cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اسدالله بلهارجلالزی
کله چې تاریخي اسنادو ته مراجعه کوو، وینو چې ډیری افغاني غازیان له انګریزانوڅخه کرکه لري. هغوئ ته د هیواد، دین، ناموس او ملي ارزښتونو د غلیمانو په سترګه ګوري، انګریزان هم په ورته دریځ کې دي. خو په عین حال کې هڅه کوي چې یوشمېربیا د پیسو په زور، واک ته د رسیدوپه ژمنو، د چوکېو او ډالیو په ورکولو سره د ځان تابع کړي. له بده مرغه ځینې همداسې هم ول، لکه مرحوم غبار چې د خپل اثرپه ۶۵۲مخ کې کاږي« سعدوکروخیل ښورښي چې د انګریزانو له خوا ګمارل شوی و، ډیره موده يي په پکتیا کې فعالیت وکړ» بل ځای هم د داسې کسانو یاودنه کوي او کاږي « لکه سردار نورعلي د سردارشیرعلیخان زوی چې کندهار يي انګریزانو ته تسلیم کړ» داسې بیلګې ډیري دی. خوانګریزان بیا دغازیانو په منځ کې ترټولو زیات له غازي محمدجانخان وردګ او ملامشک عالم نه سرټکوي، هغوئ  ته د نه پخلاکېدونکوغلیمانوپه سترګه ګوري. له دوئ ویره لري. ځکه يي په اړه آن هندوستان ته شکایتونه رسیږي. استاد خالق رشید په خپل اثر(غازي محمدجان خان د وینوپرلاره د شهادت تردمه ځایه) چې تر ډیره د غازي محمدجانخان په اړه په کې معلومات وړاندې شوي. د دې شکایتونو یادونه کوي.: (د هند په ملي ارشیف کې یو لیک چې رابرت ته ورسیدلی شته، په هغه کې د یوشمېر ملي مجاهدینو لاسلیکونه هم شته چې ګواکې دوئ له انګریزي حکومت سره د دوستۍ اومرستي کلک لیوال دي، په دغو لاسلیکونو کې چا د محمدجان خان لاسلیک هم له ځانه کړی و.) خو کله چې رابرت ته دغه لیک لوستل کېږي هغه د غازي محمدجان خان او غازي مشک عالم تر لاس لیکونو دایرې را کاږي او لندن ته لیکې چې« نور لاسلیکونه اصلي دي خو یوازې د محمدجان خان او ملامشک عالم لاسلیکونه د دوئ خپل نه دي، ځکه هغوئ له انګریزانو سره هیڅ ډول جوړجاړي ته نه حاضریږي» کله چې موږ د تاریخ هرپاڼه را اړوو نو دا دواړه نه بیلیدونکې د سترګو د تورو او سپینو په شان تل سره یوځای او ‌ډیرپاخه ملګري ښودل شوي دي. که خبره له  غازي ملامشک عالمه کوو، نو خبره له غازي محمدجانخانه هم کوو. او که له غازي محمدجانخانه غږیږو نو د غازي ملامشک عالم له شخصیته هم غږیږو. پروفیسور خالق رشید د همدې اثر په ۶ مخ کې د ملی مبارزینو د کارناموپه اړه چې په کې غازی ملامشک عالم نوم هم راځي داسې لیکې:  ( د افغانستان د ازادۍ په تاریخ کې نومېاليو ملي مجاهدینو« د کلمې په رښیتني معنا» او سرتیرو په دغه بهیر کې له هیچا او هیڅ ځواک سره د ازادۍ په کار کې معامله ونکړه او د ژوند ترپایه سرلوړي پاته شول،  دا نومېالي غازي محمدجانخان وردګ، ملامشک عالم یا ملادین محمداندړ، عصمت الله، مېربچه خان او محمدسرورخان پرواني وو) موږ ته د دې اسنادو له مخې جوتیږي چې مرحوم غازي ملامشک عالم او ورسره څو مخلصو ملګرو يي لوړه کړي وه. چې د وینې تر وروستي څاڅکې پوره به د دین او هیواد له غلیمانو سره په نه پخلاکېدونکې توګه په مېړانه او شهامت سره جهاد ته دوام ورکوي. ددوئ د رښتني ایمان، متین عزم اوهوډ په اړه آن د دوئ د سر دښمنان هم اعتراف کوي.استادخالق رشید دشهادت تردمه ځایه په ۱۹۸-۱۹۹ مخونو کې داسې لیکې: ( انګریزانوهیڅ هم پټ پرې نښودل، هرڅه يې په هغه بڼه لکه چې رښتیا وو ولیکل او رښتیاوې يي په خپله ګټه تحریف نه کړي، دوئ د خپلو دغو اسنادو په ترڅ کې د محمدجان خان او د هغه د ګوتو په شمار یارانو په شهامت او سرښندنه باندې د زړه له کومې اعتراف کړی اوهغوئ ته يي په خپلو ټولو اسنادو کې دا یوه کلمه ولیکله چې: دی (محمدجان) او (ملامشک عالم) یوازیني څوک دي چې لوړه يي کړې چې د انګریزانو پرضد به دژوند ترپایه یوه شیبه هم ارام پاتې نه شي...)
د غازي ملامشک عالم (رح) درایت او دین پالنه:
هرکله چې د غازي ملا مشک عالم اندړ مبارزې، هلوځلوته په عملي او همدا ډول په نظري اوسیاسي توګه ځغلند نظر واچول شي نو ښکاري چې امام المجاهدین والمسلمېن غازي ملامشک عالم(رح) د جهاد اوملي مبارزې په لاره کې د غازي محمدجان خان وردګ سره ترخوا د ملی یووالي، او د جهادي مورچل یو نمونه  او وړمشر او رهبرپه توګه را څرګندیږي. دا کوم څه وو چې د غازي ملا دین محمد اندړ وکولای شول په دغه لوی پاڅون کې د ګڼ شمېر افغاني مشرانوپه منځ کې لکه یوځلانده ستوری شان وځلیږي.؟... لومړی به په همدې موضوع تم شو.
مېرغلام محمد غبار په خپل اثر( افغانستان در مسیرتاریخ) په ۶۲۹ مخ کې یوځای داسې کاږي « په داسې حال کې چې ملي لښکرو ټول کابل، بالاحصاراودغرونوڅوکې نیولي وي، د پاڅون مشرانو د کابل حکومت واک د زابلستان د مبارزینو رهبر ملا مشک عالم ته ورکړی  و» ویلای شو چې د غازي ملامشک عالم(رح) په شخصیت کې نورو مشرانودا درایت اوجدیت لیده چې آن په هماغو لومړنیو شیبو کې په داسې حال کې چې د جګړې اور ژبغړانده وه. د کابل د حکومت دچارو سمبالښت ورته سپاري. که څه هم دی په همدې مهال خورا سپینږیری اوله جسمې پلوه څه کمزوری و. خو له معنوي اړخه يې بیا ترټولو غښتلي او یو کاریزماتیک شخص ګڼلای شو. کله چې د غازیانو لښکر ننوت او په کابل ښارکې تیت اوپرک شول نو شمېر يې دومره زیات وو. چې په اسانۍ سره کنترول کېدلای نه شوای. له بده مرغه یو شمېر وسله والو(هغوئ) په خپلسرۍ سره د کابل ښاریانو ځیني کورونه چوراو لوټ کړل. چې په همدې مسئله باندې مشران غازیان په تیره بیا غازي ملا مشک عالم ډیرخوابدې شو. دی په موسي خان چې پاچا ګنل کېده غوصه کېږي. په جدیت ترې نه پوښتنې ګرویږنې کوي او د ده له لوري پرې نیوکه کېږي د ملامتي ګوته ورته نیسي... پوهاند کاکړ د همدغه اثرپه ۱۸۶ مخ کې همدې کړنواو د ده درایت، جدیدت اود خلکو د سراومال ساتنې مسئلې ته په اشارې سره لیکې« ملامشک عالم له موسی جان سره شخړه وکړه، چې پاڅون کوونکې یې پریښي چې د ښارد مسلمانواوسیدونکو کورونه چورکړي اوپه دې ترتیب د پاڅون مذهبي ځانګړنې ته صدمه ورسوي اود ناکامۍ لامل يي شي» چې دا د غازي د دین پالنې یوه بله ښه بیلګه وه...
خو عبدالکریم اخوندزاده هم له امېرسره زیات مل نه شو، ناروغه شو او ملامشک عالم لا ژوندی و. چې له امېر سره د تګ په ترڅ کې ومړ. مهمه خبره دا وه چې ملامشک عالم هیڅ کله هم د یوه مجاهد په توګه دې ته نه حاضریده چې د محمد ایوب په ضد دې داسې فتواء ورکړي چې امېرعبدالرحمن خان د کندهار د عالمانو له هغې فتواء څخه وژغوري کوم چې امېر يي د انګریزانو ملګري بللي و. د ایوب خان تر بري اود کندهار دعالمانو له فتوا وروسته د امېر زړه هم له ملامشک عالم څخه سوړ شو. خ – رشید
په ورته وخت کې پوهاند کاکړ هم په خپل اثرکې کښلي چې غازي ملامشک عالم او محمدجان خان لوړه کړي وه. چې د امېر عبدالرحمن استبدادي حکومت به ړنګوي.
غازي ملا دین محمد اندړ یا ملا مشک عالم د افغان تاریخ یوه ویاړمنه څیره ده چې د اسلام د سپیڅلي دین، ګران هیواد افغانستان او خپلواکې له پاره يي خدمتونه د هیریدو وړ نه دي. غواړم خپله لیکنه د هغه لیک داغیزوپه بنسټ پسې وغوځوم کوم چې دینی عالم او قومې مشردین محمد اندړ ته د امېرمحمد یعقوب خان مور را استولي و. په لیک کې د هیواد د ازادې، ملی نوامسیو څخه د دفاع له پاره له ده د مرستې غوښتنه شوي وه. دلته دا پوښتنه  پیدا کېږي چې ولي د امېر محمد یعقوب خان مورده ته لیک را استوی؟ ولي دی د دین، هیواد، او خلکو دفاع ته رابولي.؟ د غازۍ دین محمد اندړ شخصیت کې کوم صفتونه او ځانګړنې وي چې ورڅخه د داسې مرستي هیله کېږي.؟
له لویه سره پورتنیو پوښتو ته د ځواب موندلي په پار به لومړي د غازي دین محمد خان اندړد شخصیت په اړه لنډ معلومات وړاندې کړو.
