cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د چين اقتصاد
د چين ولسي جمهوريت د منځني عايد مخ پر وده بازار ته متمايل اقتصاد لري، چې د صنعتي تګلارو او پينځه کلن ستراتيژيک پلانونو له لارې اقتصاد پلان جوړونه ترکيبوي. د هېواد اقتصاد دولتي تشثبتات [چې د دولت په ملکيت کې دي] او د ګډ ملکيت تشبثات او همدا راز پراخه کورنۍ خصوصي برخه او د په رسمي ډول د سوسياليست بازار اقتصاد په توګه روښانه شوي نظام کې باندنيو سوداګريو ته پرانېستوالی لري. دولتي تشبثات په ۲۰۱۹ ز کال کې د چين د بازار د پانګونې له ٪۶۰ څخه زياته برخه جوړه کړه او په ۲۰۲۰ ز کال کې يې چين د ۱۵،۹۸ تريليون امريکايي ډالر (۱۰۱،۳۶ ين) ناخالص کورني توليد ٪۴۰ جوړ کړ، په داسې حال کې چې کورنۍ او باندنۍ خصوصي سوداګرۍ او پانګونې د يادې کچې د پاتې ٪۶۰ لپاره ځواب ويونکې وې. لکه د ۲۰۱۹ ز کال د پای د مودې غوندې، په ۲۰۱۵ ز کال کې په مالي برخه کې د فعاليت کوونکو په ګډون د چين د ټولو دولتي تشبثاتو ټولې پانګې ۵۸،۹۷ تريليون امريکايي ډالرو ته ورسېدې، چې د يادې کچې ۹۱ دولتي شرکتونه د ۲۰۲۰ د بخت نړيوال ۵۰۰ شرکتونو “Fortune Global 500” پورې تړاو لري. د اومه ناخالص کورني توليد د اندازه کولو له مخې چين د نړۍ دويم لوی اقتصاد او د پېرودلو د ځواک د برابرۍ (Purchasing Power Parity “PPP”) په واسطه د اندازه کولو له مخې له ۲۰۱۴ ز کال راهيسې د نړۍ تر ټولو لوی اقتصاد لري. د دې هېواد اقتصاد له ۲۰۱۰ ز ال راهيسې د هغو معلوماتو له مخې د اومه ناخالص کورني توليد په واسطه دويم تر ټولو لوی اقتصاد دی، چې د بدلېدونکي يا نوساني بازار د تبادلې نرخونو باندې تکيه کوي. د چين اقتصاد په وروستيو (۲۰۲۱ ز کال) کې د اروپا اتحاديې اقتصاد لاندې کړ. چين به د يو اټکل له مخې په ۲۰۲۸ ز کال کې د اومه ناخالص کورني توليد برخه کې د نړۍ په کچه تر ټولو لوی اقتصاد شي. دا هېواد په تاريخي ډول له لومړۍ څخه تر ۱۹ پېړۍ پورې د دوه زريزو د ډېری مودې لپاره د نړۍ په کچه له لومړنيو اقتصادي ځواکونو له ډلې څخه و.
د هېواد حکومت په ۱۹۷۸ ز کال کې د ډينګ اکسياپينګ “Deng Xiaoping” تر مشرۍ لاندې خپل اقتصادي سمونونه پيل کړل. د پايلې په توګه چين د ۳۰ کالونو په موده کې د ودې د ٪۱۰ منځنيو کچو په درلودلو سره د نړۍ تر ټولو چټک وده وال ستر اقتصاد لري. چين د نړۍ په کچه د لس غوره او خورا سيال مالي مرکزونو له ډلې څلور مرکزونه (شانګهای، هانګ کانګ، بيجنګ او شينژين) لري، چې د بل هر هېواد په پرتله زيات دي. دا هېواد د نړۍ د ونډو د لويو تبادلو درې بازارونه (شانګهای، هانګ کانګ او شينژين) لري، چې د بازار پانګونې او سوداګريز حجم دواړو له مخې دي. د ۲۰۲۰ ز کال د اکتوبر تر ۱۲ نېټې پورې د جين د اصلي خاورې “Mainland Chinese” د ونډې بازارونه د شانګهای د ونډې تبادلې بازار “Shanghai Stock Exchange” او شينژين د ونډو تبادلې بازار “Shenzhen Stock Exchange” په ګډون له ۱۰ تريليون امريکايي ډالرو څخه پورته شول. د ونډه ياده کچه د هانګ کانګ د ونډو تبادلې څخه پرته وه او د تبادلې دې بازار هم نږدې ۵،۹ تريليون امريکايي ډالر ونډې درلودې. د ۲۰۲۰ ز کال د جون تر پايه پورې باندنيو پانګوالو په چينايي ونډو کې په ټوليز ډول ۴۴۰ بيليون امريکايي ډالر ونډې پېرلې وې، چې د ټول ارزښت د نږدې ۲،۹ سلنې استازولي کوي او په ګوته کوي، چې باندنيو پانګوالو يوازې د ۲۰۲۰ ز کال په لومړۍ نيمايي کې ټول ۱۵۶،۶ بيليون امريکايي ډالر په ونډو کې راټول کړل. د ۲۰۲۰ زکال د سپټمبر تر لومړيو پورې د چين د ونډې بازار ټوليز ارزښت له ۱۵،۴ تريليون امريکايي ډالرو څخه لوړ شو، چې له امله يې له جاپان او انګليستان څخه پورته او يوازې له متحده ايالتونو (۴۰ تريليون) څخه ښکته دويم ځای خپل کړ. د ۲۰۲۰ ز کال د سپټمبر تر پايه پورې د چينايي ونډو باندنۍ شتمنۍ ۳۸۸ بيليون امريکايي ډالر يا د ټول ارزښت ٪۲،۵ ته ورسېدې، سره له دې چې په کال کې ۴۴،۶۶ سلنه زياتوالی راغلی دی.
د چین ناخالص کورنی توليد په ۲۰۲۱ ز کال کې ۱۷،۷ تريليون امريکايي ډالر (۱۱۴،۴ تريليون ين) و، چې د ين برخه کې د تېر کال په پرتله ٪۸،۱ زيات و او له مخې يې له اروپايي اتحاديې څخه مخکې شو. د پيسو نړيوال صندوق په وينا چين د سړي سر عايد پر بنسټ له ۱۰۰ ميليون څخه د زيات نفوس لرونکو هېوادونو په منځ کې د سړي سر ناخالص کورني توليد (اومه) له مخې درېيم او د ناخالص کورني توليد (د پېرودلو د ځواک برابرۍ “PPP”) له مخې ۷۳ ځای لري. دا هېواد د اټکل له مخې د ۲۳ تريليون ډالرو په ارزښت طبيعي سرچينې لري، چې ٪۹۰ يې د ډبرو سکاره او لږ پيداکېدونکي (نادر) ځمکني فلزات جوړوي. چين د نړۍ تر ټولو لوی د نږدې ۴۵،۸۳۸ تريليون ډالرو (۳۰۹،۴۱ چينايي ين) د ټول بانکي سکتور پانګې لري، چې ۴۲،۰۶۳ تريليون يې په امانتونو او نورو مکلفيتونو کې دي. په دې هېواد کې مستقيمې باندنۍ پانګونې چې د ۲۰۱۶ ز کال د اکتوبر تر پايه پورې په ټوليز ډول نږدې ۱،۶ تريليون ډالر وې، د چين د کورني ناخالص توليد نږدې درېيمه برخه او څلورمه برخه دندو کې په مستقيم يا نامستقيم ډول مرسته وکړه. د ۲۰۲۰ ز کال د جون تر پايه پورې په هېواد کې د FDI ونډه ۲،۹۴۷ تریليون امريکايي ډالرو ته ورسېده او د چين لګښت FDI ونډه ۲.۱۲۸ تريليون امريکايي ډالر شوه. د دې هېواد ټوله باندنۍ مالي شتمني ۷،۸۶۰ تريليون امريکايي ډالرو ته او باندني مالي مکلفيتونه يې ۵،۷۱۶ تريليون امريکايي ډالر شول، چې له امله يې چين د نړۍ په کچه له جاپان څخه وروسته دويم لوی پور ورکونکی هېواد شو. چين د باندنۍ مستقيمې پانګونې برخه کې تر ۲۰۲۰ ز کال پورې د ۱۶۳ بيليون ډالر په تر لاسه کولو سره د نړۍ ستر تر لاسه کوونکی هېواد دی. دا هېواد د باندنۍ مستقيمې پانګه اچونې دويم لوی outward لري، چې د ۲۰۱۹ ز کال لپاره يې په يوازې ځان ۱۳۶،۹۱ بيليون باندنۍ پانګونه کړې وه، چې په دې ډول جاپان د همدې کال لپاره تر ۲۲۶،۶۵ بيليون امريکايي ډالر باندنۍ پانګونه کړې وه او له چين څخه مخکې و. چين د نړۍ تر ټولو بډايه هېواد دی. دا هېواد تر ۲۰۱۸ ز کال پورې د بيليونرانو هېوادونو په ټول شمېر کې لومړی او د ميليونرانو هېوادونو په ډله کې دويم هېواد و، چې د نړۍ ۶۵۸ بيليونران او ۳،۵ ميليونران چينايان وو. د “Credit Suisse Group” له لورې د ۲۰۱۹ ز کال د نړيوالې شتمنۍ د راپور “Global Wealth Report” له مخې چين د نړۍ د نفوس د غوره لس سلنې په شتمنۍ کې له متحده ايالتونو څخه مخکې شوه. چين تر ۲۰۲۱ ز کال پورې د بخت نړيوال ۵۰۰ شرکتونو “Fotune Global 500” کې د لويو شرکتونو کور و او د ۱۳۵ شرکتونو مرکزي ادارې په چين کې دي. دا هېواد تر ۲۰۲۲ ز کال پورې د هغو ۳۱۵ لويو لېست شويو کارخانو کور و، چې د نړيوال بخت ۲۰۰۰ شرکتونو “Fortune Global 2000” کې د عايد له مخې اندازه شوي وو، چې له مخې يې په نړيواله کچه دويم ځای خپل کړ. چين له دوه سوو څخه د زياتو خصوصي ټيکناژيکي شرکتونو د پيل کور هم دی، چې هر يو يې له ۱ بيليون څخه زيات ارزښت لري، چې دا د نړۍ په کچه تر ټولو لوړ شمېر دی. چين د ۳،۱ تريليون په ارزښت د نړۍ د لويې باندنۍ تبادلې زېرمې لري، مګر که چېرې ورسره د چين د دولتي سوداګريزو بانکونو شتمني يو ځای شي، نو د چينايي زېرمو ارزښت نږدې ۴ تريليون ته پورته کېږي.
