cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د افغانستان اقتصاد
له گاونډیو هېوادونو سره د افغانستان موجوده تجارتي اړیکي
هغه اهمیت ته په کتو سره چې اقتصاد په نړیوالو روابطو او تحولاتو کې پیدا کړیدی،هېوادونه هڅې کوي تر څو یو تربله خپلمنځي تجارتي اړیکي او روابط سره نژدې کاندي. افغانستان هم د هغو سیاسي تحولاتو د اثر له کبله چې په دې وروستیو کې رامنځته شويدي، وکړای شول له ټولو گاونډیو هېوادونو سره غوره تجارتي اړیکي ولري. د افغانستان د گاونډيو هېوادونو د صادراتي اموالو میزان زیات شوی دی. څنگه چې افغانستان د خوراښه اقتصادي ظرفیت لرونکی دی، کولای شي د گاونډيو هېوادونو تر منځ د تجارتي فضا درامنځته کیدلو په برخه کې مهم رول تر سره کړي. خو افغان لوري ته د گاونډیو کتل او بدل ذهنیت د پاملرني وړ موضوع ده چې گاونډیان تر ډیره افغانستان ته له اقتصادي لیدلوري څخه نه، بلکې له سیاسي بعد څخه گوري. که چیرته په تجارتي او اقتصادی اړیکو کې سیاسي علاقې او سلیقه کمرنگه شي، د دغو گاونډيو هېوادونو ترمنځ ورته اړیکي پیاوړي کیدلای شي او افغانستان په سیمه کې د تجارتي فضا د بهبود په برخه کې خپل مهم نقش تر سره کولای شي. همدا شان نن ورځ افغانستان د تجارت له نظره یو لیبرال هېواد دی، پداسې حال کې چې گاونډي هېوادونه یې له حمایوی تجارتي سیاست څخه پیروي کوي چې دغه سیاست په افغانستان کې د داخلي تولید او استخدام د زیاتوالې هڅې له ستونزې سره مخ کولای شي.
له ایران سره سوداگریزې اړیکي
د ژورو کلتوري او فرهنگي اړیکو له کبله ایران د افغانسان د روابطو په برخه کې ځانگړی مقام لري. پدې برسیره چې ایران د افغانستان د تجارتي لوریو یو مهم هېواد دی، د طالبانو له سقوط او په افغانستان کې د نوي سیاسي نظام د کار له پیل وروسته له غربي گاونډیانو سره د افغانستان د اړیکو پراختیا د یادونې وړ ده. په 2006 م کال کې له ایران څخه افغانستان ته دوارداتو مجموعه 188.68 میلیونه امریکایي ډالرو ته رسیدله چې له چین، جاپان او پاکستان څخه ورسته د وراداتو څلورم ستر رقم دی. په 2006 کال کې د ایران له هېوا دڅخه افغانستان ته په عمومي توگه ماشین آلات او ترانسپورتي وسایط وارېدېدل چې ارزښت یې 6.8 ملیونه ډالرو ته رسیده، د نفتي موادو او روغنیاتو ارزښت یې 30.6 ملیون ډالرو، د فلزاتو او فلزي محصولاتو ارزښت یې 42.2 میلیونه ډالرو، د ټایر او ټیوب ارزښت یې 3.34 ملیونډالر، د ساختماني موادو ارزښت یې 4.1 ملیونډالرو، د ارتزاقې موادو ارزښت یې 7.97 ملیونډالرو، د منسوجاتو ارزښت یې 1.7 ملیون ډالرو، د درملو ارزښت یې 4.1 ملیونډالرو، البسه یې 1.26 ملیونډالرو، قرطاسیه یې 0.33 میلیون ډالرو او تلویزیون یې 7.4 میلیون ډالرو ته رسیدل. خو ایران ته د افغانستان د صادراتو کچه نژدې له نشت سره برابره ده. په 2006 میلادي کال کې له افغاسنتان څخه ایران ته د وړیو د صادراتو مقدار 0.32 زره ټنو ته چې مجموعې ارزښت یې 0.54 ملیون ډالره کیده، د پنبې صادارات چې مجموعې مقدرا یې 0.6 زره ټنه او ارزښت یې 0.06 ملیون ډالر،شحمي حبوبات چې مقدار یې 4.3 زره ټه او ارزښت یې 3.12 ملیون ډالر، طبې بوټي چې مقدار یې 0.45 زره ټه او ارزښت یې 0.28 ملیون ډالره، وچه میوه چې مقدار یې 0.11 زره ټنه او ارزښت یې 0.11 ملیون امریکایي ډالرو ته رسیده، صادر شویدي. چې له افغاسنان څخه ایران ته د صادر شویو توکیو مجموعې ارزښت 5.44 میلیون ډالرو ته رسیده. پدې صورت کې که چیرته له ایران سره د افغانستان تجارتي بېلانس محاسبه کړو، نو په 2006 م کال کې یو بدمرغه کسر پکې لیدل کېږي.سره لدې چې زموږ د شرقې گاونډي په توگه ایران تل غواړي زموږ بازارونه په خپله ولکه کې وساتي چې د نوې نظام په لمړیو کې ایران ته له اړوند موخې سره په تړاو غوره فرصت برابر وو، خو وضعیت ورځ تر بلې تغیرکوي او فعلاً د افغانستان په مارکیټونو کې د ایراني توکیو اخستونکي مخ په کمیدو دي چې تر ټولو څرگند دلیل یې له نورو هیوادونو څخه د باکیفیته او ورته ارزانه موادو واردیدل او د ایراني تولیداتود کیفیت ښکته کیدل دي. د دې تر څنگ دوهم دلیل له افغانستان سره د ایران د ناسمې تجارتي پالیسي له اثراتو څخه عبارت دی.
له تاجکستان، اوزبکستان او ترکمنستان سره د افغانستان تجارتي اړیکي
تاجکستان، اوزبکستان او ترکمنستان د افغانستان گاونډي هېوادونه دي چې نژدې 500 کیلو متره اوږده پوله ورسره لري. د شوروې اتحاد د حاکمیت په وخت کې چې دغه هېوادونه یې هم برخه گڼل کیده، سیاسي او تجارتي روابط د ماسکو له لوري تامین کیدل. کله چې شوروې اتحاد ړنگ شو، دغو هېوادونو د مستقل هېواد په څیر خپل هویت تر لاسه کړ. دغو هیوادونو د داخلي جنگ په کلونو کې تر ډیره ځایه د سیاسي نفوذ له ویرې زموږ له هېواد سره غړند تجارتی روابط پآلل، یوازنی هېواد ترکمنستان و چې له طالبانو سره یې سیاسي او تجارتي اړیکې پرانیستي وې چې پدې برخه کې هم ممکن له ترکمنستان څخه پاکستان ته د غازو د نل لیکي د غزولو هیلو رغنده رول درلود چې د مختلفو هیوادونو گټی پکی نغښتی وي.په افغانستان کې د موقت حکومت له استقرار څخه وروسته له پورته یادو شویو هېواددونو سره د افغانستان اړیکي مخ په ښه کیدو شوې چې له افغانستان سره یې د تجارتي معاملاتو او تبادلاتو مجموعه په لاندې ډول تخمین کړو: چې له اوزبکستان ، تاجکستان او ترکمنستان څخه د وارداتي اقلامو مجموعه په ترتیب سره په 2005 ام کال کې 204 ملیون 30 ملیون و 33 ملیون ډالره وه. معمولاً له دغو هېوادونو څخه ترانسپورتي وسایط، نفتي مواد او روغنیات، ساختماني مواد او وسایل، خوارکي توکي او داسي نور شیان وارېدېدل. افغانستان دغو هېوادونو ته وچې او تازه میوي، غالۍ او ټغرونه، پوستکي او طبې نباتات صادرول. نا ویلي دې نوي پاتې چې له یادو شویو هېوادونو څخه د بریښنا د انرژۍ واردول د دغو هېوادونو مهم صادراتي قلم تشکیلوي. نن ورځ د دې هڅه کېږي چې د تاجکستان برق په لمړي سر کې کابل او له هغه وروسته هغو ولایاتو ته وغزول شي چې د برق لین ور څخه تیریږي. له هغو ټولو اړیکو سره سره چې پورته ور څخه یادونه وشوه، له دغو هېوادونو سره د پراخو امکاناتو با وجود تجارتي اړیکو چندان پرمختگ ندی کړی چې علت یې یوازې په سیاسی مسایلو کې لټولای شو.
د هند له نیمي وچې سره د افغانستان سوداگریزې اړیکې
له هندوستان سره د افغانستان سوداگریزې اړیکې تل غښتلي پاتې شویدي او یوه اوږده سابقه لري. د وخت له تیریدلو سره د پام وړ پر مختگ پکې تر سترگو کېږي. د تیرو وختونو په متمادې کالونو کې هند د افغانسان په خارجې تجارت کې لمړی ځای درلود، د هند بازارونه د افغاني میوه جاتو او طبې بوټو د خرڅلاو لپاره تر ټولو مناسب بازارونه دي. هغه توپیر چې د گاونډیو هیوادونو په پرتله له هند سره په تجارتي اړیکو کې لیدل کېږي دا دې چې په افغانسان کې د حکومتونو او نظامونو څرنگوالي پدې ډول اړیکو باندې چندان اثر ندی شیندلای او دغه اړیکې په ورته توگه ثابتې پاتې شویدی. البته د طالبانو د رژیم په وخت کې دغه اړیکې نسبتاً غړندې وې چې هغه هم د هند او پاکستان تر منځ له سیاستي ترینگلیتا څخه منځته راغلي وې. د هند او افغانستان تر منځ د تجارتي اړیکو د پراختیا په لاره کې تر ټولو ستر خنډ له ترانزیټي ستونزو څخه عبارت دی. لکه مخکې چې هم ورنه یادونه وشوه، د پاکستان او هند تر منځ ترینگلي سیاسي روابط د دې لامل گرزي چې له هند څخه افغانستان ته او یا له افغانستان څخه هند ته د اموالو د لیږد را لیږد پروسه ټکنۍ کړي. پدې صورت کې دغه دواړه هیوادونه یا خو له هوایې لارې خپل تجارت ته دوام ورکوي او یا د ایران د بندر عباس له لارې څخه استفاده کوي چې د فاصلې د لري والي او ترانسپورتي لگښت د زیاتوالي له امله د شیانو په قیمت باندي منفې تاثیر غورزوي. په 2006 ام کال کې له هند څخه افغانستان ته دوارد شویو توکیو ارزښت نژدې 124.7 میلیونه امریکایې ډالرو ته رسیده او په ورته توگه له افغانستان څخه هند ته د واردیدونکو توکیو مجموعې ارزښت 79.36 ملیون ډالرو ته رسیده چې د نورو گاونډیو هېوادونو په پرتله د تجارت د غوره بېلانس څرگندونه کوي.
