cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د ارام سمندر جګړه
د محور واکونه او متحد دولتونه
همدارنګه د ختیځې اسیا د ګډې سوکالۍ په ساحه کې د منچوکو د ستروکۍ پوځ او د جاپاني ګوډاګیو ایالتونو مانچوکو (د ډېرې منچورۍ اړوند) او د وانګ جینګوی رژیم  همغږي کوونکي چینايي پوځونه (چې د چین د ساحلي سیمو د کنترول واک یې درلود) هم شامل و. د برما په کمپاین کې، نور غړي لکه: د بریتانوي هند ضد د آزاد هند ملي اردو او د برما ایالت د برما ملي اردو فعاله وه او د خپلو جاپاني متحدینو تر څنګ په جګړه بوخت وو.
جرمني او ايټاليا دواړو د ارام سمندر په جګړه کې محدوده ونډه درلوده. د المان او ایتالیې سمندري ځواکونو د هند او ارام سمندر په سمندرونو کې اوبتلونه او برید کوونکي بېړۍاداره کولې، په ځانګړې توګه د مونسون ګروپ. ایتالویانو په چین کې د رعایتي ساحې سمندري اډو ته لاسرسی درلود، چې دوی یې کارولې (او وروسته د ۱۹۴۳ ز کال په وروستیو کې د ایتالیا ټولنیز جمهوریت له خوا همکار چین ته وسپارل شوې). په پرل هاربر د جاپان له برید او ورپسې د جګړې له اعلان وروسته، دواړو سمندري ځواکونو د جاپان سمندري تاسیساتو ته لاسرسی درلود.
ميرمن فتاحي
ميرمن فتاحي د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
نيويزيلينډ پورې تړلې سيمې
انحصاري سیمه یا تړلې سیمه هغه سیمه ده چې له سیاسي پلوه خپلواکه نه وي او د بل هېواد تر څارنې لاندې اداره کیږي. معمولا، دا سیمې د هېوادونو له اصلي خاورې بهر موقعیت لري یا د هېواد له اصلي خاورې سره هیڅ ځمکنۍ پوله او اړیکه نلري. نيويزيليند پورې تړلې سيمې عبارت دي له :
بوينگ بي ۴۷ سټراټوجېټ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nassim; background:none;"
بوئینگ سټراټوجېت ۴۷ (په انگرېزي: Boeing B-47 Stratojet) د جت توه بم غورځونکي الوتکه چی د دوهم نړیوال تر جگړې وروته د امریکی هوایی ځواک د غوښتنو په اساس د پوئینگ  د شرکت لخوا طرح شوه. همریکی هوایی ځواک د هغی الوتکې څخه په رسمی ډول د ۱۹۵۲ کال څخه کار واخیست. بي ۴۷ ډوله بویینگ الوتکه کله چې په ۱۹۴۷ کال کې هوا ته وتوغول شوه یوازې طراحان یې خوښ و، د دې الوتکې مخکنی ټایر درې څرخه لري چې اټکل کیده دا به یوه نمونه وي الوتکه وي خو په ۱۹۴۸ کال کې دا الوتکه هوايي ناوگانو ته وسپارل شوه چې ویې کولای شول په یو ساعت کې ۱۰۱۸ کیلومتره لاره و وهي او د ډيرو مهمو عملیاتو لپاره به ترې کار اخیستل کیده.
سرچینې
[د محمد الله آرین پښتو بلاگ]
وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې وېشنيزه:امريکايي بم غورځونکي الوتکې
ادوزي
ادوزي د پښتنو د سړبني په ټو لنيزې ډلې پورې يوه اړونده قبېله ده چې دپنج پای څانگې پورې اره لري٠ددغې قبېلې شمېر پنځه زره کو رنۍ ښودل شوي دي،خو د شوروي مشهور اتنو گرافر ستا نيشفسکي د اتنو گرافيکو معلو ما تو له مخې دشلمې پېړۍ په نيمايي کې ددوی شمېر١٣٠ زره تنه ښودل شوی دی چې زياتره يې د کندهار د معروف په ولسوالۍ، د روزگان ولايت ددهراود په ولسوالۍ او همداراز د هلمند ولايت د گرمسير په ولسوالۍ کې مېشته دي.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
محمد نسیم رضايي
محمد نسیم رضايي په ١٩۶۵ کال کې په کندهار ولایت کي زېږېدلی دی. هغه پخوا د کندهار د ښاروال مرستیال وو، او اوسمهال د کندهار د والي په توګه دنده ترسره کوي.
تعلیم او نور
په (۱۳۵۸) ل کال کي له البيروني ليسې څخه، په (۱۳۶۸) ل کال کي د عالي دارالمعلمين د رياضي له څانګي څخه او په (۱۳۹۵)ل کال کي د ميوند ولسوالۍ د مسلکي زراعتي انستيتيوت له عمومي څانګي څخه فارغه سوی دی، همدارنګه يې خپلي زده کړي د ليسانس تر کچي رسولي چي په انګلېسي او کمپيوټر باندي هم پوره بلدتيا لري.
سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
اناکونډا عملیات
اناکونډا عملیات هغه پوځي عملیات و چې د ۲۰۰۲ زکال د مارچ په لومړۍ نېټه د افغانستان د جګړې (۲۰۰۱- ۲۰۲۱ زکال) د برخې په توګه ترسره شول. په دغه عملیاتو کې د امریکا د استخباراتي ادارې افسرانو له خپلو متحدینو سره هڅه وکړه څو د القاعدې او طالبانو غړي له منځه یوسي. دغه عملیات د پکتیا ولایت د زرمت ولسوالۍ ختیځ ته د شاهي کوټ په دره او د ارمې په دنګو غرونو کې ترسره شول. دا د افغانستان د جګړې له پیل او د ۲۰۰۱ زکال په ډسمبر میاشت کې د تورې بوړې له عملیاتو وروسته تر ټولو لوی عملیات و. دا د افغانستان د جګړې په صحنه کې لومړني هغه عملیات و چې په مستقیمه توګه په کې ګڼ شمېر امریکايي ځواکونو ونډه واخیسته.
د درې د کنټرول په موخه د ۲۰۰۲ زکال د مارچ له ۲مې نېټې څخه تر ۱۶مې نېټې پورې ۱۷۰۰ امریکايي او ۱۰۰۰ افغان ملیشه سرتېرو له ۳۰۰ څخه تر ۱۰۰۰ طالب او القاعده جنګیالیو سره جګړه وکړه. د القاعدې او طالبانو ځواکونو په غرونو کې د خپلو سنګرونو او همدارنګه د دغې غرنۍ سیمې له غونډیو څخه په امریکايي ځواکونو د راکټونو او درنو وسلو ډزې کولې. د طالبانو قوماندان مولوی سیف الرحمن منصور په دغه جګړه کې د کومکي طالب وسله والو مشري کوله. د متحده ایالاتو ځواکونو فکر کاوه چې د شاهي کوټ په دره کې د دوی د مخالفینو شمېر له ۱۵۰ څخه تر ۲۰۰ کسانو پورې دی، خو وروسته اطلاعاتو وښووله چې هغوی له ۵۰۰ څخه تر ۱۰۰۰ پورې جنګیالي لرل. امریکايي ځواکونو ادعا وکړه چې لږ تر لږه ۵۰۰ جنګیالي یې وژلي، خو وروسته رسنیو وویل چې یوازې د ۲۳ تنو مړي موندل شوي – همدارنګه د جګړې منتقدینو څو ورځې وروسته څرګنده کړه چې دغه عملیات «تر ډېره د رسنیزو مبالغو پر مټ ترسره شول له دې چې د پوځي اړتیا له مخې ترسره شي».
مخینه
د شاهي کوټ دره (چې نوم یې د پاچا د ځای په معنی دی) ۹ کیلومتره اوږدوالی او په خپلو تر ټولو لرې نقطو کې ۵ کیلومتره پلنوالی لري. دغه دره له دوه جلا برخو څخه جوړه ده، کوز شاهي کوټ او پورته شاهي کوټ چې دواړه نږدې یوبل ته موازي پراته دي. په کوز شاهي کوټ څو دنګ غرونه شتون لري چې پر ټولې درې واکمن دي. د شوروي افغان جګړې پر مهال د مجاهدینو رهبر مولوي نصرالله منصور د دغې درې مسئول و؛ هغه له بهرنیو جهادیانو وغوښتل څو په کوز شاهي کوټ کې ځای پر ځای شي. منصور دره پیاوړې کړه او په هغو کې یې د سنګرونو یو سیسټم رامنځته کړ او د جګړې موقعیتونه یې په کې په نښه کړل چې ډیری له دغو څخه د دغو عملیاتو پر مهال وکارول شول. مولوي نصرالله منصور له دې وروسته له طالبانو سره یوځای شو او له مړینې وړاندې د خپل یو جنګسالاره سیال سره له جګړې وروسته د پکتیا ولایت والي شو. د نصر الله منصور زوی مولوي سیف الرحمن منصور له کورنیو اړیکو څخه په ګټنې تر ۲۰۰۲ زکال پورې د پکتیا ولایت د زرمت ولسوالۍ مخکښ قوماندان پاتې شو.
