cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دچين او هند جګړه
موقعیت
ډیری جګړې په لوړو ارتفاعو کې پېښې شوې. د اکسایچینAksai Chin  سیمه یو نمکزاره هواره سیمه ده چې د سمندرله سطحې ۵۰۰۰ متره (۱۶۰۰۰فوټه) پورته ده او ارونچل پرادېش Arunachal Pradesh یو غرنۍ سیمه ده چې دلوړو څوکو جګوالی یې له ۷۰۰۰ مترو ((۲۳۰۰۰ فوټو) څخه اوړي. د دې سیمې ډیره لوړه غونډۍ د چینایي پوځ په لاس کې وه.  لوړې ارتفاع او یخوهونکو شرایطو هم لوژستیکي او دمرستې رسونې ستونځې را منځ ته کړې، دې جګړې ته ورته ( په لومړۍ نړیواله جګړه کې د ايټالیا کمپاین) جګړوکې سختو شرایطو د دښمن له لاسه د تلفاتو په پرتله خواوو ته ډېر تلفات اړولي دي. د چین او هند جګړه هم همدا ډول جګړه وه چې یخوهونکې هوا د د د واړو خواوو ډېری ځواکونه له پښو وغورځول.
مخینه
د جګړې اصلي لامل د اکسایچین Aksai Chin او ارونچال پرادېش Arunachal Pradesh د پراخووېشل شوو سرحدې سیمو په سلطې باندې لانجه وه. هند دعوه کوله چې اکسایچین  Aksai Chin په لاداخ Ladakh پورې اړونده سیمه ده او چین دعوه کوله چې داسیمه د چین زینجیانګ Xinjiang یوه برخه ده چې یو سړک هم پرې پروت دی چې د چینایي تبت سیمې له زینګجیانګ سره نښلوي. د چین له خوا د دې سړک جوړول د جګړې پیل بلل کیږي.
اکسایچین
د چین او هند تر منځ د پولې لویدیځه برخه ۱۸۳۴ کې هغه وخت جوړه شوه چې د لاداخ Ladakh سیمه د سکانو سترواکۍ د واکمنۍ په مهال د راجا سینګ دوګرا له خوا ونیول شوه. په تبت کې د نابریالیو مبارزو څخه وروسته، ګولاب سینګ او تبتیانوپه ۱۸۴۲ز کال کې یو تړون امضاء کړ چې د تړون له مخې به زاړه تاسیس شوي سرحدونه چې تعین شوي نه وه د سرحد په توګه پېژني. په ۱۸۴۶ ز کال کې د برتانیا په لاس د سکانو د سترواکې ماتول د دې لامل شو چې د لاداخ Ladakh په ګډون د جامو اوکشمیر سیمې د په برتانیا پورې اړونده شي، چې له دې سره یې هلته ګولاب سینګGulab Sing  تر خپل ولکې لاندې مهاراجا ( یو لقب دی چې سترو شاهزادګانو ته ورکول کېده) په توګه وګماره. برتانوي کمیشنرانو له چينایي مقاماتو سره اړیکه ونیوه ترڅو د پولې موضوع په اړوند خبرې وکړي خو چینایانوپه دې اړوند هیڅ علاقه ونه ښوده. برتانوي سرحدې کمیشنرانو د پولې سهیلي پای د پانګونګ خلیج Pangong Lake وټاکه خو شمالي برخه یې تر کراکوروم تر کوتل پورې یوه نه کشف شوې سیمه وبلله.
چینایي ترکستان د کونلون د غرونو شمالي لړۍ چې کیلیان او سنجو سیمې هم پکې شاملې وې خپل سويلي سرحد باله له همدې امله د مهاراجا اعتراض یو واقعي اعتراض و. په ۱۸۶۲ کې د دنګان Dungan له اغتشاش وروسته چې له ترکستان څخه یې د چینایانو وتل اړین بلل، د کشمیر مهاراجا په ۱۸۶۴ ز کال کې په شهیدولله کې یوه وړوکې کلا جوړه کړه. دا کلا په ډېر احتمال سره د خوتان Khotan له خوا اکمال کېدله چې واکمن یې اوس خپلواک وه او له کشمیر سره یې دوستانه اړيکې درلودې. کله چې خوتاني واکمن د قاشغري زمامدار یعقوب بیګ Yakub Beg له خوا معزول شو، نو مهاراجا اړ کړل شو چې په ۱۸۶۷ ز کال کې خپل مرکز پرېږدي چې وروسته د یعقوب بیګ ځواکونو له خوا ونیول شواو د دنګان تر اغتشاش پورې ورسره و. د مداخلې په موده کې، د هند د سروي برخې څخه دبلیو اچ جانسون W. H. Johnson توظیف کړل شو چې د اکسایچین سیمه سروې کړي. دهغه د کار په وخت هغه ته د خوتانی واکمن له خوا بلنه ورکړه شوه چې د هغه له پلازمېني لیدنه وکړي. له پلازمېنې څخه له بېرته راګرځېدو وروسته جانسون ولیکل چې د خوتان سرحد د کونلون د غرونو د برینجګا Brinjga په سیمه کې ده او د قاراقاش ټوله دره د کشمیر سیمه ده.
کاربوهایډرېټ
کاربوهایډرېټ (/kɑːrboʊˈhaɪdreɪt/) یو بایومالیکول دی چې د کاربن (C)، هایډروجن (H) او آکسیجن(O)  له اټومونو څخه جوړ شوی چې په معمول ډول د هایډروجن اټوم نسبت ۲:۱ (د اوبو په څېر) دی او د Cm(H2O)n تجربوي فورمول لري (چېرته چې m کولی شي چې له n څخه توپیر ولري یا ونلري). په هرحال، ټول کاربوهایډرېټونه دې سټایکومټریک تعریف سره سمون نه خوري (د بېلګې په توګه یورونیک اسیډونه، ډي اوکسي قندونه لکه فوکوز)، او همدارنګه ټول هغه کیمیاوي مواد چې د دې تعریف مطابق دي په اوتومات ډول د کاربوهایډرېټ په توګه نه طبقه بندي کېږي (لکه فارمل ډي هایډ او اسټیک اسیډ).
دا اصطلاح ډېری په بایوکیمیا کې ډېره عامه ده، چېرته چې د ساکارایډ مترادفه ده، هغه ډله کې چې قندونه، نشایسته او سېلولوز شامل دي. ساکارایډونه څلورو کیمیاوي ګروپونو باندې وېشل کېږي: مونوساکارایډان، ډای ساکارایډان، اولیګوساکارایډان او پولي ساکارایډان. مونوساکارایډان او ډای ساکارایډان، چې ترټولو کوچني کاربوهایډرېټان دي (ټیټ مالیکولي وزن لري)، په معمول ډول د قند په نوم نومول کېږي. د ساکارایډ ویی د لرغوني یونان له σάκχαρον (sákkharon) له کلمې څخه چې د «بورې یا شکر» معنا ورکوي، اخیستل شوی دی. په داسې حال کې چې د کاربوهایډرېټانو علمي نومونه پېچلې ده، د مونوساکارایډانو او ډای ساکارایډانو نومونه ډېرې د -ose په وروستاړي ختمېږي کوم چې په اصل کې له ګلوکوز څخه اخیستل شوی، چې په لرغونې یوناني کې د γλεῦκος (gleûkos) له ویي څخه چې د «شراب» په مانا ده، او کابو د ټولو قندونو لپاره کارول کېږي، د بېلګې په توګه فرکټوز (د مېوې قند)، سکروز (د چوغندر یا ګني بوره)، رایبوز، لاکټوز (د شیدو بوره) او نور.
کاربوهایډرېتان په ژوندیو موجوداتو کې ګڼ رولونه لري. پولي سکرایډونه د انرژۍ سرچینې (لکه نشایسته او ګلایکوجن) او د جوړښتي اجزاوو (لکه سلولوز په بوټو کې او چیټین په آرټروپوډانو کې) په توګه عمل کوي. د ۵ کالبنه مونوسکرایډ رایبوز د کوانزایمونو (د بېلګې په توګه ATP، FAD او NAD) مهم جز او د RNA په نوم جنیټیکي مالیکول ملا تیر دی. اړوند ډیوکسي رایبوز د DNA یو جز دی. سکرایډونه او د هغوی مشتقاتو کې ډېر نور مهم بایومالیکولونه شامل دي‌ چې په دفاعي سیسټم، القاح، له پتوجنیزس څخه مخنیوي، وینې کلکېدو او پرمختیا کې کلیدي رول لوبوي.
کاربوهایډرېټان په تغذیه کې اساسي رول لري او په طبیعي او پروسس شویو خوړو په پراخه لړۍ کې پیدا کېږي. نشایسته یو پولي سکرایډ دی. دا په حبوباتو (لکه غنم، جوار، وریجې)، کچالو او د غله جاتو اوړو څخه پروسس شویو خوړو لکه ډوډۍ، پیزا او پاستا کې ډېر پیدا کېږي. قندونه د انسان په خوراکي رژیم کې په عمده ډول د میز شکر (سکروز، له ګني یا چوغندر بورې څخه استخراج شوی)، لاکټوز (چې په شیدو کې ډېر وي)، ګلوکوز او فرکټوز په توګه څرګندېږي چې دواړه په شاتو، ډېری مېوو او ځینې ترکاري ګانو کې په طبیعي ډول شتون لري. د میز شکر، شیدې یا شات په ډېری څښاکونو کې او ډېری چمتوشویو خوړو لکه مربا، بسکېټونو او کېکونو کې ورزیاتېږي.
