سرپرستانو په ګټه ده، مشروط شوي يوو. موږ ته دا احساس راکړل شوی دی، چې سرپرستي طبیعي ده. موږ لږ احتمال لرو، چې دا پوښتنه وکړو او لږ احتمال لرو چې زموږ انرژی د دې حالت پای ته رسولو لپاره لارښوونه وکړي."د مورولۍ د مطالعاتو ښوونځی، چې مشري یې د ګوتنر-ابندروت (Göttner-Abendroth) له خوا رهبري کېږي، د دې اصطلاح د ټولنمنلي تعریف غوښتنه کوي: ګوتنر-ابندروت (Göttner-Abendroth) د مورولۍ عصري مطالعات د "نا پلرنيو ټولنو څېړنه او وړاندې کولو" په ډول تعریفوي. په ګټور ډول مورواکي، د نا پلارواکۍ په ډول راپېژني. نوموړي د مورواکي د دواړو جنسونو ترمنځ په مساوي ډول د واک شریکولو د ځانګړتیا په ډول هم تعريف کړې ده. د ډیان لیبو (Diane LeBow) په وینا: "مورواکه ټولنې ډېر ځله، د مساوي ټولنو" په ډول تشرېح شوې دي، که څه هم انسان پېژندونکي روبي روهریچ (Ruby Rohrlich) لیکي چې: "مورواکي په مساوي ټولنه کې د ښځو مرکزيت دی".
د مرکزي بانک پوره معلومات
په اقتصادي پرمختک کي دبانکونورول
٩     په کاروبارکي اضافي والي بانک خپله پانکه په گټواو کارونوکي په کاراچوي چي په دي دول سره په هيواد کي دکاروبار په ساحه کي اضافه والي راځي اوبي کاري کموالي سبب کرځي 10 په ملي عايد کي زياتوالي : بانکونه د خلکو نه د هغوي اضافي پسي په قرض اخلي اوهغوي خلکو ته سود ورکوي چي ضرورت ورته ولري چي پدي دول قرض سره دخلکو په عايد کي زياتوالي راځي  او خلکو د عاپد زياتوالي دملي عايد د زياتوالي سبب کرځي
1.	 مرکزي بانک تعريف                 definition  of central  Bank مرکزي بانک عبارت له هغه څخه دي چي دملک اقتصادي اومالي استخدام په غاړه لري دهغه بانک د نوروبانکونو رهبر او لارښوددي مرکزي بانک دهيواد ترټولو مهمه اداره بلل کيږي کومه چي دټولوتجارتي بانکونو يا commercialڅارنه کوي اودهيواد د مالي نظام په ښوالي کي لوي لاس لري دغي اداره ته مرکزي بانک اوپه عربي ژپه کي ورته (البنک الريس) يا (يادالمصرف الريسي ) اوپه انکريزي کي ورته (central bank ) دغه اداره په ډيړوهيوادونوکي په ډيرونومونوياديږدي دلته مويږمرکزي بانک دڅوعلماوله نظر تعريف کړي ♠ ډي کاک : ( نوم په e) مرکزي بانک داسي تعريفوي مرکزي بانک دهر ملک بانکي او ذري نظم ساتونکي دي دابانک پرملک کي د عامه افرادواو اشخاصو داقتصادي حالت د ښوالي په خاطرډيروظايف تر سره کوي ♠پروفيسر کينټ داسي تغريفوي دايو داسي اداره ده چي پدي کي دعوامو دخوشحالي لپاره د زرو اندازه دکميدو بندوبست کوي او پلان عملي کوي ۩دمرکزي بانک درامنځ ته کيدوعامل
ديو ملک داقتصادي حالاتو دنيظم اونسق لپاره لازمي ده چي زرولري ترهغه وخت پوري يو ملک ترقي په لورحرکت نشي کولي ترڅوچي يو قوي اقتصادي نظام ونه لري ددنيا داقتصادي حالاتو د مطالعي څخه معلوم کيږي چي دلومړي نړيوال جنک څخه وروسته دېو زيات تعداد ملکونه زري نظم اونسق له منځ وړا اودهغو هيوادونه نفوس ددي عمل نه زيات سخت زيانمندشول ثرنکه چي ددغه ملکو نه مصارف اندازه ترهغي انداره زيات وه چي د حکومت کتنرول څخه وتلي وه چي دملکونه داقتصادي پرمختک په ټپه ودريدلي وه د دي لپاره ضروري وگڼل شوه چي دملکونه ذرري نظام لپاره داسي اداره ايجاد کړي شي چي د زرو راکړه ورکري لاښوونه وکړي او ملکو نه د تباهي څخه نجات ومومي چي پدي شکل په کال (١٩٢٠)کال د بلجيم په هيواد کي يو جهاني مالي کنفرانس دايرشوه اوپدي کنفرانس کي فيصله وشوه چي هرملک دزرودنظم او نسق لپاره يو قوي او اساس اداره جوړکري شي چي داقتصاد د پرمختک سره مرسته وگړي نوددغه مشکلاتو په نظرکي نيول سره فيصله وشوه چي بايد هرملک مرکزي بانک جوړکري نوپدي اساس دمرکزي بانک د جوړيدول ضرورت رامنځ ته شوه نوپدي اساس فيصله شوه چي بايد هرملک يو مرکزي بانک ولري چي ددي بانک هدف دعامه منافعولاس ته رازړل او د ملک د خلکو لپاره دمرافاه ژوند دسهولتونه برابرول دي چي په دغه کنفرانس کي اکثريت ملکوته په اتفاق فيصله وشوه هغه ملکونه چي مرکزي بانک نه لري بايد مرکزي بانک زرترزر تاسيس کړي مرکړي بانک مهمترين اداره اودټولو بانکونه رهبردي اوپه ملک کي داقتصاد ي اومالي حالاتو داستقرار اوباثبات ساتول ذمواري په غاړه لري اوکټه ددي بانک دوهمي هدف او مقصددي ځکه ورته مرکزي بانک وايي چي دادملک داقتصادي حالاتو اوبانکي نظم مرکزي حيثت لري دمرکزي بانک قانوني حدود مرکزي بانک د دولت له طرفه جاري شوي قانون اودهغي حدود په نظرکي نيول سره ټول هغه کارونه سرته رسوي چي ورته سپارل شوي وي مثلاً دپيسو نشرول ذمواري اوهغه داستعمال طريق تر څو چي مملکت په خپل اښپوودريږي مرکزي بانک خپل روزمره معاملات راکره ورکره اود ټولودولتي مامورينو دمالي حالت حفاظت کوي ددي اصولو اومقرارتو خلاف کار نشي کولي اونه ددي شرطونه سرغړونه کولي شي مرکزي بانک دمملکت مالي نظيم د پرمختک او ترقي په غاړه لري مرکزي بانک خپل ټول ذمواري صرف قانوني حدوته سپاري دمرکزي بانک شخصي اختيارات مرکزي بانک دخپل وظايف په کاميابي سر سرته رسولولپاره يو څو مشخص خواص اختياروي ترڅو دملک اقتصادي حالت استقرارپيداکړي بهرني فشارنه ازاد: مرکزي بانک يو مهم اصول او قانون دادي چي د ټولو مملکت په سطحه