دسیالاتوبدلون_اوترموډینامیک
دفوریې قانون :
په دې ترتيب سره غيرمستوي سطحه کولاى شي وسطي انحناولري،چې له صفرسره مساوي ده، ددې لپاره لازم دى چې دR_1 اوR_2 دانحناشعاعګانې دکميت له نظره مساوي اودجهت له مخې سره مقابل وي .دوروستي رابطې په مطابق دهغې کرې لپاره چې R_1=R_2=R وي  H= 1/Rدى. که چېرې دغه قيمت په مخکينی رابطه کې وضع کړودکُروي سطحې لاندې داضافي فشارلپاره لاس ته راځي چې : ∆P=2.H.∝                                                                                (29) پييرسيمون لاپلاس وښوده چې وروستی رابطه دکيفي شکل لرونکي سطحې لپاره هم دتطبيق وړدى. که چېرې په راکړشوې نقطه کې H دسطحې دوسطي انحناپه حيث وپېژنوچې ترهغې لاندې اضافي فشارټاکل کېږ ي، په وروستی رابطه کې دمنځنۍ انحنالپاره داسې تعويض ترسره کوو : په نتيجه کې دکيفي سطحې لاندې ، داضافي فشارلپاره حاصلوؤ چې : ∆P=∝(1/R_1 +1/R_2 )                                                  (30) وروستی رابطه دلاپلاس دفورمول په نامه يادېږي. ددې رابطې په مطابق اضافي فشارپه نريو نلونوکې دمايلې سطحې دتغيراتوباعث ګرځي،له دې سببه کله دلاپلاس فشاراوکله هم دشعريوي فشار په نامه يادېږي. انقباض : دمايعاتوانقباض،دdv دحجم دنسبي تغيراتوپه څېرد P دفشارپه تحول سره دواحدپه اندازه،ټاکل کېږي :x=-1/V  dV/dP دانقباض ضريب دفشاردواحدمعکوس واحدلري،اودانقباض دضريب معکوس کميت ته د حجمي انقباض مودول وايي. δ=1/x دوان دروالس دايزوترم څخه څرګندېږي چې مايعات نسبت ګازونوته ډېرلږانقباض کوي ، همدارنګه ليدل کېږي چې دحجم دډېرلږتغيرلپاره دفشارډيرزيات بدلون لازم دی. دمختلفو مايعاتوانقباض سره توپيرلري اود〖10〗^(-4) څخه تر 〖10〗^(-6) اتموسفيره پورېحدودلري. جوش : که چېرې لوښى چې له اوبوڅخه ډکه ده دمنقل پرمخ کښېږدو،دمنقل دحرارت په واسطه اوبه تودېږي اودترمامترپه شعريه نل کې پاره (Hg) پورته حرکت کوي(…97….90….85….80)اوپه پای کې دسانتي ګرېد100 درجوته رسېږي. په دې وخت کې اوبه په جوشېدوپيل کوي. اوبه څودقيقي خوټېږي مګردحرارت درجه له سلوڅخه پورته نه ځي،اوترهاغه چې دلوښي په داخل کې اوبه په مجموعي ډول نه وي جوشېدلې ثابت پاتې کېږ ي. دلته پوښتنه پيداکېږي چې دمنقل حرارت دڅه شي لپاره په مصرف رسېږي ؟ ځواب آسانه ده،ځکه چې په بخارباندې داوبودتبديل جريان دانرژۍ دمصرف په وسيله ترسره کيږ ي. دموضوع دوضاحت لپاره د1gr بخارداوبوسره پرتله کوؤ .داوبودبخارماليکولونه داوبود ماليکولونوسره دمقايسې په حال کې،يوبل سره په زياتې فاصلې قرارلري. بناءً داوبودپوتنسيل انرژۍ دبخاردپوتانسيل له انرژۍ سره توپيرلري. دمتجاذبوذروپوتانسيلي انرژي دنېږدېوالي په اثر(کله چې ماليکولونه سره نېږدې کېږي)کموالى پيداکوي، له دې سببه دبخارانرژي داوبو له انرژۍ څخه زياته ده اوپه بخارباندې داوبوتبديل زياته انرژي غواړي. دغه انرژي دمنقل په واسطه لوښي ته اوپه پای کې اوبوته ورکول کېږ ي. هغه لازمي دانرژۍ مقدارچې په بړاس باندې داوبودتبديل په وخت کې په مصرف رسېږ ي دتبخير دانرژۍ په نامه يادېږي. په بخارباندې ديوګرام اوبودبدلولولپاره که چېرې دتودوخې درجه 〖100c〗^0 وي 539 کالوري دحرارت مقدارلازم دى،بناپردې ديومول اوبولپاره 18.539=9700 Col دى .