سلولوز، د ټولو بوټو په حجروي دېوال کې شته یو پولي سکرایډ، د نامحلوله خوراکي فایبر یوه اصلي برخه ده. که څه هم د انسان لپاره د هضم وړ نده، سلولوز او نامحلول خوراکي فایبر په ټولیز ډول د کولمو حرکتونو په آسانتیا سره د هضمي سیسټم روغتیا کې مرسته کوي. په خوراکي فایبر کې شته نور پولي سکرایډونو کې مقاوم نشایسته او اینولین شامل دي چې د غټو کولمو په مایکروبیوټا کې ځینې باکټریاوې تغذیه کوي او د دې باکټریاګانو په واسطه میټابولیز کېږي ترڅو له کوچني زنځیرونو سره غوړ اسیډونه تولید کړي.
اصطلاح پېژندنه
په علمي ادبیاتو کې د کاربوهایډرېټ اصطلاح ډېر زیات مترادفونه لري، لکه «قند» (په پراخه معنا)، «سکرایډ»، «اوز»، «ګلوسایډ»، «د کاربن هایډرېټ» یا «له الډیهایډ یا کېټون سره د پولي هایډروکسیل مرکبون». ځینې دا اصطلاح ګانې، په ځانګړې توګه د «کاربوهایډرېټ» او «قند» په نورو معناوو سره هم کارول کېږي.
په خوراکي علومو او ډېری غیر رسمي زمینو کې، د «کاربوهایډرېټ» اصطلاح ډېری وخت د هغو خوړو په معنا ده چې د کاربوهایډرېټ نشایسته کمپلکس (لکه حبوبات، ډوډۍ او مکروني) یا ساده کاربوهایډرېټونو لکه قند (کوم چې په خوږو، مرباوو او شیریني) په کې په ډېره کچه پیدا کېږي. دا غیر رسمي توب کله کله ګیچ کوونکي وي ځکه چې کیمیاوي جوړښت او د هضمېدو وړتیا په انسان کې ګډوډوي.
د تغذیوي اطلاعاتو په لړلیک لکه، د USDA ملي خوراکي توکو ډیټابېز کې ډېری د «کاربوهایډرېټ» اصطلاح (یا «په توپیر سره کاربوهایډرېټ») له اوبو، پروټین، غوړو، ایرو او ایټانول پرته هر څه لپاره کارول کېږي. په دې کې کیمیاوي مرکبات لکه اسټیک اسیډ یا لاکټیک اسیډ شامل دي چې په معمول ډول کاربوهایډرېټ نه حسابېږي. همدارنګه خوراکي فایبر په کې شامل دي چې یو کاربوهایډرېټ دی خو په انسان کې خوراکي انرژي (کیلوکالوري) سره مرسته نه کوي، که څه هم ډېری وخت د خوړو ټولیزه انرژي په محاسبه کې لکه څنګه چې وي لیکل کېږي (د بېلګې په توګه، که دوی د هضم او جذب وړ کاربوهایډرېټ وای لکه قند). په دقیقه معنا کې، «قند» د خوږو او محلولو کاربوهایډرېټانو لپاره کارول کېږي چې ډېری یې د انسان په خوړو کې کارول کېږي.
جوړښت
پخوا د «کاربوهایډرېټ» نوم په کیمیا کې د هر هغه مرکب لپاره چې د Cm(H2O)n فورمول یې درلود، کارول کېده. په دې تعریف پسې، ځینې کیمیاپوهانو فارمل ډیهایډ (CH2O) ترټولو ساده کاربوهایډرېټ ګاڼه، په داسې حال کې چې ځینو نورو دا عنوان د ګلایکول الډیهایډ لپاره ادعا کړ. نن ورځ دا اصطلاح په ټولیز ډول په بایوکیمیاوي معنا سره درک کېږي، او هغه مرکبونه چې یوازې یو یا دوه کاربونه لري ترې وځي او ډېری هغه بیولوژیکي کاربوهایډرېټونه چې دا ډول فورمول نلري په کې شاملېږي. د بېلګې په توګه، په داسې حال کې چې داسې ښکاري چې پورتني فورمولونو کې به ټول دود او پېژندل شوي کاربوهایډرېټونه شامل شي، هراړخیز او پراخه کاربوهایډرېټان له دې موضوع څخه منحرف کېږي. د بېلګې په توګه، کاربوهایډرېټان ډېری کیمیاوي ګروپونه لکه: N- اسېټایل (لکه چیټین)، سلفېټ (لکه ګلایکوزامینوګلایکان)، کاربوکسیلیک اسیډ او ډیوکسي بدلونونه (لکه فوکوز او سیالیک اسیډ) څرګندوي.
طبیعي سکرایډونه د مونوسکرایډ په نوم له ساده کاربوهایډرېټونو څخه جوړېږي چې د (CH2O)n فورمول لري، n کېدای شي‌ درې یا له هغه څخه ډېر وي. یو معمولي مونوسکرایډ د H–(CHOH)x(C=O)–(CHOH)y–H ترکیب لري، یعنې یو الډیهایډ یا کېټون د هایډروکسیل له ډېرو ګروپونو سره یوځای شوی دی، په معمول ډول هر کاربن اټوم سره یو ګروپ اضافه شوی کوم چې د الډیهایډ یا کېټون وظیفوي ګروپونه ندي. د مونوسکرایډونو بېلګې ګلوکوز، فرکټوز او ګلایسر الډیهایډ دي. په همدې حال، ځینې بیولوژیکي مواد چې په معمول ډول «مونوسکرایډونه» نومول کېږي له دې فورمول سره سمون نه لري (لکه یورونیک اسیډونه او د فوکوز په شان ډیوکسي قندونه) او ډېری کیمیاوي مواد شتون لري چې له دې فورمول سره سمون لري خو د مونوسکرایډ په توګه نه منل کېږي (د بېلګې په توګه فارمل ډیهایډ CH2O او اینوزیټول 6(CH2O)).
د یوه مونوسکرایډ خلاص زنځیر بڼه ډېری وخت له تړلې حلقې بڼې سره ګډ شتون لري چې په هغه کې د الډیهایډ/کېټون کاربونیل ګروپ کاربن (C=O) او هایډروکسیل ګروپ ((–OH سره غبرګون ښیي او د C-O-C پله سره یو نوی همي اسیټل جوړوي.
مونوسکرایډونه کولی شي له بېلابېلو لارو څخه له پولي سکرایډونو (یا اولیګوسکرایډونو) سره یوځای وتړل شي. ډېری کاربوهایډرېټونه د یو یا څو اصلاح شویو مونوسکرایډ واحدونو درلودونکي دي چې یو یا څو ګروپونه یا لرې شوي یا بدل شوي دي. د بېلګې په توګه، ډیوکسي رایبوز، د DNA جز، د رایبوز اصلاح شوې نسخه ده؛ چیټین د N- اسیټایل ګلوکوزامین تکرارېدونکو واحدونو څخه جوړ شوی، د ګلوکوز نایټروجن لرونکې بڼه.
برج خلیفه
برج خلیفه (برج خليفة‎) په متحده عربي اماراتو کې د متحده ایالاتو په دوبۍ کې د سکای سکراپر دی. د 829.8 متر لوړوالی (2،722 فټ ، یوازې نیم مایل څخه ډیر) او د بام خلیفه د 828 متر (2،717 فوټ) په اندازه د چت لوړوالی (د 243 متر سر په ګډون) خورا لوړ جوړښت او ودانۍ ده په نړۍ کې په 2009 کې د لومړي ځل لپاره ، د تایپي 101 ملاتړ کول ، د دې دریځ پخوانی مالک.
امریکایی ګانګستر
امریکایی ګانګستر په انګلیسي American_Gangster) په ۲۰۰۷ز کال کې د ایمجین انترتینمنت اسکات فری پرودکشنز ریلیتیویتی مډیا شرکت لخوا په یوه واقیعی داستان جوړ امریکایی فیلم دی.
وحې
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" وحی هغه الفاظو ته اشاره کوي کوم چې الله جل جلاله پر خپلو پیغمبرانو نازل کړي دي. ابن الانباري وايي چې دې ته وحي ويل کېږي ځکه چې ملائکه دا کلمه له خلکو پټه ساتي او وحي د هغه پېغمبر لپاره ځانګړې شوې ده چې د هغه قوم ته لېږل کېږي. په قرآن کریم کې هغه څه چې خلک یو له بل سره په پټه کې خبرې کوي د وحی اصلي مانا ده.
او همدا ډول مو د هر پېغمبر لپاره د انسان او پېريانو دښمنان جوړ کړل، چې د يو بل په زړونو کې يې د دوکه کولو لپاره نرمې خبرې (د وسوسو) واچولې، او که تاسو غوښتل چې خداى وغواړي (په زور سره يې ودروي) بیا) دوی دا کار نشو کولی، نو دوی (هم) پریږده او هغه څه چې دوی یې رسوا کوي (هم) د عرفان القرآن ژباړهابواسحاق ويلي دي چې په لغت کې د وحي معنی په پټه توګه خبر ورکول، له همدې امله الهام ته وحي ويل کيږي، ازهري ويلي دي چې اشاره او ليکل هم وحي بلل کيږي. دلته د اشارې په اړه آیت دی:
او له پیغمبرانو سره د پټو خبرو په اړه یې وویل:
او د هر انسان لپاره دا روا نه ده چې الله (جل جلاله) له هغه سره (مستقیم) خبرې وکړي مګر د وحی له لارې (د یو چا د نبوت د لوړولو لپاره) یا د پردې له لارې، هغه باید د شا څخه خبرې وکړي (لکه څنګه چې هغه د موسی سره په غره کې کړې وه). یا یوه فرښته د رسول په توګه راولیږل شي او هغه دې د خدای په اجازه هر څه چې وغواړي ښکاره کړي ځکه چې د الهي خطاب او وسيله] به نبي]] او یوازې رسول) یقینا هغه لوړ او حکیم دی.