سراج الدين حقاني
د پخواني امیر د کورنۍ رد ځواب
په دا وروستیو کې داسې غږیز پیغامونه او لیکلي پیغامونه یو لړ ویب سایټونو ته د پخواني وژل شوي مشر ملا محمد عمر اخوند د کورنۍ د غړو له خوا لېږل شوي چې په کې ویل شوي چې د ملا اختر محمد منصور مشري ورته د منلو نه ده.
حنان حبيبزی
مخينه
حنان حببزی د ۱۹۷۷ ز کال د فبرورۍ پر ۱۲ نېټه د بغلان ولايت د دوشي ولسوالۍ د کيله گي د شينوارو په کلي کې رېږېدلی دی. منځنۍ زده كړې يې په پېښور كې د سيد جمال الدين افغان په ليسه كې تر سره کړې او پر ١٩٩٦ ز كال د بغلان پوهنتون، چې په هغه وخت كې د ناصر خسروي بلخي په نامه يادېده، د ساينس  له پوهنځي څخه فارغ شوی دی.
ښاغلی حبيبزی د خپلو ورځنيو ژورناليستيکو چوپړونو تر څنگ په هېواد کې دننه او بهر بېلابېلو ويبپاڼو، ورځپاڼو، مهالنيو خپرونو سره قلمي همکاري لري، چې تر اوسه يې په لسگونو بېلابېلې څېړنيزې او مالوماتي ليکنې خپرې شوې دي. حبيبزی څو کاله د افغانستان په شمال کې د بي بي سي راډيو خبريال وو.
نا چاپ نښيرونه يې
۱- د لنډو كېسو ناچاپه ټولگه. ۲- اې لورې (ژباړه).
۳- د بېلابېلو مقالو ټولگه.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
ننديد
ننديد د هند يو ښار دی، دا د هند په مهاراشټر ايالت کې دی. دا د هند 81م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 430,733 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 550,564 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
مسلکونه
وېشنيزه:مسلکونه
ولسي لاره
همدا سبب دى چې ملتونه او ملي حكومتونه د ملي سرود د رامنځته كولو لپاره د خپل هېواد لوى، لوى شاعران مسابقې ته رابولي، ټول د خپل، خپل فكر له مخې شعرونه جوړوي. مسئول مقام ته يـې سپاري او بيا يو جگپوړى هياْت ورته ټاكي چې هم يـې له ادابي او فكري او هم يـې له ملي اړخه ارزيابي كوي او په نتيجه كې هغه شعري ټوټه د ملي سرود لوړ او سپېڅلى مقام ترلاسه كوي، چې د شكل او محتوى له نظره په تول برابره او د يوه ملت د خصلت او جوهر ښكارندويه او څرگندويه وي. د شكل له نظره په لنډيز او د مانا له نظره په وجيزتوب ولاړه وي.
د منل شوي ملي سرود بله مرحله هغه ته د يوه موزون او پاخه كمپوز جوړولو مرحله ده، چې دا هم يا د مسابقې له لارې او يا هم د موسيقۍ د يوه پاخه استاد په وسيله جوړېږي او په درېيمه مرحله كې د هغه د ويلو لپاره د خوږغږو هنرمندانو يوه ډله ټاكل كېږي، چې په خاص شور، ځوږ، احساساتو او پرتم يـې ووايي.
ددې مرحلو تر ترسره كېدو وروسته ملي سرود په ملت او ټولنه كې خپل سپېڅلى او لوړ مقام ترلاسه كوي؛ د رسمي غونډو، مېلمستياوو او مجلسونو په پرانيستلو كې اورول كېږي؛ د عسكري قطعو، ښوونځيو، پوهنتونونو او نورو تعليمي او اساسي مركزونو درسي ورځې او محفلونه پرې پيلېږي. د ملي راډيو ټلوېزيون خپرونې پرې پيل او پايته رسېږي او په ټولو ملي او رسمي مراسمو كې يـې سپېڅلى غږ پورته كېږي او د داسې درناوي مقام ته رسېږي، چې له اميره تر فقيره، له رئيس جمهوره تر مزدوره ټول مجبور او مكلف دي، چې د ملي سرود د غږېدلو پر وخت له ځايه ولاړ شي او احترام يـې وكړي.
د ملي سرود نوم دا ټول خصوصيات او ځانگړنې لري او كه دا ملي روحيه په كې ساتل شوې نه وي، نو بيا نه د ملي سرود مقام ترلاسه كولاى شي او نه د درناوي او احترام.
وېشنيزه:ولسي لاره
د وگړو شمېر د دين له مخې
د وگړو شمېر د دین له مخې (List of religious populations) دا لړلیک سترې دیني ډلې او دین د هېواد له مخې په سرلیکونو راڅرښي۔
پښتو سيند
قاموس افغاني يا پښتو سيند د يو ستر لغوي کتاب دی چې لومړی ځل په ۱۳۱۶ ل. کې د پوهنې وزارت په امر د کابل په عمومي مطبعه کې په لويه کچه چاپ شوی دی. دا سيند د محمد گل خان مومند په قلم ليکل شوی. د دې کتاب موضوع د پښتو رسم الخط ښودلو او پښتو لغاتو پرتله کولو په باب مردف بحث لري، په دې کتاب کې د پښتو ابېڅې، تهجي توري رموز او اشاراتو دپاره قاعدې پرانيستل شوي دي چې د پښتو قاموس لومړنۍ مسوده او د پښتو لغاتو د راټولولو او چاپولو په لار کې لومړنی اثر دی چې په افغانستان کې چاپ شوی. همدا ډول دا کتاب د پښتو ژبې د علمي هڅې لومړنۍ زېرمه او د پښتو ژبې د لغوي آثارو لومړنی پوړ دی.
کاسابلانکا (فلم)
کاسابلانکا (په انګلیسي: Casablanca) یو امریکایي رومانتیک فلم دی چې ۱۹۴۲م کال کې بازار ته راغلی.
قیصه
د ۱۹۴۱ په ډسمبر کې، امریکایی کډوال ریک بلین په کاسابلانکا کې د نایټ کلب او قمار کولو اډه لري. د "ریک کافې امریکا" د ویچي فرانسوي او الماني چارواکو په ګډون متنوع مشتریان راجلبوي، هغه کډوال چې بې طرفه متحده ایالاتو ته د رسیدو لپاره لیواله دي، او هغه کسان چې د دوی ښکار کوي. که څه هم ریک ادعا کوي چې په ټولو چارو کې بې طرفه وي، هغه د دویم ایټالو - ایتوپیا جګړې په جریان کې ایتوپیا ته ټوپک واخیست او د هسپانوي کورنۍ جګړه کې یې د جمهوري غوښتونکي لوري سره جګړه وکړه.
وړوکی بدمعاش یوګارت ریک ته د "ټرانزیټ لیکونو" ویاړ ورکوي چې د دوه آلماني کوریرانو په وژلو سره ترلاسه شوي. دا کاغذونه لیدونکي ته اجازه ورکوي چې په آزاده توګه د آلمان تر اشغال لاندې اروپا او بې طرفه پرتګال ته سفر وکړي. دوی په کاسابلانکا کې بند پاتې کډوالو ته بې ارزښته دي. یوګارټ پلان لري چې دوی په کلب کې وپلوري، او ریک هڅوي چې دوی ونیسي. مخکې لدې چې هغه له خپلې اړیکې سره وویني ، یوګارټ د ځایی پولیسو لخوا د کپتان لوئس رینالټ لاندې نیول شوی ، د پولیسو بې شرمه فاسد مشر. یوګارټ پرته له دې چې څرګند کړي چې ریک لیکونه لري په توقیف کې مړ کیږي.
