cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پلوتارک
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" پلوتارک یا پلوتارخوس ( په یوناني : Πλούταρχος) (د 46-127 زېږدیز کال په شاوخوا کې) یو له پخوانیو یوناني تاریخ لیکونکو، ژوند لیکونکو او مقالو څخه و. د هغه د پلار نوم معلوم نه دی، مګر د کیسې او روایتونو له مخې چې تیر شوي، د هغه نوم شاید نیکاراکوس ( انګلیسي : Nίκαρχος) و. د هغه د نیکه نوم لامپریاس ( لرغونی یونان : Λαμπρίας ) و، لکه څنګه چې په مورالیا کې ثبت شوی ( لرغونی یونان : Ἠθικά ).
هغه د یونان په مرکز خرون ښار کې په یوې مهمې کورنۍ کې زیږیدلی و. هغه په 66 میلادي کال کې په دې ښار کې د اتن څخه د روم د قیصر نیرو سره لیدنه وکړه. وروسته یې یونان او مصر ته سفرونه وکړل او یو څه موده یې په روم کې ژوند وکړ او د روم د امپراتور تراجان له خوا یې خوښه شوه او د هغه له خوا د یوه ښار په امارت کې وګمارل شو. پلوتارک د خپل ژوند وروستي کلونه په خپل کلي کې تېر کړل، هلته یې له دودونو، دودونو او خلکو سره ډېره مینه درلوده او هلته یې یو ښوونځی پرانیست او د مطالعې یوه حلقه یې جوړه کړه.
لومړی مورخ چې د پلوتارچ یادونه کوي سویداس دی چې په خپل قاموس کې یې هم لیکلي دي: "پلوټارک د ټریجان د واکمنۍ پرمهال یا د هغه دمخه د چیروني په ښار کې د بیوټي په ځمکه کې ژوند کاوه. تراجان هغه د قونسلګرۍ مقام ته وټاکه او د هغه پراخې پوهې ته په درناوي، هغه واليانو ته چې د هغه په استازیتوب یې د "ایلیرین" دولت واکمني کوله، په ټولو چارو کې د واک په توګه د پلوتارچ نظر په پام کې نیولو سره څرګند حکم ورکړ.
د پلوټارک کارونه
په هغه لیست کې چې د لامپیریا په نوم پیژندل کیږي، د پلوتارک د لیکنو او مقالو شمیر 277 ښودل شوی، او داسې ښکاري چې دا لیست نیمګړی او په ځینو مواردو کې د اعتبار وړ نه دی. د هغه په مشهورو کتابونو کې، موږ کولی شو د اخلاقو په اړه Treatise، Hampersies، Treatise on Music، Fraslexandria، Natural Matters، او د Isis and Osiris ( Isis and Osiris ) کتاب ذکر کړو.
د پلوتارک خورا مهم کتاب چې په ټوله نړۍ کې مشهور او مشهور دی، هغه کیسې دي چې د حیات مردان نومي تر سرلیک لاندې فارسي ته ژباړل شوې دي. دا کتاب د هغو جنرالانو، واليانو، واکمنانو، پاچاهانو، امپراتوريانو، ازادو او باچاهانو ژوند ليکونه دي چې په لرغونې زمانه کې د خپلو اعمالو او تقوا او فضيلت له امله مشهور او مشهور وو. پلوتارک د اوږدې مودې لپاره د خپل ځانګړي طرز لیکنې له امله په خلکو کې مشهور دی چې اکثرا یې د تفسیر لپاره افلاطون میتود کاروي او همدارنګه د هغه ځانګړي فلسفي، اخلاقي او سیاسي چلند او تفاهم له امله چې د هغه په لیکنو کې منعکس کیږي. درلود
د دې شهرت لامل دا دی چې یاد تاریخ لیکونکی په تاریخ کې د یو ځانګړي طرز او طریقې پلوی دی چې د مشهورو خلکو ژوند بیانوي او د دوی د ژوند مهم او په زړه پوري ټکي یو له بل سره پرتله کوي. د دې لیکنې د غوره کولو موخه د لیکوال موخه دا وه چې د هغه څخه مخکې یو تاریخ درلود، د هغه د ډیرو معاصر تاریخ لیکونکو په څیر، هغه د کیسې، فتحو او تاریخي پیښو په ذکر کولو پورې محدود نه و، بلکې د انسان اخلاقي ځانګړنې یې په ګوته کړې. په لرغونې نړۍ کې د سترو بدلونونو سرچينه وه، بايد د دغو پياوړو شخصيتونو او پياوړي ارادې خاوندان و ازمويي، نيوکې او ارزونه وکړي، چې ځينې يې د ارزښتناکو فضيلتونو خاوندان او ځينې يې نيمګړتياوې او انحرافات هم لري، ترڅو د تقوا او عزم کامل نمونې ترلاسه کړي. دا مثالونه به د راتلونکو نسلونو لارښود وي.
په بل عبارت، د لیکوال موخه دا وه چې د تیر تاریخ څخه د راتلونکي لارښود لپاره یو درس او مثال وړاندې کړي.
لکه څنګه چې د پیریکلز د ژوندلیک په پیل کې د لیکوال کلمې کارول شوي، د لیکوال نظر خورا اخلاقي نظر دی، هغه حتی غواړي د ریښتینې او ژوندیو مثالونو په تعقیب لوستونکی احساس کړي چې پاکې ارادې، اخلاقي فضایل او پیروي وکړي. تقوی، عدالت او زړورتیا او د ایمان ځواک هڅوي او هغه آزادي او غرور راژوندی کوي چې د لرغوني تاریخ په کرکټرونو کې شتون درلود او د مسیحي دورې په پیل کې د ظلم او فساد د واکمنۍ لاندې ضعیف او تر پښو لاندې شوی و.
په لنډه توګه، د هغه موخه د افلاطون په شان د جمهوریت په کتاب کې د یوې مثالي ټولنې د جوړولو او د عدالت او د سمو سیاسي سازمانونو د پراختیا له لارې د خلکو رهبري او لارښوونه نه وه، بلکې د هغه نظر د خلکو په اصلاح او اصلاح باندې ډیر متمرکز و. اخلاقي تصفیه او د ژوندیو او پخوانیو مثالونو تعقیب دا تاریخ دی.
د ایرانیانو د مذهب په اړه د پلوتارک راپور
د ايراني مذهب په اړه د هغه راپور دقيقو او محدودو ټکو شاملولو او او په لویدیځ ایران کې د زرواني مذهب د شالید په اړه د ځانګړي پوهې له امله ځانګړی اهمیت لري. پلوټارک د خپل کتاب Isis and Osiris په یوه فصل کې د مذهب په اصولو، رسومونو او مراسمو او همدارنګه په ایراني مذهب کې د قیامت پورې اړوند دودونو باندې بحث وکړ.
سرچينې
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
پيما کانډو
پیما کانډو ( هندي ژبه: पेमा खांडू) یو هندي سیاستوال دی چې د جولای 2016 راهیسې د اروناچل پردېش ایالت لومړی وزیر دی. هغه دوه ځله سیاسي ګوندونه بدل کړل. په سپتمبر کې، هغه د هند ملي کانګرس څخه د اورناچل پردېش د خلکو ګوند سره یوځای شو، بیا د دسمبر په 2016 کې د بهارتیا جنتا ګوند سره یوځای شو. دمخه هغه د پخواني وزیر اعلی نبام توکي په حکومت کې د ګرځندوی، ښاري پراختیا او د اوبو سرچینو وزیر و.
زده کړه
پیما کانډو په هندو کالج (ډيلي پوهنتون) کې زده کړې وکړې.
شخصي ژوند
هغه د پخواني لومړي وزير دورجي کاندو مشر زوی دی، چې د توانګ ټاکنیزې حوزې ته د سفر په ترڅ کې د اپریل په 30، 2011 کې د چورلکې په حادثه کې مړ شو. د هغه سیاسي کیریر د پلار له مړینې وروسته اسمان ته ورسېد او هغه د دولت په کابینه کې ترټولو ځوان وزیر شو. هغه د مذهب له مخې بودايي دی.
سیاسي ژوند
د خپل پلار له مړینې وروسته، پیما کاندو د اوبو سرچینو پراختیا او ګرځندوی وزیر په توګه د دولت په حکومت کې شامل شو. هغه د 2011 کال د جون په 30 په اسمبلۍ کې د خپل پلار د اسمبلۍ حلقې 'مکتو' څخه د هند ملي کانګریس د نوماند په توګه بې له کوم مخالفته وټاکل شو. په 2005 کې، هغه د اروناچل پردیش کانګرس کمیټې منشي شو او په 2010 کې د توانګ ولسوالۍ د کانګرس کمیټې رییس شو. هغه د نبام توکي په ځای د 16 جولای 2016 کې د کانګرس مقننه ګوند مشر وټاکل شو.
پیما د 2014 د اروناچل پردیش مقننه اسمبلۍ ټاکنو کې له مکتو څخه بیا بیا وټاکل شو. پیما کنډو د یو کال اوږد سیاسي کړکیچ وروسته د 17 جولای 2016 په اوه دېرش کلنۍ کې د اروناچل د اعلی وزیر په توګه لوړه وکړه.
د سپتمبر په 21، 2016، د PPA ولسمشر د پیما معطل کړ او د پیما خندو په شمول د 6 ایم ایل ایز معطل کولو وروسته، تکام پرییو د نوي وزیر په توګه وټاکه.
د دسمبر په 2016 کې، PIMA په اسمبلۍ کې تایید کړه چې د PPA له 47 غړو څخه 33 یې د بهارتیا جنتا ګوند (BJP) سره یوځای شوي او بی جے پی دمخه 11 وکیلان درلودل، 33 سره یوځای شوي. او د 2 خپلواکو وکیلانو ملاتړ وروسته، دا شمیره ده اوس 45 ته لوړ شوی. هغه په اروناچل پردیش کې د ګیګونګ اپنګ وروسته د بی جے پی دوهم وزیر دی.