انسان ته د وحی مانا دا ده چې الله تعالی دې انسان ته په پټه یا د الهام له لارې یا د خوب له لارې او یا د کوم کتاب په نازلولو سره هغه ته خبر ورکوي لکه هغه کتاب چې په حضرت موسی علیه السلام نازل شوی دی. لکه څنګه چې قرآن په حضرت سیدنا محمد صلی الله علیه وسلم نازل شوی او دا ټول اعلانونه دي، که څه هم دلایل یې مختلف دي.
لغوي او اصطلاحي مانا
اشاره کول، زړه کې په پټه توګه د وينا اچول
حقیقت او اړتیا
هر مسلمان پوهېږي چې الله جل جلاله انسان دې نړۍ ته د ازموينې لپاره رالېږلی دی او د ځينو وظيفو په ټاکلو سره يې ټول کاينات د هغه په خدمت کې اچولي دي، دا د دې کائناتو او په دې کې له پيدا شويو شيانو څخه په سمه توګه استفاده کول دي او نور. دا چې د دې کائناتو څخه د استفادې په وخت کې د الله سبحانه وتعالی احکام په پام کې ونیول شي او داسې کار ونه کړي چې د الله تعالی د ارادې خلاف وي. د دې دوو کارونو لپاره انسان علم ته اړتیا لري، نو تر څو چې پوه شي چې د دې کائنات حقیقت څه دی؟ ملکیتونه یې څه دي؟ دوی څنګه ګټه پورته کولی شي؟ تر هغه وخته پورې هغه نشي کولی چې د نړۍ هیڅ شی د خپلې ګټې لپاره وکاروي او تر هغه چې پوه شي چې د الله تعالی اراده څه ده. کوم کارونه يې خوښېږي او کوم کارونه يې نه خوښېږي؟ تر هغه وخته پورې د هغه لپاره دا ممکنه نه ده چې د الله تعالی د ارادې مطابق ژوند وکړي. له همدې امله الله جل جلاله انسان له دریو شیانو سره پیدا کړی، چې له مخې یې د پورتنیو شیانو علم حاصل شوی، یو یې د انسان حواس دی، سترګې، غوږونه، خوله، لاس او پښې، بل یې عقل او دریم یې عقل دی. وحي ده انسان ډېر شيان د حواسو له لارې پېژني، ډېر شيان د عقل په وسيله پېژني او هغه شيان چې له دې دوو سرچينو نه معلومېږي، هغه د وحي له لارې ورکول کېږي. تر کومه ځایه چې پنځه حواس کار کوي، د عقل لارښوونه نشته او تر کومه ځایه چې پنځه حواس ځواب ورکوي، د عقل کار پیلېږي، خو د دې عقل لارښوونه لامحدود نه ده، دا هم په یوه ټاکلې نقطه ودرېږي. او ډېر داسې شيان شته چې د حواسو او عقل له لارې نه شي معلومېدلای، د يو شي په اړه معلومول چې په څه ډول يې د الله جل جلاله خوښېږي او څنګه ترې ګټه اخيستل کېږي، د دې علم سرچينه چې الله جل جلاله ورته ټاکلې ده. وحي ده او طريقه يې دا ده چې الله جل جلاله له خپلو بنده ګانو څخه يو کس وټاکي او هغه ته نبي اعالن کړي او په هغه باندې خپله کلمه نازل کړي، دې کلمې ته وحي ويل کيږي. یوازې دلیل او مشاهده د انسان د لارښوونې لپاره کافي نه ده؛ بلکې وحی د هدایت لپاره یو لازمي شرط دی، او دا چې د وحی اړتیا په اصل کې هغه ځای کې شتون لري چې دلیل کار نه کوي، نو دا اړینه نه ده چې د وحی هر څه یوازې په دلیل پوه شي، مګر دا چې د یو څه په رنګ پوهیدل دي. د عقل کار نه دی بلکې د حواسو کار دی، په همدې ډول د ډېرو دیني عقایدو علم ورکول د عقل پر ځای د وحې حیثیت لري او د هغو د درک کولو لپاره یوازې پر عقل تکیه کول سمه نه ده. که موږ د الله سبحانه وتعالی پر حکمت باور ولرو، نو باید دا باور ولرو چې هغه خپل بندګان په تیارو کې نه دي پریښي، بلکې د هغوی د لارښوونې لپاره یې خامخا یو منظم نظام جوړ کړی دی، چې له دې څخه دا څرګنده شوه چې وحی یوازې دیني عقیده نه ده. خو یوه منطقي اړتیا ده، چې انکار یې په حقیقت کې د الله سبحانه وتعالی له ستر حکمت څخه انکار دی. تر دې چې دغه مقدس سلسله په حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه وسلم باندې بشپړه شوه.
د وحی ډولونه: متلو او غیر متلو
لومړی دا چې د قرآن کریم آیاتونه، هغه الفاظ او ماناوې چې دواړه د الله تعالی له لوري دي او په قرآن کریم کې د تل لپاره ساتل شوي دي، چې حتی د دوی یوه نقطه او ټکی هم نه ده بدله شوې او نه هم د بدلېدو وړ ده. په اصطلاح "وحی" ته "وحی متلو" ویل کیږي چې دا هغه وحې ده چې لوستل ( تلاوت ) کيږي، يانې قرانکريم دی.
دوهم ډول هغه وحی دی چې د قرآن برخه نه ده ګرځېدلې. خو په هغې کې ډېر احکام نازل  شوي دي، دې وحې ته "غیر متلو وحی" ویل کیږي، اعتکاف چې څه شوي دي، د دې تعلیماتو تفصیل او جزئي مسائل دي، ډېری یې د غیر متلو وحی له لارې ورکړل شوي دي. د ځان د تشریح کولو لپاره کلمې غوره کړې.
الهي ارشاد دی: وَمَایَنْطِقُ عَنِ الْہَوٰیo اِنْ ہُوَ اِلَّا وَحْیٌ یُّوْحٰی (النجم:3،4).
په همدې ډول: "اِنْ اَتَّبِعُ اِلَّا مَایُوْحٰی اِلَیَّ" (یونس:15)
زه به یوازې هغه څه تعقیب کړم چې ما ته د وحی له لارې راغلی.
په یو حدیث کې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:"أُوتِيتُ الْقُرْآنَ وَمِثْلَهُ مَعَهُ"۔ (مسند احمد، حدیث مقدام بن معدی کرب، حدیث نمبر:16546)
"ما ته قرآن او دې ته ورته تعلیمات راکړل شوي دي."
د وحې خونديتوب او ساتنه
الله تعالی فرمایلي دي:
"اِنَّانَحْنُ نَزَّلْنَاالذِّکْرَ وَإنَّالَہٗ لَحَافِظُوْنَ" (الحجر:9)
د وحی طریقې
په رسول الله صلی الله علیه وسلم باندې وحی په مختلفو طریقو نازلې شوې، د صحیح بخاري په یوه حدیث کې راغلي دي:
عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاأَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا لیکوال لی الثلله فایچای الله ماکی الله مارییزی (بخاري، باب الواحد الوحي، حديث نمبر: 2)
حضرت عایشه رضی الله عنها فرمایي چې یو ځل حارث بن هشام رضي الله عنه له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه پوښتنه وکړه چې په تا باندې وحی څنګه راځي؟ نو رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل چې کله کله زه د زنګ په څیر غږ اورم او د وحی دا بڼه زما لپاره خورا سخته ده، نو کله چې دا لړۍ پای ته ورسیده نو ما هغه غږ یاد کړ چې کله کله پرښته راڅرګندیږي. زما په مخ کې د سړي په شکل کې، بیا له ما سره خبرې کوي، ما په یاد دي چې هغه څه وايي. : ما په تا باندې په ډېره سړه ورځ وحي ليدلې ده (حتى په داسې سړه كې) چې كله به وحي ختمېده، نو ستا تنده به په مبارکه خوله لمده شوه.
په بل حدیث کې له حضرت عایشه رضی الله عنها څخه روایت دی چې کله به په رسول الله صلی الله علیه وسلم باندې وحی نازلېده نو ساه به یې بنده شوه، د انور مخ به د کجورې د څانګې په څېر ژېړ شو. مخکنی غاښونه به یې له یخنۍ څخه لړزېدل او دومره به یې خولې تویولې چې څاڅکي به یې د موتی په څېر راوتلي وو. (الطبقات الکبری ابن سعد: 8/379)
د وحې په دې حالت کې به کله کله داسې شدت پیدا شي چې: إِنْ كَانَ لَيُوحَى إِلَيْهِ وَهُوَ عَلَى نَاقَته فَيَضْرِب حِزَامهَا مِنْ ثِقَل مَا يُوحَى إِلَيْه۔ (فتح الباری: 1/3)
که وحی په دې حالت کې راغلی وای چې ته په اوښ سپاره وې، اوښ به د وحی تر وزن لاندې ناست و.
