cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شمېرپوهنه
د ریاضیاتو ساحې(برخې)
د نولسمې پېړۍ په پای کې په ریاضیاتو کې بنسټیز ناورین او د اکسیومي تګلارې د سیستماتیک کولو پایله، د ریاضیاتو په ساحو کې د ډېر زیاتوالي لامل شول. د ریاضیاتو موضوعي طبقه بندي، له ۶۰ نه ډېرې د لومړۍ سطحې ساحې لري. ځینې دا ساحې د زړې طبقه بندۍ له څلورو اصلي ساحو سره سمون لري. دا د ۱۱: عددي تیوري (د لوړ حساب لپاره عصري نوم) او ۵۱: هندسې موضوع ده. که څه هم ډېرې نورې لومړۍ درجې ساحې موجودې دي چې په نامه کې یې "هندسه" شته یا معمولاً په هندسه پورې تړاو لري. الجبر او محاسبه د لومړۍ درجې ساحو په توګه نه ښکاري، خو هره یوه په څو لومړۍ درجو برخو باندې وېشل شوې ده. د لومړۍ درجې نورې ساحې د شلمې پېړۍ دمخه اصلاً نه وې، (د بېلګې په توګه ۱۸: د کتګوري تیوري؛ متجانس الجبر او ۶۸: کمپیوټر ساینس) یا مخکې د ریاضياتو په توګه نه ګڼل کېدې، لکه ۰۳: د ریاضي منطق او استدلالي بنسټونه ( د ماډل تیوري، د محاسبې تیوري، د سیټ تیوري، د ثبوت تیوري او د الجبري منطق تیوري).
ټریسټان زارا
زارا د خپل کار په پای کې خپل بشرپاله او د فاشیزم ضد لیدلوری له کمونیستي لیدلوري سره ترکیب کړ او د اسپانيې په کورنۍ جګړه کې له جمهوري غوښتونکو او د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال د فرانسې له مقاومت سره یو ځای شو او یوه دوره يې په ملي اسامبلۍ کې خدمت وکړ. هغه په ۱۹۵۶ کال کې تر پاڅون مخکې د مجارستان د خلق په جمهوریت کې د سیاسي ازادۍ په ګټه خبرې وکړې او ځان یې د فرانسې له کمونیست ګوند څخه چې یو وخت یې غړی و لرې کړ. هغه په ۱۹۶۰ کال کې د هغه روښانفکرانو له ډلې و چې د الجزایر په جګړه کې يې د فرانسې پر اقداماتو نیوکوه وکړه.
ټریسټان زارا یو اغېزمن لیکوال او نندار کار و چې کارونه يې د بېټ په نسل کې د کوبیزم او فټوریزم تر منځ د اړیکې د رامنځته کولو موقعیت پالنې او په راک موسیقۍ کې د بېلابېلو جریانونو د رامنځته کولو په واسطه ممتاز دي. هغه چې د ډېرو مدرن‌پاله څېرو ملګری او همکار و، د ځوانۍ په پیل کې په نڅاګره مایا کروشک میین و او وروسته يې له سویډنۍ هنرمندې او شاعرې ګرټا کناټسون سره واده وکړ.
شمېرپوهنه
الهام، بوب او کارېدونکې شمېرپوهنه، او ښکلاپېژندنه
مشتق
Discrete mathematics
|| || ||
پرايميټ
پرايميټ (د تي لرونکيو ژويو هغه لومړني انواع چې په تکامل او بدلون سره نور ځينې منځ ته راغلي وي).
شمېرپوهنه
Important conjectures
See list of conjectures for more
تاريخ او د شمېرپوهانو نړۍ
See also list of mathematics history topics
پرايميټ
پرايميټ (د لاتيني ژبې له primus يعنې لومړۍ درجې نه اخیستل شوی) یو تی لرونکی «اتري- د ژويو يو ډول» دی، کوم چې د پرايميټو ژويو د ډلبندۍ ترتيب منځ ته راوړي. دوی له ۵۵ نه تر ۸۵ ميليونه کاله مخکې په لومړي ځل د کوچنيو ځمکنيو تي لرونکو نه منځ ته راغلل، کومو چې په استوايي ځنګلونو کې په ونو کې اوسېدل غوره کړل: د دوی ډېری ځانګړتياوې چې په دې ستونزمن چاپېريال کې له ژوند سره د برابرښت استازولي کوي، په دې ځانګړتياوو کې د لویو ماغزو، د لیدلو  وړتيا، د رنګ د ليدلو وړتيا، د اوږو او ملا تير کمربند، کوم چې د اوږو د بندونو په برخه کې د پراخه خوځښت اجازه ورکوي او پیاوړي لاسونه شامل دي. لومړی د اندازې له اړخه، له «ماډم برتهس ماوس ليمور» نه نيولې چې وزن يې دېرش ګرامو (يو اونس) ته رسېږي، تر ختيځ ګوريلا پورې رسېږي، چې وزن يې له څلور سوه کيلو ګرامه (۴۴۰ پاونډه) نه زیات ته رسېږي، بېلا بېلې اندازې لري. د ژونديو «پرايميټ» شمېر،له  ۳۷۶ نه تر ۵۲۲ پورې رسېږي، خو شمېر يې په دې پورې اړه لري، چې په کومه ډلبندۍ کې کارول شوي. د نويو «پرايميټ» د موندنو لټون اوس هم روان دی: د ۲۰۰۰ز کلونو په اوږدو کې له پنځه ويشت نه زيات انواع موندل شوي دي، ۳۶ يې په ۲۰۱۰ز لسيزه کې موندل شوي او درې يې په ۲۰۲۰ز لسيزه کې موندل شوي دي.
پرايميټ په دې ډول ډلبندي شوي، چې دوی « strepsirrhines» (یعنې تاو پوزه) او « haplorhines» (یعنې ساده پزه) لري. په « strepsirrhines» کې «ليمرز، ګالاګوس او لوريسيډز» شامل دي، په « haplorhines» کې «ټارسيرز او سيمينز» (اپس او شاديان) شامل دي. سيمينز (نازکې پوزې)  نور هم د  «platyrrhines» په نوم ډول ته راښکته کېدای شي (يعنې د اوارو پوزو والا)، يا د نوې نړۍ شاديان، «catarrhines» (يعنې د نريو پزو  والا)، کوم چې د زړې نړۍ بیزوګیان دي او ايپس (چې انسانان هم په کې شامل دي). څلوېښت ميلیونه کاله مخکې، «سيمينز» له افريقا نه سويلي امريکا ته وکوچېده، د اټکل له مخې د دوی کوچ په پاتې شونو د ښوېدلو له لارې و، له کومو نه چې د نوې نړۍ د بیزوګیانو څلور کورنۍ منځ ته راغلې. پاتې «سيمينز» يې نژدې پنځه ويشت ميلیونه کاله مخکې په ايپس (Hominoidea) او د لرغونې نړۍ په بیزوګیانو(Cercopithecoidea) بدل شول. عام انواع، کوم چې«سيمينز» دي، په دوی کې د (لرغونې نړۍ) «baboons, macaques, gibbons» او لوی بیزوګیان شامل دي؛ د (نوې نړۍ) د «capuchins, howlers» او «squirrel» په نومونو بیزوګیان شامل دي.
د انسانانو او غیر انسانانو لومړيو (NHPs) تر منځ نږدې اړيکې، د هغو ناروغيو د منځ ته راتلو موکه پيدا کوي چې، له ژوي نه منځ ته راځي، په ځانګړي ډول وايرسي ناروغۍ چې هرپس، شری، ايبولا، ليونتوب او زيړی په کې شامل دي. په نړۍ کې زرګونه غیر انساني پرايميټ له انسانانو سره د نفسياتي او بدني ورته والي له امله د څېړنو لپاره کارول کېږي. له نږدې شپېته سلنه پرايميټ انواع، د له منځه تللو له ګواښ سره مخامخ دي. په عامو ګواښونو کې يې د ځنګلونو له منځه تلل، د ځنګلونو جلا کېدل، د بیزوګیانو شړل او په درملو کې د کارولو لپاره د دوی ښکار کول، لکه روږدي ژوي او يا د خوراک لپاره. هغه پراخه استوايي ځنګلونه، چې د کرنې لپاره له منځه وړل کېږي هم، دوی له ګواښ سره مخامخ کوي.
د اصطلاح تاریخچه
د انګريزي ټکی«primates» له لرغونې فرانسوي يا فرانسوي ژبې د «primat» ټکي نه اخیستل شوی، چې فرانسوي ته د لاتيني ژبې له «primus» نوم نه راغلی (معنا يې ده لومړی، لومړۍ درجه). دا نوم د «کارل لينيس» له خوا ورکړل شوی و، ځکه د هغه باور و چې دا د ژويو تر ټولو «لوړ» ترتيب دی. د پرايميټ د بېلا بېلو ډلو تر منځ اړيکې په نسبي ډول تر اوسه په څرګند ډول نه وې پېژندل شوې، په همدې بنسټ عام کارېدونکي اصطلاحات، تر يو بريده ګډوډونکي دي. د بېلګې په ډول: د ايپ ټکی يا د بیزوګیانو لپاره يا يواځې د بې لکيو ژويو لپاره د بديل په توګه کارېده، په عمومي توګه د هغه پرايميټ لپاره چې انسان ته ورته وو.
«سر ولفرډ لی ګروس کلارک» د پرايميټ پېژندونکو نه يو هغه و، چا چې د تکامل لور ته پرايميټ د ميلان نظريه او د يو ترتيب د ژونديو غړيو کوم چې د انسانانو لور ته د تګ «صعودي مسير» لري، په يو ترتيب کې د برابرولو طريقه منځ ته راوړه. د پرايميټ د ډلو لپاره کارېدونکي لومړي نومونه، لکه: پروموسين، بیزو، کوچنی ايپس او لوی ايپس د همدې طريقې انځور وړاندې کوي. د پرايميټ د تکاملي تاريخ په اړه زموږ د اوسنۍ پوهې پر بنسټ، د دوی له منځه ډېرې ډلې يو بل ته ورته دي او يا داسې ويلای شو چې، په دوی کې د شريکو نيکونو ټول بچيان شامل نه دي.
