cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چليز غونډال
انځور: يو مخكينى batch system
د Silberschat د كتاب (۱۹۹۱) همداسې ټكى جوړوي. ددې له غټ ځان size كچې او ستونزو،05/360 او د نورو كمپيوټر جوړونكيو لخوا جوړ شوي ورته درېم ځېل چليز غونډالونه، د هغوى ډېرى مشتريان په مناسبه توگه ښه satisgy كړل. همدا راز هغوى څوگوني كليدي تخنيكونه په دويم-ځېل (پښت) چليز غونډالونو كې نامتو كړل. غالباً ددوى ټولو ارزښتناك multiprogramming و. كله چې پر 7094 اوسنۍ (current) دنده د پټې يا بلې راكړيزې اوركړيزې وسيلې د بشپړېدو لپاره ودرېده (paused)، CPU پ ساده ډول د راكړيز اوركړيز تر پايته رسېدنې idle كېناسته.
په درنه توگه له CPU تړليو (CPU-bourd) ساينسي شمېرنو سره، راكړيزاوركړيز infrequent دى،نو دغه ضايع شوى وخت بسند (significant) ندى. له سوداگريزې (commercial) خبرتوكيزې بهيرونې سره، د راكړيزاوركړيې د انتظآر وخت معمولاً د ټول وخت ۸۰ يا ۹۰ سلنه(فيصده) كېداى شي،نو يو څه پايد شوى واى،چې CPU د دومره Idle پاتې كېدو وساتي.
هغه هوارى (solution)،چې وركړل شو (evolved)، داو چې حافظه ډېرو ټوټو باندې په هر برخون كې له بېلې دندې سره، برخون (partition) كړاى شي،لكه په ـــــ انځور كې چې ښودل شوېدى. هله چې يوه دنده راكړيزاوركړيز ته انتظار ويسته چې بشپړ ي، بل كولاى شول چې CPU وكاروي. ته په يوه ځل په اصلى حافظه (main mem) كې كافي دندې پېښې شوى واى، كېداى شواى CPU تقريبا د وخت ۱۰۰ فيصده بوخته (busy) ساتل شوى واى. په حافظه كې په يو ځل د گڼو درلودلو لپاره ځاكړى هارډوېر غوښته، چې هر دنده له snooping او دنورو لخوا له mischief څخه وژغوري، خو 360 او نورو درېم –پښت غونډالونو پدغه سخت اوزار (hardware)سمبال وو.
دغه تخنيك spooling ( له Simultaneous Peripheral) بلل كيږي او همدا راز د وركړيز (out put) لپاره كارېده. له spooling سره 1401 سونو ته نوره اړتيا نه وه، او د پټو ډېر carrying وركېدل. كه څه هم درېم-پښت چليز غونډالونه د ساينسي شمېرنو او massive خبرتوكيزون ځغلېدنو لپاره ښه وړ (well suited) ، هغوى اوس هم batch غونډالونه وو. ډېرو پروگرامجوړوونكيو به لومړى-پښټ ورځو ته مخه كړه (pined)، چې كله به د يو څو ساعتونو لپاره ماشين ټول د خپل ځان لپاره ورسره و، چې هغوى به خپل پروگرامونه په چابكۍ debug كولاى شول. له درېم –پښت غونډالونو سره ، د دندې سپارنې (submitting) او د وركړيز (out put) د بېته تر لاسه كونې تر منځ وخت معمولاً څو ساعتونه و، نو يوۍ يو گوخې بې ځايه كامې(،) هم د compition د ناكامۍ او د پروگرامر د نېمې ورځې د ضايع كېدنې سبب كېداى شو.
وېشنيزه:چليز غونډال
لسم شارل
لسم شارل (چې د شارل فیلیپ په نوم وزېږېد، د آرتوا کنټ؛ ۹ اکتوبر ۱۷۵۷- ۶ نومبر ۱۸۳۶ زکال) د ۱۸۲۴ زکال د سپټمبر له ۱۶مې نېټې څخه د ۱۸۳۰ زکال د اګست تر دویمې نېټې پورې د فرانسې پاچا و. نوموړی د ولیعهد اوولسم لوئي تره او د پاچا شپاړلسم لوئي او پاچا اتلسم لوئي کشری ورور و چې د تبعید پر مهال یې له ده ملاتړ کاوه. په ۱۸۱۴ زکال کې د بوربون کورنۍ د بېرته پیاوړي کېدو وروسته شارل (د فرضي وارث په توګه) د اولترا سلطنت غوښتونکو د ډلې رهبر شو؛ د فرانسې په دربار کې هغه سلطنت غوښتونکې راډیکاله ډله چې حکومت یې د الهي حق پر بنسټ تائید کاوه او لیبرالانو ته یې د ورکړل شوو امتیازاتو او همدارنګه د ۱۸۱۴ زکال د منشور له مخې د مدني ازادیو له تضمین سره مخالفت درلود. د فرانسې په دربار کې د شارل نفوذ وروسته له هغه وده وکړه کله چې په ۱۸۲۰ زکال کې د هغه زوی شارل فردیناند چې د بری دوک و ترور شو؛ نوموړی په ۱۸۲۴ زکال کې د خپل ورور اتلسم لوئي ځای ناستی شو.
د هغه نږدې ۶ کلن سلطنت؛ په ۱۸۲۵ زکال کې د تاج اېښودو له لحظې څخه چې په کې یې هڅه وکړه د سلطنتي لمس عمل بېرته را ژوندی کړي د فرانسوي لیبرالانو ترمنځ منفور و. د هغه تر واک لاندې ادارې د فیوډالېزم د لغو کولو لګښتونه پخوانیو ځمکو لرونکو ته د پورونو د اوراقو په ورکړې سره پوره کړل، د کاتولیک کلیسا واکونه یې زیات کړل او همدارنګه یې مقدساتو ته د توهین په جرم د اعدام جزا بیا پلې کړه؛ هغه چارې چې د اکثریت لیبرال پارلمان سره یې د جنجال جوړېدو لامل وګرځېدې. شارل همدارنګه د فرانسې له خوا د الجزایر نیونه له داخلي ستونزو څخه د خپلو وګړو د انحراف په موخه تائید کړه او هایتي یې مجبور کړ څو د محاصرې د ماتولو او همدارنګه د هایتي د خپلواکۍ په رسمیت پېژندلو په بدل کې په زیاته کچه تاوان ورکړي. نوموړي بالاخره د شاهزاده ژول دوپولیناک په لومړي وزارت سره یو محافظه کار دولت رامنځته کړ چې د ۱۸۳۰ زکال د فرانسې په پارلماني ټاکنو کې یې ماته وخوړه. هغه د دغې چارې په غبرګون کې د پارلمان د انحلال، د رایو ورکولو د حق د محدودیت او د مطبوعاتو د بیاځلي سانسور فرمانونه ورکړل. د یوې اونۍ په ترڅ کې فرانسه له ښاري اعتراضاتو سره مخ شوه چې له امله یې د ۱۸۳۰ زکال انقلاب وشو او په پایله یې کې نوموړی له واکه ګوښه او پر ځای یې لومړي لوئي فیلیپ د فرانسې پاچا شو. شارل یوځل بیا تبعید شو او په ۱۸۳۶ زکال کې په ګوریزیا کې چې هغه مهال د اطریش د سترواکۍ برخه وه ومړ. نوموړی د بوربن لویې کورنۍ څخه د فرانسې وروستی پاچا و.
کړکېچ او د فرانسې انقلاب
د شارل سیاسي بیداري په ۱۷۸۶ زکال کې د سلطنت له لوی کړکېچ سره هغه مهال پیل شوه؛ کله چې څرګنده شوه پاچاهي د پخوانیو پوځي هڅو (په ځانګړې توګه د اووه کلنې جګړې او د امریکا د خپلواکۍ جګړې) له امله له مالي کړکېچ سره مخ شوې او مالي اصلاحاتو ته اړتیا لري. شارل د اشرافو د مالي امتیازاتو د قطع کولو څخه ملاتړ وکړ خو د رومي کاتولیک کلیسا او د هغو د اشرافو د هر ډول امتیازاتو له کمښت سره مخالف و. هغه باور درلود چې د فرانسې مالي چارې باید د سلطنت له ړنګېدو پرته اصلاح شي. د ده په خپله خبره «دا د جوړېدو وخت و نه د خرابېدو».
بالاخره پاچا لوئي شپاړلسم د املاکو عمومي شورا چې له ۱۵۰ کالو زیاته کېدله چې نه وه جوړه شوې راوغوښته څو د ۱۷۸۹ زکال په مۍ میاشت کې غونډه وکړي او مالي اصلاحات تصویب کړي. شارل له خپلې خور الیزابت سره د کورنۍ تر ټولو محافظه کاره غړي و او د دریمې طبقې (د عادي وګړو) له غوښتنو سره چې د خپلې رایې د ځواک د زیاتوالي غوښتنه یې لرله مخالف و. دغه چاره د هغه د ورور نیوکې راوپارولې او هغه یې تورن کړ چې له پاچا ډېر سلطنت طلبه دی. د ۱۷۸۹ زکال په جون میاشت کې دریمې طبقې ځانونه د ملي شورا جوړونکي وبلل او اعلان یې وکړ چې هوډ لري د فرانسې لپاره نوی اساسي قانون جوړ کړي.
