cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د علمي مېتود تاریخچه
ارسطو
د ارسطو د استقرائي-استنتاجي (inductive-deductive) مېتود د عمومي اصولو د استنباط لپاره له مشاهدو څخه استقراء وکاروله، له نوموړو اصولو څخه یې د نورو مشاهدو لپاره استنتاج، او د پوهې پرمختګ ته دوام ورکولو لپاره یې د استقراء او استنتاج ډېرې لړۍ په کار واچولې.
اورګانون (په یوناني ژبه کې: Ὄργανον، چې معنی یې "وسیله، آله، ارګان دی") په منطق کې د ارسطو د شپږو آثارو یوه کره ټولګه ده. د اورګانون نوم د ارسطو د پیروانو له لوري چې لارویان (Peripatetics ) نومېدل، ورکړل شوی و. د یادو آثارو لړۍ له مهالني پلوه مرتبه بڼه نه لري (د تاریخی ترتیب ټاکل اوس ستونزمن دي) خو په مصلحتي بڼې سره د تیوفراستوس له لوري غوره شوی ترڅو یو ښه جوړښت لرونکی سېستم رامنځته کړي [مرجع ته اړتیا لري] په حقیقت کې، د نوموړو آثارو ځینې برخې داسې ښکاري چې د منطق په اړه د لکچر په توګه طرح شوې وي. د آثارو دغه ترتیب ته د روډس د اندرونیکوس لخوا د ۴۰ م.ز کال په شاوخوا کې بڼه ورکړل شوې وه.
اودوکسوس کنيدوسي
اودوکسوس د ستورپوهنې او ستورپوهنې په برخه کې د نوم او پېښې په نوم کتابونه لیکلي، مګر په ساینس کې د هغه شهرت او عظمت د ریاضیاتو او ریاضياتو په برخه کې د هغه د مطالعاتو او تحقیقاتو له امله دی. د متمرکز حلقو په اړه د هغه فرضیه، چې د دې فرضیې له مخې د لمر، سپوږمۍ او ستورو حرکت د مېچپوهنه له لارې تشریح کول خورا مهم دي. په هندسه کې د هغه شهرت د تناسب د عمومي اصولو د ایجاد له امله دی، چې د حرکت او غیر منقولو حجمونو قضیه پکې شامله ده. د هغه د نورو اثارو له جملې څخه ځمکپوهنه او اته کلن اثار دي.
اودوکسوس یو له پخوانیو یوناني ساینس پوهانو څخه دی چې د ځمکې په ختیځ کې له مشهورو عقايدو او د موغان رسمونو سره د ډیموکریټس د لیکنو له لارې آشنا شوی و چې پخپله په بابل کې و او د ختیځ ریاضي پوهانو او ستورپوهانو له نظرونو څخه خبر و. زردشتيزم او د ختيځ ستورپوهنې پوهه د ايدوکسس له لارې منځته راغله او لکه څنګه چې بيډيس په خپل کتاب اپلاتون او ايدوکسس کې يادونه کړې، د افلاطون وينا په خپل کتاب کې دد دولس مياشتو او دولس خدايانو په اړه د ايراني عقايدو تر اغېز لاندې ده چې افلاطون له ايدوکسوس څخه زده کړې.
سرچينې
وېشنيزه:فلسفي ښوونځي وېشنيزه:فلسفي څانگې وېشنيزه:فلسفي وییپانگه وېشنيزه:فلسفي ویي وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه وېشنيزه:فلسفي ويپانگه وېشنيزه:فلسفي مفسرین وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس وېشنيزه:فلسفي اندونه
باران
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" باران په پښتو او فارسي ژبو کې يو مشترکه زوړ اريايي ويوکی دی چې اوسمهال يې ځينې پښتانه اورښت او فارسي زبان يې بيا بارش بولي، خو تر ډېره اوس هم ورته باران ويل کيږي ( منځنی فارسي : varān ، په فارسي ژبه: barūn )  د اوبو واړه څاڅکي دي چې د ځمکې په اتموسفیر کې د اوبو بخاري  فشار په پایله کې رامینځته کیږي، او کله چې دا په کافي اندازه درانه شي. د جاذبې قوې لخوا اغېزمن کیږي او بېرته د ځمکې په لور د اوبو د کوچنيو قطراتو په شکل راوريږي. د باران اصلي لامل د تودوخې او رطوبت د توپیر له امله د لندبل هوا حرکت دی، کوم چې د میټرولوژیکي محاذونو په نوم پیژندل کیږي. که په کافي اندازه رطوبت پورته پورته شي، باران د کنفکټیو ورېځو (چې عمودي پورته حرکت لري) لکه کمولونیمبس (د تندر بادونو) څخه پیښیږي. باران د اوبو د دورې یوه لویه برخه ده او په سیارې کې تازه اوبه چمتو کوي. د اقلیم د طبقه بندي سیسټمونه لکه د کوپین د اقلیم درجه بندي سیسټم د مختلف اقلیم طبقه بندي کولو لپاره اوسط کلني باران کاروي. باران د متنوع طبیعي ایکوسیستمونو رامینځته کولو او ساتلو لپاره مناسب شرایط چمتو کوي او د بشري فعالیتونو لکه د کرنیزو محصولاتو تولید او د بریښنا په فابریکو کې د بریښنا تولید اسانه کوي.
باران په نورو سیارو کې هم لیدل کیږي، کوم چې کیدای شي د میتان ، نیون ، سلفوریک اسید یا حتی د اوبو پر ځای د اوسپنې مخلوط وي.
د جوړېدو مرحلې
د ځمکې اتموسفیر د اوبو بخار په شمول د ګازونو څخه جوړ دی. د اوبو بخار ګرمه هوا ګڼل کیږي او د سړې هوا په پرتله لږ غلظت لري او له همدې امله اسمان ته پورته کیږي. البته، په هغه صورت کې چې د سړې هوا مخکی (کوم چې سخت وي) د تودوخې هوا مخکینۍ سره ټکر کوي، د اوبو بخار به بیا هم وکولی شي پورته حرکت وکړي، ځکه چې د سړې هوا مخکی کولی شي ځان ټیټ اتموسفیر او ګرمې هوا ته انتقال کړي. مخکی د لوړوالی لپاره فشار واچوئ. کله چې د اوبو بخار د ځمکې اتموسفیر ته ننوځي، د دوړو، سوټ او مالګې ډیرې ښې ذرې چې په اتموسفیر (هوا) کې ذرې ذرې دي، یوځای کیږي. د اوبو ذرات د قوي عمودي بادونو یا سیندونو په واسطه په خپل ځای کې ساتل کیږي او د لوړیدو سره سم پراخیږي او یخ کیږي. ګرمه مرطوبه هوا د اډیبیټیک یخولو پروسې له امله سړه کیږي.
د بادل جوړښت
د اوبو بخار د محیطي هوا د تودوخې د کمیدو سره د اوس نقطې ته رسي او د اوبو په خورا کوچنیو ذراتو او د یخ کرسټال بدلیږي، بیا دوی د هوا سره ټکر کوي او یو بل سره نښلوي. په پای کې، د اوبو او هوا د ذراتو په راټولولو سره چې یو بل سره تړل کیږي، د یوځای کیدو پروسه ترسره کیږي او ورېځې جوړیږي. په ورېځ کې د اوبو د څاڅکو اندازه د 10 مایکرون او 1 ملي میتر ترمنځ کیدی شي.
په پراخه کچه رطوبت د ځمکې په اتموسفیر کې د کنډکټیو ورېځو په بڼه راټولیږي، په سیمه کې د هوا څخه ډیر څه برداشت کولی شي. په دې حالت کې، ویل کیږي چې سنترپشن شوی او د اوبو او یخ کرسټال ځمکې ته د راښکته کیدو لپاره چمتو دي.
کله چې هوا سنتر شي او نور د اوبو بخارات راټولولو توان ونلري، ورېځې په دوو لارو جوړېږي:
د ورېځې څاڅکي په دوه ډوله جوړېږي، وده کوي او د باران د څاڅکو په توګه راوتلی. دا دوه میتودونه د برجیرون پروسه او د ټکر ارتباط پروسه ده.
د تصادم متقابل عمل
تصادم همغږي تشریح کوي چې باران څنګه په ګرمو ورېځو کې رامینځته کیږي. ګرمې ورېځې هغه ورېځې دي چې د اتموسفیر د یخنۍ سطحې لاندې بندې وي.
د دې ورېځو دننه، نسبتا لوی مایع بادل څاڅکي د کثافاتو د شتون له امله رامینځته کیږي لکه د سمندر مالګې. دا لوی شوي څاڅکي په نسبتا لوړ سرعت سره د ورېځې له لارې تیریږي او د کوچنیو، ورو څاڅکو سره ټکر کوي. کله چې دا پیښ شي، کوچني څاڅکي یوځای کیږي او لوی کیږي. دا لوی څاڅکی بیا حتی په چټکۍ سره راټیټیږي او خپل ډیری ورو حرکت کونکي ګاونډیان ورسره اخلي.
دا دوره دوام لري تر هغه چې شاوخوا یو ملیون یا ډیر کوچني بادل څاڅکي راټول شوي نه وي. په دې وخت کې، څاڅکي دومره لوی شوي چې بادل پریږدي او ځمکې ته سفر وکړي پرته له تبخیر او سطح ته ورسیږي.