د وحی دوهمه بڼه دا وه چې یوه ملائکه به ورته د انسان په شکل راتلله او د الله تعالی پیغام به یې ورته ورساوه، په داسې وختونو کې به حضرت جبرائیل علیه السلام د مشهور صحابي حضرت داهیه کلبي (ع) په شکل کې راتلل. ابو شیبه، مازکر فی عایشه رضی الله عنها، حدیث نمبر: ۳۲۹۴۵)
ماښام (د ورځې برخه)
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" ماښام (انګليسي: Evening)په اصل کې د ماسپښین او شپې ترمنځ موده ده. که څه هم دا اصطلاح موضوعي ده او لمر په عمومي ډول د لمر له لوېدو څخه 30 دقیقې یا شپږ ساعته مخکې ګڼل کیږي.
وحې
د وحی طریقې
د وحی دریمه بڼه دا وه چې جبرائیل علیه السلام په خپل اصلي شکل کې پرته له دې چې هیڅ انساني بڼه یې وګڼله راښکاره شو، مګر دا د رسول الله صلی الله علیه وسلم په ټول ژوند کې یوازې درې ځله پېښ شوي، کله چې هغه پخپله د خپل ځان څرګندونه وکړه. د حضرت جبرائیل (ع) په رښتیني شکل کې د دویم ځل د معراج په وخت او دریم ځل د نبوت په پیل کې په مکه مکرمه کې د اجیاد په وخت کې د لیدلو هیله د ضعیفو شواهدو له امله شکمنه ده. (فتح الباری ۱/ ۱۸، ۱۹)
ماښام (د ورځې برخه)
حوالې
وېشنيزه:د وخت واحدونه وېشنيزه:وخت وېشنيزه:ورځ وېشنيزه:شپه وېشنيزه:سهار وېشنيزه:ماښام
وحې
د وحی طریقې
د وحې څلورمه بڼه دا وه چې د قرآن له نزول نه مخكې به تاسو رښتيني خوبونه ليدل، چې په خوبونو كې به هم هغه شان وي، چې په خوب كې يې ويني. د سهار اسمان په څیر راغلی. په دې اړه حضرت عايشه رضی الله عنها فرمايي:أَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَايَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْح۔ (بخاری،حدیث نمبر:3/باب بدءالوحی)
رسول الله صلی الله عليه وسلم ته وحی د خوب په حالت کې له ریښتیني خوبونو سره پیل شوه، په هغه وخت کې چې رسول الله صلی الله عليه وسلم په خوبونو کې لیدل هغه به د سهار د رڼا په څیر ریښتیا شي.
د وحې پنځمه بڼه دا وه چې حضرت جبرائیل علیه السلام به په خپل مبارک زړه کې بې له دې چې په کوم شکل کې ښکاره شي یو څه داخل کړي، دې ته په اصطلاح کې «نفس فی الروح» وایي. الحدیث: وَإِنَّ الرُّوْحَ الْأَمِيْنَ قَدْ نَفَثَ فِيْ رَوْعِيْ أَنَّهُ لَنْ تَمُوْتَ نَفْسٌ حَتّٰى تُسْتَوْفٰي رِزْقُهَا فَأَجْمِلُوْا فِي الطَّلَبِ۔ (شعب الایمان،حدیث نمبر:1190)
حضرت جبرائیل (ع) زما په زړه کې دا خبره کړې ده چې هیڅ نفس تر هغه وخته نه مري تر څو چې رزق یې بشپړ شوی نه وي، نو په رزق کې اعتدال ولټوه.
له دې پرته د وحې نور ډولونه هم شته، چې دلته يې څو پېښې په لنډه توګه ذکر شوي دي.
تدریجي نزول
ولې ټول قرآن د يو ځل د نازلېدو پر ځاى لږ لږ نازل شو، دا پوښتنه د عربو مشركانو له رسول الله صلى الله عليه وسلم څخه وكړه او الله تعالى د دې پوښتنې ځواب وركړ؟ پدې ټکو کې: لولوز غزاتمند علیه الفرن یتۃ توحکیه:وَقَالَ الَّذِیْنَ کَفَرُوا لَوْلَا نُزِّلَ عَلَیْہِ الْقُرْآنُ جُمْلَۃً وَاحِدَۃً کَذَلِکَ لِنُثَبِّتَ بِہِ فُؤَادَکَ وَرَتَّلْنَاہُ تَرْتِیْلاًo وَلَایَأْتُونَکَ بِمَثَلٍ إِلَّاجِئْنَاکَ بِالْحَقِّ وَأَحْسَنَ تَفْسِیْراً"(الفرقان: 32،33)
او دا کافران وايي: ولې ټول قرآن په يو وخت نازل نه شو؟ (اې پیغمبره! ) موږ دا کار د دې لپاره کړی دی چې په دې سره ستاسو زړونه قوي کړو او په ثابته توګه یې تلاوت کړو، او کله چې دا خلک تاسو ته عجیبه خبره راولي، نو تاسو ته یې ښه ځواب درکوو او په ډیر وضاحت سره یې وکړئ. امام رازي رحمه الله د دې آیت په تفسیر کې د قرآن کریم د تدریجي نزول حکمت بیان کړی دی.
1. كه ټول قرآن يو ځل نازل شوى واى، نو د ټولو احکامو مراعات به سمدستي اړين و او دا به د هغه عقلي تدريجي خلاف وي، چې په محمدي شريعت كې ليدل شوى دى.
2. رسول الله صلی الله علیه وسلم به هره ورځ د خپل قوم له لوري نوي عذابونه زغمل.
3. د قرانکریم لویه برخه د خلکو د پوښتنو او مختلفو پیښو په ځوابونو پورې اړه لري، نو د دې آیتونو نزول په هغه وخت کې مناسب و کله چې دا پوښتنې وشوې، یا هغه پیښې رامنځته شوې. له دې سره د مسلمانانو بصیرت هم زیات شو او د قرآن کریم د غیبو خبرونو په بیانولو سره یې رښتیني نوره هم زیاته شوه. (تفسیر کبیر: ۶/۳۳۶)
سرچينې
وېشنيزه:قران وېشنيزه:محمد وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:صحابه وېشنيزه:وحې وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
انساني اصل
انساني اصل یا انتروپیک اصل چې «د مشاهدې د انتخاب اغېز» هم بلل کېږي، یوه فرضیه ده چې د لومړي ځل لپاره په ۱۹۵۷ کال کې «رابرټ ډیک» وړاندې کړه. دا فرضیه په دې اړه ده چې له نړۍ څخه زموږ مشاهدات له محاسباتي پلوه څومره متحمل یا د پېښېدو وړ دي، ځکه چې مشاهدات یوازې په داسې نړۍ کې پېښېدای شي چې ځیرک ژوندي موجودات ولري. د دغه اصل پلویان استدلال کوي چې دا اصل د نړۍ عمر او هغه بنسټیز فزیکي ثابتونه تشرېح کوي چې د ځیرکو موجوداتو د پیدايښت لپاره اړین دي؛ ځکه که په بل ډول وای، موږ به اصلاً موجود نه وای چې مشاهدات وکړو. د انساني اصل استدلال تر ډېره د دې موضوع په اړه د بحث لپاره کارول کېږي چې موږ په تنظیم شوې نړۍ کې ژوند کوو.
د انساني اصل بېلابېلې فورمول‌بندۍ موجودې دي. «نیک باسټروم» د دغه اصل لپاره ۳۰ فورمول‌بندۍ وړاندې کوي، خو دغه فورمول‌بندۍ د کاینات‌پېژندنې د مطرح کېدونکو ادعاوو ډول ته په کتو سره پر قوي او کمزورو ډلبندي کولی یا وېشلی شو. کمزوری انساني اصل د هغه اصل په څېر چې «برانډن کارټر» تعریف کړی دی، څرګندوي چې د نړۍ دقیق ظاهري تنظیم د انتخاب یواړخیزوالی (په ځانګړي ډول د پایښت یا بقا یواړخیزوالی) دی. ډېری دغه استدلالونه د څو نړیو د تصوراتو پر بنسټ استناد کوي تر څو د انتخاب لپاره د ډېرو نړیو یو ارقامي جمعیت موجود وي. له دې سره سره، یوه پراخه نړۍ د کمزوري انساني اصل د اکثرو هغو ډولونو لپاره کافي ده چې په ځانګړي ډول له دقیق تنظیم سره سروکار نه‌لري. کارټر کمزوری انساني اصل له قوي انساني اصل سره توپیروي او څرګندوي چې نړۍ په یوه ډول پر دې محکومه وه یا په بله وینا دې ته مجبوره وه چې بالاخره به ځیرک او عاقل ژوندي موجودات په کې را پیدا کېږي.