۱ زموږ په ټولنه کې چې نهه نوي سلنه وګړي يي مسلمان دي. هغوئ ته چې په دیني چارو کې معلومات ولري. درناوی يي کېږي هغه له دي امله چې دیني عالمان په ټولنه کې د یوه روښانه څراغ حیثیت لري نوځکه خوورته خلک د یوه راهنما لارښوونکې اوهغه چا په سترګه ګوري چې د دینا او اخرت چارې يي په واعظ، نصحت، د علم په تشریح او تشهیرسره سمبالولای شي او وګړو په ذهنونو واکمن دي. دلته ده چې ویلای شو. چې ملا دین محمد اندړ لوی دیني عالم وو. د یوه مرشد، راهنما، او ښوونکې په توګه له دې امتیازه برخمن وو. په هغه پیر کې یې په سلګونو تنه مریدان، شاګردان او ارادت مندان لرل او ورسره مل وو. چې په دې توګه يي کولای شوای د بهرنیانو اویرغلګرو ورمېږ ورباندې تاوو کړی وای. نوځکه خو باید دا لیک ده او د ده ملګرو ته رسیدلای وای...
۲-  په دربار کې لویو او وړو ته دا پته وه. ملا دین محمد اندړ( مشک عالم) په افغاني ټولنه کې یو اغیزمن شخصیت دی. ترخوا یی داسي یو شخصیت هم دی چې د بهرنیو او دهغوو کسانو په اړه چې د دین له لارې منحرف کېږي، یا هم له خپلې خاورې، خلکو او دیني او ملی ارزښتونو سره بې پروايي او یا خیانت کوي او یا هم د خلکو عزت، پت، او ابرو ته په سپکه سترګه ګوري. کرکه لري او په هکله يي دفتوا صلاحیت ورسره وو. نو باید يي هم لیک ورته را استولی وای. او د مرستي تمه يي ترې کړي وای.
۲ که موږ افغاني ټولنې د وګړو د شمېر له مخې ارزوو نو په دې کې شک نشته چې پښتانه د افغانستان په اوسني جغرافیا کې هم او د غازی دین محمداندړ د ژوند او مبارزې په مهال هم اکثریت ټبر و. ملا مشک عالم له قومې اړخه په همدې لوی ټبر پوري تړاو درلود. نو ډیری وګړو يي خبرې ته غوږ نیوه. د ده په خبره يي عمل کاوه. د اور او وینو ډګر ته دانګل. دا ځکه چې له ملا مشک عالم سره دیني پوهه وه. تر خوا يي قومې ملاتړهم په پراخه پیمانه موجود و.
۳ -  غازي ملا دین محمد اندړ یو بل امتیاز هم درلود چې خلکو ورته درناوی کاوه. هغه د ده پوخ سن، تجربه او په پوځي کارونو کې وړتیا او مهارت و. ځکه  دافغان – انګلیس له لومړی جګړې نه وړاندې هم ملامشک عالم له داسې شخصیتونو سره ژوند کړی چې هغوئ د انګریزانو ضد روحیه هم لرله. لکه په پیښور کې له د حاجي سیدلاهوري  له لمسي حاجي تاج محمد سره ناسته پاسته. دی لا له وړاندې دانګریزانو ضد او د هغوئ د یوه سرسخت دښمن په توګه پیژندل کېده. نو ویلای شو چې باید هم دا لیک ده ته را استول شوی وای.
۵ - تر ټولو اهم څه چې ملامشک عالم ورڅخه برخه من و. هغه د ده تقواـ دینداري، بصیرت ، امانت داري، پاک نفسي او د تصوف په ډګرکې د ده وړتیا وه چې په دې برخه کې له ده پرته کوم فوق څوک نه موندل کېده. نوبیا هم لازمه وه. چې دا لیک ورته را استول شوی وای. زما اند په طبیعي ډول د یوې خور له لوري له یوه مشرڅخه د مرستي غوښتنه په پښتنې ټولنه کې تربل هرڅه وړاندې په لومړیتوب کې راځي. چې په دې توګه دومره اهمې غوښتنې ته له ملامشک عالم غوندې مجاهد، مدبر، دیانت لرونکې او عالم نه پرته چامثبت ځواب هم نه شوای ویلای. باوردادی چې د محمدیعقوب خان مور هم د مرستي غوښتلوپه برخه کې ټیک انتخاب کړی و. په پای دا یادونه هم اړینه ګنم چې دغه ستر غازي، وروسته له کلونو مبارزې  څخه د امېر عبدالرحمن خان د واکمني په مهال له هغه سره تر لیدو وروسته پرته له دې چې ورسره په یوه لاره لاړ شي دوه کاله وروسته له دې نړۍ څخه سترګې پټي کړي. غبار يي په خپل اثرپه ۶۶۰ مخ کې د مړینه نیټه ثبت کړي. ( په هرحال ملامشک عالم دوه کاله وروسته « د ۱۳۰۳کال  د ربیع الاول په لسمه نیټه چې د ۱۸۸۶ کال سره سمون خوري ومړ او زوی يې عبدالکریم د خلکو د مشر شو. او د یوه رهبرپه توګه يې د امېرپه وړاندې پاڅون وکړ. خو امېرد لنډي جنرال په مشري یولښکرورواستاوه. په دې جګړو کې جنرال بریالی شو. چې د امېرد حکم په بنسټ يې د زرو تنو وژل شویو اندړو له سرونوڅخه په کابل کې د ککریو منارجوړکړ. همداډول يي داندړوله هرې کورنۍ څخه په زور یو ټوپک او توره واخیستل، د اندړوله ۳۰ ملایانوڅخه يي د هغوئ امتیازونه چې له کلونوراهیسي ورکول کېدل. له هغه مهال څخه يي چې دا امتیازونه اخیستي ول بیرته ترې واخیستل، د اندړو، په قره باغ ولسوالي يې د لواڼیانواو خروټوځمکې ضبط اوهغه يي دهزاروځمکوالو ته ورکړي. همدا ډول يي امروکړچې په راتلونکې کې دې دولت له اندړو اود غزني له تاجکانوڅخه غله دانه په داسې نرخ واخلي، چې تر نورو خلکو دې په نرخ کې په هرو زرو روپوکې دوۍ نیم چارک زیات غنم ورکړي. د اندړو له جنګي اسیرانو يي له هر یوه تن څخه زر روپۍ او له شتمنويي له دې زیاتې پیسې ترلاسه کړي.)
غواړم د خپلې دغې لیکنې په پای دا وړاندیزونه هم وکړم چې:
لومړی- په اندړو ولسوالی کې دي د دغه ستر خادم، مجاهد، دیني عالم او زړه سواند مشراو ملي شخصیت غازي ملامشک مقبره او زیارت چې اوس یوه تاریخي بنا بلله کېږي او کلونه وړاندې د مرحوم سردارمحمد داوودخان د واکمنۍ په کلونو کې جوړه شوي وه. خو اوس د طبیعي پیښو او جګړو له امله ویجاړه شوي ده. د قومې مشرانو، د اطلاعاتو او فرهنګ وزارت او په ورته وخت کې د طالبانو د فرهنګي کمېسون له لوري ورته د جوړیدو په برخه کې پام وشي. چې په دې توګه به يي لږ ترلږه حق ادا شوی وي.
دوهم - د فرهنګ ریاست او ازاد قلموال، ادبپال، ملی سوداګر اومخه ورباید لږ ترلږه په کال کې یوځل د دغه ملي مبارزاو غازي په یاد کلتوری، فرهنګي نمانځغونډې جوړې کړي. اویاد دي ژوندی وساتي. ښه به دا وي چې په اندړو ولسوالي کې يي په نوم د یوه کتابتون د جوړولو له پاره هڅي پیل شی. چې هم ثواب شي او هم خرما.
پایله:
د دې لیکنې په پایله کې ویلای شو. چې د هیواد په ویاړمن تاریخ کې د ملامشک عالم، مبارزه، هلې ځلې او د دین او هیواد په لارې سرښندنه موږ ته دا درس راښيي چې د بهرنیو یرغلګرو او پردیو په وړاندې دریدنه، نه یوازي دا چې د الله تعالی د رضا سبب کېدلای شي. بلکې د خلکو، ولسونو په منځ کې د محبوبیت ترخوا هغوئ ته دا درس هم ورکوي، چې له خپل حق، خاورې او لوړو منلو او سپیڅلو ارزښتونو څخه د دفاع هنرونه زده کړئ. نو داسې ملي شخیصتونه بیا تل دهغوئ په زړه کې ځای هم لري. د داسې شخصیتونو چې هرکاراوکړنه يي عندالله او د هغه د مخلوق د خوشحالولو له پاره وي په ټولنه کې ځای ځایګی پیدا کېدای شي. کلونه به واوړي پیړۍ به تیرې شي خو دوۍ به دخلکوپه زړونو کې ژوندي وي. په نیکو به یادیږي. او نسلونه به پرې ویاړې. نوروته به هم له مرګ وروسته هم د یوه روښانه څراغ او مشعل په څیر په تورتمونو کې هم لاره روښانه کوي. هغوئ ته د خپل حق اخیستلو او خپلواک ژوندانه لوری ورښيي. د ټینګ عزم، هوډ او ارادې درس به ورکوي او د خدای ج د قانون په رڼا کې به د خپل ژوندانه مسیرټاکې.
نو چېرته به وي تر دې لویه خوشبختي.