د کلارک د تګلارې په خلاف، اوسنۍ ډلبندي په عمومی توګه يواځې د هغو ډلو پېژندګلوي (يا نوم) يادوي، کوم چې «monophyletic» (هغه چې له شريک تکاملي نيکه نه منځ ته راغلی وي) وي، يعنې داسې يوه ټاکل شوې ډله، په کومه کې چې د دې ډلې د شريک  اصل (نیکه/سلف/ابا او اجداد) ټول بچيان شامل وي.
لاندې ورکړل شوي کلاډوګرام، د ژونديو پرايميټ د يوې اټکليزې ډلبندۍ ترتيب ښيي: هغه ډلې کوم چې عام (دوديز) نوم کاروي، هغه ښي اړخ ته ښودل شوي دي.
د علمي نومونو  کارونکي يا ډلې (کلاډ هغه ډلې چې شريک اصل ولري) او يا متحد الاصل ډلې دي او د علمي ډلبندۍ ترتيب د همدې نسبونو د تکاملي تاريخ ښودنه کوي. هغه ډلې چې په دوديز ډول نومول شوي، ښي لور ته ښودل شوي، دوی يوه«صعودي لړۍ» جوړه کړې (د کلارک له انده، پورته وګورئ)،خو ډېرې ډلې يې «paraphyletic»دي (paraphyletic يعنې له يو تکاملي اصل نه منځ ته راغلي، خو ټولې ډلې په کې شاملې نه دي).
شمېرپوهنه
شمېرپوهنيز اوزارونه
Old:
New:
سرچينې
وېشنيزه:شمېرپوهنه وېشنيزه:پوهنه
وېشنيزه:ساينس
ټریسټان زارا
نوم
S. Samyro د Samy Rosenstock یو اناګرامي (له تورو سره لوبه داسې چې د یوې کلیمې د تورو له ترکیب څخه بله معنا لرونکې کلیمه جوړه شي، مثلا لکه له غور ولایت څخه چې د روغ کلیمه جوړه شي، ژباړن) جز دی، چې زارا د ۱۹۱۰ لسیزې په لومړیو کې د خپل لومړي کار لپاره وکاروه. د هغه ځینې نورې لیکنې چې تاریخ نه لري او ښايي په ۱۹۱۵ کال کې لیکل شوې وي د ټرسټان رویا/ Tristan Ruia له لاسلیک سره خپرې شوې دي او د ۱۹۱۵ کال په اوړي کې يې خپلې ادبي ټوټي د ټرسټان په نوم لاسلیک کولې.
د روزنسټاک وروستي سیال یون وینیا په ۱۹۶۰ لسیزه کې ادعا وکړه چې هغه په ۱۹۱۵ کال کې د زارا د مستعار نوم د رامنځته کولو یوه برخه و. وینیا دا هم څرګنده کړه چې زارا غوښتل ټریسټان د خپل اصلي نوم په توګه خوندي کړي او دې انتخاب وروسته د «ناڅرګند تجنیس» Triste Âne Tzara (په فرانسوي ژبه د «زارا غمجن خره لپاره») نومونه ځانته جلب کړل. د پېښو دا نسخه نامشخصه ده، ځکه ترلاسه شوې خطي نسخې دا ښيي چې ښايي لیکوال مخکې د ۱۹۱۳ او ۱۹۱۴ کلونو تر منځ د ټریسټان ټارا او ټي‌آر له بدلون سره له خپل پوره نوم څخه کار اخیستی وي (که څه هم دا احتمال شته چې هغه خپل متنونه تر لیکلو کلونه وروسته لاسلیک کړي وي).
د هنر تاریخ‌پوه سرژ فاوشرو په ۱۹۷۲ کال کې د اوانګارد شاعر ايلاري ورونکا له مېرمنې کولمبا څخه د ترلاسه شويو معلوماتو پر بنسټ نقل کړي چې زارا د خپل نوم په اړه داسې تشرېح ورکړې چې د هغه جناس انتخابي نوم په رومانیايي کې trist în țară دی چې «په هېواد کې د غمجن » په معنا دی؛ کولمبا ورونکا همدارنګه دا اوازې هم رد کړې چې ګواکي زارا د ټریسټان نوم ټریسټان کوبییر او اپرای ټریسټان د ریچارډ وېنګر ټریسټان او اېزولډ اثر ته د درناوي په پار ټاکلی. سامي روزنسټاک خپل نوی نوم په ۱۹۲۵ کال کې د رومانیا دولت ته د رسمي غوښتنلیک تر ثبت وروسته وټاکه. په رومانیا کې د هغه د نوم فرانسوي تلفظ دود شوی دی، چې د نوم د ډېرو طبعي لوستلو țara («ټاټوبی»، رومانیايي تلفظ يې: [ˈt͡sara]) ځای نیسي.
د ژوند لومړي او د سیبولول کلونه
زارا د لویدیځ مالداوي تاریخي سیمې د باکاو کوانټۍ په موئینستي کې نړۍ ته راغی. مور او پلار يې رومانیايي یهودیان وو او د راپورونه له مخې يې په ییدیشي ژبه د لومړۍ ژبې په توګه خبرې کولې؛ د هغه پلار فلیپ او نیکه يې ایلي د ځنګلونو د سوداګرۍ متشبثین وو د زارا مور امیلیا روزنستاک (کورنی نوم يې زېبالیس) وه. د رومانیا پاچاهۍ د تبعیضي قانون له امله روزنسټاکیان ازاد نه وو او له دې امله زارا له ۱۹۱۸ کال څخه تر وروسته مهال پورې د هېواد بشپړ ښاروند/تبعه نه و.
د دوی له کم عمر سره سره دغې درېیو سمونګرانو وکولی شوی د باوري سمبولیستو لیکوالانو همکاري چې د بریتانیا د سمبولیزم په جشن کې فعال و راجلب کړي. هغوی د خپل نږدې ملګري او لارښود ادریان مانیو (یو انځوروال چې د وینه ښوونکی و) تر څنګ اېن. ډېوېډيسکو، الفرډ هېفټر- هېډالګو، اميلا یاسی سی، کلاډیا مېلین، این مېلېنسکو، ای‌.ایم راسکو، ایوجین سپرانتیا، ال.ټي. سټمېټیډ، یوجینو سټفینسکو-است او کانسټنټین ټي. سټویکا او همدارنګه خبریال لاوییر پولډي چېپیر هم له ځان سره یو ځای کړل. ان دې مجلې په‌خپله پرانستونې ګڼه کې د رومانیا د یوې مخکښې سمبولیستې څېرې شعر خپور کړ. سیمبولول همدارنګه د مانیو، مېلین او ایوسف ایزر انځویزې څرګندونې هم خپرې کړي.
مورای جرستن هابر
مورای جرستن هابر (د ۱۹۲۷ ز کال د جون په ۵مه زیږیدلی) یو امریکايي ریاضي پوه او د پنسیلوانیا په پوهنتون کې د ریاضي ښوونکی دی. نوموړی د جرستن هابر د الحبر د اختراع له امله او له نظري فزیک سره د مرستې له امله معروف دی. نوموړی همداشان یو مدافع وکیل او د پنسیلوانیا پوهنتون د حقوقو په پوهنځي کې د حقوقو ښوونکی دی.
د ماشومتوب دوره او زده کړې
جرستن هابر د نیویارک په بروکلین کې نړۍ ته سترګې غړولې دي، مور یې پاولین (پلرنی تخلص یې روزنزویګ؛ په رومانیا کې پیدا شوې او په ۱۹۷۸ ز کال کې وفات شوې) او پلار یې جوزیف جرستن هابر (په ۱۸۹۲ ز کال کې په رومانیا کې پیدا شوی او په ۱۹۷۵ ز کې وفات شوی) او په خپله یهودي دی. پلار یې د جواهراتو په جوړولو کې روزنه کړې وه، «خو دا چې و یې نشو کړای چې په هغه برخه کې کار ومومي، نو په یوه فابریکه کې د الوتکو د ظریفو وسایلو پر جوړولو بوخت شو». د خپلې مور په اړه جرستن هابر په ۲۰۱۵ ز کال کې داسې ولیکل: "«د یوه داسې کس په توګه چې په یوه کډواله او بېوزلې کورنۍ کې پیدا شوی یم، زه په رښتیا هم چې ډېر نېکمرغه وم. هغه ستونزې چې نن ورځ ورسره استعداد لرونکي خو بېوزله ماشومان مخامخ دي، زیاتره همدا ماشومان چې کولای شي په علومو، هنر او په ټوله کې د علم په برخه کې یې تر سره کړي، هغوی له خپل دې وړتیا څخه را ګرځوي. هغوی زیاتره زما په څېر مور هم نه لري، هغه مور چې د زامنو د زده کړې لپاره یې د یوې لار د موندلو لپاره مبارزه وکړه. موږ باید هغوی وپلټو او ویې مومو، هغوی باید له ګوښه توب څخه وباسو او فرصت ورته ورکړو، که څه هم موږ د هغوی د موندلو لپاره په پوره توګه کار نه کوو، خو زه ډېر نېکمرغه یم چې له خپل ژوند څخه مې خوند یووړ»."نوموړی یو نابغه ماشوم و او د لیتا هالنګورت په کتاب کې له ۱۸۰ څخه پورته د هوش د ضریب لرونکي ماشومان (۱۹۴۲ ز کال) کې یې له هغه څخه یادونه کړې ده. په دغه کتاب کې له جرستن هابر څخه د «L ماشوم» په توګه نوم اخیستل شوی دی او د هغه د نبوع وړتیاووې او شخصیتي ځانګړنې په بشپړ جزئیاتو سره توصیف شوي دي. کله چې هغه ۹ کاله او ۵ میاشتنی و، د سټنفورډ بینه ازمېښت (د هوش مقیاس) وښودله چې هغه د یوه ۱۷ تر ۱۸ کلن سړي هوش لري او د هغه د هوش ضریب له ۱۹۵ تر ۱۹۸ پورې ده. د سټنفورډ بینه ازمېښت چې یو کال وروسته پر هغه باندې تر سره شوه و یې ښودل چې هغه د یوه ۱۹ کلن او ۱۱ میاشتني سړي هوش لري او د هغه د هوش ضریب له ۱۹۹ څخه زیات و.
