cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عاج ساحل
رېښه
د یادې سیمې نور نومونه دا دي: Côte de Dents ، چې تحت الفظي معنا یې " د غاښونو ساحل" چې د عاج د سوداګرۍ منعکسوونکی دی؛ Côte de Dents تر هغو کسانو وروسته چې هالنډيانو کواکوا (تحت الفظي کوا کوا) نومولي وو، د ۵ او ۶ کرښو ساحل و چې وروسته د یو ډول پنبې تجارت هم په کې کېده اوCôte du Vent ، د باد ساحل له ساحل څخه بهر د سیمه‌ییز اقلیم د څو کلنو شرایطو له امله په پورتنیو نومونو نومول شوي دي. دCote de(s) Dents  (د غاښ ساحل) نوم په پرله  پسې ډول په لرغونو آثارو کې کارول شوی.د مثال په ډول: د ډکت په ډېکشنرۍ کې ( ډکت ۱۸۵۳ز کال او د نیکولاس وېلیوټ ډي بېلفونډ له خوا کارول شوی، که څه هم ابه پریووست عاج ساحل کارولی، په ۱۹ پېړۍ کې د دې کلیمې کارونه په عاج ساحل بدله شوه.
د مډرن ایالت ساحلي کرښه په بشپړ ډول له هغه څه سره توپیر لري چې په ۱۵مه او ۱۶مه پېړۍ کې سوداګرو د "غاښ" یا "عاج" په  نوم پېژندل چې د کپ له پالماس یې د درېيو ټکو تر کپ پورې دوام درلود، چې له دې امله اوس مهال د غنا د مډرن ایالت او عاج ساحل ( د لیبېریا له یوه کوچنۍ برخې سره) تر منځ وېشل شوې ده. دا نوم په ۱۹۶۰ ز کال کې د فرانسې د خپلواکۍ او حاکمیت له لارې خوندي شو. دا نوم له هغه مهال راهیسې په تحت الفظي ډول نورو ژبو ته ژباړل شوی، چې تر خپلواکۍ  وروسته دولت به هر هغه مهال چې د فرانسوي ژبو له حوزې څخه هاخوا نړیوالې معاملې ترسره کولې، دا نوم یې مخ پر زیاتېدونکې ډول ستونزه جوړوونکی وباله، په دې توګه د ۱۹۸۶ ز کال په اپرېل کې دولت اعلام وکړ چې د عاج ساحل (یا په بشپړ ډول د عاج جمهوریت) به یې د دیپلوماتیک پروتوکل د موخو لپاره رسمي نوم وي او له هغه مهال راهیسې، هر یو په نړیوالو معاملاتو کې له فرانسوي څخه د دې کلیمې هر ډول ژباړې رد کړې دي.
د اېوري کوست یا عاج ساحل له غوښتنې سره سره د عاج ساحل انګلیسي ژباړه (غالباً د عاج ساحل) لاهم په پراخ ډول د بېلابېلو رسنیو او نشراتو له خوا په انګلیسي ژبه کارول کېږي.
ځمکنی مهاجرت
په اېوري کوست(عاج ساحل) کې د انسان لومړنی حضور ستونزمن دی، ځکه د دې هېواد په مرطوب اقلیم کې د انسانانو پاتې شوني په ښه ډول نه دي خوندي شوي. له دې سره د وسلو او وسیلو نوې پیدا شوې ټوټې (په ځانګړي ډول د تخته سنګې/ شیل په واسطه پالش شوي تبرونه او د اخلي پخلي او کب نیولو پاتې شوني) له پلیولیتیک څخه مخکې دورې ( له میلاد څخه مخکې ۱۵۰۰۰ تر ۱۰۰۰۰) او یا لږ تر لږه په نیلوتیک دوره/ ډبرمهال کې د انسان د پراخ شتون د احتمالي نښو په توګه په پام کې نیول شوي دي.
د اېوري کوست( عاج ساحل) لومړنيو پېژندل شويو اوسېدونکو په ټول قلمرو کې خواره آثار له ځانه پریښي. تاریخ پوهان په دې باور دي چې هغوی ټول یا بې کوره شوي یا د اوسنیو لرغونو اوسېدونکو د اجدادو له خوا جذب شوي دي، چې له ۱۶مې پېړۍ څخه مخکې يې په سیمه کې د سویل لور ته مهاجرت وکړ. په دغو ډلو کې ایوتېلي (ابویسو)، کوتروو (فریسکو) زیهېري (ګرنډ لاهو) اېګا او ډېيس (ډيوو) شامل وو.
ایداري وېش
عاج ساحل هیواد له مرکز سره په ۱۴ ولایتونو ویشل شوی چې هر ولایت ځانته ولسوالۍ لري.
اقتصاد
وېشنيزه:د عاج ساحل وېشنيزه:د افریقایي اتحادیه غړي هیوادونه
دنیزلي
دنیزلي ښار په ترکي Denizli) د ترکې هیواد دنیرلي ولایت مرکز دی. د یاد ښار یوه مشهوره تفریحي سیمه پاموک کاله ده.
سردار عبدالماجد خان سراج
سردار عبدالماجد خان سراج (۳۰ د اپرېل، ۱۹۰۱ ز. - ۶ د جولای، ۱۹۲۹ ز.) (په انگرېزي: Sardar Abdul Majid Khan) د امير حبيب الله خان او شگوفه بېگم زوی و. هغه د کابل د چارمرغا په حربي ښوونځي کې خپلې زده کړې بشپړې کړي وې او يو پوځي افسر و. هغه د سردار غلام علي جان يوازينۍ لور سارا بېگم سره واده کړی و. کله چې د سقاو ځوی حبيب الله کلکاني د حکومت واکمن شو نو هغه يې په ۶ د جولای ۱۹۲۹ ز. کال کې وواژه له هغه نه دوه زامن پاتې شول.
محمدرضا شاه پهلوی
محمدرضا شاه پهلوی (زیگیدلی په ۴ آبان ۱۲۹۸ په تهران - مرینه ۵ مرداد ۱۳۵۹ په قاهره) دومینیه پادچا د پهلوی کورنی او وروستی پادچا د ایران چی د ۲۵ شهریور ۱۳۲۰ تر ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ پر ایران پاچا وه. محمدرضاشاه لومری په دویم نریواله جگره چی ایران اشغال شو او دومینه پیره په کودتا د ۲۸ مرداد به پاچای ورسیدو  او په انقلاب د ۱۳۵۷ کال کی دپاچایی ایسته شو.
برېښنايي مقناطيسي طيف
برېښنايي مقناطيسي طيف د برېښنايي مقناطيسي وړانګو او د هغوی اړوند څپې اوږدوالي او فوتون انرژيو د پرله پسې پېښېدنو (طيف) لړۍ ده.
برېښنايي مقناطيسي طيف، هغه برېښنايي مقناطيسي څپې رانغاړي، چې فريکوينسي لړۍ يې له يو هرتز ښکته څخه تر ۱۰۲۵ هرتز پورې وي او همدارنګه له زرګونو کیلومترو ښکته څخه د يوې اتومې هستې د اندازې تر ماتېدنې پورې د څپې اوږدوالي ته ځواب ويونکی دی. د فريکوينسي دا لړۍ په بېلو ډلو وېشل شوې ده او په هره ډله کې يې برېښنايي مقناطيسي څپې په بېلابېلو نومونو سره يادېږي. يادې څپې چې د طيف د ټيټې فريکوينسۍ (اوږدې څپې) په پای کې پيل کېږي، بې سيم څپې، کوچنۍ څپې، انفرا ريډ، د ليدلو وړ رڼا، له بنفش پورته (ماورا بنفش) او ايکس وړانګې دي. ګاما وړانګې د لوړې فريکوينسۍ (لنډې څپې) په پای کې دي. په دې هره ډله يا کړۍ کې برېښنايي مقناطيسي څپې راز راز ځانګړتياوې لري. لکه: دوی څه ډول توليدېږي، له مادې سره څه ډول غبرګون يا تعامل کوي او عملي کاريالونه يې [څه يا څه ډول] دي. د اوږدو څپو لپاره معلوم بريد يا حد نه شته، په داسې حال کې چې فکر کېږي، د لندې څپې بريد يا حد د Planck اوږدوالي ته نږدې دی. خورا ماورا بنفش، د ايکس نرمې وړانګې، د ايکس سختې وړانګې او ګاما وړانګې په برېښنايي ذرو د بدلېدونکو وړانګو په توګه ځکه ډلبندي کېږي، چې د دوی فوتونونه د اتومونو د ايونايز کولو لپاره پوره انرژي لري، چې د کيمياوي تعامل لامل کېږي. له دې وړانګو سره مخامخ کېدل، روغتيايي ګواښ کېدلی شي، چې د وړانګې ناروغۍ، DNA زيانمنولو او سرطان سبب کېږي. د ليدلو وړ رڼا وړانګې د څپې اوږدوالي او ورڅخه ښکته ته نه ايونايز کېدونکې (چې پر چارج لرونکو ذرو باندې نه شي بدلېدلی) وړانګې ځکه وايي، چې د يادو اغېزو لامل نه شي کېدلی.
د فريکوينسي په پورتنيو زياتره ډلو کې په فزيکي ډول د بېلابېلو فريکوينسيو د څپو د بېلولو په موخه، د سپېکټروسکوپي يا منظر ښودونکي (طيف نما) په نوم له يو تخنيک څخه ګټه اخيستل کېږي، چې د جوړونکو فريکوينسيو څرګندونکی يو منظر توليدوي. ياد تخنيک له مادې سره د برېښنايي مقناطيسې څپو د غبرګونونو د څېړلو په موخه کارول کېږي. نورې ټيکنالوژيکي کارونې د برېښنايي مقناطيسي وړانګې تر سرليک لاندې تشرېح شوې دي.
