cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قاموسونه ټکی کام
آرپوهه
قاموسونه د عربي ژبې د لغت قاموس نه ترکيب شوې پښتو بڼه ده. دا يو جمع نوم دی او د سيندونو په مانا دی.
تاريخ
د قاموسونو د پروژې بنسټ په ۲۰۰۳ ز. کال کې د يوه افغان زده کړيال احمد ولي اڅکزي لخوا ايښودل شوی. په پيل کې د دې پروژې موخه په پښتو ژبه د دوه ژبنيو قاموسونو راټولېدنه او د انټرنټ پر مخ خپرېدنه وه. خو بيا وروسته يې د انټرنټ پر مټ د پښتو ژبې د دوه ژبنيو قاموسونو د راټولولو، گڼياليزولو، د وړيا سرچينې ساوترې په توگه د دودولو تر څنگ په انټرنټ کې د پښتو قاموسونو د خپرېدو د رښتو ترلاسه کول او د نوؤ قاموسونو جوړېدل هم خپلې اهمې موخې وټاکلې.
د قاموسونو وېبپاڼه چې شپول يې qamosona.com دی د لومړي ځل لپاره په ۲۰۰۳ ز. کال کې د يو آلمان مېشتي پښتون، احمد ولي اڅکزي لخوا ثبت شو. د دې پروژې لومړنۍ وېبپاڼه د يوه بل افغان زده کړيال سيد مصطفی سادات لخوا ډيزاين شوه. سيد مصطفی سادات په ۲۰۰۴ ز. کال کې د قاموسونو د پروژې غړی شو او د احمد ولي اڅکزي سره يې د وېبپاڼې په سمبالښت کې خپله لويه ونډه ترسره کړې. د قاموسونو د وېبپاڼې لومړنی سيند يو انگرېزي - پښتو دوه ژبنی سيند ؤ چې د پورته نومېدلو افغانانو لخوا په ۲۰۰۴ ز. کال کې پرليکه شو او په دې توگه د انټرنټ پر مخ د انگرېزي - پښتو د لومړني پرليکه قاموس وياړ يې خپل کړی.
د ۲۰۰۵ ز. کال د سېپتمبر په ۸مه، د قاموسونو د پروژې په نوښت د لومړي ځل لپاره د انگرېزي-پښتو سيند د ساوترې په بڼه پرليکه شو، چې بيا گڼ شمېر افغانانو د بې ليکه سيند په ډول خپل کمپيوټر کې نصب کړ او تر دې دمه يې کاروي. د وړيا سرچينې همدې ساوترې د ونډوز چليز غونډال لپاره جوړ شوی و. چې د دې جوړښت د پروگرامنگ تر شا، په برتانيه کې مېشت د يو افغان زده کړيال اجمل حمزه لوی لاس درلود.
شته قاموسونه
په قاموسونه ټکی کام اوسمهال۵۲ قاموسونه شته چی په لاندی ډول دي
سرچينې
وېشنيزه:انټرنټ پاڼې وېشنيزه:گڼياليزه سيندونه وېشنيزه:پښتو سيندونه
د اقتصاد علم
د اقتصاد علم یا وټیزه پوهه (انګلیسي: Economics)- د ټولنيزې علومو یوه څانګه ده چې د توکو د توليد، توزیع، مصرف او پر توکو باندي د تحلیل او همدارنګه د خدماتوڅخه بحث کوي.
نوم
اقتصاد چې په انګلیسي کې ورته economy ویل کیږی، اصلا دا کلمه د لرغوني یوناني ژبي د ( οἰκονομία -ايکانومیا ) څخه اخېستل شوي دی چې د دو کلمو څخه جوړ شوي دی چې οἶκος (اُیکُس د کورنۍ په معنا) او νόμος (نُمُس د طریقې یا قانون په معنا) ده. په لرغوني یونان کې یوازې د کورنۍ دنظم ورکولو بحثونه و د ارسطو په اثاروکې د Economicus کلمه دهغې پانګې (ثروت ) او شتمنۍ په مفهوم کارول شوې ده چې له سودا ګریزو هڅو څخه به لاسته راوړل کیدې اقتصادي مسالې د ارسطو په نظریاتو کې د دولت او ټولنې په هکله دهغه د عمومي فلسفې سره ګډې اویوځای دي اقتصاد ټولنیزه پوهه ده چې د نورو تولنیزو علومو یا پوهنو له څانګو لکه تاریخ ، سیاسي علوم ، ټولنپیژندنې سره نږدې اړیکې لري.
د اقتصاد د علم مخېنه
داقتصاد دعلم بنسټ په واقعي توګه د ( اقتصاد د علم پلار ) ادام سمیت ( 1723 ـــ 1790) کال د ( ملتونو د پانګې ) دکتاب په خپریدو سره کیښودل شو ، ددې اثر په خپریدو سره د اقتصاد علم له سیاست او فلسفې څخه بیل او خپلواک شو تر دې دمخه د اقتصاد علم د فلسفې او سیاست دیوې برخې په توګه مطالعه کیده. دملتونو دپانګې د کتاب له خپریدوڅخه نږدې 150 کاله وروسته په 1936م کال کې جان مینارد کنز ( 1946م ) ( د اشغال عمومي تیوري ) کتاب په خپرولو سره د اقتصاد علم ته وده او پراختیا ورکړه ، ددې کلونو په ترڅ کې د کارل مارکس ( 1818ـــ 1924م ) کتاب د ( کاپیټال ) په نوم ، چې د پانګوالۍ د نظام پر ضدیې انتقادي بڼه درلوده ، خپور شو چې د اقتصاد علم یې له پخوانه ډیر بډای او ځواکمن کړ.
وټیزه تگلاره
په وټیز ډگر کې د حکومت لخوا تیار کړی شویو کړنو ته نغوته ده. چې وټیزه تگلاره د گټو د بیو ټاکل د حکومت بودجه او همداشانې د کار د بازار، ملي شتمنیو او دې ته ورته د حکومت لخوا د نورو وټیزو ډگرونو د غونډال، امستونې په خپل لمن کې رانغاړي.
سرچينې
وېشنيزه:لویه وټه وېشنيزه:وټیزه کړنلاره
د کندهار تاریخ
کندهار په ١٢ او ١٣ دقيقو، ٢٠ او ٢۵ ثانيو شمالي عرض البلد کي واقع دئ. کندهار ته د لوى سکندر راتګ نه يوازي د غرب تاريخپوهان مصروف وساتل، بلکي د لرغوني يونان د مشهور تاريخپوه (هيرودوتس) په شان تاريخپوهانو هم د اراکوزیا په نامه په خپلو اثارو کي د کندهار ذکر کړى دئ. کندهار پراخ دښتونه او د لويو غرونو سلسلې لري، ابادو مځکو او سمسورو باغونو يې هم اقتصاد او هم ښکلا ته ګټه رسولې ده.
تجارت
کندهار چي له پخوا څخه د افغانستان يو مشهور تجارتي ښار و، اوس يې هم خپل تجارتي مرکزيت ساتلى دئ. خو اوسمهال ددولت د نپاملرنۍ له وجهي یي نن سبا د کندهار تاریخي اثار د خطر سره مخ دي . د کندهار وجه تسميه: د کندهار د تسميې وجهي په اړه بېلابېل نظريات سته، ځيني يې منشا (الکزاندره) بولي، چي کله سکندر دغي سيمي ته راغلى او اسکندريه ښار يې ودان کى، نو يې دغه منطقې ته (الکزاندره) وويل، چي وروسته د تاريخي ابدال په صورت کي (کندهار) ځني جوړ سو، ځيني مورخين دا عقيده لري، چي تر اليګزاندريه (سکندريه) دمخه لا د کندهار نوم د ګدروسيا (کندهاروسيا) په نامه سره پر دغه ځاى باندي موجود و او بعضي محققين بيا په دې نظر دي، چي کله د ګندهارا اوسېدونکي دې ځمکي ته راغلل، نو يې دا نوم له ځان سره راوړ، چي بيا وروسته عربو (قندهار) ځني جوړ کړ. (هيرودوتس) د پکتيکا د څلورو قبيلو د نومونو د يادولو په ترڅ کي لومړنۍ قبيله (ګندهاري) ښوولې ده او وايي، چي دا د هغې تاريخي مځکي (ګندهارا) د اوسېدونکو نوم و، چي د تاريخ په ټولو دورو کي د ګندهاري يا کندهاري په نامه ياده سوې ده. دغه راز په اويستا کي د يو پهلوان نوم هم ګندهارا يا (ګندوفار) و، دى د يوه خپلواک کهول پاچا و او د ارغنداب په حوزه کي يې يو ښار هم په خپل يا دې ته ورته نژدې مفهوم اباد کړ او په ١٩ مه ميلادي سنه کي په کندهار کي پاچا سو.
