cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کوروش ۲
لغوي
«کارل هوفمان» د دې نوم ژباړه، د اندو-اروپايي ژبې په جرړو سره کړې ده چې معنا يې ده «سپکاوی کول» او په همدې ترتيب د کوروش معنا ده «په لفظي سيالۍ کې د دښمن سپکاوی کوونکی». د يو بل ممکنه اشتقاق معنا يې ده «ډېر ځوان، ماشوم» چې له «کوردش کور» سره اړيکه لري (زوی، کوچنی هلک) يا اوستايي i-gur-un  (زېږېدلی) او کور (ځوان غویی). په فارسي ژبه او په ځانګړي ډول ايران کې، کوروش ليکل کېږي. په بابل کې په عبري ژبه د هغه يادونه د Koresh  په ډول شوې ده. ځینې اسناد وړانديز کوي چې کوروش همدا کيخسرو دی، څوک چې د کياني واکمنۍ کورنۍ افسانوي پارسي پاچا او په پارسي حماسه شاهنامه کې ياد شوی کرکټر دی.
ځينې پوهان په دې باور دي چې نه کوروش او نه کمبوجيه ايراني نومونه دي، وړانديز کوي چې کوروش په اصل کې ايلامي نوم دی او په له منځه تللې ايلامي ژبه کې د دې نوم معنا ده «هغه څوک چې پاملرنه کوی». يو لامل يې دا دی، په داسې حال کې چې ايلامي نومونه په «يوس» پای ته رسېدای شي، هېڅ ايلامي متن نوم په دې ډول نه لیکل کېږي – يواځې Kuraš. په همدې حال کې، په زړه پارسي کې کوم نوم په «اس» پای ته نه رسېده، په همدې بنسټ دا منطقي ده چې پارسي ژبي د « Kuraš» اصلي بڼه په ډېر سم ډول د « Kuruš» بڼې ته بدله کړې وي. له بلې خوا د ايلامي ژبې ليکونکو ته هېڅ داسې دليل نه شته چې « Kuruš» په « Kuraš» بدل کړي، ځکه چې دواړه بڼې يې د منلو وړ وې. په همدې بنسټ، شونې ده چې Kuraš يې اصلي بڼه و اوسي.
د واکمنې کورنۍ تاريخ
په ايراني خاوره ايراني واکمني او پاچهي د هخامنشي واکمنې کورنۍ د پراختيا په توګه پيل شوه، چا چې شونې ده له نهمې مخزېږدېزې پېړۍ څخه راپدېخوا د خپلې واکمنۍ پراختيا پيل کړې وي. د دې واکمنې کورنۍ بنسټګر هخامنش (له زړې فارسي Haxāmaniš څخه) و. هخامنشيان د «هخامنشيانو» له نسل څخه دي، ځکه چې د دې واکمنې کورنۍ نهم پاچا ستر داريوش خپله سلسله نسب هغه ته رسوي او وايي:«له همدې امله موږ ته هخامنشيان ويل کېږي».هخامنش د ايران په سويل لويديځ کې د «پارسوماش» ايالت جوړ کړ او «تيسپس» د «انشان» ښار له نيولو وروسته، د «انشان پاچا» لقب خپل کړ، خپله پاچهي يې پراخه کړه او پارس يې هم په کې شامل کړ. لرغوني اسناد څرګندوي چې «تيسپس» يو زوی درلود چې کوروش اول نومېده او هغه هم د خپل پلار د ځای ناستي په توګه د «انشان پاچا» شو. لومړي کوروش يو سکنی ورور درلود چې نوم يې «اريارمنس» ښودل شوی.
د کوروش نوم
د تاریخ پوهانو په نظر د کوروش نوم ډېر پخوانی نوم دی چی په فارسی ژبه کی د خورشید معنی لری. ( په پښتو ژبه کی لمر) د کوروش نوم یوازې په پخوانی فارسی او عصری فارسی متنونو کی راغلی دی. مگردغه نوم ( کوروش ) په اروپایی متنونو کی ډېر مغایر نومونه لری.
تاریخ
په ۷ ق.م. پېړۍ کی ایران د ماد واکمني په لاس کی وو. په دی وخت کی د کوروش پلار د هخامنشیانو د کورنی څخه یو حکمران وو چی په فارس کی یی حکومت کاوه. د کوروش نیکه د ماد حکمران وو.
کوروش ۲ د پلار تر وفات وروسته په ۵۵۹ ق.م. د فارس حکمران شو. په ۵۵۳ ق.م. کال کی کوروش ۲ د ماد د حکمران سره د اختلاف په سبب د هغه په ضد قیام وکړ. په ۵۴۹ ق.م. کال کی د ماد اردو د کوروش پوځ لخوا ماته وخوړله او ماد واکمنی د کوروش لاس ته ورغله. په ۵۴۷ ق.م. کال کی د لیدیې باچا(کروزیس)د کوروش پر واکمنی برید وکړ مگر کوروش هغه پوځ ته ماته ورکړه. په ۵۴۰ ق.م. کال کی کوروش باختر ونیو(خو بیا هم باختر د یو خپلواک هېواد غوندې ؤ) د کوروش پوځ د باختر تر نیولو وروسته د بابل واکمنی ته ورسیده او دغه هېواد یی ونیو.
کوروش په فارس کی نوی پایتخت تاسیس کړ چی د پاسارگادا په نوم یادېږی. کوروش دېړ زغمن حکمران وو. خلکو د هخامنشیانو په ولایتونو کی کولای سول د سیمو د خدایانو ستاینه وکړی.
کوروش ۲ په ۵۳۰ ق.م. کال د باختر په جگړه کی د سکانو(لرغونو پښتنو) لخوا ووژل شو.
د کوروش په وخت کې د ډېرو آريايی قبايلو په ځانگړې توگه د افغانانو فرهنگي میراثونو ته ډېر زیان واوښته.
د کوروش مانا (شپون) دی، کوروش په خپل وخت کې دومره ځمکې لاندې کړې، چې ډېرو کمو واکمنانو به دا ډول کړي وي.
سرچینې
وېشنيزه:د هخامنشیانو حکمرانان
کيمي کاټکر
کیمي کاټکر Kimi Katkar يو هندی فلمي لوبګره ده.
ټایم
ټایم يو امريکايي مجله ده. ددې مجلې پېژندنه په لويه کچه هر کال لپاره د کال د سلو اغېزناکو شخصیتو د لړليک جوړولو لمخې کېږي.
سارا نتانیاهو
سارا نتانیاهو اصلی نوم (سارا بن آرتزی) په عبري ژبه שרה נתניהו) زوکړه ۵ نومبر ۱۹۵۸م کال اسرایل) د اسرایلو د لومړی وزیر بن یامین نتانیاهو میرمن ده.
لسيزه
لسيزه د وخت يو مهال دی چې د لسو کلونو مودې نه جوړ وي. «لسيزه» د لسو په مانا ده او د وخت واحد هم هغه ګڼل کيږي چې د نورو لسو واحدونو سره برابر وي. لس ورځې، لس شپې، لس میاشتې، لس کاله، لس پېړۍ هره یوه لسیزه بلل کیږي. وېشنيزه:وخت
کړنگل
د کړنگل دره چی د کونړ ولايت وپیچ دري په ولسوالي کی پروت دی، ختيځ خواته يي د شوړيگ دره دی اوجنوب او جنوب ختيځ خواته یی د څوکي ولسوالي او د نرنگ ولسوالي ده، لويديځ خواته ته یی د چپی دری ولسوالی ده او شمال ته یی د پیچ دری سیند اود ولسوالی نور کلی دی لکه کنډه گل بارکنډی او داسی نور،،،، د ددی دری خلق ټول پشيء توکمه دی او یو شمير یی نور صافی هم ميشت دی چی له بل ځایه پخوا راکډه شوی  او دا په قلعهءگل کی دی کړنگل دره چی د دريي پيچ ولسوالي پوری مربوط دی شمال خواته يي د پيچ دری سيند او کنډه گل سوندري کولک کلي پراته دی لمر خاته خواته يي د شوړيک دره ده او سويل (جنوب) خواته د نرنگ والسولی او دڅوکئ ولسوالی پرتی دی وگړی یي په خټه پشيان دی او د قلعه گل په شمول خوا شاه ۲۵ پنځويش کلی دی چی تفصيل یی لاندی ذکر دی:
په افغانستان کې اسلام
له اومې څخه تر لسمې پېړۍ پورې د عرب مسلمانو له خوا د افغانستان تر نيولو وروسته افغانستان کې په اسلام عمل پيل شو، په داسې حال کې چې د نولسمې پېړۍ په وروستيو کې يې وروستي اسلام ته واوښتل. عموماً سيمه يیزو خلکو اسلام د بودايي دين د بديل په توګه ومانه او سيمه ييزو قبيلو د نوي دين په منلو پيل وکړ. اسلام د افغانستان دولتي دين دی، چې شا اوخوا 99.7٪ افغانانا مسلمانان دي. تقريباً 90٪ يې په سني اسلام عمل کوي، داسې حال کې چې شا اوخوا 10٪ يې شيعه ګان دي. ډيری شيعه ګان يې د اثناء عشريَه څانګې منونکي دي او يوازې يو کم شمېر يې اسماعيلي مذهب مني.
تاريخ
د اومې پېړۍ په اوږدو کې، په نهروان کې ساساني پارسيانو ته له ماتې ورکولو وروسته، د راشده خلافت عربان هغې سیمې ته ننوتل چې اوس افغانستان دی. له دې سختې ماتې وروسته، وروستی ساساني سترواک، درېيم يزدجرد، ختيځ لور ته د مرکزي اسيا لرې سيمو ته وتښتېد، د يزدجرد په تعقيب کولو سره، عربان له شمال ختيځ ايران څخه د هرات په لاره دې سيمې ته ننوتل، چېرته چې دوی د افغانسان شمال لور ته مخ په وړاندې تګ څخه مخکې د خپل پوځ ډېره برخه مېشته کړه.