داقتصادي حالاتو دښوالي لپاره په جراعت او امانتداري سره کار ترسره کوي مرکزي بانک ديو خاص کوند اويا کروپ اوياقوم اوملت پوري اړه نلري بلکه مرکزي بانک دملک دمالي نظيم سرپرستي کوي دادي لپاره چي ديو ملک اقتصادي حالت دښوالي اوخپل ټول ضروري کارونه به غيردچادکومک اوتـــــــــسلط نه په ازاد ډول خپل کارونه سرته رسوي کچيري دکوم ملک مرکزي بانک دکوم کوند او يا کوم قوم پوري خاص او دهغي لپاره کاروکړي نودا کاردملک داقتصادي حالت دخرابوالي او د بانکي سيستم دله منځ تللو سبب گرځي ددي نه مقصد داندي چي دولت اومرکزي بانک خپلو کي کوم ښه رابط نلري بلکه دادي بانک دخپل کارونه ښه ترسره کولولپاره په خپل منځ کي يو دبل سره همکاري کوي اويو د بل ته داقتصادي حالتود ښوالي لپاره مشهوره اوپلانونه ورکوي
مورواکي
تعريفونه، مفاهيم او ايتيمولوژي (اشتقاق علم)
په ایتمولوژیک ډول، مورواکي (Matriarchy) د لاتیني ماټر (māter) (ملکي مضاف  (mātris) "مور" او یوناني (ἄρχειν arkhein) يعنې "حکومت کولو" څخه اخستل شوی ده. د مورواکۍ مفکوره، د جوزف فرانسوا لافیتاو (Joseph-François Lafitau) له خوا په (۱۶۸۲ ز – ۱۷۴۶ز) کې تعریف شوې وه، چې لومړی یې دا نوم (ginécocratie) نومولی و. د انګليسي اکسفورډ قاموس (Oxford English Dictionary) يا په لنډ ډول (OED) له مخې: د موراکۍ کليمې ترټولو لومړنی پېژندل شوی سند، په ۱۸۸۵ ز کال کې دی. برعکس، ګینایکوکراسي (gynæcocracy) "د ښځو واکمني" معنا لري، چې د ۱۷ مې پېړۍ راهیسې کارول کېږي او د یوناني کليمې (γυναικοκρατία)  پر بنسټ جوړ شوی، چې په ارستوطالیس (Aristotle) او پلوتارک (Plutarch) کې موندل شوی دی.
تلپاتې يا پرله پسې حرکت
تلپاتې حرکت د جسمونو هغه حرکت دی، چې په يو نااريان يا بې پروا سيستم کې د تل لپاره دوام لري. د تلپاتې حرکت ماشين يو فرضي ماشين دی، چې د باندينۍ انرژي سرچينې څخه پرته په بې اندازې ډول کار کولی شي. دا ډول ماشين ځکه ناشونی دی، چې د ترموډيناميک له لومړي يا دويم او يا هم دواړو قوانينو څخه به سرغړونه وکړي.
د مرکزي بانک پوره معلومات
مرکزي بانک جوړول
مرکزي بانک جوړول دتجارتي بانکونه سره فرق لري دمختلفو ملکونه مرکزي بانک روزمره چار ي په مختلفو طريقو سره روان وي او د هغي په کنترول کوي مثلا دبرطانيي مرکزي بانک (بانک اف انگلينډ ) دفرانسي مرکزي بانک (فرانس بنک ) يعني مرکزي بانکون داسي وي چي د دولت او عوامو د شريکو پيسو څخه جوړشوي وي مثلا  اسټيت بانک د پاکستان يعني مرکزي چي (٥١)فيصديي د دولت اوپاتي د عوامواواو سهامي شرکتونه او افرادو او اشخاصو وي مثلا دپاکستان مرکزي بانک (٥١)% دحکومت اوپاتي نوريي عامه افرادو او اشخاصو سره وي خو مصوليت يي د دولت په غاړه دي
تلپاتې يا پرله پسې حرکت
د ترموډيناميک دا قوانين د سيستم د اندازې په پام کې نيولو نه پرته پلي کېږي. د بېلګې په ډول: د اسماني جسمونو، لکه: سيارو حرکتونه او څرخېدنه کېدای شي، تلپاتې ښکاره شي، مګر په حقيقت کې د زياتو پړاوونو تابع دي چې په بطي ډول خپله حرکي انرژي له منځه وړي يا تيت او پرک کوي. لکه: لمريز باد، د ستورو تر منځ منځنی مقاومت، د راښکون يا جاذبې وړانګه او حرارتي وړانګه، نو له همدې امله به دوی د تل لپاره حرکت ته دوام ور نه کړي.
په دې ډول هغه ماشينونه چې له محدودو سرچينو څخه انرژي تر لاسه کوي، په نامحدود ډول به ځکه عمل ونه کړي چې دوی په سرچينه کې د زېرمه شوې انرژۍ پر مټ کار کوي؛ يادې سرچينې به بالاخره تشې او خالي شي. يوه عامه بېلګه يې هغه الې دي، چې د سمندري جريانونو څخه انرژي پوره کوي، چې انرژي يې په پای کې له لمر څخه تر لاسه کېږي، چې دا به په خپله په پای کې سوځېدلې او خلاصه شوې وي. هغه ماشينونه چې د ډېرو ناڅرګندو سرچينو څخه انرژي خپله انرژي پوره کو،ي هم وړانديز شوي دي، مګر د ورته نه منونکو قوانينو تابع دي او په پای کې به له منځه ولاړې شي.
د مرکزي بانک پوره معلومات
مرکزي بانک رول : Role of central Bank
مرکزي بانک د پالسي طرحه کول يوه مرجع ده چي د ملک لپاره مالي پالسي جوړوي دملک داقتصادي پرمختک لپاره چي ددي اصلي مقصد د ملک د ترقي لپاره کارکول دي او د ملک اقتصاد ته وده ورکول دي نو ددي لپاره مرکزي بانک يو زيات مهم او حياتي اهميت لري او خپل رول تر سره کوي چي دلته يي په لاندي ډول تشريح کووه 1دپيسو بازارته وده ورکول = ډير مهمترين وظيفه دمرکزي بانک دپيسو مارکيټ ته ترقي ورکول د مختليفو سهولتونه برابرولو له لاري څخه دغه ذکر شوي بازارته ترقي ورکول او مرکزي بانک د زيات عايد د ترلاس کول لپاره يو مالي پلان طرحه او تنظيم کو ي
تلپاتې يا پرله پسې حرکت
په ۲۰۱۶ ز کې د وخت بلور په نوم د مادي نوي حالتونه وموندل (کشف) شول، چې ترکيبي اتومونه يې پر يوه مايکروسکوپيک پيمانه کې په تلپاتې تکرارېدونکي حرکت کې وو چې په دې ډول د تلپاتې حرکت لفظي يا دقيقه پېژندنه وړاندې کوي. که څه هم دوی په دودیزه معنا کې د تلپاتې حرکت ماشينونه نه ترکيبوي يا له ترموديناميک قوانينو څخه ځکه سرغړونه نه کوي، چې دوی د خپلې اندازې ځمکني حالت کې دي، نو ورڅخه هيڅ انرژي نه شي ترلاسه کېدلی او له انرژي پرته حرکت کوي.