تاريخچه او موندنه
انسان تل د ليدلو وړ برېښنا او وړانګيزې تودوخې څخه خبر دی، مګر د تاريخ د ډېرې برخې لپاره روښانه نه وه، چې دا ښکارندې سره تړلې وې يا د يو څه پراخه اصل استازې وې. لرغونو يونانيانو درک کړه، چې رڼا په سيده ليکو کې يون کوي او د غبرګون يا انعکاس او ماتېدنې په ګډون يې د هغه ځيني ځانګړتياوې وڅېړلې. رڼا د ۱۷ پېړۍ له پيل څخه په ژور ډول وڅېړل شوه، چې همدا چاره د مهمو توکو، لکه: تيليسکوپ او مايکروسکوپ د رامنځته کېدنې لامل شوه. اسحق نيوټن لومړنی شخص و، چې د رنګونو د هغې لړۍ لپاره يې د طيف (spectrum) اصطلاح وکاروله، چې سپينه رڼا په يو منشور سره وېشل کېدلی شي. نيوټن چې په ۱۶۶۶ ز کې يې خپلې هڅې پيل کړې، ويې ښودله چې ياد رنګونه رڼا ته ذاتي يا اصلي وو او بېرته سپيني رڼا کې يو ځای کېدلی شول. د ريني ديکارت (Rene Descartes)، رابرت هوک (Robert Hook) کرېسټيان هوجينس (Christiaan Huygens) او نيوټن تر منځ په دې اړه يوه مناظره راپورته شوه، چې ايا رڼا د څپې طبيعت يا ځانګړتيا لرله او که ذروي طبيعت. لومړنيو درې پوهانو د څپې تشرېح غوره ګڼله، مګر نيوټن د ذرې تشرېح پلوي کوله. Huygens په ځانګړې ډول په ښه ډول پرمختللې نظريه درلوده، چې نوموړی ورڅخه د غبرګون يا انعکاس او ماتېدنې قوانين تر لاسه کولی شول. نږدې ۱۸۰۱ ز کال کې توماس ينګ (Thomas Young) په خپل (two-slit) [دوه ټوټې] ازمېښت سره د يوې روښانه ميلې د څپې اوږدوالی اندازه کړ، چې په دې ډول د پايلې په توګه څرګنده شوه، چې رڼا يوه څپه وه.
په ۱۸۰۰ ز کې ويليم هرشيل (William Herschel) انفرا ريډ وړانګه کشف کړه. نوموړي د يوه منشور په واسطه د رڼا د وېش له مخې د يو ترمامېتر په خوځولو سره د بېلابېلو رنګونو د تودوخې درجه څېړله. نوموړي څرګنده کړه چې: د تودوخې تر ټولو لوړه درجه له سور رنګ څخه هاخوا وه. هغه نظريه ورکړه چې د تودوخې د درجې دا بدلون د «ګرموونکو وړانګو» له امله و. يادې وړانګې د برېښنايي وړانګې يو ډول دی، چې نه شي ليدل کېدلی. راتلونکی کال چې Johann Ritter د طيف په بل پای کې کار کاوه، د نوموړي په اند «کيمياوي وړانګې» څرګندې کړې، چې دا هم د رڼا نه لېدونکې وړانګې دي، چې ځيني کيمياوي غبرګونونه هڅوي. دوی د بنفش رڼا د ليدلو وړ وړانګو برخه کې په ورته ډول عمل وکړ، مګر په طيف کې له دوی څخه هاخوا (تر شا) وې، چې وروسته له بنفش څخه د هاخوا (ماورا بنفش) وړانګې په نوم ونومول شوې.
د برېښنايي مقناطيس ځانګړتيا (electromagnetism) څېړل په ۱۸۲۰ ز کې هغه مهال پيل شول، چې هينس عيسوي اورسټيډ (Hans Christian Orsted) کشف کړل، چې برېښنايي بهيرونه مقناطيسي سيمې تولیدوي (د Oersted قانون). رڼا په لومړي ځل ۱۸۴۵ ز کال کې هغه مهال په برېښنايي مقناطيسي ځانګړتيا پورې وتړل شوه، چې Michael Faraday وکتل چې د يوې رڼې مادې له لارې د يون کوونکې رڼا قطبي کېدنې يوې مقناطيسي سيمې ته خوا ورکړه. د ۱۸۶۰ لسيزې پر مهال جيمز کلرک ماکسول (James Clerk Maxwell) د برېښنايي مقناطيسي سيمې لپاره څلور يو څه توپيري مساواتونه (معادلې) رامنځته کړې، چې د ماکسول د مساواتونو په نوم يادېږي. يادو دوو مساواتو په سيمه کې د څپو شونتيا او کړه وړه اټکل کړل. د دې نظرياتي څپو د چټکتيا په تحليلولو سره ماکسول وپوهېده، چې دوی بايد په يوه داسې چټکتيا يون وکړي، چې د رڼا له معلومې چټکتيا سره نږدې وه. په ارزښت کې د دې تصادف حيرانتيا لامل شوه، چې مکسول دا پايله تر لاسه کړې چې رڼا خپله د برېښنايي مقناطيسي څپې يو ډول دی. د مکسول مساواتونو د برېښنايي مقناطيسي څپو د پرله پسې پېښېدنو (فريکوينسيو) يوه ناټاکلې لړۍ اټکل کړه، چې ټول د رڼا په چټکتيا يون کوي. دا د بشپړ برېښنايي مقناطيسي منظر يا طيف د شتون لومړنۍ نښه وه.
په ۱۸۹۵ ز کې ويلهيم رونټجين (Wilhelm Rontgen) د وړانګې اچونې يو بل ډول ته پام شو، چې د لوړ ولټېج پر وړاندې د ايښودل شوي خالي تيوب سره د يوه ازمېښت پر مهال خپره شوه. نوموړي دا وړانګه اچونه د «ايکس وړانګه» ونوموله او ويې موندل، چې يادو وړانګو د انسان د بدن په غړو کې د حرکت کولو وړتيا درلوده، مګر د يو څه کلک يا غليظ جسم، لکه هډوکو په واسطه منعکس يا بندېدلې. له ډېر وخت څخه مخکې د دې بې سيم انځور اخيستنې (راډيوګرافي) لپاره زياتې کارونې موندل شوې وې.
د څپې او ذرې بحث په ۱۹۰۱ ز کې هغه مهال بيا پيل شو، چې Max Planck وموندل، چې رڼا يوازې په بېله اندازه کې جذبېږي، چې نن ورځ يې فوټونونه بولي او دا معنا چې رڼا ذروي طبيعت لري. دا نظريه په ۱۹۰۵ز کال  کې د البرت انسټاين له لورې روښانه شوې وه، مګر Planck او نورو زياتو معاصرو پوهانو هيڅکله نه وه منلې. د پوهې (ساينس) معاصر دريځ دا دی، چې برېښنايي مقناطيسي وړانګه اچونه ،د څپې او ذرې دواړه طبيعتونه (wave-particle duality) لري. له دې درېځ څخه راپورته کېدونکي مخالفتونه اوس هم د پوهانو او فيلسوفانو له لورې بحث کېږي.
خدابنده ولسوالي
خدابنده ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان خدابنده)  د ايران د زنجان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د قيدار ښار دی. دا ولسوالي ۱۶۴٬۴۹۳ تنه نفوس لري. د خدابنده ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۴۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د زنجان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د ختیځې اروپا پسرلنی ساعت
د ختیځې اروپا وخت په انګلیسي محفف EEST) جمله Eastern European Summer Time) +۳:۰۰) یو ټي سي د یدې سیمې پسرلنی ساعت دی چې د نړیوال وسلونکی ساعت نه ۳ ساعته مخکی وي.
نوري فایبر کیبل
فایبر اپتیک یا د نوري فایبر کیبل لکه د نامه څخه چې یې ښکاري سیګنالونه د رڼا یا نور په بڼه لیږدوي او هیڅ بریښنایی سیګنال نه شي کولای د نوري فایبر څخه تیر شي ځکه خو دا ډول کیبلونه د خارجي څپو د زیانونو څخه چې بریښنایی څپې دي په بشپړ ډول خوندي دي.
نوري فایبر د لوړ Bandwidth ، لوړې چټکتیا، په لیرو فاصلو د سیګنالونو د انتقال د توانایۍ او د زیاتو معلوماتو د لیږدولو د ظرفیت لرونکی دی. دا ډول کیبل په منځنۍ برخه کې یو نری او نازک شیشه یي استوانه cylinder لری چې د core په نوم یادیږي، نوموړې استوانه د یو سخت پوښ په وسیله احاطه شوې او په پای کې د یو باند یني پوښ په وسیله ټول کیبل پوښل کیږي.ځینې وختونه په منځنۍ برخه کې د ښیښې پر ځای پلاستیک کارول کیږي. پلاستیک په اسانۍ سره د بدلون وړ او ډیر حساس نه دی خو د شیشې په پرتله په زیاته فاصله د سیګنالونو د لیږدولو ځواک نه لري.
په هر رڼایي سپڼسي کې د رڼا د لیږدولو هر لیږدوونکی conductor یا هادي یوازې په یوه لوري سیګنالونه لیږدولی شي ځکه خو د تل لپاره یو لوری لیږدونکی او بل لوری اخیستونکی وي. پر همدې بنسټ د نوري فایبرونو زیاتره ډولونه د دوه ښاخونو لرونکی وي چې هر یو یې د بیل پوښ لرونکی او بیا دواړه ښاخونه په یو بهرني پوښ پوښل کیږي او یا کیدای شي چې دوه بیل بیل کیبلونه وي. د نوري فایبر په ډیری ډولونو کې د رڼا د لیږدولو منځنی هادي د یو شیشه یې یا پلاستیکي پوښ په وسیله د لا پیاوړتیا په موخه پوښل شوی وي.
رڼایي سپڼسی د ډیر زیات بینډویډت لرونکی دی چې په یوه ثانیه کې یې سرعت د لس ګیګابایټو څخه عبارت دی. همدارنګه ځینې ازمایښتونه ښایي چې نوري فایبر کولی شي تر 200Gbps په اندازه معلومات ولیږدوي.
د نوري فایبر د سیګنالونو د لیږد اعظمي فاصله د دوه کیلومترو نه تر سل کیلو مترو پورې ده. انسټالول یې یو څه ستونزمن او حساس کار دی، قیمت یې د کیبل د ټولو ډولونو څخه لوړ دی، د مختلفو نښلوونکو یا کنکټرونو لکه ST, SC, MIC او MT-RJ څخه استفاده کوي. د نورو ټولو کیبلونو په پرتله د خارجې زیانونو او څپو څخه کم او یا هیڅ نه اغیزمن کیږي.