انتروپیکه هم‌مهالي
په ۱۹۶۱ کال کې «رابرټ ډیک» وویل چې د نړۍ عمر لکه څرنګه چې د ژوندیو ناظرانو له‌خوا لیدل کېږي، تصادفي نه‌شي کېدای. د دې پر ځای باید د بیولوژيکي عواملو له امله څه ناڅه په طلایي عصر کې وي یعنې نه ډېر کم وي او نه هم ډېر زیات وي. که نړۍ یا کایناتو د خپل اوسني عمر لسمه برخه لرغونوالی هم لرلای، نو (پر هایدروجن او هیلیوم سربېره) به یې د هستې له سنتېز سره د فلزاتو په ځانګړي ډول کاربن د پام وړ کچو د رامنځته کولو لپاره کافي وخت نه لرلای. کوچنۍ ډبرینې سیارې به لا نه وای. که نړۍ تر خپل واقعي حالت لس برابره لویه وای، ډېری ستوري به په اصلي ردیف کې د پاتې کېدو لپاره ډېر زاړه وای او پر سپینو کوچنیو ستورو به بدل شوي وای. په دې توګه ډیک د فزیک له ثابتونو او د نړۍ له عمر څخه د جوړو شویو لویو شمېرو تر منځ هم‌مهالي تشرېح کړه او دا هغه تصادف و چې ډیراک ته یې د متغیرې جي تیوروۍ الهام ورکړ.
د بازار موندنې اساسي مفاهيم
کولای شو چی مارکیتنګ په بیلا بیلو ډولونو سره تعریف کړو.
دا د ارزښت د زیاتولو یوه عملیه ده کوم چی د مولد او مستهلک ترمنځ موجوده ده او دهغوي په منځ کی هماهنګی رامنځ ته کوي.
د اجناس او خدماتو انتقال له مولد څخه مستهلک ته د پیسو په بدل کی د مارکیتنګ د سیستم پواسطه ترسره کیږي او بلاخره د دواړو نهادونو ضرورتونه رفع کیږي
اجناس او خدمات
تولیدونکی                                                        مصرف کونکی
دپيسو جریان
داسی هم ویلی شو چی دا د تولید یوه خدماتی مرحله ده چی د اجناسو او خدماتو ارزښت د تولید د تخنیکی مرحلی څخه وروسته تر مصرف کونکی پوری لوړوي.
په عام ډول سره ویلی شو چی چی مارکیتنګ د هغه فزیکی، معاملاتی او تسهیلاتی فعالیتونو ترسره کول دی چی په نتیجه کی اجناس او خدمات د تولید له اصلی نقطی څخه په حرکت راغلی وي، مختلف ارزښتونه پری اضافه شوی وي، او مصرف کونکی ته تررسیدو وروسته د هغه ضرورتونه رفع کړي.
دا چی  د مارکیتنګ په سیستم کی څو ځله تبادله صورت نیسي نو د اجناسو او خدماتو د مالکیت حق تغیر کوي تر څو اجناس او خدمات په اساني سره د مارکیتنګ په کانالونو کی حرکت وکړي.
د کرنیزو محصولاتو مارکیتنګ
د کهولز له نظره : د کرنیزو محصولاتو مارکیتنګ د ټولو هغو معاملاتی فعالیتونو سرته رسول دي چی په نتیجه کی کرنیز محصولات د تولید له اصلی نقطی څخه په حرکت راغلي  وي او د ارزښت د علاوه کولو څخه وروسته اخرین مصرف کونکي ته رسیږي.
د کهولز له نظر څخه څرګنديږي چی د مارکیټنګ د شروع نقطه د فارم یا مزرعی دروازه ده مګر په حقیقت کی دمارکیتنګ عملیه د مولد د تصمیم نیولو د نقطی څخه شروع کیږي چی څه؟ څومره؟ او دچا لپاره تولید شي.
ډير مولدین دا عقیده لري چی د محصولاتو د مارکیتنګ مشکلات له تولید څخه وروسته شروع کیږي چی دا عقیده درسته نه ده. که چیری له تولید څخه مخکی احتمالي مشتریان، د مارکیت تقاضا، د مارکیت څرنګوالی او د مارکیت ظرفیت په نظر کی ونیول شي نو دوي به د مارکیتنګ د مشکلاتو سره مخ نشي.
او همدارنګه د باغ دروازه د مارکیتنګ د شروع نقطی په حیث ټاکل د ځینو په نظر مناسب ندي دا ځکه چی ځینی وختونه د بازار موندنی ځینی فعالیتونه لکه پاک کاري، سورټ اوبسته بندي پخپله دمولد لخوا د باغ په داخل کی ترسره کیږي او بیا وروسته انتقال ترسره کیږي.
د کرنیزو محصولاتو د مارکیتنګ اقتصاد
د مارکیتنګ اقتصاد د کرنیز اقتصاد یوه فرعی څانګه ده چی د مولدینو، مصرف کوونکو او د کرنیزو محصولاتو د مارکیټ د کار کوونکو دسلوک مطالعه او تحلیل او د هغو ترمنځ د ذات البیني ارتباطاتو په اساس د تولیدي امکاناتو او مارکیت د فرصتونو څخه په اعظمي استفادی سره د دی لپاره چی د مصرف کوونکو حد اکثر ضرورتونو په کمو مصارفو پوره شي څیړي.
په ټولنه کی د اقتصادی فعالیتونو هدف د مادی او معنوي اړتیاو پوره کول دي چی پدی رابطه د مارکیتنګ سیستم عمده رول لري دا ځکه چی په اجناسو او خدماتو د ارزښت زیاتول او په کمو مصارفو سره له مولد څخه مستهلک ته د اجناسو انتقال په غاړه لري.
د مارکیتنګ اقتصاد ټول اقتصادي فعالیتونه په تغیر کی ویني او د همدی تغیراتو مطابق ځان عیاروي تر څو وکولای شي چی دمارکیت غوښتنی ته په وخت ځواب وواي. هغه خلک چی د مارکیتنګ داقتصاد اساسی فعالیتونه اجرا کوي عبارت دي له تولیدونکی، مصرف کونکی او د مارکیت کار کونکی چی د دوي د فعالیت په نتیجه کی لوړ اقتصاد، ښه ژوند او ارامه جامعه رامنځ ته کیږي.
بلاخره ویلی شو چی د مارکیتنګ اقتصاد د فرصت او محدودیت په نظر کی نیولو سره د تقاضا تشخیص او د تولیدی توان تشخیص تحلیل او په وخت باندی د خلکو د تقاضا پوره کولو سره سراو کار لري.
دمارکیتنګ اقتصادي اهمیت
1)    ۱: د ارزښت زیاتوالی: د مارکیتنګ د عملي په جریان کی په اجناسو او خدماتو باندی مختلف ډوله ارزښتونه اضافه کیږي ترڅو مصرف کوونکی ته جالبه او مطلوبه وي. چی دغه ارزښتونه اکثره په فارم کی دمحصول د ارزښت څخه لوړ وي.
2)    ۲: د کار په ویش او په تولید کی د اختصاص زمینه برابرول: د محصولاتوانتقال د تولید دنقطی څخه د مصرف نقطی ته او عین وخت کی د دوي لپاره بازارموندنه د یو هیواد په داخل او خارج کی د کار ویش او تولید کی د تخصص لپاره زمینه برابروي. دکار ویش او په تولید کی د تخصیص د نسبی مزیت  په اساس د دی سبب ګرځی چی له موثرو فرصتونو، تولیدي او تجارتي امکاناتو او تولید د زیاتوالي څخه په استفادی د نړیوال تجارت او داخلي بازارونو د انکشاف لپاره شرایط مساعد کړي.
3)    ۳: د تولید لپاره دموثرو منابعو تخصیص: د مارکیتنګ سیستم دمصرف کونکی تقاضا په وخت سره تولیدونکی ته انتقالوي او مولد خپلو تولیدي پلان دمارکیت د تقاضا مطابق عیاروي نو له همدی امله د موجوده منابعو څخه موثره استفاده صورت نیسي او دمنابعو د ضایعاتو څخه مخنیوی کیږي.
4)    ۴: ښاري پرمختګ: مارکیتنګ د ښاریانو د حاجاتو د پوره کولو له لاری د ښاري پرمختګ لپاره زمینه برابروي ځکه خو د مارکیتنګ او ښاري پرمختګ ترمنځ مستقیمه رابطه موجود ده.
5)    ۵: داستخدام زیاتوالی: مارکیتنګ یوه پراخه شبکه او په لویو فعالیتونو مشتمله ده چی ترسره کول یی ډیرو افرادو او اشخاصو ته ضرورت لري نو مارکیتنګ د استخدام لپاره زمینه برابروي.
6)    ۶: ټرانسپورتي سیستم انکشاف: د تولید او دمصرف نقطی ترمنځ د اجناسو او خدماتو انتقال خورا مهمه عمل دی چی پدی  سره ترانسپورتي سیستم مهمه همکاري کوي او د پرمختګ په حال کی وي.
7)    د خلکو د ژوند د سطحی لوړوالی: د یو فعاله مارکیتنګ سیستم په لرلو سره د ټولنی د وګړو د ژوند سطحه لوړیږي ځکه چی د دی سیستم پواسطه اجناس او پیسی یو دبل په مقابل کی په اسانی سره تبادله کیږي او د دواړو خواوو ضرورتونه رفع کیږي.
8)    ۸: د حاصل زیاتوالی: د فعاله مارکیتنګ سیستم په لرلو سره کولای شو چی د تولید په پروسه که دموثرو تولیدي عواملو څخه استفاده وکړو چی په نتیجه کی د تولید مصارف کم کړو او په ارزانه بیه محصول بازار ته وړاندی کړو او په نتیجه کی د حاصل زیاتوالي سبب وګرځي.
مارکیټ څه شی دی؟
مارکیت هغه جغرافیی موقیعت ده چیرته چی اجناس او خدمات تبادله کیږي.