البته، که د هوا ټیټې طبقې ټیټ رطوبت ولري، د اوبو څاڅکي کیدای شي بیا په بخار بدل شي او هیڅکله ځمکې ته ونه رسیږي. د دې لپاره چې باران ځمکې ته ورسیږي، ورېځې باید په دوامداره توګه راښکته شي ترڅو په لاندې طبقه کې رطوبت زیات شي او د باران څاڅکي د بیا تبخیر پرته ځمکې ته ورسیږي. که چیرې د هوا په ډله کې د رطوبت جذب کونکې ناپاکۍ ذرات شتون ولري، نو د اوبو څاڅکي د دې ذراتو لخوا جذب کیږي او ډیر چټک وده کوي او د باران جوړیدو پروسه خورا چټکه کیږي. برسېره پردې، د باران څاڅکي درانه کیږي او په چټکۍ سره د ځمکې په لور حرکت کوي، پدې معنی چې دوی په غیر مطمئن طبقو کې لږ وخت تیروي او لږ مقدار یې تبخیر کیږي، او د ځمکې سطحې ته د دې څاڅکو د رسیدو احتمال ډیر دی. لوړ که څه هم دا تیوري خورا ساده او د منلو وړ ده، دا نشي کولی د باران ټول ډولونه په ښه توګه تشریح کړي.
د ساړه باران پروسه
دا پروسه د سویډني هوا پوه تور برجیرون په نوم نومول شوې او دا تشریح کوي چې څنګه د سړو اوبو څاڅکي د یخ کرسټال سره په داسې ډول اړیکه لري چې د واورې دانې وده کوي.
د برجیرون پروسه تشریح کوي چې باران څنګه د ورېځو په پورتنیو او سړو برخو کې تولیدیږي چیرې چې تودوخه د یخنۍ څخه ښه ده. ډیری بارانونه چې د برجیرون پروسې په پایله کې د واورې تودوخې په توګه پیل کیږي. له همدې امله کله ناکله سړه باران هم ویل کیږي. د هغه څه برعکس چې داسې ښکاري، کله چې پاکې اوبه په هوا کې وځنډول شي، دا په حقیقت کې په 0 درجې سانتي ګراد کې نه کنګل کیږي. دا اوبه تر هغه وخته نه کنګل کیږي چې د تودوخې درجه نږدې -40 درجو ته راښکته شي. د رطوبت جذبولو ناپاکۍ شتون د اوبو سره مرسته کوي چې په چټکۍ سره کنګل شي او د واورې په تودوخې یا یخ بدل شي، د ورېځې د تودوخې او په دې ډله کې د تودوخې بدلونونو پورې اړه لري، د مختلفو شکلونو کرسټالونه جوړیږي.
کله چې اوبه او یخ په ورته وخت کې د ورېځې دننه شتون ولري، ځکه چې د مایع اوبو په سطحه د بخار فشار د یخ په سطحه د بخار فشار څخه لوړ دی، پدې حالت کې، د اوبو د څاڅکو څخه بخار شوي مالیکولونه د یخ لخوا جذب کیږي. ذرات او د اوبو څاڅکي د وخت په تیریدو سره کوچني کیږي او د واورې یا یخ کرستالونه څومره لوی کیږي څومره چې دوی د ځمکې په لور حرکت کوي او ورښت پیل کیږي اوس که چیرې د هوا تودوخه په ټیټو طبقو کې له صفر څخه پورته وي د یخ کرسټالونه به مات شي. او اورښت به په باران بدل شي، مګر که د تودوخې درجه له صفر څخه ښکته وي او یا دې ته نږدې وي، که دا صفر وي، اورښت به د واورې په بڼه ځمکې ته ورسیږي.
کله ناکله د لوړو ورېځو راښکته کېدل د ټيټې طبقې د تثبيت او تر اصلي ورېځو لاندې د ثانوي ورېځو د جوړېدو لامل کېږي، چې اټکل کېدای شي ډېر ژر به اورښت د ځمکې سطحې ته ورسېږي او کله کله د لوړو ورېځو اورښت د ټيټې ورېځو د رامنځته کېدو لامل کېږي. ګړندی شي او د ښکته طبقو ورېځې باران پیل کړي، دا ممکنه ده چې تاسو په یو وخت کې څو ډوله باران ولرئ.
باران اکثرا د برجیرون پروسې لخوا رامینځته کیږي نه د ټکر سره.
د اورښت شرایط
د دې لپاره چې د برجیرون پروسې کار وکړي، دا اړینه ده چې بادل دواړه د مایع اوبو څاڅکي او د یخ کرسټالونه ولري. دا دواړه یوځای یوازې په ورېځو کې شتون لري چې د تودوخې درجه د -10 او -20 درجو سانتي ګراد ترمنځ وي.
په ورته ډول، د ټکر د یوځای کیدو پروسه یوازې هغه وخت کار کولی شي کله چې ورېځې د مایع څاڅکي ولري چې په اوسط ډول د 0.02 ملي میتر څخه لوی وي. څرنګه چې ټولې ورېځې داسې نه دي، نو ټول د دې توان نه لري چې د ټکر په واسطه د باران تولید کړي. هغه ورېځې چې ټیټې یا تنګ دي د ټکر د یووالي لپاره مناسب ندي ځکه چې د باران څاڅکي د نورو څاڅکو سره د ټکر کولو لپاره کافي فاصله نلري او دومره لوی شي چې د ورېځې څخه راوتلي وي. ورېځې چې لوړې عمودي ژوروالی لري باران ښه تولیدوي.
همدارنګه، که په ورېځ کې د اوبو کوچنۍ څاڅکي د تودوخې هوا ډله سره ټکر وکړي، دا تبخیر کیږي او ورېځ ورک کیږي. له همدې امله ورېځې خپل شکل بدلوي. په دوی کې اوبه له بخار څخه مایع ته بدلیږي. په ورېځ کې د اوبو څاڅکي وزن لري؛ له همدې امله، د ځمکې جاذبه دوی ښکته کوي. دوی ښکته او ښکته راښکته کیږي او لکه څنګه چې دوی د ښکته کیدو پرمهال د ځمکې سطح ته نږدې کیږي ، تبخیر پیښیږي.
د باران د څاڅکو اندازه
د باران د څاڅکو قطر معمولا د 0.5 ملي میتر څخه ډیر وي، او د 0.2-0.5 ملي میتر تر منځ څاڅکي د باران څاڅکي بلل کیږي، کوم چې د اورښت یو ډول دی. اورښت د cumulonimbus وريځو او cumulonimbus ورېځو لخوا تولیدیږي. په ډیری حاالتو کې، د 0.2 ملي میتر څخه کوچني څاڅکي عموما مخکې له دې چې ځمکې ته ورسیږي تبخیر کیږي. د اورښت لپاره د میټرو کوډ DZ دی. ډیری بارانونه د 1 څخه تر 2 ملي میتر پورې څاڅکي لري، مګر په ځینو طوفانونو کې، د 5 ملي میتر څخه لوی څاڅکي لیدل شوي.
یخ باران يا ږلۍ
ږلۍ د باران یو ډول دی چې هغه وخت پیښیږي کله چې د ځمکې د سطحې تودوخه د یخنۍ نقطې څخه ښکته وي. د ږلۍ او واورې برعکس، کنګل باران په بشپړه توګه مایع دی کله چې باران وي، او کله چې دا د ځمکې له سطحې څخه د څو لسیزو مترو په لوړوالي تیریږي، چې د یخنۍ نقطې لاندې د هوا یو طبقه ده، دا د سوپر کولنګ پیښې څخه تیریږي او سمدلاسه کنګل کیږي کله چې دا یو سطح یا څیز سره ټکر کوي. د یخ ضخامت چې د منجمد باران لخوا رامینځته شوی ممکن څو سانتي مترو ته ورسیږي. د یخنۍ باران لپاره د میټر کوډ FZRA دی.
له ځمکې څخه
د الماس باران د ګازو په لویو سیارونو لکه مشتري او زحل کې او همدارنګه د یخ په لویو سیارونو لکه یورانس او نیپچون کې راپور شوی دی. د ګازو په پورتنۍ فضا کې د مختلفو مرکبونو د اورښت امکان شتون لري، او همدارنګه په ژوره فضا کې د مایع نیون د اورښت امکان شتون لري. د زحل تر ټولو لوی طبیعي سپوږمۍ ټایټان کې، داسې انګیرل کیږي چې د سپوږمۍ ډیری سطحي چینلونه د میتان بې ساري بارانونه رامینځته کړي. په وینس کې، د سلفوریک اسید باران د سطحې څخه 25 کیلومتره تبخیر کیږي.
د باران اوبه څښل
کیدای شي یو څوک فکر وکړي چې د باران اوبه د څښلو لپاره خوندي دي، مګر د ناروغیو کنټرول او مخنیوي لپاره د متحده ایالاتو د مرکزونو په ، د باران اوبه د څښلو لپاره خوندي ندي او باید وڅیړل شي او ممکن په یو ډول درملنه وشي. همدارنګه، د نویو څیړنو له مخې، د باران اوبه د "د نړۍ په هر ځای کې" د څښلو لپاره مناسبې ندي او د "د تل لپاره کیمیاوي" په کټګورۍ کې ځای پرځای شوي.
سرچینې
وېشنيزه:ورېځ وېشنيزه:باران وېشنيزه:ږلۍ وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
زما تګلاره
هدف
نن ورځ مې له شرق ټلویزون سره په لاندې موضوع بحث وکړو. د طالبانو د قطر دفتر یو پلاوي له ترکمنستاني چارواکو سره لیدلي داچې دواړه خواې له نورو هیوادونو سره ناستې کوي مګر دترکیا ناسته یې لاتروسه نده معلومه او ولې یې نه کوې! یا یې ناسته ترسره کړې خو شخصي کټې یې پکي خوندي ندې ځکه څه نه وایې.
خلاصه
یا یې ځکه نه ترسره کوې چي په یاده ناسته کې دافغانستان دبقاء خبره کیږې ترڅو سولحه راشي. افسوس زمونږ په حال باندې رب دې دغه حالات دافغانستان په جوړښت بدل کړې ترڅو تل پاتې سولحه راشي ګران وطن افغانستان او هره کړنه او پریکړه مو داسلام په رڼاکې ترسره شې.
