cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دکاربن مونو اکسایډ زهريت او اغیرې
ټاکونکي یا توپیر کوونکي د ناروغی نښې ( Differential Diagnosis )
پدې برخه کې ډیر شمیر حالتونه شتون لري چې د مرض په ټاکنې کې د کاربن مونو اکساید د زهریت په برخه کې د پام وړ دي، تر ټولو مخکینی نښي او علایم هغه وخت کې د ټیټ غلظت سره مخ شي په کم وخت کې تر نظر لاندي نه راځي او د نورو ناروغیو سره یو څه شباهت او ورته والي لري لکه د وایرس پواسطه د زکام نښې ، فشار،د حاد خستګي ښکاره کوونکي،د سینی درد او سر درد. کاربن مونو اکساید د ( Great Mimicker ) په نوم یادیږی ځکه چي زهریت یې توپیر لري او په اسانی سره نه په ګوته کیږی. نور حالتونه چې په ټاکوونکې یا توپیر کوونکې د ناروغی په نښو کې شامل دي عبارت دي له : Lactic Acute Respiratory Distress Syndrome    ، Altitude Sickness ، Methemoglobinemia ،  Meningitis ،  Diabetic Ketoacidosis ، Acidosis  یا Opioid یا د الکولو زهري ستونزي.
معالجه (Treatment )
تر ټولو لومړنی او ژر درملنه دا دي چی ملوث کس چې د کاربن مونو اکساید د زهریت سره مخه شوی دی باید په چټکی سره د نوموړی سیمی څخه لري شي. هغه خلک چې بې هوشهشوی وي CPR ته اړتیا لري. د اکسیجن ورکړه د ساخ ورکونکو ماسکونو په واسطه د کاربن مونو اکساید عمر له ۳۲۰ دقیقو څخه تر ۸۰ دقیقو پورې په نورماله هوا کې کموي. اکسیجن د کاربن مونو اکساید جلا والی له کاربوکسی هیموګلوبین باندې بدلیږی. په هغه صورت کې چې جنین په حامله ښځو کې تر تاثیر لاندی راغلی وي نو پدې صورت کې حامله ښځي د غیر حامله ښځو په پرتله د ډیرې مودي لپاره د اکسیجن سره د معامله کولو یا ورکولو په واسطه درملنه کیږی.
اپیډیمیولوژي(Epidemiology )
تر اوسه پورې د کاربن مونو اکساید د واقعاتو شمیر ناڅرګندې دي، د موجوده ارقامو په اساس په نړیواله کچه د مړینی او زخمی کیدنی تر ټولو لوي فیصدی لري چې د ژمي په میاشتو کې نوموړي زیانونه له حده ډیر وي. ځکه چې په کورونو کې د ګاز د استعمال سامان الات کیروسین بخاري او په پخلنځایونو کې د داشونو په کارونې سره ډیر تولیدیږی کوم چې زیانمن تمامیږی بلخصوص هغه وخت چې د تهویی تدابیر نه وي نیول شوي. د امریکا په متحده ایالاتو کې د یوې سروي په اساس په کال کې تر ۴۰۰۰۰ ډیر خلک د کاربن مونو اکساید د زهریت له کبله درملنه کیږی. په امریکا کې د کاربن مونو اکساید د مړینی ۹۵ سلنه د ګرموونکو د ګازونو له کبله دي. په ځینو نورو ملکونو کې د فابریکو کاربن مونو اکساید د انسانانو ۵۰ سلنه تشکیلوي. په امریکا کې په کورونو کې د تیلو د سوځوونکي سامان الاتو له کبله په کال کې تقریباً تر ۲۰۰ شاوخوا خلک مړه کیږی.
سرچینې
1.	مندوزی،عارف الله ۱۹۹۳ م چاپیریالی انجینري مومند خپرندویه ټولنه ننګرهار.
2.	امیری،محمد ظاهر ۱۳۷۴ هـ ش کال د ایکالوژي اساسات لکچر نوټ ، ننګرهار پوهنتون.
3.	سادات ، سید ملیار ۱۳۹۳ هـ ش  کال زموږ  چاپيريال  مومند خپرندویه ټولنه ، دویم چاپ.
4.Https://en.wikipedia.org/wiki/carbon_monoxide_poisoning
معافيتي تحمل
مافیتی تحمل (Immunologic Tolerances) دهغوانتی جنو په وړاندی چی ددوهم ځل لپاره بدن ته داخیلیږی له بی ځوابی څخه عبارت ده هرکله چی ځانګړی لمفو سایت له خپلوانتی جینو سره مخامخ شي، له فعالو شویو لمفوسایتونو سره معافیتی ځواب رامنځ ته کیږی یا داچی غیر فعال شوی لمفوسایتونه له منځه ځی. هغه انتی جنونه چی د معافیتی تحمل د منځته راتګ لامل شی د tolerojen په نوم یادیږی. او له ایميونو جن سره توپیر لری د انتی جنو پر وړاندی تحمل self-tolerance په نام یادیږی یعنی دبدن د خپلو انساجو دانتی جنو پر وړاندی معافیتی ځواب نه رامنځ ته کیږی د معا فیتی تحمل اهمیت سالم اشخاص دخپلو انتی جنو په وړاندی تحمل لری ټول خلک دانتی جنی اخذو د تولید جینونه په ارثیت وړی. دغه جینونه بیا تنظمیږی اوله Steam cell څخه د لمفو سایتونو دتکامل په جریان کی دهغوی پرسطح را څر ګندیږی. دخپلو انتی جنو پر وړاندی د عکس لعمل د مخنوی لپاره ځانګړی لمفوسايټونه چي د ځانګړو انتی جنونو پروړاندی د عکس العمل مسئول دي حذف کیږي. د خپل ځان په وړاندی تحمل له هغی پدیدی نه عبارت دی چی په مختلفو میکانیزمونو سره د هغو بالقوه لمفو سایټونو چی عکس العمل ښکاره کوی له پخوالی او فعالیدوڅخه مخنیوی وکړی دخپل ځان په وړاندی د مافیتی تحمل اختلال د Autoimmune په نوم عکس العمل د رامنځته کیدو لامل کیږی. دخپل ځان په وړاندی ده معافیتی تحمل پیژندنه د autoimmune ناروغیو پتوجینیز باندی دپوهیدولپاره کلیدي څیز دی. بیګانه انتی جینونه شاید له داسی لارو داخل شی چی په ځانګړو لمفوسایتونوکی دتحمل په رامنځته کولوسره دمعافیتی ځوابونو دمخنیوی لامل شی. د معافیتي تعامل رامنځته کول د تداوی له میتودونو څخه ده چی دګټورو او زیانمنو معافیتي ځوابونو دمخنیوی لپاره کاریږی دتداوي له دغومیتودونو یعنی دخپل ځان په وړاندی دمعافیتی تعامل رامنخته کولو په واسطه پوهان وتوانیدل ترڅو دپیوند له رد نه مخنیوی وکړي. اوهم دزرقی انتی جنونو پر وړاندی په هغو کسانو کی چی له فقدان سره یې مخ دی له عکس العمل نه مخنیوی وکړی. لکه په هیموفیلیا کی چی اتم فکتور زرق کوی.
د T لمفوسایت تحمل د T-helper cell یا CD4 لمفوسایټونو په وړاندی تحمل انتي جني پروټينونو په وړاندي د معافیتی ځواب دمخنیوی لپاره اغیزمن میکانیزمونه دی. څرنګه چی T _ Helper حجرات د پروټینونو په وړاندی د خلطی او حجروی عکس العملونو لامل ګرځی. په Tلمفوسایټ حجراتو کی دمعا فیتی تحمل څرګندېدل په دوه شکله رامنځ ته کیږی ۱مرکزی تحمل ۲ محیطی تحمل په T لمفوسایټ حجراتوکی مرکزی تحمل په دی شکل کی په تایمس غده کی دt لمفوسایټونو د پوخوالی په جریان کی دخامو Tلمفو سایټونو هغه ګروپ حجرات چی په زیات تمایل سره انتی جن پیژنی حذف کیږی چی دی منفی انتخاب په نوم یادیږی. د عکس العمل دخپلو لمفوسایټونو په ایجاد سره دوه عامله د منفی انتخاب لامل ګرځی. ۱:-په تایمس غده کی دانتی جن غلظت. ۲:-له خپلو انتی جنو سره د T لمفو سایت اخذو یا T _Helper_ receptors دیوځای والی تمایل. په تایمس غده کی په کافی اندازه ګڼ شمیر خپل ځانی انتی جنونه موجود دي چی یا په ازاد شکل یا له حجراتو سره متصل وی دخاموTلمفو سایټ حجراتو له جملی نه چی به تایمس کی له Stem cell حجراتو نه رامنځ ته کیږی ځینی له هغوی نه دداسی اخذو لرونکی دی چی له پیپتایدونو سره یو د ځای والی شدید تمایل لری یعنی هغه پيپتایدونه پيژنی چی له M.H.C سره یوځای شوی وی له هغی جملی نه دوه چنده تایمو سایتونه (CD8 اوCD4 ) دداسی اخذو لرونکی دی چی له خپلو ځانی انتی جنوسره دیوځای والی شدید میل لری کله چی له دغو انتی جنو سره یوځای شی اپپتوزیس کوی دلمفو سایت پاخه حجرات چی تایمس غده پریږدی او لمفاوی سیستم ته داخیلیږیله خپلو انتی جنوسره دمخامخ کیدلو په صورت کی بی ځوابه پاته کیږی پهTلمفوسایت کی محیطی تحمل د محیطی تحمل په میکانیزم کی بالغ Tلمفوسایت حجرات په محیطی انساجوکی دبدن خپل انتی جن پیژنی او دهغه په وړاندی ځواب ویلو کی ناتوانه کیږی محیطی تحمل د Tحجراتو د حذف او کنترول دبی ځوابی په پایله کی رامنځ ته کیږی که چیری د CD4_Tحجرات د A P Cحجراتو په سطحه انتی جینیک پيپتایدونه وپیژنی
جمشېد احمد (عاجز قريشي)
د يوويشتمې پېړۍ د پټو خو لويو شاعرانو له جملې څخه يو هم جمشېد احمد قريشي دی. جمشېد احمد قريشي د ژوند سختيو او د ځانګړي شوق او زوق لمخې د شعر او شاعرۍ په لورې مخه کړه. د څو تېرو کلونو را پدېخوا يې تر درې سوه (۳۰۰) زیات شعرونه وليکل خو د اقتصادي او يو لړ اجتماعي مشکلاتو له کبله يې ونشوای کړای چې د کتاب په بڼه يې خپور کړي. جمشېد احمد قريشي چې يو شمېر يې دوهم (غني خان) هم بولي په خپلو شعرونو سره د زیاتو زړونه خپل کړي دي.
