cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انټيبايوټيک
د تجویز طریقه
د انټي بیوټیکونو تجویز لپاره بېلابېلې لارې شتون لري. انټي بیوټیکونه په معمول ډول د خولې له لارې کارول کېږي. په شدیدو پېښو کې، په ځانګړې توګه ژورو سیسټمیکو انتاناتو کې، کولی شو انټی بیوټیکونه په رګونو کې یا په تزریقي ډول هم تجویز کړو. چېرته چې انتاني شوې سیمه په اسانۍ سره د لاسرسۍ وړ وي، کېدای شي انټي بیوټیک د سترګو څاڅکو په توګه د سترګو په تورو کې یا د سترګو په التهاب کې او یا هم د غوګونو التهاب لپاره او د لامبو وهونکو د غوږونو التهاب لپاره موضعي وکارول شي. موضعي کارونه هم د درملنې یوه بله ټاکنه ده چې د پوستکي ځینې ناروغیو لکه آکنه او سلولیټ لپاره کارول کېږي. د موضعي کارونې ګټو کې لوړ غلظت ته لاسرسی او د التهاب په سیمه کې د انټي بیوټیکو ثابت پاتې کېدل شامل دي؛ د سیسټمیک جذب کېدو او زهرجن کېدو کمېدل، او د اړتیا وړ انټي بیوټيک ټولیز حجم کمېدل، په پایله کې له انټي بیوټیک څخه د غلطې کارونې ګواښ هم راکموي. د هغو موضعي انټي بیوټيکونو په هکله چې د جراحي ځانګړو ټپونو په سر لګول کېږي، رپوټ شوی چې د جراحۍ ځای انتاني کېدو ګواښ راکموي. په هرحال، لا هم د موضعي انټي بیوټیکو کارونې په هکله د اندیښنو وړ ځینې ځانګړي لاملونه شتون لري. کېدای شي د انټي بیوټیکونو یوه برخه په سیسټمیک ډول جذب شي؛ د مصرفي انټي بیوټيک دقیق دوز اندازه کول ګران کار دی او همدارنګه د تماس په صورت کې د موضعي حساسیت یا ډرماټیټ د رامنځته کېدو امکان هم شتون لري. سپارښتنه کېږي هرڅومره ژر چې کېږي انټي بیوټیک باید تجویز شي په ځانګړې توګه هغو انتاناتو کې چې ژوند ته ګواښ جوړوي. ډېری عاجل ډیپارټمنټونه انټي بیوټيکونه د همدې موخې لپاره ځان سره ساتي.
صدیق الله رښتین
ښاغلىاستاذصديق الله (رښتين )خپلودندوته داسې اشاره کوي :
ښاغلىاستاذ په [١٣١٨هـ -ش] کال کې دادبي انجمن ابتدائي عضوه. په [١٣٢٠هـ ش]کال کې دپښتو ټولنې دقواعدو دڅانګې مدير. [١٣٢١هـ ] کې دپکتيادوړانګې دجريدې موسس اولومړى خپروونکى په [١٣٢٢هـ]کې دپښتو داېره المعارف دترجمو دڅانګې امر. [١٣٢٥هـ]کې دمطبوعاتو درياست دنشر ياتو داولې څانګې مدير. [١٣٢٦هـ]کې دفرا دسيستان دجريدې موسس اولومړى خپرونکى. [١٣٢٧هـ]کې دپښتوټولنې عمومي معاون اودپښتوداېره المعارف امر. [١٣٢٩هـ]کې سر بېره پردغو وظيفو دهيواد اخبار چلوونکى. په [١٣٣٠هـ-ش]کال کې دپښتو ټولنې لوى مدير. په [١٣٣١هـ-ش]کې دزېرې د دويمې دورې موسس. په[ ١٣٣٤هـ-ش]کال کې دپښتو ټولنې ريس. [١٣٣٥هـ ش ] کال کې دمعارف دوزارت پښتو مشاور اودادبياتودپوهنځي استاذ. [١٣٣٦هـ ]کې اولې رتبې ته ورسيدم اودماموريت کومه بله رتبه نه وه. ماد[١٣٢٥هـ ش ] کال نه را په دېخوا په مسلسل ډول دادبياتو په پوهنځي کې داستاذۍ وظيفهاجراکړې ده ، اود دغې سابقې په وجه داستاذانو په امتيازي درجو کې دپوهاند لقب را کړشوى دى  ،ماتر اوسه پورې دويمه او درېمه درجه تقديرنامې اخېستې دي او دپو هنې مډال هم راکړ شوى دى ،زه په څو هيئتونو کې خارج ته تللى يم او د هند ، ايران ،پېښور ،مصر او بمبي سفرونه مې کړي دي. په [ ١٩٥٧م ]کال د روسي دسو سيا لستي انقلاب په څلو ېښتم جشن کې مې دافغا ني ثقافتي هئيت په مشرۍ ګډون کړى و ،دمسکو ،مصر ، او پېښور په ؟؟؟ ټولنو کې مې دپښتو په باب کنفرانسونه هم ور کړي دي .(١)
انټيبايوټيک
نړیوال مصرف
د هېوادونو په منځ کې د انټي بیوټیکونو مصرف ډېر توپیر لري. د انټي بیوټیک مصرف باندې د نظارت په هکله د WHO رپوټ چې په ۲۰۱۸م کال کې خپور شو، په ۲۰۱۵م کال کې له ۶۵ هېوادونو څخه راټول شوي معلومات یې وارزول. دا اندازه په ورځنۍ توګه د هرو ۱۰۰۰ کسانو په سر د ورځني ډوز په توګه محاسبه شوې وه. مغلستان له ۶۴.۴ سلنې نرخ سره ترټولو ډېر مصرف درلود. بورونډي له ۴.۴ سلنه مصرف سره ترټولو ټیټ مصرف درلود. اموکسی سیلین او اموکسی سیلین/کلاوولانیک اسیډ درملو ترټولو ډېر مصرف درلود.
صدیق الله رښتین
دپوهاند زيورالدين ((زيور ))اثر دپښتو ادبياتو اوسۍ دوره د دريم او څلورم ټوګي درسي کتابو نوکې دپوهاند (( رښتين ))دندو ته داسې اشاره کوي :
استاذپوهاند (( رښتين )) دادبياتو په پوهنځي کې دپخوانۍ استاذۍ او زياتو اثارو له کبله اول پوهنوال او بيا په [١٣٤٠هـ ش ]کال دپوهاند لوړې او علمي درجې ته ورسېد. پوهاند (( رښتين )) په [ ١٣٤٢هـ ش] کال کې په دوهم ځل بيا دپښتو ټو لنې ريس وټا کل شو او لس (١٠) کاله سر بېر ه دپښتو ټو لنې په مشرۍ دادبياتو په پو هنځي کې ديو پوخ استاذ په توګه دګرامر ، اشتقاق ،ليکوالۍ ،متون او ادب تاريخ درسونه هم ورکړي او ډېر مسلکي شاګردان يې روزلي دي. پوهاندصديق الله (( رښتين )) ته په [ ١٣٥٢هـ ش ] کال کې د محمدداودله خوا جبراً تقاعد ورکړشوى دى. استاذ (( رښتين )) په عر بي ، اردو ،پاړسي ،ژبو ډېر ښه پوهېده اوپه دې ژبو کې دده مقالې هم خپرې شوي دي. پوهاند صديق الله (( رښتين )) په ابتدا کې شعرونه هم ويل خو وروسته يې دنثر خواته مخه کړې اود پښتو ژبې دعلمي کولو له پاره يې په دې ليار کې دځان ستړ يا غوره بللې ده. ده په سختو شرايطوکې په [ ١٣٢١هـ ش ]کال په ګردېزکې د( وړانګې ) اوپه [ ١٣٢٦هـ ش ] کال په فراه کې د( سيستان ) داخبارونو لومړنۍ ګڼې راوستلي او دغلته يې په ړومبي ځل چاپخانې په کار اچولي دي ،ده څه موده دهيواد اخبار او دکابل مجله هم چلولې ده. پوهاند صاحب (( رښتين )) سربېره په مطبوعاتي ،ادبي .ژبني اوګرامري ،تاريخي اونورعلمي ليکنو ډېرنوي ليکوالان او ځلميان له ليکوالۍ سره اشنا کړي دي. استاذ((رښتين )) يوازې تشه جذباتي او احساساتي ليکنه نه خوښوي ، بلکې هغه غواړي چې دعلم ، منطق ،تاريخ په رڼاکې پښتو ليکوالي پر مخ ولاړه شي اوژبه په علمي سودمنو اثرونوخوږه،خوندوره پښتو ښايسته اوبډايه شي. استاذ (( رښتين )) په نثري ليکنو کې اصلا حي ،فکر اوتنقيد صخنې هم شته خو دچړاوځوړوبي په شان شور اوزوږنه لري بلکې دسيند په شان په کلاره غلى روان وي ،اولوى لوى خټونه اوکمرونه رانړوي. (( رښتين )) صاحب دلکنو په برخه کې ډېر و داخلي اوخارجي پوهانو خپلې نظر يې څرګندې کړې دي ،چې دلته به د دوو تنو (کورنيو او بهرنيو )پوهانو نظر يې رانقل کړو : ((تږي )) صاحب په خپل يو مضمون ( معاصر افغاني ادب ) کې داسې يو نظر څرګند کړى دى : (( پو هاند صديق الله (( رښتين ))  د خپل وخت نو ميالى ليکوال او قوي نثر ليکوونکى دى چې اثار يې په متفرق او مستقل ډول سره د هيواد په مطبوعاتو کې خپاره شوي دي نظم او نثر دواړه لري مګر د نثر خوا يې له نظم څخه ډېره قوي او برجسته ده. حتى د خپلې دورې يوازينى ليکوال دى چې د نثر خوا يې څو څو ځله تر نظم قوي ښکاري ، د ده د نثر ډېره ستره مميزه دا ده چې د ده الفاظ تل قالبي  برېښي. د نظمونو مجموغه يې خپره شوې خو په نثر کې يې مستقل اثار زيات چاپ شوي دي. زما په عقيده ( د هند سفر ) د پوهاند صديق الله (( رښتين ) صاحب شهکاراو په خپله دوره کې د نثر له مخې د پښتو يو ډېر قيمتي اثر دى ،ځينې ترجمې هم لري چې په دې لړ کې يې ( د مينې هنداره ) ډېر ښه مستقل اثر دى . شوروي ختيځ پوه ګيرس هم د پوهاند صديق الله (( رښتين )) په باب خپل نظر داسې څرګند کړى دى : ( لوى استاد پوهاند صديق الله (( رښتين )) په پښتو نثر کې د بديع او هنري اثر څښتن دى ، مګر د ده ژبنۍ څېړنې ، تاريخ ليکل او شعر ويل د ده نثر نه  سبقت لري. د ده د هند سفر يو په زړه پورې اثر دى .).
