cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
رابرټ اي. هوارډ
د ژوند لومړني کلونه
د هوارډ د ځوانۍ پر مهال د هغه د مور او پلار اړیکو په شلېدو پیل وکړ. د هوارډ کورنۍ له هغو پیسو سره ستونزه لرله چې ګمان کېده د چټکې-بډاینې په برنامو کې د اسحاق هوارډ له پانګه اچونې سره لا هم د خرابۍ لور ته ولاړه. هېستر هوارډ، په عین حال کې، په دې باور شوې وه چې له ځان څخه یې د ښکته چا سره واده کړی دی. دغې جوړې ډېر ژر په فعال ډول جنګونه کول. هېستر نه غوښتل چې اسحاق د دوی له زوی سره هېڅ کار ولري. هغې د دوی د زوی په فکري وده باندې يو په ځانګړې بڼه پیاوړی اغېز درلود. هغې د خپل ژوند لومړني کلونه د خپلو بېلابېلو ناروغو خپلوانو سره په مرسته کې تېر کړي دي چې په دې پروسه کې په نري رنځ اخته شوې ده. هغه خپل زوی ته د شاعرۍ یوه ژوره مینه ور القا کړه، چې هره ورځ به یې شعر لوست او د لیکلو په هلو ځلو کې یې په نه ستړې کېدونکې توګه د هغه ملاتړ کاوه.
وروسته نورو تجربو د هغه په نثر کې نفوذ وکړ. که څه هم هغه د لوست او زده کړې مینوال و، اما ښوونځی یې یو محدودیت باله او د داسې یو چال له لرلو څخه یې کرکه درلوده چې یو څوک په هغه باندې واکمن وي. د زورواکو د تماشې او له هغوی سره د مخامخ کېدو تجربو، په نړۍ کې د دښمنانو او شر هر اړخیز شتون راڅرګند کړ او د هغه له خوا د بدني پیاوړتیا او ځواکمنتیا د زده کړې لامل شوې. هوارډ د سیمه ییز ډاکتر د زوی په توګه، په کروندو او د نفتو په ساحو کې د پېښو له کبله، او ورسره د نفتو له چټکې ودې سره د تړاو درلودونکو مخ پر زیاتېدونکو جنایتونو له امله، وخت ناوخته د خطرونو او تاوتریخوالیو شاهد و. د وسله والو نښتو، پرته له محکمې وژنو، دښمنیو، او د سور پوستو د یرغلونو لومړی لاس کیسو د نړۍ په اړه د هغه ځانګړي تکزاسي کلک لیدلوري وده ورکړه. سپورتونه، په ځانګړې توګه بوکسېنګ، په یو ولوله یي کسب باندې بدل شول. په هغه وخت کې بوکس، په هېواد کې له اوس څخه د زیات کلتوري نفوذ سره، د تر ټولو ډېرو پلویانو لرونکی سپورت و. جېمز جي. جېفریز، جک جانسن، باب فیتزسیمونز او راوروسته جک دمپسي هغه نومونه وو چې ده ترې د هغه کلونو په ترڅ کې الهام واخیست او د ټولو زورورو نارینه سیالیو مینه وال شو.
لومړنۍ لیکنې
حریصانه لوستنې ورسره د نثر د لیکلو لپاره طبیعي استعداد او د ښوونکو هڅونې، په هوارډ کې د یو مسلکي لیکوال کېدو لېوالتیا رامنځته کړه. هغه له نهه کلنۍ څخه د کیسو لیکل پیل کړل، چې یادې کیسې تر ډېره د تاریخي افسانو نکلونه وو چې په ویکینګ، عربو، جنګونو او د وینې په تویولو باندې متمرکز وو. نوموړي هغه لیکوالان یو پر بل پسې کشف کړل کومو چې د هغه وروستني اثار تر خپلې اغېزې لاندې راوستل: لکه د جک لندن او د هغه د بیا زیږون او د پخوانیو ژوندونو کیسې روېر ستوری (The Star Rover) (۱۹۱۵ز کال)؛ د رډیارډ کیپلینګ د نیمې قارې د عجایبو نکلونه؛ د توماس بولفینچ له خوا راټول شوي تخیلي نکلونه. هوارډ د خپلو ملګرو له خوا خدای پال (ائېډېټیک-eidetic) بلل کېده، او هغوی یې په اسانۍ سره د اشعارو د اوږدو دستو له یو یا دوه ځله لوستلو وروسته د ده د حفظ کولو وړتیا ته هک او حیران کړل.
په ۱۹۲۰ز کال کې، د فبرورۍ په ۱۷مه نېټه د کراس پلېنز په محدوده کې د وېسټال په څا کې نفت راووتل او کراس پلېن د نفتو د چټکې ودې په ښارګوټي باندې بدل شو. په زرګونو خلک یاد ښارګوټي ته د نفتو په شتمنۍ پسې راغلل. نویو کاروبارونو له سره ظهور وکړ او د جرمونو او جنایاتو میزان لوړ شو. د کراس پلېنز نفوس په چټکۍ سره له ۱۵۰۰ څخه ۱۰۰۰۰ ته وخوت. یاد ښارګوټی له حد نه د زیات ازدحام څخه پکو شو، د موټرونو تګ راتګ خام سړکونه تخریب کړل او جرم او جنایت اوج ته ورسېد اما دې ښارګوټي خپله نوې شتمني د یو نوي ښوونځي، د یخ د توليد د یوې کارخونې او د نویو هوټلونو په ګډون په مدني پراختیا کې ولګوله. هوارډ له چټکې ودې څخه کرکه لرله او هغه خلک به یې چې ورسره هممهاله راغلل، توهینول. هغه د نفتو د چټکې ودې په اړه کوم تمایل نه درلود، ځکه چې هغه د نوموړي د ژوند د لومړنیو کلونو د دوامدارو سفرونو لامل ګڼل کېدل، اما دغې موضوع له دې امله چې د نفتو په چټکې ودې باندې یې اغېزه درلوده، شدت وموند.
اورینبورګ اوبلاست
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
اورینبورګ ولايت د روسیې یو اوبلاست ( ولايت ) دی چې په روسیه کې موقعیت لري.
سرچينې
<references group="" responsive="1"> وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي وسلې وېشنيزه:روسي ښارونه
د استراليا اقتصاد
استراليا یو پرمختللی هېواد دی چې د مخلوط بازار اقتصاد لري. تر ۲۰۲۱ز کال پورې، استراليا د اسمي جي ډي پي (کورنی ناخالص تولید) له نظره ديارلسم ستر ملي اقتصاد و، د پي پي پي پر بنسټ تنظیم شوي جي ډي پي له نظره اتلسم ستر هېواد، د توکو د صادرولو پر بنسټ پنځه ويشتم ستر هېواد او د توکو د واردولو له نظره شلم ستر هېواد و. استراليا په پرمختللې نړۍ کې، د ۲۰۱۷ز کال د مارچ مياشتې په مالي ربعه کې د تر ټولو اږدې پرله پسې «جي ډي پي» ودې تاريخ لري. دا په استراليا کې دتخنيکي سوړبازارۍ (د منفي ودې دوه پرله پسې ربعې) څخه وروسته يو سل او درېيمه ربعه او شپږ ويشتم کال و. د ۲۰۲۱ز کال د جون تر مياشتې د دې هېواد «جي ډي پي» ۱.۹۸ تريليونه استراليايي ډالره اټکل شوې وه.
د استراليا په اقتصاد کې د دې هېواد د چوپړتياوو برخه پياوړې ده، کومې برخې چې په ۲۰۱۷ز کال کې د دې هېواد ۶۲.۷٪ جي ډي پي جوړوله او د دې هېواد د کارګر ځواک ۷۸.۸٪ پکې په کار بوخت و. استراليا د طبيعي سرچينو د مجموعي اټکل له مخې لسم لوړه درجه ځای لري چې په ۲۰۱۷ز کال کې يې ارزښت ۱۹.۹۸ تريليونه امريکایي ډالرو ته رسېد. په ۲۰۰۹-۱۰ز کال کې د کان کيندنې د لوړې کچې پر مهال، د کان کيندنې صنعت اضافه شوی مجموعي ارزښت يې د جي ډي پي ۸.۴٪ و. سره له دې چې په وروستيو کې د کان کيندنې په برخه کې کمښت راغلی، د استراليا اقتصاد بيا هم پياوړی او ثابت پاتې شو او له ۱۹۹۱ څخه تر ۲۰۲۰ز کال يې کوم ډول سوړبازاري نه ده تجربه کړې.
د استراليا اقتصاد د ختيځې او سويل ختيځې اسيا له هېوادونو سره پياوړی تړاو لری، کوم چې د « ASEAN Plus Three» (APT) په نوم هم پېژندل کېږي، په ۲۰۱۶ز کال کې يې له دې هېوادونو سره د صادراتو کچه ۶۴٪ وه. په ځانګړي ډول چين په ستر توپير سره د استراليا د صادراتو او وارداتو شريک دی. دا هېواد همدا راز له ASEAN، کاناډا، چيلي، چين، سويلي کوريا، ماليزيا، نيوزيلينډ، پيرو، جاپان، سينګاپور، تايلينډ او متحده ايالاتو سره د ازادې سوداګرۍ تړونونه هم لري. له نيوزيلينډ سره « ANZCERTA » تړون د  نيوزلينډ له اقتصاد سره په ګډېدو کې زياتوالی راوستی او په ۲۰۱۱ز کال کې يوه طرحه موجوده وه چې تر ۲۰۱۵ز کال يو واحد استراليايي بازار جوړ کړي.
شلمه پېړۍ
د ۱۹۰۱-۲۰۰۰ز کلونو مودې لپاره د استراليا په کلني ډول د منځنۍ کچې «جي ډي پي» اندازه ۳.۴٪ وه. د ډېرو ګاونډيو سويل ختيځ اسيايي هېوادونو په خلاف د خپلواکۍ پر لور جريان په پرتليز ډول سوله ييز و او په همدې بنسټ يې پر اقتصاد  او د ژوند پر معيار د پام وړ منفي اغېز نه درلود. د ۱۹۲۰ز لسيزې پر مهال وده خپل اوج ته ورسېده، ورپسې په ۱۹۵۰ او ۱۹۸۰ز لسيزو کې وده پر مخ ولاړه. خو له بلې خوا د ۱۹۲۰ز لسيزې وروستۍ د ۱۹۲۰ز، ۱۹۳۰ز لومړۍ، د ۱۹۷۰ز او ۱۹۹۰ز لسيزې د بحران ښکار وې.