شخصي ژوند
شاعر او ليکوال جمشېد احمد عاجز(قريشي) په ۱۳۷۳ هـ.ش کال کې د لغمان ولایت د مهترلام اړوند د هرمل د قريې د لعل کلا په يوه متدینه کورنۍ کې وزېږېد. عاجز قريشي د مرحوم سمونیار احمد ګل (غلجي قريشي) زوی د سید الرحمن قريشي لمسی، د حبیب الرحمن بن حضرت ګل قريشي کړوسی ده. ښاغلي قريشي د خپل پلار د ورپېښې ناروغۍ له کبله په ماشومتوب کې له لاسه ورکړ، چې وروسته يې بیا تره (کاکا) د هغه پالنه په ځان ومنله خو سره لدې بيا هم ښاغلي قريشي د خپل هوډ او مينه له لاسه ورنکړه. د ژوند مشکلاتو او ځانګړې مينې شعر او شاعري ته وهڅوه او تر ډېره يې په دغه برخه کې کار هم وکړ خو د يو شمېر مشکلاتو له کبله ونه توانېده چې په دغه برخه کې شهرت ته ورسېږي.
آثار
جمشېد احمد قريشي د شعر، شاعري او ليکوالۍ په برخه کې زیات کار کړي خو د يو لړ مشکلاتو له کبله يې ونشوای کړای چې د يو کتاب په بڼه يې راټول کړي .خو بيا يې هم د شعرونو اندازه تر ۳۰۰ لوړيږي.
سبک
لکه مخکې چې وویل شول جمشېد احمد د يو شمېر کسانو له نظره دوهم غني خان دی دا ځکه چې د جمشېد احمد شعرونه هم د غني خان بابا په څېر تر ډېره فلسفي دی.
د شعر نمونه
عشق کې گير په زنځير په زندان يم مين
د غمو د دردو په جهان يم مين
زه د شور زه د زور په دنيا کوم څه
د آرام د انجام انتها کوم څه
زه مجنون د جنون په بيابان يم مئن
ستا سور لمر، شين سهر، تورې شپې څه کوم
ستا شراب ستا کباب ستا پيالې څه کوم
لېونی سپېلنی په جانان يم مئن
له ازل په مزل يم د ورکې يو لار
په کنډر په لوړ غر، گرځم تږی نهار
په تقدير، په تعبير، که په ځان يم مئن
يو عميقه لوړ خيال د جنت په مثال
په معنی کې خطا، په خطا کې معنی
که بلبل د کوم گل، په خزان يم مئن
تور شيطان په جهان، ورک مسير لټوي
خو اسمان، پټ پنهان بل تدبير لټوي
گنهگار خوار و زار په ايمان يم مئن
خو معصوم، خوار يتيم ته کوې شنه خندا
زه عاجز قريشي ستا په شان يم مئن
دا هم وگورئ
.   سيد الرحمن قريشي
.   عبدالهادي قريشي
.   حيات الله قريشي
د تجديد تيوري
د تجديد نظریه يا تيوري (د خلاصه کولو نظريه/هغه نظریه چې وايي د جنين په وده کې د نيکونو پلرونو «اسلافو» تاریخي وده تکرار مومي)، کومه چې د «بايوجينيټيک» قانون يا «ايمبريولوجيکل» متوازي توب په نوم هم پېژندل کېږي – عموماً د «ارنسټ هيکل» د جملې په کارولو سره ښودل کېږي «انتوجين، فيلوجيني بيا تکراروي» - دا يوه تاریخي فرضيه (ګڼنه) ده چې د يو ژوي د جنين وده، له زرخېزۍ څخه نيولې بيا تر حمل يا د بچي تر راوتلو پورې (انټوجيني)، د ژويو د لرې نيکونو (فايلوجيني) په وده کې په پرله پسې ډول د بالغو پړاونو سره ورته والی يا استازيتوب کوونکو پړاونو څخه تېرېږي. په ۱۸۲۰ز لسيزه کې د «جوهان فريډرک ميکل» د کار پر پنسټ «ايټين سيرس» دا نظريه وړاندې کړې وه، کومه چې وروسته د «ميکل-سيرس» د قانون په نوم هم پېژندل کېده.
له دې امله چې «جنينونه» هم په بېلا بېلو طريقو تکامل ته رسېږي (رغېږي/جوړېږي)، ځکه خو د شلمې پېړۍ تر لومړيو پورې د دې نظريې نيمګړتياوې پېژندل شوې وې او د شلمې پېړۍ تر نيمايي پورې، دا د «بيالوژيکي افسانو» درجې ته راښکته شوې وه.
د تجديد نظريې (تکرار اند) ورته والي، د علمي پرمختګ او موسيقۍ د نيوکې په ګډون، په نورو ډګرونو کې هم ترتيب کړای شوي دي.
ميکل، سيرس، جيفرايي
د ۱۷۹۰ز لسيزې پر مهال په بيالوژي کې د تجديد نظريه په لومړي ځل د الماني طبيعي فيلسوف «جوهان فريډريک ميکل» او «کارل فريډريک کيل مير» او د «ايټين سيريس» له خوا له خوا کېښودل شوه، د «مارسيل ډينيسي» په وينا له کوم وروسته چې دې نظريې د يو فرضي «بايوجنيټيک» قانون درجه خپله کړه.
د جنين پېژندنې تيورۍ ته «سيريس» د «ميکل» د کار ۱۸۲۴-۱۸۲۶ پر بنسټ رسمي بڼه ورکړه، کومه چې د «ميکل-سيريس قانون» په نوم وپېژندل شوه. هغه په عضوي نړۍ کې له «يوځای والي نمونې» سره د تقابلي جنين د وصل کولو هڅه وکړه. «اتين جيوفريي سينيټ-هيلر» د دې ملاتړ وکړ او د هغه د نظرياتو يوه څرګنده برخه وګرځېده. دې نظريې وړانديز وکړ چې شونې ده د ژوند د تېر وخت بدلونونه د هغو چاپېرياليزو لاملونو پايله وي چې په جنين يې عمل کړی، نه دا چې په بالغانو يې عمل کړی وي، لکه په «لامارکيزم» کې. دا طبيعي اندونه له «جارج کيوير» سره د مخالفت لامل وګرځېدل. د ۱۸۳۰ز کال په شا او خوا کې، د «آيډنبرا» او لندن د لوړو اناتومي په ښوونځيو کې د دې نظريې په پراخه کچه ملاتړ وشو، په ځانګړي ډول د «رابرټ ايډمنډ ګرانټ» له خوا، خو «کارل ارنسټ وون بير» د اختلاف نظریات د دې اندونو سره په ټکر کې وو او د ۱۸۳۰ز لسيزه کې «رچرډ اوون» دا اند تر بريد لاندې ونیو.
هيکل
«هيګل» خپله تيوري د «د جنياتو د تکامل تجديد/تکرار» په توګه وضع کړه. دا تصور وروسته په ساده ډول د تجديد (تکرار) د تيورۍ په توګه وپېژندل شو. «اونټوجيني» (د جنين وده) د يو انفرادي ژوندي موجود وده (په اندازه کې بدلون) او پرمختګ (د جوړښت بدلون) دی؛ «فيلوجيني» د يوې نوعې تکاملي تاريخ دی. «هيګل» دعوا کړې چې د پرمختلليو انواعو وده له هغو پړاونو څخه تېرېږي، د کوم استازيتوب چې د لومړيو انواعو د نسلونو بالغو ژونديو موجوداتو په مټ کېږي. په بل ډول، د يو فرد د ودې هر يو پرله پسې پړاو د هغو بالغو بڼو له منځه د يو استازيتوب کوي، کوم چې د دې نوعې په تکاملي تاريخ کې څرګند شوي وي.
د بېلګې په ډول، «هيکل» وړانديز کړی چې د انساني جنين په غاړه (حلق/ستونی) کې د غاړې د محرابونو په منځ کې حلقي نالۍ نه يواځې نږدې د کب له خيشوم د درز (سوري) له برخې سره ورته والی لري، بلکې دا نېغ په نېغه د يو بالغ «کب وزمه» (ماهي ته ورته) مخ پر وده پړاو استازيتوب کوي، کوم چې د کب وزمه نسل ښودنه کوي. د جنين د خيشوم درزونه، کوم چې په ډېرو ژونديو موجوداتو کې منځ ته راځي، هغه مهال کله چې د نازکو څانګيزو صفحو په سوري کېدو سره د حلق کڅوړې او د حلق ګونځې يو له بل څخه جلا کوي، حلق (ستونی) د بهر لور ته پرانيزي. د څلورو پښو لرونکو په ټولو جنينونو کې د حلق قوس راڅرګندېږي: په تي لرونکو کې، لومړی د ستوني قوس په ښکته ژامه (د میکل غضروف)، ميليس او رکاب (د غوږ په داخل کې نری هډوکی) کې جوړېږي.
«هيکل» د جينونو ګڼې طرحې جوړې کړې، کومې چې ډېر ځله د اړوندو انواعو د جنینونو تر منځ په ورته والي ټينګار کوي. نوې بيالوژي د «هیکل» د نظريې لغوي او افاقي بڼې ردوي، لکه پر رويې باندې د «انتوجيني» د هغې عملي کېدل، دا معنا چې د ځوانو ژويو او انساني ماشومانو نفسياتي وده.