د مرکزي بانک پوره معلومات
پولي سيتم ته ترقي ورکول (Development monetory)
دادمرکزي بانک وظيفه ده چي د ملک د ترقي لپاره کاروکړي نو ددي مقصد لپاره مرکزي بانک پولي پالسي طرحه کوي د کوم په واسطه چي د هيواد په اقتصادکي د انفلاسون او د ډيفلاسون د فشار نه مخنيوي پکي کيږي
تلپاتې يا پرله پسې حرکت
په دې اړه يوه
ای د تلپاتې حرکت غوښتونکو! څومره بې ځايه فکرونه مو څارلي (تعقيب) کړي دي؟ لاړ شئ او له کيمياپوهانو سره خپل ځای ونيسئ.
- ليوناردو دا فنشي 1494 په دې اړه يوه علمي اجماع شته، چې تلپاتې حرکت په يو ګوښه (بېل) شوي سيستم کې د ترموډيناميک له لومړي يا دويم قانون او يا هم له دواړو څخه سرغړونه کوي. دويم قانون يې په څو بېلابېلو لارو سره بيانېدلی شي، چې تر ټولو شعوري هغه يې دا ده چې تودوخه له تودو ځايونو څخه سړو ځايونو ته په بې اختياره يا ناڅاپي ډول بهېږي اوجريان پیداکوي. د قانون دې ټکي ته پام کول، په دې ځای کې اړين دي، چې په هر مايکروسکوپيک پړاو کې اصطکاک يا ورته نږدې کوم څه شته. بل نظر دا دی چې د تودوخې هيڅ ماشين (انجن) د کارنو (Carnot) د تودوخې ماشين په پرتله زيات ګټور نه شي اوسېدلی. د کارنو د تودوخې ماشين ،د ورته دوه تودوخې درجو تر منځ فعاليت کوي.
دويمه او درېيمه وينا د تودوخې په ماشينونو باندې پلې کيږي. د ماشينونو (انجنونو) نور ډولونه (چې ميخانيکي انرژي په الکترومقناطيسي انرژي بدلوي)، په ۱۰۰ سلنه ګټور سره ځکه فعاليت نه شي کولی، چې د داسې هر سيستم جوړول ناشوني دي چې د انرژي له بې ځايه کېدلو [ضايع کېدلو] څخه پاک وي.
هغه ماشينونه چې له نادوديزو سرچينو څخه انرژي ته د لاسرسي له مخې د ترموډيناميک دواړو قوانينو سره سمون کوي، ځيني وختونه ورته د تلپاتې حرکت ماشينونه ويل کېږي، که څه هم، دوی د ياد نوم لپاره معياري ارونه نه پوره کوي. د بېلګې په ډول: ساعتونه او د ټيټې برېښنا نورماشينونه، لکه: (Cox's timepiece) [د کاکس ساعت] د ورځې او شپې تر منځ د اتموسفير د فشار معلومولو د الې يا حرارت درجه کې د توپيرونو پر مټ د فعاليت کولو (چلولو) په موخه جوړ شوي دي. ذکر شوي ماشينونه، د انرژي يوه سرچينه لري، که څه هم په اسانۍ سره روښانه نه دی؛ نو دوی داسې ښکاري چې د ترموډيناميک له قوانينو څخه سرغړونه کوي.
ان هغه ماشينونه چې له اوږد مهاله سرچينو (لکه سمندي بهيرونو) څخه انرژي تر لاسه کوي، هغه وخت به له کاره ولوېږي چې د دوی انرژي سرچينې تشې شي. دوی ځکه د تلپاتې حرکت ماشینونه نه دي، چې له يوې باندينۍ سرچينې څخه انرژي مصرفوي او ګوښه شوي سيستمونه نه دي.
ډلبندي
د تلپاتې حرکت ماشينونو يوه ډلبندي د ترموډيناميک ځانګړي قانون ته ورګرځي، چې ماشينونه يې سرغړونه کوي.
آنتن
دآنتن تاریخچه
دلمړی ځل لپاره انتن دیو جرمني پروفیسور(Hertz) په واسطه په(۱۸۸۶ م)کال کښې جوړشو. نوموړي آنتن اخیستل اولیږل دواړه کول. دترانسمیټ لپاره ئې له ډایپول آنتن څخه ګټه اخیسته اود Receiving لپاره يې له لوپ آنتن څخه ګټه اخیسته.له هرتزڅخه شل کاله وروسته مارکوني دهرتزکړنلاري ته پراختیاورکړه داسي آنتن يې جوړکړچې یومتراوږدوالي موج لرونکې ؤاوفریکونسي يې لیږله.. انځور(۱-۱)
آنتنونه دبصیرت( لیدنې) څښتن دې
نن ورځ په نړۍ کښې د لاین (سیم) په ځاي له موجونوڅخه داستفاده کولولپاره زیات کوښښونه روان دې چې کمپیوترددې کار سرته رسولو باندې بوخت دې چې له هغوڅخه یې یوه برخه پای ته رسیدلې ده مګریوه برخه اوس هم دازمیښت لاندې دی. دبیلګې په بڼه دسټلایت اړیکې دعادې آنتن له لاري څخه Receive & Send)) کیږی نوزیات کارونه له دغي لاري څخه سرته رسیږي چې له ډیرو پرمختلیلوطریقونه  په مخابراتې او خصوصي برخوکښې استفاده کیږی. ددې په خاطر چې آنتنونه دلیدنې څښتن دې په عملی بڼه یې دبیلګې سره مقایسه کوو. دبیلګې په بڼه خپلي سترګي بندې کړئ اوپه اوطاق کښې یودستاسو له ملګروڅخه حرکت کوي خبري ورسره وکړئ نوکولي شي چې څوداني ملګري په همدی اطاق کښې وپیژنۍ( تشخیص کړي) نوعلت داده چې دغه غږ دغوږونوپه واسطه اوریدل کیږی نوغږپه دوه مختلفووختونوکښې غوږونوته ورسیږي نومغززیات محاسبات تر سره کوي ترڅودسړي دغږیدوځاي پیداکړي نو دغوږونوپه واسطه جمع کیږی اومغز ته انتقالیږي نو هغه غږچې لوړوي نسبت هغه غږته چې ټیټ وي ژرپیژندل کیږی(اورو يې) نودآنتن سیستم هم دغه کارسرته رسوي چې دغوږپه ځای له آنتن څخه استفاده کوومګرفرق يې داده چې انتن دواړخیزه دستګاه ده له هغه طرف نه چې سګنال آخلی له همغه طرف نه بیرته لیږي نو بنا پر دې دڅوآنتنونو له استفاده کولونه سګنال قوي کیږی.