نوموړی د سپیر ښوونځي ته ولاړ کوم چې اوس تړل شوی دی، دا ښوونځی په نیویارک ښار کې د چټکو زده کوونکو لپاره و. له سپیر ښوونځي څخه له فراغت وروسته، جرستن هابر په ۱۹۴۰ز کال کې د برونکس د علومو عالي لېسه کې شامل شو. له ۱۹۴۵ تر ۱۹۴۷ ز کال پورې یې د متحده ایالاتو په پوځ کې د پرکمشر په توګه دنده تر سره کړه او بیا د المان په پوځي اداره کې وګومارل شو.
جرستن هابر خپل لیسانس د ریاضي په رشته کې په ۱۹۴۸ ز کال کې د ییل په پوهنتون کې تر لاسه کړ. هغه کله چې د ییل په پوهنتون کې وه د ریاضي د ویلیام لاول پټنام په لوبه کې یې ګډون وکړ او د هغه ټیم غړی و چې (له ماري ګل-من او هینري او. پولاک) سره یو ځای یې د ییل پوهنتون نه په دې لوبو کې استازولې کوله او په ۱۹۴۷ ز کال کې د دویم مقام ګټونکی شو؛ د هغوی هر یوه د ۳۰ ډالرو (د اوسني ارزښت له مخې ۳۵۰ ډالر) جایزه وګتله. نوموړي یو ځل بیا په ۱۹۴۸ ز کال کې په دغو لوبو کې ګډون وکړ او په ۱۰ غوره کسانو کې راغی.
نوموړي د ریاضي په رشته کې خپله ماسټري او ډکتورا (۱۹۵۱ ز کال) د شیکاګو پوهنتون د ابراهام ادریان البرت تر لارښوونې لاندې تر لاسه کړل. د جرستن هابر د ډکتورا  د تیزس نوم «د مشتقاتو کړۍ» و.
جرستن هابر همداشان د حقوقو په برخه کې خپل د جي ډي (د لیسانس معادل) سند د پنسیلوانیا پوهنتون د حقونو له پوهنځي څخه په ۱۹۷۳ ز کال کې تر لاسه کړ او په ۱۹۷۴ ز کال کې د پنسیلوانیا په مدافع وکیلانو کې شامل شو.
مسلک
د هغه له تر ټولو غوره کارونه دا دي: «الجبري کوهمولوژي  او د شکل د بدلون نظریه» له ایس ډي شاک سره، د الجبرونو د شکل د بدلون نظریه او جوړښتونه او تطبیقات، ۱۱-۲۶۴ (۱۹۸۸)، «د کړیو او الجبرونو د شکل د بدلون په اړه»، د ریاضیاتو کالیزه، دویمه لړۍ، ۷۹ ټوک، ۱ شمېره (۱۹۶۴ جنوري)، ۵۹-۱۰۳ مخ او «د یوې اشتراک منوونکې کړۍ کوهمولوژي جوړښت»،  د ریاضیاتو کالیزه، دویمه لړۍ، ۷۸ ټوک، ۲۶۷-۲۸۸. نوموړی د خپلو همدې دوو وروستیو مقالو له امله په ۲۰۲۱ ز کال کې له څېړنې سره د ریښه اې مرستې په خاطر د لروي سټیل جایزې ګټونکی اعلان شو. جرستن هابر په ۱۹۹۰ کال کې وویل: «زه باور لرم چې د نه تسلیم کېدو وړتیا له علمي مولدیت سره تړلی دی. او په ریاضي کې... نه تسلیمېدل یوه فردي لاسته راوړنه ده».
جرستن هابر له ۱۹۸۲ تر ۱۹۸۳ ز کال پورې د پنسیلوانیا پوهنتون د ښوونکو د پلاوي مشر و.
نوموړي همداشان د پنسیلوانیا پوهنتون د حقوقو په پوهنځي کې د ښوونکې په توګه دنده تر سره کړې او د حقوقو لپاره د امار پېژندنې په اړه یو سیمینار هم تدریس کوي.
نوموړی په ۲۰۱۲ ز کال کې د امریکا د ریاضي د ټولنې غړی شو او د همدې شورا غړی هم و. جرستن هابر همداشان د ا مریکا د ریاضي د ټولنې د بولټن ایډیټور هم و. جرستن هابر همداشان د امریکا د علومو د پر مخ وړلو د ټولنې غړی دی.
شخصي ژوند
جرستن هابر د ۱۹۵۶ کال د جون په درېیمه له ډاکترې روټ پریسیلا زاګر سره د نیویارک ښار د هسپانیايي او پرتګالي کنیسه (د یهودو عبادت ځای) کې واده وکړ. هغوی دواړو د پنسیلوانیا په مریون سټیشن او هاورفورډ کې ژوند کړی او دری زامن لري: جیریمي ایم. جرستن هابر، ډیویډ ازرا جرستن هابر (اوس په ارګوناټ منجمنت کې د بهادارو ونډو بنسټ اېښودونکی، مشر او مدیر) او ریچل ربیکیا سټرن (اوس په فکټ سټ شرکت کې حقوقي مدیر او د ستراتیژيکو سرچینو مشر). د هغه زوی، ډیویډ چې د تامیني صندوقونو مدیر او د ټایګر منجمنټ فارغ التحصیل دی د مالي چارو له کارپوه سټیوین پوسنر له لور، کیلي سره یې واده کړی دی.
اټاليااودن
اټاليااوددن د سوالبرد په نورد اوستلانه کې پروت دی.. اټاليااوددن د نورد اوستلانه د ختیځ اړخ د Isispynten لپاره يخی جوړوي.
سرچينې
وېشنيزه:د سوالبرد اړوند
جاستن ترودو
جسټن پیر جېمز ټروډو د ۱۹۷۱ کال د ډسمبر په ۲۵مه نېټه زیږېدلی. نوموړی یو کاناډايی سیاستوال دی چې د ۲۰۱۵ کال له نومبر میاشتې راهیسې د کاناډا اوسنی درویشتم لومړی وزیر او د ۲۰۱۳ کال له اپرېل میاشتې راهیسې د لېبرال ګوند رهبر دی. ټروډو تر «جو کلارک» وروسته د کاناډا په تاریخ کې دویم ځوان لومړی وزیر دی، همدا راز د دغه پوست د پخواني څښتن یا لومړي وزیر پیر ټروډو مشر زوی دی.
ټروډو په اوټاوا کې وزیږېد او په «جین جان ډي بریبوف» کالج کې یې زده‌کړې وکړې، په ۱۹۹۴ کال کې يې له مک ګېل پوهنتون څخه په ادبیاتو کې د لېسانس سند ترلاسه کړ، وروسته یې په ۱۹۹۸ کال کې له برېټېش کلمبیا پوهنتون څخه د ښوونې او روزنې په برخه کې دویم لېسانس ترلاسه کړ. تر فراغت وروسته یې په وانکووېر کې په منځني ښوونځي کې د فرانسوي ژبې، انساني علومو، ریاضیاتو او ډرامې تدریس پیل کړ. په ۲۰۰۲ کال کې د نورو زده‌کړو لپاره بېرته مونټریال ته لاړ.
اصلیت او زیږېدنه
ټروډو په خټه غالباً سکاټلنډی او فرانسوی‌ کاناډايی دی. نیکه یې چارلېس امېل ټروډو تجار و او غور نیکه یې جېمز سنکلر و چې په سکاټلنډ کې زیږېدلی و او د لومړي وزیر لویس سنټ لورانټ په کابینه کې یې د کبانو برخې د وزیر په توګه کار کړی. د ټروډو مورنی نیکه توماس برنارډ د اندونیزیا په ماکاسار کې زیږېدلی او پنتیکتون برېټېش کلمبیا ته کډوال شوی. همدا راز ټروډو له مالاکا او نیاس قومیت سره لرې اړیکه لري.
ماشومتوب
ټروډو چې کله پنځه کلن و، د ۱۹۷۷ کال د مې میاشتې په ۲۷مه نېټه یې مور او پلار خپله جدايي اعلان کړه. پلار ته یې لومړی ساتنه او پالنه ور په غاړه شوه. تر هغه وروسته څو کاله د دوی تر منځ د روغې جوړې اوازې موجودې وې. سره له دې، د مور وکیل یې مایکل لوین د ۱۹۸۳ کال د نومبر په ۱۶مه نېټه د انتاریا سترې محکمې ته د توافقي‌ طلاق غوښتنه ورکړه او د ۱۹۸۴ کال د اپرېل په دویمه نېټه د طلاق موضوع وروستۍ شوه. پلار یې د همدغه کال د اپرېل په ۲۹مه نېټه د لومړي وزارت له مقامه د لرې کېدو اعلان وکړ. په هماغه کال یې مور او پلار دواړه په خوښۍ سره په ګډه د ده د ساتنې او پالنې په اړه هوکړې ته ورسېدل. ټروډو په ۲۰۰۹ کال کې د خپل مور او پلار د واده په اړه وویل: «هغوی له یو بل سره له زړه او پوره مینه لرله، خو تر منځ یې ۳۰ کاله عمري توپیر و چې مور مې هېڅکله د پلار په ژوند او دنده کې برابره همکاره نه وه.»
پوهنتون او لومړني کارونه
ټروډو لو لېسانس په مک ګېل پوهنتون کې په ادبیاتو کې بشپړ کړی او دویم لېسانس یې په برېټېش کلمبیا پوهنتون کې په ښوونه او روزنه کې تر لاسه کړی. ټروډو په مک ګېل پوهنتون کې د تحصیل په لومړي کال د خپل ملګري جاناتان ابلټ له لارې له خپل راتلونکي عمومي منشي، جرالډ باټس سره وپېژندل. باټس ټروډو ته د مک ګېل پوهنتون د مناظرې له اتحادیې سره د یوځای کېدو بلنه ورکړه. تر فراغت وروسته ټروډو په وانکووېر کې پاتې شو او هلته د کیلارني ښوونځي په ګډون په محلي ښوونځيو کې ښوونکی شو او همدا راز یې په وېسټ پوینټ ګرې خصوصي اکاډمۍ کې د فرانسوي ژبې او ریاضي د دایمي ښوونکي په توګه کار وکړ. دی په ډاګلاس لوژ کې له کرسټوفر اینګوالډسون سره چې د دې اکاډمۍ علمي غړی او د ده ملګری و، د اطاق ملګری شو. له ۲۰۰۲ څخه تر ۲۰۰۴ کال پورې یې د مونټرال پوهنتون په پلي‌تخنیک پوهنځي کې د انجنیرۍ په برخه کې زده‌کړې وکړې. نوموړي په مک ګېل پوهنتون کې په چاپېریالي جغرافیه کې خپله ماسټري پیل کړه، خو دا پروګرام یې پرېښود او د دولتي دندې په لټه کې شو.