د کندهار نومونه
د کندهار ډېر لرغونى نوم چي په تاريخي مدارکو کي يادونه ځني سوې ده، هغه (هره – هواى – تى) يا (هره ويتي) دئ، چي هراهواتي (سراسواتي) د ارغنداب نوم و او اراخوسيا د ارغسان نوم و، چي مرکز يې اراخوتيس و او وروسته يونانيانو اراخُزيا، اراکوزیا، اراکوسيا ځني جوړ کړى دئ. د ساسانيانو، کيداريانو او کابلشاهانو د زمانو په پېښو کي کندهار د (رخج، رخچ، رخذ) په نامه ياد سوى دئ. د عربو له راتګ سره له اراخوسيا څخه الرخج او الرخذ جوړ سوى دئ. څرنګه چي په سيمه کي مرکزي ښار رخج و او د غزنويانو په زمانه کي تکين آباد و، نو کندهار کنډواله يا يو فرعي ښار و، ځکه يې نو نوم نه يادېدى، خو تر دغه وخت وروسته يې شهرت پر زياتېدو سو، چي دا موضوع د ښار د جوړېدو له نېټې سره تړاو لري. کله چي ملک حسين علاالدين غوري د درو وروڼو ملک قطب الدين، سوري سيف الدين او سام بهاالدين په انتقام کي د غزنوي ترکانو شهنشاهي ور ونړوله، نو يې د درو وروڼو په انتقام کي د غزنويانو درې ښارونه د غزني ښار، د تکين آباد ښار او د بست ښار ور کنډواله کړل. تر دغه وخته پوري لا د کندهار اوسني نوم په سيمه کي تاريخي پېژندنه نه لرله. د رخج او تکين اباد تر نړېدلو وروسته د کندهار نوم په سيمه کي وده موندلې ده او سيفي يې په اوومه هجري پېړۍ کي د قندهار په معرب شکل سره په (تاريخنامۀ هرات) کي يادونه کوي. کله چي سلطان حسين بايقرا (١٤٣٨م – ١٥٠٥م) په کندهار کي پاچهۍ ته ورسېد، نو د کندهار نوم د لومړي ځل لپاره د يوې سکې پر مخ را ښکاره سو. (د کندهار پخواني ښارونه)
اراکوزي سکندريه
د اوسني کندهار ښار تر مخه درې نور ښارونه په مختلفو نومو، موجود ول، چي له هغو څخه لومړى ښار د مقدوني سکندر له خوا څخه دوه زره و درې سوه کاله تر مخه د (اراکوزي سکندريې) په نامه په (٣٢٩ ق م) کي جوړ سوى و. د دې ښار اوس هيڅ نخښه پاته نه ده. ويل کېږي چي اراخوسيا (اراکوزيا) په پخوانيو وختونو کي د ارغسان سيمي ته ويل کېده او کله چي اراخوسيانو خپل مرکز له ارغسان څخه و کدروسيا (کندهار) ته نقل کړ، نو د ارغند ناوه د اراخوسيا په نامه وبلل سوه.
زوړ کندهار
دوهم ښار د سرپوزې د غره ختيځي خوا ته پروت و، دا سيمه اوس د (زاړه ښار) په نامه يادېږي، چي د ارګ مخروبه وداني (نارنج ماڼۍ) يې اوس هم کنډواله پاته ده. د (زاړه کندهار) يادونه څه دپاسه زر کاله تر مخه د غزنوي دربار شاعر منوچهري داسي کړې ده: سيصد هزار شهر کنى، به زقيروان سيصد هزار باغ کنى، به ز قندهار دا ښار د افشار نادر تر تاړاکه لا ودان و او کله چي نوموړي د (١١٥٠ هـ ق) په سر کي د هوتکو ملي حکومت ړنګ کړ، ورسره سم يې د کندهار زوړ ښار په بشپړه توګه وران کړ.
نادرآباد
دريم ښار د (نادرآباد) په نامه يوه نظامي کلا وه، چي په ١١٥٠ هـ ق کي د نادر افشار له خوا جوړه سوې وه. . افشار نادر د کندهار د زاړه ښار د کلابندۍ په دوران کي د اوسني کندهار جنوب ته د شيرسرخ زيارت په شاوخوا کي يو ښار جوړ کړ، چي د (تاريخ احمدشاهى) په استناد يوه محقره کږه وږه کلا وه او پراخوالى يې د پخواني ښار له څلرمي برخي سره برابر نه و. لوى احمدشاه بابا د خپلي تاجپوشۍ مراسم د همدې کلا تر څنګ د شير سرخ بابا په زيارت کي سر ته ورسول او د سلطنت تر لسم کال پوري په همدې ښار (کلا) کي اوسېدى، چي بيا يې د نوي ښار د جوړېدو چاري پيل کړې.
د کندهار اوسنى ښار
لوى احمدشاه بابا د خپل سلطنت له لومړيو وختو څخه په دې فکر کي و، چي د هېواد د پايتخت په توګه د کندهار نوى ښار جوړ کي، ځکه د نادرآباد نظامي کلا له يوې خوا دونه پراخه نه وه، چي د يوې لويي امپراتورۍ د پايتخت لپاره دي مناسبه او موزونه وي او له بلي خوا يې موقعيت هم پر يوه داسي سيمه و، چي ډېره نمناکه وه، ځکه يې نو تر ډېرو سلا او مشورو او ليدنو کتنو وروسته د کندهار د اوسني ښار سيمه غوره وبلله او د (١١٦٩ هـ ق) د ربيع الثانى په لومړۍ ورځ د احمدشاهي کندهار د تاداو ډبره کښېښووله سوه. دغه ښار د اشرف البلاد په صفت ونومول سو او د درانۍ امپراتورۍ د يوه لرغوني پايتخت او مرکز په څېر يې حيثيت پيدا کړ. دغه ښار د تاريخ په اوږدو کي د مختلفو داخلي او خارجي مورخينو او سياحانو په ليکنو او اثارو کي ذکر سوى دئ او د دغه تاريخي ښار پر لرغونتوب، قدامت او معمارۍ يې ليکني کړي دي. دغه ښار په لومړي سر کي پر څلورو ناحيو مشتمل و، چي په منځ کي يې يو پوښلى چارسو هم درلود، چي د کندهاري لرغوني معمارۍ استازيتوب يې کاوه. په معاصر دور کي دغه ښار د ښاروالۍ د تشکيلاتو له مخي ډېر پراخ سوى او تقريباً مساحت يې لسو ناحيو ته رسېدلى دئ.
د کندهار لرغوني آبدات
۱ .منډيګک
دا غونډۍ ٣١ متره لوړه ده. په حقيقت کي د غونډۍ دغه لوړوالى د هغو سر پر سر جوړو سوو ودانيو څخه را منځته سوى دئ، چي د زمانې پېښو زرونه کلونه تر مخه په خپل – خپل وار نړولي او د غونډۍ شکل يې غوره کړى دئ. دا غونډۍ له دوو زرو کلونو راهيسي متروکه او د ورانۍ په حال کي پرته ده. د منډيګک د لومړنۍ ودانۍ چي عمر يې (٩٠٠٠) کاله کېږي د انسان د لاس ډېري لومړنۍ نخښي لکه، ځيني توږل سوي ډبري او د څارويو تېره سوي هډوکي دي، چي لا نور څه نه دي ځني تر لاسه سوي. خو له دې لومړي پوړ څخه تر پنځلسم پوړ پوري د دې غونډۍ د بېلابېلو اوسېدونکو د ژوند بشپړتيايي ګامونه را څرګندېږي، چي وروستى پوړ يې له ژېړو څخه جوړ سوي لوښي هم لري.
۲ .د اشوکا کتيبه
د اشوکا کتيبه له هغو لرغونو آثارو څخه ده، چي د کندهار د زاړه ښار له دروازې سره پر يوه لويه ډبره کېندل سوې او په ١٣٣٧ ش کال کي کشف سوې ده. د دې ډبري اوږدوالى (٥٥) او پسور يې (٤٥ – ٥٠) سانتي متره دئ. دا ډبرليک په يوناني او آرامي ليک کښل سوى دئ، چي برنۍ ديارلس کرښي يې په يوناني او لاندنۍ اووه نيمي کرښي يې په آرامي خط ليکل سوي دي. دا ډبرليک هغه وخت کيندل سوى و، چي بودايي دين د (اشوکا) په وسيله د کندهار سيمو ته رسول سوى و او د ليک تاريخ يې (٢٥٠) کاله تر ميلاد وړاندي دئ. د ډبرليک ژبه يوناني او پخوانۍ پښتو (پرثوي) ده.
۳ .چل زينه
چل زينه د زاړه کندهار شمال ته د غره په ډډه کي يو دالان دئ، چي دغره له بېخه زينې ور ختلي دي. دالان او زينې دواړه د غره په ډبره کي د اوسپني په قلم کيندل سوي دي. پخوا د دالان دواړو خواوو ته د ډبري دوه زمريان هم پراته وه، چي اوس نسته. د پوزې پر سر باندي څارغالى هم و، چي وروسته نور کار پر سوى و. چل زينه د بابر پاچا د زوى (عسکري ميرزا) لخوا جوړه سوې ده، چي د ودانېدو کار يې په (٩٣٠ هـ ق) کي شروع او په (٩٥٣ هـ ق) کي پاى ته رسېدلى دئ. د چل زينو د دالان د نستعليق خط د نوشتې او تذهيب کار د ميرمعصوم کندهاري لخوا تر سره سوى دئ. د زينو يوې او بلي خوا ته کنګرې شاه امان الله خان ور جوړ کړې. دغه په حساب سره پوره دروڅلوېښت زينې دي.
۴ .ارګ
د ارګ غونډه ماڼۍ د احمدشاه بابا د زمانې ده او د ده اداري شاهي مرکز و، چي مخي ته يې څلور چمنان درلودل. د ارګ په نامه دغه ماڼۍ د احمدشاهي کندهار شمال ته پرته وه، چي د نونسمي ميلادي پېړۍ تر پايه پوري لا په هماغه لومړني شکل ولاړه وه، خو د ارګ اوسنۍ وداني د سراجي عصر له ودانيو څخه ده، چي د سراج المله والدين اميرحبيب الله خان په حکم د سردار محمدعثمان خان والي په وخت کي جوړه سوې ده. پخوا په دې ودانۍ کي د ولايت پر مقام سربېره د کندهار زياتره دولتي ادارې واقع وې. د ودانۍ شمالي او جنوبي لور ته تعميرونه جوړ سوي وه، چي په منځ کي يې لوى غولى دئ.