اخځليکونه
د کتابتون څخه او د پوهانو د نظریاتو له مخي
دیوان نرنجنداس
دیوان نرنجنداس چې په لالا نرنجنداس هم مشهور ؤ د افغاني هندوانو نه و چې په۱۸۵۳ میلادي کال کې په کابل کې زیږیدلی و. نوموړي ته یې ځکه دیوان وایه چې په دفتري او حسابي چارو کې ډیر تکړه او ماهر و او له پخوانیو وختونو راهیسې په افغانستان کې د دفتري چارو کارکوونکو او منشيانو ته د دیوان خطاب کیده.
د نرنجنداس هند ته لېږېدنه(هجرت):
کله چې غازي امان الله خان د سقاوي غلو په دسیسه کې د افغانستان پریښودلو ته اړشو نو لالا نرنجنداس هم ددې لپاره چې نوموړی د امان الله خان د کابینې وزیر و د هېواد پریښودلو ته اړشو او هند ته لاړ.
اپلاتوني ښوونځی
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
ښوونځی يا اکاډمي په يوناني Ἀκαδήμεια کې   یو ښوونځی و چې اپلاتون په 387مخزېږديز کې د افسانوي یوناني جنګیالي اکاډیموس په یاد کې د اکاډیمیا نوم ورکړ. اپلاتون دا ښوونځی په اتن کې یوه باغ ته نږدې جوړ کړ. ارستو هلته شل کاله ساینس زده کړ، او د دې لپاره چې هغه د اکاډمۍ د صدارت له اخیستو څخه ناهیلي شو، نو د لوزیم په نوم یې خپل ښوونځی تاسیس کړ. اکاډمۍ د هیلینیسټیک دورې په اوږدو کې د یو ښوونځي په توګه خپل کار ته دوام ورکړ چې شک ته وده ورکوي، تر هغه چې دا په 83 مخزېږديز کال کې د لاریسا د فیلو له مړینې وروسته پای ته ورسیده. که څه هم فیلسوفانو د روم په دوره کې په اتن کې د اپلاتون فلسفې تدریس ته دوام ورکړ، نږدې نیمه پیړۍ یې په 410 میلادي کال کې دا اکاډمۍ بیا تاسیس کړه چې د نیوپلاتونیک فلسفې د ودې لپاره یو مرکز شو. اکاډمۍ تر 529 میلادي کال پورې دوام وکړ، کله چې دا په پای کې د لومړي جسټینین لخوا د تل لپاره وتړل شو.
حوالې
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:فلسفي ښوونځي وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس وېشنيزه:فلسفي مفسرین وېشنيزه:فلسفي ويپانگه وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه وېشنيزه:فلسفي ویي وېشنيزه:فلسفي وییپانگه وېشنيزه:فلسفي څانگې
دافغانانو ژوند
دافغانانو ژوند
داچې په ګران وطن افغانانستان کې له ۴۳ کلونو څخه جنګ روان دې او هره ورځ مو په سلګونه ځوانانو دوطن په نوم قربانې کیږې. یعنې ځوان قشر مو ټول دجنګ په میدان کې رالوی شوې مونږ ځوانانو دوطن حالاتو ته په کتو سره هیڅ کله هم دخوښې ارمان په زړونو کې پیدا نکړو لامل یې دوطن نامنې وه او حالات وه چې هیڅ زغم مو نشو درلودلای مونږ هغه بچې یاستو چې دنړی ډیرو هیوادونو زمونږ دختمولو کوښښ کړې او زمونږ ده ذهنیت وژنې لپاره یې له هرې لار او تریقې څخه استفاده کړې. چي ترڅو دافغان کلیمه له نړې ورکه کړي خو لا ترننه پورې بریاته ندې رسیدلې لامل یې دافغان ولس مسلمانې جزبه او طنې احساس دې او دا ټولو ته بهتره معلومه ده چې افغان اولس یو غیرتې اولس دي او رزین تاریخ لرې. مطلب دنړې هیڅ قدردت او طاقت یې ماتې نده منلې دخپلو قربانیو په اساس یې دوطن ساتنه کړې او دا چې وطن ته دمور خطاب کیږې نو مونږ یې په ریشتینې توګه دمور په څیر خیال ساتلې او ساتو به یې.
دښت جوړېدنه
دښت جوړېدنه په وچو ځمکو کې د ځمکې د تخریب یو ډول دی چې د بیولوژیکي تولید وړتیا په کې د طبیعي پروسو یا بشري فعالیتونو په پایله کې له منځه ځي او بالاخره ښېرازه ځمکې ورځ تر بلې وچېږي او پر دښتو او بېدیاوو بدلېږي. دا د بېلابېلو عواملو لکه اقلیمي بدلون او د انساني فعالیتونو په پایله کې له خاورې څخه د افراطي ګټې اخیستنې له کبله د وچو او شاړو سیمو زیاتېدل او پراخېدل دي.
د جیولوژیکي تاریخ په اوږدو کې دښتې په طبیعي توګه رامنځته شوې دي. په وروستیو وختونو کې پر دښت جوړېدنه د بشري فعالیتونو بالقوه اغېزې، د ځمکې ناسم مدیریت، د ځنګلونو له منځه وړل او اقلیمي بدلون د ګڼو علمي څېړنو موضوع ده.
د اصطلاحاتو پېژندنه
په وروستیو کلونو کې د "دښت جوړېدنې" اصطلاح د مناسب تعریف په اړه پام وړ اختلافي نظرونه او بحثونه شته دي. «هېلموټ ګیسټ» ‎تر ۱۰۰ زیات رسمي تعریفونه تشخیص کړي دي. په دغو ټولو کې په پراخه کچه منل شوی هغه یې د پرنسټون پوهنتون د ډکشنرۍ تعریف و چې وایي: دښت جوړېدنه "د ځنګل وهنې، وچکالۍ، یا ناسمې او نامناسبې کروندګرۍ په پایله کې پر دښتو او بېدیاوو د ښېرازه ځمکو د بدلون پروسه" ده.
که څه هم دا لومړنی تصور چې دښت جوړېدنه د دښتو او بیابانونو فزیکي پراختیا هم رانغاړي، د دغه مفهوم له تکامل سره رد شوی دی. له دښت جوړېدنې سره د مبارزې لپاره د ملګرو ملتونو د کنوانسیون په متن کې د دښت جوړېدنې تعریف داسې شوی چې: "په شاړو، نیمه شاړو او وچو نیمه لندبل یا نیمه مرطوبو سیمو کې د ځمکې تخریب د اقلیمي بدلونونو او بشري فعالیتونو په ګډون د بېلابېلو عواملو پایله ده."
د دښت جوړېدنې د ډولونو د فرعي ګروپونو په اړه هم بحثونه شته دي چې "د بشر له لوري رامنځته شوي بیابانونه"، "غیرالګو بیابانونه" او دې ته د ورته نورو اصطلاحاتو معتبروالی او ګټورتیا یې د بېلګې په توګه یادولی شو.
تاریخچه
د نړۍ تر ټولو مشهورې دښتې یا صحراګانې د هغو طبیعي پروسو په پایله کې رامنځته شوې دي چې په اوږدو زماني فاصلو کې د تعامل په حال کې دي. د ډېری دغو وختونو په جریان کې صحراګانو له بشري فعالیتونو څخه په خپلواکه توګه وده کړې او یا کوچنۍ شوې دي. پالیو-ډیزرټس یا پخوانۍ صحراګانې د شګو هغه لوی سمندرونه دي چې اوس غیر فعال دي، ځکه د نباتاتو په مرسته یې ثبات موندلی دی او ځینې یې د اصلي دښتو له اوسنیو محدودو څخه زیاتې پراخې شوې دي چې د افریقا ستره صحرا یې د بېلګې په توګه یادولی شو چې تر ټولو لویه ګرمه صحرا ده.
تاریخي شواهد ښیي چې د ځمکې جدي او پراخ تخریب څو پېړۍ دمخه په وچو سیمو کې رامنځته شو او درې مرکزونه یې لرل چې د مدیترانې بحیره، د بین النهرین دره او د چین لوېس پلوټو وو.
د موضوع لومړنی پېژندل شوی بحث د فرانسې له لوري د لوېدیځې افریقا له استعمار سملاسي وروسته هغه مهال را پورته شو چې کله د څېړنې کمېټې د افریقا د سترې دښتې له تاریخ وړاندې پراختیا د سپړنې لپاره د تدریجي وچېدو په اړه یوه څېړنه پیل کړه. د دښت جوړېدنې عصري مطالعه بیا په ساحل لویه صحرا کې د ۱۹۸۰یمو کلونو د وچکالۍ له مطالعې څخه را پیل شوه.
ساحل دښته
د نړیوالې تودوخې او بشري فعالیتونو اغېزې په ساحل صحرا کې لیدل کېږي. په دې سیمه کې د دښت جوړېدنې کچه د نړۍ د نورو سیمو په پرتله خورا لوړه ده. ټولې هغه سیمې چې د افریقا په ختیځ کې موقعیت لري (لکه د ساحل په سیمه کې) د وچ اقلیم، لوړې تودوخې او د ورښت د ټیټې کچې (په کال کې ۳۰۰-۷۵۰ ملي متره باران) ځانګړنې لري. له دې کبله په ساحل صحرا سیمه کې وچکالي حاکمه ده. ځینو څېړنو ښودلې چې افریقا په تېرو ۵۰ کلونو کې نږدې ۶۵۰۰۰۰ کیلومتره ښېرازه کرنیزې ځمکې له لاسه ورکړې دي او په دې سیمه کې د بیابانونو او دښتو خپرېدل پام وړ دي.