دیوآنتن رول په مخابراتې سیستم کښې
آنتن په مخابراتې برخو کښې له ټولوڅخه زیات استـفاده کیږی دآنتن انرژې دراډیویې فریکونسي له لیګوونکي شخص څخه ټولي نړۍ ته اوبیرته همدغه شخص ته راځي.هغه طریقه چې دغه فریکونسي په هواکښې توضیع کیږی اوبیرته ورڅخه لاس ته راځي داچې له موتورنه کاراخیستل کيږي نو کولي شووچې یوه نوي اوباکیفیته شبکه ورڅخه لاس ته راوړو.لکه څرنګه چې له نني حالت څخه معلومیږی چې د راډیو فریکونسی انرژې په هوا یا فضا کښې دطیف (Spectrum) له لاری خپروی او بیرته یی رانیسی نو انتن په مخابراتی سیستم کښې ډیرمهم رول لوبوی او لری نوځکه ورڅخه زیاته استفاده کیږي. په عومومي ډول سره دآنتن ډولونه
انتنونه په دوه ډوله دی: ۱- دآنتن دسګنال خپریدل  پرڅلوروخواوو           ۲-  آنتن دسګنال خپریدل په یوه طرف سره
۱- له آنتن څخه دسګنال خپریدل په هرطرف سره له هغې ورځي نه چې بی لاینه(Wireless) ارتباطات شروع شوي دې له آنتن څخه کاراخیستل کیږی نو دغه ډول آنتن په هرطرف سګنالونه خپروي اوبیرته يې لاس ته راوړي نو دغه رنګه آنتنونه داوبوله څاڅکوسره ورته والي لری نو که چیرته داوبو په سطحه باندې یوجسم ولږیږي نواوبه ورڅخه رابهیږي (راوځي) نو له آنتن څخه سګنال خپریږي اوهریوته ډیرکم ورسیږي نوزیات کوښښ کیږی چې دغه ستونزي له منځه یوسي نو دخپریدنې له استفاده کولوسره،دغه تداخلات زیاتي ستونزي منځ ته راوړي  ځکه که چیرته سګنال استفاده کوونکي ته ونه رسیږي نو دایوغټه ستونزه ده نو دوي کوښښ کوي چې دطیف(Spectrum) اندازه کمه کړي ترڅو دغه ستونزي له منځه یوسي  فریکانس محدود کوي چې دا محدودیت ددې سبب ګرځې چې شبکه تل اصلاح کړي دا  ځکه چې تداخلات زیات صورت نیسي.چې په دی اخیرو کلونو کښې دتکنالوژی محدودیت د بی لاینه (Wireless) دکیفیت او ظرفیت اوهمدارنګه ددې سیستم خصوصیات د انتن دقوانینو او جوړونه په بی لاینه سیستم (Wireless)‎ کښې  دتغیراتو سبب وګرځیده ۲- له آنتن څخه دسګنال خپریدل په یو طرف سره دغه آنتن دارنګه جوړشوي هرهغه طرف چې دپاملرني وړوي نو ورباندې سګنال لیږي اورانیسي مثلاً یوناحیه(برخه) ۳۶۰درجي چې دا  ۳/۳۶۰ نو۱۲۰کیږی نوپه دري سکتورونوتقسیم کوي. مثلاً دآنتن ګین په یو طرف باندې ایجادکوي نوله ګین نه مطلب ګټه ده. چې دا د هوښیارو انتنونو دسیستمونو  له برخو سره مربوطه ندی. دا ځکه چې لګول شوی انتنونه دهر کانال په برخه کښې څو برابره کوي دآنتن ډولونه په لاندې ډول دې:
(1) Dipole Antenna                    (5) Parabolic or Direction Antenna (2) Yagi -Uda antenna               (6) Radar Antenna (3) Direction Antenna                (7) Sector Antenna (4) Omni Antenna Dipole Antenna -1 دا آنتنونه ډیرمشهوراوپه پراخه کچه استعمالیدونکي آنتنونه دې.اونوردآنتنواساسي عضوده.یعني معنائی داده چې دوه پله لرونګي آنتنونه دې اود دواړوپلواوږدوالې ئی سره مساوي دې یعني دوه برخې لري،هغه کیبل چې دغه آنتنوته پرې پاورورکول کیږی د(Feeder) په نوم یادیږي چې معمولاً کوکسیل کیبل وي اوهمدارنګه دغه آنتنونه دReceiving)).لپاره استعمالیږی. پدې کښې یوډول داسې آنتنونه شته چې یواځي مخامخ ساحه دپوښښ لاندې راولي، ددواړوپولوپه آخرووبرخوکښې ولتاژ اعظمي ده او اعظمي جریان ددواړو پلووپه منځ کښې وي او الکتریکي او مقناطیسی ساحي خپروي. دډایپول آنتنونومقاومت (73)Ohms دي او همدارنګه په دوه ډوله دې Half wave Dipole Antenna          ب - Full wave dipole Antenna   الف- الف- Antenna Full wave dipole دغه آنتنونه زیات د(TV ) لپاره استعمالیږي.دغه آنتنونه (۳۶۰) درجي ساحه د پوښښ لاندې راولي مقاومت(۳۰۰)اووم ده اوهمدارنګه لوړ بندویت اوزیات چینلونه اخیستلای شي. دپوښل شوي ساحې هرطرف ته انرژي په مساویانه ډول سره رسوی او همدارنګه په لنډو فاصلوکښې ورڅخه استفاده کیږي. انځور(۱-۳) ب-Half wave Dipole Antenna دغه ډول ډایپول آنتنونه دهرتژ (Hertz)آنتن هم ورته ویل کیږی او د(۱۸۰)درجو په اندازي سره ساحه د پوښښ لاندې راولي دغه آنتنونه چې کومه ساحه پوښي هغه نیمه دایره ده او همدارنګه هر پولساحه پوښي چې مجموعاًدرجي یا (۱۸۰)درجوپه اندازه سره ساحه پوښښ لاندې راولي دکوکسیل په واسطه پاورورکول کیږی اوهم سیګنال په کښې انتقالیږي اوهمدارنګه په( TV)کښې استعمالیږي چې مقاومت ئي معمولاً (۷۳)اووم او(۷۵)اووم ده.دالکتریکي ساحي او مقناطیسي ساحي ترمنځ زاويه(۹۰)درجي ده. انځور(۱-۴).
Yagi-Uda Antenna -2 دغه آنتنونه له څوبرخوڅخه جوړشوي دې چې ترټولولویه برخه ئي Reflector ده دنده ئي داده چېDriver ته سیګنال منعکس کوي Driver هغه برخه ده چې پاورورکول کیږی. یوجاپاني عالم په Driver کي له Dipole Half آنتن څخه کارواخیسته. اکثراً دتلویزون لپاره استعمالیږي.دوه بانده سپورت کولاي شيVHFاو HF  اوهمدرانګه Reflector ئي له Driver څخه 5% لوي ده او همدارنګه Driver له Director څخه 5% لوي ده. په لنډ ډول سره Yagi- Uda Antenna دری برخي لری ۱- Reflector: دانتن هغه برخه دی چې Driver ته سګنالونه  منعکس کوي. ۲- Driver:  دانتن هغه برخه ده چې پاورورکول کیږی. ۳- Director: داهغه برخه ده چې سیګنالونه اخلي هر څو مره چې د Directorتعداد زیات وي په همغه اندازه ئي ګین(Gain) زیاتیږي.دډایریکتورونو ترمنځ فاصلي سره مساوي دې.