د شمالي افغانستان ډېرو اوسېدونکو د اموي مبلغينو د هڅو په پايله کې اسلام ومانه، په ځانکړي ډول د خليفه هاشم او عمر بن عبدالعزيز د واکمنۍ پرمهال، په سويل کې، عبد الرحمن بن سرة په زابلستان بريد وکړ، چېرته چې زنبيليان واکمن وو.
د المعتصم او د هغه ځای ناستو د واکمنۍ پر مهال، د دې سيمې ډېرو اوسېدونکو په اسلام عمل کاوه، او کله چې د عباسيانو واکمني ړنګه شوه، د يعقوب ليث صفاري تر واکمنۍ لاندې، اسلام د کابل او افغانستان د نورو سترو ښارونو غالب دين و. د ابو حنيفه پلار، ثابت بن زوطا په هغه سيمه کې زېږېدلی و چې اوس افغانستان دی. نوموړی کوفې (په عراق کې) ته کډوال شو، چېرته چې حنيفه وزېږېد. وروسته سامانيانو د منځنۍ اسيا زړه ته اسلام خپور کړ، او په نولسمه پېړۍ کې د قرأن کریم لومړۍ بشپړه فارسي ژباړه بشپړه شوه. له هغې راهيسې، اسلام د دې هېواد پر مذهبي منظر حاکم دی. د بحرانونو په جلا جلا وختونو کې اسلامي علماء په سياسي کړيو کې داخل شوي دي، خو غېر مذهبي (سيکولار) واک ډېر کم د اوږدې مودې لپاره پاتې شوی.
په 998 او 1030ز کلونو کې محمود په پېښور کې د شاهي پاتې شوني و ايستل. غوري واکمنې کورنۍ د غزنويانو ځای ونيو، چا چې له پخوا څخه پياوړې سترواکې نوره هم پراخه کړه. په هرات کې د جمعې مسجد په دې هېواد کې تر ټولو لرغونی مسجد دی، باور کېږي چې په لومړي ځل په دولسمه پېړۍ کې د غوریانو د واکمنۍ پر مهال جوړ شوی و. په دې پړاو کې، کوم چې د زرين اسلامي پړاو په توګه پېژندل کېږي، له بغداد وروسته په اسلامي نړۍ کې افغانستان د زده کړې دويم ستر مرکز و.
د مغولو له بريد او ويجاړۍ وروسته، تيموریانو دا سيمه بېرته اباده کړه او يو ځل بيا يې د اسلامي زده کړو په مرکز بدله کړه. په شپاړسمه پېړۍ کې د صفويانو د واکمنۍ پر مهال، شيعه اسلام د افغانستان سويل ته لاره پيدا کړه. تر هغه وخته چې په 1709ز کال کې مېرويس هوتک افغانانو ته خپلواکي تر لاسه کړه، د افغانستان د کندهار سيمه ډېر ځله د شيعه صفويانو او سني مغولو تر منځ د جنګ ډګر و.
د عبدالرحمن خان له خوا نيول
د دولت د جوړولو د يوې وسيلې په توګه اسلام په لومړي ځل منظم کارول د پاچا عبدالرحمن خان (1880-1901) له خوا د مرکزيت پر لور د خپلو هلو ځلو پر مهال پيل شول. نوموړي فرمان صادر کړ چې ټول قوانين بايد له اسلامي قانون سره سمون ولري، او په دې ډول يې شریعت په پښتونولۍ کې په شته دودويزو قوانينو لوړ کړ. د هغه د دولتي هلو ځلو او تر څنګ يې د هغه د مرکزي واکمنۍ د مشروعيت او منلو لپاره يې د علماوو فهرستونه جوړ او ثبت کړل. له ېوې خوا دې چارې په مذهبي طبقه کې زياتوالی راوست، خو څومره چې هغوی د دولت د مامورينو په توګه په دولتي نظام (بيوروکراسۍ) کې په چټکۍ سره داخلېدل، په پای کې مذهبي مشرتوب کمزوری شو. ډېر هغه امتيازات چې مذهبي شخصيتونه او ادارې ورڅخه برخمنې وې، د دولت په چوکاټ کې له سره بيا جوړ کړای شول؛ د زده کړې دود کول چې يو وخت يوازې د علماوو حق و، له نږدې څخه څارل کېدو، او امير د عدالت اعلی حاکم وګرځېد.
د عبدالرحمن خان ځای ناستو د هغه تګلارو ته دوام ورکړ او پراخه يې کړې، ځکه هغوی د سيکولر کولو حرکت زيات کړ. اسلام د معاملاتو مرکز و، خو مذهبي جوړښت په بنسټيز ډول غېر سياسي پاتې و، چې د سياسي اغېز پر ځای يې د اخلاقو په توګه عمل کاوه. له دې سره سره، د ملي کړکيچونو پر مهال اسلام خپل ځای پياوړی کړ. سربېره پر دې، کله چې مذهبي مشرتابه خپل ځانونه له سخت ګواښ سره مخ وليدل، جذابو مذهبي څېرو وخت په وخت اسلام د دولت په مخالفت کې، د بېلا بېلو ډلو د راټولولو لپاره وکارولو. دوی په ډېرو مواقعو کې د پاچا امان الله شاه (1919-1929) پر ضد راپاڅېدل، د بېلګې په ډول، د اصلاحاتو پر ضد اعتراض کې، چې دوی باور درلود دا د اسلام پر ضد او لوېديځه مداخله ده.
له دې وروسته واکمن، د سيکولر کېدو پر ضد د دوديزو چلندونو په پام کې نيولو سره، له اسلام سره د نوښتپالنې د سمون څرګندولو کې محتاط وو. له دې سره سره، او په ټولنه کې د هغې محوري حيثيت باوجود، کوم چې د دين او سياسيت تر منځ کوم توپير نه کاوه، په دولتي چارو کې د دين ونډه مخ پر کمېدو وه.
د 1931ز کال اساسي قانون حنفي شريعة (فقه حنفية) دولتي مذهب وګرځاوه، په داسې حال کې چې د 1964ز کال اساسي قانون کې په ساده ډول ويل شوي چې مذهبي مراسم بايد د حنفي مذهب سره سم تر سره شي. د 1977ز کال اساسي قانون اسلام د افغانستان دين اعلان کړ، خو دې ته يې اشاره نه ده کړې چې دلوتي مراسم بايد له حنفي فقهې سره سم وي. د 1976ز کال د جزا قانون او د 1977ز کال مدني قانون، د ټولنيز عدالت ټولو برخو ته پوښښ ورکړی، چې د سيکولار قانون د عناصرو سره د مبارزې لپاره د نورو سيستمونو ځای نيونکی، خو د عمده هڅو ښودونکی دی. د بېلګې په ډول، محکمو ته حکم شوی و چې تر ټولو دمخه د قضيو په اړه د سيکولار قانون تر مخې پرېکړه وکړي؛ او په هغو برخو کې شريعت ته مراجعه وکړي، کومه چې سيکولار قانون نه وي پوښلې. تر 1978ز کال پورې، د افغانستان د خلکو ديموکراتيک ګوند (PDPA) حکومت په څرګند ډول له ديني واک څخه د کرکې څرګندونه وکړه. دې چارې راڅرګندېدونکی اسلامي خوځښت پر ملي بغاوت بدل کړ؛ اسلام د فعالې ونډې تر سره کولو لپاره په دې برخه کې له خپل غېر فعال دريځ څخه راووت.
ایناک پاول
جان ایناک پاول (۱۶ جون ۱۹۱۲- ۸ فبروري ۱۹۹۸ زکال) بریتانوي سیاستوال، کلاسیک څېړونکی، لیکوال، ژب پوه، پوځي، فیلوژست (متن پېژندونکی) او شاعر و. هغه د پارلمان د محافظه کاره غړي (۱۹۵۰-۱۹۷۴ زکال)، وروسته په پارلمان کې د آلستر اتحاد پال ګوند (UUP) د غړي (۱۹۷۴-۱۹۸۷ زکال) او د روغتیا د وزیر (۱۹۶۰-۱۹۶۳ زکال) په توګه خدمت وکړ.
پاول وړاندې له دې چې سیاست ته مخه کړي، کلاسیک څېړونکی و. د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال هغه په نظامي او استخباراتي څوکیو کار وکړ او د برید جنرالۍ رتبې ته ورسېد. هغه همدارنګه د شعر، لرغونو او سیاسي موضوعاتو ګڼ شمېر کتابونه ولیکل.
له وینا وروسته څو نظرپوښتنو وښوله چې د بریتانیا له ۶۷ سلنه څخه تر ۸۲ سلنه وګړي د پاول له نظریاتو سره موافق و. د هغه ملاتړو ادعا وکړه چې هغه پلویان چې پاول جذب کړل په ۱۹۷۰ زکال کې په عمومي ټاکنو کې د محافظه کارانو د بریا لامل وګرځېدل او شاید هم د ۱۹۷۴ زکال د فبروري میاشتې په عمومي ټاکنو کې هم په همدومره زیان هغوی ته تمامه شي. هغه مهال چې پاول محافظه کارانو ته شاه کړه او کارګرانو ته یې په رایو ورکولو له اقلیت حکومت سره لاس یو کړ. پاول د ۱۹۷۴ زکال په اکتوبر میاشت کې د شمالي آیرلنډ د سویلي ډون له ټاکنیزې حوزې څخه د اولستر اتحاد پال ګوند د استازي په توګه پارلمان ته رایه ومونده. نوموړی تر هغه مهاله چې د ۱۹۷۸ زکال په عمومي ټاکنو کې یې ماته وخوړه، د دغې حوزې استازی و.
