معاصره_دوره_کې_د_بشر_حقونه
دریم مطلب: دفکر ضمیر اودین ازادي:
دارنګه په سورت فاطر ۳۹ ایت کې الله ج فرمایی. ژباړه : هماغه ذات چې تاسي په ځمکه کې خلیفه ګرځولي یی اوس چې هرڅوک کافرکیږي دهغه دکفر وبال په هغه دی داچې له قراني ایتونو څخه داسلام تګلاره څرګنده شوه او هغه څه ډاکیزه شو چې ددین ضمیر اوفکرپه هکله تر فرد پوري تړاو لري اوهمدارنګه دمرتد سزا معلومه شو ه خو قراني ایتونوکې دمرتد سزا داخرت سخت عذاب دی خوپه سنتو کې دمرتدسزا دوژنې حد ټاکل شوي دي.چې ددی علت داسلام په لومړیو وختونو کې یهودو داسلام پر ضد توطیي اودسیسي جوړولي دوی داسي مهال مدیني ته مخه کړه چې دهغه ښاراوسیدونکوټولو اسلام منلي وه. په دي وخت کې دوی دمسلمانانو دخنثئ کولو له پاره بیلابیل دسیسي او توطیی جوړی کړي یوشمیر به یی په اسلام کې داخل شو بیا به بیرته ورڅخه وګرځیدل ترڅو نور مسلمانان په شک کې واچوي په تیره بیا هغه مسلمانان چې نوي اسلام منلې وه او هغو ته دخپلو معتقداتو په اړوند شکونه پیداکړي .ددی ترڅنګ به یی دمسلمانانو له حالاتو څخه ځانونه خبرول اودهغو پټ ځایونه به په نښه کول اوبیا به دغه معلومات دښمن ته ورکول. دوي په دي متفق شول چې ورځي په لومړیو وختونو کې ایمان راوړه خودورځيړپه پای کې به بیرته دغه دین نه ګرځیدل. چې په دی اړه الله (ج) په سورت آل عمران ۷۲ ایت کې فرمایی. ژباړه : له اهل کتابونه یوډله وایی چې ددی پیغمبر پر منونکو چې نازل شویدي پر هغه سهار ایمان راوړئ اوماښام ورڅخه انکار وکړئ .ښایی په دي دسیسه کې داخلک له خپل ایمان نه واوړي. دارنګه بیا په سورت نساء په ۸۱ ایت کې فرمایی ژباړه : هغو په خوله وایی مونږ فرمانبرداره یو خوکله چې ستا له څنګ نه لری کیږي نوهغو یوه ډله دشپي له مخې سره راټولیږي  ستا دخبرو خلاف مشورې کوي همدارنګه په سورت نور په ۴۷ ایت کې دمنافقانو دصفاتو په اړه فرمایی .• ژباړه : دوی وایی چې موږ پر الله (ج) او پیغمبر باندي ایمان راوړی او مونږ اطاعت منلي دی خو له دی نه وروسته له دوی څخه یوه ډله له اطاعت نه مخ اړه وي دغسي خلک هیڅکله مومنان نه دي. نودمقدسو سنتو پر وړاندي ددغه دسیسو دشنډولو بله لاره هغه مهال نه وه اودوی غوښتل په دی توګه داسلامي دولت په بشپړه توګه ختم کړي او دوهم داچې دوی لومړی وعده کوله اووروسته داسلامي دولت سره ستر خیانت کاوه نوددی په مقابل کې باید سزا لیدي وه ځکه دایوډول فتنه وه چې غوښتل یی داسلامي دولت جرړی له بیخه وباسي .الله د البقري په سورت په ۱۹۱ ایت کې فرمایی  ژباړه : فتنه له قتل یاوژنې نه ډیره بده ده لومړې جز : دکاراوعمل ازادي په اسلام کې دکار اوکسب له پاره پوره ازادي ورکړي ده .چې کار اوکسب کول یوشریف عمل دی خوپه دي شرط چې دغه کار اوکسب مشروع اوجایز وي اسلام انسانان کار اوکسب ته تشویقوي الله په الجمعه ۱۰ ایت کې فرمایی  ژباړه : هر کله چې ادء کړي شي لمونځ دجمعې پس خواره شئ تاسي په ځمکه کې (کاروکړه ) ته که لری اواولټوی تاسې له فضل دالله تعالی نه په اسلام کې هرچا لره داحق ورکړل شوي چې دخپلي خوښي په اساس کاروکړي هغه که تجارت وي او یاهم صناعت ،زراعت اومالداري وي خوپه دي شرط چې دسور خورئ ،جعل کارئ ،او احتکار نه په کې ځان وساتي الله ج په سورت النساء ۵ ایت کې فرمایی. • ژباړه : مه سپارئ تاسي بي عقلانوته مالونه خپل هغه چې ګرځولي الله دپاره دتاسي سبب دګذران دپورته ایت شریف نه معلومه شوه چې الله ج هغه ته هدایت کي کوم چې په خپل مال کې غلط تصرف کوي اوداسلام داساساتو مطابق خپل مال نه مصرفوي .همدارنګه کوم مال چې دحلالي او مشروع لاري نه لاسته راغلي وي په مصرف کې باید داعتدل څخه کارواخیستل شي. دویم جز : درایی اوفکر ازادي : په اسلامي شریعت کې دهرشخص درایی اوفکرازادي لري. فکرازادي دانساني حیثیت ساتونکي اوداسلامي فرایضو دادء کولو له پاره ترهرڅه ضروري ده .دمثال په ډول په ښو چارو باندې امر کول اوبدوچارو نه منع کول په اسلامي شریعت کی ډیر ستر فرض دی.داهلته کیدای شي چې هرڅوک فکر ازادي ولري الله په سورت ال عمرن ۱۰۴ ایت کې فرمایی. • ژباړه: ستاسو له ډلې دی خامخا یوه ډله (داکاروکړي) چې په ښو امروکړي اوبدو څخه خلک واوړوي اوهمدوی بریالي دي.