شخصي ژوند
ټروډو او سوفي ګریګویر (Sophie Grégoire) هغه وخت سره لیدلي وو چې لا دواړه ماشومان وو. سوفي ګریګور د ټروډو د کوچني ورور مېشل ټولګیواله او د ماشومتوب ملګرې وه. ټروډو او ګریګور د ۲۰۰۴ کال په اکتوبر میاشت کې کوژدن شول او د ۲۰۰۵ کال د مې میاشتې په ۲۸مه یې د مونټرال په (Sainte-Madeleine d'Outremont) کلیسا کې واده وکړ. دوی درې اولادونه لري: یو زوی یې خاویر چې په ۲۰۰۷ کال کې زیږېدلی، یوه لور يې اېلا ګریس چې په ۲۰۰۹ کال کې زیږېدلې او بل یې هم زوی هاډرین دی چې په ۲۰۱۴ کال کې زیږېدلی.
دین
د ټروډو پلار یو کلک رومي کاتولیک و او مور یې له واده لږ مخکې له انجلیکانیزېم څخه کاتولیک ته واوښته. جسټن په کوچنيوالي کې هره یکشنبه په مذهبي مراسمو کې ګډون کاوه او هره شپه به یې تر خوب وړاندې خپلې دعاګانې ویلې. دی په اتلس کلنۍ کې منحرف کاتولیک شو، ځکه داسې احساس یې کاوه چې د کلیسا په تشریفاتو او جوړښت کې یې ورځني ژوند ته ډېر پام نه کېږي. ټروډو په دې دوره کې خپله عقیده داسې بیان کړې: «په ټول هېواد کې د نورو ډېری کاتولیکانو په څېر زه هم وایم چې زه کاتولیک یم، زه عقیده لرم خو کلیسا ته نه ځم. یوازې د عیسی علیه السلام د زوکړې د ورځې په مراسمو، یا هم په کرېسمېس مراسمو کې ځم.» په ۱۹۹۸ کال کې د ورور تر مړینې وروسته ټروډو خپل یوه ملګري قانع کړ چې د الفا [عیسوي زده‌کړې] په یوه ښوونیزه دوره کې ګډون وکړي، تر څو عقیده یې بېرته سمه شي. په ۲۰۱۱ کال کې ټروډو وویل: «زما شخصي عقیده زما د شخصیت یوه ډېره مهمه برخه او ارزښتونه دي چې هڅه کوم د همدغو ارزښتونو له مخې رهبري وکړم.»
ژوند
جاستن تروډو په ۲۰۰۸م کال کې له یوې تلویزیوني کارمندې سوفي ګرګوار سره واده وکړ چې اوس مهال دوه ماشومان یو ځوی او لور لري.
ټورنټو
تورنټو (تورنټو) په انګلیسي Toronto) د کاناډا هیواد په آنټاریو کې پروت ښار دی. تورنتو د ۲۰۱۶م کال د اټکل له مخی ۲،۷۳۱،۵۷۱ وګړو درلودلو د کاناډا لومړنی ګڼ نفوسه ښار دی' همدارنګه په شمالي امریکا څلورم ځای لري.
په بريتانيا کې د همجنس پالونکو حقوق
په لويه بريتانيا او شمالي آيرلېنډ کې د لېزبين (د ښځي تمايل بلې ښځې ته)، هم‌جنس‌پالانو(د نر تمايل بل نر ته)، دوه‌جنس پالانو(دواړو جنسونو ته تمايل) او ترانس‌جنډر (هغه کسان چې کړه‌وړه او عادتونه يې له خپل بيولوژيکي جنسيت سره متضاد او د مخالف جنس وي) حقوق، د تاريخ په اوږدو کې د پام وړتکامل ته رسېدلي.
د مسحيت تررسمي پېژندلو وړاندې، له ميلاد څخه وروسته، په ۵۹۷ کال کې، کله چې اګوسټېن کانټېربري (مسيحي راهب) بريتانيا ته ورسېد، د سليټيک، رومي او انګلوساکسون په دورو کې ښاريانو هم‌جنس پالنه کولی شوی. له ۵۹۷ څخه وروسته د هم‌جنس پالنې او مسيحت تر منځ شخړه پيل شوه. د نارينه‌وو تر منځ د هم‌جنس پالنې فعاليتونه ګناه ګڼل کېده، خو ناقانونه نه وو. د بګري د۱۵۳۳ قانون له مخې: د نارينه‌وو مقعدي جنسي اړيکې ناقانونه او د اعدام سزا ورته ټاکل شوې وه، د هم‌جنس پالونکو (LGBT) حقوق، د لومړي ځل لپاره په ۱۹۶۷ زکال کې په انګلستان، وېلز او وروسته په سکاټلنډ او شمالي آيرلنډ کې د نارينه‌وو تر منځ د جنسي فعاليتونو له جرم نه ګڼلو څخه  وروسته څرګند شول. ښځې هېڅکله د ورته قانوني محدويت په دايره کې نه راتلې.
د يووېشتمې پېړۍ له نوې کېدو راهيسې، د هم‌جنس پالونکوحقوق له پياوړي ملاتړ سره راپورته شول. له هم‌جنس پالونکو سره د توپيريز چلند(تبعيض) پر وړاندې ځينې لاریونونه، له ۱۹۹۹ ز راهيسې موجود وو ، خو د برابرۍ دقانون (۲۰۱۰ز تصويب) له مخې يې، ټولو برخو ته لار ومونده. په وسله‌وال پوځ کې د هم‌جنس پالونکو پر علني فعاليت بنديز، په ۲۰۱۶ ز کال کې، په رسمي توګه له منځه ولاړ، خو له  ۲۰۰۰ز ام کال راهیسې، له نه پلي کېدونکې سياسي پاليسۍ سره مل و. په ۲۰۰۱ز کال کې د رضايت عمر جنسي تمايل ته له پاملرنې پرته، ۱۶ کاله وټاکل شو. په ۱۹۸۰ز لسيزه کې د ۲۸ سېکشن(برخه) چې په ښوونځيو او عامه ځايونو کې دهم‌جنس پالنې د عامولو د بنديز مسؤل و،  په ۲۰۰۳ ز کال کې له منځه ولاړ. ترانس‌جنډر د ۲۰۰۵ ز کال راهيسې، د خپل بيولوژيکي جنسيت د بدلولو لپاره، د قانوني غوښتنليک ورکولو حق درلود. په همدغه کال کې هم‌جنسه جوړو ته په انګلستان او وېلز کې د مدني غونډو او د واده د مراسمو نيولو حق ورکړل شو، وروسته په ۲۰۰۹ ز کال کې سکاټلنډ هم‌جنس پالونکو جوړو ته د زوی‌ولۍ حقوق ورکړل او شمالي آيرلنډ هم د دوی په څارنه، په ۲۰۱۳ ز کې پلي کړل. د هم‌جنس پالونکو جوړو واده په انګلستان، وېلز او سکاټلنډ کې، په ۲۰۱۴ ز او په شمالي آیرلنډ کې په ۲۰۲۰ ز کې قانوني شو.
نن ورځ ډېری هم‌جنس پالونکي (LGBT) د نورو عادي وګړو په شان قانوني حقوق لري او بريتانيا په ټوله نړۍ کې هم‌جنس پالونکو ته تر نورو ډېره خپلواکې ورکړې ده، که څه هم بريتانيا په دې وروستيو کې په نړيواله کچه کې د نورو هېوادونو په پرتله يو وروسته پاتې هېواد دی. په اروپا کې د لېزبين، هم‌جنس‌پالانو، دوه‌جنس پالانو، ترانس‌جنډر او اېنټرسېکس نړیوالې اتحاديې (ILGA-Europe) د ۲۰۱۵ ز کال د يوې ارزونې له مخې:  په بريتانيا کې د هم‌جنس پالونکو حقوق ۸۶ سلنه مخ پر وده ارزولي دي چې دا يې د بشپړې برابرۍ او انساني حقونو ته د درناوي او پرمختګ پر لور يو اغېزمن ګام ارزولی دی. د دې ارزونې له مخې سکاټلنډ د هم‌جنس پالونکو لپاره د برابرۍ د حقونو په برخه کې  ۹۲ امتيازه، چې د اروپا په کچه تر ټولو لوړ امتياز دی، تر لاسه کړ. په دغه حال کې بريتانيا، تر ۲۰۲۰ ز کال پورې، د ۶۶ امتيازونو په لرلو سره په اروپا کې د لېزبين، هم‌جنس‌پالانو، دوه‌جنس پالانو، ترانس‌جنډر او اېنټرسېکس نړیوالې اتحاديې د رده‌بندۍ نهم ځای ته راولوېده او مسؤلو چارواکو په دې اړه اندېښنه وښوده او دا يې د ترانس د حقونو د مخالفو ډلو او اپوزېسيونونو کار وباله. په همدې حال کې په ۲۰۱۹ ز کال کې د پيو (امريکايي څېړنيز مرکز)  له‌خوا د شوې څېړنې له مخې، ۸۶ سلنه بريتانويان له دې سره موافق وو، چې هم‌جنس پالنه بايد ټولنه ومني، په ۲۰۱۷ ز کال کې د يوې بلې ټول‌پوښتنې له مخې، د بریتانيا ۷۷ سلنه خلکو، د هم‌جنس پالونکو د ودونو ملاتړ کړی.