انټيبايوټيک
جانبي عوارض
د کلینيکي کارونې تایید لپاره انټي بیوټیکونه لومړی د هرډول منفي اغیزو له اړخه کتل کېږي او په معمول ډول خوندي او د زغم وړ ګڼل کېږي. په هرحال، ځینې انټي بیوټیکونه په پراخه توګه نامطلوبه جانبي عوارضو درلودونکي دي چې له خفیفو نیولې تر ډېر شدیده پورې رسېږي او د کارول شوي انټي بیوټيک ډول، د موخې میکروبونو او ناروغ کس پورې تړاو لري. جانبي عوارض کېدای شي د انټي بیوټیک درملیزو یا زهري ځانګړنو منعکس کوونکي وي یا کېدای شي ډېر حساسیت یا الرژیک غبرګونونه په کې شامل وي. جانبي عوارضو کې له عادي تبې او کانګو نیولې تر عمده الرژیکي غبرګونونو لکه فوټوډرماتایټس او انافایلکسس پورې شامل وي.
صدیق الله رښتین
پوهاند صديق الله (( رښتين )) د پښتو فرهنګ په پرختيا کې ډېرې هلې ځلې کړي او ډېر کتابونه او مقالې يې ليکلي دي چې دلته به وښودل شي :
١- پښتانه شعرا دوهم ټوک. ٢- پښتو کلى شپږم ټوک. ٣- پښتو لومړى ليار ښوونکى. ٤- د پښتو ادب تاريخ. ٥- دپښتو اشتقاقونه او ترکيبونه. ٦- د پښتو لوى ګرامر ( په پاړسي ژبه ). ٧- نوى ژوند ( د پښتو نستان په باب ). ٨- د پښتنو مجاهدې ( تاريخي ) اثر دى. ٩- پښتو قصې. ١٠- دهند سفر. ١١- پښتو نيار. ١٢- دمعارف ددوهم ټولګي لوستنه. ١٣- د معارف د دريم ټولګي قرائت. ١٤- د مينې هنداره ( له عربي نه ) ترجمه ده. ١٥- د معارف د شپږم ټولګي دنيات. ١٦- پښتو ژبښودنه. ١٧- دژوند سندره. ١٨- دپښتو مصدرونو لارښود. ١٩- د مومند عبد الحميد د ديوان چاپونه سمونه. ٢٠- د خوشال د باز نامې چاپونه ، سمونه او سريزه. ٢١- د خوشال طب نامه : چاپونه ، سمونه او کتنه. ٢٢- د حميد نيرنګ عشق چاپونه ، سمونه او سريزه. ٢٣- د مياشرف عروض : چاپونه ، او سريزه. ٢٤- د دولسم ټولګي د پښتو قرائت. ٢٥-پښتو عروض. ٢٦- د پښتونستان پېښې. ٢٧- د پښتو ادبيات. ٢٨- پښتو نثر. ٢٩- د پښتو ادب درې کورنۍ. ٣٠- ګرامري اصطلاحات. ٣١- د پښتو او سانسګريت نزديوالى. ٣٢- د خوشال خټک دستار نامه ( ١٣٤٥ ). ٣٣- د پښتو او سانسګريت لغوي نزديوالى رساله. ٣٤- د ژوند وظيفې.
انټيبايوټيک
جانبي عوارض
د خولې له لارې خوړل کېدونکو انټي بیوټیکو جانبي عوارضو کې اسهال شامل دی چې د کولمو په فلورا کې ډولونو ترکیب د اختلال په پایله کې رامنځته کېږي چې د بېلګې په توګه د کلوسټریډیوم ډیفیسل په توګه ناروغي زېږوونکو باکټریاګانو د ډېرې ودې لامل کېږي. د انټي بیوټیک کارونې مودې په اوږدو کې د پروبیوټیک درملو کارول کولی شي انټي بیوټیک پورې اړوند اسهال څخه په مخنیوي کې مرسته وکړي. د باکټریا ضد مواد همدارنګه کولی شي د مهبل په فلورا هم اغیزه پرېږدي او کېدای شي د والوو-واجینا په ساحه کې د کاندیدا له نسل څخه د فنګسي انتاناتو له حد‌ څخه ډېرې ودې لامل شي. اضافي جانبي عوارض کېدای شي له نورو درملو سره د تعامل په صورت کې رامنځته شي، د بېلګې په توګه که د کوینولون کورنۍ انټي بیوټیک له سیسټمیک کورټیکوسټروییډ درملو سره یوځای تجویز شي ټنډون ته د زیان رسېدو ګومان ډېرېږي.
صدیق الله رښتین
دلوى استاد (( رښتين ) صاحب نوي چاپ شوي کتابونه :
١- نوميالي شاعران. ٢- د پښتو نثر هينداره. ٣- دپښتو شعرونو ډولونه. ٤- د قلمي نسخو د څيړنې لارښود. ٥- پښتو پيژندنه. ٦- روښان ستورى. ٧- سبک پيژندنه. ٨- دهيواد نندارې. ٩- ادبي اوتاريخي سمونې. ١٠- نوميالي پوهان اوغازيان. ١١- پښتنې لارښود. ١٢- دهند کتاب خانې. ١٣- دپښتو قلمي نسخې. ١٤- د مهتمم ژوند. ١٥- دخپلواکۍ هڅې. ١٦- دپښتوتاريخي څيړنه. ١٧- تاريخي ليکونه. ١٨- دفکر پلوشې. ١٩- داشعارومجموعه خوږې وږمې. ٢٠- پښتوګرامر ( دويم ټوک ) فغل ،قيود ،ادوات ،نحوه ،لويه نحوه. ٢١- نړۍ وال کنفرانسونه. ٢٢- رنګارنګشاعران. ٢٣- پښتې تورسرې. ٢٤- تاريخچه ادب پشتو. ٢٥- سوري شيرشاه. ٢٦- خپلواک ژوند. ٢٧- دپښتو تاريخي سيمنار. ٢٨- دارياناداېرة المعارف. ٢٩- دعلي خان پيژندنه. ٣٠- دننګرهار ننداره. ٣١- دقطغن سفر. ٣٢- دالماتا سفر. ٣٣- دشوروي سفر. ٣٤- دژوند پلوشې. ٣٥- د مصر سفر. ٣٦- د عشق اباد سفر. ٣٧- د بدخشان ننداره. ٣٨- د الينګار او اليشنګ ننداره. ٣٩- د خوست ليدنه. ٤٠- نوې څيړنه. ٤١- پښتو ادبي مکتبونه. ٤٢- ادبي ليکونه. ٤٣- دښکلا وږمه. ٤٤- په هند کې پښتو کتابونه. ٤٥- دپښتو ننى ليکوال. ٤٦- دجلا ل الدين (رومي )تذکره. ٤٧- افغانها و ازادي هند. ٤٨- دپښتو ادبيا تو تا ريخ. ٤٩- پياوړي شاعران. ٥٠- وزم پو هنه. ٥١- غوره کتنه. ٥٢- نوې کتنه. ٥٣- دجلا ل اباد تګ راتګ ( نا چاپ ). ٥٤- زما ژوند او هلې ځلې ( نا چاپ ). ٥٥- درښتين دژوند پېښې ( نا چا پ ) .(١)
ادبي ليکونه :
ادبي ليکونه هغه ليکونه دي چې په ځانګړي هنري اوادبي بڼه ليکل کيږي ،دغه ډول ليکونه اوس دهنري نثر دځانګړي فورم په توګه پيژندل شوي دي. په ادبي ليکونو کې يو لړ مهم انتقادي ، سياسي ، فلسفي او ادبي مسايل ليکل کيږي ، خو ژبه يې هنري او دتخيل رنګ پرې غالب وي ،له استغارو،کنا يو ،تشبهاتو اونوروادبي صنعتو نو څخه په کې کار اخيستل شوى وي ،ژبه يې خوږه او د ليکنې طرز يې دومره ښکلى وي چې لوستونکى يې پر لوستنه نه مړيږ ي. ادبي ليکونه ادبپوهانو په دوو کتګوريو وشلي دي. (١)- هغه ليکونه دي چې د فرضي مخاطب په نوم ليکل کيږي. (٢)- هغه ليکونه دي چې په عامه توګه د اديبانو (شاعرانو او ليکوالانو ) تر مينځ تبادله کيږي .(١) دا چې استاذ رښتين صاحب په پښتو ادب کې يو منل شوى شحصيت د دې ګلبڼ يو جراره طوطي او په خپلوهمزمانو کې د ښه قلم خاوند و.د وخت په تيريدو سره د نورو ملګرو لخوا رښتين صاحب ته ډير زيات ادبي ليکونه راستول شوي دي او د ده دژوند مهم اجتماعي ،سياسي ،تاريخي ،اخلاقي او ټولنيز مسايل يې په ادبي ژبه انځور کړي دي چې دلته ترې د بېلګې په توګه يو څو ادبي ليکونه را اخلو.