سرچېنې :
۱ ـ رشید، خالق –  غازي محمد جانخان د وینو پر لارع د شهادت تر دمه ځایه
۲ غبار، مېرغلام محمد – افغانستان در مسیر تاریخ
۳ کاکړ- حسن – د افغان او انګلیس دوهمه جګړه
۴- کاتب هزاره  - ملا فیض محمد – سراج التواریخ
ډاکسينګ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
ډاکسينګ ( Doxing  )د "ډاکس" څخه اخیستل شوې   چې د اسناد د لنډيز په مانا دی، د یو شخص یا سازمان په اړه د شخصي مالوماتو د څېړنې او په عامه توګه خپرولو یا د مالوماتو پېژندلو (په ځانګړې توګه هغه مالومات چې د خلکو پېژندلو لامل کیږي) عمل دی چې د انټرنېټ پراساس دی. د دې مالوماتو د ترلاسه کولو لپاره کارول شوې تګلارې په عامه توګه موجود ډیټابیسونو او د ټولنیزو رسنیو وېب پاڼې (لکه فیسبوک )، هیک کول ، او ټولنیزه انجینري شامل دي. دا کار د انټرنیټي جرمونو او هکټیوزم سره نږدې تړاو لري.
ريښه پېژندنه
" ډاکسینګ " یوه ګونګه کلمه ده چې په خپل لنډ تاریخ کې يې ژر وده کړې. دا کلمه د "Docs" د لنډیز بڼه ده چې په انګليسي کې Documents اسنادو ته وايي "او دلته د یو چا څخه د شخصي مالوماتو د فایل راټولول او خپرولو" ته اشاره کوي. اساسا ، ډاکسینګ د عامه شخصي ریکارډونو افشا کول او رامینځته کول دي چې دمخه يې شخصي ترلاسه کول ستونزمن وو.
سرچينې
وېشنيزه:ډاکسېنګ وېشنيزه:انټرنيټي ا وېشنيزه:انټرنېټ وېشنيزه:انټرنېټ تانبه وېشنيزه:انټرنېټي موضوعات وېشنيزه:انټرنېټي ويوکي وېشنيزه:انټرنېټي کلتور وېشنيزه:انټرنېټي اصطلاحات
د فکر مکتب
د فکري ښوونځی په حقیقت کې د خلکو یا اشخاصو یوه ډله یا ټولګه ده چې ورته نظر یا فلسفه ، عقیده، ټولنیز حرکت ، کلتوري حرکت یا هنري حرکت لري. په ساده الفاظو کې: د خلکو هغه ډله چې په یوه ځانګړې فلسفي، ټولنیز، مذهبي یا هنري نظریه کې ورته نظر لري یا موافق وي د فکر مکتب ویل کیږي.
مشتقات
د فکر مکتب اصطلاح په حقیقت کې د ښوونځي او فکر د دوو کلمو ترکیب دی. مکتب په اصل کې یوه عربي کلمه ده چې د فارسي له لارې اردو ته داخل شوې ده. په عربي کې مکتب هغه میز ته ویل کیږي چې د مطالعې لپاره کارول کیږي یا هغه خونه چې د ځانګړي کار لپاره کارول کیږي، لکه دفتر، په داسې حال کې چې په اردو او فارسي کې دا کلمه د مدرسې د بدیل په توګه کارول کیږي. د فقر کلمه هم ده. په اصل کې له عربي څخه اخیستل شوی، چې د فکر، فکر کولو معنی لري. په انګلیسي کې د دې لپاره د سکول آف فکر اصطلاح کارول کیږي چې د ورته اردو اصطلاح سمه معنی ده. په اردو کې د فکر یوه بله اصطلاح هم د بدیل په توګه لیدل کیږي، چې په حقیقت کې پخپله د فکر د مکتب یو ډول دی. كه وګورو نو د معنى په لحاظ صحيح نه ده، ځكه مكتبه په اصل كې كتابتون ته ويل كېږي، يعنې كتابتون
لووڼ قوم
لووڼ قوم، د پښتانه قوم یو ټبر يا طايفه ده، د دې ټبر زياتره اوسېدونکي د پاکستان په کويټه ښار او د افغانستان په غزني ولایت کې مېشت دي. په ۲۰۱۹ کې د دې قوم نفوس څه کم او زيات شل زره تنه اټکل شو، چې زياتره يې پکې ځوانان دي. لووڼ قوم! په پشتانه قام کې ډیر قامونه سته چی یو پکې لووڼ قوم هم دی دا قام اصل ځای قمردین کاریز دی خو تر نیمۍ زیات په ژوب هرنایی کوټه او دافغانستان په ناوه (غزنی) کې اباد دی دادې قوم بشپړه ابادی په 2019 کې شل زره نفوس باندی مشتمله ده چی اکثره پکې ځوانان دی. دې قوم کې تقریبا ټول دوه غټ شاخونه دی چی یو پکې اسماعلیزی دی بل پکې منډزی دی. دې دواړو قومو کې بیا دوه غټ غټ شاخونه نور دی چی یو پکې حسن خیل دی بل پکې احمذازی دی. حسن خیل لا اسماعلیزی شاخ سره تعلق لری او احمزازی یې لا منډزی شاخ سره تعلق لری. په احمزازی شاخ کې بیا نورې پشې هم سته چی ګلانخیل انجان علی خیل ګورخیل میرخیل سرورخیل کشمیرخیل. خو په منډزی شاخ کې نورزی بیا جلا پشه ده. دلووڼ قوم ځمکه تردې دمه 2021 18 jul پوری مشترکه ده. دلووڼ قوم مشر پخوا ملک محمدرحیم لووڼ چی په کوشنی ملک مشهور و. دلووڼ قوم د ځمکې حد یوې خواته تروې چی دافغانستان پوله بل اړخ ته د کاکړ قام مردانزی شاخ پروت دی دلمرخاته خواته د لووڼ قوم ځمکه لا مندوخیل قام سره پوله لری.
پارونه (انټرنېټ)
پارونه معمولا د فورمونو ، IRCs، برېښنالیک، د لوبې سرورونو لکه Xbox Live یا PlayStation Network ، او د ویډیو شریکولو سایټونو ټولنیز شرایطو کې واقع کیږي. دا ډېری وختونه د ریښتیني نړۍ تودو موضوعاتو لکه سیاست ، مذهب او فلسفې په اړه د بحثونو پایله لري ، یا هغه مسلې چې فرعي نفوس قطبي کوي ، مګر داسې ښکاري چې کوچني توپیرونه یې رامینځته کولی شي.
په قصدي ډول پارول، د احساساتي دلیلونو په پایله کې د پارېدلو او سپکاوي سره توپير لري، دا معمولاً د پاروونکو اشخاصو له خوا چې ځانګړې انګېزه لري او لانجمنو موضوعاتو کې د خلکو په بوختولو او جنګولو کې ځانګړی مهارت لري، رامنځته کيږي.
سرچينې
وېشنيزه:انټرنېټي کلتور وېشنيزه:انټرنېټي ويوکي وېشنيزه:انټرنېټي موضوعات وېشنيزه:انټرنېټ تانبه وېشنيزه:انټرنېټ برو وېشنيزه:انټرنېټ وېشنيزه:انټرنېټي اصطلاحات
د کولمبیا کلتور
د کولمبیا د کلتور زیاتره اړخونه د اسپانیې د ۱۶مې پېړۍ له لومړني کلتور او د کولمبیا له اصلي تمدنونو سره یې د ټکر په برخه کې تعقیبېږي(میوسکا، ټایروینا وګورئ). کاتولیکي اسپانیایانو؛ فیوډالي انکمینډ او کاسټ سیسټمونه رامنځته کړل، چې په اروپا کې د زېږېدلو سپین پوستو په ګټه تمام شول.
کله چې له اسپانیې نه خپلواکي ترلاسه شوه، له هغه وروسته کریولوس د دې لپاره زیار ووېست، چې د محافظه کارو او لیبرال ایډیالوژیو ترمنځ یو څو اړخیز سیاسي سیسټم جوړ کړي. محافظه کارانو د دې ملاتړ وکړ چې په دولت کې دې کاتولیک کلیسا ښکېله وي، خو لیبرال یې د جلا کولو ملاتړی و. محافظه کارانو کاتولیک کلیسا ته د عمومي زده کړو د سپارنې چارې تنظیمولې او کلیسا د ډېرو کلونو لپاره د هېواد ښوونیز سیسټم کنټرول کړ. دواړه خواوې په څو کورنیو جګړو کې لاس لري، چې له امله یې د هېواد پرمختګ له ځنډ سره مخ شو او د ۱۹مې پېړۍ تر پایه له سیمې نه د انزوا په حالت کې پاتې شو. توکمیزو ډلو د خپل پلرني میراث کلتور ساتلی؛ سربېره پر دې چې د ګډو افریقایي یا بومي نسلونو د نامشروع ماشومانو شمېر په ډېرېدو و، خو بیا هم سپین پوستو د خپلو ځانونو د ساتلو هڅه وکړه. دا خلک له هر ډول تشریحي نومونو لکه میستیزو، مولاټو او مورینو سره په نښه شوي، چې د کاسټا له سیسټم نه ترلاسه شوي دي. د کولمبیا تورپوستي او بومي وګړي هم د زامبوس د رامنځته کولو په موخه یوځای شوي دي، څو په ټولنه کې د توکم یوه نوې ډله رامنځته کړي. له دغه ګډونه د کلتورونو یو بل ترکیب جوړ شو؛ د بېلګې په توګه: کارنیوال د ټولو صنفونو او رنګونو لپاره دا فرصت رامنځته کړ چې پرته له کوم تعصبه سره یوځای شي. دا چې د نارینه وو د حقونو او د غلامۍ د له منځه وړلو قانون (۱۸۵۱ز) معرفي شو؛ نو دا چاره د دې لامل شوه، چې د توکمونو ترمنځ د بېلوالي تاوتریخوالی راکم کړي.
اغېزې
اسپانویانو د کولمبیا د بومي اوسېدونکو بېلابېل کلتورونه له منځه وړي دي. نن ورځ یوازې ۳٫۵ سلنه کولمبیایان ځانونه بومي ګڼي او ژوند کوي. پر دې ټولو سربېره د کولمبیا په خوړو، موسیقۍ، فولکلور او ژبه کې اوس هم د بومي کلتور ډېر توکي تر سترګو کېږي.