لومړني کلونه
جان انوک پاول د ۱۹۱۲ زکال د جون په ۱۶ مه د برمېنګهم ښار د Worcestershire په Stechford کې وزېږېد او د نیوپورټ، شروپشایر (Newport, Shropshire) په کلیسا کې ورته د تعمید غسل ورکړل شو؛ چېرې چې د هغه مور او پلار په ۱۹۰۹ زکال کې واده کړی و. نوموړی د ابتدایه ښوونځي د مدیر البرت انکوک پاول (۱۸۷۲-۱۹۵۶ زکال) او د هغه د مېرمنې الن مري (۱۸۸۶-۱۹۵۳ زکال) یوازنی ماشوم و. الن په لیورپول ښار کې د پولیس هنري بریس او د هغه د میرمنې ایلیزا چې ښوونکې وه؛ لور وه. د پاول د مور د هغه نوم نه خوښېده او له همدې امله هغه په «جک» پېژندل کېده. په درې کلنۍ کې یې په پاول د «پروفیسر» مستعار نوم کېښود، ځکه هغه به په چوکۍ درېده او هغه مرغان چې پلار یې ښکار کړي و د هغو توصیف به یې کوه. په ۱۹۱۸ زکال کې د هغه کورنۍ د برمنګهم کېنګ نورتون سیمې ته کډه وکړه او پاول هلته تر ۱۹۳۰ زکال پورې پاتې شو.
د ښوونځي د کلاسیک زده کړو مشر چې ولیدل پاول له دغې موضوع سره لیوالتیا لري هوکړه یې وکړه هغه د ښوونځي کلاسیکې څانګې ته ولېږدوي. په ۱۹۲۵ زکال کې د هغه مور د کرېسمیس د رخصتیو پر مهال هغه ته د دوه اونیو په ترڅ کې یوناني ور زده کړه او کله چې هغه بلې دورې ته لاړ هغه په یوناني بلد و چې نور زده کوونکي دوه کاله وروسته د هغه ځایګی ته رسېدل. پاول د کلاسیک څانګې په سر کې ځای درلود. د هغه د یو ټولګیوال کریسټوفر ایوانز په خبره پاول «ریاضت طلب یا ځانی خودی» و او «واقعا د بل هر زده کوونکي پر خلاف چې ده پېژندل... هغه یوه جلا انسان و». د هغه یو بل هم دوره دنیس هیلز وروسته وویل چې پاول به «یوه ټولګه کتابونه (یوناني متون؟) له ځان سره لېږدول او هغه به یې ساتل... هغه له ټولو مخکښو استادونو ډېر شهرت دلود». پاول د خپل ښوونځي د کلاسیکې څانګې د پنځم فورم درې واړه جایزې (په توسیدید، هرودت او الهیاتو) ترلاسه کړې، په داسې حال کې چې هغه د دغو جایزو له نورو ټولو ګټونکو څخه دوه یا درې کاله په عمر کې کوچنی و. هغه د هرودت د تاریخ کتاب په ژباړه پیل وکړ او په ۱۴ کلنۍ کې یې د هغو د لومړۍ برخې ژباړه پای ته ورسوله.
هغه شپږمې دورې ته له خپلو ټولګیوالو څخه په دوه کاله کوچني عمر کې شامل شو او د یو ډېر هڅه کوونکي زده کوونکي په توګه پېژندل کېده؛ د هغه یو هم دوره روی لوئیس څرګندوي چې «موږ حتی فکر کاوه چې ښوونکي هم له هغه وېرېږي». پاول همدارنګه په جمناستیک کې مډال واخیست او په کلاریانت کې یې مهارت وموند. هغه د موسیقي په سلطنتي اکاډمي کې د زده کړو په فکر کې شو، خو والدینو یې هغه اړ کړ څو په کمبریج کې د تحصیلي بورس د ترلاسه کولو لپاره هڅه وکړي. د شپېږمې کلاسیکې دورې په لومړۍ برخه او د شپږمې دورې په دویمه برخه کې د هغه د کلاسیک اصلي ښوونکی ډاګي سمیت په ۱۹۵۲ زکال کې څرګنده کړه: «زما په ټولو زده کوونکو کې هغه تل د خپلو ښوونکو د دقت په لوړ معیار او پوهې ټینګار کاوه... هغه داسې یو زده کوونکی و چې ما له هغه ډېر څه زده کړل».
د ۱۹۲۹ زکال په ډسمبر میاشت کې د اوولسو کلونو په عمر، هغه د کمربیج په ترینیتي کالج کې د کلاسیک سکالرشېپ لپاره خپله مقاله ولوسته او غوره جایزه یې ترلاسه کړه. رونالد ملویل چې په یو مهال کې به یې ازموینه اخیسته، څرګندوي چې:«ازموینې تر ډېره درې ساعته وخت نیو، پاول له دغو ټولو خونو په نیمه لار کې تېر شو». پاول وروسته ملویل ته وویل چې په یو نیم ساعت کې یې په یوناني پاڼه کې متن لومړی توسیدید یوناني سبک او بیا یې د هرودت سبک ته وژباړه. په بله مقاله کې پاول اړ شو، د سنت بید یوه مقاله وژباړي چې هغه یې په افلاطوني یوناني وژباړه. پاول وروسته یاده کړه چې «ما هغه څېرې کړه او بیاځلي مې هغه هردوتي یوناني – آیونیک یوناني – ته وژباړه (چې ما هېڅکله له وړاندې نه وه لیکلې) او وروسته له هغه چې مې وخت درلود، د هغې په حاشیه لیکنه مې کار وکړ».
هغه له ۱۹۳۰ زکال څخه تر ۱۹۳۳ زکال پورې د کمبرېج په ترینیتي کالج کې زده کړې وکړې. پاول تر ډېره ځان ګوښه کړ او خپل وخت به یې مطالعې ته ځانګړی کاوه: هغه ورځ به یې چې لکچر نه درلود، د سهار له ۵:۳۰ بجو څخه به یې د شپې تر ۹:۳۰ بجو مطالعه کوله. په اتلس کلنۍ کې د هغه لومړۍ مقاله (په جرمنۍ) کلاسیکه مجله Philologische Wochenschrift کې په هرودت خط نشر شوه.
توپک ماډل ۵۲
توپک ماډل ۵۲ (په چیکي: Samonabíjecí puška vz. 52)د ۷،۶۲ م.م. یو پخپله چارجېدونکی توپک دي چی د ۱۹۵۲ کال څخه تر ۱۹۵۹ کال پورې په چکوسلواکيا کی جوړېده.
وېشنيزه:چېکي وسلې
وستفولډ
وستفولد ولایت په ناروژي Vestfold) د ناروې هیواد له ولایتونو څخه یو دی چې له بوسکرود او تلمارک ولایتونو سره ګډه پوله لري.
جاسټن بیبر
جاستن بیبر په انګلیسي Justin Drew Bieber)
ټوماس بابېنګټون مکولي
ټوماس بابېنګټون مکولي، لومړنی بارون مکولي، د PC (د بریتانیا خصوصي شوار)، د FRS (د سلطنتي شورا غړی) اوFRSE  (اېډېنبورګ د سلطنتي ټولنې غړی) غړی چې د نوم فونوتیکي سمبول یې /ˈbæbɪŋtən məˈkɔːli/؛ دی د ۱۸۰۰ کال د اکتوبر په ۲۵ زېږېدلی او د ۱۸۵۹ کال د ډېسمبر په ۲۸ مړ شوی. یو بریتانوي تاريخ لیکونکی او وېګ (د یو پخواني بریتانوي سیاسي ګوند نوم) سیاستوال و. هغه په هند کې د لویديځ سبک د زده‌کړو سیستم د معرفي کولو د اصلي لامل په توګه پېژندل کېږي. مکولي د يو مقاله ليکونکي او کره‌کتونکي په توګه د معاصرو ټولنیزو، سیاسي او تاریخي موضوعاتو په اړه په پراخ ډول ليکنې وکړې. د انګلستان تاریخ په نوم د هغه اثر د وېګ د تاريخ یوه اصلي نمونه وه، د هغه ادبي سبک د تاریخي مناقشاتو له پراخ محکومیت سره سره چې په ۲۰مه پېړۍ کې عامې شوې د هغه له خپرېدو راهیسې د ستاینې وړ دی.
مکولي د ۱۸۳۹ او ۱۸۴۱ کلونو تر منځ د جګړې وزیر او له ۱۸۴۶ څخه تر ۱۸۴۸ کال پورې عمومي-تحویلدار و. هغه د هند په ښوونیز نصاب کې د انګلیسي ژبې او لویدیځو طرحو په معرفي کولو کې د پام‌وړ رول ولوباوه او د «موکولي د شېبو» په نوم یې په دې اړه خپل استدلال په ۱۸۳۵ کال کې خپور کړ. هغه د رسمي ژبې په توګه انګلیسي ژبه د فارسي ځای ناستې کړه او د ښوونکي په توګه يې په ټولو ښوونځيو کې د انګرېزي هندیانو د ښوونې لپاره له انګلیسي ژبې څخه د ښوونې د وسیلې په توګه ملاتړ او خدمت وکړ. دا چاره په هند کې د مکولميزم او د هند د لرغونو او دودیزو، ساینسي او حرفه‌یی زده‌کړو د زوال لامل شوه.
مکولي د خپلې سیاسي او علمي دندې په بهیر کې په پرلپسې ډول د لويديځ کلتور پر غوره‌والي ټینګار کاوه. مکولي په هند کې د زده‌کړو په اړه په ۱۸۳۵ کال کې په خپل راپور کې ولیکل: «د اروپا د ښه کتابتون یوازې یوه کوچنۍ المارۍ د هند او عربستان د ټولو لرغونو ادبیاتو ارزښت لري... که له تخیلي اثارو هغو اثارو ته تېر شو چې حقایق په کې بیان شوي او عمومي اوصول په‌کې مراعأت شوي، د اروپایانو غوره‌والی په بشپړ ډول د اندازې وړ نه دی.» مکولي په ځانګړي ډول د لېبرال د ازادیو له نظره د پرمختګ نظریې ته لېوالتیا لرله. هغه له رادیکالیزم سره مخالفت وکړ او په ورته حال کې يې د اروپایانو تاريخ او کلتور اېدیال کړ.
لومړنی ژوند
هغه په هېرفورډ شایر کې په یوه خصوصي ښوونځي کې زده‌کړې وکړې او ورپسې يې د کمبرېج په  ترينيتي کالج کې زده‌کړې وکړې. مکولي هغه مهال چې په کمبرېج کې و بېلابېل شعرونه ولیکل او بېلابېلې جایزې يې ترلاسه کړې چې له ډلې يې د ۱۸۲۱ کال په جون کې د کمبرېج پوهنتون د سرو زرو مډال یادولی شو.