بیا د ریک د شیطاني طبیعت لامل - پخوانۍ عاشق السا لند - د هغه تاسیس ته ننوځي. د ریک ملګری او د کور پیانو غږونکی سیم، ایلسا له هغه څخه غوښتنه کوي چې "لکه څنګه چې وخت تیریږي". ریک په قهر شو، په غوسه شو چې سم د هغه امر څخه سرغړونه وکړه چې هیڅکله یې دا سندره ترسره نه کړه او د ایلسا په لیدو حیران شو. د هغې سره د خپل میړه، ویکتور لاسزلو، د چک د مقاومت یو مشهور مشر دی. دوی لیکونو ته اړتیا لري چې امریکا ته وتښتي ترڅو د لازلو کار ته دوام ورکړي. جګړن سټراسر د هغه د شنډولو لپاره کاسابلانکا ته راغلی دی.
وروسته، ایلسا په صحرا کیف کې د ریک سره مخامخ کیږي. کله چې هغه هغې ته د لیکونو له ورکولو څخه انکار کوي، هغه هغه ته د ټوپک ګواښ کوي، مګر بیا اعتراف کوي چې هغه لاهم له هغه سره مینه لري. هغه تشریح کوي چې کله دوی په ۱۹۴۰ کې په پاریس کې سره ولیدل او مینه یې وکړه، هغې باور درلود چې میړه یې د تمرکز له کمپ څخه د تیښتې په هڅه کې وژل شوی و. په داسې حال کې چې د فرانسې د جګړې په جریان کې له ښار څخه د ریک سره تیښتې ته چمتو کول، هغې پوهیدله چې لاسزلو ژوندی او پټ دی. هغې د خپل ناروغ میړه تغذیه کولو لپاره پرته له توضیحاتو ریک پریښود. د ریک ترخه توب منحل کیږي. هغه د مرستې لپاره موافق دی، هغې ته اجازه ورکوي چې باور وکړي هغه به د هغه سره پاتې شي کله چې لازلو پریږدي. کله چې لاسزلو په ناڅاپي ډول څرګند شي ، د مقاومت په غونډه کې د پولیسو له برید څخه په لنډ ډول تښتیدلی ، ریک ویټر کارل روح السا لرې کړی. لاسزلو، د ایلسا سره د ریک د مینې څخه خبر دی، هڅه کوي هغه وهڅوي چې لیکونه وکاروي ترڅو هغه خوندي کړي.
کله چې پولیس لاسزلو د ټرمپ په تور نیولی، ریک رینالټ ته وهڅوي چې هغه د یو ډیر جدي جرم لپاره د هغه د جوړولو ژمنه کولو سره خوشې کړي: د لیکونو ملکیت. د رینالټ شکونو کمولو لپاره، ریک تشریح کوي چې هغه او ایلسا به امریکا ته ځي. کله چې رینالټ هڅه کوي د ترتیب سره سم لاسزلو ونیسي، ریک هغه د ټوپک په زور مجبوروي چې د دوی په تیښته کې مرسته وکړي. په وروستۍ شیبه کې، ریک ایلسا له لیسزلو سره لیزبون ته په الوتکه کې سپاره کوي، هغې ته یې وویل چې هغه به پښیمانه وي که چیرې پاتې شي، "شاید نن نه، شاید سبا نه، مګر ډیر ژر او ستاسو د پاتې ژوند لپاره." سټراسسر، چې د رینالټ لخوا ورکړل شوی، یوازې موټر چلوي. ریک هغه مهال ډزې کوي کله چې هغه خپله تومانچه راوباسي او د مداخلې هڅه کوي. کله چې پولیس راشي، رینالټ ودروي، بیا دوی ته امر کوي چې "عادي شکمن کسان ونیسي". هغه ریک ته وړاندیز کوي چې دوی په برازاویل کې وړیا فرانسوي سره یوځای شي. لکه څنګه چې دوی تیاره ته ځي، ریک وايي، "لویس، زه فکر کوم چې دا د ښکلې ملګرتیا پیل دی."
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه
۲۸ (عدد)
۲۸ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۷ څخه  مخکي او د ۲۹ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۸:
په کلینډر کې
۲۸ کولاي سي:
په کیمیا کې
۲۸ د نېکل اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۲۸ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه وېشنيزه:کامل عددونه
البرت فرانک کاکس
البرت فرانک کاکس (۵ دسمبر ۱۸۹۵ – ۲۸ نومبر ۱۹۶۹ ز کال) یو امریکايي ریاضي پوه و. هغه په ټوله نړۍ کې لومړی تورپوستی و چې د ریاضي په برخه کې یې دوکتورا ترلاسه کړې – هغه په ۱۹۲۵ ز کال کې له کارنېل پوهنتون څخه خپله دوکتورا ترلاسه کړه.
لومړنی ژوند (ماشومتوب)
کاکس د اندیانا په اوانزویل کې وزېږېد، پلار یې جانسون ډي. کاکس په کنتاکي کې زېږېدلی و او د کلیسا فعاله ښوونکی و، مور یې ایوجینا تالبوت کاکس نوم درلود. نوموړی له خپلو دوه وروڼو، خپل مور او پلار او مورنۍ انۍ سره په داسې سیمه کې چې له نژادي پلوه ګډه وه، لوی شول؛ په ۱۹۰۰ ز کال کې، په هغه وادنۍ کې چې دوی ژوند کاوه، درې تور پوستو او پنځه سپین پوستو کورنیو ژوند کاوه. په ۱۹۰۳ ز کال کې د یوې جدي نژادي شخړې له امله ۱۱ تنه ووژل شول او ۵۰ ټپیان شول. له دغې پېښې وروسته ډېری افریقايي- امریکايي وګړي له دغه ښار څخه کډه شول. کاکس د تورپوستو ځانګړي ښوونځي ته چې لږ امکانات یې لرل لاړ. پلار یې په ژوند کې مهم الهام بخښونکی و. کاکس ته د پراګ د موسیقي په هنرستان کې د ویلون د زده کړې بورس وړاندیز شو، خو هغه پرېکړه وکړه، چې د خپلې لیوالتیا له مخې ریاضي ته دوام ورکړي.
د اینډیانا پوهنتون
کاکس په اینډیانا کې درس ولوست. له ریاضي سربېره هغه د آلماني، انګلیسي، لاتین، تاریخ، حفظ الصحې، کیمیا، ښوونې او روزنې، فلسفې او فزیک په ټولګیو کې هم ګډون وکړ. د کاکس ورور چې آوالون نومېده، هم په اینډیانا پوهنتون کې زده کړه کوله. درې تور پوستي زده کړیالان نور هم د دوی په ټولګي کې و. هغه په ۱۹۱۷ ز کال کې د لیسانس سند ترلاسه کړ، هغه مهال د ټولو تورپوستو زده کړیالانو په ترانسکرېپټ کې د "رنګین پوستو" کلمه چاپ کېدله. نوموړی هغه مهال چې په انډیانا کې و په خپلو ټولو ازموینو کې یې د A درجه خپله کړې وه.
د کالجونو پر مهال
وروسته له هغه چې کاکس په ۱۹۱۷ ز کال کې له پوهنتون فارغ شو، د امریکا د متحده ایالاتو له پوځ سره یوځای شو څو د ۱۹۱۸ ز کال د اګست له ۲۲ مې نېټې څخه د ۱۹۱۹ ز کال د جولای تر ۲۵ مې نېټې پورې په لومړۍ نړیواله جګړه کې په فرانسه کې جګړه وکړي. له پوځ څخه له ترخیص وروسته هغه د ریاضي د ښوونکي په توګه په یو ښوونځي کې په دنده پیل وکړ.
کاکس بېرته را وګرځېد، څو خپل مسلک درس ورکولو ته بېرته دوام ورکړي، هغه په کنتاکي هندرسن کې په یوه عالي ښوونځي کې د ریاضي د ښوونکي په توګه په کار پیل وکړ. د ۱۹۱۹ ز کال په مني کې هغه د شمالي کارولینا رالي سیمې په شاو پوهنتون کې د فیزیک، کیمیا او بیولوژي د پروفیسور په توګه وټاکل شو، چېرې چې هغه وروسته په یاد پوهنتون کې د طبیعي علومو د پوهنځي مشري هم پر غاړه واخیسته. کاکس تر ۱۹۲۲ ز کال پورې هلته پاتې شو.
کارنېل پوهنتون
کاکس په ۱۹۲۱ ز کال کې د کارنېل په پوهنتون کې د دوکتورا د زده کړو د بورس لپاره غوښتنلیک وړاندې کړ، دا له هغو اوو امریکايي پوهنتونونو یو و چې د ریاضي په برخه کې یې د دوکتورا تر کچې زده کړې لرلې. د هغه یو له سپارښتونکو څخه مثبت لیک ولیکه، خو وروسته له هغې یې د یو بل لیک په ترڅ کې د هغو ستونزو په اړه چې دی د"رنګین پوستۍ" له امله ورسره مخ شوی و اشاره شوې وه. له دې امله چې د کارنېل پوهنتون بنسټ اېښودونکی ارزا کارنېل له وړاندې د غلامۍ مخالف و، دغه پوهنتون د افریقايي – امریکايي وګړو د روزنې لپاره یو مناسب ځای و. د ۱۹۲۲ ز کال د مۍ په ۵ مه د هغه غوښتنه ومنل شوه او د هماغه کال په مني کې پوهنتون ته شامل شو.