سرچينې
<references group="" responsive="0">
وېشنيزه:1979 زېږېدنې وېشنيزه:هندوستان وېشنيزه:هندوستان او پښتانه وېشنيزه:هندوان وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان وېشنيزه:هندسي شكلونه وېشنيزه:هند او پاکستان وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم وېشنيزه:هندي س وېشنيزه:هندي فلمونه
مسټر همفر (انګریز جاسوس)
دلته چې ليکونکي د غزالي غوندې متکلمانو او يا د مولانا جلال الدين بلخي غوندې عارفانو د کتابونو په باب کوم قضاوت کړى؛ نو يا نه پوهېږي او يا دا چې نيت يې بد دى، دا ډول کتابونه يو لړ عملي اخلاق دي، چې انسان تزکيي او پاکوالي ته رابولي او دا نه ښايي، چې موږ تزکيي او د نفس تهذيب ته ګوښه کېناستل، رهبانيت او له ټولنې ځان لرې ساتل ووايو.
عزم ویبپاڼه (عزم نیوز)
د خپل فعالیت د اعلان په مطلب کې ویلي چې په هیڅ کوم سیاسي تنظیم پورې اړه نه لري.
عزم کوم مشخص دفتر نه لري، بلکې په افغانستان کې دننه او بهر همکاران لري، چې ټولې چارې یې په آنلاین ډول سر ته رسیږي.
ويراټ
ویراټ يا ويرات ( سنسکرت:विराट) لغوي مانا  د هندوانو په افسانه مهابھارت کې ستر کرکټر، چې د متسیا سلطنت او ورسره د ویرات سلطنت پاچا و.
حوالې
وېشنيزه:هندوان وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم وېشنيزه:هندو-اروپايي څوژبيز ملاتړ کينډۍ وېشنيزه:هندو وېشنيزه:هند کې لودي پښتانه وېشنيزه:هند او پاکستان وېشنيزه:هند
لرغونی ږوب (کتاب)
لرغونی ږوب نومې کتاب د تکړه لیکوال او ژباړونکي میرحسن خان اتل زیار دی. نوموړي یاد کتاب د سهېلي پښتونخوا د تاریخي سیمې ږوب اړوند د یریتانوي هند دولتي ریکارډ "ږوب ګزیټئر" چې په انګریزي ژبه لیکلی شوی وو په پښتو ژبه د "لرغونی ږوب" په نوم ژباړلی دی. د نوموړي کتاب مالي لګښت پښتو اکیډمي کوټې له خپلې کالنۍ بودیجې څخه ادا کړ. په یاد کتاب کې د ږوب د سیمې جغرافیایی، کلتوري او تاریخي معلومات ورکړل شوي دي.
ځواک نیوز
ځواک نیوز (انګلیسي: Zwak News) او (پارسي: زواک نیوز) د یوه افغاني رسنۍ ده، چې د جنوري په ۲۰۲۰ ميلادي کال کې په کابل، افغانستان کې تاسیس شوې ده؛چي په بشپړ ډول د افغانانو لخوا اداره او چلول کیږي. په لومړیو کې ځواک نویز - Zwak News رسنۍ په ۲۰۱۴ کال کې تاسیس شوې وه، خو دا چي هغه مهال ځواک نیوز یوازې به لیکلي بڼه کاغذي مجلې خپرولې نو په انلاین بڼه يې لا تر اوس کومې خپرونې نه ندرلودلې. د ۲۰۲۰ ميلادي کال په لومړیو کې ځواک نیوز په سره له دې چي کاغذي مجلې خپروی، په انلاین (پر لیکه) بڼه یې هم د خپلې ویب پاڼې او اوړندو ټولنیزې رسنیو له لارو د خبرونو او معلوماتوخپرولو پیل وکړ. اوس مهال ځواک نیوز خپل ټول معلومات او خبرونه په پښتو ژبه وړاندې کوي. نن سبا د ځواک نیوز اکثریت د لیدونکي او لوستونکې د افغانستان څخه دي.
تاریخ
ځواک نیوز لومړیو کې زده کونکي لخوا د پوهنتون اخري دورې په مهال چي په کال ۲۰۱۴م کې د فراغت پروژې په پار په لاره اچول شوی و، کوم چې دوی دوي باید د خبر پاڼه یا مجله جوړه کړي واي. خو دا چي دوي هغه پروژې ته ادامه ورکړه او ورسته په دولت رسما ثبت شوه. بیا همدا تر ۲۰۲۰ میلادي کالونو پورې دوي په لیکلي بڼه کاغذي مجلې خپرې کړي چي په یاد کال کې ځواک نیوز رسنئ آنلاین بڼه خپله کړه، دې کار ته ېې همداسې دوام ورکړ. ځواک نیوز په پښتو ژبه د خبرونو خپروي ، په عین حال کې کاغذي مجلې هم خپروي.
بهرنۍ سرچينې
رسمي ويپاڼه
نصرالله سروری
ژوند
سروري په هرات کې زيږيدلی او په نهه کلنۍ کې يې په انځورګرۍ پيل وکړ. هغه د خیرمحمد خان یاري ، کریم شاه خان ، ګل محمد محمد هنارجو ، بهزاد سلجوقي او یوسف کوهزاد په شان هنرمندانو زده کونکی و او د ډیرو کلونو لپاره د هنر تاریخ مطالعه کړې. سروري د مخابراتو په برخه کې د کابل پوهنتون څخه فارغ شو. هغه د خپل ژوند ډیری کلونه په ایران کې تیر کړل. سروري په هرات کې د جهاد د منظرې موزیم بنسټ ایښودونکی دی.
مړ شو
سروري د of 2017. of کال په لومړي جدي کال کې ومړ. د هغه له مرګ وروسته ، هنر مینه وال د خلکو او دولت لخوا د هنرمندانو ژوند ته د نه پاملرنې پر ضد لاریون وکړ او په غربت کې یې د هنرمندانو ژوند او مرګ د نه پام کولو یوه پایله وبلله.
سرچینې
وېشنيزه:افغان انځورگران
دوريودان
د مهابارت په جګړه کې د پاچا درتراشټر مشر زوی او د کوراوانو مشر. کله چې دارتاشترا اراده وکړه چې د یدیشترا تاج جوړ کړي، دوریودان د هغه سخت مخالفت وکړ او پانډاوان مجبور شول چې جنګ ته لاړ شي. کله چې پانډاوان د باس د دورې له بشپړولو وروسته بېرته راستانه شول او په اندراپرست کې میشت شول، هغه پانډاو ته بلنه ورکړه او د دوی ټوله سلطنت او میرمن دروپادي په قمار کې وګټله. د پانډاوانو په غوښتنه، کرېشنا د دوی سره مرسته وکړه او د کورو-کشتر په میدان کې یې د اتلس ورځو جګړې وروسته دوریودان ته ماتې ورکړه. دې جګړې ته مها بهارت نومیږي. وېشنيزه:هندوان وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم وېشنيزه:هندو-اروپايي څوژبيز ملاتړ کينډۍ وېشنيزه:هندو وېشنيزه:هندسي شكلونه وېشنيزه:هندسه وېشنيزه:هند کې لودي پښتانه وېشنيزه:هند او پاکستان وېشنيزه:هند
د دویمې الیزابت مړینه او د جنازې دولتی مراسم
دد سمبر په اتمه، دویمه الیزابت، دانګلستان او د ګډو ګټو درلودونکو هېوادونو ملکه، د ډیر عمر لرونکې او د برتانیایي شاهۍ کورنۍ  تر ټولو اوږدمهاله واکمني کوونکې د ۹۶ کلونو په عمر د سکاتلند د بلمورال Balmoral په ماڼۍ که مړه شوه. د هغې د مړینې خبر په ۱۸:۳۰ بجو په ښکاره ډول خپور شو او د هغه مشر ځوی دریم چارلس دهغې ځای ناستی شو.
د لندن  په برج کې د ملکې د مړينې له امله یولړ عملیات پیل شول چې په هغه کې  هغه پلانونه شامل و چې له امله یې د جنازې لپاره ترتیبات نیول کیدل او هغه یو شوي عملیات هم شامل وه چې له امله یې د ملکې د مړينې لپاره چې په سکاتلند کې پېښه شوې وه لازم تشریفات تنظیم کړي.
برتانیا لس ورځې ملی ماتم اعلان کړ. د جنازې دولتي مراسم د ۲۰۲۲ زکال د  سپتمبر په ۱۹د وینست مینستر Westminster Abbey په کلیسا کې له هغو مراسمو وروسته تر سره شول چې په همدې ورځ د ویندسورWindsor په ماڼۍ کې دسنت جورج St George's Chapel په کلیسا کې دکميټوي خدماتو په ترڅ کې تر سره شوي و.
هغه په سنت جورج  کې د پاچا شپږم جورج د یاد په کلیسا کې خښه شوه. دهغې د جنازې او خښولو په مناسبت په برتانیا کې د ملی بانک رخصتي او په کاناد کې رسمي رخصتی وه او له هغې وروسته دهغې د یاد په پارد سپتمبر په ۲۲ په استرالیا کې او د  سپتمبر په ۲۶ په نوي زیلاند کې عمومی رخصتۍ په پام کې نیول شوي دي.