==پوهاند عبدالحى حبيبي صاحب لخوا راغلى ادبي ليک :== زما ګرانه وروره رښتينه ! نن په پوسته کې ستا کتاب د پښتو ادب تاريخ راورسيدئ سترګې مې روښانه شوې زه تا ته تبر يک وايم ،چې داسې يومفيداثردې ليکلىدى ،خداى (ج) زده چې ډېر خوښ شوم  ربدې عمر  اوږدکا ،چې پښتانه ستاله زخمته ګټه يو سي. وروره! له پښتو ټولنې څخه ستا په انفکا ک ډېر خپه سوم ،ته به وائې چې ته نو ولې لاړې ؟ وروره ! دا د پښتو ټولنې بدبختي ده ،چې ياران ټول سره متفرق شول. خير :             خداى (ج) به تللي ياران بيا سره راټول کا تورې  خاورې   به  په  سر  د  ر   نتبو ل کا. زما عزيزه ! هر چېرې چې، يې ، تمنا لرم چې ته به دپښتو خدمت وکړې ،پښتو غريبه څوک نه لري ،خداى (ج) دې تا غوندې ځلمي ژونديث لري ، نه پو هېږم چې اوس دې صحت څنګه دى ،زه له خداى(ج) څخه غواړم چې تا ته کا مل صحت عطاء کړي ، ځکه ته د پښتانه د کهو ل يو څراغ يې ! وروره دپښتو ټو لنې په تشتت غمجن شوم او بيا خو ښ شوم ، چې ته د مطبو عاتو په شوق کې پاتې شوې اود باندې ونه وتې ! ددنيا سير او تحولات کله په زړه پورې مينان هم بيلوي ،زه که څه هم له تاسې څخه ليرې يم ،خو زړه مې ستاسې سره دى ستا کتاب مې وکوت ډېر ښه دى د پائې فهرستونه يې ډېر غنيمت دي. زه خو اوس له مطالغې او کتابه لېرې يم ، اميد لرو چې ته به دغه لار نه پر ېږدې ، زه خو اوس لا ډو ( لا هو ) شوم. وروره ! دا څو کر ښې مې تا ته ددې د پا ره وکښلې ،چې دپښتو سترګورخلق ستا قدر کوي. مه مايوس کيږه. د دنيا ډګر د ونې پراخ دې ، چې هيڅ عمل بې نتيجې نه پاتي کيږي !ستا کار او زخمت ډير قدر لري. زما ته نه هيرېږې .دخداى (ج) هير مه شې.
انټيبايوټيک
سرچينې
وېشنيزه:انتي بيوتيکونه
صدیق الله رښتین
ادبي ليکونه :
ستاسې ورور عبدالحى ((حبيبي)) اول قوس١٣٢٥هـ.ش قندهار
دقيام الدين ((خادم )) صاحب لخوا راغلى ادبي ليک :
په مونږ ګرانه رښتينه روکيه ! خط دې په داسې حال کې چې زه د نا روغتيا په کټ پروت وم راورسيد ،ستا ليک د مشرقي د خلکو په شان لوڅ لغړ و ،په ما يې تاثير واچوو ليکلي دې وو (( دکابل مجله او د پښتو ټو لنه به نه هېروې – اوريدلي مو وو چې دغلته دکلوب سره کومه مجله هم ملګرې ده ،مګر په پته يې پوه نه شو. چې څو تاسو خوزېږ ئ نو په هرات کې خو ادبي پارسي مجله راووته او مزار کې به هم راووځي ،هغه بله ورځ خبر نه شوې چې تجارو غونډه وکړه او دمجلې دنشر دپاره يې يو لک افغانۍ غونډې کړې. په کابل کې لطيفې له مرستون څخه دبرګ سبز په نامه يوه پارسي مجله په ګستتز چاپ راوويسته. مونږ ويده يو چېغې وهو ، نور ويښ يو او په خپله حرکت هم نه کوو ، خداى (ج) دې زمونږ عاقبت ته خير پېښ کړي !)). روکيه ! دکابل مجله او پښتو ټولنه که څوک پو هيږي ،دګردو پښتنو او پښتونخوا مشترک دولت دى ، دې دولت ته ترقي ور کول يا ورسره کومک کول په کوم (( رښتين )) يا کوم (( بېنوا )) يا کوم يو بل باندې احسان بارول ،ددغه شخص په بې ذوقۍ او کوتا ه بينۍ محموليږي ! ددې ځاى دکلوب او مجلې په باب خو تر اوسه څه نه دي شوي ددې ځاى ژمى خو تېر شو ، په ثور کې ټول خلک تالا تر غۍ کيږي. نو که ژوندي وو .بيا بل ژمي کې د دغو شيونو پوښتنه کوه ،هيله ده چې دا خبره به په اسانۍ تر ستوني تيره کړي. ځکه چې ته پښتون يې او پښتنو ته نن د صبر او سکون تربينت اود سبا وعدى ورکولى شي. مقنغ ځواب دادى .چې ته خو ټينګ مسلمان يې نو چې مساجد شته نو کلوب ته څه حاجت دى ؟ د مجلى په باب خبره دا ده چې دغه موجوده اخبارونه او مجلې چا سم کړل ، چې لا نور هم غواړې!که ته وايې چې اتحاد مشرقي د کولب او مجلې په باب ليکلي وو ،نو خبر ه داده چې اتحاد مشرقي خو هم اخر اخبار دى او بيا د همدغو خلک چې ته ترې شاکې يې !د لطيفې په برګ سبز او د مزار او هرات په ادبي او مطبوعاتي پيشرفت مې شکر وويست. خداى دى توفيق ورکړي ،مګر د سيستان هديا او دميمنې تحفه چې اوله راوتلې ده او دويمه راوځې تاسو نه دى ياد کړى !او ريدلي مې دي چې په طلوع افغان او بيدار کې هم حرکت پيدا شوى دى .په هر صورت تا غوښتى دى ،چې مشرقي دهرات او مزار سره مقايسه کړي ،مګر ستا هير شوي دي ،چې هرات يو مدني مرکز لري ، چې په عصري اصولو توسعه او تعمير شو ، مګر جلال اباد په لوى لاس خلکو وران کړ ! په دې لس دولس کاله کې روسيا ،اروپا ،جاپان وران شوى وو، بيرته اباد شول ،ستاسو جلال اباد لا هما غسې کندوالې دى او دورانې ودانۍ نقشه يې لا هم نه ده معلومه اونه په کې څوک کناراب قدرې جوړولى شي. په هرات کې د اتفاق اسلام روزنامه او د بلديې مجله څومره پخوا په ښه درنه بوديجه منل شوى دى ،او دلته يو اتحاد مشرقي دى ، چې نه لويږي او نه ورکوټى کيږي ، هلته د معارف رياست او دلته يې مدريت دى ، مزار لا هم دغسې درواخله .! په غقرب کې ماسره چا تلفوني خبرې کولې ،ويل يې چې په مشرقي کې هر شې ډير وي راوېى ليږه .! ما ورته ويل دلته تبېډېرې دي ،ده پناه وغو ښته ،ويل يې دخداى (ج ) د پاره نه يې غواړم ، زما تو به شه .! دسرکاڼو کلى خو به تا ليدلى وي ، د درې سوو کورونو څخه به زيات نه وي لکه چې ما اوريدلي دي سږ کال منى په کې پنځه سوه مړي شوي دي ،داسې د مشرقي هر کلى درواخله ، که څوک زمونږ په چيغو وهلو او ژړلو هم قهريږي ،نو ښه ده چيغې به هم نه وهو١.
ستا سې ورور قيام الدين (( خادم )) جلا ل اباد ١٣٢٧هـ ش ٢٧ جدي.
د ګل پاچا ((الفت)) صاحب لخوا راعلى ادبي ليک :
ښاعلى فاضل رښتين صاحب خداى دى روغ جوړ لره ! مونږ له ډيروخت نه په دغاګانو اموخته شوي يو او په مکتبونوکې هم راته اول ځل دعا خولې ته راځي. دا ځمونږ زوړ عادت دى .مګردومره ښه ده چې زه دغه شان دعاګانې هغه چاته کوم ،چې د هغوى صحت او حيات .د پښتنو د پاره مفيد وي او يو کار پرې جوړ وي. له دې خوا خيريت دى او تر اوسه ژوندي پاتي يو ،مګر ډير غاښونه راته چيچل کيږي. کومه اجتماعي فايده چې ځمونږ په نظر کې ده ، هغه لاس ته نه راځي او خلق ويده دي ، مګر هغه کسان چې ځمونږ خبرې د ځان د پاره ښې نه ګڼي ، ويښ دي او په زړه کې يې راته اچوي. کاشکې د دغه نفرت او حسادت په عوض کې د څه اجتماعي مفاد اميد هم واى. په هر صورت مونږ اوس خپلې مليخوليا مجبور کړي يو ، چې څه په زړه کې لرو ، هغه ښکاره کړو او خپل هغه مسوليت چې د نن ورځې تفتيشونه يې پوښتنه نه کوي او ځمونږ په ژوند يې څوک پاڼه نه اړوي تر يوه حده رفع کړو ، مګر ګورو چې دا کار تر کله کولاى شو. هغه څه چې يو رياست يې مقابله نه شي کولى ، يو مديريت به يې څنګه وکړي. زه اوس له ډيرو مشکلاتو سره مواجه يم او که رشتيا ووايم نو د نورو مطبوعاتو په تناسب لږ غوندې افراطي شوي يو. خير دا قصه به پريږدو او تا ته به عرض وکړو ، چې اتحاد مشرقي خو ستاسې ملګرو په قلمي مرسته يو څه قدر ژوندى شوى و. يو زه خو هيڅ نه شم کولى او نه زما له لاسه څه کېږي. په دې وختو کې که د ښا غلي خادم صاحب مرسته له مونږ سره نه واى ، نو اخبار خو به دپخو او مهمو ليکوا لو له اثا رو بيخي محروم شوى و ځکه چې ستا له خوا هيڅ رانغله ،دتيرو ورځو دپاره خو ته قو ي ځواب لرې ، چې يو ډېر مهم کار درپه غاړه و ، اوس چې په خير کابل ته راعلې ، ولې دې اتحاد مشر قي هير کړ ى دى ؟ رښتين صاحب ! په مشر قي کې د ډ يرو خلقو (خلکو ) مينه او محبت ستاسې په نسبت وينم او ستا غوره مضامينو او اثارو ته دلته تلوسه او تنده مو جوده ده. اتحاد مشرقي ستا له قلمي ملګرتيا ډېر ه استفا ده کړې ده او همېشه مو ستا سې لور ته انتظار او ستر ګې وې ، نو مونږ مه هېروه او ددې ځاى علاقه مندان خو شحا له سا ته ! په احترام.
