cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اپولو ۱۷
عمله او د ماموريت د مديريت مهم اشخاص
د اپولو ۱۶ او ۱۷ لپاره چې وروستی اپولو سپوږميز ماموريت و، ناسا د ستورپېژندنکو (ستورمزلو) د تعقيبي عملې ټاکنه وکړه، چا چې له خپلو تجربو څخه د ګټه اخيستنې لپاره مخکې هم اپولو سپوږميز ماموريت الوزولی و او د دې لپاره چې نويو شاملو شويو کسانو د روزنې لپاره مصرفېدونکې پيسې او وخت سپماوکړي، د چا چې په اپولو ماموريت کې د الوتلو امکان نه و. د اپولو ۱۷ لپاره اصلي تعقیبي عمله، د کوم اعلان چې هغه مهال د ابتدايي عملې په توګه شوی و، د اپولو ۱۵ عمله وه، په دې کې ډيوډ سکاټ د قوماندان په توګه، الفريډ ورډن د CMP او جيمز ارون د LMP په توګه ټاکل شوي وو، دوی د ۱۹۷۲ز کال کې د اپولو ۱۵ پوسته خانې د پوښونو په پېښه کې د ونډې له امله ليرې کړای شوي وو. د دوی ځای د اپولو ۱۶ د ښکته کېدو عملې ونيو چې هغه «جان ډبليو. يانګ» د تعقيبي عملې د قوماندان او چارلس ډيوک د LMP په توګه وټاکل شول او د اپولو ۱۴ CMP، سټيورټ روزا يې بدل کړل. په اصل کې د اپولو ۱۶ CMP کين ميټنګلي هغه څوک و چې د هغه د عملې سره به يو ځای ټاکل کېدل، خو هغه دا خبره رد کړه، څو وکولای شي له خپلې کورنۍ سره زيات وخت تېر کړي، د هغه زوی تازه زېږېدلی و او د دې پر ځای يې د فضايي شټل پروګرام کې يوه دنده واخيسته. روزا هم د اپولو ۱۶ لپاره د تعقیبي عملې د CMP په توګه کار وکړ.
تلپاتې سېپټمبر
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" ابدي سپتمبر يا تلپاتې سېپټمبر انګليسي ژبه: Eternal September کې  یوه اصطلاح ده چې د انټرنیټ فورمونو ته د نوي کاروونکو بې توپیره راتګ پېښو ته اشاره کوي. دا بې توپیره نفوذ او غړیتوب داسې دی چې د دې نوي کاروونکو راجلبول او روزنه څومره چې اړینه وي ژر تر ژره ممکنه نه وي، او دا د تجربه لرونکو غړو د ستونزو او نا امیدۍ لامل کیږي، او بالاخره د انټرنېټ فورم کیفیت او کمښت سره مخ کیږي.
د انټرنېټ د لاسرسي له ناروغۍ مخکې، د انټرنېټ فورمونو کې غړیتوب او په بحثونو کې برخه اخیستل د زده کونکو لپاره لږ یا لږ ځانګړي وو چې د انټرنېټ لاسرسي سره د پوهنتونونو له لارې د انټرنیټ فورمونو سره یوځای شوي. هر کال د سپتمبر په میاشت کې، د پوهنتونونو د بیا پرانیستلو سره، د نویو محصلینو یو نوی سیلاب په دې اتحادیو کې راوتلی. د دې انجمنونو د کلتور او نورمونو سره د هغوی روزنه او آشنا کول د پخوانیو غړو دنده وه او طبیعي خبره ده چې د دې انجمنونو او دودونو سره د دې نوي راغلو خلکو آشنا کولو لپاره خورا ډیر وخت او انرژي واخیستله. او بیا د راتلونکي کال تر سپټمبر پورې، لږ یا لږ آرام او آرام و. نو په یو ډول د سپتمبر میاشت د مشرانو په وینا د مصیبت او تعلیم میاشت وه.
د ابدي سپتمبر پدیده په ټولو فورمونو کې لیدل کیدی شي چې ناڅاپه شهرت ترلاسه کوي او د نوي راغلو نوي سیلاب سره مخ کیږي.
د تاجيکستان د ښارونو نوملړ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" دا د تاجيکستان د ښارنو نوملړ (Tajikistan List of cities in ) دی.
د تاجيکستان مهم ښارونه
د تاجيکستان مهم او لوی ښارونه په لاندې ډول دي
تورن بل تورنوي
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" " هغه کڅوړه چې کیټل تور بولي " یو متل دی چې ممکن اسپانيايي اصل ولري. دا عينې داسې مانا لري لکه پښتو کې چې مونږ وايو "غل مه نيسه غل به تا ونيسي!" مانا دا يو شخص بل شخص په هغه څه تورونوي چې عامل او قصور وار يې همدی په خپله دی له همدې امله دا د فکري روانۍ یا منافقت مثال ګڼل کيږي.
ګوتلوب فريج
فردريک لډوېګ ګوتلوب فریج “Friedrich Ludwig Gottlob Frege” (/ˈfreɪɡə/؛ الماني: [ˈɡɔtloːp ˈfreːɡə]؛ زوکړه: ۱۸۴۸ د نومبر ۸؛ مړينه: ۱۹۲۵ د جولای ۲۶) يو الماني فيلسوف، منطق پوه او رياضيپوه و. نوموړي د جينا پوهنتون “University of Jena” کې د رياضياتو د پروفيسور په توګه کار وکړ او زيات خلک يې د تحليلي فلسفې د پلار په توګه پېژني، چې د ژبې پر فلسفه، منطق او رياضياتو باندې تمرکز کوي. که څه هم د ژوند پر مهال يې ورته پام نه و شوی، مګر بيا هم ګيوسيپي پينو “Giuseppe Peano” (۱۸۵۸ – ۱۹۳۲)، بيرترېنډ رسل “Bertrand Russel” (۱۸۷۲ – ۱۹۷۰) او يو څه لډوېګ وېټګېنسټين “Ludwig Wittgenstein” د فيلسوفانو وروستيو نسلونو ته د نوموړي کار ور وپېژنده. فريج له ارستو راهيسې تر ټولو ستر منطقپوه او د رياضياتو د تل پاتې ژور پوهانو له ډلې څخه ګڼل کېږي.
د نوموړې ونډې يا خدمتونه په “Begriffsschrift” کې د معاصر منطق پرمختګ او د رياضياتو په بنسټونو کې کار دي. د حساب بنسټونه “Foundation of Arithmetic” په نوم کتاب يې د منطق پلې پروژې اصلي متن دی او د مايلک ډممېټ “Michael Dummettt” له لورې د هغه ځای په توګه ياد شوی دی، چې د ژب پوهنې ګرځېدنه “Linguistic turn” په کې بيانېږي. د “On Sense and Reference” او “The Thought” په نومونو فلسفي مقالې يې هم په پراخه کچه ذکر شوي دي. مخکينۍ مقاله د معنا او تشرېحي اصالت دوه بېلابېلو ډولونو په اړه بحث کوي. په بنسټونو “Foundations” او “The Thought” کې نوموړی د روانپوهنيز اصالت يا اصول پالنې پر وړاندې د اپلاتون اصالت لپاره استدلال کوي، چې په ترتيب سره په عددونو او منطقي قياسونو پورې اړه لري. د رسل ‘Russel’ متناقضې وينا په بنسټونو کې د فريج پينځم بنسټيز قانون “Basic Law V” په ناسم ښودلو سره د منطق پلوۍ پروژه زيانمنه کړه.
کوچنيوالی (۱۸۴۸ – ۱۸۶۹ز)
فريج په ۱۸۴۸ ز کال د ميکلينبرګ - شويرين “Mecklenburg-Schwerin” په وېسمار “Wismar” (د نني ميکلينبرګ-اورپوميرن برخه) کې وزېږېد. پلار يې کارل الکساندر فريج (۱۸۰۹ – ۱۸۶۶) د نجونو د يو عالي ښوونځي ګډ بنسټګر او د خپلې مړينې تر وخته د ياد ښوونځي سرمعلم و. د کارل له مړينې څخه وروسته د ښوونځي مشري د فريج مور اګسټي ويلهيلماين صوفيا فريج “Auguste Wilhelmine Sophia Frege” (کورنی نوم: بېلابلوتزکي “Billablotzky”؛ زوکړه: ۱۸۱۵ د جنوري ۱۲؛ مړينه: ۱۸۹۸ د اکتوبر ۱۴) کوله، چې مور يې (د فريج نيا) اګسټي اماليا ماريا بالهورن “Auguste Amalia Maria ballhorn” د فليپ ميلانکتن “Philipp Melanchthon” له نسل څخه وه او پلار يې جان هينريک سيګبريد بيلوبلوتزکي “Johann Heinrich Siedfried Biallblotzky” د پولنډي اشرافي کورنۍ له نسب څخه و، چې په ۱۷ پېړۍ کې يې پولينډ پرېښود. فريج د مارتين لوتر له لورې د رامنځته شوي پروتستانت مذهب پلوی يا لوتران و.
فريج په کوچنيوالي کې د فلسفو مخالفت وکړ، چې ښايي د نوموړي راتلونکی پوهنيز مسلک تر نفوذ لاندې راوړي. د بېلګې په ډول: د هغه پلار له ۹ څخه تر ۱۳ کلنۍ کوچنيانو لپاره د الماني ژبې يو درسي کتاب وليکه، چې سرليک يې « Hülfsbuch zum Unterrichte in der deutschen Sprache für Kinder von 9 bis 13 Jahren» و (دويم ټوک: وېسمار ۱۸۵۰؛ درېيم ټوک: وېسمار او لډوېګسلسټ: هېسټورف ۱۸۶۲) او «له ۹ څخه تر ۱۳ کالونو کوچنيانو ته د الماني د تدريس مرستندويه کتاب» ژباړل کېږي. د کتاب لومړۍ برخه د ژبې پر جوړښت او منطق راڅرخېده.