اقتصادي ازادي
د ۱۹۸۰ز لسيزې له لومړيو څخه راپدېخوا، د استراليا اقتصاد وخت په وخت له اقتصادي ازادۍ څخه تېر شوی. په ۱۹۸۳ز کال کې،  استراليايي ډالر عام کړای شو او مالي قيودات لرې کړای شول، دا مهال «باب هاک» لومړی وزير و، خو دا چاره په بنسټيز دول د خزانې د وزير «پال کيټنګ» له خوا پر مخ یوړل شوه.
د ۱۹۹۰ز لسيزې د لومړيو سوړبازاري
د ۱۹۹۰ز لسيزې په لومړيو کې سوړبازاري د ۱۹۸۷ز کال د اکتوبر مياشتې له «بليک منډی» (په دې ورځ د ونډو بازار په ناڅاپي دول سقوط کړی و) وروسته په تېزۍ سره مخ په وړاندې راغله، لامل يې په غېر معمولي ډول د ونډو بازار سقوط و، د کوم له امله چې د «ډاو جونز» په صنعتي اوسط ۲۲.۶٪ وغورځېد. دا سقوط، کوم چې د ۱۹۲۹ز کال د ونډو بازار له سقوط څخه لوی و، نړيوال اقتصاد وکولای شول په غوره طريقې سره يې سمبال کړي او د ونډو بازار په تېزۍ سره بېرته ورغېد. خو په شمالي امريکا کې، د لرګيو سپما او د پورونو صنعت له زوال سره مخ شو، د کوم په پايله کې چې د سپما او پور بحران منځ ته راغی، کوم چې د متحده ايالاتو د ميلیونونه وګړو سوکالي له ګواښ سره مخ کړه. له دې وروسته سوړبازارۍ د استراليا په ګډون په ډېرو هغو هېوادونو اغېز وکړ چې له متحده ايالاتو سره په اړيکه کې وو. «پال کيټينګ»، څوک چې هغه مهال د خزانې مسئول و، مشهوره ده چې دې سوړبازارۍ ته يې په دې توګه اشاره وکړه چې «هغه سوړبازاري چې استراليا بايد ورسره مخ شوی وای». د سوړبازارۍ پر مهال، «جي ډي پي» کې ۱.۷٪، په روزګار کې ۳.۴٪ کمښت راغی او بې روزګارۍ کچه له ۱۰.۸٪ څخه لوړه شوه. په هر حال، سوړبازارۍ د اوږدمهالي پړسوب د اندازې د تمې په کمولو کې مرسته وکړه او استراليا په ۱۹۹۰ز لسيزې څخه تر اوسه پورې د تر ټولو کم پړسوب چاپيريال ساتلی دی (پړسوب يا د پيسو پړسوب چې انفلاسيون يې بولي، هغه حالت دی چې د پيسو ارزښت کم شي، په ډېرو پيسو کم توکي رانيول کېدای شي، په عادي اصطلاح کې يې د قيمتۍ يا ګرانۍ په توګه بللای شو).
کان کيندنه
د کانونو راسپړلو د استراليا په اقتصادي وده کې زياته ونډه درلودلې، په ۱۸۴۰ز کال کې د سرو زرو د لټون لپاره له زياتو هلو ځلو نيولې بيا تر نن ورځې پورې. د څارويو ساتنې او کان کيندنه کې د لوړې ګټې فرصتونو په زیاته اندازه برتانوي پانګې خپل ځان ته راجلب کړې، په داسې حال کې چې د ترانسپورت، مخابراتو، او ښاري زېربناوو لپاره له ډېرو دولتي لګښتونو څخه مرسته ورسېده، کوم چې همدا راز تر ډېره بريده په برتانوي مالي تمويل متکي و. څومره چې اقتصاد پراخېدو، په زیاته پيمانه کډوالۍ د مزدورانو مخ په زیاتېدو غوښتنه پوره کړه، په ځانګړي ډول په ۱۸۴۰ز کال کې په ختيځو سيمو کې د مجرمانو د نقل او حرکت له پای ته رسولو وروسته. د استراليا د کان کيندنې کارونو په پرله پسې ډول اقتصادي وده خوندي کړه او لويديځې استراليا په ۱۹۶۰ او ۱۹۷۰ز لسيزو کې د خامې وسپنې او سرو زرو له کانونو څخه زیاته ګټه پورته کړه، کوم چې د لوېديځې استراليا په مرکز او تر ټولو زيات نفوس لرونکي ښار «پرت» او همدا راز نورو سیمه يیزو مرکزونو کې د کليوالي ابادۍ او توکومصرفول زيات کړل.
نړيوال مالي بحران
نړيوال بانک تمه درلوده چې په ۲۰۱۱ز کال کې به د استرالیا د جي ډي پي وده ۳.۲٪ او په ۲۰۱۲ز کال کې ۳.۸٪ وي. د ۲۰۱۱ز کال په څلورمه ربعه کې اقتصاد ۰.۴٪ پراخه شو او د ۲۰۱۲ز کال په لومړۍ ربعه کې ۱.۳٪ پراخه شو. کال په کال د ۴.۳٪ ودې راپور ورکړل شوی و.
د ۲۰۱۲ز کال کې د پيسو نړيوال صندوق وړاندوينه کړې وه چې په راتلونکو دوه کلونو کې به استراليا د نړۍ په کچه تر ټولو ښه فعاليت ښودونکو سترو پرمختللو اقتصادونو څخه وي؛ د استراليا د حکومت د خزانې وزارت وړاندوينه کړې وه چې «په ۲۰۱۲ کې د ۳.۰٪ او په ۲۰۱۳ کې د ۳.۵٪ ودې وړاندوينه کېدای شي»، د ۲۰۱۲ز کال د اپريل په مياشت کې د استراليا ملي بانک د استراليا لپاره د خپلې ودې وړاندوينه له ۳.۲٪ څخه کمه او ۲.۹٪ کړه، او «جی پي مورګن» د ۲۰۱۲ز کال د مۍ په مياشت کې د خپلې ودې وړاندوينه په ۲۰۱۲ کال کې د پخوانۍ وړاندوينې ۳.۰٪ څخه کمه او ۲.۷٪ کړه، همدا راز د ۲۰۱۳ز کال لپاره يې خپله وړاندوينه له ۳.۳٪ څخه کمه او ۳.۰٪ کړه. د ۲۰۱۲ز کال د اګست په مياشت کې « Deutsche Bank» او د ۲۰۱۲ز کال په اکتوبر کې « Société Générale»، خبرداری ورکړ چې په ۲۰۱۳ز کال کې په استراليا کې د سوړبازارۍ خطر شته.
مليالم سينما
يانې د مليالم ژبې ويوونکي او فلم جوړوونکي په کيرالا ايالت کې استوګن دي. وېشنيزه:هندي فلمونه وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:مليالم ژبه وېشنيزه:مليالم سينما
لکي ژبه
لکي ژبه د ایران د شمال لوېدیځې څانگې او کوردي ژبو څخه یوه ده        ]            دا د ایران په لویدیځ کې عام دی. شاوخوا یو نیم ملیون څخه تر دوه ملیونو پورې خلک په دې ژبه د خپلې مورنۍ ژبې په توګه خبرې کوي ( ۲۰۱۴ ). د لرستان ولایت د حکومتي چارواکو په غوښتنه، لکی ژبه د ۲۰۱۶ کال په اګست میاشت کې د یوې خپلواکې ایراني ژبې په توګه ثبت شوه. په اوسنۍ لیکي ژبه کې د اوسنۍ ژبې ځینې کلمې، اصطلاحات او کلمې په لږو بدلونونو سره عام او معمول دي. د لکی ادب له شعرونو، متلونو ، تمثیلونو ، افسانو څخه ډک دی او ډیری کلمې او جملې یې نثري وزن لري، له دې توپیر سره چې د لکي شعر تل ۱۰ نحوي لري، خو کله کله ۸ او ۱۲ توري لري. لکۍ ژبه او ادب له جدي زیان او هېرېدو سره مخ دی. په لکی ژبه کې یو واحد ليکدود نشته. د لکی ژبې کارپوه، شاعر او څېړونکی عبدالعلی میرزانیا وایی: د لکی کلمې د هېرېدو له خطر سره مخ دی، چې دې لرغونې ژبې ته د زیان رسولو لپاره جدی خبرداری دی. د لکي ژبې د اکثرو ماشومانو ژبه فارسي ده.
نسب
دهخودا د لیکي په اړه وايي: «د لکي کوردان په لرستان کې اوسیږي او ښه جوړ او پیاوړي دي. د دوی رنګ غنم دی او ویښتان یې تور یا تور نسواري دي. هغه د لکی ژبی په اړه هم لیکی: "د کرد ژبی یوه ژبه ده چی د هرسین او د هغه د ولایتونو خلک وایی." ستر اسلامي پوهنغونډ هم لاکي د کردانو د ژبې یوه ژبه ګڼلې ده. ځینو ژبپوهانو لیکي د جنوبي کردانو په څانګه کې طبقه بندي کړې ده. جویس بلیو په دې باور دی چې د کردانو سویلي ډله د ډیرو متضادو ژبو څخه جوړه ده، چې د هغې په منځ کې موږ کولی شو د کرمانشاهي ژبو ، سنجابي ژبو، کلهاري ژبو، لیکي ژبو، الیمي ژبو او داسې نورو یادونه وکړو. خو په دې وروستيو کې ځينو ژبپوهانو په دې مسله کې يوه نوې تګلاره پيل کړې ده چې د دې ډول طبقې په اړه مبهم دي. فرامرز شاهسوري لیکي ژبه په شمال لویدیځ کې د ایراني ژبو یوه خپلواکه څانګه ګڼي چې له کرد او لوری څخه جلا ده. محمد دبیر مغادام په خپل کتاب کې د ایراني ژبو د طبقه بندي په اړه لیکي یوه خپلواکه ژبه او له کرد او لوری څخه جلا بللې ده.