په جامع ډول ویلی شو چی مارکیت د افرادو او معاملاتي نهادونو مجموعه ده چی په یو محل کی د تجارتي او تبادلوي معاملو د سرته رسولو لپاره راټول شوی وي.
څرنګه چی د مصرف کوونکو تقاضا په تغیر کی ده له همدی امله د تولیدونکو او کارکوونکو فعالیتونه د تقاضا مطابق تغیر کوي.
په مارکیټ کی دکارکونکو سهم
هر هغه څوک چی په مارکیت کی کار کوي هیله لري چی خپل مناسب سهم له مارکیټ څخه ترلاسه کړي دمارکیت کارکونکي دخپلی تجربی او ځیرکتیا په اساس مثلا د تبادلی مناسبه طریقه، د بازار د فرصت او محدودیت پیژندل، دسیال تعقیبول او نورو لارو په کار اچولو سره د یو محصول د خرید او فروش څخه خپله برخه په لاس راوړي.
د مارکیټ کارکونکي عبارت دي له پروسس کونکي، محلي خریداران، عمده فروشان، پرچون فروشان، دلالان او داسی نورو څخه.
د مارکیتنګ سیستم د افرادو او اشخاصو فزیکی، معاملاتي او تسهیلاتي نهادونو مجموعه ده چی د اجناسو او خدماتو د ارزښت د لوړولو او له مولد څخه مصرف کونکي ته د هغوي انتقال دنده په غاړه لري پداسی حال کی چی دهغوي حد اکثر ضرورتونه پوره کړي.
په ننی عصر کی د مارکیتنګ سیستم یوه لویه خدماتي شبکه ده چی مغلق او پیچیده هم بلل شوی دی. د یوي ټولنی اقتصادي پرمختګ د یو فعاله او موثره مارکیتنګ سیستم سره نږدي رابطه لري دا ځکه چی د تولیدي منابعو څخه داستفادی لنډ مهاله، منځ مهاله او اوږد مهاله پلانونه د ضرورت په اساس تنظیمیږي چی دغه ضرورتونه د مارکیتنګ د سیستم پواسطه تشخیص کیدای شي چی د تشخیص او تحلیل څخه وروسته مولدينو ته او له هغوي څخه اجناس او خدمات په کمو مصارفو سره مصرف کوونکي ته دهغوي درفع حاجت پخاطر انتقالوي.
·      دمارکيټنګ سيستم د دياګرام چوکاټ:
دمارکیتنګ د تکامل او انکشاف مرحلی
د مارکیتنګ تکامل او انکشاف یوه ډیره لرغونی سابقه لري. په بشری ټولنه کی د مارکیتنګ تکامل او انکشاف، د تولید اختصاصی کیدل د سکتورنو په سطحه او همدارنګه په هر سکتور کی د تولیدی واحدونو په سطحه داقتصادی رشد سره یوځای په تدریجی توګه تحقق پیدا کړی. د اقتصاد تدریجي رشد او د تولید اختصاصی کیدل د بشری ټولنو تولیدی ظرفیت ته ارتقا بښلی ده، تولید کوونکی او مصر کوونکی یو له بل څخه جدا کړی. په لمړیو وختونو کی د بشری تولنی اجتماعی او اقتصادی رشد او زراعت په بشپړ ډول عنعنوي وه هر ی کورنی د ضرروت وړ محصولات په خپله تولیدول او سر پناه پخپله جوړوله او همدارنګه تولید کونکي او مصرف کوونکی پخپله همدا کورني وه یا به یو بل ته ډیر نږدي اوسیدل چی  ضرورتونو د رفع کولو لپاره د مارکیتنګ د کار کوونکو ته ضرورت نه احساس کیده او یو بل به خپل ضرورتونه جنس په جنس د تبادلی په اساس حلول.
د بشري ټولنی د ودی او تکامل په ابتدایی مرحلو کی خلکو احساس وکړ چی بعضی خلک د ځینو ځانکړفعالیتونو په ترسره کولو کی له نور څخه ډیر ماهر او با استعداده دي په همده ډول د دوي په منځ کی په طبعي ډول کارونه و ویشل شول ترڅو د دوي د استعدادنو څخه ټولنه په پوره توګه استفاده وکړي د  همدی اصل له مخی ځینی وکړي د ښکار لپاره وګمارل شول، یو تعداد خلک د چوپانی لپاره او یوتعدا د ټولنی څخه د دفاع لپاره وګمارل شول چی په نتیجه کی د اجناسو تولید او نور ډیر خدمتونه ترسره شول.
د کارونو ویش په حقیقت کی کورنیو د خود کفایی چو کاټ مات کړ او کورنی یو بل سره وتړلی  همدارنګه د کارونو د ویش په نتیجه کی د کورنیو خلک پدی وتوانیدل چی د کورنیو د ضرورت څخه زیات محصولات تولید کړی او خپل اضافی تولید د نورو د اضافی تولید سره تبادله کړی چی د همدی جنسونو د دتبادلی په نتیجه کی مارکیت رامنځ ته شو چی د کلیوالی کورنیو او ښاری کورنیو ترمنځ یی د محصولاتو د تبادلی چاری اسانه کړی. نموړی مرحله د بازار موندنی فعالیتونو د شروع او تولیدونکی او مصرف کوونکی ترمنځ مارکیتنګ د کار د پیدا کیدو مرحله وبلل شوه.
د ښاری ساحی پراختیا سره په تولید او د کار په ویش کی د اختصاص درجه نوره هم زیاته شوه ځکه چی شاړی سیمی تر ډیره بریده د کلیوالی سیمو په تولیداتو باندی متکی شوی. کله چی یو تعداد کلیوالی کورنیو په واسطه د مصرفي محصولاتو د تولید لپاره د دوي حتمی ضرورت له منځه لاړ یو تعداد د دوی مزرعی ترک کړی او لوی ګروپونه د یوشمیر نورو ګټورو چارو لپاره تشکیل کړل. او هغه ډله خلک چی په کرونده کی پاتی شول په موثره توګه یی د فایبر او غذایی موادو په تولید لاس پوری کړل.
پدغه مرحله کی د بازار موندنی عمده ستونزه دکلی څخه تر ښاره پوری د اضافي تولید انتقال وه چی د دغه مشکل د حل لپاره دحمل او نقل وسایلو او مواصلاتي لارو ته ضرورت پیدا شو. بلاخره دولت دی ته اړ شو چی سرکونه ، د ریل ګاډی خطونه او د حمل او نقل وسایل جوړ کړي ترڅو د تولیداتو او نورو خدماتو انتقال د کلیو څخه ښارونو ته اسانه کړي  او همدانګه د تولید او خدماتو د حمل او نقل مصارف کم کړي.
دنفوسو په زیاتیدو سره د ښارونو پراخوالی، په تولید کی تخصص، د کارونو په ویش کی زیاتوالی او تکنالوژی د استعمال په اساس د تولیدي سکتورنو مولدیت زیات شو.
د هر سکتور د تولید د زیاتوالی په اساس د هیواد داخلی ضرورت برعلاوه نورو خارجی هیوادونو ته هم صادر شول چی او د نړیوالی سوداګري په نوم یادیږي.
د کرنی سکتور دمولیدیت زیاتوالی او د بازارموندنی د موثره سیستم انکشاف ترمنځ ژوره رابطه وجود لري او د کرنی سکتور د مولدیت زیاتوالی د نوی تولیدی عواملو لکه کیمیاوي سری، اصلاح شوی تخمونه، کیمیاوي درمل او همدارنګه کرنیز ماشین الاتو څخه استفادی کولو پوری مربوط ګڼل کیږي. کوم چی مولد یی له بازار څخه ترلاسه کوي.
په پرمختیایی  هیوادونو کی لکه افغانستان د کرنیزو محصولاتو دمارکیتنګ سیستم ډیر مغلق نده ځکه چی کرنه یی عنعنوي ده او اضافی تولید یی کم ده کرنیزو محصولات یی اکثر نه پروسس کیږي او همدارنګه اخیستونکی او خرڅونکي هم یو بل ته نږدي دي برعکس په پرمختللو هیوادو کی د مصرفي محصولاتو لپاره قوي تقاضا موجوده دی کله چی یو محصول د مارکیتنګ سیستم ته داخلیږی تر څو چی اخري مصرف کوونکي ته رسیږي په هغه کی ډير تغیرات رامنځ کیږي او مصرف کوونکی هم دی ته حاضر وي چی دمارکیتنګ سیستم دټولو خدماتو په مقابل کی پیسی ورکړي.
په ۱۹۹۸ کی د امریکا په متحده ایالاتو کی ۷۳۰۰۰۰ دغذایی موادو دبازاریابي تاسیسات وجود درلودل چی د دی جملی څخه ۱۰۰۰۰ تجارتی نهادونه کرنیز خام مواد یی له مزرعو څخه جمع کول، ۲۱۰۰۰ شرکتونه دخامو موادو په پروسس باندی مصروف وه په همدی کال په هیواد کی ۴۱۰۰۰ د عمده فروشی تسهیلات او ۹۶۰۰۰ په پرچون ډول خوراکه فروشی موجوده وه په ۱۹۹۹ کی امریکا د زراعت وزارت د راپور په اساس ۶۹۱ بیلیونه ډالر د غذایی موادو مصرف کوونکو په پرچون فروشی کی دغذایی موادو په بدل کی تحویل کړی وې چی ددی جملی څخه ۲۱ فیصده د دهقانانو او ۷۹ فیصده د مارکیتنګ سیستم پوری تعلق درلوده کوم چی د مارکیتنګ په کانالونو کی یی په محصولاتو باندی مختلف ارزښتونه علاوه کړي، نو په همدی اساس د مزرعی او مصرف کوونکی په منځ کی د متنوع فعالیتونو ترسره کول دیو مغلق سیستم او ډیرو مالی مصارفو ایجاب کوي.