د يوې بلې څېړنې له مخې چې په ۲۰۱۷ ز کې ترسره شوې، د بريتانيا شاوخوا دوه سلنه خلک لېزبين، هم‌جنس پال يا تراس پالونکي دي، خو سټون وېل او يوګاف دا راپور ناسم ګڼي او ښايي کره شمېر يې، له پنځو تر اووه سلنه وي. په بريتانيا کې د ترانس پالونکو شمېر، په ۲۰۰۹ ز کال کې، له ۳۰۰۰۰۰ څخه تر ۵۰۰۰۰۰ پورې (شاوخوا ۰.۵ سلنه) اټکل شوی. د هم‌جنس پالونکو د حقوقو ادارې او لويې ټولنې، د برېتانيا په ټولو برخو، په ځانګړي ډول د برايټون په ښار کې چې د بريتانيا د هم‌جنس پالونکو د غير رسمي پلازمېنې په توګه پېژندل کېږي، جوړې شوې. په نورو لويو ښارونو،لکه: لندن، مانچسټر، بېرمنګم، برېسټول، ليډس، لېورپول، نيوکاسټل، اپن ټيني، اېډڼ برا او سوټمپټون، ټول د هم‌جنس پالونکو د کليو لرونکي دي او په دې وياړ کلنی جشن لري.
هم‌جنس پالنه د يوه جرم په توګه
د انګليس د بېګري  قانون ( ۱۵۳۳ز تصويب) له مخې، چې د اتم هنري له خوا وضع شو، مقعدي جنسي اړيکه جرم او سزا يې اعدام و. ياد قانون په دغه هېواد کې د مدني لواطتونو پر ضد لومړنی قانون و، تر دې وړاندې دغه ډول پېښې د کليسايي محکمو له خوا فيصله کېدلې. په داسې حال کې چې ۱۵۵۳ز کال کې د لومړۍ مريم له سلطنت سره لغوه شوې. په ۱۵۶۳ز کې د لومړۍ الیزابېت له‌خوا بياځلي تصويب شو. جېمزپراټ او سمېټ هغه دوه وروستي کسان وو، چې په ۱۸۳۵ ز کال کې د لواطت په جرم اعدام شول.
که څه هم د فرد په وړاندې د جرمونو قانون (۱۸۶۱ز تصويب) ۶۶ مادې پر هم‌جنس پالونکو د اعدام سزا بنده کړه، خو د نارينه هم‌جنس پالونکو اعمال ناقانونه وو او سزا يې  بند( زندان)  و.
د جرمونو  قانون (۱۸۸۵ ز تصويب) په يوولسمه برخه (لابوچر اصلاحيه) کې د هم‌جنس پالنې اړوند قوانين داسې پراخ کړل چې، د نرانو تر منځ د جنسي اړيکو ټول ډولونه په کې شامل وو. اوسکار وايلډ د دغه قانون له مخې مجرم شو او په دوه کاله کاري سزا محکوم شو، خو برعکس لېزبينان هېڅکله د هېڅ قانون له‌خوا نه په رسميت وپېژندل شو ل او نه هم ونيول شول.
د مالتا هیواد ایداري وېش
د مالتا هیواد د ولایتونو نوملړ (د مالتا ایداري برخي)
په بريتانيا کې د همجنس پالونکو حقوق
هم‌جنس پالنه د يوه جرم په توګه
په سکاټلنډ کې، که څه هم هېڅ کوم قانون نه و چې د نارينه‌وو ترمنځ يې جنسي اړيکې، د ۱۴۲۴ ز او ۱۷۰۷ ز کالونو تر منځ  ناقانونه بللې وی، خو هم‌جنس پاله کړنو سزا درلوده، چې يوه نمونه يې د ګاوېن محکمې کميسيون دی.
د ۱۹۵۰ز لسيزې په لومړيو کې د نارينه‌وو ترمنځ د جنسي اړيکو د بنديز لپاره،  پوليسو فعال قوانين پلي کړل. د ۱۹۵۴ ز او ۱۰۶۹ ز کالونو تر ورستيو پورې، د انګلستان او وېلز په زندانونو کې هم‌جنس پاله نارينه زندانيان، چې د عمر منځنۍ کچه يې ۳۷ وه، شته وو. په څرګند ډول د نيول شوو او محاکمه شوو کسانو شمېر زيات و، ان ساينس پوه، رياضيدان او د جګړې پرمهال کد ماتوونکی الان تورېنګ چې په  ۱۹۵۲ز کال کې په بې ادبۍ او فحاشۍ تورن شو، هم شامل و، هغه د ښځينه هورمونونو په مرسته درملنه (کيميکل کسترېشن)، تر زندان غوره وګڼله. تورېنګ په ۱۹۵۴ ز کال کې ځان وژنه وکړه، په ۲۰۰۹ ز کال کې ګورډن براوون، د وخت لومړي وزير په بريتانيا کې د يوې وېروونکې پېښې او وحشتناک چلند په ځواب کې چې ورسره شوی و، د بريتانيا د دولت په استازولۍ بښنه وغوښته. په ۱۹۵۴ز کال کې اېډوارډ مونتاګو (درېيم بارون مونتاګو له بيليو څخه) محاکمه او وروسته زنداني شو، مايکل پيت رېورز او اېلډبولډ د هم‌جنس پاله او فحشا کړنو د ارتکاب په وجه، د هم‌جنس پاله کړنو اړوند قانون په رڼا کې، چې د سېر ‌ډېوېوډ ماکسوېل فيي او هوګ لوکاس توث له خوا تصويب شوی غږ پورته کړ او د څېړنو او راپور لپاره يې يوه کمېټه رامنځته  کړه.
وال‌فېنډن
د وال‌فېنډن کمېټه، د ۱۹۵۴ ز کال د اګست ۲۴مه په بريتانيا کې د هم‌جنس پالنې د جرمونو لپاره رامنځته شوه. د هم‌جنس پالنې د جرمونو او فحشا په اړه د  ډيپارټمنټي کمېټې راپور، چې د وال‌فېنډن راپور په نوم مشهور دی، د ۱۹۵۷ ز د سپټمبر په درېيمه نېټه خپور شو. د دغه راپور له مخې، په خلوت د لويانو تر منځ رضايت بښونکې هم‌جنس پاله کړنې، نورې باید جرم ونه ګڼل شي او څرګنده يې کړه چې، په مشروع ډول هم‌جنس پاله کړنې کومه ناروغي نه ده، ځکه په ډېری موارد کې يوه نښانه ده او له بل اړخه، له رواني روغتيا سره جوړې دي.
لودي باغ
لودي باغ د هندوستان په پلازمېنه ډیلي کښې یو باغ دئ. دا لودي باغ مزدک، بړا ګمباد او نورې ودانۍ په ۱۵مه شمسي ع پېړۍ کښې جوړ شوې وې.
درملپېژندنه
درملپېژندنه چې په يوناني كې ورته 'فارماكولوژي Pharmacology وايي چيpharmacon φάρμακον مانا درمل, او logos λόγος مانا پوهنه ده چې دپښتو د هم مانیزې ويي سره كټ مټ يوه راوځي. دا د هغو كيمياوي موادو زده كړه ده كوم چې ښيي چي دغه مواد څنگه په ژوندي جسم كې عمل كوي.
سرچينه
‎
وېشنيزه:درملپېژندنه وېشنيزه:ژونکيميا
اناهيتا راتبزاد
ډاکټره اناهيتا راتبزاد (زوکړه ۱۹۳۱ زېږدي کال - مړينه د ۲۰۱۴ زېږدي کال د سيپټمبر ۷، جرمني ) د افغانستان د کابل ولايت په گلدره ولسوالۍ کې زېږېدلې ده. ددې پلار احمد راتب خان نومېد چې يو ليکوال وو. نوموړې د افغانستان د خلق دموکراتيک گوند چې وروسته د وطن گوند په نامه ونومول شو ، د پرچم ډلې له مشرانو څخه وه. اناهيتا راتبزاد د ببرک کارمل نژدې گوندي ملگريې او سلاکاره وه. دده د واکمنۍ پر مهال د افغانستان د ښوونې او روزنې وزيره وه.
مخينه
اناهيتا راتبزاد په لسمه کې د يوې کيڼ اړخې جگپوړې سیاسي غړې په توگه له لومړنيوښځينه کمونسټانو څخه په افغانستان کې شمېرل کېږي. نوموړې مارکسيستي سياسي تگلاره له خپل پلار څخه ترلاسه کړې. د پلار نوم ېې احمد راتب و. احمد راتب د وخت په حکومت کې د يوې رسنۍ چلوونکی و ، چې بيا وروسته ېې رسنۍ د حکومت لخوا بنده شوه. په رسنۍ باندې د بنديز وجه ېې دا وه چې نوموړي د افغانستان پخواني پاچا محمد نادر شاه ته په خپلې رسنۍ کې د سپکو سپورو ويناو او هغه ېې د ٫٫ انگرېز شغال٬٬ په نوم نومولی و. د افغانستان دوه گونده کمونيزم کتاب څخه ېې لیکوال انتوني آرنولډ د همدې ښځې په هکله داسې وايي،٫٫اناهيتا راتبزاد د پښتو ژبې سره سخت تضاد درلود او د همدې له کبله ببرک کارمل ، سلطان علي کشتمند ، مير اکبر خيبر ، او پخپله اناهيتا د پرچم په ډله کې سره يوځای شول او د خلق ډله چې بنسټ ېې يو پښتون ايښی و د دوی لپاره د منلو وړ نه وه. دوی د پخوا راهيسې د پښتنو پر ضد مشمشې پيل کړي وې څو ېې د غوايي اوومه په لاس ورغله او د سردار داود خان باندې ېې يرغل وکړ.