دغه مقدارکالوري بايددماليکولونودخپل منځي اړيکودشلولو لپاره مصرف شي. خودغه رقم کولاى شودهغه مقدارکارسره پرتله کړوکوم چې دماليکولونودداخلي ارتباطاتودقطع کولو لپاره لازم دى .ددې لپاره چې داوبودبړاس يومول دهغه په مربوطه اتومونوتجزيه شي 220000 Col انرژۍ ته اړتياده. ځېنې کسان داسې فکرکوي چې دسانتيګرادپه سلودرجوکې داوبوجوشېدنه داوبوتفکيک نه منونکوخواصوڅخه دى. مګرتجربې ښيي چې داوبوجوشېدنه فشارپورې مربوط دى. په لوړوارتفاعاتوکې اوبه دحرارت په ټيټودرجوکې جوشېږي،مثلاً دالبرزدغره په څوکه کې (چې تر500m پورې لوړوالى لري اوپه ايران کې موقعيت لري)اوبه دحرارت په 〖82c〗^(0 )  جوشېږ ي. هغه فزيکي عامل چې دجوشېدنې پرپديدې باندې اغېزه لري دمايع پرسطحه باندې له موثرفشار څخه عبارت دى. تجربې ښيي چې دجوشېدنې دحرارت درجه دفشارپه زياتوالي سره پورته ځي اود فشار په کموالي سره ټيټېږي. څرنګه چې له ګراف څخه معلومېږ ي 〖82c〗^0 دفشارتقريباً 430Atm سره مطابقت کوي،څېړنو وښوده چې دالبرزلوړه څوکه تقريباً 0,5Atm فشارلاندې قرارلري. اوبه يوازې د  760mmHg فشار لاندې دسانتيګرېدپه سلودرجوکې جوشېږي، که چېرې پراوبوباندې دهوافشار 4,6mmHg وي،دسانتيګرېدپه صفر درجه کې جوشېږي. خوکه چېرې داتموسفيرفشاردستندرله فشار 760mmHg څخه زيات وي دجوشېدنې پرپروسه باندې څه اغېزه به ولري؟ که چېرې فشار 15Atm وي اوبه دحرارت په 〖200c〗^0 کې جوشېږ ي،80Atm فشاراوبه په 〖800c〗^0 کې جوشېږ ي. په دې ترتيب دخارجي ټاکلي فشارلاندې دجوشېدنې دحرارت درجه کاملاً معين قيمت لر ي .ياپه بل عبارت داوبودجوشېدنې دحرارت دهرې درجې لپاره ټاکلى فشارلازم دى،همدارنګه دمايع د تراکم لپاره ترهغه وخته پورې چې ټول بخارپه مايع بدل شوى نه وي دحرارت درجه ثابته پاتې کېږي. که چېرې په دغه وخت کې دحرارت درجه تغيرونکړي دتړلي سيستم دننه دبخاراومايع مقدارونه بې تغيره پاتې کېږ ي،په دې حالت کې ويل کېږي چې بخاراومايع دتعادل په حال کې قرارلر ي. په فزيک کې هغه بخارته چې دخپل مايع سره دتعادل په حالت کې قرارولري اشباع شوې وايي. جوشېدنه له يوچټک جريان څخه عبارت دى،مګرددې لپاره چې مايع په بخاربدل شي اود پروسې چټکتيا لږ وي، وايي چې مايع تبخيرشوی دى. تبخيردحرارت په هر ه درجه کې دفشارسره له ارتباط پرته،صورت نيولاى شي. مثلاً که چېرې دالکولودبوتل سرخلاص وي له يوڅه مودې وروسته الکول تبخيرکېږي،خوټول مايعات په عين چټکتيا سره نه تبخيرکېږي .