کاکس په کارنېل پوهنتون کې ډېر بریالی و. هغه کس چې له کاکس سره یې ډېره مرسته وکړه، د ویلیام لوید ګاریسون ویلیامز په نوم د هغه ځوان ښوونکی و، ویلیامز د کاناډا د ریاضي یو له بنست اېښودونکو څخه و، چې د کاکس "د ځانګړې کمېټې" مشري یې د ۱۹۲۳ ز کال په مارچ کې په غاړه واخیسته او واکیال یې هم و. کاکس د ۱۹۲۴ ز کال په مني کې د ریاضي په برخه کې د اراستوس بروکس تحصیلي مالي مرسته (په کال کې ۴۰۰ ډالر) ترلاسه کړه او له ویلیامز څخه په پیروي په مانتریال کې مک ګېل پوهنتون ته لاړ. هغه د ۱۹۲۵ ز کال کې د پسرلي په سمستر کې بیاځلي کارنېل پوهنتون ته راوګرځېد او د څو جمله یي تفاضلي معادلو af(x+1) + bf(x) = φ(x) د حل تر عنوان لاندې یې خپله رساله د هماغه کال په اوړي کې بشپړه کړه. د ۱۹۲۵ ز کال د سپټمبر په ۲۶ مه هغه خپل د دوکتورا سند ترلاسه کړ او په یقین سره لومړی افریقايي- امریکايي و چې د ریاضي په څانګه کې یې دوکتورا ترلاسه کړه، همدارنګه په ډېر احتمال سره په نړۍ کې لومړنی تورپوستی و چې په ریاضي کې یې دوکتورا ترلاسه کړه. ده تر ۱۹۳۴ ز کال پورې هېڅ علمي مقاله چاپ نه کړه.
کاکس، په کارنېل پوهنتون کې د دوکتورا د زده کړو پر مهال اړ و، ګڼ شمېر ستونزې وزغمي؛ د کو کلاس کلن په نامه ډله په هغه سیمه کې چې دی اوسېده فعاله وه، دغه ډلې تر ۱۹۲۶ ز کال پورې ۳۱ افریقايي- امریکايي وګړي وژلي و.
د لویدېځې ویرجینیا دولتي کالج
کاکس د ۱۹۲۵ ز کال د سپټمبر په ۱۶ مه، د لویدیځې ویرجینیا په دولتي کالج کې د ریاضي او فزیک د مضمونونو په تدریس پیل وکړ، دغه کالج هغه مهال یوازې تورپوستي زده کړیالان او ډېر لږ مالي منابع لرل. په دغه کالج کې د دوکتورا د علمي درجې لرونکي ښوونکي ډېر کم و، همدارنګه هغه نړیوالې اړیکې چې ده لرلې د ده د ځان ښکارنې لامل وګرځېدې. نوموړي ۱۸۰۰ ډالر معاش ترلاسه کاوه (په ۲۰۲۰ ز کال له ۲۷ زره امریکايي ډالرو سره برابرېږي). د هغه اغیزې کولای شو د ۱۹۲۵ ز کال څخه تر ۱۹۲۸ ز کال پورې په درسي نصاب کې د بدلونونو له مخې، درک کړو. په ۱۹۲۷ ز کال کې هغه د یو پخواني غلام له لور بیولا کافمن سره واده وکړ. د هغه مېرمن په یوه ابتدایه ښوونځي کې ښوونکې وه او د کاکس له ورور آوالوان سره یې کار کاوه. هغه او بیولا په ۱۹۲۱ ز کال له یو بل سره بلد شول او د شپږو کلونو لپاره د یو بل ملګري و. د هغوی لومړنی زوی چې جیمز نومېده په ۱۹۲۸ ز کال کې وزېږېد. هغه په ۱۹۲۹ ز کال کې له هاوارد پوهنتون سره یوځای شو او واشنګټن ډي سي ته یې کډه وکړه.
هاوارد پوهنتون
کاکس په ۱۹۳۰ ز کال کې په هاوارد پوهنتون کې په درس ورکولو پیل وکړ. د هغو باور لیکونو سربېره چې ده لرل له ده څخه د لوړو رتبو لرونکي پروفیسران لکه ویلیام بادویت او چارلز سیفاکس هلته و. دواړو پروفیسرانو ګڼ شمېر علمي مقالې چاپ کړې وې؛ همدا وخت و چې کاکس خپله د فراغت علمي مقاله چاپ کړه. ویلیامز چې د ده سرپرستي کوله، هڅه وکړه څو د کاکس مقاله له هېواده بهر په یو بل هېواد کې په رسمیت وپېژندل شي، خو د دغه کار له پاره له ستونزو سره مخ و. په پایله کې د جاپان په سندای کې توهوکو پوهنتون د ده مقاله په رسمیت وپېژنده. دغه مقاله په ۱۹۳۴ ز کال کې د توهوکو د ریاضي په ژورنال کې چاپ شوه. له دې سره کاکس په درس ورکولو کې ډېر فعاله و: د پوهنتون رئیس چې جیمز ام. نابریت نوم درلود، څرګنده کړه چې کاکس د ټولو پروفیسرانو په پرتله په هاوارد پوهنتون کې د لیسانس څخه پورته زده کړیالانو ته د لارښوونې په برخه کې ډېره مرسته کړې. د ده زده کړیالانو هم د نورو پروفیسرانو د زده کړیالانو په پرتله ډېر پرمختګ درلود او دی په یو مشهور پروفیسور اوښتی و. د ده د زده کړیالانو ترمنځ د ده زوی البرت لوسین کاکس او ویلیام سکیفیلین کلیتور هم و، کلیتور دریم افریقايي – امریکايي و چې د ریاضي په څانګه کې یې دوکتورا واخیسته. په ۱۹۴۷ ز کال کې کاکس د ښوونکي ځایګي ته وده وکړه او په ۱۹۵۷ ز کال کې هغه د ریاضیاتو د ډیپارټمنټ مشر شو. هغه دغه ځایګی تر ۱۹۶۱ ز کال پورې وساته. نوموړی په ۱۹۶۵ ز کال کې د ۷۰ کلنۍ په عمر ومړ او له مړینې درې کاله وړاندې تقاعد شوی و. د هغه انځور د هاوارد پوهنتون د ښوونکو په خونه کې راځړول شوی.
کاکس د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال، له ۱۹۴۲ ز کال څخه تر ۱۹۴۴ ز کال پورې د انجینري او جګړې د مدیریت په تدریس لاس پورې کړ.
کاکس د خپل ژوند پر مهال دوه علمي مقالې خپرې کړې. هغه د نیلز نولند کار ته چې د یوې مشخصې تفاضلي معادلې د حل په موخه یې د اویلر په څو جمله یي ګانو باندې کار کړی و، پراختیا ورکړه. کاکس د کلي اویلر له څو جمله یي او د بول د جمعې له ټولیز فرمول څخه کار واخیست څو د بول د جمع فورمول ته پراختیا ورکړي. هغه همدارنګه یو شمېر ځانګړې څو جمله یي معادلې د مشخصو تفاضلي معادلاتو تر عنوان لاندې مطالعه کړې.
جين
جين (په انگرېزي: Gene) په يوه ژوندي اورگانيزم کې د وراثت يو ماليکيولي يوون دی. دا نوم د ډي ان اې او آر ان اې هغو برخو ته وييل کېږي چې د يو ډول پروټين شفر پکې نغښتی وي او يا هم د آر ان اې هغې کړۍ ته وييل کېږي چې په يوه اورگانيزم کې يوه کړنه ترسره کوي. هر ژوندی شی په جينونو باندې منحصره دی او دا ځکه چې جينونه د ټولو پروټينونو او د آر ان اې عملي کړۍ ځانگړې کوي. جينونه په ځان کې هغه مالومات لري چې له مخې يې د يوه اورگانيزم ژونکې جوړېږي او جنيټيکي نښې نښانې زېږندويانو ته ورلېږي.
د جېن د څرګندېدو پر مهال، DNA په لومړي سر کې RNA ته کاپي کېږي. RNA کېدای شي په مستقیمه توګه وظیفوي یا د هغه پروټین لپاره چې یوه دنده ترسره کوي، منځګړی قالب وي. د یو اورګانیزم راتلونکي نسل ته د جېنونو لېږدونه د فېنوټایپي صفتونو د وراثت بنسټ دی. دغه جېنونه، د جېنوټایپ په نامه د DNA بېلابېلې لړۍ جوړوي. جېنوټایپونه د چاپېریالي او وده‌ییزو لاملونو له‌مخې د رامنځ‌ته کېدونکو فېنوټایپونو څرنګوالی ټاکي. ډېري بیولوجیکي صفتونه د پولي‌جېنونو (خورا زیات بېلابېل جېنونه) او همدا راز د جېن-چاپېریال متقابل عمل تر اغېزې لاندې دي. ځیني جنتیکي صفتونه سمدلاسه د لېدلو وړ دي (لکه: د سترګو رنګ یا د غړو شمېر) او ځیني نور بیا د لېدلو وړ نه‌دي (لکه: د وینې ګروپ، په ځانګړو ناروغیو د اخته کېدلو خطر یا زرګونې بنسټیزې بیوکېمیاوي پروسې چې ژوند رامنځ‌ته کوي).