ګل پاد شاه (( الفت )) –جلا ل اباد [١٣٢٦ هـ ش]
استاذ عبدالروف (( بېنوا ))لخوا راغلى ادبي ليک :
زما ګرانه او مخترم وروره رښتين صاحبه ! زما يو ګران پښتون ملګرى چې تخلص يې هم (( ګران )) دى راته ناست ستا او د جرار شعرونه چې په ادبي جرګه کې چاپ شوي لولي او ډېر يې خوښوي. وروره !وا هغه ((ګران )) دى چې دده شعرونه صافي دخپل ليک سره راليږلي او تاسې په مجله کې واخيستل ، که يې ووينې فوراً به پرې مين شې ، ځکه چې دى پر پښتو ن مين دى. دده دا مينه ددې وړده ، چې په ټولو پښتنو ګران وي ، دى دباچا خان په لاس لوى شوى دى ، دډيلي درا ډيو پښتو پروګرام هم دى جو ړوي ،ده خپله معرفي زما په خوا هيش په خپله ليکلې ده. خو ښه به دې شي، عيناً يې نشر کړه دده عکس مې هم دروليږ ه.
ستاسې ورور عبدالروف((بېنوا)) نوى ډيلى ١٣٢٧هـ ش
دموسى! (( شفيق )) لخوا راعلى ادبي ليک :
زما مشر او مهربان ورور رښتين صاحبه ! ستا سې ښکلى او رنګين ليک دوخته رارسيدلى و ، ستاسې دخواږه ليک دخوږو جملو موسيقي مې هم په غوږوکې ده ، ستاسې دفکر مارغه چې دلته راعى ، ماپه ډېر و ښکلو اوښايسته ځايونووګرځاوه ،هلتهدصحراپه لمن کې دڅه کم څلور زره کالوزوړ اهرام مې ورته وښود. دا اهرام لکه دکابل دښار د غرونو دديواله غوندې دانسان په زرګونو سرونو اباد شوى دى ،ددې ابدۍ قبر شاته دانسانيت يوه دردناکه کيسه پرته ده. داد خرافاتو څلىچې دفراغنه و او کا هنا نو دخرافې ذوق دمړولودپاره د خوارانو او غريبانو په غو ښو وينو پورته شوى دى ،دبنيادم په تاريخ کې دغلا مۍ او ظلم مناره ده. په هرحال که سړى لږڅه خپل حساسيت سوړ کړي ، دعقل ځاى عاطفې ته پرېږدي اود تا ريخ په فلسفې پسې ونه ګرځي نو د سپوږمۍ په شپو کې داهرام دسطحې نه د قاهرې ننداره بالکل دخيال او خوبونو په درياب سړى لاهو کوي. تېره ورځ دپسرليااختر و، دنيل دغاړې په باغونو او چمنونو کې رنګا رنګ ګلونو چپې وهلې ، دطبعت ددې ښايسته او پيمخومنظروليدل د فوټواخيستوشوق پيداکوي ، دلته ستا دا لنډۍ را په ياد شوه ؛ حاجت دبلې کمرې نشته ؛سترګې کمره کړه پکې واخله تصويرونه رښتياده چې دې وطن له الله(ج)پاک ډېر طبعي ښايست او ډېره ښکلې مځکه ورکړې ده ،ليکن څومره چې د دوى خاوره پسته ده ، هماغومره په دوى اود دوى په طبيعت کې نر مې اښکلې ده ،چيرته دى هغه دپښتونخوا غرونه او د پښتنو زيږ طبيعت ؟! داچې تاسې زما په کاميا بۍ دومره خو ښېږئ ،زا ته نور هم د خوارۍ او هڅې قوت رابښئ ! ستاسې مهرباني هميشه ډېرى وي او رښتيا داده چې زما دا لږ وډير فکري تطور چې زه يې پخپله احساس کوم ،په دې کې رښتين صاحب ديو خوا خو ږي ورور په حيث پوره برخه اخيستې ده ، دکابل مجله رارسيږي او پوره بدلون او ښه والى يې مو ندلى دى.
ملګرو ته هم ډير ډير سلام. محمد مو سى!(( شفيق )) قاهره مصر [ ١٣٣١هـ ش ]
دامير حمزه شينواري لخوا راغلى ادبي ليک :
خوږه وروره رښتينه قلم دې نور هم تېز شه ! ستا ليک راورسيد ،ديو سنجيده او په کار ستړ ى اديب خيالات په کې ځليدونکي ښکارېدل. وروره! مونږ بې لا سه بې پښو يو ؛ ستاسو دترقۍاوکاميابۍ دعا کو و، زمونږ په ځلمو کې هم ستاسو له برکته دژوند اثارښکاره شوي دي. اوس په خوبولو څيرو کې دنوې غزونې اثار ښکاري دمحکومو پښتنو ځلمى ستاسو سره همدردي لري. دپښتون په وحدت او مر کزيت کې در سره ملګرىدى ،کاروان تګ تيار دى ،خو مشر غواړي ،زما اشعار به څه وي چې ته يې داورېدوخوا هيش کوې ،زما يوه د کابل سفر نامه وه ، هغه هم ( سي،ائې ،ډي ) چاپ کيدلو ته پرې نه ښوده. زما په منظومه سفر نامه کې ستا په حقله هم څه شته عرض کوم :
بحث چې په (ى) و،لراو بر ته يې ما خيال وکړ يومحمدنور او بل رښتين په کې کمال   و کړ کله به  خادم  په  دعوه  خپله  ا ستدلا ل  و کړ کله پکتياني به په بل ا ړخ  کې جنجال  و کړ کله به الفت په اختلا ف کې منځګړ ى شـــــو ولونه به يې دواړه سره يو کړه جوړ به پړى شو. هسې خو نږ دې دهرې ورځې په رويداد کې ستا ذکر دى ، خو يو شعر په کې دادى : ما چـې دخــادم او درښتين علم تــه پــام وکړ زړه کې دپښتون وپاکې خاورې ته سلام وکړ کوم وخت چې مونږ دکابل نه راوتو : مــونــږ ســره تــردې لـکه دســوري لـګــيــدلــى و کوزشو بګرامۍکې چې رښتين زمونږملګرى و خــدايــږوپــه پــالـنــه کــې زمــونــږه ستړى شوى و دى پــه حـوصـلــه کـې د فــو لاـ د و لــکه  پــړ ى  و ده پـــه ډېــر اخــلاص د رخــصتــۍ معا نــقه وکړه مــونــږ يــې دکــړاو او پــالــنــې شــکــر يــه وکــړه. په اخر کې به دا وايم چې زه ستاسې دکاميابۍ دپاره دعا کوم.
امير حمزه شينوارى  ١٣٢٧هــ  ش
دميراجان (( سيال )) لخوا راغلى ادبي ليک :
==ميراجان (( سيال )) کوډاخيل مو مند ١٣٣٠هـ ش دجارج مار ګنستر ن لخوا راغلى ادبي ليک :== ښاغلى د پښتو ټولنې لوى مدير صديق الله ((رښتين ))! ګرانه پښتونه وروره ! هر وخت چې دپښتو ټو لنې له خوا نه يا کتابونه يا دکابل مجلې ګڼې رارسيږي ، زما دعيد ورځ وي او زړه مې خو شحاليږ ي ، هر کتا ب يو مز بو ته رسۍ ده چې ماله پخوا نه هم زيات ټينګ له پښتنو ورونو سره په دوستۍ او مينه وتړي. زه تل ستا سو په سخاوت با ندې شکر ګذاريم ،دکابل دمجلې په هغو ګڼو کې چې بل پرون رسېدلې وې ،ما وليدل چې دپښتو قاموس دوهم جلد اوس چاپ شوى دى ، دادپښتو ژبې اود پښتو ادبياتو دمينو دپاره يوه مهمه واقعه ده او زه تاسوته ډېر تبريک وايم. مادلومړي جلدپه باب دمستشرقانو پهيوې مجلې کې يو څو دتمجيد خبرې ليکلي دي ،که تاسو مهرباني کوئ او ماته د دوهم جلد انعام کوئ ،نوزه به ډېر حوښ او ممنون شم ،اميد کوم چې تاسو زما په کچه او نادرستې پښتو وپوهيږئ او ما وبښئ ! افسوس چې دلته دپښتو داو رېدلو او ويلو هيڅ فرصت نشته. سلام عليکم.
جارج مارګنسترنه اوسلو ناروى  [ ١٣٣١هـ ش ]
دبېټنۍ خور سنترې لخوا راغلى ادبي ليک :
(( سنترې )) پاسه قلم ته په لاس کې واخله څو دې ځانته يو دفتر جوړ کړى نه دى.
ستاسې بېټنۍ خور سنتره له وزير ستان څخه [١٣٣٣هـ ش]
دپوهاند (( رښتين ))دخاطروپه هکله يو څو خبرې :
وختونه تيرېږي خو يادونه پاتې کيږي. د دوستانو ترمنځ هروخت په ژوندانه کې او له ژوندانه وروسته بيلتانه کې يو څه پاتې کيږي ، يا به ژوند ښه والى اويا به دژوند خراب والى وي ، چې دغه ژوند ته د ژوند ښه ياخرابه خا طره هم ويلى شو. نو ښاغلى (( رښتين )) صاحب دخپل ژوند په ډګر کې هر راز مسائيلو ته لکه سياسي ، اجتماعي ، فرهنګي او ټولنيزو ته لبيک ويلى و ،او دوستانو ، ملګرو ته يې دژوند ښې کارنا مې او ښې خا طرې پر ېښې دي. چې زه دلته دده د ژوند انه په اړه د دوستانو يو څو خا طرې راخلم ،او دمونو ګراف په شکل يې تاسې ته وړاندې کو وم ، چې ما دخپلو درنو استاذانو له خولې راخېستي او بيا مې په ليکنيزه بڼه ستاسې مخې ته اېښي دي.