دتبخيردپروسې دچټک کولولپاره هوااولندبل باارزښته رول لري. دتبخيرچټکتيادايترلپاره 437 دالکولولپاره 44,5 اوداوبولپاره دپاري 17,5 ميلي متره ده،په دې معنى چې دحرارت په معمولي درجه کې تر ټولومايعاتوايترپه چټکۍ سره تبخيرکېږي،وروسته الکول،اواوبه په ډېره لږه چټکتياسره تبخيرکېږي. مخکې مووويل چې داوبودجوشېدنې دحرارت هره درجه ټاکلي فشارته ضرورت لري ،دغه فشاردبخاردارتجاعي فشارپه نامه يادېږي. هرڅومره چې دبخارارتجاعي فشارزيات وي د هوااومايع مجاورقشرکې دهوامقداراودمايع دتبخيرچټکتيا زيات وي. پوهيږوچې دبخارد ارتجاعيت فشاردتودوخي په زياتوالي سره تزايدکوي ، له دې ځايه معلومېږي چې ولې دتبخير چټکتيادمايع په تودولوسره زياتېږي. دتبخيردچټکتيا دبدلون لپاره بله طريقه هم موجوده ده، مثلاً دتبخيردچټکتيازياتولولپاره کولاى شودهواداختلاط څخه ګټه واخلو. سره له دې چې داوبودبخاردارتجاعي فشاراندازه لږه ده بياهم په تجربي ډول معلوميږي چې دهوااختلاط ياباددتبخيرپروسه چټکه کوي. مثلاً که چېرې په يوه شيشه يي ګېلاس کې اوبه واچوؤ اودبادپه مقابل کې يې کښېږدو،اوبه په زياته چټکتياسره تبخيرکېږي، له دې ځايه څرګندېږي چې دبادپه مقابل کې لامبوزن ولې ديخنۍ احساس کوي،باددهوااوبخاراختلاط چټکه کوي بناءً په چټکۍ سره پيل کېږي اودتبخيرلپاره داړتيا وړحرارت دلامبوزن دبدن حرارت دى،چې دهغه په کمېدوسره لامبوزن ديخنۍ حس کوي. دحرارت بُحراني درجه : په نونلسمه پېړۍ کې دفزيک پوهانواودتخنيک وماهرينولپاره دفشار زياتوالى،دتودوخي د درجې دکمولوپه نسبت،ساده کاروو. د19 پيړۍ په پيل کې مايکل فرادې (Michael Faraday ) وکولاى شول ترڅوځينې ګازونه دهغودبخاراتودارتجاعي فشارترسرحده پورې متراکم کړي. اوله دې لارې ډېرګازونه لکه : کلورين،کاربن داى اکسايداونورپه مايع بدل شو. مګر يوشمېرګازونه لکه اکسيجن،هايدروجن،نايتروجن اونوردفشار په وسيله مايع حالت اختيارنه کړل ،فرادې ومنل چې دغه ګازونه دايمي ګازونه دي اواصولاً خپل حالت نه بدلوي. دموضوع دتشريح لپاره مايع اوبخاردتعادل په حالت کې فرضوؤاوفکرکوؤ چې دحرارت ددرجې په زياتوالي سره چې دفشاردمتناسب تزايدسره يوځای دى،څه پېښېږي؟ پوهېږوچې دحرارت په زياتوالي سره مايع انبساط کوي اوکثافت يې کمېږي. دبخارپه هکله ويلاى شوچې دحرارت د درجې په زياتوالي سره منبسط کېږي ، مګرڅرنګه چې داشباع شوي بخارفشاردجوشېدنې دحرارت له درجې څخه ډېرزيات چټک تزايدکوي، بناپردې دبخارکثافت زياتوالى پيداکوي، او     څرنګه چې دمايع کثافت کمېږ ي دبخارکثافت زياتېږي،بناپردې په تجربه کې داسې نقطې ته رسېږو چې په پای کې په هغه نقطه کې دمايع اوبخارکثافتونه سره مساوي کېږي. په نوموړې نقطه کې چې دبُحرانې نقطې په نامه يادېږي،دجوشېدنې منحني قطع کېږي. څرنګه چې دمايع اوګاز ترمنځ ټول توپيرونه دهغوپه کثافتونوپورې اړه لري،په بُحراني نقطه کې دمايع او ګازخاصيتونه سره يوشان کېږي. په طبيعت کې هره ماده ځانته بُحراني فشاراو بُحراني دحرارت درجه لري. مثلاً داوبولپاره بُحراني نقطه دحرارت د374c0درجې اود218,5 Atm فشارسره سمون لري. په لاندې شکل کې دC نقطه دهغه حدڅخه عبارت دى چې هغه ته دايزوترم دافقي برخې دبُحراني حرارت درجې Tcr قيمت ته دحرارت ددرجې دتقرب په صورت کې نېږدې کېږي. هغه حالت چې دC دنقطې په واسطه ښودل کېږي دمادې دبُحراني حالت په نامه يادېږي.