۵ .احمدشاهي کلا
د کندهار احمدشاهي ښار د مستطيل په شکل و او پر شاوخوا باندي يې يوه کلا را تاوه سوې وه. دې کلا شپږ دروازې درلودې (کابل دروازه، ښکارپر دروازه، هرات دروازه، عيدګاه دروازه، توپخانې دروازه او برو دروازه). دغه هره دروازه له پنډو – پنډو تختو څخه جوړه سوې وه او ايربي ايښوول سوي وې. احمدشاهي کلا پر سل – سل متره باندي يو وتلى برج درلود، چي له دغه وتلي برج څخه د کلا دباندي ساحه او د کلا بېخ څارل کېدى. د هر برج پر سر باندي د توپ ويشتلو لپاره يوه خالصه برخه وه او د هرو دوو برجو تر منځ د باران د اوبو د وتلو لپاره پنځه – پنځه ناوې جوړي سوي وې. د کلا وروستى ترميم د امير حبيب الله خان په پاچهۍ کي هغه وخت سر ته ورسېدى، چي سردار محمدعثمان خان د کندهار د نايب الحکومه په توګه د دغه ښار مقتدر واکمن و. (د کندهار مقدس اماکن)
۶ .د خرقې شريفي زيارت او جامع مسجد
د دې جامع او د خرقې مبارکي د نوي ودانۍ تاداو د سدوزي تېمورشاه په پاچهي کي په کال (١١٨٦ هـ ق) کي کښېښوول سو او د (١١٩٠ هـ ق) د روژې د مياشتي په لومړۍ نېټه يې کار بشپړ او مبارکه خرقه يې ورته را نقل کړه. د جامع په ودانۍ کي د وخت په تېرېدو سره بدلونونه راغلي دي، خو د سردرا محمدعثمان خان په وخت کي خاص بدلون پکښي راوستل سو، خو دا اوسنۍ بڼه يې د مرحوم محمدظاهرشاه په پاچهي کي راغلې ده. البته ځيني قبرونه او کورونه ونړول سول او د خرقې مبارکي غولى پراخ کړه سو. . د خرقې شريفي د زيارت نقاشۍ د امير حبيب الله خان په پاچهي کي د امير د ورور سردار نصرالله خان په هڅه د صوفي عبدالحميد بارکزي په هنرمندو ګوتو سر ته رسېدلي دي. د زيارت د شاوخوا کاشي خښتو کار يوه پلا د وزيرمحمدګل خان په وخت کي چي د کندهار والي و او بيا د عبدالغفور خان په مشرتابه سره بشپړ سوى دئ. کاشي خښتي حاجي خيرمحمد کُلال ور جوړولې. دغه راز په کندهار کي دغه نور مقدس اماکن او د ستانه وو
۷ . د کندهار زيارتونه
سرچینۍ
وېشنيزه:کندهار وېشنيزه:د کندهار تاریخي سيمي او ودانۍ
حاجی جانان ماما
حاجی جانان ماما يا قومندان جانان او يا حاجي ماما، د کندهار په سپين بولدک کي زېږېدلی وو. هغه په کندهار ولايت کي يو تر ټولو مشهوره څيره وه، او په کندهار کې د چټک غبرګون د قطعې قومندان وو، هغه د پخواني امنیه قومندان جنرال عبدالرازق له نژدې کسانو او قوي ملاتړو څخه و.
مړينه
هغه د کندهار ښار په څلورمه حوزه کې په داسې حال کې په شهادت ورسېده کله چې د هغه پر وېګو موټر د چسپکي ماين چاودنه وسوه.
د انګلستان دویم جېمز
دویم او اوم جېمز ( د ۱۶۳۳ ز کال د  اکتوبر له ۱۴ څخه د ۱۷۰۱ ز کال د سپټمبر تر ۱۶ پورې)  د ۱۸۸۵ ز کال د فبروري په ۶ د خپل مشر ورور چارلز له مړینې وروسته د دویم جېمز په توګه د انګلستان او د ایرلنډ پاچا او د اوم جېمز په توګه د سکاتلنډ پاچا شو. نوموړی د ۱۶۸۸ ز کال په پرتمین انقلاب کې له دندې ګوښه شو. هغه د انګلستان، سکاتلنډ او ایرلنډ وروستی کاتولیک پاچا و. د نوموړي واکمني اوس مهال د مذهبي زغم په اړه د مبارزې له اړخه ستایل کېږي، خو په دې لړ کې نوموړي د ټولواکۍ او د پاچاهانو د الهي حق لپاره هم هلې ځلې وکړې د نوموړي ګوښه کېدو دیوې پېړۍ سیاسي او مدني کړکېچ پای ته ورساوه چې په تخت باندې د پارلمان برلاسي په ګوته کوي.
جېمز د انګلستان، ایرلنډ او سکاتلنډ شاهي تختونه د خپل ورور څخه په  دریواړو هېوادونو په پراخ ملاتړ په میراث یوړل، ځکه چې  د الهي حق او زیږون پر بنسټ د وړتیا اصول په پراخه کچه خلکو ته د منلو وړ وو. د نوموړي شخصي کاتولیکیزم ته زغم په عمومي ډول د کاتولیکیزم په وړاندې زغم ته پراخ نه شو او انګلیسي او سکاټلنډي پارلمانونو د هغه دا ګامونه تصویب نه کړل. کله چې جېمز د فرمان له لارې د هغوی د پلي کولو هڅه وکړه، له غبرګون سره مخ شو. په دې توګه د مذهبي لیدلوري پر ځای سیاسي لیدلوری د نوموړي د ګوښه کېدو لامل شو.
د ۱۶۶۸ ز کال د جون په میاشت کې، دوه پیښو، اختلاف په ناوړین بدل کړ. لومړی، د جون په ۱۹ نېټه، د جېمز فرانسیس اډوارډ په نوم د جېمز زوی او وارث نړۍ ته سترګې پرانیستې، چې د رومي کاتولیک د کورنۍ پیل و او د هغه انګلیسي کاتولیکه لور ماري او پروتستانت مېړه، د اورنج درېیم وېلیم یې محرومیت سره مخ کړل. دویمه پېښه د خیایت په شک د اوو د بېشوپ روحانیونو محاکمه وه، چې  دا د انګلستان په کلیسا باندې برید وګڼل شو او د جون په ۳۰ ڼېټه د هغوی برائت په انګلستان کې د نوموړي سیاسي دریځ ونړاوه. په انګلستان او سکاتلنډ کې د کاتولیک ضد لاریونونو داسې انګېرنه را منځ ته کړه چې یوازې د تخت څخه د نوموړي ګوښه کېدل کولای شي د کورنۍ جګړې مخه ونیسي.
د انګلیس د سیاسي طبقې مخکښو غړو اورنج ویلیم ته بلنه ورکړه چې د انګلیس د تخت چارې په غاړه واخلي. کله چې نوموړي د ۱۸۶۸ ز کال د نومبر په ۵ نېټه بریکسم ته راغی، پوځ جېمز پرېښود او نوموړی د دسمبر په  ۲۳ نېټه فرانسې ته جلاوطن شو. د ۱۶۸۹ ز کال د فبروري په میاشت کې، د پارلمان یو ځانګړي کنوانسیون پرېکړه وکړه چې پاچا د انګلیس تخت "پرېښی" او ویلیم او ماري یې د ګډ پاچا په توګه په تخت کېنول، په دې توګه داسې اصل رامنځ ته شو چې واک له پارلمان څخه اخیستل کېږي، نه د زیږون پر بنسټ. د ۱۶۸۹ کال د مارچ په ۱۴ نېټه، جېمز د خپل سلطنت د بېرته لاسته راوړلو په هڅه کې ایرلنډ ته راغی، خو په ورته وخت کې په سکاتلنډ کې د خوځښتونو سربېره، د اپریل په میاشت کې د سکاتلنډ کنوانسیون د انګلستان په څېر پرېکړه وکړه چې دواړه دې هوکړې ته ورسېدل چې جېمز تخت "له لاسه ورکړی" او هغه یې ولیم ماري ته وړاندې کړ. د ۱۶۹۰ ز کال د جولای په میاشت کې د بوین په جګړه کې له ماتې وروسته، جېمز بېرته فرانسې ته ستون شو، چې نوموړي په سینټ ګرمین کې د خپل پاتې ژوند شپې او ورځې په جلاوطنۍ کې تېرې کړې، او د څوارلسم لویز (لویي) له خوا ساتل کېده. د نوموړي مخالفین هغه زیاتره د یو ټولواک ظالم په توګه انګېرې. خو د شلمې پېړۍ په پیل کې، ځینې تاریخپوهان برعکس، نوموړی د مذهبي زغم د ملاتړ له امله ستایي. نورې وروستي لیکنې د پورته نظرونو تر منځ د هغه په اړه قضاوت کوي.
زېږون
جېمز، د پاچا لومړي چارلز او د هغه د مېرمنې، هینریتا ماریا دویم ژوندی پاتې شوی زوی و، چې ۱۶۳۳ کال د اکتوبر په ۱۴ نېټه د فرانسې د سینټ جېمز په ماڼۍ کې زیږیدلی و. په همدې کال په ورستیو کې نوموړي د کانټربري د انګلیسي کلیسا د روحاني، ویلیم لاد له خوا د تعمید غسل ترلاسه کړ. هغه د خپل مشر ورور، راتلونکي پاچا دویم چارلز، او د بکنګهم د ډوک دوه زامنو، جورج او فرانسیس ویلیرز سره یو ځای د خصوصي ښوونکو تر روزنې لاندې ونیول شول. جېمز د دریو کلنو په عمر، د مشر لوی امیر البحر (سمندروال) مقام ترلاسه کړ؛ چې دا چوکۍ یوازې د ویاړ پر بنسټ وه، خو شاهي نظام د بیارغونې څخه وروسته نوموړې چوکۍ هغه وخت د یو مهم دفتر په بڼه را څرګنده شوه چې جېمز ځوانۍ ته ورسېد.