منګولیا
په مغولستان یا منګولیا کې شاوخوا ۹۰ سلنه چمنونه او شنې ځمکې د ملګرو ملتونو له لوري د صحرا کېدو یا دښت جوړېدنې له ګواښ سره مخ ګڼل شوې دي. د اټکل له مخې په منګولیا کې ۱۳ سلنه دښت جوړېدنه د طبیعي عواملو له امله ده. پاتې نورې د بشري اغېزو پایله ده او لامل یې دا دی چې کرنیزې سیمې د څړځایونو په توګه په افراطیي ډول کارېږي او خاورې یې زیاتې توږل کېږي. د منګولیا هغه ځمکې چې پر شګو او ریګونو پوښل شوې دي، په تېرو ۴۰ کلونو کې ۸.۷ سلنه زیاتې شوې دي. دا بدلونونه د منګولیا د ۷۰ سلنه څړځایونو له تخریب سره مل دي.
سوېلي امریکا
سوېلي امریکا بله هغه سیمه ده چې د صحرا کېدو یا دښت جوړېدنې له امله زیانمنه ده، ځکه ۲۵ سلنه ځمکه یې د وچو ځمکو په ډلبندۍ کې راغلې ده. په ارجنټاین کې په ځانګړې توګه وچې ځمکې د ټولې ځمکې له نیمایي څخه زیاته برخه جوړوي او دښت جوړېدنه یا صحرا کېدل یې دا پوتنشیل لري چې د دغه هېواد د خوراکي توکو د عرضې یا غذا رسونې بهیر ګډوډ کړي.
این نوشتار وسیع‌ترین بیابان‌های جهان را که مساحت‌شان بزرگتر از 50000 km2 است فهرست می‌کند.
د شګو او دوړو توپانونه
د نولسمې پېړۍ له وروستیو څخه تر نن ورځې پورې د نړۍ په کچه د دوړو پورته کېدو کلنۍ کچه ۲۵ سلنه زیاته شوې ده. د صحرا کېدو یا دښت جوړېدنې زیاتوالي د هغو شګو او دوړو اندازه هم زیاته کړې ده چې باد یې پورته کولی شي او بالاخره د توپان لامل کېدای شي. د بېلګې په توګه په منځني ختیځ کې د دوړو توپانونه "په وروستیو کلونو کې ډېر پرله‌پسې او شدید شوي دي"، "ځکه چې د ورښت اوږدمهاله کمښت د خاورې رطوبت او د نباتاتو پوښښ یا شنې سیمې کموي".
د دوړو توپانونه کولی شي د بېلابېلو تنفسي اختلالاتو لامل شي چې سینه بغل، د پوستکي خارښت، ساه‌لنډي او نورې بېلابېلې ناروغۍ یې د بېلګې په توګه یادولی شو. دوی کولی شي ازادې یا سرلوڅې اوبه ککړې کړي، د پاکې انرژۍ د هڅو اغېزناکتیا راکمه کړي او د ترانسپورت ډېری ډولونه ودروي.
د دوړو او شګو توپانونه کولی شي پر اقلیم منفي اغېزه وکړي چې له امله یې د دښت جوړېدنې حالت نور هم خرابېدای شي. په هوا کې د دوړو ذرات له لمر څخه راوتلې وړانګې تیتوي او خپروي. دوړې کولی شي د ځمکې د تودوخې لپاره لنډمهاله پوښښ رامنځته کړي، خو د اتومسفیر تودوخه به ورسره لوړه شي. همدا راز کولی شي ورېځې بدلې کړي او د ژوند موده یې رالنډه کړي چې په پایله کې یې د باران کچه راکمېږي.
د خوړو خوندیتوب
د نړۍ غذایي خوندیتوب د صحرا کېدو یا دښت جوړېدنې او د نفوس د زیاتوالي له امله له ګواښ سره مخ دی. هر څومره چې نفوس وده کوي، هومره باید زیات خواړه یا غذا تولید شي. د کرنې سوداګري له یوه هېواد څخه بل هېواد ته د بې‌ځایه کېدو په حال کې ده. د بېلګې په توګه اروپا په اوسط ډول د خپلو خوراکي توکو ۵۰ سلنه واردوي. په ورته وخت کې د کرنیزو ځمکو ۴۴ سلنه یې په وچو ځمکو کې موقعیت لري او د نړۍ د خوراکي توکو ۶۰ سلنه تولیدوي. دښت جوړېدنه د کرنیزې استفادې لپاره د دوامدارې ځمکې اندازه راکموي، خو تقاضا یا غوښتنه په دوامداره توګه د زیاتېدو په حال کې ده. له دې کبله به په نږدې راتلونکي کې تقاضا پر عرضه غلبه وکړي. همدا راز د نایجیریا، سوډان، مالي او د ساحل صحرا د سیمې په نورو هېوادونو کې د کروندګرو تاوتریخجنې نښتې د اقلیمي بدلون، د ځمکو د تخریب او د نفوس د ودې له امله زیاتې شوې دي.
بېوزلي
دښت جوړېدنه اکثراً د دې لامل کېږي چې کلیوالې ځمکې د هغې اندازې نفوس د ملاتړ توان له لاسه ورکړي چې پخوا هلته اوسېدل. دا چاره له کلیوالو سیمو څخه بهر او ښاري سیمو (ښاري کولو) ته په ځانګړي توګه په افریقا کې د ډله‌ییزې کډوالۍ لامل کېږي. ښارونو ته دا مهاجرتونه اکثراً په پراخه کچه د خلکو د بېکارۍ لامل کېږي چې بیا بالاخره په خورا فقیر مېشته او چټلو ګڼ نفوسه سیمو کې ژوند کوي.
په منګولیا کې ځمکه ۹۰ سلنه وچه ده چې له کبله یې ډېری مالداران ښار ته د کار لپاره کډه کېږي. هغه مالداران چې له ډېرو محدودو سرچینو سره په وچو سیمو کې پاتې کېږي، د ځمکې د ساتنې لپاره په خورا احتياط سره خپل څاروي څروي. د منګولیا له مخ پر ودې نفوس سره دا خورا ستونزمنه ده چې د اوږدې مودې لپاره دې یو څوک څاروي وساتي.
د دغو چاپېریالي کډوالو شمېر هر کال په زیاتېدو دی، د افریقا د صحرا د جنوب اړوند اټکلونه په ۲۰۱۰ کال کې له ۱۴ میلیون څخه تر ۲۰۵۰ کال پورې نږدې ۲۰۰ میلیون ته د احتمالي زیاتوالي ښودنه کوي. دا وضعیت په دې سیمه کې د راتلونکي بحران ښکارندوی دی، ځکه ګاونډي هېوادونه یې د دې وړتیا نه‌لري چې لوړ شمېر کډوال ومنلی شي.
افغان هندوان او سېکان
افغان هندوان او سېکان ( Afghan Hindus and Sikhs  ) ټولنه د افغانستان یو له هغو اقلیتونو څخه ده چې په غزني، کابل، پکتیا ، لغمان ، ننګرهار ولایتونو کې ژوند کوي. په افغان هندوانو کې سېکان او هندوان شامل دي. د افغانستان زیاتره هندوان تجارت او ازادې دندې لري، چې لږ شمېر یې د کرنې کارګران، دوکانداران او داسې نور دي. دوی په پنجابی، سندی ، اردو ، لیهندا، تیراهی، جگاتی، سرائیکی ژبو خبرې کوی.
سرچینه
وېشنيزه:د افغانستان توکمونه
په سوریه کې بشري حقونه
نړیوال څارونکي په سوریه کې د بشري حقونو وضعیت په جدي ډول کمزوری بولي. مدني آزادۍ، د بیان او غونډو جوړولو آزادۍ د بشار الاسد په بعثي رژیم کې چې «د نړۍ له تر ټولو ځپونکو رژیمونو» څخه ګڼل کېږي په عملي بڼه هېڅ شتون نه لري. له ۱۹۶۳ زکال څخه د ۲۰۱۱ زکال تر اپرېل میاشتې پورې بېړني حالت شتون درلود او امنیتي ځواکونو ته یې د ملکي وګړو په خپل سرې نیونې او بندي کولو کې پراخه واکونه ورکول چې په دغو کې فکري بندیان هم شامل و.
په ۱۹۶۳ زکال کې د پوځي کمېټې له کودتا وروسته چې له امله یې نوي بعثیان (neo-Ba'athists) واک ته ورسېدل، د سوریې بعث ګوند په سوریه کې یو ټول واکه دولت اداره کوي. د ګوند دننه د واک پر سر له یوې دورې ناندریو وروسته چې د ۱۹۷۰ زکال په کودتاه سره اوج ته ورسېدې جنرال حافظ الاسد د سوریې ولسمشر شو او د اسد د کورنۍ میراثي دیکتاتوري یې رامنځته کړه. د هغه د شپږو لسیزو واکمنۍ پر مهال بعث ګوند یا دولت ته نا اړوندې ټولې خپلواکې ټولنیزې، سیاسي او اقتصادي ډلې له فعالیت کولو منع شوی او په دې سره یې په هر ډول بنسټونو باندې د دولت له انحصار څخه ډاډ ترلاسه کړ. له ۱۹۷۳ زکال را وروسته تر ۲۰۱۲ زکال پورې سوریه یو ګوندي هېواد و. په داسې حال کې چې ۲۰۱۲ زکال ته اړوند د سوریې اساسي قانون یوازې تش په نامه د سیاسي ګوندونو جوړول تائید کول؛ د ګوند ثبتونې بهیر ستونزمن و او په کلکه سره د رژیم له خوا تر څارنې لاندې نیول کېده. د رژیم تر کنټرول لاندې سیمو کې د بعث ګوند له سیاسي فعالیتونو پرته نور هر ډول خپلواک سیاسي فعالیتونه منع کېدل او په کلکه سره د مخابراتو په نامه د دغه هېواد د استخباراتي ادارې تر څارنې لاندې وو.