مکولي په ۱۸۲۵ کال کې د اېډېنبورګ رېویو په مجله کې د مېلټون په اړه يوه نامتو مقاله خپره کړه. هغه د حقوقو په برخه کې زده‌کړې وکړې او په ۱۸۲۶ کال کې د وکالت د وړتیا غونډ ته وروبلل شو. خو ډېر زر يې سیاسي دندې ته لېوالتیا ومونده. مکولي په ۱۸۲۷ کال کې په اېدنبرګ رېویو مجله کې د مرییتوب/غلامۍ خلاف یوه مقاله خپره کړه، چې د لویديځو هندیانو د غلامۍ لپاره د پارلماني کمېشنر ډګروال ټوماس موډي نايټ له خوا د رامنځته شویو افریقايي کاريګرانو تحلیل يې په‌کې کړی و. د مکولي پلار زکري مکولي هم د غلامۍ ضد خبریال په توګه د مودي فلسفه په یو لړ لیکنو کې غندلې وه.
مکولي هغه کس و چې هېڅکله يې نه واده وکړ او نه یې هم کوم ماشوم درلود، داسې اوازه وه چې پر ماریا کېنرد مین و هغه د ریچارد شارپ د سکالو شتمنه مسؤوله وه. د مکولي تر ټولو پیاوړې عاطفي او احساسي اړيکې يې له خپلو کشرانو خویندو هانا او مارګارېت سره وې، مارګارېت هغه مهال ومړه کله چې نوموړی په هند کې و. د هانا له لویېدو سره يې د هانا له لور مارګاریت سره نږدې اړيکه پیدا کړه او په هغې يې د بابا نوم کېښود.
مکولي د خپل ژوند په بهیر کې له لویديځو کلاسیکو ادبیاتو سره شدیده علاقه لرله او د لرغوني یونان له ادبیاتو څخه يې په خپله پوهه ویاړ کاوه. هغه په ډېر احتمال سره [1]اېډتیکه/ حقیقت ته نږدې حافظه لرله. هغه مهال چې په هند کې و د لرغوني روم او یونان هر اثر ته يې چې لاس رسی وموند مطالعه یې کړ. هغه په خپلو لیکونو کې یادونه کوي چې په ۱۸۵۱ کال کې يې د رخصتۍ پر مهال اېنېډ (په لاتیني ژبه لیکل شوی حماسي شعر، ژباړن) لوسته او د وېرجېل د شاعرۍ پر ښکلا يې اوښکې روانې شوې. هغه همدارنګه جرمني، هالنډي او اسپانوي ژبې له ځان سره زده کړې او له فرانسوي ژبې سره یې هم بلدتیا لرله.
سیاسي دنده
په ۱۸۳۰ کال کې مارکېس لېنزداون مکولي ته بلنه ورکړه چې د کالن سیمې له پاکېټ بروف ټاکنیزې حوزې څخه د پارلمان غړی شي. د هغه لومړۍ وینا په بریتانیا کې د یهودیانو د مدني معلولیت د لغوه کولو په ګټه وه.
مکولي د پارلماني سموونو په ګته د څو ویناوالیو له لارې خپل نوم مطرح کړ. په ۱۸۳۳ کال کې د لویو سموونو قانون تر تصویب وروسته هغه د لېډز استازی شو. په سموونو کې د کالن استازي له دوو څخه یو ته راښکته شول. تر دې مخکې لېډز هېڅ کوم استازی نه درلود خو اوس یې دوه استازي لرل. مکولي له دې سره چې د سموونو د لایحې د تصویب په برخه کې د مرستې ویاړ لري خو هېڅکله هم له خپل پخواني ملاتړي، ملګري او لوی سیاسي متحد لېنزداون څخه منندوی نه و.
هند (۱۸۳۴- ۱۸۳۸)
مکولي له ۱۸۳۲ څخه تر ۱۸۳۳ کال پورې د لارډ ګرې په واکمنۍ کې د کنترول د هیئت منشي و. د هغه د پلار مالي شرمندګي په دې معنا وه چې مکولي د خپلې کورنۍ د ملاتړ یوازینۍ وسیله و چې په ولسي جرګه کې تر استازیتوب يې د ډېر عاید لرونکې دندې ته اړتیا لرله. هغه د هند دولت د قانون تر تصویب وروسته په ۱۸۳۳ کال کې په جرګه کې د لېډز د استازي په توګه استعفا وکړه او د عالی قومندانۍ د شورا لومړنی قانوني غړی وټاکل شو. هغه په ۱۸۳۴ کال کې هند ته ولاړ او د ۱۸۳۴ او ۱۸۳۸ کلونو تر منځ يې د هند په عالي شورا کې خدمت وکړ.
مکولي په هندي زده‌کړو کې د شېبې په نوم په انګریزي ژبه د زده‌کړو مشهور قانون کې چې د ۱۸۳۵ کال په فېبرورۍ کې تصویب شوی، له عمومي سرمنشي لارډ وېلیم بینېټېک څخه وغوښتل چې منځنۍ زده کړې باید د ګټورو کرښو پر بنسټ اصلاح/سمې کړي تر څو "ګټورې زده کړې" وړاندې کړي. دا له لویدیځ کلتور سره د مکولي مترادفه اصطلاح وه. هلته په سیمه‌ییزه ژبه د ثانوي زده کړو هېڅ  دود نه شته و؛ هغه مؤسسات / انسټيټیوټونه چې د ختیځ هند کمپنۍ تر ملاتړ لاندې وو  په سانسکرېټ او فارسي ژبو یې هم تدریس کاوه. په دې توګه هغه استدلال وکړ چې " موږ باید هغه کسان وروزو چې اوس مهال په خپله مورنۍ ژبه زده کړې نه شي کولی موږ باید هغوی ته خپله بهرنۍ ژبه وروښیو." مکولي داسې استدلال کاوه چې فارسي او سانسکرېټ ژبې هندي ځایي اوسېدونکو ته تر انګلیسي ډېرې د لاس رسي وړ ژبې نه دي او په سانسکرېټ او فارسي ژبه شته لیکنې د ګټورو زده کړو لپاره چندانې د کار وړ نه دي. هغه د دغې شېبې په لږ تنده برخه کې ولیکل: "زه د سانسکرېټ او عربي ژبې هېڅ پوهه نه لرم. خو زما چې هر څه له واکه کېږي ترسره کړي مې دي تر څو د هغوی له ارزښتونو څخه سم تخمین ولرم. ما د عربي او سانسکرېټ اثارو تر ټولو د مشهورو متنونو ژباړې لوستې دي. ما هم دلته او هم په کور دننه له خلکو سره بحثونه کړي چې په ختیځو ژبو کې د خپلو مهارتونو له امله له نورو څخه بېل وو. زه په بشپړ ډول دې ته تیار یم چې ختیځې زده کړې خپله د ختیځیانو له ارزښت سره ومنم. ما هېڅکله د هغوی تر منځ داسې  کس ونه موند چې له دې خبرې څخه منکر شي چې د یو ښه اروپایي کتابتون یوه کوچنۍ المارۍ د هند او عربستان د ټولو لرغونو ادبیاتو ارزښت لري."
سرچينې
[1] اېډتیکه یاانځوریزه حافظه هغه ځواک دی چې تر یو ځل لیدلو وروسته د لنډ مهال لپاره له لوړ دقت سره یو انځور په یاد راوړل شي، ژباړن.
۲۴۰ (عدد)
۲۴۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۳۹ څخه  مخکي او د ۲۴۱ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۴۰:
په کلینډر کې
۲۴۰ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۲۴۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
خوشحال سعادت
خوشحال سعادت د افغانستان، د کورنیو چارو وزارت امنیتي مرستیال دی.
SC
SC کیدای شي چې وي:
د اسلام انبیاء
انبیا د انسانانو له ډلی هغه وگړي دي چی خدای پاک د انسانانو تر منځ د لارښوني او خپل پیغام د لیږلو لپاره غوره کړي. چی دغه کسان په قرآن او نورو دیني متونو کی د «نبی» او «رسول» په نوم یاد شوي.
یاداښتونه
وېشنيزه:اسلام
شکودا ۲۸ ټې اړ سولاریس
شکودا ۲۸ ټې اړ سولاریس (په چیکی:Škoda 28Tr Solaris) د درو اکسلو یو برېښناگاډي یا ترالي بس دي چی د ۲۰۰۸ کال څخه راهیسی د شکودا اېلېکتریک (د چېک جمهوريت) او سولاریس بس (پولنډ) په همکاري کی جوړېږي.
تاریخ
شکودا ۲۸ ټې اړ سولاریس په ۲۰۰۸ کال کی د حمل او نقل چېکی شرکتونو د غوښتنو په اساس  طرح او جوړ شو.
وېشنيزه: شکودا برېښناگاډي
حضرت جي بابا
حضرت جي بابا چي حضرت جي بابا د سند څخه د احمد شاه درانی د فتو حاتو په وخت کی راغلی وو او په کندهار کي يي د نقشبندي د طریقې رواجولو ته ډېر خدمت وکړ. د مریدانو حلقه به باندي راګرځېدلې وه ارشاد او توجه یې زیاته موثره وه. دی د حضرت مجدد الف ثاني له کورنۍ څخه وو. په دې وخت کي به د کندهار افغانان د خپلو قومي شیخانو په حلقو کي را ټول ول او دده درباري نفوذ ته ښه متجه کيدل. حضرت جي بابا ډېر بزرګ او تقواداره سړی وو.
دده قيصه
یوه ورځ چنګوښو دده په مسجد کي په زوره نارې وهلې او دده حضور یې خراباوه حضرت جي بابا باندي را ووت او ورته یي وویل: تاسي نه یاست خبر چي زه نقشبندي یم او په زوره ذکر نه کوم. وایي، چي د هغه وخت راهیسي دده خلوت ته نیږدې چنګوښو په زوره نارې نه وهلې او دده اوسني زیارت د کندهار شمالي خواته پروت دی.