انځور(۱-۵).
Direction Antenna -3 هغه آنتنونه دې چې پترن ئی مستقیم ډول ده او یوه مستقیمه ساحه تر پوښښ لاندې راولي چېRF په یو لوری په برجسته ډول لیږی .لکه سرک او لويي لاري اوس وخت کښې دغه آنتنونه په سکتور کښې استعمالیږي.
Omni Antenna -4 دغه آنتنونه کاملاً(۳۶۰) درجی ساحه پوښښ لاندې راولي اوپه Open Areas کښې استعمالیږي. په ښاري ساحوکښې کارول کیږی ګین ئی له Direction آنتنوڅخه کم ده اود Omni آنتن دپوښښ ساحه دایروي ده او همدارنګه د Direction آنتن دپوښښ ساحه مستطیل ده.
انځور(۱-۶).
۱ –Omni آنتن                                    ۲-Direction آنتن Parabolic or Direction Antenna پارابولیک آنتنو نه له نوم څخه معلومیږي چې کاسه ډول آنتنونه دې دغه آنتنونه لوي ګین لري د Radio ،TVاو Data Communication لپاره آستعمالیږي د TransmitاوReceiver کښې استعمالیږي دوه Reflectors لري. ۱-Main Reflector  اصلي                                   ۲-Sub Reflector  فرعې په GHZ فریکونسي کښې کارکوي او قطرئي په متردې. پارابولیک آنتنونه په مایکروویو او سټلایټ کښې استعمالیږي.له اوسپنه څخه جوړشوي،سطحه ئی زیږه ده ځکه په ښویه سطحه سیګنال ښه انحراف کوي. د Indoor او Outdoor فاصلي نږدې دې او همدارنګه د Wave Guide په واسطه سره وصلیږي. پارابولیک آنتنونه د Focus(متمرکز) له نظره په دري ډوله دې ۱- Direct focus:چې Focus مخامخ موقعیت لري. ۲-Offset focus : چې فرعې ریفلیکتور ئی له اصلي ریفلیکتور سره ۲۲ درجي زاویه لري. ۳- Indirect focus داډول انتنونه د ډایریکټ فوکس انتنونو مخالف دی
Offset focus
رادار
((Radar رادار له Radio Detection And Ranging  څخه اخيستل شوي دی، چې د راډېويی امواجو پواسطه د هدف  target  پلټل او د هغه خصوصياتو معلومولو په معنادی. او هغه دستګاه ده. چې له يوي مشخصې نقطي څخه په درې اړخیزه فضا کښې د هدف موقيعت او فاصله تعنيوي. رادار د فضا په لور مختلف لوریو سره په دوامداره ډول سيګنالونه ليږي. چې په فضا کښې د کوم جسم سره د ليږدولو وروسته نوموړی سيګنال د دوهم ځل لپاره د رادار د آنتن په لوري انعکاس کيږي، چې له نوموړي تر لاسه شوي سيګنال څخه د جسم فاصله او طرف تعينيږي. دا هغه اساسی اولمړنۍ کړنې دي د کوم پواسطه چې د رادار دستګاه کار او فعاليت کوي. رادار له اساسي او ډير استعماليدونکي الکترونيکي دستګاه څخه ده. چې د مختلفو اهدافو لپاره استعماليږي. لکه:
د فضايي نظامي اهدافو تر لاسه کولو لپاره، د هدف د فاصلې د اندازه کولو او په نښه کولو. د نظامي توغند يو د رهنمايی کول او کنترولول. د استخباراتي مالوماتو راټولول. د هوايي چلند د ترافيک د کنترول. د هوا حالاتو وړاندېني او داسي نور.
د هدف د فاصلی د تعينولو لپاره رادار د فضا په لور رادېويي امواج استويی، نوموړی امواج په فضا کښې د کوم جسم سره د لږيدلو وروسته د رادار د آنتن پر لور انعکاس کوي. د رادار دستګاه د انعکاس شوي سيګنل د تحليل او تجزيی څخه د سيګنل د تګ او راتګ وخت تعينووي. که چیري د سيګنل د تګ راتګ وخت په t وښودل شي. نو دسيګنل تګ تر هدف پوري په t/2 وخت کښې صورت نيسي. او څرنګه چې پوهيږو د راډېويي امواجو سرعت تقريبا د نور له سرعت (3x108 m/s)  سره مساوي دې. نود رادار  څخه تر هدف پوري  د لاندې  فورمول پواسطه محاسبه کيږي. د رادار څخه تر هدف پوري فاصله په پورتني فورمول کښې  v  د راډېويي امواجو  سرعت او  t  د سيګنل د تګ راتګ وخت دې. همدارنګه د پورتني فورمول پواسطه د هدف فاصله د رادار دستګاه څخه محاسبه کولای شو. او د هدف خوا د انعکاس شوي سيکنل له خوا څخه تعينيږي.
د رادار د سيستم عناصر Radar Elements System
د رادار دستګاه اساسی عناصر په لاندې  ډول دی لکه: دوه لاري (Duplexer)                ليږونکي (Transmitter) اخيستونکي (Receiver)               انتن (Antenna)
دوه لاری (Duplexer) ددې دنده دلوړسیکنال تضعیف کول او ظعیف سیګنال لوړکول، دوه لاريduplexer له ليږوونکي څخه ډير قوي پلزونه تر لاسه کوي. او د آنتن په لوري رهنمايي کوي. او کوم انعکاس شوی سيګنل چې د آنتن پواسطه ترلاسه کيږي د دوه لاري له لاري اخيستونکي  receiver  ته ورسيږي. نو دوه لاريduplexer د ليږونکي  transmitter د قوي پلز لرونکي سيګنالونو او د آنتن پواسطه ترلاسه شوي نسبتا ضعيف انعکاس شوي سيګنالونو تر منځ د بيلوونکي او تشخيصوونکي وظيفه  په غاړه لري. همدارنګه دوه لاري انعکاس شوي سيګنل د تحليل او تجزيي لپاره کنترولونکي controller ته ليږي. او انتن په عينی وخت کښې هم سيګنل ليږي او هم سيکنل تر لاسه کوي.چې د رادار دستګاه انتن د ليدونکې صفحي کنترولونکي display controller  پواسطه کنتروليږي.
اخیستونکی (Receiver) اخيستونکي receiverانعکاس شوي سيګنالونه له دوه لاريduplexer  څخه ترلاسه کوي، چې تقريبا د ډيماجوليشن او ډيکوډ کولو عمليه پرې سر ته رسوي، وروسته بيا نوموړی سيګنل د تحليل او تجزيې لپاره کنترولونکي  controller  ته استووي.د دقيقې نتيجې تر لاسه کولو لپاره کنترولونکېcontroller د ليږونکي او اخيستونکي د کړنو وختونه سره یووخت کوي. څرنګه چې مخکښې ذکر شو، په کنترولونکې کښې د وخت محاسبه کول، د ليږونکي او اخيستونکي د کړنو وختونه یووخت کول او همدارنګه دوه لاريduplexerهم ډير مهم شميرل کيږي.څرګندونکې کنترولونکېcontrol display د هدف ترلاسه کولو لپاره سيګنل ته د ورکړل شوي وخت محاسبه سرته رسوي، چې په همدې اساس د هدف فاصله تعينولي شو.