د ۲۰۰۲ زکال په فبروري میاشت کې د امریکا د ځانګړو ځواکونو یو استخباراتي افسر چې د امریکا له بووي ضربتي ځواکونو سره یې کار کاوه مالومات یې ترلاسه کړل چې د القاعدې پاتې جنګیالي د ګردیز سویل ته په ۶۰ مایلي فاصله کې د کوز شاهي کوټ په سیمه کې راغونډ شوي. کوز شاهي کوټ د پاکستان له هغو قبایلي سیمو سره پوله لري چې ګمان کېده د القاعدې ډیری جنګیالي له تورې بوړې څخه هلته تښتېدلي و. د پرمختللو عملیاتو د ځواکونو او د سي آی اې نورو افسرانو هم په دې اړوند د مالوماتو راغونډولو په موخه اړیکې ټینګې کړې وې. له سیمې څخه استخباراتي لومړنیو اطلاعاتو او بشري استخباراتي منابعو په شاهي کوټ کې د القاعدې او طالب جنګیالیو د قوي شتون شاهدي ورکوله. د دغو معلوماتو پر بنسټ له ۱۵۰ څخه تر ۲۰۰ جنګیالیو په دغه دره کې ژمی تیراوه او په ډېر احتمال سره پسرلنیو عملیاتو ته په چمتوالي بوخت و. استخباراتي سینګالونو په سیمه کې د با ارزښته اهدافو د شتون څرګندويي کوله چې په دغو کې جلال الدین حقاني او سیف الرحمن منصور هم شامل کېدل. د جنوري او فبروري په میاشتو کې په شاهي کوټ دره باندې د افغان ملیشه ځواکونو څخه په ګټنې د عملیاتو طرحه جوړه شوه چې د متحده ایالاتو د ځانګړو افسرانو مشورتي ټیمونه هم ورسره و. تورن جنرال فرانکلین ال. هاجینبک ته چې د غرنیو ګډو ځواکونو قوماندان و د دغو عملیاتو مشري ور وسپارل شوه. د عملیاتو په طرحه کې په دره باندې برید او همدارنګه په ختیځو غرونو کې د پوځي واحدونو ځای پر ځای کول شامل و څو د پاکستان خاورې ته د جنګیالیو له تېښتې مخه ونیسي. تمه دا کېدله چې دغه جنګیالي به د تورې بوړې د عملیاتو په څېر چې څو میاشتې وړاندې ترسره شول د برید له امله تېښتې ته مخه کړي او مخه نیونکي پوځي واحدونه به په آسانۍ سره وکولای شي هغوی کلابند کړي.
پرېکړه دا وشوه چې په دغو عملیاتو کې تر ډېره د متحده ایالاتو د پوځ له پیاده ځواکونو ګټه وشي. په دغو کې د ډګروال فرانک ویرسینسکي تر مشرۍ لاندې د هوايي پوځ د ۱۰۱مې لوا د پیاده ځواکونو د ۱۸۷م ټولي (Rakkasans) او د ډګرمن پل لاکامرا تر مشرۍ لاندې د ۱۰مې غرنۍ لوا د ۸۷ پیاده ټولي سرتېري شامل و. د طرحې له مخې دغه ځواکونه د CH-47D شینوک چورلکو له خوا په سیمه کې کښته کېدل چې شپږو AH-64A اپاچي چورلکو یې ملتیا کوله او همدارنګه یې د هغوی د کوزېدو لپاره د زمینې د مساعدولو او د ځای د امن کولو دنده لرله. د ټاکل شوي پلان له مخې د ځواکونو ملاتړ د توپخانې پر ځای د متحده ایالاتو هوايي ځواک ته وسپارل شو. د دغو ځواکونو هوايي ملاتړ تر ډېره پورې د متحده ایالاتو د سمندریز ځواک د واحدونو او همدارنګه د فرانسې د هوايي ځواک د میراژ ۲۰۰۰ډي جېټ الوتکو له خوا کېده. ورته مهال افغانانو دوه ځلې په دغه دره کې د شوروي ځواکونو ته ماته ورکړې وه او داځل یې هم تمه لرله چې ورته لاسته راوړنه به ولري.
ارزونه
دغه عملیات له هماغه پیله له ستونزو سره مخ شول. امریکايي ځواکونه د دې پر ځای چې له درې بهر راکوز شي د درې د ننه راکوز او د القاعدې او طالبانو د سنګرونو په مابین کې راګیر شول. د شدیدو ډزو له امله دوه شینوک چورلکې له منځه ولاړې او یو شمېر نورو ته هم شدید زیان واوښت. امریکايي ځواکونو د هوايي ملاتړ د لرلو له امله پر هغوی برلاسي و او بلاخره وتوانېدل څو جنګیالیو ته درانه تلفات واړوي او هغوی له دغې درې بهر کړي.
د اناکونډا عملیاتو له پای ته رسېدو وروسته امریکايي ځواکونو او ورسره په خوا کې افغان ملیشه ډلو وکولای شول د القاعدې او طالبانو ډیری غړي له شاهي کوټ درې وباسي. په دغو عملیاتو کې د امریکايي ځواکونو ۸ سرتېري ووژل شول او ۷۲ نور ټپیان شول. ورته مهال ګڼ شمېر افغان ملیشه وسله وال هم د دغو عملیاتو په ترڅ کې ووژل شول. داسې اټکل وشو چې د القاعدې او طالبانو د تلفاتو شمېر له ۱۰۰ څخه تر ۱۰۰۰ کسانو پورې دی چې امریکايي قوماندانانو د زیات شمېر او افغان اړخ بیا د هغو کم شمېر تائید کاوه.
د امنیتي چارو کارپوه بیل روجیو استدلال کوي چې القاعدې «د دغې جګړې په ترڅ کې ماته وخوړه، [خو] هغوی په بشپړه توګه مات نه شول».
د اناکونډا له عملیاتو وروسته د امریکايي او بریتانوي ځواکونو ترمنځ اړیکې وروسته له هغه ترینګلې شوې چې د سټار اینډ سټریپس (Stars and Stripes) په نامه امریکايي ځواکونو او د هغوی کورنیو ته اړوندې مجلې په څرګنده توګه د بریتانیا په سلطنتي ځواک باندې له دې امله نیوکه وکړه چې هغوی د القاعدې او طالبانو پر ضد له دغې جګړې «خالي لاس» راووتل او ادعا یې وکړه چې په دغو عملیاتو کې د هغوی همکاري «ناهیلې کوونکې» وه. دغه اړیکې وروسته له هغې لا ترینګلې شوې چې په ګڼ شمېر رسنیو کې راپورونه خپاره شول، اسامه بن لادن کېدای شي په خپل وخت د امریکايي ځواکونو د نه را رسېدو له امله له دغه ځایه تښتېدلی وی.
محمد جان احمدزی
پوهاند محمد جان احمدزی, د اسلامیاتو استاد ، یو نا متو عالم او لارښود و.
مخينه
نوم یې محمد جان، لقب یې مهدی احمد زی او د مرحوم حاجي محمد سلیمان زوی و. دی د لوگر د سرخاب درې د محمد آغې ولسوالۍ په یوې روښانې کورنۍ کې په کال ۱۳۲۶ لمریز سترگې وغړولې.
لومړنۍ او منځنۍ زده کړې
داستاد د تفسیر او تدریس ځانگړنه په دې کې وه چې درس به یې عام فهمه وه، د خلکو احوال اوظروف به یې په نظر کې نیول، یوه ورځ درس په یې په پښتو او بله به یې په فارسی وړاندې کاوه، شهید استاد د ژوندون بښونکی کتاب قرآن مجید په ترجمه کې په هغو مفاهیمو ډیر ټینگار کاوه چې د فرد، ټولنې او اخلاقی او عقیدتی رنځونو لپاره درمان او علاج کیدای شی،
د جان محمد مهدي مړینه
شهید استاد په کومې دښمنۍ ککړ نه و او پرته د کومې وجې بالاخره دی د ۱۳۷۱ کال د وري په ۱۵مه د پیښور په هجرت کلي کې په داسې حال کې په شهادت ورسول شو چې دیرشمه روژه یې په خوله او د سهار جماعت او تفسیر درس لپاره یې قران کریم په لاس کې و او په دې توگه د خپل دوو نورو ورونو سره قافله کې  ورگډ شو کوم چې لا تر ده دمخه د تاریخي لاسپوڅو کمونستانو لخوا د پلچرخی په زندان کې په شهادت رسولي و.
ادبي ژوند
د هغه ځینی لیکنې او ترجمې په لاندې ډول دی
او په سلگونو هغه مقالې چې د هیواد او هجرت په معتبرو رسنیو کې چاپ ته رسیدلی.
ماخذونه
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:فقهيان وېشنيزه:لارښودان
څلور پښې لرونکي ژوي
څلور پښې لرونکی ژوي (په لاتین: Tetrapoda) د شمزۍ لرونکو ژويو یوه لویه ډله ده چې ۳۹۵ میلیونه کاله مخکې یی مځکه آباد کړی وه. د طبيعت پوهانو په نظر څلور پښې لرونکی ځناوران د Sarcopterygii کبانو څخه منځ ته راغلل. که چې هم نوموړی ځناوران په ځانگړی ډول پر مځکه باندي ژوند کوی خو لمړنی څلور پښې لرونکی ځناورانو په اوبو کې ژوند کول. په اوس وخت کې نوموړی ځناوران په څلورو طبقو دوه ژوندوي، خاپوړن، مارغان او تى لرونكى ژوي تقسیم شوي  دي.
توصيف
څلورپښې لرونکی ځناوران پر مځکه باندي ژوند کوي. نوموړی ځناوران یو سر، بدن او څلور پښې لري، هر پښه پنځه گوتې لري. څلور پښې لرونکی ځناوران د سږو (پپوسونو) په مرسته تنفس کوي. عصبي سیستم یی د نورو ژويو څخه ښه دي. (دا معني دا جې مرکزي عصبي سیستم او محيطي عصبي سیستم لري) اسکلیت یی د هډونو څخه جوړ شوي دي خو د دي ځناورانو څو ډولونه په څپلو اسکليتونو کې غضروفي برخې هم درلودلای سی. د ملا تیر یی د مهرو څخه جوړه شوي ده. د غاړو لمړنی مهره د ککری سره د مفصل (بند) په مرسته تړل شوي دي. د دي ځناورانو د وینو د جریان جهاز تړلی دي او د سږو او بدن د جیریان جهاز څخه جوړ شوي دي. زړه یی دوه دهلیزه او دوه بطنه (مارغان او تى لرونكى ځناوران) یا دوه دهلیزه او یو بطن (خاپوړنان او دوه ژوندوي) درلودلای سی.
