cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اټومي برېښناکوټ
اټومي انرژي د نورو سرچینو په پرتله د انرژۍ په هر واحد کې د مرګ ژوبلې تر ټولو ټیټه کچه لري. سکاره، پترول، طبیعي ګاز او د اوبو برېښنا هر یو د هوا ککړتیا او پېښو رامنځته کېدو له امله د انرژۍ په هر واحد کې د ډېرې مرګ ژوبلې لامل شوی دی. په اټومي برېښناکوټونو کې رامنځته شوې پېښې، دغه دي: په ۱۹۸۶ز کال کې په شوروي اتحاد کې د چرنوبیل غمېزه، په ۲۰۱۱ز کال کې په جاپان کې د فوکوشیما داييچي اټومي غمېزه او په ۱۹۷۹ ز کال کې په امریکا متحده ایالتونو کې د تري مایل آیلنډ (Three Mile Island) یوڅه محدوده پېښه.
بحث د اټومي انرژۍ پر سر دی. د اټومي انرژۍ پلویان، لکه: د نړۍ اټومي انجمن (World Nuclear Association) او د اټومۍ انرژۍ ژوندچاپېریال پالونکي (Environmentalists for Nuclear Energy) دلیل راوړي چې اټومي انرژي په خپله د انرژۍ یوه خوندي او پاېښتي سرچینه ده چې د کاربن خپراوی راکموي. د اټومۍ انرژي مخالفین، لکه: ګرین-پییس (Greenpeace)، د راتلونکې ساینسپوهان (Scientists for Future) او NIRS په نامه ادارې بیا وايي چې: اټومي انرژي خلکو او ژوندچاپېریال ته ډېر ګواښونه  رامنځته کوي او د پاېښتي انرژۍ د بدیلو سرچینو په پرتله ډېره قېمته ده او ډېر په ورو ځای پر ځای کېږي.
اصل او سرچینه
اټومي انشقاق په ۱۹۳۸ ز کال کې څه باندې څلور لسیزې وروسته له هغه کشف شو چې د راډیواکټيویټي پر ساینس او نوي اټومي فزیک پر تفصیلاتو چې د اټوم اجزاوې یې تشرېح کولې، کار وشو. ډېر ژر وروسته له هغه چې د انشقاق بهیر کشف شو، دا معلومه شوه چې د اتم انشقاقي هسته کولای شي، د لانور اټومي انشقاق لامل شي او په دې توګه یو خپل پاېښتي (self-sustaining) ځنځیري غبرګون رامنځته کړي. کله چې په ۱۹۳۹ز کال کې دا کار په تجربې سره ثابت شو، په ډېرو هېوادونو کې ساینسپوهانو له خپلو حکومتونو وغوښتل چې، د اټومي انشقاق څېړنو ملاتړ وکړي، تر څو د دویمې نړیوالې جګړې په درشل کې یوه اټومي وسله جوړه کړي.
په متحده ایالتونو کې، دا څېړنیزې هڅې د شیکاګو پایل-۱ (Chicago Pile-1) په نامه د لومړني بشري اټومي رېاکټور د جوړولو لامل شوې چې بیا په ۱۹۴۲ز کال کې د دسمبر په ۲مه نېټه ګټې اخیستنې ته چمتو شو. د دې رېاکټور جوړول، د منهاټن پروژې (Manhattan Project) برخه وه چې متحدینو هڅه کوله، د دویمې نړیوالې جګړې په بهیر کې اټومي بمونه جوړ کړي. د همدې چارې په پایله کې په لومړنيو اټومي وسلو کې د کارونې لپاره د تسلیحاتي درجې (weapons-grade) پلاټینوم، د تولید په موخه کې د واحدې موخې ډېر ستر تولیدي رېاکټورونه جوړ شول. امریکا د لومړي ځل لپاره اټومي وسله، د ۱۹۴۵ز کال په جولای میاشت کې وازمویله او درې ګونه آزموینه يې هغه وخت وه، چې یوه میاشت وروسته يې پر هیروشیما او ناګاساکي اټومي بمبارد وکړ.
په بریتانیه کې د کالدر هال (Calder Hall) اټومي برېښناکوټ، د نړۍ لومړنی سوداګریز اټومي برېښناکوټ.
که څه هم لومړنیو اټومي آلو پوځي ماهیت درلود، په ۱۹۴۰مه او ۱۹۵۰مه ز لسیزه کې زښته ډېره خوشبیني موجوده وه چې اټومي انرژي د ارزانه او ناپایه برېښنا د چمتو کولو ظرفیت لري. په لومړي ځل د ۱۹۵۱ز کال د د سمبر میاشتې په ۲۰مه نېټه د یوه اټومي رېاکټور په وسیله برېښنا تولید شوه، چې شاوخوا ۱۰۰ کیلوواټه وه. دا چاره په ایډاهو کې له آرکو سره نږدې په EBR-1 تجربوي سټېشن کې ترسره شوه. په ۱۹۵۳ز کال کې، د امریکا ولسمشر دویت ایزنهاور په ملګرو ملتونو کې "د سولې لپاره اټومونه" تر عنوان لاندې وینا وکړه او له اټومي انرژۍ نه "د سوله ییزو" کاروونو د چټکې پراختیا پر اړتیا یې ټینګار وکړ. ورپسې د ۱۹۵۴ز کال د اټومي انرژۍ قانون رامنځته شو، چې له مخې يې د امریکا د رېاکټورونو ټکنالوژي په چټک ډول له محرمانه ګټکورۍ نه راووته او خصوصي سکټور د یادې ټکنالوژۍ د پراختیا لپاره وهڅول شو.
د برېښنا لومړنی تولید
د ۱۹۵۴ز کال د جون میاشتې په ۲۷مه نېټه، په شوروي اتحاد کې د اوبنینسک (Obninsk) اټومي برېښناکوټ د نړۍ لومړنی اټومي برېښناکوټ وچې د برېښنا شبکې لپاره یې شاوخوا پنځه میګاواټه برېښنا تولید کړه. د نړۍ لومړنی سوداګریز برېښناکوټ، د بریتانیې په وېنډسکېل سیمه کې د کالډرهال برېښناکوټ دی چې د ۱۹۵۶ز کال د اګسټ میاشتې په ۲۷مه نېټه د برېښنا ملي شبکې سره ونښلول شو. د لومړني نسل د یو شمېر نورو رېاکټورونو په څېر، دې برېښناکوټ هم د برېښنا او پلاټینوم-۲۳۹ د تولید دویمي موخه لرله، چې پلاټینوم-۲۳۹ بیا په بریتانیا کې د اټومي وسلود نوي جوړېدونکي پروګرام لپاره و.
لومړنۍ پېښې
لومړنۍ سترې اټومي پېښې، په ۱۹۵۷ز کال کې رامنځته شوې، یوه په شوروي اتحاد کې د کایشتیم (Kyshtym) غمېزه او بله په بریتانیا کې د وېنډسکېل (Windscale) اورلګېدنه وه. په امریکا کې په اټومي رېاکټور کې لومړنی ستره پېښه، په ۱۹۶۱ز کال کې په ایډاهو ملي لابراتوار کې د امریکا د پوځ په تجربوي اټومي انرژۍ رېاکټور، SL-1، کې رامنځته شوه. دا ناکابو شوي ځنځیري فعل او انفعال د بخار د یوې چاودنې لامل شو، چې درې تنه عمله پکې ووژل شول او [هر څه] وېلي شول. بله جدي پېښه، په ۱۹۶۸ز کال کې هغه مهال رامنځته شوه، چې دوه مایع فلزي سړېدونکې رېاکټور چې په K-27 شوروي اوبتل کې نصب و، د سون توکو کموالي سره مخامخ شول، په شاوخوا هوا کې ګازي انشقاقی محصولات خپاره شول او په پایله کې یې ۹ تنه عمله ووژل شوه او ۸۳ نور ټپيان شول.
تاریخ
وېشنيزه:اټومي تخنيک
بېدار ځاځى
بېدار ځاځی د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
ټول افغان
ټول افغان =انټرنټي پته = (www.tolafghan.com) د انټرنټ پر مخ افغانه يوه علمي، خبري، هنري او ادبي وېبپاڼه ده چې د بحث د فورم تر څنگ د وېبلاگونو د ثبت اسانتياوې هم برابرې کړي. دا افغاني انټرنټي پاڼه له ۲۰۰۲ ز. کال نه راپدېخوا د خپلو فعالو ليکوالو او داوطلبانو لخوا چلېږي. د دې وېبپاڼې بنسټگر د کمپيوټر ساينس د څانگې کارپوه، شېرزاد کامه وال دی. پدې وروستيو کالونو کې د افغانستان د پخواني هېوادمشر حامد کرزي د جنگسالار مرستيال قسیم فهیم لخوا گواښل شوې وه او په ډله ییزه توگه د افغانستان د اطلاعات او کولتور د وزارت لخوا دې وېبپاڼې او د بېنوا په وېبپاڼې د ناڅرگندو دلايلو له مخې بنديز لگېدلی و چې د افغانستان د رسنيو د قانون او د بيان د آزادۍ څخه سرغړونه بلل کېږي. اوسمهال مالومه نده چې دغه بندیزونه لرې شوي که نه.
د پاڼې بنسټگړ
د دغې پاڼې بنسټگر په جرمني کې مېشت يو افغان سولگرپوه ښاغلی شېرزاد کامه وال نومېږي.