د سویلي کوردانو ژبو کې د کرمانشاه کوردان په ولايتونو کې ډېرې انفرادي او بېلابېلې ژبې شاملې دي لکه ( کرمانشاهي ، کلهاري ، لیکي ، سنجابي ، فیلي ) ایلام او لورستان د ایران په لویدیځ او د عراق په ختیځ کې پراته دي.
ځینو ژبنیو منابعو د لوېدیځ ایراني ژبو له څانګې څخه د کردي ژبو په څانګه کې لکی ځای نیولی دی. ویلیم فریلي لیکي د لوري ژبې یوه څانګه ګڼي.
صفتونه
ځینې په دې باور دي چې د لاکي اصلي ګرامري جوړښت او فعلونه "د نورو کردي ژبو په څیر" په شمال لویدیځ ایراني ژبو پورې اړه لري. دا اړیکه په لیکی کې د اوسپنې جوړښت ( ارګیټیو ) د پاتې کیدو په لیدلو سره هم تایید شوې. د لیکي په ژبه لکه هورامي او اردلاني ژبو او کرمانجي کې د ارجیت ځانګړتیا لیدل کیږي، نو د لیکي ژبه کرد ته ورته ده او له لوری څخه توپیر لري. د لیر څېړونکی حمیدزاد پناه د لیکی ژبې په اړه وایی چې دا ژبه له لوری سره توپیر لری؛ لاکي د پارتیان پهلوي پورې اړه لري، او لوری د اخیمینید پارسي سره تړاو لري، او هغه لیکي د پهلوي شعر سره ورته ګڼلی دی. لیکي د ایراني ژبو په شمال لویدیز څانګه کې دی، او لوری د ایراني ژبو په جنوبي څانګه کې دی. ویلای شو چې لیکی د لوری ژبې په کټګورۍ کې نه دی شامل شوی او د خرم ابادی لوری سره ۸۰ سلنه تړاو په خرم آباد ښار کې د ایران د لکی قبیلې د اکثرو په شتون کې لیدلی شی. د فرامرز شاهسوري په وینا دا حقیقت چې د لیکي ژبې 70٪ د پارسي ژبې سره ورته دي، 69٪ د شمالي لوري سره او 78٪ د خرم آباد لوری سره، د فرامرز شاهسوري په وینا، د دې څرګند دلیل دی چې د لیکي ژبه د لوري او کردانو څخه بشپړه جلا ده او ورته ورته والی لري. د جغرافيايي نږديوالي له امله:
"تقریبا، د 80-90٪ لغتي ورته والی سره ډولونه ممکن د یوې ژبې سره تړاو ولري یا نه وي. هغه ژبې چې له 90٪ څخه ډیر لغتي ورته والی لري معمولا د ورته ژبې ډیالوګونه دي. »
توکمپوهنه او انونبي څېړنه
د لیکي ژبې په اړه د توکم پوه او انونبي څیړنه ښیي چې د لیکي ژبې ۷۰ سلنه لغتونه له فارسي ژبې سره شریک دي. ۷۸٪ د لوری خرم ابادی سره او ۶۹٪ د لوری شمالی سره.
په لورستان کې، د لیکي ویونکو په منځ کې د لوری پر ځای د ژبې بدیل شتون لري، او د لوری ویونکي د معیاري فارسي ډیر کار کوي.
هغه ځای چېرې چې د دې ژبې وینا وال اوسیږي
د لکی د پراخېدو ساحه دا ده:
په تېرو تاریخونو کې د حمدالله مصطفي لخوا لیکل شوي ټاکل شوي تاریخ په شمول شپاړس ولایتونه د کردستان په نوم یاد شوي دي. په ۷۴۰ هـ ق کې حمدالله مصطفي لومړنی کس و چې د کردستان نوم یې د شپاړسو ولایتونو په نوم یاد کړ: « کردستان شپاړس ولایتونه دي او پولې یې له عربو ولایتونو خوزستان، عراق، عجم ، اذربایجان او دیار باقر سره تړلې دي. الياني، اليشتر، بهار، خفتان، دربند، تاج خاتون، دربند رنګي، دزبيل، دينور، سلطان اباد، چمچمل، شهر زور، کرمانشاه (قرمسين)، هرسين، واستام. »
د شپاړسمې پیړۍ په تاریخي اسنادو کې د لک قبیلې د کردانو د قبیلو یوه برخه ګڼل کیږي، لکه د شرف خان بدلیسي شرفنامې چې په فارسي ژبه لیکل شوې وه.
د لرستان ولایت قبیلې درې عمده برخې لري، لور بختیاري ، لور بالا ګرویهای یا خرم آبادي او لکي.
ننګونې
د لکی ژبې له ثبت څخه یو کال وروسته، د ۲۰۱۷ کال د اګست په ۱۳مه په لرستان ولایت کې د ګڼو ژبپوهانو په یوه غونډه کې پرېکړه وشوه، چې په نږدې راتلونکې کې د لکی ژبې لپاره یو واحد رسم الخط معرفی شی.
د لکی ژبې ملي ثبت
د یوې زړې ژبې په توګه لیکی د ایران د اسلامی جمهوریت د کلتوری میراثونو، لاسی صنایعو او ګرځندوی سازمان له خوا د ۱۳۹۶ کال د اګست د میاشتې په لسمه نیټه د لرستان په غوښتنه د غیر محسوس میراثونو په ډګر کې د ملی کار په توګه ثبت شو.
د لکی ژبې د خپلواکې ژبې په توګه ثبتول او له کرد ژبې جلا کېدل په ایران او عراق کې د ځینو کردانو له منفی او سخت غبرګون سره مخ شول او د مهاباد پوهنتون محصلینو د کلتوری میراثونو له سازمان څخه وغوښتل چې دغه پرېکړه لغوه کړی. د ایران د کردانو اپوزیسیون ګوندونو دا د کردانو تر منځ الحاق او وېش ګڼلی دی.
شخصي ضمیرونه
بېلګه : Avtan Howard. (تاسو اوبه وڅښلې)
سرچینې
وېشنيزه:د ايران ژبې وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
ډېپلوماتیک تاریخ
رنکې
پنځه پېړۍ مخکې له میلاد نه، تیوسیډایډس د دولتونو ترمنځ د اړیکو په اړه خورا اندیښمن و. په هرصورت، لیوپولډ وون رنکې (۱۷۹۵-۱۸۸۶)، د ۱۹ پېړۍ مخکښ الماني تاریخ لیکونکی و، چې د ډیپلوماټیک تاریخ عصري بڼه یې تدوین/تصویب کړه. رنکې  د اروپا د تاریخ په اړه د مفصل پوهاوي د رامنځته کولو لپاره د اروپایي قدرتونو (په ځانګړې توګه د وینسیانو) د ډیپلوماتیکو آرشیفونو په کارولو سره (لکه څنګه چې واقعاً پیښ شوي) د ابتدايي عصري اروپا په تاریخ باندې په لویه کچه لیکنې وکړې. رنکې د لیکلو لپاره ‌ډېپلوماتیک تاریخ تر ټولو مهم تاریخ ګڼلو، ولې چې هغه «د بهرنیو چارو په لومړیتوب» باورمند وو او استدلال یې کاوه چې د نړیوالو اړیکو اندیښنې د دولت داخلي پرمختګ هڅوي. د رنکې پوهه د ډیپلوماتیک تاریخ د سرچینو په توګه د لوی شمېر رسمي اسنادو په کارولو تکیه کوله چې د عصري لویدیځ حکومتونو له خوا تولید شوي وو؛ هغه استدلال کاوه چې تاریخ لیکونکي باید دا ډول سرچینې په بې طرفه بڼه وڅېړي.
د شلمې پېړۍ پوهان/ عالمان
د رنکې پوهه  د بهرني سیاست د واکمنۍ څخه او په ډیپلوماتیک تاریخ ټینګار، لامل شو چې د شلمې پېړۍ په لومړۍ نیمایي کې په تاریخي لیکنو کې یو غالب معیار پاتې شي. دا ټینګار او په ورسالیس (۱۹۱۹) معاهده کې (چې لومړۍ نړیواله جګړه ېې پای ته ورسوله) د جګړې جرم بند لامل شو چې ډېری تاریخي لیکنې د ۱۹۱۴ کال د جګړې د سرچینو په اړه خپرې شي، په دې لیکنو کې د ښکېلو دولتونو په خورا احتیاط او دقت سره راټول، اصلاح او چاپ شوي سندونه او د ډېری تاریخ پوهانو د جګړې د سرچینو په اړه څو ټوکه تاریخونه شامل وو. د جګړې په دوره کې، ډېری ډیپلوماتیک تاریخ پوهانو د لومړۍ نړیوالې جګړې لپاره د ۱۹۱۴ ټول لوی قدرتونه ملامتول او استدلال یې کاوه چې جګړه د هرچا مسؤلیت دی. په عمومي توګه، په دې برخه کې لومړني اثار په ښه توګه سره پر Aussenpolitik باندې د رانکې له ټینګار سره مطابقت لري.
تاریخ پوه موریل چیمبرلین یادونه کوي چې د لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته:"ډیپلوماتیک تاریخ د تاریخي څېړنې د یوې غوره کلیمې په توګه د اساسي قانون تاریخ په ځای وکارول شو او هغه هم د تاریخي څېړنو په تر ټولو مهم، خورا دقیق او خورا پیچلې لړۍ کې."نوموړی زیاتوي، چې له ۱۹۴۵ کال وروسته دا رجحان بدل شو، چې سیاسي، فکري او ټولنیز تاریخ ته یې اجازه ورکړه، چې ډیپلوماتیک تاریخ بې ځایه کړي او پر ځای ېې له نورو کلیمو کار واخلې.