وېشنيزه:څلور پښې لرونکی ژوي
افغانه نجلۍ
افغان جينۍ(Afghan Girl) يو مشهور انځور دی کوم چې د نړۍ له ټولو زياتو مشهور انځورونو کې حسابيږي، دا انځور 6 جون 1985 کې هغه وخت سټيو مک کري نومې کس اخيستی و کله چې هغه د افغان کډوالو خېمو ته تلی و. دا انځور د پېښور په ناصرباغ سيمه کې اخيستی شوی و او وروستو بيا د نېشنل جيوگرافک په مېگزين کې هم شائع شو، دا انځور د شربت گلې نومې يوې پښتنې جينۍ و کومه چې د افغانستان جگړې په سبب پېښور کې اوسېده.دا انځور په ټوله نړۍ کې مشهور دی.
په کال 2002 کې اسټيو مک کري افغانستان او پاکستان کې ډېړ گرځېدو څخه وروستو بيا شربت گله ومونده او هغې ته يي په تلويزيون د مرکې غوښتنه وکړه چې ستا انځور په ټول نړۍ کې مشهور دی.شربت گلې دا وخت افغانستان په يو وړوکي کلي کې ژوند کوي.
نور ولولئ
وېشنيزه:افغانان
رحيمه جامي
رحيمه جامي د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
نجيلا دهقان نژاد
نجيلا دهقان نژاد د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
خيشکي
خيشکي يا (خويشکي) په پښتنو کې يوه مشهوره قبیله ده٠ که چیرې ددغې قبیلې د نسب ونه ( شجره) په غور سره وګورو، نو جو ته به شي چې دوی د پښتنو دسړبن په ټولنیز ګروپ او ډلې پورې اړه لري او په همدې ټولنیز ګروپ کې د ځمند اولاده ده٠
تاريخ حيات افغاني د خيشکو د قبيلې په اړوند داسې ليکلي دي :” د ځمند قبيله په پيل کې د کندهار په شا اوخوا ارغستان ته نږدې میشته وه او د٨٠٠-٩٠٠ هجري کلو نوتر مينځ د پښين يا پشين سيمه چې پشنګ هم بلل کيد له د همدې قبیلې په لاس کې وه، چې وروسته بيا د پښتنو يوې بلې قبیلې ترین دغه سیمه په زور له دوی نه ونیو له او دوی يې له دغې سیمې نه بیواکه کړل٠ په دغه وخت کې دځمندو اولاده خيشکي هم چې دلته او سیدل کډوالۍ او مهاجرت ته اړويستل شول ٠ په دغه وخت کې د خیشکو د قبيلې يو شمیرخلک د پشين نه ملتان ته لاړل او هغه ځای يې د خپلې استوګنې له پاره غوره کړ، خو يو شمیر نور خيشکي غزني او بيا پر هغې لار کابل ته راغلل او له دغه ځايه بيا د غو ر بند درې ته ولیږدېدل او دغه سیمه يې د خپلې استوګنې له پاره غوره کړه چې تر اوسه پورې هم ډېر شمیر خيشکي د پروان ولايت دغوربند د ولسوالۍ په بیلا بیلو درو کې میشته دي٠
هغه وخت چې د هند مغولي واکمن ظهير الدين محمد بابر ٩٣٢- ٩٣٧ هجري کابل ونیو او تر څه مودې وروسته يې پر هند باندې د ير غل تکل وکړ، يو شمیر هغو خيشکو ته چې په غوربند کې ورته اوسیدل ګران ښکاره شول نو د خپل يو پير په لارښوونه د هندوستان خواته رهي شول ٠ د افسانوي روايتو نو له مخې د دوی پير دوی ته د او سپنې يو ميخ ورکړ او ورته يې وويل په هغه ځمکه کې چې دغه ميخ ننوزي ،نو هغه به ستا سو سیمه او ملک وي٠ کله چې زيا تره خيشکي او ځمند په ډله اېزه توګه له کابله پیښور او له هغه ځايه هندو ستان ته روان شول ،نو په دغه وخت کې ددوی د قبيلې مشر سليم خان ځمند نوميد او په هغه وخت کې چې بابر د هندوستان د لودي پښتني واکمنۍ د وروستي واکمن سلطان ابر اهيم لودي سره په پاني پت کې په جګړه بوخت و،نو دغو خيشکو د سليم خان ځمند تر مشرۍ لاندې د بابر په پلوۍ جګړه کوله چې ويل کيږي چې په دغو جګړو کې ددوی ٧٠٠ تنه ووژل شول ،همدا وجه وه چې بابر او دهغه زوی همايون پر دوی ډېره لوریینه درلو دله٠ دوی بيا په هغه ځای کې میشته شول چې نن ورځ د قصور ښار پروت دی او د لاهور ختیزې برخې ته مؤ قعيت لري او نن ورځ يې د خلکو شمیر ٢٣٧٦٠٠٠ تنو ته رسيږي چې زيا تره يې خيشکي پښتانه دي٠ د غه خيشکې چې په قصور کې او سيږي نو دوی ته افغان قصوريان يا د قصور پټانان وايي چې د تاريخي روايتونو سره سم دوی د١٥٢٦ ميلادي کال راهيسي په دغه سیمه کې او سيږي چې ددوی دسیمې رقبه١٨٩١ کيلومتر مربع ښودل شوې ده٠ دغو خيشکو يا قصوريه پټانانو تر ١٨٠٧ ميلادي کاله پورې پر دغې سیمې واکمني او راج کاوه چې شهنواز خان خيشکی د مغولو په پوځ کې سترجنرال تیر شوی دی٠بيا وروسته کله چې رنجيت سنګ د قصور سیمه ونيوله نودوی ته وويل شول چې دستلج دسيند کیڼه برخه پريږدي٠
هغه وخت چې خيشکي او ځمند په قصور کې میشته ول، نو دسپره په نامه يو تن بلوڅ د خپل قوم له يوې ډلې سره ددوی سیمې ته راته او ددوی په سیمه کې به يې لو ټماري کوله، ددغې لو ټماريو دمخنيوي له پاره ددوی ځينې څانګې اوخيلو نه لکه بټک زي، شهابن زي، سلماک او کزلاني د قصور دسېمې لويدېز ته میشته شول او دوی د دغه لوټمار د برېدونو مخه ونیوله چې وروسته يې دوی ته د بريا پورتني کلي استوګن ويل٠
د خيشکو د استو ګنې سېمې :
١- د افغانستان د پروان ولايت د غوربند په ولسوالۍ کې:
په دغه ولسوالۍ کې خيشکي د تيخان، يخدرې او سيدانو په درو کې استو ګنه لري چې په دغه ولسوالۍ کې دخيشکو شمیر د٠ ٢٥٠٠ تنو په شا او خوا کې ښودل شوي دي٠ خلک يې اکثره د کرکيلې په چارو بوخت دی او د بادامو، مڼو، زرد الو، توتانو، ګيلا سو او الو بالو باغونه لري٠
جانبت خیل ،شاهي خيل، ملي خيل،علم خيل، رسول خیل،تیخان دره ، یخ دره٠
٢- په کندهار او پښين کې:
که څه هم په نوموړو ځايونو کې ددوی شمیر زيات نه دی ، خو دوی هلته زياتره د سوداګرۍ په چارو بوخت دي٠
د کندهار ولايت د ارغنداب ولسوالۍ په پورتنۍ برخه کې د خيشکو په نامه يو کلی شته چې د مشهور ستانه بابا ولي صاحب د مزار نه څلور کيلو متره واټن لري چې تقريبا د لسو کورنيو په شا او خواکې خيشکي هلته میشته دي٠
٣-په پښتو نخوا کې :
خيشکي د پښتونخوا په لاندنيو ځايونو کې استوګنه لري:
-په چارسده کې هم د خيشکو څو کورنۍ شته٠
۱۷۱ (عدد)
۱۷۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۷۰ څخه  مخکي او د ۱۷۲ وروسته موجود دي.
خيشکي
-په هزاره کې هم د خيشکو يو شمېر کورنۍ میشته دي٠
۱۷۱ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۷۱:
خيشکي
– په خيشکي پايان او خيشکي بالا کې٠
– د نوشهره کلان په شمال کې د لنډي د سيند پر غاړه د خيشکي په نامه کلی شته٠
۱۷۱ (عدد)
په کلینډر کې
۱۷۱ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۷۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
خيشکي
-د کابل سيند شمال ته د مومندو په غرنيو سيمو کې هم يو شمیر خيشکي میشته دي٠
– د خيبر د تاريخي درې په مينځ کې هم يو شمیر خيشکي استوګنه لري٠
– په دېره اسماعيل خان کې٠
-په بنو کې٠
-په لکهي مروت کې٠
٤-په پنجاب کې :
-خيشکي د لاهور په قصور کې مېشته دي چې هلته ورته قصوريه اافغانان يا پټانان وايې چې د پاکستان يو پخوانی د بهرنيو چارو وزير خورشيد احمد خان قصوري هم د همدې قصوريه پټانانو ځيني يو پښتون دی چې د خيشکي په قبيلې پورې اړه لري٠
-په ملتان کې ٠
– په هيرو وال کې٠
٥- په هندو ستان کې :
يو شمير خيشکي هندوستان کې هم ژوند کوي چې سيمې يې په لاندې ډول دي :
– په خورجه کې چې د هند د اترا پراديش په ايالت کې موقعيت لري٠
١- جنرال محمودخان، جنرال شاه نظرخان او شهنوازخان خيشکي د مغولو په پوځ کې مشهور جنرالان تیر شوي دي٠ همدراز سليم خان ځمند هم د قصوري خيشکو مشر وو٠
همدا راز ډاکټر پرویز خان مهجور خیشکی د پښتونخوا د پښتو اکیډیمی ډایرکټر جنرال او د پښتونخوا د مشهور غزلبول سندرغاړی فیاض خان خیشکی نومونه هم دیادونې وړ دي.