سرچینې
وېشنيزه:د کندهار تاریخي سيمي او ودانۍ
سپين یاسمين
سپين یاسمين (په لاتين: Jasminum officinale) د زيتونيانو څخه یو درملي بوټي دي چې په ايران، افغانستان، پاکستان، تاجيکستان، هندوستان او چين کې شنه کېږي.
وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات وېشنيزه:خواړه
۲۴۱ (عدد)
۲۴۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۴۰ څخه  مخکي او د ۲۴۲ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۴۱:
په کلینډر کې
۲۴۱ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۲۴۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
کال
کال' د مهال يو پړاو يا موده ده چې له ۱۲ مياشتو جوړ شوی يا په ۱۲ مياشتو وېشل شوی دی. په يوه کال کې ۵۲ اوونۍ او ۳۶۵ ورځې دي.
یو کال د هغه وخت سره مساوي دی چې ځمکه د لمر په شاوخوا کې یو حرکت بشپړوي. یو شمسي کال معمولاً ۳۶۵ ورځو لري.
سرچينې
وېشنيزه:د تاریخ لپاره د وخت ترتيب وېشنيزه:پېړۍ وېشنيزه:د وخت واحدونه وېشنيزه:له ويکيډاټا سره سمون لرونکی کوچنۍ څرګنداوی
مياشت (موده)
مياشت د مهال د اندازه كولو يو يوون (واحد) دی چې د کال ۱۲ برخه کېږي. په بله وينا د يوه کال ۱۲ برخه د مياشت په نامه یادېږي. مياشت له ۲۸، ۲۹، ۳۰، او ۳۱ ورځو جوړه ده چې د اوونيو په شمېر ۴ اوونۍ کېږي.
له دود سره سم مياشتې پر دريو ډولونو وېشل شوې، چې د هغوی له اړوندو کلونو سره سم لمريز لېږدي (هجري شمسي)، سپوږميز لېږدي (هجری قمري) او درېيم ډول يې زېږدي (ميلادي) دی چې په زېږدي کال اړه لري.
اخځليک
۱- https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D1%81%D1%8F%D1%86
۲-
وېشنيزه:وخت
ریحان
ریحان (په لاتين: Ocimum basilicum) د نعناعگانو څخه یو درملي بوټي دي چې د مسالې په توگه کارېږي او په آسيا او اروپا شنه کېږي.
وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات وېشنيزه:خواړه
سیلزي سفلي
سیلزی سفلی په پولنډي Lower Silesian Voivodeship) د پولنډ هیواد په سویل لویدیځ کې پروت ولایت دی.
د ډيورنډ کرښه
د ډیورنډ کرښه د افغانستان او پاکستان تر منځ هغه نږدې ۲۶۴۰ کیلو متره اوږده پوله ده چې لا تر اوسه پورې هم نه خو هم د افغانستان د حکومت لخوا او نه هم د کرښې په دوواړو خواوو کې د میشتو قومونو له خوا منل شوې. د ډیورند کرښې تړون د ۱۸۹۳ز کال څخه راوروسته د بریتانوي هند د حکومت او د افغان امیر یانې امیر عبدالرحمن خان لخوا په خپلو سیمو کې د محدودیتونو د اغیز د لرې کولو لپاره تر سره شو. چې بیا وروسته په هماغه وخت کې دا کرښه د هېنري مورټیمر ډیورنډ د بریتانوي هند د بهرنیو چارو وزات د مرستیال په نوم ونومول شوه. دغه په یوه پاڼه کې لیکل شوی تړون چې ۷ لنډې مادې یی درلودې د امیر عبدالرحمن خان او هېنري مورټېمر ډيورنډ لخوا لاسلیک شوه. چې د دې تړونلیک له شرطونو سره سم به د برتانوي هند حکومت هیڅ کله هم په هغو سيمو کې چې له دغي ليکي نه آخوا د افغانستان په لور پرتې دې لاسوهنه ونه کړي، او  امير به هيڅ کله هم په هغو سيمو کې چې له ليکې نه آخوا د برتانوي هند په لور پرتي دې لاسوهنه  ونه کړي. د 1894 ز کال څخه راوروسته افغان-انگلیس په گډه د نښې ایښودنې سروې پیل کړه چې کابو ۲۶۴۰ کیلو متره اوږده کرښه یې رانغاښتله .. چې په پایله کې د ډیورنډ کرښې د سترې لوبې یو خپلواکه سیمه د انگلستان او روسيه په گټه رامنځ ته کړه.
د ډيورنډ کرښې د رسمي کېدو غوښتنې ته د ولسمشرانو ځوابونه
د پاکستان له خوا د يورنډ کرښې د رسمي کېدو  غوښتنه؛ د ظاهر شاه، داود خان، تره کي، امين، کارمل، ډاکټر نجيب، مجاهدينو او طالبانو ځوابونه.
ډيورنډ کرښه په ۱۸۹۳ز کال کې د افغانستان د وخت امير، امير عبدالرحمن خان او د بريتانوي هند استازي مورتیمر دیورند ترمنځ لاسليک شوه. د امير عبدالرحمن خان له حکومت وروسته د هغې زوی امير حبيب الله خان واک ته ورسېد او هغه تړونونه چې پلار يې له بريتانوي هند سره کړي وو، پر خپل ځای پرېښودل او ادامه يې ورکړه.
کله چې په ۱۹۴۷ز کال کې پاکستان جوړ شو نو په افغانستان کې د محمد ظاهر شاه پاچاهي وه. د محمد ظاهر شاه په پاچاهۍ کې افغانستان لومړی هېواد وو چې ملګرو ملتونو کې يې د پاکستان له غړېتوب سره مخالفت وښوود او د ډیورنډ کرښې مساله يې راپورته کړه. دلته د محمد ظاهره شاه، سردار محمد داود خان، نور محمد تره کي، حفيظ الله امين، ببرک کارمل، ډاکټر نجيب الله، مجاهدينو او طالبانو څخه د پاکستان هغه غوښتنې چې ډيورنډ کرښه په رسميت وپېژني او د هغه وخت افغان واکمنو د ځوابونو لنډيز ليکو.
د محمد ظاهره شاه واکمني
د محمد ظاهره شاه په واکمنۍ کې پاکستان له افغانستانه د ډیورنډ کرښې د رسمي کېدو غوښتنه نه ده کړې، خو د محمد ظاهره شاه حکومت په ملګرو ملتونو کې د پاکستان له غړېتوب سره په دې مخالفت ښوودلو، چې ياد نړيوال سازمان کې د پاکستان په غړېتوب سره به د افغانستان او بريتانوي هند ترمنځ پخواني تړونونه چې ډیورنډ کرښه هم په کې شامله وه ماتيږي. د محمد ظاهر شاه په واکمنۍ کې د پښتونستان مساله راپورته شوه او د ډیورنډ کرښې  هغه غاړې خلکو ته د ټاکنې حق باندې ټېنګار کېدلو.
د سردار محمد داود خان جمهوريت
سردار محمد داود د ډیورنډ کرښې چې په هغه وخت کې د پښتونستان مسالې په نوم يادېده ډېر جدي وو. داود خان له پاکستان سره توندې اړيکې درلودې او د پښتونستان مسالې پر سر نېږده وه چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ جګړه پيل شي. سردار محمد داود خان د پښتونستان مسالې ته ډېر ارزښت ورکولو او په ټول توان يې هڅه کوله، چې د ډیورنډ کرښې هغه غاړې خاوره د لوی افغانستان برخه جوړه کړي.
د خلق ديموکراتيک ګوند؛ د نور محمد تره کي واکمني
د ۱۹۷۸ز کال د سپټمبر مياشتې په نهمه نېټه د پاکستان ولسمشر ضيا الحق افغانستان ته په رسمي سفر راغی. نوموړي له نور محمد تره کي وغوښتل چې ډيورنډ په رسميت وپېژني. نور محمد تره کي د ضيا الحق غوښتنه رد کړه او ورته يې وويل، چې ډيورنډ کرښه يو استعماري او يوه په زور منل شوې کرښه ده چې هېڅکله افغان ولس ته د منلو وړ نه ده. نور محمد تره کي ضيا الحق ته وويل چې د پاکستان او هندوستان د وېش پر مهال، پښتنو او بلوڅانو د ټاکنې او انتخاب حق ورنه کړل شو او افغانستان ډیورنډ کرښه په رسميت نه پېژني. ضياالحق هغه وخت پوه شو چې پر خلق ديموکراتيک ګوند نه شي منلی چې ډیورنډ کرښه په رسميت وپېژني.
د حفيظ الله امين واکمني
حيفظ الله امين يو پښتون پاله ولسمشر وو. نوموړي ته د پښتونستان مساله او په افغانستان کې قومي جوړښتونه د ارزښت وړ مساله وه. د نوموړي په وخت کې پاکستان د ډیورنډ کرښې په رسميت پېژندو غوښتنه نه ده کړېو خو په خپله حيفظ الله امين له دې سرسه سخت مخالف وو چې ډيورنډ په رسميت وپېژني.
ببرک کارمل
د خلق ديموکراتيک ګوند د پرچم اړخ دغه ولسمشر د ډیورنډ کرښې رسميت پېژندو سره سخت مخالفت درلود. ببرک کارمل ډیورنډ کرښه د انګلېسي استعمار په پايله کې پر يو افغان وجود د وېش خنجر بللو. د هغه وخت پرچم په نوم ورځپاڼې د ببرک کارمل له خولې لېکلي وو، چې د افغانستان حکومت د ډیورنډ کرښې هغه غاړې تنو او بلوڅانو څخه ملاتړ کړي، ترڅو دوی خپل برخليک په خپله وټاکي او هېڅکله د افغانستان حکومت د ډیورنډ تپيل شوې کرښه د يوې رسمي کرښې په ډول په رسميت نه پېژني.
ډاکټر نجيب الله
که څه هم د ډاکټر نجيب الله او ضيا الحق ترمنځ د پاکستان او افغانستان ترمنځ داسې تړون شوی وو چې د يو او بل په خاروه کې به لاسوهنه نه کوي، خو پاکستان دغه تړون پلی نه کړی. ډاکټر نجيیب الله هم د افغانستان د هغه ولسمشرانو له ډلې وو چې د ډیورنډ کرښې رسميت پېژندو سره يې مخالفت درلود. د يو شمېر افغانانو باور دا دی چې ډاکټر نجيب الله پاکستان په دې پار ووژلو، چې د ډیورنډ کرښې رسميت پېژندو غوښتنې سره يې سخت مخالفت درلود.