د دویمې نړیوالې جګړې لاملونه
د وینسټون چرچېل څو ټوکه کتاب «دویمه نړیواله جګره» په ځانګړې توګه لومړی ټوک «۱۹۴۸- د راټولولو طوفان (د ګدرېنګ سټورم)» د وروستۍ تاریخ لیکنې لپاره یو معیار وټاکه. د هغه تفسیر، د جګړې څخه مخکې د خپل دریځ په اړه، دا وو چې دویمه نړیواله جګړه د اډولف هټلر د لیونیو ارمانونو له امله رامنځته شوه؛ چرچیل د بریتانوي او فرانسوي مشرانو بزدله او کمزوري اراده ملامتوله او ویل یې چې د جګړې څخه د مخنیوي لپاره په بې ځایه هڅو کې د تسلط څخه کار اخیستل د دې جګړې لامل شو. چرچیل دا دلیل په پام کې نه و نیولی چې د جګړې بل لامل د وخت د مخه د ۱۹۳۸ کال جګړه وه چې آلمان ګټلي وو.
د برتانوي تاریخپوه ټایلور کتاب «د دویمې نړیوالې جګړې سرچینې-۱۹۶۱ (د اوریجنس آف د سېکنډ ورلډ وار)» د چرچیل نظر ننګوي او استدلال کوي چې هټلر د نړۍ د فتح کولو لپاره هېڅ ماسټر پلان نه درلود. پر ځای یې هغه یو عادي سیاستوال وو- یو فرصت غوښتونکی مشر وو چې د پراختیا په خاطر یې له هر ممکن فرصت څخه کار اخیستو. په ۱۹۳۹ کال کې د پولنډ پر سر چې نړیواله جګړه پیل شوه په اصل کې د ټولو اړوندو هېوادونو له خوا د ډیپلوماټیکي غلطې محاسبې له امله و نه د آلمان د تیري له وجې. بریتانوي تاریخپوهان لکه ډي سي واټ، پاول کینیډي، جورج پیډن او ډیویډ ډیلکس استدلال کوي چې سپکاوی یو تخریب نه و بلکې یو پخوانی بریتانوي دود و چې په دې قضیه کې د ډېری ودانیزو، اقتصادي او نظامي عواملو له امله رامنځته شوی وو. تاریخپوهانو لکه کریسټوفر تورن او هیري هینسلي د پخوانیو په څېر په انفرادي مشرانو تمرکز پریښود ترڅو د پراخو ټولنیزو اغیزو په اړه لکه د عامه افکارو او محدوده اغیزو لکه ډیپلوماتیکو اړیکو استخباراتو باندې بحث وکړي. په وروستیو کلونو کې د ۱۹۳۰ لسیزې په اړه بحثونه دوام لري، مګر نوې طریقې/ تکلارې کارول کیږي، لکه د بریتانیا د ملي هویت په اړه تحلیل.
فرانسوي چلندونه
د فرانسوي تاریخ پوهانو یوه ډله د پییر رینووین (۱۸۹۳-۱۹۷۴) په شاوخوا کې لکه؛ ژان بپتیسټ دوروسیل، موریس او بومونټ متمرکزه وه، په ۱۹۵۰ لسیزه کې د نړیوال تاریخ یو نوی ډول پیل کړ چې په دې کې يې هغه څه په پام کې نیولو وو چې رینووین يې (ژور ځواکونه) بولي لکه د فرانسې په بهرني سیاست باندې د کورني سیاست اغېزه.
په هرحال، رینووین او د هغه پیروانو لا هم د زوال مفکوره منله او استدلال یې کاوه چې د درېیم جمهوریت لاندې فرانسوي ټولنه «د نوښت او تحرک په برخه کې د سخت نشتوالي سره مخ وه»، بومونټ استدلال کاوه چې فرانسوي سیاستوالو د "عمومي ګټو" په پرتله "شخصي ګټو" ته ترجیح ورکړې وه. په ۱۹۷۹ کال کې د ژان بپتیسټ دوروسیل خپل کتاب «زوال (له دیکېدنس)» کې د ټول درېیم جمهوریت د ضعف، ډارنتیا، زوال او خرابوالی په کلکه غندنه وکړه.
نړيوال انقلاب
نړیوال انقلاب  يو  مارکسیستي مفکوره ده چې په ټولو هېوادونو کې د منظم کارګر طبقې لخوا د شعوري انقلاب د عمل له لارې د پانګوال نظام ړنګولو ته اشاره کوي. اړينه نه ده چې دا انقلاب دې په يوه وخت کې په ټولو ځايونو کې په منظم ډول راپېښ يا رامنځته شي، بلکې مهمه دا  ده چې کله او چېرې سیمه يیز شرایط د انقلابي ګوند لپاره چمتو شي،ترڅو په بریالیتوب سره د بورژوازي مالکیت او قانون بدل کړي او د خلکو د مالکیت پر بنسټ د تولید یو سوسیالیستي حکومت رامینځته کړي.
د اقلیم ناڅاپي بدلون
د ناڅاپي اقلیمي پېښو زماني محدوده ښايي ډېره بېلابېله وي. د یانګر ډرایاس په پای کې د ګرینلنډ په اقلیم کې ثبت شوي بدلونونه – لکه څرنګه چې د کنلګیزو هستو په مرسته اندازه شوي دي – څرګندوي چې په یوه څو کلنه زماني محدوده کې ناڅاپي تودوخه تر ۱۰ سانتي ګراد (۱۸ فارنهایټ) درجو ډېره شوې ده. نور ناڅاپي بدلونونه په ګرینلنډ کې ۱۱۲۷۰ کاله وړاندې تر ۴ سانتي ګراد (۷.۲ فارنهایټ) درجو ډېره تودوخه او همدا راز په انترکتیکا کې ۲۲۰۰۰ کاله وړاندې تر ۶ سانتي ګراد (۱۱ فارنهایټ) درجو ډېره تودوخه ده. د دې په مقابل کې د پالیوسن-ایوسن حد اکثر حرارت ښايي د څو لسیزو او څو زره کلونو تر منځ پیل شوی وي. د ځمکې د سیستم ماډلونه اټکل کوي چې د ګلخانه‌يي ګازونو تر انتشار لاندې ښايي د ۲۰۴۷ کال په لومړیو کې د ځمکې د سطحې تودوخه په تېرو ۱۵۰ کلونو کې د بدلون منلو له محدودې څخه بهر شي او پر څه باندې ۳ میلیارده انسانانو او ډېریو هغو ځایونو به اغېز وکړي چې د نوعو بېلابېلوالی لري.
عمومي کتنه
د اقلیمي سیستم د انحراف په احتمالي عناصرو کې د اقلیمي بدلون سیمه‌ييزې اغېزې شاملېږي چې ځینو یې ناڅاپي پیل لرلی دی او له همدې امله ښايي د ناڅاپي اقلیمي بدلونونو په توګه په پام کې ونیول شي. ساینس‌پوهانو ویلي چې زموږ اوسنۍ پوهه ښيي چې په روانه پېړۍ کې د اوج بېلابېل عناصر تر انساني اقلیمي بدلونونو لاندې خپل بحراني ټکي ته رسېدای شي.
فکر کېږي چې سپوږمکیزې اړیکې او سمندري او اتومسفیري پروسې په بېلابېلو زماني محدودو کې دواړې نیمکرې د اقلیمي بدلونونو په جریان کې سره نښلوي.
د اقلیمي بدلونونو په اړه حکومت‌منځي پلاوی وايي چې د ځمکې د کرې ګرموالی ښايي ځینې ناڅاپي او بیا نه راګرځېدونکې اغېزې وکړي.
په ۲۰۱۳ کال کې د متحدو ایالتونو د څېړنیزې شورا یوه راپور غوښتنه وکړه چې باید د ناڅاپي اقلیمي بدلونونو اغېزو ته پام واړول شي او ویې ویل چې د فزیکي اقلیم په سیستم کې دوامدار او تدریجي بدلون ښايي په نورو ځایونو لکه انساني زېربناوو او ایکوسیستمونو کې ناڅاپي اغېزې رامنځته کړي. دغه راپور د خبراوي د یوه داسې لومړني سیستم پر جوړولو ټينګار وکړ چې د پېښېدونکو ناڅاپي بدلونونو او اغېزو وړاندوېینه وکړي.
د ناڅاپي اقلیمي بدلونونو د اغېزو یوه ځانګړنه دا ده چې تر معمول سرعت څو برابره چټکې رامنځته کېږي. له همدې امله د ځنګلي ایکوسیستمونو په څېر نور بې‌حرکته او محدود ایکوسیستمونه د دغه ډول ناڅاپي بدلونونو په مقابل کې ډېر زیان‌منونکي دي.
اغېزې
د اقلیم ناڅاپي بدلونونه د پراخو او شدیدو اغېزو لامل شوي دي:
پخوانۍ پېښې
د اقلیم په پخوانیو سوابقو کې د ناڅاپي اقلیمي بدلونونو ګڼې دورې ثبت شوې یا پېژندل شوې دي. ډېرې مهمې بېلګې یې دا دي:
داسې ناڅاپي اقلیمي بدلونونه هم موجود دي چې د یخچالي سیندونو له تخلیې سره تړاو لري. یوه بېلګه یې ۸.۲ کیلويي پېښه ده چې د اګاسیز کنګلي سیند له تخلیې سره تړاو لري. بله بېلګه یې تر نن شاوخوا ۱۴۵۰۰ کاله وړاندې د انترکتیکا معکوس سړښت دی او باور دا دی چې د لاورنټایډ د یوې کنګلیزې لایې د اوبو د ویلې کېدو له امله رامنځته شوی دی. د ویلې شویو اوبو د چټکې خوشي کېدنې دغه پېښې د ډانګارډ-اوشکر د دورانونو لپاره د دلیل په توګه فرض شوي دي.
په ۲۰۱۷ کال کې یوې څېړنې وښوده چې د انترکتیا د اوزون اوسني سوري ته ورته شرایط (اتومسفیري جریان او هایدرو اقلیمي بدلونونه) ۱۷۷۰۰ کاله مخکې موجود وو او دا هغه مهال و چې د اوزون د لایې تخریب په جنوبي نیمکره کې د کنګلونو د ناڅاپي کمښت لامل شو. دا پېښه په ناڅاپي ډول له یو شمېر ۱۹۲ کلنو اتشفشاني را خوټېدو سره مل وه چې د لوېديځي انترکتیکا په تاکاه غرونو کې پېښ شول.