د نوري فایبر د زیات قیمت په پام کې نیولو سره دا ډول کیبل یوازې په هغه حالت کې کارول کیږي چې زیاتې چټکتیا ته اړتیا وي او په اوږدو واټنونو کې سیګنالونه لیږدول کیږي. خو اوس مهال د نوموړو کیبلونو د قیمت په یو څه راپریوتو او د ښه امنیت په لرلو سره (ځینې هیکران ضعیفه کیبلونه Leak کوي او معلومات ترې غلا کوي) په ډیری شبکو کې د backbone په ډول او همدارنګه په هغه شبکو کې چې پکې زیات معلومات، غږونه او نور لیږدول کیږي کارول کیږي.
د رای حق غوښتونکی (سفراګېټ)
یو سفراګېټ د ښځو د یو فعال بنسټ غړی وه، چې د شلمې پېړۍ په لومړیو کې یې د «ښځو لپاره رای» تر بیرغ لاندې په عامه ټولټاکنو کې د رای ورکولو حق لپاره مبارزه وکړه. دا اصطلاح په ځانګړې توګه د بریتانیې د ښځو سیاسي او ټولنیزې ټولنې (WSPU) ته راجع کېږي، د ښځو هغه یواځنی غورځنګ چې په ۱۹۰۳م  کال کې د ایمیلاین پانخورسټ له خوا یې بنسټ کېښودل شو، چې په مستقیم عمل او مدني سرغړونه کې یې ځان ورګډ کړ.د لومړي ځل لپاره په ۱۹۰۶م کال کې د ډېلي مېل ورځپاڼې یو راپور لیکونکي د ښځو سیاسي او ټولنیزې ټولنې لپاره د سفراګېټ اصطلاح وکاروله، د ښځو له حق نه ملاتړ کوونکي چې له مخې نه یې د ښځو د رایې ورکولو حق پرځای ښځې کم ارزښته ګڼل کېدې. وسله والو دا نوی نوم ومانه او ان دا چې د ښځو د سیاسي او ټولنیزې ټولنې له خوا د ورځپاڼې د سرلیک په توګه هم کارول کېده.
د نولسمې پېړۍ تر پایه ښځو په ټولو هېوادونو کې د رای ورکولو حق ترلاسه کړ. په ۱۸۹۳م کال کې نیو زیلېنډ په نړۍ کې هغه لومړنی خپلواک هېواد شو، چې ۲۱ کلونو پورته عمر لرونکو ښځو ته یې د رای ورکولو حق ورکړ، په داسې حال کې چې په ۱۹۰۳م کال کې په بریتانیا کې ښځو ته حق نه ورکول کېده، پنخورسټ داسې پرېکړه وکړه، چې ښځې باید «په خپله کار وکړي» خو د ښځو سیاسي او ټولنیزې ټولنې شعار دا وه چې «خبرې نه، عمل». رای ورکوونکو د غونډو پرمهال د سیاستوالو ویناووې په پیغور ورکولو سره پرې کولې، هڅه یې کوله چې په پارلمان برید وکړي، په داسې حال کې چې پولیسو سره د نښتو په ترڅ کې ورباندې بریدونه او جنسي تیري وشول. دوی ځانونه د اورګاډو په زنځیرونو وتړل، کړکۍ ګانې یې ماتې کړي، په ټول هېواد کې یې د بمونو چودنو او عامه شتمنیو ته د اور اچونې کمپاین ترسره کړ، چې په رسنیو کې له غوسې او خندا سره مخ شول. کله چې دوی بندیانې شوې، د خوړو اعتصاب یې وکړ چې دولت په زور سره ورباندې خواړه وخوړل. لومړی سفراګېټ چې په زوره خواړه ورباندې وخوړل شول ایوالاین هایلدا بورکیټ وه. د ایمیلي ډاویسن په نامه د یوې سفراګېټ مرګ ژوبله، کله چې هغې د ۱۹۱۳ اسپ زغاستې سیالۍ په وخت کې د پادشاه اسپ په خوا منډه کړه، د نړیوالو خبرونه سرټکی وګرځېد. د ښځو سیاسي او ټولنیزې ټولنې  کمپاین د سفراګېټ په غورځنګ د مختلفو کچو ملاتړ له ځان سره درلود. جلا شوې ډلې جوړې شوې او په خپله د ښځو په سیاسي او ټولنیزې ټولنه کې ټولو غړو د یوې غوڅې کړنې ملاتړ نه کاوه.
په ۱۹۱۴م کال کې د نړیوالې جګړې په وخت کې د سفراګېټ کمپاین وځنډول شو. له جګړې وروسته، د وګړو استازیتوب د ۱۹۱۸ قانون له مخې د رای ورکول حق هغو ښځو ته ورکړ چې د ملکیت یو لړ شرایط یې پوره کړي وي او عمر یې له ۳۰ کلونو پورته وي. لس کاله وروسته، د وګړو د استازیتوب (د مساوي حق) د ۱۹۲۸ قانون ټولو هغو ښځو ته د رای ورکولو حق ورکړ، چې عمر یې ۲۱ کاله وه.
د ښځو رایه
که څه هم په ۱۸۸۱م کال کې د آئل آف مېن Isle of Man  ( د برتانیا د تاج انحصار) هغو ښځو ته د ټاینوالډ په پارلماني ټولټاکنو کې د رای ورکولو مساوي حق ورکړ، چې ملکیت یې درلود. په ۱۸۹۳م کال کې نیوزیلنډ هغه خپلواکه هېواد وه، چې ټولو ښځو ته یې د رای ورکولو حق ورکړ په داسې حال کې چې ۲۱ کلونو نه پورته ښځو ته په ټولو پارلماني ټولټاکنو کې د رای ورکولو اجازه ورکړل شوه. په سویلي اسټرالیا کې ښځو ورته حق ترلاسه او په ۱۸۹۵م کال کې د پارلمان څوکۍ لپاره د نوماند کېدو د حق ترلاسه کولو په برخه کې لومړی هېواد شو. په ۱۸۶۹م کال په متحده ایالتونو کې، له ۲۱ کلونو پورته سپین پوستو ښځو د وایومینګ په لویدیځو سیمو او په ۱۸۷۰م کال کې د اوتاه په سیمه کې د رای ورکولو حق ترلاسه کړ.
د برتانیې رای ورکوونکي
په ۱۸۶۵م کال کې جان سټوارټ مېل پارلمان ته د ټاکنیز پروګرام له لارې چې د ښځو رایې هم په کښې شاملې وې وټاکل شو او په ۱۸۶۹م کال کې یې خپله مقاله د ښځو موضوع تر عنوان لاندې د جنسیتي برابرۍ په اړه ولیکله. همدارنګه په ۱۸۶۵م کال کې د کینسینګټون ټولنې په نامه د ښځو د بحث ډله جوړه شوه. د ښځو د رایې په اړه له بحثونو وروسته، یادې ټولنې د غوښتنیلک د مسودې جوړولو او لاسلیک ټولولو په موخه کمیټه جوړه کړه، چې په اړه یې میل داسې ومنله چې د۱۰۰  لاسلیکونو راټولولو وروسته ته به پارلمان ته وړاندې کېږي. په ۱۸۶۶م کال د اکټوبر په میاشت کې  اماتور ساینس پوه لایدیا بېکر د ټولنیزو علومو د پرمختګ لپاره د ملي ټولنې په یوه غونډه په مانچسټر ښار کې ګډون وکړ او د غوښتنلیک یوه چمتو کوونکي ته یې غوږ ونېوه،بربرا باډيچون، د ښځو د حق غوښتنې لاملونو په اړه سند ووایه. بېکر د مانچسټر ښار په شاوخوا کې د لاسلیکونو راټولولو او د دې ښار په نوې جوړې شوې کمېټې کې د ګډون په برخه کې د مرسته کولو له کبله الهام اخیستی وه. په ۱۸۶۶ م کال کې مېل دا غوښتنلیک پارلمان ته د ملاتړ کوونکو له خوا د  فلورېنس نایټینګېل،هارېټ مارټینو، جوزیفاین بټلر او ماري سامروایل په ګډون د ۱۴۹۹لاسلیکونو په راټولولو سره وړاندې کړ. "د ۱۸۶۷م کال په مارچ میاشت کې بېکر داوسنۍ( معاصرې) بیا کتنې په اړه یوه مقاله ولیکله، چې داسې یې په کې ویلې دي: په یقین سره له دې نه به انکار ونشي او باید هم ونشي، دا چې ښځو د ټول ګټو او په نړۍ کې د راپورته کېدونکو پېښو په اړه خپل نظرونه لري. خو که ښځو ته له کوم سپکاوي پرته د سیاسي نظرونو لرلو اجازه ورکړل شي، د کوم حق پر بنسټ د دوی د بیان یا د دوی په ګاونډ کې نارینه وو ته ورته د نظرونو لرلو د اغېزمخنیوی کولای شو؟"د ۱۸۶۷م کال په مې میاشت کې دوه نور غوښتنلیکونه پارلمان ته وړاندې شول او مېل د ۱۸۶۷ د سمونو قانون د تعدیل وړاندیز وکړ څو چې د نارینه وو په شان ښځو ته هم یو شان سیاسي حق ورکړل شي، خو یاد تعدیل له استهزاء سره مخ او ۱۹۶ مخالفو او ۷۳ مثبتو رایو پر بنسټ ونه منل شو.
د ښځو رای ورکولو لپاره د مانچسټر ټولنه د ۱۸۶۷م کال په جنوري میاشت کې جوړه شوه. کله چې یعقوب برایټ، ریو.اس.ای، مېرمن ګلویني، مکس کایلمن او الیزابت وولسټینهولم د ډاکټر لویس بورچاردټ په کور کې سره ولیدل. د ۱۸۶۷م کال په فبروري میاشت کې لیدیا بېکر د ټولنې سکرترې او ډاکټر ریچارډ پانخورسټ د اجرایوي کمېټې له لومړیو غړو څخه وه. د ۱۸۷۴م کال کې یوه وینا لرونکي غونډه د بېکر له خوا په مانچسټر ښار کې جوړه شوې وه، چې ۱۴ کلنې ایمیلاین ګولډن (هغه څوک چې د ښځو د حقوقو زړوره کمپاین کوونکي کېده چې وروسته یې له ډاکټر پانخورسټ سره واده وکړ چې د ایمیلاین پانخورسټ په نوم یې شهرت پیدا کړ) په کې ګډون کړی وه.