معاصره نيوکه
د «هيکل» په نظریه او د هغه پر طرحه د هغه همعصر، اناتومي پوه «ولهيم هز سينير» (۱۸۳۱-۱۹۰۴) نيوکه کړې، چا چې د انساني جنيني ودې يوه مخالفه «سببي ميخانيکي نظريه» وړاندې کړې ده. د هغه کار په ځانګړي ډول د «هيکل» پر تګلاره نيوکه کړې، دليل يې دا وړاندې کړی چې د جنين بڼې د ميخانيکي فشار له امله په سمدستي ډول پیدا کېږي، کوم چې په وده کې د سيمه ييزو اختلافاتو په پايله کې منځ ته راځي. دا اختلافات په خپل وار سره د «وراثت» له امله منځ ته راغلي دي. هغه د جنيني جوړښت د بڼو پرتله د ربړ له ناليو سره کړې ده، کوم چې ماتېدای او کږېدای شي، دا پرتلې (مقايسه کول) له دقيقو طرحو سره انځوروي (روښانه کوی). «سټيفن جي ګولډ» د ۱۹۷۷ز کال په خپل کتاب « Ontogeny and Phylogeny» کې لیکلي چې د «هیکل» د تجديد (تکرار کولو) پر تيورۍ د هغه بريد د کوم تجرباتي نيوکه کوونکي په پرتله تر ډېره بريده يوه بنسټيزه نيوکه وه، لکه چې هغه په اغېزمن ډول ويلي چې د هيکل «بايوجنيټک قانون» له دې سره اړوند نه و.
«داروين» وړانديز کړی چې جنينونه يو له بل سره ورته والی لری، ځکه چې د دوی پلرونه نيکونه سره شریک وي، د کومو چې غالباً يو ډول جنينونه وي، خو دې ودې په لازمي ډول «فايلوجيني» نه ده تکرار کړې: هغه د دې اټکل کولو هېڅ لامل نه دی ليدلی چې په يو پړاو کې يو جنين د يو بالغ سلف (پلرونو نيکونو/سلف) سره ورته والی لري. «داروين» وړاندې اټکل کړی چې د بالغانو په پرتله جنين د لږ زیات انتخابي فشار ښکار ګرځېدلی او په همدې بنسټ په هغې کې لږ بدلون راغلی دی.
اوسنی حالت
اوسنۍ تکاملي وده ييزه بيالوژي (evo-devo) د بالغو جسمونو د شکل د بدلولو د يوې مهمې ذريعې په توګه، د جنين د ودې د يو فعال تکامل پر لور اشاره کوي او د «داروين» پر ځای د «وان بير» پيروي کوی. د «ايوو ډيوو» دوه بنسټيز اصول، يعنې دا چې د جنين د پرمختګ د اړخونو د جسم په داخل کې د وخت (هيټروکروني) او موقعيت (هيټروټوپي) کې بدلونونه د اصل (اباو اجداد) په پرتله د زوزات د جسم بڼو ته بدلون ورکوي، خو بیا هم دا دواړه تر ټولو دمخه په ۱۸۷۰ز لسيزه کې د «هیکل» له خوا وضع شوی و. د تکامل په اړه د هغه د فکر دا عناصر روغ پاتې شوي دي، په داسې حال کې چې د هغه د تجديد (د جنین د ودې تاریخ تکرار) نظریه نه ده پاتې شوې.
د تجديد تيورۍ «هيکلي» بڼه اوس بې عمله بلل کېږي. جنین له يوې مودې يا «فايلوټايپک» پړاو څخه تېرېږي، چېرته چې د هغه بڼه د ټاکلي فشار پر ځای د هغه د «فايلوجنيټک» موقعيت په مټ په پیاوړي ډول بڼه خپلوي، خو د دې مطلب يواځې دا دی چې دا په دې پړاو کې د نورو «جنينونو» سره ورته والی لري، نه د نورو بالغو پلرونو نيکونو سره، څنګه چې هیکل ادعا کړې. د نوي اند لنډيز د کليفورنيا د پيلينټولوجي پوهنتون وړاندې کړی دی: "جنينونه د تکامل د تکاملي جريان ښودنه کوي، خو دا جريان د هيکل له ادعا څخه ډېر پېچلی او زيات عجيب دی. د يو جنين مختلفې برخې ان په بېلا بېلو استقامتونو تکامل ته رسېدای شي. په پايله کې، «بايوجينيټيک» قانون پرېښودل شو او د هغې زوال ساينسپوهان ازاد پرېښودل چې د جنين د بدلونونو د بشپړې لړۍ ستاينه وکړي، کوم چې تکامل تولیدولای شي – یوه داسې ستاينه چې په وروستيو کلونو کې يې له ځانه سره هيښونکي پايلې درلودلې، ځکه چې ساينسپوهانو يو شمېر ځانګړي جينونه موندلي دي کوم چې د پرمختګ مديريت په خپل واک کې لري."
پیوستون غږ راډیو
پیوستون غږ راډیو دا په اروزګان کې يوه له فعالو راډيو ګانو څخه ده، چې ۱۴ ساعته خپرونې لري او د امتياز خاوند يې مطيع الله دی، چې مالي لګښت يې هم پر غاړه لري. دمګړۍ په کې يوولس تنه په کار بوخت دي.
عطارد
عطارد (سمبول: ) په لمریز نظام کې تر ټولو کوچنۍ او لمر ته ترټولو نږدې سیاره ده. له لمر څخه په ۸۷.۹۷ ځمکنیو ورځو کې یوځل راڅرخي او په لمریزو سیارو کې تر ټولو لنډۍ سیاره ده. نوم یې د رومیانو د خدای مرکیوریس (Mercurius)، د سوداګرۍ د خدای، د خدای د پیغام رسونکي، او د خدایانو او فاني وګړو له اړیکه جوړونکي او یوناني خدای هرمز(Ἑρμῆς) له نومونو اخیستل شوی. عطارد د زهرې په څېر د ځمکې په مدار کې د یوې لاندینۍ سیاري په توګه د لمر په شاوخوا څرخي، او له لمر څخه یې ظاهري فاصله چې له ځمکې لیدل کېږي له ۲۸ درجو نه اوړي. لمر ته یې نږدېوالی په دې معنی چې په لویدیځ لمر پرېوتو کې یوازې د لمر لوېدو پر مهال او ختیځ لمر خاته کې د لمر له ختو وړاندې لیدل کېږي، په ځانګړې توګه په ماښام کې. په دغه مهال کې د یوه ځلېدونکي ستوري په ډول مالومېږي. خو ستونزمنه ده چې له زهره سیارې سره یې دې توپیر وشي. د زهرې او سپوږمۍ په څېر یې د مدار بشپړېدل له ځمکې څخه په تلسکوپي ډول څرګندېږي، چې په مدار کې خپله دوره په نږدې ۱۱۶ ورځو کې وهي.
عطارد په لمریز نظام کې په ځانته ځانګړي ډول څرخي. چې له لمر سره د ۳:۲ رزنانس په مدار کې تړلی دی، دا په دې معنا چې د نورو ثابتو سیارو په پرتله چې د لمر په شاوخوا په دوه وارې تاوېدو (انتقالي حرکت) کې درې ځله له خپل ځان (وضعي حرکت) تاوېږي. لکه څرنګه چې له لمر څخه مالومېږي، په خپل ټاکلي مدار کې چې خپله هم مداري تاوېدل لري، داسې ښکاري چې له لمر څخه په دوه عطاردي کلونو کې یوازې یوځل څرخېږي. له دې امله په عطارد کې د یو څارونکي له نظره، هغه به وکولای شي په دوه عطاردي کلونو کې یو ځل بشپړه ورځ تجربه کړي.
عطارد د نورو سیارو په پرتله تر ټولو لږ محوري انحراف (نږدې ۱/۳۰ درجې) لري. د مرکز له مدار څخه د هغو د وتلو کچه د لمریز نظام د ټولو پېژندل شوو سیارو په پرتله ډېره ده؛ له لمر څخه یې لنډه فاصله له هغو څخه د لرې واټن دوه په درې (۶۶ سلنه ) ده. د عطارد سطح په ښکاره بڼه د سپوږمۍ په څېرې کندې کندې ښکاري، چې له جیالوژیکي پلوه له میلیاردونو کلونو راهیسې غیر فعاله مالومېږي. د ګرمۍ ساتلو په موخه د اتومسفیر د نشتوالي له امله په لمریز نظام کې د بلې هرې سیارې په پرتله په کې د هوا درجه تغیر مومي، د شپې له خوا له K ۱۰۰ (-۱۷۳ سانتي ګراد درجې؛ -۲۸۰ درجې د فارنهایت) تر ۷۰۰ K (۴۲۷ سانتي ګراد درجې؛ ۸۰۰ فارنهایت درجې) د ورځې د هغو په استوايي سیمو کې رسېږي. قطبي سیمو کې یې د تودوخې درجه ۱۸۰ K (-۹۳ سانتي ګراد درجې؛ -۱۳۶ فارنهایت درجې) ته رسېږي. دغه سیاره هیڅ یو طبیعي سپوږمۍ نلري.
تر اوسه دوه ستور مزلو توغندیو د عطارد څخه لیدنه کړې: مارینر ۱۰ (Mariner 10) په ۱۹۷۴ او ۱۹۷۵ ز کلونو او مسنجر (MESSENGER) چې په ۲۰۰۴ ز کال کې وتوغول شو، او په څلورو کلونو کې وړاندې له هغې چې سون توکي یې خلاص شي ؛ ۴۰۰۰ ځله په عطارد څرخېدلی او د ۲۰۱۵ ز کال د اپرېل په ۳۰ مه یې د دغې سیارې له سطحې سره ټکر وکړ. پلان دی چې په ۲۰۲۵ ز کال کې بیپي کولومبو (BepiColombo) فضایي توغندی عطارد ته ورسېږي.