لمر خاته
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" د لمر راختل یا د لمر خوت ، چې په غلطۍ سره د لمر په نوم هم یادیږي (د لمر د لمر وړانګې په مانا )، هغه شېبه ده کله چې د لمر پورتنۍ څنډه په ختیځ کې د افق څخه پورته ښکاري. دې ته شبګیر ، سحرګاه، خورخیز یا خورخاست هم ویل کیږي.
لمر بايد له سهار ( سحرګاه يا سپيده داغ ) سره ګډوډ يو شان ونه ګڼل شي، دا هغه وخت دی کله چې اسمان روښانه شي، د لمر له څرګندېدو لږ وخت مخکې، په ماښام پای ته رسیږي. ځکه چې په اتموسفیر کې د رڼا انعکاس د لمر د لیدلو لامل کیږي په داسې حال کې چې دا لاهم د افق څخه ښکته وي، د لمر راختو او لمر دواړه د ورته لید څخه لید تېروتنې دي.
سرچینې
وېشنيزه:لمر وېشنيزه:ختيځ وېشنيزه:رڼا وېشنيزه:شرق
ښځې په جاپان کې
که څه هم له دويم نړیوال جنګ څخه وروسته په جاپان کې د ښځينه وو مساوي حقوق په رسمیت پېژندل شوي وو، مګر د ښځو لپاره اقتصادي شرایط غیر متوازن پاتې شوو. د عصري پالیسۍ موندنې ښايي چې ښځينه د مورولۍ او کاري ساحو کې د ګډون لپاره تشویقول مختلطې پایلې درلودې.
جاپانيو ښځو په ۱۹۴۵زکال د رايې کارونې حق ترلاسه کړ. په داسې حال کې چې له هغه وخت راهیسې د جاپاني مېرمنو حالت په ثابت ډول پرمختګ کړی دی، له واده شوو مېرمنو او میندو څخه عنعنوي غوښتنې اوهیلې د هغوی د کامل اقتصادي مساوات پر وړاندې یو خنډ ذکر کولای شو. شاهي دولت په جدي ډول یوازې نارینه پرمخ وړي او یوه شهزادګۍ د یو عام سړي سره واده کوي، نو باید خپل شاهي نسب او حیثیت ترک کړی پرېږدي.
کلتوري تاریخچه
په جاپاني ټولنو کې د ښځو د ګډون کچه د وخت او څو لسیزو او ټولګیو ټولنو ته په کتو سره بدلون کړی دی. په اتمه پېړۍ کې جاپان ښځينه سترواکه(امپراطوره) درلوده او په دوولسمه پېړۍ کې د (Hein) د دورې پرمهال جاپاني مېرمنو په خپل نوم د جایداد میراث امتیاز درلود. ښځو کولای شول ملکیت ولري، تعلیم وکړي، لوستې اوسي او که مجردې وي. د ژوند ملګری درلودلو اجازه هم ورکړل شوې وه. د Edo د دورې په وروستیو کې د ښځو رول کمرنګه شو. په th   ۱۷پېړۍ کې د کنفوسیوس پلوي لیکوال کاېباران ايکن (Kaibaran Ekken ) زده کړې د ښځو لپاره د سرلیک لاندې لیکلي: جاپاني مېرمنو هیلې د نوموړي پر وینا چې دا د مېرمنو حماقت دی، چې زده کړې پرځای بې باوره دي او یوازې د خپلو میړونو اطاعت کوي. د ميجي (Meiji) د دورې په جریان کې متمدن او صنعتي کوونې د پلرونو او میړونو(خاوندانو) صلاحیت راکم کړ؛ مګر په عین حان کې د ۱۸۹۸ ز کال د (Meiji) مدني کود د ښځو قانوني حقونه رد کړل او هغوی يې یوازې د کور سرپرستۍ لپاره غوره وبللې.
سلوکي یا اخلاقي هیلې
د ۱۹۸۵ز کال په جاپان کې د کور مېرمنو سره په مرکو کې څېړونکو ومونده، چې په جاپان کې د مېرمنو اجتماعي سلوک د حیا، سپېڅلتوب، نزاکت، تفاهم او پر ځای د باور مختلفې بېلګې تعقیبوي. حیا په ورځنیو فعالیتونو او خبرو کې خاموشۍ ته وایي، په هغو کې سپېڅلتوب، شخصي ظاهري بڼه او پاک کور شامل وو.
یوه بله ځانګړنه نزاکت او ادب وو.ښځو په کورنیو اصولو د مېلمنو خوشحالي غوښته. د نمونې په توګه: په هغو کې، د چایوچمتو کول او ورکول او نور ورته فعالیتونو شاملېږي.
د ښځینه توب(زنانګۍ) د داخلي اخلاقو لپاره د لېبرا Lebra ځانګړې نښې  تفاهم و. د بېلګې په ډول: له ماشومانو څخه تمه کېده، چې د خپلو والدینو امرونه رد نه کړي. د مېرمنو په ځان  د باور حس وهڅول شو؛ ځکه چې اړمنې مېرمنې د نورو د اوږو بار وې. له جاپاني مېرمنو سره په دې مرکو کې  لېبرا (Lebra)) وموندل، چې نجونې د ښوونځيو اړوند د هغو فغالیتونو لپاره ګمارل کېدلې، چې هلکانو ورڅخه د تېښتې میلان درلود. د لېبرا Lebra) ) هڅې چې د انتقادي نظریو پر بنسټ وې، په ځانګړي ډول د يوې جاپانۍ مېرمنې په اقتصادي برخو يې تمرکز کاوه.
که څه هم جاپان په ټولنیز ډول یوه محافظه کاره ټولنه پاتې کېږي. جاپانۍ مېرمنې او ټولنه له هغه کلیشو څخه چې د سفرونو لارښود یا بهرنیو رسنیو کې پېژندل کېدې، په بشپړه توګ متفاوت وې. په دې کلیشو کې جاپانۍ مېرمنې فرمانبردارې او په خپله خوښّه د هر ډول پريکړې کولو څخه خالي وې. يوه بله کليشه هم وه چې ښځې يوازې بايد په کور پاتې شي او په هيڅ عام او ټولنيز ژوند کې برخه نه شي اخيستلی: په حقيقت کې ډېری مېرمنې دندې لري. له ۱۵-۶۴ کلونو په عمرد مېرمنو د ګمارنې کچه ۶۹،۶ سلنه ده. (د OECD د ۲۰۱۸ کال د معلوماتو پر بنسټ).
د مېرمنو سیاسي حالت
په دویم نړیوال جنګ کې د جاپان د محاصرې څخه وروسته یانې ۱۹۴۲ کال کې مېرمنو ته د رايې ورکولو حق ورکړل شو. د جاپان د نوي عملي پلان له مخې دوګلاس مک ارتر (Dauglas MacArthur) د ۱۹۴۶ز په فبرورۍ کې د یو نوي اساسي قانون د مسودې امر وکړ. د دوه مېرمنو بيټي ساېروټا ګوردان (Bete Sirota Gordan) او اقتصاد پوه ايلېنر هاډلي ( Eleanor Hadley) په ګډون یوه فرعي کمېټه جوړه شوه. دا دواړه مېرمنې په اساسي قانون کې د مدني او د ښځو د حقونو اړوند برخو د لیکلو لپاره غوره شوې وې. په دې کار سره مېرمنو ته په جاپاني ټولنو کې ازادي، نارینه سره مساوات او لوړ حیثیت ورکړل شو.
له جنګ څخه وروسته نورو اصلاحاتو د مېرمنو لپاره تعلیمي بنسټونه پرانېستل او هم يې د عین کار په بدل کې د عین عاید غوښتنه کوله. په ۱۹۸۶ کال کې د دندو مساوي فرصت قانون اغېزناک وګڼل شو. په قانوني ډول په ټولنیز ژوند کې  مېرمنو ته د مساویانه ګډون محدود خنډونه پاتې شول.
که هم څه په ټولیز ډول د کارونو ډېروالی ، کاري ساعتونو  او په کاري ساحو کې د نارینه وو نفوذ د مېرمنو لپاره د کار فرصتونه راکم کړل.
په پارلمانونو کې د ښځو په نړیواله سروې کې جاپان د ۱۸۹هېوادونو له منځه ۱۲۳ هېواد شو، سره له دې هم، چې په ۲۰۲۰ زکال د حکومت د موخې په توګه باید ۳۰٪ رسمي بنسټونه د مېرمنو وي؛ مګر له ۱۰٪  څخه کم دولتي بنسټونو کې مېرمنو کار کاوه. د Diet ښکتنۍ جرګې ٪۸ او د پورتنۍ جرګې ٪۱۹ مېرمنې وې. له ٪۱ څخه لږې مېرمنې ښاروالې وې.
د هيسي( Heisei)  په دوره  ۲۱ پېړۍ کې د څو متمرکزو او مستقیمو رایو په واسطه د جاپان حکومت دې غیر مساواتو ته خپل میل ښکاره کړ او د ۲۰۱۲ زکال د کابینې د دفتر له خوا يوې ټولنپوښتنې وموندل، چې شاو خوا ٪۷۰ رايې موافقې وې، چې له نارینه وو سره امتیازي چلند کېږي.
مسلکي ژوند
په ۲۱ پېړۍ کې جاپانۍ مېرمنې د امریکايي کاریګرو مېرمنو په پرتله، په لوړ شباهت سره کار کوي، په جاپان کې د نارینه او ښځو تر منځ د عاید کچه مساوي نه ده، جاپانۍ مېرمنې د نارینه په نسبت ٪۴۰ کم عاید ترلاسه کوي او يوازي لسمه برخه اداري بنسټونه مېرمنو نیولي. په منځني ډول ښځې په لنډمهاله او له وخت وروسته دندو بوختې دي. په ۲۰۱۲ زکال کې  ٪۷۷ سلنه دا ډول دندې مېرمنو درلودې. د ښځو ترمنځ د ښځو اتحاديې د اندازې او ځواک له مخې کوچنۍ وې. د پېغلواو مېرمنو لپاره يو عام شغل، په دفترونو کې خدمت و. دا هغه ښځينه کارکوونکې وې چې د ډېرو کمو پيسو په مقابل کې يې د چای راوړلو، سکرتريت او يا کتابت په شان دندې پر مخ وړلې.