له روسیې سره دافغانستان سوداگریزې اړیکي
د افغانستان او روسيې تجارتي اړیکي تاریخي سابقه لري. دغه اړیکي د طالبانو له حکومت څخه پرته په بل هر نظام کې مناسبې پاتي شویدی. د دغو اړیکو د ښه والي په برخه کې بېلابېل عوامل رول لري چې دترانزیټي ستونزو نه شتون، سیاسي اړیکي، د بیلابیلو قرضونو ورکول او په ځانگړې توگه بارتري تجارتي اړیکي چې له دواړو لوریو د صادراتو تضمین کوي، د یادولو وړ دي. څنگه چې په شوروي اتحاد کې د مرکزي اقتصاد سیستم حاکم وو، نو همدغه لامل وو چې ټول تجارتي روابط د حکومت له لوري تامین کیدل، همدغه لامل و چې هغه وخت کې له روسیې سره سوداگریزې اړیکي د دولت له لوري تر سره کیدلې، خو نن ورځ دغه تجارت د هغه هېواد له خصوصي شرکتونو سره تر سره کېږي. هغه مهم صادراتي اقلام چې افغانستان یې روسیې ته استوي، له وچې میوې، زیتون، غالیو، پوستکو او داسې نورو څخه عبارت دی. له روسیې څخه زموږ د هېواد واردات په عمومي توگه له نفتي موادو، اهن چادر، سیخ گول، غوړیو، بورې، صابن، برقې سامان آلاتو او داسې نورو څخه عبارت دي. په 2005 کال کې د افغانستان له لوري روسیې ته د صادریدونکو اجناسو مجموعي ارزښت 13 میلون ډالر وه چې په همدې کال کې له روسیې څخه د افغانستان د وارداتو ارزښت 227 میلیون ډالر ته رسیده. د مرکزي آسیا او جنوبي اسیا تر منځ د ترانزیټي لویې لارې په توگه د افغانستان اهمیت: افغانستان نن ورځ غواړي یو ځل بیا د خپل جغرافیایې موقیعت له نظره د اسیا د محور د ارتباطي پله په څیر هغه ډول رول تر سره کړي، لکه په پخوانیو وختونو کې چې د وریښمو مشهور معبر یا لارې در لوده. افغانساتان د منځنۍ او جنوبي اسیا تر منځ د شیانو د لیږد را لیږد تر ټولو غوره لاره گڼل کېږي. منځنۍ آسیا چې نژدې څلور میلیونه کیلومتر مربع خاوره احاطه کوي، د نفتو، گازو، اوسپني، مسو، سرو زرو، سربو، یورانیمو، المونیم، قیمتي تیږو، او داسې نورو په څیر له طبعې منابعو څخه تر لاسه کیدونکي پراخ صادراتي اقلام لري او همدا شان د شیانو د بازار له لحاظه پراخ اهمیت لري. همدغه لامل دی چې بېلابېل هېوادونه د منځنۍ اسیا هېوادونو ته د لاس رسي او ننوتلو هڅي کوي. افغانستان له سوداگریز پلوه د خپل ستراتیژيک موقعیت له کبله چې لري یې، د یوه مناسب مدیریت په ترڅ کې کولای شي د لیوالو هیوادونو له اقتصادي او تجارتي غرایزو څخه غوره استفاده وکړي او په پایله کې د سیمې له هیوادونو سره تجارتي، کلتوري او د پانگې اچونې روابط منځته راوړي. افغانستان هڅه کړیده تر څو پدې برخه کې امکانات او اسانتیاوې برابري کړي. د حلقوي سرکونو اعمار چې گاونډي هیوادونه یو له بل سره نښلوي، خورا اهمیت لري. له ازبکستان څخه د تورخم تر سرحد پورې د اوسپنې دپټلۍ غزولو، له ایران څخه تر هر ات پورې د ورته پټلۍ غزولو او له پاکستان څخه تر چمن یا سپین بولدک پورې د اورگاډي د پټلۍ غزولو په څیر عملي اقدامات د ورته مدعا څرگندي بیلگې دي. افغانستان د هغه د جغرافیایې موقیعت له لحاضه منځنۍ اسیا ته ننوتلو تر ټولو اسانه او مهم معبر دی او کولای شي له منځنۍ اسیا څخه جنوبې اسیا ته د تجارتي پوتانسیل په لیږدولو کې مهم اوبارز رول تر سره کړي.
واردات
نن ورځ افغانستان د پاکستاني، چینایي او ایراني توکیو او اجناسو په مهم استهلاکي بازار باندې بدل شویدی. ځکه د اوږدې جگړې په ترڅ کې د هېواد زېر بنایي تاسیسات له منځه ولاړل، داخلي تولیدات کم شول او د هېواد اقتصاد تر ډیره ځایه په سوداگرۍ باندې اتکا ته اړ شویدی. د باندنۍ سوداگرۍ بېلانس له بده مرغه د وران کسر ښودنه کوي. سره لدې چې له یوه کاله تر بل کاله په هغه کې بدلون را منځته کېږي، خو لدې سره سره دغه تجارت یوازې واردات په بر کې نیسي، چې زموږ خلکو ته له ضرر پرته هیڅ ډول فایده نشي ور په برخه کولای. ځکه پدې صورت کې له افغانستان څخه نغدې پیسې یا سرمایه لیږدول کېږي او افغانستان کومه داسې عایداتي منبع نلري چې دغه ثروت بهیدنه جبران کړای شي. له گاونډیو هېوادونو څخه زموږ هېواد ته د اموالو صادرات، د داخلي محصولاتو د ودې له نظره زموږ اقتصاد ته سخته ضربه ورکړیده. ځکه له همدې کبله زموږ هېواد په مصرفي مارکېټ باندې بدل شوی دی، د اموالو کیفیت ښکته شویدی چې په غیر مستقیمه توگه د افغانستان د داخلي صنعت لپاره یوه ماتې گڼل کېږي. که چیرته موږ عملي ابتکارات تر لاس لاندې ونیسو، د خفیفه صنایعو په برخه کې لنډ مهاله گټورې فابریکې تاسیس کړو او د لبنیاتو، د حیواناتو د روزنې د فارمونو په څیر د غذایې موادو او پلاستیکي تولیداتو پروژې ترلاس لاندې ونیسو، نو له یوه لوري د هېواد والو د اشتغال لامل گرزي او له بل لوري د گاونډیو هېوادونو د بې کیفیته اموالو له وارېدېدلو څخه مخنیوی کېږي. پدې صورت کې بهر ته د افغانستان د سرمایې د وتلو مخنیوی هم کېږي او دغه سرمایه د افغانستان په قلمرو کې په جریان کې لویږي، یوازې د یوه افغان له لاسه د بل افغان لاسته په دوراني توگه انتقال مومي چې د اقتصادي پرمختگ اساس گڼل کېږي. تر څو چې د هېواد اقتصاد یوازې په خارجي تجارت باندې متکي وي او داخلي تولیدات وده ونکړي، نو د اقتصادي نیک مرغۍ خوب مو هیڅکله هم په حقیقت باندې نشي بدلیدلای.
سرچیني او اخځلیکونه
‎
وېشنيزه:د افغانستان وټه وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:اقتصاد
د غيرت چيغه
د غيرت چيغه د اجمل خټک د شعرونو هغه کتاب دی چې د انقلابي شعرونو په لرلو سره په پښتنو کې يې نوم وېستلی
وېشنيزه:پښتو کتابونه
وېشنيزه:پښتو شعري ټولگې
۲۳۱ (عدد)
۲۳۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۳۰ څخه  مخکي او د ۲۳۲ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۳۱:
په کلینډر کې
۲۳۱ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۲۳۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
دځنګلونوتنظيم
ځنګل یا (FOREST) دډېرواومختلفونباتاتودګروپونوديوځاې کېدو څخه تشکيل شوی دی.ددغه نباتاتودګروپونواوټولګېوموجوديت په ځنګل کې په ناڅاپي ډول منځ ته نه دی راغلی بلکه په دوامداره توګه په يو بل پسې دراتګ اواوږدوسيالېونتيجه ده چې يوځنګل ترې جوړشوی دی.په همدې توګه يوه ځمکه هغه وخت اصلاح کيږي چېرته چې نباتات زياتېږي.که چېرته مونږدهغه ځنګلونوتاريخي بهيرته وګورو،کوم چې زمونږپه لاس کې ووهغه ديوکال نه بل کال ته په ثابت ډول ساتل شوي دي.دځنګلونوغلطه اداره اوتنظيم کولاې شي چې دځنګلونوپه معياراوارزښت کې کمی راولي.همدارنګه داخبره دټولولپاره ضروري ده چې ځنګلونوپه ساتلواوروزلوکې ديومديراومنېجرپه حېث برخه واخلو. هېڅ دوه ځنګلونه يوشان نه وي،بلکې يوشان نوعې په دغه ځنګل کې په مختلفوځايونوکې مختلف فعاليتونه ترسره کوي نودځنګلونوتنظيم په لاندې ډول پېژندلی شو!