فريج په Große Stadtschule Wismar [de] کې زده کړې وکړې او په ۱۸۶۹ ز کال کې فارغ شو. د نوموړي ښوونکي ګسټاف اډولف ليو ساچسي “Gustav Adolf Leo Sachse” (زوکړه: ۱۸۴۳ د نومبر ۵؛ مړينه: ۱۹۰۹ د سپټمبر ۱) چې يو شاعر و، د فريج د راتلونکي پوهنيز مسلک په مشخص کولو کې تر ټولو مهم ونډه ولوبوله او نوموړی يې وهڅوه، چې د جينا پوهنتون “University of Jena” کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړي.
بنګالي ګیدړ
بنګالي ګيدړ چې علمي نوم يې :Vulpes bengalensis دی د ګيدړانو د کورنۍ يو ډول دی.
ګوتلوب فريج
پوهنتون کې زده کړې (۱۸۶۹ – ۱۸۷۴ز)
د پوهنتون د يادونې وړ نور استادان په دې ډول وو: عيسوي فليپ کارل سنيل ‘Christian Philipp Karl Snell” (۱۸۰۶ - ۱۸۸۶ز)، چې هندسه کې د بې کچې کوچني تحليل کارونه، د هوارو سطحو تحليلي هندسه، تحليلي ميخانيک، ليد پوهنه او د ميخانيک فزيکي بنسټونه مضمونونه يې تدريسول؛ هيرمېن کارل جوليوس تراوګوت شايفر ‘Hermann Karl Julius Traugott Schaeffer’ (۱۸۲۴ – ۱۹۰۰ز) چې د تحليلي هندسې، تطبيقي فزيک، الجبري تحليل او د ټلګراف او نورو برېښنايي ماشينونو په اړه يې درس ورکاوه او فيلسوف کنو فيشر ‘Kuno Fischer” (۱۸۲۴ – ۱۹۰۷ز) چې د کانټ پلوې “Kantian” او انتقادي فلسفې ښوونکی و.
بنګالي ګیدړ
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:ګيدړ وېشنيزه:ځناور
ګوتلوب فريج
پوهنتون کې زده کړې (۱۸۶۹ – ۱۸۷۴ز)
فريج په ۱۸۷۱ ز کال “Gottingen” کې پيل کړيو زده کړو ته دوام ورکړ، چې الماني ويونکو سيمو کې د رياضياتو برخه کې مخکښ پوهنتون و او نوموړي په کې د رډولف فريدريک الفرد کليبسک “Rudolf Friedrich Alfred Clebsch” (۱۸۳۳ – ۱۸۷۲ز) د تحليلي هندسې، د “Ernst Christian Julius Schering” (۱۸۲۴ – ۱۸۹۷ز) د دندې نظريه، د ويلهيلم ايډوارد ويبر “Wilhelm Eduard Weber” (۱۸۰۴ – ۱۸۹۱ز) د فزيکې څېړنو او تطبيقي فزيک، د ايډوارد ريکي “Eduard Riecke” (۱۸۴۵ – ۱۹۱۵ز) د برېښنا تيوري او د هيرمان لوټزي ‘Hermann Lotze’ (۱۸۱۷ – ۱۸۸۱ز) د مذهب فلسفې درسونو کې ګډون وکړ. د رسېدلي يا بالغ فريج زيات فلسفي اصول د لوتزي له اصولو سره برابر دي؛ دا د زده کړييزې مناظرې موضوع ده، چې ايا د فريج پر نظرياتو باندې د لوتزي په بيانونو کې د نوموړي د ګډون مستقيم اغېز و او که نه.
فريج له مارګاريت کترينا صوفيا انا ليسيبيرګ “Margarete Katharina Sophia Anna Lieseberg” (زوکړه: ۱۸۵۶ د فبروري ۱۵، مړينه: ۱۹۰۴ د جون ۲۵) سره د ۱۸۸۷ ز کال د مارچ پر ۱۴ نېټه واده وکړ.
د منطقپوه په توګه کار
په پايله کې فريج رښتينی ثابتونکی منطق رامنځته کړ او په دې برخه کې د اندازه شويو بدلېدونکو “quantified variables” په نوم خپلې اختراع څخه منندوی و، چې په پای کې د رياضياتو او منطق په هره برخه کې موجود و او د ګڼ عموميت ستونزه يې حل کړه. پخوانی منطق پر منطقي ثابت يا نه بدلېدونکو باندې راڅرخېده او يا که چېرې ... نو ... کېږي، نه ځينې او ټول، مګر له يو ځای څخه بل ته د دې عمليو او په ځانګړي ډول د «هر هلک تر يوه بريده له نجلۍ سره مينه لري» او «نجلۍ تر يوه بريد د هر هلک خوښېږي» غوندې غونډله يوازې په خورا مصنوعي ډول وړاندې کېدلی شي، په داسې حال کې چې د فريج اصول پالنې د «هر هغه هلک چې تر يوه بريده له نجلۍ سره مينه لري، چې تر يوه بريده له هلک سره مينه لري، چې تر يوه بريده له نجلۍ سره مينه لري؟» او د نوموړي د «هر هلک کم عقل دی» وينا سره په بشپړ برابروالي کې د ورته غونډلو د بېلابېلو لوستنو په څرګندولو کې هيڅ ستونزه نه درلوده.
لید
لید د پنځو حواسو څخه یو حسي وسیله ده چې انسان ته د شیانو څخه منعکس شوې لیدل شوې رڼا په کارولو د شاوخوا چاپیریال د پوهېدو او تشریح کولو وړتیا وربښي. بېلابېلې فیزولوژیکي برخې چې په لید کې ښکېل دي په ټولیز ډول سترګې نوم پېژندل کیږي. لید یو له پنځو حواسو څخه دی.
د ليد میکانیزم
رڼا د قرنيه له لارې تېریږي او د زلاليه ، د سترګو لینز او ویټریوس څخه تیریږي او ریټینا ته رسیږي. کورنیا او لینز په ریټینا کې د شیانو عکس جوړوي. د شاګرد قطر په ایرس کې د ریډیل او سرکلر عضلاتو د انقباض او پراختیا له لارې بدلیږي او د رڼا اندازه چې سترګې ته ننوځي تنظیم کیږي. د خواخوږي اعصابو محرک د ریډیل عضلاتو انقباض او د شاګرد قطر کې زیاتوالی لامل کیږي. د پاراسیمپاتیک اعصابو محرک د دوراني عضلې تړون کوي او د شاګرد قطر کموي. هغه انځور چې د شیانو په ریټینا کې راوتلی وي، په عمق کې وي؛ مګر دماغ د زده کړې له لارې په طبیعي ډول انځور درک کوي. د سترګو لینز محدب (مقعد) او د محدب درجې دي او په پایله کې، د هغې د متقابل ځواک بدلیږي ترڅو عکس په ریټینا کې پاتې شي. دا میکانیزم چې د تطبیق په نوم یادیږي، د سلیري عضلاتو په مرسته ترسره کیږي.
د ویتنام سیاسي نظام
د ویتنام سیاسي نظام د یو ګوندي سیسټم په اډانه کې د ویتنام د کمونېست ګوند په ولکه کې دی. د ویتنام ولسمشر د دغه هېواد دولت مشر او د ویتنام لومړی وزیر بیا د حکومت مشري پر غاړه لري دوی دواړه د ویتنام د کمونیست ګوند د عمومي منشي څخه چې د ګوند مشري کوي او همدارنګه د ګوند د سیاسي کمېټې او مرکزي نظامي کمیسیون مسئولیت ور ترغاړه دی، جلا دي؛ له همدې امله د ګوند عمومي منشي په عملي توګه د ویتنام مخکښ رهبر دی. اجرایوي قوه د حکومت او د ویتنام د ولمسشر په لاس کې ده. مقننه قوه د ویتنام د ملي شورا (په ویتنامي: Quốc hội Việt Nam) په واک کې ده. قضایه قوه له اجرایوي قوې څخه خپلواکه ده. د دغه هېواد اوسنی اساسي قانون چې د ویتنام پنځم اساسي قانون دی د ۲۰۱۳ زکال د نومبر په ۲۸مه د پارلمان له خوا تصویب شوی.
د ویتنام سیاسي نظام استبدادي دی او په کې د ټولنو، شوراګانو، بیان، مطبوعاتو او مذهب آزادۍ د مدني ټولنې د فعالیتونو په خوا کې په شدیده توګه محدودې دي. هیڅ داسې ملي رهبر په دغه هېواد کې شتون نه لري چې په آزادانه توګه دې انتخاب شوی وي، سیاسي مخالفین ځپل کېږي او ټولې مذهبي چارې د کمونېست ګوند له خوا کنټرول کېږي، له ګوند سره مخالفت جواز نه لري او مدني حقونه هم محدود دي. په دغه هېواد کې ټاکنې د یو ګوندي استبدادي سیاسي نظام په اډانه کې ترسره کېږي. ویتنام د معاصرو ګوندونو تر رهبرۍ لاندې له هغو کم شمېر دیکتاتوري هېوادونو څخه دی چې په ملي کچه هېڅ مستقیمې ټاکنې په کې نه ترسره کېږي. له دې امله چې قدرت په انحصاري توګه د کمونېست ګوند په واک کې دی، د ټاکنو رقابتي ماهیت د بیان د آزادۍ د محدودیت او په ټاکنو کې د دولت د مداخلې له امله محدود دی.
د ویتنام ملي شورا یوه جرګه لرونکی قانون جوړونکی بنسټ دی. د دغه هېواد ملي شورا ۵۰۰ غړي لري چې د خلکو په رایه د څلور کلنې دورې لپاره ټاکل کېږي. د اساسي قانون له مخې مقننه قوه د دولت تر ټولو مخکښه برخه ده. په واکونو کې یې د اساسي قانون او نورو قوانینو تصویب؛ د دولتي بودیجې منظوري، د ویتنام له حکومتي چارو او د هغو بنسټونو د چارو څخه څارنه چې ملي شورا ته ځواب ویونکي دي او د قضائیه قوې د غړو ټاکل شاملېږي. د ویتنام اساسي قانون او نورو قوانینو د دغه هېواد د سوسیالیستي جمهوریت د مشرۍ، ملي شورا او وګړیزو شورا ګانو لپاره د منظمو ټاکنو وړاندوینه کړې.
