cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سیسیلیین
سیسیلین یا جیمنوفیونا – Caecilians – Gymnophiona په انګرېزۍ کې ورته اپودا (Apoda) نوم هم اخلي. د دوه ژواکو اوسمهال ژوندی درې لویې ډلې دي چې غړو ته یې سیسیلین (caecilians) نوم اخلي. سیسیلین له لاتیني سیکوس (caecus) کلیمې څخه اخیستل شوی او مانا یې ړوند یا نابینا ده. بې غړو بدن (limbless body) لري، د ټولې نړۍ په ګرمو سیمو په لنده ځمکه کې د ځمکې لاندې ژوند کوي. د پټ ژوند له امله یې ډېر غیر مسلکي خلک (layperson) نه پېژني. د جنوبي امریکا نسل کایسیلیا (Caecilia) یې تر یو متر پورې (۳.۳ فټه) اوږده پیدا کیږي. تر ټولو غټ ډول یې سیسیلین تومپسوني (caecilian thompsoni) ده چې تر ۱۵۲ سانتي متره (۶۰ انچه) پورې اوږده شته دي. تر ټولو واړه یې ایدیوکرانیم روسیلي (Idiocranium russeli) ډول ده چې په لوېدیځه افریقا کې پیدا کیږي او اوږدوالی یې تر ۱۰۴ ملي متره پورې رسیږي. دا درې ډلې په لسو کورنیو کې سره وېشل شوي چې پنځه کورنۍ یې امریکا، دوه کورنۍ په افریقا او درې کورنۍ یې په اسیا کې پیدا کیږي. په سریلانکا، فلپاین، اندونیزیا او سیشل کې هم شته دي. یوازې په سیشل ټاپو کې درې نسلونه لري. په مداګاسکار کې تر اوسه تقریبا ۱۸۰ ډوله مطالعه شوي. پنځه ډوله یې د امزون په باراني ځنګلونو کې هم شته دي. د مثل د تولید په اړه یې کلني مالومات محدود دي. د اسیا یو ډول (ichthyophiids) د کال په یو ځانګړې موده کې او کله کله د کال په هر وخت کې د مثل تولید کوي. د سریلانکا (Ichthyophis glutinossus) ډول په باراني موسم کې جنسي نزدیکت کوي. د وي وي پاروس (viviparous) ډول د مثل د تولید دوه کلنه دوره لري. په ګواتمالا کې وي وي پاروس ډیمورفیس (viviparous Dermophis) ډول د باراني موسم په پېل کې جنسي نزدیکت کوي. ټول سیسیلین داخلي القاح (internal fertilization) کوي. دوه کورنۍ (Ichthyophiidae and Rhinatrematidae) هګۍ په هغه غارونو او خټه کې کوي چې اوبو ته نږدې وي, ښځه د دې هګیو ساتنه کوي چې شمېر یې تر ۵۴ هګیو پورې وي. کله چې هګۍ لاروای بچیان شي نو له دې غارونو ویالو، لښتیو او ډنډونو ته ځي تر څو هلته خپل کور جوړ کړي. ځینې ډولونه خپلې هګی د ځمکې پر سطحه کوي او په مختلفو ډولونو کې یا ترې لاروای بچیان پیدا کیږي او یا یې بدن غټو سیسیلین ته ورته وي. درې کورنۍ یې وي وي پاروس (viviparous) ډول لري؛ په دې کورنیو کې تر دوه یا درې بچیانو زېات نه پیدا کیږي. د ځمکې د سیسیلین خواړه د ځمکې چونجیان او نور د نرم بدن لرونکي ژوي دي. د ځمکې له پاسه او داخل دواړو کې ځان تغذیه کوي. په سر کې دوه حس لرونکي ښاخونه یا ښکرونه (chemosensory tentacle) لري د کوم په ذریعه چې خپل ښکار پیدا کوي. په خپلو ځواکمنو غاښونو خپل ښکار رانیسي او له نیولو وروسته شخوند پرې وهي (masticate). په اوبو کې ژوند کونکي سیسیلین (Aquatic caecilians) په کبانو، مار کب یا مار ماهي (eels) او په هغو شمزی نه لرونکو یا غېرې فقاریه (invertebrate) باندې ځان تغذیه کوي چې اوبو کې ژوند کوي. سیسیلین اوږد بې غړو بدن (limbless body) لري، د بدن شکل یې استوانه اي ده چې په کلواېکا یا لکۍ (cloaca) باندې ختمیږي. بدن یې ګرد شکل پوښلی دې ګرد شکل ته انګرېزۍ کې (Annuli) وایي کوم چې لمړۍ کرښې (primary grooves) لري او بدن یې په برخو ویشي. سیسیلین بې څوکې پڅ سر (blunt head) لري، د سر کوپړۍ یې هډوکی لري چې په څو برخو وېشل شوی هډوکی ده, غاښونه یې د زامې په هډوکي کې دي.
تړلې لیکنې
لټکی
۲۶ (عدد)
۲۶ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۵ څخه  مخکي او د ۲۷ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۶:
په کلینډر کې
۲۶ کولاي سي:
په کیمیا کې
۲۶ د وسپنه اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۲۶ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
لټکی
alamander – لټکې تقریبا ۴۱۰ ډولونه لري، د کواداتا ډله (order Caudata) کې ډلبندي شوي، ذوحیاتین یا دوه ژواکي ژوي (amphibian) دي. په کواداتا ډله کې لس کورنۍ شاملې دي. اساسا د شمالي نیمې کرې د معتدلو سیمو د ځنګلونو په ډنډونو، تازه اوبو او سیندونو کې پیدا کیږي. لټکې څلور پښې، لوند پوستکی، لنډ بدن، ځینې یې برګ روښانه رنګونه لري خو ځینې بیا تېز تور، خړ یا نصواري رنګ لري. د دې ډلې تر ټولو غټ ډول چینایي غټه لټکه (Chinese giant salamander) ده د ډول علمي نوم یې اندریاس داویدیانوس (Andrias davidianus) ده کومه چې تر ۱۸۰ سانتي متره (۵.۹ فټه) پورې اوږدوالی لري. له دې دوېمه غټه لټکه جاپانۍ غټه لټکه ( Japanese giant salamander) ده، د ډول علمي نوم یې اندریاس جاپونیکوس (Andrias japonicus) ده کومه چې تر ۱۷۰ سانتي متره (۵.۶ فټه) پورې اوږدوالی لري. لټکې لاروال دوره لري چې په هر ډول کې یې موده توپیر کوي. د لاروال دوره یې له څو ورځو تر څو کلونو پورې ده. په لاروال شکل (Larval form) کې بهرني برانشونه (gills)، په دواړو زامو یا ژامو کې غاښونه لري او د سترګو سترغلي (eyelid) نلري چې دا شکل یې له بشپړ ودې کولو سره ممکن توپیر وکړي خو ځینې لټکې یې د بلوغیت دوره کې هم د لاروال دورې ځینې ځانګړنې په ځان کې لري. د لټکو خواړه حشرې، چونجیان، حلزون او ځینې چنګاښونه دي ځینې یې د خپل ډول واړه بچیان هم خوري. لکه د نورو دوه ژواکو په څېر پوستکی یې اوبه جذب کوي او لوند ځای کې ژوند کوي. په هغو سیمو کې چې ساړه زېات وي په ژمي کې د ژمي خوب کوي (hibernate). د لټکو ډېر ډولونه د ورځې لخوا پټیږي او د شپې لخوا د خوړو پیدا کولو لپاره راوځي. ځینې یې د مثل تولید تر مودې پورې پټ وي. ځینې ډولونه یې په ځانګړې توګه د پلېتو دونتیدای کورنۍ (family Plethodontidae) غړې له اوبو کلکه ډډه کوي او ډنډونو یا سیندونو کې ژوند نکوي. د کواداتا ډله په فرعي ډلې کریپتوبرانکوایدیا (suborder Cryptobranchoidea) وېشل شوې, په دې فرعي ډلې کې شاملې لټکې د القاح بهرنۍ سیستم لري. له دې پرته نورې ټولې لټکې د القاح داخلي سیستم لري. ټولې لټکې په اوبو کې د مثل تولید کوي خو د سلاماندریدای کورنۍ (Salamandridae) او پلېتو دونتیدای کورنۍ (Plethodontidae) ځینې غړې په ځمکه د مثل تولید کوي.