مخینه
هغې ته وویل شول چې هغه به د ۲۰۲۲ ز کال د مارچ تر لومړۍ نیټې  پورې روغه شی او وبه کولای شي چې خپله رسمی دنده بیرته له سره پیل کړي. هغې د شهزاده فلیپ د شکر کولو په مراسمو کې ګډون وکړ چې د ۲۰۲۲ کال د مارچ په ۲۹ د ویست منیستر په کلیسا کې ترسره شول خو ویې پتېله چې د ګډو ګټو لرونکو د ورځې Commonwealth Day او ماوندی Maundy  ( د عیسویت یوډول مراسم دي) په تشریفاتو کې به برخه نه اخلي. د ۲۰۲۲ ز کال د مې په میاشت کې هغې ونه شوکولای چې د لومړي ځل لپاره د ۵۹ کلونو په موده کې د دولتی پارلمان د پرانستلو په مراسمو کې ګډون وکړي ( هغې په ۱۹۵۹ او ۱۹۶۳ ز کالونو کې په  شهزاده اندریو او شهزاده ادوارد باندی د امیندواریدو له امله  هم ونشو کولای چې د پارلمان د پرانستې په مراسمو کې برخه واخلي). دهغې په غیابت کې پارلمان د شهزاده چارلس  Charles د ویلز شهزاده، شهزاده ویلیم  William د کمبریج  Cambridge  دک ( دک په انګلستان  کې د اشرافو یو لقب دی)  له خوا د دولت د سلاکارانو په توګه پرانستل شو. شهزاده چارلس، دهغه ښکاره وارث په توګه دهغې ترمړينې پورې ډیر رسمي مسؤلیتونه تر لاسه کړل. د جون په میاشت کې هغې د شکر کولو په ملی مراسمو کې چې د هغې د پلاتینومی کالیزې جشن  په پار تر سره کیدل ګډون ونه کړ، رسمي سرچینو د هغې د رسمي زوکړې د کلیزې په لومړۍ ورځ پوځي پریټ ته  له دریدو وروسته دهغې رنځیدل یادکړل او په پلاتینومی جشن کې د نه ګډون لامل وباله. د ملکې حضور ترډیره په دې جشنو او مراسمو کې په برنډه کې تر درېدو محدود شول.
د۲۰۲۲ زکال د سپتمبر په ۶، دهغې له مړينې دوه ورځې مخکې، ملکې د لومړي وزیربوریس جانسون استعفا منظوره او په ځای یې لیز تروس     Liz Truss د انګلستان د لومړۍ وزیرې په توګه وټاکله؛ دعرف د ماتیدو په توګه، دا ټولې ليدنی کتنې د بالمورال په ماڼۍ کې ( چې ملکه هلته په رخصتۍ تللې وه ) تر سره شوې نه د بکینګام په ماڼۍ کې. د سپتمبر په اومه په پام کې وه چې هغه به په آنلاین توګه د انګلستان د سلطنتی مشاورینو په ناسته کې چې د لیز تروس په حکومت کې یې نویو وزیرانو ته قسم ورکاوه ګډون وکړي خو وروسته اعلان وشو چې مجلس لغوه شوی او ملکې ته توصیه شوې چې له داکترانو سره نژدې پاتې شي. د ملکې وروستۍ دولتې بیانیه چې په همدې ورځ صادره شوه هغه د ۲۰۲۲ زکال کې د کانادا د ساسکچاوین  Saskatchewan ( دکانادا یو ولایت دی چې له امریکا سره ګډه پوله لري) په ښار کې د چاقوښکلو د پېښې قربانیانو ته تسلیت ویل و.
د سپتمبر ۸
د برتانیا د اوړي په وخت په ۰۶:۵۰ بجو ، دملکې چورلکه د ویندسور له ماڼۍ والوته ترڅو شهزاده چارلس د دمفریس له کور څخه د بالمورال مانۍ ته ولېږدوي. هغه په ۱۰:۳۰ ماڼۍ ته ورسید. شهزادګی ان  Anne  لا دمخه په بلمورال ماڼې کې اوسېده اوله چارلس سره یې هلته ولیدل. کامیلا د کورن وال د سیمې ددک میرمن هم بالمورال ته ورسیده که څه هم عامو خلکوته نه وه معلومه چې هغه له خپل مېړه سرهلته لاړه او که یواځې تللې وه. په همدې سهار لومړۍ وزیره لیز تروس Liz Truss د کابینې د سکرتر سایمون کیس Simon Case له خوا خبره شوه چې ملکه سخته ناروغه ده.
په دولسو بجو لومړۍ وزیرې ته نوې معلومات ورکړل شول اود اپوزسیونو مرستیال مشرانجیلا راینرAngela Rayner د ملکې  له خراب روغتیایي وضعیت په هکله دهغه نوټونو دنشر له لارې  هغه وخت خبر کړل شو چې په پارلمان کې د اپوزیسونو د مشر سر کېر سترامر له خوا وېنا ترسره کېده. شااوخوا ۱۲:۳۰ بجې وې چې د بکینګام قصرپه عامه توګه اعلان وکړچې ملکه وروسته له هغې د بلمورال په ماڼۍ کې له طبي څارنې لاندې ده چې داکترانو د هغې د روغتیا په اړه یې اندېښنه ښودلې ده. د اعلان یوه برخه داسې وه "  دنن سها ر له ارزونې وروسته د ملکې داکتران د هغې د روغتیا په اړوند اندښمن دي او سپارښتنه کوي چې هغه باید تر طبي څارنې لاندې پاتې شي". ملکه د بلمورال په ماڼې که ارامه پاتې کیږي او د اعیانو د مجلس ویاند سر لیندسی هویل Sir Lindsay Hoyle په یوه لنډه بیانیه کې د حالاتو په ځواب کې د خیر دعا څرګندوي.
شهزاده ویلیم William ، شاهزاده اندریو Andrew ، شاهزاده ادوارد Edward او دهغه ښځه سوفیه  Sophie د ویسیکس Wessex او فورفار Forfar کونتیس ( د اشرافو یو لقب دی) او شهزاده هری Harry اعلان وکړ چې هغوی بلمورال Balmoral ماڼۍ ته روان دي په داسې حال کې چې کترینا Catherine د کمبرېج دکه او میغان Meghan د سوسیکس Sussex دکه  د لندن د ویندسور Windsor  ماڼې کې پاتې شول. په ۱۲:۴۰ بجو د بي بي سي د برتانیا ملی خپروونکې ادارې خپلې منظمې خپرونې له لومړی بی بي سي شبکې څخه پرې کړې ترڅو د بي بي سي خبري  ژورنالستانو لپاره د ملکې وضعیت ترپوښښ لاندې راولي او په ناوخته ماسپښین کې د بي بي سي کاروکوونکو تورې جامې واغوستې. د برتانیا په نورو عمده تلویزوني چنلونو کې لکه ITV ، څلورم چنل او پنځم چنل کې د ملکې د وضعیت په اړوند ځانګړي راپورونه خپرېدل. په ۱۴:۳۰ بجو، شهزاده ویلیم ، شهزاده اندریو شهزاده ادوارد او د ویسیکس Wessex او فورتفار Forfar's کونتسېسانوالوتکه له RAF Northolt څخه د ابردین Aberdeen هوایي ډګر په لور والوتله.
تر ۱۶:۳۰ بجو پورې ملکه مړه شوې وه. د کابینې د سکرتریت مشر سایمون کېس Simon Case لومړۍ وزیره  شاواوخوا په همدې وخت کې د ملکې له مړينې خبره کړه. دیرش دقیقې وروسته شهزاده ویلیم William ، شاهزاده اندریو Andrew ، شاهزاده ادوارد Edward او ویسیکس او فارفارد کونتسانې بلمورال ته ورسېدل. دوه ساعته وروسته شاهي کورنۍ د ملکې مړینه په دې اعلامېې سره اعلان کړه: " ملکه نن ماسپښین په آرامۍ سره په بلمورال کې مړه شوه.پاچا او ملکه به نن شپه په بلمورال کې پاتې اوسبا ته به لندن ته لاړشي   " له دې اعلامېې سره یوه خبرتیا  هم د بوکینګام ماڼۍ دروازې ته هم ضمیمه شوه او همدا اعلامیه په تویتر او د شاهي کورنۍ په ویب پاڼې هم پوست شوه.
پانډا
پانډو (انګليسي:Pandu) د مها بهارت د کرو سلطنت پاچا و، د هندویزم یو جنګیالی افسانه. هغه د پنځو پانډوانو وروڼو پلارګڼي.
سرچينې
وېشنيزه:مهابهارت وېشنيزه:هندوييزم وېشنيزه:Pandu
د اشوکا فرمانونه
د اشوکا فرمانونه په ستنو او همدارنګه د ډبرو او غار دیوالونو باندې له دېرشو څخه د زیاتو لیکنو مجموعه ده چې د موریان امپراتورۍ امپراتور اشوکا ته منسوب شوي چې له 268 BCE څخه تر 232 BCE پورې یې واکمني کړې. [1] اشوکا د دھما لپي ( پراکرت په برهمي رسم الخط کې: 𑀥𑀁𑀫𑀮𑀺𑀧𑀺 ، "د مذهب لیکنې") د خپلو اثارو بیانولو لپاره کارولې. دا لیکونه د بنګله دیش ، هند ، نیپال ، افغانستان او پاکستان په ټولو سیمو کې ویشل شوي، او د بودیزم لومړنی ثبوت وړاندې کوي. فرمانونه د دمام په اړه د اشوکا نظر په تفصیل سره بیانوي، د ځینو ستونزو د حل لپاره یوه جدي هڅه چې یوه پیچلې ټولنه ورسره مخ وه. د احکامو له مخې، په دې دوره کې د بودا د تبلیغ کچه د مدیترانې سمندر ته رسېدلې وه، او د بودا ډیری اثار جوړ شوي وو.
دا لیکنې د بودا فلسفې ته د اشوکا پیروۍ اعلانوي. لیکنې د هغه هڅې ښیي چې د هغه په پاچاهۍ کې د بودا دین د پراختیا لپاره هڅې کوي. که څه هم بودیزم او همدارنګه د ګوتم بودا یادونه شوې، فرمانونه د ځانګړو مذهبي کړنو یا د بودیزم د فلسفې اړخ پر ځای په ټولنیزو او اخلاقي اصولو تمرکز کوي. دا په عامه ځایونو کې موقعیت درلود او د خلکو لوستلو لپاره و.