ولسمشر (Chủ tịch nước) د ملي شورا له خوا د پنځه کلنې دورې لپاره ټاکل کېږي چې د ویتنام د خلکو د وسله والو ځواکونو د اعلی سرقوماندان او د امنیتي او دفاعي شورا د مشر په توګه دنده ترسره کوي. له دې سره ولسمشر حق لري د اجرایوي برخې اړوند پرېکړې وکړي. د حکومت (Chính phủ) یا د ویتنام د اجرایوي ځواک اصلي مسئولیت د لومړي وزیر پر غاړه دی چې د ګڼ شمېر مرستیالانو او ځانګړو چارو ته د اړوندو وزیرانو پر مټ چارې مخته وړي. اجرایوي قوه د سیاسي، اقتصادي، کلتوري، ټولنیزو، ملي دفاع، امنیت او بهرنیو چارو مسئولیت پر غاړه لري.
د ویتنام قضایه قوه د اساسي قانون او نورو هغو قوانینو له مخې چې ملي شورا تصویب کړي خپلې چارې مخته وړي. د خلکو ستره محکه (Tòa án Nhân dân Tối cao) په ویتنام کې د قضایاوو د بیاکتنې تر ټولو لوړه مرجع ده. همدارنګه ګڼ شمېر نورې ځانګړې محکمې شتون لري چې مرکزي پوځي محکمه، جنايي محکمه، مدني محکمه او ایستناف محکمه په کې شاملېږي. د خلکو لویه څارنوالي د دولتي بنسټونو پر چارو نظارت کوي او د ویتنامي وګړو له خوا له قانون پلي کولو ډاډ ترلاسه کوي.
حقوقي جوړښت
ویتنام یو ګوندي سوسیالیستي جمهوریت دی. د ویتنام د فعلي دولت ریښه د ویتنام دیموکراتیک جمهوریت (شمالي ویتنام) او د هو شي مین په مشرۍ د ۱۹۴۵ زکال د اګست میاشتې انقلاب ته اړوندېږي. اوسنی اساسي قانون یې د ۲۰۱۳ زکال د نومبر په ۲۸مه د ویتنام د ملي شورا له خوا په تصویب ورسېد. د ویتنام په تاریخ کې څلور نور اساسي قوانین هم شتون لري چې د ۱۹۴۶، ۱۹۵۹، ۱۹۸۰ او ۱۹۹۲ زکال اساسي قوانین دي. د ویتنام کمونیست ګوند مخکښ غیردولتي بنسټ دی چې د ویتنام د قوانینو سره مطابق عمل کوي. په ویتنام کې دولتي واکونه د مقننې، اجرایې او قضایې قوې ترمنځ ویشل شوي. د ویتنام حقوقي نظام د اساسي قانون د ۱۲مې مادې له مخې د سوسیالیستي اساساتو پر بنسټ دی.
راک ډاګ
راک ډاګ Rock Dog د ۲۰۱۶ کمپیوټر انیمیشن کامیډی فلم دی چې د منډو عکسونو او هویی برادران لخوا تولید شوی.
د ویتنام سیاسي نظام
دولتي ایډیالوژي
ویتنام د دغه هېواد د کمونېست ګوند په رهبرۍ د یو ګوندي سیستم له مخې سوسیالیستي جمهوریت دی. د ویتنام کمونیست ګوند د مارکسېزم – لینینېزم او همدارنګه د مرحوم هو شي مین له سیاسي فلسفې او ایډیالوژي څخه کار اخلي. دغه دوې ایډیالوژۍ د یوې پیاوړې ایډیالوژیکې پایې په توګه عمل کوي او په دغه هېواد کې ګوندي او دولتي چارې هدایت کوي. د اساسي قانون له مخې ویتنام «سوسیالېزم ته د لېږد» په دوره کې قرار لري. مارکسېزم – لینینېزم د ۱۹۲۰مې او ۱۹۳۰مې لسیزو پر مهال ویتنام ته لار ومونده او له مخې یې د دغه هېواد کلتور د وطن پالنې او مارکسېزم – لینینېزم تر بیرغ لاندې جوړ شو. د هو شي مین باورونه، نه د هغه په ژوند او نه یې هم له مړینې وروسته ژر سیستماتیک شول. د «واکمن هو» تر نامه لاندې بیوګرافي کې ترونګ شینه د هغه په انقلابي پالیسیو ټینګار وکړ. د هو شي مین لارښوونې په ۱۹۸۹ زکال کې د نګوین وان لین د واکمنۍ پر مهال سیستماتیکه بڼه ومونده. په ۱۹۹۱ زکال کې د هو شي مین افکار د مارکسېزم – لینینېزم په خوا کې د کمونېست ګوند او دولت په رسمي ایډیالوژي واوښتل. د سوفي کوئین – جاج (Sophie Quinn-Judge) په خبره د ویتنام د کمونیست ګوند د مشروعیت ادعا په ۱۹۸۹ زکال کې د کمونېزم د له منځه تلو او په ۱۹۹۱ زکال د شوروي اتحاد له پاشل کېدو وروسته د هو شي مین افکارو ته د ژمنتیا پر بنسټ خپل ځای وساته. د هو شي مین د بیوګرافي لیکونکي پیری بروشو (Pierre Brocheux) په خبره د دولت اوسنۍ ایډیالوژي د هو شي مین افکار دي چې مارکسېزم او لینینېزم په کې دویم رول لري. په داسې حال کې چې یو شمېر نور بیا ادعا کوي چې د هو شي مین له افکارو څخه د ګوند د رهبرۍ په موخه د حجاب په توګه ګټنه کېږي ځکه چې هغوی نور په کمونېزم باور نه لري. بله ډله کسان بیا څرګندوي چې دا سمه نه ده ځکه چې خپله هو شي مین د پرولتاریا د دیکتاتورۍ له پیاوړو ملاتړو څخه و. نور کسان بیا د هو شي مین افکار یوه داسې سیاسي اصطلاح بولي چې اصلي دنده یې په غیرسوسیالیستي سیاستونو کې په پټه سره د نظریاتو داسې ځای پر ځای کول دي چې د سوسیالېزم قانونمندي له ګواښ سره نه مخ کوي.
راک ډاګ
قیصه
په واوره غره کې ، پسونه په همغږۍ کې ژوند کوي ، مګر سپی بوډي ، څوک چې د دوی ساتنه کوي ، د راک او رول لوبولو ته ترجیح ورکوي. کله چې راډیو له اسمان څخه د دې تبتی مستعار په لاس کې راشي ، نو هغه د کور خوب پریږدي ترڅو خپل خوبونه ریښتیني کړي او یو سندرغاړی شي ، مګر په لاره کې به هغه ځان په بشپړ ډول غیر متوقع حالت کې ومومي.
د ویتنام سیاسي نظام
دولتي ایډیالوژي
د تاسیس له مهال څخه د دغه هېواد اصلي ایډیالوژي مارکسېزم – لینینېزم وه، خو د ۱۹۸۰مې لسیزې په وروستیو او همدارنګه د ۱۹۹۰مې لسیزې پر مهال د مختلط اقتصاد له معرفي کولو وروسته یې خپل انحصاري ایډیالوژیک او اخلاقي مشروعیت له لاسه ورکړ. هماغه ډول چې د ډوی موی په اصلاحاتو کې څرګنده شوه؛ ګوند نور نشو کولای خپل حکومت یوازې د کارګرانو او بزرګرانو څخه د دفاع پر بنسټ جوړ کړي په داسې حال کې چې هغه په رسمي توګه «د کارګرو او بزګرانو طبقې ته د اړوند اتحاد» په نوم یادېده. د ۱۹۹۲ زکال په اساسي قانون کې دولت د «کارګرانو، بزګرانو او روڼ آندو» د استازي په توګه یادېده. په وروستیو کلونو کې ګوند د یوې ځانګړې طبقې څخه استازیتوب کولو ته پای ټکی کېښود او پر ځای یې د «ټولو وګړو ګټو» ته پام وکړ چې کار برابرونکي هم په کې شاملېدل. وروستي طبقاتي محدودیتونه په ۲۰۰۲ زکال کې هغه مهال له منځه ولاړل چې د ګوند غړو اجازه ترلاسه کړه په خصوصي فعالیتونو کې ونډه واخلي.
د ښځو د سياسي او ټولنيزو حقونو د برابرۍ پلوی (فيمينيسټ) خوځښت
د ښځو د سياسي او ټولنيزو حقونو د برابرۍ پلوی (فيمينيسټ) خوځښت چې د ښځو خوځښت يا فيمينيزم په نامه هم يادېږي، د ښځو اړوند مسئلو د سمونونو لپاره د ټوليزو خوځښتونو او سياسي هلو ځلو يوې لړۍ ته ويل کېږي، چې د نارينه او ښځو تر منځ د نابرابرۍ له امله د رامنځته شوې ده. دا مسئلې د ښځو خپلواکي، د بيا زيږېدنې حقونه، کورنی تاوتريخوالی، د مورولۍ رخصت، برابره اداینه، د ښځو د رايې حق، جنسيتي ځورونه او جنسيتي تاوتريخوالی دي. د خوځښتونو لومړيتوبونه په ۱۸۰۰ پېړۍ کې د خپل پيل راهيسې پراختيا موندلې ده او د ملتونو او ټولنو تر منځ توپير لري. لومړيتوبونه په يو هېواد کې د ښځينه تناسلي الې د پرې کولو له مخالفت څخه په يو بل هېواد کې د ښيښه يي چت (glass ceiling) مخالفت پورې تنظيم يا لړۍ کېږي.