تړلې لیکنې
لېیوپلما
عقل (نثري کلیات)
ډېر لږ خلك دي، چې كله كله يو نيم كار د عقل په خوښه كوي. نور ټول كارونه د مينې او محبت دپاره، د حسد او عناد دپاره، د حرس او هوس دپاره وي يا د كوم زورور په امر او د نادانۍ په فرمان اجرا كېږي. سره له دې چې د عقل برخه په ژوندانه كې ډېره لږه ده بيا هم هر څوك د عقل ستاينه كوي او د عقل دښمن هم عقل ښه گڼي او بې عقلي نه خوښوي. ښايې، چې عقل په همدغه سبب د هر چاخوښ وي، چې د چا په كار كې كارنه لري او د زورورو خوي په كې نشته. عقل زمونږ تابع دى او زمونږ زړه ته گوري هغسې مشوره راكوي، ځكه يې ستا يو او صفت يې كوو. كه عقل پر مونږ باندې حاكم واى او اقتدار يې درلوداى مونږ به ترينه ډېر سرټكاوه او بد به مو گاڼه، ځكه چې تر اوسه مونږ له يوه حاكم نه هم زړه كې ډېر خوښ نه يو او ډېر ښه حاكم هم ډېر خلك له ځانه خوابدي كړي دي. په رښتيا، چې عقل غوندې بې ضرره شي نشته. عقل هر كله زمونږ خير او گټه راښيي او عقل د همدغه شي نوم دى. كه مونږ د عقل يوه خبره هم ونه منو بيا هم عقل رانه نه ځي او بد راسره نه كوي كه مونږ په ناكاره كار پسې په بده لاره روان شو عقل راسره ملگرى دى او څومره، چې كېداى شي له خطر نه مو ساتي. ډېرې غلاگانې د عقل په مرسته كېږي، كه څه هم غلا ته په ښه نظر نه گوري او غلا يې نه ده خوښه. هغه شيطاني چلونه، چې انسان كشف كړي دي او شيطان هم ورته حيران دى د سادگانو او احمقانو كارنه دى. فرېب او ټگي سره له دې، چې سم او صحيح عقل ورته بد گوري بيا هم د هوښيارۍ بد عمله اولاد دى او د بدسړي له عقل څخه دغه راز بد اولاد پيداكېږي، همدغسې عقل يوه غله ته هم د تېښتې لاره ښيي هم يې د ماړه كاله ته بيايي او كه حاكم ونيوه د ځان د خلاصولو چلونه هم ورښيي. كه سړى هرڅومره گنهكار و عقل ورته د نجات لاره لټوي او له همدردۍ نه يې لاس نه اخلي. په رښتيا، چې دومره مهربانه ملگرى بل نشته. هغه وخت، چې څوك عقل له ځانه شړي او په عقل هجوم ور وړي باده او پياله دى په لاس كې وركوي او دمخه ورته لا يو داسې ځاى پيدا كاندي، چې ډېر رسوا نشي او محتسب يې گرېوان ته لاس وانچوي. دعقل خوى او خصلت په هيچا كې نشته په زړه كې حسد او عناد نلري، لكه ماشوم مرور كېږي، نه ظلم او نه يې ناروا خوښه ده، مگر له ظالم سرهدښمني هم نه كوي، فسق او فجور ورته بد معلومېږي، خو د ذاهد په شان له فاسق او فاجرنه نه تښتي، هر چا ته د خېرخواه په نظرگوري او د انسان په مجبوريت ډېرښه خبر دى. عقل په دې خبره ډېر زور اچولى دى، چې انسان پخپلو كړو كې پوره ازادي او اختيار نلري او د مجبوريت جنبه يې ډېره غالبه ده. هو! عقل دا غواړي، چې د انسان له ضعف او ناتوانۍ نه يو داسې قوي دليل جوړ كړي، چې د هغه بل جهان له ملامتۍ نه يې هم خلاص كاندي. عقل په دې پوهېږي، چې انسان د خپلو غرايزو او احساساتو تابع دى او منطق هر كله د خپلو اغراضو دپاره استعمالوي. د انسان له منطقي تعريف څخه هم دا معلومېږي، چې دى اول حيوان او بيا عاقل دى، يعنې د ده نطق او عقل د حيوانيت تابع دى او حيواني غرايز پكې د اوليت حق لري. دا يو منلى حقيقت دى، چې عقل زمونږ تابع دى، مونږ د عقل تابع نه يو. عقل زمونږ دپاره پيدا شوى دى مونږ د عقل د پاره نه يو پيدا. كه مونږ په عقل باندې د ليونو او ماشومانو كار كوو، كوي يې او زمونږ له امر نه غاړه نه غړوي. كه زه او ته دوستان يو زما او ستا عقل هم دوستي كوي. كه مونږ غليمان شو زمونږ عقلونه يو له بل سره دښمني كوي او په جگړه اخته كېږي. ښه عقل هماغه دى، چې د مينې او محبت په غېږ كې وده وكړي او د ښو عواطفو او احساساتو په لمن كې وروزل شي. عقل د اخلاقوتابع دى، كه اخلاق ښه و عقل ښه كېږي كه اخلاق بد و عقل په بده لار روانېږي او بده لاره ښيي.
رنځپوهنه
رنځپوهنه (په انگرېزي: Pathology له يوناني πάθος, pathos, "ناروغي، رنځ"; او -λογία, -logia پوهې نه) د طبي پوهې يو تشخيصي ډگر دی چې د بدن په بېلابېلو غړو کې د ووبونو (انساجو)، د بدني ماياتو او په ټول بدن کې د راټوکېدلي رنځ پېژندنه او آزمېښت په کې ترسره کېږي.
همدا اصطلاح د رنځونو د پروسو هغه اړونده ساينسي زده کړه هم په ځان کې رانغاړي چې د عامه رنځپوهنې په نامه هم يادېږي. طبي رنځپوهنه په دوه عمده څانگو وېشل شوې چې يوه يې اناتوميکه رنځپوهنه او بله يې کلينيکي رنځپوهنه نومېږي. وېترينري رنځپوهنه بيا د څارويو د رنځونو په اړه ځانگړې زده کړه ده او همدا راز فايټورنځپوهنه بيا د بوټو د رنځونو او ناروغيو د زده کړې ډگر دی.
د رنځپوهنې تاريخ
د رنځپوهنې تاريخ په منځنۍ ختيځ کې د طب د پراختيا او پرمختگ سره سم د اسلام زرين پېر کې پېلېږي او په لوېديځه اروپا کې د دغې پوهنې تاريخ د اېټاليا د رېنېسانس يا د ويښتابه پېر کې پېل شوی.
د عيسوي پېر نه درې پېړۍ وړاندې په لومړي ځل د لرغوني يونان د لومړنيو طبيبانو، لکه د خالسېدون هېروفيلوس او د خيوس اېراسيستراتوس، لخوا د انسان د بدن سيستماتيکې څيرنې ثبت شوې تاريخي پېښې گڼل کېږي. خو لومړنی طبيب چې د مړينې نه وروسته يې د پوهې او زده کړې لپاره انساني بدن وڅيره او د مطالعې لاندې يې ونيوه، هغه د اسلام د زرين پېر يو نامتو عرب طبيب ابن ظهر(1091–1161) وو. خو د طبابت د نوي عصر لومړنی رنځپوه رودولف ويرکو (1821–1902) وو او همدا طبيب د مايکروسکوپي رنځپوهنې پلار گڼل کېږي. د لومړنيو رنځپوهانو مسلک اکثراً د جراحۍ دنده وه.
عامه رنځپوهنه
عامه رنځپوهنه چې د پلټونکې رنځپوهنې په نوم يادېږي، تجربوي رنځپوهنه يا تيوريکي رنځپوهنه, د ساينس يو پراخ او پېچلی ډگر جوړوي چې په سلولې کچې او ووبونو کې د ټپونو او رنځونو د مېکانيزم د پېژندنې رابرسېروي. د دې تر څنگ د پوهې دغه څانگه د سلولي کچې او ووبونو له کچې نه تر لوړې کچې پورې د ټپونو او رنځونو پر وړاندې د بدن طبيعي غبرگون او بياجوړېدنې باندې هم ژوره رڼا اچوي. د دغې زده کړې د بحث په اهمو برخو کې د ټپونو او رنځونو پر وړاندې د ژونکو بيارغونه، د ورانۍ د مېکانيزم پر وړاندې سلولي سازېدنه، نېکروسېز، تسپود، ټپ رغېدنه او نيوپلازم شامل دي. دا نومېدلې برخې د رنځپوهنې بنسټ جوړوي او د دغې پوهې کارېدنه د انساني او حيواني رنځونو په پېژندلو کې اهمه ونډه ترسره کوي.