په دې لیکنو کې، اشوکا ځان ته د "د خدایانو محبوب" ( دیوانمپیا ) په توګه اشاره کوي. د اشوکا سره د دیوانمپیا پیژندنه په 1915 کې د کرناټکا د رایچور ولسوالۍ په یوه کلي مسکي کې د سرو زرو د کان کیندنې انجینر C. Beadon لخوا په 1915 کې کشف شوې. د ډبرې یو بل کوچنی فرمان چې د مدهیا پردیش د دتیا ولسوالۍ په ګوجرا کلي کې موندل شوی؛ د اشوکا نوم هم د خپلو لقبونو سره یوځای کارولی دی: " دیوانمپیا پیاداسی اسوکاراجا ". د هند په مرکزي او ختیځو برخو کې موندل شوي لیکونه په مګادي پراکرت کې د براهمي لیکدود په کارولو سره لیکل شوي، په داسې حال کې چې پراکرت د خروشتي لیکدود په کارولو سره، یوناني او آرامي په شمال لویدیز کې کارول شوي. دا فرمانونه د برتانوي لرغونپوه او تاریخ پوه جیمز پرنسپ لخوا تشریح شوي. [5]
دا لیکنې د څو تکراري موضوعاتو په شاوخوا کې ګرځي: بودیزم ته د اشوکا ور اووښتنه، د بودیزم د خپرولو لپاره د هغه د هڅو توضیحات، د هغه اخلاقي او مذهبي احکام، او د هغه ټولنیز او حيواني هوساینې پروګرام. دا فرمانونه د اشوکا د افکارو پر بنسټ ولاړ وو چې د ادارې او خلکو د یو بل او مذهب په وړاندې چلند و.
درک کول
په یوناني او آرامي ژبو کې د یو څو لیکنو سربیره (چې یوازې په شلمه پیړۍ کې کشف شوي) ، فرمانونه اکثرا په براهمي لیکدود کې لیکل شوي او ځینې وختونه په شمال لویدیز کې په خروشتي لیکدود کې لیکل شوي ، دوه هندي لیکدود چې دواړه د پنځمې پیړۍ په شاوخوا کې ورک شوي. CE، او په هغه وخت کې چې په 19 پیړۍ کې فرمانونه کشف او څېړل شوي و، تر دې دمه یې په رمزونو او پټو اسرارو څوک نه پوهیده. [7]
فرمانونه
ددې فرمان لیکنه په څلورو کټګوریو ویشل شوي ده، د دوی د اندازې (کوچني یا لوی) او د دوی د منځني (راک یا ستون) له مخې. په تاریخي لحاظ، کوچني لیکنې د لویو لیکو څخه مخکې دي، پداسې حال کې چې د ډبرې لیکنې عموما داسې ښکاري چې د ستنې لیکنې څخه مخکې پیل شوي دي:
د کوچنیو ډبرو فرمانونه (په کوم کې چې اشوکا کله ناکله په شخصی ډول نومول کیږي، لکه په مسکي او ګوجره کې) او همدارنګه د کوچنیو ستنو ایتونه د دوی په مینځپانګه کې خورا مذهبي دي: دوی په پراخه کچه د بودا یادونه کوي (او حتی پخوانی بودا لکه څنګه چې د نګالي ساګر په لیکنه کې) )، سنګه ، بودیزم او بودایی صحیفې (لکه څنګه چې د بیرات په فرمان کې) یادونه کړې.
د کوچنیو ډبرلیک فرمانونه
د کوچنیو ډبرو فرمانونه    د مسکي کوچني راکډ برلیک فرمان. د کوچنیو ډبرلیک فرمانونو نقشه   د کوچني راک فرمانونه اکثرا د بودایايي شخصیتونه دي، او ځینې یې په ځانګړې توګه د "اشوکا" نوم یادوي ( ، د پورتنۍ کرښې مرکز) د سرلیک "دیوانامپریا" (د خدایانو محبوب) سره په ګډه.
د اشوکا د سارنات ستنې په اړه د کوچني ستنې فرمان، او د اشوکا د زمري پلازمینه چې تاج یې پر سرایښی دی.
د راک لوی فرمانونه
د راک لوی فرمانونه    د خالصي ډبریک فرمانونه    د لوی راک ډبرلیک فرمان نقشه
د اشوکا لوی ډبرې فرمانونه 14 جلا جلا لوی ایتونو ته اشاره کوي، کوم چې د پام وړ مفصل او پراخ دي. دا فرمانونه د سلطنت په چلولو کې د عملي لارښوونو سره تړاو لري لکه د اوبو لګولو سیسټمونو ډیزاین او په سوله ایز اخلاقي چلند کې د اشوکا د عقیدې توضیحات. دوی د هغه د ژوند په اړه لږ شخصي توضیحات لري. دا فرمانونه په تاریخي ډول د کوچني ډبرلیک فرمان په توګه وړاندې شوي.
درې ژبې کارول شوې، پراکرېټ ، یوناني او آرامي. فرمانونه د پراکرتېټ په غیر معیاري او لرغوني ډولونو کې جوړ شوي دي. د پراکرت لیکنې په برهمي او خروشتي رسم الخط کې لیکل شوي، چې حتی یو عام وګړی یې لوستلی او پوهیدلای شي. د پاکستان په سیمه کې موندل شوي لیکونه په خروشتي رسم الخط کې دي. نور فرمانونه په یوناني یا آرامي لیکل شوي دي. د اشوکا د کندهار یوناني فرمان (د اډیټ نمبر 13 او 14 نمبر برخې په شمول) یوازې په یوناني ژبه کې دی، او په اصل کې ممکن د 1-14 ټول لوی ډبرې ایډیکټونه ولري.
د اشوکا د لویو ډبرلیک اثار په لویو ډبرو لیکل شوي دي، پرته له دې چې په یوناني کې د کندهار نسخه ( د اشوکا د کندهار یوناني نسخه)، د یوې ودانۍ پورې اړوند د تیږو تختې باندې لیکل شوي. لوی فرمانونه د موریانو د واکمنۍ سیمې په زړه کې موقعیت نلري، بلکه په دودیز ډول د بېهار په مرکز کې موقعیت لري، مګر د هغې سیمې په سرحدونو کې چې د اشوکا لخوا کنټرول کیږي.
د اشوکا د سترو ستنو اثار په خاصه توګه د اشوکا په ستنو یا د هغې په ټوټو، په کاسمبي (اوس د اله آباد ستون )، توپرا کلان ، میروت ، لوریا-اراراج ، لوریا نندنګر ، رامپوروا ( چمپاران ) او د دې په ټوټو کې لیکل شوي وو. د کندهار، ۷ فرمان او د پل دارونیت، په افغانستان کې فرمان نمبر ۵ یا نمبر ۷) خو څو ستنې، لکه د رامپوروا د بیل ستون، یا د ویشالي ستنه نه لري. لیکنې، چې د مناسبو بنسټ ډبرو نشتوالي او د دوی ځانګړي سټایل سره یوځای، ځینې لیکوالان د دې لامل شوي چې دا په حقیقت کې د اشوکن څخه مخکې پېر پورې اړوندې وښایي.
د اساسي ستنې فرمانونه (د ژباړې د دوو برخو پرته چې په اوسمهالي افغانستان کې موندل شوي) ټول په مرکزي هند کې موقعیت لري.
د فرمانونو ژبې
د فرمانونو د لیکنې لباره درې ژبې کارول شوې وې: اشوکان پراکرت ، یوناني (د ګاونډ ګریکو-باکتریايي پاچاهۍ ژبه او د اشوکا په سیمه کې د یوناني ټولنو ژبه) او ارامیک (د پخواني اکیمینید امپراتورۍ رسمي ژبه). پراکریت په شمال لویدیز کې د ګندهاري له پیل څخه په ختیځ کې تر زاړه اردماګادي پورې سیمه ایز توپیرونه ښودلي، چیرې چې دا د محکمې "چانسري ژبه" وه. [45] د پراکریت د لیکنو د ژبې کچه غیر رسمی او یا هم ژبنی دی. [46] د فرمانونو لیکلو لپاره څلور لیکدودونه کارول شوي. د پراکرت لیکنې په برهمي او خروستي رسم الخط کې لیکل شوې وې، چې وروستنۍ د عصري پاکستان د سیمې لپاره وې. یوناني او آرامي لیکونه د اشوکا د سیمې په شمال لویدیز سیمو کې، په عصري پاکستان او افغانستان کې د دوی اړوند رسم الخطونه کاروي.
په داسې حال کې چې ډیری فرمانونه په اشوکان پراکرت کې وو، ځینې یې په یوناني یا آرامي کې لیکل شوي. د کندهار د ډبرې لیکنه دوه ژبي یوناني-ارامیک ده. د اشوکا د کندهار یوناني فرمان یوازې په یوناني کې دی، او په اصل کې شاید د 1-14 ټول لوی ډبرې ایډیکټونه ولري. په لیکنه کې کارول شوې یوناني ژبه خورا لوړه ده او د فلسفي اصالحاتو ښودنه کوي. دا په دریمه پیړۍ BCE کې د هیلینیک نړۍ د سیاسي ژبې ژوره پوهه هم ښیې. دا په هغه وخت کې په کندهار کې د یونان خورا کلتوري شتون څرګندوي.
د فرمانونو منځپانګه
د اشوکا لخوا تبلیغ شوی مذهب په عمده توګه د اخلاقي احکامو په اصطلاح کې تشریح شوی، د نیکو کارونو، نورو ته درناوي، سخاوت او پاکوالي پر بنسټ. د اشوکا لخوا د مذهب د څرګندولو لپاره د پراکریټ کلمه داما ، یوناني کلمه Eusebeia (د کندهار دوه ژبني ډبرې لیکنې او د اشوکا د کندهار یوناني فرمان کې)، او د آرامي کلمه Qsyt ("حقیقت") (په کندهار کې) وه. دوه ژبی راک لیکنه ).
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
قاشقايي ديلي ژبه
قشقايي ژبه د تورکي ژبې د کورنۍ د جنوبي اوغز څانګې څخه يوه ژبه ده چې قشقيان پرې خبرې کوي. کوولسکي دغه ژبه خراساني تورکي او آذربایجاني تورکي ته تر ټولو نږدې ژبه ګڼلې ده. دا موضوع د انی ماري وانګابین او ګیرارډ ډویرفر له خوا په بېلابېلو لارو بیان شوې، مګر څوک و ه. مینګس دا ژبه د عثماني تورکي ژبې سره ډېره ورته ګڼي.