د لويديځې نړۍ په ځينو برخو کې فيمينيزم ان د پېړۍ له اوښتلو راهيسې هم يو دوام لرونکی خوځښت دی. فيمينيزم د خپل پيل پر مهال د څپو په نوم د څلورو سترو شېبو له يوې لړۍ څخه تېر شوی دی. لومړۍ څپه فيمينيزم د منځني يا پورته ټولګي سپين پوستو ښځو د تم ځای شاوخوا تر سره شوی و او د رايې حق او سياسي برابري، زده کړې، د شتمنۍ حق، سازماني مشري او مدني خپلواکۍ يې راونغاړلې. دويمه څپه فيمينيزم د ټولنيزو او کلتوري نابرابريو د يو څه زياتې مبارزې هڅه وکړه. که څه هم د فيمينيزم لومړۍ څپې زياتره د منځني ټولګي سپين پوستې ښځې راونغاړلې، مګر دويمې څپې فيمينيزم د بېلابېلو ټولنيزو ټولګيو ښځې، د رنګ ښځې او له نورو مخ پر وده ټولنو څخه ښځې راوړلې، چې د يووالي په لټه کې وې. درېيمه څپه فيمينيزم په سوداګرۍ او کورني ژوند کې د ښخو د مالي، ټولنيز او کلتوري نابرابريو په ګوته کولو ته ادامه ورکړه او په سياست او رسنيو کې يې د ښځو ستر اغېز لپاره نوې مبارزه په پام کې ونيوله. د فيمينيزم پلويانو د سياسي فعاليت په غبرګون کې د ښځو د بيا زيږېدنې حقونو لکه د جنين له منځه وړلو حق باندې تمرکز کړی دی. څلورمه څپه فيمينيزم د ځواک هغه يو ځای کېدونکي نظامونه پلټي، چې په دوديز ډول څنډې ته شويو ډلو ټولنيزې ډلبندۍ او د دوی شاوخوا نړۍ سره مرسته کوي.
تاريخچه
د ښځو د خوځښت بنسټ له خپل پيل راهيسې د نارينه او ښځو تر منځ د نابرابرۍ په ناکرارۍ کې کېښودل شوی دی. ښځو د سياسي او ټولنيزو ناندريو يا نښتو په واسطه د برابرۍ درز له منځه وړلو په موخه کار کړی دی. د تاريخ په موده کې د نارينه وو او ښځو تر منځ ونډه يو له پلارواکه ټولنې څخه ده، چې د پر حق ثابتونې په توګه د طبيعت قانون يادونه کوي چې ښځې د نارينه وو په پرتلنې د ټېټې رتبې په معنا ژباړل شوی و. Allan Johnson چې يو ټولنپوه دی او نارينتوب څېړي، د پلارواکۍ په اړه ليکي: «پلارواکي نارينه هڅوي چې د وارک له لارې د خونديتوب، مقام او نورو انعامونو غوښتنه وکړي، د نورو نارينه وو د اداره کولو او ورته د زيان رسولو په موخه يې وړتيا ډاروي او د له لاسه ورکوونې او ټيټوالي او هغه يقيني يونلور (هغه چې ورته اړتيا او هيله يې لري) پر وړاندې د خپل تر ټولو غوره دفاع په توګه په واک کې اوسېدل مشخص کوي». له فيمينيزم څخه د مخکې دورې پر مهال ښځې د کور مناسبې، حساسې او احساساتي پالونکې اوسېدلو په معنا وې. دوی په داسې يوه دود کې راپورته شوې وې، چې د مېړه غوره کول (چې دوی بايد پرې پام وکړي) او د کورنۍ پالل د دوی وروستی لومړيتوب و. ليکوالې Marry Wollstonecraft د خپل ۱۷۹۲ ز کال په ناولونو «د ښځو د حقونو يو سپيناوی يا ملاتړ او د نارينه وو د حقونو يو سپيناوی» کې د ټيټ جنسيت په اړه وليکل: «... لکه د ګلانو غوندې چې ډېر ژور کرل شوي دي، خاوره، پياوړتيا او ګټورتوب له ښکلا قرباني شوی دي او پورته کېدونکې پاڼې له شېبې خوښۍ وروسته مخکې له دې چې په خپل موسم کې ځوانۍ ته ورسېږي، مړاوې او پر ساقه باندې بې اهميته کېږي».
له فيمينيزم څخه وړاندې ټولنه
د فيمينيزم پلوی خوځښت، د تاريخ په اوږدو کې يو مداوم ځواک دی. د ښځو د سياسي او ټولنيزو حقونو د برابري پلوي خوځښت د لومړي فکر او پيل په اړه کره معلومات ځکه نه شته، چې نارينه او ښځې دواړه د زرګونو کلونو راهيسې په دې اړه ليکل کوي. د بېلګې په ډول: د لرغوني يونان ښځينه شاعرهSappho  چې له ميلاد څخه نږدې ۶۱۵ کلونه مخکې زېږېدلې ده، څپې د هغه وخت پر مهال د يوې خورا ستاينې شعر په توګه جوړې کړې، چې ليکنيز ويی په لومړۍ درجه کې د نارينه وو له لوري ښودل شوی و. نوموړې د نورو شيانو تر منځ د جنسيتي تمايل په اړه شعروليکه.
په لويديځه ټولنه کې د فيمينيزم پلوي خوځښت د پيل له راهيسې څلور اصلي څپې دي، چې هرې يوې يې د ښځو د حقونو لپاره خپله مبارزه کړېده. لومړۍ څپه په ۱۸۴۰ ز لسيزه کې وه، چې د زده کړو، شتمنې حق، سازماني مشرۍ، رايې کارولو حق او مدني خپلواکيو پر بنسټ وه. دويمه څپه په ۱۹۶۰ لسيزه کې وه، چې د جنسيتي مسئلو، د ښځو جنسيتي خپلواکۍ، د بيازېږولو حقونو، ښځو لپاره د دندو د موکو، د ښځو پر وړاندې د تاوتريخوالي او د خونديتوب او طلاق قوانينو کې د بدلونونو پر بنسټ وه. درېيمه څپه په ۱۹۹۰ ز لسيزه کې وه. دا څپه د انفراديت او توپير يا اختلاف پر بنسټ وه، چې يو فيمينيزم پلوی، جنسيتي اثبات، ترانس فيمينيزم او له معاصر وروسته فيمينيزم اوسېدلو مطلب يې بيا راوپېژنده. په پای کې څلورمه څپه په ۲۰۰۰ کال کې پيل شوه او لا تر اوسه ادامه لري. څلورمه څپه د ښځو په ځواکمنولو، بدني سپکونې، جنسي ځورونې، معنوي او ذهني اندېښنو، انساني حقونو او د سيارې [ځمکې] په اړه اندېښنو باندې راڅرخي. د فيمينيزم پلوي خوځښت د څپو تر منځ وختونو پرمهال د څلورو سترو حرکتونو سره په ناورته ډول ادامه وکړه.
د عامې موخې په لرلو سره د خوځښت جوړولو په موخه د ښځو لومړنۍ مستنده راغونډېدنه د فرانسې اوښتون پر مهال د ۱۷۸۹ زاکتوبر پر ۵ مه نېټه وه. ياده پېښه وروسته پر ورسای باندې د ښځو لاريون په توګه ياده شوه. ياده راغونډېدنه د خوړو کمښت، لوړو بیو او په فرانسه کې د يوې وچکالۍ پېښېدنې څخه د وېرې پر بنسټ وه. په همغه ورځ ښځو د انقلابيانو سره يو ځای په بازار کې د راغونډېدلو پلان جوړ کړی و. همدا چې سره يو ځای شول، پر Hotel de Ville (د پاريس ښار سالون) باندې يې بريد وکړ، چې ټوپکونه په کې زېرمه شوي وو. له دې څخه وروسته وسله واله ګڼه ګوڼه [لاريون کوونکي] لوړو بيو او د خوړ کمښت ته د پاچا Louis XVI د پام راګرځولو په موخه د وارسای ماڼۍ پر لور رهي شول. King Louis XVI د تسليمېدلو په اړه د پاتې وخت لپاره له اوښتون کوونکو سره جنګ بس کړ. لاريون په دې ښودلو سره د ځواک يو لړ بدلون ته اشاره وکړه، چې په خلکو کې ځواک شته او دا ادراک يې کمرنګه کړ، چې پاچا ماته نه خوړونکی دی.
د فرانسې اوښتون، د فرانسوي وګړو له لوري په حس شوې نابرابرۍ سره پيل شو او «د نارينه او اتباعو د حقونو اعلاميې» پر وړاندې د يوه غبرګون په توګه رامنځته شو، چې د ۱۷۸۹ ز اګسټ کې لاسليک شوې وه. اعلاميې هغو نارينه وو ته حقونه ورکړل، چې فعال اتباع نومول شوي وو. فعال تابعيت ۲۵ کلنو يا له دې څخه زيات عمر لرونکو نارينه فرانسویانو ته ورکول کېده، چې کار به يې کاوه او ماليه يې ورکوله او مزدور يا نوکر نه نومول کېدل. يادې اعلاميې د غير فعال اتباعو په توګه ښځې، بانديني وګړي، کوچنيان او مزدوران له پامه وغورځول. غير فعال اتباعو په ځانګړي ډول ښځو خپله مبارزه د تابعيت ترلاسه کولو او برابرو حقونو باندې متمرکز کړه.
د بیګ بنګ تئوري
د بیګ بنګ تئوري سریال چې یو امریکایي کمېډي سریال دی له ۲۰۰۷ تر ۲۰۱۹ م کال پورې په ۱۲ فسلونو کې د سی بی اس تلویزیون لخوا خطپور شو.
خلک له يو بل نه ځاريږي
ټیکسۍ چلونکي په وړه هنداره کې تر شا ناستو سپرلیو ته وکتل یوه ګړۍ غلی و، غوږونه یې څک وو.