میمن سینګ ولایت
میمن سینګ د بنګله دیش هیواد اړوند یو ولایت دی چې کابو ۱۰ زره کیلومتره مساحت او ۱۲ میلیونه وګړي لري.
ليندۍ (مياشت)
د افغانستان په رسمي کليز کې ليندۍ د لمريز لېږدي کال نهمه مياشت ده چې ۳۰ ورځې لري.
سرچينې
وېشنيزه:لمريزې مياشتې
عربي ټولنه
عربي ټولنه (عربي : الجامعة العربية‎) چې په رسمي توگه د عربي هیوادونو د ټولنې په نوم یادیږي د عربي هیوادونو یو سيمه ييز سازمان دی چې د شمالي افریقا او منځني ختيځ هیوادونه يې غړیتوب لري.
وېشنيزه:عربي ټولنه
مرغومی (مياشت)
د افغانستان په رسمي کليز کې مرغومې میاشت (جدی) د لمريز لېږدي کال لسمه مياشت ده چې ۳۰ ورځې لري.
سرچينې
وېشنيزه:لمريزې مياشتې
شاپور ۲
شاپور ۲ یا دوهم شاپور (په پهلوي ژبې کې: - تلفظ:شَهپُهْر )د ساسانیانو د حکمرانانو څخه وو چې د ۳۰۹ کال څخه تر ۳۷۹ کال پوري یی حکومت کاوه. پلار یی دوهم هرمز وو. دوهم شاپور د روم د امپرطوری په خلاف ډېرې جگړې وکړې او په مسیحیانو یی هم ظلمونه کوله.
د شاپور حکومت
د شاپور پلار دوهم هرمز تر وفات وروسته یو قیام پېل شو او د شاپور ورور آذر نرسې چي د ساسانیانو پاچا شو د اشرفانو لخوا ووژل شو. د آذر نرسې تر وژلو وروسته بهرام کوشانی چی د قیام لارشود وو د دوهم هرمز د مملکې سره یی واده وکړه. شاپور تر قیام وروسته زېږېدلی وو او د ساسانانو حکمران شو او بهرام کوشانی د شاپور ساتونکی شو. کله چی شاپور ۱۶ کلو وو نو هغه د شاهی پر تخت کښیناست. د شاپور د حکومت په وخت کی زرتشتيت رسمی دین شو او د اوېستا د کتاب لیکنه بشپړه شوه. کله چی د روم په امپراطوری کی عیسویت رسمی دین شو نو شاپور په مسیحیانو باندی ظلم کول پېل کړل.
د شاپور جگړې
په ۳۰ کلنو کی شاپور په ځانگړی ډول د عربانو په خلاف کوم چی په بین النهرین د ساسانیانو سرحد په خطر کی اچاوه ډېرې جگړې وکړی. په دی وخت کی عربانو شاپور ته د ‌ذو الاکتاف لقب ورکړ. په ۳۳۷ کال کې شاپور د روم د امپراطوری سره د سولې تړون مات کړ (لغو وکړ) او پر ارمنستان او بین النهرین یی یرغل وکړ. مگر په ۳۴۴ کال کې په امیدا کې د شاپور پوځ د روم پوځ سره ونښت او د ساسانیانو پوځ ماته وخورله. په ۳۵۰ کال کې د پوندو قبیلو د شرقی ساسانیانو سرحد په خطر کی اچاوه. شاپور مجبور شو چی د روم د امپراطوری په خلاف جگرې پری وکړی او د خپل پوځ سره مشرقی سرحد ته ولاړ.
وېشنيزه:د ساسانیانو حکمرانان
19 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د ماشومانو لپاره ساينس/ساينسدان څنگه جوړېږي؟
ساينسپوه څنگه جوړېږي؟
''' ساينسپوه جوړېدلو لپاره مونږ ته ساينسي زده کړې او لارې چارې زده کول په کار دي، هر ساينسپوه چې يو نوی ساينسي کار ترسره کوي نو هغه دغه لارې چارې خپلوي نو هله یو کس ساينسپوه جوړېدای شي:
ساينسي لارې چارې کله چې مونږ  ساينسي مسئلې يا ستونزې حل کولو کوښښ  او هڅه کوو، نو دېې ته ساينسي لاره چاره ويل کېږي. د ساينسي لارو چارو بېلابېلې مرحلې دا دي:-
پايله | results
وېشنيزه:ساينس وېشنيزه:ساينسدانان
سلواغه (مياشت)
د افغانستان په رسمي کليز کې سلواغه د لمريز لېږدي کال يوولسمه ۱۱ مياشت ده چې ۳۰ ورځې لري.
سرچينې
وېشنيزه:لمريزې مياشتې
د ماشومانو لپاره ساينس/دویم گام
<div style="padding: .3em; border-right:3px solid red; border-bottom:0px solid white; background:#fdffe7; font-size:140%;"> <div style="padding: .3em; background:#ffffff; border-right:1px solid green; font-size:110%; border-left:0px solid green;　border-bottom:0px solid #8888AA; border-top:0px solid green;"> خوږو ماشومانو راځئ چې د ساينس سره ملگرتيا وکړو۔ که ساينس سره مو ملگرتيا وکړه او ددې مطابق تلئ نو دا به تاسې د ددې نړۍ هغه هغه ځايونو ته يوسي د کومو په اړه چې معلومات ترلاسه کول ستاسې د خوشالۍ باعث هم وي او د حيرانتيا هم۔ تاسې ساينس يو ځان ته څيز مه گڼئ  او داسې څيز يې هم مه گڼئ چې کوم ته رسېدل او ترلاسه کول گران کار وي. که چېرې تاسې وغواړئ نو کولای شئ په ډېره اسانۍ سره ساينس زده کولای او ترلاسه کولای شئ. د ساينس د زده کولو صلاحيت د دې نړۍ  پېداونکي ستر رب هر انسان ته ورکړی دی او دا صلاحيت يې هر انسان ته په پېدایښتي توگه ورکړی دی. که تاسې لوم‬ړی مخ لوستلی وي کوم کې چې مونږ تاسې ته دا خبره زده کړې وه چې ساينس څه ش دی؟ نو په هغه مخ کې به تاسې دا خبره ډېره ښه زده کړې وي چې مونږ ساينس د ليدلو او سوچ او فکر کولو په صلاحيت سره ترلاسه کولی شو. گلالیو ماشومانو! که تاسو لومړۍ ليکنه په غور سره نه وه لوستې نو يو ځل يې بيا ولولئ ځکه چې په هغه کې مونږ ډېرې بنستیزې خبرې په آسانۍ سره تاسې ته کړې وی، هغه سر سري نه بلکې په آرام سره ولولئ چې تاسې پرې ښه پوهه شئ. د هغې له لوستو او پرې له پوهېدو وروسته بېرته دې مخ تا راشئ نو بيا به لږې نورې خبرې هم زده کړو راځئ چې د ساينس سره ملگرتيا وکړو <div style="padding: .3em; background:#ffffff; border-right:0px solid green; font-size:110%; border-left:1px solid green;　border-bottom:0px solid #8888AA; border-top:0px solid green;">