څو کلتوري عناصر
په عام ډول لږ یا ډېر شمېر روما د دوی د نژادي توهین «جپسي» پر مټ پېژندل شوي او په ټول هېواد کې خپاره شوي دي. په څو لویو ښارونو کې د سیفرډیک او اشکنازی یهودیان شته. بوګوتا پنځه عبادتخونې لري. د بوکرامنګا په ګډون المانیانو د سانتاندر په برخو کې مېشت شوي دي. ویلډوپر ته یې اکارډین هم راوړی، چې د ویلناټو د موسیقۍ په ډېر مشهور ژانر کې به یوه کلیدي وسیله شي.
جغرافیه، اقلیم او کډوالي
د نړۍ تر ټولو بډایه هایدروګرافي د کولمبیا ده. مګدالینا، کاکا، ګوویر او کاکیتا یې اصلي سیندونه دي. ارام سمندر، کارابین، د اورینوکو حوزې او امازون حوزې د کولمبیا د اوبو اېستلو څلور اصلي سیسټمونه دي. د اورینوکو او امازون سیندونه په ترتیب سره د کولمبیا تر وینزویلا او پیرو پورې محدودېږي.
په اورښت او تودخه کې د پام وړ بدلون د ارتفاع له توپیره رامنځته کېږي. په لوړو ارتفاعاتو کې د تودوخې درجه د سمندر په سطحه کې له ډېرې ګرمۍ نه تر یخ پورې اړونده وي، خو له موسم سره لږ توپیر لري. په عام ډول د سمندر له سطحې نه د تودوخې درجه په هر ۱۰۰۰ فوټه (۳۰۰ متره) لوړوالي کې ۳٫۵ فارنهایت (۲ سانتي ګرېد) کمېږي، چې په ګرمو سیندونو درو او حوزو کې تلپاتې واورینې څوکې ښکاروي. باران پر دوو مرطوبو موسمونو متمرکز دی ( کابو د پسرلي او مني له معتدلو عرض البلدونو سره برابر دی)، خو د موقعیت له مخې د پام وړ توپیر لري. د کولمبیا د ارام سمندر په ساحل کې د نړۍ د لوړې کچې باران اورې، سویل ختیځ تر ډېره له ۲۰۰ نه په ډېر (۵۰۰ سانتي متره) کلني باران کې ډوب وي. له بلې خوا د ګواجیرا ټاپووزمې په برخو کې ډېر کم کلنی باران اوري، چې اندازه یې له ۳۰ انچ (۷۵ سانتي متره) نه لوړه وي. د هېواد په نورو برخو کې باران د دې دوو توپیرونو ترمنځ اوري.
په دودیز ډول د کولمبیا اوسېدونکي خپل هېواد د اقلیمي زونونو پر اساس تشرېح کوي. د ټیرا کلینټ (ګرمه ځمکه) د ۹۰۰ مترو (۲۹۵۳ فټ) په لوړوالی کې ده، په دې سیمه کې د تودوخې د درجې توپیر د ۲۴ او ۳۸ سانتي ګرېد درجو (۷۵٫۲ او ۱۰۰٫۴ فارنهایت) ترمنځ دی. ټیرا ټیمپلاډا تر ټولو تولیدي ځمکه ده او د نفوس ډېره برخه په کې اوسېږي (معتدله ځمکه ده چې د ۹۰۰ او ۱۹۸۰ مترو «۲۹۵۳ او ۶۴۹۶ فوټ») ترمنځ  لوړوالی لري، د هېواد د چای او ټایررا فریا کروندګرو ته غوره شرایط برابروي ( یخه ځمکه ده، چې د ۱۹۸۰ او ۳۵۰۰ مترو (۶۴۹۶ او ۱۱۴۸۳ فوټ) تر منځ لوړوالی لري) دلته غنم او کچالو برلاسي محصولات دي. په ټیرا فریا کې د تودوخې اوسط درجه د ۱۰ او ۱۹ سانتي ګراد (۵۰٫۰ او ۶۶٫۲ فوټه) ترمنځ ده. له ټایررا فریا هاخوا د زونا ځنګله (ځنګلي سیمه) د الپین شرایط او ورپسې له ۴٫۵۰۰ مترو (۱۴٫۷۶۴ فوټ) پورته د پاراموس بې‌ ونو واښه لرونکې ځمکې دي، چې هلته د تودوخې درجه له یخېدو ښکته ده، په دې زون کې تل واوره او یخ وي او ټيرا هیلدا ده.
کورنۍ
د رومن کاتولیک کلیسا د دودیزو زده کړو د لیکنو پر اساس، د کولمبیایانو لپاره کورنۍ خورا مهم بنسټ دی. د لویې کورنۍ غړي سره نږدې وي او ماشومان له خپلو مېندو او پلرونو نه ډېر کم لرې ځي. دلته د کورنۍ د مسؤلیت ژور احساس شته چې د ډېرو نسلونو له لارې یې جریان پیدا کړی دی.
نارینه به معمولا د کورنۍ مشر و، په داسې حال کې چې د ښځو مسؤلیت په دودیز ډول پخلی، د کور کار او د ماشومانو پالنه وه، خو نارینه‌ وو د کورنۍ د ډېر عاید د ترلاسه کولو دنده لرله. په هر حال د نړۍ په ډېرو کلتورونو کې د ۲۰مې پېړۍ په پیل کې ښځې ډېرې پیاوړې شوې او په ۱۹۵۰ز کال کې د دیکتاتور ګوستاوو روزاس پینیلا د واکمنۍ پرمهال ښځو ته د رایې ورکولو حق ورکړل شو. د ۱۹۹۱ز کال اساسي قانون ښځو ته یو لوی فرصت ورکړ، دا چې د کورنۍ  د ساتنې لپاره عاید ته اړتیا وي؛ نو نن ورځ ډېرې کورنۍ (اقتصادي طبقې ته له پاملرنې پرته) دوه کارکوونکي، یعنې مور و پلار لري.
سیاسي چلند
د کولمبیا سیاست د ډیموکراټیک جمهوري ریاست د نمایندګۍ په چوکاټ کې مخ ته ځي، چې د کولمبیا ولسمشر په کې هم د دولت مشر او هم د حکومت مشر دی او دا څو ګوندي سیسټم دی. اجرایوي واک د حکومت په واک کې دی. مقننه ځواک هم حکومت او هم د کانګریس دوه خونو؛ مشرانو جرګې او د کولمبیا د استازو جرګې ته سپارل شوی دی. قضایه قوه له اجرائیه او مقننه قوې نه خپلواکه ده.
فلم
په لاتینې امریکا کې د کارټاګینا د فلم فیسټیوال د سینما تر ټولو زړه پېښه ده، چې مرکزي تمرکز یې د ابیرو-امریکا پر فلمونو دی. په کولمبیا کې د فلم د تولید لېوالتیا په ځنډ رامنځته شوه. ویسینزو او فرانسیسکو دی ډومینیکو د فلمونو په تولید کې تر نورو مخکې وو او دوی په اصل کې د ایټالیا وو. دوی په ۱۹۱۲ز کال کې په کولمبیا کې د سالون اولمپیا لومړۍ سینما پرانیسته چې د درې زره کسانو ظرفیت یې درلود. سرجیو کابریرا، فیلیپ الجور، لوئس اوسپینا، ویکتور ګویریا، او کارلوس میوولو د دغه فلم د تولید تر ټولو غوره ډایرېکټران دي. موږ په ډېرو وروستیو وړاندیزونو کې د «ال فاینل ډیل ایسپیکټرو» فلم ډایرېکټر انډی بایز او جوآن فیلیپ اوروزکو موندلی شو. د داګو ګارسیا او روډریګو ټریانا کار په یوه سوداګریزه لیکه کې دی.
هینري فاکسال
هینري فاکسال (Henry Foxall) (24 مې 1758 - 11 ډیسمبر 1823)، په انګلستان کې زیږیدلی یو امریکايي سیاستوال، صنعتګر او میتوډیست واعظ و. هغه د متحده ایالاتو د دفاعي لومړني قراردادي په توګه پیژندل کېږي، ځکه چې د متحده ایالاتو سمندري ځواکونه یې د قواسي جګړې، لومړنۍ بربري جګړې او د ۱۸۱۲ ز کال په جګړو کې په توپونو او مهماتو سره سمبالاوه. د دغو وسلو لپاره اوسپنې د فیلادلفیا په جورج ټاون (چې وروسته د مریلنډ یوه برخه شوه) او د ویرجینیا په ریچمونډ کې یې له خپلو فابریکو ورته برابرولي. نوموړي همداشان د جیورج ټاون د ښاروال په توګه دنده تر سره کړې او په واشنګټن ډي سي کې یې د فونډري یونایټیډ میتوډیست کلیسا په جوړو کې مرسته کړې ده.
د ژوند لومړي کلونه
هینري فاکسال د ۱۷۵۸ ز کال د مۍ په ۲۴مه د سویلي ویلز په مانماوټ فورج کې نړۍ ته راغی. هغه د ماري (د زوکړې نوم: هیز) او ټوماس فاکسال زوی و. د هغه له پیدایښت نه وروسته، د نوموړي کورنۍ د بریتانیا لویدیځ میډلنډز ته ولاړل. دغه کورنۍ د اسبوري له کورنۍ سره د ملګرتیا له لارې میتوډیست شول. فوکسال په خپل پاتې ژوند کې تر وروستیو ورځو پورې له فرانسیس اسبوري سره ملګری پاته شو. د هغه پلار پښ و چې یو وخت یې د لویدیځ برومویچ په اولډ فورج کې د سرکارګر په توګه کار کاوه.
