دنباتي_انساجو_کرنه
داصطلاحاتوتعریفونه چی کرنه کی عموم
تغيرات(Differentiation) د مختلفو فزيالوجکي او مارفولوجکي خواصو انکشاف او پرمختيا ده. د مثال په ډول د يو حجروي تخمي زايګوټ څڅه د يو غړى پرمختيا پر څو حجروى ژوندي موجود سره. د انساجو په کرانه کې دغه اصطلاح معملاً د دې لپاره استعماليږي چې د مختلفو نوعو حجراتو، ريښو، نودو، جنين يا د نورو غړو جوړښت د حجراتو په کلچر يا کالس کې تشريح او واضح کړي. غبرګ (Diploid) د هر کروموزوم دوګونې جوړې چې د انواعو خواص انتقالوي. جنين (Embryo) ډير ځوان نبات چې د ښځينه غړي (Gametophyte)په داخل کې پرمختيا کوي، چې معمولاً د القاح په نتيجه کې تشکيليږي، البته کله کله بغير له القاح (Aponixis) هم تشکيليږي. Embryo genesis د جنين د تشکيل او پرمختيا د مراحلو څخه عبارت دى. (Embryoid) په کلچرونو کې د غير تخمى (Non-zeygotic) جنين تشکيل او جوړښت. (Excise) د پلارنۍ سرچينې څخه د يوې برخې انساجو يا د يو غړى لرې کول دى، لکه څنګه چې نوى او تازه څانګې د کالس څخه، يا د يوې څانګړې څانګې جا کول د نور ډير تکثيري څانګو څخه او يا د يو بند پرې کول يو څانګې څخه د تکثير او زياتولو پر موخه. (Explant) د يو نبات غړى يا د انساجو يوه برخه چې پر هغې باندې کلچر پيل شي. (Genotype) ارثى سينګار(Make-up) چې د يو ګروپ جينينو په واسطه چې د کروموزمونو د پاسه قرار لري انتقاليږي. (Habituation) د ودې او نمو د تنظيموونکو په نشتوالى کې د حجراتو د ودې او نمو وړتيا يا قابليت څخه عبارت ده. چې دغه وړتيا د ځينو حجراتو کرنه د زيات وخت لپاره د ځينو هارمونونو په موجوديت کې حاصليږي. (Haploid) د هر کروموزوم يو نقل يا کاپي په يوه حجره کې چې د جنسي حجراتو خواص ولري. غير هم جنسه ټولنه (Heterogeneous Population) نا برابره او بې بڼې ټولنه چې زياتې نوعې ولري. هم جنسه ټولنه (Homogeneous Population) مساوي او برابره ټولنه چې ټول يو ډول ارثى سينګار ولري. هم جنس (Homozygous) د دوګون يا څو ګون کروموزوم لرونکى افراد چې يو شان او ورته اليلونه په هم جنسه کروموزومونو کې ولري، پر خپله ګرده القاح کيدونکي هم جنس افراد يو متجانس ټولنه منځ ته راوړي. دوره رګه (Hybrid) د يو ژوندى موجود يا د حجراتو يو قطار چې د داسې والدينو په وسيله چې خواص ئې يو شان وي توليد شي. دوه رګه کول (Hybridization) هغه مراحل چې دکومو دوره رګه په وسيله منځ ته راشي. (In- Vivo) پر تحتي لفظي ډول (په ژوندکې) هر هغه تدريجي پرمختګ او مراحل چې په يو مکمل ژوندى موجود کې رامنځ ته شي (په طبيعت کې). (Indection) د يوې مرحلې يا يو جوړښت د تشکيل او ابتکار سبب او وسيله. (Inoculum) حجرات، انساج يا د يو غړي استعمال د سب کلچر لپاره. (Enter Node) د يو ساقې هغه برخه چې د دوه بندونو تر منځ موقعيت لري. (Meristem) د حجراتو هغه موضوعى ګروپ چې د فعال ويش وړتيا ولري، دکوم څخه چې د دائمى او با ثابته انساجو