جېنونه په خپل لړۍ کې بېلابېل موټېشن (ناڅاپي بدلونونه) ترلاسه کولای شي، چې په وګړو کې د بېلابېلو بڼو د رامنځ‌ته کېدو لامل ګرځي؛ دغه بېلابېلې بڼې د الېلونو په توګه پېژندل کېږي. نوموړي الېلونه له پروټین څخه لږ څه توپیر لرونکي ډولونه کوډ کوي، چې د د بېلابېلو فینوټایپي صفتونو د رامنځ‌ته کولو لامل ګرځي. د «یوه جېن درلودل» اصطلاح (د بېلګې په توګه: «غوره جېنونه»، «د وېښتانو رنګ جېن»)، په ټولیز ډول، د ورته ګډ جېن د بېلابېل الېل درلودلو ته ویل کېږي. جېنونه د طبیعي انتخاب/د تر ټولو غوره پایښت او د الېلونو جنتیکي تمایل له‌امله تکامل مومي.
د نویو ښکارندو په کشفولو سره، د جېن مفهوم لا هم اصلاح کېږي. د بېلګې په توګه: د جېن تنظیموونکې برخې کولای شي له کوډ جوړوونکو برخو څخه لېرې وي او کوډ جوړوونکې برخې کېدای شي پر څو اېګزونونو باندې ووېشل شي. ځیني ویروسونه، د DNA پر ځای، خپل جېنوم په RNA کې زېرمه کوي او د جېن ځینې مولفې وظیفوي غیر-کوډ جوړوونکې RNA‌ګانې دي. له‌دې امله، د جېن یو پراخ او نومهال تعریف، د وراثتي جېنومي لړۍ هر غیرمتمادي کروموزومي موقعیت دی چې د یوه وظیفوي مولفې په توګه څرګند شوي موقعیت یا د جېن د څرګندېدو تنظیمولو له‌لارې د یوه اورګانیزم پر صفتونو باندې اغېزه ښندي.
د جېن ګړنه د ډنمارکي بوټ‌پوهاند، د بوټو فزیولوجیست او جنتیک‌پوه «وېلهلم یوهانسن» له‌خوا په ۱۹۰۹ز کې مطرح شوه. د جېن ګړنه د لرغونې یوناني ژبې له وییکي « γόνος(ګونوس)» څخه اخېستل شوې ده چې د اولاد یا د مثل تولید معنی افاده کوي. From p. 124:  "Dieses "etwas" in den Gameten bezw. in der Zygote, … – kurz, was wir eben Gene nennen wollen – bedingt sind."  (This "something" in the gametes or in the zygote, which has crucial importance for the character of the organism, is usually called by the quite ambiguous term Anlagen [primordium, from the German word Anlage for "plan, arrangement ; rough sketch"].  Many other terms have been suggested, mostly unfortunately in closer connection with certain hypothetical opinions.  The word "pangene", which was introduced by Darwin, is perhaps used most frequently in place of Anlagen.  However, the word "pangene" was not well chosen, as it is a compound word containing the roots pan (the neuter form of Πας all, every) and gen (from γί-γ(ε)ν-ομαι, to become). Only the meaning of this latter [i.e., gen] comes into consideration here ; just the basic idea – [namely,] that a trait in the developing organism can be determined or is influenced by "something" in the gametes – should find expression. No hypothesis about the nature of this "something" should be postulated or supported by it. For that reason it seems simplest to use in isolation the last syllable gen from Darwin's well-known word, which alone is of interest to us, in order to replace, with it, the poor, ambiguous word Anlage. Thus we will say simply "gene" and "genes" for "pangene" and "pangenes". The word gene is completely free of any hypothesis ; it expresses only the established fact that in any case many traits of the organism are determined by specific, separable, and thus independent "conditions", "foundations", "plans" – in short, precisely what we want to call genes.)
د ناتړلو وراثتي واحدونو کشف
د مندل تر هڅو دمخه، د وراثت غالبه تیوري د ترکیبي وراثت یوه نظریه وه، چې د هغې له‌مخې، والدین (لومړنی نسل) د القاح بهیر په لړ کې مایعات سره شریکوي او د راتلونکي نسل د تولید لپاره د لومړي نسل صفتونه سره ترکیب او مخلوط کېږي. چارلس داروین د وراثت په تړاو یوه د «pangenesis»  په نامه تیوري وپنځوله، چې په لرغوني یوناني ژبه کې پان د «ټول، واړه» او ګېنېسیس د «زېږون» یا ګېنوس د «منشا» په معنی دی. داروین، د تکثر پر مهال د مخلوط کېدونکو فرضي ذراتو د بیانولو لپاره د «gemmule» ګړنه وکاروله.
د مندل اثر په ۱۸۶۶ز کې خپور شو، خو وروسته له خپرېدو د پام‌وړ ونه‌ګرځېده، خو د نولسمې پېړۍ په وروستیو کې د هوګو دو فریس، کارل کورنز او اریش فون تشېرمک له‌خوا (چې ادعا یې کوله په خپلو څېړنو کې د مندل پایلو ته ورته پایلې یې موندلې دي) بیا راوسپړل شو. په ځانګړې توګه، هوګو دو فریس د «Intracellular Pangenesis» تر سرلیک لاندې خپل اثر په ۱۸۸۹ز کې خپور کړ. په خپل کتاب کې یې فرض کړی ؤ چې بېلابېل ځانګړي صفتونه، جلا وراثتي لېږدوونکي لري او په اورګانیزمونو کې د ځانګړو صفتونو وراثت د ذراتو په ډول لېږدول کېږي. دو فریس، د داروین د ۱۸۶۸ز کال له تیوري وروسته، دغو واحدونو ته «pangenes» (په آلماني: Pangens) نوم ورکړ.
شل کاله وروسته، په ۱۹۰۹ز کې، وېلهلم یوهانسن د «gene» ګړنه او په ۱۹۰۶ز کې، ویلیام بېتسن د «genetics» ګړنه معرفي کړه، په داسې حال کې چې د نورو له جملې څخه اِدوارد ستراسبګر، د وراثت بنسټیز فزیکي او وظیفوي واحد لپاره لا هم د «pangene» ګړنه کاروله.
د DNA کشف
د شلمې پېړۍ په اوږدو کې، د جېنونو او وراثت اړوند پرمختګونو دوام درلود. د ۱۹۴۰ او ۱۹۵۰ز لسیزو په ترڅ کې د ترسره شویو ازمایښتونو له‌لارې وښودل شوه چې ډي‌اوکسي‌ريبونوکليک اسيد (DNA) د جنتیکي معلوماتو مالیکولي زېرمه ده. د DNA جوړښت د روزالیند فرانکلین او موریس ویلکینز له‌خوا، د اېکس وړانګې کرېستالوګرافي په کارولو سره مطالعه شو، چې د دغې مطالعې له‌مخې، جېمز د. واټسن او فرانسېس کریک د DNA مالیکول دوه‌څانګیز موډل خپور کړ چې جوړه شویو نوکلوتیدي قاعدو یې د جنتیکي تکرار د میکانیزم لپاره یوه قانع‌کوونکې فرضیه ښودله.
د ۱۹۵۰ز لسیزې په لومړیو کې، ټولیز لیدلوری دا ؤ چې، په یوه کروموزوم کې جېنونه د داسې جلا موجوداتو په څېر عمل کوي چې د بیاترکیب له‌لارې بېلېدلای نه‌شي او د یوه مزي پر مخ د مریو په څېر اڼول کېږي. د T4 باکتریوفاژ په rII برخه کې د معیوبو بدل شویو بڼو په کارولو سره د بنزر ازمایښتونو (۱۹۵۵ تر ۱۹۵۹ز) وښودله چې جلا جېنونه یو ساده خطي جوړښت لري او ګنې د DNA له یوې خطي برخې سره ورته‌والی ولري.
په ۱۹۷۲ز کې، والتر فیرز او کاري ډله یې لومړني کسان وو چې د یوه جېن لړۍ یې وټاکله او دغه لړۍ د MS2 باکتریوفاژ پوښښي پروټین ؤ. په ۱۹۷۷ز کې د ځنځیر شلېدنې په طریقه د DNA لړۍموندنې راتلونکی پرمختګ د فرېدریک سنګر له‌خوا ؤ چې د لړۍموندنې د موثریت کچه لا لوړه شوه. د سنګر د مېتود یوه اتوماتیکه بڼه، د «انسان جېنوم څېړنېزې پروژې» په لومړیو پړاوونو کې وکارول شوه.
نومهال تلفیق او ځای‌نیوونکي یې
د مندل جنتیک او د داروین تکامل د یوځای کولو په موخه، د شلمې پېړۍ په لومړیو کې پنځول شوې تیوري‌ګانې د «نومهال تلفیق – Modern Synthesis» په نامه یادېږي او دغه ګړنه د ژولیان هاکسلي له‌خوا رامنځ‌ته شوې ده.