داستاذ فضل ولي (( نا ګار )) خاطره :
١٣٥٦ هـ ش کال و په غالب ګو مان سره چې د سپر لي مو سم وو ، په همدغه کال او په همدغه وخت دکابل پو هنتون د کتابتون په دهليز کې دپښتو څېړنې يو علمي او بلمللي سيمينار جوړشوى و،دنړۍ دګوډ ګوډ نه ورته پوهان او عا لمان راغلي وو. چې مشهور ژبپوهاند مارګنسټيرن ، هندي عالم عرشي چې مسلمان و له ايران څخه ډاکټر حليوي جم ،اجمل خټک او ځمونږ درانده پوهاندان عبدالهادي (( داوى ))، عبدالحى ((حبيبي )) ، قيام الدين ((خادم )) ، عبدالروف (( بېنوا )) او په خپله صديق الله (( رښتين )) او داسې نو ر هم راغلي وو. ښاغلى رښتين ديو دروند او باجسامته شخص په توګه په دغه سيمنار کې علمي ونډه درلوده ،مونږدپښتو څانګې محصلين شااو خواترې ناست وو،نو رښتين صاحب په اول ځل کتو سره داسې معلوميده چې دده وجود دغښتلى او دسالم بدن خا وند و. رښتين صاحب دفصيحې ،بليغې او تېزې ژبې خاوند و، کله به چې دنظر دبيانولواو ياخبرو ( خطابې ) وخت ورغى ښايسته اوقالبي الفاظ به يېاستعمالول اوټول اوريدونکي به يې حيران کړل.
داستاذ خيالي محمد(( ياره خيل )) خاطره :
پو هاند( رښتين )دپښتو ادب دهغه ځلانده ستوروڅخه ګڼل کيږي چې تل يې د پښتو ژبې د ودې ،سيالۍ ،ملي کيدو او رسمي کيدو لپاره تر خپاې وسې هلې ځلې کړې دي چې ښکاره بېلګه يې ، په[١٣٤٣هـ ش]کال کله چې دافغانستان په اساسي قانون کې دپښتو ژبې دملي او رسمي کيدو په سر لانجه روانه وه دغه غو ښتنه د پوهاند(رښتين ) وه ده غو ښتل چې پښتا نه په افغانستان کې زيات نفوس لرونکى قوم دى ،نو پښتو دې ملي او رسمي ژبه ومنل شي ددغه لانجې له منځه وړلو لپاره دافغانستان اساسي قانون داسې پرېکړه وکړه چې ددواړو ژبو اثار دې راټول شي او ودې کتل شي چې دکومې ژبې اثار زيات وو هماغه دې ملي اورسمي ژبه ومنل شي لکه څنګه چې (رښتين )صاحب هم دپښتولپاره تل هلې ځلې کړې دي او زيات اثار يې ليکلي دي ،نو هماغه و چې د رښتين صاحب په زيار دپښتو ژبې اثار را ټول شو او يو پر بل کېښودل شو دغه باره تر دې حده ورسېده چې دانسان له قد څخه هم جګه شوه. نو ځکه پښتو ژبه دملي اورسمي ژبې په توګه ومنل شوه ،دغه ټولې هلې ځلې دښاغلي استاذ پو ها ند صديق الله (( رښتين )) وې چې پښتو ژبه يې دنورو ژبو سره سياله کړه اودملي او رسمي ژبې په توګه يې نړيوالو ته وروپېژنده.
داستاذعزيز الله (( جبارخيل ))خاطره :
رښتين په رښتيا رښتين : په [ ١٣٦٥ هـ ش ]کال کې زه د پو هاند استاذ علامه صديق الله ((رښتين )) له تکړه او د ((رښتين ))صاحب دلارې لاروي زوى ښاغلي استاذشير خان (( رښتين ))سره دجلا ل ابادپه ښار کې دهغوىکورته ولاړم. کله چې مونږ دهغوى کورته ورسيدو دپوهانداستاذ (( رښتين )) په کور باندې دغه وخت کار روان و. مذورانو خښتې اخوا دېخوا کولې زه د دروند استاذ پوهاند صاحب سره کېناستم او دزړه خواله مې ور سره شروع کړه ،دخبرو په مينځ کې دکور د کار په باره کې خبره راولوېده. ( نو لوى استاذ پو هاند (( رښتين )) صاحب وويل : چې په دې کار کې زما نه اوس هير دي په دومر ه اندازه باندې خښتې لګيدلي وي .) ماورته په حيرانتيا سره وويل : چې دومره خښتې ! په ځواب کې راته لوى استاذ پو هاند صديق الله (( رښتين )) صاحب وويل : ( چې زه رښتين يې درته وايم ) نو مطلب (( رښتين )) صاحب په خپلو خبرو او عمل کې رښتيا رښتين و، لکه څنګه چې يې تخلص (( رښتين )) و.
داستاذ سيدقايم (( محمودي )) خاطره :
دمحترم استاذ پوهاند صديق الله (( رښتين )) سره مې دهغوى دژوندانه په وروستيو شپو ورځو کې نا سته او ولا ړه پيل شوه دهغوى د ډېر و ناستو څخه برخمن شوم. په دغه وخت کې پو هاند صديق الله (( رښتين )) د پېښو ر په حيات ابادکې استو ګن و، چې دميلمستيا دعوت مې کچه ګړۍ کمپ ته چې زما کور په کې و ورکړ. دراتګ په وخت کې دالَهي رحمت څاڅکي ( باران ) شروع شول دزياتوخټو اودهغوى ددغې عذر په وجه هغوى نشوکو لا ى چې په مخکې پرته لاره ووهي. نو د ځاى ته رسو لو په خاطر مې پخپله شا د ناستې ځاى ته ورساوو.
داستاذ مسعود (( نيکبخت )) خاطره :
خالص رښتين :  نژدې لس ( ١٠) کاله د مخه هغه مهال چې د ژبو او ادبياتو پوهنځي درياست دنده راپه غاړه وه ،دعادت سره سم کله به چې له کور څخه پوهنځي ته تلم د خپل کاکا مولوي صاحب (( خالص)) څخه به مې اجازه اخېستله. يوه ورځ دنورو ورځو بر خلاف دخپل کور څخه سهار وختي روان شوم او هغه ته دالله پهامانۍ په نيت ورغلم ،دليدو سره سم ئې راته وويل : نن ولې دومره وختي ځې ؟ خير خو دى ؟ ماورته وويل :نن ورځ پوهاند ((رښتين )) غواړي چې دپوهنتون استاذانو ،محصلينو په وړاندې وينا وکړي ،وختي ځم څودپروګرام په هکله تر تيبات ونيسو ،هغه خوښ شو اوراته يې وويل :ډېره ښه ده زماسلام پرې وايه. پوهنتون ته ورسيدم دټاکلي وخت سره سم پروګرام شروع شو ،پوهاند رښتين چې ډېرضغيف او کمزورى ښکارېدلو ستيج ته راغلو او نژدې موږ ورسره کښېناستلو دلنډتعارف څخه وروسته يې راته وويل : مولوي صاحب خالص څنګه دى صحت يې ښه دى او که زما په څير کمزورى دى ؟ ما ورته وويل : سهار مې  وليدلو سلام يې درباندې ويلو، دافسوس نښې يې په څهره راښکاره شوې او بيا يې وويل  : کاشکې چې کله کله مو سره ليدلاى شواى.
دپاى خبرې:
ددې ټا کلې اندازې ليکنې سره زما په پوهه او تجروبه کې د پام وړ اضافه وشوه ما داستاذ پوهاند صديق الله رښتين په اړه هر اړخيز معلومات تر لاسه کړه او دهغه د پوهې له انوارو مې د خپل ژوند له پاره کار واخيست. د هغه د هر ډول اثارو ( تخليقي او تحقيقي ) سره مې بلدتيا وشوه او حاصاً د خپلې موضوع د پوهاند رښتين ادبي ليکونو او خاطرو په اړه مې ډيره لټونه او ټولونه وکړه او هغه مې په يو ځانګړي سر ليک کې راونغښتل او د يو مونوګراف کار مې ترې هم واخيست. تر سو په اينده کې د ورکيدنې بچ شي او د خلکو دسينو پر ځاى مې په ليکلي ډول راتلونکې ټولنې ته وړاندې کړه دا لنډه ليکنه دا مانا نه لري چې د رښتين صاحب ادبي ليکونه او خاطرې همدومره وې مګر د ډيرو په سينو کې د هغه نه هيريدونکې خاطرې ثبت دي چې راټولونه د ټولو ډير وخت او ډيره ګرځيدنه غواړي متاسفانه زما تر وسې لوړه ده او غواړم په اينده کې پرې لا ډير کار وکړم  انشاء الله نورعلي ((ځلاند ))
ماخذونه: ١-    رښتين ،علامه  پوهاند صديق الله ،ادبي ليکونه ،دانش کتاب پلورنځى ،قصه خوانۍ،يونيورسټي بک ايجنسي ،خيبر بازار ،مکتبة سرحدخيبر بازار ،دچاپ کال ١٣٧٣هـ ش سنبله. ٢- زرملوال ، الحاج غلام محى الدين ،دويښ زلميانو مبارزه او د استبداد عکس العمل ،دانش خپرندويه ټولنې تخنيکي څانګه ، پېښور دچاپ نيټه ١٣٨٥هـ ش. ٣- زيور ،پوهاند ډاکټر زيورالدين ، پښتو ادبياتو اوسنۍ دوره ، دساپي پښتو څېړنواوپراختيامرکز ،دچاپ کال١٣٨٥ هـ ش. ٤- ننګرهار پوهنتون دژبواو ادبياتو پوهنځي داستاذانو له خوا يو څو خاطرې ١٣٨٧ هـ ش.
چوایي ژبه
چوایي (نیانجا ژبه) په انګلیسي د بانتو ژبو له کورنۍ څخه یوه افریقایي ژبه ده.
مظفرگړ
مظفرگړ د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,21,641 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 39م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
د حیات آباد خصوصي ښوونځي پرانیست غونډه
نوموړي وویل ؛ حیات آباد خصوصي ښوونځی یو مسلکې ښوونځی دی چې دحیات خان د نوم د چتر لاندې د خلکو د غوښتني سره سم يې په لومړي ځل په ختیځ زون کښې د #تعلیم_د_ټولو_لپاره د شعار سره په فعالیت پیل کړی دی، چې هدف مو هر کور ته د تعلیم رسول او د نوي کهول په تمامه معنی د علم په ګاڼه سمبالول دي.
همدارنګه د قومي مشرانو په نماینده ګۍ محمد کریم وینا وکړه او ددغه مکتب پرانیستل یې یوه لویه لاسته راوړنه وبلله ،نوموړي په خپلو خبرو کښې د هر راز مرستې او همکارۍ ډاډ ورکړ او له خلکو یې وغوښتل چې خپل اولادونه په ښه او مسلکې علم سمبال کړي.