سپرلۍ چې پر ټلیفون خبرې بشپړې کړې، موټروان لکه د تږي لاروي ور هۍ کړې.
ته د مالي یې؟
-هو زه د مالي یم.
اوووو، خو زه هم د مالي یم، طوارق یم، په قوم طوارق.
او سړي نورې لیونۍ لمانځنې پیل کړې، خندا او خوشالۍ..
ویل ډیر کلونه کېږي خپل هیواد ته نه یم تللی، بس دوی نور پخپلو کې پر کیسو لګیا شو.
زما دوست دیني عالم دی ورته مسک و، ما ویل حتمي به ورته اوس زموږ د دود له مخې وایي چې د قوم او ژبې سره مینه ناروا ده، ګنهګارېږې.
مولانا تر موټروان ډېر خوشاله برېښېده، ویل دا څومره بختور خلک دي چې یو له بل سره دومره په مینه لګیا وو.
ما ویل زه وډار شوم هسې نه د قوم پالنې او وطني مینې له امله یې ګنهګار ونه بولې.
استاد ویل، له خپلو خلکو او وطن سره مینه او خوږ چلند زموږ ټولنیز اخلاق دي،او د هر چا حق دی، ګناه هله ده چې یو څوک د بل ژبې او خېل ته په سپکه ګوري او خپل درون ګڼي، یا دا چې د قوم نوم د سیاسي سودا لپاره ناوړه ډول کاروي.
نو خلکو له یو بله ځارېږئ!
سرچينې== ====== عبدالله نظامي
د هانانيو پاڅون
د هانانيو پاڅون (د حلب پاڅون يا شمالي پاڅونونو په نوم هم پېژندل کېږي) په ۱۹۲۰ – ۱۹۲۱ ز کالونو کې شمالي سوريه کې د فرانسوي فوځي ځواکونو پر وړاندې پاڅون و، چې په عمومي ډول د حلب پر لويديځو سيمو باندې متمرکز و. د پاڅون ملاتړ د سوريې فرانسوي قيموميت “French Mandate of Syria” د رامنځته کېدنې سره د مخالفت له امله و. دا پاڅون چې په عمومي ډول د خپل مخکښ قوماندان ابراهيم هانانيو په نوم نومول شوی و، په اصل کې د جبل حريم، جبل قصير، جبل زاويه او جبل صيهون سيمو کې له څلور متحد پاڅونونو څخه جوړ شوی و. کليوالي مشرانو د پاڅون کونکو مشري کوله او زياتره يې د فرانسوي ځواکونو پر وړاندې چريکي بريدونو يا د کليدي زېربناوو ورانکارۍ کې بوخت وو.
د هنانيو پاڅون د سوريې په ساحلي غرونو کې د علوي پاڅون “Alawite Revolt” سره په يو وخت کې پېښ شو، چې مشري يې صالح العلي کوله او العلي او هنانيو دواړو په ګډه خپل پاڅونونه «د لويديځ حلب د عمومي ملي خوځښت» برخې ګڼلې. د پاڅون د لومړيو برياوو سره سره د ۱۹۲۰ ز کال په جولای کې د فرانسې له لورې د حلب له نيونې او دمشق کې د عرب حکومت له نسکودېدنې څخه وروسته چريکي عمليات ودرول شول، چې همدا د پاڅون کليدي ملاتړ و. د هنانيو ځواکونو د ۱۹۲۰ ز کال په نومبر کې وروسته له هغې پاڅون بيا پيل کړ، چې د مصطفی کمال له ترکي ځواکونو څخه يې پرېمانه فوځي مرستې تر لاسه کړې؛ يادو ترکي ځواکونو د سويلي اناتوليا د واک لپاره د فرانسې پر وړاندې جګړه کوله. ۱۹۲۰ زکال کې د پاڅون په لوړتيا کې هنانيو د حلب او مديترانې تر منځ سيمه کې يو نيمه دولت رامنځته کړ. پاڅون کونکو ته د ۱۹۲۰ ز کال په ډسمبر کې سترې ماتې ورکړل شوې او د فرانسې او ترکانو تر منځ له تړونونو څخه وروسته پاڅون کونکو لپاره ترکي فوځي ملاتړ د ۱۹۲۱ زکال پسرلي کې تر ډېره له منځه ولاړ. فرانسوي ځواکونو په جولای کې جبل زاويه سيمه کې د هنانيو وروستی لښکرکوټ لوټ کړ. هنانيو د فرانسوي قيموميت چارواکو له لورې محاکمه او په پای کې خوشې شو. د يوسف السعدون په مشرۍ په ټيټه کچه يو پاڅون دوام وکړ او له فرانسوي ځواکونو سره په ورستي ځل د ۱۹۲۶ زکال د اګسټ په ۸ نېټه جګړه کې ښکېل شول. وروستۍ جګړه د هېواد په کچه د ستر سوريايي پاڅون “Great Syrian Revolt” پر مهال پېښه شوه، چې د ۱۹۲۵ز کال اوړي کې پيل شو.
د هنانيو پاڅون نسکورېدنې د حلب په سياسي جوړښت کې د پام وړ بدلون ټکی په نښه کړ. په داسې حال کې چې له پاڅون څخه وړاندې د حلب سياسي ممتازه ډله کې زياتره يې د ترکيې له ملي سياست سره يو ځای شوي وو او دا په اصل کې هغه درغلي يا خيانت و، چې د حلب مشرانو د ترکي ملاتړ په شاتګ کې حس کړ، چې ډېری يې دې ته اړ کړل چې د سوريې له پاتې برخو سره ګډ برخليک ومني. ډېری سوريايي يووالي او له دمشق سره د پياوړې کېدونکو اړيکو لپاره د هنانيو له ملاتړ څخه هم اغېزمن شوي وو. د فرانسې او ترکيې تر منځ له تړونونو “Franco-Turkish accords” په پايله کې د حلب اناتوليايي غرنۍ سيمه چې د توکو لپاره يې ستر بازار او د خوراکي توکو او اومه موادو ستره بشپړونکې سيمه وه، ترکيې ته پرېښودل شوه. دې چارې د حلب او اناتوليا تر منځ په ګټور ډول د سوداګريزو اړيکو خدمت وکړ او پخوانيو اقتصاد يې زيانمن کړ.
شاليد
د ۱۹۱۸ ز کال په اکتوبر کې متحد ځواکونو او شريفي لښکر له عثماني سترواکۍ څخه د سوريې واک واخيست. د انګليستان پّ فوخي ملاتړ سره د شريفي لښکر هاشمي “Hashemite” مشر امير فيصل دمشق کې لومړنی حکومت جوړ کړ، چې د خپل کنترول يې د سوريې شمالي ښارونو حمص او حلب ته وغزاوه. په ورته وخت کې فرانسې له انګليستان ته د سيکيس پيکوټ په نوم د کړي تړون له مخې سوريه کې د ځانګړو ګټو ادعا وکړه او غوښتل يې پر سيمه باندې فرانسوي قيموميت رامنځته کړي. د سوريې اوسېدونکو د فرانسې د هيلې مخالفت وکړ. فرانسوي ځواکونه د ۱۹۱۸ ز کال په نومبر کې د لاتاکيا شمالي ساحلي ښار ته دننه شول او د ساحلي غرونو له لارې يې د خاورې دننه تګ پيل کړ، چې د الاوايټ “Alawite” فيوډالي شېخ صالح العلي په مشرۍ له پاڅون سره په کې مخامخ شول.
حلب کې سياسي او کلتوري احساسات
د عربو د پاڅون “Arab Revolt” او له هغې څخه وروسته د حلب سياسي ممتازه ډله د دوه ډلې خلکو تر منځ وېشل شوې وه؛ يوه ډله يې هغه خلک وو چې د فيصل په مشرۍ د عرب ملتپال خوځښت يې منلی و او بله ډله يې هغه خلک وو، چې د عثماني دولت دننه يې حلب او د هغې د ساحلي سيمو شاته دننيو برخو لپاره يې خپلواکي غوښتله. يو شمېر عواملو د دمشق له ممتازې پرګنې او عوامو له کړو وړو څخه د حلب د ممتازې پرګنې او عوامو کړه وړه بېل کړل. د يو لپاره د حلب د اوسېدونکو اقتصادي هوساينه د حلب د اناتوليا ساحل شاته دننيو برخو پر پرانېستي سوداګريز لاسرسي باندې تکيه کوله، چې د ترکانو له لويه کچه په کې ترکان استوګن وو؛ سويل لويديځه اناتوليا د حلب د توليدي توکو اصلي بازار او د خوراکي توکو او اومه موادو اصلي چمتو کونکی و.
برسېره پر دې د حلب سياسي ممتازه پرګنه چې توکميز او مذهبي ډول د نږدې ټول عرب مسلمان مېشت دمشق په پرتله د پام وړ زيات متنوع و، په کلتوري ډول د ترکيې عثماني ټولنې ته نږدې وه او د حلب د يادې پرګنې يو شمېر غړي له ترکي، کردي او سرکاسي “Cricasian” نسل څخه وو. د همدې عواملو له امله د حلب په سياسي ټولګي کې زياتره غړو د ۱۹۱۶ زکال د عربو د پاڅون ملاتړ ونه کړ او هغوی چې ورسره يو ځای شول، حس يې کړل چې پاڅون د دوی د تمو خلاف پر مخ تله، ځکه چې په پای کې يې عثماني واکمني پای ته ورسوله او په دې ډول يې د اسلامي يووالي پولې ماتې کړې او له اناتوليايي سيمو څخه د حلب بېلتون يې پيل کړ. حلب کې يوه بله خوابدي هم وه، چې تر عثماني واکمنۍ لاندې د حلب ولايت اداري مرکز و او په سياسي واک کې د فيصل تر مشرۍ لاندې د دمشق له سياسي دريځ سره برابر و. په داسې حال کې چې د حلب ډېری داسې اوسېدونکي وو، چې د فيصل د دمشق پر بنسټ حکومت کې يې نفوذ لرونکي دريځونه درلودل او حلب کې د فيصل سرلاري سياسي چارواکي له دمشق يا عراق څخه وو. که څه هم فرانسوي چارواکو په ناسم ډول باور درولد، چې د حلب او دمشق تر منځ سيالي يا مخالفت به ښايي د حلب ممتازه پرګنه د فرانسوي واکمنۍ منلو ته اړ کړي. پر ځای يې د تاريخپوه فيليپ اس خووري له نظره حلب په نوي سياسي اقليم کې د خپل غږ اورېدلو په موخه د فرانسوي نيونې (اشغال) پر وړاندې په کلکه مخالفت وکړ.