په اوکراین باندې د روسیې په برید کې ښځې
په اوکراین باندې د روسیې برید چې د ۲۰۲۲ زکال د فبروري په ۲۴ مه پیل شو په اوکراین او روسیې دواړو کې یې په ښځو پام وړ اغېز درلود؛ هغه که په جګړه کې د جنګیالیو په توګه بوختې وې او یا هم ملکي ښځې وې. دغه برید لامل وګرځېد څو د اوکراین د پوځ په لیکو کې د ښځو ونډه زیاته شي او همدارنګه ګڼ شمېر نورې اړ شوې څو له خپل هېواد څخه نورو هېوادونو ته کډه وکړي. په روسیه کې ښځو بیا د جګړې ضد خوځښت رهبري کړ.
د اوکراین لومړۍ مېرمنې اولنا زلنسکا څرګنده کړه چې «زموږ مقاومت، زموږ د راتلونکې بریا په توګه په ځانګړې توګه ښځینه څېره خپله کړې» او همدارنګه یې هغه اوکرایني ښځې وستایلي چې په پوځ کې خدمت کوي، د جګړې پر مهال د خپلو ماشومانو په لویولو بوختې دي او اړین خدمتونه وړاندې کوي. ملګرو ملتونو ته اړوند د جنسیتي برابرۍ او د ښځو د پیاوړتیا بنسټ دغه برید د «ښځو او نجونو پر وړاندې کړکېچ» وباله او څرګنده یې کړه «چې د جنسیت پر بنسټ د تاوتریخوالي او قاچاق له زیاتوالي رانیولې د بې وزلۍ تر زیاتوالي او همدارنګه د هوسا ژوند تر له منځه تلو پورې، اوکرایني ښځې او نجونو د جګړې له جدي اغېزو سره مخ دي».
مخینه
په نړیواله کچه ښځې او نجونې د بې ځایه کېدو او همدارنګه په ټولنه کې د عادي خوندیتوبونو د له منځه تلو له امله له ډېرو ګواښونو سره مخ کېږي او د ډېرو له خوا له جنسي تاوتریخوالو څخه په جګړه، شخصیت وژنه، شکنجې او سیاسي ځپلو کې کار اخیستل کېږي. د جنسیتي برابرۍ او د ښځو د پیاوړتیا اړوند د ملګرو ملتونو د ادارې د څرګندونو پر بنسټ څه باندې ۷۰ سلنه ښځې په کړکېچنو حالاتو کې د جنسیت پر بنسټ له تاوتریخوالي سره مخ کېږي، همدارنګه د لنست طبي ژورنال په خپرو شوو چارو کې موندل شوې چې هغه ښځې او نجونې چې د وسله والو نښتو تر اغېز لاندې راځي د زیان اړونکو تجربو له پراخې کچې سره مخ کېدونې دي.
د اوکراین په پوځ کې ښځې
ګڼ شمېر ښځې په دواطلبه بڼه چمتو شوې دي د اوکرایني ځواکونو په لیکو کې د دغه برید پر وړاندې ودرېږي. د جورجیا ایالت له پوهنتون څخه میا بلوم او سوفیا موسکالینکو څرګندوي چې «اوکراینۍ ښځې له تاریخي پلوه له داسې خپلواکیو برخمنې وې چې لا د نړۍ په زیاتو برخو کې یې شتون نه درلود» همدارنګه «اوکراین د ښځو د ونډې اړوند چې کولای شي له خپل ملت څخه یې د دفاع په برخه کې د رهبرانو په توګه ترسره کړي ځانګړی لرلید لري». د الجزیرې شبکې د ۲۰۲۲ زکال په سپټمبر میاشت کې د اوکرایني پوځي چارواکو له قوله راپور خپور کړ چې: «د اوکراین په وسله وال پوځ کې شاوخوا ۵۰ زره ښځې په جګړه ییزو او غیر جګړه ییزو چارو بوختې دي چې  له دغې شمېرې څخه ۱۰ زره یې اوس مهال د جګړې په لومړۍ کرښه کې دي یا هم په هغو دندو بوختي دي چې لامل ګرځېدلې دوی د جګړې لومړۍ کرښې ته ولېږل شي. دا په داسې حال کې ده چې له جګړې وړاندې ۳۲ زره ښځو په پوځ کې شتون درلود».
د ۲۰۲۲ زکال په اکتوبر میاشت کې د روسیې او اوکراین ترمنځ د ښځینه بندیانو تبادله ترسره شوه؛ په دغه تبادله کې ۱۳۸ اوکراینۍ ښځې وسپارل شوې چې ۳۷ یې هغه وې چې د آزوف سټال په جګړه کې یې ونډه لرله.
د روسیې او د لوهانسک د خلکو د جمهوریت/د دونباس د خلکو د جمهوریت ځواکونه
د ۲۰۲۲ زکال د فبروري په ۲۴ مه پر اوکراین له برید یوه اونۍ وړاندې جلا غوښتونکو د ډونټسک د خلکو جمهوریت او د لوهانسک د خلکو جمهوریت له خپلو سیمو څخه د ۱۸ کلنو څخه تر ۵۵ کلنو نارینه و پر تګ ممنوعیت ولګاوه څو ډاډ ترلاسه کړي چې هغوی جبري خدمت کولو ته د لاسرسي وړ دي.
خبریالان
ښځو په دغه برید کې د خبریالانو په توګه پام وړ رول لوبولی. د اسوشټیډ پرس خبریالې لین البر څرګنده کړې چې «په اوکراین کې د راپور ورکوونکو ښځو حضور د سنتي تمو او رولونو د بګرونډ پر خلاف تنظیم شوی دی»، او دغه حضور «د جګړې د راپورورکونې طبیعت بدل کړی. دوی د جګړې تاکتیکونه تر پوښښ لاندې راولي، خو د هغو تاوانونو ته هم برابر پام لري». ښځینه خبریالانې د دغه برید په اوږدو کې له ځانګړو ستونزو سره مخ شوې دي. د فارین پالیسي په خبره ښځې د دغه برید اړوندو خبري مقالاتو «د ټولو کارپوهانو، د کیسو د قهرمانانو یا منابعو» ۲۳ سلنه برخه جوړوي. د دغه برید اړوندې اضافه رسنیزې خپرونې او بحثونه په بهر کې د میشتو اوکرایني ښځینه خبریالانو له خوا برابرېږي، دوی د روسي تبلیغاتو سره د مبارزې په موخه هڅې کوې او د دغه وضعیت اړوند خلک خبروي او هغوی مرستې ته هڅوي.
د مارچ په ۲۳ مه د هغو پنځو خبریالانو له ډلې چې تائید شوه د دغه برید په اوږدو کې وژل شوي دوه یې د الکساندار کووشینوا او اکسانا باولینا په نومونو ښځینه خبریالانې دي. فارین پالیسي د کووشینوا له مړینې وروسته د اوکراین د راډیو د خبریالې ایرینا اسلاوینسکا له خولې ویلي: «په خواشینۍ سره دغه ډول پېښې په جګړه کې اوکرایني ښځینه خبریالانو ته پېښېږي» د هغې په خبره دوی اړ دي د نښتو په ځای کې د راپور ورکونې په موخه د پاتې کېدو یا هم له خپلو کورنیو سره د تېښتې څخه یو انتخاب کړي، سربېره پر دې دوی د جنسي تاوتریخوالي له ګواښ سره هم مخ دي.
ګوجراتي ليکدود
ګوجراتي ليکدود يا ګوجراتي الفبا (به په  کې  ) د ابو ګیدا  له لیکو څخه و چې د ناګري لیکلو سیسټم تعقیب کړ. دا الفبا د ګجراتي او کاچي ژبو لپاره کارول کیږي. ګجراتي په اصل کې د دیوانګري رسم الخط یو ډول دی چې د دې سکریپټ افقی ځانګړتیاو کمولو سره رامینځته شوی. ګجرات خپل د شمیرنې سیسټم لري.
اصل
ګجراتي یو له هغو لیکدودونو څخه دی چې له براهمي ليکدود څخه اخیستل شوي او د براهمي کورنۍ برخه ګڼل کیږي. ګجراتي د دیوناگري رسم الخط د بدلون څخه راڅرګند شو چې په اصل کې د ګجراتي ژبې لیکلو لپاره کارول کیده. ګجراتي ژبه او رسم الخط د لسمې څخه تر 15مې، 15مې تر 17مې او له 17مې څخه تر 19مې پېړۍ پورې وده کړې وه. لومړنۍ تشکیلاتي دوره د پراکریت او اپبرمیش او د دوی ډولونو لکه پیساچي ، شورسني ، مګنديهي او مهاترشتری په کارولو سره لیدل کیږي. دوهم تشکیلاتي دوره، لرغونی ګجراتي رسم الخط په پراخه کچه د 1591-92 AD څخه کارول کیده. په زاړه ګجراتي رسم الخط کې تر ټولو لومړني پیژندل شوي اسناد د اډی پاروا نسخه ده، چې د 1591-92 کلونو پورې اړه لري، او لومړنۍ چاپ شوي کاپي په 1797 کې په اعلاناتو کې ښکاري. دریمه تشکیلاتي دوره د چټک لیکلو او اسانه لیکلو لپاره ده. د شیرریکه کارول ، په ځانګړې توګه په سنسکرت لیکنه کې، پریښودل شوي. تر نولسمې پېړۍ پورې دا طریقه د احصایې او مقالو د پلټنې لپاره کارول کېده، ځکه چې مدنغري رسم الخط د علمي او ادبي لیکنو لپاره کارول کیده. دا کرښې د "شارفي" (د پیسو بدلونکي)، "وانیاشي" (سوداګر) یا "مهاجني" (سوداګر) په نومونو پیژندل شوي. نن ورځ، دا درې کرښې د عصري ګجراتي رسم الخط بنسټونه دي.