د "عامه رنځپوهنه" نوم د دواړو، د کلينيکي رنځپوهنې او د ژوؤ، اړونده عملياتي کړنو د څرگندولو لپاره کارېږي.
رنځپوهنه د يوې طبي څانگپوهنې په توگه
رنځپوهان هغه ډاکټران يا طبيبان دي چې په ورځيني ژوند کې د بايوپسيگانو او د بدن د مايعاتو د کتنې وروسته د ناروغانو د ناروغيو په پېژندلو او څرگندولو بوخت دي. د سرطان د اکثره ناروغيو پېژندنۍ د همدغو رنځپوهانو لخوا تثبيت کېږي. رنځپوهان کولای شي چې د يوه جسد د مړينې د اسبابو د پلټنو لپاره آټوپسي ترسره کړي. رنځپوهنه د طبي زده کړو يو اهم مضمون دی او په همدې خاطر ډېر رنځپوهان په طبي پوهنتونونو او پوهنځيو کې زده کړې هم ورکوي. د طبي لابراتوارونو د سمبالگرانو په توگه، رنځپوهان د لابراتوارونو د مالوماتي غونډال په رغښت او پرمختگ کې اهمه ونډه ترسره کوي. که څه هم چې د طبي رنځپوهنې عملي کېدنه د دوديزې پلټونکې رنځپوهنې نه اغېزمن شوی، خو د نوي عصر رنځپوهان اصلي څېړنې نه ترسره کوي.
رنځپوهنه د طبابت يوه بې سارې څانگه ده. د دې څانگې کارپوهان د عامو طبيبانو په څېر د ناروغ سره مستقيمې کتنې او تماس نه لري، دوی اکثراً د نورو ډاکټرانو سره د سلاکارانو په څېر کار کوي. د دې لپاره چې يو کانديد د رنځپوهنې منښتليک ترلاسه کړي، پکار ده چې يو کانديد رنځپوهنې د طبي مشق او تمرين اړين پړاوونه بشپړ کړي او تر بشپړېدو وروسته د منل شوې ټولنې د معيار او پروگرام لخوا و آزمويل شي او بيا يې د رنځپوهنې په منښتليک تصديق وشي. په امريکا کې دا ډول منښتليک د امريکا د رنځپوهنې ادارې لخوا تصديق کېږي. په رنځپوهنه کې څېرمه وړې څانگپوهنې هم شته چې د هر هېواد د بېلابېلو معيارونو له مخې سره توپير لري، خو د رنځپوهنې په اکثره څېرمه وړو څانگو کې اناتوميکه رنځپوهنه او کلينيکي رنځپوهنه شامل دي.
اناتوميکه رنځپوهنه
اناتوميکه رنځپوهنه د طبي زده کړو يوه ځانگړې څانگه ده چې د دغې زده کړې د څانگوالو لخوا د ټول بدن، د غړو، او ووبونو د بشپړ، مايکروسکوپي، کيميايي، اميونولوژيکي او ماليکيولي کتنو وروسته د يوه رنځ پېژندنه او تشيخيص ترسره کېږي.
اناتوميکه رنځپوهنه پخپله په څېرمه څانگو وېشل شوې. د دغې ځانگړې څانگې اهمې وړې څانگې جراحي رنځپوهنه، سايټوپاتولوژي يا د ژونکو رنځپوهنه او فورېنسېک يا د عدلي طب رنځپوهنه ده. د پاتولوژي يا رنځپوهنې د دندې د منښتليک د ترلاسه کولو لپاره، پکار ده چې لومړی د طب د پوهنځي نه بريليک ترلاسه کړل شي چې بيا په قانوني ډول دغې طبي څانگې کې عملاً کار ترسره شي. (په امريکا کې د امريکا د رنځپوهنې اداره کې) د ستاژ دورې يو منل شوی پروگرام او د طبي منښتليک ترلاسه کول هغه شرطونه دي چې ترلاسه کولو وروسته يې په يوه منل شوي روغتون کې د رنځپوهنې په څانگه کې څوک دنده ترلاسه کولی شي.
اناتوميکه رنځپوهنه د رنځپوهنې يوه څانگه ده، بله څانگه يې کلينيکي رنځپوهنه نومېږي چې په آزمېښتون کې د بدن د معاياتو او يا هم ووبونو د شننو وروسته د ناروغيو پېژندنه پرې ترسره کېږي. رنځپوهان اکثراً دواړه څانگې، اناتوميکه رنځپوهنه او کلينيکي رنځپوهنه او يا هم د دغو دواړو څانگو څخه په گډه رامېنځ ته شوې برخه، ټولگړې رنځپوهنه عملي تدبيقوي. د نوو تخنيکونو رامېنځ ته کېدل نوو کارپوهانو ته اړمن دی او ناروغان او د هغوی ورپېژندونکي درملگران چې د يو گډ تشخيصي راپور د برابرولو اړتيا لري، د اناتوميکې رنځپوهنې او کلينيکي رنځپوهنې تر مېنځ توپير تت کړی دی. همداراز په وېترېنري رنځپوهنه کې هم بېلابېلې څانگې شته.
کلينيکي رنځپوهنه
کلينيکي رنځپوهنه چې په برتانيه کې د بايومېډيکل ساينس نومېږي، د رنځپوهنې يوه څانگه ده چې د کيميا، مايکروبيولوژي، هېماتولوژي او ماليکيولي رنځپوهنې په کارولو سره د بدن د مايعاتو لکه وينه، متيازې او يا هم نورو ووبونو لابراتواري شننې ترسره کوي او په همدې توگه د يوې ناروغۍ پېژندنه کوي. کلينيکي رنځپوهان د طبي تخنيکگرانو سره او د روغتون د اداري چارگرو او ورپېژندونکو درملگرانو تر څنگ په گډه د دې په موخه کار کوي چې د آزمېښتون آزمېښتونه سم او کره کړي.
کلينيکي رنځپوهنه د رنځپوهنې يوه لويه برخه جوړوي. اکثراً رنځپوهان د کلينيکي او اناتوميکې رنځپوهنې په يو ځای کارولو سره د ناروغيو تشخيص ترسره کوي.
فورېنسېک رنځپوهنه
Forensic pathology is that branch of medicine,which deals with the study of cause of death by examination of a dead body at the request of a coroner during legal cases.
The word forensics is derived from the Latin forēnsis meaning forum.
د ژويو رنځپوهنه
Veterinary pathologists are doctors of veterinary medicine who specialise in the diagnosis of diseases through the examination of animal tissue and body fluids. Like for medical pathology, veterinary pathology is divided in two branches, anatomical pathology and clinical pathology. Veterinary pathologists are critical participants in the drug development process.
د بوټو رنځپوهنه
Plant pathology (also phytopathology) is the scientific study of plant diseases caused by pathogens (infectious diseases) and environmental conditions (physiological factors). Organisms that cause infectious disease include fungi, oomycetes, bacteria, viruses, viroids, virus-like organisms, phytoplasmas, protozoa, nematodes and parasitic plants. Not included are insects, mites, vertebrate or other pests that affect plant health by consumption of plant tissues. Plant pathology also involves the study of pathogen identification, disease etiology, disease cycles, economic impact, plant disease epidemiology, plant disease resistance, how plant diseases affect humans and animals, pathosystem genetics, and management of plant diseases.
The "Disease triangle" is a central concept of plant pathology. It is based on the principle that infectious diseases develop, or do not develop, based on three-way interactions between the host, the pathogen and environmental conditions.
ماليکولي رنځپوهنه
It is a scientific discipline that encompasses the development of molecular and genetic approaches to the diagnosis and classification of human tumours, the design and validation of predictive biomarkers for treatment response and disease progression, the susceptibility of individuals of different genetic constitution to develop cancer and the environmental and lifestyle factors implicated in carcinogenesis.