د مجاهدينو واکمني
د مجاهدينو حکومت پر مهال د ډيورنډ کرښې مساله يوه هېره شوې مساله وه.
د طالبانو واکمني
د طالبانو واکمني پر مهال پاکستان درې ځلې له دوی غوښتنه وکړه چې ډیورنډ کرښې  کرښه په رسميت وپېژني.
لومړی ځل: ملا عبدالرزاق د طالبانو کورنيو چارو وزير وو او پاکستان ورڅخه وغوښتل چې ډيورنډ کرښه په رسميت وپېژنئ؛
درېيم ځل: هغه مهال چې پرويز مشرف د پاکستان واک په لاس کې درلود، نو له طالبانو مشرانو يې غوښتنه وکړه چې ډيورنډ کرښه په رسميت وپېژني.
د طالبانو اسلامي امارت پر مهال د پاکستان له خوا د ډيورنډ کرښې په رسميت پېژندو غوښتنې په کلکه رد شوې دي او هېڅکله يې دغه کرښه په رسميت نه ده پېژندلې
سرچینې
وېشنيزه:د ډیورنډ کرښه وېشنيزه:د افغانستان پیښلیک وېشنيزه:خېبر پښتونخوا
سکېنډيوم
سکېنډيوم (په انگرېزي: Scandium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Sc سمبول او ۲۱ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
د جين څرګندېدل
د جېن څرګندونې پروسه د ټولو پېژندل شویو ژوندیو – یوکاریوټونو (د څو حجروي ارګانیزمونو په شمول)، پروکاریوټونه (باکټري ګان او آرکي ګان) او د ویروسونو لخوا د ژوند لپاره د ماکرومالیکولونو د تولید لپاره کارول کېږي.
سکېنډيوم
مشخصات
سکینډیم یو سپین ، معتدل نرم فلز دی دا په هوا کې کافي مستحکم دی مګر په تدریجي ډول به یې رنګ له سپین  څخه ژیړ  appearanceته بدل شي ځکه چې په سطحه د Sc2O3 آکسایډ رامینځته کیدو له امله.
د جين څرګندېدل
په جینیټیک کې، د جین څرګندونه ترټولو اساسي کچه ده چې په هغه کې جینوټایپ د فېنوټایپ، یانې د لیدو وړ ځانګړتیا، د جوړېدو لامل کېږي. په DNA کې ساتل شوي جینیټیکي معلومات د جینوټایپ ښکارندویي کوي، په داسې حال کې چې فینوټایپ د هغو معلوماتو له «تفسیر» څخه جوړېږي. داسې فېنوټایپونه ډېری د هغو پروټینونو په جوړولو سره څرګندېږي چې د یو ارګانیزم جوړښت او وده کنټرولوي یا د هغو انزایمونو په توګه عمل کوي چې ځانګړي مېټابولیکي لارې کاټالایز کوي.
سکېنډيوم
تاریخچه
سکینډیم په 1879 کې د لارس ایف نیلسن لخوا د سویډن په اپسالا کې کشف شو.نیلسن د ځمکې نادره عناصرو مطالعه کوله ، هڅه یې کوله د یټربیم د منرالونو اکسینایټ او ګادولینټ څخه جلا کړي.فلزي سکینډیم لومړی په 1937 کې د فشر او د هغه همکارانو لخوا چمتو شوی وه.
د جين څرګندېدل
د جېن په څرګندونه کې ټولې پروسې کېدای شي تعدیل شي (تنظیم شي)، په شمول د نقل، د RNA جلا کېدل، ژباړنه او له ژباړې وروسته د یو پروټین تعدیل. د جېن څرګندونې تنظیم په یوه حجره کې د ورکړل شوي جېن تولید (پروټین یا ncRNA) کې شته وخت، ځای او اندازه باندې کنټرول ساتي او کولی شي په حجروي کړنې او جوړښت باندې ژوره اغیزه ولري. د جېن څرګندونې تنظیم د حجروي توپیر، ودې او مورفوجنیز  او د هر ارګانیزم استعداد او تطابق بنسټ جوړوي. له همدې کبله د جېن څرګندونه کېدای شي د تکاملي بدلون لپاره د یوه بستر په توګه عمل وکړي.
نقل
له DNA له یو تار څخه د RNA یوې کاپي تولید د نقل یا ټرانسکرپشن په نوم یادېږي او د RNA پولیمرازونو له لورې ترسره کېږي، چې د نوکلئوټایډي اساس د تکمیلي قانون له مخې هرځل د مخ پر ودې RNA تار ته یو ریبونوکلئوټایډ ور زیاتوي. دا RNA د 3′ → 5′ DNA تار تکمیلوونکې ده، په یوه استثنا سره چې په RNA کې ټایمین (T) له یوراسیل (U) سره ځای بدل کړی.
سکېنډيوم
د استعمال ځایونه
د سکینډیم عمده کارونې د سپورت توکو لپاره او د لوړ شدت فلزي هالیډ لیمپونو کې د المونیم میشته الیاژونو لپاره د الیاژ اضافه کونکي په توګه دي. کله چې د المونیم او المونیم میشته الیاژونو سره الیاژ کیږي ، سکینډیم د لوړ تودوخې غلو وده محدودوي. Boiling point: 2,836 °C (5,137 °F)د جوش نقطه Melting point: 1,541 °C (2,806 °F) ولیکیدو نقطه Atomic weight: 44.95591 اټومي وزن
سرچينې
<!doctype html><html itemscope="" itemtype="http://schema.org/SearchResultsPage" lang="en"> <meta charset="UTF-8"><meta content="origin" name="referrer"><meta content="Anb2GUnhMjfTIX0D2a4a6NPAqPI5GaxxRAiF81XTjHJ2qK4E3Hw3VFM4eaJBgRzz45CNPt624audv+wHOJwfAAEAAABieyJvcmlnaW4iOiJodHRwczovL2dvb2dsZS5jb206NDQzIiwiZmVhdHVyZSI6IlRydXN0VG9rZW5zIiwiZXhwaXJ5IjoxNjI2MjIwNzk5LCJpc1N1YmRvbWFpbiI6dHJ1ZX0=" http-equiv="origin-trial"><meta content="/images/branding/googleg/1x/googleg_standard_color_128dp.png" itemprop="image"> scandium uses - Google Search <script nonce="1zG8F64sx/JTDhh5BQjWZg==">(function{window.google={kEI:'vGEoYduRC8ms0PEPosyH-AY',kEXPI:'31',u:'b81a95e8',kBL:'2n4T'};google.sn='web';google.kHL='en';});(function{
د جين څرګندېدل
د mRNA پروسس کول
په داسې حال کې چې د پروکاریوټي پروټینو کوډ کوونکو جېنونو نقل پیغام رسوونکې RNA (mRNA) رامنځته کوي چې پروټین ته ژباړل کېدو ته چمتو ده، د یوکاریوټي جېنونو نقل د RNA یو لومړنی نقل (pre-RNA) پرځای پرېږدي، چې لومړی باید یوه لړۍ بدلونونه ترسره کړي ترڅو بالغې RNA ته بدله شي. د کوډکوونکو او نه کوډ کوونکو preRNA ګانو د بلوغ پروسې بڼې او مرحلې توپیر لري؛ د بېلګې په توګه، که څه هم د mRNA او tRNA دواړو لپاره د preRNA مالیکولونه جلا کېږي، خو په کې ښکېل ماشینري او ګامونه یې توپیر لري. د نه کوډ کېدونکې RNA پروسس کول لاندې تشریح شوي دي (د نه کوډ کېدونکې RNA بلوغ).
د pre-mRNA پروسس کولو کې ۵ کیپنګ شامل دي، چې د انزایمي غبرګونونو یوه ټولګه ده چې ۷-میټایل ګوانوزین (m7G) د pre-mRNA پنځم 5′ پای ته ورزیاتوي او له همدې کبله د اګزونوکلېز لخوا تخریب څخه د RNA ساتنه کوي. وروسته بیا د m7G پوښ د هټروډایمر (CBC20/CBC80) د کېپ نښلولو کمپلکس په واسطه نښلي، کوم چې mRNA سره سایټوپلازم ته په صادراتو کې مرسته کوي او همدارنګه د بې پوښه کېدو څخه له RNA څخه ساتنه کوي.
سکېنډيوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
د جين څرګندېدل
د mRNA پروسس کول
یو بل تعدیل د 3′ درز او پولي اډېنایلېشن دی. دا هغه وخت رامنځته کېږي چې په pre-mRNA کې د پولي اډېنایلېشن (5′- AAUAAA-3′) سیګنال ترتیب حاضر وي، چې په معمول ډول د کوډ کېدونکي پروټين ترتیب او ختم کوونکي کې رامنځته کېږي. pre-mRNA لومړی جلا کېږي او وروسته بیا د ~ ۲۰۰ آډنین (A) یو لړۍ ورزیاتېږي ترڅو د پولي (A) لکۍ جوړه شي چې له RNA څخه د تخریب په وړاندې ساتنه کوي. د پولي (A) لکۍ د څو پولي (A) نښلوونکو پروټینونو (PABPs) له لورې نښلول کېږي، چې د mRNA د صادراتو او د ژباړې بیا پیل لپاره اړین دي. د دي اډینایلېشن په معکوسه پروسه کې، د پولي (A) لکۍ د CCR4-Not 3’-5’ اګزونوکلېز له لورې لنډېږي، چې ډېری وخت د نقل د بشپړ تخریب لامل کېږي.