د نکر د ګوښه کولو ګام د جولای په څوارلسمه د باستیل قلا د نیولو لامل وګرځېد. هغه له شپاړلسم لوئي او ماري انتوانت چارلز سره په همفکرۍ له خپلې کورنۍ او څو نورو درباریانو سره په ګډه له فرانسې ووتل. د هغه دغه خروج له تاریخي پلوه د هغه د شخصي امنیت له ګواښ سره مخ کېدو ته اړوند بلل کېږي. له دې سره وروستۍ څېړنې ښيي چې پاچا له وړاندې څخه د خپل ورور وتل تائید کړي و او دا چاره یې هم د دې څخه د ډاډ ترلاسه کولو په موخه ترسره کړه چې وروسته له هغه چې خپله لوئي له ورسا څخه پاریس ته ولېږدېد؛ هغه ده ته د یو ډېر نږدې آزاد کس په توګه د سلطنت غږ لوړ کړي.
په تبعید کې ژوند
شارل او کورنۍ یې پرېکړه وکړه چې د خپلې ښځې اصلي ځای ساوی ته پناه وروړي، چېرې چې له هغه سره د کوند کورنۍ یو شمېر غړي مل شول. ورته مهال په پاریس کې شپاړلسم لوئي له ملي شورا سره چې بنسټیزو اصلاحاتو ته ژمنه وه او د ۱۷۹۱ زکال اساسي قانون یې وضع کړی و لاس او ګرېوان و. د ۱۷۹۱ زکال په مارچ میاشت کې شورا د نایب السلطنت ټاکلو په موخه لایحه تصویب کړه چې په کې د پاچا د ناڅاپي مړینې د حالت وړاندوینه شوې وه. په داسې حال کې چې لوئي – شارل لا کوچنی و، د پروونس کنټ، د اورلئان دوک یا که چېرې یو دغه هم د لاسرسي وړ نه وي داسې یو څوک باید نایب السلطنت شي چې د ټاکنو له لارې وټاکل شي؛ دغې موضوع په بشپړ ډول د شارل په حقونو سترګې پټې کړې چې د پروونس د دوک او د اورلئان د دوک ترمنځ یې ځایګی درلود.
ورته مهال شارل، تورین (په ایټالیا کې دی) خوشی کړ او د جرمني تریر ته یې کډه وکړه؛ چېرې یې چې تره، د ساکسونی کلمنس ونسسلاو برحاله منتخب لوی کشیش و. شارل په فرانسه باندې انقلاب ضد برید ته چمتووالی ونیو خو د ماري انتوانت هغه لیک دغه برید وځنډوه چې په کې یې څرګنده کړې وه چې سلطنتي کورنۍ له پاریس تښتېدلې او په مونتمدي کې د فرانسوا کلود آمور او مارکي دو بوئیه تر قوماندې لاندې منظم ځواک سره مل شوې.
د ۱۷۹۲ زکال د نوي کال په ورځ، ملي شورا ټول کډوال خاینین وبلل، د هغوی القاب یې لغو کړل او ځمکې یې مصادره کړې. دغه ګام د سلطنت د ځنډېدو او بالاخره د ۱۷۹۲ زکال په سپټمبر میاشت کې د هغو د لغو لامل وګرځېد. سلطنتي کورنۍ بند ته واچول شوه او پاچا او ملکه په ۱۷۹۳ زکال کې اعدام شول. ځوان دوفین په ۱۷۹۵ زکال کې د ناروغۍ او ځان ته د نه پام له امله ومړ.
هغه مهال چې په ۱۷۹۲ زکال کې د فرانسې انقلابي جګړې پیل شوې، شارل بریتانیا ته وتښتېد؛ هلته ورسره بریتانوي پاچا دریم جورج سخاوتمندانه مرسته کوله. شارل په ادینبورک او لندن کې له خپلې معشوقې لوئیز دو پولاسترون سره ژوند وکړ.
د ایټالیا تاریخ
د روم جمهوریت د جولیوس سیزر له وژنې وروسته سقوط وکړ، چې وروسته له هغه د روم سترواکي د ډېرو پېړیو لپاره په لویدېځه اروپا او مدیترانه کې واکمنتیا درلود، دوی د لویدېځې فلسفې، ساینس او ​​​​هنر په پراختیا کې د پام وړ هڅې وکړې. په ۴۷۶ زېږد وړاندې کال کې د روم له سقوط وروسته، ایټالیا په څو ښاري دولتونو او سیمه ییزو سیاستونو ووېشل شوه. سمندري جمهوریتونه د حمل او نقل، سوداګرۍ او بانکدارۍ له لارې لویې سوکالۍ ته ورسیدل، هغه داسې چې د آسیا او نږدې ختیځ وارداتي توکو لپاره د اروپا د اصلي بندر په توګه کارول کېده او په دې سره وتوانیده، تر څو د پانګوالۍ نظام بنسټ کېږدي. مرکزي ایټالیا د پاپ اړوندو ایالتونو لاندې پاتې شوه. ایټالوی پلټونکو، لکه: ( مارکو پولو، کریسټوفر کولمبس د امیریګو ویسپوچي په شمول) لرې ختیځ او نوې نړۍ ته نوې لارې کشف کړې، چې د کشف د دورې په پیل کې یې مرسته وکړه، که څه هم ایټالوي دولتونو د مدیترانې له حوزې بهر د استعماري سترواکیو موندلو موکه نه درلوده.
د ۱۹مې  پیړۍ منځ کې، د ایټالیې یووالي (د ګیوسیپ ګاربالدي په مشرۍ، چې د سارډینیا سلطنت له خوا ملاتړ کیده) د ایټالوي ملت  دولت رامنځته کولو لامل شو. د ایټالیا نوی سلطنت، چې په ۱۸۶۱ز کال کې تاسیس شو، په چټکۍ سره عصري او یوه استعماري سترواکي رامنځته کړه، چې د افریقا ځینې برخې او د مدیترانې په اوږدو کې هېوادونه یې کنټرولول. په هرحالت، سویلي ایټالیا کلیوالي او بې وزله پاتې شوه، چې د ایټالوي ډیاسپورا سرچینه وه.
په لومړۍ نړیواله جګړه کې ایټالیا د ټرینټو او ټریسټ (Trento and Trieste) په ترلاسه کولو سره خپل وحدت بشپړ کړ او د ملګرو ملتونو په اجرائیوي شورا کې یې دایمي چوکۍ ترلاسه کړه. په هرحالت، ایټالوی ملتپالو لومړۍ نړیواله جګړه یوه ماتیدونکي بریا ګڼله، ځکه چې ایټالیا د لندن تړون) ۱۹۱۵ز کال) له مخې ژمنه شوې ټولې سیمې لا نه وې تر لاسه کړې، چې وروسته همدا احساس په ۱۹۲۲ز کال کې د بینیټو موسولیني د فاشیست دیکتاتورۍ د رامنځته کیدو لامل شو. د ايټاليا آزادۍ، د ټولنيز جمهوريت له سقوط او د مقاومت په لاس د موسوليني له وژل کېدو وروسته، دغه هېواد د یوې ټولپوښتنې له لارې مطلقه سلطنت ړنګ او پر ځای یې ډيموکراسي پيل کړه، په اقتصادي برخه کې یې معجزې ته ورته پرمختګ وکړ، اروپايي اتحادیه،  ناټو او د شپږ ډله (وروسته جي۷ او جي۲۰ ) بنسټ يې کېښود، چې دا په ۲۱مه  پیړۍ کې یو پیاوړی اقتصادي، کلتوري، نظامي او سیاسي فکتور پاتې دی.
رومي سلطنت
د رومي سلطنت د تاریخ په اړه لږ څه شتون لري، دا ځکه چې د هغه وخت هېڅ  لیکل شوي ریکارډ شتون نه لري او ډیري تاریخونه چې د روم سلطنت په اړه د جمهوریت او سترواکي په لړ کې لیکل شوي، په لویه کچه د افسانو پر بنسټ ولاړ دي.
فرانسوي ګولیانو (Gauls) د روم ډیری تاریخي ریکارډونه له منځه یووړل، کله چې دوی په ۳۹۰ له زېږد وړاندې کال کې د الیا (Allia) له جګړې وروسته ښار لوټ کړ او هغه څه چې پاتې وو، په پای کې د وخت یا د غلا له امله له منځه ولاړل.
رومي جمهوریت
د روایاتو او وروستیو لیکوالانو، لکه:  لیوی په وینا، د روم جمهوریت د ۵۰۹ له زېږد وړاندې کال شاوخوا کې رامنځته شو، دا هغه وخت و چې د روم د اوو پاچایانو نه یې وروستی پاچا د تارکین په نوم  د لوسیوس جونیوس برتوس له خوا ګوښه شو.
له زیږد وړاندې څلورمه پیړۍ کې جمهوریت د ګولیانو له خوا تر برید لاندې راغی  چې په پیل کې پر روم غالب شو او له واکه یې وغورځاوه. وروسته بیا رومیانو د کیمیلس (Camillus) په مشرۍ وسلې پورته کړې او ګاولیان یې بیرته وشړل. روميانو په تدريجي ډول د ايټاليا په ټاپو وزمه کې د ايټروسکانس (Etruscans) په ګډون نور خلک هم تر خپل واک لاندې راوستل.
له زېږد وړاندې په درېیمه پیړۍ کې روم له یوه نوي او قوي مخالف (ځواکمن کارتیج  فونیشین ښاري دولت) سره مخامخ شو. د درې سختو جنګونو په ترڅ کې کارتیج  ښار ویجاړ شو او روم د هسپانیا، سیسلي او شمالي افریقا کنټرول ترلاسه کړ. په دویمه پېړۍ کې د مقدونیې او سیلوسید سترواکیو ته له ماتې ورکولو وروسته، رومیان په مدیترانې بحیرې واکمن شول.