د حلب ګڼو مشرانو د امير فيصل ملاتړ وکړ او د ۱۹۱۸ ز کال د اکتوبر په وروستيو کې حلب ته د شريفي لښکر له ننوتلو څخه وروسته ښار کې د عرب کلب “Arab Club” يوه څانګه جوړه شوه. عرب کلب د عرب ملتپالنې او حلبي سيمه ييزپالنې ګډه مفکوره درلوده. دې د سوريې د ملي يووالي مفکورې ته وده ورکړه او امير فيصل لپاره يې د يو سياسي ملاتړي بنسټ په توګه کار وکړ. د حلب ولايت د ولسمشريزې شورا مشر ابراهيم هنانيو، د حلب ولايت والي رشيد التايي، د حلب يو شتمن سوداګر نجيب بن زادي، حلبي ډاکتر عبدالرحمن الکايالي او د ښار مخکښ مسلمان عالم شېخ مسعود الکواکبي د عرب کلب د بنسټګرانو له ډلې څخه وو.
د ۱۹۱۸ ز کال په نومبر کې
د ۱۹۱۸ ز کال په نومبر کې د امير فيصل د لښکر سرتيري انطاکيه ته ننوتل او د ښار د عرب اوسېدونکو له لورې يې هرکلی وشو. د نومبر په وروستیو کې فرانسوي سرتېري د الکساندريتا خليج ساحل باندې پلي شول او د الکساندريتا ښار ته ننوتل، چې انطاکيه، الحمات او قېرقخان او الاموق سيمو کې يې د فرانسې ضد پاڅونونه هڅول. فرانسوي ځواکونو په ډسمبر کې انطاکيه ونيوله او د خپلې سترې کوماندانۍ پر حکومتي مرکز باندې يې د عرب بېرغ پر ځای د فرانسې بېرغ پورته کړ. پاڅونونو له ښار څخه د باندې سيمو کې دوام وکړ، چې د حربيا او القصير ګاونډ سيمې يې د بېلګې په توګه يادولی شو.
رابرت ډيل اوين
اوين د خپل پلار «رابرټ اوين» د ټولنپالو اصولو يو ځيرک مدافع و او د «نیو هارموني» انډيانا د هرې ورځې د کارونو سمبالښت يې کاوه، کومه چې یوه ټولنپاله «يوټوپي» ټولنه وه چې له خپل پلار سره يې په ۱۸۲۵ز کال کې جوړه کړې وه. د بلوغ د ژوند پر مهال، رابرټ ډيل اوين ګڼې رسالې، ويناوې، کتابونه او ليکنې وکړې او خپرې کړې، کومو چې د روحانيت په اړوند د هغه د باور په ګډون د هغه د شخصي او سياسي اندونو ښودنه کوله. اوین په انډيانا کې د ۱۸۲۰ز لسيزې په وروستيو کې له «فرانسس رايټ» سره په شريکه د «نيو هارمني ګزټ» مديرت وکړ او د ۱۸۳۰ز لسيزې پر مهال په نيويارک ښار کې يې د «فري انکوايرر» مديرت پر غاړه و. اوين د واده شويو ښځو د شتمنۍ درلودلو او طلاق د حقوقو پلوی و او د ۱۸۵۱ز کال د انډيانا په اساسي قانون کې يې د يوې مادې ځايول خوندي کړل، د کومې په پايله کې چې د ويړيا عامه ښوونځيو لپاره د يو ډول نظام په موخه د مالياتو په مرسته مالي تمويل منځ ته راوړل شو او د انډيانا د عامو زده کړو د سرپرست څوکۍ يې جوړه کړه. اوين په ۱۸۶۲ز کال کې د هغو پرانيستو لیکونو له امله هم مشهور دی، په کومو کې چې د مريتوب د ختمولو  او عامې ازادۍ ملاتړ شوی دی. تر څنګ يې دا وړانديز شوی چې فدرالي حکومت بايد ازادو شويو خلکو ته مرستې وړاندې کړي.
د ژوند لومړي کلونه او زده کړه
رابرټ ډيل اوين د ۱۸۰۱ز کال د نومبر په اومه نېټه د سکاټلینډ په «ګلاسګو» کې زېږېدلی و، د مور نوم يې «ان (يا اني) کارولين ډيل» او د پلار نوم يې «رابرټ اوين» و. د هغه مور د «ډايويډ ډيل» لور وه، څوک چې يو سکاټلينډی د رخت جوړنکی و؛ د هغه پلار چې په ويلز کې زېږېدلی و، د «نيو لانارک ميل» نيمه څښتن او مدير شو، کومه چې د سکاټلينډ په «نيو لانارک» کې د هغه د خسر د رخت کارخانه وه. رابرټ ډيل د مور او پلار د اتو بچيانو له ډلې تر ټولو مشر ژوندی پاتې شوی زوی و؛ د هغه کشران خوېندې وروڼه (درې وروڼه درې خوېندې) وليام، ان (يا اني) کارولين، جين ډال، ډايويډ ډال، ريچارډ ډال او ميري وو.
اوين د سکاټلينډ په «بريکس فيلډ» کې ستر شوی و او په شپاړس کلنۍ کې د سويټزيرلينډ په «هوفويل» کې د «فليپ امانويل ون فيلنبرګ» ښووځي ته تر استول کېدو مخکې يې شخصي زده کړې کړې وې. د سويس ښوونځي «اوين» «جوهن هينرک پسټالوزي» د زده کړې له طريقې سره بلد کړ. د رسمي زده کړې له بشپړولو وروسته، اوين سکاټلينډ ته ستون شو، څو په «نيو لانمارک» کې د خپل پلار سره د رخت په سوداګرۍ کې ملګرتيا وکړي.
د اوين پلار چې يو بريالی رخت جوړونکی او بشرپال و، يو پېژندل شوی ټولنپال مصلح شو، د چا د ټولنيزې برابرۍ په ليد کې چې د نورو پروژو تر څنګ، په متحده ايالاتو او انګلستان کې د تجرباتي يوټوپي ټولنو منځ ته راوړل هم شامل و. رابرټ ډيل اوين، څوک چې په ۱۸۲۵ز کال کې متحده ايالاتو ته په کوچ کولو سره په ډېرو ټولنيزو مسائلو کې له پلار سره همنظری و، د متحده ايالاتو تبعه شو او د انډيانا په «نیو هارمني» کې يې له خپل پلار سره د ټولنپالو ټولنو په منظمولو کې مرسته وکړه. د «اوين» درې ژونديو پاتو وروڼو (وليام، ډايويډ او ريچارډ) او د هغه خور «جين» هم متحده ايالاتو ته کډوال شول او د «نیو هارمني» اوسېدونکي شول.
د مسلک لومړي کلونه
د ۱۸۲۵ او ۱۸۲۸ز کلونو تر منځ، «اوين» د انډيانا په «نیو هارمني» کې د ټولنپالو ټولنو ورځنۍ چارې سمبالولې، په داسې حال کې چې د هغه پلار په اروپا کې د خپلو ټولنيزو اصلاحاتو او بشرپالو کارونو د بيا پيل کولو لپاره بېرته «برتانيې» ته ستون شو. د هغه پر کارونو سربېره، «اوين» او د «فرانسس رايټ» په نوم يو بډای سکاټلينډی بشرپال او سخت دريځ سمونپال په «نيو هارمني ګزټ» کې ليکنې خپرې کړې، کومه چې د ښار اونيزه ورځپاڼه وه او د همدې ورځپاڼې د شريکو مديرانو په توګه يې کار وکړ. دا ورځپاڼه چې په ۱۸۲۵ز کال کې تاسيس شوې وه، د انډيانا تر ټولو لومړيو ورځپاڼو څخه يوه وه؛ خو د ۱۸۲۹ز کال د فبروۍ په مياشت کې يې خپرېدل بند شول.
په ۱۸۲۷ز کال کې د «نیو هارمني» يوټوپيايي ټولنې له منحل کېدو وروسته، «اوين» مخکې تر دې چې په ۱۸۲۹ز کال کې بېرته متحده ايالاتو ته ستون شي، په اروپا کې يې سفرونه وکړل. په دې پړاو کې اوين «اخلاقي فيزيولوژي» يا «د نفوس د پوښتنې په اړوند لنډه او ساده رساله (۱۸۳۰) وليکله، کومه چې د نفوس د مديريت په اړه یوه جنجالي رساله وه. دا په متحده يالاتو کې د «ډاکټر چارلس نولټن» د «د فلسفې ميوه Fruits of Philosophy» تر څنګ د نفوس د مديريت په ملاتړ کې يو له لومړيو کتابونو څخه و. نولټن او اوين همعصره وو او څرګنده ده چې يو بل يې پېژندل. د نولټن د کتاب منځپانګه د اوين په کتاب کې معلومېږي او د نولټن د کتاب دويم ځپل خپرېدو کې د اوين ځينې مواد شامل وو.