د خيشکو ستر عارفان او صو فيان:
عبدالله خيشکی قصوري چشتي چې عبدي تخلص يې کاوه او د زوکړې نېټه يې ١٠٤٢ لمريز کال دی دی د خپل وخت ستر عارف، صو في او ستانه تير شوی دی٠ ده د ٧٠ په شا او خوکې کتابونه کښلي وو٠ دده د مهمو اثارونه يو هم (اخبار الا وليا من لسان الا صفيا) نوميږي چې د ١٦٣ تنو خيشکي صوفيانو تذکره ده٠
د خيشکو نور صوفيان دا دي:
د پښتو ژبي مشهور شاعر او صوفي او د ديوان خاوند ارزاني چې د بايزيد انصاري (پير روښان) همعصره و هم د خيشکو د عزيززي د څا نګې پورې يې اړه در لوده٠
اخیستل شوی معلومات د کتابتون ویب پاڼه څخه
له مور نه محرومیت
له مور څخه د محرومیت اصطلاح یوه علمي اصطلاح ده چې له مور (یا د مور له ځای ناستې) څخه د نوو زېږېدلو ماشومانو د جدا کولو اړوند د اروايي طبیب او اروايي څېړونکي جان بولبي د لومړنیو چارو لنډیز دی؛ په داسې حال کې چې د ماشوم د ودې پر مهال د مور د له لاسه ورکولو اغېز ته لا له وړاندې د فروید او نورو نظریه ورکوونکو له خوا پام شوی و. د جنایت کوونکو او بې عاطفې ماشومانو اړوند د روغتوني او سازماني پالنو اړوند د بولبي کار د دې لامل وګرځېد؛ هغه مهال چې بولبي له دویمې نړیوالې جګړې وروسته په لندن کې د ټاویسټوک کلنیک د مور او ماشوم د څانګې مشرۍ ته ورسېد په اروپا کې یې د بې کوره ماشومانو د روغتیا اړوند د نړیوال روغتیا سازمان په راپور لیکلو لاس پورې کړ. د هغه د کار پایله د میندو د پالنې او اروايي روغتیا د مونوګراف په توګه په ۱۹۵۱ زکال کې خپره شوه، چې له مور څخه د محرومیت فرضیه یې وړاندې کړه.
بولبي هغه مهال په ټوله اروپا کې د دغې موضوع اړوند تجربي شواهد لکه د سپیتز (۱۹۴۶ زکال) او ګولډ فارب (۱۹۴۳، ۱۹۴۵ زکال) چارې راغونډې کړې. د هغه د کار اصلي پایله دا وه چې «نوی زیږېدلی ماشومان او نور ماشومان باید له خپلې مور (یا د مور له ځای ناستې) سره ګرمه، صمیمي او دوامداره اړیکه ولري چې دواړه ور څخه راضي او خوند واخلي» او که چېرې داسې نه وي کېدای شي پام وړ او بېرته نه راګرځېدونې ‌ذهني اغېزې له ځانه سره ولري. دغه مونوګراف په ۱۴ بېلابېلو ژبو وژباړل شو او یوازې په انګلیسي ژبه یې ۴۰۰ زره کاپیانې وپلورل شوې. د بولبي فعالیت د اتو رانک او ایان سوتي له فعالیت څخه چې مورنۍ پالنه یې د ماشوم د ودې لپاره اړینه بلله؛ مخکې شو او له دغه پالنې څخه یې د محرومو ماشومانو پر ودې د هغو په بالقوه پایلو تمرکز وکړ.
په ۱۹۵۱ زکال کې د روغتیا د نړیوال سازمان نشریات د نویو زېږدلو ماشومانو څخه د سازماني پالنو په لارو چارو کې د پراخو بدلونونو لامل وګرځېدې او په روغتونونو کې یې د کوچنیو ماشومانو د ساتنې اړوند لارو چارو په برخه کې ډېر اغېز وکړ او والدینو له خپلو ماشومانو سره د مکررو او اوږدو لیدنو مهال وموند. په داسې حال کې چې دغه مونوګراف په اصل کې له کوره څخه د ماشومانو د ویستو اړوند و، خو له هغو څخه د یو شمېر سیاسي اهدافو په موخه هم ګټنه وشوه څو ښځې کار خوشی کړي او د ماشومانو په ساتن ځایونو کې د ماشومانو د پرېښودو مخه ونیسي او همدارنګه پخوانیو سرتېرو ته د کاري زمینې برابرولو کچه لوړه کړي. دغه نشریات همدارنګه د نورو ارواه پوهانو، اروايي طبیابونو او د زده کړو د برخې د نظریه ورکوونکو لپاره بحث پارونکي و او د ماشومانو د لومړنیو اړیکو د موضوع اړوند یې پام وړ څېړنې او بحثونه راوپارول.
محدود تجربي اطلاعات او د مورنۍ پالنې او اروایي روغتیا اړوند د پایلو د توضیح په موخه د جامعې نظریې نشتوالی د بولبي له خوا د اړوندتیا د نظریې په نامه د راتلونکې نظریې د جوړېدو لامل وګرځېد. د مورني پالنې او اروایي روغتیا تر نامه لاندې د کتاب له خپرېدو وروسته بولبي په نور برخو لکه تکاملي بیولوژي، اخلاقو، د تکاملي ارواه پوهنې، د اروايي علومو او د کنټرول د سیسټم د نظریاتو په برخو کې د نوي درک د رامنځته کولو په هڅه کې شو څو د تکاملي فشار په پایله کې د یو نوي زېږېدلي ماشوم د اړیکو بنسټ فورمول بندي کړي. بولبي ادعا وکړه چې د اړوندتیا/دلبستګۍ په نامه خپل بل کار کې چې د ۱۹۶۰ زکال او ۱۹۸۰ زکال ترمنځ خپور شو د مورنۍ پالنې او اروایي روغتیا په اثر کې یې د «اطلاعاتو او د ادعايي معلول او علت ترمنځ د اړیکې د تیوري د نشتوالي تشه» جبران کړې.
په داسې حال کې چې له مور څخه د محرومیت د نظریې مرکزي اصل – دا چې د فردي اړیکو څخه د ماشومانو تجربیات د هغوی د اروايي ودې لپاره ډېر مهم دی او دا چې له ماشوم سره د یوې دوامدارې اړیکې جوړول د تجربیاتو، انضباط او پالنې د وړاندې کولو په کچه د والدینو یو له اساسي دندو څخه ده – په ټولیزه توګه منل شوی، «له مور څخه محرومیت» د یو جلا سنډروم د مفهوم په توګه اوس مهال ډېره کارونه نه لري او یوازې د شدید محرومیت لکه «د ودې په رامنځته کېدو» کې ترې ګټنه کېږي. دغې اصطلاح د لومړنیو اړیکو په برخه کې تر ډېره بریده د اړوندتیا د نظریې او نور اړوندو نظریاتو له مخې د والدینو او ماشومانو ترمنځ د تعاملاتو ځای نیولی. د یو مفهوم په توګه د والدینو نشتون د راتلونکو ستونزو د یو زیان اړونکي په توګه نه د هغو د مستقیم علت په توګه په پام کې نیول کېږي. د سازماني پالنو اړوند ډېری وروستۍ څېړنۍ د محرومۍ د فردي عناصرو، محرومیت، لږ تحرک او هغو کمښتونو اړوند شوې چې له سازماني پالنې  سرچینه اخلي.
تاریخچه
علمي څېړنو له ماشومانو څخه د محرومیت په اړه د میندو په ځورېدو ټینګار کړی، خو له تاریخي پلوه د کوچنیو ماشومانو د مور د له لاسه ورکولو اړوند څه نه دي ویل شوي؛ دا کېدای شي له دې امله وي چې د شیدو خوړولو په وخت کې د مور له لاسه ورکول تر ډېره د شیدې خوړونکي ماشوم د مړینې په معنا وي. په نوولسمه پېړۍ کې فرانسوي ټولنې داسې یو سیسټم رامنځته کړ چې له مخې یې نوي زېږیدلي ماشومان د خپلو رضعي میندو په کورونو کې تغذیه کېدل او له شیدو اخیستو وروسته به خپلې بیولوژیکي کورنۍ ته راوړل کېدل همدا و چې د دغه مضاعف جلاتوب هېڅ احتمالي نښې په ماشوم کې نه څرګندېدلې.
زیګمونډ فروید کیدای شي یو له هغو لومړنیو کسانو څخه وي چې د ودې پر حالت کې د یو ماشوم د مور د له لاسه ورکولو پر اغېز یې ټینګار کړی، خو د هغه اندېښنه تر ډېرې لږ کچې د دې په پرتله چې ماشوم کېدای شي د خپلو تغذیه کوونکو تیونو د له لاسه ورکولو له امله یې احساس کړي؛ د مور د پالنې واقعي تجربې ته اړوند وه. له دې امله چې د فروید نظریه تر ډېرې لږ کچې پورې د نویو زېږدلو ماشومانو د مشاهداتو له مخې وه نو د له لاسه ورکولو د واقعي تجربو اغېز ته یې د پام په موخه ډېر لږ هڅه کړې وه.