دځنګلونوتنظيم Forest management
ديوځانګړي هدف لپاره دځنګل درياست دټولواجرايوي، ساينسي، اقتصادي اوټولنيزاصولو عملي تطبيق دځنګل تنظيم بلل کيږي. ياپه بل عبارت دځنګلدارۍ په ادارې،سروې،څېړنې،ساتنې،بيارغونې،جوړونې،پرمختيا،ګټې اخيستنې اودعلمي،فني،تخنيکي اوداقتصادي اساساتوپه کارونې پورې داړونده چاروسمون دځنګلونو تنظيم بلل کيږي. ياپه بل عبارت دځينومشخصواهدافولپاره دځنګل دساينسي ، اقتصادي اوټولنيزاجرايوي اصولوپه کاراچول دځنګل تنظيم بلل کيږي.
NORMAL FORESTS(عادي ځنګلونه)
(۱)شکل:دعادي ځنګلونويوه نمونه ښايي عادي ځنګلونه لاندې اوصاف ولري! ۱:- عادي ځنګلونه صحيح ترکيب اوساختمان لري اوديوشان انواعوڅخه منځ ته راغلي وي په لږوخت کې حاصل ورکولوته تياريږي. ۲:- دعادي ځنګلونو کرل کېدونکي نيله بوټي د ونو د توليداتو لپاره ښه وي. ۳:- دعادي ځنګلونو ريښې په خاوره کې په اسانۍ سره حرکت کولاې شي. ساتل شوی حاصلSUSTAINED YIELD دساتل شوي حاصل تنظيمول په ځنګلونوکې خورازيات اهميت لري،ساتل شوي حاصل تنظيمول دامعنالري چې دفصل څخه داسې دوامداره حاصل اخيستل چې ساحې ته پرې زيان ونه رسېږي.
(۲)شکل:دساتل شوي حاصل يوه نمونه ښايي دساتل شوي حاصل تنظيمول لاندې ګټې لري: ۱:دځنګلونودنامحدوديت جريان ساتي. ۲:يومنظم عايدورکوي. ۳:دکارونوښه تنظيم اود کاريابۍډاډګيرنه ورکوي. ۴: په بازارکې دتوليددپاره دمنظمې تقاضايومناسب رقابت جوړوي. نودپورته ګټوپه اساس دحاصلاتوددوامداره ساتلودتنظيم نظريې ته په کاراچول کيږي،اوهمدارنګه دساتل شويوحاصلاتو يومهم هدف دحاصلاتولوړول دي يو پلان شوی حاصل کولی شي په زياتووجوهاتوسره توپيروکړي چې په لاندې ډول ذکرکيږي. ـــ داوږدې مودې دټول توليدبراورددمختلفوپېداوارودپېشبينۍ دپاره ياډېرزيات وي ياډېرکم وي. ـــ کېداې شي دلږې مودې داقليم تغيراونورشرايط په حاصل کې زياتوالی راولي. ـــ دځمکې اوحاصل طبقه بندي کېداې شي دحاصل دپېشبينۍ څخه خلاف وي. ـــ ځمکه کېداې شي هرکال دتوليددپاره ښه چمتونه وي. ـــ دټولوځنګلونوتوليدي ذخيره کېداې شي دپېشبينۍ سره توپيرولري. ـــ کېداې شي داساسي ځمکې اودونوپه تعدادکې چې په غېرمستقيمه لار دهغې براوردشوی وي غلطي وليدل شي.
(دځنګل دتوليدذخيره اوزياتوالی) FOREST GROWING STOCK AND INCREMENT
دپورتني عنوان دوضاحت لپاره لاندې يوڅواصطلاحات ذکرشوي دي. ۱ – Stand :- هغه ځاې ته وايي چې يولړبوټي پکې شنه وي يادونوهغه ځاې ته ويل کيږي چې يوشان بوټي جوړښت ، حالت، عمر اويوشان طبعي شکل ولري. اودنږدې ځنګلونودحاصلاتوڅخه لوړحاصلات ولري اويوشان لرګينه ټولنه يې جوړه کړي وي. ۲ – Forest crops (دځنګل نباتات):- دځنګل دټولوونوڅخه عبارت دي چې په معلومه ساحه کې شنه کيږي. اوپه لاندې برخوويشل کيږي. A-	Nurse crop:- دونوهغه حاصلات يابوټي چې په ځنګل کې دودې په حال کې وي. B-	Main crop:- هغه حاصل چې درنګړي کولوڅخه وروسته پاتې شوي وي. C-	Subsidiary crop :- دودې هغه برخه چې درنګړي کولوپه نتيجه کې له منځه تللې وي. دځنګل حاصلات ددوۍ په طبعي جوړښت باندې هم دلالت کوي لکه دمثال په ډول خالص حاصل اکثره ديوې نوعې دنباتاتودترکيب څخه لاس ته راغلی وي چې دغه خالص حاصل بايدد80% څخه کم نه وي اومخلوط حاصل دځنکل ددوه ياڅونوعوڅخه ترکيب شوی وي. ۳ – Site Quality :-دامونږته داتشريح کوي چې څومره چارتراشو  پدغه ساحه کې وده کړې ده. Site:- دامريکاځنګل پوهانوټولنې Site ديوې ساحې په معنی استعمال کړی دی کوم چې دايکالوژي په نظرکې نيولوسره دځنګل دتوليداونوروبوټو ظرفيت دمعلومولو،ذخيرې، دونودودې کثافت ، ودې اودونودفاصلې دونوتوضيحات په ګوته کوي Site او Stoking دواړه دځنګل وده اوحاصل څرګندوي. Increments:- دونودودې دزيواتوالی هغه اندازه چې ديوځنګل په ونوکې دعمردزياتوالي سره راځي.کيدايشي دازياتوالی دلرګيوفزيکي غټوالی وي اويانورهغه عوامل وي چې په ونوکې دزياتوالي له امله منځته راځي. Stocking:-هغه حاصلات چې دځنګل څخه لاسته راغلي وي اودځنګل په يوه ساحه کې راجمع شوي وي. Uses of increment (دونوپه وده کې دزياتوالي دپاره داستعمال ځايونه) دونو په وده کې زياتوالی هغه کيفي اوکمي تاثيرات دي چې دځنګل په تنظيم کې له مونږ سره مرسته کوي اودغه دونودودې زياتوالی زمونږ دپاليسۍ اومقاصدوپورې فرق لري.دلرګيوهغه ډولونه چې دکارخانوپه وسيله استعماليږي کېداې شي دونو دوې په زياتوالي يې ضرورتونه پوره شي. دغه پورته خبرې ذکرشوي Increment پدې باند ې متکي دی.
دځنګل په تنظيم کې دوران (Rotation in forest management)
په ځنګلدارۍ کې دوران پدې معنی راغلی دی چې هغه وخت چې ونه دتشکيل څخه تروهلووخت پورې ياحاصل ته رسيدووخت پورې په برکې نيسي. دځنګل دانتخاب په حالت کې دايومنځنې دعمردی چې ونې پکې دوهلولپاره اماده شوي وي دوران څخه اساسي هدف دادی چې ځنګل داسې حاصل ورکړي چې دقناعت وړوي. ترڅوداقتصادپه برابرښت کې پوره ونډه ولري. دRotation تراوسه پورې لاندې ډولونه پيژندل شوي دي. ۱ - Physical Rotation :-په داسې معلوموځمکوکې دنوعودپاره دطبعي ژوندبرابرول دي چې په طبعي ډول وي. ۲ - Silvicultural rotation  :-پدې دوران کې يوه نوعه خپله وده اوتوليدپه يوه معلومه ساحه کې ساتي. ۳ - Technical Rotation :- پدې کې يوه نوعه دخاص استعمال اومعلومې اندازې سره زيات حاصل ورکوي. ۴ - Rotation of the Greatest volume production  :- پدې ډول دوران کې دحاصلاتودزيات کلني مقداراندازه څرګنديږي چې دعمرسره توليدبرابروی. ۶ - Financial Rotation : -پدې دوران کې زياته خالصه ګټه ديوې ساحې څخه په لاس راځي. Thinning(رنګړي کول) رنګړي کول هغې قطعې ته ويل کيږي کومه چې په يونارسيدلي ځنګل کې دپاتې کيدونکوونو دودې اوشکل دښه والي په منظورترسره کيږي خوچترپه کې په دايمي ډول نه پرانستل کيږي.
درنګړي کولوډولونه (Kinds of thinning)
درنګړي کولوهغه ډولونه کوم چې په ځنګلونوکې په کاروړل کيږي.په لاندې ډول دي. (1ميخانيکي رنګړي کول (Mechanical Thinning):- درنګړي کولوهغه ډول دې چې پکې دځينې اصولوپه اساس ټاکل شوې ونې قطع کيږي يعنې په متناوبوقطارونوکې ونې په متناوبو قطارونوکې متناوبې ونې اوياهردوهم ،دريم ،څلورم وغيره قطارپکې له مينځه وړل کيږي . ددې ترڅنګ پکې دهغې کم ترکمه فاصلې په اساس چې ديوې معياري لښتې (امساء) پواسطه اندازه شوي وي ونې قطع کيږي درنګړي کولو داډول په هم عمره ځنګلونوکې ترسره کيږي اوقطارې رنګړي کول (Line thinning) هم ورته ويل کيږي . (2معمولي ياله ښکته خواڅخه رنګړي کول(Ordinary thinning):- کله چې فصل له لومړيومرحلوڅخه اووځي اودچترتوپيرپکې پيل شي ،ميخانيکي رنګړي کونه خپل ارزښت له لاسه ورکوي داهغه وخت دی چې پکې په رقابت کې وړاندې تللې اووروسته پاتې انواع پيژندل کيږي پدې وخت کې هم رنګړي کولوته اړتياليدل کيږي چې پدې رنګړي کونه کې وروسته پاتې ونې ليرې کيږي څرنګه چې پدې رنګړي کونه کې قطع دچترلاندېنيو کلاسونوڅخه پيل اوپه تدريجي توګه دپورتني چتر په لوري ځي چې شکل يې په لاندې ډول دی.