په ترتیب سره؛ ګران مشر او مخور محمد حضرت تورک ، د پوهني آمریت د نظارت غړی غنم ګل دولت زي او معلم شیرین آغا دولت زي ویناوي وکړي ،نوموړو په خپلو خبرو کښې خلک تعلیم ته وهڅول او په مسلکې زده کړو يې ټینګار وکړ او وې ویل ؛ مسلکي زده کړي د نن ورځې غوښتنه ده او په کار ده چې سر له وخته خپل اولاد ته د هغوۍ په خوښه مسلک وټاکۍ.
د لا زیاتو معلوماتو لپاره په لاندې شمېرو د ادارې سره په تماس کې شئ
۰۷۶۶۱۰۰۶۶۰ ــــــــ ۰۷۸۸۱۰۰۶۶۰
نوټ : د بي وزله او یتیمانو لپاره ځانګړی تخفیف په نظر کښي نیول شوی دی.
پته: دولت آباد فامیلۍ ، یوولسم بلاک ،دپارلمان دپخواني غړي حاجی امیرجان کورته نږدې ، حیات آباد خصوصي ښوونځی زمونږ سره په فیس بوک یو ځای شئ
تعلیم_د_ټولو_لپاره
ببو جانه
مېرمن حليمه مشهوره په «ببو جانې» د عتيق الله خان لور او د ميرواعظه له اولادې څخه وه چې د پلار له خوا سيده او د مور له خوا د امير دوست محمد خان لمسۍ وه. ببو جانه د امير عبدالرحمن خان ډېره گرانه ماندينه وه چې په هوښيارۍ او ښکلا يې شهرت درلود او هم يې له خلکو سره ډېره ښه رويه لرله، سخي او مېړه مخې مېرمن وه او تر اوسه په نورو کورنيو کې په ښه نامه يادېږي.
دې مېرمنې کله کله په دري ژبه شعرونه هم وييل چې د ښځو په مخصوص اخبار «ارشادالنسوان» کې چاپ شوي او ماته يې يوازې دا درې بيته د مرحوم محمد سرور گويا په واسته لاس ته راغلي دي چې دلته يې د نمونې په توگه وړاندې کوم.
وايي چې يو وخت امير عبدالرحمن خان د نرگسو يوه گېډۍ ورته ولېږله چې دې مېرمنې دا بيت ورواستاوه:
دا هم وايي چې دا مېرمن پر امير عبدالرحمن خان دومره گرانه وه چې امير به وييل: «ما تر اوسه شعر نه دی وييلی خو د ببوجانې د پاره يې وايم» او دا دوه بيتونه يې د هغې په ستاينه کې ووييل:
سرچينې
پښتنې مېرمنې - ۲۵ مخ د بېنوا اثر - د کابل چاپ
وېشنيزه:د افغانستان نوميالي
ملي د لوړو زده کړو موسسه
ملي د لوړو زده کړو موسسه  ملي د لوړو زده کړو موسسه په افغانستان کې له خصوصي ښوونیزو موسسو څخه گڼل کیږي چې په ۱۳۹۱ کال کې رامنځته کړای شوې ده. دغې موسسې د ۱۳۹۱ کال په وږي کې د افغانستاند لوړو زده کړو له وزارته د خپل فعالیت جواز ترلاسه کړی دی.
د کار پیل
دغې موسسې خپل لومړنی کانکور د ۱۳۹۱ کال په تلې کې خپل لومړنی کانکور پر لار واچاوه او د حقوقو او سیاسي علومو، معالجوي طب پوهنځیو او د روغتیایي علومو د انسټیټیوټ له پاره یې ۱۸۷ تنه محصلین جذب کړل. دغې موسسې د کانکور دوهم دور د ۱۳۹۲ کال په وري میاشت کې پر لار واچاوه چې د هغه پر بنسټ ۴۰۸ تنو په پورته پوهنځیو کې د زده کړې له پاره لار ومونده.
تحصیلي رشتې
دغه موسسه په لاندې رشتو کې محصلین مني:
8 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
البرخت فون والدشتاین
البرخت فون والدشتاین ( په چېکی: Albrecht z Valdštejna) د چېکی اشرافو څخه یو مشهور پوځی سالار او سیاستدان وو چی د دېرش کلو د جگړې په وخت کی د کاتولیکی او امپراطوری ځواکونو اعلی قوماندان وو. البرخت فون والدشتاین په ۱۶۳۴ کال کی په خیانت متهم شو او د خب په ښار کی د امپراطوری افسرانو لخوا ووژل شو.
د البرخت فون والدشتاین ژوند
البرخت فون والدشتاین د هېژمانیسې په ښار کی په ۱۵۸۳ کال کی د اشرافو په کورنۍ کی زیږیدلی وو. پلار یی ویلېم والدشتاین وو چی د چېکی پروتستانتی مذهبی د ډلې عضو هم وو. هغه د پلار تر وفات وروسته د خپل کاکا په کورنۍ کی ژوند کاوه او په ۱۵۹۹ کال کی زده کړي لپاره د الدورف پوهنتون ته ولاړ. خو په ۱۶۰۰ کال کی البرخت د بدسلوک په سبب مجبور شو چی پوهنتون خوشی وکړي. البرخت فون والدشتاین د پادووا ښار ته ولاړ او په دی ښار کی یی ریاضی او ستوری پوهنه (نجومی) زده وکړه. کله چی البریخت په ۱۶۰۴ کال کی پراگ ته راستن شو نو امپراطوری عسکر شو. په دی وخت کی د عثمانی سلطنت په خلاف جگړه بیا پېل شوه او البریخت په دی جگړې کی په هنگری کی زخمی شو. په دی وخت کی البرخت فون والدشتاین په باو هم اخته شوه. په ۱۶۰۶ کال کی هغه په کاتولیکی دین شو.
د چېکی اشرافو قیام
په ۱۶۱۸ کال کی په اروپا کی د دریش کلو مذهبی جگړه پېل شوه. په دی کال کی چېکی اشراقو د هابسبورک د امپراطور په خلاف قیام وکړل. البرخت فون والدشتاین غوښتل چی د امپراطور سره مرسته وکړی او د دی لپاره په هالنډ کی یی پوځ جوړ کړ او وین ته ولاړ. په ۱۶۲۰ کال کی چیکی اشراف د امپراطوری پوځ لخوا ماته وخورله او البرخت فون والدشتاین د چېکی اشرافو مال لاس ته ورغلل.
پروتستانتی ائتلاف
په ۱۶۲۵ کال کی البرخت فون والدشتاین د کاتولیکی لیگ (د هابسبورک امپراطوری پوځ) اعلی قوماندان شو. په دی وخت کی ډېنمارک، هالنډ، انگلستان او سویډن د هابسبورک په خلاف مذهبی ائتلاف جوړ کړل او د هابسبورک پر امپراطوری یی یرغل وکړل. په ۱۶۲۵ کال کی ډېنمارکی پاچا کریستیان چی د پروتستانتی ائتلاف قوماندان وو د خپلو ځواکونو سره د هابسبورک پر امپراطوری باندی برید وکړ خو پوځ یی د البرخت فون والدشتاین لخوا ماته وخوړله. په ۱۶۳۰ کال کی سویډنی پاچا گوستاو ادلف ۲ لوی پوځ جوړ کړ او د ساکسونی پوځ سره یی پر لایپسیک برید وکړ. په ۱۶۳۱ کال کی گوستاو ادلف ۲ د برایتنقلد په جگړې کی کاتولیکی پوځ ته ماته ورکړه. د هابسبورک امپراطور فردیناند ۲ غوښتل چی البرخت فون والدشتاین بیا د امپراطوری پوځ قوماندان شو خو البرخت د باو د رنځ په سبب مجبور شو چی د امپراطور د غوشتنې څخه انکار وکړي. په ۱۶۳۱ کال کی سویدنی پوځ پراگ ته ورسېده. په ۱۶۳۲ کال کی البرخت فون والدشتاین بیا د کاتولیک لیگ قوماندان شو. په دی وخت کی د البرخت رنځ دریمې مرحلې ته ورسېده او باو پر عقل یی باندی ډېر اغېزه کاوه. هغه نسوای کولای خپل پوځ رهبري وکړي. په دی وخت کی په وین کی د البرخت د سیاسی مخالفینو د خنایت په هکله یو خبر توسعه ورکړه. کله چی د هابسبورک امپراطور د دی خنایت خبر شو نو د البرخت فون والدشتاین د بندولو یی امر وکړ. په دی وخت کی د والدشتاین پوځ په بوهیمیا کی د خب په ښار کی وو. په ۲۲ فبرایر امپراطوری افسران خب ته ورسېدل او والدشتاین په ملمستیا یی دعوت وکړ. مگر البرخت فون والدشتاین د رنځ په سبب ملمستیا ته و نه رسېده. په دی سبب امپراطوری افسران د البرخت فون والدشتاین کور ته راغلل او پر البرخت فون والدشتاین یاندی یی یرغل وکړل. په دی برید کی البرخت فون والدشتاین ووژل شو.
وېشنيزه:چېکي پوځي افسران
ناروژي ژبه
ناروژي (ناروژې) ژبه د جرمنې ژبو په کورنۍ پورې اړه لري. دا ژبه په هراړخيزه توگه له ډنمارکې او سويډنې ژبو سره نژدې اړيکې لري. له ناروژي ژبې سره جوخت سويډنې ، ډننمارکي ، فرويا او اسلنډې د شمالي جرمنې ژبو په کتار کې راځي ، چې دې پنځو ژبو ته سکېنډيناويايي ژبې هم وايي. ځړه ناروژي ژبه له نورو ژبو نه سرچينه اخلي.
د ناروېژي ژبې لومړی پېر (700ز. - 1350ز.)