نوموړي د زیږون پر مهال د یارک د ډوک لقب ترلاسه کړ او په ۱۶۴۲ هغه ته د جورابو د نښان ویاړ ورکړل شو، او د ۱۶۴۴ کال په جنوري کې په رسمي توګه د یارک ډوک (شهزاده) شو.
د دریو پاچاهیو جګړې
د ۱۶۴۲ کال په اګست میاشت کې، د لومړي چارلز او د هغه د مخالفینو ترمنځ په پارلمان کې اوږدې سیاسي شخړې د انګلستان لومړۍ کورنۍ جګړې لامل شوې؛ د اکټوبر په میاشت کې د ایج هیل په جګړه کې جېمز او د هغه ورور چارلز موجود وو او د پارلماني سپرو سرتېرو له خوا د نیول کېدو د وېرې له امله په سختۍ و توانېدل چې په تېښته بریالي شي. نوموړي څلور راتلونکي کلونو د شاهي جګړې د دوړان په پلازمېنه، اکسفورډ کې تېر کړل چې په دې ځای کې د ۱۶۴۲ کال د نومبر په ۱ نېټه هغه ته د پوهنتون له خوا د ټولنیزو علومو ماسټري ورکړل شوه د رضاکار په توګه یې د پیاده ځواکونو په کنډک کې د ډګرمن په توګه دنده پیل کړه. د ۱۶۴۶ کال په جون میاشت کې له تسلیمېدو وروسته، جېمز لندن ته یووړل شو او د سینټ جېمز په ماڼۍ کې د خپلو کوچنیو وروڼو هنري، الیزابیت او هینریټا سره و ساتل شو.
پارلمان چې د لومړي چارلز او د هغه د ورور سره چې په فرانسه کې له لاس رسي څخه لري و، و نه توانېد هوکړې ته ورسېږي، نو له دې امله یې د جېمز د پاچا کولو په اړه فکر وکړ. په پایله کې، نوموړي ته د خپل پلار له خوا د تیښتې امر وشو. نوموړي د ۱۶۴۸ کال د اپریل په میاشت کې د جوزف بامپفیلډ په مرسته، په بریالیتوب له خپلو ساتونکو څخه تښتېد او د شمالي سمندرګۍ څخه په تېرېدو هاګ ته لاړ. د ۱۶۴۸ کال په دویمه کورنۍ جګړه کې له بریا وروسته، پارلمان د ۱۶۴۹ کال په جنوري کې لومړی  چارلز اعدام کړ. د سکاتلنډ کانوېنتر رژیم دویم چارلز پاچا اعلان کړ او له اوږدو خبرو اترو وروسته یې هوکړه وکړه چې د انګلیس تخت ته د نوموړي د بېرته راستنېدو لپاره سرتېري چمتو کړي. د ۱۶۵۱ کال په  سپتمبر کې یرغل په وورسټر کې په ماتې سره پای ته ورسېد. که څه هم چارلز په دې بریالی شو چې له نیول کېدو وتښتي او په پاریس کې جلاوطنه دربار ته ستون شي، شاهي پلوه ځوښت هم نا هیلی څرګند شو.
په فرانسه کې جلاوطني
جېمز چې د خپل ورور په څېر په فرانسه کې د پناه په لټه کې و، د تورین په مشرۍ په فرانسوي پوځ کې د فرونډ په وړاندې، او وروسته یې د خپلو هسپانوي متحدینو په وړاندې خدمت وکړ. د فرانسې په پوځ کې جېمز د جګړې د لومړۍ کرښو ریښتینې تجربه درلوده چې د یو لیدونکي په وینا، نوموړي هلته " خپل ځان ته جرئت و رکولو او د هر کار په ترسره کولو کې یې زړورتیا ښودله." د تورین اعتماد د دې لامل شو چې جېمز ته د ۱۶۵۲ کال په دسمبر کې د نیول شوي ایرلنډي کنډک مشري ورکړي او په ۱۶۵۴ کال کې د تورن جنرال په توګه وټاکل شي.
چارلز په ورته وخت کې هڅه کوله چې خپل تخت بېرته ترلاسه کړي، خو فرانسه که څه هم د جلاوطنۍ کوربه و، د اولیور کروم ویل سره یې اتحاد کړی و. چارلز په ۱۶۵۶ کال د ملاتړ لپاره هسپانیا ته، چې د فرانسې دښمن هېواد و، ته مخ واړو او یو اتحاد یې را منځ ته کړ. په پایله کې، جېمز د تورین پوځ پرېښودو ته اړ او له فرانسې څخه وشړل شو. جېمز د خپل ورور سره د فرانسې په پرتله د هسپانیا د ډیپلوماتیکې ټاکنې په اړه شخړه وکړه. دوی چې جلاوطنه او بې وزله وو، د پراخو سیاسي حالاتو په اړه یې د پرېکړو لپاره لږ څه کولای شو، خو په پایله کې جېمز بروجېز ته لاړ او (د خپل کوچني ورور، هنري سره) په فلانډرز کې د کاندې د شهزاده تر مشرۍ لاندې د هسپانوي پوځ سره یوځای شو. نوموړي ته د تورن جنرال په توګه د برتانوي رضاکارانو د شپږو کنډکونو قومانده ورکړل شوه او د ډونس په جګړه کې یې د خپلو پخوانیو فرانسوي ملګرو پر وړاندې جګړه وکړه.
په هسپانوي پوځ کې د خدمت په اوږدو کې، جېمز د دوو د شاهي پلوه ایرلنډي کاتولیک وروڼو، پیټر او ریچارډ ټالبوټ سره ملګرتیا پیل کړه، او د خپل ورور د انګلیسي کلیسا له سلاکارانو څخه یو څه جلا شو. په ۱۶۵۹ کال کې، فرانسوي او هسپانوي سوله وکړه. جېمز چې د خپل ورور د تخت د بیا ترلاسه کولو په شونتیا شک درلود، په هسپانوي سمندري ځواکونو کې یې د امیر البحر په توګه یې د یو وړاندیز په اړه فکر کاوه. بلاخره نوموړی له دې موقف څخه په شا شو او په راتلونکي کال کې په انګلستان کې حالات بدل شول، او دویم چارلز پاچا اعلان شو.
گوجرانواله
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
اسپيزيا
اسپيزيا (۴۷۰ – له ۸۲۸ مخزېږديز وروسته) په کلاسيک اتن کې يوه بهرنۍ ښځه وه. په «ميليټوس» کې زېږېدلې وه ، وروسته اتن ته ولاړه او له سياستوال «پريسليس» سره يې اړیکې پیدا کړې، له هغه يې یو زوی ځوان پريسليس درلود. د دوديزو تاریخي روايتونو له مخې: هغې د يوې کچنۍ په توګه کار وکړ او د «اسيبيا» (بې ديني) لپاره ازمويل شوې وه، خو اوسنيو پوهانو د دې دواړو ادعاوو حقيقي بنسټونه تر پوښتنې لاندې نيولي دي چې دا دواړه له لرغونو مسخرو (د لرغوني يونان د ډرامو له درې بڼو څخه يو يې کاميډي يا ټوکې وې، بل يې ناورين او درېيم يې شهوت دی) څخه راوتلي دي. که څه هم اسپيزيا د يوناني رومي نړۍ څخه يوه له ټولو زياته پېژندل شوې ښځه ده او د پنځمې پېړۍ د اتن د تاريخ يوه ډېرمهمه ښځه ده، بيا هم د هغې د ژوند په اړه نژدې هېڅ شی هم ثابت نه دی.
اسپيزيا په زړو مسخرو کې د يوې کچنۍ او فاحشې په توګه انځور شوې ده، په لرغونې فلسفه کې د یوې ښوونکې او ښې ویناوالې په توګه پېژندل شوې ده. هغه تر اوسه هم د بصري او هم ادبي هنرمندانو لپاره يوه موضوع ده. له دولسمې پېړۍ راهيسې، هغه جنس ته مايله او له جنسي اړخه ازاده انځور شوې او همدا راز د ښځمنپالنې د یوې بېلګې په توګه پېژندل شوې چې په لرغوني اتن کې يې د ښځو د حقوقو لپاره مبارزه کوله.
سرچينې
-نيکول لوراوکس «اسپيزيا، بهرنۍ، مفکره». اسپيزيا د پنخمې پېړۍ د اتن په تاريخ کې يوه مهمه څېره وه  او تر ټولو مهمه ښځه او د يونان-رومي نړۍ څخه يوه له هغو ښځو ده چې د ژوند اړوند يې ډېر مهم روايتونه شته. لومړۍ ادبي سرچينې چې د اسپيزیا يادونه يې کړې، د هغې په ژوند کې ليکل شوي او د اتن له مسخرو څخه دي، په څلورمه مخزېږديزه پېړۍ کې هغه د سقراط په محاورو کې راڅرګنده شوې. له څلورمې پېړۍ وروسته نوموړې يواځې د بشپړو متنونو په لنډو اشارو، يا په پاتې شويو ټوټو کې څرګنده شوې، د کومو بشپړ متن چې اوس له منځه تللی. تر دويمې زېږديزې پېړۍ پورې، هغه مهال چې «پلوټارک» « ''Life of Pericles» وليکه، کوم چې د اسپيزيا تر ټولو اوږد او بشپړ لرغونی ژوندليک کار و. د اسپيزيا د ژوند اوسنۍ ليکنې په پلوټارک تکيه کوي، که څه هم د هغه لیکنه د نوموړې له مړينې اوه پېړۍ وروسته شوې ده.''