(۳)شکل :دمعمولي رنګړي کونې يوه نمونه ښايي (3دتاجونورنګړي کول (Crown thinning) : دې ډول رنګړي کونې ته French thinning، High thinning اويا Thinning from above هم وايې پدې طريقه کې رنګړي کول په خاصه توګه دغالبوونوڅخه شروع کيږي پدې ډول رنګړي کونه کې ناروغه ،خرابې ،کم ارزښت لرونکې غالبې ونې په مکمل ډول ليرې کيږي لکه په لاندې شکل کې.
(۴)شکل:دتاجونود رنګړي کونې يوه نمونه ښايي (4ازاده رنګړي کونه	Free thinning:- درنګړي کولوهغه ميتوددی چې پکې يوشان فاصله لرونکوانتخاب شووونوباندې تمرکزکيږي(دغه ونې elitesياalphaونې نوميږي)دغه ونې تربلوغت يااخرنۍ يوې يادوه عملياتوپورې ساتل کيږي .پدې ډول رنګړي کولوکې دهغه نورو ونولرې کولوته پاملرنه کيږي چې ددوۍدمطلوبه ودې مخه يې نيولي وي .چې شکل يې په لاندې ډول دی.
(۵)شکل :دازادې رنګړي يوه نمونه ښايي (5پرمختللې رنګړي کونه  (Advance thinning):- دهغه رنګړي کونې څخه عبارت دې کوم چې په هم عمره ځنګلونوکې دsuppression په طمع ترسره کيږي درنګړي کونې داطريقه دCraib او O’Connor لخوادWattleاو pine په کرونده کې چې په جنوبي افريقاکې ترسره شوې نوپدې وجه دې ته Craib thinning هم وايې ددې رنګړي کونې چې څومره طريقي تشريح شوي . کاري پلان(WORKING PLAN) کاري پلان دادراې يوه ليکلې برنامه ده ، ددوامداره پاليسۍ اقدام، کنټرول اودځنګل ساتنې په مقصدوي. کاري پلان په جرمني کې ترتيب شوی دی چېرته چې علمي ځنګلدارۍ هم پرمختګ کړی وو . دکاري پلان اسنادپه دوه برخوکې ليکل شوي دي. لومړۍ برخه.يې تشريحي اودځنګل سره تړاولري اوهمدارنګه په ځنګل پورې مربوط موضوع ګانو اومعلوماتوته کوم چې په يوه سيمه کې موجودوي. اوددې سره سره مونږته دتيروطرزالعملونوتجزيه هم په ګوته کوي کوم چې په ځنګلونوکې شوي دي. نولدې امله لومړبۍ برخه ددوهمې برخې اساس تشکيلوي . له کومې څخه چې زمونږدوهمه برخه جوړه شوې.داکولاي شوچې ووايوځنګل ساتونکي لومړني کسان وو په دنياکې چې يوليکلي پلان يې دفعاليتونوبرابرکړ. تردې چې لفظي ليکلی پلان په ادارې ژبه وروسته عام شويوه عادي دوره دکاري پلان لس کاله ده. يوجوړشوی کاري پلان په ځنګلدارۍ کې هڅه کوي ترڅوڅلوروبنيادي پوښتنوته ځواب ورکړي لکه څومره ، څنګه، چيرته اوکله يوځنګل دقطع کولوڅخه مستقيماً دځنګل په پرمختګ کې کومک کوي اوهڅه کوي چې يوقوي توليداوحاصل د ځنګل نه لاس ته راوړي. دکاري پلان ترتيبول دمختلفوفکتورونوتوجه اوملاحظې ته ضرورت لري دمثال په توګه روزل شوي کارکوونکي اودکافي فرسونل موجوديت ، دمزدورانوموجوديت ،دموجوده مهارتونوکچه ،مواداووسايل ،دزيربناوپرمختګ ،وضعيت ، انتقال اسانتياوي، اودبازارغوښتنه دتياروشووحاصلاتولپاره اوداسې نوروفکتورونوته ضرورت لري يوکاري پلان بايدلاندې برخې ولري:-
دکاري پلان ساختمان چې دOSMATON وړاندې کړی دی په لاندې ډول دی! ۱) پېژندنه     ۲) مقدمه         ۳) دعنوانونولست          ۴) معرفت دکاري پلان برخې په لاندې ډول دي لومړی باب دموجوده حالت سروې :-چې په دې کې لاندې برخې شاملې دي (A ځنګل اودساحې خصوصيات (B دکښت پرسونل (C دمالي اوکاري سازمان اداره اوتنظيم دوهم باب دکاري پلان اساس:- چې په دې کې لاندې برخې شاملې دي لومړۍ برخه:-داوسني اوراتلونکي حالت پلان دوهمه برخه:-اوږد مهاله پلان دريمه برخه:-دتريتمنت انتخاب څلورمه برخه:-دکاري پلان بهرنۍ اجزاوې دريم باب دکښت دپرسونل اداره او دکار جريان:-چې په دې کې لاندې برخې شاملې دي لومړۍ برخه:-دادارې اهداف اومقاصد دوهمه برخه:-سيلويکلچري سيستمونه دريمه برخه:-دحاصل ټولول څلورمه برخه:-دRegeneration اوTendingعمليات پنځمه برخه:-دحاصل استخراج شپږمه برخه:-دراتلونکي تخمين څلورم باب دساحې عموميAdministration:-چې په دې کې لاندې برخې شاملې دي. لومړۍ برخه:-د اور حفاظت دوهمه برخه:-دقوريي څخه دکوچنيونيالګيوغوښتنه دريمه برخه:-ګټه اخيستنه او اقتصادي پرمختګ څلورمه برخه:-ساختماني کارونه پنځمه برخه:- دجايداد اداره او تنظيم شپږمه برخه:-مالي اواداري تنظيم پنځم باب ضميمې
LOGGINGچپه کوونه
په داسې ډول تعريفولی شو چې ټولې هغه کړنې کومې چې دونو،اود ونوديوې برخې دقطعه کولو                 او د تر لاسه شويو حاصلاتو رسول دي د استهلاک تر ځاې پورې. Logging system بايد پلان او ډيزاين شي تر څو د خلکو ماشينونو، پېسو او وخت څخه سمه استفاده وشي لکه په لاندي شکل کې.
(۶)شکل :دچپه کونې يوه نمونه ښايي Factors affecting logging(هغه فکتورونه چې په چپه کونه باندې اغېزه کوي) ۱ – Terrain (د ځمکې شکل) : که چيرته ميلان لرونکې ساحه بيخي عمودي وي ميکانيزه عمليات يې ممکن نه وي .ميلان پهTimber breakage باندې پراخه ا غيزې لرې په ميلان لرونکې ساحو کې کارکول هم ډير سخت او له خطره ډک وي همداراز ډير وخت هم په بر کي نيسي او ډير مصرف ته اړتيا لري. همداراز Ground vegetation  اندازه هم دغه ټولې عمليې د تاثير لاندې راولي چې له امله يې حفاظت تر تاثير لاندې راځي. ۲- Lean of trees (دونو کوږوالی) د ونو کوږوالي هم د سلوپ سره فرق کوي او دونودقطعه کولو عمليات تر تاثير لاندې راولي د ونو کوږوالی په ميکانيزه عملياتو کی دومره لويه ستونزه نه ګڼل کيږي. ۳-Defects (عيبونه يا نيمګړتياوې ) هم د ونو دارزښت راټيټونکي دي چي له امله يې د چپه کولو عمليات تر تاثير لاندې راځي په ډيرو عيبناکو ساحو کې کار کول له ډيرو خطرونو څخه ډک وي. ۴- Wind fallen trees (د بادونوپه واسطه لويدلې ونې ):-د باد په واسطه راغورځيدلې ونې هم ټولې عمليي له خنډ سره مخ کوي او پدې ډول د چپه کولو اغيزې تر تا ثير لاندې راولي ددوې له  کبله دونو ماتېدل هم رامنځته کيږی. ۵- Stand composition :دولاړوونوحالت عمومآ په هغوساحو کې چې ديوعمرلرونکې ونې پکې ولاړې وي، نسبت هغو ساحوته چې دبيلا بيل عمرلرونکې ونې پکې ولاړې وي کارکول نسبت اسان دي. ۶- stand density دونوګڼوالی د ونو حاصل کم او قيمت زيات وي. ۷-  skill of the operation :دځنګل دعملياتومهارت تجربه او مهارت هم موثريت او حاصل تر تاثير لاندې راولي. ۸- cutting pattern :دقطعه کولوډولونه ټولې هڅې بايد سيستماتيکې اوغېراتفاقي (غيرتصادفي وي) هغه نور عوامل کوم چې چپه کول تراغېزې لاندې راولي عبارت دي له موسم، اقليم او فاصله  او داسې نور. Characteristic of new species to be introduced in a pasture land (يو څړ ځاې ته د نوو معرفي کيدونکو انواعو خصوصيات ) : هر کله چې د علوفه جاتو داصلاح په خاطر په ساحه کې دګراسونو د ورايټيو معرفي په نظر کې نيول کيږي ،ددغو نوعو انتخاب  ډير احتياط ته اړتيالري. دغه ډول انواع بايد لاندې خصوصيات ولري : 1 – بايدپه ډېره اسانۍ سره وده وکولی شي. 2 – دغه انواع بايددکښت سختو عمليو ته اړتياونلري. 3 – دغه نوعې بايددبيابيا ځلې دقطعه کيدنې په وړاندې مقاومې اوسختې وي. 4- دغه نوعې بايدداوبو کمې اندازې ته اړتيا ولري. 5 – بايد په ډير زردخپريدواودځمکې د پوښولو وړتيا ولري. 6 – بايددغه ورايټي لوړحاصل ورکونکې وي. Silvicultural system (سلويکلچري سيستمونه):-د سلويکلچري فعاليتونو(عمليو) يوه مجموعه ده، د کوم پواسطه چې دځنګل دنباتاتو ساتنه ،حاصل ټولونه يا هم د يو نوي نبات پوسيله د زوړ نبات عوض کول تر سره کيږي د سلويکلچري سيستم بيلا بيل ډولونه په لاندې ډول دي. Selection system:انتخابي سيستم: داهغه سيلويکلچري سيستم دی چې په کې دبيانوي کولو لپاره په ټوله ځنګلي ساحه کې تقسيم تر سره کېږي او په نتيجه کې يو متفاوت عمر لرونکی ځنګل لاسته راځي.