د ۱۸۸۰م کال په اوړي کې، بېکر د آیل آف مېن څخه د ښځو د راې موضوع په اړه پنځو ټول(عامه) غونډو کې د وینا کولو په موخه چې اصلي ګډون کوونکي یې ښځو وې، لیدنه وکړه. دې ویناوو د مینکس په ښځو کې د رای ورکولو هوډ رامنځته کړ او د ۱۸۸۱م کال د جنوري میاشتې په ۳۱ نېټه په ټاپو کې ملکیت لرونکو ښځو ته د رای ورکولو حق ورکړل شو.
یو ټی سی
یو ټي سي ۰۰۳:۰۰ د ګرینویخ وخت ټاکل، په انګلیسي UTC+03:00) د وخت د اندازه کولو لپاره کاریږي.
احمد حسين ديدات
0
لیکنه او څېړنه: عبدالغفار جُبیر / تعلیم الاسلام ویب پاڼه
مرحوم شیخ احمد حسین دیدات رحمة الله علیه د هندوستان د بمبئي د ښار د سورات په سیمه کي په ۱ جولای  ۱۹۱۸ میلادي کال کي زېږیدلی دئ، د شیخ احمد حسین دیدات د پیدایښت څخه لږ وروسته دده پلار حسین دیدات چي یو مسلکي  خیاط وو، و جنوبي افریقا ته ولاړ، دا چي په هندوستان کي لوږه او قحطي وه نو ځکه ددې سیمو خلکو کوښښ کاوه چي په نورو سیمو کي  د خپل رزق کوښښ وکړي، مرحوم شیخ احمد دیدات وايي:
هلته په جنوبي افریقا کي احمد دیدات مکتب شروع کړ، په درسونو کي ممتاز وو، تر ۶ ټولګۍ پوري یې په ښه میړانه او لېوالتیا سره درسونه ولوستل، کله چي ۱۶ کلونو ته ورسېدی، دا چي اقتصادي مشکلات یې ډې درلودل، نو مجبور سو چي باید کار شروع کړي، په همدې ترڅ کي یې په یوه پلورنځۍ کي کار پیل کړ، په دې پلورنځۍ کي خوراکي توکي خرڅېدل لکه؛ بوره مالګه او داسي نور شیان.
په ۱۹۳۶ میلادي کال کي، کله چي ده په یوه پلورنځۍ کي کار پیل کړ، چي د ډربن له ښار څخه ۳۰ کیلومتره لیري وو، دغه پلورنځۍ د عیسایي پوهنتون آدم بایبل کالج (Adam Bible Institute) سره مخامخ وه ، دی د لومړي ځل لپاره د عیسایي مبشرینو سره په جنوبي ساحل ناتال (Natal South Coast )  کي مخ سو، ، هغو مبشرینو چي به څه په پوهنتون کي زده کول بیا به یې پر مسلمانانو باندي عرضول، همدا د دوی لپاره تمرین وو، وبل لورته مبشرینو د خپل زاړه عادت مطابق پر رسول الله صلی الله علیه وسلم او په عمومي ډول سره پر اسلام  باندي اعتراضونه کول، او په دې ترڅ کي یې غوښتل چي مسلمانان مرتد کړي، دوی تل داسي بېهوده پوښتنې کولې، لکه:
۱: ولي د اسلام پېغمبر خلک د تورې په زور سره اسلام ته داخلول؟
۲: ولي د اسلام پېغمبر ۹ ښځې په نکاح کړیدي؟
۳: ولي د اسلام پېغمبر قرآن له بایبل څخه کاپي کړیدئ؟
۴: ولي مسلمانان د مځکې پر مخ باندي شر او فساد خپروي؟
۵: ولي په اسلام کي قصاص او رجم سته؟
۶: ولي په اسلام کي څلور ښځې په نکاح کول روا دي؟ وجه څه ده؟
مقاله: ساینس- تر یوه زیاته نکاح د نارینه عمر اوږدوي
دا چي مرحوم احمد دیدات په یوه پلورنځۍ کي مزدور وو، او څه مطالعه یې نه درلودل، نو ځکه ده به ویل:
( کله چي به عیسایي مبشرین راغلل، کله به مي داسي قصد وکړ، چي په چاقو یې وواهم، خو چاقو کار نه کاوه، ځکه که زه یو ووژنم، نور مبشرین خو پاتي دي، نو ښه خبره دا ده چي زه باید علمي پانګه ولرم او په منطق سره ورته ماتې ورکړم دا چي عیسايي مبشرین هره ورځ راتلل، نو ځکه مي له مطالعې سره مینه پیدا سوه، په ځانګړي ډول سره د نړیوالو مذهبونو سره.)
مخکي تر مطالعې مرحوم احمد دیدات رحمة الله علیه د خپل علمي توان په هکله وايي:
کله چي د مرحوم شیخ احمد دیدات لېوالتیا له مطالعې سره پیدا سوه، نو اوس دی کوښښ کوي چي څنګه د عیسایي مبشرینو و زهر شیندونکو سوالونو ته د پای ټکی کښېږدي؟ ډېرې هلي ځلي یې پیل کړې چي هر شی (ورځپاڼه، کتاب، مجله او نور...) په مخه ورتلل هغه یې مطالعه کول، دی وايي:
په دې کتاب کي دغه حالات هم لیکلي دي چي څنګه عیسائي مبشرینو پر هندوستان باندي حمله وکړه، څنګه انګریزانو خلک مرتد کړل، دا چي ټوله واک  د انګریزانو په لاس کي وو و دوی ته معلومه وه چي مسلمانان خو ساده او ژر خطا ایستل کیږي او هندوان صرف د خپلو بتانو او یا هم د غواوو عبادت کوي، نو ځکه عیسايي مبشرینو ته ښه زمینه مساعده وه چي خلک څنګه او په کوم ډول سره و عسایت ته واړوي؛ انګریزانو دا فکر وکړ چي په هندوستان کي هندوان کوم مشکل موږ ته نسي جوړولای، خو باید لومړی مسلمانان مرتد کړل سي تر څو ۱۰۰۰ کاله نور هم  پر هندوستان باندي دوی حکومت وکړي، دا ټول هغه څه وه چي عیسائي راهبانو او مبشرینو د باران د چنګوښو په شان و هندوستان ته خپل سفرونه او راتلل پیل کړل، دا هغه څه دي په دې ښکلي کتاب کي نویشته دي.
هره ورځ مي دغه کتاب (اظهار الحق)  مطالعه کوی، دا هغه کتاب دئ چي زه یې مسلح کړم، هره ورځ به مي کتاب مطالعه کوی او بیا به مي پر عیسايانو باندي نیوکې کولې،  دا چي په کتاب کي د بایبل حوالې وي، هغه تنخوا چي ما په دغه پلورنځۍ کي اخیستل د هغه تر نیمايي قیمت زیات مي یو بایبل رانیوی.))
هغه اظهار الحق چي مرحوم شیخ احمد دیدات رحمة الله علیه هر څه پکښې زده کړل، هغه اوس هم دده په شخصي کتابتون کي پروت دئ، خپله مرحوم احمد دیدات یادښتونه پر لیکلی دي، د بایبل ایاتونه یې هم پر لیکلي دي.
(دا چي په اظهار الحق کي د بایبل د ایاتونو سره د قرآنکریم حوالې او ایاتونه هم ذکر سوي وه، نو ځکه ما خپل لومړی قرآنکریم په ۱۹۳۵ میلادي کال کي د یوې میاشتې په نیمايي تنخوا دوه نیم پاونډه رانیوی، دا ځکه زما ټوله میاشتنۍ تنخوا ۵ پاونډه وه، لله الحمد))
نور بیا...
باهاما
باهاما په انګلیسي Commonwealth of The Bahamas) رسمي نوم (د باهاما هم ګټی سیمي) د اطلس سمندر کې له ۳۰۰۰ زرو ډیر ټاپوګان دي چې د امریکا فلوریدا ختیځ او د کیوبا شمال کې موقیعت لري. د باهاما پلازمینه ناسایو ښار رسمي ژبه یې انګلیسي د پیسو واحد د باهاما ډالر او ۳۵۰ زره وګړي لري د یاد هیواد مساحت ۸۷۸'۱۳ کیلومتره مربع دی.
ایداري ویش
د باهاما هیواد آیالاتونه.
د پلیټ نمبر
د موټر نمبر پلیټ د نړیوال ترافیکي سیستم پر آساس هر نقلیه وسایل ته یوه ځانګړی شماره ټاکل شوې ده چې د هغې پر آساس ترافیک، پولیس او یاهم امنیتي کامرې د یادی وسیلي هویت معلومولی شي.
سردار محمد امين خان
سردار محمد امين خان (۱۲ د اکتوبر، ۱۸۸۵ ز. - ۱۹۶۱ ز. تهران) د امير عبدالرحمان خان او بي بي نېک قدم زوی و. هغه د۱۹۰۱ ز. - ۱۹۱۷ ز. پورې د افغانستان د عدليې وزير وو. په ۱۹۱۷ ز. کې د پوځي مهماتو او ډيپوگانو ريس شو او له ۱۹۲۶ ز. - ۱۹۲۹ ز. د امير امان الله خان مرستيال او سلاکار شو. کله چې د سقاو ځوی د حکومت واکمن شو نو هغه تهران ته په ۱۹۳۰ ز. کال کې وشړل شو. هغه لومړی د سردار شيرين دل خان لور بلقيس خانم سره واده کړی و او له هغې نه يې دوه زامن پيدا کړل. بيا يې دويم ځل د سردار سکندر خان لور شهناز بېگم سره واده وکړ.