باندنۍ تړنې
Domain Name: tolafghan.com Updated: 1 second ago - Refresh
Expiration Date: 2012-08-14 Creation Date: 2002-08-14 Last Update Date: 2011-08-15
Name Servers: lvps83-169-20-128.dedicated.hosteurope.de   ns2.hans.hosteurope.de See tolafghan.com DNS Records
Hosts?: ns.tolafghan.com
Information Updated: Sat, 19 Nov 2011 18:54:22 UTC
سرچينې
http://who.is
وېشنيزه:افغاني وېبپاڼې
انډریو ایم. ګلیسون
انډریو ایم. ګلیسون (۱۹۲۱-۲۰۰۸) یو امریکايي ریاضي پوه و، چې د ریاضي په بېلابېلو برخو کې یې ډېر بنسټيز کارونه تر سره کړي دي، له هغې جملې د هلبرټ پنځمه مسئله یې حل کړه. نوموړی د ریاضي د تدریس د ټولو میتودونو په نوښت او اصلاح کې مخکښ و. د کوانټوم په منطق او د ګرینوډ-ګلیسون ګراف کې د ګلیسون نظریه په رمزي نظریه کې مهمه بېلګه ده، چې د هغه په نوم سره نومول شوې ده.
ګلیسون چې په نړیواله دویمه جګړه کې د سمندري ځواک یو ځوان افسر و، د المان او جاپان پوځي کوډونه یې کشف کړل. له جګړې وروسته هغه خپل ټول اکاډمیک ژوند په هاروارډ پوهنتون کې تیر کړ او په ۱۹۹۲ ز کال کې هلته متقاعد شو. د هغه اکاډمیکې او د پوهنتون اړوند بېلابېلو دندو کې د هاروارډ پوهنتون د ریاضي پوهنځي مشري او د هاروارډ د ښوونکو د ټولنې مشري او د امریکا د ریاضي ټولنې ریاست شامل دی. نوموړې د خپل ژوند تر پایه پورې د ا مریکا حکومت ته د کوډینګ د امنیت او د ماساچوست ایالت ته ماشومانو ته د ریاضي د زده کړې په اړه مشورې ورکولې.
ګلیسون په ۱۹۵۲ ز کال کې د نیوکامب کلیولنډ جایزه او په ۱۹۹۶ز کال کې د امریکا د ریاضي له ټولنې څخه د ګنګ-هو (Gung-Hu) د ستر خدمت جایزه تر لاسه کړه. نوموړی د علومو د ملي اکاډیمۍ او د امریکا د فیلسوفانو د ټولنې غړی و او همداشان یې د هاروارډ په پوهنتون کې د ریاضي او طبیعي فلسفې د پوهنځیو مشرې پر غاړه درلوده.
ګلیسون پر دې خبرې باندې مئین و، چې د ریاضي اثباتونه «په حقیقت کې د دې لپاره نه دي تر څو تاسې د یوه شي د حقیقت په اړه قناعت ورکړئ – بلکې په دې خاطر ده چې ولې یو شی حقیقت دی». د امریکا د ریاضي د ټولنې یادښتونو هغه د «شلمې پېړۍ یو له سترو ریاضي پوهانو، بې عیبه پروفیسور او پوهې، زده کړې او مساویانه خدمت ته ژمن» کس وباله.
ژوندلیک
ګلیسون د کالیفورنیا په فرنزو کې د خپلې کورنۍ د درېیم زوی په توګه نړۍ ته سترګې وغړولې؛ پلار یې هینري ګلیسون یو بوټی پېژندونکی او د مي فلاور ټولنې (Mayflower Society) غړی و او مور یې د سویسي الاصله امریکايي شراب جوړونکې انډرو ماټي لور وه. د هغه مشر ورور، هینري جونیور یو ژب پېژندونکی و. نوموړی د نیویارک په برانکس ویل کې را لوی شو، چېرته چې یې پلار په نیویارک کې د یوه بڼ مسوول و.
ګلیسون وروسته له هغه چې د لنډ وخت لپاره بروکلي ښوونځي (بروکلي، کالیفورنیا) ته ولاړ، په یانکرز کې د روزولټ له ښوونځي څخه فارغ او د ییل پوهنتون کې یې تحصیلي بورس تر لاسه کړ. که څه هم د ګلیسون د ریاضي زده کړې یوازې د حسابوونکو په اړه د ځاني تدریس پوهې ته محدود و، خو ریاضي پوه ویلیام ریمونډ لانګلي له هغه څخه په ټینګار سره وغوښتل، تر څو د لومړي کال د محصلینو لپاره دمیکانیک رشته وازمويي."وروسته ما د لومړي کال او د دویم کال حسابونه زده کړل او وروسته بیا په پوهنتون کې په یوه سلاکار باندې بدل شوم... ما نږدې د محصلینو (د لومړي کال) د ټولو برخو کورنۍ دندې تر سره کولي. ما د لومړنیو حسابونو د پوښتنو په حلولو سره ډېره تجربه پیدا کړه. فکر نه کړم چې داسې پوښتنه دې وي چې هغه د لومړي او دویم کال محصلینو ته ورکړل شوي وي او ما نه یې لیدلي."یوه میاشت وروسته هغه د ډیفرانشیلي معادلاتو په کلاس (زیاتره له تکړه محصلینو څخه جوړ) کې شامل شو. کله چې اینارهیل د لنډمهال لپاره د دایمي ښوونکي ځایناستی شو، نو ګلیسون د هیل د تدریس ډول په نه باور کېدونکي توګه سره بېل وموند... نوموړې د ریاضي په اړه یو بېل نظر درلود... د هیل زده کړې زما لباره یوه نوې ډېره مهمه تجربه وه. له همدې امله، له هغه وروسته ما له هیل څخه زیاتې زده کړې تر لاسه کړي، «له هغې ډلې د دویم کال د ټولګۍ او د ماسټرۍ په کچه د انالیز درسونه. له هېل څخه د همدې زده کړو په پیلولو سره، ما هغه وخت دا درک کړه چې ریاضي په رښتیا هم چې څه شی دی».
ګلیسون په هغه وخت چې د ییل په پوهنتون کې و، دری ځله (۱۹۴۰، ۱۹۴۱ او ۱۹۴۲ کلونو کې) د ویلیام لاول پټنام د ریاضي په لوبه کې یې ګډون وکړ او تل به د پنځو غوره ګډونوالو په منځ کې راته (په پایله کې نوموړی هغه دویم کس شو چې دری ځلې د پټنام د لوب ګټونکی شو).
پر پیرل هاربر باندې د جاپان له برید وروسته، کله چې هغه د پوهنتون په وروستي کال کې و، نو ګلیسون د امریکا په سمندري ځواک کې د دندې تر سره کولو لپاره غوښتنلیک وسپاره او له هغه وروسته له هغه کاري ټیم سره یو ځای شو چې د جاپان د سمندري ځواکونو د کوډونو د کشف لپاره یې کار کاوه. (د هغه په ټیم کې نور شامل کسان د هغه راتلونکی همکار رابرټ اې. ګرینووډ او د ییل پوهنتون ښوونکی مارشال هال جونیور و). نوموړې همداشان له انګریز څېړونکو سره چې د المانیانو د خبرو/لیکنو کوډونه یې کشفول، همکاري وکړه؛ الن ټورینګ، هغه څوک چې له واشنګټن څخه یې د لیدنې په مهال خپل زیاتره وخت له ګلیسون سره تیر کړ، چې د خپلې لیدنې په رپوټ کې یې هغه د ییل پوهنتون یو ځوان او روښانه ریاضي پوه او عالم بللی و.
ګلیسون د ۱۹۵۹ز کال د جنوري په میاشت کې له جین بیرکو سره واده وکړ، هغه له هغې سره د ټام لهرر د موسیقۍ په غونډه کې لیدلي و. بیرکو د ژبې یوه روان پېژندونکې وه، چې د کلونو کلونو لپاره یې د بوسټون پوهنتون لپاره کار کاوه. هغوی دری لوراني درلودي.
په ۱۹۶۹ ز کال کې، د ریاضي د هلز او د هاروارډ طبیعي فلسفې چوکۍ په ګلیسون پورې تعلق وموند. دغه چوکۍ چې په ۱۷۲۷ ز کال کې جوړه شوې یوه له هغو لرغونو د استادۍ چوکۍ ده چې په متحده ایالاتو کې مالي امکانات هم لري. هغه په ۱۹۹۲ ز کال کې له هاروارډ پوهنتون څخه متقاعد شو، خو له هغه وروسته یې هم له هاروارډ (د بېلګې په توګه د ښوونکو د ټولنې د مشر) او ریاضي په برخه کې خدمت وکړ: په تیره بیا، د هاروارډ د حسابونو د ریفورم د پروژې دودول او د ماساچوست د زده کړې له پلاوي سره همکاري لرل.
نوموړی په ۲۰۰۸ ز کال کې له جراحي وروسته ګډوډیو له امله ساه ورکړه.
د تدریس او زده کړې اصلاحات
ګلیسون وویل چې هغه «تل له نورو سره په ریاضي له مرستې کولو څخه خوند اخیست» - د هغه یوه همکار وویل چې هغه «د ریاضي تدریس لکه پر ریاضي باندې د کار کولو په توګه مهم او خوندور کار باله». کله چې هغه څوارلس کلن و او د یوه لنډ وخت لپاره د برکلي ښوونځي ته تلو، نه یوازې دا چې د لومړي سمستر هندسه یې ستړی کوونکی کار وباله، بلکې له نورو زده کوونکو سره یې د هغوی د کورنیو دندو په تر سره کولو کې مرسته کوله – د هغو له جملې چې په دویم سمستر کې وو او نوموړي څه وخت وروسته یې د هغو دقیقه څېړنه یې هم تر سره کړه.
ګلیسون په هاروارډ کې «په پرله پسې توګه په هره کچه کې تدریس کاوه»، له هغې ډلې ګڼ اړخیز کورسونه چې له اداري اړخه ډېر مسوولیت یې درلود. ګلیسون ته یوې ټولګۍ د پیکاسو د مور او زوی نقاشي له دې امله هغه ته ورکړه چې له د دوی سره یې به ډېر پام کاوه.