(۷)شکل:دانتخابي سيستم يوه نمونه ښايي Clear felling system : دبشپړقطع کولوسيستم: له هغه سيلويکلچري سيستمونو څخه عبارت دی، چې پکې د رسېدلي فصل يو شان ساحې په دوام داره توګه د يو ځل عملياتو په ترڅ کې په بشپړه توګه قطع کيږي قطع شوي ساحه په طبيعي يا مصنوعي ډول بيرته نوې کيږي.
(۸)شکل:دبشپړقطع کولوسيستم يوه نمونه ښايي Sheller Wood System دا سيستم بيا لاندې ډولونه لري. (a) Uniform system دا يو ډول Shelter wood سيستم دی چې په ډله ييزه بيا نوي کونه تمرکز کوي. په دی سيستم کې د يوي لويې ساحې چتر يو شان خلاصيږي تر څو يو شان نيالګي منځته راوړي په دې سيستم کې د پورتنيو اهدافو لپاره په هر هکتار کي د ۱۲-۱۵پورې ونې پريښودل کيږي.
(۹)شکل:ديونېفورم سيستم يوه نمونه ښايي Group shelter wood system(b):-دا هغه سيستم دی کوم کې ،چې د بيا نوي کولو په منظور قطع په شيندل يا تيت شوي ګروپي شکل صورت نيسي.يعنې د ساحي په مختليفو برخو کې د ونو يو ګروپ قطع کيږي په دې ميتود کې (Advanced growth)  هڅول کېږي تر څو نوي فصل منځ  ته راوړي په دې کې ځوان فصل متفاوت عمر لري بلکي د ژوند ددوران په اخر کې هم عمره او مؤزن جوړيږي
(۱۰)شکل:دګروپي سيستم يوه نمونه ښايي
Irregular shelter wood system(c) :-دا هغه سيستم دی کوم کې چې قطع کونه د احاطې د يوي خوا نه د بلي خوا پوري د قطار په شکل تر سره کېږي.عموماً د باد مخالف جهت ترسره کېږي. ددې مهم هدف دادی ترڅو د باد څخه ژغورنه ترلاسه کړو. .(۱۱)شکل: دغېرمنظم شلټرووډ سيستم يوه نمونه ښايي Sample coppice system: 1)	ټولي زړې ونې په مکمل ډول قطع کېږي. 2)	دوباره ټوکيدنه د بې تنې کاپيس څخه رامنځ ته کېږي. 3)	د پسرلي د شروع نه مخکې بايد زيات کاپيس ترلاسه شي. 4)	د سټي لوړوالی بايد ډير ټيټ نه وي ترڅو د حيواناتو په واسطه خراب نه شي او يا هم خوسا نه شي. همداشان سټه بايد ډيره لوړه هم نه وي چې دا ښايې د سټې د چاوديدو سبب شي. 5)	په متوسطه اندازه د سټې لوړوالی بايد ۲۵-۱۵ سانتي متر پوری وي. 6)	د سټي قطع کول بايد په مايل شکل تر سره شي ترڅو د باران اوبه ورداخل نه شي. 7)	د ساتنې عمليات يې په دوهم کال شروع کيږي. 8)	رنګړي کول د اداري د وينا مطابق ترسره کېږي. 9)	تر لاسه شوی فصل به هم عمره نه وي (۱۲)شکل:دساده کپيس سيستم يوه نمونه ښايي Coppice with standard: دا هغه سيستم دی په کوم کې چې نيالګي او د مختليفو عمرونو ونې په کاپيس ځنګلونو کې د مختليفو مودو لپاره ساتل کېږي.د ساتل شوو معياري ونو موده شايد د کاپيس د ژوند دوران څو چنده وي ددې مهم اهداف په لاندې توګه دي. 1)	د غټ سايز چارتراشو لاسته راوړل. 2)	د يخوهنې په مقابل کې دفاع ترلاسه کول. 3)	کاپيس ځنګلونه لاپسې هم ښه کوي. 4)	 کاپيس د نيالګيو طاقت برقرار ساتي. 5)	د يوي ټاکلي سيمي څخه زيات عايد تر لاسه کيږي. دا به دوه چته ځنګل مينځ ته راوړي لاندې چت به يې هم عمره کاپيس ځنګل وي خو پاسنی چت به يې مختلف عمرونه ولري. په همدې توګه هر چت د ژوندځانکړی دوران لري.
(۱۳)شکل:دمعياري کپيس سيستم يوه نمونه ښايي Regenerationsدوباره نوي کېدل د يو نبات عوض کول د بل پواسطه دوباره نوي کېدل بلل کيږي کله چې دغه دوباره نوي کېدل د انسانانودلاسوهنې پرته په طبعي ډول ترسره شي ديته Natural Regenerationوايې اوکه چيرته دانسانانودلاسوهنې په اساس ترسره شېArtificial Regeneration بلل کيږي. لکه په لاندې شکلونو کې!
(۱۴)شکل:د بيانوي کېدلويوه نمونه ښايي Merits Of Artificial Regeneration  د مصنوعي  بيانوي کېدلوګټې:- •	ډکې او مناسبې تنې يا ساقې لري. •	د انواعو د ترکيب تنظيمونه کوي. •	د ځنګل دکارپه ټولو مراحلو کې د توجو متمرکز کيدل. •	چټکه وده چې د امله يې د هرزه ګياوو او نورو خطراتو اندازه کميږي. •	د ښه او اقتصادي عايد تر لاسه کول. Merits Of Natural Regeneration   دطبعي بيانوي کېدلو ګټي :- ▪	د خاورې کمه ښکاره کېدنه. ▪	دمزدور اقتصاديت. ▪	ارتجاعيت. ▪	دپرمختللي يا ډيرې عالې ودې ترلاسه کول. ▪	دامراضو او افاتو پواسطه د متضرره کيدو کم چانس. ▪	د مخلوط ځنګل ترلاسه کول. ▪	ټيټې بيې. Forest management دځينومشخصواهدافولپاره دځنګل دساينسي ، اقتصادي اوټولنيزاجرايوي اصولوپه کاراچول دځنګل تنظيم بلل کيږي. Compartment:ـ ديوې ځنګلي ساحې هغه دايمي حددی چې ديوې ساحې دموقعيت، مشخصې اوريکارډپه مقصد ټاکل کيږي. دځنګل دتنظيم په اساس Compartment بلل کيږي. Coupe :- هغه ساحه چې په يوه ځانګړي کال کې قطعه کيږي يوکلن قطعه کول بلل کيږي. Working circle :- يوه ځانګړې ځنګلي ساحه چې دمشخصوځانګړنوديوې مجموعې لاندې ديوه مشخص هدف لپاره غوره کيږي Working circle بلل کيږي. Felling series:- يوه ځنګلي ساحه چې دتنظيم دمقاصدواوياديوه Working circle دټاکلولپاره محدوديږي. Felling series اهداف : ۱ - دمنطقې ياساحې دمنجمنټ اومارکيټ دشرايطومطابق دقطعه کوونې اوRegeneration دعمليووتقسيم بندي کول. ۲ – دحاصل په اساس دهرعمردکلاس مناسبه طبقه بندي. Cutting section:- د Felling series يوفرعي فايلم دکوم هدف چې په ځينې ځانګړوروشونوکې د Felling تنظيم کول دی. Periodic black:- دځنګل يوه برخه کومه چې په يوه ځانګړي وخت کې Regeneration اويابل تريتمنت دټاکلولپاره تعينيږي. Area of periodic block =A.P/R                   ددوراني بلاک ساحه P=Regeneration period                  دبيانوي کېدلودوران R=Rotation            دوران A=area                    ساحه
Permanent periodic block :- پدې ډو ل بلاک کې Felling series په periodic block بلاک ويشل کيږي کوم چې په ځمکه باندې په دايمي ډول نښاني کيږي. کوم چې متصل وي اوديوه لازم تناسب سره مربوطه Age Classes په برکې نيسي.
Scope of forest management دځنګل دتنظيم ساحه
(۱۵)شکل : دلوڅوريښوسره دبوټوکرلويوه نمونه ښايي -2دريښودخاورې سره دبوټوکرل(Notch planting) :- يوه V شکله جوړښت دی کوم چې دکندې دايستلوپه عوض په خاوره کې جوړيږي اوبوټي پکې کرل کيږي. داډيرچټک اوبسيط ميتوددی دلومړي ميتودپه نسبت باندې دغه ميتودپه شګلنوساحواوسپکوخاورولپاره وړانديزکيږي. بيل په يوطرف په ځمکه کې وهل کيږي اودغه خاوره يوطرف مقابل ته نيسي بوټي په دغه V ډوله جوړښت کې ايښودل کيږي. بيابيل ويستل کيږی کله چې بيل ويستل شي نوخاوره په اتوماتيک ډول راځي. که چيرته خاوره خپله رانشي نوپه څنګ کې بل Notch وهل کيږي. ددې لپاره چې لومړنی Notch ډک شي .د Notchپه کرنه کې په عمو مي توګه بوټي دخپلوپوره ريښوسره کرل کيږي. اوژرزرغونيدونکي تخمونه هم پدغه ميتودسره کرل کيږي.