په دغه هېواد کې خپلواکه قضایه قوه هېڅ شتون نه لري، ځکه چې ټول قاضیان او څارنوالان باید د بعث ګوند تائید وړ غړي وي. وسله وال ځواکونه د ملکي وګړو د خپلې سرې نیونې او محاکمې اجازه لري. دولتي چارواکي د بشري حقونو د فعالینو او د دولت د منتقدینو په ځورونه او بندي کولو تورن شوي دي. د بیان آزادي او د ټولنو جوړول په کلکه سره کنټرول کېږي؛ سربېره پر دې ښځې او قومي لږکۍ ډلې له تبعیض سره مخ دي. د ۱۹۷۰ زکال او ۲۰۱۱ زکال ترمنځ د اسد د کورنۍ د څو لسیزو واکمنۍ پر مهال له ۷۰ زره څخه زیات سوریايي وګړي په زور سره وتښتول شول او له ۴۰ زرو څخه زیات هم د ناقانونه وژنو په ترڅ کې اعدام شول؛ همدارنګه په سلګونو زره نور ملکي وګړي په زوره د شړلو له امله بې ځایه شول.
د ابتدايي اقتصادي آزادیو له یوې دورې وروسته چې وه یې نشو کړای د ۲۰۰۰مې لسیزې په لومړیو کې د بشري حقونو وضعیت سم کړي، بشار الاسد د ځپونکو چارو یوې ټولګې ته مخه کړه چې له امله یې ګڼ شمېر روڼ آندی او کلتوري فعالان بندخونو ته واچول؛ په دې توګه د دمشق پسرلۍ هم پای ته ورسېد. په ۲۰۱۱ زکال کې د عربي پسرلي په پیل کېدو سره په دغه هېواد کې د بشري حقونو وضعیت د تر ټولو ناوړه وضعیت په توګه پاتې شو؛ چې خپل سرې نیونې، د استخباراتي پولیسو له خوا پراخه څارنه او همدارنګه د قومي لږکیو لکه د کردانو سیستماتیک ځپل یې څرګندونکي دي. د ۲۰۱۱ زکال د انقلاب د ځپلو او ورپسې د کورنۍ جګړې پر مهال په بندخونو کې د وژنو اړوند د شاهدانو د راپورنو پر بنسټ دولت د بشریت پر ضد جنایاتو په ترسره کولو تورن دی چې په دغو کې ناقانونه اعدامول، شکنجه کول، جنسي تېري، خپل سرې نیونې، قومي تصفیه، عام وژنه، دولتي ترهګري او اجباري ورک کېدل شامل دي. ورته مهال دولت د خپل هېواد پر ملکي وګړو د کیمیاوي وسلو ګڼ شمېر بریدونه هم کړي دي.
مذهبي آزادي
د سوریې اساسي قانون د مذهبي آزادۍ وړاندوینه کړې. ورته مهال بیا بېرته دولت دغه حقونه محدود کړي. په داسې حال کې چې په سوریه کې هېڅ دولتي دین شتون نه لري خو اساسي قانون دا لازمي بولي چې ولسمشر باید مسلمان وي او څرګندوي چې اسلامي فقه او اسلامي شریعت د قانون جوړونې اصلي منبع جوړوي. په ۲۰۰۷ زکال کې د امریکا د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت د «مذهبي ازادیو د نړیوال راپور» له مخې د دغه هېواد اساسي قانون د ادیانو او مذهبي چارو آزادي په دې شرط باندې وړاندې کوي چې مذهبي مناسک عمومي نظم زیانمن نه کړي. د دغه راپور له مخې د سوریې دولت د ټولو له دې ډلې د دیني ډلو فعالیتونه تر څار لاندې لري او له دین پالنې څخه مخه نیسي ځکه چې هغه د مذهبي ډلو ترمنځ د اړیکو پر وړاندې ګواښ بولي. په دغه راپور کې راغلي چې دولت د یهودانو پر وړاندې تبعیض قایل دی او ځینې مهالونه د مذهبي ډلو ترمنځ د جنجالونو راپورونه هم شتون لري خو تر ډېره د مذهبي مواردو پرځای اقتصادي سیالیو ته اړوند ګڼل کېږي. د مذهبي لږکیو ترمنځ دا اندېښنې شتون لري چې دیموکراتیک اصلاحات د اسلام پالو خوځښتونو له خوا د مذهبي لږکیو د ځپلو لامل ګرځي هغه چې اوس مهال ځپل کېږي.
د سوریې سني مذهبه د علویانو تر واکمنۍ لاندې بعثي دستګاه له شدید تبعیض سره مخ دي؛ له دې امله چې د رژیم مخکښان هغه د سوریې له اپوزیسیون ډلو سره اړوند بولي. له همدې امله د سوریې سني مذهبه ټولنه د کورنۍ جګړې په اوږدو کې له پراخه ځورونو او جنګي جنایاتو سره مخ شوې ده.
د ښځو او همجنسګرایانو حقوق
د ۱۹۴۹ زکال د مجازاتو د قانون د ۵۲۰مې مادې پر بنسټ د همجنسګرایانو اړیکې (یعنې د طبیعت پر خلاف جنسي اړیکې) منع دي او تر دریو کلونو لپاره یې د هغو لپاره د بند وړاندوینه کړې.
په ۲۰۱۰ زکال کې د سوریې پولیسو عملیات ترسره کړل چې له امله یې ۲۵ نارینه ونیول شول. دغه کسان په ګڼ شمېر جرمنونو له دې ډلې په همجنسګرايي، د ناقانونه نشه یي توکو په کارونې، د همجنس ګرايي چارو ته د هڅونې او همدارنګه له بداخلاقیو څخه د ډکو میلمستیاوو په جوړولو تورن شول. د شمالي او ختیځي سوریې په خود مختاره اداره (AANES) کې د ښځو لپاره له ۶۰ زیات امن کورونه شتون لري چې ښځې کولای شي هلته پناه یوسي او د عدالت غوښتنه وکړي. په دغه ځایونو کې ښځې د ګڼ شمېر مواردو لکه د طلاق، جنسي تېري، وهلو ډبولو او همدارنګه د کورني تاوتریخوالي د ګڼ شمېر ډولونو اړوند ملاتړ ترلاسه کوي. په دغه کورونو کې استوګنې ښځې دا واک لري چې د کور د خوشي کولو اړوند بحث وکړي او یا هم په جدي مواردو کې د جنايي دوسیې جوړولو ته وهڅول شي. د AANES تر واک لاندې سیمو کې له قانوني عمر څخه په کم عمر کې واده ممنوع دی او همدارنګه یې په ۲۰۱۹ زکال کې د ښځو د حقونو د لا پیاوړتیا په موخه یو شمېر قوانین تصویب کړي.
د تګ راتګ آزادۍ
سوریايي وګړي نه شي کولای له هېواد څخه «د وتلو د ویزې» له لرلو پرته چې سوریايي چارواکي یې صادروي له هېواده بهر سفر وکړي.
د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې ۱۳ ماده د تګ راتګ حق په داسې توګه بیان کړی: «(۱) هر کس د یوه هېواد د پولو دننه هر چېرې د تګ راتګ اجازه لري. (۲) هر کس د خپل هېواد په ګډون له هر هېواد څخه بهر ته د تلو او بېرته خپل هېواد ته د راګرځېدو حق لري».
د دغه نړیوال حق د شتون سربېره د سوریې دننه سفر د دولت او یاغیانو له خوا منع شوی ځکه چې سخت دریځو ډلو او دولت د سوریې د خلکو د تګ راتګ پر ازادیو محدودیتونه لګولي. ویل کېږي چې دغه محدودیتونه له ۲۰۰۶ زکال راهیسې زیات شوي، خو اړوند یې د کره شمېرو ترلاسه کول ستونزمنه چاره ده ځکه چې په معمول ډول پټ امنیتي بنسټونه دغه ډول ممنوعیتونه لګوي.
د سوریې د اساسي قانون د ۳۸مې مادې ۳م بند «د هېواد د پولو دننه د تګ راتګ آزادي وړاندې کوي، مګر دا چې دغه آزادي د قضايي پرېکړو یا د روغتیايي او عمومي خوندیتوب د قوانینو له مخې محدوده شوې وي». له ۲۰۱۱ زکال څخه تر ۲۰۱۵ زکال پورې د  سوریې د جګړې د تېرو څلورو کلونو په اوږدو کې د ځانګړو کسانو لپاره او ځانګړو سیمو ته د تګ راتګ آزادي په پراخه کچه محدوده شوې. د یاغیانو تر کنټرول لاندې سیمو ته د دولت د ملاتړو (یا هغو کسانو چې انګېرل کېږي د دولت ملاتړي دي» په تګ راتګ شدید محدودیتونه شتون لري. بهرني دیپلوماتان د سوریې ډېری برخو ته سفر نه شي کولای او تر ډېره هم له دمشق (د سوریې له پلازمېنې) څخه د وتلو اجازه نه لري.
شکربوره
شکربوره د سموسې په بڼه د خوږې يو پخوانی اريايي جوړښت دی، چې بادام، غوز دي، له بورې ډکیږي او په تنور کې پخیږي. شکربوره معمولا د نوروز لپاره پخیږي. بهرنۍ سطحه يې په ځانګړې بڼه ډيزاين شوې وي ( مانا بېلابېل ډيزاينونه ورکړل شوي وي).
شکربوره د ایراني خوږو یو ډول دی چې اوږد تاریخ لري او لږ تر لږه د ساسانیانو دورې ته رسیږي. دا خوږه په اصل کې د حلوا په څېر وه چې له بورې او بادامو څخه جوړېده. په فارسي کې یې نور نومونه دي: شکربوره ، شیکربورک ، شکرپېره او شکرپېره. شکرپورې شکرپېره، شکرباره، سنبوسه قندي، اګردک، سیکري او ساکران پېژندل شوې. دا خواږه اوس هم د ایران د پخوانۍ امپراتورۍ په ځینو سیمو کې مشهور دي، لکه افغانستان ، منځنۍ اسیا او قفقاز. په افغانستان کې د شيرپېړې په نوم یو ساده ډول جوړیږي. په افغانستان کې دې ته په محلي ژبو کې شيرپېړه یا شیرپیرا ویل کیږي. دا خواږه په پاکستان کې هم جوړیږي.