عمومي کتنه
د ګجرات د لیکلو سیسټم ابو ګیدا دی، چیرې چې هر توری د اساسی سر سره یو [ə] دی. د نورو وروسته کنسوننټل سرونو لپاره، عربیزم کارول کیده، په داسې حال کې چې د غیر وروسته کنسوننټال سرونو لپاره (ابتدايي او وروسته پوستونه) دوی بشپړ توري لري.
غږونه
په خپل دودیز ترتیب کې سرونه ( سوار ) په دوه کټګوریو ویشل شوي دي: "لنډ" ( هراسوا ) او "اوږد" ( ډیره )، په بیله بیا "رڼا" ( لغو ) او "درنه" ( ګورو ) تلفظونه چې په کې ذکر شوي دي. دودیز شعرونه [5] تاریخي اوږده واولونه ii (ii) او ū (u) دي. [6] r r, j j j او h h د ru ru, ji jī او hr Hṛ غیر منظم شکلونه جوړوي.
سرچينې
وېشنيزه:سرچينې وېشنيزه:ليکنه with short description
لمر پرېواته
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" لمر د افق لاندې د لمر ورځنی ورکېدو ته ویل کیږي چې د ځمکې او د لمریز سیسټم د نورو سیارو د ګرځون په پایله کې. دې ته په فارسي ژبه کې نومشام ، شمګاه ، ایوار ، خرشنخ یا خرنششت هم ویل کیږي.
د اتموسفیر شرایط چې د لمر د ډوبیدو له امله رامینځته کیږي ، چې د افق لاندې له ورکېدو دمخه او وروسته پېښیږي ، په عمومي ډول د لمر غورځېدو په نوم هم یادیږي. په ستورپوهنه کې د لمر ډوبېدو وخت د هغه شېبې په توګه تعریف شوی کله چې د لمر د ډیسک پورتنۍ څنډه په لوېدیځ کې د افق لاندې ورک شي. په اتموسفیر کې د رڼا د انعکاس له امله، د ډوبونکي لمر د وړانګو لاره د افق سره نږدې په کلکه منحل کیږي، نو کله چې د لمر ډیسک د افق څخه شاوخوا یو قطر لاندې وي، دا د ښکاره ستورپوهنې د لمر د ډوبېدو لامل کیږي. لمر باید د ماښامني سره ګډوډ نشي، کوم چې د تیاره شیبه ده کله چې لمر د افق څخه 18 درجې لاندې وي. په ستورپوهنه کې د لمر د لوېدو او ماښام تر منځ دوره د ماښامني په نوم یادیږي.
بهرنۍ لینک
لمر په چشتان کلي (هرمزګان) کې وېشنيزه:پښتو سندرغاړې وېشنيزه:لمر وېشنيزه:لمریز نظام وېشنيزه:لمريز نظام وېشنيزه:لمريز غونډال وېشنيزه:لمريز کلیز وېشنيزه:لمرلوېده
طبقاتي شخړه
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" طبقاتي شخړه هغه مبارزه ده چې د استحصالي طبقې او استحصال شوې طبقې تر منځ په مختلفو شکلونو کې تر سره کېږي او د دواړو طبقو د ګټو د نه پخلاکيدونکي ماهيت څرګندونه کوي. طبقاتي شخړه په ټولو ټولنو کې بنسټیز ځواک دی چې په جګړه مارو طبقو ویشل شوي، د بیلګې په توګه د غلامۍ ، فیوډالیزم او پانګوالۍ دورې. د طبقاتي او طبقاتي مبارزې کشف د مارکسیزم له ظهور څخه مخکې شوی و او حتی بورژوا تاریخ پوهانو، اقتصاد پوهانو او ټولنپوهانو په ټولنه کې د طبقو شتون او د هغوی تر منځ طبقاتي مبارزه درک کړې وه، خو د طبقاتي مبارزې علمي تیوري د کارل له خوا جوړه شوه. مارکس او فریډریک انګلز او اهمیت یې د هغو ټولنو د محرک ځواک په توګه ثابت کړ چې په جګړه مارو طبقو ویشل شوي وو او دا یې وښودله چې بالاخره د سوسیالیستي انقلاب او د پرولتاریا د دیکتاتورۍ د رامنځ ته کیدو له لارې دغه مبارزه د ټولو طبقو د تباهۍ او تباهۍ لامل کیږي. د بې طبقې ټولنې جوړول، یعنې د کمونیستي ټولنې جوړول.
کرونولوژي
په دې کې د ملتپالنې شالید سره فسادونه شامل نه دي.
سټاکهولم
سټاکهولم د سویډن پلازمینه او تر ټولو ستر ښار دی همداشان په سکاندیناوي کې تر ټولو ستره ښاري سیمه ده. د سټاکهولم په ښاروالۍ کې د اټکل له مخې ۹۸۰۰۰۰ خلک ژوند کوي، چې ۱.۶ میلیونه یې په ښاري سیمه او ۲.۴ میلیونه یې په میتروپولیټن سیمه کې اوسیږي. دغه ښار په څوارلس جزیرو کې پروت دی چې د مالارن جهیل یې د بالټیک سمندر ته بهیږي. له ښار نه بهر ختیځې خوا ته او د سمندر د څنډو په امتداد، د سټاکهولم د مجمع الجزایرو کړۍ پرته ده. په دغه سیمه کې له میلاد نه وړاندې شپږمې زریزې راهیسې یعنې د ډبرو له زمانې نه خلک اوسېدلې دي او په ۱۲۵۲ ز کال کې د یوه سویډني حاکم، بیرګر جارل له خوا د یوه ښار په توګه جوړ شو. دا ښار همداشان د سټاکهولم ولایت مرکز دی. د څو سوه کلونو لپاره، سټاکهولم د فنلنډ پلازمینه هم وه، چې هغه مهال د فنلنډ یوه برخه وه. تمه کېږي چې د سټاکهولم د اوسېدونکو شمېر به په ۲۰۲۲ ز کال کې یو میلیون وګړو ته ورسیږي.
سټاکهولم د سویډن کلتوري، رسنیز، سیاسي او اقتصادي مرکز دی. د سټاکهولم ولایت په یوازې سر د دې هېواد د GDP درېیمه برخه جوړوي، چې د سړي سر کلني ناخالص تولید له مخې په اروپا کې یو له لسو غوره سیمو څخه ګڼل کېږي. دغه ښار چې د نړی د الفا ښار په توګه ډلبندي شوی دی، په سکاندیناوي کې تر ټولو ستر ښار او د ناردیک په سیمه کې د شرکتونو د مرکزي دفترونو اصلي مرکز دی. دغه ښار کې د اروپا د ځینو غوره پوهنتونونو کور هم دی لکه د کارولینسکا انستیتوت، د سټاکهولم د اقتصاد پوهنتون، د KTH د تکنالوژۍ شاهي انستیتوت او سټاکهولم پوهنتون. دا ښار همداشان هر کال د نوبل جایزې او د سټاکهولم د کنسټر په سالون او د سټاکهولم د ښار په تالار کې کوربه توب کوي. د دې ښار یو له تر ټولو ارزښتناکو موزیمونو څخه، د واسا موزیم دی، چې په سکاندیناوي کې یو له تر ټولو د ډېرو لیدونکو لرونکی غیرهنري موزیم دی. د سټاکهولم میترو چې په ۱۹۵۰ ز کال کې پرانیستل شوه، د خپلو تمځایونو د ښه دیکوریشن له امله مشهور دی، چې په نړۍ کې یوه له تر ټولو اوږده هنري ګالري هم ورته ویل کېږي. د سویډن د فوټبال ملي لوبغالی د ښار په شمالي برخه یعنې سولنا کې جوړ شوی دی. د Avicii Arena سرپوټی ملي سالون بیا د ښار په سویلي برخه کې جوړ شوی دی. دا ښار په ۱۹۱۲ ز کال کې د المپیک د دوبنیو لوبو کوربه و.
په سټاکهولم کې د سویډن د دولت دفتر او نورې ادارې، له هغې ډلې د قضائیه ځواک سترې محکمې او د سویډن د پاچا او لومړي وزیر د اوسېدو ځایونه هم شامل دي. د سویډن د حکومت ادارې په روزینباډ ودانۍ کې دي، ریکسډاګ (سویډن پارلمان) د پارلمان په کور کې ده او د لومړي وزیر د اوسېدو ځای بیا د ساګر کور تر څنګ موقعیت لري. د سټاکهولم ماڼۍ د سویډن د پاچا اصولي کارځای او رسمي کار ځای دی، په داسې حال کې چې د Drottningholm ماڼۍ کوم چې د نړۍ یو کلتوری میراث هم دی د سټاکهولم په څنډه کې پرته ده، چې د شاهي کورنۍ د شخصي اقامتګاه په توګه کارول کېږي.
تاریخ او نوم
له میلاد نه ۸۰۰۰ کاله وړاندې د کنګل له عصر نه وروسته، په ننني سټاکهولم سیمه کې زیات شمېر خلکو ژوند کاوه، خو دا چې د حرارت درجه را ولویده، نو د دې سیمې خلکو سویل لور ته وکوچېدل. زرګونه کلونه وروسته، د ځمکې په اوبه کېدو سره، اقلیم د ژوند کولو وړ وګرځېد او ځمکې هم حاصلخیزې شوي او خلکو بیرته شمال ته کډه وکړه. د بالتیک سمندر او ملارین جهیل په تقاطع کې یو مجمع الجزایر پروت دی، چې د وایکنګانو له خوا په  ۱۰۰۰ میلادي کال کې د سټاکهولم لومړی ښار جوړ شو. د هغوی له خوا د سوداګریزو جوړو شوو لارو له امله هغوی وکولای شول چې په سیمه کې پر سوداګرۍ باندې مثبته اغېزه وشیندي.