3 – دځمکې دبال سره دنيالګيوکرنه(planting with Ball of Earth) :- دهغوانواعولپاره دغه ميتودوړاندې کيږي چې ريښې يې دخاورې څخه بهرخپل ژوندله لاسه ورکوي.بوټي بايددخاروسره دځمکې څخه ويستل شي همدغه دخاورې دحصې څخه ونيول شي اودتنې (Stem)څخه بايد ونه نيول شي.دغه بوټي دډېراواوږدوخت لپاره کيدايشي چې ژوندي پاتې شي. اوترهغه به مړه نشي چې دکرنې پروسه سسته شوې نه وي. خاوره دريښوسره تړلې وي کوم چې کولاي شي دڅوورځولپاره دنبات لپاره غذاوړاندې کړي.چې شکل يې په لاندې ډول دی.
(۱۶)شکل: دځمکې دبال سره دنيالګيوکرنې يو نمونه ښايي 4– دلوښوياقوطيوسره کرل(Planting with Containers) :- لوښي کيدايشی چې له هرډول موادولکه کانکريټ ، خټه ، لرګی ياپلاستيک څخه جوړشوي وي. چې ځينې دلوې اندازې لرونکي وي. لکه دډالډاغوړيو، دلمرګلي دغوړيواوداسې نورروټيمانوڅخه وي. بوټي په لوښوکې په نرسريوکې ختلي وي. اوبياساحې ته دکرنې لپاره انتقاليږي. دلته هيڅ خطردنيالګيوپه انتقال کې موجودنه دی. دحقيقي کرنې څخه مخکې لوښي بايدلری کړی شي اوپلاستيکي کڅوړې بايدپرې کړی شي دقوطيوقيمت پدغه ميتودکې غيرمفيددی مګرددې نتيجه اودټوکېدنې فيصدي په لوښوکې زياته ده.
(۱۷)شکل: دلوښوياقوطيوسره دنيالګيودکرلو يو نمونه ښايي 5– ژوره کرنه (Deep planting) :-دژورې کرنې څخه معنی داده چې دنيالګيوکالربايددخاورې په سطحه کې ښکته وي اودتنې يوڅه حصه هم په خاوره کې ډوبه شي. دغه ميتودپه وچوساحوکې قبوليت وړدی چېرته چې سطحي خاورې ډېرې وچې وي .مګرژورې طبقې لندبل ساتي.شکل يې په لاندې ډول دی.
(۱۸)شکل:دژورې کرنې يو نمونه ښايي
6 -مهرشکله کرنه(Stump planting) :-دادريښودښاخونوقلمې  دي اودريښودښاخ دلښتوپه ډول شاخه برې شوي وي. دغه اندازه کيداي شي تفاوت ولري مګرعمومي توګه ۹ حصې ريښه او۳حصې ښاخ وي يا۲/۱ په نسبت وي. اواسانه ده چې وکرل شي په هغه صورت کې چې دبوټی لپاره غذااواوبه سرچينې موجودې نه وي. کوم چې ورته داوږدژونداجازه ورکوي. دابايدهم مشاهده شوي وي دټاپه شوونيالګيواستعمالول دتنې اوريښې دريښودروستېدنې سره مخ کيږي. په عمومي توګه اجراکيږي. دټاپې ميتوددترټولوښه ميتوددی دکرنې. هغه نوعې چې پدغه ميتودسره کرل کيدايشي عبارت دي له شيشم ، توت، اونوروڅخه.
(۱۹)شکل:دمهرشکله کرنې يوه نمونه ښايي 7 – دښاخ اوتنې قلمې (Branch and Stem cutting) :- پدغه ميتودسره دقلموپه شکل سفيدار، ولې، اوداسې نورنباتات کرل کيږي.چې شکل يې په لاندې ډول دی.
(۲۰)شکل : دښاخ اوتنې قلمو يوه نمونه ښايي 8– دريښوقلمې(Root cutting):- سفيدارپدغه ميتودهم کرل کيږي. هغه نباتات چې دريښوسکرتوليدوي اودخالص طبعي شرايطولاندې په ځانګړي ډول دريښوقلموپه ذريعه تکثريږي. لکه Aesculus, Albizia ,Robinia اوداسې نور. تازه ښآخونه دريښوله غوټوڅخه وده پيل کوي.شکل يې په لاندې ډول دی. (۲۱)شکل: دريښوقلمويوه نمونه ښايي 9 – رايزوم(Rhizome) : دادځمکې لاندې ساقه ده باڼس کيدايشي په دغه طريقه وکرل شي.چې شکل يې په لاندې ډول دی.
(۲۲)شکل:درايزوم يوه نمونه ښايي 10– په ګلدانونوکې کرنه(Brick planting) :-پدغه ميتودکې نودې په نرسرۍ کې په خاورين کنډولونوکې ختلې وي.اودګلدان په مخ کې يوه خلاوي. چې دغه په ښه خاوره ډک شوي وي اوبوټي پکې رازرغون شوي وي. کله چې بوټي اماده شي بيادغه بوټي دغه ګلدانونوڅخه ويستل کيږي اوجلاکرل کيږي. دغه ميتودپه شګلنودښتولرونکوساحو کې دقبوليت وړدی چېرته چې دشګودغونډيوستونزه موجوده ده تاوان يې دادی چې ګلان دخامې خاورې څخه جوړشوي وي اوزيات وزن لري.چې شکل يې په لاندې ډول دی.
(۲۳)شکل :د ګلدانونود کرنې يوه نمونه ښايي دکرلوطريقې(METHODS OF SOWING) ۱- بشپړه تخم شيندنه (دتخم ازادانه شنيدل) دتخم ازادانه شيندل بايد په هغه ځمکې کې سرته ورسيږي چې مخکې ترمخکې قلبه شوي او اماده شوي وي ،همدارنګه هغه ځمکې که نه وي قلبه شوي او اماده شوي لکه په شګلنو ځمکو او دواورې دپاسه چې غالباً د فرانسې په جنوب  او يا دسکندوينا هيوادونوکې،سرته  رسيږي  هم  دغوره پايلولرونکې دي. دنړي په  پرمختللو هيوادونو  کې بشپړه تخم شيندنه دطيارو پواسطه چې په يوساعت کې له (۳۰۰-۲۰۰) هکتاره پورې ځمکه کې تخم شيندلی  شي سرته رسيږي. (۲۴)شکل : دتخم ازادانه  شنيدلو يوه نمونه ښايي ۲- نا بشپړه تخم شيندنه ددې لپاره چې دځنګل دټولې ساحې دقلبه کولو او اماده کولو مصارفونه مومخنوی کړی اوسي اودتخم په اندازې کې کموالې منځته راغلی وي دتخم شيندنې دنابشپړه شيدنې څخه چې په ترتيب سره په راتلونکې کې روښانه کېږي استفاده کېږي. (الف) دشو ديارو په خظونو کې دتخم شيندل دتخم دانوعه شيندل په هموارو ساحو اوياپه هغه ځمکوکې چې کم ميلان ولري او قلبه کېدلی شي عملي کېږي.په داسې مواردوکې دشو دياري خطونه يوله بل څخه (۱-۲)متروپه فاصلي سره قرارولري دتخم لپاره اصلي بستر جوړوي،دونو تخم دشوديارې خطونو دقاعدې په برحه کې د(m۱-۵,۰) متروپه فاصلي سره (دلويو تخمونو لپاره) او يا نسبتاًګڼ ( دوړو تخمونولپاره ) دلاس يا ماشين پواسيله دهغې دجسامت په اندازې سره دخاورو پواسطه پټيږي.دشوديارو په خطونوکې دتخمونو کرل  په ځنګلي کرنه کې يوله  ارزانه اواقتصادي ميتودو نو څخه شميرل کېږي دبلوط،غوزانو،پسته او نورو تخمونو په برحه کې غوره پايلې په لاس راغلي دي.
(۲۵)شکل :په شودياروکې دتخم شيندلويوه نمونه ښايي (ب) په وړو پټيو يا اډيو کې دتخم کرل په هغه پټيوکې چې مخکې اماده شوي وي دتخمونو شيندل په دري شکلو ازاد يعني دپټي په ټوله سا حه کې دتخم کرل ،دشدياري دخطونوپه منځ کې دقطارپه شکل چې دپټي په منځنی برحه کې خلاصيږي او يا دګروپ په شکل په مابين د(۳-۵) تخمي ځالوکې چې داډۍ په ساحه کې منځته راځي صورت نيسي. له دې کبله چې په لومړنۍ طريقه کې په زياته اندازې سره تخم په مصرف رسيږي اودهغې څخه وروسته څارنه يوستونزمن کاردي ،په لږډول سره تطبيقيږي.دقطارپه شکل دتخم کرل دشود يارې دخطونوپه منځ کې صورت نيسي غالباً دمحافظوي ځايونو دمنځته راتک په وخت کې ډېره پيمانې سره استعماليږي.ددې ميتود دتطبيق په مهال دتخم دزيات مصرف څخه مخنيوی کېږي اودنيالګيو په چاپيره نرم کاري په اسانۍ سره سرته رسيږي.دګروپ په شکل شيندل ددې په خاطرچې زيات نقصانونه لري په دې اخره کې دقطارپه شکل تخم شيندني باندې عوض شوي دي.