له زیږد وړاندې۲۷ کال کې، اکتاویان د روم یوازینی مشر و. د هغه په رهبري کې رومي تمدن خپل اوج ته ورسېده ،چې څلور لسیزې یې دوام وکړ. په همدغه کال کې هغه ته اګستس نوم ورکړل شو، دا پیښه معمولا د تاریخ پوهانوله خوا د روم سترواکي پیل ګڼل کیږي. په رسمي توګه، حکومت جمهوري و، مګر اګسټس مطلق واکونه درلودل. مشرانو جرګې اوکتویانو ته د پروکنسولر سترواکي (Proconsular imperium) ځانګړې درجه ورکړه، کوم چې هغه ته په ټولو پروکنسولونو (نظامي واليانو) د واک چلولو صلاحیت ورکړ.
جیمس ایرل کارټر
جیمس ایرل کارټر ( د ۱۹۲۴ز کال د اکټوبر په لومړۍ نېټه زېږېدلی) پخوانی امریکایي سیاستوال دی، چې له ۱۹۷۷ز کال نه تر ۱۹۸۱ز کال پورې یې د متحده ایالاتو د ۳۹م ولسمشر په توګه دنده ترسره کړې. نوموړی د ډیموکرات ګوند غړی و، چې له ۱۹۷۱ز کال نه تر ۱۹۷۵ز کال پورې د جورجیا ایالت د ۷۶م والي او له ۱۹۶۳ز کال نه تر ۱۹۶۷ز کال پورې، د جورجیا ایالت سناتور پاتې شوی دی. کارټر د دندې له پرېښودو وروسته په سیاسي او ټولنیزو پروژو کې بوخت شو او په ۲۰۰۲ز کال کې یې د بشردوستانه کارونو لپاره د سولې نوبل جایزه هم تر لاسه کړه.
کارټر په جورجیا کې زېږېدلی او ستر شوی، په ۱۹۴۶ز کال کې د متحده ایالاتو له سمندري اکاډمۍ نه د لېسانس سند په تر لاسه کولو سره فارغ او په سمندري ځواک کې یې دنده تر لاسه کړه. په ۱۹۵۳ز کال کې د خپل پلار له مړینې وروسته، هغه خپله سمندري دنده پرپرېښوده او بېرته کور ته راستون شو او هلته یې د خپلې کورنۍ د ممپلیو د سوداګرۍ مشري په غاړه واخیسته.هغه د ​​ډیموکرات ګوند فعال غړی و، چې له ۱۹۶۳ز کال نه تر ۱۹۶۷ز کال پورې د جورجیا په سنا کې دنده ترسره او وروسته بیا د ۱۹۷۰ز کال کې د ډیموکرات ګوند په لومړیو ټاکنو کې د کارل سانډرز له ماتې وروسته د جورجیا والي وټاکل شو. هغه تر ۱۹۷۵ز کال پورې د والي په توګه پاتې شو. سره له دې، چې هغه د جورجیا ایالت نه بهر چا نه پېژانده، خو د ۱۹۷۶ز کال ولسمشریزو ټاکنو ته یې ځان نوماند او د جمهوري غوښتونکي  ګوند نوماند جیرالډ فورډ ته یې ماتې ورکړه.
کارټر د خپلې ولسمشرۍ په دویمه ورځ، د ۴۴۸۳ ګڼې فرمان په صادرولو سره د ویتنام د جګړې ټولو تښتېدلو ته بښنه وکړه. د هغه د ولسمشرۍ پر مهال د کابینې په کچه دوه نوي وزارتونه، د انرژۍ وزارت او د پوهنې وزارت جوړ شول. کارټر د انرژۍ ملي تګلاره جوړه کړه چې د انرژي سرچینو ساتنې، د بیو کنټرول او د عصري ټکنالوژۍ کارونې ته په کې ځای ورکړل شوی و. کارټر د ډیویډ کمپ توافقات، د پاناما کانال تعهدات، د ستراتیژیکو وسلو د محدودیت د خبرو اترو دویم پړاو (SALT II) او پانامې ته د پانامې کانال زون بېرته راستنېدلو تګلاره تعقیب کړه. په اقتصادي ډګر کې، هغه له اقتصادي ناورین، لوړ پاړسوب(انفلاسیون)، لوړې بیکارۍ او د پرمختګ له ورو ودې سره مخامخ شو. همدارنګه هغه د ولسمشرۍ دورې په پای کې، له ۱۹۷۹ز کال نه تر ۱۹۸۱ز کال پورې د ایران د یرغمل کولو کړکېچ  د ۱۹۷۹ز کال د انرژۍ ناورین، د نیکاراګوانو انقلاب او پر افغانستان د شوروي یرغل سره مخامخ شو. کارټر د یرغل په ځواب کې، سړه جګړه نوره هم زیاته کړه، پر شورويانو یې اقتصادي او سوداګریز بندیزونه ولګول او په مسکو کې یې د ۱۹۸۰ز کال د اوړي د اولمپیک بایکاټ مشري هم وکړه.
کارټر د ۱۹۸۰ز کال د ولسمشرۍ په ټاکنو کې د جمهوري غوښتونکو ګوند نوماند رونالډ ریګن ته په ولسمشریزو ټاکنو کې ماته ورکړه. تاریخپوهان او سیاسي شنونکي په عمومي ډول کارټر د منځنۍ کچې نه دټیټ ولسمشر په توګه ډلبندي کوي. له ولسمشرۍ وړاندي د کارټرفعالیتونه، د هغه د ولسمشرۍ دورې په پرتله ډېر په زړه پورې بلل شوي. په ۱۹۸۲ز کال کې، کارټر د بشري حقونو د ودې او پراختیا لپاره د کارټر مرکز جوړ کړ، چې په ۲۰۰۲ز کال کې دغه مرکز ته د ښو کړنو په پار د سولې نوبل جایزه هم ورکړل شوه. کارټر د سولې د خبرو اترو د ترسره کولو، د ټاکنو د څارنې او په پرمختللو هېوادونو کې د ناروغیو مخنیوي او له منځه وړلو لپاره په پراخه کچه سفرونه وکړل. کارټر د انسانیت لپاره خیریه بنسټ اغېزمن شخصیت ګڼل کېږي. کارټر د سیاسی یادښتونو او شعري ټولګو په ګډون تردېرشو ډېر کتابونه لیکلي او د اسرائیلو او فلسطین شخړو په ګډون یې، د متحده ایالاتو او نړۍ په اوسنیو چارو کارنده تبصرې کړې ده.
ایران
د ۱۹۷۷ز کال د نومبر په ۱۵مه کارټر ژمنه وکړه، چې د هغه اداره به د متحده ایالاتو او ایران ترمنځ مثبتو اړیکو ته د معاصر دریځ «پیاوړی، باثباته او پرمختللی» تر عنوان لاندې دوام ورکوي.د نومبر په څلورمه د ایراني محصلینو یوې ډلې په تهران کې د امریکا پر سفارت برید وکړ، چې د امام له پیروانو سره یې تړاو درلود او د ایران له انقلاب نه یې ملاتړ کاوه. د برید په پایله کې ۵۲امریکایي ډیپلوماتان او اتباع د ۴۴۴ورځو لپاره یرغمل ونیول شول، تر هغو چې د ۱۹۸۱ز کال د جنورۍ په ۲۰مه د کارټر پر وړاندې د ولسمشر په توګه د رونالډ ریګن له بریالیتوب وروسته سملاسي خوشې شول. د کړکېچ په لړ کې، کارټر له ۱۰۰ ورځو نه زیات په سپینه ماڼۍ کې په ګوښه کې پاتې شو.
له دغې پېښې نه یوه میاشت وروسته، کارټر ژمنه وکړه چې دغه شخړه به غیر له کوم پوځي اقدام نه چې د یرغمل شوو بندیانو د وینې تویولو یا پر دوی د برېد یا سزا ورکولو لامل کېږي، د خبرو اترو له لارې هواره کړي. د ۱۹۸۰ز کال د اپریل په مه کارټر د ۱۲۲۰۵ګڼې اجرائیوي فرمان په صادرولوسره پر ایران اقتصادي بندیزونه ولګول او د ایران د کابینې د غړو په وړاندې یې د نورو اقداماتو اعلان هم وکړ،چې د بندیانو د خوندي خلاصون لپاره اړین ګڼل کېدل. د ۱۹۸۰ز کال د اپریل په ۲۴مه، کارټر د یرغمل شویو بندیانو خوشې کولو په موخه د شاهین منګول (Eagle Claw)عملیاتو امر وکړ، خو دغه ماموریت د اتوامریکايي سرتېرو په وژل کېدو او د دوو الوتکو په نسکورېدو سره ناکام پای ته ورسېد.
شوروی اتحاد
د ۱۹۷۷ز کال د فبرورۍ په ۸مه کارټر له شوروي اتحاد نه وغوښتل، چې له متحده ایالاتو سره«د هر اړخیزې اټومي ازموینې بندیز» لپاره یو ځای شي. کارټر د جون په ۱۳مه، د یوه مطبوعاتي کنفرانس په ترڅ کې وویل چې: د اونۍ په پیل کې به متحده ایالات «له شوروي اتحاد سره د هر اړخیزې اټومي ازموینې د بندیز پر تړون کار وکړي ،ترڅو د ځمکې لاندې یا په فضا کې د اټومي وسایلو ټولې ازموینې منع کړي».