د کولمبیا فونډري (شاوخوا ۱۹۰۸ کلونه)
فاکسال د اوسپنې سوداګري په انګلستان او ایرلنډ کې زده کړه. هغه HMNB ته نږدې په فانټلي فورج کې کار زده کړ. نوموړی د هینري کورټ له خوا د اوو کلونو لپاره استخدام شو او په لاندې مسلکونو کې ماسټر شو: د اوسپنې په پټلۍ کې د اور لګولو لپاره له کوک څخه کار اخیستل، په فولادو باندې د اوسپنې بدلول. وروسته کله چې د ټوماس اوریلي له خوا استخدام شو، نو د ۱۷۸۰ یمې لسیزې په وروستیو کې ایرلنډ ته ولاړ او په اریګنا کې د اریګنا په اوسپنو کې یې کار پیل کړ. د ۱۷۹۱ ز کال په نومبر میاشت کې، فاکسال میټوډیست شو. د ۱۷۹۵ ز کال په شاوخوا کې، وروسته له هغه چې د کاتولیک مدافعینو پر اریګنا باندې یرغل وکړ، نو فاکسال او کورنۍ یې اناډیل ته وتښتیدل او بیا وروسته یې د جوزیف کښتۍ نیویارک ته یوړه.
هغوی د ۱۷۹۵ ز کال په اکټوبر کې د پنسلوانیا په فیلاډلفیا کې ځای پر ځای شول. په داسې حال کې چې په فلادلفیا کې و، «د عقاب اوسپنې» کمپنۍ یې له رابرټ موریس سره په ګډه واخیستې. په ۱۸۰۰ ز کال کې د هغوی شراکت له منځه ولاړ. په داسې حال کې چې هغه په فیلادلفیا کې اوسېده، ویې کولای شول چې د لومړۍ بربري جګړې او شبه- جګړې په ترڅ کې د متحده ایالاتو د سمندري ځواکونو د توپونو او مرمیو کمبودي پوره کړي. دا کار د دې لامل شو چې هغه د متحده ایالاتو د لومړي دفاعي قراردادي په توګه وپیژندل شي.
نورې هلې ځلې یې
فاکسال په فعاله توګه د میټوډیست په کلیسا کې فعال و. هغه د غیرمسلکي واعظ په توګه کار وکړ، خو په ۱۸۱۴ ز کال کې یې د کلیسا د روحاني په توګه په رسمي ډول حکم واخیست. په ۱۸۱۴ ز کال کې له فاکسال سره مالي مرسته وشوه تر څو د خپلې وړې کلیسا فونډري (چې بیا وروسته د یونایټیډ فونډري میټودیست کلیسا شوه) جوړه کړي. دغه کلیسا، د واشنګټن په ښار کې د کپیټال لویدیځ (د کانګریس ودانۍ) ته د میټوډیستانو لومړنی سازمان شوی جماعت و. دا کلیسا د ۱۸۱۵ ز کال د سپټمبر په ۱۰مه وقف شوه او نوم یې هم په لندن کې د جان وزلي اړوند وړې فونډري کلیسا په یاد وټاکل شو.
شخصي ژوند
فاکسال دری ځلې واده وکړ. فاکسال په ۱۷۸۰ز کال کې په داسې حال کې چې په ایرلنډ کې و د اورسیسترشایر په سټورپورټ کې یې له ان هارواد سره واده وکړ، هغوی په ګډه سره پنځه اولادونه درلودل، چې دری یې په ځوانۍ کې مړه شول او دوه نور اولادونه یې جان (۱۷۸۶-۱۸۰۹) او مري (۱۷۹۱-۱۸۵۶) و. مېرمن یې په ۱۷۹۸ ز کال کې په فیلادلفیا کې د ژېړې تبې د اوبا له امله ومړه. هغه له مارګارت انګلیش سمیټ سره واده وکړ، خو مارګارت په ۱۸۱۶ ز کال کې ومړه. وروسته یې بیا له خپلې درېیمې ښځې کاټرین هولنډ سره د ۱۸۱۶ ز کال په نومبر کې واده وکړ.
په ۱۸۰۳ ز کال کې وروسته له هغه چې فاکسال جورج ټاون ته وکوچېد، نو یو خنثی (بې پلوه) اوسېدونکی شو.فاکسال په ۳۴ مه جاده کې د کور څښتن شو، چې د دې کور پخوانی څښتن جنرال جیمز لینګان و. همداشان نوموړي د جورج ټاون په سپرینګ هیل کې یو کور درلود. همداشان، نوموړي د خپلې لور، مري مک کني لپاره د ډامبارتون په ۳۱۲۳ جاده کې کور درلود چې بیا وروسته د فاکسال مککنی په کور سره مشهور شو.
د ژوند وروستي کلونه او مړینه
په ۱۸۱۵ ز کال کې له تقاعد وروسته، په دوو بېلو وختونو کې انګلستان ته ولاړ، یو ځل په ۱۹۱۵ ز کال او بیا په ۱۸۲۳ ز کال کې. د ۱۸۲۳ ز کال د ډیسمبر په ۱۱مه، په داسې حال کې چې هغه له انګلستان نه د لیدو په حال کې وه، له نړۍ یې سترګې پټي کړي.
امنيتي هيکر
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
امنیتي هیکر ( Security hacker   )هغه څوک دی چې د کمپيوټر يا کمپيوټري او انټرنېټي سيستمونو او شبکو د ضعيفو ټکو له لارې تشې او خاليګاوې پيدا کړي او د کمپيوټر، سيستمونو او شبکو کاري فعاليت له خنډ او ځنډ سره مخامخ کړي.
اصلي حجره
په څوحجروي ژوندیو موجوداتو کې، اصلي حجرې قسماً جلا کېدونکې یا نه‌جلا کېدونکې حجرې دي چې کولای شي د حجرو بېلابېلو بڼو ته جلا او په نامحدوده توګه تکثیر شي ترڅو ورته نورې اصلي حجرې تولید کړي. دغه ډول حجرې، د یوې حجرې په ټولګه کې لومړنۍ بڼه ده. اصلي حجرې هم په جنیني او هم په بالغو اورګانیزمونو کې موندل کېږي، خو په هر یوه کې یې ځانګړنې لږ څه سره توپیر لري. نوموړې حجرې په ټولیزه توګه له «مخکېنیو حجرو» (چې په نامحدوده توګه د وېشلو وړتیا نه‌لري) او «د رامنځ‌ته کوونکې مادې حجرو» یا «بلست حجرو» څخه (چې په ټولیز ډول د حجرو یو بڼه رامنځ‌ته کوي) جلا ګڼل کېږي.
په تي‌لرونکو کې، د جنین د ودې په بلستوسیست پړاو پر مهال، شاوخوا له ۵ تر ۱۴ ورځې، کابو ۵۰ تر ۱۵۰ حجرې دننۍ حجروي کتله رامنځ‌ته کوي. نوموړې حجرې د اصلي حجرو وړتیا لري. د ژوندي جسم دننه، نوموړې حجرې، په پای کې، د جسم د حجرو ټول ډولونو ته بېلېږي (غښتلې کوي یې). دغه بهیر د ګاسترولا کېدلو په پړاو کې، درېیو «اکتودرم، مېزودرم او اندودرم» ریښه‌یي قشرونو ته له بېلېدلو سره پیلېږي. سره له‌دې، کله چې هغه په لابراتواري توګه جلا او وکرل شي، کېدای شي د اصلي حجرې په پړاو کې وساتل شي چې د جنین اصلي حجرو (ECS) په توګه پېژندل کېږي.
بالغې اصلي حجرې د جسم په څو انتخابي موقعیتونو کې موندل کېږي، چې د «niche» په توګه پېژندل کېږي، د هغو حجرو په څېر چې د هډوکو په مغز یا تناسلي غدو کې شتون لري. نوموړې حجرې د حجرو له‌منځه تللو ډولونو د بیا ګړندي جوړولو لپاره دي او یوه یا څو وړتیاوې لري، یعنې کېدای شي یو یا څو ډوله حجرو ته ووېشل شي. په تي‌لرونکو کې دغه حجرې عبارت دي له: د وینې جوړولو اصلي حجرې، چې د وینې او معافیتي حجرې بیا جوړوي؛ قاعده‌یي حجرې، چې د جلد بشروي نسجونه ساتي؛ او مزانشیمي اصلي حجرې، چې هډوکي، غضروفونه، عضلې او شحمي حجرې ساتي. بالغې اصلي حجرې د حجرو کوچنی اقلیت دی؛ د هغو شمېر د «مخکېنیو حجرو» او «وروستیو جلا شویو حجرو» په پرتله، چې په خپل وار سره له بالغو اصلي حجرو څخه رامنځ‌ته کېږي، خورا زیات دی.
تاریخچه
د Stem Cell (اصلي حجره) ګړنه د نولسمې پېړۍ په وروستیو کې د تیودور بووېري او والنتین هېکر له‌خوا رامنځ‌ته شوه. د وینې اصلي حجرو د تیوري په تړاو مخکښې هڅې د شلمې پېړۍ په لومړیو کې د آرتور پاپنهایم، الکساندر ماکسیمو، او فرانز ارنست کریستین نیومان له‌خوا ترسره شوې.
د اصلي حجرو په کارولو سره لومړۍ درملنه، د هډوکو د مغز پیوند ؤ چې د فرانسوي سرطان‌پوه «جورجس ماتې» له‌خوا، په ۱۹۵۸ز کال کې، د یوګوسلاویا د وینچا هستوي انسټیتوت پر هغو پنځو کارمندانو باندې ترسره شوه چې د یوه هستوي ځنځیري تعامل پر مهال له یوې تصادفي پېښې څخه اغېزمن شوي وو. واړه کارمندان وژغورل شول.