په افغان او بهرنيو مطبوعاتو کې د راتبزاد شخصيت
اناهيتا په خپل شخصي ژوند کې سياست ته ډېر لومړی توب ورکړ ځکه ېې د خپل خاوند سره هم د شخصي ملگري ببرک کارمل پر سر تاوتريخوالی رامنځته شو چې وروسته بيا د اناهيتا راتبزاد خاوند (کرام الدين کاکړ) ورته طلاق ورکړ. د اناهيتا راتبزاد او ببرک کارمل تر منځ د شخصي اړيکو په هکله په افغان او بهرنيو مطبوعاتو کې ډېرې خبرې رابرسېره شوې. اناهيتا راتبزاد دوه لوڼې لري چې يوه ېې د نور احمد نور په نوم يوه پخواني پوځي ته ور واده کړې، او بله ېې هم د ببرک کارمل ورور محمود بريالي باندې واده شوې. (انتوني آرنولډ)
زده کړې
اناهيتا راتبزاد خپلې لومړنۍ زده کړې پر ۱۹۴۵ ز کال د کابل دملالۍ په منځني کې ترسره کړي. اناهيتا پر همدغه کال له ډاکتر کرام الدين کاکړ سره واده وکړ او پر ۱۹۴۹ ز کال له خپل مېړه سره يو ځای د امريکا متحدو ايالتونو ته ولاړه. وروسته له هغه ېې د روغتيا د بېړنيو مرستوپه برخه کې يو کلن کورس ترسره کړ او بېرته يې د ملالۍ ښوونځي کې د ښوونکې په توگه دنده واخيسته. په ۱۹۵۰م زېږدي کې امريکا ته د لوړو زده کړو لپاره ولېږل شوه او هلته ېې د شيکاگو نرسنگ سکول څخه د نرسنگ په لړ کې خپلې لوړې زده کړې ترسره کړې. تر څه موده کار وروسته بيا بېرته د لوړو زده کړو په تکل د کابل پوهنتون د طب څانگې ته ورغله او له هغه ځايه ېې د ډاکټرۍ سند په کال ۱۹۶۳م زېږدي کې ترلاسه کړ.
دندې
په کال ۱۹۵۳م.زېږدي کې د ښوونکې په توگه د کار سره سره په افغانستان کې د ښځو په يوه روغتون کې نرسه مقرره شوه. همدغو کلونو کې د مارکسيستي اندونو فعاله بلواگره هم وه او وروسته له ۱۹۶۰مو زېږدي کلونو د کمونسټ گوند خلق فعاله يوازينۍ ښځينه غړې شوه. چې وروسته وروسته ېې نورې ښځې هم نوموړي گوند ته د غړيتوب لپاره د هڅوولو کار پر غاړه درلود. په ۱۹۶۵م زېږدي کې ېې د نوموړي گوند په پارلمان کې يوه څوکۍ په برخه شو. په هماغه کلونو کې ېې د ډيموکراټو ښځو گوند په نامه يو بنسټ کېښود او د هماغه بنسټ مشره ونومول شوه. په همدې بنسټ کې تر ۱۹۸۱م زېږدي پورې مشره پاتې شوې. نوموړې د خلق پرچم مرکزي شورا انقلابي غړې مسولیت ترڅنگ د مير اکبر خيبر په څېر د وخت د سردار داود خان د حکومت پر خلاف د مارکسيستي اندونو بلواگرو څخه شمېرل کېږي. په کال ۱۹۷۸م زېږدي کې د شوروي اتحاد په بلگرېډ ښار کې د صفيرې په توگه دنده لرلې. له هغه ځايه د ببرک کارمل سره مله شوه او د روسانو د راتگ سره د ببرک کارمل په حکومت کې د سياسي بيورو غړې شوه ، د همدې بيورو د کار موخې د روس ـ افغان ـ دوستي په نوم د ټولنې بنسټ ايښودل و. په نومبر ۱۹۸۰م زېږدي کې نوموړې ته د ببرک کارمل لخوا د اطلاعاتو او کلتور وزارت چارې وروسپارل شوې.
سرچينې
Anthony Arnold
باندنۍ تړنې
۱- Afghanistan's two Party Communism : Khalq and Parcham, by : Anthony Arnold
۲- http://www.esalat.org/images/dr%20anahita%20ratebzad%20-%208%20march%202008%20-%20fazli.htm
وېشنيزه:افغان کمونيستان وېشنيزه:د افغانستان د خلق د ډيموکراټيک گوند سياستوال وېشنيزه:افغان کميونيسټي واکمنان وېشنيزه:د افغانستان د خلق / پرچم د ډيموکراټيک گوند سياستوال وېشنيزه:د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال وېشنيزه:ژوندي خلک وېشنيزه:افغانې وزيرانې وېشنيزه:د خلق د گوند غړي وېشنيزه:افغان وزيران
بګټي
بګټي (بلوچي:بُگٹی) يوه بلوچي قبيله ده. د ۲۰۰۸ز کال د شمېرني له مخي ددوئ نفوس ۱۸۰۰۰۰۰ تنه اټکل شوی وو. زياتره د پاکستان په ديره بګټي سيمه کي استوګن دي. د بګټي قوم شجره
سرچينې
^ ''Tahir, Muhammad (April 3, 2008)."Tribes and Rebels: The Players in the Balochistan Insurgency". Jamestown.'' ۲:-اردو ويکيپېډيا https://ur.wikipedia.org/wiki/بگٹی_بلوچ_قبیلہ
خدام الفرقان
خدام الفرفان د یو سیاسی تنظیم نوم دې چی په ١٣٤٤-١٣٥٢هـ ش)کال کي یې دفضل عمر مجددي له لوري بنسټ کیښودل شو او مشري یې هم ددوې په غاړه وه . خدام الفرقان د"نداي حق" په نوم  يوه جريده هم خپروله. ددي جريدي امتياز دمولوي عبدالستار صديقي په نوم اخستل شوى وو اولومړنى مسئول مدير يي مرحوم مولوي  رحيم الله زرمتی ؤ
وېشنيزه:د افغانستان سياسي گوندونه
پروټين
پروټينونه ستر بايوماليکولونه او ستر ماليکولونه دي، کوم چې د امينو اسيډ د پاتي شونو د يو يا ډېرو لړيو نه جوړ شوی وي. پروټينونه په ژونديو موجوداتو کې پراخې دندې تر سره کوي، په کوم کې چې د ميتابوليکو غبرګونونو چټکول، د ډي اين ای يو نقل جوړول، پاروونکو ته ځواب ويل، د حجرو او ژونديو لپاره جوړښت برابرول او له يوه ځايه بل ځای ته د ماليکولونو لېږد شامل دي. پروټين په اساسي ډول د امينو اسيډ په ترتيب (لړۍ) کې يو له بل نه توپير لري، کوم توپيرونه چې د جينونو د «نيوکليوټايډ» د ترتيب پر مټ تر سره کېږي، د کوم په پايله کې چې په عمومي توګه پروټين په يو ځانګړي 3D (درې اړخيز) جوړښت کې منظميږي چې دندې يې ټاکي.
د امينو اسيد پاتې شونو يوې خطي لړۍ ته «پولي پيپټايډ» ويل کېږي. يو پروټين لږ تر لږه يو اوږد «پولي پيپټآيډ» لري. لنډ پولي پيپټايډونه، په کوم کې چې له ۲۰-۳۰ نه کم پاتې شوني وي، ډېر کم وخت پروټينونه بلل کېږي، په عمومي توګه د پيپټايډز او کله نا کله د «اوليګوپيپټايډس» نوم ورکول کېږي. د انفرادي امينو اسيډ پاتې شوني د پيپټايډ بندونو (اړيکو) او اړوندو امینو اسيډونو د پاتې شونو په مټ په خپل منځ کې يو له بل سره نښتي دي. په يوه پروټين کې د امنينو اسيد د پاتې شونو ترتيب د يو جين د ترتيب په مټ تعريفيږي، کوم جين ته چې په جينيتي کوډ کې شفر ورکړل شوی وي.په عمومي توګه، جينتي شفر د ۲۰ معياري امينو اسيډونو ښودنه کوي، خو په ځينو ژونديو موجوداتو کې شونې ده چې جيني شفر کې «سيلينوسيسټين»  او – په ځينو لرغونو – کې «پايروليسين» موجود وي. له جوړېدو نه ډېر ژر وروسته يا د جوړېدو پر مهال، په پروټين کې شته پاتې شوني ډېر ځله له ژباړې نه د وروسته سمونونو په مټ په کيمياوي ډول اصلاح کېږي او بدلون مومي، کوم چې بدني او کيمياوي ځانګړتياوې، نښتل، پايدل او فعاليت ته بدلون ورکوي او په پايله کې د يوه پروټين دندې بدلون مومي. له ځينو پروټينونو سره «غېر پيپټايډ» ټولګې نښتي وي، کومو ته چې مصنوعي ټولګې يا «شريک لاملونه» ويل کېږي. پروټين په شريکه سره عمل کوي، تر څو يوه ځانګړې دنده تر لاسه کړي، دوی په عمومي توګه د پروټينو د دوامدارو ټولګو د جوړولو لپاره يو له بل سره نښتې وي.
له جوړېدو وروسته پروټين يوازې د ټاکلې مودې لپاره پاتې کېږي او بيا د پروټينو د جريان د پروسې له لارې د حجرو د ماشين په مټ تجزيه او بيا بېرته په جريان کې اچول کېږي. د يوه پروټين عمر د هغه د نيم ژوند په نظر کې نيولو سره اندازه کېږي او پراخه لړۍ پوښي. شونې ده چې پروټينونه د تي لرونکو ژويو په حجرو کې د ۱-۲ ورځو منځني عمر سره تر څو دقيقو يا څو کلونو پورې پاتې شي. غیر معمولي يا ناسم تنظیم شوي پروټينونه يا د ويجاړېدو د موخې ګرځېدو يا د بې ثباتۍ له امله په تېزۍ سره تجزيه کېږي.
د نورو بيالوژيکي ميکروماليکولونو په څېر، لکه: «پولي سيکرايډز» او «نيوکليک اسيدونه»، پروټين هم د ژونديو موجوداتو مهمه برخه ده او د حجرو په دننه کې نژدې په هر عمل کې برخه لري. ډېری پروټين داسې اينزايم دي، کوم چې بايوشيمي غبرګونونه چټکوي او د ميټابوليزم لپاره اړين دي. پروټين جوړښتي يا ميخانيکي دندې هم لري، لکه په عضلاتو کې «اکټين» او «مايوسين» او په پروټينونو کې «سايټوسکلټن» (سايټوسکلټن د حجرې جوړښت ته ويل کېږي)، کوم چې د بنسټيز جوړښت يو نظام منځ ته راوړي او همدا نظام بيا د حجرې بڼه په خپل ډول ساتي. نور پروټينونه د حجرې په سيګنل ورکولو، مدافعتي غبرګون، د حجرې د نښتلو او د حجرې د جريان په برخه کې مهم دي. په ژويو کې، د اړينو امينو اسيډونو د برابرولو لپاره په خوراک کې د هغو پروټينو شتون اړين دی، کوم چې نه جوړېږي. هضم په ميتابوليزم کې د کارولو لپاره پروټينونه ماتوي.