سيستم (ريښه، څانګه، پاڼه او ګل) منځ ته راځي. د مرستماتيک ډير عمده او مهم ګروپونه عبارت دي له: د څوکو او غوټيو مرستماتيک چې د ريښې او څانګو په اخيري نکته کې واقع دى. جانبي مرستيم: چې په کارک او رګداره انساجو کې وي. (Inter calary) مرستيم: چې د بندونو په ساقه او دځينو مشخصو پاڼو په بيخونو کې موجود وي. مرستماتيک: چې د حجروى انقسام خاصيتونه ولري. مرستمويد: د مرستماتيک حجراتو يو موضوعى ګروپ دى کوم چې په کالس کې منځ ته راځي او ممکن ريښۍ او څانګې تشکيل کړي. (Micro Propagation) په تعيم او کنترول شوو شرائطو کې د نباتاتو زوجي يا غير زوجي تکثر. (Morphogenesis) د يو جوړښت يا صورت د ودې او پرمختيا څخه عبارت دى. د نايتروجن نصبيدل د هوا د نايتروجن بدلون په امونيا او امينو اسيدونو باندې. په ساقه کې هغه ساحه له کومې څخه چې يوه پاڼه او جانبي غوټۍ منځ ته راځي. غذائي چاپيريال Media د اوبو او خوراکي توکو ترکيب او يو ځاى کيدل چې په نيمه جامد او يا د مائع په حالت کې وي، چې معمول په هغه کې څو ګونې غيرې عضوي مالګې، يو کاربوهايدريټ، عضوى مالګې او ويټامينونه شامل وي، دغه شان ميډيا ته ترجيح ورکول کيږي چې يوه اساسي ميډيا شي، البته د ځينو نور اضافى نموئې هارمونونو او ناڅرګنده تومنو لکه د ناريال پر اوبو او د وربشو پر اوبو غنى شي. د غړى کرل د منظمو جوړښتونو تعقيم اوکنترول شوې کرنه ده، د مثال په ډول د ريښې څوکه، د څانګې څوکه، د څانګو کړۍ (حلقې)، جينين او داسې نور. (Organized Tissue) د منظمو زياتو شوو حجراتو ترکيب دى. (Organogenesis) د اعضاؤو او غړو تشکيل او جوړښت ته ويل کيږي. (Plantlet) يوه کوچنۍ ريښه لرونکې څانګه يا زرغون شوې جنين. (Ploidy) په هر هسته کې دمکملو کروموزومونو د ګروپونو شمير. (Polyoloidy) په هر هسته کې د دريو يا زياتو کروموزمونو د سيټونو ظرفيت (درې ګون، څلورګون، پنځه ګون او داسې نور.) (Shoot tip/shoot apex) د يوې څانګې 1.0-0.1 ملي متره اخيرۍ برخه تقريباً 0.1 – 0.05 ملي متره پورې مرستيم انساج لري، البته د اصلي او انکشافي پاڼو او د ساقې د نږدې يا مجاور انساجو پر شمول. (Somatic) نباتي يا غير زوجي برخې يا بدلون ته ترجيح ورکول. (Sub Culture) تازه ميډيا ته د بيا ويشل شوي يو کلچر انتقال ته ويل کيږي. (Tissue Culture) د يو نبات يا حيوان د خوندي او کنترول کرنې څخه عبارت ده، چې دغه اصطلاح د انساجو د ټولو ډولونو کرنې ته راجع کيږي. (Totipotency) د يو ژوندى موجود د توليد قدرت د هغه د يوې برخې څخه، د يوې واحدې حجرې يا د يو ژوندى موجود د يوې برخې د توليد قدرت چې يو مکمل ژوندى موجود منځ ته راوړي. انتقال (Transfer) د کرل شوو انساجو انتقالول او يا ځاى بدلول يوې نوې او تازه ميډيا ته. (Vegetative Propagation) د نباتاتو غير زوجي تکثر چې د نبات د بدن يوې برخې په جدا کولو سره پيل کيږي، د نمونې پر ډول لکه قلمه کول چې بلاخره پر يو مکمل نبات بدل شي.