په ۱۹۸۱ز کې، د جنین اصلي حجرې (ESC) د لومړي ځل لپاره بېلې او د موږکانو بلستوسیستونو په کارولو سره، د بریتانیا بیولوجي‌پوهانو «مارتین ایوانز» او «متیو کافمن» له‌خوا په بریالیتوب سره وکرل شوې. په‌دې سره د موږکانو جنتیکي موډلونو د جوړولو امکان رامنځ‌ته شو؛ نوموړي موډلونه داسې یو سیسټم دی چې په پتولوجي کې د موږکانو د جېنونو کارکړنې د مطالعې په موخه، نوموړي جېنونه حذف یا بدل شوي دي. د ۱۹۹۸ز کال په پیلېدلو سره، د جنین اصلي حجرې د لومړي ځل لپاره د امریکایي بیولوجي‌پوه جېمز ټامسن له‌خوا بېلې شوې او دا زمینه یې برابره کړه ترڅو د نویو درملنو د ازمایښت لپاره د پیوند نوي مېتودونه یا د حجرې بېلابېل ډولونه ولرو. په ۲۰۰۶ز کال کې، د جاپان په کیوتو کې د شینیا یامانکا ډلې فیبروبلستونه، د یوازې څلورو جېنونو د بیان د بدلون له‌لارې، غښتلو اصلي حجرو ته واړول. دغه بریا د القایي غښتلو اصلي حجرو (چې د iPS حجرو په توګه پېژندل کېږي) د ریښې ښودونکې ده.
په ۲۰۱۱ز کال کې یو ورږ لرونکی لېوه، چې د لارۍ لاندې شوی ؤ، د برازیلیا په په ژوبڼ کې د اصلي حجرې تر درملنې لاندې ونیول شو؛ دا د یوه ځناور ژوي د ټپونو په درملنه کې د اصلي حجرو د کارولو لومړۍ سابقه ده.
ځانګړنې
د اصلي حجرو د کلاسیک تعریف له‌مخې، دغه حجرې دوه ځانګړنې لري:
آجام
آجام
په خپلسر زرغونه شويو ونو څخه عبارت دی چې استفاده ترې د مباح حکم لري او د ټولو خلکو لپاره د حيازت او استفادې وړ وي، مشروط په دې چې د يو شخص په ملکيت کې نه وې راشنې شوې. مطلب دا چې دا ونې په داسې ځمکه په خپل سر راشنې شوې وي چې د چا ملکيت نه وي او نه د چا تر پالنې په پايله کې راشنې شوې، وي له دې ډول ونو څخه استفاده او ګټه اخيستل ټولو ته مباح دي او ټول ترې يو ډول استفادې حق لري.
سرچينې:
حقوقي اصطلاحاتو قاموس، کابل پوهنتون، حقوقو او سياسي علومو پوهنځی، ۱۳۸۷ لمريز
د انجې بوټی
انجه هنج ( فارسې: هنګ)  یا انغوزه د افغانستان د غوره طبعي او صادراتي بوټو په ډله کې ده، چې پخوا به د افغانستان په شمال او شمال ختیځو ولایتونو کې په قدرتي توګه زرغونه کېدل چې د نامسلکي ګټې اخستنې له سوبه ورک شول خو له ۱۳۹۳  کال څخه را په دېخوا یې په هېواد کې د کرکېلي او د شیرې د تولید کچه د پام وړ وده کړې ده.بلخ، بغلان، سمنګان او په شمال او شمال ختيځ کې پروت د ډېرو ولایتونو ډېری بزګران د انجو کرکېلي ته مخه کړې.
د انجه بوټی او شېره:
د انجې پاڼې په علفي ډول شنه رنګ لري، چې اوږدوالی یي ۵۰ تر ۶۰ سانتي مترو ته رسیږي. ددې بوټې ساقه پیاوړی، اوږد او فایبري ده، چې د وېښتانو په ډول شیانو باندې پوښل شوی دی او استوانه یي شکل لري، چې اوږدوالی یي تر ۲.۵ مترو رسیږي. رېښه یې تر ۱۲ سانتې مترو ښکته ده، چې په خاوره کې د ۴۰ سانتې په ژور والي سره نفوذ کوي. د خاوري له سطحې سره د رېښو موازې وده ددې بوټې دکرکېلي په سیمه کې د خاورې په ساتنه کې مرسته کوي. د انجې شیره ددې بوټې له رېښې یا ساقې څخه په پرې کولو سره په لاس راځي، چې ورته انجه ویل کیږي. انجه د افغانستان طبیعي بوټی ده، تر لاسه شوي شمېرې ښایي، چې د انجې طبي وحشي بوټې د سمنګان، هرات، بغلان، بدخشان، سرپل، تخار، کندز، بلخ، فاریاب، بادغیس، بامیانو جوزجان، فراه او غور کې دي.انجه یا هنګ غوښین او پلنې رېښې لري. انجه په وچو او د اسیا په ګرمو آحکي سیمو لکه د ایران وچې دښتې، د افغانستان غرونه او هند کې وده کوي او ژېړ ګلونه لري. ددې بوټې مېوه بیضي ډوله او قهوه یي رنګ لري.
په افغانستان کې شته طبي بوټي:
افغانستان یو غرنۍ هېواد دی، چې نږدې پنځه زره بېلابېل نباتات لري او ۲۵ تر ۳۰ سلنه یې د هېواد انحصاري نباتات دي. دغه راز په افغانستان کې، بېلابېل طبي بوټي په پراخه کچه وده کړې او په دودیزه توګه د خلکو له خوا د یوشمېر ناروغیو د درملنې په موخه کارول کیږي. ددې ترڅنګ یوه څېړنه ښودلې ده، چې په هېواد کې ۲۱۵ ډوله طبي نباتات په دودیز ډول کارول کیږي. تر ټولو مهم طبي نباتات، انجه «هنګ»، شیرین بویه، زېره، ایله رنګ، کاکوټي، سپېلنۍ، ریحان، کرابیه او لنګاش دي.
په افغانستان کې د انجو راتلونکی:
د کرنې، اوبو لګولو او مالدارۍ وزارت د احصایې ریاست پخوانۍ شمېرې ښایي، چې یوازې په ۱۳۹۸یم کال کې د هېواد په کچه د انجې یا هنګ دوه زره او ۵۰۰ او ۴۹ مټریک ټنه شیره تولید شوې ده. د افغانستان د طبي بوټو تر ټولو لوی بازار هند دی. انجه تر ډېره د بلخ، تخار، جوزجان، سمنګان او بدخشان په ولایتونو کې کرل کیږي. دغه راز ټاکل شوې، چې په ۱۴۰۰م کال کې د بلخ، سمنګان، کندز، تخار، بدخشان، جوزجان، فاریاب، سرپل، هرات، بادغیس، غور، پکتیا، غزني، فراه او لوګر په ولایتونو کې د طبي محصولاتو په ځانګړې توګه د انجې د رزښت لوړولو او تنظیم پروژه پلي شي
سمنګان
سمنګان هغه ولایت دی، چې د انجې ډېر للمي سیمې لري. ددې ولایت په ۱۹ زره او ۷۰۲ هکټاره ځمکه کې د للمي په ډول انجه کرل شوې ده. هغه وویل، چې په ۸۹ هکټاره اوبیزو ځمکو کې هم انجه کرل شوې ده. یوازې تېرکال په دې ولایت کې د انجي ۷۰۰ هکټاره للمي ځمکې احیا او پر ۸۰۰ کسانو چې په دې برخه کې فعالیت درلود کرنیزې کڅوړې، چې په کې ۱۵ توکي او د انجې تخم شامل و وېشل شوي دي. په همدې حال کې، ، چې د انجې کرکېلي او تولید ته د بزګرانو لېوالتیا ورځ تربلې ډېریږي. د افغانستان دولت ګاونډیو هېوادونو او هند ته د انجې صادرات او دغه راز ددې بوتې د کرکېلي او تولید د پراختیا په پار د دولت برنامې، د بزګرانو پام ځانته اړولی دی.
بلخ
د بلخ ولایت د کرنې، اوبولګولو او مالدارۍ ریاست په دې ولایت کې د انجې د حاصلاتو د زیاتوالي خبره کوي چې کال تر بلې په دې ولایت کې د انجې حاصلات زیاتیږي. د بلخ د کرنې رییس محمدسالم ساعي لیکي، چې د بلخ د کرنې ریاست وړاندوینې ښیي، چې ددې ولایت د انجې د کروندو سیمه نږدې څلور زره جریبه ده. د انجې تولید په هرجریب کې د انجې ځانګړتیا او اومه کیفیت ته په کتو توپیر کوي. هغه وویل، چې د انجې بوټې ته په کتو له هر جریبه ځمکه کې څخه ۲۰۰ تر ۳۰۰ کیلو هنګ لاسته راځي. دغه راز په دې ولایت کې هرکال د انجې د کرکېلي سیمې زیاتیږي، چې ورسره د تولید کچه هم لوړیږي.
د انجې بوټي کرکېلي او حاصل ټولولو موسم:
د انجې د بوټې حاصل ټولول معمولاً د مني په موسم کې پیلیږي. د سمنګان په ولایت کې د انجې کرکېله د لړم له ۱۵ وروسته پیلیږي. انجه هم د تخم شېندلو په ډول او هم د بزغلي په ډول کرل کیږي. د سمنګان د کرنې رییس په خبره، که له تخم څخه یې ګټه پورته شي یاد بوټی څلور تر پنځه کال وروسته ثمر ته رسیږي او که یې بزغلي وکرل شي له یوه کال وروسته په ثمر راځي، ددې بوټي بزغلي له قورویو څخه ترلاسه کږیږي. د انجې بوټي، د پسرلي په موسم کې خپلې پاڼې خوندي کوي، خو وروسته یې بیا پاڼې توییږي. د پاڼو په توییدو سره یې دحاصل ټولولو فصل رسیږي. د پاڼو په توییدو او پرې کولو او د ساقې په پرې کولو سره یې شیره راټولیږي. ددې بوټي ساقه پلن دی او شيره یې د ساقې له پرې کېدو وروسته کله چې وچ او سخت شي راټولیږي.
د انجو کیفیت او بیه:
د لومړی درجه انجه في کیلو په ۸۵ امریکايي ډالرو او دویم سورت یې په ۷۰ امریکایي ډالرو خرڅیږي. هغه وویل، چې د انجې کرکېلي ته د بزګرانو لېوالتیا زیاته شوې ده، بزګران په مستقیمه توګه خپل محصولات هند، پاکستان او متحده عربي اماراتو ته صادروي.