نوموړي په ۱۹۶۴ز کال کې (د «چمتووالي» لومړي کورسونه چې اوس هر چېرته شته د ریاضي د زده کوونکو لپاره) ۲۰ کاله له وخت نه وړاندې جوړ کړل. دغه کورسونه د نویو زده کوونکو د تدریس، په ښوونځي کې د عادي ریاضي له زده کړې سره د هغوی د بلدتیا او په نظري ډول د دلیل راوړلو څرنګوالي او د ریاضي د اثباتونو د تر سره کولو په موخه طراحي شوي وو. د نوموړې دا هلې ځلې د دې لامل وګرځېدې تر څو هغه د نظري انالیز مباني خپره کړه، چې یو منتقد پرې داسې ولیکل: "دا یو له تر ټولو غیرعادي کتاب دی... هر هغه څوک چې له ریاضي سره کار لري، نو کولای شي د فورمولي ترکیباتو د بېجانه زنځیرونو او «احساس» تر منځ توپیر چې یو کس یې د ریاضي له نظریې څخه لري (یا هڅه کوي و یې لري) باندې پوه شي او احتمال لري چې له دې سره موافق واوسي چې له زده کوونکي سره مرسته کول د هغه «دروني» بینیش ته د رسېدو لپاره چې وروستۍ موخه یې د ریاضي زده کړه ده، مرسته وکړي؛ خو بیا هم، هر څوک به د دې کار د بریالي تر سره کولو لپاره په پای کې منصرف شي، خو که چېرته دا کار د نظري تدریس پر مټ و نه کړي. د لیکونکي اصالت په دې کې ده چې، هغه هڅه وکړې تر څو د یوه درسي کتاب له لارې دغې موخې ته ورسیږي او د یوه منتقد له نظره هغه په دې ناشوني کار کې خورا زیات بریالی شوی دی. زیاتره لوستونکي ښايي هغه مهال چې ومومي چې په ټولو پاڼو کې د ریاضي او منطق د معیاري کړنچارې مباحثات او تشرېحات تل په یوه فصیح بڼه سره درج شوي دي او کوم زیات وضاحت ته اړتیا نه لري، نو ډېر به خوشحاله شي (ځکه چې منتقد ډېر خوشحاله شوی دی)."خو د ګلیسون د «استعداد پراختیا» تل په دې معنی نه وه چې لوستونکی پرته له دې چې په خپله هڅه وکړي نو پر حقایقو به پوه شي. ان د جګړې په مهال په خپل یوه یادښت کې، ګلیسون او همکارانو یې د المانیانو د کوډي مکالمو د یوه مهم او چټک کوډ د کشف په اړه ولیکل چې:"لوستونکی ښايي حیران شي چې ولې دومره کار لوستونکي ته پرېښودل شوی دی. ښايي د لمبېدلو په مهال د لاسونو او پښو د حرکاتو په اړه د یوه کتاب لوستل شونی وي، خو وړاندې تر دې چې یو څوک خپل ځان لامبوزن ووایي، نو باید په ریښتیني توګه په اوبو کې دننه د پښو او لاسونو دغه حرکات په ریښتینې بڼه سره تمرین کړي. نو کله چې لوستونکی په رښتیا هم دې کار ته لېوالتیا لري، نو هغه پریږدئ چې خپل کاغذ او پنسیلونه ور واخلي، کېدای شي خپل څلور رنګونه وکاروي تر څو د لینکونو په نښلولو کې له ګنګستیا څخه مخنیوی وکړي او خپل کار پر مخ یوسي."د جګړې په مهال د کوډ کشف کوونکو همکارانو ته په علمي بڼه د احتمالاتو او امارګیري په اړه د هغه یادښتونه او تمرینونه د ملي امنیت د ادارې اړوند زده کړو کې د لسیزو لپاره کارول کېده؛ چې په ۱۹۸۵ ز کال کې په عام ډول خپاره شول.
ګلیسون په یوه علمي مقاله کې په ۱۹۶۴ ز کال کې د یوه ښکاره پاراډوکس په اړه ولیکل او هڅه یې وکړه تر څو ریاضي هغو کسانو ته تشرېح کړي چې پر ریاضي نه پوهیږي. "غیرمتخصصینو ته د ریاضي د پولو د ریښتیني معنې تشرېح کول په ښکاره ډول یو ستونزمن کار دی. د دې ستونزې رېښه په اصل کې په دې حقیقت کې نغښتې چې ریاضي د نورو علومو په پرتله یو اسانه مضمون دی. په پایله کې، د همدې مضمون زیاتره بنسټیزې او مهمې مسئلې – هغه مسئلې چې کولای شي د یوه لایق غیرمتخصص کس له خوا درک کړل شي – یا حل شوي وي یا هم هغه حالت ته رسول شوې وي چې یوې غیرمستقیمې کارکړنې ته اړتیا لري. د ریاضي د لوړې کچې او ځانګړې کچې څېړنې په ترتیب سره د دویم، درېیم او له هغه نه په پورتو مسئلو پورې اړه لري چې ان د هغو څرګندول په ستونزې سره درک کېدای شي، مګر دا چې په تکنیکي ریاضیاتو کې د پوره پوهې لرونکی کس وي."ګلیسون د ښوونځي د ریاضي د مطالعې د ډلې یو غړی و، هغه ډله چې په ۱۹۶۰مه لسیزه کې یې په ښوونځیو کې نوې ریاضي معرفي کړه – د امریکا په لومړنیو ښوونځیو او لېسو کې د ریاضي د تدریس په اړه هغه لوړ بدلونونه چې زیاتره ټینګار یې د الګوریتمونو پر بنسټیزو مفاهیمو باندې و. ګلیسون «تل دې ته لېواله وه تر څو پوه شي چې خلک څرنګه زده کړه کوي»؛ هغه کله چې د مطالعې د ډلې غړی و، د اوو میاشتو لپاره یې زیاتره سهار مهال د ښوونځي د دویم ټولګي له زده کوونکو سره تیراوه.
تريپوره
تريپوره (انگرېزي:Tripura) د هند يو رياست (ايالت) دی.ددې رياست د وگړو شمېر 3,671,032 دی، او ددې ځمکه يا مساحت 10,492 مربع کيلوميټر ده.په رسمي توگه دلته له ټولو زياته بنگالي او تريپوري ژبه ويلی کېږي.ددې رياست پلازمېنه د اگرتلا ښار دی. ددې رياست د تعليم يافته (هغه خلک چې ليک لوست کولای شي) 87.75 په سله دي.په دې ټول رياست کې 17.1 په سله خلک په ښارونو کې اوسيږي او نور په کلو کې.
نورلولئ
وېشنيزه:د هند ايالتونه او مرکزي سيمې
کلتوري امپرياليزم (انحصارطلبي/ټولواکمني/لوړتیا غوښتنه)
کلتوري امپرياليزم چې د کلتوري استعمار په نوم هم پېژندل کېږي، د امپرياليزم کلتوري اړخونه په بر کې نيسي. په دې ځای کې له «امپرياليزم» څخه موخه د زيات پياوړي تمدن په حق کې، د تمدنونو تر منځ د نابرابرو اړيکو جوړېدل او ساتل دي. په همدې بنسټ کلتوري امپرياليزم په يوې کمزورې ټولنې د يو کلتور (چې عموماً له سياسي اړخه د يو ځواکمن هېواد اړوند وي) تپل او وده ورکول دي. دا په صنعتي يا سياسي او اقتصادي توګه د اغېزناکو هېوادونو د کلتوري لوړتيا بڼه غوره کولای شي، کوم چې عمومي کلتوري ارزښتونه تر اغېز لاندې راولي او په نورو ځايونو کې مدنيتونه معياري (نړیوال کول) کوي.
د «کلتوري امپرياليزم» اصطلاح په ځانګړي ډول په تاريخ، کلتوري مطالعو او له استعمار وروسته تيورۍ کې موندل کېږي. عموماً د سپکاوي په معنا کارول کېږي او ډېر ځله ورسره د دا ډول اغېز د ردولو غږ ورسره ملګری وي. شونې ده چې کلتوري امپرياليزم ډول ډول بڼې خپلې کړي، لکه یوه رويه، يوه رسمي تګلاره يا پوځي عمل – تر دې اندازې چې دا هر يو يې کلتوري برتري بیا عملي کوي.
شالید او تعريفونه
د «جيفري هرليهي-ميرا» د تبصرې تر مخې کلتوري امپرياليزم يوه داسې پروسه ده چې موخه يې «طبيعي کورنيو ټولنو ته د يرغلګرو ټولنو د کلتوري نښو» لېږدول دي. د کلتوري نېواک په پروسه کې ډېر ځله درې بېلا بېلې، خو يو پر بل پسې مرحلې شاملې وي:
(هرليهي-ميرا، جيفري. ۲۰۱۸.له امريکايي مطالعاتو وروسته: د نړیوالې استثناء پر ميراث بيا فکر کول. Routledge. مخ.۲۴)
په داسې حال کې چې درېيم پړاو «په پرله پسې ډول» دوام لري، کلتوري امپرياليزم خاصيت لري چې «په تدريجي ډول د کشالو ښکار وي (او په پرله پسې ډول د لانجو ښکار دی)، او په طبيعي ډول نيمګړی دی. د دې علم الموجودات جزوي او نيمګړی ترتيب د حقيقت او هڅو يو ضمني مفهوم خپلوي – او ډېر ځله ناکامېږي – تر څو وکولای شي د اجتماعي شتون نورې بڼې له منځه يوسي». د دې موخې د تر لاسه کولو لپاره، د کلتوري مديريت دا طرحې هڅې کوي چې «د نښو په جوړو شويو دايرو کې اوسېدونکي ګوښه کړی»، د دې لپاره چې هغوی (بالاخره په ځينو حالتونو کې له څو نسلونو څخه وروسته) نور کلتورونه پرېږدي او نوې نښې وپېژني. د دې مداخلو پراخه مطلوبه پايلې خپله د ځمکې د شريک ملکيت منلو په توګه بيانېدای شي (د هغو سازمانونو په استازولۍ چې انځورونه خپروي او مالي مرستې وړاندې کوي).