دا خواږه په اناتولیا کې په ترکیه کې د شیکرپیر ( ترکي ژبه:Şekerpare) په نوم یادیږي او په ترکي خواړو کې یو له مشهورو میوو څخه دی. هلته، شیکرپېره په عمده توګه د بادام پیسټری د نرمو بالونو په پخولو سره چمتو کیږي چې د لیمو په خوند شوي شکر شربت کې ډوب شوي. د آذربایجان جمهوریت کې، دا د شاکربورا په نوم یادیږي او دا د خوږ په توګه کارول کیږي. دا خواږه د لمریز شکل لري او د بادامو ، هیزلنټ یا اخروټ او شکر څخه ډک شوی. شکربوره، شورغل او باخله د اذربایجان په جمهوریت کې د نوروز اختر سمبولیک خواړه دي.
د اذربایجان په جمهوریت کې د شکربورې جوړول معمولا د خپلوانو، ملګرو او ګاونډیانو د یوې ډلې کار شامل دی چې د نوروز د خوښۍ لپاره د یو کس په کور کې راټولیږي. شکربوره، لکه د نوروز لپاره چمتو شوي خوږو په څیر، سمبولیک معنی لري چې نیمه سپوږمۍ یا د اور لمبې معنی لري.
نوم او مانا
د دې نیمګړې خوږې نوم د فارسي شکر بوره څخه اخیستل شوی. د بوره ریښه د منځنۍ فارسي کلمې * بوراک ته ځي. دا کلمه بالاخره د هند-اروپایي ریښې *bher- ته ځي، چې مانا یې "پرې کول او وېشل". ترکانو دا کلمه له فارسي څخه اخیستې ده. په پخوانیو عثماني سیمو کې د یو بل عام خوږ نوم، بوریک ، هم د ورته فارسي کلمې څخه راځي. په عموم کې، دا مانا لري "د بورې ټوټه" او "د بورې ټوټه".
تیارول
د شکربزې د چمتو کولو لپاره، د غنمو د اوړو وړې ټوټې، بوره، د بادامو دانو او پستې ټوټې ټوټې شوي او پخیږي.
اوړه یې د غنمو له اوړو، مکھن، شیدو، د هګیو ژیړ، کریم او خمیر څخه جوړیږي. د هغې داخلي برخه د پوډر شوي بورې سره مخلوط شوي بادام یا جوش شوي مغز څخه چمتو شوي. دا د خواږو د خوند کولو لپاره لاچي هم لري.
د چمتو کولو طریقه دا ده چې لږ غوړ ګرم کړئ او په کافي اندازه اوړه واچوئ ترڅو د ترهلو په څیر جوړ شي. بیا یې د یخولو لپاره یو طرف ته واچوئ. بیا یې د ټری په مینځ کې واچوئ او ښه یې ومینځئ تر هغه چې سپین شي، بیا یو څه بوره واچوئ، بیا یې وخورئ تر څو چې سخت او یخ شي. بیا یې مخلوط کړئ او د ټری په ښکته برخه کې دارچیني وویشئ او خپره یې کړئ او یو څو کرش شوې بوره یې پرې واچوئ.
په آذري نسخه کې، موږ ټوخه غوټه کوو او په کوچنیو ګردي شکلونو کې یې پرې کوو، بیا یې د اجزاوو سره ډک کړو او د ډنډ په څیر نمونه یې وتړو. په ټوټو کې د ګنډلو نمونه د دودیزو ټیزرونو په کارولو سره جوړه شوې.
سرچینې
وېشنيزه:بوره وېشنيزه:شکر
برکها سينګپتا
برکها بشت سینګپتا (زېږون: 28 دسمبر 1979) د هندي تلویزیون او فلم اداکاره ده. برکها بشت سینګپتا په هندي تلویزیوني سریالونو او بنګالي، هندي فلمونو کې کار کړی دی. نوموړې د فلمي اداکارۍ تر څنګ په نڅا هم مشهوره ده. هغې په ډیری تلویزیوني برنامو او ریښتیني خپرونو کې برخه اخیستې ده. د لومړي ځل لپاره د برخا بشت تلویزیوني ډرامه کتني مست هی ژوندۍ کې د ادیتا په توګه راڅرګند شو. هغه خپله لومړۍ د هندي فلم راجنیتي (2010) او بنګالي لومړی فلم دوئی پرتیبی (2010) کې وکړه. برکا بشت په ۲۰۰۷ کال کې له اداکار اندریل سینګپت سره واده وکړ.
شخصي ژوند
برکها سین ګپتا د ۱۹۷۹ کال د ډسمبر په ۲۸ مه د هند په راجستان ایالت کې زېږېدلې ده. برخا خپل ماشومتوب د کلکتې په پوځي ښارګوټو کې تېر کړ ځکه چې پلار یې ډګروال و، برخا په دریو خویندو کې تر ټولو کوچنۍ ده، مشره خور یې د هوټل مدیریت مسلکي او بله خور یې د فیشن ډیزاینر ده. هغه د خپل ماشومتوب د ملګرو په منځ کې خورا مشهوره وه، په ځانګړې توګه د کینډریا ښوونځي، فورټ ولیم ، کلکته کې. : اک رادھا د اک شیام همکار انډرنیل سینګپت سره واده کړی. دغه جوړه د ۲۰۰۸ کال د مارچ په ۲ مه په هریدوار کې له دوه کلنې محاکمې وروسته واده وکړ.
د 2011 کال په اکتوبر کې، برکهاسین ګپتا د میرا په نوم یوه ماشومه نجلۍ وزیږوله.
مسلکي ژوند
برکها سینګپتا په تلویزیون کې خپل کیریر د کټني مست هی ژوندۍ ډرامې سره پیل کړ چې په MTV هند کې خپریږي. له هغې وروسته يې د پېري کي دو نام ډرامه وکړه : په اک رادھا، یک شیام کې یې کار کړی. هغې په زوم ټلویزیون کې د فلمي خبرونو پروګرام پاپ کارن هم کوربه توب کړی دی.
اړونده لینکونه
وېشنيزه:1979 زېږېدنې وېشنيزه:هندي رسنۍ وېشنيزه:هندي راجاگان وېشنيزه:هندي دین وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي تلوېزيون وېشنيزه:هندي تاريخپوهان وېشنيزه:هندي انجنيران وېشنيزه:هندي فلمونهب وېشنيزه:هندوان وېشنيزه:افغان هندوان وېشنيزه:پښتانه هندوان وېشنيزه:هندوستان او پښتانه وېشنيزه:راجستان او پښتانه وېشنيزه:راجستاني پښتانه وېشنيزه:پښتو او راجستان
ويټولډ بيلاويج
ويټولډ بيلاويچ (۲ مارچ ۱۹۲۱-۲۶ ديسمبر ۱۹۹۹) يو روسي الاصله بلجيمي رياضي پوه او د برېښنا انجنير و، چا چې د برېښنايي شبکو د تيورۍ په برخه کې يو لړ مهم کارونه وړاندې کړي دي. مور او پلار يې له بالشويکانو څخه تښتېدلي وو، نوموړی په بلجيم کې مېشت و، چېرته چې هغه د ابتدايي کمپيوټر د جوړولو په پروژو کې کار وکړ. بيلاويچ د برېښنايي مدار د يو لړ فرضيو وړاندې کوونکی دی او اوسني مشهور تيتونکي پيراميټرونه يې معرفي کړي دي.
بيلاويچ په ژبو کې لېوالتيا درلوده او هغه د Zipf قانون څخه رياضياتي اخذ وموند. هغه همدا راز د ماشيني ژبو په اړه هم خپرونې کړي. د هغه د لېوالتيا بل ډګر د لېږد مزي وو، په دې ډګر کې هغه د مزي په جوړه کولو خپرونې کړي دي. هغه همدا راز د تلفون په کانفرانسنګ (خبرو کولو) باندې کار کړی او د کانفرانس ميټرکس رياضیاتي جوړښت يې متعارف کړ.
د ژوند لومړي کلونه
بيلاويچ د ۱۹۲۱ز کال د مارچ په دويمه نېټه، د «کاريليا» په «تيريجوکي» کې زېږېدلې و چې دا سيمه اوس د روسيې برخه ده، خو هغه مهال د فينلينډ برخه وه. د بيلاويچ مور او پلار روسان وو او د هغه مور پولنډي توکمه وه. دوی هڅه کوله چې د روسيې په «پيټروګارډ» (سن بيټرسبرګ) کې له خپل کور څخه وتښتي، تر څو د بالشويکي انقلاب څخه ځان بچ کړي چې د بيلاويچ پلار يې مخالف و. د بيلاويچ حامله مور فينلينډ ته له پولې څخه په اوښتو بريالۍ شوه او د ويټولډ له زېږېدو وروسته يې په «هيلسينکي» کې ژوند ته دوام ورکړ، د نوموړي زېږون همدلته ثبت شو. د بيلاويچ پلار مخکې تر دې چې دوی پسې ولاړ شي، ونيول شو او سربيا ته تبعيد کړای شو، نوموړې هلته ومړ او ان خپل زوی يې هم ونه ليد.
په ۱۹۲۶ز کال کې، بيلاويچ په داسې حال کې له خپلې مور سره بيلجيم ته کډوال شو چې لا هم يو کوچنی ماشوم و.
زده کړه
بيلاويچ د ۱۹۳۶ز کال د جولای تر مياشتې پورې په « Notre-Dame de la Paix» کالج کې په فرانسوي ژبه، په بلجيم کې زده کړه وکړه. په ۱۹۳۷ز کال کې، په داسې حال کې چې هغه شپاړس کلن و، نوموړي په «Université Catholique de Louvain» کې داخله واخيسته، چېرته چې هغه برېښنايي او ميخانيکي انجنيري وويل او په ۱۹۴۲ز کال کې فارغ شو. بيلاويچ په ۱۹۴۵ز کال کې له همدې پوهنتون څخه، په تطبيقي ساينس کې د دوکتورا سند تر لاسه کړ. د هغه مشر «چارلس لمبرټ مينبيک» او د هغه دويم سلاکار «ويلهيلم کاور» و، څوک چې د شبکه يي ترکيب د ډګر بنسټګر و.