نوم او نښان
لرغونو وګړو عطارد دې ته په پام چې د ماښام ستوری دی که د سهار په بېلابېلو نومونو پېژنده. له میلاد څخه نږدې ۳۵۰ کاله وړاندې، د لرغوني یونان خلک په دې وپوهېدل چې دغه دواړه ستوري یو دی. او دغه سیاره یې سټیلبون (Στίλβων ،Stilbōn) چې معنی یې "سترګک وهل" او (Ἑρμής، Hermēs) هرمز د هغه د چټک حرکت له مخې ونوموله چې په معاصره یوناني کې یې تر اوسه نوم (Ερμής Ermis) دی. رومیانو دغه سیاره د خپل چټک پیغام رسوونکي خدای، مرکیوري (په لایتني کې مرکیوریس) په نوم ونوموله چې له یوناني هرمېز سره نږدې وه، هغه هم له دې امله چې په فضا کې د نورو سیارو په پرتله چټکه وه.
فزیکي ځانګړتیاوې
عطارد په لمریز نظام کې له څلورو ځمکې ته ورته سیارو څخه یوه ده چې د ځمکې په څېر ډول لري خو د لمریز نظام تر ټولو کوچنی سیاره ده چې استوايي کرښه یې ۲۴۳۹.۷ کیلومتره (۱۵۱۶ مایله) کېږي. عطارد کوچنۍ ده – خو د حجم یا کثافت له مخې په لمریز نظام کې د لویو طبیعي سپوږمکیو ګاندي مېډ او تیتان څخه لویه ده. عطارد له نږدې ۷۰ سلنه فلزي او ۳۰ سلنه سیلیکاتي توکو جوړه شوی.
لرغوني ستور پوهان
د عطارد لومړۍ ثبت شوې لیدنه په مول.اپین نسخه کې راغلې. دغه لیدنه په ډېر احتمال سره د آشوري ستور پېژندونکي له خوا له مېلاد څخه مخکې په ۱۴ مه پېړۍ کې شوې. په مول.اپین کې په میخي خط باندې د عطارد لپاره UDU.IDIM.GU\U4.UD ("خیز وهونکې سیاره") نومونه کارول شوي. د عطارد په اړه بابلي سوابق له میلاد څخه یوې زریزې وړاندې ته اړوندېږی. بابلیانو په خپلو افسانو کې خدای ته د استازي څخه وروسته دغه سیاره د نابو په نامه یاده کړې.
یوناني- مصري ستورپېژندونکي بطلیموس د لمر له مخې د سیارو د تېرېدو د امکان په اړه په خپل اثر سیاروي فرضیو (Planetary Hypotheses) کې لیکنه کړې. هغه زیاتوي چې له دې امله دغه ډول تېرېدل هېڅ ندي لیدل شوي چې یا خو سیارې د عطارد غوندې د لیدو لپاره ډېرې کوچنۍ دي او یا یې هم تېرېدل ډېر چټک دي.
په لرغوني چین کې عطارد د "ساعت د ستوري" (Chen-xing 辰星) په توګه پېژندل کېده. چې د میتافزیک د پنځه فازه سیستم له مخې یې په شمالي او د اوبو د فاز په لوري کې ځای درلود. معاصره چینیايي، کوریايي، جاپاني او ویتنامي کلتورونه د پنځو عناصرو پر بنسټ دغه سیاره د "اوبو ستوری" (水星) بولي. په هندي افسانو کې عطارد ته بودا ویل کېدل او داسې انګېرل کېده چې په چهارشنبې ورځو واک چلوي. په جرمني بت پرستۍ کې اودین یا (ووډېن) خدای له عطارد سیارې او چهارشنبې سره اړوند و. مایا ډلې بیا عطارد د یو بوم (یا احتمالا څلور بومونه؛ دوه د سهار او دوه د ماښام لپاره) په توګه ګاڼه کوم چې د مړو دنیا ته پیغام وړي.
د اسلامي ستورپوهنې په منځنیو پېړیو کې، اندلسي ستورپېژندونکي ابواسحاق ابراهیم الزرقاوي په ۱۱ مه پېړۍ کې د عطارد مرکزي مدار بیضوي ډوله، د یوې هګۍ او یا هم جنغوزي په توګه وګاڼه، په داسې حال کې چې د ده دغې نظریې د هغه د ستورپېژندنې په نظریې او ستورپېژندنې په محاسبې کوم اغېز ونکړ. په ۱۲ مه پېړۍ کې ابن باجه "د لمر په مخ باندې دوه سیارې د دوه تورو ټکو په ډول" ولیدلې، چې وروسته په ۱۳ مه پېړۍ کې د مراغه یي ستور پوه قطب الدین شیرازي له خوا د عطارد او زهرې تېرېدل وبلل شول. (پام ولرۍ چې په منځنیو پېړیو کې د سیارو د تېرېدو راپورنه وروسته په لمر کې د تورو ټکو د لیدلو په توګه یاد شوي).
په هند کې د کرېلا د ښوونځي ستورپېژندونکي نیلاکانتها سومایاجي (Nilakantha Somayaji) په ۱۵ مه پېړۍ کې نیمه لمریز سیاروي ماډل جوړ کړ چې په کې عطارد د لمر څخه له راتاوېدو وروسته د ځمکې په مدار څرخېده، چې د تایکونیک سیستم (Tychonic system) ته چې په ۱۶ مه پېړۍ کې د تایکو براهي (Tycho Brahe) له خوا وړاندې شوی و ورته وو.
بیپي کولمبو (BepiColombo)
د اروپا او جاپان دواړو فضايي آژانسونو د بیپي کولمبو (BepiColombo) په نوم ګډ فضايي ماموریت پیل کړی چې د دغه ماموریت ستورمزلی به د عطارد په شاوخوا کې د دوه څېړونکو په لرلو و څرخي: یو یې د سیارې د نقشې اخیستو او بل یې د مګنیټوسفر د مطالعې په موخه. د بیپي کولمبو په نوم ستور مزلی د ۲۰۱۸ ز کال د اکتوبر په ۲۰ مه توغول شوی او تمه کېږي چې عطارد ته به په ۲۰۲۵ کال کې ورسېږي.
د عطارد په اړه ځینې لنډ مالومات په لاندې ډول دي:
[نوټ: س.ی. د ستورپوهنیز یوون (Astronomical Unit, AU) لنډون دی چې ۱۵۰ ملیون کیلو متره کېږي چې دا له آره د ځمکې او لمر تر منځ واټن دی. په لمریز غونډال کې واټنونه په ستورپوهنیز یوون سره کچل کېږي.]
سرچینۍ
وېشنيزه:لمريز نظام وېشنيزه:ستوري وېشنيزه:ستورپوهنه وېشنيزه:تشیال وېشنيزه:فضاء
ژمی
ژمی د لمريز کال د څلور څپرکيو له ډلې څلورم او ورستی څپرکی دی. دا هغه موده ده چې د مني د پای او د پسرلي د پيل ترمېنځ پرته ده.
وېشنيزه:ژمی
راټکو مېلادېچ
جنرال مېلادېچ د ډله ييزې وژنې او بشريت ضد جنايتونو له تورونو سره مخامخ دی. پر مېلادېچ د شاوخوا ۷۵۰۰ بوسنیايي مسلمانانو چې ماشومان او ښځې هم په کې دي، د وژلو تور دی، چې نوموړي په ۱۹۹۵ کال وژلي او همدارنگه د ۱۹۹۲ او ۱۹۹۵ کلونو ترمنځ د بوسنیا د جگړې پر مهال د جنگي جرمونو تورن بلل شوی.
ویکیپېډیا:د افغانستان ویکي پروژه
Whatever countries I conquer in the world, we would never forget your beautiful gardens. When I remember the summits of your beautiful mountains, I forget the greatness of the Delhi throne.
WikiProject Afghanistan is dedicated to improving Wikipedia's coverage of topics related to Afghanistan, maintaining and expressing Afghanistan's ancient historical and cultural endeavors. The goals of this group are threefold:
Periodicals
The following periodicals available on subscription databanks have indexed articles and regularly contain information relevant to the subject of this project. The material may be available in audio, video, citation, abstract, or full text versions. To obtain information from these sources, please send me an e-mail indicating the specific subject of interest and I will send to your address the material I find. John Carter (talk) 18:35, 6 March 2011 (UTC)
افغان سندرغاړي
د لغمان سندرغاړي
لطیف ننګرهاری همایون انګار
د زابل رسنۍ
راډیوګانې ورځپاڼې او میاشتېنې
۷۲۰ (عدد)
۷۲۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۷۱۹ څخه  مخکي او د ۷۲۱ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۷۲۰:
په کلینډر کې
۷۲۰ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۷۲۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
تاله او برفک ولسوالۍ
د تاله او برفک ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۳،۰۷۳ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
د روسیې تاریخ
د روسیې تاریخ د ختیځ اوسلاویانو(Slavs) له تاریخ نه پیلېږي. د روسیې د تاریخ د پیل نېټهپه  ۸۶۲ز کال کې په شمال کې د روسي دولت تاسیس ګڼل کېږي چې د ورانګیانو(Varangians) له خوا اداره کېده. ستاراریا لاګودا (Stararya Ladoga) اونوګورا‌‌ډ(Novgorod) د اوسلاويي، فنلنډ او اسکینډونیايي کډوالو د نوې اتحادیې لومړني لوی ښارونه بلل کېدل.په ۸۸۲ز کال کې شهزاده اولیګ (Oleg)چې له نوګوراډ نه و، کیف یې ونیو، چې په دې توګه یې د ختیځ اوسلاویانو، شمالي او سویلي ځمکې تر یو واک لاندې سره یوځای کړې.