مارکیتنګ یوه مولده پروسه ده: هغه کسان چی د مارکیتنګ مختلف وظایف ترسره کوي متاسفانه چی د بعضی اشخاصو په نظر هغوی ته طفلی ویل کیږي ځکه چی د حقیقی مولدینو څخه استفاده کوي د دوی په نظر د هغوي لاس باید له مارکیت څخه لری شی او خپله مولدین په انفرادي او یا هم په ګروپي شکل د کرنیزو محصولاتو د مارکیتنګ وظایف په لاس  کی واخلي اما واقیعت داسی نده ځکه جی اقتصاد پوهان تولید ته د ارزښت استعمال او د ګټورتوب رامنځته کول ویلی دي ددی تعریف په اسات داسی ویلی شو چی بازاریابی په حقیقت کی د تولید د تخنیکی پروسی تکمیلول دي کوم چی د باغ له دروازی څخه شروع کیږي.
د مارکیتنګ په جریان کی د اجناسو او خدماتو ارزښت لوړیږی او دهغوی په مفدیت باندی علاوه کیږي د مثال په ډول هغه خلک چی غنم له مزار او یا تخار څخه کابل ته انتقالوي په غنمو باندی د محل مفیدیت (place utility  )علاوه کوي ځکه چی په مزار او یا تخار کی د غنمو موجودیت مخکی له انتقال څخه د کابل مصروف کوونکی ته مفیدیت نلري او همدارنګه هغوي چی غنم اوړه کوي او له اوړو څخه د غنمو ډوډي پخوي په غنمو باندی د شکل مفیدیت (form utility )علاوه کوي ځکه کچیری غنم په اوړو او ډوډی تبدیل نشي د ډوډی د مصرف کوونکي لپاره چندان مفیدیت نلري ا و هغه کسان چی غنم له حاصل له ټولولو څخه وروسته د یوسه وخت لپاره ذخیره کوي په غنمو باندی د وخت مفیدیت (  time utility ) علاوه کوي ځکه چی د غنمو تولید موسمی او مصرف یی تدریجی وي.
د مارکیتنګ موثریت: دټولو هغو معاملاتی فعالیتونو مجموعه ده کوم چی دهغی په نتیجه کی اجناس او خدمات له مولد  څخه نهای مصرف کوونکی ته رسیږي. د دی تعریف په نظر کی نیولو سره ویلی شو چی د مارکیتنګ حاصل د مصرف کوونکو د تقاضا پوره کول او دهغوی د رضایت حاصلولو څخه عبارت دی کوم چی د تبادلی له امله حاصلیږي او د مارکیتنګ مصارف د مختلفو منابعو څخه عبارت دی کار، سامایه، مدیریت، کوم چی د مارکیتنګ تصدی د بازاریابی په فغالیتونو کی ورڅخه استفاده کوي په همدی اساس د مارکیتنګ موثریت حاصل پرمصرف نسبت اعظمی کولو څخه عبارت دی کچیری دغه مطلب دا الجبری نسبت په شکل ارایه کړو د مارکیتنګ موثریت عبارت ده له                     حاصل/مصرف *100
پس هرمثبت بدلون چی دمارکیتنګ د مصارفو د کموالی سبب ګرځی بیدون له دی چی د مصرف کوونکو په رضایت او خوشحالی کی کوم منفی بدلون رامنځته شی د مارکیتنګ موثریت ګڼل کیږي د مارکیتنګ موثریت په دوه ډوله دی.
الف- عملیاتی موثریت
ب- نرخونو موثریت
الف: عملیاتی موثریت: په عملیاتی موثریت کی کوښښ کیږي ترڅو د یو تجارتی فعالیت په ترسره کولو مصارف کم شی ترڅو عرضه شوی محصول د نرخ او کیفیت له نظره د مشابه محصول سره رقابت کړای شی. مثلا دیو محصول د بازاریابی په جریان کی کوښښ کیږي چی د محصولاتو په راټولولو، بسته بندی او د محصولاتو د انتقال مصارف د موثری تکنالوژی او بهتر مدیریت په اساس کم شی.
ب- نرخونو موثریت: د نرخونو په موثریت کی کوښښ کیږي چی دمارکیت دعرضی او تقاضا مارکیتی اطلاعات، خرید او فروش په اړوند فعالیتونو ښه کړی او انعکاس کوونکی نرخ دمحصول واقعی ارزښت وی چی داکار دمارکیتنګ داطلاعاتو جمع کولو او خپرول، دمحصولاتو دسورت او ستندرد کولو او کیفیت د کنترول په واسطه ترسره کیږي.
د کرنیزو محصولاتو د مولدینو او مارکیتنګ ترمنځ رابطه
د کرنیزو محصولاتو مولدین توقع لری چی د مارکیتنګ سیستم د مصرف کوونکو تقاضا  په صحیح ډول هغوي ته ورسوي ترڅو د خپلو محصولاتو د خرڅولو څخه وروسته لوړ عاید لاسته راوړي برعکس مصرف کوونکی ارزو لری چی لوړ کیفیت لرونکی محصولات په مستقل او ځانکړي بکسونو کی په مناسب وخت او مناسب قیمت سره ترلاسه کړي.
د مارکیتنګ کار کونکی چی د پورتنیو دوو ګروپونو په منځ کی فعالیت کوي غواړي هغه خدمتونه چی د مشتریانو لپاره یی ترسره کوي داسی ترتیب کړي چی مشتري خوشحاله وساتي او له هغوي څخه قناعت بخشه ګټه ترلاسه کړي.
د پورتنیو اهدافو د ترلاسه کولو لپاره د دری واړو ګروپونو په منځ کی افهام او تفهیم، همکاري او هماهنګي لازم او ضروري دی.
د دی مفهم د ترلاسه کولو سره مولدین کوشش کوي چی خپل تولیدي پلانونه د مارکیت د تقاضا او احتمالی مشتریانو مطابق برابر کړي. ترڅو باکیفیته محصولات په کمترین نرخ سره مصرف کوونکو ته عرضه کړی. د مارکیتنګ سیستم په دوامداره توګه مصرف کوونکو تقاضا تحلیل او ارزیابی کوی او په مناسب وخت کی مولدینو ته انتقالوی او وروسته له تولید څخه د مصرف کوونکو د ضرورت وړ محصولات په ځانګړي بکسونو کی او په مناسب نرخ سره هغوی  ته رسوی او همدانګه مصرف کوونکی هم تعهد لری چی د مارکیتنګ د کار کوونکو د ټولو خدمتونو په مقابل کی پیسی ورکړي. هغه ډله د مولدینو چی مارکیت لپاره تولید کوی د مارکینتنګ یو موثر سیستم ته ضرورت لری ځکه هغه عواید چی د محصولاتو د خرڅلاو څخه په لاس راوړی د مارکیتنګ موثریت سره مستقیما رابطه لري. د یو تولید کوونکی له نظره د مارکیتنګ سیستم هغه وخت موثره ده چی یو اندازه تولید شوی کرنیز محصولات وروسته د تولید د ټولو مصارفو د وضع کولو څخه مولد ته حد اکثر عاید ورکړی. همدارنګه په وخت سره د کافی معلوماتو ترلاسه کول ددی شرایط برابروی چی مولدین د مارکیت د تقاضا مطابق تصمیم ونیسی.
ü   څه باید تولید شی او څرنګه تولید شوی محصولات د خرڅلاو لپاره اماده شی؟
ü   د حاصل ټولولو څخه وروسته څومره فعالیتونه د مولد پواسطه یا د تولید د اتحادیه پواسطه ترسره شی؟
ü   څه وخت او په کوم مارکیت کی محصول خرڅ شی؟
ü   ایا د محصول دحاصل ټولولو څخه وروسته خرڅ شی او که د یو څه مودی لپاره وساتل شی؟
ü   ایا محصول د حاصل ټولولو څخه وروسته په انفرادی او یا ګروپی توګه عرضه شی او که د مخکنیو امضا شوی قراردادونو له لاری خرڅ شي؟
ü   د خرڅلاو مهم او مناسب کانالونه کوم دي او کوم کانال د محصول د خرڅلاو دپاره مناسب ده؟
ü   دحاصل د ټولولو څخه وروسته ضایعات څرنګه کمیداي شي؟
ü   کوم فغالیتونه د حاصل ټولولو څخه وروسته د مولد لخوا ترسره شی؟
پورتنیو سوالونو ته مناسب ځواب پیدا کول مولدینو سره د تولید او بازارموندنی په فعالیتونو کی مرسته کوی کوم چی مارکیت د عرضی، تقاضا او نرخونو په اړوند د درستو او کافی معلوماتو ټولولو پوری مربوط کیږي ځکه چی د تولید څخه د مولد هدف ا اعظمی ګټی ترلاسه کول دی او اعظمي ګټه د محصول د خرڅلاو څخه مخکی نشی ترلاسه کیدای.