کارټر د ډسمبر په ۳۰مه، په يوه خبري غونډه کې وويل چې: « د تېرو څو مياشتو په موده کې امريکا او شوروي اتحاد د مهمو مسايلو د يو اوږد لېست په اړه ډېر پرمختګ کړی، چې تر ټولو مهم يې د ستراتیژیکو اټومي وسلو ځای پرځای کول او کنټرول و» او دواړه هېوادونه د راتلونکي کال تر پسرلي پورې د ستراتیژیکو وسلو د محدودیت د دویم تړون اړوند خبرو اترو د پای ته رسولو په لټه کې دي، دا خبرې د ۱۹۷۹ز کال د جون په ۱۸مه د کارټر او لیونید برژنیف له خوا د ستراتیژیکو وسلو د محدودیت دویم تړون په لاسلیک کولو سره عملي شوې.
سلطان صلاح الدين ايوبى
ليکنه عبدالواجد نياﺯى
صلاح الّدیْن ابوالمظفْر یوسِف ایوبی  لقب يی الَمِلُک الناصر د نجم الدین ایوبی زوی ۱۱۳۷ م – ۱۱۹۳ م کلونو ژوند کوه. يو ُکردی مسلمان د بيت المقدس فاتح په  مصر، شام، د عراق شمال، یمن او حجاز باندی واکمن وه. په مصر کي تر فاطمي واکمنی چپه کولو وروسته صلاح الدین ایوبی ته دملک الناصر لقب ورکول شو.
چې کردى، عربى، ترکى او فارسى ژپو پوهيده، د اسلامې نړۍ مشهوره پاچاهانو څخه ګڼل کيږې، په 1137میلادي کال کي د عراق هیواد په تکریت کي پیدا اوپه 1193 میلادي کال دمارچ په 3  د شام په دمشق ښار کي ﺯيړې تبى ناروغى له عمله ۵۷ کلنۍ کې وفات شو.
خو شتمني ترې پاتې نه شوه. سره او سپین زر یې نه لرل. کور، ځمکه، باغونه او بڼوڼه یې نه وو. د ژوند په وروستیو کلونو کې یې غوښتل چې حج ته ولاړ شي، خو د غریبۍ او د وخت کموالي له امله لاړه نه. ځواک او واکمني یې پراخه وه، خو د بېوزلۍ او غریبۍ په اوج کې ومړ. آن خپلوان او ملګري یې د جنازې مراسمو لپاره اړ شول چې پور وکړي.
له سلطانه اوولس زامن او یوه لور پاتې شوه
تاریخپوهانو د ده د مړینې په ویر کې ویلي: په رښتیا هم تر خلفای راشدین وروسته اسلام دومره ستره ضربه نه وه لیدلې.
نوموړی له اصل کرد مسلمان وو اوپه کوچنیوالي يې کورنۍ له عراق څخه دشام په لوري ولاړه. سلطان صلاح الدین ایوبي دمشهوره غازي نورالدین زنګي له سرتیرو څخه وو او خپل ژوندکي یوتکړه جنګيالئ ترې جوړ شو.
دنورالدین تر وفات وروسته صلاح الدین ایوبي دمصر او شام واک په لاس کي واخیسته او له هغه صلیبیانو سره یې د جهاد اعلان وکړ چي څولسیزي یې د مسلمانانو مذهبي ښار بیت المقدس لاندي کړی وو.
په کال ۱۱۸۷ کې صلاح الدین ایوبي د سپېڅلي ایمان په زور وکولای شول، چې د خونړۍ جګړې په پاي کې د صلیبي لښکرو مشهور جنګي قومندانان لکه (دولوزينيان د بیت المقدس پاچا، کنت ريمون د طرابلس حاكم او ژراردو ريدو فورد) له تېغه تېر کړي او پر فلسطین د دوي له یو پيړي نه زیات حاکمیت له خاورو سره خاورې کړي، یاده جګړه ددې لامل شوه، چې په ټوله نړۍ کې د صلیبي نظام په نظامي او اقتصادي ليکو کې د پام وړ منفي تغير رامنځته شو او ټکان يې وخوړ…..الله اکبر. الله اکبر
فيليپ اگوست د فرانسې پاچا، ریچارډ اول د انګليستان پاچا، او فردریک باربوروسا د المان امپراتور یو ځل بیا لوی جنګي لښکر جوړ کړ او د صلاح الدین ایوبي د ماتولو په موخه يې د بیت المقدس په لور وخوځاوه خو د صلاح الدین ايوبي د ښې رهبرۍ، قوي عزم او د مسلمانانو د ټينګ ایمان په نتیجه کې د یاد لښکر وربوزونه د مسلمانانو په لاس په خارو وموښل شول او ریچارډ یې په جنګ کې اسیر ونیو، کله چې صلاح الدین ایوبي پوه شوه، چې نوموړي “ريچارډ” د انګلستان پاچا ده نو د هغه د منصب او مقام د درناوی په خاطر یې په ډېر احترام بېرته خوشې کړ؛ همدا کړنه ددې لامل شوه، چې صلاح الدين ایوبی په غربي نړۍ کې هم د خلکو زړونو کې ځانګړی ځای لاسته راوړي.
د سلطان صلاح الدين ايوبى د مور او پلار د حسن نيت او اخلاص ثمره.
د تکريت لۀ امير نجم الدين ايوب څخه يې ورور "اسد الدين" وپوښتل: ولې وادۀ نکوې ورور؟ کۀ ستا خوښه وي، زۀ به د ملک شاه سلجوقي لور يا د وزير الملک لور درته وکړم.
نجم الدين ايوب وويل: داسې ښځه کوم چې تر جنت راسره لاړه شي، داسې زوی وزېږوي چې د اقصيٰ د ازادۍ تمه ترې وشي.
اسد الدين وويل: نېت دې صفا دی، رب به دې موفق کړي.
يوه ورځ د تکريت پۀ مسجد کې نجم الدين ايوب د يو شيخ سره ناست ؤ. يوه جلۍ پۀ پرده کې راغله، شيخ ته يې غږ وکړ. شيخ وويل: لورې، تا هغه ځوان ولې رد کړ؟
نجم الدين ايوب وويل: شيخ صيب، د دې جلۍ سره زۀ وادۀ کوم.
شيخ وويل: دا خو زمونږ د کوڅې د يو فقير لور ده، تاسو امير ياست؟!
نجم الدين ايوب وويل: لوی فکر مهم دی. زۀ هم د داسې جلۍ پۀ انتظار ؤم.
د دې دواړو وادۀ وشو، رب ورته زوی ورکړ صلاح الدين ايوبى
یو اروپایي تاریخ پوه لین پول لیکي: چې د غنیمت دومره زیات مال به د ايوبى
لاس ته ورته، چې حساب به یې نه ؤ، جنګي بندیان هم له شمېره وتلي ؤ، د به
د غنیمت ټوله شتمني په درې برخو وویشله، یوه برخه یې په جنګي بندیانو وېشله او هغوی یې
آزادول، دوهمه برخه یې په خپلو پوځیانو او غریبانو وېشله او درېیمه برخه یې د نظام الملک
مدرسې ته ورکوله.
هغه پخپله هم په همدې مدرسه کې زده کړې کړې وې، نه یې پخپله ځانته څه وساتل او نه یې
خپل کوم جنرال ته څه ورکړل، ددې وېش پایلې دا شوې، چې د جنګي بندیانو زیاته برخه که
مسلمانان ول او که غیر مسلمان، ټول د صلاح الدین ایوبي په پندغالي کې را ټول شول او د هغه د اطاعت په منلو سره یې د هغه په پوځ کې خپل خدمات پیل کړل. د ایوبي لویوالی او
سترتوب تر لري لري ځایو پوري مشهور شو.
لویديځپوه سټيون رانسیمان د صلاح الدین ایوبي او د هغه د صلیبي رقیب ریچارډ په اړه داسې وايي: سلطان ډنګر و، ارامه او خپه څېره یې لرله چې هر وخت به په موسکا ښکلې برېښده. کړنې یې سمې وې. ساده‌ګي یې خوښه وه، له ځان ښودنې بېزاره و. دښته یې خوښېده، له دومره بوختیاوو سره بیا هم د مطالعې ذوق یې درلود.
سلطان حليم شخص وه
کله چې صلاح الدين ايوبي له صليبيانو سره د جګړې تيارى ونيوه.
يوه زاړه ښځه يې حضور ته راغله او و يې ويل: جګړه وځنډوئ نږور مې حامله ده او نن ورځ يې ماشوم پيدا کېږي؛ که جګړه ونښلي نږور او ماشوم مې دواړه مړه کېږي.
دويمه ورځ بيا هم په بيړه هماغه ښځه راغله او ويې ويل: د خداى لپاره جګړه مه کوئ تر اوسه ماشوم نه دى پيدا شوى.
صلاح الدين ايوبي وويل: نن ورځ به هم جګړه نه کوو.
له هغه خوا د صليبيانو مشر دوې ورځې د جګړې د پيل لپاره منتظر و او کله يې چې د جګړې ځنډېدل وليدل. تعجب شو او يو څوک يې د صلاح الدين ايوبي حضور ته ولېږه، تر څو د جګړې د ځنډېدو لامل معلوم کړي.
کله چې لېږونکى بېرته را وګرځېد او د صليبيانو مشر ته يې موضوع بيان کړه. مشر لېږونکي ته وويل صلاح الدين ته وواياست، چې پرته له جګړې راشئ او زموږ ښار ته ننوځئ.
يو سالار او مجاهد چې د يوې ښځې او ماشوم د ژوندي پاتې کېدو په منظور دوې ورځې جګړه ځنډوي او پر انسان دومره رحم لري؛ موږ ترې هېڅ د خطر احساس نه کوو.
راشئ او دا بريا مو مبارک شه!