لېیوپلما
eiopelma – ليیو پېلما د نیوزلنډ د وړو چونګښو نسل ده، د لییو پېلماتیدای کورنۍ (family Leiopelmatidae) غړې دي او د انورا په ډله (Anura) کې شاملې دي. په دې نسل کې تر اوسه درې ډوله پېژندل شوې او مطالعه شوې دي چې ټول ډولونه یې له ۳۰ تر ۴۰ ملي متره (۱.۲ تر ۱.۶ انچه) پورې اوږدوالی لري. د دې چونګښو اصلي ځای نیوزلنډ ده او په نیوز لنډ کې هم یوازې د څو ځنګلونو له څو لښتیو او ډنډونو سره نږدې پیدا کیږي. د غږ کولو کیسه یا غږیزه کیسه (vocal sac) نلري، نر یې ښځې پسې ډېر نرم غږ کوي، ښځه یې په لندو ځایونو کې هګۍ کوي او نر د دې هګیو ساتنه کوي.
تړلې لیکنې
لټکی
آرون بور
آرون بور (د ۱۷۵۶ ز کال د جنوري له ۶ نه د ۱۸۳۶ ز کال د سپټمبر تر ۱۴ مې پورې) یو امریکایي سیاست پوه او حقوق پوه و چې له ۱۸۰۱ ز کال نه تر ۱۸۰۵ ز کال پورې یې د متحده ایالاتو د درېیم مرستیال و لسمشر په توګه دنده ترسره کړه. د بور مشهور میراث د الکساندر هېملټون سره د نوموړي مشهوره شخصي مخامخ جګړه ګڼل کېږي. په ۱۸۰۴ ز کال کې بور په دوه په دوه جګړه کې هېملټون ووژلو، په داسې حال کې چې بور د ولسمشر مرستیال و.
بور په نیوجرسي کې په یوه نومیالۍ کورنۍ کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. نوموړي په پرنستون کې د خدای پېژندې له لوستلو نه وروسته، د وکیل په توګه دنده پیل کړه، مخکې له دې چې د امریکا په انقلابي جګړه کې په ۱۷۷۵ ز کال کې له کانټینینټل پوځ سره د افسر په توګه ګډون وکړي. په ۱۷۷۹ کې د نظامي چوپړ نه له ترخیص وروسته، بور په نیویارک کې د حقوقو په برخه کې کار پیل کړ، چې په دې ځای کې هغه د یوه مخکښ سیاستوال په توګه را څرګند شو او د جیفرسنیان دیموکراتیک جمهوري غوښتونکی تازه ګوند په بنسټ اېښودلو کې یې مرسته وکړه. هغه په ۱۷۸۵ ز کال کې د نیویارک د مجلس د غړي په توګه، د غلامۍ د پای ته رسولو قانون ملاتړ وکړ، سره له دې چې په خپله یې غلامان درلودل.
بور په ۲۶ کلنۍ کې د تیودوسیا بارتو پریوسټ سره واده وکړ، چې له واده دوولس کاله وروسته په ۱۷۹۴ ز کال  کې یې له نړۍ سترګې پټې کړې. دوی د تیودوسیا بورالسټون په نوم یوه لور درلوده. بور له خپلې سویلي آسیايې نوکرې، ماري ایمونز سره هم اړیکې درلودې، چې له هغه نه د دوو ماشومانو پلار و، چې یو یې یو زوی، د غلامۍ د پای ملاتړی جان پیری بور و، که څه هم نوموي هېڅکله په عامه توګه دا اړیکه نه وه منلې.
بور په ۱۷۹۱ ز کال کې د متحده ایالاتو مشرانو جرګې ته لاره وموندله، چې تر ۱۷۹۷ ز کال پورې یې هلته دنده ترسره کړه. وروسته بور هوډ درلود چې د ۱۸۰۰ ز کال په ټاکنو کې د دیموکرات-جمهوري غوښتونکي مرستیال ولسمشر په توګه ځان نوماند کړي. د بور او د ولسمشرۍ د نوماند توماس جیفرسن تر منځ د ټاکنیز کالج غیر ارادي اړیکه د دې لامل شوه چې د استازو مجلس د جیفرسن په ګټه رایه ورکړي، خو بور د دویمې لوړې رایې په ترلاسه کولو سره د جیفرسن مرستیال شو. که څه هم بور ټینګار وکړ چې د جیفرسن ملاتړ کوي، خو ولسمشر د بور په اړه خورا شکمن و، چې د هغه د مرستیال ولسمشرۍ په دوره کې له ادارې نه ګوښه شوی و او په ۱۸۰۴ ز کال په ټاکنو کې د جیفرسن د جوړې په توګه بیا نوماند نه شو.
بور د مرستیال ولسمشر په توګه د وروستي کال په ترڅ کې، په دوه په دوه جګړه کې له خپل سیاسي سیال همېلتون سره ښکېل شو چې هغه یې په ډزو ووژلو، چې درې کاله وړاندې همدې ځای ته نږدې د هېملتون زوی فیلیپ هېملتون مړ شوی و. که څه هم دوه په دوه جګړه غیرقانوني وه، خو بور هېڅکله محاکمه نه شو او په پای کې د هغه په ​​وړاندې ټول تورونه له منځه یووړل شول، خو د هېملتون مړینې د بور سیاسي دنده پای ته ورسوله.
بور چې د نويو اقتصادي او سیاسي فرصتونو په لټه کې و، د امریکا لوېدیځو پولو ته سفر وکړ. د نوموړي پټې کړنې د خیانت په شک په ۱۸۰۷ ز کې په الاباما کې د هغه نیول کېدو لامل شوې. نوموړی د بور د دسیسې تر نامه لاندې چې ادعا کېده، چې ګواکي بور د یوه خپلواک هېواد رامنځ ته کولو په لټه کې دی، څو ځله محاکمې ته راکش شو، خو هر ځل یې برائت ترلاسه کړ. بور له لویو پورونو او څو اغېز لرونکو ملګرو سره، د جلا وطن په توګه په اروپا کې د ژوند کولو لپاره متحده ایالات پرېښودل. نوموړي په ۱۸۱۲ ز کال کې بېرته راستون شو او په نیویارک ښار کې یې د حقوقو په برخه کې کار پیل کړ. د بور د دویم لنډمهاله واده پایله طلاق او نوره رسوایي وه. نوموړی چې د مغزي سکتې له امله معیوب او له مالي پلوه ژوبل شوی و، په ۱۸۳۶ ز کال کې په یوه مېلمستون کې مړ شو.
د  ژوند لومړي کلونه
آرون بور په ۱۷۵۶ ز کال کې د نیوجرسي په نیویارک ښار کې زېږېدلی و، د رېوېرند آرون بور دوم زوی و چې یو پریبستر مذهبه وزیر او د نیو جرسي کالج، چې وروسته د پرنستون پوهنتون شو، دویم رئیس و. د هغه مور ایستر اډوارډز بور د مشهور خدای پېژندونکي جناتان اډوارډز او د هغې د مېرمنې سارا لور وه. بور یوه مشره خور سارا ("سالی") درلوده، چې نوموړې د خپلې انا د نوم له امله نومول شوې وه. هغې د ټپنګ ریوي سره واده وکړ، چې د کانېکتيکیوټ په لېچ فېلډ کې د لېچ فېلډ د حقوقو د انستېتیوت بنسټ اېښودونکی و.
د بور پلار په ۱۷۵۷ ز کال کې له نړۍ سترګې پټې کړې چې په همدې وخت کې د پرنستون کالج رئیس هم و. د بور نيکه، جناتان اډوارډز، د ۱۷۵۷ ز کال په سپټمبر کې د بور د پلار ځای ناستی رئیس شو او د بور او د هغه له مور سره یې ګډ ژوند پیل کړ. د ۱۷۵۸ ز کال د مارچ په میاشت کې اډوارډز هم مړ شو او د بور مور او انا هم د همدې کال په اوږدو کې له نړۍ سره مخه ښه وکړه. بور او د هغه خور يتيمان پاتې شول او بور یوازې دوه کاله عمر درلود. وروسته تڼکۍ آرون او سیلي په فلاډیلفیا کې د ویلیم شپین له کورنۍ سره یو ځای شول. د دې ماشومانو سرپرستي په ۱۷۵۹ز کال کې د هغوی د ۲۱ کلن ماما تیموتي اډوارډز په غاړه واخیسته. راتلونکی کال، اډوارډز د روډا اوګډن واده وکړ او کورنۍ یې د نیو جرسي الیزابیت ته کډه شوه. بورله خپل ماما سره چې ډېری وختونه یې په فزیکي ځورونې لاس پورې کاوه، خورا ترینګلې اړیکې درلودې. نوموړي په ماشومتوب کې له کوره د تېښتې ډېرې هڅې وکړې.