د سټاکهولم موقعیت په سکاندیناوي حماسو کې د اګنافیت او په Heimskringla کې د اګنه د افسانوي پاچا په اړه را ښکاره کېږي. د سټاکهولم لومړنی مکتوب ذکر ۱۲۵۲ ز کال ته ورګرځي، هغه وخت په برګسلاژن کې کانونه هغه د اوسپنې د سوداګرۍ په اړه په یوه مهم مکان باندې بدل کړی و. د دې ښار د نوم لومړۍ برخه (سټاک) په سویډني ژبه کې سیستم ته د ور ننوتو په معنی ده، که څه هم ښايي د لرغونې جرمني له یوې کلیمې (سټاک) سره تړاو ولري چې د استحکاماتو معنی ورکوي. د دې ښار د نوم دویمه برخه (هولم) بیا د جزیرې په معنی ده او ګومان کېږي چې د سټاکهولم په مرکز کې د هلګهاندشولمن جزیرې ته اشاره لري. د اریک کرونیکلز خبرو ته په کتو سره ویل کېږي، چې دغه ښار د بیرګر جارل له خوا په دې خاطر جوړ شوی و چې د ۱۱۸۷ ز کال په دوبي کې د مالارن په جهیل کې د کاریلاینانو له خوا د سیګتونا د چور کېدو وروسته د سمندري بریدونو پر وړاندې سویډن خوندي وساتي.
د سټاکهولم د ښار اصلي برخه، نننۍ هغه زوړ ښار (ګاملا سټان) ده چې په مرکزي جزیره کې Helgeandsholmen ته نږدې د ۱۳مې پېړۍ له نیمایي را وروسته جوړ شوی ده. دغه ښار په لومړیو کې د هانسي لیګ د بالټیک سوداګرۍ په پایله کې ښهرت ته ورسېد. سټاکهولم په دغه وخت کې له لوبک، هامبورګ، ګډانسک، ویسبي، ریوال او ریګا سره غښتلې اقتصادي او کلتوري اړیکې درلودي. د ۱۲۹۶ او ۱۴۷۸ ز کلونو تر منځ، د سټاکهولم د ښار شورا له ۲۴ غړو څخه جوړه شوې وه، چې نیمايي غړیي د دې ښار له الماني ژبې ویونکو څخه ټاکل شوي وو.
د همدې ښار ستراتیژیک او اقتصادي اهمیت سټاکهولم د کالمار ټولنې د ډنمارکي پاچاهانو او د ۱۵مې پېړۍ د ملي خپلواکو خوځښتونو تر منځ په اړیکو کې یو مهم عامل وګرځاوه. د ډنمارک پاچا، دویم کریسټین وکولای شول چې په ۱۵۲۰ ز کال کې دې ښار ته ننوځي. د ۱۵۲۰ ز کال د نومبر په ۸مه نېټه، د سټاکهولم د وینو د حمام په نوم د مخالفو شخصیتونو عامه وژنه رامنځته شوه چې په پایله کې یې پاڅونونو لا زور واخیست او بالاخره د کالمار ټولنې د پاشل کېدو لامل شو. په ۱۵۲۳ ز کال کې واک ته د ګوسټاو واسا په رسېدو او د سلطنتي ځواک په ټینګېدو سره، د سټاکهولم د وګړو شمېر وده وکړه او تر ۱۶۰۰ ز کال پورې ۱۰۰۰۰ کسانو ته ورسېد.
په ۱۷مه پېړۍ کې سویډن د اروپا یو تر ټولو مهم ځواک وګرځېد، چې د سټاکهولم د ښار په پراختیا کې له ورایه ښکاریده. له ۱۶۱۰ کال نه تر ۱۶۸۰ ز کال پورې د دې ښار د وګړو شمېر شپږ ځله زیاتوالی وموند. په ۱۶۳۴ ز کال کې، سټاکهولم د سویډني سترواکۍ رسمي پلازمینه شوه. سوداګریز قوانین رامنځته شول، چې د بهرنیو سوداګرو او نورو سویډني او سکاندیناوي قلمرونو تر منځ په سوداګریزو اړیکو کې یې سټاکهولم ته حتمي انحصار ورکړی و. په ۱۶۹۷ ز کال کې، ټري کرونور (کلا) وسوځېده او ځای یې د سټاکهولم ماڼۍ ونیوه.
د سویډن په ټول تاریخ کې، په سټاکهولم کې دیوالونه د دې په خاطر جوړیدل تر څو له ښار نه د بریدونو پر وړاندې وساتي. دغه دفاعي دیواله له ۱۳مې تر ۱۶مې پېړۍ پورې ساتل کېدل. په ۱۶۲۵ ز کال کې، د سټاکهولم سترې اورلګېدنې د Stadsholmen سویل لویدیځه برخه ویجاړه کړه، هغه جزیره کوم چې د سټاکهولم په مرکز کې پرته ده. د دې ویجاړتیا اندازه دومره وه چې له امله یې د سټاکهلوم دیوالونه را ونړیدل. نن ورځ، د دې ښار دیوالونه نور د ځمکې پر سر نشته. خو بیا هم، د شمالي ښار د دیوالونو ځینې برخې د میډیوال سټاکهلوم په موزیم کې ساتل کېږي.
په ۱۷۱۰ ز کال کې، طاعون اوبا د دې ښار د وګړو ۲۰۰۰۰ کسان (۳۶ سلنه وګړي) ووژل. د شمال د سترې جګړې له پای ته رسېدو نه وروسته، دا ښار په ټپه ودرید. د وګړو شمېر ودرید او اقتصادي وده هم پڅه شوه. د یوه ستر ځواک د پلازمینې په توګه د خپل حیثیت له لاسه ورکولو په خاطر دا ښار په شوک کې و. خو بیا هم، دې ښار د سویډن د سیاسي مرکز به توګه خپل نقش ولوباهو او د درېیم ګوسټاو د واکمنۍ پر مهال یې کلتوري پراختیا ته ادامه ورکړه.
ګيتا کپور
ګیتا کپور (د جولای په 5مه 1973 کې زېږېدلې) د هندي بالیووډ سينما نڅاګره ده او د هندي رښتیني نڅا استعداد (بهارتي ريلټي ډانس ټيلنټ) یوه قاضي ده .
کيرير
ګیتا کپور په ۱۵ کلنۍ کې د بالیووډ د نامتو کوریوګرافر فرح خان له ډلې سره یوځای شوه او له هغه وروسته یې په ډېرو فلمونو کې له فرح خان سره مرسته وکړه، لکه ' کچھ کچھ هوتا هی'، ' دل، تو پاګل هی ، کبهی خوشی کبی غم ، ګمبین، کل هو نا هو ، مین هون نا ، او اوم شانتي اوم، او ميوزيکل بمبي ډریمز (2004). هغه د بالیووډ په څو فلمونو کې د کوریوګرافۍ لارښوونه کړې، پشمول فایزا (2000)، اشوکا (2001)، ساتیا (2002)، هی بیبی (2007)، توچی پری توچی جادو (2008)، الین (2009)، په شمول. د تیسر خان شیلا. جواني (2010)، تیری نال محبت هو ګیا (2011)، او شیرین فرهاد کی ته نکل پیډی (2012). ګیتا کپور د جایزې مراسمو او کنسرتونو لکه ټمپټیشن ریلوډډ کوریوګرافي هم کړې ، او هغې د پیپسي IPL 2013 د پرانیستې مراسمو کوریوګرافي کړې. ګیتا کپور خپل تلویزیوني کیریر په 2008 کې په زی ټلویزیون کې د ډانس انډیا ډانس (سیزن 1) ریالیټ شو سره پیل کړ چې د کوریوګرافرانو ټرینس لیوس او ریمو ډیسوزا سره یې قضاوت کاوه. متون چکرورتي لوی ماسټر و. هغه یوه ډله روزله چې د ګیتا د ډلې په نوم پیژندل کیږي. هغه اوس مهال په سوني تلویزیون کې د هند غوره نڅا کونکي ، ملیکا ارورا او ټرینس لیوس کې د ډانس ریالیټ شو کې قاضي ده .
سرچينې
وېشنيزه:1973 زېږېدنې وېشنيزه:هندي نڅاګرې وېشنيزه:هندي نڅاګر وېشنيزه:هندي ستوري
هينريچ هېملر
هينريچ ليوټپولډ هېملر (زوکړه: ۱۹۰۰ د اکتوبر ۷، مړينه: ۱۹۴۵ د می ۲۳) د ژغورونکي لښکر يا “SS” او د المان د نازي ګوند يو مخکښ غړی و. هېملر نازي المان کې د پياوړ اشخاصو او د هولوکاسټ يا په اور وژنې اصلي پلان جوړونکو له ډلې څخه و.
هېملر د لومړۍ نړيوالې جګړې پر مهال د احتياطي لښ يا لېوا د غړي په توګه، جګړه کې فعاله ونډه نه درلوده. نوموړي په پوهنتون کې کرنيزه يا تخم پېژندنې څانګه ولوستله او په ۱۹۲۳ز کال نازي ګوند سره يو ځای شو او په راتلونکو ۱۶ کالونو کې يې SS يوازې له ۲۹۰ کسيز لښکر څخه يو ميليوني پياوړي نيمه نظامې ډله جوړه کړه او د نازيانو د تمرکز پنډغالي يا کمپونه يې جوړ او اداره کړل. نوموړی د غوره اداري مهارتونو او په ۱۹۳۱ ز کال کې د رينهارد هيدريچ په څېر د خورا وړ ملاتړو د ټاکلو له امله پېژندل کېده. له ۱۹۴۳ز کال څخه راپدېخوا، نوموړی د المان د پوليسو مشر هم و او د کورنيو چارو د وزير دنده يې هم تر سره کوله، چې د ګيسټاپو (د دولت پټ پوليس) څانګې په ګډون  يې له ټولو کورنيو او بهرنيو پوليسي او امنيتي ځواکونو څخه څارنه کوله. نوموړي د وافين اس اس “Waffen-SS” په نوم د SS يا ژغورونکي لښکر پوځي څانګه اداره کړه. هېملر له راز راز پټو خبرو او اولکېچ [استخباراتي] موضوعګانو سره لېوالتيا درلوده او د نازي المان د توکميزې تګلارې يا سياست د رامنځته کولو په موخه يې د همدې باورونو له عناصرو څخه ګټه پورته کړه او SS کې يې پټ يا محرمانه نښې او دودونه ورګډ کړل.