«ټام ميک فيل» د «برېښنايي (اليکترونيکي) استعمار تعريف په دې ډول کړی چې دا د مواصلاتي هارډوير، بهرنی توليد شوی سافټوير، له انجنيرانو، تخنيکرانو او اړوندو معلوماتي پروتوکولونو د وارداتو په مټ جوړه شوې انحصاري اړیکه ده، کومه چې د بهرنيو اصولو، ارزښتونو او هيلو يوه مجموعه منځ ته راوړي، کوم چې په بېلا بېلو درجو کې، کورنيو کلتورونو او د ټولنيز کولو پروسو ته بدلون ورکولای شي». له بلې خوا «پال سيو-نام لي» په دې اند دی چې «د مواصلاتي امپرياليزم تعريف د هغه پروسې په توګه کېدای شي، په کومه کې چې د ډله يیزو رسنيو پر هارډوير او سافټ وير د ملکيت او واک تر څنګ، په يو هېواد کې د مواصلاتو نورې سترې بڼې په يواځې ځان يا په شریکه سره د بل هېواد د واکمنۍ تابع ګرځېدلې وي، او په اصلي ارزښتونو، اصولو او کلتور ضررناکې اغېزې پرېباسي». د «اوګن» په باور «د رسنیو امپرياليزم ډېر ځله د داسې يو عمل په توګه تشريح کېدای شي، د کوم تر مخې چې متحده ايالات او لويديځه اروپا ډيری رسنيز محصولات تولیدوي، لومړی يې له داخلي پلور څخه ګټه تر لاسه کوي او بيا د درېیمې نړۍ په هېوادونو کې د دې محصولاتو لپاره د هغې هېوادونو په پرتله، له هغه نرخ څخه په ډېر کم نرخ بازار پیدا کوي چې همدا هېوادونه په کور دننه د دا ډول محصولات د تولید لپاره بايد هغه لګښتونه وزغمي».
«ډاوننګ» او «سربرني محمدي» وايي چې «امپرياليزم پر يو هېواد د زیات پياوړي هېواد نېواک او واکمني ده. کلتوري امپرياليزم د هغه پروسې د ابعادو ښودنه کوي، کومه چې له اقتصادي ګټې اخستنې او پوځي ځواک څخه هاخوا اوړي. د نېواک په تاريخ کې (دا معنا چې د امپرياليزم هغه بڼه په کومه کې چې د مستعمرې حکومت نېغ په نېغه د بهرنيانو له خوا پر مخ وړل کېږي)، د درېیمې نړۍ د ډېرو هېوادونو تعليمي او رسنيز نظام د برتانيې، فرانسې يا امريکا د نقل په توګه جوړ شوي دي او د همدوی ارزښتونه له ځانه سره لري. لوېديځو اعلاناتو لا زيات نفوذ کړی، لکه د معمارۍ طرز او طريقه او د سينګار ډولونه. په ډېر مهارت، خو په ځواکمنتيا سره، دا پیغام ورکړل شوی چې لوېديځ کلتورونه د درېیمې نړۍ له کلتورونو څخه لوړ دي. د دې وينا اړتيا نه شته چې دا ټول ليکوالان په دې خبره يوه خوله دي چې کلتوري امپرياليزم د امپريالستي قوتونو په داخل کې د ځينو خاصو کړيو ګټې پالي، ډېر ځله د هغو ټولنو په زيان وي چې موخه ګرځېدلې وي.
د کلتوري امپرياليزم موضوع په پراخه کچه د مواصلاتو له مطالعې څخه سر راپورته کړی دی. په هر حال، کلتوري امپرياليزم په نړيوالو اړيکو، انسان پېژندنې، زده کړې، تاريخ، ادب او لوبو په ډګرونو کې د ښکارندې د تشريح لپاره د پوهانو له خوا د يو چوکاټ په توګه کارول شوی دی.
۶۵ (عدد)
۶۵ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۶۴ څخه  مخکي او د ۶۶ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۶۵:
په کلینډر کې
۶۵ کولاي سي:
په کیمیا کې
۶۵ د تېربيوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۶۵ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
عضوي ماده
عضوي ماده، عضوي مواد یا طبیعي عضوي ماده د کاربني ترکیباتو هغې لویې سرچینې ته ویل کېږي چې په طبیعي او جوړو شویو، ځمکنیو او سمندري چاپېریالونو کې پیدا کېږي. عضوي ماده د نباتاتو او حیواناتو د مدفوع او پاتې‌شونو له ترکیباتو څخه جوړه شوې ده. عضوي مالیکولونه هم د غیر ژوندیو کیمیاوي تعاملاتو په مرسته جوړېدای شي. بنسټیز جوړښتونه د سلولوز، تانین، کوټین او لیګنین تر څنګ له نورو پروتینونو، لیپيډونو او کاربوهایدرېتونو څخه جوړېږي. عضوي مواد په چاپېریال کې د غذايي موادو په خوځښت کې ډېر اهمیت لري او د سیارې په کچه د اوبو په خوندي کولو کې رول لري.
جوړښت
ژوندي موجودات له عضوي ترکیباتو څخه جوړ شوي دي. دغه موجودات د ژوند په جریان کې عضوي مواد خپلو چاپېریالونو ته ور دفع کوي یا ترشح کوي، د پاڼو او ریښو په څېر د بدن غړي تویوي او کله چې مړه شي بدن یې د باکټریايي او فنجي فعالیتونو په پایله کې تجزیه کېږي. لوی مالیکولونه د مخکې پاشل شویو موادو د بېلابېلو برخو له پولمرایز کولو (polymerization) څخه جوړېدای شي. د طبیعي عضوي موادو جوړښت له منشا، تبدیلي حالت، سن او شته چاپېریال سره تړلی، له دې امله یې بیوفزیکوکیمیايي دندې په بېلابېلو چاپېریالونو کې بېلابېلې دي.
د طبیعي ایکوسیستم دندې
عضوي مواد په ټول ایکوسیستم کې عام دي او د تجزیې د پروسو له لارې د خاورې د میکروبي ټولنو له‌خوا جریان ته لوېږي. تر تجزیې وروسته د اوبو د جریان له لارې خاورې او اصلي اوبو ته انتقالېږي. عضوي مواد د ژوندیو موجوداتو تغذیه برابروي. عضوي مواد د اوبو په محلول کې د یوه بافر په توګه عمل کوي تر څو په چاپېریال کې خنثی pH وساتي. د اسیدي باران د خنثی کولو لپاره بافري عناصر وړاندیز شوي دي.
د خاورې عضوي مواد
په خاوره کې موجود عضوي مواد له نباتاتو، حیواناتو او مایکرو ارګانېزمونو څخه ترلاسه کېږي. د بېلګې په توګه په یوه ځنګل کې خاوره، پاڼې او لرګین توکي د ځنګل پر غولي لوېږي. کله چې دومره تجزیه شي چې نور د تشخیص وړ نه وي، د خاورې عضوي مواد بلل کېږي. کله چې عضوي مواد په یوه داسې پایداره ماده تجزیه کېږي چې د تجزیې په مقابل کې ډېر مقاومت لري، هغه ماده هوموس نومول کېږي. پر دې بنسټ د خاورې په عضوي موادو کې ټول عضوي مواد شاملېږي، پرته له هغو چې خراب شوي نه وي.
د خاورې د عضوي موادو یوه مهمه ځانګړنه دا ده چې د اوبو او تغذیوي توکو د خوندي کولو لپاره د خاورې وړتیا ډېروي او دا امکان برابروي چې دغه توکي په اسانۍ سره ازاد شي، په دې توګه د نبات له ودې سره مرسته کوي. د هوموس بله ځانګړنه دا ده چې له خاورې سره مرسته کوي تر څو سره وچسپېږي، دغه کار نماټډونو او مایکروسکوپي باکټریاوو ته د دې وړتیا ورکوي چې په خاوره کې موجود تغذیوي توکي په اسانۍ سره تجزیه کړي.
د هوموس د چټک ډېروالي لپاره بېلابېلې لارې شته. د کمپوسټ ترکیب، د نباتاتو یا حیواناتو توکي/ضایعات او شین کوډ په خاوره کې د هوموس د زیاتېدو لامل کېږي.
تجزیه
د عضوي موادو یو مناسب تعریف هغه بیولوژيکي مواد دي چې د خرابېدو یا تجزیې په پروسه کې دي، لکه هوموس. که د تجزیې په پروسه کې بیولوژيکي موادو ته دقت وکړو، د عضوي ترکیباتو (بیولوژيکي مالیکولونو) او (تجزیې) اصطلاحات را څرګندېږي.
هغه اصلي پروسه چې په مرسته یې د خاورې مالیکولونه پاشل کېږي، باکټریايي یا فنجي انزایمي تجزیه ده. که د ځمکې پر مخ باکټریاوې یا فنجي نه وای، د تجزیې پروسه به ډېره ټکنۍ وای.
عضوي کیمیا
د عضوي موادو په کچ کولو یا اندازه کولو کې یوازې عضوي ترکیبات یا کاربن راځي نو له دې امله یوازې د یوې داسې مادې مشابهت دی چې یو وخت ژوندۍ یا تجزیه شوې ده. د عضوي مادې ځینې تعریفونه هم یوازې "عضوي مواد" یوازې کاربن یا عضوي ترکیبات ګڼي او د مادې منشا یا تجزیه په پام کې نه نیسي. له دې نظره ټول عضوي ترکیبات د ژوندیو موجوداتو له‌خوا نه جوړېږي او عضوي ترکیبات یوازې له ژوندیو موجوداتو څخه نه پاتې کېږي. د بېلګې په توګه د صدف یا سېپۍ پوست، که څه هم ژوندی نه دی، ډېر عضوي کاربن نه‌لري، له دې امله ښايي د عضوي مادې په توګه په پام کې ونه‌نیول شي. د دې برعکس، اوره (urea) د هغو عضوي ترکیباتو له ډلې ده چې له هر ډول بیولوژيکي فعالیت پرته سنټز کېدای شي.