آسیا ۷۱ لویه لاره
آسیا ۷۱ لویه لاره چې په اختصاری ډول  AH-71 ښودل کېږي، یوه لویه لاره ده چې د ۳۹۰ کیلومټرو په اوږدوالي سره د افغانستان د  دلارام څخه شروع کېږی او د ایران تر دشتک سېمی پوري رسېږی او د آسیا دوی لویي لارې  ۱ او ۷۵ سره تړی. ددې لویي لارې مسیر :
سرچينې
وېشنيزه:اسیایي لویو لارو شبکه وېشنيزه:د افغانستان لویي لارې وېشنيزه:د ایران لویي لارې
له سقراط مخکې فلسفه
له سقراط مخکې د لرغوني يونان فلسفه، له سقراطي فلسفې مخکې فلسفه ده چې د يونان د لومړيو وختونو د فلسفې په توګه هم پېژندل کېږي. له سقراط مخکې فيلسوفان تر ډېره بريده د کايناتو د اصليت پېژندنې په علم، د کايناتو په پيل او ماده کې لېوالتيا درلوده، خو د دې لومړيو فيلسوفانو څېړنې د طبيعي نړۍ او تر څنګ يې د بشري ټولنې، اخلاقو او دين په اړوند څېړنو پورې غځېدلې وې. دوی د خدايي عمل پر ځای د طبيعي قانون پر بنسټ د تشرېحاتو په لټه کې وو. د دوی آثار او ليکنې نږدې په بشپړه توګه ضايع شوي. د دوی د اندونو پوهه له « testimonia» تر لاسه شوې، يعنې د وروستيو ليکوالانو له خوا د سقراط څخه د مخکې اثارو په اړوند بحثونه. فلسفې د لرغوني يونان په نړۍ کې زرخېره بنسټونه وموندل، ځکه چې له ګاونډيو مدنيتونو سره يې نژدې اړيکې درلودې، تر څنګ يې خپلواکو ملکي هستو هم سر راپورته کړ، يعې «ښارونه».
له سقراط مخکې فلسفه په شپږمه مخزېږديزه پېړۍ کې له درې «مليسين» سره پيل شوه چې هغه دا دي: تاليس، انيکزيماينډر او اناګزیمينيس. دوی ټولو له «ارکي» سره مرسته وکړه «يو ټکی چې شونې ده د اصليت/منشأ، مادې يا اصل معنا ولري» چې په ترتيب سره يې د نړۍ نسبت اوبو، «اپيريون» (لا يتناهي) او هوا ته وکړ، کوم چې د «ناوس» (دماغ يا ځيرکتيا» په واسطه اداره شوي وي. له سقراط مخکې نور درې فيلسوفان د «لونيان» له نږدې ښارونو څخه راغلي و چې نومونه يې دا دي: زينوفينيس، هيراکلوټس او فيثاغورث. زينوفينس انسان ته د خدايانو د ورته والې  پر اند د خپلې نيوکې له کبله شهرت موندلی. د هيراکلیټس درک بيا ډېر ستونزمن و، د بې ثباتۍ د خپل اصل، « ta panta rhei» او اور د نړۍ د ليندۍ بللو له امله مشهور و. فيثاغورث بيا د يوې ډلې په ډول پيروي منځ ته راوړه او د دې پلوی يې کاوه چې کاينات له شمېرو جوړ شوي. په پنځمه مخزېږديزه پېړۍ کې د «ايلياتي» مکتب فکر (پارمينيډيس، د ايليا زينو او ميلسس) پيروي کېده. پارمينيډيس ادعا کړې وه چې يواځې يو شی موجود دی او نور هېڅ بدلون نه مومي. زينو او ميليسيس تر ډېره بريده له پارامينډيس له اندونو دفاع وکړه. «اناګزاګوراس» او «ايمپيډوکلس» د نړۍ د جوړښت د څرنګوالي په اړه د تکثيري روايت وړاندې کړ. «ليوزيپس» او «ډيموکريټس» د اتوميزم او د دوی په اندونو مشهور دي چې يواځې تشه اوماده شته. سوفيستانو له تنقيدي فکر او نسبي فلسفې ملاتړ وکړ.
اصطلاحات
«له سقراط مخکې» هغه اصطلاح ده چې په نولسمه پېړۍ کې د  فلسفيانو د دې ډلې د يادولو لپاره غوره شوې ده. په لومړي ځل د الماني فيلسوف «جی.ای. ايبرهارډ» له خوا د اتلسمې پېړۍ په وروستيو کې د « vorsokratische Philosophie» په ډول وکارول شوه. په لومړيو ادبیاتو کې د دوی يادونه د « physikoi » (Physis ته د نسبت «فيزيک پوهان» «طبيعيت») ورکولو په توګه کېده، د دوی د فعاليتونو يادونه د «physiologoi » په ټکي کېده (فيزيکي يا طبيعي فيلسوفان)، په دې کارولو سره چې له ارستو سره يې وده وکړه، څو دوی له « theologoi» (لاهوتيانو) او « mythologoi  » (نکل کونکي او شاعران چې يوناني افسانې يې ولېږدولې) څخه جلا کړي، چا چې طبيعي ښکارنده خدای ته منسوبوله.
دا اصطلاح له سقراط څخه مخکې فيلسوفانو تر منځ په فلسفي څېړنو کې د يو بنسټيز بدلون د روښانه کولو لپاره جوړه شوې وه، چا چې د طبيعيت او کايناتو د جوړښت په اړوند څېړنو سره لېوالتيا درلوده (يعنې کاينات، له دې معنا سره چې نړۍ د هغې لپاره يو ترتيب لري)، سقراط او د هغه ځای ناستي، چا چې تر ډېره بريده په اخلاقو او سياست کې لېوالتيا درلوده. په دې اصطلاح کې ځينې نيمګړتياوې هم شته، ځکه چې له سقراط څخه مخکې ډېرو فيلسوفانو له اخلاقو او دا چې څه ډول يو غوره ژوند وکړي سره هم مينه درلوده. سربېره پر دې، دا اصطلاح همدا راز دې ته اشاره کوي چې د سقراطيانو په نسبت له هغه مخکې فيلسوفان له کم اهمیت څخه برخمن و، يا دوی د فلسفې د کلاسیک عصر لپاره يواځې يو پړاو (د پايلو د حکمت پژندنه) و. د زمانې په ترتيب سره دا اصطلاح کره هم نه ده، ځکه چې له سقراط مخکې وروستي فيلسوفان له سقراط سره همعصره وو.
د «جيمز واران» په وينا، له سقراط څخه د مخکې فيلسوفانو او د کلاسيک پړاو د فيلسوفانو تر منځ پوله تر ډېره بريده سقراط نه ده ټاکلې، بلکې د جغرافيې او د شته متنونو په مټ ټاکل شوې ده. له سقراط څخه مخکې څخه کلاسيکي پړاونو ته بدلون کې هغه بدلون نغښتی کله چې فيلسوفان په ټوله هغه نړۍ کې خپاره شول چې په يوناني ژبه يې خبرې کولې تر دې چې په اتن کې متمرکز شول. سربېره پر دې، په کلاسيک پړاو کې د پيل شوي وخت څخه موږ بشپړ خوندي متنونه لرو، په داسې حال کې چې له سقراط مخکې موږ يواځې يو څو ټوټې لرو. پوهاند «انډری ليکس» له سقراط مخکې او سقراطيانو د بېلولو لپاره دوه روايتونه منځ ته راوړي، د کوم نېټه چې له کلاسيک پړاو څخه پيل او بيا تر اوسنيو وختونو پورې رسېږي. لومړی روايت سقراطي-سيسروني دی، کوم چې د دوی د فلسفي څېړنو محتوا د دې دوه ډلو تر منځ د وېش لپاره کاروي: له سقراط مخکې فيلسوفانو په طبيعيت کې لېوالتيا درلوده، په داسې حال کې سقراط په بشري چارو تمرکز درلود. بل روايت يې اپلاتوني-ارستويي دی چې د دې دوه ډلو تر منځ د توپير لپاره په تګلارو ټينګار کوي، په دې ډول چې سقراط د بېلا بېلو تصوراتو د مطالعې لپاره د ډېر علمي ليد پر لور تللی دی. له سقرات مخکې اصطلاح د ځينو نيمګړتياوو له امله، د «لومړۍ یوناني فلسفې» اصطلاح هم کارول شوې ده، دا اصطلاح په «انګلو-ساکسن» ادبياتو کې ډېره عامه ده.