په قشقايي کې د i, e, ä, a, å, ï, u, ü, o, ö او د پی, b, m, f, v, t, d, n, s, z, š, ž توري توري دي., č, 3˘, k, g, q, γ, χ, ŋ, l, r, h شتون لري. د فارسۍ ژبې اغېز د قشقايي په لغتونو کې څرګند دی، په هغو متنونو کې چې دفرز آباد او د هغه د ملګرو له خوا راټول شوي دي، ډیری عربي اغیزې لیدل کیدی شي. دولتي او نظامي کلمې لکه قنسل ، پیکان او شاه په دې ژبه کې د فارسي په پرتله زیاتې راغلې دي. دیني لغت اکثره عربي ریښې لري، خو له فارسي څخه دې ژبې ته داخل شوی او د فارسي ځانګړنې یې ساتلي دي. طبي لغتونه هم د فارسي تر اغیز لاندې دي، لکه ناروغ ، درد او درمل.
د ويناوالو شمېر
په 2016 کې، Ethnologue encyclopedia د قشقايي ژبې د ویونکو شمیر شاوخوا 959,000 اټکل کړی. په 1986 کې، د کانګرس کتابتون شاوخوا نیم ملیون د قشقايي ویناوالو اټکل وکړ. د ایران د احصایې ادارې په ۲۰۰۷ کال کې د کوچیانو د نفوسو په وروستۍ سرشمیرنه کې، د کوچیرو د قشقیس نفوس په فارس، بوشهر، اصفهان، چهارمحل او باختری ولایتونو کې ۱۱۲ زره ۴۳۰ تنه اټکل شوی و.
د يوې څيړنې له مخې په فيروز آباد کې د قشقې خلک د هر عمر خلک خپله مورنۍ ژبه په دوستانه او په کورنۍ کې کاروي، خو په شيراز کې تر شل کلنۍ کم عمره ترکي ژبي کورنۍ د خپلې مورنۍ ژبې کارولو ته ډېره لېوالتيا نه لري. په شیراز کې، په مختلفو سیمو کې، حاکمه ژبه فارسي ده، او په غیر رسمي حالاتو کې، مورنۍ ژبه کارول کیږي، په داسې حال کې چې په فیروز آباد کې، ترکي په ورته شرایطو کې غوره کیږي. په شيراز کې ترکي ژبه د فارسي تر اغېز لاندې ده او قشقايي ژبه ورو ورو د ځوانانو په منځ کې له لاسه ورکوي.
د ویناوالو سيمه
۲- د چهارمحل او باختري ولايت د ښارونو په شمول: شهرکيان ، تګانک ، بن ، برده ، سمن ، هوره ، يان چشمه ، سيفيدشت ، فريدنبه ، بيلداجي ، سودجان ، جنقان او نقنح.
۳- د اصفهان په ولایت کې د زرینشهر ، چادګان ، سیمیرام ، دران ، دهغان ، فتح آباد او شهرزاده ښارونه شامل دي.
۴- د خوزستان ولایت د هفتل ښار په شمول
۵- د کوهګیلویه او بویر احمد ولایتونه د ګچسران ښار په شمول
د قشقايي څو متلونه
ؤزؤنگه بیر ایگنه وور، اؤزگه‌یه بیر جوالدوز.
ایتین یولداش لومړی؛ چوماغی یلدن یاری قیمه.
آیش وختینده چلاقام؛ ییَنده قلچماق
بیچک اوز ساپین کسمیز.
تری استی نی ګوره یمس.
توتنگ شورفه قرده تنفه.
خروسونگ قیراغینه اینا نوم، تلکینینگ اندینا.
خوشاشت ادم، قاضي قاپسینا ګیدمس.
سرچینې او توضیحات
وېشنيزه:ژبې وېشنيزه:د ايران ژبې
ملینا سلیمان
ملینا سلیمان ، د ګرافیتي هنرمند ، فلزي کارګر او انځورګرې په توګه په 1990 in کال کې د افغانستان په کابل کې زیږیدلی دی. د ماشوم په توګه ، هغه او کورنۍ یې په کندهار کې ژوند کولو لپاره د خپل کور والیت پریښودو ته اړ ایستل شوې. د هغې کار د بورقې په څیر دودیز اسلامي کلتور ننګوي. د سلیمان په وینا ، "بورقه د کنټرول یوه لار ده ، خو د درناوي په نوم. هر کلتور یا مذهب د بورقې لپاره یو بل نوم ورکوي. دا عزت ، کلتور او مذهب دی. واقعیا ، دا یوازې ښځه کنټرولوي او ساتي. د هغې دننه. " د ملینا کار د طالبانو او عنعنوي مسلمانانو پام ځانته اړولی او په پایله کې یې د سلیمان او د هغې کورنۍ ته د طالبانو ګواښونه رسیدلي دي. [2] هنرمند د فزیکي ګواښونو سره مخ وه ، ډبرې یې په هغې وغورځول شوې ځکه چې هغه خپل کار ترسره کوي. [3]
سرچینې
وېشنيزه:افغان انځورگران وېشنيزه:1990 زېږېدنې
پانډو
پانډو (انګليسي:Pandu) د مها بهارت د کرو سلطنت پاچا و، د هندویزم یو جنګیالی افسانه. هغه د پنځو پانډوانو وروڼو پلارګڼي.
سرچينې
وېشنيزه:مهابهارت وېشنيزه:هندوييزم وېشنيزه:Pandu
چاپېریالي ډي‌اوکسي‌ريبونوکليک اسيد
چاپېریالي ډي‌اوکسي‌ریبونوکلیک اسید یا eDNA هغه DNA ده چې په مستقیمه توګه له یوه اورګانیزم څخه نه، بلکې د خاورې، د سمندر اوبو، واورې یا هوا په څېر، له چاپېریالي بېلابېلو نمونو څخه ترلاسه شوې وي. څرنګه چې بېلابېل اورګانیزمونه له چاپېریال سره په تعامل کې دي، DNA له بېلابېلو سرچینو څخه اېستل کېږي او د هغو په شاوخوا چاپېریال کې راغونډېږي.
په وروستیو کلونو کې، د انقراض له وېرې سره مخ ځناورو ژویو د پېژندنې په موخه له eDNA څخه د یوې وسیلې په توګه کار اخېستل شوی دی. په ۲۰۲۰ز کې، د انسان روغتیا څېړونکو د کوویډ-۱۹ ساري ناروغي د څارلو لپاره د eDNA تخنیکونو په کارولو پيل وکړ.
د eDNA سرچینې عبارت دي له: فاضله مواد، بلغم، ګمیټونه، اچول شوی پوستکی، لاښ او وېښتان؛ خو یوازې دغو سرچینو ته نه‌لنډېږي. د بیولوجیکي تنوع چټک اندازه کولو او څارنې لپاره، دغه نمونې د DNA لړۍ موندنې لوړې وړتیا لرونکو مېتودونو (چې د مېتاجېنومیک او مېتابارکوډ کولو په توګه پېژندل کېږي) او د یوې واحدې نوعې د تشخیص له‌لارې تحلیل او تجزیه کېږي. د یوې نمونې دننه د اورګانیزمونو د لا ښه توپیر کولو په موخه، د DNA له مېتابارکوډ کولو څخه کار اخېستل کېږي، چې په هغه کې نمونه تحلیل او تجزیه کېږي او د شته اورګانیزمونو د معلومولو لپاره، د BLAST (د بنسټیز موضعي پرلیکتیا لټون) په څېر، د DNA پخواني مطالعه شوي کتابتونونه کارول کېږي.
د eDNa مېتا بارکوډ کول د بیولوجیکي تنوع ارزونې لپاره یو نوی مېتود دی، چې په هغه کې د چاپېریال نمونې د اوبو، رسوبي موادو یا هوا له‌لارې، چې له هغو څخه DNA کښل کېږي، اخېستل کېږي؛ وروسته، د پولیمرېز په ځنځیري تعامل کې د عمومي یا جهاني پرایمرونو په کارولو سره غښتلي کېږي او وروسته بیا اړونده لړۍ یې د «راتلونکي نسل لړۍ‌موندنې» په مرسته موندل کېږي ترڅو د زرګونو مطالعاتو لپاره زمینه چمتو شي. له دغو ارقامو او معلوماتو څخه د نوعو شتون معلومولای او ټولیزه بیولوجیکي تنوع ارزولای شو. دا یو بین‌الرشتوي مېتود دی چې د ژورو مالیکولي مېتودونو او پرمختللو محاسبوي وسایلو په کارولو سره، ساحوي دودیزه اېکولوجي سره راغونډوي.
د خاورې، د خاورې دایمي کنګل شوې برخې، خوږو اوبو او د سیند اوبو په څېر لوی چاپېریالونه په ښه توګه مطالعه شوي او له هغو څخه د eDNA نمونې راکښل شوې دي، چې هر یو یې ګڼ‌شمېر فرعي چاپېریالونه لري. eDNA، د څواړخیزوالي له‌امله، په ګڼ‌شمېر فرعي چاپېریالونو کې پلي شوې ده؛ لکه: خوږې اوبه، د سیند اوبو نمونې، د ځمکنۍ خاورې نمونې (د تندرا دایمي کنګل شوې برخې)، د سیند د خاورې نمونې (سیند، جهیل، ډنډ او سمندري رسوبات)، یا نور هغه چاپېریالونه چې په هغو کې د نورمالې نمونې اخېستنې مېتودونه ستونزمن برېښي.