عضوي ماده ډېره نامتجانسه او پېچلې ده. په ټولیز ډول عضوي مواد د وزن له نظره په دې ډول دي:
دنیالګیو پالنه
پورته کوونکی فیض الرحمن احمدي دلغمان پوهنتون د کرنې پوهنځی د چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګې محصل
دنيالګيو پالنه
Tending يو ځنګلی فصل دښی ودې په منظور له لومړيو وختونو څخه غذايې موادو اورڼا ته اړتيا لري. ديو فصل منځته راوړونکې ونې دهمدې ضروري شيانو (غذا او رڼا) دلاسته راوړلو لپاره نه يواځې په خپل منځ کې رقابت کوي بلکې دهغه  نامطلوبه انواعو سره هم رقابت کوي کوم چې دځنګل په باندي پخپله راشنه کېږي. کله چې دفصل عمر زياتېږي دهمدي ځانګړو ونو اړتياوي هم زياتېږي.ددې لپاره چې نيالګي ښه او په زړه پوري وده وکړي ،اړينه ده چې پالنه يې وشي .پالنه (Tending)داسي تعريفوو. هرهغه عمليه کومه چې دځوانۍ څخه نيولې دزړښت تر مرحلي پوري ديو ځنګلي فصل دژوند په کومه مرحله کې دهغوي دښه والي په منظور په کار اچول کېږي له Tending څخه عبارت ده.په Tending کېWeeding،Cleaning ،Thinning، Improvement ، Fellingاوهمدارنګه Pruning Climber cutting  اونامطلوبه انواعوGirdling  شامل دی. خو د Regeneration په منظور قطع اوځمکنې عمليات لکه دخاورې اوړند کارونه، زهکشي، ابياري او کنټرول شوي سوځونه پکې شامل نه دي. دTending او کرنيزو عملياتو تر منځ توپير Tending په هغه نباتاتو کې ترسره کېږي کوم چې له طبيعي اوهمدارنګه مصنوعي Regeneration څخه ترلاسه شوي وي او عموما ديو نوي فصل په لمړيو دوه يا دري کلونو کې هرکال ترسره کېږي چې له هغي وروسته دڅو کلونو په وقفي سره (2يا3څخه تر 10 يا زياتو کلونو پوري چې په تدريجي توګه زياتوالې مومي) ترسره کېږي.کرنيز عمليات اکثره دهغه سيلويکلچري سيستمونو سره اړيکه لري کوم چې په اساسي ډول په طبيعي Regeneration پوري اړه لري او عمومادقطعي څخه وروسته په را تلوونکي کال کې په کار اچول کېږي. اوهمدې اساس دهغوي موده اووخت په ساحه کې ترسره کيدونکو قطعو پوري اړه لري.بل لوري ته په tendingکې pruningشامل دی خوکنترول شوي سوځيدنه په کې شامل نه ده همدارنګه په کرنيزوعلياتوکې Pruningشامل نه دی خوکنترول شوي سوځيدنه او حتی دقطع شوو لرګينوپاتې شونو راتولول هم په کې شامل دي =دنیالگیو بالنی اهميت== Tending دلوړکفيته لرګيودتوليد او په في واحد ساحه کې دعايددزياتوالي سره مرسته کوي په همدي اساس دا يوه مهمه سيلويکلچري عمليه ده پورتني اهداف هغه وخت ترلاسه کيدی شي کله چي Tending په زړه پوري ډول په خپل وخت ترسره شي چې په Plantationsکې درنګړي کولودعملي دنه ترسره کولوله امله يواځي په همدې ايالت کې هر کال د9500 مترمکعب په اندازه لرګی ضايع کيږي. دTending په ترسره کولو کې ستونزې که څه هم Tending يوه ډيره ګټوره سيلويکلچري عمليه ده خو اکثره وختونه ترسره کيدی نه شي. ځکه دا عمليه بايد په يو فصل کې دځوانۍ څخه دزړښت تر مرحلې پوري څو ځله ترسره شي اوهر کال نوي کيدونکې ساحې څخه په زياته ساحه کې ترسره کېږي. په همدي اساس څرنګه چې هر کال نوې کيدونکې ساحه زياتېږي،دTendingکلني کارونه هم ورسره په چټکه توکه زياتوالی کوي چې له امله يې زياتې بوديجې اوپرسونل(اجريوي اوڅارونکي) ته اړتيا ليدل کېږي.له ړدې پرته دکرنيزو عملياتو دزياتوالي (Peak)په وخت کې دکارګرانو کمبود هم يوه ستونزه ده. په بارانې ورځو کې دکار ساحې ته درسيده ګۍ ستونزه، داقليمي شرايطو خرابوالی او دوحشي حيواناتو ډار هم دTendingپه وړاندي ستونزي منځته راوړي چې همدا خراب شرايط دTendingکارونه له ځنډ سره مخ کوي چې دکار دعايد او لرګيو دکموالي سبب کېږي
دخيشاوي اهداف
a.	دريښو په برخه کې درقابت کموالی b.	درڼا دشرايطو ښه والی هرکله چې دمطلوبه نوعې تيغوهنه تکميل شي ژرترژره بايد خيشاوه ترسره شي ترڅو نوي ټوکيدلي نيالګي درڼا اوغذايې موادو په منظور دهرزه بوټو له رقابت څخه وژغورل شي. ديوې عمومي قاعدي په توګه خيشاوه مخکې تردي چې هرزه بوټي نوي ټوکيدلي نيالګي وځپي اوياهم دنوو ټوکيدلو نيالګيو وده وديرېږي ترسره شي.
دخيشاوي شمير‌ چې بايد يو کال کې ترسره شي
دطبيعيRegenerationپه برياليتوب باندي ستره اغيزه لري ځکه چې ډيره زياته يا کمه خيشاوه دواړه زيان رسونکې دي پداسي حال کې چې زياته خيشاوه نيالګي دلمر دوړانګو،يخوهني ا و حيواناتو دضرر سره مخامخ کوي.ډيره کمه يي هم دنيالګيو دځپلو له لاري دهغوي دمړيني سبب کيږي په هرکال دخيشاوي شمير او همدارنګه دهغه کلونو شمير چی خيشاوي په کي بايدترسره شي دنوعي اودهرزه بوټو دودي داندازي سره سم توپير کوي خيشاوه عمومآ تردري کلونوپوري ترسره کيږي خو بياهم چټکه نمو لرونکي انواع يواځی په لومړي يادوهم  کال خيشاوي ته اړتيالري.
صفاکول
دTending هغه عمليه کومه چي sapling په مرحله کي ترسره کيږي اوپه کي دمطلوبه نوعی دټيټو افرادو په شمول دټولو ټيټو بوټو (  shrubs  ) ،climbers او نورو قطع کول يا څوکه پريکول شامل دي داډول بوټي عمومآ دمطلوبه نوعی هغه افرادو ته چی ښه وده يې کړي ستونزې پيښوې کله چی فصل دpole مرحلې ته ورسيږي cleaning بيادThinning سره يوځاي کيږي. دcle
دصفاکولواهداف
a.	درڼادشرايطو ښه والی. b.	دريښوپه برخه کي موجودرقابت له منځه وړل. دcleaning موسم ،شميراو موده ددي لپاره چي په زړه پوري نتايج ترلاسه شي ديوي عمومي قاعدي په توګه cleaning بايدپه هغه هموسم کي ترسره شي کوم چی دمطلوبه نوعی وده ييزه موده وي په همدي موده کي نامطلوبه انواع تربل هروخت دهغوي وده زياته ګواښو دصفاکاری شمیر شمير او تکرار دبوټو په ګڼوالي اوتر قطع کولو وروسته دهغوي په وده پوري اړه لري په هغه صورت کي چي بوټي shrubs ډير ګڼ وي او چټکه وده کوی cleaning بايدهرکال ترسره شي ددي پرته دادڅوکلونو په انتروال ترسره کيږي Cleaning عمومآ دsapling په مرحله کي ترسره کيږي اودنبات سره مرسته کوی ترڅوپه سيده او صختمندو poles بدل شي په cleaning کي عمومآ لاندی عمليی ترسره کيږي. i.	دهغه بوټو او ژر وده کوونکي علفي هرزه بوټو قطع کول کوم چي داصلي نوعي افرادو ودي ته ګواښ پيښوي ii. دټيټ کيفيت لرونکو انواعو قطع کول کوم چي دلوړ کيفيته نوعي وده تهديدوي iii. دمطلوبه نوعي دناروغه او بدشکله افرادو قطع کول iv. دcoppice نودو شميريوته راکمول v.	دclimbers قطع
رنګړي کول
( Thinning) ټول ځنګلونه (طبعي منشاء لري او که مصنوعي) خپل ژوندداسې پيلوي چې په في واحد ساحه کې يې دنيالګيو شميردهغه ونو په پرتله ډير زيات وي کوم چې دبلوغت په وخت کې پاتې کيږي. دشمير داکموالې دهغه درطوبت، غذايي مواد اورڼا دمحدوديت له امله وي کوم چې دنباتاتو دودې لپاره موجود وي. په همدې اساس هرڅومره چې نيالګي وده کوي ، ترمينځ يې رقابت هم زياتيږي.دپايښت په منظورپه دې هڅه کې يواځې هغه قوي افرادچې دچاپيريال سره يې ښه توافق کړې وي وړاندې ځي او کمزوري افرادشاته پريږدي همداوروسته پاتې شوي افراد کوم چې په تدريجي توګه دغذايي موادواورڼا دکموالي له امله مري ،ديو هم عمره ځنګل دچتر لاندينطبقې تشکيلوي ددوې دمنځه تګ له امله په في واحد ساحه کې دونوشمير په تدريج سره کميږي. که څه هم دشميرداطبيعي کموالې دتنو دطبعي شاخه برۍ دعمودي(ارتفاعي) ودې د زياتوالي او دقوي اونيغواستوانه يي تنودپاتې کيدولامل ګرځي بيا هم داکارحتی دغالبوونوپه وده ناوړه اغيزه کوي په همدې اساس ددې لپاره چې راتلونکې فصل (ځنګل)دناوړه اغيزوڅخه وساتل شي اړينه ده چې دځنګل په في واحد ساحه کې بايد دنباتاتوشميردعمرپه زياتيدوسره په تدريجي توګه راکم شي په بل عبارت فصل بايددعمر په زياتيدوسره رنګړې شي نوپدې اساس Thinning داسې تعريفوو: رنګړي کول (Thinning)هغې قطعې ته ويل کيږي کومه چې په يونارسيدلي ځنګل کې دپاتې کيدونکوونو دودې اوشکل دښه والي په منظورترسره کيږي خوچترپه کې په دايمي ډول نه پرانستل کيږي. په رنګړي کولوکې دونو دشميرکموالې دطبيعي Regeneration په منظور استعماليدونکوسيلويکلچري سيستمونوکې دونودشميردکموالي سره توپيرلري ځکه چې پدې سيستمونوکې چترپرانيستل کيږي اودنوونيالګيودټوکيدنې په منظورپه کې دايمي خاليګاوې جوړيږي.خوپه رنګړي کولوکې بيادايمي خاليګاوې نه جوړيږي داځکه چې Regeneration درنګړي کولوهدف نه دې .درنګړي کولوڅخه هدف دپاتې ونودشکل اوودې دښه والي په منظورهغوي ته دوده يزې ساحې برابرول دي. په همدې اساس ځينې وختونه درنګړي کولوپه منظورترټولوزياته قطع د Regeneration په منظورترسره کيدونکې کم ترکمه قطعې سره برابره وي ، په رسيدلوونوکې درنګړي کولودعمليې ترسره کول طبعي Regeneration ته لاره هواروي. Importance of thinning: د رنګړي کولو اهميت .دځنګل درنګړي کولو عمليه يوه ډيره مهمه عمليه ده چې له امله يئ دونو تر منځ ناوړه رقابت ختميږي اوونې دموجودو غذايي موادو څخه ښه استفاده کولې شي چې په پايله کې يې دونووده په زړه پورې وي .ددې عملې يو شمير ګټې پلاندې ډول دي ۱.دالومړنی عايد په لاس ورکوي. ۲.درنګړي کولوعمليه دآخري توليدشکل تعينوي. ۳.دادودې داندازې ديوشانوالي په ‌ذريعه د لرګي کيفيت ته وده ورکوي. رنګړي کول دونې په ژوندکې دوه،درې اوياتر شپږ ځلوپورې تکراريږي کوم چې دونې په نوعې اودودې په حالت پورې اړه لري   .دټولو په پايله کې يې دپاتې شووونو حالت ښه والی کوي.