له ساينس سره ملگرتيا کولو څخه وړاندې دا خبره ضروري ده چې تاسې لومړی د خپل ځان سره ملگرتيا وکړئ۔ د خپل ځان سره ملگرتيا دا مانا ده چې مونږ خپل جسم يا بدن په اړه خپل ځان پوهه کړو او پدې خبره هم ځان پوهه کړو چې زمونږ جسم څنگه کار کوي؟ او څنگه ژوندی اوسېږي؟ چې کله امتحان نږدې شي نو څنگه زمونږ دماغ د کتاب څخه سوالات او جوابات زده کوي؟ او کچېرې جوابات مونږ ته نه زده کېږي نو بيا مونږ څنگه پرېشانه او فکرمنده کېږو؟ او چې کله مونږ ډوډۍ وخورو نو بيا زمونږ معده څنگه دا ډوډۍ هضم کوي؟ ماشومانو ايا تاسې په داسې وړو وړو سوالونو چېرته غور او فکر کړی دی؟؟؟
<div style="padding: .3em; border-right:3px solid red; border-bottom:0px solid white; background:#fdffe7; font-size:140%;">زمونږ خپل ساينس <div style="padding: .3em; background:#ffffff; border-right:1px solid green; font-size:110%; border-left:0px solid green;　border-bottom:0px solid #8888AA; border-top:0px solid green;"> زمونږ خپل څخه دا مانا ده چې هغه ساينس کوم چې قدرت زمونږ په جسم کې پېدا کړی دی۔ لکه څنگه به چې به تاسې پوهېږئ چې د بگين مچۍ چې کله ټومبخ جوړوي نو د وړو وړو خانو څخه يې جوړوي يا چې مونږ کله يو کور جوړوو نو د وړو وړو خښتو څخه کور جوړوو همدارنگې زمونږ دا جسم هم خدای پاک د وړو وړو خښتو څخه جوړ کړی دی دې خښتو پشان څيزونو ته ژونکه يا سېل (cell) ويلی کېږي. لکه څنگه چې ډېرې خښتې يو ځای شي او دېوال ترې جوړ شي همدارانگې زمونږ په جسم کې ډېرې ژونکې يوځای شي او ووب يا ټيشو (tissue) ترې جوړ شي۔
يوه ودانۍ او زمونږ جسم <div style="padding: .3em; background:#ffffff; border-right:0px solid green; font-size:110%; border-left:1px solid green;　border-bottom:0px solid #8888AA; border-top:0px solid green;"> اوچت خو مونږ وليدل چې زمونږ جسم د ژونکو څخه داسې جوړ دی لکه څنگه چې يو دېوال د خښتو څخه جوړ وي۔خو تاسې به پدې خبره هم ښه پوهه يئ چې صرف د خښتو څخه د يوه ودانۍ نه جوړېږي بلکې، مثال په توگه چې څوک يو ښوونځی يا سکول جوړوي نو لومړی د   خښتو  څخه  دېوال  جوړ کړي او بيا ددې دېوالونو څخه غونډه/کمره جوړ کړي او بيا ددې کمرو څخه    ودانۍ   جوړه کړي، بيا د ښوونځي يا د سکول د ودانۍ په هر چت کې ځانله ځانله موضوعاتو په اړه ماشومانو ته څيزونو ور زده کولی کيږي۔يعني د يوې ودانۍ جوړولو په وخت مونږ د څلورو مرحلو څخه تېرېږو: 1- خښتې 2- دېوال  3-کمره/غونډه  4-ودانۍ هم د يوې ودانۍ پشان انساني جسم هم څه دا رنگې جوړ دی: 1- ژونکه 2- ووب 3-عضو/اندام  4-جسم ايا تر دې دمه چې مونږ پدې مخ څه ولوستل هغه ټول تاسې ته په ښه توگه زده شول؟ که نه وي زده شوي نو يو ځل دا مخ د لومړي سر څخه بېرته ولولئ او کوز ورکړی شوي يو څو سوالونو/پوښتنو ځواب راکړئ، کچېرې تاسې د ټولو پوښتنو سم ځواب راکړو نو ددې به دا مانا وي چې تاسې مخکې تللو ته تيار يئ۔
<div style="float: left; margin-top: 0.0em; background-color: #ff9; color: #000; padding: .2em .6em; font-size: 130%; border: 1px solid #fc0;">مخکې وگورئ: ساينسدان څنگه جوړېږي؟ >>
وېشنيزه:د ماشومانو لپاره ساينس
سراج الحق
سراج الحق د پاکستان د جماعت اسلامی مشر امیر او د پښتونخوا وزیر خزانه دی. هغه د پښتونخوا په لر دير ولسوالۍ کې زېږېدلی دی.
وېشنيزه:د جماعت اسلامي غړي وېشنيزه:د پښتونخوا وزيران
نظيف تکل
نظيف الله تکل (۱۳۴۰ لېږديز لمريز کال د کونړ ولايت) د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر دی.
مخينه
نظيف الله تکل په ۱۳۴۰ ل ل کال کې د کونړ ولايت د څوکۍ په ولسوالۍ کې زيږيدلی دی. لومړنۍ زده کړې يې د کونړ ولايت د څوکۍ په ليسه کې کړې دي. تر دې وروسته د کابل په پولي تخنيک انستيتوت کې شامل شوی او د ماسترۍ درجې په اخيستلو سره يې پای ته رسولی دی.
دندې
ښاغلي تکل د ډاکتر نجيب الله د واکمنۍ پر مهال انجنري دندې درلودې او په افغانستان کې د ټول گټو چارو وزارت د پروژو جوړولو په مرکزي اسټيټيوټ (پما) کې يې کار کاوه. د دې دندې تر څنگ ېې د وخت په فرهنگي چارو کې هم فعاله ونډه اخيسته. د کډوالۍ پر مهال ېې په هالنډ يا نيدرلينډ هېواد کې د ۲۰۰۳ زېږديز کال او بيا تر ۲۰۰۵ کال پورې يې د مېشتو کډوالو ليکوالو او فرهنگيالو د ټولنې ((افغاني کلتوري ټولنې)) د مشرتوب دنده په غاړه درلوده.
د ښاغلي تکل شعرونه او ليکنې په بېلابېلو رسنيزو خپرونو کې خپرې شوې او خپرېږي. نوموړی اوسهال له خپل ټاټوبي افغانستان څخه لرې د هالنډ (نيدرلينډ) په هېواد کې ژوند کوي.
چاپي آثار
دا اثر يې دويم ځل په ۱۳۸۵ لمريز کال کې چاپ شوی دی.
د شعر بېلگې
د ښاغلي تکل دازاد شعر شعر يوه بېلگه
کينه دا ستا د زلفو ټال
دا ستاد څڼو امېل
چي کله ځانگي د سينو په څوکو اوښکلوي هغه نورسه غوټۍ
هغه د تيو څوکي ماله
کينه
پرې
راځي
سرچينې
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال
ایندومټاسین
ایندومټاسین (په انگرېزي: Indometacin) د غیرستروئیدی درملونو څخه دی چی د متوسط دردونو، التهابونو او تبې د علاج لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي.