د نوي زېږدلي ماشوم او مور ترمنځ د تجربې اړوند د فروید له لومړنیو انګېرنو وروسته، اتو رانک د شخصیت په وده کې د زیږون پر مهال د اروایي زیانونو پیاوړي رول ته نغوته وکړه. رانک له مور څخه د جلا کېدو په توګه د زیږون په اروايي زیان باندې د یوې ځورونکې فزیکي پېښې په پرتله ډېر ټینګار وکړ. له دغې نظریې ډېر ژر وروسته بریتانوي ډاکټر ایان سوتي بله نظریه وړاندې کړې خو ژر مړینې یې د نظریې اغېز کم کړ؛ د هغه نظریه دا وه چې ماشوم مورنۍ مینې ته له هر څه ډېره اړتیا لري او د ده ډېره اندېښنه له دې ده چې دغه ډول مینه دې له منځه ولاړه شي.
په ۱۹۳۰ مه لسیزه کې ډیویډ لوی په هغو ماشومانو کې چې د ژوند په لومړیو کې یې خپله مور له لاسه ورکړې وي او په بېلابېلو کورونو کې را لوي شوي د «لومړنۍ عاطفي لوږې» په نامه ښکارندې ته اشاره وکړه. د هغه پر باور دغه ماشومان کېدای شي په ظاهر کې خوشاله ښکاره شي خو په باطن کې بې تفاوته دي. نوموړي دغه پوښتنه مطرح کړه چې آیا کېدای شي «د یو ودې په حالت کې ارګانېزم د تغذي عناصرو د کمښت له ناروغۍ سره پرتله کېدونکې په احساسي ژوند کې د عاطفي کمښت ناروغي» شتون ولري.
په ۱۹۳۰ مه لسیزه کې په یو لړ خپرو شوو څېړنو کې ارواه پوه بیل ګلدفارب د هغو ماشومانو چې په بنسټیزه توګه را لوی شوي او هغوی ترمنځ چې د ساتنې په مرکزونو کې را لوی شوي نه یوازې د اړیکې جوړولو په برخې کې توپیرونو ته بلکې د هغوی په ځیرکتیا کې توپیرونو ته هم اشاره وکړه.
الکول
سريزه دلوی څښتن تعالی (ج) حمد اوثنا وايم چې ماته يې الکولو اودهغوی خواص ترسر ليک لاندي موضوع باندي ديوڅه ليکلو توان اوتوفيق را کړ اودخپلي تحصيلې دوری هغه پړاو ته راورسيدم چې دخپل علمي استعداد نه په ګټه اخيستلوسره په نوموړې موضوع باندي مونوګراف وليکم څرنګه چې ديوې ټولني پرمختګ دعلم اوپوهې پوري تړلی دی په کومه ټولنه کې چې ښوونه او روزنه وجود ولري هغه ټولنه کولای شي پرمختګ وکړي .دپورته ذکر شوی موضوع تر سرليک لاندي ماته دننګرها ر پوهنتون دښوونې اوروزنې پوهنځي دکيميا څانګې له خوا دلارښود استاد الحاج پوهندوی ګل اصغر(الوزي)تر لارښووني لاندي دليسانس د ديپلوم دتر لاسه کولوپه خاطر دنده وسپارل شوه ترڅوددي مونوګراف دليکلونه وروسته دسمينار په ډول ورڅخه دفاع وکړم چې دا موضوعات  مي پکې ځای په ځای کړي دي دالکولي مرکباتومشتقات ،دالکولونوم ايښودنه،دالکولوفزيکی خواص،دالکولوکیمیاوي خواص اوتعاملات،دالکولولاس ته راوړل. مهم یوقیمته الکول ،نوري ایزومیري،څوقیمته الکول ،دالکولواغیزي دانسان دوجودپه مختلفوبرخو ،چې داټول موضوعات په پوره تفصيل سره په ډيروساده او بسيطوالفاظوسره واضح شوي دي اوددي موضوعاتو دراټولولولپاره مي له ډيرو ښواومعتبروداخلي اوخارجي کتابونوڅخه استفاده کړی ده. کيدای شي په دي مونوګراف کي له مانه ځيني تيروتني شوي وي تمه ده چې مابه وبښۍ په پای کې دمتعال څښتن تعالی (ج)څخه ددي غوښتونکی يم چې داسلام دسپيڅلي دين اوګران ازاد افغانستان لپاره دخدمت کولومصدر وګرځې.
الکول او دهغوۍ مشتقات الکول یوه عربي کلمه ده چې معنی يې دشرابوجوهردی .که په یوه الکان کې دهایدروجن یو اتوم دهایدروکسیل Hydroxyl په یو ګروپ تعویض کړو داړونده الکان یو قیمته الکول په لاس راځي لکه د  څخه  Methanol    یا کاربینول. دایتان څخه ایتایل الکول   یا ایتانول لاس ته راځي. هغه کاربن چې د  ګروپ ورپورې نښتی وي او هغه دیو راډیکل پوري نښتی وي دprimaryاولي او که ددوه راډیکلو پوری نښتی وي دsecondary دوهمي او که ددری راډیکلو پوری نښتی وي د tertiary دریمي الکولوپه نوم یادیږی لکه :
دالکولو نوم اېښودنه : الکول په دوه طريقو نومول کیږی ۱- دایوپاک (iupac)دنوم ایښودنی په اساس : په دي طریقه کې لومړی دهایدروکاربنوهغه اوږدځنځیرچی دOHګروپ ورباندي نصب دی نومول کیږي اودنوم په اخیرکي د(Ol)وروستاړی اضافه کیږي دغه اوږدځنځیردهغه طرف نه شمیرل کیږي چې دOHلرونکی کاربن کوچنۍ عدداختیارکړی دمثال په ډول :
سایکلوالکان هم په همدي ډول نومول کیږي Cyclopentan په منشعب غیرمنشعب اوغیرمشبوع الکولوکې داوږدځنځیرشمیرنه دهغه طرف نه شروع کیږي چې دOHګروپ کاربن دالکایل دګروپ دوه ګوني اویادری ګوني اړیکې په پرتله کوچنۍ  عدد ولري
که یوالکول دوه اویا دري دOHګروپونه ولری نود “Ol” پرځای diol اویا triol راځي
۲- معمولي نوم ايښودنه : دالکولودنوم ایښودنې بله طریقه د  Alkyl alcoholسیستم دی. چې پدي طریقه کې لومړی دOHلرونکی الکایل ګروپ نومول کیږي اوورپسي “Alcohol”وروستاړی اضافه کیږي. دمیتانول پخوانی نوم کربینول (Carbinol)ده. CH3-OH                                        Methyl alcohol CH3-CH2-OH                                Ethyl alcohol CH3-CH2-CH2-OH                        Propyl alcohol
Iso propyl alcohol
الکول کیدای شي دمیتانول یاکربينول دمشتقاتوپه شان هم ونومول شي دمثال په توګه : دالکولوفزيکي خواص دالکولوخاصيتونوڅخه يوهم دادی چې هرڅومره يې زنځيراوږد وي په هماغه اندازه يې دايشيدوټکې پورته ځي نوپدې توګه لومړني الکول دمايع په حا لت اوهغه الکول چې زنځيريې اوږد وي دجامد په حالت دي. الکولونه په اوبوکې منحل دي مـګر انـحلا لېت يې په اوبـوکـې دزنــځير پـه اوږدوالي سره توپير کوي همدارنـګه هغه الکولونه چي1-4 پوريکاربن اتومـونه لري په اوبوکې ښه منحل دي،منځني الـکول چې دکاربن اتومونه ئې 5-11 پوري وي تيل ډوله ما يع دي په اوبو کي په يوه  ټاکلې اندازه منـحل دي. هرڅومــــره چې زنځيراوږديږي په هماغه اندازه يې انحلاليت کمــيږي ديادولووړده چې الکانونه په اوبو کې نا منحل دي،داچې ولې الکول په اوبوکې منحل اوالکانونه غيرمنحل دي په لاندي توګه تشــريح کيږي. که الکول داوبو سره پرتله کړولـيدل کيـږي چې ددوی تر منــځ ورتـه والی شته دی ځکه چې دالـکول عمومي فورمول CnH2n+1-OHاوداوبــوفورمول HOHدی نوپدې توګه داوبو او الکولوترمنځ يوه اړيکه شته ده نوله همدي امله يوپه بل کې حليږي،په داسـي حال کې چې   داوبو اوالکانونو دمقايسي څخه څرګنديږي چې ددوی ترمنځ هيـڅ ورته والی نشته يعنې د الکانونوعمـومي فورمول CnH2n+2 دی نوپـه دي توګه يوپه بل کې نه حل کيږي،همــدارنګه که چيري داالکولو اوالکانونودايشيدو ټکي سره پرتله شــي يوستر توپيرپه کې ليدل کيږي : دایشیدوټکی	دهغه اړونده الکول	دایشیدوټکی	الکانونه 64.6Co	CH3-OH	-161.7Co	CH4 78.4Co	C2H5-OH	-88.6Co	C2H6 97.2Co	C3H7-OH	-42.2Co	C3H8 داچې دالکولواوالکانونودايشیدوپه ټکوکې سره توپیردی چې دپل هايدروجني اړیکي پـــوري اړه لري چې په الکولونوکې شته ده.