د سلطان ځيرکتيا او قوى استخبارات
سلطان صلاح الدين ايوبي ته خپلو جاسوسانو خبر ورکړ چې يو عالم دې چې ډير لوى خطيب دې او ډير زر يې د خپل خبرو په زور يې خلک خپل ځان ته متوجه کړل او ډير زر په خلکو کښې مشهور شو. سلطان  وويل چې دا شخص څۀ وايي ؟ جاسوسانو  وويل،چې وايي چې اصل جهاد خپل نفس سره جهاد دى، خپل اهل و عيال پالنه هم جهاد دى.خپل اولاد په تعليم کول هم جهاد دى. سلطان وويل چې په دې کښې غلط څۀ دي.؟؟ جاسوسانو او ويل چې دا هم وايي چې جنګ نه مونږ څه حاصل کړل يا قاتل شو او يا مقتول.. سلطان ډير ﺯر پاسيد خپله لباس يې بدله کړه او د عوامو لباس يې واغوسته.او عالم ته ورغې.تپوس يې ترې وکړه چې داسې طريقه راته وښايه چې مونږ جنګ ونه کړو او فلسطين آزاد شي.
عالم ورته او وى چې دعا کوئ.
سلطان د عالم لاس را او نيو او په خنجر يې ګوتې ترې غوڅ کړې. عالم په ټوپونو شو په چغو يې شروع وکړه. سلطان ورته وويل چې ووايه چې چا راليګلې يې که سر درنه غوڅ کړم. په ﺯور يى قانع کړ دا د يهودو راليګلې جاسوس وه. اسلام  ښه ياد کړې وه او خلک په غير شعوري د جهاد نه متنفر کول او د مسلمانان په منځ بى اتفاقى اچوله. او د ډيرو خلکو ذهنونه متنفر کړي وو چې سلطان بيا ډير په ګرانه هغه اثر د خلکو ذهنونو نه پاک کړ.
سلطان ويناوى
- ماته ټوله اروپا ماته نه شي راکولئ; خو د خپل قوم يو غدار مې ملا راماتوي.
- په کوم ځای کي چي ډوډۍ د مزدور تر مزدورۍ ګرانه شي هلته دوه شيان ارزانه کېږي:-
- داسې وخت به راشي چې اسلام او مسلمان تش نوم به پاتې وي نور به یې ټول کارونه د کفارو وي.
- د تخت او تاج نـیشه د انسان څـخه څیرونکی حیوان جوړوي.
- هغه قوم چې خپلې کوچنۍ لوڼی او زامن هیر کړي، چې د دښمن د تیري له امله خوار او ذلیل وژل کیږی، داسي قام به بیا د غلو او لاري شکوونکو یوه ډله وي.
-  که مونږ د کفري طوفان مخه و نه نیسو ، نو بې غیرته به یو، مسلمانان به نه یو ، او که د اسلام دفاع په دي ډول سره وکړو، چې د دښمن په انتظار په کور کې کښینو، چې کله دښمن حمله وکړي، مونږ به یې پر خلاف جنګیږو او بیا به په ویاړ سره ووایو چې مونږ د دښمن حمله په شاه و تمبوله، چې کله د ښمن ستا د وهلو لپاره توره له تیکی را باسی، ستا توري باید د هغه غاړه لا پخوا پریکړي وي! هغه چې سبا حمله کوي، ته پری همدا نن حمله وکړه.
- سپاهیان یوازې د وسلو په استعمال او بدني تکړه توب له مخي نه آزمویل کیږي! د عقل او احساس کارونو ته هم اړتیا ده، زه داسي پوځ ته اړتیا نلرم چې په پټو سترګو پر دښمن یرغل کوي او یوازي پر وژنه پوهیږي، زما داسي پوځ ته اړتیا ده چې هغوي ته څرګنده وي چې دښمن یې څوک دی؟ د دښمن اهداف څه دی؟
- یوازي مصر ته نه بلکې ټول اسلامي امت ته خطر ور پیښ دی او د اسلام  د پرمختګ او اسلامي سلطنت د پراختیا او استحکام لپاره په لارو کې ستر خنډونه سته، تل یاد ساتي هر هغه سیمه چې اسلامي سلطنت ورته ویل کیږی هغه د کوم فرد یا ډلې جاګیر نه دي،  د الله ﷻ ځمکه ده او تاسې ټول د هغي ساتونکې او امانتګر یاست.
- زمونږ د استخباراتو کسانو مونږ ته ویلي دي چې صلیبیانو خپلو جاسوسانو ته په ذهنو نو کې دا خبره کښینولي ده چې د مسلمانانو تاریخ چې څومره له فتوحاتو ډک دی همدومره یې د غداریو تاریخ هم دی، مسلمانانو دومره فتحي نه دي کړی څومره چې غداران پکې پیدا شوی دی،  د رسول الله ﷺ او خلافت راشده وروسته مسلمانان د منصب تر لاسه کولو لپاره د یو بل پر خلاف را پورته او په جګړو اخته شول.
- په مسلمانانو کې به یو داسي نسل پیدا شی چې له هغوي سره به یوازی یوه ناره پاتي وی (اسلام زنده باد) هغه نسل به د تاریخ نه ناخبره وي، هغه نسل ته به هیڅوک دا خبره نه کوي، چې د اسلام ساتونکي او لوړ ونکي هغه کسان ؤ چې شګلنو دښتو، غرونو، درو او پردیو هیوادونو ته ولاړل او وجنګیدل.
عبدالواجد نياﺯى
انډریو جکسن
انډریو جسکن (مارچ ۱۵، ۱۷۶۷ – جون ۸، ۱۸۴۵) یو امریکایی مدافع وکیل، سرتېری او سیاستوال و چې له ۱۸۲۹ څخه ۱۸۳۷ پورې یې د امریکا متحده ایالتونو د اوم ولسمشر په توګه خدمت کړی دی. د ولسشمر په توګه له ټاکل کېدو څخه وړاندې، جکس د متحده ایالتونو په پوځ کې د جنرال په توګه نوم درلود او د امریکا کانګرس په دواړو جرګو کې يې خدمت کړی دی. د یوه پراختیاپال ولسمشر په توګه، جسکن د "مفسدې اشراف سالارۍ" پر ضد د "عامو وګړو" د حقونو د خوندیتوب او د یووالي د ساتنې لپاره کار وکړ.
جسکن د امریکا انقلابي جګړو څخه یوه لسیزه وړاندې په استعماری کارولیناس کې نړۍ ته سترګې پرانیستې، یو مخکښ مدافع وکیل شو او له رېچل ډانېلسن روبارډس سره يې واده وکړ. هغه هم د امریکا د استازو په جرګه او هم په سنا کې د لنډې مودې لپاره د ټېنیسي د خلکو استازی و. د استعفا څخه وروسته، هغه له ۱۷۹۸ څخه تر ۱۸۰۴ پورې د ټينیسي په ستره محکمه کې د قاضي په توګه کار وکړ. چکسون ځمکې واخیستې چې وروسته يې نوم هېرمېتېج (The Hermitage) شو او پدې توګه جکسن د ځمکو یو شتمن او د غلامانو څښتن شو. په ۱۸۰۱ کال کې، هغه د ټېنیسي آیالت ملیشې ډګروال وګمارل شو او په راتلونکي کال بیا د همدې ملیشې قومندان وټاکل شو. هغه د ۱۸۱۳-۱۸۱۴ د کریک جګړې پرمهال د همدې ځواکونو مشري کوله او هارسشوبېنډ جګړه يې وګټله. ورپسې د فورټ جکسن تړون له مخې کریک مکلف و چې د اوسنۍ الاباما او جورجیا ایالتونو ډېری ځمکې تسلیم کړي. د برطانيې پر وړاندې په هممهاله جګړه کې، جکسون د نیواورلیانس جګړه وګټله او پدې توګه ملي اتل شو. جکسن په لومړۍ سېمینولي جګړه کې د امریکايي ځواکونو مشري کوله چې په پایله کې يې فلوريډا له هسپانيې څخه رابېله او له امریکا سره یوځای کړه. جکسون سنا ته د راستنېدلو څخه وړاندې د لنډ مهال لپاره د فلوريډا د لومړني اقلیمي والي په توګه خدمت وکړ. هغه په ۱۸۲۴م کال د ولسمشرۍ ټاکنو لپاره ودرېد او د ولس او الکټرول ډېرې رایې يې وګټلې. لکه څرنګه چې هېڅ نوماند د الکټرول کالج اکثریت ونه ګټلو، نو د استازو جرګې جان کوېنسي آډمز ته رایه ورکړه. پر آډمز او هېنري کلې د فساد د تورونو او د ولسمشر آدمز د لوړو خیالاتو اجنډا له کبله، د جکسن ملاتړو د ډموکراټیک ګونډ بنسټ کېښود.