ټولیزه کتنه
چاپېریالي DNA یا eDNA، د بشپړو حجرو، له حجرې بهر DNA او بالقوه بشپړ اورګانیزمونو په شمول، په چاپېریالي نمونو (لکه: رسوبي مواد، اوبه او هوا کې شته جنتیکي مواد تشرېح کوي. د پام وړ چاپېریال د یوې نمونې په اخېستنې سره، د eDNA شننه او څېړنه پیلېږي. په نمونې کې شته DNA له راکښلو وروسته تصفیه کېږي. وروسته بیا، تصفیه شوې DNA غښتلې کېږي ترڅو د خپلې لړۍ پر بنسټ یې، د لړۍ‌موندنې او ډلبندۍ پړاو بشپړ کړای شي. د دغو معلوماتو په درلودلو سره، د نوعو د تشخیص او ډلبندي امکان رامنځ‌ته کېږي.
eDNA کېدای شي د پوستکي، بلغم، لاړو، سپرم، ترشحاتو، هګیو، فاضله موادو، ادرارو، وینې، ریښو، پاڼو، مېوو، پښتورګو او د لا لویو اورګانیزمونو له لاښو څخه ترلاسه شي، په داسې حال کې چې میکرواورګانیزمونه کېدای شي د خپلو مجموعو له‌لارې لاس‌ته راشي. د eDNA تولید، د اورګانیزم په بیولوجیکي کتلې (biomass)، عمر او د تغذیې فعالیت او همدا راز د هغه په فزیولوجي، د عُمر تاریخچې او د چاپېریال کارونې پورې تړاو لري.
سره له‌دې چې eDNA، په پرتله‌ییزه توګه، د سروې او پلټنې یو نوی مېتود دی، خو له پخوا جوته شوې ده چې په بیولوجیکي څارنه کې غښتلې وړتیا لري. د بډایي او زیاتښت سروې او پلټنې لپاره متداول مېتودونه د ټکسونومیکي پېژندنې په چوکاټ کې تحدیدېږي، کېدای شي په استوګنځیو کې د اختلاط یا تخریب لامل وګرځي او کېدای شي داسې مېتودونه وکارول شي چې په هغو کې د کوچنیو یا دفاعي (زیانمنېدونکي) نوعو تشخیص ستونزمن وي او له‌دې امله د بشپړو ټولګو (ټولنو) لپاره اټکلي تشخیص ناشونی کوي. د بېلابېلو نوعو ټاکلو، په لا لویې تنوع سره نمونې اخېستلو او د ټکسونومیکي دقت په لوړولو سره، eDNA کولای شي دغه مېتودونه بشپړ کړي. سربېره پر دې، eDNA د نایابو او کم‌پیدا نوعو د تشخیص وړتیا لري، خو د جنسیت نسبتونو او د جسمي وضعیتونو په څېر د یوې ټولګې د غړو کیفي معلومات معلوم کړي، نو له‌دې امله د دودیزو مطالعاتو د بشپړولو لپاره یوه اېډیاله حل‌لاره دی. سره له‌دې، eDNA د یرغلګرو نوعو لومړیو پېښو، د ځایي نوعو دوامداره شتون (چې ګومان کېږي منقرض شوې یا له کوم بل ګواښ سره مخ دي)، او نورو دفاعي نوعو (چې په لا ټیټو تراکمونو کې پېښېږي او د دودیزو مېتودونو له‌لارې یې پېژندنه ستونزمنه ده) په تشخیص کې خورا ګټوره پاتې شوې ده.
په چاپېریال کې د eDNA تخریب، د eDNA مطالعاتو محدوده کوچنۍ کوي، ځکه چې د جنتیکي موادو یوازې کوچنۍ ټوټې (په تېره بیا په تودو او استوایي سیمو کې) پاتې کېږي. سربېره پر دې، د چاپېریالي شرایطو او د اوبو په څېر چاپېریالونو کې د DNA د خوځېدو وړتیا ته په کتنې سره، د تخریب بېلابېل مهالي واټنونه کېدای شي د نوعو او ټولګو دقیق مهالي-مکاني لړیو له استنباط څخه اغېزمن شي. سره له دغو نیمګړتیاوو، eDNA لا هم د نسبي یا ترتیبي زیاتښت معلومولو وړتیا لري، ځکه چې د ځینو مطالعاتو پر بنسټ، eDNA له بیولوجیکي کتلې (biomass) سره اړخ لګوي، که څه هم په چاپېریالي نمونو کې ذاتي تنوع د کمیت معلومول ستونزمن کوي. په داسې حال کې چې eDNA په ساتنه، څارنه، او د اېکوسیسټم په ارزونه کې (او همدا راز په نورو مواردو کې چې لا بیان شوي نه‌دي) زیات‌شمېر کارونې لري، د اوبو په ډنډونو کې د eDNA خورا بدلېدونکي تراکمونه او غښتلې نابرابري د دغه مېتود غوره‌ګرځېدنه اړینه ګرځوي او هغه هم، په اېډیالي توګه، د هرې نوې کارونې لپاره له داسې یوې ازمایښتي مطالعې له‌لارې، ترڅو ډاډ ترلاسه شي چې د هدف د پېژندنې لپاره د نمونې اخېستنې طرحه مناسبه ده.
د ټولنې DNA
په داسې حال کې چې د eDNA تعریف روښانه او اسان برېښي، د DNA بېلابېلو بڼو ترمنځ کرښې لا خړې کېږي (په تېره بیا د ټولنې د DNA په پرتله)، چې د اورګانیزمونو لویو نمونو په توګه پېژندل شوې دي. د eDNA په اخېستل شویو نمونو کې د واړو میکرواورګانیزمونو په هکله یوه پوښتنه راولاړېږي: ایا دغه اورګانیزمونه د نمونې ډلبندي، د ټولنې DNA نمونې ته اړوي؟ سربېره پر دې، له فاضله موادو څخه د ترلاسه شویو جنتیکي موادو ډلبندي ستونزمنه ده او ډېري وخت د eDNA په توګه پېژندل کېږي. د دغو دوو مواردو ترمنځ توپیر کول مهم دي، ځکه چې د ټولنې DNA په ځانګړي مهال او مکان کې د اورګانیزم شتون ښیي، په داسې حال کې چې eDNA کېدای شي له جلا موقعیت، د ښکار کوونکو اورګانیزمونو له فاضله موادو او یا له پخوا موجودیت څخه ترلاسه شوې وي؛ خو بیا هم، د دغو توپير کول تر ډېر ناشوني دي. سره له‌دې، څه ناڅه کېدای شي eDNA، د فاضله موادو شننې او څېړنې او لویو نمونو په شمول (چې د بیولوجیکي تنوع څېړنې او د اېکوسیسټم شننې لپاره د کارونې وړ وي)، د DNA بیولوجیکي تنوع څېړنې د ګڼ‌شمېر برخو لرونکي مېتود په توګه وپېژندل شي.
سیکولره وګړپالنه
سیکولره وګړپالنه (په انګلیسي: secular humanism)، چې ډېري وخت په ساده توګه ورته وګړپالنه یا بشرپالنه هم ویل کېږي، یوه فلسفه یا د ژواک دی چې د انسان عقل، سیکولر اخلاق او فلسفي طبیعت‌پالنه په‌کې نغښتي دي او مذهبي ګروهې، ماورای طبیعت‌پالنه او خرافات ردوي او هغه د اخلاقو او تصمیم‌نیونو لپاره د بنسټ په څېر نه‌مني.
د سیکولرې وګړپالنې د انګېرنې له‌مخې، وګړي پر یوه الوهیت باندې له عقیدې پرته هم د اخلاقو او فضیلتونو خاوندان کېدلای شي. سره له‌دې، وګړپالنه داسې نه‌وایي چې انسانان په فطري توګه خیر یا شر نه‌دي، همدا راز انسانان له طبیعته لوړ نه‌ګڼي؛ بلکې، د یوه وګړپال ژواک او دریځ د بشریت پر ځانتني مسوولیت او د وګړو د پرېکړو پر اخلاقي پایلو باندې ټینګار لري. د سیکولرې وګړپالنې د مفهوم بنسټ دغه لرلید دی چې [مذهبي یا سیاسي] اېډیولوجي په بشپړه توګه د هر وګړي له‌خوا وازمایل شي، نه دا چې یوازې د ایمان له‌مخې ومنل یا رد شي. د دې ترڅنګ، د سیکولرې وګړپالنې بنسټیزه برخه، د حقیقت د موندلو لپاره یوه پرله‌پسې تل تر تله لټون دی، چې په بنیادي ډول د ساینس او فلسفې له‌لارې ترسره کېږي. ګڼ‌شمېر وګړپال خپل اخلاقي کوډونه د ګټه‌پالنې، اخلاقي طبیعت‌پالنې یا بشپړتیایي اخلاقو له فلسفې څخه مومي او ځینې بیا د اخلاقو له علم څخه دفاع کوي.
د وګړپالو نړیواله ټولنه (Humanists International)، له ۴۰ زیاتو هېوادونو کې له سلو پورته وګړپال، سولپال، بې‌دین‌پال، آتیستي، روښانده، سیکولر، اخلاقي هڅوب او ازادانده سازمانونه لري. «Happy Human – نېکمرغه انسان» د وګړپالنې نړیوال نښان په توګه پېژندل کېږي، چې د نړۍ په هر ګوټ کې د سیکولرې وګړپالنې اړوند بنسټونو له‌خوا کارول کېږي. د اټکل له‌مخې، په ټوله نړۍ د هغو کسانو شمېر چې ځان ته «وګړپال» وایي، کابو څلور، پنځو میلیونو ته رسېږي.