دا ستونزمنه ده چې د دې شته سرچينو څخه د ريښتينې اسپيزيا په اړه کومې قطعي پايلې ته ورسېږو: لکه چې «رابرټ والاس» ويلي دي: «زموږ لپاره اسپيزيا خپله کولای شي چې هېڅ راز تاریخي حقيقت ونه لري». د هغې د خپل نوم، پلار نوم او د زېږېدو له زيات وخت پرته د اسپيزيا ژوند ليک نژدې ټول د تايید وړ نه دی او د هغې په اړه لرغونې ليکنې د دې پر ځای چې تاريخي حقايق وي، تر ډېره بريده د دوی (بې له نارينه استثنا څخه) د خپلو اټکلونو وړاندې کول دي. د «ميډيلين هينري» د بشپړ اوږدوالي ژوند ليک کې ټول هغه څه يواځې په نهو پاڼو کې رانغښتي، کوم څه چې د اسپیزيا په اړه معلوم دي.
د ژوند لومړي کلونه
د اټکل له مخې: اسپيزيا له ۴۷۰ مخزېږديز څخه مخکې نه ده زېږېدلې، د زېږېدو ځای يې د لوني يونان ميليټيوس ښار دی (اوس مهال دا سيمه د ترکيې د ايډين ولايت اړوند ده)، پلار ته يې  «اکسيوکوس» ويل کېدل. د «ايليوس ارسټيدس» په اړوند د لرغونو اثارو څيړونکي به تېروتنې سره ادعا کړې چې اسپيزيا د «کاریان» جنګي بندۍ او وينزه وه؛ شونې ده چې لامل يې د کوچني کوروش د وينزې سره ګډه وډه شوې وې چې د هغې نوم هم اسپيزيا و. هغه شرايط معلوم نه دي، دکومو تر مخې چې اسپيزيا اتن ته ولاړه. يو اند چې په لومړي ځل د «پيټر بيکنيل» له خوا وړاندې شوه اود څلورمې پېړۍ ديو قبر پر ټبرليک ولاړ دی، وړانديز کوي چې د «سکامبونيډا» «الکيبياديس»، څوک چې د مشهور «الکيبياديس» نېکه و، هغه مهال د اسپيزيا له خور سره واده وکړ، کله چې هغه له شړل کېدو وروسته په «ميليټيوس» کې د جلا وطنۍ ژوند تېراوه او اسپيزيا له هغه سره هغه مهال ولاړه، کله چې نوموړی اتن ته ستنېدو. «بيکنيل» اټټکل کړی چې د دې چارې محرک په ۴۵۵/۴ مخزېږديز کې د «دليان» له اتحاديې څخه د «ميليټيوس» له جلا کېدو وروسته په بدلونونو کې د اسپيزيا دپلار «اکسيوکوس» مړینه وه.
په يونان کې ژوند
د اسپيزيا د ژوند د معمولي پوهې پر بنسټ، هغې د يوې رنډۍ په توګه کار وکړ او وروسته يې یوه فاحشه پر مخ وړله. ځينې پوهانو دا اند ننګولی دی. پيټر بيکنيل ويلي چې «هغه سپکونکي لقبونه چې د مسخره ډرامه ليکونکو له خوا په هغې پورې کيږي» د باور وړ نه دي. «ماډلين هنري» د اسپيزيا په خپل ليکلي ژوندليک کې استدلال کړی چې «موږ اړ نه یو چې باور وکړو اسپيزيا يوه کچنۍ وه، يواځې له دې امله چې يو مسخره شاعر داسې ويلي دي»، او په جنسي سوداګرۍ کې چې د اسپيزيا انځور څنګه ښکېل شوی دی بايد «د ستر شک په نظر ورته وکتل شي».«ګلن» ادعا کړې چې په حقيقت کې اسپيژيا په اتن کې د ښځو لپاره يوه اکاډمي پرانيستې وه، کوم ځای چې د هغه مهال د ډېرو اغېزناکو نارينه وو د راټولېدو مشهور ځای شو، په هغوی کې سقراط، اپلاتون او پريکلس شامل وو، همدا راز «ربيکا فوټو کينډی» يادونه کوي چې هغه مسخره تورونه چې نوموړې د فاحشه خانې چلونکې وه، له همدې ځايه راوتلي دي. سره له دې چې د دوديزو روايتونو په وړاندې دا ننګونې شته، ډېر پوهان اوس هم باور لري چې اسپيزيا د يوې رنډۍ او ښاغلې به توګه کار کړی دی. «کونسټانټينوس کپاريس» استدلال کړی، هغه ډول مسخره يي بريدونه چې په اسپيزيا شوي، که چېرې په کومې عزتمندې مېرمنې شوي وو، نو د منلو به نه و، همدا علت دی چې شونې ده له «پيرکليز» سره له اړیکو پيلولو مخکې اسپيزيا د جنسي کارکوونکې په توګه تاريخ درلود. که هغې د يوې رنډۍ به توګه کار کړی وي که يې نه وي کړی، خو د هغې وروستی ژوند، په کوم کې چې هغې په څرګند ډول تر يو بريده ځواک، شهرت او خپلواکي تر لاسه کړ، د نورو پیاوړو معشوقو (کچنيو) په شان ژوند درلود لکه: «فيريان -Phryne».
په اتن کې، سپيزيا له دولتي چارواکي «پرکليز» سره وليدل او بيا يې ورسره اړيکه پيل شوه. معلومه نه ده چې دوی څه ډول وليدل، که چېرې د «بيکنيل» رساله سمه وي، نو بيا شونې ده چې له هغه سره يې د «السيباډيس» له کور سره د اړیکې له لارې کتلي وي. «کينيډی» اټکل کړی چې کله د «اليسيباډيس» مشر زوی «سلينياس» د «کورونيا» په جګړه کې ووژل شو، شونې ده چې «پيريکليس» د اسپيزيا «کوريوس» (سرپرست) شوی وي. له پيريکليس سره د اسپيزيا اړيکې د ۴۵۲ او ۴۴۱ کلونو تر منځ وخت کې جوړې شوي دي. د پيريکليس او اسپيزيا د اړيکو د طبيعيت په اړه اختلاف شته. لرغونو ليکوالاانو عموماً د هغې انځور د يوې کچنۍ، د هغه د معشوقې او يا ښځې په توګه وړاندې کړی دی. اوسني پوهان هم وېشلي دي. «ريبيکا فوټو کينيډي» وايي دوی سره واده کړی و؛ «ډيبرا نيلز» بيا اسپيزيا د پيريکليس د اصلي مېرمنې په توګه ښودلې ده. «ميډلين هينري» باور لري چې د پيرکليس د ۱۵۱/۱۰ دهويت قانون د اتن د یو اوسېدونکي او د يو بهرني تر منځ واده غیر قانوني اعلان کړ او دا اړیکه د يو نیم ازدواجي «پاللاکيا» (معشوقه) په نوم يادوي چې د تړون له لارې عملي شوی و (معشوقه، متعه يا صيغه چې د واده عقد نه وي شوی، خو سړي او ښځه لکه د واده اړيکه ولري)؛ «سو بلونډيل» بيا اسپيزيا د پيريکليس د غېر واده شوې ښځې په توګه پېژندلې ده.
اسپيزيا او پيرکليس يو زوی درلود چې ځوان پيرکليس نومېده، نوموړی له ۴۴۰/۳۹ مخزېږديز څخه وروسته نه دی زېږېدلی. د ځوان پيرکليس د زېږېدو پر مهال، پيرکليس دوه مشورع زامن درلودل چې هغه «پارالوس» او «زانتيپوس» نومېدل. په ۴۳۰/۲۹ کال کې، د هغه د دوه زامنو له مړینې وروسته، پيرکليس د ۴۵۱/۰ د خپل هويت قانون کې د تغيراتو وړاندې وکړ، کوم به چې ځوان پيرکليس ته اجازه ورکړی وای چې هم تبعه شي او هم ميراث تر لاسه کړي. که څه هم ډېر په دې باور دي چې دا کار په ځانګړي ډول د پيرکليس لپاره و، ځينو وړانديز کړی چې د اتن د وبا او «پيلوپونيشيا» د جګړې له امله د کورنيو د اغېزمنېدو په ځواب کې زياته استثنا وړاندې شوه.
29 سپټمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
فنوج ولسوالي
فنوج ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان فنوج)  د ايران د سيستان او بلوچستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د فنوج ښار دی. دا ولسوالي ۴۹٬۱۶۱ تنه نفوس لري. د فنوج ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۲ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د سيستان او بلوچستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
په پاکستان کې LGBT حقونه
پاکستان په رسمي ډول د اسلامي جمهوریت. خو په حقیقت کې، د پاکستان په پراخه سیکولر (غیر مذهبي). دا په عمده توګه انګليس د Saxon قوانین چې د بریتانیا څخه په ميراث پاتې شوي دي لري. زيات او زيات، پلوي (يا نمونې) د ازادۍ دي په هیواد کې د (زيات لیبرال). Globalization او ټولنیز زغم هم زیات شي. له دې امله، د عامه همجنس ګوندونو په هيواد کې پيل شوي دي، او د دغو ګوندونو د څو کلونو لپاره د یو شمیر اخیست شوي دي. د پاکستان د اساسي قانون نه په ځانګړې توګه د جنسي د موندنی او يا د جندر د هویت یادونه. په اساسي قانون په ځينو برخو چې ښايي د دغه LGBT د پاکستان د اتباعو د حقوقو اغیزه کوی.
اېرو ال-۳۹ الباتروس
ال-۳۹ الباتروس (په چکي ژبه کی:Aero L-39 Albatros) د جټ د مشق یوه پوځي الوتکه ده چی د پوځي پیلټانو د مشق کولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي. دغه الوتکه د پوځی هوایی عملیاتو لپاره هم کارېدلای سی.