د انجو طبي کارونه:
د انجې شیره د انغوزې په نوم هم یادیږي، چې د بېلابېلو ناروغیو له ډلې د خېټې سرطان، د وینې فشار ټیټول او یوشمېر نورو ناروغیو د درملنې په موخه کارول کیږي. دغه راز د انجې له شېرې څخه د خوړو په خوند او ساتنه کې هم ګټه پورته کیږي.انغوزه د پوډر، غوړي او هم د درمل په ډول په بېلابېلو خوړو کې وکاروو. دغه راز کولای شو چې، ددې بوتي کنډ په اوبو کې محلول او یا له شاتو او د زیتونو له غوړو سره ګډ کړو او ترې ګټه پورته کړو له دې تر څنګ نورې طبي ګټې هم لري
سرچینې:
د انجو اړوند د بي بي سي راپور
پورنوګرافي
پورنوګرافي په انګرېزي: (Pornography) په پښتو بربنډښت يا بربنډتيا ته ويل کېږي، په ساده توګه؛ پورنوګرافي بربنډو يا لوڅو فلمونو او انځورونو ته ويل کېږي.
پورنوګرافي (ډېری وختونه په لنډه توګه پورونو هم ويل کېږي) د جنسي اړيکې ځانګړو موخو لپاره د جنسي موضوعاتو انځورونو ويډيوګانو ته ويل کېږي. په ساده توګه؛ بربنډ فلمونو او انځورونو ته هم پورنوګرافي ويل کېږي.
لغات پېژندنه
د پورنوګرافي کليمه د لرغوني یوناني کلمو څخه جوړه شوې وه πόρνη (pórnē "پورنو" او πορνεία porneía "
" پورنوګرافي " د ۱۸۰۰ زېږديز کال په بهير کې په فرانسوي ژبه کې کارول کېده. هغه مهال د پیژندل شوي کلمې په توګه انګرېزي ژبې ته نه وو ننوتلی، په 1842 کې کې د فرانسوي ژبې څخه دا لغات انګرېزي ژبې ته عام شو. پورنوګرافي فلمونه اکثرا په غیر رسمي ژبه کې پورونو یا پورن ته لنډ وي.
سرچينه
سره تړاو لشتون نلري.
ملا دوپيازه
ملا دو پیازه د جلال الدین اکبر له نهو ټوکيانو څخه یو و.
نوم
اصلي نوم یې ابوالحسن بن ابو المحسین بن ابو المکرم و. يو مورخ حافظ محمد شېراني وايي چې د ملادوپيازه اصلي نوم عبدالمومن و.
زېږون
ملا دوپیازه په ۱۵۴۰ کال کې مکې ته نږدې په طائف کې زیږیدلی و.
هندوستان ته رسېدل
پلار یې له ميرنۍ مور سره د اختلاف له امله کور پرېښود او د هغې په لټه کې په کاروانونو کې ایران ته ورسېد. له هغه ځايه د مغولو له پوځ سره د اړيکو له امله هند ته راغی او په يوه جومات کې پاتې شو، په ۱۵۸۲ کال کې له هند څخه ايران ته ولاړ او له ۳۶ کلونو وروسته بېرته راستون شو.
د ملا دوپيازه د نومونې لامل
کله چې له ډېرې خوش خلقۍ او ټوکمارۍ د ده شهرت زيات شو، نو بېلابېلو خلکو به ورته د مېلمستياوو دعوت ورکاوه، يوه ورځ يې په يوه مېلمستيا کې خواړه ډېر خوښ شول، نو له کوربه يې وپوښتل دا خواړه څه نوميږي، نو هغه ورته په ځواب کې وويل چې دوپيازه، نو ده وويل چې له دې وروسته ماته هرڅوک مېلمستا کوي، نو زما هيله دا ده چې دا خواړه دې پکې وي، له همدې کبله د ده نوم په ملا دوپيازه مشهور شو.
د بېربل په څېر ملا دوپيازه په اړه هم ډېری واقعات په تاريخونو کې راغلې دي چې دواړو د اکبر په دربار کې د خلکو د خندولو او ساتېرۍ کې پوره پوره ونډه اخيستې ده، ځينې تاريخ ليکونکي دده کردار افسانوي ګڼي(يانې په حقيقت کې دا شخص هيڅ نه دی تېر شوی يوازې خلکو پسې له ځانه کيسې او ټوکې جوړې کړې دي).
یو مورخ وايي چې ملا دوپیازه عرف ابوالحسن له همایون سره له ایران څخه هند ته راغلی و. او د اکبر ملګری شو. دوپیازه يې ډېره خوښه وه او هغه به دوپيازه ته سيدالطعام ویل. له همدې امله هغه د ملا دوپیازه په نوم مشهوره شو. هغه به یوازې هغه وخت میلمستیا منله کله چې به په ډوډۍ کې دوه پیازه وه.
مړينه
ابوالحسن عرف ملا دوپیازه ۶۰ کلن و، چې وفات شو. مغل اعظم د احمد نگر له محاصرې څخه د راستنېدو په حال کې و چې ملا دوپیازه په لاره کې ناروغه شو او له یوې میاشتې ناروغۍ وروسته په ۱۶۲۰ کال کې د هندیا په ښار کې وفات
سرچينې
وېشنيزه:مغولو پاچايي وېشنيزه:ملا دوپيازه وېشنيزه:مغولي ودانۍ وېشنيزه:مغولي واکمني وېشنيزه:مغولي واکمن وېشنيزه:مغولستان وېشنيزه:مغولي پاچاهان وېشنيزه:جلال الدين اکبر
کارولینجي سترواکي
کارولینجي سترواکۍ Carolingian Empire (۸۰۰-۸۸۸ز کلونه) د منځنۍ دورې په لومړیو کې په لویدیځې او مرکزي اروپا کې د فرانکیانو یوه لویه واکمني وه، دا د کارولینجي کورنۍ له خوا اداره کېده، چې له ۷۵۱ ز کال راهیسې یې د فرانکس پاچایانو او له ۷۷۴  ز کال راهیسې یې په ایټالیا کې د لومبارډ پاچایانو په توګه حکومت کاوه.
په ۸۰۰ ز کال کې، د فرانک پاچا شارلماني، په روم کې د درېیم پاپ لیو له خوا له ختیځ نه تر لویدیځه  پورې د روم سترواکۍ د غځولو د هڅې لپاره د سترواک تاج ترلاسه کړ. د کارولینجي سترواکۍ د سپېڅلي روم سترواکۍ په تاریخ کې لومړی پړاو ګڼل کېږي، چې تر ۱۸۰۶ ز کال پورې یې دوام وکړ.
د «کارولینجي سترواکۍ» اصطلاح، یو عصري تړون دی چې د معاصرانو له خوا یې نه دی کارول شوی. په سترواکۍ کې د رسمي کړنو ژبه لاتیني وه. دا سترواکۍ په بېلابېلو نومونو یاده شوې، لکه: universum regnum («ټوله پاچهي» د سیمه ييزو پاچاهیانو پر وړاندې)، Romanorum sive Francorum imperium («د روميانو او فرانیکانو سترواکۍ»)، Romanum imperium (« د روم سترواکۍ») او یا هم imperium christianum («عیسوي سترواکۍ»).
د کارولینجیانو ظهور (۷۳۲-۷۶۸ز کلونه)
که څه هم چارلس مارټیل (د خپل زوی درېیم پیپین)، یا د سترواک (د خپل لمسيشارلمانيپه توګه) د پاچا لقب غوره نه کړ، هغه د پیرنې په شمال کې یا د نن ورځې لویدېځه اروپا مطلق واکمن و. یوازې د ساکسون سیمې پاتې وې چې هغه یې هم تر یوې اندازې فتح کړې وې، لومبارډي او د پیرنې په سویل کې مارکا هسپانیکا سیمې، د هغه له مړینې وروسته د فرانکیانو په سترواکۍ کې ورزیاتې شوې دي.
مارټل په ۷۳۲ ز کال کې د سیاحت په جګړې کې د مسلمان لښکر پر واړندې د عیسوي اروپا په دفاع سره په تاریخ کې خپل ځان ثابت کړ. د ایبیریا مسلمانانو د بربر سپکو اسونو سپاره له  درنو عرب سپرو سره یوځای کړه، ترڅو یوه پیاوړې اردو رامنځته کړي چې تقریبا هیڅکله ماتهشوې نه وه.
د شارلماني واکمنۍ پر مهال (۷۶۸-۸۱۴ز کلونه)
کارولینجي سترواکۍ د شارلماني واکمنۍ پر مهال د لویدیځې اروپا ډېری برخې تر خپل پوښښ لاندې راوستلې وې، لکه څنګه چې یو وخت د روم سترواکۍ هم همداسې وه. د رومیانو پر خلاف، چې د راین او ایلب ترمنځ یې د سترواکۍ پانګونې له شلو کلونو څخه لږ دوام وکړ او په پای کې د ټیوټبورګ په ځنګل کې د ناورین له امله په (۹ وروسته له میلاد) له منځه لاړه، شارلماني الماني مقاومت ته ماتې ورکړه او خپل ساطنت یې په دوامداره توګه تر ایلبي پورې وغځاوه، چې د شارلماني واکمني په وخت کې یوه له ثابتو جګړو څخه وه. په کلنیو جګړو کې يې خپله برخه اخیسته او ډېری یې خپله رهبري کولې. هغه په ۷۷۴ کې د لومبارډ پاچهۍ ته ماتې ورکړه او ځان یې د « د لومبارډ پاچا» په توګه اعلان کړ او هغه یې د خپلې واکمنۍ تر نفوذ لاندې راوستله.
د پرهیزګاره لویس واکمني او کورنۍ جګړه ( ۸۱۴-۸۴۳ز کلونه)
د سترواک په توګه د لویس پیوس پاچهي ناڅاپه وه، هغه د شارلماني د درېیم زوی په توګه، په درې کلنۍ کې کله چې یې خپلې مشرانې خویندې او وروڼه یې له لاسه ورکړل، نو دی له «پاچهۍ څخه په یوه سترواک باندې» بدل شو او د اکویتین پاچا شو.