(۲۷)شکل: په سوريو کې د تخمونو شيندلو ياکرلويوه نمونه ښايي دتخم شيندني وخت(Time of sowing) دتخمونو زياتره نوعي په پسرلي يامني کې کرل کېږي ولي ځيني تخمونه (پشه خانه ،ريمه او نور)هم شتون لري چې داوړي په موسم کې سمدستي دهغي له پخيدو وروسته هم کرل کېږي. ددي لپاره چې ددي تخمونو دټوکېدني قوه ترمني او پسرلي پوري داينده کال نه ساتل کېږي او په سرعت له منځه ځي نو په دي بنادهغوي کرنه په اوړي کې لازمي ده بايد صورت ونيسي. هغه تخمونه چې کېداي شي بي له(Stratification)دعملي له اجراء څخه نمووکړي بايد په پسرلي او هغه چې دکلک پوټکې لرونکې وي بايد په مني کې وکرل شي.له تجربوڅخه چې سرته رسيدلي دي داسي واضيح کېږي کوم تخمونه چې ډبل قشر ولري او يا داستراحت خاصيت ولري دپسرلي په موسم او دپلنوپاڼولرونکې نوعو خصوصاً کوم چې دډبل قشر لرونکې وي ،دپسرلی په موسم کې غوره پايله ورکول.بايد زيات احتياط وشي چې کښت يوڅه دمحه يعني سمدستي وروسته دواوري له تبخير او خاوري ديخ وهني له رفعي نه وروسته صورت ونيسي.البته هغه نوعي چې ديخ دطبقي په وړاند  يې حساسيت لري له دي امر څخه جلا دي.
دکرلو عمق( Sowing Dept)
دتخمونو د کرلو ژوروالي دتخمونو په غټوالي او کوچېنوالي پورې اړه لري که چېرې تخمونه مناسب ژوروالي ونه کرل شي ښائي هلته په خاوره کې يي اوبه تبخير شي او ونه ټوکېږي .که چېرې تخمونه ډېر سر سري يا په لږ ژور والي وکرل شي ښائي هلته به په خاوره کې يې اوبه تبخيرشي او خاوره پوره رطوبت ونه لري چې په دې توګه بيا تخمو نه ټوکېدلي نشي.که چېرې تخمونه ډېر ژور وکرل شي نو ښائي چې بيا هم ونه ټوکېدلي شي ځکه ښائي دهغوي  زخيروي  غذايي  مواد  خلاص شي او  دځمکې سر ته را ونه ختلي شي.د تخمونو تېره يا نرۍ څوکه بايد په خاوره کې ښکته خواته شي ځکه چې له نرۍ څوکې څخه د نيالګي ريښه تو ليديږي چې ښکته خواته په خاوره کې وده کوي او له غټې څوکې څخه دنيالګي تنه راوځي او دځمکې سطحې په سر نېغه وده کوي.قاعدتاً په تخمونو باندې يو يا دوه چنده دتخم دقطر خاوره اچول کېږي  ياپه بل عبارت تخمونه يويادوه چنده د قطر په اندا زه دخاورې لاندې ځای په ځای کېږي. ډېرکوچني تخمونه لکه (Eucalyptus) کولی شو مخکې دکرلو څخه دشګو سره ګډ کړو،ځکه چې په مساويانه او آسانه توګه تقسيمېږي او(Eucalyptus) کولاي شو په خاورين ظرفوکی هم وکرو اوبيا دتيغ وهلو ورسته نوي نيالګي په ساحه کې کېنوودکلک زړو مېوو(Stone fruit) تخمونه په نرمو او پستو خاورو کې له ٥ څخه تر ٨ سانتي مترو په ژوروالي کې کرل کېږي. په ځنګل کې بايد دځنګلي ونو تخمونه د پولې په دواړو غاړو وکرل شي.شکل يې په لاندې ډول دی.
دتخم تعريف ( Seed Definition)
پخه اوالقاح شوي تخمه چې د درې برخو څخه تشکيل شوي وي او دتکثيرلپاره په کار يووړل شي دغه ساختمان دتخم په نوم ياديږي. ياهم دتخم د استراحت په حال کې يو غيرانکشاف يافته نبات دي چې دودې او انکشاف له مخي يو محکوم حالت کې واقع وي.
1 - دکوم ميخانيکي کومک اووسيلې پرته ونوته ختل په ځينوهيوادونوکې دتخم راټولونکي لوڅې پښې اوياديوپړي په مرسته چې دواړه پښې پرې يودبل سره تړي کوم چې ختل ورته اسانه کوي. 2 - Climbing irons or spurs:-  دختلولپاره اوسپنې اوياسپرونه کوم چې دبوټانوسره وصل وي سپکې اوارزانه اوبې خطره اودموثرختلووسايل وي. که چېرته دامنيتي کمربند، رکاب، امنيتي خولۍ، اودستکشوسره استعماليږي. زينې: د8 -40متره پورې لوړوالي لرونکې زينه ونودختلويوه اسانه وسيله ده چې دلرګي، المونيم، مګنيزيم، الياژاوداسې نوروڅخه جوړه وي. په مستقيم ډول تاج ته ختل زينې : دونې تاج لاندينيوڅانګوته ممکن راساً اويادزينې پواسطه لاس رسی پيداکړو. E – دولاړوونوڅخه په نوروطريقودتخمونوراټولول يوشميروسايل دونودختلولپاره ډيزاين شوي دي چې دتخم راټولوکې په ميخانيکي توګه هغه ليول ته ورپورته کړي چېرته چې کولی شي تخم اوميوې راټولې کړي. دتخمونواستخراج(Extraction of seed) دايوه عمليه ده په کوم کې چې له ميووڅخه تخمونه راويستل کيږي. تخمونه بايددټولولوڅخه ور وسته وکرل شي اوياهم ذخيره شي مګرپه ځينوشرايطوکې تخم اړتيالري چې دميوې څخه جداکړل شي. دتخمونوداستخراج طريقې دميوجاتودانواعوسره فرق لري.
(۳۰)شکل :د دتخمونواستخراج يوه نمونه ښايي دتخم امتحان کونه Seed Testing ۱-Purity Test (د خالصوالی ازماِيښت ) ددې ترڅنګ چې د تخمونو سپيشزونه تعين کېږي دتخم لاټ زيات شمير اضافي مواد لري لکه دميوټوټې پانې اوکوچنۍ څانګې اوچټلۍ.خالص تخم په خاصه توګه يو تعين شوی سپيشز دی چې ژوندي اوغير ژوندي تخمونه پکې د همدې سپيشز شامل دي دتخم خالصوالی د نمونې په دوه برخو ويشلو څخه تعينېږی.۱-pure seed ۲-All other matter د نمونې اندازه بايد تقريبا يو ډک موټی وي چه خالصوالی يې په لاندې توګه محاسبه کېږي : Purity =(weight of pure seed /Total weight of sample )*100
(۳۱)شکل :دخالصوالي دامتحان يوه نمونه ښايي ۲-Moisture content Test دا ټيسټ په تخم کې د موجودرطوبت فيصدي تعينوي د تخم د ټيست لومړني نتايج ددې لپاره استعمالېږي چې تعين  کړي ايا تخم د ذخيره کولو په مناسب حالت کې دی او که نه ؟د تخم رطوبت په داش کې د وچې شوې نمونې د وزن او په تنور يا داش کې د وچولو د مخه د وزن دمقايسې په واسطه محاسبه کېږي چې په لاندې ډول دي: Moisture content%= (pre –dried weight –oven- dried weight )*100 Pre- dried weight په تنور يا داش کې وچ شوی وزن په ۱۰۳ درجی د سانتی ګراد حرارت کې د ۱۷ ساعتونو لپاره تعينېږي که چيرته د ټيسټ نتايج د تخم د رطوبت اندازه ډيره لوړه وښايې نو تخمونه بايد د ذخيره کولود مخه نور هم وچ کړل شي. Germination Test-3دټوکېدنې امتحان د ټوکېدنې د امتحان دا طريقه دهغو تخمونو لپاره مناسبه ده کوم چې په اسانۍ سره تېغ وهي .اوددې امتحان پروسيجر په لاندې ډول دی. •	په اتفاقي توګه د تخم دنمونې څخه سل تخمونه انتخاب کړئ او(Pre-sowing treatment ) کوم چه ددې نوعې سره برابر وي ورته انتخاب کړئ. •	دهغې څخه وروسته چې دکرلو دمخه محاسب پرې ترسره شي نوتخمونه دې په يو پتنوس کې د تېغ وهنې لپاره چې يو ښه ميديم ولري وکرئ. •	ميديم بايد مرطوب وساتل شي تر څو ټوکېدنه تشويق شي. •	د يوې هفتې وروسته ټوکېدلي تخمونه وشميرئ(ځيني تخمونه ممکن د بشپړې ټو کېدنې لپاره ۲-۴ هفتو ته ضرورت ولري د ټوکېدلو تخمونو شميرلو ته دې هر ه ورځ ادامه ورکړل شي ). •	د ټوکېدنې فيصدي دې د لاندې فورمول په استعمالولو سره محاسبه شي •	همدارنګه هغه تخمونه چې را ټوکېدلې نه دي مګر ژوندي دي (هغه تخمونه چه د Cutting Test لاندې يې امبريو ژوندی وي )هم وشميرل شي. PG =(NGS/NST)*100 PG= percentage of germination NGS= number of germination seeds NST=number of seeds Tested
(۳۲)شکل:دټوکېدلودامتحان يوه نمونه ښايي 4-Viability Test Viability ټيسټ د هغه تخمونو لپاره مناسب دی دکومو تخمونو چې ټوکېدنه سخته وي ډير وخت ته اړه لري او يامو نتيجه ژر پکاروي دا مو نږ ته د ټوکېدنې فيصدي نه راښايې بلکې هغه تخمونه چه ژوندي نه وي اود هغه تخمونو فيصدي چې ژوندي دي او دشنه کېدو وړتيا لري راښايې هغه تخمونه چه ژوندي دي د (Viable)په نوم ياديږي نو ځکه دغه ټيسټ د Viability Test په نوم ياديږي. Viability Testد Germination Test په نسبت ښه نتايج ښايې Viability Test زيات ميتودونه لري چې ځيني يې په لاندې ډو ل تشريح کېږي. ۱-دقطعه کولو امتحان (Cutting Test) •	دنمونې څخه ۱۰۰ تخمونه په اتفاقي توګه انتخاب کړئ.د قطعه کولو څخه دې دمخه تخمونه په يخو اوبو کې د ۱۲-۲۴ ساعته پورې خيشته شي •	تخم دې په تېرو وسايلو سره ددې لپاره چې جنين يې وکتل شي قطعه کړئ .ژوندي جنينونه به شنه اويا شين رنګه سپين ،مرطوب او تازه ښکاري غير ژوندي تخمونه به يې بې شکله اوبې رنګه جنينونه ولري اوذره بين کولای شي په دې ليدنه کې مرسته وکړي •	هغه تخمونه چې ژوندۍ جنين ولري وشميرل شي •	د تخمونو Viability د لاندې فورمول په استعمالولو سره محاسبه شي PV= (NVS/NTS)*100 PV=percentage of viable seeds NVS=number of viable seeds NST=number of seeds Tested
(۳۳)شکل :دتخم دژوندي والي دامتحان يوه نمونه ښايي 5-دخيشتولوامتحان Soaking Test)) •	د نمونې څخه دې په اتفاقي توګه ۱۰۰ دانې تخمونه انتخاب شي •	۱۰۰ تخمونه دې په يخو اوبو کې ۱۲-۲۴ ساعتونو پورې خيشته شي •	د ليدلو په واسطه تخمونه امتحان کړئ:اکثره ژوندي تخمونه په اوبو کې ډوب پاتې کېږي بعضې يې اوبه جذبوي اوپړسېدلي ښکاري.غير ژوندي تخمونه د اوبو په سر لابووهي اواوبه نه جذبوي •	ژوندي تخمونه دې وشميرل شي. •	د Viability د محاسبه کولولپاره دې Cutting Test  فورمول څخه استفاده وشي.