تاریخ
د ال-۳۹ الوتکه په ۱۹۶۸ کال کی طرح شوه او لمړی الوتنه یی په ۴.۱۱.۱۹۶۸ کې عملی شوه. دغه الوتکه چی د ۱۹۷۰ کال څخه تر ۱۹۹۷ کال پوری جوړېده په ځانگری کی د وارشو ټرون د هوایی ځواکونو لپاره ټاکل کېده. په ۱۹۷۷ کال کی د ال-۳۹ الوتکې افغانستان ته صادر شوي. د افغانستان هوایی ځواک دال-۳۹ الوتکې د ۱۹۷۷ کال څخه تر ۲۰۰۱ کال پورې کاراوه.
سرچیتې
وېشنيزه:چېکي الوتکې
الپا کوندی
آلپا کوندي په انګلیسي Alpha Condé) زوکړه ۴ مارچ ۱۹۳۸م کال) د ګینه هیواد ولسمشر دی.
لویدیځ قزاقستان ولایت
لویدیځ قزاقستان په قزاقي Батыс Қазақстан облысы) په لاتیني West Kazakhstan Region) د قزاقستان هیواد په لویدیځ کې پروت ولایت دی.
په قرانکریم کی دعاګانې
که چیری صالح اولاد غواړی : رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ. ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
که چیری غواړی د شهادت په ډول سعادت درته په نصیب شی: رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
که چیری لوی مشکل او خفګان لری: حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
که چیری غواړی چی ته او اولاد دی لمونځ ګذاره اوسی: رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاةِ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاءِ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
که چیری غواړی چی میرمن او اولاد دی تا ته وفادار وی: رَبَّنَا هَبْ لَنَا مِنْ أَزْوَاجِنَا وَذُرِّيَّاتِنَا قُرَّةَ أَعْيُنٍ وَاجْعَلْنَا لِلْمُتَّقِينَ إِمَامًا ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
که چیری غواړی چی ښه کور او ځای ولری: رَبِّ أَنْزِلْنِي مُنْزَلًا مُبَارَكًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْمُنْزِلِين ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
که چیری غواړی چی شیطان همیشه ستا څخه لری وی: رَبِّ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزَات الشَّيَاطِينِ وَأَعُوذُ بِكَ رَبِّ أَنْ يَحْضُرُونِ. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
که د جهنم د عذاب څخه ویره لری: رَبَّنَا اصْرِفْ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
که چیری دا ویره درسره وی چی الله تعالی ستا اعمال نه قبولوی: رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
که چیری پریشانی لری: إنما أَشْكُو بَثِّي وَحُزْنِي إِلَله
د دعا په هیله شیراحمد "ځواک“
30 سپټمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
اردل ولسوالي
اردل ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان اردل)  د ايران د چهارمحال او بختياري ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د اردل ښار دی. دا ولسوالي ۴۸٬۸۸۰ تنه نفوس لري. د اردل ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د چهارمحال او بختياري ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
امام زُفر
د حنفي فقی یو امام وه.
ښه دوستان
ګوډ فلاز په انګلیسي Goodfellas په یوه واقیعی قیصه د لیکل شوی کتاب نه اخیستل شوی جوړ فیلم دی چې له ۱۹۶۰تر ۱۹۸۹ کلونو ترمنځ پیښه شوې. د فیلم مرکزی لوبغاړی مارتین سکورسیزی دی چې د هنری هیل د ژوند قیصه وړاندی کوی. هنری هیل په ماشومتوب لویه هیله دا وه چې ترڅو د مافیا غړی شي همدا وه چې خپل کور ته نږدی له یوه رستورانتی سره آشناشو
د میږي جرم
د_ميږي_جُرم! عجيبه ښکلي کيسه ابن قيم رحمه الله وايي د يوې ونی سیوري ته ناست وم يو مېږی مي وليد چي دلته نژدې روان و او غوښتل يې پروت د ملخ وزر له ځان سره يوسي کله چي د وزر په وړلو ونه توانيدی نو تېز لاړه غار ته ننوت له هغې خوا يې د مېږيانو لښکر را وویست کله چي دوی وزر ته نژدې شول ما وزر ترې را پورته کړ دوی ډېر وګرځېدل خو څه شی يې ونه موندی له ستړيا وروسته غار ته ننوتل خو يو مېږی لا ګرځېده, فکر کوم هماغه لومړی مېږی و ما هم وزر ورته کېښود ده چي وزر وليد بيا تېز لاړ خو دا ځل يې هلته ځنډ وکړ فکر کوم هغوی ته يې قناعت ور کاوه ځکه اول ځل يې خبره ريښتيا نه شوه خو دا وار د اول په څير ميږيان نه و بلکي لږ راووتل ما هم د ملخ وزر بيا پورته کړ دوی ډېر وګرځېدل ستړي شول او ولاړل خو يو مېږی بيا هم ګرځېده فکر کوم هماغه مېږی و چي دوی يې دوه ځله راوغوښتل ما بيا وزر مخي ته ورته کېښود کله چي يې وزر وموندی بيا په بيړه لاړی خو دا ځل بيخي ډېر وځنډېدی فکر کوم هغوی بيخي قناعت نه ورسره کاوه ځکه دا دوهم ځل و چي خبره يې دروغ شوه
دا وار اوه مېږيان ورسره راووتل ما هم د تېر په څير وزر ترې را واخيست هغوی ډېر وګرځېدل پوه شوم چي دوی هماغه ميږي ته ډېر په قهر شول پری را ټول شول او مېږی يې ټوټه ټوټه کړ, سر او پښې يې ترې بېلی کړې😰😰 (لا حول ولا قوة إلا بالله)
ما ددوی مخته وزر کېښود دوی چي وزر وموندی بيرته پر خپل ملګري را غونډ شول معلومېدل چي ډېر غمجن ول او  پر خپله کړنه سخت خواشيني وو خو وخت يې له لاسه وتلی وه
ابن قيم وايي سخت خفه شوم چي دا مي څه وکړل!؟😢 له پرېشانۍ څخه تنګ شوم او له خپل استاد ابن تيميه څخه مي وپوښتل چي ما خو داسي کار وکړ
هغه راته وويل تاته به الله تعالى بخښنه وکړي خو ګوره چي بل وخت داسي ونه کړې , او کومه کيسه چي دي وکړله نو سبحان الله پاکي ده هغه ذات لره چي ميږيانو ته يې هم د دروغو قباحت ښودلی او د دروغجن په سزا يې پوه کړي دي.
د مقدس ویټوس کليسا
د مقدس ویټوس کليسا (په چیکی: Katedrála svatého Víta, Václava a Vojtěcha) د درو غولو یوه لویه گوتی کلیسا، چیکی اشرافو او پاچو آرامځای، د لوی اسقف مقر او عبادتځای ده چی په پراگ کی په پراگ کلا کی پرته ده. دغه کلیسا د پراگ تر ټولو مشهوره مذهبی او تاریخی ودانی ده. دغه کلیسا د ۱۳۴۴ کال څخه تر ۱۹۲۹ کال پورې جوړیدله په دغی کلیسا کې ۲۱ عبادت خانې پرتې دی. د دغو عبادت خانو څخه یوه مشهوره عبادتځای ده چی د مقدس وینسی سلاس د عبادتځای په نوم یادېږي او په دی عبادت ځای کی د چېک پاچایی تاج ذخیره شوی دی. د مقدس ویټوس کلیسا دري برجونه لری. د هغو برجونو څخه سهیلی برج دی چی لوړوالی یی ۹۸ مترو دی او د باروک بام لری. په دی برج کی ۷ زنگونه نصب شوی دی. د هغو زنگونو څخه د زیکموند زنگ دی چی وزن یی ۱۳،۵ تنو ته رسېږی او د چېک د جمهوریت تر ټولو لوی او دروند زنگ دی.
تاریخ
د مقدس ویټوس کلیسا د جوړولو په ۱۳۴۴ کال کی د پاچا یان لوگزامبورگ په حضور کی پېل شو اور ماتهیاس آراس د معمارانو مشر انتخاب شو. ماتهیاس آراس په کلیسا کی ۹ عبادتخانې جوړې کړې. د ماتهیاس آراس تر وفات وروسته په ۱۳۵۲ کال کی یو ځوان معمار پتر پارلېږ د معمارانو مشر شو. پتر پارلېږ په کلیسا کی ښایسته د شبکو طاق او د وینسی سلاس عبادتځای جوړ کړ. په دی وخت کی د سهیلی برج د جوړولو هم پېل شو. د شاه لودویک یاگېلون د حکومت په وخت کی جرمنی معمار بينيډیکت ریت یوه لویه پاچایی عبادتځای جوړه کړه. د پتر پارلیږ تر وفات وروسته د کليسا د جوړولو کار وځنډېد د ۱۸۷۳ کال څخه تر ۱۸۹۹ کال پورې معمار یوسیف موسکېر د کلیسا نما جوړ کړ. د مقدس ویټوس کلیسا په ۱۹۲۹ کال کی د چکوسلوکیا د ولسمشر توماش گاریگ ماساریک په حضور کی تکمیل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د پراگ يادگارونه وېشنيزه:د پراگ کلا
1 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
ابراهیم کاسوری فوفانا
ابراهیم کاسوري په انګلیسي Ibrahima Kassory Fofana) زوکړه ۱۹۵۴م کال) د ګینه هیواد لومړی وزیر دی.
بهاولپور
بهاولپور د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 4,08,395 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 10م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
ژوپوهنه
ژوپوهنه (په انگرېزي: Zoology) يا د ژويو ژونپوهنه, د ژونپوهنې يوه څانگه ده چې د ژويو د سلطنت، د هغوی جوړښت، گبپوهنه، تدريجي بشپړتابه، ټولگی بندي، عادتونو او پر زمکې باندې د ټولو ژونديو او له منځه تلليو ژويو د وېش په اړه بحث او څېړنې ترسره کوي. دا يو تړنگنوم دی چې د ژوي او پوهنې له وييونو جوړ شوی.