نومونپوهنه
د سیکولرې وګړپالنې عبارت د وخت په تېرېدو سره بشپړ شوی دی. دغه عبارت کم تر کمه له ۱۹۳۰ ز لسیزې راهیسې د انګرېز راهبانو له‌خوا کارول کېده او په ۱۹۴۳ ز کې د کانتربېري ښار لوی اسقف «ویلیام تېمپل» ته خبرداری ورکړل شو چې، «مسیحي دود… د ‹سیکولرې وګړپالنې› له‌لورې د منځه‌تللو ګواښ سره مخ دی او داسې معلومېږي چې مسیحي ارزښتونه پرته له مسیحي ایمان څخه وساتل شي». د ۱۹۶۰ او ۱۹۷۰ ز لسیزو په ترڅ کې، هغو وګړپالو هم ځانونه د دغې ګړنې تر سیوري لاندې ونیول چې ځانونه یې د دین مخالفان بلل، همدا راز هغو چې د دین پر وړاندې یې نیوک‌پالې مفکورې هم نه‌درلودې، خو غیردیني تګلارې یې غوره ګڼله، ځانونه یې د دغې ګړنې په کړۍ کې راوستل. «د یوه سیکولر وګړپال اعلامیه» په ۱۹۸۰ ز کال کې د سیکولرې او دېموکراتیکې وګړپالنې لپاره نوې تاسیس شوې شورا له‌خوا خپره شوه (دغه شورا چې CODESH په توګه هم پېژندل کېږي، وروسته یې نوم ‹د سیکولرې وګړپالنې شورا› ته واړول شو؛ په ۱۹۹۱ ز کې یې له CSICOP سره په ګډه ‹د څېړنې مرکز› رامنځ‌ته کړ او په ۲۰۱۵ ز کال کې دواړو خپل فعالیتونه ودرول او د CFI پروګرامونو ته بدلون وموند). خپرې شوې اعلامیې، په متحده ایالاتو کې سیکولرې وګړپالنې ته یو سازماني پېژندګلوي وبخښله؛ خو دم‌مهال هېڅ کوم بنسټ یا ټولنه له «سیکولرې وګړپالنې» نوم څخه کار نه‌اخلي.
تاریخ
د «وګړپالنې» ګړنې د کارونې (چې په ځینو اوسنیو اکاډمیکو لیکنو کې ښودل شوې ده) مخینه ترسقراط دمخه فیلسوفانو لیکنو ته ورګرځي. دغه لیکنې په اروپایي ټولنو کې ورکې شوې، تر هغو چې د رنسانس پېر څېړونکو بېرته د مسلمانانو د سرچینو له‌لارې بېرته وموندلې او له عربي څخه یې اروپایي ژبو ته وژباړلې. نو په‌دې توګه، له سیکولرې وګړپالنې څخه په توپیر سره، «وګړپالنه» د «انساني علومو څېړونکي» معنی ورکولای شي، او همدا راز کېدای شي د روښانتیا/رنسانس پېر روښاندو او هغو کسانو ته اشاره وکړي چې تر سقراط دمخه فیلسوفانو سره هم‌اندي وو.
سیکولریزم
په ۱۸۵۱ ز کال کې، جورج هولیوک د «سیکولریزم» ګړنه وپنځوله ترڅو «د اند او باور هغه بڼه، چې یوازې رامنځ‌ته شویو پوښتنو او د ژوند د تجربې له‌لارې له ازمایل کېدونکو مسایلو سره تړاو لري» بیان کړای شي.
نومهال سیکولر غورځنګ د هولیوک، چارلز برادلَو او د هغوی فکري کړۍ پر چاپېره سره یوموټی شول. لومړنۍ سیکولر بنسټ – د لېسټر سیکولره ټولنه – په کال ۱۸۵۱ ز کې تاسیس شوه. هم‌جوله سیمه‌ییزې ټولنې سره یوځای شوې او په ۱۸۶۶ ز کې یې د «ملي سیکولره ټولنه» رامنځ‌ته کړه.
اثبات‌پالنه او د بشریت کلیسا
د هولیوک سیکولریزم په زغرده، د اثبات‌پالنې او نومهالې ټولنپوهنې بنسټ اېښودونکي «اګوست کونت» تر اغېزې لاندې ؤ. کنت پر دې باور ؤ چې د بشریت تاریخ به «د درې پړاوییز قانون» له‌لارې، له الهیاتي پړاو څخه «مېتافزیکي» او وروسته بیا یوې بشپړې عقلاني «اثبات‌پالې» ټولنې په لور روان وي. کنت د ژوند په وروستیو کلونو کې هڅه کړې وه ترڅو په انقلابي فرانسه کې، د مخ‌په‌ودې ضدمذهبي ننګېرنو او ټولنیز ضعف ته په پاملرنې سره، «د انسانیت دین» خلکو ته وروپېژني. دغه دین به په اړینه توګه هغه کارکړنیزې او منسجمې غوښتنې پوره کړي چې یو مهال ماورای طبیعي دین پوره کولې.
که څه هم په فرانسه کې، د کونت مذهبي غورځنګ نابریالی پاتې شو، د ساینس اثبات‌پاله فلسفه په نولسمې پېړۍ کې، په انګلستان کې د سیکولرو سازمانونو په پراختیا کې ستره ونډه واخېستله. ریچارډ کنګرېف، د فرانسې د ۱۸۴۸ ز کال له اوښتون څخه لږ څه وروسته پاریس ته ولاړ، له اګوست کونت سره یې ولېدل او په کلکه د هغه د اثبات‌پالو مفکورو سیسټم تر اغېزې لاندې راغی. هغه په ۱۸۶۷ ز کې، «د لندن اثبات‌پاله ټولنه» تاسیس کړه، چې فرېدریک هریسون، ادوارد سپنسر بیزلي، وېرنون لوشینګتون او جېمز کوتر موریسون په څېر فعالانو پام یې ځان ته راواړوه.
نوموړې ټولنې په ۱۸۷۸ ز کې، د کنګرېف له لارښوونې سره سم، د بشریت کلیسا بنسټ کېښود. هغو، هلته د بشریت د دین رکنونه او مقدسات بیان کړل او د کونت د اثبات‌پال سیاست یوه ګډه ژباړه یې خپره کړه. کله چې کنګرېف په ۱۸۷۸ ز کې له خپل هم‌دینانو څخه لاس واخېست، بیزلي، هریسون، برېجز او نورو خپله اثبات‌پاله ټولنه د بیزلي په مشرۍ رامنځ‌ته کړه او «نیوټن هال» یې، د یوه سیال مرکز په توګه، د فلیت واټ په یوه انګړ کې پرانېست.
په نیویارک ښار کې د بشریت کلیسا بنسټ، د انګلیسي کډوال «هنري اېجر» له‌خوا کېښودل شو. په امریکا کې «د بشریت کلیسا» تر ډېره بریده له انګلیسي کلیسا څخه اقتباس شوې وه. کټ‌مټ د انګلیسي کلیسا په څېر، آتیستي نه‌وه او موعظې او سپېڅلي دودونه او مناسک یې درلودل. ځیني وخت به په کې دودیز مذهبي اثرونه، لکه د اشعیا کتاب، لوستل کېدل. که څه هم د انګلستان د کلیسا په څېر اغېزمنه نه‌وه، خو په څوګونو د پوهې خاوندان په‌کې وو.
اخلاقي غورځنګ
یو بل مخکښ خوځښت د نولسمې پېړۍ اخلاقي غورځنګ ؤ. په ۱۷۹۳ ز کې، «د South Place اخلاقي ټولنه»، د یوه عبادتځي په توګه، د لندن ښار پر یوې څنډه، په فینسبوري میدان کې تاسیس شوه او د نولسمې پېړۍ په لومړیو کې د «افراطي سیاستوالو د راغونډېدلو ځای» په توګه پېژندل کېده. د ښاره په هغې څنډه کې نوموړې کلیسا یو کوچنی اتحادپاله عبادتځی ؤ او یاد غورځنګ، کواکرانو ته ورته، د ښځو برابروالي څخه یې ملاتړ کاوه. د لوی کاهن «ویلیام جانسون فاکس» تر مشرۍ لاندې، د نوموړې کلیسا منبر د انا ویلر (لومړنۍ ښځه چې په انګلستان کې یې د عمومي غونډو له‌لارې د فېمینیزم لپاره مبارزه او په ۱۸۲۹ ز کې یې د ښځو د حقوقو په اړه وینا وړاندې کړه) په څېر فعالانو په اختیار کې کېښودل شو. تر هغو وروسته لسیزو کې، دغه کوچني عبادتځي خپل نوم «د South Place اخلاقي ټولنه» ته واړوه، چې اوس‌مهال ورته «د Conway Hall اخلاقي ټولنه» ویل کېږي. د کانوې هال ننۍ ټولنه خپل ځان، په څرګند ډول، د یوه وګړپال سازمان په توګه پېژني او زیاتره پر کنسرټونو، پېښو او د خپل وګړپال کتابتون او آرشیفونو پر ساتنې تمرکز کوي. دغه ټولنه ځان «د لندن خپلواک فکري، سیاسي او هڅوبي ژوند د عطف ټکی» ګڼي.
ګرنډ ترنک لار
د ګرنډ ترنک لار (چې پخوا د اتراپت، سرک اعظم، شاهراه اعظم، بادشاهي سرک، او اوږد مزل یا لانګ واک په نوم یادېده)، د آسیا ترټولو پخوانۍ او اوږده ستره لاره ده. دې لارې لږترلږه د ۲۵۰۰ کلونو په اوږدو کې منځنۍ آسیا د هند له نیمې قارې سره نښولولې ده. دا لار نږدې ۲۴۰۰ کیلومتره (۱۴۹۱ مایله) اوږده ده چې د میانمار سره په پوله کې د بنګله دېش له ټیکناف څخه پیل کېږي او په افغانستان کې لوېدیځ کابل ته رسېږي او په بنګله دېش کې له چتاګانګ او ډاکا، او په هند کې له کلکتې، پریاگراج ، ډیلي او امرتسر، او په پاکستان کې له لاهور، ګجرات، راولپنډۍ او پېښور څخه تېرېږي.
مدو اچاريا
مدو اچاریا يا مدهو اچاريا( کناډا ژبه:ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು)چې د پورنا پراګیا او آنند تیرتا په نوم هم پېژندل کیږي. د هغه زېږون نوم واسو دیو و. مادو اچاریا یو هندو فیلسوف او د دیویتا ویدانتا د فکر بنسټ اېښودونکی و. مادو اچاریا د بھکتي غورځنګ د دورې یو له مهمو فیلسوفانو څخه و. هغه په کرناټکا کې ډېری پیروان لري چې په دې باور دي چې هغه د وایو دریم اوتار دی او لومړي دوه اوتارونه هنومان او بهما وو.