جکسن په ۱۹۲۸م کال کې يوځل بیا ولسمشریزو ټاکنو ته نوماند شو او آدمز ته یې په ستر توپېر ماتې ورکړه. جکسن د هغه څه پر سر د جنوبي کارولینا د جلایۍ له ګواښ سره مخ شو چې مخالفینو يې "د کرکې تعرفه یا Tariff of Abominations "بلله. کړکېچ وروسته له هغه هوار شو چې دا تعرفه اصلاح شوه، او جکسن ګواښ کړی و چې که جنوبي کارولینا د جلایۍ هڅه وکړي، دی به يې پر وړاندې له پوځي ځواک څخه کار واخلي. په کانګرس کې، هېنري کلې د هغو هڅو مشري کوله چې غوښتل يې د امریکا سېکنډ بانک ته بیاځلي جواز ورکړي. جکسن دا بانک یو فاسد بنسټ بللی و او ویل چې د عادي امریکایانو [د ژوند] په بیه شتمنو [وګړو] ته ګټه وررسوي، او همدا چې د هغې د منشور نوي کول يې وېټو کړل. له اوږده کشمکش څخه وروسته، جکسن او متحدینو يې دا بانک منحل کړ. په ۱۸۳۵م کال کې، جکسن یواځینی ولسمشر شو چې ټول ملي پور يې پرې کړ او دا د اوږده مهال هدف يې ترلاسه کړ. کله چې جکسن د اسراف او فساد د له منځه وړلو لپاره پر ګڼو طرحو کار کاوه، د هغه په ولسمشرۍ کې په امریکايي سیاست کې پر حساسو او مهمو چوکیو د ټاکنو ګټونکي ګوند د کسانو د ګمارلو او ځای پر ځای کولو چاره پیل شوه. په ۱۸۳۰م کال کې، ولسمشر جکسن د هندوانو د لېږد قانون لاسلیک کړ چې له مخې یې د سوېل ختیځ د سترو قبیلو ډېری وګړي په زور سره د سورپوټکو سیمو (Indian Territory) ته [چې اوس د اوکلاهوما آیالت برخه دي] لېږدول کېدل. دې لېږدولو ته د اوښکو پل وايي. دې ځای پر ځای کولو دغه خلک له خپلو ځمکو څخه محروم کړل او پدې توګه په دوی کې مړینه او ناروغي زښته ډېره شوه. جکسن د غلامۍ د له منځه وړلو غورځنګ مخالف و چې دا مخالفت د ده په دویمه دوره کې لاپیاوړی شو. په بهرنیو چارو کې، د جکسن ادارې له برطانیې سره "د کاملة الودادو اړیکو" تړون لاسلیک کړ، له فرانسې څخه يې د ناپلیوني جګړو د تاوان مسله حل کړه او د تګزاس جمهوریت يې په رسمیت وپېژندو. د ۱۸۳۵م کال په جنورۍ میاشت کې، پر برحاله ولسمشر د ترور د لومړنۍ هڅې څخه ژوندی ووت.
د تقاعد پر مهال هم، جکسن د ډموکراټیک ګوند په سیاست کې فعال پاتې شو او د مارټین وان بورېن او جېمز کې پالک له ولسشمریو یې ملاتړ وکړ. که څه هم جکسن د غلامۍ د بحثونو له اغېز څخه وېره درلوده، خو بیا يې هم د ټګزاس ایالت د یوځای کولو لپاره غږ پورته کړ او له مړینې څخه يې لږ وړاندې دغه هدف ترلاسه شو. په متحده ایالتونو کې د جکسن څخه په پراخه کچه د ولسواکۍ او عامو وګړو د مدافع په توګه یادونه کېږي. د هغه ډېری کارونه بېلتون اچوونکي دي چې هم په هېواد کې قوي پلویان او هم قوي مخالفین لري. د هغه اعتبار د ۱۹۷۰مو کلونو څخه راپدېخوا ضربه ولیده ځکه دی د غلامي د له منځه وړلو مخالف و او اصلي امریکایان يې د خپلو پلرنیو ځمکو څخه په زوره نورو سیمو ته لېږدول. په هر حال، د تاریخپوهانو او علماوو سروې ګانې ښيي چې جکسن د امریکا د محبوبو ولسمشرانو تر منځ ځای لري.
ماشومتوب او ځواني او زده کړې
کله چې د چکسن مور او پلار په ۱۷۶۵م کال کې شمالي امریکا ته کډه شول نو دوه ماشومان هر یو هیوګ (زوکړه ۱۷۶۳) او رابرټ (زوکړه ۱۷۶۴) يې له ایرلنډ څخه له ځان سره راوستل. احتمالاً دا کورنۍ په فلاډلفیا کې مېشته شوه. ډېره شونې ده چې دې کورنۍ د اپالاکیان غرونو له لارې په واخاوس کې سکاټلنډي-ایرلنډي وطن ته زمیني سفر کړی وي او د شمالي او جنوبي کارولینا تر منځ پولې څخه اوښتي وي. د جکسون پلار د ۱۷۶۷م کال په فبرورۍ میاشت کې د ۲۹ کلونو په عمر او د جکسن د زېږېدېنې څخه درې اونۍ وړاندې د ونو پرې کولو په پېښه کې مړ شو.
د جکسن د زېږېدنې کره ځای معلوم نه دی ځکه د پلار له جنازې وروسته یې د مور د کارونو په اړه معلومات نشته. دا سیمه د شمالي او جنوبي کارولینا ایالت څخه لرې په اطراف کې پرته وه او رسمي سروې يې ترسره شوې نه وه. په ۱۸۲۴م کال کې، جسکن یو لیک ولیکه او په هغې کې يې خپل د زوکړې ځای د جنوبي کارولینا په لنکاسټر کاونټۍ کې د کاکا جېمز کراوفورډ ځمکې ښودلې وې. جکسن ځکه خپل ځان د جنوبي کارولینا معرفی کوی چې هغه ایالت د ۱۸۲۴م کال تعرفو پر لغوه کولو غور کاوه او جکسن د دې کار مخالف و. د ۱۸۵۰مو کلونو په نیمايي کې دویم لاس شواهد ښيي چې دی ښايي په جنوبي کارولینا کې د یوه بل کاکا په کور کې نړۍ ته راغلي وي. په تنکۍ ځوانۍ کې، جکسن ډېر ژر ګرمېده او تل به يې زور غږاوه. داسې هم ویل کېږي چې هغه د کم عمره او کمزوره هلکانو یوه ډله ترلاس لاندې ساتله او له هغوی سره به یې ښه چلند کاوه.
د شمالي امریکا د هیوادونو نوملړ
د امریکا لوی وچې هیوادونه
نوري سیمي
{| class="wikitable sortable" ! class="unsortable" | بیرغ ! پښتو لنډ نوم ! بشپړ نوم !سیمه ییز نوم ! پلازمینه ! د پیسو واحد ! قانوني واک
ابن خلدون د ټولنې پيژندنى علم بنسټګر
ابن خلدون د ټولنې پيژندنې علم بنسټګر
عبدالواجد نيازی
ابوﺯيد عبدالرحمن بن محمد بن خلدون حضرمى مشهور په ابن خلدون تاريخ ليکونکى او جامعه شناسى علم بنسټګر هغه په ۷۳۲ هـ کال د روژې په لومړی نيټه، چې د ۱۳۳۲ هـ کال د می د مياشتېد ۱۲ نيټې سره سمون خوري، د تونس په يوه کلي قروان کې وزيږيد.
کورنۍ يى د سعودى عربستان څخه وه. چى کله مسلمانانو اسپانيه فتحه کړه. کورنۍ اسپانيه ته کډواله شوه. او اسپانيه کى د دوى او عيسايانو ترمنځ اختلاف را منځ  ته شول، او د اسپانيه څخه لاړل تونس ته، هلته پاتى شول. د ماشومتوب وخت کى ابن خلدون کم دينى مشران چى اسپانيا نه تونس ته سفر کاوه د دوى کور کى يى به يى دمه کوله، همدا کار باعث شو چى ابن خلدون د وګړو نه قرآن، فقه، تصوف، اخلاق، کلام، د وګړو پيژندنه، ټولنې پيژندنه، نجوم، اقتصاد، تاريخ، هندسه، الجبر، حساب، لغت، فلاحت، طلسمات، شعر، ادب، منطق، رياضې، فلسفه، سياست، منشى توب، او د دولت مربود کارونه ياد کړل.
په ۱۴۰۶ م کال په قاهره کى ۷۴ کالو په عمر له دى نړې څخه سترګې پټى کړي
ابن خلدون ماشومتوب ﺫکاوت او پوهه.
فرانسوي څيړونکی پروفيسور فشل وايى: چې يوه ورځ د قروان په جامع جومات کې ډير خلک راټول شوي وه، په دې وخت د ابن خلدون عمر نهه يا لس کاله وه، ابن خلدون دې راټولو شويو خلکو ډير په ژور نظر کتل؛ ځکه، د هغه لپاره دا پيښه يو غير معمولي پيښه وه، په دې خلکو کې علماء، قاضيان او مهم مشران موجود ول. ابن خلدون پوښتنه وکړه، چې دا خلک ولې راټول شوي دي، ورته وويل شول، چې سيسلي په تونس باندې يرغل کړی او څو مهم ښارونه يې نيولي دي، دا غونډه په جامع جومات کې ځکه وشوه، چې ټول علماء او قاضيان دعا وکړي او دښمن د هيواد څخه وتښتي، کله چې ابن خلدون دا واوريدل؛ نو ويې ويل، چې علماء او قاضيان ولې داسې کار کوي؟ خلکو ته په کار دي، چې وسلې واخلي او دښمن په خپله د هيواد څخه وشړي.
- چې ټولنې او حکومتونه د انسانانو په څير زږيږي, ځوانيږي او د ژوند شباب ته رسيږي او بلاخره بوډاکيږي او مري.
د ځوانی په اوج کې هغو غلطيو او کړو وړو ته اشاره کوي چې د بوډاتوب د پيل په مانا دی. نوموړي وايي چې حکومتونه د پرمختګ اوج ته ورسيږي بيا عياشي او تجملي ژوند پکې پيل شي چې ورځ تر بلی زور اخلی. همدغه عياشي او تجمل لګښتونه زياتيږي چې بوج يي پر عام ولس ورلويږي, دا د يو حکومت د بوډاتوب پيل دی. کله چې حکومتي چارواکيو خرمستی اوج ته ورسيږي نو پر عام ولس مالی باج زياتيږی چې د چارواکو د خرمستيو لګښتونه پوره کړي.