سرچينې
په ۱۹۰۳ز کال کې، الماني پروفيسرانو هر يو «ايچ. ډيلز» او «ډبليو.کرانز» د « Die Fragmente der Vorsokratiker» (له سقراط څخه مخکې ټوټې) يو اثر خپور کړ، په کوم کې چې ټولې پېژندل شوې برخې راټولې شوې دي. پوهان اوس د دې ټوټو د يادولو لپاره له دې کتاب څخه کار اخلي او د «Diels–Kranz numbering» په نوم يوه شفري طريقه ورته کاروي. د دې طريقې دوه لومړي توري «DK» د « Diels » او « Kranz » د نوم یادونه ده. ورپسې يې بيا شمېره ده چې د يو ټاکلي فيلسوف استازولي کوي. ورپسې بيا په دې اړوند يو شفر دی چې ايا دا يوه « testimonia » ده او د «A» يا «B» په بڼه شفر ورکړل شوی، که چېرې دا د يو فيلسوف نېغ په نېغه نقل قول وي. تر ټولو وروستۍ يې يوه شمېره ده چې يوې ټوټې ته ورکړل شوې، شونې ده په دې کې يو عدد شامل وي چې د يوې ټوټې د يوې خاصې کرښې ښودنه کوي. د بېلګې په ډول « DK59B12.3»، د «اناګزاګوراس» د ۱۲ ټوټې د درېيمې کرښې ښودنه کوي. نقل قولونو ته د اشارې لپاره هم همدې ته ورته لاره ده چې په دې نظام کې د «انډری ليکس» او «ګلين ډبليو. موسټ» له خوا د «LM» په توګه مختاړی ورسره نښول شوی وي، چا چې په ۲۰۱۶ز کال کې د «د يونان لومړۍ فلسفه» سمون کړی و.
هندو خدايان
درېگونوالي آند
ترېمورتي په هندوييزم كې داسې دى، لكه په عيسويت كې چې د درېگونوالي اند. داسې ويل كېږي، چې د عيسوي گروهې بنسټيزه گروهه (د درېگونوالي گرهه- تثليث) هم له هندوييزم څخه اخيستل شوې ده.
د هندوييزم په تريمورتي گروهه كې هم درې څښتنه موجود دي، چې هغه له:
نامتو څښتنان
كه څه هم د هندوييزم په مذهب كې هرهغه شې، چې گټه يا تاوان رسوونكې وي، د څښتن په توگه لمانځل كېږي، او دا گرانه ده، چې ددې مذهب د څښتنانو اندازه ولگول شي، يو لوديځ ليكوال د هندوييزم د څښتنانو په اړه ليكي: كه چېرې دې كار ته كښېنم چې د هندو څښتنانو نومونه وليكم، نو په لكونو كتابونه به ورڅخه ډك شي، خو د دوي د څښتنانو نومونه به خلاص نه شي. له دې سره سره، بيا هم د ځينو نومونه به يې دلته راوړو:
هندوييزم د دېوي، كرېشنا، گنېش، هنومن او لكشمي په نامه څښتنان لري،
صحيح بخاري
صحيح البخاري يا بخاري شريف د نبوي احاديثو تر ټولو مشهور کتاب ده چي د صحاح سته وو له جملې نه ده.د حديثو دغه ټولګه د محمد البخاري په واسطه ليكل شوي ده.دغه کتاب د ٨٤٦زېږديز ٢٣٢هجري قمري کلو په شاوخوا کي ليكل شوى ده.اهل سنت او جماعت باور لري چي صحيح البخاري او صحيح المسلم د نبوي احاديثو تر ټولو باوري سرچينې دي،چي تر اوسه پورې په ټوله کي له تغير او تحريف نه ساتل شوي دي.چي دا دواړه د صحيحين په نوم هم ياديږي.
د کتاب نوم
د ټولو علماوو په اتفاق د کتاب مکمل نوم <<الجامع المسند الصحيح المختصر  من امور رسول الله صلى الله عليه وسلم و سننه و ايامه>> ده همدارنګه د <<جامع الصحيح>> نوم هم ورکړل شوى ده.
لنډه پېژندنه
امام بخاري رح د شپاړس کلنۍ په عمر د عباسي خلافت پر مهال پراخ سفرونه پيل کړل.امام بخاري صاحب د شپږو لکو احايثو نه د صحيح البخاري په جوړولو كي ١٦کاله تېر کړل.د صحيح البخاري د احاديثو د تعداد په هکله مختلف اقوال دي، ابن صلاح او نووي وايي چي ٧٢٧٥ دي او بغير له تکراره څلور زره دي،ابن حجر فرمايي چي ٧٣٩٧ دي او له تکراره او د يوه حديث له څو روايتو نه بغير ٢٦٠٢؛ احاديث دي.کله چي امام بخاري رح دغه احاديث راټولول او ليكل،نو دا حديث يې د صحت له مخي په دريو کټګوريو ووېشل:صحيح،حسن او ضعيف.مورخينو ليکلي چي د بخاري شريفي د تصنيف سبب داوو چي يوه ورځ امام بخاري صاحب دخپل استاد اسحق بن راهويه په مجلس كي ناست وو،نو اسحق بن راهويه وويل"که چېري ته د نبي عليه سلام د حديثو يو معتبر کتاب وليکې" امام بخاري صاحب وايي دې خبري زما په زړه کي ځاى ونيو،نو ما د صحيح البخاري په ليکلو پيل وکړ.امام بخاري صاحب وايي له دې وروسته مي محمد عليه سلام په داسي حال كي په خوب وليد،چي زه يې مخي ته ناست يم او زما په لاس كي يو پکى وي چي په دې سره زه د نبي عليه سلام ساتنه کوم. ما دخوب تعبير کوونکو څخه ددې خوب د معنى په باره كې پوښتنه وکړه،چي هغوى داسي راته تعبير کړ"ته به  هغه له درواغو څخه وساتې.چي دې خوب زه د صحيح البخاري ليكلو ته نور هم وهڅولم.
دغه کتاب د ژوند ټول اړخونه په ځان كي رانغاړي، او د اسلام په هکله مکمل رهنمايي په ځان كي لري،لکه د نبي عليه سلام په طريقه دلمانځه يا نورو عباداتو ترسره کول.امام بخاري خپل کار په ٨٤٦م/٢٣٢ه ق کي ختم کړ،او د خپل ژوند وروستي ٢٤ کلونه يې مختلفو ښارو او علماوو ته سفرونه وکړل او خپل راټول کړي حديث يې ورته تدريس کړل. هر ښار ته به چي امام بخاري صاحب ولاړ نو په زرګونو خلك به د ښار په جامع مسجد کي د بخاري صاحب درس ته کېناستل.د هغه وخت د حديثو سترو عالمانو لکه امام احمد بن حنبل رح،يحيى بن معين،علي بن  المديني د بخاري شريفي صحت او کره توب تائيد کړی ده. دې کتاب په چټكۍ سره ډېر زيات شهرت ترلاسه کړ،او دا ناممکنه شوه چي په دې کتاب کي دي د ليکوال له وفات وروسته کوم تغير راشي.
د همدې څلور-ويشتو کلو په موده کي امام بخاري صاحب په خپل کتاب باندي يو کوچنى تجديد نظر وکړ، په ځانګړي ډول د سريزې په برخه.د کتاب هره نسخه د هغه د روايت کوونکي په نوم نومول شوي ده. ابن حجر عسقلاني په خپل کتاب نکات کي ليكلي دي د حديثو شمېر په ټولو نسخو کي يو شان ده. تر ټولو مشهوره نسخه يې نن سبا د الفربري محمد بن يوسف مطر روايت شوي نسخه ده، چي هغه د بخاري صاحب يو معتمد شاګرد وو. خطيب بغدادي په خپل کتاب د بغداد تاريخ كي د الفربري دا وينا نقل کړي"د اوياوو زرو په شاوخوا کي خلكو له ما نه صحيح البخاري اورېدلي".
الفربري د صحيح البخاري يوازينى نقل کوونکى نه ده. بلکي زياتو خلكو دغه کتاب نوي نسلو ته رانقل کړى ده، لکه ابراهيم بن معقل النسفي،حماد بن شاکر، ابو طلحه منصور البزدوي،الحسين بن اسماعيل المحاملي.ددغو نسخو ترمنځ د توپير په اړه هم زيات کتابونه ليكل شوي دي چي مشهور يې فتح الباري ده.
ځانګړتياوي
امين احسان اصلاحي، مشهور اسلامي عالم د بخاري شريفي درۍ ممتازي ځانګړتياوي ذکر کړي دي.