سرچينې
وېشنيزه:د وراثت علم
افغانستان کې لېږد رالېږد
سرچینې
وېشنيزه:لېږد رالېږد وېشنيزه:د افغانستان ټرانسپورټ وېشنيزه:هوایي چلن وېشنيزه:هوایي شرکتونه وېشنيزه:رېل وېشنيزه:ملي بس
دولت وزیري
جنرال دولت وزیري د افغانستان پیژندل شوی پوځي جنرال دی، چې د پوځي دندې تر څنګ یې څو کتابونه هم لیکلي او چاپ کړي دي. ښاغلي وزیري د دفاع وزارت د ویاند په توګه هم دنده ترسره کړې ده. نوموړي ۵۱ کاله په پوځي برخه کې دنده ترسره کړې ده.
زده کړې
ښاغلي دولت وزیري لومړنۍ زده کړې د وزیرو په لومړني ښوونځي کې کړي، منځنۍ زده کړې یې په حربي ښوونځي (لېسه) او لوړې زده کړې یې په حربي پوهنتون کې کړې دي.
نورې لوړې زده کړی یې په مسکو کې د قوماندانۍ په نظامي اکاډمۍ کې کړې دي.
د تحصیل درجه یې د پوځي علومو تر ماسټرۍ بشپړې کړې دي.
نورې پوځي زده کړې
دولت وزیري د نورو زده کړو تر څنګ ځینې نور نظامي کورسونه هم بشپړ کړي دي، چې له هغې جملې یو کال په ترکمنستان کې، یوه نیمه میاشت د هسپانیا په مادرید کې، یوه نیمه میاشت د ترکیې په انقره ترکیه کې، یوه میاشت د نټتو په مرکز بروکسل بلجيم کې، یوه میاشت په هالینډ کې، یوه میاشت په پولینډ کې.
تعليمي او کاري اسناد
دولت وزیري دغه مهم اسناد لري:
د پښتو ژبې د ښه ښونکي سند
د روسې ژبې د نظامي ژباړن سند
د انګلیسيې ژبې د ګرید ټري سند
د حربي پوهنتون څخه د فراغت نيټه او اردو ته د دوهم برید په رتبه وړاندې کیدل
دندې
ښاغلي دولت وزیري د خپل ۵۱ کلن پوځي ماموریت پر مهال پر بېلابېلو ادارو او مقامونو دنده ترسره کړې ده، ځینې یې په لاندې ډول دي:
د بلوک قوماندان
د ټولي قوماندان
د کنډک درستیز وال
د دفاع وزارت د محافظت قطعې قوماندان
د لوی درستیز د دفتر رئیس
د غنډ د اوپراسیون آمر
د ستر درستیز  ۲۳۵ قطعې قوماندان
د ۶۱ ضربتي غونډ قوماندان
د اتمې پلې فرقې درستیزوال
د اتمې پلې فرقې سرپرست
د دفاع وزیر په دفتر کې د پارلماني چارو مسئول
د پارلماني او امور عامه رياست مرستيال او د وزارت د ویاند مرستیال
د د فاع وزارت د ستراتیژیکو اړیکو او عامه امورو لوی. ریئس او د دفاع وزارت ویاند
رتبې
دوهم بریدمن
لومړی بریدمن
تورن
جګتورن تورن
جګړن
ډګرمن
ډګروال
برید جنرال
تورن جنرال
تقاعد
جنرال دولت وزیري په پوځي برخه کې د څه باندې نیمې پېړۍ تر خدمت کولو وروسته په  ۱۳۹۷ لمریز کال تقاعد وکړ.
نښانونه او مډالونه
دولت وزیري تر اوسه   ۱۵ نښانونه او ۱۲ مډالونه اخیستي دي.
یو مډال د پخواني ولسمشر ډاکټر نجیب الله په لاس او دوه مډالونه د ولسمشر محمد اشرف غني له خوا د نوموړي پر سینه ټموبل شوي دي.
په لسګونو ستاینلیکونه د جمهور ریس ، دفاع وزیر او لوی درستیز په لاس ليک..
ژبې
د جنرال دولت وزیري مورنۍ ژبه  پښتو ده، خو په دري، روسې او انګلیسي هم خپل مشکل حلولای شي.
اثار
ادبي غورچاڼ
په جګړه کې د بریالیتوب راز
د ملي اردو په چوپړ کې په پښتو او دري په مطبوعاتو کې د نشر شویو مقالو ټولګه
د افغانستان د وسله وال پوځ تاریخ
دغه راز نن سبا هم ګڼو خپرونو او ویبسایټونو ته د خپل مسلک اړوندې مقالې لیکي.
ناچاپ اثار
د تاریخ پاڼې
زما ژوند او یادونه
خوښې وړ فعالیتونه
ورزش
سیاست
سفرونه
د پخوانی شوروي اتحاد ټولو ۱۵ جمهوریتونو ته یې سفرونه کړي دي. د دې تر څنګ پاکستان، ایران، ترکیه، چين، سعودي عربستان، امارات متحده عرب،  هنوستان،  پولینډ، جرمني، هالنډ، دنمارک، سویډن، بلجیم، فرانسه،هسپانيه، سویس او بریتانیا ته رسمي او غیررسمي سفرونه کړي دي.
یو ځل عمرې ته او یو ځل حج ته هم تللی دی.
سرچینې
د دولت وزیري مرکې
د هغه له خپلو شخصي یادښتونو
د روسیې سترواکۍ پوځي تاریخ
د روسیې سترواکۍ
تاریخپوهان له اوږدې مودې راهیسې د روسیې په تاریخ کې د لوی پیټر واکمنۍ ته ډېر اهمیت ورکوی. پیټر په یوه پراخه، خو له عصري او ټولنیز پلوه په یو وروسته پاتې هېواد کې رالوی شوی و. تزارپه ۱۶۸۲ز کال کې د روسیې د کنټرول په ترلاسه کولو سره د روسیې د دولت، ټولنې او پوځ ټول اړخونه اصلاح کړه، ترڅو له خپلو لوېدیځو ګاونډیانو سره سیال شي. هغه د خپلو ګاونډیانو په وړاندې پراخې جګړې وکړې او لوی شمېر ځوانان یې لوېدیځ ته واستول، ترڅو هغه تجارتونه او مهارتونه زده کړي، چې روسیه په راتلونکي کې ورته اړتیا لري. پیټر ورسته پاتې روسیه په یوې نوې او پرمختللې روسیه بدله کړه او په ۱۷۲۵ز کال کې د هغه له مړینې وروسته، روسیه په ختیځه اروپا کې د سویډن پر ځای د یوه واکمن ځواک په توګه بدله شوه.
د روسیې د تاریخ هغه دوره چې پیټر رامنځته کړی، د واکمن او ځواک تر منځ د نوو اړیکو له امله په مختلفو بڼو کې د سترواکۍ دورې په نوم پېژندل کېږي. د پیټر له واکمنۍ نه د ۱۹۱۷ زکال د اکټوبر تر انقلاب پورې (او د روسیې سترواکۍ ړنګیدل) هغه ته د درناوی په پار ځینې وختونه د پیټرین دورې په نوم هم پېژندل کېږي. په هر حال، د روسیې سترواکۍ تر هغه وخته پورې نه وه رامنځته شوې، چې پیټر د لوی شمالي جګړې په پای کې د سترواک لقب واخیست.
د لوی پیټر لومړي کلونه او واک ته رسېدل
لوی پیټر د تزار الیکسیس او د هغه د دویمې مېرمنې ناتالیا ناریشکینا زوی و، چې د ۱۶۷۲ز کال د جون په ۹مه زېږېدلی و. تزار الیکسیس له دواړو مېرمنو نه له ۱۴نه زیات ماشومان درلودل، چې له دوی نه یوازې درې زامن، فیوډور او ایوان د لومړۍ مېرمنې نه او پیټر له دویمې مېرمنې نه ژوندي پاتې شول. د پیټر پلار په ۱۶۷۶ز کال کې مړ شو او د هغه زوی فیودور د نوموړي ځایناستې وټاکل شو، خو کله چې فیوډور په ۱۶۸۲ز کال کې مړ شو، هغه د واک لپاره هېڅ وارث نه درلود او نه یې کومه روښانه لاره په ډاګه کړې وه. په دې توګه د بویار دوه نامتو کورنۍ، ناریشکینان او میلوسلاوسکي، د ځایناستي ټاکلو لپاره له بېلابېلو وارثانو نه ملاتړ وکړ. ناریشکینانو له پیټر نه په ملاتړ، لومړنۍ بریا ترلاسه کړه او پیټر د ۱۶۸۲ز کال په اپرېل کې د واکمن په توګه وټاکل شو او مور یې د وایسراې په توګه وټاکله شوه. که څه هم په مې میاشت کې د پیټر ناسکه خور سوفیا، چې د میلوسلاوسکي په ملاتړ د بغاوت مشري کوله، واک تر لاسه کړ او د ناریشکینکورنۍ ډېری مهم غړي یې ووژل، چې پیټر یې شاهد و. په دې ډول ایوان د لوی تزار او پیټر د کوچني تزار او سوفیا د وایسرای په توګه معرفي شول. په حقیقت کې، سوفیا د یوې مستبدې په توګه مطلق واک ترلاسه کړ او خپل ناسکه وروڼه یې له واک نه لرې کړل.