هغه درې زامن او اته لوڼې درلودې
په روسیه کې بشري حقونه
په روسیه کې بشري حقونه د نړیوالو بنسټونو او خپلواکو کورنیو رسنیو له لوري په دوامداره توګه تر نیوکو لاندې دي. په ځینو ښکاره سرغړونو کې، په توقیف کې مړینې، د امنیتي ځواکونو او د زندان د ساتونکو له لوري پراخې سیستماتیکې شکنجې، په روسي پوځ کې د سختو دیني کارونو تحمیل، (چې د dedovshchina په نوم یادېږې او د نیکونو د واکمنۍ په معنی دی)، د ماشومانو د حقونو پراخه سرغړونې، تاوتریخوالی او د توکمیزو لږکیو په وړاندې تبعیض او د خبریالانو وژنې شاملیږي.
د روسیې فدراسیون چې د شوروي اتحاد ځای ناستی دولت دی، د بشري حقونو په هغو تړونونو ولاړ دی چې مخکیني رژیم یې لاسلیک او تصویب کړي وو، لکه د مدني او سیاسي حقونو او همدارنګه د اقتصادي، ټولنیزو او کلتوري حقونو نړیوال تړونونه. د ۱۹۹۰ ز کلونو په وروستیو کې، روسیې د بشري حقونو په اړه د اروپا کنوانسیون (له شرایطو سره) تصویب کړ او په سټراسبورګ کې له ۱۹۹۸ ز کال راهیسې د روسیې اتباعو لپاره د بشري حقونو اروپايي محکمه د دوی د ملي عدلي نظام څخه هاخوا د استیناف وروستۍ محکمه شوه. د ۱۹۹۳ ز کال د اساسي قانون د ۱ څپرکي د ۱۵ مې مادې پر بنسټ، د نړیوالو قوانینو دا برخې د ملي فدرالي قوانینو په پرتله لومړیتوب لري. خو د ولسمشر په توګه د ولادیمیر پوتین د دویمې دورې (۲۰۰۴ – ۲۰۰۸) په اوږدو کې د بشري حقونو د سرغړونو راپورونه ډېر شوي دي.
د ۲۰۱۱ ز کال د روسیې د مشرانو جرګې د ټاکنو او د ۲۰۱۲ ز کال په پسرلي کې د پوتین د ولسمشرۍ د بیا پیل راهیسې، په زیاتره نړیوالو او اساسي حقونو باندې، د بیلګې په توګه، د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې په ۲۰ ماده (د غونډو او ټولنو ازادي)، چې د روسیې فدراسیون (د ۱۹۹۳ ز کال) د اساسي قانون۳۰مه او ۳۱ مه ماده کې ځای لري، مقننه برېدونه شوي دي. یو قانون د ۲۰۱۵ ز کال په ډیسمبر کې تصویب شو چې د روسیې د اساسي قانون محکمې ته دا حق ورکوي چې ایا روسیه کولای شي د بین الدولتي ارګانونو لکه د بشري حقونو د اروپایې محکمې پرېکړه پلې، یا له پامه وغورځوي که نه.
روسیه چې د اروپایې شورا پخوانۍ غړې او د بشري حقونو د اروپا د کنوانسیون لاسلیک کوونکې ده، د بشري حقونو د اندېښنو په اړه نړیوال مکلفیتونه لري. په روسیه کې د وضعیت په اړه د ۲۰۰۴ ز کال د راپور په سریزه کې، د اروپایي شورا د بشري حقونو کمېشنر یادونه کړې چې "د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته له پراخو بدلونونو انکار نشو کولای".
ډلبندي
د پوتين د لومړۍ دورې د ولسمشرۍ په اوږدو کې (۲۰۰۰ – ۲۰۰۴)، د ازادۍ کور (Freedom House) روسیه د سیاسي حقونو او مدني ازادیو په برخه کې په ۵ ټیټو نمرو سره "نیمه ازاده" وګڼله (چې ۱ یې ډېر ازاد او ۷ لږ ازاد ګڼل کېږي). د ۲۰۰۵ ز کال څخه تر ۲۰۰۸ ز کال پورې دوره کې، د ازادۍ کور، په نړۍ کې ازادي (Freedom in the World) د راپورونو پر بنسټ روسیه د سیاسي حقونو په برخه کې په ۶ نمرو او د مدني ازادیو په برخه کې په ۵ نمرو سره " غیرازاده" و ګڼله.
د بشري حقونو د څار د بنسټ د ۲۰۱۶ ز کال د راپور له مخې، د روسیې په فدراسیون کې د بشري حقونو وضعیت د خرابېدو په حال کې دی.
تر ۲۰۱۶ ز کال پورې، چې د ولسمشر په توګه د پوتین د درېیمې دورې څلور کاله وروسته و، د روسیې فدراسیون د ازادۍ کور په ډلبندۍ کې نور هم ښکته شو: "کریملین د مدني ټولنې ځپلو ته دوام ورکړ، په کورنیو نادولتي موسسو (NGOs) یې فشار زیات کړ او د ولسواکۍ لپاره د ملي وقف امریکایي بنسټ (National Endowment for Democracy) او دوه ډلې چې د میلیاردر بشرپال جورج سوروس له لوري یې ملاتړ کېږي د 'نامطلوبه سازمانونو' په توګه یې ونومول. همدارنګه رژيم هم په رسنيو خپله سخته ولکه ټينګه کړه، د اطلاعاتو لیدلوری يې په ملتپالو پروپاګندونو ډک کړ او تر ټولو مشهور بديل غږونه يې وځپل. په ۲۰۱۹ ز کال کې په مکرر ډول د فرانسې او جرمني د پرله پسې هڅو تر څنګ چې مسکو د اروپا د بشري حقونو د څارونکو په توګه له ایستلو وژغوري، روسیه کولای شي د غړیتوب د فیس په ورکولو خپله څوکۍ وساتي."
ستونزو ته کتنه
نړیوالو څارونکو او کورنیو کتونکو په هېواد کې زیاتره ستونزې نوملړ کړې دي، چې ډېری وختونه د ژورو ریښو ستونزې دي او د دوی په ملاتړ، وګړو د ۱۹۹۸ ز کال راهیسې د بشري حقونو اروپايي محکمې ته په لویه کچه شکایتونه وړاندې کړي دي. د ۲۰۰۷ ز کال د جون تر ۱ نېټې، ۲۲.۵٪ تر کار لاندې قضیې د روسیې د فدراسیون په وړاندې د اتباعو شکایتونه وو. له ۲۰۰۲ ز کال راهیسې دا تناسب په دوامدار ډول لوړ شوی ځکه چې په ۲۰۰۶ زکال کې د روسیې په وړاندې ۱۵۱ (د ټولو هېوادونو پروړاندې له ۱۵۴۳ څخه) موجه غوښتنلیکونه موجود و، په داسې حال کې چې په ۲۰۰۵ ز کال کې ۱۱۰ (له ۱۰۳۶ څخه)، په ۲۰۰۴ ز کال کې ۶۴ (له ۸۳۰ څخه) په ۲۰۰۳ ز کال کې ۱۵ (له ۷۵۳ څخه) او په ۲۰۰۲ ز کال کې ۱۲ (له ۵۷۸ څخه) وو.
چیچنیا یوه جلا ستونزه راپورته کړه او د چیچنیا د دویمې جګړې په اوږدو کې چې د ۱۹۹۹ ز کال د سپتمبر څخه تر ۲۰۰۵ ز کال پورې یې دوام وکړ، د چټک اعدام او د ملکي وګړو د جبري ورکېدو زیاتې بېلګې شته. د چیچن جمهوریت د دولت پر وړاندې د شکایاتو څېړونکی، نوردي نوخاژییف په وینا، د ۲۰۰۷ ز کال تر مارچ پورې ترټولو پېچلې او دردناکه ستونزه د ۲۷۰۰ څخه زیاتو تښتول شوو او په زور نیول شوي اتباعو موندل وو. د چیچنیا د اوسېدونکو د شکایتونو شننه ښیي چې ټولنیزې ستونزې په پرله پسې ډول را برسېره کېږي. نوموړي وویل، دوه کاله وړاندې، شکایتونه تر ډېره د ژوند له حق څخه د سرغړونو په اړه وو.
نادولتي سازمانونه
د ۲۰۰۶ ز کال د جنوري د ۱۰ نېټې فدرالي قانون هغه مقررات بدل کړل چې په روسیه کې د غیر دولتي بنسټونو په ثبت او فعالیت اغېزه کوي. له دې ډلې د روسیې-چیچنیا د دوستۍ ټولنه وتړل شوه. د اولګا ګنیزدیلووا له لوري یو مفصل راپور وښوده چې کوچني، په تېره بیا رضاکار سازمانونه په ناوړه ډول د نوو کړنلارو د پلي کولو له امله اغېزمن شوي: د اوس مهال لپاره، لویې نادولتي موسسې چې په پراخه پیمانه تمویلیږي، نه دي اغېزمن شوي.
د ۲۰۱۲ ز کال د می په میاشت کې د ولسمشر په توګه د درېیم ځل لپاره د پوتین له بیاټاکنې وروسته، یو نوی فدرالي قانون تصویب شو، چې د بهرنیو له خوا تمویل کېدونکي ټولې نادولتي موسسې او "په سیاسي فعالیتونو کې ښکېل" د روسیې د فدراسیون د عدلیې له وزارت سره د "بهرنیو بنسټونو" په توګه ثبت ته اړتیا لري. ۱۴۴ نادولتي موسسې، د ډېرو پخوانیو، مشهورو او معتبرو سازمانونو په ګډون، په نړیواله او کورني کچه، د ۲۰۱۶ ز کال تر سپټمبر پورې ثبت شوي. حکومت کولای شي نادولتي موسسات د "نامطلوبه" په توګه په ګوته کړي ترڅو هغوی جریمه او وتړي. د "نامطلوبه موسساتو" غړي جریمه او بندي کېدای شي.
دا محدودکوونکي سیاستونه (چې په کې روسیې تمویل کونکي هم منع شوي) د ټولنې د ازادۍ څخه انکار و چې د روسیې فدراسیون د ۱۹۹۳ ز کال د اساسي قانون په ۳۰ ماده کې ځای په ځای شوی و.