د انټراسينټرفيوګريشن، ورن، اليکټروفورسس او کروميټوګرافي په څېر د بېلا بېلو لارو چارو په کارولو سره پروټين له نورو حجروي اجزاوو نه تصفیه کېدای شي. د جينتيکي انجنيرۍ په راڅرګندېدو سره د تصفيې د اسانولو په موخه ګڼې طريقې جوړې شوې دي. د پروټينو د بدنې او دندو د مطالعې لپاره په عمومي ډول کارېدونکو لارو چارو کې «امينو هيسټوشيمي»، «سايټ ډايريکټډ ميوټيجينيسيس»، د ايکسری کرسټالوګرافي، هستوي مقناطيسي غږ او د کتلې سپيکټوميټري شامل دي.
تاريخچه او رېښه
په اتلسمه پېړۍ کې « Antoine Fourcroy» او ځينو نورو، پروټينونه د بيالوژيکي ماليکولونو د يوې جلا ډلې په توګه منلي وو چې د تودوخې یا تيزابو تر درملنې لاندې د ماليکونو د ټينګېدو يا راټولېدو د خصوصيت ځانګړتيا لري. اوسمهال يې د پام وړ بېلګو کې د هګيو سپين، د وينې سيروم البونين، فايبرن او د غنمو ګلوټين شامل دي.
د غذايي موادو لومړيو ساينسپوهانو، لکه: الماني «کارل ون ويټ» باور درلود چې پروټين د بدن د جوړښت د ساتلو لپاره تر ټولو مهم تغذيه کوونکی دی، ځکه چې په عمومي توګه باور دا و چې «غوښه له غوښې جوړېږي». «کارل هينرک رتاوسن» د ګلوټامک اسيډ د پېژندلو تر څنګ د پېژندل شويو پروټينونو بڼو ته وده ورکړه. «تاماس بر اوسبورن» د کنيکټکټ کرنيز تجرباتي مرکز کې د ترکاريو (سبزيجاتو) د پروټينونو په اړه تفصيلي کتنه مرتبه کړې وه. له «لافايټ مينډل» سره په کار کولو او د لابراتوار موږکانو ته د خوراکي توکو په ورکولو کې لږ تر لږه د «لايبيګ» د قانون په عملي کولو سره، د تغذيې لپاره اړين امينو اسيدونه منځ ته راغلل. دې کار دوام پیدا کړ او «وليام کمنګ روز» پر مخ يووړ. د «پولي پيپټايډس» په توګه د پروټينو پېژندل کېدل، په ۱۹۰۲ز کال کې د «فرانز هوفميسټر» او «هرمن ايمل فشر» د کارونو په مټ تر سره شول. په ژونديو موجوداتو کې د اينزايمونو په توګه د پروټينو مرکزي دنده، تر ۱۹۲۶ز کال پورې په بشپړ ډول نه وه درک شوې، تر هغه وخته چې «جيمز بی سامنر» روښانه کړه، چې اينزايم يوريس په اصل کې پروټين دي.
په زياته اندازه د پروټينو د تصفيې په مخ کې شته ستونزو د لومړيو بيوشيمي پوهانو لپاره د پروټینو مطالعه شتونزمنه ګرځولې وه. په همدې بنسټ، په لومړيو مطالعاتو کې ټوله پاملرنه هغو پروټينونو ته اړول شوې وه، کوم چې په زياته اندازه تصفيه کېدای شول، د بېلګې په ډول : لکه د وينې پروټين، د هګيو سپين، بېلا بېل ډوله زهري مواد او له مسلخونو نه تر لاسه شوي د هاضمې/ميټابوليک اينزايمونه. په ۱۹۵۰ز لسيزه کې، د «ارمر هاټ ډاګ شرکت» يو کيلو سوچه « bovine pancreatic ribonuclease A» تصفيه کړل او په وړيا ډول يې د ساينسپوهانو په واک کې ورکړل، دې اشارې له « ribonuclease A» سره مرسته وکړه چې په راتلونکو لسيزو کې د بايوشيمي مطالعاتو لپاره ستره موخه وګرځي.
د هايډروجني پيوندونو پر بنسټ د پروټينو د ثانوي منظم جوړښت د وړاندوينې له امله د «لينس پالنګ» ستاينه کېږي، دا هغه نظر و چې په لومړي ځل په ۱۹۳۳ز کال کې «وليام ايسټبري» وړانديز کړی و. له دې وروسته د «والټر کاوزمين» له خوا د «ډينيچريشن» (د هايدروجني پيوندونو ماتول) اړوند کار، تر يو بريده د «Kaj Linderstrøm-Lang» له خوا د تر سره شويو مطالعاتو پر بنسټ، د «هايډروفوبک» تعاملاتو په مټ د پروټينو د کاتېدو (په کات کېدو يا تاوېدو سره بڼه خپلول فولډنګ بلل کېږي، تر څو سم عمل وکړي) او جوړښت په اړوند سم پوهاوي کې ونډه درلوده.
په ۱۹۴۹ز کال کې، «فريډرک سينجر» له خوا لومړي ترتيب شوي پروټين انسولين و. «سينجر» د انسولين امينو اسيډ ترتيب په سم ډول وټاکه، په دې ډول يې په پرېکنده ډول دا روښانه کړه چې، پروټين د څانګورو ځنځيرونو، کولايډز يا سايکلولز پر ځای د امينو اسيد له خطي پوليميرز نه جوړ شوی دی. هغه په دې سره په ۱۹۵۸ز کال کې، د دې لاسته راوړنې له امله د نوبل جايزه وګټله.
خواکین ګوزمن
خواکین ګوزمن لویرا ال چاپو/ا ِچاپو ال کاپو) په اسپانوي Joaquín Guzmán Loera) د مخدره موادو یو مکسیکو یي قاچاق کونکی وو. ګومن د کارتل سینالوا چې په مکسیکو هیواد د مخدره موادو د قاچاق ترټولو لویه ډله ده مشر وو.
د سعودي عربستان اقتصاد
د سعودي عربستان اقتصاد په عربي هیوادونو کې تر ټولو لوی او په نړۍ کې اتلسم تر ټولو ستر اقتصاد دی. د اوپک (OPEC) یو بنسټګر او دایمي غړی دی، سعودي عربستان د نړۍ یو له لویو اقتصادونو په توګه د جي۲۰ مجلس برخه هم دی. دا اقتصاد په لوړه کچه د ملي حکومت او شاهي کورنۍ پر سرپرستۍ او خدماتو متکي دی.
د ۳۱.۰۰ تریلیون امریکایي ډالرو ارزښت سره، سعودي عرب په نړۍ کې د طبيعي سرچينو دويم درجه ارزښتناکې زېرمې لري. د سعودي اکثره زیرمې د پیټرولیم او طبیعي ګاز په شکل دي. دا هیواد د نړۍ دويمېم تر ټولو لويې ثابتې شوې زیرمې لري او د ګازو ثابتې شوې زېرمې يې په نړيواله کچه نبنځم مقام لري. سعودي عربستان اوس مهال په نړۍ کې د پیټرولیم تر ټولو لوی صادرونکی هېواد دی. د اقتصاد نورو لویو برخو کې یې د تیلو د زیرمو څخه بیا تمویلول او کیمیاوي محصولات شامل دي، د کوم زياته برخه چې په دولتي ملکيت سعودي ارامکو شرکت کې په عمودي ډول راټوله شوې ده.
د سعودي عربستان اقتصاد د تیلو هیواد په توګه کار کوي، او دا هیواد په «اوپيک» کې لوړ کردار لوبوي. په ۲۰۱۶ز کال کې، د سعودي دولت د سعودي لرلید ۲۰۳۰ پیل کړ، څو پر تیلو د هیواد تکیه راکمه او خپلو اقتصادي سرچینو ته بدلون ورکړي. د ۲۰۱۹ز کال په لومړۍ څلورمه برخه کې، د ۲۰۱۶ز کال راهیسې د سعودي عربستان بودیجې خپل لومړی زیاتوالی درلود. د ۱۰.۱۰ میلیارده امریکايي ډالرو دا زیاتوالی په تیلو او له تيلو پرته په نورو عایداتو کې د زیاتوالي له امله و. که څه هم دا په دوامداره ټیکنالوژۍ کې د پانګونې پيل دی، پر «فوسیل» تیلو د دې هېواد تکیه دا معنا لري چې سعودي عربستان د اقلیم کمولو په ځنډولو کې مهم ونډه درلوده.
اقتصادي ټولکتنه
د سعودي عربستان د تیلو زېرمې په نړۍ کې دويم ستر ځای لري (د برازیلی-وینزويلايي وروسته) او سعودي عربستان د نړۍ تر ټولو مخکې د تیلو صادرونکی او دویم تر ټولو لوی تولیدونکی دی. د سعودي دولت له خوا واړندې شويو شمېرو له مخې د سعودي عربستان ثابتې شوې زیرمې ۲۶۰ میلیارده بیلره (۴۱ کیلو متر مربع) اټکل شوي، کومې چې د نړۍ د تیلو د زیرمې شاوخوا څلورمه برخه جوړوي. په سعودي عربستان کې تیل نه یواځې زیات دی، بلکې د ځمکې قشر ته نیږدې فشار لاندې موجود دي، کوم چې د نورو ځایونو په پرتله د تیلو استخراج کم لګښته او زیات ګټور ګرځوی. د تیلو سکتور د سعودي عرب د بودیجې عایداتو تقریبا ۸۷٪، د صادراتو عایداتو ۹۰٪ او د جي ډي پي ۴۲٪ جوړوي. د سعودي عربستان د تیلو زیرمې او تولید په لویه پیمانه د دولتي ملکیت اتحادیې، سعودي ارامکو له خوا اداره کیږي.
