د_نړېوال_سازمانونه_په_اړه_معلومات
۲:- د نړیوالو سازمانونو او ډيپلوماټیک پلاوی د تاسیساتو مصونیت د سازمان د مقر مصونیت له کوربه هیواد سره په هوکړه لیک تضمینیږی، مثلا د امریکا متحده ایالاتو او دملګرو ملتونو تر منځ د مقر هوکړه لیک په دریمه ماده کښی راغلی دی: (( د ملګرو ملتونو الحاقیه ودانی له هر ډول تیری خوندی ده او کوربه هیواد دا حق نه لری چی د سازمان د عمومی منشی له خوښی او رضایت پرته د سازمان ودانی ته ننوزی )). د یادی مادی له مخی د عمومی منشی له اجازی پرته د امریکا ایالتی، سمیه ییز او فدرال چارواکی د سازمان ودانی ته د ننوتو حق نه لری. کوربه هیوادونه نه یوازی دا چی د سازمان په چارو کښی لاسوهنی حق نه لری، بلکی د مقر تړون له مخی د سازمان د امینت د ساتنه هم د کوربه دولت پرغاړه ده. په همدی اساس د ملګرو ملتونو سازمان د متحده ایالاتو له حکومت سره د مقر تړون له مخی د سازمان د ودانی د امنیت چاری امریکایی چارواکو ته سپارلی دی، په هر حال کوربه هیواد د سازمان د ودانی مصونیت باید د خپلی ملی حاکمیت نقض ونه ګڼی بلکی د دی مصونیت اساسی موخه دا ده تر څو سازمان وکړای سی په ازاد او خپلواک ډول خپلو فعالیتونو ته دوام ورکړی، په دی اړه د ۱۹۷۵ کال د ویانا کنوانسیون په ۲۳مه ماده کښی راغلی: ۱:- د ډيپلوماټیک پلاوی مقر او الحاقیه ودانی له هرډول تیری خوندی ده او د کوربه هیواد چارواکی د ډيپلوماټیک پلاوی د مشر له اجازی پءته حق نه لری چی د سازمان ودانی ته ننوزی. ۲:- (الف) – کوربه هیواد مکلف دی چی د ډيپلوماټیک پلاوی د ودانی د امنیت په موخه لازم تدابیر تر لاس لاندی ونیسی تر څو په خوندی توګه خپلو فعالیتونو ته دوام ورکړی. ۲:- (ب)- د ډيپلوماټیک پلاوی پر ودانی د تیری په صورت کښی کوربه هیواد مکلف دی چی د پيښی عاملین ونیسی او سزا ورکړی. ۳:- د ډيپلوماټیک پلاوی، ودانی، توکی، نقلیه وسایط او په ودانی کښي نور موجوده شیان له هر ډول پلټنی، څارنی، توقیف او اجرایوی اقدامات څخه خوندی دی. ۳:- د ارشیف، اسنادو او اړیکو خوندیتوب د ۱۹۴۶ کال کنوانسیون له مخی په ملګرو ملتونو پوری اړوند اسناد او ارشیف له ډول تیری څخه خوندی دی، د نړیوالو حقوقو کمیسیون هم په ۱۹۹۱ ز کال کښی په خپل یوه ریپورت کښی په دی اړه داسی لیکلی وو: ۱:- د نړیوالو سازمانونو ارشیف او اړوند اسناد له تیری څخه خوندی دی. ۲:- ارشیف هغه دی چی رسمی پاڼی، مکتوبونه، کتابونه، فلمونه، غړیږی کیسټی، کمپیوتری ډسکونه، دوسییی، رمزونه، کوډونه او نور اړین اسناد پکښی ساتل کیږی. همدغه راز د نړیوالو سازمانونو د ډيپلوماټیک پلاوی د خوندیتوب په هکله د ۱۹۷۵ کال کنوانسیون په ۲۵مه ماده کښی راغلی: (( د ډيپلوماټیک پلاوی ارشیف او اسنادو په هر ځای او په هر وخت کښی له تیری او پلټنی خوندی دی)). دا راز په اړیکو کښی د استقلالیت په اړه هم یاد کنوانسیون په خپل ۲۷مه ماده کښی زیاتوی: ۱:- ډيپلوماټیک پلاوی د خپلی رسمی دندی د اجرا پر مهال کولای سی چی له بیلابیلو مراجعو سره په آزاده توګه اړیکه ونیسی او کوربه دولت باید د ډيپلوماټيک پلاوی د اړیکو مصونیت ته بشپړ درناوی ولری، ډيپلوماټيک پلاوی کولای سی له خپل هیواد، په بهر کښي سفارتونو، قونسلګریو او نورو مراجعو سره له مختلفی ارتباطی وسایلو څخه په استفادی اړیکی ټینګی کړی. دغه راز ډيپلوماټیک پلاوی د کوربه دولت له خوښی او اجازی پرته نسی کولای چی لیږدونکی راډیویی دستګاه ولګوی او استفاده تر وکړی. ۲:- د پلاوی درسمی مکتوبونه له تیری څخه خوندی دی، د رسمی مکتوبونو اصطلاح ټولو هغو مکتوبونو ته کارول کیږی چی ډيپلوماټیک پلاوی په ماموریت پوری اړه لری. ۳:- بسته سوی او پوښل سوی توکی باید څرګندی نښی او علامی ولری او دغه توکی یوازی د ډيپلوماټیک پلاوی د اړتیا وړ او د ډيپلوماټيک ماموریت په موخه وی. ۴:- د پلاوی توکی چی باید د رسمی اردس، د توکو د شمیر او نور ځانګرتیاوو لرونکی وی، د کوربه هیواد له ملاتړ څخه برخمن دی، د ډيپلوماټ توکی د هر ډول پلټنی او توقیف په وړاندی مصونیت لری. ۵:- لیږدونکی دولت کولای سی ځانګری توکی خپل پلاوی ته منصوب کړی، چی په دی صورت کښی به د همدی مادی ۵ بند حاکم وی، خو ټاکل سوی مصونیتونه یوازی تر هغه وخته پوری د اجرا وړ دی چی تر څو نوموړی کس توکی خپل ځای ته ورسوی. ۶:- بکس کولای سو چی د بیړی یا الوتکی کپټآټ چی د ورتګ اجازه ورته لرو، وسپارو، کپټان چی خدماتی پلاوی ته ویل کیږی، باید د ورسپارل سوی توکو رسمی پته او شمیر ورسره وی، ډيپلوماټیک پلاوی باید له وړاندی د کوربه هیواد اړونده چارواکی په جریان کښی کړی وی، تر څو خپل یو تن غړی د بیړی یا الوتکی کپټان ته د یادو توکو د تر لاسه کولو لپاره ورولیږی. ۴:- د ډیپلوماټیک پلاویو مشران او کاروکونکی له هر ډول تیری، نیونی، او پلټنی څخه خوندی دی، کوربه هیواد باید له یادو کسانو سره احترامانه چلند وکړی، د هغوی د شخصیت ، حیثیت او ازادی د خوندیتوب په موخه لازم اقدامات وکړی، همدغه راز کوربه هیواد باید هغه کسان چی ډيپلوماټانو ته زیان رسوی تر عدلی او قضایی څار لاندی ونیسی، ( د ۱۹۷۵ کنوانسیون ۲۸مه ماده).