له ۱۳مې پېړۍ وروسته، مسکو په سیاسي، کلتوري او د روسیې ځمکو د یووالي په مرکز  بدل شو. د ۱۵مې پېړۍ په پای کې مسکو د روسیې شمال ختیځ او شمال لوېدیځ سلطنتونه سره متحد کړل او بالاخره په ۱۴۸۰ز کال کې یې د منګولیانو استثمار ړنګ کړ.
د مسکوګرنډ دوچيسیمه په ۱۵۴۷زکال کې د روسیې تزار تر ولکې لاندې راغلې او په ۱۷۲۱زکال کې تزار پیټر خپل دولت ته په دې هیله د روسي سترواکۍ نوم ورکړ، تر څو خپل دولت د لرغونې روسیې له تاریخي او کلتوري لاسته راوړنو سره سیال کړي ، چې دا کار یې د هغو تګلارو برعکس وو چې د لویدیځې اروپا په اړه وې. دا ایالت اوس د پولنډ - لیتوانیا له ختیځو پولو نه تر آرام سمندر پورې غځول شوی ده.
روسیه ناپلیون ته له ماتې ورکولو نه وروسته په یوه لوی ځواک بدله شوه او اروپا یې تر کنټرول لاندې ونیوله. د بزګرانو پاڅونونه ټول په کلکه وځپل شول. سترواک دویمالکساندر په ۱۸۶۱کال کې د روسیې مرییتوب لغوه کړ، مګر بزګران کمزوري وو او انقلابي فشارونه ډېر شول. په راتلونکو لسیزو کې، اصلاحاتې هڅې، لکه: د ۱۹۰۶-۱۹۱۴ز کلو  کې د سټالیپین اصلاحات، د دوما دولت (۱۹۰۶ز-۱۹۱۷ز)، د ۱۹۰۶ز کال کې اساسي قانون، کوښښ کاوه چې اقتصادي او سیاسي سیسټم خلاص او آزاد کړي.سترواک د استبدادي واکمنۍ له پریښودو ډډه وکړه او د خپل واک شریکولو سره یې مقاومت پیل کړ. اقتصادي ماته، د جګړې ستړیا او د حکومت د استبدادي سیسټم سره ناخوښي په ۱۹۱۸ز کال کې په روسیه کې د انقلاب لامل شو. د سلطنت د ړنګېدلو په پیل کې د لیبرالانو او منځلارو سوسیالیستانو ائتلاف رامنځته شو، مګر د دوی ناکامې تګلارې د ۱۹۱۷ز کال د اکټوبر په ۲۵مه د کمونیسټ بالشویکانو له خوا د واک د نیولو لامل شو. په ۱۹۲۲ز کال کې شوروي روسیه، د شوروي اوکراین، شوروي بیلاروس او د(Transcaucasia) سره د شوروي اتحاد تړون لاسلیک کړ او په رسمي توګه ټول څلور جمهوریتونه د یوه هېواد په توګه د شوروي اتحاد د جوړولو لپاره یوځای شول. د  ۱۹۲۲ز او ۱۹۹۱ز کلو ترمنځ د روسیې تاریخ د شوروي اتحاد په تاریخ بدل شو، چې له ایډیالوژیکي پلوه داسې یو دولت و چې د ۱۹۱۸ز کال د بریست-لیتوفسک تړون نه دمخه د روسیې سترواکي ته ورته وه. د شوروي اتحاد حکومت له خپلو لومړیو کلونو راهیسې د کمونستانو د یوه ګوندي واکمنۍ پر بنسټ ولاړ و، په دې موده کې شوروي اتحاد د دویمې نړیوالې جګړې یو له ګټونکو نه بلل کېده، چې په ۱۹۱۴ز کال کې د خپل مخکیني پټ همکار (نازي جرمني) له خوا د یوه لوی ناڅاپي برید نه وژغورل شو، چې په دی توګه یو زبر ځواک شو، چې په سړه جګړه کې یې له متحده ایالاتو او نورو لوېدیځو هېوادونو سره سیالي کوله. شوروي اتحاد خپل فضايي پروګرام هم په بریالیتوب تر سره کړ، چې لومړۍ مصنوعي سپوږمکۍ او لومړی انسان یې فضا ته واستاوه.
د ۱۹۸۰ز لسیزې په نیمایي کې د شوروي د اقتصادي او سیاسي جوړښتونو له کمزوري کېدو سره سم میخایل ګورباچوف لوی اصلاحات پیل کړل، چې د کمونیسټ ګوند د ړنګېدو او د شوروي سوسیالیستي جمهوریتونو (USSR)د ماتیدو لامل شو، خو روسیه بیا په خپل ځای پاتې شوه او په دی توګه د شوروي تاریخ نه وروسته د روسیې تاریخ پیل شو. د روسیې فدراسیون سوسیالیست جمهوریت د روسیې فدراسیون په نوم بدل شو او د شوروي اتحاد یو له څو ځایناستو نه شو. د روسیې فدراسیون له شوروي وروسته یوازینی جمهوریت و چې د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې یې د شوروي اتحاد دایمي غړیتوب په غاړه درلود. وروسته بیا روسیې په ۱۹۹۴ز کال کې د بوډاپیسټ یادښت له لاسلیک کولو وروسته د شوروي اتحاد ټولې اټومي وسلې په میراث کې ترلاسه کړې چې په دی توګه روسیې خپلې اټومي وسلې وساتلې، خو خپل د زبرځواکۍ حیثیت یې له لاسه ورکړ.
دسوسیالیستي نظام اړوند د مرکزي پلان جوړونې او دولتي ملکیت له منځه وړل د یوې نوي رهبري د رامنځته کېدو لامل شوه، چې د ولسمشر ولادیمیر پوتین په مشرۍ (چې په لومړي ځل په ۲۰۰۰ز کال کې ولسمشر شو) یې له ۲۰۰۰ز کال نه وروسته سیاسي او اقتصادي واک ترلاسه کړ او په یوه پیاوړي بهرني سیاست کې ښکېل شول. د اقتصادي ودې تر څنګ روسیې د نړیوال ځواک په توګه د پام وړ نړیوال حیثیت بېرته ترلاسه کړ. روسیه په ۲۰۱۴ز کال کې د کریمیا ټاپووزمې تر الحاق وروسته، د امریکا او اروپايي ټولنې له خوا له اقتصادي بندیزونو سره مخامخ شوه. د پوتین په مشرۍ په روسیه کې اداري فساد تر ټولو ناوړه بلل شوی او د روسیې د بشري حقونو حالت د نړیوالو څارونکو له خوا په زیاتیدونکې توګه تر نیوکې لاندې نیول شوی دی.
لومړنی ختیځ اوسلاویان (Slavs)
د عصري روسانو نیکونه سلواکي قومونه وو، چې د ځینو پوهانو په اند اصلي کورونه یې د پریپټ مارشونو (Pripet Marshes) ځنګلي سیمې وې. د ختیځ اوسلاویان په تدریجي ډول د لوېدیځې روسیې په دوو څپو کې مېشت شول: یوه یې له کیف نه د سوزدال او موروم  په لور حرکت وکړ او بل له پولتسک نه د نوګورود او روستوف په لور. اوومې پېړۍ نه وروسته د ختیځ اوسلاویانو په لوېدیځه روسیه کې د نفوسو لویه برخه جوړه کړه او ورو ورو په سوله ییزه توګه د فنلنډیانو له اصلي قومونو، لکه: مریا، مورومیان او میشچیرا سره یوځای شول.
د منګولیانو یرغل او غصب (۱۲۲۳ز - ۱۴۸۰ز)
د منګولیانو یرغل او غصب (۱۲۲۳ز - ۱۴۸۰ز) د روس تجزیه کول ګړندي کړل. په ۱۲۳۷ز-۱۲۳۸ز کالو کې منګولیانو د ولادیمیر ښار او د روسیې د شمال ختیځ نور لوی ښارونه وسوځول، روسان یې د سیت ​​سیند پرلارلوټ کړل او بیا لوېدیځ پولنډ او هنګري ته لاړل. په هغه وخت کې دوی د روسیې ډېری سلطنتونه فتح کړل. یوازې د نووګورډ جمهوریت له اشغال نه پاتې شو. د کیوان روس په سیمو باندې د منگولانو د یرغل اغېزې ورانوونکې وې. د ښار پرمختللی کلتور نژدې په بشپړه توګه له منځه تللی وو، زاړه مرکزونه، لکه:  کیف او ولادیمیر د لومړني برید له ویجاړیو نه پاتې نه شول.تورور او نوګورډ په منگول واکمنۍ د تسلط لپاره سیالي پیل کړه. که څه هم په ۱۳۸۰ز کال کې د روسیې پوځ په کولیکوف کې گولډن هورډ ته ماتې ورکړه، خو بیا هم د روسیې په سیمو د منګولیانو واک، نږدې ۱۴۸۰ز کال پورې دوام وکړ.
منگولیانو د پوځي تاکتیکونو او ترانسپورت په برخو کې پر روسانو خپلې اغېزې پرې ښودې. د منگولیانو تر ولکې لاندې، روسیې د پوستي سړکونو شبکه، سرشمېرنه، مالي سیسټم او د نظامي سازمانونوو په برخو کې د پام وړ پرمختګ وکړ.
لومړۍ نړیواله جګړه
د ۱۹۱۵ز کال په نیمايي کې د جګړې اغېزې د خپګان وړ وې، په دې ډول چې خوراکي توکي او د سون مواد کم وو، مرګ ژوبله روانه وه او د انفلاسیون (پاړسوب) کچه مخ په زیاتېدو وه. د فابریکو د ټیټ معاش لرونکو کارګرانو تر منځ اعتصابونه زیات شول او بزګرانو چې د ځمکو د ریفورم غوښتونکي وو،اړودوړ پیل کړ. په عین حال کې د راپورونو له مخې په رژيم باندې د خلکو بې باوري ژوره شوې وه چې راسپوتین نفوذ ترلاسه کړ، د ۱۹۱۶ز کال په وروستیو کې د هغه په ترور سره ځینې دسیسې شنډې شوې، خو له لاسه وتلی وقار یې بېرته را ونه ګرځېده.