پیټر په ماشومتو کې هوښیار او له فزیکي پلوه پیاوړی و. په ځانګړې توګه، پیټر له بېړۍ چلولو فن او پوځي تمریناتو سره لېوالتیا درلوده. هغه د خپلو ملګرو، د اشرافو له زامنو سره جعلي پوځونه جوړول او جعلي جګړې یې ترسره کولې. لکه څنګه چې هغه لوی شو، دا جګړې په منظمو واحدونو، جوړښتونو او ان په ژوندي حربي مهماتو بدل شوي دي. کله چې دوی لوی شول، هغو هلکانو چې له پیټر سره به یې جعلي جګړه کوله، د هغه قوماندانان او نږدې پوځي سلاکاران شول او په پای کې د روسیې د لومړيو دوو ځانګړو ساتونکو جوړښتونو، پریوبرازینسکي او سیمینوفسکي قطعاتو بنسټ یې کېښود. دا دوه قطعات د روسیې د پاچهۍ اصلي برخه وه او د ځوانو اشرافو لپاره د روزنې ځای وګرځېد، چې د لومړۍ درجې سرتېرو په توګه یې دنده تر سره کوله، تر څو پوځي ژوند زده کړي. څنګه چې پیټر لوی شو، سوفیا د یو ځوان وارث پر وړاندې د خپل واک ناامني احساس کړه، نو ځکه سوفیا په ۱۶۸۲ز کال کې، خپل ملاتړي یو ځل بیا بغاوت ته وهڅول، تر څو هغه بېرته واک ته ورسوي. د یادو دسیسو له ډاره، پیټر له مسکو نه وتښتید. په دې سختو ورځو کې، ډېری مشران، تعلیم یافته خلک او د اشرافو زامنو له پیټر نه ملاتړ وکړ. په دې توګه سوفیا دې ته اړ شوه، چې په سوله ییز ډول له واک نه ګوښه شي. د ۱۶۸۹ز کال په اګست کې، پیټر د روسیې د اغېزمن واکمن په توګه وپېژندل شو. په ۱۷کلنۍ کې هغه خپله واکمني  خپلې مور ناتالیا ناریشکینا ته وسپارله، چې تر ۱۶۹۴ز کال کې د هغې تر مړینې پورې یې دوام درلود او د مور له مرګ  وروسته پیټر واک تر لاسه کړ.
لومړي مقررات او پوځي اصلاحات
د ۱۶۹۴ز کال په لومړیو کې، پیټر په ​​ارچنګیل کې د بېړیو جوړولو یوه کارخانه جوړه کړه او په یوازې ځان یې یوه بشپړه بېړۍ جوړه کړه. روسیه د تخصص او متخصصینو له سخت کمښت سره مخامخ وه، چې دا ستونزه  پیټر له مسکو نه بهر ته په تګ سره کمه کړه، هلته له واک نه لرې په ارامه چاپیریال کې هغه د ځینو شیانو جزئیات لکه د بېړۍ جوړول، سمندري تګ راتګ، پوځي جوړښت او د پوځی کلاګانو جوړول زده کړل. پیټر او د هغه نږدې ملګري د تزار په توګه خپل رول جدي نه ګاڼه او ډېری وختونه به يې په نشو او آس ځغلولو او نورو نندارو تېراوه.
کله چې هغه د دولت اداره په غاړه  واخیسته،، پیټر د ماهرو متخصصینو له کمښت سره مخامخ شو، تر څو د هغوۍ په ​​​​مرسته خپل حکومت اداره کړي. رتبې او اصل ته په نه کتلو هغه د روسیې د سترواکۍ له هر ګوټ نه د ماهرو متخصصینو په شمول، د معمول هلکانو، غلامانو، پادریانو، او بهرنیو متخصصینو ګومارل پیل کړل، نو ځکه د پیټر دولت د ټولنې د هر اړخ له نارینه وو نه جوړ شوی و. د دوی په منځ کې ترټولو نامتو  الکساندر ډینیلوویچ مینشیکوف و، چې د پیټر  د ماشومتوب ملګری و او وروسته د پیټر ترټولو وړ مدیر شو. په هماغه کچه چې مینشیکوف فاسد او ځوکمن و، په هغومره اندازه یې د روسیې دولت کې برخه درلوده، نوموړی د روسیې د محکمې له خوا په پرله پسې توګه تر څارنې لاندې و، په داسې حال کې چې یو څه یې خپل مهم موقف هم ساتلی و.
د روسیې د دولت د مشر په توګه پیټر د خپل پوځ عصري کول پیل کړل. پیټر په میراث کې یو څه لوېدیځ شوی پوځ ترلاسه کړ او هڅه یې وکړه، چې له خپلو پخوانیو ااصلاحاتو سره یې یوځای کړي. د پیټر نه مخکې روسیه یو لوی،  نامنظم او ټیټ کیفیت لرونکی پوځ درلود. پوځ هر کال د حاصلاتو د فصل په لړ کې منحل کېده او د روسیې په پوځ کې یوازینی منظم ځواکونه سټرلسي وو، چې د  جګړې په پرتله یې په سیاست کې ډېره ونډه لرله.
پیټر د لوړپوړو افسرانو لپاره، چې د روسیې د اردو مشري یې په غاړه درلوده، نوي ښوونځي او روزنځایونه رامنځته کړل او یو لوی شمېر نارینه یې بهر ته واستول، چې د بهرنیو ښوونکو تر څار لاندې زده کړې وکړي. له غلامۍ نه د خلاصون ژمنې ناکافي موندلو سره، پیټر د سرتیرو راجلبولو پروګرام پیل کړ، چې د هرو ۵۰ کورنیو پر سر د یو سړي غوښتنه یې کوله، تر څو له پوځ  سره یو ځای شي، دا کار ۵۳ ځله تکرار شو او په دې ډول یې پوځ ته  درې سوه زره  نوي سرتیري راجلب کړل.
جنګ نیابتی
The technical concept of an agent was apparently first used in the artificial intelligence community in 1959 to describe the constituents (agents or demons) of a larger self-organizing behavior. [RR, Self] However, within AI its usage did not always relate to computer programs, but to linguistic analysis, particularly in Fillmore's case grammar [Fill]: با توجه به اینکه موضوع این مقاله به هر دو رایانه و قانون حقوقی مربوط می شود، ما معتقدیم بررسی استفاده از اصطلاحات "عامل" و "پروکسی" در هر زمینه آموزنده است. استفاده فنی عامل اصطلاح می تواند به سه دوره همپوشانی مشخص شود. در طول اولین دوره (1960 تا بعد) این اصطلاح توسط جامعه هوش مصنوعی استفاده شد. در طول همان دوره، جامعه طراحان شبکه اینترنت این اصطلاح را به شیوه ای مشابه با خودمان استفاده کرد: سرویسی که از طرف دیگر عمل می کرد. در نهایت، دهه 1990 دهه مأمورین بوده است: مفهوم برنامه های کامپیوتری بالقوه هوشمند و مستقل که با یکدیگر در یک شبکه ارتباط برقرار می کنند، بسیار مبهم است. همچنین در طول این دوره اخیر، اصطلاح پروکسی به طور گسترده ای مورد استفاده قرار گرفت.
مفهوم فنی یک عامل در ابتدا در سال 1959 در جامعه اطلاعات هوش مصنوعی برای توصیف اجزاء (عوامل یا شیاطین) یک رفتار سازمانی بزرگتر ظاهر شد. [RR، Self] با این حال، در داخل AI، استفاده از آن همیشه به برنامه های کامپیوتری مربوط نیست، بلکه به تجزیه و تحلیل زبانی، به ویژه در دستور زبان Fillmore [Fill]:
An agent is one who performs a particular action and this can be reflected in syntax. In English, in an active sentence, the agent is usually referred to by the subject.... A form used to indicate the agent is called 'agentive.' In case grammar, agentive or agent is one of the specified sets of cases. [Bear]
Agents were the subject of papers on intelligent information sharing systems and artificial intelligence throughout the 70 and 80s'. Occasionally, IT related papers used the term as any other discipline would, such as "Computers as an Agent of Change." [Dieb]. Consequently, the use of the term to denote an initiator of action both within the AI/linguistic community and its typical English usage led the term to be used as a substitute of the term "program" when the connotation of autonomy and network interaction were required. عامل یک کسی است که یک عمل خاص را انجام می دهد و این می تواند در نحو منعکس شود. به زبان انگلیسی، در یک جمله فعال، عامل معمولا توسط موضوع مورد اشاره قرار می گیرد .... فرم استفاده شده برای نشان دادن عامل به نام "عامل" نامیده می شود. در صورت گرامر، عامل یا عامل یکی از مجموعه های مشخص شده از موارد است. [خرس]
نمایندگان موضوع مقالات در مورد سیستم های به اشتراک گذاری اطلاعات هوشمند و هوش مصنوعی در سراسر 70 و 80 بود. گاهی اوقات، مقالات مرتبط با فناوری اطلاعات این اصطلاح را مانند سایر رشته ها مانند "رایانه به عنوان عامل تغییر" مورد استفاده قرار داد. [دیب] به همین ترتیب، استفاده از اصطلاح برای نشان دادن یک اقدام در داخل جامعه AI / زبان زبانی و استفاده از زبان انگلیسی آن، این اصطلاح را به عنوان جایگزین واژه "برنامه" به کار برد زمانی که نیاز به تعریف مستقل و تعامل شبکه.