درنګړي کولواهداف
•	 دځنګل څخه ترلاسه کيدونکولرګيودخالص توليداوپه پايله کې دپيسوزياتوالې. •	دترسره شوې پانګه اچونې څخه وختي ګټه پورته کول چې داهدف درنګړي شوونباتاتو دخرڅلاواودفصل دوده ييزدوران دکموالي له لارې ترلاسه کيداې شي. •	.دکوچني سايزلرګيوتوليدچې دهمدې لرګيوڅخه په بيلابيلوطريقوګټه پورته کيږي. •	 په ځنګل کې دسالموشرايطوپرځاې ساتل. •	 دمطلوب کيفيت اوميخانيکي پياوړتيالرونکي لرګي توليد. •	 په مرطوبوځنګلونوکې دخام هيومس دتجزيې تضمين. •	دناروغيودرامنځته کيدو څخه مخنيوی. •	دونوترمينځ دفاصلې يوشانوالی. •	دخرڅلاولپاره دزيانمنوشووونوليرې کول. •	دپاتې کيدونکوونو ښه وده. که په ځنګل کې رنګړي کونه ترسره نه شي په پايله کې يې نرۍاو اوږدې ونې دباداونوروفزيکي عواملوپواسطه ماتيږي ياتاويږي اوياهم دبيخه ويستل کيږي ددې ترڅنګ واوره هم نرۍ اوږدې sونې متضرره کوي. •	دودې دکنټرول په منظور. •	دعمرياژوندددوران دکنټرول په اساس •	دپراختيا دکنټرول په موخه خو بياهم درنګړي کولوپه عمليه کې لاندې ستونزې ښايي وجودولري •	ښې او خرابې ونې سره يوځاې داسې ولاړې وي چې تر منځ يې فاصله يو شان نه وي په همدی اساس ښی ونې يا هغه ونې چې په يو شان فاصلو کې ولاړې وي پريښودل کيږي .. •	ځينې ځنګل داران کوښښ کوي چې دخرابو خصوصياتولرونکې ونې ولټوي اوځينې نور ښې ونې لټوي او ساتنه ئې کوي چې په رقابت کې وروسته پاتې شوې ونې پکې ليرې کيږي. ===درنګړي کولولپاره اساس=== س                                                                         ددې لپاره چې درنګړي کولوعمليه په ښه توګه ترسره شي اړينه ده چې ځنګلداربايدپه ځنګل کې دموجوده ونوپه اړه پوهه ولري يعنې دی بايدټولې هغه ونې وپيژني کومې چې په رقابت کې ترنورووړاندې تللي او په راتلونکي کې دودې لپاره په زړه پورې وي .همدارنګه هغه ونې چې په رقابت کې شاته پاتې شوي اوکوم راتلونکې نه لري ،بايدوپيژندل شي ،ددې ترڅنګ دونوهغه مطلوب شميربايدپه پام کې ونيسي کوم چې له ټاکلې ساحې څخه په سمه توګه استفاده کولې شي دهمدې هدف لپاره دونودصنفونوپيژندل ضروري دي. دونوصنفونه په هندکې ديوهم عمره ځنګل معياري صنف بندي په لاندې ډول ده. I.	غالبې ونې (Dominant Trees) (کلاس سمبول:I او لنډيز:D) ټولې هغه ونې کومې چې ترټولولوړپانيزچترمنځته راوړي اوپاسني ښاخونه يې ازادوي داونې ښايي دهغوي دتاجونودنسبي آزادوالي اوحالت له مخې په لاندې ډولونووويشل شي: i.	Predominant Tree لنډيز: DI په دې صنف کې ټولې هغه لوړې ونې شاملې دي کومې چې دچترعمومي پاسنۍ سطحه منځته راوړي داډول ونې له عمودي رقابت څخه خلاصې وي.
ii. Co dominant Tree   لنډيز:D2 هغه نورې غالبې ونې کومې چې د DI څخه لنډې او لوړوالې يې دهغې ۶/۵برخه تشکيلوي. غالبې ونې بيا دقوت اوصحت په اساس په لاندې ډولونو ويشل کيږي: a)	هغه ونې چې تاج يې عادي وده کړې وي اوتنه يې ښه شکل لري . (کلاس سمبول :Ia) b)	هغه ونې چې تنې اوتاوجونه يې نمګړتياوې لري. (کلاس سمبول :Ib)په دې کې لاندې ونې شاملې دي. 1)	هغه ونې چې دتاج ساحه يې دګاونډيو ونوپواسطه تنګه شوې وي . 2)	Advance Growth چې ترمينځ يې فاصله کمه وي. 3)	هغه ونې چې مرکزي ښاخ يې دوشاخه شوې(Forked)وي اوياهم دې ته ورته نيمګړتياو ې ولري. (c) هغه ونې چې تنې يا تاجونه يې ډيرې نيمګړتياوې ولري يعنې Ib ته ورته نيمګړتياوې ولري خو تردې اندازې چې له امله يې دوې ډير کم اويا هيڅ ارزښت نلري. (کلاس سمبول:Ic) (d) قمچين ډوله ونې (Whips) يعنې هغه ونې چې ډيره نرۍ تنه اومنقبض تاج لري اودګاونډيود دملاتړپرته ژوندنشي کولاې. (کلاس سموبول :Id) II.	مغلوبې ونې (Dominated Trees) (کلاس سمبول:II او لنډيزd) هغه ونې کومې چې دډيرلوړپانيزچتربرخه نه جوړوي خو پاسني ښاخونه يې په بشپړه توګه دګاونډيوونوترسيوري لاندې نه وي راغلي اوارتفاع يې دDI ونو۳/۴ په اندازه وي داونې بيا په لاندې ډولونوويشل کيږي: a.	هغه ونې چې تاج يې عادي انکشاف کړې وي او تنه يې ښه شکل ولري . (کلاس سمبول:IIa) b.	هغه ونې چې تاجونه اوتنې يې نيګړتيالري. (کلاس سمبول :IIb) III.	متاثره شوې يا ځپل شوې ونې (Suppressed Trees)    (کلاس سمبول :III   او لنديز يې s) له هغو ونو څخه عبارت دي کومې چې د DI ونود۱/۲څخه تر۵/۸پورې لوړوالې لري اوپاسني ښاخونه يې په بشپړه توګه دګاونډيوترتاثير لاندې وي اوياهم دټولواړخونوڅخه دهغوې ترسيوري لاندې وي که چيرته يوه کوچنۍ ونه چې دځپل شوې ونې په اندازه لوړوالې ولري او په يوه تصادفي خاليګاه کې داسې ولاړه وي چې پاسنې ښاخ يې اذادوي بايدد Dيا d په کلاس کې ونه وشميرل شي. IV. مړې اومړژواندې ونې (Dead and moribund trees) (کلاس سمبول : VI  او لنديز يې m) په دې کلاس کې کږې ياډيرې کږې قمچين ډوله ونې شاملې دي. V.	ناورغه ونې (Diseased trees) (کلاس سمبول : V   او لنډيز يې k) هغه ونې کومې چې تر دې بريده دپرازيتونوتريرغل لاندې راغلې وي چې وده يې په جدي توګه اغيزمنه شوې وي اوياهم داډول ونې په ساحه کې دګاونډيولپاره يو خطروي ددې کلاس لنديز k  لهCanker څرګندونه کوي داونې ښايي په لاندې ډولونوصنف بندي شي ، (a)	 Dominant (کلاس سمبول : Va) (          ( b     Dominated and Suppressed (کلاس سمبول
معمولي ياله ښکته خواڅخه رنګړي کول(Ordinary thinning) کله چې فصل له لومړيومرحلوڅخه اووځي اودچترتوپيرپکې پيل شي ،ميخانيکي رنګړي کونه خپل ارزښت له لاسه ورکوي داهغه وخت دی چې پکې په رقابت کې وړاندې تللې اووروسته پاتې انواع پيژندل کيږي پدې وخت کې هم رنګړي کولوته اړتياليدل کيږي چې پدې رنګړي کونه کې وروسته پاتې ونې ليرې کيږي څرنګه چې پدې رنګړي کونه کې قطع دچترلاندېنيو کلاسونوڅخه پيل اوپه تدريجي توګه دپورتني چتر په لوري ځي له همدې امله ورته Low thinning يا German thinning  اويا ښکته خواڅخه رنګړي کول (Thinning from below) هم ويل کيږې خواوس ورته معمولاً Ordinary thinning ويل کيږي. درنګړي کولوداميتودډيرمروج دی اوپکې ديوفصل ټيټ افراد دمينځه وړل کيږي چې دمتاثره اوياځپل شووونوڅخه پيل ،ورپسې مغلوبې ونې اوپه پای کې پکې ځينې غالبې ونې هم قطع کيږي. پدې ميتودکې اساسي ټکې دهغه ونو ليرې کول دي کوموچې په قسمي اويابشپړه توګه په رقابت کې ماتې خوړلي وي داډول ونې عموماًکوم راتلونکی نه لري اودريښـــو په برخه کې درقابت له لارې دغالبوونوپه وده ناوړې اغيزې کوي ددې پرته داډول ونې کــمزورې اوځپل شوې وي اوپه اسانۍ سره دحشراتواو فنګسونو تريرغل لاندې راځي چې داغالبوونوته هم ګواښ پيښوي . ددې پرته داډول ځپل شوې اومــغلوبې ونې داورخــــطرزياتوي اولــــــوړو(غـــالبــــو)ونــــوته دClimbers ختلوته لاره هواروري په طبعيت کې داډول ونې په تدريجي توګه مري اوله همدې امله دغالبوونوپه وده ناوړه اغيزه کوي ددې لپاره چې دپـــــورته يادوشووناوړه اغـــــيزوڅخه فصل وساتل شي اودخرابيدوترمخه ورڅخه ګټه پورته شــــــي اړينـــــه ده چې ځنګل داران يې پخپله له مينځه يوسي اودطبعيت کارسرته ورسوي.