مسلک
له ۱۹۵۱ز کال څخه بيلاويچ د برېښنايي کمپيوټرونو په طراحۍ کې ښکېل و، کوم چې د BTMC له د بلجيم د حکومت لپاره جوړېدل. د دې پروګرام موخه دا وه چې هغه پرمختګونو ته ځانونه ورسوي، کوم چې د جګړې پر مهال په انګليسي ژبه خبرې کونکې نړۍ کې تر سره شوي وو. د دې هڅو په پايله کې د « BTMC» په نوم ماشين جوړ شو. له ۱۹۵۲ز کال راهيسې  بيلاويچ د دې پروژې د برېښنايي انجنيرۍ د اړخ استازولي وکړه. په ۱۹۵۵ز کال کې، بيلاويچ په برسلز کې د بلجيم د کمپوټنګ مرکز (Comité d'Étude et d'Exploitation des Calculateurs Électroniques) رئيس شو، کوم مرکز چې دا کمپيوتر د حکومت لپاره مديريت کړ. په لومړيو کې، يواځې 17-rack نمونه فعاله وه. لومړۍ هغه موخه چې دې کمپيوټر ته ورکړل شوې وه هغه د «بيسل» د کارونو محاسبه وه. د 34-rack بشپړ ماشين له انټورپ څخه ولېږدول شو او په ۱۹۵۷ز کال کې په کار واچول شو. بيلاويچ دا ماشين د ماورايي فعاليتونو د څېړنو لپاره وکارولو.
په ۱۹۶۳ز کال کې، بيلاویچ په «اينډون» کې د فيليپس د څېړنې د رئيس «هينډريسک کاسيمر» تر مشرۍ لاندې، د نوي جوړ شوي « Laboratoire de Recherche MBLE» مشر شو (وروسته د بلجيم د فيليپس تحقيقاتي لابراتور نوم ورکړل شو). دا تاسيسات د فيليپس لپاره په رياضياتو کې ځانګړې وه او په محاسباتي څېړنه کې يې زیاته ښکېله وه. بيلاويچ په دې ځای کې تر هغه وخته پاتې شو، تر څو په ۱۹۸۴ز کال کې تقاعد شو.
بيلاويچ د ۱۹۹۹ز کال د ديسمبر د مياشتې په ۲۶ نېټه ومړ. د هغه لور پاتې ده، خو مېرمن يې نه ده پاتې.
اثار
بيلاويچ د مدار په نظريه کې د هغه د مرستو له امله مشهور دی، په ځانګړي ډول د تصفيه کونکو، عيارونکو، جوړه شويو مزو او غېر خطي مدارونو په برخه کې. نوموړی په ۱۹۷۳ز کال کې د «د مدار تيوري نړيوال ژورنال» له پيل څخه د دې ژورنال په ليکونکي پلاوي کې و. نوموړی همدا راز له معلوماتي تيورۍ، برېښنايي کمپيوټرونو، رياضياتو او ژبپوهنې سره سترې مرستې کړي دي.
بيلاويچ په نړيوالو کنفرانسونو کې نفوذ درلود او د ورځپاڼو د وړاندې کوونکو د څېړنيزو پوښتنو ښکار و، چې ډېر ځله به د هغوی د نا ارامۍ لامل ګرځېد. په ۱۹۵۹ز کال کې په برمينګهم پوهنتون کې د يو کنفرانس تنظيمونکي بيلاويچ د دې ناستې رئيس وټاکه، په کومه ناسته کې چې تنظیمونکي خپله هم پريزينټيشن وړاندې کړ. داسې ښکاري هغه دا کار په دې موخه وکړ چې بيلاويچ له پوښتنو وژغوري. د ۱۹۷۰ز لسيزې په منځ کې بيلاويچ کنفرانسونو کې ګډون کول بند کړل، خو په ۱۹۸۴ز کال کې په مونټريال کې د مدار او سيستم په اړه يې د IEEE نړيوالې ناسته کې په دې موخه ګډون وکړ چې د IEEE د سل کلنۍ نښان تر لاسه کړي.
تيتونکی ميټريکس
په ۱۹۴۵ز کال کې بيلاويچ په خپله ليکنه کې د تيتونکي ميټريکس مهم اند وړاندې کړ (چې د بيلاويچ له خوا د بېرته ستنيدو ميټريکس په نوم پېژندل کېږي). بيلاويچ دا اثر په يوه بله ليکنه کې تر يو بريده نور هم روښانه کړ د دې ليکنې نوم « Transmission Losses in 2n-terminal Networks» و. د دويمې نړيوالې جګړې په ډېره موده کې بلجين نازي المانيانو نيولی و او دې چارې بيلاويچ له امریکايي همکارانو سره له هر ډول اړيکې منع کړی و. دا بيا له جګړې وروسته وه چې کشف شوه چې همدا اند د تيتونکي ميټريکس په نوم، په خپلواک ډول د امريکايي ساينسپوهانو له خوا هم کارول شوې ده چې پوځي رادارونه يې جوړول. د مونټګوميري، ډي: او پورکيل له خوا د امريکايانو کارونه په ۱۹۴۸ز کال کې خپاره شوي وو. بيلاويچ په خپل کار کې تېتونکي وسايل د راټول شوي عنصر په مدارونو وکارول او په دې ډول هغه لومړی څوک و چې دا کار يې وکړ، په داسې حال کې چې امريکايانو وېشل شوي عنصر مدارونه تر نظر لاندې نيولي و او په رادارونو کې يې د مايکروويو فريکوينسيانې کارولې وې.
په یونان کې د سختو اقداماتو ضد غورځنګ
په یونان کې د سختو اقداماتوضد غورځنګ په ټول هېواد کې یو لړ لاریونونه او اعتصابونه ترسره کړل. دغه پیښې چې د ۲۰۱۰ز کال د مې په ۵مه پیل شوې وې لامل یې د دولت له خوا د عامه لګښتونو کمولو او د مالیاتو لوړول وو او د دولت له خوا د دغو اقداماتو موخه د یونان حکومت د پورونو ناورین حلول وو. چې په یونان کې له ۱۹۷۳ز کال راهیسې د مې په پنځمه چې سترې مظاهرې بلل کېدې درې کسان ووژل شول.
د ۲۰۱۱ز کال د مې په ۲۵مه د اقتصادي محدودیتونو ضد فعالین د مستقیمې ډیموکراسۍ له خوا تنظیم شوي. یاد غورځنګ چې د ناراضي اتباعو د غورځنګ په هم نوم یادیږي د یونان په لویو ښارونو کې لاريونونو پیل کړې. همدارنګه د یادو لاريونونو دويمه څپه له تېرو کلونو سره توپير درلوده ځکه لاريونکونکي ګوندي نه وو او لاريونونو په سوله ييزه توګه پيل شول، خو ځینې ​​پیښې په ځانګړې توګه د یونان پلازمینې اتن ښار کې په تاوتریخوالی واوښتې، چې یادو لاریونونو د هسپانیې اقتصادي محدودیتونو ضد لاریونونو نه الهام اخیستې وو. دغه راز دا لاريونونو په بشپړه توګه د ټولنیزو شبکو په کارولو سره تنظیم شوې. یاد لاریونونه په رسمي ډول د ۲۰۱۱ز کال د اګسټ په ۷مه  د پولیسو له خوا د تیسالونیکي د سپین برج له چوک نه د مظاهره کوونکو په ایستلو سره پای ته ورسېدل.
د ۲۰۱۱ز کال د جون په ۲۹مه هغه مهال د بلواګرو پولیسو او فعالانو ترمنځ تاوتریخوالی پیل شو کله چې د یونان پارلمان د اروپايي ټولنې د لګښتونو د منلو لپاره رایه ورکړه، چې د پولیسو له خوا توند چلند د نړیوالو رسنیو لکه BBC، The Guardian، CNN iReport ، نیویارک ټایمز، اکادمیک څیړنو او د بخښنې نړیوال سازمان له خوا راپور شوي. وروسته د اتن څارنوالانو موافقه وکړه چې د پولیسو له خوا د اوښکې بهونکي ګاز د زیاتې کارونې تورونه او د سرطاني کیمیاوي موادو کارول به وڅېړي او په دې ډول له ۲۰۱۱ ز کال راهیسې تحقیقات روان وو.
د حکومت له خوا د سخته اقداماتو ترسره کول
د مې په لومړۍ نېټه لومړي وزیر جورج پاپاندریو د یونان حکومت له خوا سختو اقداماتو څلورم پړاو اعلان کړ، چې د «بې ساري» تدبیرونو په توګه وګڼل شو، په کې د عامه سکټور معاشونو کې کمښت، د تقاعد کمول، د شرکت په ګټو باندې نوي مالیات وضع کول، د عیش او ګناه مالیاتو کې زیاتوالی او د ارزښت اضافه مالیاتو زیاتوالی شامل وو. د یادو وړاندیز شوو بدلونونه موخه  تر ۲۰۱۲ز کال پورې د ۳۰ میلیارد یورو سپما کول وو. دا کمښت د اروپایی ټولنې او د پیسو نړیوال صندوق د پور وړاندیزونو سره سمون درلود کوم چې یونان نه یې غوښتل چې خپل اقتصاد ازاد کړي او په دې ډول دوی له یونان سره د مې په ۲مه د پور تړون لاسلیک کړ، چې دې تړون کې ۴۵ میلیارده یورو بیړني پور (د ۵سلنه سود سره چې د اروپایي ټولنې له خوا چمتو کېده) او په راتلونکي کې اضافي تمویل هم شامل وو. دغه راز د پورونو ټولیز ارزښت د ۱۱۰ میلیارد یورو په حد کې تمه کېده، چې پاپاندریو دغه قانون د مې په ۴ مه پارلمان ته وړاندې کړ.