وژنې
تر ټولو ژوره اندېښنه د حکومت د مخالفو سیاستوالو، وکیلانو، خبریالانو او د حکومت د نیوکه کوونکو، په کور دننه او کله هم بهر د پرله پسې نا حل شویو وژنو لپاره ځانګړې شوې وه. په ۲۰۱۷ ز کال کې د بزفيد خبري چینل (BuzzFeed News) د راپور پر بنسټ، د متحده ایالاتو او انګلستان د استخباراتو اوسنیو او پخوانیو مامورینو دې چینل ته وویل چې دوی باور لري چې په روسیه کې دا وژنې، چې تر ډېره حده د حکومت په امر کېږي، د بریتانیا په خاوره کې د ۱۴ مړینو سره تړاو لري چې د پولیسو له لوري د غیر مشکوکو قضيو په توګه له څېړنې لرې شوې دي.
د روسیي څارونکو له انده، یوازینۍ مړینې چې په قانع کوونکي ډول وڅېړل شوې او په بریالیتوب سره تر تعقیب لاندې ونیول شوې، د ۲۰۱۰ زکال د مارکیلوف او بابورووا وژنې او په ۲۰۰۴ ز کال کې د انسان پوه نیکولای ګیرینکو وژنې دي، چې دواړه د ښي اړخو تندلارو کار و. د ډېرو لږ نورو وژنو مرتکبین تورن شوي او محکوم شوي دي: له ۱۹۹۹ ز کال راهیسې هېڅ یوه هڅوونکي، هغه کسان چې د وژنو امر یې کړی و، پېژندل شوي نه دي یا عدالت ته نه دي راوړل شوي.
سیاسي زندانیان
د عادلانه محاکمې حق او د سیاسي یا مذهبي زجر څخه د ازادۍ حق په تېرو لسیزو کې په دوامداره توګه تر پښو لاندې شوی دی.
په تېرو څلورو کلونو کې د باوري سیاسي بندیانو شمېر په چټکۍ لوړ شوی دی. د ۲۰۱۶ زکال د مې په میاشت کې د میموریال د بشري حقونو مرکز ټولټال شمېرې ۸۹ وښودې. د ۲۰۱۷ ز کال تر مې پورې، میموریال په دې اند و چې لږترلږه ۱۱۷ سیاسي بندیان یا عقیدتي بندیان وو (چې ۶۶ د اسلامي تنظیم حزب التحریر الاسلامي سره د تړاو په تور وو چې په روسیه کې له ۲۰۱۰ ز کال راهیسې منع شوی دی). په دې بندیانو کې د کریمیا د بشري حقونو مدافع امیر یوسین کوکو هم دی چې له حزب التحریر سره د تړاو په تور نیول شوی، که څه هم هغه په دې تنظیم کې هر ډول لاس ردوي. د بښنې نړیوال سازمان د هغه د سمدستي خلاصون غوښتنه کړې ده.
په بېلابېلو وختونو کې په دې بندیانو کې د بشري حقونو ملاتړي، خبریالان لکه میخایل تریپاشکین او ساینس پوهان لکه ویلینټین دانیلوف ګډون لري. له ۲۰۰۷ ز کال را په دې خوا، د "تندلارۍ" یا "ترهګرۍ" ټاپه د هغو ځوانانو د کړنو پر وړاندې د زندانې کولو لپاره کارول شوې ده چې د غونډو د ازادۍ په ملاتړ، په ۲۰۱۱ ز کال کې په ټولټاکنو کې د ادعا شوو پراخو درغلیو په وړاندې او له ۲۰۱۴ ز کال راهیسې، د کریمیا د اشغال، د اوکراین په ختیځ کې د شخړو او د حکومت او دولت په لوړو پوړونو کې د فساد فساد پر وړاندې یې لاریونونه کړي دي. سیاسي بندیان زیاتره په زندانونو او جزايي ځایونو کې شکنجه کېږي.
اوکرایني فلم جوړونکی اولیګ سینتسوف د ۲۰۱۴ ز کال د مې په ۱۰ نېټه د کریمیا په سمفروپول کې ونیول شو. هغه روسیې ته یوړل شو او هلته یې د ترهګریزو فعالیتونو په تور په شل کاله بند محکوم شو. د بښنې نړیوال سازمان دا محاکمه غیر عادلانه وګڼله او د سینسوف د خوشې کېدو غوښتنه یې وکړه. د بشري حقونو د څار ادارې دا محاکمه د سیاسي نندارې محاکمه وبلله چې د فلم جوړونکي د خلاصون غوښتنه یې کوله. سینتسوف د ۲۰۱۹ ز کال د سپتمبر په ۷ نېټه د بندیانو په تبادله کې خوشې شو.
د ۲۰۱۸ ز کال په مې میاشت کې سرور مصطفی یوف چې د کریمیا د پیوستون (Crimean Solidarity) د بشري حقونو د غورځنګ بنسټ اېښودونکی او همغږی کوونکی دی، د روسیې د چارواکو له خوا په بند محکوم شو او د «ترهګریز سازمان» په غړیتوب تورن شو. د بخښنې نړیوال سازمان او د لومړۍ کرښې مدافعینو د هغه د ژر خوشې کېدو غوښتنه کوي.
په لاریون کوونکو د بریدونو داسې قضیې شته چې ګواکي د سیمه ایزو چارواکو له لوري تنظیم شوې وې.
د وخت په تېرېدو د دې بندیانو له ډلې ځینې خوشې شوي او یا د ایګور سوتیاګین په څېر د نورو هېوادونو سره د روسیې د اجنټانو په بدل کې چې په بهر کې نیول شوي تبادله شوي دي.خو شمېرې په دوامداره توګه لوړېږي. د ځینو بنسټونو په وینا اوس مهال په روسیه کې له ۳۰۰ زیات داسې کسان شته چې یا په بند محکوم شوي، یا دا مهال د محاکمې په تمه توقیف کې دي (په توقیف کې یا په کور کې نظربند دي)، یا د خپلو باورونو او د روسیې د اساسي قانون او نړیوالو تړونونو په رڼا کې د خپلو حقونو د کارولو د هڅو لپاره د ځورونې له امله یا بهر ته تښتیدلي یا پټ شوي دي.
د ۲۰۱۹ ز کال په اپریل میاشت کې یوه اسرائیلي تبعه چې ۹.۶ ګرامه چرس یې لېږدول، په روسیه کې ونیول شوه، د ۲۰۱۹ ز کال په اکتوبر میاشت کې له اوو کلونو په ډېر بند محکومه شوه. دې سزا سیاسي اړخ درلود. نوموړې د ۲۰۲۰ ز کال په جنورۍ کې وبښل شوه.
د بشري حقونو سازمان د بخښنې له نړیوال سازمان سره په ګډه د ۲۰۲۰ کال د جون په ۲۲ نېټه، د روسیې فدراسیون لوی څارنوال ایګور ویکتورویچ کراسنوف ته یو ګډ لیک ولېږ. دوی په خپل لیک کې د بشري حقونو د شپږو مدافعینو د خوشې کولو غوښتنه وکړه چې د ۲۰۱۹ کال په نومبر کې د ترهګرۍ اړوند بې بنسټه تورونو له امله د اوو څخه تر ۱۹ کلونو پورې په بند تورن او محکوم شول.
د ۲۰۲۱ ز کال کال د جنورۍ په ۱۷، د بښنې نړیوال سازمان په ډاکه کړه چې الیکسي ناوالني روسیې ته په راستنیدو له توقیف وروسته د عقیدې له امله زنداني شوی دی او په روسي چارواکو یې غږ وکړ چې هغه خوشې کړي.
په روسیه کې د ۲۰۲۰ ز کال تر جون میاشتې، ۳۸۰ سیاسي بندیان وو، چې په کې ۶۳ کسان په مستقیم یا غیر مستقیم ډول د سیاسي فعالیتونو (د الیکسي ناوالني په ګډون) توقیف شوي او ۲۴۵ کسان د یو مسلمان سازمان سره د تړاو په تور چې په روسیه کې منع دی، توقیف شوي دي. په نوملړ کې ۷۸ کسان، چې ټولټال ۲۰٪ څخه زیات دي، د کریمیا اوسیدونکي دي.
روسیه د یرغملتوب ډیپلوماسۍ په تور تورنه شوې او له امریکا سره یې د بندیانو تبادله کړې ده.
ریچارد پرایس
ریچارد پرایس (د ۱۷۲۳ کال د فبروری له ۲۳ – د ۱۷۹۱ ز کال د اپرېل تر ۱۹) یو ویلزي د اخلاقياتو فیلسوف، د رسمي کلیسا مخالف کشیش او ریاضی پوه و. نوموړی یو سیاسي اصالح غوښتونکی، مقاله لیکونکی او د بنسټپاله، جمهوري غوښتونکو او لیبرالي فعالیتونو، لکه: د فرانسې او امریکا انقلابونو کې فعال لامل و. نوموړي غوره اړیکې درلودې او د توماس جېفرسن، جان آدمز، جورج واشنګتن، میرابیو او مارکویز دي کنډورېست په ګډون د وګړو تر منځ یې اړیکې ټینګې کړې. د تاریخ پوه جان ډیوس په وینا: پرایس "د زمانې ترټولو لوی وېلزي مفکر" و.
نوموړي چې د وېلز  زبریجینډ  ته نږدې په لینجینور کې نړۍ ته سترګې پرانیستې، د خپل پاخه عمر زیاتره برخه د انګلستان د پخوانې لندن په څنډه کې د نیوینګټن ګرین یونیټرین کلیسا د کشیش په توګه تېره کړه. نوموړي د بایس – پرایس تیورم او د بېمې د پوهې برخه اېډېټ، خپره او پراخه کړه. نوموړي د ډیموګرافۍ او مالي برخو په اړه هم لیکنې کړې او د شاهي ټولنې غړیتوب یې درلود.
لومړۍ ژوند
ریچارد پرایس چې د ۱۷۲۳ کال د فبروري په ۲۳ نېټه وزیږېد، د یو ناراضي کشیش، رایس پرایس زوی و. مور یې کیترین ریچاردز، د پلار دوهمه ښځه وه. ریچارد په ټین ټون، د وېلز د ګالمورګان د لینګینور کلي په یوه کرونده کې کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. نوموړي وروسته په نیټ او پین-ټوین کې په خصوصي توګه د منځني ویلز په چانسفیلډ، تلګارت، پاویس کې کې د واواسور ګریفیتس تر نظر لاندې زده کړې وکړې.