(۳۵)شکل:د د شکل ،اندازې اورنګ د ليدنې يا مشاهده کونې امتحان يوه نمونه ښايي دتخمونووچول، پاکول اودرجه بندي کوول (Drying, Cleaning and Grading of Seed ) وچول (Drying ) که چېرې تخمونه دميووڅخه راويستلواوپاکولووروسته دستي کرل کيږي نونوروپروسوته پکې اړه نه ليدل کيږي. اوکه تخمونه ډېرکم وخت لپاره هم ذخيره کيږي نواکثره ميووتخمونه وچولوته اړه لري. دارنګه ځينې تخمونه لکه څېړۍ اوزيات شميرLauraceae دکورنۍ تخمونه دژوندي پاتې کيدوقوه خپله دلاسه ورکوي اوياهم دژوندي پاتې کيدوقوه ډېره کمزورې پاتې کيږي. ډېرتخمونه داستخراج څخه وروسته وچوالي ته اړتيالري ترڅودژوندي پاتې کيدوقوه ثابته پاتې شي. تخمونه ياهم په لمراويا په سيوري کې شايدوچ کړی شي. دزياتوونوتخمونه په ازاده هواکې په لمرکې خوريږي مګرنوموړې طريقه ځينې وخت زيانمنونکې ده دپوهې دنه موجوديت په وخت کې دتخم دوچولوطريقه ښه لاره په طبعي ډول دتخمونووچول دي. دارنګه دپاڼه ريژوځنګلونوتخمونه ممکن عموماً په لمرکې وچ کړی شي اودتل شنوپاڼولرونکوونوتخمونه په سيوري کې وچيږي.
(۳۶)شکل : دتخمونو دوچولويوه نمونه ښايي پاکول   (Cleaning ) دوچولوڅخه وروسته تخمونه پاکوالي ته شايداړتياولري چې ټول بهرني يااضافه برخې ورڅخه لرې کړی شي لکه واړه ښاخونه، کوچنۍ ډبرې ، دتخم اضافه برخې دکپسول لرونکوميووياغوزه لرونکوميووياپک اوداسې نور. خالي، بې حاصله اودحشراتوپواسطه زيانمن شوي تخمونه بايد هم لرې کړی شي.
(۳۷)شکل :د دتخمونو دپاکولويوه نمونه ښايي درجه بندي (Grading) دپاکونې دپروسې څخه وروسته دتخمونودرجه بندي صورت نيسي. ددې لپاره چې ښه اوخراب تخمونه يودبل څخه بيل کړی شي دڅوتخمونواويوتخم لرونکې ميوې غټ تخم لرونکې ميوې هميشه ښې وي اوبايداماده کړی شي دمنځنۍ اندازه لرونکې ميوې هم ښه تخمونه لري. اودمنلووړوي مګرکوچنۍ اندازه لرونکې ميوې تخمونه بايدارزيابي کړی شي چې ايادتوليدوړتيال لري اوکه نه که چېرته دوۍ کمزوري نيالګي توليدولی شي دزيات تخم لرونکو ميوې اندزه ممکن ارزيابي کړی شي ترڅوښه کيفيت لرونکی دی اوکه نه دمثال په ډول يوتخم دTeak دونې په نيالګی ورکوي نسبت زيات تخم لرونکوميووته چې زيات تخمونه لري. ښه حاصل اوبوټی ورکوي. په ځينوحالتونوکې دتخمونورنګ له مخې انتخابيږي دتخم دکيفيت لپاره. دمثال په ډول لکه په Delbergia lootifolia دنصواري تخمونوپه اړه داتثبيت شوې چې دټوکېدنې دظرفيت دوه ګونی خاصيت لري نسبت توررنګ لرونکوتخمونوته .تخمونه په عمومي ډول په رنګ، اندازې، ژونديتوب اوپوخوالي کې فرق لري چې دادنيالګي په کيفيت، دتخم قيمت، دتخم لپاره مارکيټ اوپه تقاضااثرکوي. نوددې په اساس بايددرجه بندي شي.
(۳۸)شکل :دتخمونوددرجه بندي کولويوه نمونه ښايي Seeds certification دتخمونوتصديق هيڅ ډول تخمونه بايددراټولولودځاې څخه پرته ديوتصديق څخه ونه ليږدول شي اوياځانګړی تصديق ورکول کيږي اوپه دغه تصديق کې دتخم په اړه ضروري مشخصات ليکل شوي وي او ورته پروسيجربايدپه حتمي ډول په ګودام کې دهرايخودل شوي ډيري لپاره تعقيب شي. اوداسمه خبره ده چې دفورم دډکولويواځينې مسوليت دتخم دراټولونکي مديردی. چې داپه واقعيت کې دراټولونکي مامورلپاره دمسوليت داحساس معنی لري اولدې لارې ښايي دتحيه کيدونکي تخم کيفيت ښه کړي.
(۳۹)شکل:دتخم دتصديق يوه نمونه ښايي دتخم دخيره کول(Storage of seed) پرته دهغه تخمونوڅخه چې دکرلوپه وخت کې پخيږي نورټول تخمونه بايددکرلوتروخته پورې ذخيره شي. دذخيره کولودليلونه دتخمونودپخيدلواوراټولولووخت دکرلودوخت سره برابرنه وي، دتخم منبع دکرلوساحې څخه لرې وي، په هروخت کې ددهقان دلاس رسۍ لپاره تخم موجودوي. که څه هم چې زياتره انواع هر کال تخم نه کوي. نوددې له امله ضروري ده چې په ښه تخمي کال دلږاوکمزوري تخمي کال داستفادې لپاره تخمونه داسې ذخيره شي چې کيفيت ياکيميت يې خراب نه شي دعام اصل له مخې دتخمونودهدفي ذخيره کونې لپاره داسې حالت رامنځ ته کيدلوته اړتياده چې پکې دتنفس اوتبخيرکيدلومعيارپرته لدې چې دتخم جنين زاتي قوت اومظبوتياته کوم زيان ورسوي ټيټوي. په عادي ډول دذخيره کولوښه طريقه چې دانواعولپاره مناسبه ده يوه ده په کوم کې چې دذخيره کولوشرايط دطبعي دخيره کولودشرايطوپه شان وي .څرنګه چې دذخيره کولوطريقې ياميتودونه دانواعوپه اساس فرق کوي.
دتخمونوسټراټيفيکېشن (Seeds Stratification) دهغه عمليې څخه عبارت دی چې دتخمونو داستراحت دمودي دمينځه وړلواو ودی ته دهڅولولپاره ضروري دي چې هغوي د اوږدي مودي لپاره دټيټومثبوتو درجو د حرارت او لوند چاپيريال سره چې کافي هواولري معامله کېږي په ساړه اولوند ځاي کې دتخمونو اچولومقصد دادي چې تخمونه ژر اويوشانته وټوکېږي. اوياهم داستراحت مرحلي څخه دوتلو اوتيغ وهني ته د اماده کولو لپاره تخمونوساتل په لوند اويخ چاپيريال کې دځينو موادو دخاوري څوطبقو ترمنځ دسټراټيفيکېشن څخه عبارت دی. په نوموړي عمليه کې دتخمونو پوستکې نرميږي اوکوچني جنين کولای شي چې تيغ وهني ته اماده شي. دتودوخي لوړه درجه دبي وحته ټوکېدوسبب ګرځي اود تودوخي ټيټه درجه دسانتي وحت اوږ دوي اودبي وحته ټوکېدو محه نيسي تقريباً هرهغه موادچې  لنده بل اوهوا ساتي اود زهرناکو موادو څخه خالي وي تخمونو داچولو په مقصد مناسب بريښي مطلوب اومروج موادعبارت دي له ( پاکې شګي)،(Peat Mass ,Sphagnum Mass ,Vermiculite)داري بور څخه چې  دحجم  له مخي  دري  برخي موادو اويوه برحه تخم ګډه وي  يابه تخمونه دحجم له مخي په لنده بل ساتونکو موادو کې  اچوي چې يوه طبقه لنده بل ساتونکې موادو اوبله طبقه تخم چې دهري طبقي پنډوالي (cm۵,۷ـ۱) پوري وي نوموړي تخمونه به دځمکې په (cm۳۰) ژوروالي کې چې سوړ اولوند وي ساتل کېږي.خوپه يخومنطقوکې په مستقيم ډول (Direct Sowing) تخمونه هم کرل کېږي چې دقوس (ليندۍ) په مياشت کې کرل کېږي په دي توګه دلمدي سړي هوا اړتيا پوره کېږي.