همدارنګه دايتانولواواوبوترمنځ پل هایدروجني اړیکه په لاندي ډول ده www.google.com پل هايدروجني اړيکه يوځانګړي اړيکه ده چې داکسـيجن اوهايدروجن دمتقابلي اغيزي له امله رامنځ ته کيږي،ددي اړيکې د درلودلوله امله ماليکولونه يو بل ته نيږدي کيږي اودا ډول اړيکې په جامــدومرکباتو کې ټينـګي وي مګر دبخارپه وخت کې اوپه غیرقطبي محلولونو او رقيقومـحلولونـوکې دمونومير(Monomer)په حالــت وي. پل هايدروجــني اړيــکه5-7Kcal/mol انرژي لري دا اړيکه نه يوازي په الکولو کې وي بلکې په اکســيـجن،نايتروجن،اوفلورين لرونکومرکبونوکې هم وي کله کله کلورين اوسلفر هم د پل هايدروجني  اړيکې درامنځ ته کيدوسبــب کيږي. دځينوالکولوفزيکي خواص کثافت gr/cm3	داېشدوټکې C0	دوېلې کيدوټکې C0	فارمول	نوم
0,79	64,7	-98	CH3-OH Methanol
0,79	78,3	-117	CH3-CH2-oH Ethanol
078	82,2	-88,5	CH3-CH(OH)-CH3 Isopropanol
دالکولوکیمیاوي خواص اوتعاملات دالکولوقلوي اوتیزابي خواص: دالکولودهایدروکسي دګروپ اکسیجن دناپیلي جوړه الکترونوپه لرلوسره دپروتون اکسپتورproton acceptor) )خواص لري یعني پروتون پرځان نصب کوي د(lewis) قلوي
که چیري دHClګازدمطلق ایتانولومحَلل ته ورتیرشي نودایتایل اوکزونیوم کلورایدمالګه حاصلیږی
دغه مالګي یواځي په هغه محلول کې ثابتي دي چې اوبه ونلري اونشوکولی چې دغه مالګي په خاص ډول جداکړوځکه چې په چټکۍ سره هایدرولیزکیږي. الکول دالقلي فلزواودمځکنیوالقلي فلزوپه مقابل کې دتیزاب په حیث عمل کوي اوالکولات حاصلیږي.
داوبوسره دالکولاتودتعامل څخه دويم ځلي اړونده الکول په لاس ر اځي. برسيره پردې الکولونه دفا ســـفورهلوجنيدونوپه مقابل کې دخپله ځانه ورته عمل ښا ئې اوددې امله په عضوې کيميا کې دهايدروکسيل دګروپ دتبـديليدو لپاره فاسفوردهلوجن لرونـکې مرکبودهلوجن څخه ګټه اخلې. دالکولوتحمض(Oxidation) اولي الکول دتحمض کوونکوموادو(پرمنګنات Mno4  په قلوي ،دای کرومات  ایون په تیزابي محلول کې )په الدیهایداودکاربن  په تیزابوباندي تحمض کیږي.
هغه مرکب چې د يو کاربن پوري يې دوه د OH ګروپه نښــتي وي هغه مرکب ثا بت نه دی او د همدي سببه يو ما ليکول اوبه دخپله ځانه څخه خارجوي او په ثا بت حا لت راځي د الديهايدونو جوړيد ل د اوکسديشن په لومړني پړاو کې په لاندي ډول هم کيږي چې ددي  د اکسديشن د دوهمي مرحلې له مخي  هم تېزاب په لاس راځي. په منځنۍ مرحله کې اسیت الدیهاید ددوامداره تقطیرپه واسطه دتعامل دچاپیریال څخه جدا کیدلۍشي. الدیهایدداولي الکولودتحمض(اکسدیشن) څخه دمسوداکسايدپه موجودیت اوتودوخي په لوړه درجه کې هم حاصلیږي. ددوهمي الکولوداکسدیشن څخه کیتون لاس ته راځي.
دالکولو نکلیوفیلي تعویضي تعامل دهلوجنوسره دالکولواوهایدروجن هلوجنيدو دنکلیوفیلي تعامل په نتیجه کې دالکولود(OH) ګروپ د هلوجن په واسطه عوض کیږي اوالکایل هلوجنیدجوړیږي.
دالکولودیهایدریشن : دالکولودهایدروکسيل (OH) په ګروپ باندي یوپروتون نصب کیږي اوداوبودخارجیدو          وروسته کربوکتیون (Carbokarion) منخ ته راځي. په کربوکتیون باندي دنکلیوفیلي تعویضي تعامل په واسطه دهلوجنیدانیون نصب کیږي اوالکایل هلوجنیدحاصلیږي .اویا دبیتا(β)پروتون جداکیږی اودایلیمینشن تعامل ترسره کیږي چې الکین لاس ته راځي.
دالکولوڅخه دايسترجوړول : دالکولواومعدني تیزابواویادکاربن دتیزابودتعامل څخه ایسترجوړیږي. دغه تعاملونه رجعي دي یعني دتعامل کوونکوموادو(الکول اوتیزاب) اوپه تعامل کې دحاصل شوو موادو (ایستراواوبه)ترمنځ ډینامیکي تعادل منځ ته راځي. که چیري دتعامل دچاپیریال څخه اوبه ددوامداره تقطیرپه واسطه جداشي نوډینامیکي تعادل له منځه ځي اوایسترحاصلیږي. هغه تعا ملونه چې په الکولوکې سرته رسېږي دهرڅه دمخه دهغه دهايدروکسيل ګروپ په فعاليت پوری اړه لري چې داګروپ هم لکه داوبو دلېوېس (Lewies)تېزابو اوهمدارنګه ديوقلوي په شان تعامل کوي دالکولوتېزابي کيدل دلومړنـــي الکولو څخه ددريمـي الکولو په لوري کمزوري کېږي. دالکولو دهايدروکسيل ګروپ په عمومي توګه دوه ډوله کيمياوي تعاملات ښيې. ١-هغه تعاملات چې په هغه کې دکاربن اودهايدروکسيل دګروپ داکسيجن ترمنځ اړيکه وشليږي لکه: الف)
ج)
د) ٢-هغه تعاملات چې په هغه کې دهايدروکسيل دګروپ HاوOترمنځ اړيکه وشليږي لکه: الف)دالکولاتوجوړېدل دالکولونواکسديشن د K2Cr2O7او  KMnO4 اودهغوی  ديهايدروجنيشن  دپلاديم Pd دکټلست په موجوديت کې ترسره کيږي. په دي ځای کې اکسديشن داسي سر ته رسيږي چې د نوموړو ا لکولو څخه يوما ليکول هايدروجن بيلیږي  اوAccepter  او يا د H2 نیوونکي صورت نيسي لکه : د دريمي الکولواکسيديشن بيخي امکان نلري ځکه چې دمخه مووويل دکاربن- کاربن تر منځ باېد اړيکه ونه شليږي،نوپدي توګه دالکولونوداکسديشني تعاملاتو څخه دلومړني ، او دوهمي ،الکولونو په تشخيص کې ګټه اخیسـتل کيږي داسې چې داولي الکولو څخه الديهايد اوتیزاب اوددوهمې الکولوڅـخه کيتون اودریمی یې هيڅ نه اکسدیشن کیږي. دالکولو عمومي لاسته راوړنه ۱- دالکايل هلوجنيدونودهايدروليز څخه دالکولولاسته راوړنه
X دهلوجن څخه نمايندګي کوي پورتنـی تعامل دکوټي په تودوخه کې ډير سست دی مونږ کولی شو HX دتعامل د محيط څخه ديوه قلوي په وســيله خارج کړواوپه دي توګه زيات الکول په لاس راوړلی شو.په بله طريقه چې زيات الکول په لاس راوړوپه پورتني تعامل کې داوبو په عوضAgOHڅخه ګټه اخيستلی شو.
۲-د اسيت الديهايد د هايدرو جنيشن څـخه100-130Co درجو اودNiپه موجودیت کې دیوه کټلست په توګه ايتانول په لاس راځي.
۳-دالکينونوسره داوبوتعامل دالکايل سلفوريک اسيد دجوړيدو وروسته مګرپه دريمه طريقه کې هغه الکين چې اوږد زنځيرولري ګټه ځيني اخيـستل کيږي په هغه صورت کې دوه ډول ډول مواد په لاس راځي دمثا ل په توگه:
دياد ولووړده چې ددويمي طريقي په وسيله لومړني الکولونه په لاس نشــــــــې راوړلې،دايتين داستعمال څخه پرته ځکه چې په لومړني الکولونوکې دOHګروپ په وروستي اتوم نښتي او دداسي مرکب جوړيدل په دوهمه طريقه نا ممکن دی. ٣-دH2په وسيله دهغه مرکب ارجاع څخه چې دکاربونيل ګروپ ولري.
هغه نيمګړتيا چې په دي طريقه کې شته ده هغه داچې دريمي الـــــکول پدي طريقه په لاس نشي راتلی ٤-دګرينيارد سنتيز: په دي طريقه کې هم دکاربونيل لرونکو مرکباتو څخه په لاندي توګه ګټه اخيستل کېږي.
ددي طريقي په وسيله داچې هرډول الکول په لاس راځي دخپلي خوښی سره سم الکولونه په    راوړلی شو. لاس
دمیتانول اوایتانول تخنیکی استحصال : په تخنیک کې میتانول دکاربن مونواکسایداوهایدروجن څخه دتودوخي په لوړه درجه اولو ړ فشارکې حاصلیږي په دي تعامل کې دZn/Cr2O3 څخه دکتلست په توګه استفاده کیږي.
میتانول ډیرمهم محلل دی اودډیروعضوي مرکباتوداستحصال لپاره دمیتانول څخه کار اخیستل کیږي. دمیتانولوڅښل اویادمیتانولوبخاردډیروخت لپاره تنفس کول دړندیدو سبب ګرځي. دمیتانولودایشیدوټکی 64.5Co ده ایتانول په ډیره زیاته پیمانه داستلین دکتلستي هایدریشن څخه جوړیږي. پدي تعامل کې لومړی  اسیت الدیهایدتولیدیږي چی دهغې دکتلستي هایدروجنیشن څخه ایتانول لاس ته راځي.
ایتانول هم دمیتانول په څیردعضوي محلل په حیث اوهم په لوړه پیمانه دعضوي مرکباتو داستحصال لپاره استعمالیږي. ایتانول په ټولو الکولي مشروباتوکي وجودلري اودایشید و ټکی 1011mbarفشارلاندی 78.3Coده. د اېتا نولو استحصال دالکولي تخمرپه واسطه دګلوکوز دالکولي تخمرڅخه دخمیري په موجودیت کې ایتانول حاصلیږي. داعملیه د لاندي ساده عمومي معادلې په واسطه تشریح کیدلۍ شي.
