دلرګیو_په_انتخاب_کی_اساسي_فکتورونه
دسخت لرګيو تغيرات
۱- دموسمونو په واسطه لرګی ښکاره تغير کوی چې دموسم دبدليدو سره کوچنی سوری تغير کوی. ۲- په استوای سيمو کې دلرګی نری انساج اندازه  اکثره يوشان وده کوی په حلقو کې. ۳- دويسل کوچنی انساج يو دبل سره د ګيډی غوندی يو شوی دی چې راديال دضرب په شان اکثره (۲-۴) يوځای وي ۴- له دوی يوځای کېدنه په ګروپی شکل  سره وی له دوی راديال ترتيب شوی و ی په  څلور ضلعی لاينونو، مماسي لاينونو وی. ۵- دفرنشيمادحجرو نرم انساج چې ډيری نمونی لری چې دنرم انساجو څخه جوړه شوی دی  چې دهغوی دتشخيص لپاره ګټور دی. د سختو ونو د طاقت(hardness) اندازه او درجه او د نرم لرګو لرونکو ونو د طاقت اندازه او درجه يو له بل څخه فرق نه کوي. ځينې وني پاڼه غورځونکي يا هغه وني چې سخت يا نرم لرګى لرونکي وي او ځينې وني دنرم سخت لرګى لرونکي وي. ۱.- د نرم لرګى (softwood)لرونکى وني اصطلاح له نوى انګلستان څخه سرچېنه اخستى ده. په هغه ځاى کې د ونو لپاره دا اصطلاح د کم وزن لرګين سپن کاج لپاره په کار وړل کېږي، د کاج ونه د مخروطيانو له جملي څخه ده. دا اصطلاح د هغې د لرګى د غلظت يا فشردګې په نظرکې نيولو څخه په غير د هغوي لرګى ټولو مخروطيانو(conifers) ته مسوب کېږي. ۲- د سخت لرګى لرونکى وني اصطلاح هغه اصطلاح ده چې د افرا وني لپاره په کار وړل کېږي، د افرا (maple) ونه د غليظ لرګى لرونکي وه او وروسته همدا اصطلاح د پاڼه غورځونکو ونو (deciduous)ټولو نوعو ته تر استفادې لاندې نيول شوي ده. ۳- لرګى په آسانۍ سره کولى شي چې د سوريو د شتوالى او نه شتوالى پواسطه جلا کړل شي چې آيا لرګى سخت دى يا لرګى نرم دى البته هرکله چې د لرګى متقاطع برش(transverse section) ته نظر وکړل شي. ۱ - که چېري سوري شتون ونه لري په دي معني چې د لرګى پري کړى شوى قطعه نرمه(softwood)  ده. ۲- د کاج وني(Pines) يوشانته توزيع او تقسيم لري او په عرضي مقطعې سطحه کې يو شانته او واړي د ريزين مجراوي(Resin ducts ) په ګوته کوي، د ريزين مجراوي بايد چې د سخت لرګى له سوريو (pores) سره معشوشي نه کړل شي په سختو لرګيوکې سوري يو له بل سره نسبت د ريزين مجراوو ته په نرم لرګي کې  ډير نژدي وي. ۳- که چېري يو مخروطي لرګى د متقابل برش په وړاندې له پورته لورى ورته نظر واچول شي، د د اوبو حاملين  (رګونه) جسم يا د لرګى د جثې سطحه تشکيل کوي. د څو حجراتو په منځ کې نښليدونکى او سمنټي ماده شتون لري چې د middle lamella په نامه سره ياديږي. د پسرلني لرګيو حجرات (چې د پسرلى په فصل کې تشکيل کېږي) د خپل ډير لوى سايز پواسطه د اوړي د لرګيو له حجراتو څخه تفکيک کېږي. د اوړي لرګي د حجراتو د وړوکى سايز لرونکي وي. الف) د پسرلنى لرګى حجرات او د اوړى د لرګى حجرات يوځاى کلنۍ حلقه ترکيب کوي او دا کلنۍ حلقه ونې ته علاوه کېږي. ۱- معين او ټاکلى کيمياوي مواد کولي شي ترڅو چې middle lamella منحل کړي تردي پوري چې آزاد فايبرونه يو له بل څخه جلا شي. هغه پروسه ده چې د کاغذ په جوړلوکې په کار وړل کېږي. ب) که چېري لرګى په عمودي سطحه کې مشاهده کړل شي، مغزي شعاع (medullary rays) يې ليدل کېدلى شي او د هغې دندي د غذا له ذ خيره کولو او د هغې له افقي توزيع نه عبارت دي. دوه نوعه شعاوي شتون لري: دوک ډوله مغزي شعاوي او هغه شعاوي چې افقي ريزيني مجراوي ولري. ج ) نرم لرګى د شيري د انتقال لپاره له فايبر څخه تر استفادي لاندې نيول کېږي. ساده سوري (Simple pits )  د حجري د ديوال له نا غليظه شوو برخو څخه عبارت دي چې د نوري حجراتو شيره د هغې له منځ څخه رشتو ته عبور يا تيريدنه کوي، يا برعکس. سرحد لرونکي سوري يا منفذونه دا نوعه سوري په کنارو يا څنډو باندې لري چې دبيرون لورى  احاطه کونکي حجري د ديوال پواسطه بيرون کړل شوي وي . ۵- سخت لرګى د شيري(sap) د انتقال او هدايت کولو لپاره دى چې د خاصو او ځانګړو سوريو درلودونکي وي. په سختو لرګيوکې د سوريو اندازه  د لرګى د نوعې په پام کې نيولو سره توپير کوي. ځيني له منفذونو څخه په سترګو هم ليدل کېږي. د سخت لرګى مجراوي يا سوري له ازادو حجراتو څخه عبارت دي چې يوه د بل د پاسه قرار لري او د اوږدي فاصلې لپاره ازادانه عبور کوي د لرګى په ځينو نوعوکې د لرګى مغز او بيروني طبقه د عضوي موادو په واسطه د (tyloses)په نامه سره ياديږي  چې له پارانشيم حجراتو څخه په څنګ کې د وني د سوري په لورى دفع او اچول کېږي.د پارانشيم  حجرات هغه جوړښتونه دي چې د نازکه ديوال لرونکي دي اود ميتابوليزم په عمل کې او د قند په ذخيره کولوکې برخه اخلي. د سخت لرګى قوي کونکي عناصر د لرګينو رشتو(wood fibers) په نامه سره ياديږي معمولاً لرګيني رشتي د وړو خلاوو او ډبلو ديوالونو لرونکي دي. په فايبر يا د ديوالونو په رشتوکې سوري شتون لري چې شيره ورڅخه له يوې خلانه بلې خلا ته تيريږي.