دویمه نړیواله جګړه
که څه هم شوروي اتحاد په دویمه نړیواله جګړه کې بریالی و، خو د جګړې په پایله کې شاوخوا ۲۶تر۲۷میلیونه شوروي وګړي ووژل شول او په دې مبارزه کې یې د شوروي اقتصاد ویجاړ کړ. شاوخوا ۱۷۱۰ښارګوټي او ۷۰۰۰۰هستوګنځایونه ویجاړ شوي وو. نیول شوې سیمې د المان د اشغال او د المان له خوا د غلامانو د شړلو له امله زیانمنې شوې. ۱۳میلیونه شوروي اتباع په اشغال شویو سیمو کې د المان او د هغې د متحدینو د ظالمانه سیاستونو قرباني شول، چېرې چې خلک د ډله ییزو وژنو، قحطۍ، د لومړنیو طبي مرستو د نشتوالي او د غلامي کارونو له امله مړه شول.
سړه جګړه
متحدینو جګړه ګټلې وه او تمه کېده، تر څوله جګړې وروسته بیارغونې او امنیت لپاره کار وکړي. شوروي اتحاد د ملګرو ملتونو له بنسټ ایښودونکو نه او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا دایمي غړی شو. په هر حال، د ملي ګټو لپاره د شوروي او امریکا تر منځ جګړه پیل شوه چې د سړې جګړې په نامه یادېږي.
سړه جګړه د ۱۹۴۵ز کال په دوبي کې د پوتسدام په کنفرانس کې د ختیځې اروپا د راتلونکي په اړه، د سټالین او متحده ایالاتو ولسمشر هري ټرومن ترمنځ د شخړې نه راپورته شوه. روسیه په تېرو ۱۵۰کلونو کې د ناپلیونیک جنګونو، لومړۍ نړیوالې جګړې او دویمې نړیوالې جګړې په ترڅ کې د لوېدیځ له درېیو ویجاړونکو بریدونو سره مخامخ شوې وه او د سټالین موخه دا وه چې د المان او شوروي اتحاد ترمنځ د دولتونو بفر زون رامنځته کړي. ترومن تور ولګاوه چې ستالین د یالتا تړون مات کړی دی.
د ۱۹۹۰ز لسیزې لیبرال اصلاحات
که څه هم یلتسین له ډیرې خوشبینۍ سره واک ته ورسېدخو د ځینو اصلاحاتو له امله لکه د شوروي د دورې د نرخونو کنټرول پای ته رسولو، په دولتي لګښتونو کې سخت کمښت، او د ۱۹۹۲ز کال په پیل کې د بهرنۍ سوداګرۍ پرانیستی رژیم له پلې کولو وروسته خپل محبوبیت له لاسه ورکړ. اصلاحاتو سمدلاسه د ډیری خلکو د ژوند معیارونه ویجاړ کړل. په ۱۹۹۰لسیزه کې روسیه له اقتصادي رکود سره مخ شوه چې په ځینو برخو کې د متحده ایالاتو او المان په پرتله خورا سخت و چې شپږ لسیزې دمخه  ورسره مخامخ شوي وه. د هایپر انفلاسیون (پاړسوب) چې د پیسو د بې دریغه چاپونې له امله رامنځ ته شوی و روبل ته هم ضربه ورسوله.
په ورته وخت کې، د کوچنیو ګوندونو پراخوالی او د همغږي ایتلافونو نه د دوی کرکه د مقننې قوې د ړنګېدو سبب شوه. د ۱۹۹۳ز کال په لړ کې، د پارلماني مشرتابه سره د یلتسین اختلاف ۱۹۹۳ز کال بحران ته لاره هواره کړه. کړکېچ د اکټوبر په درېیمه هغه مهال پای ته ورسید چې ییلسین له پارلمان سره د خپلې شخړې د حل لپاره د روسیې په سپینه ماڼۍ د توغندیو د ویشتلو لپاره ټانکونه راوغوښتل اوپه دې توګه یې خپل مخالفین وځپل.
لکه څنګه چې ییلسین د مقننې قوې د منحل کولو غیرقانوني ګام پورته کړ روسیه کورنۍ شخړې ته نږدې شوه. یلتسین ازاد و چې د روسیې اوسنی اساسي قانون د قوي ولسمشریزو واکونو سره نافذ کړي چې د ۱۹۹۳ز کال په ډسمبر میاشت کې د ټولپوښتنې له لارې تصویب شو. د روسیې فدراسیون یووالی هم هغه وخت له ګواښ سره مخ شو کله چې د چیچنیا جمهوریت د جلا کیدو هڅه وکړه چې ورسته بیاد چیچنیا دلومړۍ او دویمېجګړې لامل شو.
د لویدیځو حکومتونو، نړیوال بانک او د پیسو نړیوال صندوق په مشوره، روسیې د شوروي د ملي اقتصاد د سمون لپاره تر ټولو لوی او ګړندی خصوصي کول پیل کړل چې نړۍ کې بی ساری و. د لسیزې په نیمایي کې پرچون، تجارت، خدمات او کوچني صنعت خصوصی سکتور په لاسونو کې و.
د ۱۹۹۰لسیزې په نیمایي کې روسیېد څو ګوندونو ټاکنیز سیسټم درلود خو د دوو جوړښتي ستونزو: لومړۍ د ولسمشر او پارلمان تر منځ شخړې او دویم د ګوندونو انارشي سیسټم، له امله د یوه داسې حکومت جوړول ستونزمن وو چې د ټولو استازیتوب وکړي. په ورته وخت کې مرکزي حکومت په سیمه ییزو، بیوروکراسۍ، او اقتصادي برخو کنټرول له لاسه ورکړی و، او مالیاتي عواید له منځه تللي وو. پر رکود سربېره، د روسیې اقتصاد د ۱۹۹۸ز کال مالي بحران له امله نور هم زیانمن شو. له بحران وروسته د یلسین سیاسي ژوند پای ته ورسېد هغه داسې چې  د ۲۰۰۰ز کال د لومړۍ ورځې د پیل نه یوازې څو ساعته مخکې یلسین د خپلې استعفا یو ناڅاپي اعلان وکړ او حکومت یې پېژندل شوي لومړي وزیر ولادیمیر پوتین ته، چې د کې جي بي پخوانی چارواکی او د ایف ایس بيمشر په توګه پاتې شوی وه، وسپاره.
د پوټین دوره
په ۲۰۰۰ز کال کې نوي چارسمبالي ولسمشر د مارچ میاشتې د ۲۶مېپه ولسمشریزو ټاکنو کې خپلو مخالفینو ته ماتې ورکړه او د څلور کالو لپاره ټاکنې وګټلې. د چیچنیا دویمه جګړه د روسیې په بریا سره پای ته ورسېده، په عین حال کې د سپټمبر د۱۱مې تروریستي بریدونو وروسته د روسیې او امریکا تر منځ اړیکې بیا ورغېدې. پوټین په روسیه کې په پارلمان باندې تسلط پیدا کړ، د خپلواکو رسنیو د ځپلو او د تیلو او ګازو لوی شرکتونه د دولتي کنټرول لاندې نیولو سره د لارښود ډیموکراسۍ سیسټم رامنځته کړی.
نړیوال څارونکي د ۲۰۰۴ز کال په وروستیو کې د پارلمان، مدني ټولنې، او سیمه ییزو دفترونو په اړه د ولسمشرۍ د کنټرول د لا سختولو له امله اندېښمن شوي وو. په ۲۰۰۸ز کال کې دیمتري میدویدیف، د ګزپروم پخوانی رییس او د پوتین د کارمندانو مشر د روسیې نوی ولسمشر وټاکل شو. په ۲۰۱۲ز کال کې، پوتین او میدویدیف ځایونه بدل کړل، پوتین بیا ولسمشر شو، په ۲۰۱۱ز-۲۰۱۲ز کلونو کې په مسکو کې پراخ لاریونونه تر سره شول. د کاري ځواک کمېدل، پراخ فساد او په زیربناوو کې کمه پانګونه د روسیې اوږدمهاله ستونزې بلل کېدې. چې په دی توګه سوسیالیستي اقتصاد ته بېرته ستنیدل کابو ناممکن ښکارېده. اقتصادي ستونزې د لویې پانګې د وتلو او د سوداګرۍ لپاره خورا سخت شرایط د امنیتي ځواکونو او دولتي ادارو فشارونو له امله لاپسې زیات شوي وو.
روسیه له ۲۰۱۵ز کال راهیسې په سوریه کې د بشارالاسد د رژیم په ملاتړ، د داعش او د سوریې د مخالفینو پر ضد پوځي مداخله کوي. په ۲۰۱۸ز کال کې، د فیفا نړیوال جام په روسیې کې ترسره شو. ولادیمیر پوتین د څلورم ځل لپاره د ولسمشر په توګه وټاکل شو.
ټریلوبیټ
ټریلوبیټان یا ټريلوبيټونه (په لاتين:Trilobita) د مړ شويو بند پښه لرونکو ژويو څخه دي چی د پالېوزویک په وخت کی  ۵۵۰ میلیونه کاله مخکې په سمندرونو کی یی ژوند کول. تر اوسه پورې ۱۷،۰۰۰ د ټریلوبیټانو ډوله کشف او توصيف شوي دي.
وېشنيزه:ټریلوبیټان
قلات غږ راډیو
کلات غږ راډیو دا په زابل کې يوه فعاله راډيو ده، چې د آیساف له لوري د شهزاده په مشرۍ په ۱۳۸۹ کال کې رامنځته شوه. دا راډيو ٢٤ ساعته خپرونې لري او دمګړۍ په کې څلور تنه په کار بوخت دي.