ورسته هغه له ویلز نه انګلستان ته لاړ، چې په هغه ځای نوموړي خپل پاتې ژوند تېر کړ. نوموړي د لندن په مورفېلډز کې د جان ایمز او د ناراضي (د انګلستان د کلیسا مخالفې) اکاډمۍ سره زده کړې وکړې. پرایس چې په ۱۷۴۴ز کال کې د اکاډمي پرېښوده، په سټوک نیوینګټن کې او وروسته د لندن شمال ته په یو کلی کې کشیش او د جورج ستریټفېلډ ملګری شو. نوموړي په اولډ جېوري کې، چې سمویل چاندلر کشیش و، وینا هم ترسره کړه. د ستریټفیلډ او په ۱۷۵۷ زکال کې د هغه د تره مړینې د نوموړي ته غوره شرایط چمتو کړل او د ۱۹۵۷ کال د جون په ۱۶ نېټه یې له سارا بلنډیل سره واده وکړ، چې په اصل کې د لیسټرشایر د بېلګریو اوسېدونکې وه.
د نیوینګټن ګرین ټولنه
پرایس په ۱۷۵۸ کال کې نیوینګټن ګرین ته لاړ او د ګرین په ۵۴ برخه کې په داسې سپاچه (برنډه) کې استوګن شو چې حتی هغه وخت یې سل کاله عمر درلود. (دا ودانۍ اوس هم د لندن تر ټولو پخوانۍ د خښتو سپاچې په توګه پاتې ده چې لرغونتیا یې ۱۶۵۸ ز کال ته رسېږي.) پرایس د نیوینګټن ګرین د عبادت-ځای کشیش شو، چې دا یوه کلیسا وه چې نن ورځ د نیوینګټن ګرین یونیټرین کلیسا په نوم یادېږي. په دې ټولنې کې سمویل وان او د نوموړي کورنۍ هم ګډون درلود. له ۱۷۷۰ ز کال راهیسې پرایس توماس اموري د خپل تبلیغي همکار په توګه له ځان سره درلود.
په ۱۷۷۰ ز کال کې، کله چې پرایس د هیکني په ګراول پېټ چپل (کلیسا) کې د سهار مبلغ شو، هغه په نیوینګټن ګرین کې د ماسپښین تبلیغ ته دوام ورکړ. نوموړي په اولډ جېوي کې عبادت ځای کې هم دندې ومنلې.
د نیوینګټن ګرین ګاونډیان
د پرایس یو نږدې ملګری توماس راجرز و، چې د سمویل راجرز پلار وـ هغه یو سوداګر و چې ورسته یې بانکداري پیل کړې وه او د یوې اوږدې مودې ناراضي کورنۍ سره یې واده کړی و او د ګرین په ۵۶ ګڼه سیمه کې استوګن وو. څو ځله پرایس او مشر راجرز ویلز ته په آس لاړل. بل ریو جیمز برګ و، چې د تعلیم په اړه اندونه او د انساني فطرت د حرمت تر نومونو لاندې د آثارو لیکوال و، چې په ۱۷۵۰ ز کال کې یې په ګرین کې خپله مخالفه اکاډمي پرانیستله او خپل زدکوونکي یې د پرایس خطبو ته استول. پرایس، راجرز او برګ د ډوډۍ خوړلو نوبت جوړ کړ چې د یو بل په کورونو کې یې په وار سره ډوډۍ خوړله. پرایس او راجرز د اساسي قانون د معلوماتو له ټولنې سره یوځای شول.
د بووډ کړۍ
د "بووډ کړۍ" تر لارډ شېلبورن چاپېره د لیبرال روڼ اندو یوه ډله وه او د بووډ ماڼۍ د نوم پر بنسټ ونومول شوه، چې په ولټشیر کې د نوموړي چوکۍ وه. پرایس په ۱۷۶۷ز کال کې یا له دې لږ وروسته له شیلبورن سره ولیدل، یا په دې کال کې د نوموړي د څلورو مقالو له خپرولو وروسته، د خپلې میرمن الیزابت مونټاګو له خوا معرفي شو، چې د شنو جورابو د مېرمنو د یوې فکري ډلې مشره وه.
د ریښتینو وېګ ټولنه
هغه ډله چې بنیامین فرانکلین د "کلب آف هونسټ ویګز" یا " د ریښتینو وېګ ټولنه" نوم ورکړی، تر جان کینټن چاپېره د ماښام د خوړو یوه غیر رسمي ډله وه. دې ډلې په اصل کې د سینټ پاول د کلیسا په چاپېریال کې د لندن په کافي هاوز کې لېدنې کولې چې په  ۱۷۷۱ ز کال کې دا د لوګیټ هیل ته کډه شوه. پرایس او جان پرنګل یې پریسټلي او بنیامین وان په شان غړي وو.
لیدونکي
په کور کې، یا په کلیسا کې، پرایس د فرانکلین، توماس جیفرسن او توماس پاین نورو امریکایي سیاستوالو، لکه: سفیر جان آدمز، چې وروسته د متحده ایالاتو دویم ولسمشر شو، او د نوموړي مېرمن ابیګیل او بریتانوي سیاستوال، لکه: مشر لیټلټن، ارل سټین هاپ (د "سیټيزن سټن هاپ" په نوم مشهور و) او مشر ویلیم پیټ له خوا لیدل کېده. نوموړي فیلسوفان ډیویډ هیوم او ادم سمیټ هم پېژندل. د فعالانو تر منځ، د زندان اصلاح غوښتونکی جان هاورډ پرایس یو نږدې ملګري شمېرل کېده. جان هورن توک، جان او این جیب هم په دې ځای کې وو.
خدای پېژندونکي
نورو، لکه واحد پرسته خدای پېژندونکو ویلیم ایلری چانینګ او تیوفیلس لینډسي خپل ځانونه د پرایس پروړاندې پوروړي و ګڼل. کله چې لینډسي له خپل ژوند څخه لاس په سر شو او لندن ته لاړ، ترڅو په ښکاره ډول د واحدپرستانو کلیسا رامنځ ته کړي. پرایس د نوموړي ځای په موندلو او خوندي کولو کې وډه واخسته چې وروسته د ایسکس د سړک کلیسا شوه. د ۱۷۷۰ ز کلونو په پای کې پرایس او لینډسي لږ تر لږه د لندن په سیمه کې د ناراضۍ د کمېدو په اړه اندیښمن وو. د اندریو کیپیس او نورو سره په ګډه، دوی په ۱۷۸۳ ز کال کې د مقدسو کتابونو د پوهې د ودې لپاره ټولنه را منځ ته کړه.
پرایس او پریستلي د اخلاقو او میتافزیک په اړه مختلف نظرونه خپل کړل. په ۱۷۷۸ ز کال کې یو خپره شوی لیکنه خپره شوه، چې د مادیات پالنې او فلسفی اړتیا په اړه آزاد بحث تر نامه لاندې وه. د پریستلي سره په مخالفت کې، پرایس د انسان آزاده اداره او د انسان د روح د یووالي او غیرمادي بڼې درېځ ټینګ کړ. د پرایس نظرونه آرین (آریوس پلوه) وو، خو د پریستلي سوسینیان (سوزیني پلوه) وو.
ماري وولسټون کرافټ
ماري وولسټون کرافټ په ۱۷۸۴ز کال کې، د سرپرستې مېرمنې بورګ سره چې پرایس د ملګري جیمز برګ د کونډه وه، د نجونو لپاره خپل نوی ښوونځی له اېلینګټن څخه نیوینګټن ګرین ته کډه کړ. وولسټون کرافټ چې په اصل کې د انګلیسي کلیسا لاروۍ وه، د پرایس په چوپړتیاوو کې، چې په کې د هر ډول لارویانو ښه راغلاست کېده، برخه واخیسته. منطقي ناراضو د وولسټونکرافټ څخه غوښتنه وکړه: دوی زیار کښه، مهربان، مفکرین، له شکه تش او د ښځو په وړاندې درناوي کوونکي وو او د خپلې کورنۍ په پرتله هغې ته مهربانه ثابت شول. داسې انګېرل کېږي چې پرایس د هغې سره د پیسو مرسته کړې وه چې لیزبون ته لاړه شي، ترڅو د خپل نږدې ملګرې فاني بلډ ووینې.
وولسټون کرافټ نظریات بیا خپاره نه شول: د پرایس له لارې هغې له یو سخت دریځه خپرونکي جوزف جانسن سره ولیدل. د وولسټون کرافټ دا نظرونه چې په نیوینګټن ګرین کې یې له خطبو څخه اخیستي وو، هغه یې د سیاسي ویښتوب په لور وهڅوله. هغې د بورک د فرانسې د انقلاب د غندلو او په پرایس باندې د برید په ځواب کې، وروسته د نارینه وو د حقونو ملاتړ (۱۷۹۰ز کال) او د ښځو د حقونو ملاتړ (۱۷۹۲ز کال)، چې ښځو ته د برابرۍ په اړه د پرایس دلیلونه یې وړاندې کول، خپاره کړل: تومالین استدلال کوي چې : څنګه چې ناراضه "د یو سست فکر لرونکو اکثریت له خوا له زده کړې او مدني حقونو څخه د یوې طبقې په توګه بې برخې شول"، نو په دې کې ښځې هم وې او "د دواړو ډلو شخصیتي نیمګړتیاوې" د دې تبعیض لامل کېدی شي. پرایس د وویلسټون کرافټ د وروستي میړه ویلیم ګوډون په یادښتونو کې ۱۴ ځله څرګندېږي.
امریکایي انقلاب
د امریکا د خپلواکۍ په جګړه کې د شمالي امریکا له بریتانوي استعمار نه د ملاتړ له امله پرایس مشهور شو. نوموړي د ۱۷۷۶ ز کال په پیل کې د مدني آزادۍ ماهیت، د حکومت اصول او د امریکا سره د جګړې عدالت او پالیسي تر نوم لاندې نظرونه خپاره کړل. د دې رسالې ۶۰۰۰۰ کاپۍ په څو ورځو کې وپلورل شوې او یو ارزانه نسخه یې خپره شوه چې دوه برابره کاپۍ یې وپلورل شوې. دې رسالې د مستعمیرو د شېلبورن وړاندیزونه وستایل او د اعلامیې قانون یې تر برید لاندې ونیو. د نیوکه کوونکو له ډلې ادم فرګوسن، ویلیم مارکم، جان ویسلي او اډمنډ بورک وو او پرایس په چټکۍ سره په انګلستان کې له نامتو کسانو څخه شو. نوموړي ته د لندن د ښار د آزادۍ ویاړ وړاندې شو او ویل کېږي چې د نوموړي رساله د امریکایانو د خپلواکۍ په اعلانولو کې ونډه درلوده. له امریکا سره د جګړې او د انګلستان د پورونو په اړه دویمه رساله د ۱۷۷۷ ز کال په پسرلي کې خپره شوه. پرایس په ټوله کې د جګړې او د حکومت د زیاتیدونکي پور د فساد د اغېزو یو همیشنی نیوکه کوونکی و.