دایتانولواستحصال دکربونیل مرکباتودارجاع څخه په تخنيک کې ايتانول د ايتلين د غاز د جذبیدو څخه چې د انـشقاق په عمليه کې توليديږي په غليظو H2SO4 د تودوخي په 100Co درجو کې په لاس راوړي داســې چې په دي عمليه کې Diethyl sulfate اوEthyle hydrogen sulfate  تولیدیږي.
Diethyl Sulfate نوموړی جوړ شوی مخلوط دهغه دمعادلواوبوسره په ګرم حالت کې هايدروليز کوي اونوموړي جوړ شوي ايتا نول د تقطير په وسيله سره بيلوي اودايـتا نولو په خواکې لږه اندازه ايتر هم توليديږې.
په تخنيک کې د ايتلين دهايدريشن Hydration څخه په اســاني سره د تودوخي په 300درجو او د  فشار لاندي د فوسفوريک اسیدپه موجوديت کې د يوه کتلـست په توګه ايتا نول په لاس راځي.
مهم يو قيمته الکولونه ۱-ميتانول Methanol)) ميتا نول يې د لومــــړي ځل لپاره د لرګو د وچ تقطير څخه په لاس راوړی، دتقطير په دي عمليه کې د ميتا نول برسيره د سوځيدو وړ غا زونه لکه هايدروجن ، کا ربن مونو اکسايد او ايتلين هم توليد يږي او د تقطير وروسته د لر ګو د سکرو ، قير ډوله ما يع د تقطير څخه پا تي کيږي ،د لرګي تقطېر شوي مواد لا ندي مرکبات لري. مېتا نول 3-15% استيک اسېد 10% اسيتون او اسيت الديهايد 5%او همدارنګه په تقطير کې د استيک اسيد ميتا يل ايستر او د  لرګو قير هم موجود وي  د ميتا نولو زوړ نوم د لرګو الکول دی. استيک اسيد د ميتا نولو څخه د Ca(OH)2 په اچولو سره بيلوي دا ســــي چې په دې کا ر سره (CH3 COO)2Ca لاندي کيني د ميتا نولو او د اســيتونو د بيلولو لپاره څرنګه چې د ايشيدوټکي يې سره نږدي  دي (64,6-    65,2)    نو د تدريجې تقطير څخه ګټه اخستل کېږې. په صنعت کې ميتانول په زياته پيمانه سره دکاربن مونواوکسايداوهاېدروجن څخه د تودوخي په 400 درجو سانتي ګريد او 200 اتموسفېره فشا ر کې د ZnOاو یاCr2O3 په         موجو دېت کې په لاس راوړې. مېتا نول تر ټولو الکو لونو ساده الکول دي ، يو بي رنـګه ماېع ده چې ډېره زياته زهرناکه ده او د موادو لپاره ښه حلونکې ماده ده او په اسـاني سره په آبي رنګه وړانګه سوځي ،څرنګه چې میتانول زهرناک دي دخوړلو څخه يې بايد ځا ن وساتل شي. داسي که چېرې د هغوې10 ګرامه وخوړل شي د انسان دړندوالې اوکه 25 ګرامه ېې وخوړل شي دانسان د مړيني سبب کېږې ، ميتا نول تر ٩٩% پورې د هغه د محلل څخه د تدريجې تقطير په وسيله خالص په لاس راتلي شې. د مطلقه ميتا نولو دلاس ته راوړلو لپاره د ٩٩% ميتا نول سره داسي کارکوي چـــې په نوموړو ميتانولوباندي دمګنيزيم پوډر اچوي ،مګنيزيم ميتيلات په الـــکولو کې حليږي جوړشوی مګنیزیم میتیلات دهغواوبوپه وسېله چې په الکولوکې موجودوي په مګنيزيم اکسايد کې نا منحل او ميتانول با ندي ټوټه کيږي لکه : د ميتا نولو د تشخيص لپاره دبوريک اسيد سره د تعامل څخه ګټه اخلي
چې توليد شوی ایستر په شین رنګه وړانګه سوځې. په الکولي مشروباتو کې د الکولو مقدار په لاندي ډول دی : بير   % 3-6په سلو کې واين 8-11% په سلو کې براندي 30-50% په سلوکې ۲- ایتانول اوخواص يې د تقطير په وســــيله بی اوبو ايتا نول هيڅکله په لاس نه راوړل کيږي ځکه چې د تقطير په وسيله 95.6% ايتا نول او 4.4%اوبه چې د ايشيدو يو ثابت ټـکی لري ،دمطلقه الکولو دلاس ته راوړلو لپاره په صنعت کې داســي کار کوي چې د نظر وړ الکولو باندي لومړی هغه بنزین چې د ایشیدو ټکي یې 80.1C0 وي اچوي او روسـته یې تقطیرکوي اوپه دي توګه د الکولوټولي اوبه پدي مرحله کې تقطير يږي او وروسته دتودوخې په 68 سانتی ګریددرجو کې د بنزين او الـکولو يو Binary  مخلوط تقطيريږي چې په دي توګه په پای کې سوچه اوخالص الکول دتودوخې په 78.4درجو کې تقطیریږي د  بنزین په عوض ترای کلوروايتلین هم استعمالیدی شي،د1%  اوبو د منــــــځه وړلو لپاره د مګنيزيم د برادې لکه څرنګه چې په ميتا نولو کې و څيړل شو ګټه اخســتل کيږي،ايتانول هغه مايع ده چې داوبو په شان ده او یو ځانـــګړی بوی لري چې په یوه خفیفه ابي وړانګه سوځي. د ايتا نول څخه د عضوي موادو د حلوونکي په توګه او همدارنګه د عضـــوي مرکبا تو په سنتیز کې د لومړني موادو په حیث ګټه اخیستل کيږي الکول هم د عضــــوي مرکباتو په سنتيز کې استعمالیږي مګر د عالي الکولو زهریت د ایتانولو په نســبت زیات دي ،عالي الکولونه لکه لاوریل الکول Lauryl Alcohol CL2H25OH د پودري صـــابونو په جوړولوکې  د لومړني موادو په حیث استعماليږي. نورې ايزوميري کله چې مونږ (1) 2- Methyl Butanol مرکب تر څیړني لاندي نیـسو لیدل کيږي چې دا مرکب دپولاريزشــوي نورسطحه په یوه ټاکلي زاویه کږوي اوددي څخه داسي معلومیږي چې دا مرکب ضیایې او نوري فعالیت د خپله ځانه ښئي.
د ضيايې فعاليت دا خاصيت په ټولو مرکباتو کې ليدل کيږي چې پدي ډول مرکباتو کې دکاربن يو اتوم د څلور اتومه کاربنو سره چې مختلفو ګروپونو سره نښتی وي،د کاربـــــــن هغه اتوم چې د څلورو ډول ډول پاتې شونو سره نښتې وې د Asymetric کاربون په نوم ېادېږې. هر مرکب چې ديو Asymetricکاربن اتوم لرونکی وي دوه نوري ايزوميري لري چې يو يې پولاريز شوی نورد ښی خوا ته (+) په یوه ټاکلی زاويه اوبل يې پولاريزشوی نورپه کېڼه خوا        (-)په يوټاکلي زاويه کږوې دا ډول نوري ايزوميري ګاني په اينه کې دشي اود شي د تصــوير په  شان وي داسې چې هغوې ېو په بل باندې نه تطبېقېږې د ژورې څېړنې لپاره د پورتنې مرکب فضاېې جوړښت د تتراېدرپه جوړښت کې تر څېړنې لاندې نېسې.
Aldehyde
په هغه مرکب کې چې کاربن د OH ګروپ او هم جوړه اړيــــکه يې په يوه کاربن پوري نښــتی وي دا ډول مرکب ثا بت نه وي او خود بخوده په بل مرکب تبديليږي لکه پورتنی مثال د الکا ينونو الکولونه هم شته دي چې د الکاېنول Alkinol په نوم ياديږي لکه : Propenol
دا چې د الکولونو ګروپ په تخنيک او صــــــــــنعت کې زيات اهميت نلري د هغه د زياتو تشرېحا تو څخه تيريږو او هغه الکولونه تر څيړني لاندي نيسو چې د OH زيات ګروپونه لري او د څو قيمته الکولو په نوم هم ياديږي. څو قېمته الکولونه که په مشبوع هايدرو کاربونو کې د کاربن د څو اتومـــونو يو يو هايدروجن په يو ،يو OH تعويض شوی وي پدي حالت کې مونږ څو قيمته الکول ورته وايو ، تر ټولو ساده او ترټولو مهم څوقيمته الکول عبا رت دي له : Propane -1,2,3- triol يا Glycerol ګلیسرین
Ethan-1,2- dioleیا  Glycole     ګلایکول
څومره چې د OH ګروپونه زياتيږي په هماغه اندازه يې په اوبو کې انـحلاليت زياتيږي په داسي حال کې چې انحلاليت يې په ايترو کۍ کميږي. د ګلا ېکول استحصال ۱ -ګلا يکول د الکايل هلوجنيد او KOH د تعامل څخه يې په لاس راوړلي شو لکه :
۲-په صنعت کې ګلايکول په لانديني طريقی سره په لاس راوړی ،د کلوريني اوبو څخه د ايتلين غاز تيروي لومړي ايتلين کلورهيدرين جوړيږي ددي مرکب څخه دســـــــــوديم, هايدروجن کاربونيت د اوبلن محلول د هايدروليز له امله ګلايکول لاس ته راځي ،ګلايکول هغه مايع ده چې د ايشيدو ټکی يې 197سانتي ګريد  درجه ده ، او په دي توګه هم په لاس راځې
ګلسېرېن (1,2,3-Propanetriol) Glycerol د مهمو الکولونو د ډلي څخه دی چې خوږ خوند لري او پولي هايدروکسيلي الکول دی. د ګلسيرين د لاس ته راوړني ډيره پخوانۍ صنعتي طريقه د وازدو او تيلو د هايدروليز د طريقي څخه عبارت ده او په اوسني وخت کې يې مهمه صنعتي طريقه د پروپيلين څخه استحصالوي. پروپيلين د مختلفو طريقو څخه په ګلسيرين تبديلوي. او ډيره معموله طريقه د پروپيلين د اکسديشن څخه عبارت ده چې هغه هم د اکســـيجن په اتموسفير کې او د تودوخې په370 درجو سانتي ګريد او Cu د کټلــــسټ په توګه(   6 ) نمره مرکب په لاس راځي وروســته هغه ارجاع کوي او اليل الکول (  3   ) په لاس راځۍ او الېل الـــکول د H2O2  د اغيزي له امله ګلاسيد الکول (Glycidol) ( 7) او وروسته د ها يدروليز له امله په ( 5) مرکب يعني په ګليسرين داسي تبديليږي. او همدا رنګه د ګليسرين دالديهايد سره د هايدروجن پر اکسايد د اغيزي له امله اکرولين او ګليسرين الديهايد په ګليسرين با ندي د کټلسټ په وسيله د هايدروجنيشن له امله په لاس راځي.