نيمروز ولسوالي
نيمروز ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان نیمروز)  د ايران د سيستان او بلوچستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د اديمي ښار دی. دا ولسوالي ۴۸٬۴۷۱ تنه نفوس لري. د نيمروز ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د سيستان او بلوچستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
2 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
الماته
الماته ولایت په قزاقي Алматы облысы Алматинская область) په لاتیني Almaty Province) د قزاقستان هیواد اړوند یو ولایت دی.
هريړه
It is a deciduous tree growing to 30 m tall, with a trunk up to 1 m diameter. The leaves are alternate to subopposite in arrangement, oval, 7–18 cm long and 4.5–10 cm broad with a 1–3 cm petiole. The fruit is drupe-like, 2-4.5 cm long and 1.2-2.5 cm broad, blackish, with five longitudinal ridges.
There are many varieties such as:
سرچينې
‎
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:بوټي
3 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
امان الله ساپی
دوکتور امان الله ساپي (په انگرېزي: Amanullah Safai) هغه افغان دی چې د افغاني ادب په اړه یې په عربي ژبه لسگونه مقالې او کتابونه لیکلي دي. هغه پټه خزانه او د رحمان بابا دیوان عربي ته ژباړلي او چاپ کړي دي.
پېژندنه
دوکتور امان الله ساپی د کونړ ولايت د پېچ درې د شمونډ په کلي کې زېږېدلی دی. هغه خپلې لومړنۍ زده کړې په خپل هېواد کې کړې او د ۱۹۵۰ ز کال شاوخوا کې د مصر د قاهرې ښار ته د لوړو زده کړو په موخه تللی دی.
لوړې زده کړې
امان الله ساپي لوړې زده کړې د قاهرې په الازهر پوهنتون کې د عربي ژبې او ادبياتو په څانگه کې وکړې او پر ۱۹۵۶ ز کال يې نوموړی پوهنتون پای ته ورساوه او د عربي ژبې او ادبیاتو لیسانس يې ترلاسه کړ. تر دې وروسته يې هلته زده کړو ته دوام ورکړ. پر ۱۹۵۷ ز کال یې د تدریس یا ښوونې په رشته کې ديپلوم پای ته ورساوه. ځوان ساپي په دې بسنه ونه کړه، د الازهر د همدې پوهنځي څخه یې په ادبیاتو او کره کتنه کې پر ۱۹۷۱ ز کال ماسټري او پر ۱۹۷۹ ز کال کې يې د ادبیاتو او کره کتنې په څانگه کې دوکتورا واخیسته.
دندې
امان الله ساپی په مصر کې تر لوړو زده کړو وروسته هېواد ته راستون شو او د کابل پوهنتون د ادبیاتو او انساني علومو په پوهنځي کې يې تدریس پیل کړ. بیا مصر ته ولاړ او په قاهره کې یې د الازهر پوهنتون د انجونو په اسلامي پوهنځي کې تدریس وکړ.
تر دې وروسته یې د سعودي عربستان د جدې په ښار کې د ملک عبدالعزیز پوهنتون د ادبیاتو او انساني علومو په پوهنځي کې د ښووند (استاذ) په توگه کار پیل کړ چې د ژوند تر پایه په همدې پوهنځي کې ښووند وو.
15 می
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
امان الله ساپی
مړینه
نوموړی پر ۲۰۰۱ ز کال په سعودي عربستان کې موټر وواهه او ومړ. لوی الله دې ورته د نوموړي د خدمتونو په مقابل کې جنت فردوس ورکړي. امین.
ليکلي نښيرونه او ژباړې
خدای بښلي دوکتور ساپي د تدریس د سپیڅلې دندې تر څنگ تر دېرشو زیات کتابونه لیکلي او ژباړلي. له هغوی څخه يې يو شمېر دلته وړاندې کېږي:
۳- افغانستان او عربي ادب د وخت په اوږدو کې. (عربي ته ژباړه: افغانستان و الأدب العربي عبر العصور.) ۴- ابو الطیب المتنبي او خوشحال خان (دراسة ادبیة مقارنة). دا پرتلیزه لیکنه د سعودي عربستان د امام محمد بن سعود د اسلامي پوهنتون په مجله کې په کال ۱۹۹۴ ز د نومبر په گڼه کې د ۲۹۳ څخه تر ۳۴۳ مخونو کې چاپ شوې ده.
۶- د سید جمال الدین افغاني په اړه رښتیا او درواغ (عربي ته ژپاړه: السيد جمال الدين الأفغانى بين الحقيقة و الإفتراء). ۷- د شرق د ازادونکي (سید جمال الدین افغاني) د تاریخ خوشبویانې (عربي ته ژباړه: نفحات عن تاريخ السيد جمال الدين الأفغانى : منقذ الشرق.) ۸- بست او سیستان، تاریخي او ادبي ارزښت یې ( عربي ته ژباړه: بست و سيستان و أهميتها التاريخية و الأدبية) د ۱۹۹۱ ز کال چاپ. ۹- افغاني اسلامي ادب (عرلبي ته ژباړه: الأدب الأفغاني الإسلامي)، د ۱۹۹۶ ز کال کې چاپ.
۱۰- افغانيات .. خاطرې او نوښتونه (عربي ژباړه: أفغانیات .. خواطر و إبداعات). د ۱۹۹۵ ز کال چاپ. ۱۱- د نووي څلوېښتيز (له عربي څخه پښتو ته ژباړه). ليکوال: دا د مشهور اسلامي کتاب الأربعون النوویة چې څلوېښت حدیثونه په کې رانغاړل شوي پښتو ژباړه او شرح ده. ۱۲- کونړ: د اتلولیو او لومړي فتوحاتو خاوره، عربي ته ژباړه، (کونر أرض البطولات و أول الفتوحات)، ۱۰۶ مخونه لري او په ۱۹۹۰ ز کال کې چاپ شوی.
۱۳- شیخ شهید جمیل الرحمان( الشيخ الشهيد جميل الرحمن: موطنه- نشأته- دعوته). اوسیدنځای - ژوند- دعوت یې - دا کتاب په افغانستان کې د روسانو په مقابل کې د افغانانو د جهاد د مرحلې د یو رهبر او دیني عالم جمیل الرحمان بیوگرافي ده. دا کتاب ۳۵۸ مخونه لري او په ۱۹۹۵ ز کال کې چاپ شوی دی. د مصر د مكتبة الأسكندرية په کتابتون کې یې یوه نسخه شته دی.
۱۴- د اقبال په فلسفه کې د افغاني د فکر اغېزه (تأثیر فکر الأفغاني فی فلسفه إقبال) په دې کتاب کې خدای بښلي دوکتور امان الله ستاپي د اقبال لاهوري په فلسفه کې د سید جمال الدین افغاني د فکر په اغېزه لیکل کړي دي. دا کتاب ۸۱ مخونه لري او په ۱۹۹۵ ز کال کې چاپ شوی دی. د مصر د مكتبة الأسكندرية په کتابتون کې یې یوه نسخه شته دی.
۱۵- ضیاءالدین بن الأثیر ادیب، کره کتونکی او بلاغي (ضیاءالدین بن الأثیر ادیباً و ناقداً و بلاغیاً)، دا د عربي ادیب او ناقد په اړه چې د عراق د موصل په ښار کې په شپږمه هجري پېړۍ کې زېږېدلی وو، امان الله ساپي مفصله لیکنه کړې ده. ۱۶- په افغاني ژبه (پښتو) کې د عربي الفاظو قاموس (معجم الألفاظ العربية في اللغة الأفغانية ( البشتو ). دا کتاب د سعودي عربستان د امام محمد بن سعود د پوهنتون د ژباړې د یوې پروژې برخه ده چې دوکتور امان الله ساپي پرې کار کاوه. مخکې له دې چې دا کتاب خپور شي، دوکتور ساپی وفات شو او د چاپ چارې یې بل چا ته وسپارل شوې. لکه څنگه چې یې له عنوان څخه ښکاري، په کتاب کې هغه عربي الفاظ راټول شوي چې په پښتو کې تر اوسه کارول کېږي. (مالومه نه ده چې چاپ شوی او که نه).
۱۷- أفغانستان ... النور و النار.
۱۸- افغانستان ... رڼا او اور.
۱۹- الأدب و مذاهبه. ۲۰- ادبیات او مذهبونه یې (له عربي څخه پښتو ته ژباړه).
۲۱- أفغانستان و اللغة العربیة عبر العصور.
۲۲- افغانستان او عربي ژبه د وخت په اوږدو کې.
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
مراد علي صاحبزاده
مراد علي صاحبزاده يو افغان ديني عالم، د قرآن مفسر، ژباړونکی، ليکوال، شاعر او د نحوې او صرف منلی استاد ؤ چې په دغه برخه کې يې گڼ شمېر کتابونه ليکلي دي.
مخينه
مراد علي صاحبزاده په ۱۲۲۰ ق كال د ننگرهار ولايت د كامې په ولسوالۍ كې وزېږېد د هغه پلار ستر ستانه حضرت سيد عبدالرحمن السيلاني مشهور په فقير صاحب دى چې د كامې په ولسوالۍ كې ښخ دى او له همدې كبله د هغه ټبر ته د فقير صاحب د ورثې خطاب كېږي.
زده کړې
نوموړي خپلې زده کړې په خپل کاله کې د خپل پلار نه ترلاسه کړي، همدا راز يې ديني مدرسو کې خپلې دينې زده کړې پرمخ بېولي.
ليکلي آثار
حضرت مراد علي صاحبزاده ۱۴۷ كاله پخوا قرآن عظيم الشان په دوو ټوكو كې په پښتو ژبه وژباړه چې څو ځلي په كلكته او پېښور كې خپور شوى دى، برسېره پر دې حضرت مولانا ليكوال، شاعر او د نحوې او صرف پياوړى استاد چې د يو شمېر ترسره شويو څېړنو له مخې په دغو برخو كې د ۲۴ اثارو او تصانيفو خاوند دى.