د پرایس نوم د امریکا د خپلواکۍ لامل وګڼل شو. فرانکلین د هغه نږدې ملګری و. پرایس د تورګاټ سره اړیکې درلودې او د ۱۷۷۸ ز کال په ژمي کې نوموړي ته د کانټینینټل کانګرس له خوا بلنه ورکړل شوه چې امریکا ته لاړ شي او د ایالتونو په مالي اداره کې مرسته وکړي، خو هغه دا وړاندیز رد کړ. په ۱۷۸۱ ز کال کې، نوموړي یوازې د جورج واشنګټن سره، د ییل کالج څخه د حقوقو د ډاکټر سند ترلاسه کړ. نوموړي ګڼو غونډو ته تبلیغ وکړ او کله چې مشر شېلبورن په ۱۷۸۲ ز کال کې لومړی وزیر شو، نوموړي ته د خپل ځانګړي سکرتر په توګه وړاندیز وکړ. په همدې کال کې نوموړي د امريکا د هنرونو او علومو اکاډمۍ د بهرني ویاړلي غړي په توګه وټاکل شو. پرایس په ۱۸۸۵ ز کال د امریکایي فیلسوفي ټولنې نړیوال غړی وټاکل شو.
پرایس د امریکا د انقلاب د اهمیت او هغې نړۍ ته د ګټې د یوې لارې په توګه (۱۷۸۴ز کال) تر عنوان لاندې هم نظریات لیکلي. دا چې د امریکایانو له خوا ښه وستایل شو، دا وړاندیز یې وکړ چې په کانګرس کې ترټولو لویه ستونزه د مرکزي واک نشتوالی دی.
شهرضا ولسوالي
شهرضا ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان شهرضا)  د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د شهرضا ښار دی. دا ولسوالي ۱۵۹٬۷۹۷ تنه نفوس لري. د شهرضا ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۲۱ کېښودل شو.
کوکشیل کیبل
Coaxial کیبل چې په لنډ ډول ورته Coax ویل کیږي یو وخت په نیټورک کې ډیر کارول کیدونکی کیبل وو چې د کم قیمت لرونکی او په اسانۍ سره انسټالیږي کوکسیل کیبل په منځنۍ برخه کې یو لیږدوونکی یا هادي لري، نوموړی هادي د یو تاو شوي فلز په وسیله احاطه شوی چې د هادي او نوموړي فلز تر مینځ یوه جدا کوونکې برخه هم شته. همدارنګه نوموړی کیبل یو بهرنی پوښ (Cover) هم لري چې د Sheath یا Jacket په نامه هم یادیږي.د نیټورک سیګنالونه یوازې د منځنۍ برخې د هادي په وسیله لیږدول کیږي او نور پوښونه یوازې د باندنیو زیانونو لکه EMI, RFI او نورو څخه د کیبل د ساتلو دنده په غاړه لري.
ځینې کوکسیال کیبلونه زیات شمیر فلزي پوښونه او بیلوونکې برخې لري، په کومه اندازه چې د پوښونو شمیر زیات وي په هماغه اندازه د کیبل قیمت لوړ او د بهرنیو عواملو څخه د زیانمن کیدو چانس یې کم وي.
که په Coaxial کیبلونو کې د منځني لیږدوونکي یا هادي او فلزي تاو شوي پوښ تر مینځ بیلوونکی برخه چې ډیری وخت د Polyvinyl Chloride یا PVC څخه جوړه شوې وي له منځه ولاړه او یا زیانمنه شي نو منځنی هادی د فلز سره چې هغه هم هادي دی تماس پیدا کوي او د نوموړي تماس څخه شارټ پیداکیږي او کیبل نه شي کولی چې د نیټورک ترافیک انتقال کړي.
کوکسیال کیبل نظر Twisted Pair یا TP کیبل ته د خارجي عواملو څخه د زیانمن کیدو کم چانس او نظر رڼایي یا نوري فایبر ته د زیانمن کیدو ډیر چانس لري. د دې لپاره چې د نوموړي زیان څخه یې تر یو بریده مخنیوی وشي نو په هغه سیمو کې چې زیات بیړو بار لري نوموړي کیبل ته باید حفاظتي غښتلی پوښونه واغوستل شي.
بلیز
بلیز (په انګلیسي Belize) د مرکزي امریکا د هیوادونو له جملي څخه یو دی چې پلازمینه یې د بلموپان ښار دی. بلیز ۲۰۰'۳۳۳ وګړي لري رسمي ژبه یې انګلیسي او مساحت یې ۹۶۶'۲۲ کیلومتره مربع دی ددی هیواد د پیسو واحد بلیزي ډالر دی.
کلتور
وېشنيزه:هېوادونه
وېلیم وېلز براون
وېلیم وېلز براون چې شاوخوا په ۱۸۱۴ ز کال کې زېږېدلی او د ۱۸۸۴ ز کال د نوامبر په ۶ مړ شوی، په متحده ایالاتو کې د تور پوستو د مرییتوب اصولو د له منځه وړلو پلوی، ویناوال، ناول لیکونکی، ډرامه لیکونکی او تاریخ پوه و. براون، مانټ اسټرلېنګ ښار ته څېرمه د کېنتاکي په کانتي مونتګومري کې په غلامۍ کې نړۍ ته راغی او په ۱۸۳۴ ز کال کې د ۱۹ کلنۍ په عمر اوهایو ته وتښتېد. هغه د ماساچوسېت په بوستون کې مېشت شو، هلته یې د تور پوستو د غلامۍ اصولو د له منځه وړلو موخو لپاره کار وکړ او تکړه لیکوال شو. په داسې حال کې چې د غلامۍ د له منځه وړلو لپاره يې کار کاوه له ګڼو نورو مواردو لکه: اعتدال، د ښځو لپاره د رایې ورکولو حق، سوله غوښتنې، د زندان سمونه او د تنباکو ضد غورځنګ څخه یې هم ملاتړ وکړ. د هغه د کوټل (Clotel ) ناول چې په ۱۸۵۳کال کې خپور شوی او د افریقايي - امریکایي له خوا لیکل شوی لومړی ناول ګڼل کېږي لومړی په لندن او انګلستان کې خپور شو چېرې چې هغه وخت هغه مېشت و او وروسته په متحده ایالاتو کې بیا خپور شو.
براون د سفرلیکنې، افسانې او ډرامې لیکنې په ګډون په بېلابېلو ادبي ژانرونو کې مخکښ و. په ۱۸۵۸ ز کال کې هغه لومړنی افریقايي-امریکايی ډرامه لیکونکی ناشر شو او تر ډېره یې دا اثر د ویناوالي پر مدار لوست. په ۱۸۵۸ کال کې يې تر کورنۍ جګړې وروسته هغه څه خپاره کړل چې په انقلابي جګړه کې د افریقايي امریکایانو لومړی تاريخ ګڼل کېږي. هغه لومړنی لیکوال و چې د کېنتاکي د نامتو لیکوالانو تالار ته چې په ۲۰۱۳ کې رامنځته شوی وروپېژندل شو. د کېنتاکي په لېګزینګټون (Lexington) کې یې یو دولتي ښوونځی په نوم ونومول شو.
هغه مهال چې په متحده ایالتونو کې د تښتېدلي غلام قانون تصویب شو، براون په انګلستان کې تدریس کاوه. دا چې د هغه تدارکاتو د هغه د نیولو او بېرته غلام کېدو خطر زیاتاوه، هغه څو کلونه له هېواده بهر ژوند وکړ. هغه ټولې اروپا ته سفر وکړ. په ۱۸۵۴ ز کال کې وروسته له دې چې د هغه ازادي د یوې بریتانوي جوړې له خوا واخیستل شوه، هغه له خپلو دوه لوڼو سره متحده ایالاتو ته راستون شو، چېرې چې هغه بیاځلې د غلامۍ اصولو د له منځه وړلو لپاره په شمال کې د ویناوالو له ډلې یو ځای شو. براون چې د فرېډ رېک ډاګلاس معاصر و، د کارېزماتیک ویناوال د ویناوو تر اغېز لاندې راغی او دوی دواړو په څرګند ډول له یو بل سره مخالفت کاوه.
په غلامۍ کې ژوند
وېلیم چې د پلار له پلوه د مې‌فلاور د مسافر سټیفن هاپکېنز له کرړې څخه و، په ۱۸۱۴ ز کال کې (یا د  ۱۸۱۵ ز کال د مارچ په ۱۵) لېګینټون ته څېرمه په کېنتاکي کې چېرې چې د هغه مور الېزابېت (هغه د اصلي امریکايي تور پوستو له اجدادو څخه وه) یوه کنیزه/غلامه وه، په غلامۍ کې نړۍ ته راغی. هغه د ډاکتر جان يانګ له خوا ساتل کېده او اووه زامن یې درلودل چې هر یو له بېلابېلو پلرونو څخه و. (د وېلیم سربېره د هغې زامن سلومان، ليانډر، بېنجامین، جوزوف، مېلفورډ او الېزابېت وو.) وېلم له ګډ/مختلط نژاد څخه و. پلار یې جورج ډبلیو هيګنز (George W. Higgins) یو سپين پوستی کروندګر او د هغه د بادار ډاکتر یانګ د تره زوی و. هيګنز وېلیم په رسمي ډول خپل زوی وباله او له يانګ سره یې ژمنه وکړه چې هغه به نه پلوري. خو یانګ زوی او مور دواړه وپلورل. په پای کې وېلیم له شل کلنۍ څخه مخکې څو څو ځله وپلورل شو.