تړلې لیکنې
امام بخاري صحیح مسلم صحیح بخاري سنن شریف سنن ابن ماجه سنن ابوداوود سنن نسایي
مرابحه
د يو شي اخيستل او په هغه باندې يو څه مصرف کول، بيا قيمت او مصارف ښکاره کول او په هغه باندې د ګټې زياتوالی او په صراف ( مصرفوونکی، اخيستونکی ) خرڅول مرابحه بلل کيږي.
تعریف
مرابحه د سوداګرۍ یو ځانګړی ډول دی چې په اسلامي بانکداري سیسټم کې د قانوني وسیلې په توګه کارول کیږي. په دې کې پلورونکي د خپل مال له پلورلو مخکې په واضحه توګه د هغه توکي د پېرلو نرخ په ګوته کوي او پلورونکي هم د هغه شي په بدل کې ترلاسه شوې ګټه پېرودونکي ته څرګندوي. دا یو خورا مشهور میتود دی چې د اسلامي مالي موسسو لخوا د سود څخه پاک پیسو لیږد ته وده ورکولو لپاره کارول کیږي، په عمومي توګه د شتمنیو تمویل، کوچني پور ، او د اجناسو وارداتو او صادراتو لپاره کارول کیږي. د 100 ټریلیون ډالرو څخه زیاتو مالي محصولاتو سره، مرابها اوس مهال په خلیج او نورو سیمو کې د اسلامي پیسو بازار ترټولو مشهور او په پراخه کچه کارول کیږي.
لومړنۍ اسلامي مالي اداره
په بحرین کې میشت نړیوال اسلامي مالي بازار (IIFM ) د اسلامي مالیاتو په برخه کې د نړۍ لومړی تاریخي تړون لاسلیک کړ، د خزانې ځای پرځای کولو ماسټر تړون (MATP).
سرچينې
د اسلامي بانکدارۍ په اړه د فتوا 231 پاڼه https://sites.google.com/site/zamanislamicecon/critiques-of-islamic-economics/saleemullah Archive+(Date+missing)+by+sites.google.com+( تېروتنه:+ نامعلوم + آرشیف + URL)
بهرنۍ اړیکې
نړیواله ورځپاڼه وېشنيزه:اسلامي وټه وېشنيزه:اسلامي بانکوالي
بيع موجل
وېشنيزه:اسلامي وټه
بیع سلم
دا هغه بیعه ده چی نرخ پکی نقد یا لاس په لاس ادا کړی شی او جنس وروسته ورکړی شی.
د نبی کریم ص د یو تقریری حدیث څخه ددی جواز څرگندیږی، اصحاب کرامو د بیع سلم کاروبار کولو نبی کریم ص لدی څخه دوی منع نه کړل خو یو څه اصلاحات یی پکی وکړل.
وېشنيزه:اسلامي وټه
درمنه
درمنه (علمي نوم: Artemisia cina) يو درملي بوټي دي چې د تريز ډوله بوټي په کورنۍ او د تريز بوټي په جنس پورې اړه لري. نوموړي بوټي په ځانگړي ډول په منځنۍ آسیا کې شنه کېږي. دغه بوټي درملي طبیعي توکه سانټونین لري چې پر چخکو یا اسکاريس لومبريکويډېس باندي وژونکي آغېزه لري.
وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
سرخط ورځپاڼه
سرخط د افغانستان،‌خپلواکه،‌ناپېلې، معتبره او وتلې ورځپاڼه ده، چې هر سهار له کابله چاپېږي او په نيم افغانستان کې خپرېږي.
د سرخط ورځپاڼې لومړۍ گڼه د ۲۰۱۵ مېلادي کال د اگسټ په لومړۍ نېټه په کابل کې له چاپه راووته او په لنډه موده کې یې د هېواد په بېلابېلو ولايتونو لکه: ننگرهار، لغمان، لوگر، ميدان وردگ او غزني کې هم خپرونې پيل کړې.
دا مهال سرخط ورځپاڼه د هېواد له ټولو لويو ښارونو څخه د تکړه خبريالانو په مټ خبرونه، شننې او مقالې راغونډوي، هر سهار په اتو مخونو (څلور رنگه او څلور تور او سپين) کې چاپېږي او نيم افغانستان ته رسېږي.
سرخط په منځنۍ توگه هر سهار تر شلو زيات خبرونه، څلور کالمونه، تحليل او سرمقاله خپلو لوستونکو ته وړاندې کوي.
د ورځې فال، ناول، حيرانوونکيو او په زړه‌پورې خبرونو د سرخط مينه‌وال لا زيات کړي دي.
سيدشاه سقيم د دغې ورځپاڼې مسوول مدير او شهرت ننگيال یې مرستيال دی.
عبدالاحمد محمديار، عبدالغفور لېوال، استاد حبيب الله رفيع،پاکيزه ارزو، نعيمه غني، ذبيح الله احساس، خوشحال خليل، مجيب الرحمان لمر، مجيد قرار، هاشم قيام، نعمان دوست، عيسی مومند او مصباح يوسف دغې ورځپاڼې ته منظمې ليکنې کوي. سرخط ځان د افغانستان او افغانستان د ځان بولي.
کوچلاغ
کچلاغ پر ۴۰۰۰۰۰ لکه نفوس ودان ښار کچلاغ چي د کوټي سخه غالبًا پر ۲۴ کلوميترۍ باندي د ختیځ په خوا کي پروت دی.کچلاغ د تاریخ په لحاظ لرغوني تاریخ لري چي د ترکانو په وخت کښي دا نوم د کچلاک د لنډمهال وخت د اوسېدو په معنا دی) . پښتو ادبي څېړنیز پاڅون د پښتو د خدمت او پر مختګ لپاره د غوښتني په چوکاټ کښي په ۲۰۱۵م د جنور پر ۲۱م تاریخ را منځ ته سوه چي تر دادمهاله یې شا خوا ۲۸ لیکولانو و شاعرانو ته غړیتوب ورکړی دی.او د څېړنو لړۍ دوامدار پایلې لري او په پر له پسې خپلې اوونیزي غونډي یا ناستي تر سره کوي.د سیمي ځوان کهول په جدي توګه برخه پکښي اخلي او خپلي علمي او څیړنیزي زدکړي تر سره کوي او لاهم دا لړۍ دوام لري۔فضل اشنا يي صدر دی۔
تړلې لیکنې
کوټه بلوچېستان
اسانسول
اسانسول د هند يو ښار دی، دا د هند په مغربي بنگال ايالت کې دی. دا د هند 80م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 475,439 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 564,491 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
۲۷ (عدد)
۲۷ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۶ څخه  مخکي او د ۲۸ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۷:
په کلینډر کې
۲۷ کولاي سي:
په کیمیا کې
۲۷ د کوبالټ اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۲۷ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
استضاح
وېشنيزه:اسلامي وټه
لېږد ۴۱
۴۱م لېږد نړیوال تشیال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو ۴۱م ماموریت دی.
سرچينې
وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
اسحاقزی
ملاله ميوندواله
د امير شېر علي خان تر مرگ وروسته د کابل حالت ډېر خراب وو انگرېزان مخته راتله څو په اخر کي سردارانو امير محمد يعقوب خان پسله ٨ کالو بند څخه د بنديخانې څخه را وايست او پاچا يې کړ.
امير محمد يعقوب خان چي يو بې تجربې سړی وو انگرېزانو و نيوئ او گندمک ته چي د کابل او جلال اباد تر منځ يو ځای دئ بوت او هلته يې د افغانستان په تاريخ کي خرابترينه معاهده په امضا کړه. پدې معاهده کي افغانستان ډيري نوري مځکي له لاسه ورکړې جمادي الثاني ١٢٩٦ هـ ق ٢٦ مې ١٨٧٩ م.
د گندمک د معاهدې له مخي افغانستان پښين، کورم او خيبر له لاسه ورکړه او هم د دې قرارداد له مخي د انگرېز نماينده په کابل کي ځای پر ځای سو.