In the client-server model, the part of the system that performs information preparation and exchange on behalf of a client or server. Especially in the phrase "intelligent agent" it implies some kind of automatic process which can communicate with other agents to perform some collective task on behalf of one or more humans. [Free On-line Dictionary of Computing]
While computer agents were the subject of papers for nearly two decades, it was in the 1990's that the term became worthy of appearing in the title. Previously, the key words of related publications were information sharing, computer mediation, collaboration, and cooperation. [Wood] Starting in 1994, specific venues for agent research and discussion, [EWMA, CIKM] as well as a special issue of the Communications of the ACM placed the term prominently in popular discourse. [Comm]
One of the best sources of information on how the terms agents and proxies came to be used in the context of the Internet and Web is the IETF's Request for Comments (RFC) archive. While the first occurrence of agent in an RFC was administrative, [RFC95] its technical debut was instructive in its use with respect to qualifying an agent as a program that resides on and communicates with other programs on a network. در مدل client-server، بخشی از سیستم که تهیه و تبادل اطلاعات را از طرف مشتری یا سرور انجام می دهد. به ویژه در عبارت «عامل هوشمند»، این نوع فرآیند اتوماتیک را نشان می دهد که می تواند با عوامل دیگر برای انجام یک کار جمعی از طرف یک یا چند انسان، ارتباط برقرار کند. [رایگان دیکشنری آنلاین کامپیوتری]
در حالی که تقریبا دو دهه مورد استفاده قرار گرفت، در سالهای دهه 1990 موضوعهای مربوط به مقالات رایانه ای بود که این اصطلاح ارزش دیدن در عنوان را داشت. پیش از این، واژه های کلیدی انتشارات مربوطه عبارت بودند از: اشتراک گذاری اطلاعات، میانجیگری رایانه ای، همکاری و همکاری. [Wood] از سال 1994، مکان های ویژه ای برای تحقیق و بحث در مورد عامل، [EWMA، CIKM] و همچنین یک شماره ویژه از ارتباطات ACM، این واژه را برجسته در گفتمان مردمی قرار داد. [کام]
4.3. Proxy Management
Proxy is a term that originated in the legal community to indicate an entity empowered to perform actions on behalf of another. In our context, a proxy is a manager empowered to perform actions on behalf of another manager. This may be necessary because the manager cannot communicate directly with the managed devices either for security or other administrative reasons or because of incompatible communication mechanisms or protocols. In either case, the proxy assumes the agent role with respect to the requesting manager and the manager role with respect to the managed device. [RFC1090] 4.3. مدیریت پروکسی
پروکسی یک اصطلاح است که در جامعه حقوقی ایجاد شده است تا نشان دهد یک نهاد که توانایی انجام اعمال را از طرف دیگری دارد. در متن ما یک پروکسی یک مدیر است که توانایی انجام اعمال را از طرف مدیر دیگری دارد. این ممکن است لازم باشد زیرا مدیر نمی تواند به طور مستقیم با دستگاه های مدیریت شده برای امنیت یا دیگر دلایل اداری یا به دلیل مکانیسم های ارتباطی ناسازگار یا پروتکل ها ارتباط برقرار کند. در هر صورت، پروکسی نقش عامل را با توجه به مدیر درخواست کننده و نقش مدیر در رابطه با دستگاه مدیریت شده فرض می کند. [RFC1090]
ايچ ای وي يا ايډز (HIV/AIDS) تاریخچه
ايډز د انسان د معافيت کمزوري کوونکي ويروس (HIV) له امله رامنځته کېږي، چې اصل کې په مرکزي او لويديځه افريقا کې د نا انساني تي لرونکو ژوو کې رامنځته شوه. په داسې حال کې چې د ياد ويروس بېلابېلو فرعي ډلو په بېلابېلو وختونو کې انسان انتاني کړ، مګر نړيواله وبا په ۱۹۲۰ ز لسيزه کې د بلجيم کانګو (د کانګو په ديموکراتيک جمهوريت کې ننۍ کېنشاسا “Kinshasa” سيمه) په ليوپولډوېلل “Leopoldville” کې د ځانګړي فشار (-HIV-1) په (M-) فرعي ډلې له راپورته کېدنې څخه سرچينه اخلي.
“HIV” دوه ډولونه لري، چې يو يې “HIV-1” او بل يې “HIV-2” بلل کېږي. لومړی ډول يا HIV-1 يو د دويم ډول په پرتله يو څه زيات زهرناک يا وژونکی دی، په اسانۍ سره لېږدول کېږي او په نړيواله کچه د “HIV” پر ناروغيو د ککړتيا د لويې برخې لامل دی. د “HIV-1” د وبا خپرېدنه له يو ويروس سره نږدې اړيکه لري، چې د “Pantroglodyted troglodyte” د فرعي نوعو په “chimpanzees” (انسان ته ورته غټه افريقايي بيزو) نوعه کې موندل کېږي. ياد ويروس د کېمروون “Cameroon”، استوايي ګينه، ګابون، د کانګو جمهوريت او مرکزي افریقا جمهوریت د مرکزي افریقايي ملتونو په ځنګلونو کې ژوند کوي. د “HIV” دويم ډول (HIV-2) د لېږد لږه وړتيا لري او د “Cercocebus atys atys” په نوم د “sooty mangabey” په نوم خپل تر ټولو نږدې ويروس سره په پراخه کچه يوازې تر لويديځې افريقا پورې تړلی (محدود) دی. “Cercocebus atys atys” د پخوانۍ نړۍ هغه بيزو ده، چې په سويلي سينيګال، ګينه باساو، ګينه، سيراليون، ليبريا او لويديځ ايوري ساحل “Ivory Coast” کې ژوند اوسېږي.
HIV-1 له انسان ته ورته غټو بېزوګانو (“chimpanzees” او “gorilla”) څخه انسانانو ته
پوهان په عمومي ډول مني، چې د “HIV-1” ډلې د بيزو د معافيت کمزوري کوونکو ويروسونو سره خورا نږدې اړيکه لري، چې د لويديځي مرکزي افريقا ځنګلونو د ځنګلي بيزو په نفوس کې ټول نيونکی ويروس دی. په ځانګړي ډول د “HIV-1” هره پېژندل شوې ډله يا له هغه “SIV” سره نږدې اړيکه لري چې د “chimpanzee” غټو بيزوګانو د “Pan trolodytes troglodytes” فرغي نوعې (SIVcpz) په ناروغۍ اخته کوي او يا له هغه “SIV” سره نږدې اړيکه لري، چې د لويې ټيټې ځمکې غټې بېزوګانې “Gorilla” (Gorilla gorilla gorilla) په ناروغۍ اخته کوي، چې “SIVgor” ورته وايي. د ايچ ای وي د لومړي ډول وبا فشار (M يا اصلي ډله) او يو لږ پېداکېدونکی فشار چې يوازې په شمېر کېمروني وګړو کې موندل کېږي (N ډله) په “Pan troglodytes troglodytes” غټې بېزوګانو کې په روښانه ډول له “SIVcpz” څخه تر لاسه کېږي، چې په کېمرون کې ژوند کوي. د “HIV-1” يو بل لږ پېداکېدونکی فشار (P ډله) په څرګند ډول د کېمرون له “SIVgor” فشارونو څخه تر لاسه کېږي. په پای کې د HIV-1 د O ډلې تي لرونکي نيکه هغه فشار، چې ۱۰۰۰۰۰ وګړي په ناروغۍ اخته کوي او زياتره کچه د کېمرون اوسېدونکو او يو څه د هغې له ګاونډيو هېوادونو څخه ده، په ۲۰۰۶ کې تاييد شوې وه، چې “SIVgor” دی. د “HIV-1” وبا M ډله له “SiVcpz” سره خورا نږدې اړيکه لري، چې د سنګا سيند “Sangha River” ته نږدې د کېمرون (معاصر ختيځ ولايت “East Province”) له سويلي باراني ځنګلونو څخه راټوله شوې ده. په دې ډول دا سيمه د اټکل له مخې هغه ځای دی، چې ياد ويروس په کې په لومړي ځل له “chimpanzees” يانې انسان ته ورته غټو افریقايي بيزوګانو څخه انسانانو ته ولېږدېد. که څه هم د وينې په زېرمه شويو نمونو کې د “HIV-1” د لومړنۍ ککړتيا يا انتان د ساري ناروغيو د پوهې (epidemiological) ثبوت او مرکزي افريقا کې د ايډز د پخوانيو حالتونو يا قضيو کتنې ډېرو پوهانو لپاره د دې باور لامل شوې، چې د “HIV-1” M ډلې لومړنی انساني مرکز ښايي په کېمرون کې نه و، مګر د کانګو ديموکراتيک جمهوريت (چې وروسته “Belgian Congo” شوه) او د يو څه زياتې شونتيا له مخې د يادې سيمې په پلازمېنه ښار “Kinshasa” (چې مخکې Leopoldville سيمه وه) کې و.