اوين د نیويارک ښار ته ولاړ، چېرته چې هغه او «رايټ» په شریکه سره تر ۱۸۳۱-۳۲ پورې د (فري انکوايرر) اونيزې په شريکه مسئوليت مديرت په غاړه درلود. څه ډول چې دوی په «نیو هارمني ګزټ» کې کړي وو، «فري انکوايرر» هم پر بېلا بېلو موضوعاتو د دوی سخت دريځو اندونو څرګندونو ته دوام ورکړ، د مريتوب ختمول، د ښځو حقوق، د رايې نړيوال حق، وړيا عامه زده کړه، د زيږون مديريت او مذهب په دې موضوعاتو کې شامل وو. وروسته له دې چې هغه او رايټ د نيويارک د ورځپاڼې مديريت بند کړ، په ۱۸۳۳ز کال کې، اوين د انډيانا نيو هارمني ته ستون شو.
واده او کورنۍ
د ۱۸۷۶ز کال د جون په درويشتمه نېټه د خپلې لومړۍ مېرمنې له مړينې پنځه کاله وروسته، اوين له «کالډويل لوټي والټن کيلوګ» سره د نيويارک په «کالډويل» کې واده وکړ او هغه بيا يو کال وروسته ومړ.
د کارګر سړي ګوند مشر
د ۱۸۲۹-۳۰ز کلونو په اوږدو کې، اوين د نيويارک د کارګر سړي ګوند فعال مشر شو. د هغه مهال د نورو ډيموکراتانو په پرتله، اوين له مريتوب سره مخالف و، په داسې حال کې چې د هغه سخت دريځ ګوندپالنې نوموړی د هغه مهال له مخکښو مريتوب مخالفينو څخه لرې کړ.
د انډيانا قانون جوړونکی
په ۱۸۳۳ز کال کې د انډيانا نيو هارمني ته له ستنېدو وروسته، هغه په ايالتي سياست کې فعال شو. اوين د انډيانا د استازو په مجلس کې خدمات وړاندې کړل (۱۸۳۵-۳۸ – ۱۸۵۱-۵۳). د خپلې لومړۍ دورې پر مهال، د ايالت د مالياتو په مټ مخ تلونکي عام ښوونځي نظام لباره د ځانګړي کړي مبلغ په خوندي کولو سره، هغه د انډيانا د عمومي اسامبلۍ د یو اغېزناک غړي په توګه ثابت کړ. سربېره پر دې، اوين د قوانينو په وړاندې کولو کې مهمه ونډه درلوده او د کونډو او واده شويو ښځو د شتمنۍ ساتلو حق په ملاتړ کې يې استدلال وکړ، خو دا قانون بيا هم له ماتې سره مخ شو. هغه همدا راز هغه قوانين وړاندې کړل چې ښځو ته د طلاق زیاته ازدي ورکوي.
بريلوي فکري مکتب
په سوېلي اسیا کې، په ځانګړې توګه د هند په نیمه وچه کې، د اهل سنت والجماعت یوه څانګه د امام احمد رضا خان څخه وروسته د سني بریلوي مکتب په نوم هم پېژندل کیږي. د نړۍ د مذهبونو د اکسفورډ قاموس (چې په 2000 مېلادي کال کې خپور شوی) له مخې، د هندي او پاکستاني مسلمانانو شمېر چې په دې فکر باور لري له 200 مېلیونو څخه ډېر دی. دارالعلوم جامعه رضویہ منظر اسلام بریلي په ۱۹۰۴ کال کې د صوفي بابا امام احمد رضا (وفات ۱۹۲۱ ) له خوا تاسیس شو. د اسلام د اکسفورډ قاموس (په 2003 کې خپور شوی) له مخې، "اهل السنة والجماعت" د اسلام د پیغمبر او اصحابو د پیروانو یوه ډله ده، چې د بریلويويانو په نوم هم پېژندل کیږي، په 1880 لسیزه کې په شمالي هند کې تاسیس شوه. او د مولانا احمد په مشرۍ د رضا خان بریلوي د لیکنو پر بنسټ. دوی ځانونه د سوېلي اسیا د پخوانیو مسلمانانو وارثان ګڼي. دوی (اهل السنة والجماعت) د ۱۸۵۷ کال د خپلواکۍ د جګړې له ناکامۍ، د مغولي امپراتورۍ د بشپړې ړنګېدو او په هند کې د برتانوي امپراتورۍ د استعمار په وړاندې له غبرګون څخه الهام اخیستی و. او دا موضوع د اسلامي حقوقي پوهانو (فقهاوو) تر منځ د دیني بحث د یوې برخې په توګه راڅرګنده شوه چې د هند د آزادولو لپاره باید له کوم مسلمان هویت څخه کار واخیستل شي؟ او کوم اقدام باید وشي؟ د فکر دغه مکتب محمد ته په شخصي عقیده، د صوفی عملونو په پیروی، او د اسلامی قانون په حاکمیت ټینګار کوي. دغه ګوند له ۱۹۴۷ کال راهیسې د هند او پاکستان له وېش وروسته د مسلمانانو په سیاست کې لوی رول لوبولی دی. کله چې دا حرکت پیل شو، د کلیوالي خلکو احساس یې درلود، مګر اوس دا د هند او پاکستان په ښاري لوستو طبقو کې مشهور دی.
تاریخ
د ۱۸۵۷ کال د خپلواکۍ په جګړه کې د انګرېزانو پر ضد د اهل سنت او جماعت اشرافو ډېر فعال رول ولوباوه. علامه فضل حق خیرآبادي او د هغه ملګرو مفتي صدرالدین خان ازرضه ، سید کفایت علي کیفي او یو شمیر نورو مسلمانو علماوو په یو وخت د ډهلي له جامع جومات څخه د انګرېزانو په خلاف د جهاد فتوا صادره کړه چې په نتیجه کې یې مسلمانانو دغه جنګ خپل کړ. د دیني وظیفې په توګه یې مبارزه کوله. لومړی آل انډیا سني کنفرانس د 1925 کال د مارچ په 17، 18 او 19 په مراد آباد کې جوړ شو. په 1945 - 1946 کې، سني علماو او مشائخ په بنارس کې تاریخي آل انډیا سني کنفرانس جوړ کړ او سني علماو د پاکستان د تحریک بشپړ ملاتړ کې برخه واخیسته. سید اشرف جیلانی د آل انډیا بنارس کانفرانس مشر محدث کشتهوی د اهل سنتو ستر لارښود وو. کریسټوف په خپل کتاب History of Pakistan and Its Origins کې لیکي چې بریلوي سني عالمان د پاکستان د تحریک روح وو. د پاکستان له جوړېدو وروسته یې په ۱۹۴۸ کې د جمعیت علمای پاکستان بنسټ کېښود.
د دې دين اصلي ځانګړنه درود او سلام او له رسول سره مينه ده، دغه راز له رسول الله (صلى الله عليه و اله و صحبه و سلم) سره ژوره مينه او درنښت د ايمان لازمي برخه ګڼل کېږي. پر دې سربېره د رسول الله صلی مسلک  علیه وسلم ثنا او ستاینه د خوشالۍ او برکت سرچینه ګڼل کېږي او د اهل سنتو په نزد یې تسلسل بلل کېږي.
د تاجيکستان ولايتونه
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" تاجيکستان د هېوادني وېش د قانون له مخې تاجکستان په لاندې واحدونو وېشل شوی دی:
بريلوي فکري مکتب
په رڼا او انسانیت باور
په بریلوي فرقه کې د رسول الله (ص) د غوره توب د اعلان ترڅنګ، د رسول الله (ص) په رڼا هم باور لري. د قرآن کریم زیاتره آیتونه او احادیث د رسول الله صلی الله علیه وسلم د رڼا په هکله استدلال کوي. لکه څنګه چې رسول الله صلی الله علیه وسلم د حضرت جابر رضي الله عنه د پوښتنې په ځواب کې وفرمایل: يَا جَابِرُ، اِنَّ اﷲَ تَعَالَي قَدْ خَلَقَ قَبْلَ الْاَشْيَاءِ نُوْرَ نَبِيِکَ مِنْ نُورِہِ۔ اے جابره اللہ تعالٰی تر هر تخليق(پيدايښت، پنځونه) دمخه د خپل نور له فيضه زما نور پيدا کړ.
د تاجيکستان ولايتونه
د جمهوریت واک لاندې ولسوالۍ چې یو اداري واحد تشکیلوي او هیڅ ولایت پورې تړلې نه وي او په مستقیم ډول د هېواد له پلازمېنې څخه اداره کیږي.
ګيدړ
عمومي ځانګړتیاوې
ګیدړ د نورو کنډوالو په پرتله کوچنی دی لکه د کبانو او لیوانو. په دوی کې ترټولو لوی سور فاکس دی، چې وزن یې له 4 څخه تر 8 کیلو ګرامه دی. تر ټولو کوچنی ګیدړ د صحرایی فاکس ډول دی، چې وزن یې تر 1.7 کیلوګرامه پورې رسیږي. ګیدړ په خپلو پنجو ګرځي او د نورو کنډکونو برعکس، دوی د بیرته راګرځیدو وړ پنجرې لري. د ګیدړ د حمل موده ۵۲ یا ۵۳ ورځې ده او ښځینه ګیدړې په اوسط ډول ۴ یا ۵ ماشومان زیږوي. د ماشومانو شمیر په مختلفو فاکس ډولونو کې توپیر لري او د وضعیت پورې اړه لري. د مثال په توګه، یو آرکټیک ګیدړ کولی شي په هر امیندوارۍ کې تر 11 پورې ماشومان وزېږوي.
د تاجيکستان ولايتونه
په تاجيکستان کې، هر ولایت (لکه د افغانستان د یوه ولایت سره مساوي) په څو ولسوالیو وېشل شوی او هره ولسوالۍ په څو کلیو وېشل شوې ده.