دالکولو اغیزه په اعصابو: الف) داعصابوپه لومړی برخه حمله کوي اودمحرکی برخی اړیکه دتصمیم نیوونکی برخی څخه پری کوی . ب) بیا د اعصابوپه مینځنی برخه حمله کوي چې دانسان کنترول اوصبرله منځه وړي. ج) په پای کې داعصابوپه جرړواغیزه کوي چې دزړه زربان،دوجودتودوخه،فکر،د نظر کمیدل ،دخبروبندیدل،دتنفس بندیدل،داعصابوغیرمتوازن کیدل،دحافظي غیرمتوازن کیدل ، دا شتهاخرابوالی،غصه کیدل،غیراجتماعي کیدل،دفشارګډوډي ،پریشانی ،ویره ،دماغي خلل،اوګډوډخوبونه لیدل ،سردرد ،IQکمیدل،لیونتوب،میرګي،اوهمدارنګه د ډیر استعمال په نتیجه کې دمړیني باعث کیږي . د) په دماغ اصغر (چې یوه  وظیفه يې د توازن ساتل دي) منفي تاثیرات لري. الکول د خپل ټیټ مالیکولي وزن له امله له وینې څخه په آسانۍ سره دماغو ته نفوذ کوي او د حجراتو مایتوکاندریا تخریبوي. څرنګه چې د دماغ هره برخه د انساني وجود د اعضاؤ مختلف سیستمونه کنترولوي نو د مربوطه برخي د حجراتو تخریب د همغه سیستم د وظایفو د اختلال سبب کيږي. که دا تخریب په تنفسي مرکز کې سرته ورسيږي نو د تنفسي سیستم فعالیت خرابيږي او نه خو د وینې څخه کاربن دای اکسایدخارجیږي او نه ورته اکسیجن رسيږي چې دا خپله د هايپوکسیا سبب کيږي. که په قلبي وعایي مرکز کې تخریب سرته ورسيږي نو د وجود اعضاؤ ته وینه نه رسيږي چې په دي ډول د اکسیجن کميدل بیا هم د هایپوکسیا سبب کيږي. د پورته دواړه تخریباتو په وجه د وجود د حجراتو مایتوکاندریا ته اکسیجن نه رسيږي او د انرژي تولید پروسه زیانمنه کيږي. که د تنفسي سیستم یا قلبي وعايي سیستم د بيکاره کيدو په وجه د وجود ټول اعضا د اکسیجن له کمي سره مخ شي نو دا حالت د عمومي هايپوکسیا یا Global Hypoxia سبب کيږي او له پنځه دقیقو څخه ډېر دوام یې د وجود حیاتي اعضاء په غیر رجعي ډول تخریبوي، یعنې داسې تخریب چې بیرته نه جوړيږي. ځکه خو شرابیان د مختلفو عصبي ناروغیو، حتی دليونتوب ښکار کيږي او خپل توازن هم ورو ورو له لاسه ورکوي. غوسه، ډار، تهیج او د وجود رپېدل هم په کې ليدل کېږي.
www.google.come دالکولو اغیزه په وینه : په وینه کی د HDl ډیرول،وینه غوټه کیدل،دوینی دبهیدنی ډیریدل دوینې دفشارلوړیدل اوکمخونی رامنځ ته کیدل دوینی دجریان په سیستم کی ګدوډی،اونوردوینی ناروغی رامنځ ته کوی.
دالکولو اغیزه په پښتورګو د پښتورګو دواړه وظیفوي برخي کارتکس او میدولا د هايپوکسیا په وجه او د مایتوکاندریا د تخریبيدو په وجه بيکاره کيږي ځکه خو شرابیان د ګردو په دایمي تخریب (رینل فیلیر) اخته کېږي. دالکولو اغیزه په پانقراس په پانقراس د الکولو تخريبي تاثیرات په لومړي پړاو کې د پانقراس د التهاب او وروسته د پانقراس د یوې برخې یا مکمل تخريب سبب کيږي چې د حبن (د خېټې په داخلي خالیګاه کې د مایعاتو تجمع)، د کولمو د تکلیفونو او شکر مرض سبب کېدای شي.
دالکولو په واسطه دجګردخرابوالی مراحل : الف)شحمی جګر:چی جګرلویږی ددی مرض دمعالجي یواځینی لاره داده چې دالکولو استعمال بندشی . ب)زخمي جګر:دجګرزخمی کیدل معالجه یی امکان لری خوانساج يې زخمی پاتي کیږي. ج) سروسزجګر:دجګرحجرات له منځه وړي چې دغه مرض بیامعالجه نلري همدارنګه دالکولوداستعمال په نتیجه کې دجګرهیپټایټس ،اودجګرسرطان رامنځ ته کوی . دالکولوداستعمال په وجه 90%دجګرله منځه ځي.
www.google.com د الکولو تاثیرات په نورو دواګانو:د دوا پيژندنې (فارمکولوژي) له نظره ځینې مواد د دواګانو تاثیرات زیات، یا هم کموي. الکول هم یو له دغو موادو څخه دی. د الکولو دوامداره استعمال د60%سلنې دواګانو استقلاب (میتابولیزم) سریع کوي چې په نتیجه کې مربوطه دواګاني له وجود نه زر خارجيږي او د مرض په رغيدو کې مؤثرې نه واقع کيږي. له بله اړخه یو ځل دالکولوخوړل د همدې 60% سلنې دواګانو استقلاب (میتابوليزم) بطي کوي او په نتیجه کې مربوطه دواګانې له معمولې مودې نه ډير وخت په وجود کې پاته کيږي چې دا حالت هم وجود لپاره خطرناک کيدای شي. یادي شوي 60% سلنې دواګانې، د دواګانو څو سوه انواع تشکیلوي چې مختلف انتي بیوتیکونه او د ورځني استعمال دواوې پکې شاملې دي
په عمومي توګه دالکولو لوی تاوانونه دپانکراس تکلیف،په انساجوکې دشکر مرض ډیریدل، لیونتوب،دزړه دعضلی کمزوری  کیدل،په نارینه اوښځوکې دجنسي غړوکمزوری کیدل،یعنی په نارینه ؤکې دمنیو دتولید کمیدل اوپه ښځوکې دتخمي له منځه تلل ،بی وخته زیږیدنه ،او دسینونه غټیدل ،Aids ایډز ، دکولموزخم،اودکولموسرطان،دزړه لویدل،درد،حافظه دلاسه ورکول،دزړه ضربان زیاتیدل ، دتکثري سیستم کمزورتیا،په ښځوکي دسینو سرطان، خونریزي، دپښتورګو  ناروغي ،داعصابو غیرمتوازن کیدل،غیرمتوازنه حافظه،دماغي ګډودي،دخولي ،ستوني، او   مرۍ سرطان،کم خوني،دزړه تکلیف، دجګرهیپټایټس،دمعدي دبندونو درد اوروماتیزم او همدارنګه  نوری خطرناکی ناروغی رامنځ ته کوي
www.goole.com په عمومي توګه دالکولوکوچني تاوانونه دنظرتغیر،غصه کیدل ،غیراجتماعی کیدل ،پریشانی ،ویره ،دوزن ډیریدل ،سردرد ،دستوني ويني کیدل،دشکرخطر،دهډوکودمنرالونودکثافت زیاتیدل ،د ها ضمي په سیستم کې اخلال،سوی تغذیه کیدل،دپوستکي ناروغي،کمزوری درد ،رپیدل ،دوجودپه مختلفو برخو زوی اوداني پیداکیدل،په رګوکی دوینی غوټه کیدل،ویروسی ناروغی ، استفراغ ، دسترګوپړسوب،ستړیاګنګس کیدل،اونوری خطرناکي ناروغي رامنځ ته کوي
پایله الکول یوه عربي کلمه ده چې معنی يې دشرابوجوهردی .که په یوه الکان کې دهایدروجن یو اتوم دهایدروکسیل Hydroxyl په یو ګروپ تعویض کړو داړونده الکان یو قیمته الکول په لاس راځې لکه  : د  څخه  Methanol دالکولونومول په دوه طريقو کیږی دایوپاک (iupac)دنوم ایښودني په اساس اوپه معمولي طريقه دالکولونودخاصيتونوڅخه يوهم دادی چې هرڅومره زنځيراوږد وي په هماغه اندازه يې دايشيدوټکی پورته ځي نوپدي توګه لومړنې الکولونه دمايع په حا لت اوهغه الکولونه چې زنځيريې اوږد وي دجامد په حــــــــــــــالت دي. دلاندينې جوړښت په وسيله څرګند وو چي الکولونه دضـــعيفه تېزابونو دډلي څخه دي