په یوکاریوټي pre-mRNA کې یو ډېر مهم تغیر د RNA جلا کېدل دي. ډېری یوکاریوټي pre-mRNA ګانې د اګزون او اېنټرون په نوم له بېلابېلو بدیلو برخو څخه جوړې شوې دي. د جلاکېدو پروسې په لړ کې، د اسپلایسوزوم په نوم د RNA-پروټین یو کاټالیسټي جوړښت دوه ټرانس اسټرېفیکیشن غبرګونونه کاټالایز کوي، چې یو اېنټرون جلا کوي او د لاریاټ په بڼه یې آزادوي او وروسته بیا ګاونډي اګزونونه یوبل سره جلا کوي. په ځانګړو مواردو کې، ځینې اېنټرونونه او اګزونونه کېدای شي په بالغې mRNA کې یا وساتل شي یا هم ترې جلا کړی شي. دا په نامه بدیله جلاکېدل د نقل بېلابېلې بڼې رامنځته کوي چې له یوه جېن څخه سرچینه اخلي. له هغه ځایه چې دا نقلونه کولی شي په بالقوه توګه بېلابېلو پروټینونو ته وژباړل شي، جلاکېدل د یوکاریوټي جېن څرګندونې پېچلتیا او د پروټیوم بڼې اندازه ډېروي.
په پراخه توګه د RNA پروسس کېدل کېدای شي یوه تکاملي ګټه وي چې د یوکاریوټي حجرو هستې له لورې ممکن شوې ده. په پروکاریوټ حجرو کې، نقل او ژباړه دواړه یوځای ترسره کېږي، په داسې حال کې چې یوکاریوټ حجرو کې، هستوي غشا دا دوه پروسې سره جلا کوي، او د RNA پروسس کېدو ته وخت ورکوي.
نورګل اندړوال
= نوی غزل مې =
پاناما
پاناما چې رسمي نوم یې د پاناما جمهوریت دی د مرکزي امریکا په سویل کې پروت یو هیواد دی. د پاناما پلازمینه پاناما سیټي او رسمي ژبه یې اسپانیایي ده، مساحت یې ۵۱۷'۷۵ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۶۷۹'۳۰۹'۳ تنه دی.
پاناما چې رسمي نوم يې د پاناما جمهوريت دی، په مرکزي امريکا او سويلي امريکا کې د لويو وچو تر منځ وېشل شوی هېواد دی، لويديځ ته يې کوسټاريکا، سويل ختيځ ته يې کولمبيا، شمال ته يې کرابين سمندر او سویل ته يې ارام سمندر موقعيت لري. پلازمېنه او ستر ښار يې د پاناما ښار دی چې د پاناما ښار ښاري سیمه کې د دې هېواد د څلور ميليونه نفوس نږدې نيمايي برخه خلک ژوند کوي.
په شپاړسمه پېړۍ کې د اسپانوي نيواکګرو له رسېدو مخکې په پاناما کې اصلي قبايل اوسېدل. دا هېواد په ۱۸۲۱ز کال کې له سپين څخه جلا او د ګران کولمبيا جمهوريت سره يو ځای شو، کوم چې د نيوا ګراناډا، ايکوادور او وينزويلا اتحاد و. له هغه وروسته چې په ۱۸۳۱ز کال کې ګران کولمبيا منحل شوه، پاناما او نيوا ګراناډا د کولمبیا جمهوريت وګرځېد. د متحده ايالاتو په ملاتړ سره، پاناما په ۱۹۰۳ز کال کې له کولمبيا څخه جلا شو، د پاناما کانال ته د جوړېدو اجازه ورکړل شوه چې د ۱۹۰۴ او ۱۹۱۴ز کلونو تر منځ د متحده ايالاتو د پوځ د انجينرانو د قول اردو له خوا بشپړ شو. په ۱۹۷۷ز کال کې د ټوريجوس-کارټر تړونونو موافقه وکړه چې د ۱۹۹۹ز کال د ديسمبر په يو دېرشمه نېټه دا کانال له متحده ايالاتو څخه پاناما ته انتقال شي. د دې په شا اوخوا کې ځمکې په لومړي ځل په ۱۹۷۹ز کال کې بېرته سپارل شوې وې.
د دې کانال ماليات اوس هم د پاناما د خالص کورني عايد د يوې سترې برخې څرګندونه کوي، که څه هم سوداګري، بانکوالي او ګرځندويي هم په دې هېواد کې مخ پر وده برخې دي. دا هېواد د لوړ عايد اقتصاد لرونکي هېواد په توګه پېژندل کېږي. په ۲۰۱۹ز کال کې د بشري ودې شاخص ته په کتنې سره پاناما په نړۍ کې اوه پنځوس هېواد درجه بندی شوی و. په ۲۰۱۸ز کال کې، د نړيوال اقتصادي ټولنې د نړيوالې سيالۍ د شاخص تر مخې، پاناما په لاتيني امريکا کې اوم سيالي کونکی اقتصاد بلل شوی و. د پاناما ځنګلونه چې د دې هېواد نږدې څلوېښت سلنه ځمکه يې پوښلې ده، د ګڼ شمېر استوايي بوټو او ژويو کور دی -  دوی له ډلې ځينې يې داسې دي چې د ځمکې پر مخ بل هېڅ ځای کې نه موندل کېږي. پاناما د ملګرو متلونو او نورو نړيوالو سازمانونو لکه «OAS,LAIA,G77,WHO» او «NAM» بنسټ اېښودونکی غړی هېواد دی.
د نوم رېښې
د « Panama » قطعي اصليت معلوم نه دی. په دې اړه ګڼ اندونه شته. يو اند وايي چې د دې هېواد نوم د ونو د يو عام موندل کېدونکي نسل (Sterculia apetala, the Panama tree) له نوم څخه اخیستل شوی دی. يو بل اند دا دی چې پاناما ته لومړي مېشت شوي خلک په اګست کې رسېدلي دي، کوم وخت چې پتنګان ډېر زيات وي نو په همدې بنسټ په يوه هغه اصلي امري انډين ژبه کې چې د اسپانوي نېواک له رسېدو مخکې پرې خبرې کېدې د دې ټکي د دې نوم معنا هم دا ده چې «ډېر پتنګان». يوه بله نظريه دا ده چې دا ټکی د د کونا ژبې د «بنابا» ټکي اسپانوي شوې بڼه ده چې معنا يې ده «لرې» يا «ډېر وړاندې».
په پاناما کې په عام ډول خپره شوې افسانه دا ده چې د کبانو نيونکو يو کلی و، کوم چې همدا د پاناما نوم درلود چې معنا يې ده «د کبانو زياتوالی» او دا کلی هغه مهال موجود و کله اسپانويانو په لومړی ځل دې سيمې ته ورسېدل. د دې کلي کره موقعيت نه دی معلوم. د دې افسانې تايید په عام ډول د « Captain Antonio Tello de Guzmán» د يادښتونو څخه اخیستل شوی دی، څوک چې په ۱۵۱۵ز کال کې د پاناما د ارام ساحل د لټون پر مهال په يو بې نومه کلي کې د ښکته کېدو خبر ورکوي؛ نوموړي دا کلی يواځې د «هماغه کوچني اصلي کب نيونکو د کلي» په توګه ياد کړی دی. په ۱۵۱۷ز کال کې، يو اسپانوي دويم بريدمن « Don Gaspar de Espinosa» پرېکړه وکړه چې په هماغه ځای کې يو مېشت ځای اباد کړي چې Guzmán يې يادونه کړې وه. په ۱۵۱۹ز کال کې، « Pedro Arias Dávila» پرېکړه وکړه چې په دې سيمه کې د اسپانوي سترواکۍ ارامه بندرګاه جوړه کړي. نوي کلي د « Santa María la Antigua del Darién» ځای ونيو، کوم چې په ارام اقيانوس کې د اسپانيې له خوا د شتمنۍ تر لاسه کولو له پيلیدو وروسته د ولي عهد په نړيواله طرحه کې خپل کار له لاسه ورکړی و.
د پاناما د پوهنې وزارت له خوا په رسمي ډول د دې نوم تعريف او اصليت د «کبانو، ونو او پتنګانو زیاتوالی» دی. دا هغه عامه تشرېح ده چې د ټولنيزو مطالعاتو په درسي کتابونو کې ورکړل شوې ده.
تاريخ
په شپاړسمه پېړۍ کې د اسپانويانو په لومړي ځل رسېدو سره، د پاناما په پېژندل شويو اوسېد نکو کې کووا او کوکلي قبايل شامل وو. دا خلک نږدې له منځه تللي دي، ځکه چې دوی د اروپايي عفوني ناروغيو په وړاندې هېڅ خونديتوب نه درلود.
له کولمبيايي پړاو مخکې
د پاناما تنګی نږدې دري ميلیونه کاله مخکې هغه وخت جوړ شو، کله چې د شمالي او سويلي امريکا تر منځ ځمکنی پول بالاخره بشپړ شو او بوټي او ژوي په کرار کرار له دې پولو څخه په دواړو لوريو واوښتل. د دې تنګي شتون لومړی ښکاريانو او د راټولېدونکو له راڅرګندېدو څخه نيولې تر کليوالي او ښاري پړاونو پورې په ټوله امريکا لويه وچه کې د خلکو، کرنې او ټيکنالوژۍ پر خپرېدو اغېز پرېښود.
د اروپايانو له رسېدو مخکې په پاناما کې چبچن، چوکون او کيووا خلک په زیاته پیمانه مېشت شوي وو. تر تولو ستره ډله يې کيووا وه (د چا د ژبې دقيق تړون چې ډېر کمزوری مستند کړای شوی دی).د اروپايي نيواک پر مهال د تنګي سيمه ييز نفوس اندازه کره نه ده معلومه. د اټکل تر مخې  تر دوه ميلیونه پورې رسېدل، خو وورستۍ څېړنې ښيي چې دا شمېر دوه سوه زرو ته نژدې وه. د لومړيو اروپايي کشافينو له خوا د لرغونو اثارو موندنې او تعريفونه د ډول ډول سيمه يیزو استمين ډلو ښودنه کوي، کوم چې د کلتوري تنوع ښودنه کوي او خلکو ته د سوداګرۍ د منظمو سيمه ييزو لارو په مټ د پرمختګ وړانديز کوي.