لومړنی ژوند
مادهو په پاجک کې ژوند کاوه، چې د دکن سره نږدې په کرناټکا کې د اوړیپي په نامه یو ځای ته نږدې دی. هغه لږه اندازه ځمکه درلوده چې د هغه د ژوند لپاره کافي وه. ماده ګی ډیر وړ و. خلکو د هغه د استعداد له امله هغه ته "بات" ویل.
ګرنډ ترنک لار
دا لار د N1، فیني، (چټاګ څخه تر ډاکا)، N4 & N405 (له ډاکا څخه تر سراج ګنج)، N507 ( له سراج ګنج څخه تر ناتور) او N6 ( له ناتور څخه تر راجشايي او وروسته د هند د پورینین په لور؛ NH 12 (له پوررنیا څخه ته بکخالي)، NH 27 (له پورنیا څخه تر پتنا)، NH 19 (له کلکتې څخه تر اګرا)، NH 44 (د نوي ډیلي، سوني پت، پاني پت، امبالا او لودیانا له لارې له اګرا څخه تر جلندر) او NH 3 (په هند کې له جلندر څخه تر اتاري امرتسر او په پاکستان کې د لاهور په لور) د واګې له لارې؛ په پاکسان کېN-5   (لاهور، ګوجرانواله، ګجرات، لال موسی، جهلم، راولپنډۍ، پېښور او د خیبر کنډو او په افغانستان کې د جلال اباد په لور) او په افغانستان کې AH1 (تورخم-جلال اباد تر کابل) تر غزني پورې له اوسنیو لارو سره سمون لري.
مدو اچاريا
لومړنی ژوند
د ماده ګیا د مېرمنې نوم ویدوتي و، د هغې له نس څخه یوه نجلۍ او دوه هلکان پیدا شول. له بده مرغه دواړه هلکان په ځوانۍ کې مړه شول. ماده ګیا اندېښمنه وه چې که زوی یې ونه لري، نسب به یې بند شي. د دولسو کلونو لپاره د لوی عقیدې سره، مدیا ګیا او د هغه میرمن ویدوتی د اوریپي په معبد کې د څښتن عبادت وکړ او د زوی لپاره یې دعا وکړه. په پای کې، ویدوتي یو هلک وزېږهوه. مدیا ګیا د هلک نوم واسو دیو کېښود. وروسته همدغه واسو دیو په ټول هند کې د مادو اچاریا په نوم مشهور شو.
ګرنډ ترنک لار
دې لارې د پېړیو په اوږدو کې، په سیمه کې د یوې لویې سوداګریزې لارې په توګه کار کاوه او هم یې د تګ راتګ او هم پوستي اړیکو مسیر اسانه کاوه. په اوسني هند د ګرنډ ترنک لار اوس د هنه په نمیه قاره کې د ترانسپورت لپاره کارول کېږي، چې په کې د لارې ځینې برخې پراخې شوې او د ملي لویې لارې په سیسټم کې شاملې شوې دي.
لرغوني وختونه
په بودايي ادبیاتو او هندي آثارو لکه مهابارتا کې د موریا سترواکۍ څخه وړاندې د ګرنډ ترنک لار شتون ښودل شوی او د اتراپتا یا "شمالي لارې" په نوم یادېده. دې لار د هند ختیځه سیمه له منځنۍ اسیا او لرغوني یونان سره نښلوله.
د موریان سترواکي
د اوسنۍ ګرنډ ترنک لارې مخکینۍ لاره د سترواک چندراګپتا موریا لخوا جوړه شوه او د پارس د شاهي لارې پر بنسټ وه (په دقیق ډول، د هغې ختیځه برخه ، د لوی خراسان لار چې له مادا څخه تر باختر پورې غځېدلې وه). له میلاد نه مخکې په دریمه پېړۍ کې د موریان سترواکۍ په وخت کې، ځمکنۍ سوداګري د هند او د لویدیځې آسیا د څو برخو او باختر ترمنځ د شمال لوېدیځ ښارونو، په عمده توګه د تکشاشیلا او پورشاپورا (په ترتیب سره په پاکستان کې اوسني ټکسلا او پیښور) څخه تېرېده. تکشاشیلا د موریانو سترواکۍ د نورو برخو سره د سرکونو په واسطه ښه وصل شوی و. موریا د تاکاشیلا څخه پاتلیپوترا (اوسنی هند کې پټنا) ته د دې لرغونې لویې لاره ساتنه کوله. لکه څنګه چې د یونان ډیپلومات میګاستینیس، چې د موریانو په دربار کې یې پنځلس کاله تېر کړل، وایی: چندراګپتا موریا د چارواکو لویه ډله درلوده چې د دې لار د ساتنې څارنه یې کوله. دا لار چې په اتو مرحلو کې جوړه شوې، ویل کېده چې د پورشاپورا، تاکشاشیلا، هستیناپورا، کنیاکوبجا، پریاگ، پاتلیپوترا او تامرالیپتا ښارونه سره نښلوي، چې په د شاوخوا ۲۶۰۰ کیلومتره (۱۶۰۰ مایله) په فاصله کې پراته دي.
مدو اچاريا
لومړنی ژوند
له دې پېښې څو ورځې وروسته هغه د کلي پاړشالا ته د زده کړې لپاره ولېږل شو. واسو دیو په سپورتونو، غیږ نیونې، منډې وهلو، ټوپ وهلو او لامبو وهلو کې مهارت درلود. له ځوانۍ څخه یې په بدن کې دومره قوت و چې خلک ورته حیران شول او په مینه به یې ورته ویل. د واسو دیو د غیر معمولي ځواک له امله، شاید هغه د پاونسوت اوتار په نوم یادیږي او وروسته خلکو په دې باور پیل کړ.
مګر پداسې حال کې چې واسو دیو په سپورت کې د خپلو لویو هلکانو څخه مخکې و، هغه په تعلیم کې کمزوری و. په پای کې، ماسټر د واسو دیو د پوهېدو لپاره ټولې هڅې پرېښودې. واسو دیو هم پاړشالا پرېښود او کور ته لاړ. اوس واسودیوا په خپله مطالعه پیل کړه او ډېر ژر یې د ویدونو او شاسترونو بشپړ پوهه ترلاسه کړه. هغه په ترکي شاستر (منطق) او ګرامر (قوانينو) کې ماهر و. د پاړشالا له وتلو وروسته، د واسو دیو زړه له نړۍ څخه جلا شو. دوی د اوسیدو هیڅ لیوالتیا نه درلوده. هغه غوښتل چې خپل ټول ژوند د ویدا ، ویدنګ او شاسترونو له مطالعې وروسته د مذهب تبلیغ ته وقف کړي. په پنځلس کلنۍ کې، هغه پریکړه وکړه چې هغه باید سنیاس واخلي.
ګرنډ ترنک لار
سوري او مغل سترواکۍ
د سوري سترواکۍ د منځنی واکمن، شیرشاه سوري، په ۱۶ پېړۍ کې د چندرګپتا شاهي لار د ترمیم هوډ ونیو. پخوانۍ لار په سونارګاون او روهتاس کې نوره هم بدله شوه او پراخوالی یې زیات شو، په اوږدو کې یې کاروان سرای جوړ شو او منارونه او د قدم-څاګانو شمېر زیات شو. د لویې لارې د ځینو برخو ترڅنګ باغونه هم جوړ شول. هغه کسان چې په سرای کې درېدل وړیا خواړه ورکول کېدل. د هغه زوی اسلام شاه سوري د هر سرای په منځ کې، چې په اصل کې د شیرشاه سوري لخوا د بنګال په لاره کې جوړه شوي وو، یوه اضافي سرای جوړ کړ. د مغلو په واکمنۍ کې نور سرایونه هم جوړ شول. جهانګیر د خپلې واکمنۍ پر مهال یو فرمان صادر کړ چې ټول سرایونه دې له پخو خښتو او ډبرو څخه جوړې شي. د لاهور او اګرا په اوږدو کې پراخ-پاڼې ونې کېنول شو شوې وې او د لویو لارو په اوږدو کې یې د اوبو پر ټولو برخو پلونه جوړ کړل. دا لاره د سوریانو له خوا د "سرک اعظم" او د مغلو په وخت کې "بادشاهي سرک" یادېده.
مدو اچاريا
نړۍ ته شا کول ( تارک الدنيا کېدل)
د سنیاس اخیستلو لپاره یو گرو ته اړتیا ده. د ډیرو لټونونو وروسته، هغه د واسو دیو سره ولیدل، چې د "اچیوات پریکش" په نامه یادیږي. واسودیوا اچیوات پریکشا د خپل گرو په توګه غوره کړ. خو د مور او پلار اجازه هم د سنتو په وړاندې لازمي ده. مدیا ګیا او ویدوتي یو زوی درلود او د سنیا په لور ټاکل شوی و. دې کار مدیا ګیا او ویدوتي ډیر غمجن کړل. هغه واسو دیو ته د سنیاس د نیولو اجازه ورنه کړه او ویې ویل چې که تاسو سنیاس واخلئ نو زموږ د انتم سنسکار به زموږ له مرګ وروسته څنګه وي. د اخروي مراسمو د نه ترسره کولو له امله به مکتي نه وي. خو واسودیو ژمنه کړې وه چې سنیاس به واخلي. نو هغه خپل مور او پلار ته تسلیت ورکړ چې دلته به بل هلک پیدا شي. لږ وخت وروسته ویدوتي یو بل زوی وزېږېد. دا د وشنو تیرت نوم و. واسودیوا د وشنو تیرتا زیږیدلو پورې سنیاس نه و اخیستی. خو د کشر ورور له پيدايښت وروسته يې هيڅ خنډ پاتې نه شو، نو سنيه يې ونيوله. دا یوازې وروسته له هغه و چې هغه یو سنت شو چې هغه ته د پران پراګیا (پوران بودا) لقب ورکړل شو او خلکو ورته د واسو دیو پرځای په دې نوم ویل پیل کړل.