وېشنيزه:مسکنونه
کټمل
کټمل (علمي نوم: Cimex lectularius) چې په پارسي کې یې خسک بولي، د وزر لرونکو خوځندکو څخه دی چې د Cimicidae په کورنۍ او د Cimex په جنس اړه لري.
وېشنيزه:وزر لرونکی خوځندکې
نیکلاس مادورو
نیکلاس مادورو په هسپانوي ژبه Nicolás Maduro Moros) د ونزویلا ولسمشر دی، هغه د ونزويلا پخوانی موقت ولسمشر هوگو چاوز له مړینی وروسته له ۲۰۰۶م کال نه تر ۲۰۱۳ پوری د یاد هیواد بهرنیو چارو وزیر او ولسمشرۍ ماڼۍ اجرایوی معاون او له هغی وروسته په ۵۱% رایو ولسمشر وټامل شو.
ګواد لوپ ټاپوګان
ګواد لوپ ټاپو په فرانسوي Guadeloupe) د اطلس سمندر په لویدیځ کې پراته ټاپوګان دي د مونتسرات جنوب او دومینیکن شمال ته ووقیعت لري. ۶۲۸'۱ کیلومتره مساخت او ۴۱۹'۴۰۲ زره وګړي لري، یاده سیمه د فرانسه حکومت واک لاندی ده.
رحیم بخش
مهاجرت او د وطن څه جلا کیدل
استاد رحیم بخش په 2001 م کال کې د بلوچستان په کوټه ښار کې ددې نړۍ څخه سترګي پټي کړي او د وصیت سره سم جسد یې کابل ته راوړل شو او د استاد قاسم افغان د قبر څنګ کې خاورو تا وسپارل شو.
شهلا عطا
شهلا عطا د افغانستان په ولسي جرگه کې د کابل د خلکو استازې ده. مېرمن عطا په خپلواکه توگه يې ځان د افغانستان د ۲۰۰۹ کال د ولسمشرۍ ټولټاکنو ته کانديده کړې وه.
ژوندلیک
شهلا د سردار غلام صدیق لور په ۱۳۴۶ هجري لمريز كال د کابل په ښار كې زيږيدلې ده. اصلي ځاى يې د کندهار ولايت دى. اوس په كابل ښار كې ژوند كوي.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:د افغانستان د ولسي جرگې غړي وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پښتانه سياستوال وېشنيزه:افغان سياستوال
کب (مياشت)
سرچينې
وېشنيزه:لمريزې مياشتې
اېمل خان مومند
مخینه
ملي اتل اېمل خان مومند د مومندرې په هزارناؤ کې اوسېده او ده ته د خپل قام د مشرتوب پگړۍ میاجان محمد صاحب چې د مومندو يو روحاني سړی و ، ورپر سر کړې وه. هغه وخت چې خوشحال خان خټک د هند د مغولي حکومت د متجاوزینو پر خلاف د هېواد دفاع ته ملا وتړله ، دا وخت ایمل خان په هزارناؤ کې اوسېده خو تر دې دمخه ېې په چکنور کې استوگنه لرله. ده به له هزارناؤ څخه تل د هند د مغولي حکومت د يرغلگرو د کاروانونو مخه نیوله او ډېر تاوانونه به ېې وراړول. مغولي حکومت هم څو ځلې د ده مقابلې ته لښکرې راولېږلې چې يو ځل ېې د ایمل خان کور هم وسوځاوه، خوشحال خان خټک ددې پېښې يادونه داسې کوي..
لکه څنگه چې ښکاره ده اېمل خان مومند او خوشحال خان خټک دواړه د يوې ملي موخې لپاره له يرغلگرو سره جنگېدل او په دې لاره کې ددوی دغه ملگرتيا د دريا خان په واسطه ټينگه شوې وه. اېمل خان مومومند (چې د اېمل شاه په نامه ېې سکه وهله) په خیبر کې د نومیالي پښتون او د پښتو د نامتو شاعر خوشال خان خټک په ملگرتیا د عالمگیر د پوځونو پر خلاف ډېرې جگړې کړي. حتی تر دې چې عالمگیر تر پنځو سختو جگړو او تقريباً د دواړو خواؤو د يو لک تنو تروژلو وروسته بیا هم ونه کړای شو چې د افغانانو غورځنگ له منځه يوسي. همداراز اېمل خان په لغمان کې له آغرخان سره هم خورا لويې جگړې کړي دي .لنډه دا چې اېمل خان مومند ملي مجاهد او په آزادۍ میئن شخصیت و. په پای کې د پښتنو دښمنانو په ټگۍ او د رشوت په زور د کوم خاین په لاس مېړني اېمل خان ته زهر ورکړل او شهید شو. په ځينو اثارو کې دده قبر د ننگرهار په چپرهار او په ځينو کې د پشدد(مایا) په هدیره کې ښوول شوې ده. وروستیو څېړنو دا په ډاگه کړې ده چې د اېمل خان مومند قبر د لال پورې په چکنوريو کې دی ، چېرته چې نوموړی د ژوند لومړۍ شپې او ورځې تېرې کړي دي. د اېمل خان مومند د زوکړې او مړینې نېټې په يقیني توگه څرگندې نه دي خو دی د عالمگیر په وخت کې د خپل قوم مشر او له عالمگیر سره ېې ډغرې وهلې. د خوشال خان خټک له دې لاندې شعر څخه ښکاري چې دی تر خوشال خان خټک دمخه مړ شو ی دی.
ددغه ملي اتل کورنۍ او اولادونه اوس هم په هزارناؤ کې اوسېږي چې په پاچا خېلو شهرت لري. اېمل خان دوه وروڼه درلودل چې مشر ېې بهادر خان مومند او کشر ېې فتح خان مومند نومېدل. برسېره پر خوشال خان چې په خپلو شعرونو کې ېې د ده د مېړانې يادونه کړې ډېرو نورو شاعرانو هم په خپلو شعرونو کې ستایلی دی. اروا دې ېې ښاده وي.
سرچینه
وېشنيزه:د افغانستان نوميالي وېشنيزه:اتلان
هزارمیښی
احمدزی پښتانه دي چې د لغمان د ګمبیري ،عزیزخان کڅ ، تبی کونج بادپښ او علیشنګ ولسوالیو کې د لوګر په ازره محمداغې او خروار ولسوالیو کې ژوند کوي
هزارمېښي زړور میلمه پاله او هیوادپاله خلک دي
د محاسبې د هارډویر تاریخچه
د محاسبې د هارډویر تاریخچه له لومړنیو ساده دستګاوو څخه تر اوسنیو کمپيوټرونو پورې شوي پرمختګونه رانغاړي. تر شلمې پېړۍ وړاندې ډېری محاسبات انسانانو کول. په ډیجیټلي محاسباتو کې د انسان د مرستې لپاره لومړني میخانیکي وسایل لکه چوت (abacus) په حساب‌ماشینونو (یا نورو اختصاصي نومونو) پېژندل کېدل. ماشیني اپرېټور یا چلوونکی کمپيوټر بلل کېده.