اسلامي وييپانگه
په لاندې توگه د اسلام وییپانگه د تورو په حساب ټاکل شوې ده .د دغه لست تر ټولو اړینه وجه داده چې روښانه ويی ژباړه رامنځته شي چې د تورو شننيزوالی په پوهاوي کې اړین نه وي چې بيا يې څرگندتعریف دننه په پوهاوي کې د يوه يا دوه کرښو وشي ، يو کس لپاره اسانه وي چې د ځاگړي پوهاوي پر بنسټ يې ویی راپیدا کړي او ورسره يې ونښلوي ، او چې د داسې اسلامي وييونو لارښود په لاس راکړي چې ټول په يوه ځای پروت وي.
په اسلام کې د پوهاويو جلا کول بيا په ځانگړي توگه په عربي کولتور پورې تړلی افهامات چې په ژبې پورې تړاؤ لري ډېر ستونزمن دی چې له اسلامي ماناو سره توپیر ورکړي. يوه بېلگه یې دعوه ده چې په عربي ژبې کې يې څو ماناوې راوځي او همدا د عربي ژبې تر ټولو غټه ستونزه ده چې هر ويی يې څو څو ماناوې لري. پخپله د اسلام ویی هم په عربي ژبه کې د څو ماناؤ بېلگه ده. لوستونکي باید پوه شي چې عربي ژبه ځانته ابېڅو باندې لیکل کېږي. د دغې ژبې لیکنښې او اورتوگرافي يې هم د لاتینې ژبې سره نه پرتله کېږي ځانته اوصول لري. لاندینی لست د عربي ژبې د وييکو (اصطلاحاتو) او ترمینالوژي څرگندوي کوي. همداراز مسلمانان د همدې وييکو څخه څو مانیز ژباړه په خپله عربي ويیونو کې توپیریز راباسي.
په دوديزه توگه د ښه سلوک او اخلاقو مانا ورکوي لکه د يوې
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:اسلامي وييپانگه
خنجان ولسوالۍ
د خنجان ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۶،۰۵۱ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
زابل حکومت اوونیزه
زابل حکومت اوونیره دا په زابل کې يوه فعاله اونيزه ده، چې د زابل ولایت د اطلاعاتو او کولتور رياست له لوري په ۱۳۸۴ کال کې رامنځته شوې اوهره اونۍ د ۲۰۰۰ ګڼو په شمېر چاپېږي، اوسمهال په کې ۶ تنه په کار بوخت دي.
دوبی
وېشنيزه:دوبی
منی
منی د لمريز کال د څلور څپرکيو له ډلې درېيم څپرکی دی چې د اوړي د پای او د ژمي د پيل په موده کې پروت دی. منی - Autumn منی د اوړي او ژمي تر منځ یو فصل ده. د مني فصل کې تودوخه په تدریجي شکل کمیږي. په امریکا کې ورته فال (fall) وایي ځکه چې دې فصل کې له ونو پاڼې غورزیږي. په شمالي نیمه کره کې دمني موده د داسې وخت تر منځ موده ګڼل کیږي چې شپه او ورز اعتدال لري یا په اوږدوالي کې مساوي وي چې په انګریزي کې ورته (autumnal equinox) وایي (سپټمبر ۲۲ یا ۲۳) او د ژمي (winter solstice) نوم اخلي په دې معنی چې د کال تر ټولو لنډې ورځې (ډسمبر ۲۱ یا ۲۲). په جنوبي نیمه کره کې منی د مارچ میاشتې د ۲۰ یا ۲۱ تر جون ۲۱ یا ۲۲ پورې موده ګڼل کیږي. یوازې په لوړ او منځني عرض البلد کې د اوړي او ژمي تر منځ د تودوخې لېږد ترسره کیږي؛ په استوایي سیمو کې د کال په دوران کې تودوخه کم تغیر کوي؛ په قطبي سیمو کې منی ډېر لنډ ده. په اروپایي ژبو کې د مني مفهوم د غلو د ریبلو سره تړلی. په دې موسم کې ډېر حیوانات د ژمي لپاره خواړه راغونډوي او کوم حیوانات چې نرم وېښته لري وېښته ېې ډبلیږي او اوږدیږي، ډېر مرغان د استوا خط په لور کډوال کیږي تر څو د ژمي سړې هوا څخه تیښته وکړي.
زبیده مهالنۍ
زبیده مهالنۍ دا په زابل کې يوه فعاله چاپېدونکې مهالنۍ خپرونه ده، چې په ۱۳۸۹ کال کې د مصور غږ کولتوري مرکز له لوري رامنځته شوه او د همدې مرکز له لوري تمويلېږي. په دې خپرونه کې دمګړۍ ۸ تنه په کار بوخت دي.
البانيان
البانیان د بالکان ټاپووزمې یو له توکمیزو ډلو څخه دي چې ډېری یې په البانیا او کوسوو کې ژوند کوي. دوی په البانیايي ژبه خبرې کوي. ډېری یې په کوسوو او البانیا کې دي، او پاتې نور په اېټالیا ، مقدونیه ، مونټینیګرو او یونان کې مېشت دي. ډېری یې مسلمانان او د سني مذهب پيروان دي.
پای ليکونه
وېشنيزه:البانيايي ژبه وېشنيزه:په اروپا کې مسلمانان وېشنيزه:اروپايي مسلمانان وېشنيزه:اروپايي هېوادونه وېشنيزه:اروپايي وېشنيزه:اروپايي شورا وېشنيزه:د البانيا تاريخ وېشنيزه:په مقدونيه وېشنيزه:په مونته نګرو کې مېشت قوم وېشنيزه:نړيوالې
خواجه هجران ولسوالۍ
خواجه هجران ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده چې.
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
عامر بن عبدالله التميمی
د تابیعینو د ژوند انځور
د غزني رسنۍ
د غزني ولایت رسنۍ له ۲۰۰۲م کال راپدیخوا د نوی حکومت په دوره کې د غزني ولایت رسنیو په خاصه توګه د دري ژبې رسنیو زیات پرمختګ کړی دی.
عامر بن عبدالله التميمی
ژباړه: مولوي سید عبدالباري
د غزني رسنۍ
تلویزیونونه راډیوګانې
عامر بن عبدالله التميمی
علقمة بن مرثدرحمة الله عليه وايي:
د غزني رسنۍ
ورځپاڼې میاشتینې او اوونیزې
عامر بن عبدالله التميمی
زهد اوتقوى پراتوکسانو پاي ته ورسيده چي په  لومړي سر کي يې عامر بن عبدالله التميمي دى.
دهجرت اتلسم کال وو چي داميرالمؤمنين حضرت عمربن خطاب رضي الله تعالی عنه په  امر مشرانو صحابه کرامو او تابعينودبصرې ښار دجوړ يدونقشه جوړه ول اوديوداسي ښاردبنيادايښودلوقصد يې کړي وو چي دفارس  په علاقوکي دجنګيدونکو غازيانواولښکرولپاره ايستاد ګاه وګرځي اود الله  جل جلاله لاري ته د رابلوونکو لپاره تګلاره اوپه  مځکه کي دالله جل جلاله دکلمي د لوړولو لپاره يو ځلاند منار وګرځي ودغه ځوان ښار ته  په جزيرة العرب کي مسلمانان په  ډلييزه  توګه  له هري خوا څه راکوچيدل ترڅوددښمن  په  مقابل کي دمسلمانانودسرحد دفاع وکړي دمهاجرينو په  دغه  ډلو کي دنجدد بنى تميم قبيلې يوځوان  چي عامر بن عبدالله التميمي العننبرى  نوميدى هم شامل وو  په دغه وخت کي  دعبدالله بن عامر دځوانۍ غوټى تازه  په غوړيدووه   ښائسته ځوان  پاک  نفسه  او صاف زړی انسان  وو بصره داوخت  دمسلمانانو په  ترټولوشتمنو اوغني ښارونوکي شميرل کيدل داپدي چي دلته  دغنيمت  مالونه  ډير  راوړل کيدل اود سرو اوسپينوهيڅ کمى نه وو خودغه تميمي ځوان  عامر بن عبدالله  ودي هيڅ  شي ته  اړتيا نه  درلوده  دهغه څه څخه چى دخلګو په لاسوکي وه زيات لاپروا او هغه څه  ته چي دالله جل جلاله  سره  دى  زيات ليوال وو هغه   ددنيا او دهغۍ دښکلا څخه مخ اړوونکي او الله جل جلاله او دهغه  و رضاء ته مخ کوونکي وو.
په دغه وخت کي د بصرې د ښکلي ښار والۍ دمسلمانانو ستر قائداو دهغوی لارښود او معلم  ابوموسى اشعري رضي الله تعالی عنه وو عامر بن عبدالله  دابوموسى اشعري رضي الله  تعالی عنه ملتيا وکړه دهغه  صحبت  يې دځان  لپاره غوره کړ اود هغه سره به هر وخت  په ننګ ،  جنګ ، حضر اوسفرکي ملګري وو او دهغه څخه  يې دالله جل جلاله کتاب داسي تازه  تازه اخستي لکه څه  ډول  چي به درسول صلى الله عليه وسلم  پر زړه  مبارک  باندي رانازليدي درسول الله  صلى الله عليه وسلم  صحيح موصول  احاديث يې ورڅخه روايت کړه اودهغه  په  توسط  يې دالله عزوجل  په دين کي ښه پوهه او تفقه حاصله کړه کله چي دخپلي غوښتني او ارادې سره سم  دعلم  اوپوهي څخه  په  پوره  توګه  برخمن سو نو يې دخپل ژوند کړنلار په درو حصو وويشل په يوه برخه به يې د ذکر  په حلقو کي تيرول  چي په هغي کي به  يې خلګوته دبصرې  په مسجد کى دقران کريم قرائت اوتلاوت کاوه بله برخه يې دالله جل جلاله دعبادت لپاره  په  خلوت کى تيرول او دالله جل  جلاله  په حضور کي به ولاړ وو تردي چي  دپښو به ولويدي دريمه حصه  دژوند يې دالله  جل جلاله  په لارکي  ديوغازى په صفت  دجهاد دنده ترسره کول اودژوند تر پايه  دياد سوي کارو څخه  پرته  بل هيڅ شي ته ځاي ورنه کړ  آن تردي چى د بصرې په عابد اوزاهد سره ونومول  سو.