بريلوي فکري مکتب
عقیده حیات محمد صلی الله علیه وسلم
انبیاء علیهم السلام په خپلو قبرونو کې هماغسې ژوندي دي لکه څنګه چې په دنیا کې وو، خوراک او څښاک کوي (انا الله حرم علی الارض عن تکل اجساد الانبیاء صلی الله علیه وسلم) فنابي الله حي يرزاق.ابن ماجه )، دوی راځي او هر ځای ته چې زړه وغواړي ځي، تصدیق کوي، د الله تعالی د وعدې له مخې دوی یو څه موده مړه شول، بیا ژوندي شول، د دوی ژوند د شهیدانو له ژوند څخه ډېر لوړ دی. د انبیاؤ علیهم السلام مړینه یوازې د الهي وعدې تصدیق دی، بیا دوی د دنیا او جسمي ژوند څخه بیا راژوندي کیږي لکه څنګه چې مخکې وو، ایا د ژوندي کېدو بیا راګرځیدل ګران دي؟ ؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایي: : یوازې پیغمبران به په خپلو قبرونو کې راژوندي کیږي. : پیغمبران په خپلو قبرونو کې ژوندي دي، لمونځ کوي
د تاجيکستان ولايتونه
د 2008 کال په پسرلي کې د وروستیو ملي وېشونو له مخې، د تاجيکستان هېواد یو خپلواکه ولایت، دوه ولایتونه، 17 ښارونه، 58 ولسوالۍ (د پلازمینې لاندې د 13 ولسواليو په ګډون) او 54 ښارګي لري:
حوالې
وېشنيزه:تاجيکستان وېشنيزه:تاجکېستان وېشنيزه:تاجيک وېشنيزه:تاجيکي
بريلوي فکري مکتب
عقیده شاهد او څارونکی دی
په همدې ډول د بریلوي فرقې پیروان هم د رسول الله صلی الله علیه وسلم شتون په ټولو اړخونو کې شاهد ګڼي، چې رسول الله صلی الله علیه وسلم یې لیدلی دی. د غیب نړۍ او په دنیا کې یې خبر کړي او له وصال وروسته هم په ټولو حالاتو خبر دی. په دې اړه له مختلفو قرآني آيتونو او احاديثو څخه استدلال کېږي، لکه (( يَا أَيُّھَا النَّبِيُّ إِنَّا أَرْسَلْنَاكَ شَاھِدًا -ای نبي ( صلی الله عليه وسلم) مونږ ته د شاهد په توګه لېږلی يې ) . د رسول الله صلی الله علیه وسلم د حاضر او ناظر کېدو مانا دا ده چې هغه په خپل قبر انور کې له خپل بدن سره ژوندی وي او د الله تعالی په ورکړل شوي قدرت سره له نږدې او لرې غږونه اوري او د خپل امت د اعمالو او حالاتو د څارنې توان لري. په یوځل کې د سلګونو کیلومتره لرې څخه مرستې ته ورسیږئ ، په روحاني یا فزیکي توګه. خو هغه د الله جل جلاله په څېر حاضر او ناظر نه دی، الله تعالی د خپل ابدي علم او قدرت له مخې له ابد څخه حاضر او څارونکی دی او د رسول الله صلی الله علیه وسلم په علم او مشاهده سره حاضر او ناظر دی.
ګيدړ
د بدن پوښ
فاکس مختلف ډیزاینونه او رنګونه لري، په شمول سپین، سور، نسواري او تور، یا د دې ترکیب د نوعې، موسم، او د ژوند ساحې پر بنسټ. همدارنګه، د ویښتو او ویښتو د ودې کچه او د دوی ځینې فزیکي او جوړښتي ځانګړتیاوې د دوی د ژوند چاپیریال پورې اړه لري. هغه ګیدړان چې په دښتو او دښتو کې ژوند کوي معمولاً نسواري یا خاوري رنګ لري او دغه ګیدړان لوی غوږونه او لنډ ویښتان لري ترڅو د صحرا په ګرمۍ کې خپل بدن یخ وساتي. برعکس، هغه ګیدړان چې په قطبي سیمو کې ژوند کوي په عمومي توګه په دې چاپیریال کې د ښه کیموفلاج لپاره سپین دي. دا ګیدړې واړه غوږونه او غټې ویښتان لري چې په قطبي سیمو کې د خپل بدن تودوخه وساتي.
سور ګیدړان د خپلو لکو په پای کې سپین ویښتان لري. د دې ګیدړو کوټ په ګرمو موسمونو کې روښانه رنګ لري او په سړو موسمونو کې د دوی د ویښتو ضخامت ډیریږي. همدارنګه، ځینې ګیدړان په مختلفو عمرونو کې مختلف رنګونه لري.
بريلوي فکري مکتب
د توسل عقيده
بریلویان نه یوازې د رسول الله صلی الله علیه وسلم د توسل قائل دي، بلکې له هغه سره د تړلو شیانو لکه د هغه مبارک وېښتان او د هغه مبارک بوټان هم ورته د عین شریعت په نامه یادیږي. له دې پرته د اهل بیت اطهر او مشرانو په ګډون نور صحابه کرام هم له دین څخه توسل ته جواز ورکوي. د رسول الله صلی الله علیه وسلم په نزد د خدای په حضور کې دعا کول مستحب دي، د دې مقصد لپاره مختلف کلمات کارول کیږي لکه توسل، استغفار، تشفه، توجه او توسل بالنبی هم ورته ویل کیږي. دا ډول شفاعت او شفاعت د پیغمبرانو او رسولانو عمل او د صالحو سلفو عقیده ده.
ګيدړ
چلند
په ځنګل کې ګیدړې په اوسط ډول د 1 څخه تر 3 کلونو پورې ژوند کوي او په ځینو مواردو کې تر 10 کلونو پورې. د نورو کینیډونو په څیر، ګیدړونه تل په ډلو کې ژوند نه کوي. ډیری ډولونه معمولا په کوچنیو کورنیو ګروپونو کې ژوند کوي، او ځینې ډولونه، لکه د آرکټیک فاکس ، یوازیتوب ژوند کوي.
ګیدړ ټول څاروي ګڼل کیږي. دوی ډول ډول غیر فقاري او حشرات ، ریښی ، کوچني تی لرونکي او د نباتاتو بیلابیل برخې خوري. ډیری ګیدړونه د خوړو لوړ ډولونه لري، مګر ځینې ډولونه لکه د کیک خوړلو ګیدړ ، په ډیرو محدودو خوړو کې تغذیه کوي. ګیدړې په ورځ کې شاوخوا یو کیلو غوښه خوري او پاتې خواړه د ځمکې لاندې، تر واورو لاندې او د راتلونکو خوړو لپاره د پاڼو او بوټو لاندې پټوي.
بريلوي فکري مکتب
تصوف
د بریلوي مکتب له مخې د تصوف پیل په لومړي ځل پخپله رسول الله صلی الله علیه وسلم را څرګند شو. رسول الله صلی الله علیه وسلم به اکثره وخت له مکې مکرمې څخه بهر غار حرا ته تلل او هلته به یې د رب العزت په طبیعت کې فکر کاوه. رسول الله صلى الله عليه وسلم ډيرې ورځې په غار حرا كې تيرې كړې او په دې موده كې يې له دنياوي چارو او د ژوند له نورو كارونو څخه په بشپړه توګه بېزاره و. لومړی وحی هم په غار حرا کی پر رسول الله صلی الله علیه وسلم نازل شوی. په همدې ډول د صحابه کرامو په زیارت مبارکه کې هم د تصوف رنګ څرګند دی. د اکرام بې شمېره اصحاب کرام به هر وخت د صفا په نوم د مسجد نبوي سره تړلي پلرونه کې اوسېدل. د دغو صحابه کرامو شمېر شاوخوا اووه سوه (۷۰۰) بلل کېږي. د رسول الله صلی الله علیه وسلم دغو صحابه کرامو د هغه د صحبت څخه د ګټې اخیستنې او له هغه څخه د دیني علومو د زده کړې په خاطر خپل دنیاوي کارونه او کارونه پریښودل او حتی له واده کولو څخه به هم لرې پاتې شول. دغو صحابه کرامو ته د همدې پلیټ فارم " صفہ" له امله " اصحاب صفہ" صفه" ویل کېده او دا کلمه " تصوف" د تسمیہ لامل دی. په همدې ډول د تصوف عنصر له صحابه کرامو نه وروسته تابعينو او بيا تبع تابعينو کې مهم و. په دې لړ کې د حضرت اویس قرني او حضرت حسن بصري نومونه ډېر مشهور دي، چې مشهور تابعي علماء دي او د ډېرو صحابه کرامو له فضله یې برخمن وو. وروسته بیا د صوفیانو او د دین د پیروانو یوه اوږده لړۍ ده چې په ټوله عربي او غیر عجم او ټوله اسلامي نړۍ کې خپره شوه. بریلوي صاحبان له صوفیانو سره ډېره مینه لري.
ګيدړ
چلند
خړ ګیدړ یو له دوو پیژندل شویو ډولونو څخه دی چې کولی شي په ونو کې پورته شي. بل ډول یو حیوان دی چې د ریکون سپي په نوم یادیږي.
ډلبندي
ګيدړې لاندې ډولونه لري: بنګالي ګيدړان شاه رو ګيدړان دماغه ګيدړان کارسک ګيدړ تبتي ګيدړ قطبي ګيدړ توله ګيدړړ سره ګيدړه سارايي ګيدړه د جنوبي امريکا ګيدړان:او نور
بريلوي فکري مکتب
د نعتونو او درودونو مجلس
د نعت، درود او سلام مجلسونه د رسول الله صلی الله علیه وسلم سره د محبت او نژدیوالي وسیله ګڼل کیږي. که څه هم دا مېلې ټول کال دوام کوي، خو د ربیع الاول په میاشت کې دا مېلې ځانګړې کېږي. بېلابېل شاعران او قاریان د رسول الله صلی الله علیه وسلم په روضه کې عقیدتي سندرې وړاندې کوي. همدا ډول درود او سلام جماعتونه د جمعې په ورځ ترسره کیږي.
ګيدړ
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:ګيدړ وېشنيزه:ګيدړان وېشنيزه:سورلنډی