- ابن خلدون د امام د ټاکلو حق عوامو ته نه ورکوي، بلکه اهل حل او عقد ته يې سپاري او وايې، چې اهل حل او عقد هر څوک خليفه وټاکه، عوام يې بايد اطاعت وکړي؛ ځکه، د خدای تعالی وينا ده، چې تاسو د الله تعالی اطاعت وکړئ، د هغه د رسول اطاعت وکړئ او د هغه چا اطاعت وکړئ، چې په تاسو حاکمان دي.
ځکه دوى چې کله واک ترلاسه کړي.
بيا په قصدي توګه د ټولنې د شريفو او بې ګناه خلګو سپکاوى کوي. پرهغو ظلم او زياتى کوي، پدې سره د خپل سابقه غچ او رذالت احساس کمترۍ د عقدې غچ اخیستو هڅه کوي. چې دا کړنه بالاخره د نظامونو د سقوط لامل ګرځي.
- انسان لکه حيوان دی؛ ځکه، د ژوند اساسي اړتياوې لکه غذا
غوښتل، د ځای پيداکول او يا نور صفات په دواړو کې يو شان دي، هغه څه چې انسان ته يې په حيوان برتري ورکړې، هغه فکر دی.
- اطرافو او ليرې پرتو هيوادونو خلک د تمدن نه بې خبرهوي، څلور اقليمونه، حرارت او برودت د ټولو نه زيات اغيزمن رول لري، داټول په ابادۍ، تمدن، د علومو په پرمختګ او قوانينو کې زيات اهميت لري.
- د حيواني ټولنې عادت طبيعي وي؛ خو، د انساني ټولنې طبيعت د عقل، فکر او غور د نتيجه وي.
- چې د تجربې او علم په واسطه موږ حقائق لاسته راوړی شو او د عقل په واسطه عقل مالومولای شو
- چې معمول دا دی، چې هغه ملتونه چې برلاسي وي، پر مقهورو ملتونو يې د دين، فرهنګ او ادب تاثيرات ليدل کېږي. مات شوي او مستعمره شوي ملتونه پر ځان باور نه لري او ورځ په ورځ د برلاسي ملت تقليد کوي. په هر څه کې تقليد. په ژبه کې، لباس کې، ارزښتونو کې او طرز تفکر کې.
- که ماته د ظالمانو د مرګ او د غلامانو د مرګ تر مینځ انتخاب را کړی وای ، نو زه به پرته له کوم ځنډه د غلامانو له مینځه وړل غوره کړی وای ، ځکه چې دا هغه غلامان دي چې ظالمان جوړوي.
- خلک چې وږې شي نو اخلاق يې فاسد شي.
انسان ټولنيزيدل ډير مهم دي او دې ډول ټولنې ته د(عمران) يا (ټولنې) نوم ورکوي، هغه وايې، کله، چې ټولنه منځته راشي؛ نو موږ ته د سياست ضروروت دی.
- سختې ورځې پیاوړي شخصیتونه زیږوي، پیاوړي خلک بیا آسانۍ او هوساینه رامنځته کوي، آرامتیا او هوساینه کمزوري شخصیتونه زیږوي او کمزوري خلک بیا پر خلکو سختې ورځې راولي.
- عربو چې تر کومه وخته د اوښ غوښه خوړله نو د دوي په وینه کې هم د غیرت او سختي  ماده موجوده وه. او کوم قومونو چې د خنزیر غوښه خوړله نو په هغوی باندي د دیوثت ماده ګډه شوي وه.
- سياست او حکومت د بندګانو د ساتنې او د هغوی د ګټو د ساتنې او کفالت او په بشري ټولنه کې د الله تعالی د احکامو د تطبيق لپاره استازيتوب دى.
- که د آفتونو په وخت کې داسې خلک ووینئ چې په مسخره یې خبرو بوخت وي، نو پوه شئ چې فقر دوی راګیر کړي دي.
- چې که مو په يوه ټولنه کې د مړيو تقليد ليد، معنا يې دا نه ده چې مړه يې ژوندي دي، بلکې ژوندي يې مړه دي.
- کله چې ما د تیرو ملتونو د ویجاړیدو په اړه فکر وکړ ، نو ما ولیدل چې دوی د یوې میرمنې سره راضي وه.
- ابن خلدون وايي چې په انسانانو کې د پاچا کېدلو لپاره فکر او سیاست په کار دی، او د ځناورو بیا عادت او طبیعت.
- کله چې عدل دوام وکړي ابادي رامينځته کوي، خو کله چې
ظلم دوام وکړي، ويجاړي رامينځته کوي.
- هغه دولت به هيڅکله قوى نشي چي ملت يې تر دولت هوښيار وى.
- انسان په وينا تلل کيږي او په عمل قيمته کيږې.
- په ۸۰۱ هـ کال ابن خلدون دغه مهال په خپل پټي کې، چې د محياه مدرسې لخوا ورکول شوی وه، په غنمو ريبلو بوخت وه، سلطان هغه ځان ته راوغوښت او په دويم ځل يې د قاضي القضات په چوکۍ وګماره. يعنى کار شرم په کار نه دى
خرمشهر ولسوالي
خرمشهر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان خرمشهر)  د ايران د خوزستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د خرمشهر ښار دی. دا ولسوالي ۱۷۰٬۹۷۶ تنه نفوس لري. د خرمشهر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د خوزستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ای شينوزاکي
ای شينوزاکي په جاپانۍ ژبه؛篠崎 愛 يوه رسامۍډوله ستوﺭې، فلمي ستورې، سندرغاړې، موډل او د "AeLL." ساﺯي ټولنې غړې ده، هغه په کال ۱۹۹۲ کي پیدا سوې ده.
د مسلمان انجينرانو لخوا اختراع شوې اسلحي
د مسلمانو انجينرانو لخوا اختراع شوې اسلحي
``ليکنه عبدالواجد نياﺯى``
ټوپک: لومړې ځل ټوپک د عثمانيانو لخوا د ۱۴ پيړي ‌آخر کې اختراع شو. او په موهاک جګړه کې عثمانيانو د ټوپکو څخه کار اخيسته،موهاک جګړه کې ۱۵۲۶ سرتيرو ۲۰۰۰ ټوپکې لرلې او د يونان رودز ټاپو نيولو کې عثمانيانو خپلو اختراع کړو ټوپکو څخه استفاده کړې وه.
په ۱۴۶۴ کال کې منير على لخوا  برنزی توپ اختراع شو، څلور پيړي عثمانيانو لخوا استفاده کيده. دغه توپ د وخت ستره اسلحه وه، ۳۱ ټنه وﺯن يي لره.
او اروپايانو ۴ پيړې بعد مسلمانانو څخه داسى توپ اختراع کړ.
راکټ
لومړې راکټ له اکبر شاه د هندوستان پاچا لخوا په  ۱۵۲۶ م کال کې اختراع شو.
ایستونیایي ژبه
استونیایي ژبه eesti keel) د استونیا هیواد رسمي ژبه ده. کابو ۰۰۰'۲۰۰'۱ نفره په دې ژبه خبري کوي چې له دي جملي نه لس زره له استونیا بهر استونیایي مهاجرین جوړوي.
د مسلمان انجينرانو لخوا اختراع شوې اسلحي
يو بريټيايى وکړې د ویلیام کانګریو په نوم نظامې چې د هندې راکټ څخه يى نقل وکړ يو راکټ جوړ کړ، يو روسی وګړې ټسیولکوفسکی په نوم يو نظر ورکړ چې مونږ کولې شو د راکټ په واسطه فضاء ته لاړ شو او بالسټيک راکټ لومړې ځل د آلمانې عالم  ورنر فون براون لخوا جوړ شو.
د آبو راکټ (اژدر)
د بهرې راکټ د حسن رماح لخوا اختراع شو چې خپل کتاب الفروسیة و المناصب الحربیة کې تشريح کړې.
رنګبار ټوپک (په يو ځل ﺯيات فيرونه کوې)
لومړې کوښښ فتح الله شیرازی په ۱۶ ميلادى پيړي کې د اکبر شاه در بار کې پيل کړه. چى آخر هم هغه ۱۷ ګوليو والا پوپک جوړ کړ او اکبر شاه ته ډالې کړ.
تمپا
تمپا (فلوریدا) تامپا) په انګلیسي Tampa) د امریکا په فلوریدا آیالات کې یو بندري ښار دی. تمپا ښار په ۲۰۰۶م کال کې ۳ سوه زره (لکه) وګړي لرل.
عمر مختار
عُمر مُختار (۲۰ آگوست ۱۸۶۲ - ۱۶ سپتامبر ۱۹۳۱) په زانزور کی پهطبرق په برقه شرقی، لیبی تولد شو. د ۱۹۱۲ کال نه 20کاله د ایتالیوی یرغلوی چی لیبیایی استعمار کری وه یوه ولسیز مقاومت او تولنه جوره کره او هغوی سره خپل مخالفت اعلان کو .پای هغه د ایتالیویانو لخا قرقره شو او مره شو .په لیبیا کی عمر مختار ملی بابا او مشر ایل کیگی.
همدان
هَمَدان یو شار دی په غرب د ایران کی.د شار په د وخته کی هگمتانه نومیده .اوس مهال همدان نومیگی  او دیر غرونه هم دی.ابو علی سینا پوهنتون د همدان دیر نامتو دی.