.دعادي رنګړي کونې په اړه دتاجونورنګړي کول :(Crown thinning) دې ډول رنګړي کونې ته French thinning، High thinning اويا Thinning from above هم وايې پدې طريقه کې رنګړي کول په خاصه توګه دغالبوونوڅخه شروع کيږي پدې ډول رنګړي کونه کې ناروغه ،خرابې ،کم ارزښت لرونکې غالبې ونې په مکمل ډول ليرې کيږي کم ارزښت لرونکې ونې په انفرادي ډول په ډيرې خوښۍ سره ليرې کيږې مغلوبې اومتاثره تنولرونکې ونې پکې ساتل کيږي خوپدې شرط چې مړې ،مړژواندې ،اوناروغه نه وي ځکه هغه دلازياتې ودې قوت لري .ناروغه ،متاثره ،اوخرابې ونې دمغلوبونوعودودې په وخت کې ليرې کيږي پدې رنګړي کونه کې دتاج دپورتني کلاسونوڅخه زياتې ونې ليرې کيږي چې دې ته دتاجونورنګړي کول وايي.
دتاج درنګړي کونې په اړه. انتخابي رنګړي کونه : (Selection thinning) هغه رنګړي کونه ده کوم چې په مختلف العمره نباتاتوکې ترسره کيږي دانتخابي رنګړي کونې ياSelection thinning په نوم ياديږي يادرنګړي کولوهغه ميتوددی کوم چې په يوځنګل کې دمنتخب ترکيب ساتنه کوي .اود هر ډول قطر لرونکوکلاسونوڅخه په کې کافي استازي وجودلري  پدې وجه په ټولوچتري کلاسونوکې ترسره کيږي اودلاندې خصوصياتولرونکې کلاسونه پکې ليرې کيږي. پدی کې مړې شوې ،مړ ژواندې اوناروغه ونې ليرې کيږي. •	پدې کې هغه ونې ليرې کيږي کومې چې دخپلوګاونډيوونووده له هرپلوه زيانمنوي. •	هغه ونې کومې چې دګاونډيوڅخه کم ارزښت لرونکې وي. •	ټيټ کفيت لرونکې ونې.کومې چې دنيالګيوديوښه ګروف دپاسه ولاړې وي همدارازدغه نيالګي بايدهم رنګړي شي. •	هغه ونې کومې چې ځانګړې اهميت نه لري. Selection-Thinning اوCrown-Thinningترمينځ تفاوتونه Crown thinning Selection thinning په هم عمره ځنګلونو کې دتطبيق وړ دې.
Climber control کلمبر نه يواځي په ځوانو ځوانو ځنګلي ساحو کې دنوو توليد شو ونو لپاره يو تهديد دي بلکه دځنګلي فصلونو لپاره هم تهديد دي. هر کله چې صفايې کېږي بايددقطع کولو پواسطه او يا هم دبيخه ويستلو پواسطه کنټرول شي. په شرايطو کې چې کلمبر ډير زيات وي نو خاص او ځانګړي تدابير ددوي دقطع کولو لپاره نيول کېږي. خو دکلمبر دکنټرول تر ټوله ښه لاره داده چې بايد قطع شي. غليظ اومتراکم کلمبر په دوه طريقو سره قطع کېږي .يو دقاعدي (سټی)سره او بل سټی څخه پورته خواه کې پس ويلاي شو چې قطع کول دګڼو کلمبرونو لپاره ترټولو مؤثره طريقه اولاره ده اما دکمو کلمبرونو لپاره چې متراکم او ګن نه وي ښه لاره داده چې بايد دTuber څخه وروسته دباران په دوران کې کله چې ځمکه نرمه وي دبيخه ويستل شي. Girdling دحلقي ياکړۍ په شکل دونې دتنې څخه دپوستکي لري کول د Girdling په نوم ياديږي.دا عمل دونې کردچاپيره دحلقي په شکل چې دونې دوچيدو سبب کېږي صورت نيسي دپوستکي پتۍ د تني څخه ګرد چاپيره دځمکې دسطحي څخه د(۱-۲) فټه پورته ليري کېږي. دي پروسه کې دونې او ريښو ترمنځه رابطه کمېږي دغه پروسه کيدای شي چه د (۴-۱۲) پوري مياشتي په برکې ونيسي.
شاخه بري
څرنګه چې د ميوه لرونکو ونو ، د قوي ارزښت لرونکي لرګيني ونو او د سيوري په منظور کرل شوي نباتاتو لپاره د اوبو، غذائې مــــــــــوادو ، خيشاوې ، د سرې استعمال ، دخاوري اصلاح ، کيمياوي درمل ،آفت وژونکي او داسي نور ضروري ګڼل کېږي. نو په همدی لحاظ شاخبري هم په نوموړو نباتاتو کې د زيات حاصل او توليددلاسته راوړلو لپاره او همدارنګه د ښه لرګې (timber) د توليد لپاره ضروري ګڼل کېږي چې مختلفي ونې په مختلفو شکلونو شاخبري کېږي. د شاخبري تعريف :- شاخبري يوه هارټيکلچري او سيلويکلچري عمليه ده کوم چې دوني د برخو لکه ښاخونو (branches)،غوټيو(buds)او ريښو(roots)په انتخابي شکل قطع کول يا ليري کول پکې شامل دي .دونو شاخبري کول دنوموړوونودراتلونکي حاصل ورکولولپاره يوغوره،ارزښتناکه اواصلاح کوونکې لاره ده .شاخبري کول د هغه عمليې څخه عبارت دی کوم چې دولاړو ونو د اصلاح او د لرګي (Timber) د توليد لپاره ، ژوندی (شنه) څانګې ، مړه (وچ شوي) څانګې او زياتره شنه ضعيفې او وچ شوي ضعيفې څانګې ليري کېږي. شاخبري يوه کلنۍ پروسه ده چې دونی اود پاڼو د سطحي څخه چې د وني وده ځنډوي د نامطلوبو څانګو ،تيغونو او ښاخونو د ليري کولو څخه عبارت دې. شاخبري په حقيقت کې يوه قد ټيټوونکي عمليه ده ځکه چې د ونې زياتره وده کوونکي برخې  لېري کېږي او دشاخبري پواسطه کيدای شي چې کله چې ونه څه وخت په حاصل راشي او په همدی حاصل باندي دوامداره پاتي شي. د ميوه لرونکی ونو لپاره په جلا ډول شرايط نيول کېږي او دلرګيو د توليد په منظور جلا شرايط په نظر کې نيول کېږي نو مونږ د هغه اصولو څخه يادونه کوو چې په عمومي ډول سره دلرګيو (timbers) اودميوي د تول
د شاخبري ګټي
(Advantages of pruning):- شاخبري د نبات لپاره ډيري ګټي لري که چېرته په سمه توګه وپالل شي نو ځنګل ته په بشپړه توګه زياتوالې ورکوي 1.	د بيکاره لرګيو شتون کمېږي. 2.	وني نسبتاقوي کېږي. 3.	د ميوي کيفيت او کميت اصلاح کېږي. 4.	وني ته ډيره قوي وده ورکوي يا دوني وده تېزوي. 5.	د مړو لرګيو يا وچو لرګيو له منځه وړل د لرګي (timber ) کيفيت او کميت ښه کېږي. 6.	د غوټيو کمول ،له منځه وړل او يا د غوټيو مخنيوي کوي. 7.	د ميوي ټولول او نور کرنيز عمليات د شاخبري پواسطه اسانه کېږي. 8.	د ونو د ميوه نيوونکو څانګو پورتنۍ برخې تناسبي چوکاټ شکل جوړوي. 9.	دونو د بيلابيلو برخو څخه د ښاخونو قطع کول يا د هغه ښاخونو قطع کول کوم چې په نورو ونو باندي سيوری کړې وي يا ګڼ وي چې ددی قطع کول د وني لپاره ډيره ګټوره وي. 10.	د وني په ريښه کې په عين وخت کې غذا او غذايې مواد ذخېره او ساتل شوي وي او په پاڼو او ښاخونو کې ذخېره او ساتل شوي نه وي نو ددغه غذايې موادو د ليری کولو لپاره بايد شاخبري تر سره شي. 11.	شاخبري په ونه کې د بدني ودی او ميوي د ساتلو د ساحي تر منځ توازن ساتي. 12.	د ځوانو نباتاتو د شاخبري کولو لپاره غوره ساختماني شکل جوړ شي.