د جي ډي پي نور ۴۰٪ د شخصي سکتورونو څخه په لاس راځي. د اټکل تر مخې ۷.۵ میلیونه (۲۰۱۳) بهرنیان په قانوني توګه په سعودي عربستان کې کار کوي چې د سعودي په اقتصاد کې یو مهمه دنده تر سره کړې، د بېلګې په ډول، د تیلو او خدمت په سکتورونو کې. دولت د څو کلونو په اوږدو کې د شخصي سکتورنو ودې ته کار کړی، څو په تیلو د دې پاچايۍ تکیه کمه کړي او د سعودي د مخ په زیاتیدونکي نفوس لپاره د کار فرصتونه زیات کړي. په وروستيو لسیزو کې، دولت د برېښنا توليد او مخابراتو په څېر برخو کې خصوصي سکتور او بهرنيو پانګوالو برخې اخستلو ته اجازه ورکول پيل کړل، کوم څه چې WTO منلي دي. د ۲۰۰۰ز  لسیزې په زیاته برخه کې، د تیلو لوړ نرخ دولت ته توان ورکړ چې بودیج زیاته کړی، پر روزنې او زده کړې لګښتونه چټک کړي، د زیربنا پرمختګ، او د دولت معاشات زيات کړي.
د خپل مطلقه شاهي نظام حکومت، لوی دولتي سکتور او د خیریه ګټو وړاندې سره د سعودي عربستان اقتصاد داسې تشریح شوی: "يو هېښونکی (لږ تر لږه د بهرنيانو لپاره) فيوډالي نظام او د ډېرې نوې سياسي پالنې ترکيب. د فعاليتونو په هره برخه کې په هره کچه، په سعوديانو کې د ژوند اداره کوونکي فردي امتيازات، ښېګڼې، مکلفيتونه او اړيکې راټول دي. په همدې ډول، دولتي بیوروکراسي د واک د متقابلو یا متضادو مرکزونو یو پیچومی دی چې د بیلابیلو شاهي شهزادګانو تر سرپرستۍ لاندې د خپلو لومړیتوبونو او اجنډا تر مخې تعقيبېږي او د خپلې خوښې لپاره انحصار پیدا کوي."د تیلو د نرخ له مخې د سعودی عربستان ناخالص کورنی محصول او اصلي ناخالص کورنی عاید په هېښونکي ډول بدلون موندلی (لاندې وګوره).
د پيسو نړيوال صدوق او نورو سرچینو د بازار نرخونه په ميليونونو سعودي ريالونو کې اټکل کړي دي. دا  معنا چې په ۲۰۰۹ز کال کې په يو ساعت کې د سړي سر مزد ۱۴.۷۴ ډالره و.
تاريخ
سعودي عربستان تر ۱۹۳۰ز لسیزې پورې یو باثباته اقتصاد و. په ۱۹۳۳ز کال کې، د سعودي دولت د کالیفورنیا د تیلو معیاري شرکت سره د تیلو د امتیاز تړون لاسلیک کړ. په سعودي عربستان کې د تیلو د سيمو پراختیا دوام درلود چې په عمده توګه د ارامکو له خوا اداره کیده، دا شرکت د «ټیکساکو» او «چیفرون» په شراکت سره جوړ شوی. په ۱۹۵۱ز کال کې، په منځني ختیخ کې لومړۍ ساحلي سيمه د عربي امریکايي د تیلو شرکت (ارامکو) له خوا په رأس السفانیه سیمه کې وموندل شوه.
د ۱۹۴۹ کلونو په وروستیو کې د سعودي د تیلو تولید په یوه ورځ کې ۵۰۰۰۰۰ بیلرو ته ورسید، او په ۱۹۵۴ز کال کې په چټکۍ سره په ورځ کې یو میلیون بیلرو ته لوړ شو. سربیره پر دې، په ۱۹۵۱ز کال کې، ارامکو پر ترانس-عربي نل ليکه کار پيل کړ، څو د سعودي عربستان له ختیځې سيمې څخه د مدیترانې سمندر ته تیل انتقال کړي چې د اردن، مصر او لبنان څخه تیریږي. همدرانګه، په ۱۹۸۱ز کال کې په دغه ليکه کې کار ودرید، ځکه چې په یوې نوې لیکه، کومه چې د فارس خلیج باندې د جبیل او په سور سمندر باندې ینبوع سره وصل کړي وو، کار پیل شو، کومه لیکه چې د تیلو په انتقال کې د واټن لنډولو کې په زیاته پیمانه مرسته کوي.
په ۱۹۶۰ز کال کې، «اوپک» جوړ شو چې سعودي عربستان یې یو بنسټګر غړی و. د ۱۹۷۳ز کال د تیلو بحران په اوږدو کې، د تیلو نرخ د یو بیلر په درې ډالرو څخه نږدې دولسو ډالرو ته لوړ شو او د سعودي اقتصاد په چټکۍ سره وده پيل کړه، په ۱۹۷۳ز کال کې د جي ډي پي لوړوالی تقریبا له پنځلس میلیارد ډالرو څخه تر ۱۹۸۱ز کال پورې تقریبا ۱۸۴ میلیارده ډالرو ته لوړ شو. په تدریجی توګه د ارامکو د شتمنیو پیرودلو وروسته، د سعودي حکومت په ۱۹۸۰ز کال کې دا شرکت دولتي کړ. په ۱۹۸۸ز کال کې، سعودي ارامکو د ارامکو د مسئولیتونو د اخیستلو لپاره تأسیس شو.
په ۱۹۸۰ز کال کې، د تیلو نرخ لوړې څوکې ته ورسید او تقاضا په صنعتي هیوادنونو کې د بحرانونو او د تیلو لا زیات اغېزناک استعمال په پایله کې ښکته وغورځیده، کوم څه چې د تيلو زياتوالی منځ ته راوړ. دې کار په ټوله نړۍ کې د تېلو زياتوالی رامنځ ته کړ چې د تېلو بیه په ۱۹۸۰ کې له ۳۶ ډالرو څخه په ۱۹۸۶ کال کې نږدې ۱۴ ډالرو ته راښکته شوه. د سعودي د تېلو تولید چې په ۱۹۸۰-۸۱ کلونو کې په ورځ کې نیږدې لس میلیونه بیلره (۱۶۰۰،۰۰۰ متر مربع) ته لوړ شوی و، په ۱۹۸۵ز کال کې د ورځې شاوخوا دوه میلیونه بېرلو ته راښکته شو. د بودیجې کسر وده وکړه، او حکومت خپلې بهرنۍ شتمنۍ کمې کړې. د تیلو د غلظت او په تولید کې د کمیدو فشارونو په پایله کې، سعودي عربستان له ۱۹۸۵ز کال وروسته د اوپیک غړو لپاره د تولید برخې په سختۍ سره پلي کول پیل کړل.
درملپوهنه
thumb|کيڼ|300px|په خپله درملپوهنه کې گڼ شمېر نور څانگې هم شته چې په دغو کې د نيورودرملپوهنه يا عصبي درملپوهنه، رېنال درملپوهنه يا کبدي درملپوهنه، انساني استقلاب يا مېټابوليزم، د سلولونو د مېنځ مېټابوليزم او د سلولونو د مېنځ نظم شامل دي. درملپوهنه  (په اروپايي ژبو pharmacology بلل کېږي او دا د يوناني ژبې د φάρμακον, فارماکون, "درمل"; او -λογία, -logia يا زده کړه يو تړنگنوم دی.) د دارو درملو د اعمالو او کړنو زده کړه ده. په بله وينا دا د يوه ژوندي اورگانيزم او د جوړو شويو کيميايي درملو د خپلمنځي اغېزو يوه زده کړه ده چې په نورماله ژونکيميايي کړنې اغېزمن کوي.
يادښتونه
وېشنيزه:ژونکيميا وېشنيزه:پوهنه
کارتل سینالوا
کارتل سینالوآ په اسپانوي په مکسیکو هیواد کې د مخدره موادو د قاچاق ترټولو لویه ډله ده چې په نوره نړۍ هم فعالیت کوي.
طارق جمیل
طارق جمیل پاکستاني ديني ليکوال، اسلامي عالم او مبلغ، او د ديوبندي تبليغي جماعت غړی دی.(۱) هغه د اردن د آل البيت اسلامي انستیتیوت لخوا له ۲۰۱۳–۲۰۱۹ د نړۍ په ۵۰۰ پرنفوذه مسلمانانو کي ګڼل شوی دی.(۲)
یغوري ژبه
یوغوري ژبه په انګلیسي Uyghur ) د چین هیواد په سینګیانګ آیالات کې د یغور قوم ژبه ده. یغوري ژبه چې د ترکي ژبې له کورنۍ څخه ده، د ۲۰۱۶م کال د اټکل له مخې ۱۰،۵ میلیونه خلک پرې خبرې کوي. یغوري د چینایي ژبې ترڅنګ د چین په سینګیان کې رسمیت لري.
طارق جمیل
طارق جمیل په ديني وعظونو کي زيات شهرت لري. هغه د مسلمانانو تر منځ په يووالي ټينګار کوي. (۴)(۵) طارق جمیل په مختلفو موضوګانو بيانونه کوي، لکه: د ځان اصلاح، اخلاص، د الله تعالی امر منل، د حضرت محمد صلی الله عليه وسلم د سنتو پابندي او داسي نور.(۲)
==سرچينې
^ Freitag, Ulrike, ed. (2009). Translocality: The Study of Globalising Processes from a Southern Perspective. BRILL. p. 326. ISBN 9789004181168. Retrieved 30 October 2014.
^ Jump up to:a b c "Maulana Tariq Jameel | The Muslim 500".www.themuslim500.com. Retrieved 2019-04-03.
^ Reetz, Dietrich, ed. (2010). Islam in Europa: Religiöses Leben heute (in German). Waxmann Verlag. p. 49. ISBN 9783830973812. Retrieved30 October 2014.
^ "Tablighi cleric's political meetings raise eyebrows". The Express Tribune. August 22, 2011. Retrieved 31 October 2014.
^ "Religious harmony: Dousing the flames of sectarianism". The Express Tribune. June 11, 2013. Retrieved 31 October 2014.
↑ انعام الحق (1999ء)۔ "Memoirs of Insignificance" (انگریزی زبان میں)۔ دار التذکیر۔ Unknown parameter |trans_title= ignored (معاونت); Unknown parameter |separator=ignored (معاونت); Check date values in: |publication-date= (معاونت)
جورج آبیلا
جورج ابلا (جورج ابیلا) په مالتي George Abela) زوکړه ۲۲ افریل ۱۹۴۸) یو مالتایي سیاستوال او د مالتا هیواد له ۲۰۰۹ تر ۲۰۱۴م کال ولشږسمشر وو.