په افغانستان کی د کرنیزو محصولاتو د تولید او بازارموندنی مشکلات
الف: د جنګ په وخت کی په کرنیزو محصولاتو کی تدریجی کموالی: افغنستان لمریز هیواد دی کوم چی د مختلفو کرنیزو محصولاتو د تولید لپاره مناسبه اقلیم لري. د ۱۳۵۷ کال څخه یو کال مخکی افغانستان د غله جاتو په تولید کی تقریبآ د خودکفایی درجی ته رسیدلی وه او همدارنګه ۴۲ فیصده د وچو او تازه میوو صادارات د هیواد د صادراتو مجموعی ارزښت تشکیل کړی وه چی متاسفانه د دوه لسیزو په جګړه کی د هیواد اقتصادی زیربناوی کاملا له منځه تللی، د کرنی او مالداری د تولیداتو سطحه یی په تدریج سره کموالی پیداکړی، د محصولاتو کیفیت خراب شو او نور مصرفی موادو په واردلو یی لاس پوری کړو د کرنی وزارت د ستراتیژی پراساس تصمسم ونیولا شو چی  په ۵ کالونو کی به هیواد دخودکفایی درجی ته ورسیږي د حیوانی محصولاتو واردات به د داخلی تولید د تقوي په واسطه ۵۰ فیصده کم شی او دلس کالونو په موده کی به د وچو او تازه میوو صادرات تر یو میلیادر دالرو پوری زیات شی چی متاسفانه تر اوسه پوری د پیشبینی شویو فکتورونو یا مادو څخه یی یو هم حقیقت پیدا نکړ.
ب- عنعنوي کرنه: په عمومی توګه د افغانستان زراعت عنعنوی ده په عنعنوی کرنه کی د تولید څخه هدف کروندګر کورنی د مصرفی اړتیاوو پوره کول دی په عنعنوی کرنه کی کروندګر د تولید د سنتی عواملو څخه استفاده کوي. په همدی اساس کرنی د سکتور مولدیت ډیر کم او د تولیدی عواملو او تولید شوو محصولات مارکیټ سره د کروند ګرو رابطه ضعیفه ده.
څرنګه چی تولید د نویو عواملو او کښت د فنی طریقو څخه کافی استفاده صورت نه نیسی او د اوبو محدودیت هم موجود ده نو په همدی اساس د نورو هیوادنو په مقایسه د هیواد کرنی د سکتور تولیداتو مقدار  کم او د خود کفایی درجی څخه لری پاتی دی.
د- د تولیداتو ټيټ کیفیت: په هیواد کی دغله جاتو، میوه جاتو او سبزیجاتو د محلی او غیر اصلاح شویو تخمونو څخه استفاده، دامراضو او افاتو شتون، د علمی او فنی طریقو څخه عدم استفاده د دی سبب شوی چی د کرنی او مالداری د محصولاتو کیفیت خراب کړي په همدی اساس د هیواد په داخل او خارج کی د رقیبانو مشابه محصولاتو سره رقابت نشی کولای دغه موضوع د افغانی محصولاتو بازارموندنه د مشکلاتو سره مخ کړی ده.
ر- د مارکیت ضعیف تسهیلات: په هیواد کی د عمده فروشی او پرجون فروشی مارکیتونو تعداد او ظرفیت د هغو اجناسو په تناسب محدود دی چی په دوران کی دی موجوده مارکیتونه اثرا محدود ظرفیت لری او د ګودام سړو خونو اوبو رسونی شبکی، برق مخابراتو او اطلاعاتو په سهولتونو باندی مجهز ندي په همدی اساس د کرنیزو محصولاتو ضایعات د حاصل ټولولو څخه مخکی او د مارکیت په جریان کی زیات دي چی د ضایعاتو مقدار یی غله جاتو په سکتور کی ۳۰ فیصده ته او د باغداری په سکتور کی ۵۰ فیصده ته رسیږي.
س- د کرنیزو محصولاتو دپروسس  صنایعو ناکافی مقدار: کرنیزو محصولات اکثرآ بیدون د پروسس او خامو موادو په شکل مصرف کوونکی ته رسیږي چی دغه وضیعت په مارکیت کی د تقاضا ضعیف کیدل ، له حد نه زیات د محصولاتو له منځه تلل، د محصولاتو کیفیت خرابیدل او په مجموعو کی د هغی د ضایعاتو باعث کیږي. دکرنیزو محصولاتو د پروسس په فابریکو باندی سرمایه ګذاری کول د محصولاتو د ضایع کیدو څخه، کیفیت د خرابیدو، نرخونو د نوساناتو، د مفیدیت درجی لوړولو، داستخدام د سطحی لوړولو او ملی اقتصاد د سریع انکشاف سبب ګرځي.
ص- د مارکیټي اطلاعاتو ضعیف خدمات: د تولید او بازارموندنی په اړوند درست تصمیم په وخت، صحیح او کافی اطلاعاتو په رڼا کی ترسره کیږي چی متاسفانه په افغنستان کی مولدین، مصرف کوونکی او د مارکیټ کارکوونکی په وخت، صحیح او کافی اطلاعاتو ته لاسرسی نلری د تولید او بازار موندنی پوری مربوط تصامیم یی د بازار د واقیعتونو په اساس نه وی اکثر د حدث او ګمان په اساس صورت نیسی چی دا کار د مارکیت او تولید احتمالی خطرونه زیاتوی او د ټولو معامله کوونکو ګټه متاثره کوي.
ط- ضعیف مالی خدمات: مخکی یادونه شوی چی تولید او بازار موندنه زیاتو مالی مصارفو ته ضرورت لری په همدی اساس په هیواد کی مولدین او تجاران باید مطمینو مالی منابعو ته لارسی ولری چی متاسفانه د کرنیزو محصولاتو مولدین او د مارکیت کارکوونکی د مطمینومالی خدماتو ته دعدم لاسرسی له امله شکایت کوی. د بانکونو او موسساتو د قرض ورکول مغلق طرزالعمل او لوړ سود د قبلیدو وړنده په همدی اساس دوی مجبوریږي چی خپلوتولیدی فعالیتونو د تمویل لپاره خپل محصولات د حاصل ټولولو په وخت کی خرڅ کړی چی په دی وخت کی د محصولات قیمت ډر ټیټ وی او یا د حاصل ټولولو څځه مخکی  خپل تولیدات په تجارانو پلوري.چی په دی صورت کی نشی کولای چی د محصولاتو خرڅلاو څخه د قناعت وړګټه ترلاسه کړی.
ع- مارکیټ ته عدم لاسرسی- د افغانستان کروند ګر دتولید په محلاتو کی د مارکیت د موجودیت له امله ناخوښه دی همدارنګه د محصولاتو ته د عدم تقاضا او محصولاتو د خرڅلاو په وخت کی نرخونو د ټیټیدو له امله شکایت کوی. څرنګه چی د کرنیزو محصولاتو قیمتونه د حاصل ټولولو په وخت کی دیر ښکته کیږي نو په دی وخت کی د محصول پلورل د مولد لپاره لازم عاید نه تهیه کوي د مثال په ډول د غنمو ، شفتالو، زردالو، انګور، مڼو، ناکو، ختکیو، هندوانو، انارو،  رومیانو او نورو نرخونه د حاصل تولولو په وخت کی دير ښکته کیږي ځکه چی په هیواد کی په کافی اندازه ذخیري، سړی خونی او پروسس سهولتونه نه لیدل کیږي مولدین مجبوری دی چی د تجارانو، دلالانو او نورو په واسطه په هر قیمت تقاضا وشی خرڅ کړی چی د ا کار د هغوی په عایداتو باندی منفی تاثیر کوي.
د مشکلاتو د حل لاری
·       د تجارتی قوانینو او مقرراتو طرحه
·      د درستو تجارتی سیاستونو طرحه او تطبیق
·      د حمایتی سیاستونو طرحه او تطبیق
·      د نوروم او ستندرد د ملی اداری فعالیدل
·      کیفیت د کنترول لپاره ملی اداری ایجاد
·      د محصولاتو حجم او کیفیت زیاتول
·      مارکیت د اطلاعاتی سیستم ایجاد
·      د تجارتی او اقتصادی زیربناوو ایجاد او توسعه
·      د امنیت تحکیم
·      د مارکیت د تقاضا په اساس تولید
·      تولید د مصارفو کمول
·      مارکیت د اطلاعاتو څخه استفاده
·      د تولید زیاتول
·       د عنعنوی کرنی تبدیلول په عصري کرنه
مدینه منوره
مدینه منوره چي دعربستان په ټاپووزمه کي د سورسمندر ختیځ ته پروت ښاردی داسلامي نړۍ اومسلمانانو لپاره ځانګړی اهمیت لري ځکه دغه ښار دحضرت محمد(ص) داوسېدلو اوهجرت ځای ګڼل کیږي اودهغه مبارک دروضې ترڅنګ نرو متبرک ځایونه هم پکښي شتون لري.
هدیره
هدیره هغه ځای دی چې د مړو د قبرونو لپاره ځانګړی شوی وي.
هدیره د مړو يا انسانانو د جسدونو د ښخولو ځای دی. په ځینو هېوادونو کې (لکه د هند یوه برخه) مړي سوځول کيږي، مګر د نړۍ په ډېرو برخو کې دوی مړي ښخوي، په دې توپیر سره چې عیسویان مړی په تابوت کې ښخوي او مسلمانان په هدیره کې له تابوت پرته.
سرچينې:
وېشنيزه:هديره وېشنيزه:مړی وېشنيزه:مسلمان