که څه هم د هغه پاچهۍ تر پایه پورې د کورنۍ جګړې تر اغېز لاندې وه، لکه څنګه چې د هغه له لقب څخه ښکاري، هغه له مذهبي مسایلو سره ډېره مینه درلوده. یو له لومړنیوکارونو څخه چې هغه یې ترسره کړ،«په قانون او د هغه د تقوی په شتمنۍ سره د خلکو حاکمیت»، یعنې د کلیساګانو بیارغونه یې پیل کړه.
په پای کې، چارلز او الماني لویس د جګړې لپاره لوتار ته ولاړل. په فونیتای جګړې کې له ماتې وروسته لوتار په اتن کې خپلې پلازمینې ته وتښتېد او یو نوی لښکر یې جوړ کړ چې د ځوانانو وروڼو تر لښکرو یې کمزوری و.
زوال (۸۷۷-۸۸۸ ز کال)
سترواکۍ د چارلس بالډ له مړینې وروسته، په شمال او لویدیځ کې د ویکینګز له خوا تر برید لاندې وه او له ایټالیا څخه تر بالتیک پورې، په ختیځ کې تر هنګري پورې په لویدیځ کې تر اکویتین پورې له کورنیو جګړو سره مخامخ وه. چارلس بالډ په ۸۷۷ ز کال کې د مونټ سینیس د پاسه په تېرېدو مړ شواو د هغه زوی، لوئس سټاممر د لویدیځ فرانکانو د پاچا په توګه وټاکل شو، خو د سترواک لقب یې له لاسه ورکړ. او کارلومن اکویتین او برګنډي یې لاسته راوړل. د ایټالیا سلطنت په پای کې د باویریا پاچا کارلومن ته ورکړل شو، خو مغزي سکتې هغه دې ته اړ کړ چې ایټالیا خپل ورور چارلس فاټ ته او باویریا هم ساکسوني لویس ته پرېږدي.
حکومت
د کارولینجي سترواکۍ حکومت، اداره او تنظیم د ۸۰۰ لسیزو په شاوخوا کې د شارلماني په محکمې کې جوړ شو. په دې کال کې، شارلماني د سترواک تاج ترلاسه کړ. په اچین کې رامنځته شویو سیاسي اصطلاحاتو د منځنۍ پیړۍ د پاتې نورو کلونو لپاره د لویدیځې اروپا په سیاسي تعریف باندې پراخه اغیزه درلوده. د حکومتولۍ په زړو میکانیزمونو کې کارولینجي پرمختګونه، د تاریخ پوهانو له خوا د مرکزي کنټرول د زیاتوالي، اغیزمنې بیوروکراسۍ، مسؤلیت درلودل او کلتوري بیا رغولو لپاره ستایل شوي دي.
پوځي
د چارلس مارټل د الحاق او د ساکسون فرانکي ځواکونو سره د جګړو د پای ته رسولو لپاره به تقریبا هر کال هلې ځلې روانې وې، ډیری وختونه به د دښمن سیمو ته تلل. شارلماني به د ډیرو کلونو لپاره د پاک اختر په شاوخوا کې یوه غونډه راغونډوله او یوه نظامي هڅه به یې پیلوله چې معمولا د اوړي په اوږدو کې به ترسره کېده، ځکه چې  په دې کار سره به یې ډاډ ترلاسه کاوه چې د جنګیالیو لپاره کافي اکمالات شتون لري.
شارلماني مقررات تصویب کړل چې ټول راټول شوي جنګیالي باید خپلې وسلې ولري او راوړي. شتمن سپاره عسکر باید خپلې زغرې، بې وزله سړي باید نېزې او ډالونه راوړي او هغه کسان چې ګاډۍ چلوي، باید کمان او غشی په خپل ملکیت کې ولري. د احکامو په اړه، نارینه وو ته لارښوونه شوې چې تر هغه وخته پورې خواړه ونه خوري، چې یوه ځانګړي ځای ته ورسیږي او ګاډۍ باید د درېیو میاشتو خوراکي توکي او د شپږو میاشتو په ارزښت وسلې او جامې د وسایلو سره یو ځای کړي.
کورنۍ
شاهي کورنۍ یوه سفر کوونکې اداره وه (تر ۸۰۲  ز کال پورې) چې د سلطنت شاوخوا ته ګرځیدل، ترڅو ډاډ ترلاسه کړي چې په سیمه کې ښه حکومت ساتل کیږي. ترټولو مهم منصبونه یې روحاني وو (چې په سلطنت کې د ټولو کلیسایزو چارو مسؤل و). احتمالا له روحاني او وړې کلیسا سره تړلی د صدراعظم دفتر و ، د صدارت مشر، د غیر دایمي لیکلو دفتر و. تولید شوي منشورونه لومړني وو او ډیری یې د ځمکې د کارونو اړوند وو. د چارلس د واکمنۍ څخه ۲۶۲ منشورونه پاتې شوي ديو چې پر وړاندې یې ۴۰ د پیپینز څخه او ۳۵۰ له لوئس پیوس څخه پاتې دي.
منځنۍ اپلاتوني فلسفه
منځنۍ اپلاتوني فلسفه يا منځنی اپلاتونيزم د اپلاتوني فلسفې هغه عصري نوم دی چې د اپلاتون د فلسفې د پرمختګ یوې مرحلې ته ورکړل شوی، چې د 90 مخزېږديز څخه چې اسکالون انټیوکس د اپلاتوني ښوونځي د شکيانو د ښوونځي شک رد کړ پيل- تر هغه وخته پورې چې په درېمه پېړۍ کې د پلوتين له خوا د  نوې اپلاتوني فلسفې بنسټ کېښودل شو، دوام لري. منځنی اپلاتونیزم د سیال پیریپاتیټیک او سټویک ښوونځیو څخه ډېری عقیدې جذب کړې. په دې دوره کې مخکښ فیلسوف، پلوتارک (مخزېږديز. 45-120) د ارادې د آزادۍ او د روح د تل پاتې کېدو دفاع وکړه. هغه د دې په لټه کې و چې وښیې چې خدای، د نړۍ په جوړولو کې، د بدۍ د منلو په توګه، د نړۍ الهي روح ته بدلون ورکړی، چېرته چې دا د ټولو بدیو سرچینې په توګه کار کوي. خدای یو ماوراء ذات دی، څوک چې د الهی منځګړیو له لارې کار کوي، کوم چې د مشهور مذهب خدایان او شیطانان دي. د اپامیا نومیوس (c. 160) د نیوپیتاګورینیزم او نورو ختیځو فلسفو سره افلاطونزم یوځای کړ، په داسې یو حرکت کې چې د نیوپلاتونیزم پراختیا ته لومړیتوب ورکوي.
تاریخ
د اسکالون انټیوکس (c. 125-68 BC)، د لاریسا د فیلو شاګرد او د سیسیرو ښوونکی و. د هغه د نفوذ له لارې، افلاطون د اکادمیک شک څخه Eclecticism ته بدلون ورکړ. [1] پداسې حال کې چې فیلو لا تر اوسه په دې نظریې باندې عمل کړی و چې هیڅ شی په بشپړ ډول ډاډمن نه دی، انټیوکس بیرته یو څرګند عقیده ته راستون شو. د اکاډمیک شک په اړه د نورو اعتراضونو په مینځ کې دا نظر و چې د قوي باور پرته د ژوند هیڅ منطقي مینځپانګه ممکنه نه ده. [1] هغه په ډاګه کړه چې دا یو تناقض دی چې د هیڅ شی ادعا نشي کولی یا ثابت کړي چې هیڅ شی نشي ثابت کیدی. دا چې موږ نشو کولی د غلطو نظریاتو خبرې وکړو او په ورته وخت کې د غلط او ریښتیني توپیر څخه انکار وکړو. [2] د اکاډمیک، پیریپیټیک او سټویک سیسټمونه په داسې ډول تشریح کړل چې دا وښيي چې دا درې ښوونځي یوازې په کوچنیو ټکو کې له یو بل څخه انحراف کوي. هغه پخپله د اخلاقو سره [2] علاقه درلوده، په کوم کې چې هغه هڅه کوله چې د زینو ، ارسطو او افلاطون تر منځ یوه منځنۍ لاره ومومي. د بېلګې په توګه، هغه وويل چې د خوشحالۍ لپاره فضيلت کافي دی، مګر د خوشحالۍ د لوړې درجې لپاره جسمي او خارجي سامانونه هم ضروري دي. [2]
د منځنیو اپلاتونپالو په منځ کې د سمیرنا تیون هم وو، چا چې د اپلاتون ریاضي پېژندنه لیکلې وه، او ګایوس (دوهمه پېړۍ) چې د اپلاتون د فلسفې ښوونکی و. د هغه شاګرد، البینس ، د هغه لیکچرونو حساب لیکلی، چې موږ یې پیژندنه لرو. په ورته وخت کې، الکینوس د افلاطون په اړه یوه اوږده مقاله لیکلې، په کوم کې چې هغه درې اصول وړاندې کړي: لومړی خدای، نظرونه ، چې د دې "لومړي خدای" فکرونه ګڼل کیږي، او مسله. اپولیوس (c. 125)، یو مشهور لیکوال، په خپلو کتابونو کې د سقراط په خدای او افلاطون او د هغه نظریه کې ، چې په لاتین کې لیکل شوي، د افلاطون افلاطون تشریح کړی. د ټایر میکسمس (c. 180)، د پلوتارک په څیر، هڅه وکړه چې د منځګړیتوب په توګه د ډیری ډیمونونو په انګیرنې سره د مایع خدای او مادې ترمنځ خلیج پل کړي. Atticus (c. 175) د هغه Eclecticism سره مخالفت وکړ چې په ښوونځي یې یرغل کړی و او د ارسطو د نظریاتو سره یې د افلاطون د تخریب په توګه مخالفت وکړ. هغه د افلاطون یو نه جوړونکی ملاتړی و او د خپل ټول نظام اساس یې د ابدیت نظریه ګڼله. سره له دې، په دې الهیات کې هغه د ثبات د سټویک مفکورې ته ډیر نږدې و.