کله چې پاناما مستعمره وګرځول شوه، اصلي اوسېدونکي يې ځنګلونو او نژدې ټاپوګانو ته وتښتېدل. پوهان په دې باور دي چې د امریکا د اصلي اوسېدونکو په نفوس کې د کمښت اصلي لامل ساري ناروغۍ وې. سیمه ييزو خلکو د ننکيو په څېر ناروغيو په وړاندې کوم خونديتوب نه و تر لاسه کړی، کوم چې له کلونو راهيسې په ايروايشيا خلکو کې مزمن و.
تر ۱۷۹۹ ز کال پورې نيواک
په ۱۵۰۱ز کال کې «Rodrigo de Bastidas» په وينزويلا کې د سرو زرو په لټون د لويديځ پر لور د سمندر سفر پيل کړ او لومړی اروپايي وګړی وګرځېد چې د پاناما تنګه (نرۍ خاورينه تړانګه چې دوه ځمکې سره نښلوي او د اوبو دوه هستې سره جلا کوي) کشف کړي. یو کال وروسته، کروسټوفر له دې تنګي څخه لېدنه وکړه او په ډيرين کې يې د لنډې مودې لپاره يو کلی جوړ کړ. په ۱۵۱۳ز کال کې له اوقيانوس سمندر څخه تر ارام سمندر پورې د «Vasco Núñez de Balboa» ستونزمن سفر روښانه کړه چې دا تنګی په رښتيا هم د سمندرونو تر منځ لاره وه او پاناما په تېزۍ سره په نوې نړۍ کې د اسپانيې د سترواکۍ د اوښتو را اوښتو لاره او بازار وګرځېد. پاچا فرډينينډ دويم «Pedro Arias Dávila» د شاهي والي په توګه وټاکه. نوموړی د ۱۵۱۴ز کال په جون میاشت کې له نولسو بېړيو او پنځلس سوه کسانو سره راورسېد. په ۱۵۱۹ز کال کې، ډيولا د پاناما د ښار بنسټ کېښود. سره زر او سپين زره په بېړيو کې له سويلي امریکا سره راوړل شول، له تنګي څخه واړول شول او د اسپانيې پر لور د وړلو لپاره په سمندري بېړۍ کې بار کړای شول. دا لاره د کيمينو رئيل يا رايل سرک په نوم وپېژندل شوه، که څه هم په دې لاره کې د قبرونو د شمېر له ماله په عام ډول د کيمينو ډي کروس (روډ اف کراسس) په نوم هم پېژندل کېده.
ایداري ویش
نیمه خپلواکي سیمي چې ولایتونه حسابیږي
سرچينې
وېشنيزه:د مرکزي امریکا هیوادونه وېشنيزه:پاناما
ټاکنې
زهير شينواری ټاکنې( انتخابات ) : ولسواکي د خلکوله خوا د خلکو حکومت ته ويل کيږي. او د خلکو حکومت په ولس کې د ازادو او عادلانه ټاکنو له لارې منځته راځي. عادلانه ټاکنې خلکو ته اجازه ورکوي چې خپل استازي په آزاد ډول وټاکي. څو د هغوي له نظريو سره سم  په حکومتي واکمنۍ  کې شريک او د هغوي له خوااستازيتوب وکړي. په آزادو او عادلانه ټاکنوکښې د هيواد ټول اتباع د قوميت، نژاد، مذهب، جنسيت ، ژبې او نورو توپيرونو  پرته ، هم خپل ځان کانديدولی او هم په مستقيمه او آزاده توګه خپلو استازو ته رايه ورکولي شي. د افغانستان د اساسي قانون له مخې په هيواد کښې لاندنۍ ټاکنې ترسره کيږي. د ولسمشرۍ له پاره ټاکنې : د ولسمشری ټاکنې د افغانستان د ولسمشرې مقام د تر لاسه کولو لپاره په هرو پنځو کلونو کې يو ځل ترسره کېږي. د اساسي قانون او د ټاکنو د احکامو مطابق هر هغه افغان چې دولسمشرۍ دشرايطو درلودونکی وپيژندل شي کولی چې خپل ځان د ولسمشري څوکۍ ته ونوموي. يو نوماند بايد د ټولو قانوني کارول شويو رايو په سلو کې تر ٥٠ ډېري رايې حاصل کړي تر څو ګټونکې وشميرل شي.که داسې و نه شول نو هغه دوه نوماندان چې تر ټولو ډېره فيصدي يې لاسته راوړي وی، دټاکنو په دوهم پړاو کې برخه اخلي. داپه دي معنی ده چې رايه ورکوونکي بايد د ټاکنو په دوهم پړاو کې رايه ورکړي. د ولسمشري په ټاکنو کې ټول هېواد يوه ( واحده حوزه ) بلل کيږي. د هېواد د ولسمشر دندې او صلاحيتونه (واکونه) د اساسي قانون په ٦٤ ماده کې تصريح شوي دي. - د ملي شورا ټاکنې : ملي شورا د دوو مجلسونو نه يعنې ( ولسي جرګه ) او( مشرانو جرګه)  نه جوړه شوي ده. ملي شورا د افغانستان د اسلامي جمهوريت تر ټولو لوړ (عالي) مقننه ارګان دی اود ټاکنو له لاری افغانانو د ارادې نه استازيتوب کوي. د هر ولايت استازي په ملي شورا کې د هغه ولايت د نفوسو په تناسب وي. ملي شورا له دوو برخو جوړه ده ولسي جرګه:    د ملي شورا د ولسي جرګې د مجلس لپاره ټاکنې په هرو پنځو کلونو کې يو ځل ترسره کېږي. د ولسي جرګې د غړيو شمير ٢٤٩ تنو ته رسيږي. مشرانو جرګه:   د مشرانو جرګي د غړيو شميرد ٣٤ ولايتونو دري برابره دي چې په مجموعي ډول ١٠٢ تنه کېږي. د دې شمېر نه يو په دريمه (ثلث) يعنې ٣٤ تنه د ولسوالي د شوراګانو د ټاکنو له لارې ددريو کلونو لپاره، بل ثلث يې د ولايتي شوراګانو د ټاکنو له لاری د څلورو کلونو لپاره، او يو ثلث يې هم د ولسمشر لخوا د پنځو کلونو لپاره انتصابيږي. د ټاکنو او ملي شورا دندواو صلاحيتونو په اړه احکام ، د اساسي قانون په پنځم څپرکې کې بيان شوي دي.
د ولايتي شوراګانو ټاکنې:
د ولايتي شوراګانو ټاکنې په هرو څلورو کلونو کې يو ځل ترسره کېږي. اود ولايتي شوراګانو غړي په هر ولايت کې د مستقيمو، آزادو، منصفانه، او عمومي ټاکنو له لارې او د پټو رايو په واسطه د څلورو کلونو لپاره ټاکل کېږي. د هري ولايتي شورا غړي د هغه ولايت د نفوس (شميري) په تناسب وي او دغه مسئله د ټاکنو د قانون دلومړی برخې په اووم څپرکې کې واضح شويده. - د ولسواليواو کليو د شوراګانو ټاکنې د افغانستان د ټاکنو د قانون سره سم، د ولسوالي شوراګانو ټاکنې په هرو دريو کلونو کې يو ځل سرته رسيږي او د ولسوالۍ د شورګانو غړي په هره ولسوالي کې دمستقيمو، آزادو، عادلانه او عمومي ټاکنو له لارې د پټو رايې پواسطه د دريو کلونو لپاره ټاکل کېږي. د ولسوالي د هري شورا د غړو شمير د همغې ولسوالي د نفوسو په تناسب وي چې په دي اړه احکام د ټاکنو د قانون د دوهمي برخي په اووم څپرکې کې شتون لری. د ټاکنو د قانون له مخې د ولسواليو د شوراګانو د ټاکنو لپاره ټاکنيزه حوزه خپله ولسوالي ده
په ۲۰۲۱ ز کال کې د افغانانو لاریونونه
په ۲۰۲۱ ز کال کې د افغانانو لاریونونه په افغانستان کې د طالبانو پر وړاندې هغه لاریونونه دي، چې د ۲۰۲۱ ز کال د اګست په ۱۷ مه وروسته له هغې چې د اګست په ۱۵ مه کابل سقوط وکړ پیل شول. دغه لاریونونه د اسلامي دېموکراتانو او فېمینستانو له خوا پیل شول. دواړو ډلو د طالب واکمنۍ په اډانه کې له ښځو سره د چلن له څرنګوالي سره مخالفت درلود، هغه یې تبعیضي او (له ښځو سره زیاتی) باله. د افغانستان د ملي مقاومت جبهې په مشرۍ لاریون کوونکو، همدارنګه د نه مرکزي توب، ګن کلتوریز او ټولنیز عدالت ملاتړ کاوه. همدارنګه د طالبانو په پلوي لاریونونه هم ترسره شول.
مخینه(شالید)
په ۲۰۲۱ ز کال کې د طالبانو د جګړې پر مهال، کله چې طالب جنګیالیو ګڼ شمېر سیمې تر خپلې ولکې لاندې راوستې او په څو ښارونو یې برید وکړ، ګڼ شمېر ملکي وګړو د دولت په پلوي او د طالبانو پر ضد په لاریونونو لاس پورې کړ. د اګست په ۲ مه په لویدیځ ولایت هرات کې ګڼ شمېر وګړي د خپلو کورونو بامونو ته وختل او د الله لوی دی (الله اکبر) ناره یې اوچته کړه چې تر ټولو اغېزمنه ناره ده. راتلونکې ورځ ورته لاریونونه په نورو سیمو کې هم وشول؛ د کابل اوسېدونکي چې په واټونو کې راغونډېدل او افغان درې رنګه بیرغونه یې رپول، له همدغې ټولیزې نارې ګټنه وکړه. په هرات کې دغه لاریون په ننګرهار، خوست، کنړ او بامیان ولایتونو کې لاریونونو ته الهام بښونکی و.
د ۲۰۲۱ کال د اګست په ۱۵ مه طالبانو کابل ونیو. دغې چارې ډېری کسان ووېرول، کوم چې د پوځیانو، دیپلماتیکو کارکوونکو او تر یوه بریده د ملکي وګړو د تخلیې لامل وګرځېده.