دا هم وگورۍ
قيام الدين خادم
سرچينې
د مراد علي صاحبزاده په اړه ځينې نور مالومات
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه مفسرين وېشنيزه:پښتانه ليکوال
جورج اوروېل
اریک آرتور بلېر (زوکړه د ۱۹۰۳م کال د جون ۲۵مه – مړینه د ۱۹۵۰م کال د جنوري ۲۱مه)، په خپل لقب جورج اوروېل نامتو، انګلیسی رومان لیکونکی، مقاله لیکونکی، خبریال او منتقد وو. د هغه د کارونو ځانګړتیا روښانه نثر، ټولنیز نقد، له توتالیتاریزم سره مخالفت او له ډیموکراټیک سوسیالیزم څخه ملاتړ وه.
اوروېل ادبي نقد او شعر، افسانه او پولي‌میکل خبریالي تولید کړه. هغه د حیواناتو تمثیلې فارم (۱۹۴۵) ناول او د نولس سوه څلور اتیا دیستوپیاني رومان (۱۹۴۹) لیکلو له امله نامتو دی. د هغه غیر داستاني اثرونو کې، ویګان پییر ته سړک (۱۹۳۷)، د شمالي انګلستان صنعتي سیمه کې د کارګرې طبقې ژوند په هکله د هغه د تجربې مستند کول، او کاتالونیا ته درناوی (۱۹۳۸)، د اسپانیا کورنۍ جګړه کې د جمهوري خواه کنډک لپاره د هغه د سرتېري توب تجربو په هکله رپوټ (۱۹۳۶ - ۱۹۳۹) شامل دي، دې ټولو ته د سیاست او ادبیاتو، ژبې او کلتور په هکله د هغه د مقالو په توګه په کلکه درناوی کېږي.
د اوروېل اثرونه لا هم په عامه کلتور او سیاسي کلتور باندې اغیزمن دي او د «اوروېلي» صفت – چې توتالیتر او استبدادي ټولنیز چلندونه توصیفوي – د هغه ډېری نیولوژیزمونو لکه «مشر ورور»، «فکري پولیس»، «۱۰۱ شمېرې کوټه»، «خبرونه»، «د حافظې سوری»، «دوه ګونی فکر»، او «فکري جرم» په څېر د انګلیسې ژبې یوه برخه ده. په ۲۰۰۸م کال کې، ټایمز ورځپاڼې جورج اوروېل «له ۱۹۴۵م کال راهیسې ۵۰ غوره بریټانیایي لیکوالانو» په منځ کې دوهم کس په توګه وټاکه.
لومړني کلونه
په ۱۹۰۴م کال کې، آیډا بېلر له خپلو اولادونو سره د آکسفورډ شایر په هنلي – آن – ټایمز کې مېشت شوه. اریک د خپلې مور او خوندو په منځ کې لوی شو او د ۱۹۰۷م کال په منځ کې له لنډې لیدنې پرته، تر ۱۹۱۲م کاله یې خپل پلار ونه لید. اریک په پنځه کلنۍ کې د ورځني هلک په توګه په هنلي - ټوماس کې خانقاه ښوونځي ته ولېږل شو، چېرته چې مارجوري هم حاضره وه. دا یوه رومي کاټولیک خانقاه وه چې د فرانسوي اورسولین راهبانو لخوا اداره کېدله. مور یې غوښتل چې هغه دولتي ښوونځي کې زده کړه وکړي، خو کورنۍ یې د فیس ورکولو توان نه درلود. بېلر د آیډا بېلر ورور چارلز لیموزین سره د ټولنیزو اړیکو له لارې، په ختیځ ساسکس، د ایستبورن په سنټ سیپریان ښوونځي کې د زده کړو بورسیه ترلاسه کړه. د ۱۹۱۱م کال سپټمبر رارسېدو سره، هغه د پنځو نورو کلونو لپاره په دې ښوونځي کې پاتې شوه او یوازې په رخصتۍ کې به کور ته تلو. که څه هم هغه د فیس کموالي په هکله په څه نه پوهېده، خو «ډېر ژر یې پام شو چې هغه له یوې غریبې کورنۍ څخه دی». بېلر له ښوونځي څخه کرکه لرله او څو کاله وروسته یې هلته د «خوښۍ همداسې وي» په نوم یوه مقاله ولیکله، چې د هغه له مړینې وروسته هلته خپره شوه. په سنټ سیپریان کې، بېلر د لومړي ځل لپاره له سیریل کانولي سره اشنا شو، څوک چې یو لیکوال شو او چا چې د Horizon مجلې مدیر په توګه، د اوروېل ګڼې مقالې خپرې کړې.
له لومړۍ نړیوالې جګړې مخکې، کورنۍ د آکسفورډشایر شیپلیک ته کډه وکړه، چېرته چې اریک د بوډیکوم کورنۍ، په ځانګړې توګه د هغوی لور جاسینټا سره ملګری شو. کله چې هغوی د لومړي ځل لپاره لیدنه وکړه، هغه په یوه کرونده کې په خپل سر باندې ولاړ وو. هغه د دې پوښتنې په ځواب کې چې ولې داسې وشول، وویل: «له دې نه چې پورته لاړ شئ که په خپل سر ودرېږئ لا ډېر درته پام کېږي.» جاسینټا او اریک شعر لوسته او لیکه او هیله یې لرله چې نامتو لیکوالان شي. هغه وویل چې کېدای شي چې د اچ جي وېلز د مډرن ښارګوټي په بڼه یو کتاب ولیکي. په دې دوره کې، هغه د جاسینټا له خور او ورور سره له ډزو کولو، کب نېونې او د مرغانو تماشا نه خوند اخیست.
کله چې بېلر په سنټ سیپریان کې وو، دوه شعره یې ولیکل چې د هنلي او سوېلي آکسفورډشایر په ولایتونو کې خپاره شول. هغه له کانولي وروسته د هارو تاریخ په ډالۍ کې دوهم ځای خپل کړ، د هغه کار د ښوونځي بهرني ممتحن لخوا وستایل شو او د ویلینګټون او اېټون بورسیه یې ترلاسه کړه. خو د اېټون تحصیلي بورسیې په لړلیک کې د ځای لپاره تضمین نه وو شوی، او هیڅ یو هم ژر د لاسرسۍ وړ نه وو. هغه پرېکړه وکړه چې د ۱۹۱۶م کال تر ډسمبره په سنټ سیپریان کې پاته شي، ترڅو چې په اېټون کې ورته یوځای برابر شي.
په جنوري کې، بېلر په ویلینګټون کې، چېرته چې هغه د پسرلي سمسټر تېر کړل، وټاکل شو. د ۱۹۱۷م کال په مې میاشت کې په اېټون کې د پاچا څېړونکي په توګه یو ځای د لاسرسۍ وړ شو. په هغه وخت کې کورنۍ د ناټین هېل دروازې په مال چمبرز کې ژوند کاوه. بېلر د ۱۹۲۱م کال تر ډسمبره په اېټون کې پاتې شو، او ړ ۱۸ کلنۍ او ۱۹ کلنۍ عمر کې په نیمه لار کې یې هغه ځای پرېښود. بېلر جاسینټا ته وویل چې ویلینګټون «وحشیانه» وو، خو هغه وویل چې اېټون کې «علاقه مند او خوښ» وو. د هغه اصلي ښوونکی اې اس اف ګاو، د کمبریج د ټرینیټي کالج غړی وو چې د خپل کار په وروستیو کې یې هم هغه ته مشوره ورکړه. بېلر په ځانګړې توګه د آلډوس هاکسلي لخوا فرانسوي ژبه زده کړه. اسټیون رانسیمن، چې په اېټون کې له بېلر سره وو، یادونه وکړه چې هغه او د هغه ملګرو د هاکسلي ژبنیز استعداد څخه ستاینه کوي. سیریل کالوني د بېلر پسې ایټون ته لاړ، خو له دې امله چې هغوی په بېلابېلو کلونو کې وو، له یوبل سره یې اړیکه نه لرله.
سايکس-پيکوټ تړون
سايکس-پيکوټ تړون د انګليستان او فرانسې تر منځ د روسي سترواکۍ او د ايټاليا پاچاهۍ يا سلطنت په خوښه د ۱۹۱۶ ز کال يو پټ تړون و، چې موخه يې د دواړو هېوادونو تر منځ په دوه اړخيز ډول د عثماني سترواکۍ په وروستي وېش کې تر نفوذ لاندې د هوکړه شويو سيمو او واک مشخص کول وه.
دا تړون د هغه ژمنې پر بنسټ و چې درې ګوني تړون “Triple Entente” به د لومړۍ نړيوالې جګړې پر مهال د عثماني سترواکۍ په ماتولو کې بریا تر لاسه کوله او د پټو تړونونو د لړۍ يوه برخه يې جوړه کړه، چې د يادې سترواکۍ د وېش په اړه يې فکر کاوه. د تړون لامل لومړنۍ خبرې اترې د ۱۹۱۵ ز کال د نومبر د ۲۳ او د ۱۹۱۶ زکال د جنورې د ۳ نېټې تر منځ وشوې، چې په همدې نېټه برتانوي او فرانسوي سياسي استازو مارک سايکس “Mark Sykes” او فرانکويس جورجس-پيکوټ “Francois Georges-Picot” د نارسمي ليک د يوې هوکړې لومړني ګامونه پورته کړل. ياد تړون د ۱۹۱۶ ز کال د می پر ۹ او ۱۶ نېټو د دوی اړوند حکومتونو له لورې تصويب شو.