که څه هم د نورون لرغونې ژبه په څو گړدودونو(لحجو) وېشل کېږي چې ټول هاغه خلک کوم چې په سکېنډيناويايي سيمو کې اوسېدل او اوسيږي هرې سيمې ځانته گړدود درلوده اوتر اوسه ېې دا لړۍ روانه ده. خو دلته يوازې د ناروې د سيمې نورون لرغونې ژبه څېړو. دا لړۍ له 700م پېر نه تر 1350م پېر پورې رسېږي .د نورون ژبې ته زړه ايسلېنډي ژبه هم وېل کېږي دا ځکه چې په هغه پېرکې د نورون ژبې ډېری ليکلي اسار له ايسلېنډ نه پلاس راغلي، او هاغه پېر ته ناروېژيان د ناروېژيانواوايسلېنډيانو يو گډژبني اوفرهڼگي پېرهم وايي. دې سره سره په ناروې کې چې د نورون لرغونې ژبې کوم اسار پلاس راغلي نو دوی ورته زړه ناروېژي هم وايي ځکه چې په ناروې کې ېې هم د نورون ژبې يوگړدود(لحجه) پاتې و اوله هغو څخه څو ليکلي اسار ترلاسه شوي. ناروېژيان پدې اند دي چې ددوی پخوانی نسل چې وايکنگز ( د درياب غله ) نومېدل دشمالي سکېنډيناويا په لور لاړل او خپل ځانوته ېې له ايسلېنډ نه نيولې تر فرويا او ورپسې نورو شمالي سيمو کې مځکې په زور ونيولې او همدلته مېشته شول. وايکنگان ډېرياغيان ، چپاولگران او غله و.او دوی وايي چې همدا وايکنگان و چې دغه نورون ژبه ېې کوله اوپدو کې هم څو گړدودونه و. په همدې نورون کې دلرغوني پېر کړکيسې پاتې دي چې ډېری ېې د ليکلو په بڼه ترلاسه شوي. چې لاپورې ېې ليکوال څرگند نه دی. پدې اساروکې ځينې د ډبرليک په بڼه ځينې ېې دپاڼو په بڼه پاتې شوي چې ورته خپل خپل نومونه هم لري. پدې لرغونو اسارو کې د سيمو د بزگرانو کيسې،دهغوی ځينې نومونه او په هکله نور معلومات د شعر په بڼه راغونډ دي. لرغونپوهان وايي چې دا اسار په 1200 مې او 1300 مې پېړۍ کې ليکل شوي. د نورون لرغونې ژبه له اوسينۍ دواړوناروېژي گړدودونو سره ډېر لوی توپير لري. خوبيا برعکس د نورون لرغونې ژبه له اوسينۍ ايسلېنډۍ ژبې سره ډېر ورته والی لري.
د ناروېژي ژبې دوهم پېر (1500ز. - 1850ز.)
له 1500مې پېړۍ نه تر1814مې پېړۍ پورې د ناروې په نوم ځانته هر اړخيزه خپلواکه هېواد نه موندل کېده. په اوسينۍ ناروې باندې د ډنمارک برلاسيتوب لورايه ښکاره کېده. ډنمارکي او سويډني ژبو د ځينو سيمه ايزو ناروېژي گړدودونو سره سم به لکه کنډيباغي وېل کېده خو د ليکلو په بڼه به ډانمارکي چلېده. پدې گډوډو گړدودونو کې نه يوازې ډانمارکي او سويډني برلاسيتوب درلود بلکې د ايسلېنډي ژبې بنسټيزه ريښې هم لورايه ښکارېدې ورسره د جرمني ژبې ډيری وييکي به دهمغه پېرځينوسيمه ايزوملکانو،مزهبي مشرانو، سوداگرواو کاتبانو کارولې، اومزهبي مشرانو به په ټولنه کې ډېررول درلود. دا لړۍ تر 1550م پورې روانه وه کله چې په همدې کال کې په ډانمارکي ژبه کې بايبل (انجيل) راوواته او بيا دهمدې انجيل له کبله ناروېژيان د ليک او لوست جوگه شول. لدې نه وروسته د 1600مې نه تر 1700مې پېړۍ پېر د ډانمارکي ژبې لوړې ستحې معياري کېدل گڼلای کېږي. دا ژبه به ناروېژيانو خپل په گړدودونو سربېره کاروله، دا به د ناروېژي نسله مزهبي مشرانو په خولې کې لورايه ښکارېدله. ډېرو لږو خلکو نيمه سمه کارولی شوه. ډېرو به خپل په گړدود غږېدل تر څو په 1814م کې ناروېژيانو د خپلواک هېواد لپاره هلې ځلې پېل کړې او د همدې کال د مۍ په 17مه نېټه ناروېژيانو پخپله يو اساسي قانون وليکه چې پکې ليکل شوي وو چې ناروې دې يو ازاده، خپلواک، او نه بېلېدونکی هېواد وي. که څه هم ناروې د ډنمارک له ولکې ووته خو د ډنمارک باچا دناروې واک او کړه وړه سويډن سره گډ کړه اود سويډن باچا ته ېې د ناروې ټول واک وروسپاره. بيا ناروې د سويډن سره په گډ واک کې تر 1905 م کاله پاته شوه.د ناروې دگډ واک لامل ېې ډېر ناروېژيان د خپلو نالوستوب ، ساده گي ، او پوره په سياست نه پوهېدنه گڼي. د سويډن څخه په کال 1905 م کې بېلېدنه او يو خپلواک هېواد کېدنه د ناروې د خپلواکۍ ورځ گڼل کېږي. خو رسمن په ناروې کې د اساسي قانون د رامنځته کېدو نېټه چې 17م د مۍ 1814 م نه حسابېږي په خوښۍ او چشن ېې لمانځي. همدا نېټه د ډانمارک له اوږدمحالي برلاسي حکومت نه د خلاسون نېټه گڼل کېږي. د ناروېژي اوسيني دوه رسمي گړدودونه چې منځ ته راغلي ناروېژيان ېې له 1800مې پېړۍ نه اټکلوي. چې دې اوسينۍ رسمي ژبو ته بوکمول او نينوشک وايي ، که څه هم دواړه ژبې يوازې سيمه ايز گړدودونه دي وييکي ، ژبدود او ليکدود ېې يو ډول دی غير له ځينې ويونو او تلفظ کې چې توپير ښکاري او بس.
د ناروېژي ژبې درېېم پېر (له بوکمول نه تر نينوشک)
ناروېژي ژبه په دوه لويو گړدودونووېشل شوې ده ، چې دواړه گړدودونه ېې په دوه سيمو وېشل شوي او دا دوه گړدودونه خپل خپل نومونه لري چې ورته بوکمول او نينوشک وايي. بوکمول د حکومت په رسمي چارو کې لوی رول لوبوي چې ورته هوووډ مول وايي چې لفظي مانا ېې رسمي او لومړنی حدف راوځي. او په څنگ کې ېې بله سيمه ايزه ژبه يا گړدود (نينوشک) ده چې ورته سيده مول وايي يعنې ورسره حدف په نوم يادېږي. که څه هم دا دواړه گړدودونه د ناروې رسمي ژبې دي خو د ډانمارکي ژبې تر اغېزې لاندې راغلي او لومړی گړدود چې بوکمول نومېږي ټوله د ډنمارکي تر اغېزې لاندې ده ،دا ځکه چې د بوکمول ژبې بنسټ ايښودونکی کنوډ کنوډسن ( زېږېدنه 1812..1895) وروسته له 1850مې نه د ډانمارکي ژبې نه ناروېژي بوکمول ژبه جوړونه پېل کړه او يوازې د ژبې د تلفظ په برخه کې ېې توپيرونه ښکاري چې په ننۍ ناروېژي رسمي ژبې پېژندل شوې او ډېر وييکي ېې د وخت دبدلون سره نوي شوي هم دي. نينوشک د ډانمارکي ژبې تر اغېزې ډېره کمه راغلې ، ځکه چې د نينوشک ژبې جوړونکی ايوار اوسن (زېږېدلی1813،1896) په کال 1842م نه تر 1848 پورې د نينوشک ژبې بنسټ کېښود. دا ژبه د ناروېژيانو په قول د ناروې له بېلابېلوگړدودونو نه جوړه شوې. او بل يوازينی او ځانگړی توپير ېې له بوکمول سره په ژبدوديزه برخه کې په غږيزه او ليکدوديزه څانگه کې ښکاري.
وېشنيزه:ژبې وېشنيزه:ناروې
خانپور
خانپور د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,17,764 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 40م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
د ډاروين اصالت تتوالی
جولين هوکسلي (Julian Huxley) د «ډاروين اصالت تتوالی» اصطلاح د چارو د هغه حالت د تشرېح کولو لپاره وکاروله، چې هغه له دې وړاندې هغه مهال معاصر ترکيب نوماوه، چې په علمي ټولنو يا کړيو کې تدريجي بشپړتيا په پراخ ډول منل شوې وه، مګر په دې اړه د بيولوژي يو څو پوهانو باور درلود چې طبيعي ټاکنه د دې لومړنی يا بنسټيز ميکانيزم و. د ساينس تاريخپوهانو، لکه: (Peter J. Bowler) له ۱۸۸۰ لسيزې نه تر نږدې ۱۹۲۰ ز پورې د تکاملي تاريخ په فکر کې د دورې لپاره د يوې نښې په توګه ورته اصطلاح کارولې ده، چې هغه وخت د طبيعي ټاکنې ځايناستي (بديل) هم رامنځته او راوسپړل شول؛ لکه: د بيولوژي زياتو پوهانو په نظر، د چارلس ډاروين (Charles Darwin) د برخې په اړه طبيعي ټاکنه ناسم فکر او يا لږ تر لږه په اړوند ډول يې لږ ارزښت درلود. يوه ځايناستې يا بديله اصطلاح «د ډاروين اصالت interphase» په پراخ ډول د هغه ناسم مفهوم د مخنيوي په توګه وړاندې شوې ده، چې د فرض شوي تتوالی (کسوف او خسوف) د ډاروين د غښتلې څېړنې له دورې نه مخکې و.
دا چې په ۱۹مه پېړۍ کې د ژوند اصالت (vitalism)، د آفت يا بدبختۍ اصالت (catastrophism) او د جوړښت اصالت (structuralism) په ګډون د تدريجي بشپړتيا څو اړخيزې پېژندنې وې، د طبيعې ټاکنې څلور ځايناستي په ۲۰ مه پېړۍ کې په فعاليت کې وې:
ديني تکامل د ۱۹ پېړۍ تر پايه پورې له علمي ادبياتو نه له دې امله لرې يا ورک شو، چې له طبيعت پورته (فوق العاده) سببونو په اړه مستقيمو غوښتنو ته د ناعلمي په توګه وکتل شو. نورو ځايناستو په ۲۰ مه پېړۍ کې د پام وړ استعمال (ورنه پيروي) لرله، چې د بيولوژي اصلي بهير دوی په پراخ ډول يوازې هغه وخت پرېښودل، چې د وراثت په علم کې پرمختګونو دوی په زياتېدونکي ډول کمزوري ښکاره کړل. هغه وخت چې د وګړو د ارثياتو او معاصر ترکيب پرمختګ د طبيعي ټاکنې تشرېحي ځواک څرګند کړ. ارنسټ ماير (Ernst Mayr) وليکل چې: تر ۱۹۳۰ ز پورې زياتره درسي کتابونو لا هم په دې ډول ناډارويني ميکانيزمونو باندې ټينګار وکړ.