اکبر خان بوگټي
نواب اکبر خان بوگټی د بلوڅو توکمونو د خپلواکۍ غوښتونکی سرلاری او مشر و. اکبر بوگټى د بلوڅانو يو لوی ټبريز مشر، سياسي مشر او د جمهوري وطن گوند مشر وو. اکبر بوگټي د بلوچستان ولايت والي هم پاتي سوی دی.
ماشوموالی
اکبر خان بوگټي د نواب محراب خان په کور کې وزېږېدو. د لاهور ايچي سن کالج څخه يې تعليم ترلاسه کړ او بيا ددې څخه وروستو يې د آکسفورډ يونيورسټي څخه اعلي تعليم ترلاسه کړ. اکبر خان بوگټي د نن نهه اويا کاله وړاندې يعني ١٩۴۰ کې د خپل ټبر مشر جوړ سو.
وروسته بيا نوموړی په سيند او بلوچستان کې د شاهي جرگې د غړي په توگه ونومول سو. په کال ۱۹۵۱ کې د بلوچستان ولايت د گورنر جنرل مرستيال وټاکل سو. اکبر خان په کال ۱۹۵۸ کې د پاکستان په وفاقي کابينې کې يو وزير هم سو.
فینلنډ خلیج
د فینلنډ خلیج (فنلنډ خلیج) په فینلنډي په روسي Финский залив) د بالتیک سمندر په شمال ختیځ کې د اوبو یوه لار ده.
جولین بک
امریکایی شاعر او لوبغالی.
پښتو غږپوهنه او وييپوهنه
پښتو غږپوهنه او وييپوهنه د پښتو ژبپوهنې يوکتاب دی. دا کتاب محمد صابر خوېشکي ليکلی.
هیلزبرو ولسوالۍ
هیلزبرو ولسوالۍ فلوریدا په انګلیسي Hillsborough County, Florida) د امریکا متحده آیالاتونو فلوریدا آیالات اړوند یوه ولسوالۍ ده.
ویسکی تنس
ویسکی تنس په انګلیسی Tennessee whiskey د ویسکی بورن شرابو له ډلی یو ډول دي چې له جوارو جوړیږي د تنسی نوم له یوي سیمي اخیستل شوی چيرته چې دا شراب جوړیږي.
جک دانیلز
جک دانیلز په انګلیسی Jack Daniels د ویسکی تنس ډلی شرابو یو ډول دي چې د امریکا ترټولو زیاته پلرونکی ویسکی په نړۍ کې ده د جک دانیل شرکت له خوا وړاندی کیږي چې د ۱۹۵۶ کال راهیسی د براوبن فورمن شرکت اړوند دی د امریکا په لینچبورګ تنسی سیمه کې جوړیږي. دا محصول د قانوني معیارونو په حساب د بوربن ویسکی اړوند بازار ته وړادی کیږی.
پرديس ولسوالي
پرديس ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان پردیس)  د ايران د تهران ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د پرديس ښار دی. دا ولسوالي ۱۶۹٬۰۶۰ تنه نفوس لري. د پرديس ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د تهران ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
هوسۍ (خپرونه)
هوسۍ يا د هوسۍ دوه مياشتنۍ مجله (په انگرېزي: Hosey bi-monthly Magaizne) له کابل نه د پښتو ژبې د خپرونې نوم و چې له ۱۳۸۲ ل. کال نه تر ۱۳۸۴ ل. پورې يې خپرونې کولې.
مخينه
د دې مجلې لومړۍ گڼه په ١٣٨٢ (تله- لړم) کې چاپ شوه، دوه کاله يې خپرونې وکړې، ١٢ گڼې يې پر وخت چاپ شوې. وروستۍ گڼه يې په ١٣٨٤ (زمري- وږي) کې چاپ شوه.
دا مجله د افغانستان زياتو ولايتونو ته رسول کېده، چې د ځوانانو بېلابېلې ليکنې يې چاپولې. په هېڅ کوم ارگان پورې يې اړه نه درلوده او مالي مرسته هم خلکو ورسره کوله. څرنگه چې دې مجلې کوم دايمي مالي ملاتړ نه درلود، ځکه يې نو د مالي ستونزو له کبله خپرېدل وځنډېدل.
د لومړۍ گڼې سرليکنه يې
هر اوښتون او هره چار، د يوه مقصد له مخې کېږي، که څوک په خپل ژوند کې کوم مقصد ونه لري، بريالى کېږي نه. که يو ارمان، اقدام او کوښښ د عام ولس په گټه او د ملي ارزښتونو په رڼا کې وروزل شي، له شک پرته چې ټوليز (عمومي) ملاتړ به يې هم مل او ملگرى وي.
اوس مهال په افغانستان کې د مطبوعاتو د ازادۍ گنگوسي تاوده دي او په نړيواله کچه تبليغات روان دي، چې په افغانستان کې به مطبوعات سل په سلو کې ازاد او خپلواک وي. خو که نړيوالو مطبوعاتي قوانينو ته پام وکړو او د پرمختللو هېوادونو خپرونې هم تر کتنې لاندې ونيسو، يوه يې هم سل په سلو کې خپلواکه او ازاده نه ده، خامخا به د دولت يا بل گوند د پاليسۍ يا ايډيولوژۍ سيورى ورباندې خپور وي.
په افغانستان کې لا اوضاع دېته نه ده تياره، چې مطبوعات دې د سانسور له زيندۍ څخه وژغورل شي. په کابل کې ځينې گونديزې خپرونې اوس هم روانې دي، چې پر ټنډه يې ليکل شوي: خپلواکه، ناپېيلې يا ازاده. خو زياتې دغسې خپرونې بيا د يوې ډلې له خوا کېږي، چې کوم مثبت مقصد يا ملي ارمان هم نه لري، ځکه په دغو ډلو کې هغه کسان گډون لري، چې لاسونه يې د ملت په وينو سره دي.
له ځينو ولايتونو څخه يوشمېر مجلې، جريدې او اوونيزې هم چاپېږي، چې بشپړه ملي مفکوره او ارمان يې په هره پاڼه او هره کرښه کې ښکاري، په کندهار، خوست، کونړ، ننگرهار، کابل، لغمان، پکتيکا، پېښور، کوټه او ځينو نورو بهرنيو هېوادونو کې د افغانانو له خوا ځينې داسې مجلې او جريدې چاپېږي، چې له مطبوعاتي معيارونو او ملي غوښتنو سره سمې ليکنې خپروي. دا په خپله زباتوي، چې فرهنگيالي لا ويده نه دي، بلکې په اغزنو حالاتو کې هم د خدمت جنډه هسکه ساتي.
موږ هوسۍ مجله هم په دې ارمان پيلوو، چې وکولاى شو، د ملي ارمان او هېوادنيو غوښتنو په يون کې يو گام واخلو، خو زموږ گام اخيستنه به د هوسۍ په کچه گړندۍ هم نه وي، ځکه انسان په وس پړ دى، خو بيا هم، په دې يون کې د خپلو هغو ملگرو او هملارو مننه کوو، چې زموږ له همکارۍ او مرستې څخه يې اوږې سپکې نه کړې. په ځانگړې توگه يار محمد شېرولي د ډېرې ستاينې او مننې وړ گڼو، چې زموږ مرسته يې کړې ده. دغه راز د لومړۍ گڼې لپاره دغو زمريانو هم د هوسۍ له ژوند سره وفا وکړه: تازه گل شينواري، فضل الله دوست، عبدالغفارهوتخېل او ډيپلوم انجنير عبدالمجيد.
هوسۍ به ملي گټو ته په پام سره ليکنې خپروي او ټولو هېوادنيو ملي ارزښتونو ته درناوى لري، په مجله کې به د تعصب لرونکو، کرکجنو ليکنو او پاروونکو جملو سمونه کېږي. هوسۍ د ټولو ده، هرڅوک يې په ښه والي کې رغنده رول لوبولاى شي.
تخنيکي چارې
زموږ اکثره خپرونې د چلوونکو له خوا برابرېږي، په دې مانا چې د چاپ او کمپوزولو ټول پړاوونه يې چلوونکي ترسره کوي، زموږ گڼې خپلواکې خپرونې فنډ نه لري چې د هر کار لپاره بېلابېل اشخاص وټاکي او معاش ورکړي، يو چلوونکى اړ دى په خپله په ليکوالو پسې لاړ شي ليکنې راټولې کړي، د کمپوزونې لپاره يې خوارۍ وگالي او ټولې ليکنې له سره وگوري، تصحيح يې کړي بيا د چاپ لپاره په خپله منډې ووهي، دغه راز تر چاپ وروسته د خپرونې د وېش لپاره په خپله لاس په کار شي. په شپو- شپو پر خپلې خپرونې کار وکړي، خو نه يوازې امتياز ونه لري، بلکې ډېره نوره قرباني هم بايد په يوازې سر ورکړي، دا ځکه چې که چېرې دى په دې بهير کې يوه لټي هم وکړي، خپرونه يې بندېږي او هېڅوک به يې هم همکاري ونه کړي، حال دا چې د خپرونې کمپوزول د کمپيوټر کار، تصحيح کول د تصحيح کال، وېش د وېشونکي او نور کارونو د نورو اشخاصو دي، چې بايد ترسره يې کړي. زموږ د ځينو خپرونو چلوونکي خپله زياته برخه انرژي په تخنيکي کارونو لگوي، چې د مرستې لپاره يې څوک نه وروړاندې کېږي، دا ځکه چې موږ که لږ څه په ځان کې موندلي بيا مو هڅه کړې چې له نورو ملگرو او د خپلې کړۍ له يارانو څخه د بېلتون او جلاوالي لپاره پلمې ولټوو. چې دا ستونزه په هر ولايت کې شته.