الهي لقد خلقتنيی با مرک .............. اي الله جل جلاله  زه  تا په  خپل  امر او حکم  سره  پيدا کړي  ىم  اوپه  خپله  خوښه  سره دي ددې دنيا په  مصيبتونو سره اخته کړي  ىم اوبيا راته  وايي (استمسک ) خپل نفس وژغوره کنترول  يې که  نوچي تا نه يم ساتلي زه خپل نفس څنګه راوګرځوم  (ياقوى يامتين ) اي دقوت او زبردستۍ خاونده  که دا دنيا اومافيها ټوله زماوای اويو چا ستا درضا لپاره  زما څخه  غوښتي واى نومابه  دهغه غوښتوونکي ته ورکړی واى  نواي ارحم الراحمين ذاته ما ته خپل نفس  را هبه کړه اي الله جل جلاله  ماستا سره داسي مينه اومحبت  وکړ چي له وجهي يې پرماددنيا ټوله  مصيبتونه  آسانه  سوه  او زه  يېژ ستاپر هري قضا اوفيصلې سره  راضي کړم  پس  ستا ددغه محبت سره پرهغه  څه چي  زه  ورسره سهار او ماښام مخ کيږم بي پروا يم دبصرې دغه  اوسيدونکي وايي له دي وروسته پر ما باندي خوب غلبه  وکړه  اوبيده  سوم  بيا به  زه هرګړي راپورته  کيدم او بیرته  به  بیدیدم خو عامر به  لا هغه  ډول په  لمانځه  او مناجات  سره  مشغول  وو  تر څوسهار سو او بيا يې دسهارفرضي لمونځ  اداکړ او بيا يې په دعا شروع وکړه او ويل يي:
خوست او فرنگ ولسوالۍ
د خوست او فرنگ ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۱،۳۷۷ وگړو ته رسېږي.
عامر بن عبدالله التميمی
(اللهم هاقداصبح الصبح........... اي الله جل جلاله دا دى سهار سوخلګ سهار  اوماښام اخته دي ستا دفضل (مال ) په تلاښ کي دي اوهريو  يوه اړتيا لري مګر دعامر اړتيا او حاجت  دادى چي ته  ورته  بخښنه  وکړي اي  الله جل جلاله  زما او ددوي  ټولو اړتياوې ورپوره کړی ( يااکرم الاکرمين) اي دعزت خاونده  ماستا څخه دري شيان  غوښتي وه  خو دوه  دي  راکړه  اود يوه څخه دي منع کړم اي الله جل جلاله  هغه هم راته  راکړي  ترڅو زه  دخپلي غوښتني اوميني سره سم ستا عبادت  اوبندګي وکړم  بيادخپله  ځايه  څخه راولاړسو سترګي يې  پر ما ولګيدلي دى پدي پوه سو چي زه  دشپي دلته وم نو ډير غمجن سواوپه تاسف  سره يې راته  وويل (اراک کنت ترقبني الليلة يااخا البصرة)  ته لکه چي دشپي هم  دلته ماته پټ اوانتظاروې  ؟ ماورته وويل هو ده راته وويل کوم څه چي دي وليدل  هغه  درسره  پټ  وساته الله جل جلاله  به ستا پرده  وکړي ماورته  وويل  کومي غوښتني چي تا دخپل  رب څخه کړي وي هغه به ماته  راښوې کنه نو زه  په  والله  ستا ټول حال چي ما وليدي خلګو ته  بيان  کړم  ده  راته  وويل (و يحک لاتفعل) داسي مه کوه  ماورته  وويل  هغسي نه کيږي کله چي ما ډير اصرار وکي نو يې راته  وويل  په دي شرط  يې درښيم  چي  ته  زما سره  دا لوظ وکړي چي هيچاته به نه وايي ما ورته وويل  ستاسره داعهد کوم چي ترڅو ته  ژوندي يي ستا سر او راز  به چاته  ونه  وايم  نو يې راته وويل:
خوست او فرنگ ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
عامر بن عبدالله التميمی
زه پخپل دين کى پرځان  تر ټولو زيات  دښځو دفتني څخه  بيريدم  نومي دخپل  رب  څخه  دا خواست  وکې  چي زما دزړه څخه دښځو محبت وباسي  الله جل جلاله  زما دغه  دعا قبوله کړه  آن  تردي چي اوس  زه دانه  وايم چي ماښځه وليدل اوکه ديوال ماورته وويل ښه داخو يې يوه  بله؟ ده  راته  وويل  ما دخپل رب څخه داخواست  وکې چي زه دهيچاڅخه ونه بيريږم  دا دعا مي هم  الله جل جلاله قبوله کړه تردي چي اوس زه  د الله جل جلاله څخه  پرته  په مځکه اواسمان کي بل  دهيچا څخه  نه بيريږم  ماورته وويل  ښه دريمه دعا؟ ده  راته وويل دريمه دعا داوه چي مادخپل رب څخه داسوال وکې چي زماڅخه خوب  يوسي ترڅو زه شپه اوورځ دالله جل جلاله عبادت وکړم دا دعا مي الله جل جلاله نه کړه قبوله کله چى ما دده  داخبري واوريدي نومي ورته وويل لږ پرځان باندي ورحميږه ځکه چي شپه ټوله په عبادت باندي تيره وې  او دورځي له خوا دي روژه وي اوجنت  تردي  په کمه پيداکيږي اوددوږخ له اوره څخه تردي په کمه سړى ژغورل کيداسي (تردغو اعمالو چه ته يې کوې) ده وويل زه بيریږم چي په هغه ورځ پښیمانه  نه سم په کمه ورځ چي پښيمانتياهيڅ ګټه نه کوي په الله جل جلاله قسم  ترڅومي توان اوطاقت وي ترهغه به خپل زياراومحنت ته ادامه ورکوم که مي نجات پيداکړ  نودابه دالله جل جلاله  رحمت وي اوکه اور ته داخل سوم نودابه زماخپله کوتاهي وي .... البته عامر بن عبدالله نه يوازي د عابدانو او راهبانو څخه يو راهب وو بلکه دورځي له خوا بيادسپروغازيانوڅخه يو غازي هم وو دجهاد في سبيل الله لپاره داسي يواعلان نه دى سوی چي دی به دهغوکسانو په سرکي نه  وو چي ودغه اعلان ته يې لبيک وايه کله چي به ده دمجاهدينوسره ديوې غزالپاره تياري نيول نوبه ودر يدي خلګ به يې څارل ددي لپاره چي خپل ځان  ته  ملګري پيداکړي که به يې ملګري خوښ سو نوبه يې ورته وويل اي ملګرو زه غواړم چي ستاسي ملګرې وکړم خوپه دې شرط چي تاسي ماته د درو شيانوواک اواختيار راکړي چي هغه به زه کوم هغوی به ورته وويل کم درې شيان ؟ لومړی داچي زه به ستاسوخدمت کوم  زماسره به په دغه کارکي هيڅوک جنجال نه کوي دوهم داچي زه به  ستاسي مؤذن يم اذان زه کوم زماسره به څوک دلمانځه لپاره په اذان کولو کي هيڅوک جنجنال نه کوي دريم داچي زه ترخپله وسه پرتاسي باندي څه مصرف اوخرچه کوم ...که به  هغوى ورته وويل چي صحي ده نوبه ورسره ملګري کېدی اوکه به چا پدغو کارو کى څه جنجنال ورسره کوى نوبیابه و يوې بلي ډلي تلى.
يقيناعبدالله بن عامر دهغو مجاهدينو څخه وو چي دجنګ  او ننګ  په  ډګر کي به ډير ليدل کيده مګر دطمعي او غنيمتونودويش  پر مهال  به  ډيرکم ليدل کيده  اودې به په جنګ  داسي ورګډيدي چي ساری يې نه درلودی او دغنيمت  ځايونو څخه  يې  په  ځان  ساتلو کي هم سارى نه درلودى کله چي سعد ابن ابي وقاص رضي الله تعالی عنه  دقادسې په جنګ کي دکسرى ايوان (قصر )  ته راغی نويې عمرابن  مقرن  ته  امر  وکړ چي د غنيمت  مال  راټول  کړي او و یئ شميري ترڅو يې خمس  و بيت المال ته ولیږي او پاته  نور  پر  مجاهدينو باندي تقسيم کړي عمرابن مقرن  ډير زيات  قيمتي او عمده  مالونه او ګران بها شيان  دده  په  مخ  کي راټول کړه  چي  پکښي دفارس  بادشاهانو دسرو اوسپنوزرو دخوراک  ډول  ډول لوښي  اوځیني  هغه  صندوقونه  چي  پکښي  دکسرى  دباچا قيمتي جامې  په  ملغرو زبرجدواو ياقوتوسره ښائسته هارونه، زغري،  توري،د تورو و تيکۍ چي دتاريخ  په  اږدو کي دفارس  بادشاهانو ته  يو په  بل  پسي په لاس ورغلې وه  موجود وه  په  داسي حال کي چي مسئول کسانو دغه دغنيمت مالونه دخلګو  په  مخ  کي حسابول چي ناڅاپه  يو سپيره خاکساره سړى ديو خواڅه  راښکاره سو او يوه  غټه  درنه  تيلۍ  يې  په دواړو لاسونيولي ده  دخلګو نظر  تيلۍ ته ور واوښت  چي خلاصه  يې کړه  او ويي کتل  ټوله  دلعلو او جواهرو څخه  ډکه  وه  دوي ودغه يادسوي کس ته داسي  په  حيرانتيا سره وويل : داقيمتي خزانه  چيري  په لاسه  دره غله ؟ هغه  ورته  وويل داما ته په پلانکي ځاى اوپلانکۍ معرکه  کي په  لاس  راغله  هغوى  ورته  وويل:اياتا يوشي ورڅخه  اخستي دى که يا ؟ ده ورته وويل :