تمه کیده چې د یونان پارلمان به د مې په ۶مه د حکومت له خوا د وړاندیز شوو سختو اقداماتو په اړه رایه اچونه وکړي، خو نوې ډیموکراسي ګوند او د اقلیت محافظه کار ګوند ژمنه وکړه چې د دغه لایحې په وړاندې به منفي رایه ورکړي، هاخو بیا تمه کېده چې په پارلمان کې د Panhellenic سوسیالیست غورځنګ د ۱۶۰ څوکیو اکثریت له امله به تصویب شي. حکومت د زیانمنونکو کارګرانو تقاعد نه غوښتل ځکه د دې وېره شتون درلوده چې د ګټو په غوښتنو کې زیاتوالی به د خلکو خزانې وچې کړي په دې توګه د جون په ۲۹مه او ۳۰مه په جلا رایو اچونو کې پارلمان د سختو اقدامات لایحه تصویب کړه.
د ۲۰۱۱ز کال د لاریونونو مخینه
د یونان او د پیسو نړیوال صندوق (IMF) ترمنځ لاسلیک شوی تفاهم لیک په یونان کې د خلکو ترمنځ ډېره غبرګونونه رامنځته کړه. دغه راز ځینې ټول پوښتنې ښيي چې ۶۲ سلنه په دې باور وو چې دا یوه ناسمه پرېکړه وه. دغه تفاهم لیک د ۲۰۱۱ ز کال د اکټوبر په ۷ نافذ شو. د دې تورونو سر بېره چې د یونان حکومت د IMF تفاهم لیک لاندې خپل موخې نه دي پوره کړي د اروپايي ټولنې یو شمېر هېوادونو لکه هالنډ ، جرمني او سویډن ویلي چې دوی به یونان ته پور ورکول بند کړي. دغه راز ځینو اروپايي چارواکو وویلي چې یونان باید د پورونو ترلاسه کولو لپاره نورو اروپايي هېوادونو ته د خپلو شتمنیو پلور پیل کړي. همدارنګه یونان کې د بیکارۍ کچه له ۱۵ سلنې نه زیاته وه او د بشپړ وخت کارګرانو لویه سلنه لږ تر لږه ۵۹۲ یورو یا لږ معاش ترلاسه کاوو. دغه راز له یورو زون نه د یونان د وتلو اوازې نا امیدي نورې هم زیاتې کړې، خو دا اوازې د یونان حکومت، د اروپا مرکزي بانک، د یونان بانک، او د IMF مشرې نوماندې او د فرانسې د مالیې وزیر کریسټین لاګارډ له خوا په کلکه رد شوې. دغه راز د ۲۰۱۱ز کال د جون په ۲۹مه د تاوتریخوالو نه ډک لاریونونو په ترڅ کې د پارلمان د ۳۰۰ څوکیو له ډلې د ۱۵۵ موافقه رایو په اخیستلو سره د سختو اقداماتو دویمه کڅوړه تصویب شوه، خو بله ورځ د ملګرو ملتونو د بشري حقونو عالي کمیشنر دفتر د ملګرو ملتونو د یوه خپلواک کارپوه له خوا خبرداری ورکړ چې یاد سخت اقدامات کولی شي د یونان د خلکو د بشري حقونو « ښه خوراک، اوبو، کور حق او د عادلانه شرایطو لاندې کار وکړئ» نه د سرغړونې لامل شي. په همدې توګه نورو نړیوالو رسنیو د سخت اقدامات د دویمې کڅوړې د اړتیا په اړه پوښتنې کړې دي، په داسې حال کې چې لومړۍ کڅوړې کومه پایله نه درلوده.
کله چې یونان په ۲۰۱۰ز کال کې د اروپایي ټولنې او د پیسو نړیوال صندوق سره تفاهم لیک لاسلیک کړ، د یاد تړون د  قانونیت موضوع  د خلکو او د یونان د حقوقو پوهنتون د ځینو نامتو استادانو له خوا تر نیوکو لاندې راغله، چې وروسته د اتن د وکیلانو ټولنه او همدارنګه د کارګرانو یو شمېر ټولنې د یاد تړون د مشروعیت موضوع د یونان له دولتي شورا سره شریکه کړه، خو یادې شورا د ۲۰۱۱ز کال د جون میاشتې په وروستیو کې دا تړون تائید کړ.
په هېواد کې د اقتصادي ناورین تر څنګ سیاسي ناورین هم مخ په زیاتېدو و. اروپایی کمیسیون د یونان له مهمو ګوندونو نه وغوښتل چې د سختو نوو اقداماتو په اړه موافقې ته ورسیږی ، خو اصلي ګوندونه دوه ځله ناکام شول، چې په یوه ټولپوښتنه کې چې د ۲۰۱۱ز کال د مې په ۲۹مه خپره شوه، دوه لوی ګوندونو ( واکمن Panhellenic سوسیالیست غورځنګ او اصلي اپوزیسیون نوې ډیموکراسي) د ټولو ۴۰ سلنه رایو نه لږ وګټلې، پداسې حال کې چې واکمن Panhellenic ګوند ۱۹ سلنه رایه ګټلې وې او د اپوزیسیون ګوند د ۱۹.۵ سلنه رایو په ګټلو سره لومړۍ شو. دغه راز  په یوه بله ټولپوښتنه کې چې په همدې ورځ خپره شوې وه د Panhellenic  واکمن ګوند د ۲۰،۷ سلنه رایو په تر لاسه کولو سره لومړی او اپوزیسیون د ۲۰،۴ سلنه رایو په ترلاسه کولو سره دویم ځای خپل کړ. د یادو ټولپوښتنو له مخې له دواړو ګوندونو نه هېڅ یو هم نه ونه شو کولای چې حکومت جوړ کړي. دغه راز په حکومت کې د همغږي نشتوالی هم لاریونونو ته لاره هواره کړه. کله چې د اروپايي ټولنې د سمندري او کب نیولو کمیشنرې ماریا دامانکي وویل چې «له یورو زون نه د یونان د وتلو موضوع د میز په سر دي، نو ځکه موږ باید په روښانه توګه خبرې وکړو». په ورته وخت کې د مالیې وزیر جورج پاپاکونسټینو له یورو زون نه د وتلو موضوع په کلکه رد کړه، چې د جون په لومړۍ نېټه د اورتودوکس پاپولر ریلی ګوند مشر جورجیوس کاراتزافریس اعلان وکړ چې د هغه ګوند له پارلمان نه د استعفا ورکولو په اړه غور کوي او په دې توګه د یونان پارلمان منحل او د عمومي ټاکنو پیل لامل شو، چې هغه په خپله وینا کې چې « لومړی وزیر د عکس العمل توان نه لري، یو اپوزیسیون چې نه غواړي لوبې وکړي او یو کیڼ اړخ چې په خپله کوچنۍ نړۍ کې دی».
هانده ارچل
هانده ارچل په ترکي: (Hande Erçel) د ترکي سينما يوه ځلانده ستورې ده. نوموړې د ۱۹۹۳ زېږديز کال د نوامبر په میاشتې کې په ترکيې کې زېږېدلې. لومړی يې د مډلينګ نندارې کار کاوه او بيا سينما ته راغله. د ترکي سينما يو له ترټولو غوره ستورو څخه ګڼل کېږي.دولت علی باباجی کلے خویشگی بالا نوشہرہ پاکستان
سرچينې
Hande arçel
https://superstarsbio.com/bios/news/8-things-you-didnt-know-about-hande-ercel/
د انګرېزي ويکيپېډيا پوهنغونډ
د جو بایډن ولسمشري
د متحده ایالاتو د شپږڅلوېښتم ولسمشر په توګه د جو بایډن دوره د ۲۰۲۱ ز کال د جنوري په شلمه نېټه د نوموړي د لوړې په مراسمو پیل شوه. بایډن چې د ډیلاویر ایالت اوسېدونکی دیموکرات دی، له دې وړاندې یې د بارک اوباما په مشرۍ د مرستیال ولسمشر په توګه خدمت کړی و او د جمهوري غوښتونکي ولسمشر ډونالډ ترمپ په وړاندې یې د ۲۰۲۰ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې له بریا وروسته دا چوکۍ ترلاسه کړه. نوموړي د کمالا هریس تر څنګ چې لومړۍ ښځینه مرستیاله ولسمشره، لومړۍ افریقايي الاصله امریکايي او لومړۍ اسیایي امریکايي مېرمن ده، خپله دوره پرانیسته. بایډن د کووېډ-۱۹ وبا، اقتصادي ناورین او سیاسي قطبي کېدو په ترڅ کې خدمت پیل کړ.
بایډن د خپلې ولسمشرۍ په لومړۍ ورځ هڅه وکړه چې د پاریس په هوکړه کې بیا د متحده ایالاتو د ګډون لپاره د ولسمشر ترامپ د انرژۍ سیاست بېرته بدل کړي او د کیسټون ایکس ایل پایپ لاین جواز یې لغوه کړي. نوموړي د ترامپ د سرحدی دېوال لپاره چې د مکسیکو په پوله د دېوال پراختیا وه، تمویل بند کړ. په دویمه ورځ، نوموړي د کووېد-۱۹ د اغېزو د کمښت لپاره، د ۱۹۵۰ ز کال د دفاعي تولید قانون د بېرته فعالېدو په ګډون، یو لړ اجرائیوي فرمانونه صادر کړل او په متحده ایالاتو کې یې د لومړیو ۱۰۰ ورځو په اوږدو کې د کووېد-۱۹ د سل میلیونو واکسینونو د تولید هدف وټاکه.