محتویات
تکامل د «د نوعو پر اصليت باندې» له خپرېدلو نه وروسته په يو څو کلونو کې په علمي کړيو کې په پراخ ډول منل شوی و، مګر د دې د پرمخ وړونکي ميکانيزم په توګه د طبيعي ټاکنې منښت خورا لږ و. په ۱۹ مه پېړۍ کې د يادې نظريې په اړه اووه نيوکې راپورته شوې:
ډاروين او د هغه نږدې ملاتړي (Thomas Henry Huxley) دواړو هم په ازاد ډول روا وګڼله (اجازه ورکړه)، چې کېدای شي ټاکنه ټوله تشرېح نه وې، ډاروين د لامارکسيزم د يو معيار منلو ته چمتو و، په داسې حال کې چې (Huxley) په وراثت کې له ناڅاپي بدلون او لارښود شوي (orthogenetic) تکامل دواړو سره ستونزه نه لرله.
د ۱۹ مې پېړۍ تر پايه پورې د طبيعي ټاکنې نيوکه هغه ټکي ته ورسېده، چې په ۱۹۰۳ز کې جرمني بوټي پېژندونکي (Eberhard Dennert ) وليکل:«موږ اوسمهال د ډاروين اصالت په مړ تخت باندې ولاړ يو» او په ۱۹۰۷ ز کې د سټنفورډ پوهنتون حشره پېژندونکي (Vernon Lyman Kellogg) چې د طبيعي ټاکنې ملاتړ يې کاوه، تاييد کړه چې: «... مناسب حقيقت دا دی چې د ډاروين د ټاکنې نظريه د هغې ادعا شوې وړتيا ته د احترام په نظر کې نيولو سره چې په خپلواک ډول د ارث پوره (کافي) ميخانيکي وضاحت اوسي، نن ورځ په بيولوژيکي نړۍ کې په سخت ډول ناامتياز ورکړل شوی حالت لري. هغه زياته کړه چې: که څه هم د هر ځايناستي د پراخ منښت مخنيوونکي ستونزې ځکه وې، چې په ارث کې ستر بدلونونه خورا غير عادي ښکارېدل او د ميکانيزمونو هيڅ ازمېښتي دليل يا ثبوت نه و چې لامارکسيزم يا اورتوجنيزز (لارښود شوی تکامل) يې ملاتړ کړی وی. (Ernst Mayr) وليکل چې: د تکاملي ادبياتو او بيولوژي درسي کتابونو وښودله چې تر ۱۹۳۰ ز کلونو پورې هغه باور چې طبيعي ټاکنه په تدريجي تکامل کې يو تر ټولو مهم عامل و، د وګړو يوازې په شمېر وراثت پوهانو په جدي ډول د ټاکنې پلوي توب په لرلو سره يو کوچنی ليد يا نظر و.
د ځايناستو لپاره هڅونه
يو لړ بېلابېلو عواملو خلک د طبيعي ټاکنې د ځايناستي په توګه د نورو تکاملي ميکانيزمونو وړاندې کولو ته وهڅول، چې ځيني يې د ډاروين «د نوعو اصليت» نه مخکې وختونو ته ورګرځي. طبيعي ټاکنې پر مړينه او سيالۍ باندې په خپل ټينګار سره ځينو طبيعت پالونکو ته ځکه وړانديز ونه کړ، چې دوی دا ناوړه حس کړه او د teleology يا د ژوند په پرمختګ کې دورې مفهوم لپاره يې لږ ځای پرېښود. ځينو دې عالمانو او فيلسوفانو لکه : (St. George Jackson Mivart) او (Charles Lyell) چې تدريجي تکامل يې ومانه، مګر طبيعي ټاکنه يې غوره ونه ګڼله او پر وړاندې يې ديني نيوکې راپورته کړې. نورو عالمانو لکه (Herbert Spencer) بوټي پېژندونکی (George Henslow) [د ډاروين د سلاکار (John Stevens Henslow) زوی، چې يو بوټي پېژندونکی هم و] او (Samuel Butler) حس کړه چې تدريجي تکامل په ارثي ډول د پرمختګ يو پړاو و، چې طبيعي ټاکنه يې په يوازې ځان د تشرېح لپاره بس نه وه. د امريکايي لرغوني ژوندپوه (Edward Drinker Cope) او (Alpheus Hyatt) په ګډون، ځيني نور تر اوسه يو نظرياتي ليد درلود او حس کوله يې، چې د ژوند د پرمختګ په ګډون په ترتيبي ډول موډلونه يا طرحې وڅارلې چې طبيعي ټاکنې تشرېح نه شوې کړای.
د موریتانیا اوګوایا
اوګوایا په انګلیسي Mauritanian ouguiya) د موریتانیا هیواد د پیسو واد دی. ې د یاد هیواد د مرکزی بانک لخوا وړاندی کیږي.
9 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
هامون ولسوالي
هامون ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان هامون)  د ايران د سيستان او بلوچستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د محمدآباد ښار دی. دا ولسوالي ۴۱٬۰۱۷ تنه نفوس لري او مساحت یې ۴۹۸۷ کیلومتره مربع دی. د هامون ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د سيستان او بلوچستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
بله نسته کندهارۍ
دا مېرمن د هلمند د زمينداور په گردي باغران کې اوسېدله د آغا محمد خان لور او د پښتو ژبې شاعره وه او د ۱۳۰۰ هجري سپوږميز کال په شاوخوا کې يې ژوند کاوه. په پېغلتوب کې له دُنيا تللې وه.
وايي چې د شلو کالو په عمر د «غيرې» کوتل ته په لرگو پسې ختلې وه او هلته له يوه پاڼه لوېدلې او مړه شوې وه.
ماریامپوله
ماریا پوله ښار په انګلیسيMarijampolė) د لیتوانیا هیواد یوه سیمه ده.
بله نسته کندهارۍ
ددې د يوه شعر څو بيته ما د يو سپين ږيري له خولې اورېدلی او يادداشت کړی او هغه دا دی:
سرچينه
پښتنې مېرمنې - ۲۶ مخ - ليکوال ارواښاد بېنوا
وېشنيزه:پښتنې شاعرانې
د افغانستان دفاع وزارت
له ۲۰۰۱ ز نه تر ۲۰۰۴ ز. پورې د دغه وزارت وزير محمد قسيم فهيم و چې بيا وروسته په کابل کې د زمکو د ناقانونه نيولو په تور له دې دندې گوښه شو. په همدې وخت کې جنرال عبدالرحيم وردک د دغه وزارت مرستيال و چې بيا وروسته په ۲۳ د ډېسمبر، ۲۰۰۴ ز. کال کې د افغانستان د ولسمشر حامد کرزي لخوا د وزير په توګه وټاکل شو. د دفاع د وزارت يوه عمده دنده د هغو سرغړاندو جنگياليو او جنگسالارانو د بې وسلې کول دي چې د مرکزي حکومت غوښتنو او اوامرو ته غاړه نه ږدي.
استمناء
موټک وهل یا په لاس ځان انزالول (اِستِمناء د نرانو لپاره او استِشهاء یا اشتیا راوړنه د مېرمنو لپاره) د جنسي هوس د سړولو لپاره کارول کېږي،
دا کړنه خپله د ځان له خوا, یا د هم ماشیني آلاتو په وسیله, جنسي غړو باندي لاس ښورولو او په موږلو کيږي. او تر څو د خوند وروستي پړاو ته تر رسېدو پورې دې کړنې ته دوام ورکول کېږي. په نرانو کې د مني بهر راوتو سره جنسي هوس او خوند وروستي پړاو ته رسيږي، او په مېرمنو کې د اووم په راوتو سره جنسې هَوَسْ پای ته رسيږي.
په لاس ځان انزالول خپله د ځان له خوا کیږي" مګر که بل څوک هم ځانګړي غړي ( د نر يا ښځي تنازلي آلې)ته لاس وروړي او په خوځښت یې راولي نو په هغه حالت کې هم انزال کيږي. په لاس ځان انزالول په اهل‌سنت دين کې علماء بيلابيل نظرونه لري. ځینې یې لکه امام مالک او امام شافعي یې په مطلق ډول حرام ګڼې،
ځینې تابعین یې بشپړ روا ګڼي او یوه بله ډله (حنفي او حنبلي) یې په هغه وخت کې روا ګڼې چې له مجرد شخص څخه د زنا د پېښېدو وېره وي. (يعنې دا چې موټک وهل وهل د هغه د زنا د مخنيوي سبب شي.)
علامه یوسف قرضاوي، په خپل کتاب الحلال و الحرام کې د معاصرینو علماوو په وینا لیکي چې مباح دی، او که چېرې بیا د گناه د پېښېدو وېره وي نو کولای شي چې په شهوت سره ځان خپله خلاص کړي، په دې موخه چې لږ تاوان وویني، یعني دا چې موټک وهل کوچنۍ ګناه ده نسبتاً زنا ته.
پر روغتيا اغيزي
پخوا وختونو کې موټ وهل د جنسي او ذهني ناروغيو څخه يوه ناروغي ګڼل کيده، د نولسمې پيړۍ اروپا کې ډاکټرانو، معلمانو او طبې څيړونکو د يوي بي ساري ناروغۍ چلند ورسره کاوه چې بايد له مينځه يې يوسي.
خو د رنځپوهنې(طب) او اروا پوهني له اړخه په لاس ځان انزالول (موټک‌وهل) ناروغي نه بلکي يو نورماله او طبيعي عادت دی، خو که د کنټرول نه ووزي ښايې عامل شخص د خطرناکو ناروغيو سره مخ شي. چې بايد يو رواني ډاکټر ته مراجعه وکړي.