دشاخبري تاوانونه
(Disadvantages of pruning ) 1.	شاخبري عموما ډير ګران کار دي چې په خاصو سببونو سره په پراخه اندازه محدود شوي وي. 2.	شاخبري دډير پاملرني وړ مهارت ته ضرورت لري. 3.	د ونو شاخبري کول په خصوصي توګه دونو د د ودې په قوت پوري اړه لري چې د څانګو د شاخبري کيدلو څخه دغه لوڅ شوی ځای د امراضو او حشراتو پواسطه د حملې لاندی راځي. 4.	د شاخبري زخمونه کولای شي چې وني ته امراض او حشرات داخل کړي نو شاخبري بايد د وني د ودی په وخت کې اجرا نه شي. 5.	د شاخبري څخه وروسته کيدای شي چې وني صحتمنده وي ليکن زيات شمير حشرات د هری خوا څخه پری را چاپير شوي وي. 6.	هغه کوچني ښاخونه چې ډير په اسانۍ سره قطع کېږي نو زخمونه جوړيږي او د پتوجن لپاره د ننوتلو اجازه ورکوي او د وني ورستيدل رامنځته کوي.
د شاخبري اهداف
(Objectives of pruning ) 1.	 د ونو دشاخبري کولو څخه عمومي هدف د ودی تنظيم ، دميوي د اندازي او کيفيت دښه والي ، د وني دشکل او بڼی د اصلاح او د ساختماني چارو لپاره د ښه لرګي د توليد دلوړيدو او اصلاح په منظور تر سره کېږي 2.	دشاخبري کولو پواسطه د وني لوړوالي او پراخوالې کنټرولېږي. 3.	شاخبري د وني د قوت لامل ګرځي. 4.	د وني د لوړوالي په کنټرول سره ددوا پاشی ستونزه کميږي. 5.	د وني عمر او اصلاحاتو د زيا تيدو لامل ګرځي. 6.	څرنګه چې د شاخبري پواسطه په ونه کې ښاخونه ډيريږي نو د ښاخونو په ډيريدو سره حاصل هم ډيريږي. 7.	شاخبري د ميوې غټوالی ، رنګ او خوند زياتوي. 8.	د ناروغه څانګو په پريکولو سره د ډيرو ناروغيو مخنيوی کېږي. 9.	د وني دلوړوالي په کنټرول کيدو سره د وني څخه ميوې په اسانۍ سره راټوليږي. 10.	په ونه کې هوا اود لمر وړانګي ښه داخليږي
کوم ښاخونه دشاخبري په وخت کې قطع کېږي
1.	هغه ښاخونه چې د (45 ) څخه زياته او د (30) څخه په کمه اندازه د وني د تني سره ئي زاويه جوړه کړي وي بايد قطع شي. 2.	هغه ښاخونه چې د لويو زاويو لرونکي او د ماتيدو امکانات يې زيات وي او همدارنګه هغه ښاخونه چې د وني اطراف او جانب ته وده او نمو کړي وي بايد قطع شې. 3.	هغه ښاخونه چې يو دبل له پاسه قرار ولري. 4.	هغه ښاخونه چې لاندي يا عمودي نمو ئي کړي وي. 5.	هغه ښاخونه چې په مرض اخته وي. 6.	مات شوي ښاخونه بايد قطع شي. 7.	زخمي شوي ښاخونه بايد قطع شي. 8.	Sucker يا هغه ښاخونه چې د ريښو څخه ئي نمو کړي وي بايد قطع شي. 9.	هغه ښاخونه چې يو د بل سره موازي وي او په راتلونکي کې يو د بل مزاحمت کوي بايد قطع شي 10.	هغه وچ شوي ښاخونه کوم چې د وني مرکزي برخي ته د لمر شعاع دمانع کيدو سبب کېږي بايد قطع شي. 11.	ټول (water sprout) يا هغه ښاخونه چې په وديز موسم کې شنه او تيزه وده ولري بايد قطع شي ▷	Sucker ▷	Whorls ▷	Epicormic branches ▷	Vertical ▷	Crossing ▷	Co-dominant ▷	Poorly-attached ▷	Dead or broke ▷	Rubbing branches ▷	Narrow crotches ▷	Competing leaders ▷	Stub or broken branches ▷	Shaded interior branches ▷	Downward-growing branches ▷	Heading back or growth diversion
12.	که چېري يوه ونه سيوري کوونکي وي او دوني ارتفاع او وده له منځه ځي نود وني دښکتنيو برخو څانګي تري ليري شي او په يوه کال کې دوني څانګي په عمودي ډول قطار  مه شاخبري  کوي. 13.	کله چې د غټو څانګو قطع کول غوره کړل ددوۍ څخه نيمګړي ښاخونه ځای پر ځای شوي وي. 14.	Pruning when there ,s a branch collar :- د تنی د يو پړسيدلي ساحې څخه چېر ته چې څانګې د تنی سره يو ځاي شوي وي دغه څانګي تاو شوي معلومېږي نو د تاو شوي ځای سره يو ځای قطع شي. 15.	 Pruning when there’s a collarless union: - هغه ساحه چې پړسيدلي نه وي اوددغی ساحي څخه چې څانګې يې د تنی سره په کمه اندازه يو ځای شوي وي نو دغه څانګې په کم اندازه تاو شوی شکل لري نو د څانګې د پوستکي موړه په ښکاره کې قطع کوي. 16.	Pruning when it’s a co dominate stem: - کله چې څانګې د ساقې څخه ډير جګي وي او د څانګې د پوستکي لاندينی برخه د ساقی په خارجي برخه کې نښتي وي بايد قطع شي.
دځنګلي ونو دشاخبري کولو اجزاوي
1.	Heading back cutting 2.	Thinning 3.	Topping 4.	Raising 5.	Reduction 6.	Dead heading 7.	Restoration 1-	Heading back cutting:- د يوی ونی د منځنۍ نقطی څخه د قطع کونې څخه عبارت دی  د ساقې چې د ودې په حال کې وي لکه د ساقې د بغلونو څانګې او غوټي ليري کېږي دا په عمومي ډول د يو ورايټي د روزل شوو نباتاتو لپاره اجرا کېږي 2-	 Thinning: - دشاخبري يو غښتلي او پياوړی شکل دي او يوه رنګړي شوي قطع کونه ده او يوه بشپړه ټوکيدني، دوني يوه لويه څانګه يا ښاخ چې ددي د منشا څخه وي ليري کېږي په عمومي ډول د thinning په کارولو سره وني ته دوباره ژوند ورکوي اودډير پاخه ، رسيدلي يا زاړه ونو ،کمزورو ونو ،هغه ښاخونه چې مشکل رامنځته کوي او ډيره تيزه وده لرونکي ښاخونو په ليري کولو سره اجرا کيږي. کله چې thinning په صحيح توګه اجرا شي نو دنوي ودي لپاره چې د ډيری قوي ميوو او ګلانو په ساختمان کې مرسته کوي او داد ګلابو دشاخبري کولو لپاره او دپريښودل شوي ونو په څانګو کې شروع کېږي يا دډيرو څانګو او بوټو (shrubs) ددوباره نوي کولو لپاره اجرا کوو. 3ـ Topping: - د شاخبري يو جلا کوونکی شکل دي کوم چې د وني د ساقي (trunk) يا يو څه غټ ښاخونو څخه د ټولو ښاخونو ليري کول او د ودی څخه غورځول پکې شامل دي که چير ته (topping) په صحيح توګه تر سره شي نو دډير ځوانو په ونو کې استعماليږي او د(pollarding) يا څپره يا چجه جوړوني او د يو (Espaulier) په شکل استعماليدای شي. 4ـ Raising: - د يوی ونی څخه په ترتيب سره سپکې څانــــــــــــــــــــــــــــګې ليرې کيږې او د ودانيو (تعمير) ، ګاډيو ، د پيادرو او د نندارتونونو لپاره صاف تياريږي. 5-	 Reduction: - د يوي وني سايز کمول اکثره وخت د خنډونو دليري کولودګټورتوب لپاره تر سره کيږي او د يوي وني ارتفاع او خپاره شوي څانګې ليري کول د شاخبري کوونکي د لارښوونکي پواسطه بشپړ شوي دي اود څانګې څوکي جانبي څانګو ته چې په کافي اندازه غټوالی غوره کړي وي او دڅوکي برخي ئې ((د قطع شوي ساقې د قطر د برخی څخه ډير کوچنی )) د (topping) سره مقايسه شوي وي او (reduction) د وني دشکل اوساختماني بشپړتيا سره د پاملرني وړ مرسته کوي. په باغونو کې اکثره وخت ميوه لرونکي وني ددوباره ودي ورکولو د ګټورتوب لپاره قطع شوی وي او دميوو د بسته بندي د اسانتيا لپاره کوچني وني د پاملرني وړ دي او په باغونو کې د شاخبري نظام ډير پلان شوي دي او دهر يوي وني يو مهم توليدي فکتوردی.