دا کار د افغان ملت د منلو وړ نه وو ځکه نو مجاهدينو په مېړانه د انگرېز سره جنگ پيل کړ. د انگرېز نماينده (کيوناري) يې د ټولو ملگرو سره د کابل په بالا حصار کي مړ کړ او د بلي خوا د کندهار په ميوند پر دښت د پښتنو نر ، ښځي ، زاړه او واړه د غازي ايوب خان د امير شير علي خان د زوی په مشري د خپل هيواد او خپلي ازادۍ د ساتني د پاره د قربانۍ ډگر ته حاضر سوي وه. ټاکنده غرمه وه ، غازيان تږي ، ستړي او ستومانه ښکارېدل ، د ميوند پر دښت اوبه هم نه وې ، نژدې وو چي د پښتنو لښکر له تندي ماته وکړي. له بلي خوا د دښمن لښکر ډېر قوي او په راز راز وسلو مجهز وو. پدغه وخت کي د پښتنو بيرغچي هم ټپي سو ، چي دې وضعيت انگرېزانو ته د يوې شديدي حملې جراٌت ورکړ. خو په دې حال کي يوه پښتنه پېغله ميدان ته راغله او د پښتنو ملي بيرغ يې په خپلو سرو منگلو له مځکي پور ته کړ او دا لنډۍ يې و ويل : ٢٧ د جولای ١٨٨٠ م.
خال به د يـــــــار د وينو کښېږدم
چي شينکي باغ کي گل گلاب و شرموينه
که په ميوند کي شهيد نه شوې
خدای ږو لاليه بـــــــې ننگۍ ته دي ساتينه
د دې پېغلي ږغ لکه يو اسماني ږغ وو چي د پښتنو غازيانو ويني يې په جوش راوستلې او ټولو د الله اکبر په يوه ناره پر غليم حمله و کړه او خپله خاوره يې د پرديو متجاوزينو له ناپاکو قدمو څخه خلاصه کړه.
دملالې اسحاقزی د ژوند دپیښو په اړه چې دا نومیالۍ پیغله څوک،دچالوراودکومي سیمي کلي اوسېدونکې وه ، پوره معلومات په ﻻس کې نشته،خو دمېوند د فتحې دننگ او جنگ په معرکه کې ددغې نومیالۍپیغلې کردار او نقش لکه د لمر په څیر څرگند دی. ملي او ولسي روایات او هم تاریخي آثار په دې هکله تقریبا په یوه خوله دي او دعباراتو په ډیر لږ توپیر او بدلون دمیوند په فتحه کې د هغې غوڅ او ټاکونکی نقش تائیدوي. د (پښتنې میرمنې)کتاب لیکوال عبدالرؤف بینوا لیکي چې: (ددوشنبې په ورځ د برات د میاشتي په اوولسمه،1297هجري قمري کال چې افغاني زلمیانو،میړونو او ښځودخپل وطن دساتنې په نیت سرونه پر میدان ایښي او دمیوند ډگر په دقربانۍ له پاره حاضر شوي وو، ټکنده غرمه وه، غازیان تږي او ستړي ستومانه وو... دمیوند پر دښت هیڅ اوبه هم نه وې،نږدې وه چې افغاني لښکر له تندي څخه ماتې وکړي .په داسي حال کې چې دلښکرو بیرغچي هم سخت زخمي شو او بیرغ یې له ﻻسه ولوېد، یوه پیغله راغله، بیرغ یې په سرو منگولو واخیست، ناره یې کړه:
چــــې شینکي باغ کې گــــل گلاب وشــــرمویـنه
که په میـــــوند کـــې شهـــید نـــه شـــوی
خــــدایږو ﻻلــــیه بې ننـــگۍ ته دي ســـاتینه
ددې پېغلي داغږ یو آسماني غږو چې دافغاني زلمیانو وینې یې په جوش راوستلې،او ټولود الله اکبر په ناره پرغلیم یرغل وکړاو دښمنان یې تار په تار او خپله پاکه خاوره یې د هغوی له قدمونو څخه وژغورله...داپیغله ملاله اسحاقزی نومیدله.) په ځینو روایتونو کې همدغه پورتنی مفهوم دالفاظو په لږوډیر بدلون سره راغلی دی : (دیوه خوا دپرنگي پوځونه دمیوند پر دښته پراته،په هر ډول وسلو اووسیلو سمبال وو، بله خواافغانان په تش ﻻس،خو دایمان او عقیدې په وسله سمبال دهغوی مقابلې ته راوتلي وو او په دې نیت او تکل وو چې دغه کفري لښکرې له خپلې خاورې څخه وباسي او هيواد ددوی له باولیو منگولو څخه آزاد کړي. له افغانانو سره په دغه جگړه کې افغاني پیغلي او میرمنې هم شاملې وې،چې ځینو یې غازیانو ته خواړه،اوبه او باروت وررسول اوځینې له خپلوپلرونو،ورونواومیړونو سره اوږه په اوږه ددښمن مقابلې ته وﻻړې وې .یوه له دغو نومیالیو څخه ملالئی اسحاقزی وه. ټکنده غرمه وه،ملالې ولیدل چې له یوې خوا ددښمن دپوځونو شمیرزیات او په ډول ډول وسلو اووسیلو سمبال دي، او له بلې خوا دهغوی په وړاندې دافغاني غازیانو شمیر لږ،تش ﻻسي او نږدې و چې له ډیرې گرمۍ،تندې او ستړیا څخه له ماتې سره مخامخ شوي واي .نویوهسک ځای ته وختله او دزړه له ځوښه یې افغاني غازیانو ته دالنډۍ وویله:
که په میــــــــوند کــــې شهـــــــــــید نـــــه شـــــوی
خدایږو ﻻلــــــــیه بــــې ننــــگۍ ته دی ســــــاتینه
خــــال بــــه دیـــار لـــــه ویــــنو کـــیږدم
چــــې شـــــینکي باغ کې گل گـــــلاب وشـرموینه
ددښمن پرپوځونو ماته گډه او ډیر زیاته مرگ ژوبله پکې وشوه .د (افغانستان درمسیرتاریخ)لیکوالد دهغه وخت دیو نومیالي مؤرخ میرزا یعقوب علي خوافي دکتاب په حواله لیکي چې په دغه جگړه کې له دولس زره انگریزي پوځ،عسکرو او صاحب منصبانو څخه یوازې 25تنه ژوندي دجگړې له ډگر څخه په تیښته بریالي شول.
د(زموږغازیان)کتاب لیکوال محمدولي ځلمې دنفتوﻻ خالفین د کتاب (شیپورهای پیروزی میوند) د 453مخ په حواله لیکي : (کله چې دزیاتي مرگ ژوبلې په نتیجه کې میوند فتح او افغاني غازیان دخپلو شهیدانو دښخولو په تکل کې وو،غازي سردارمحمدایوب خان پوښتنه وکړه چې دغه نجلۍ څوک ده چې په داسي نازک حالت کې یې پخپلو ملي لنډیو افغاني لښکر په ننگ او غورځنگ راوست . ځواب ورکړل شو چې دا(ملاله)دیو چوپان لور او د میوند(کشک نخود)اوسیدونکې ده .بل ورته وویل چې دا ډېره زړه وره وه،دغازیانو تر څنگ یې باید ښخه کړو . ایوب خان وویل : ښه وایاست . ملایانو او ملي مجاهدینو دبخښنې دعا ورته وکړه او همهلته یې خاورو ته وسپارله .) همدارنگه میرغلام محمدغبار په (افغانستان درمسیرتاريخ)او لویس دوپري په خپل اثر(افغانستان)کې دملالې سرښندنه او ننگیالیتوب ستایي اوتائیدوي. له دغه پورته څرگنددونو څخه داښکاري چې (ملاله اسحاقزی)دهمدغه میوند په تاریخي جگړه کې دشهادت مقام ته رسیدلې او تلپاتې نوم یې په برخه شوی دی. دغه ستره کارنامه یې زموږ دهیواد په تاریخ کې په زرینو کرښو لیک او تر هغه چې افغان او افغانستان وي،له چا به نه هیریږي او په ډیر درناوي به نمانځل کیږي. ددې نومیالۍاو ننگیالۍپیغلې قبر دمیوند دشهیدانو په هدیره کې معلوم او ډېر خلک زیارت له ورځي،روح دې ښاد او یاد یې همیشه!
دبښتني ميرمني كتاب ليكوال عپدالروف بينوا ليكلى چي ددوشنبي په ورځ دبرات دمياشتي پر اولسمه 1297 هجري قمري كال چي افغاني زلميانو ميرنو او ښځو دخپل وطن دساتني په نيت سرونه پر ميدان ايښي اودميوند ډگر ته دقرباني له پاره حاضرسوي وه, ټكنده غرمه وه غازيان تږي او ستړي ستومانه وو دميوند پر دښت هيڅ اوبه هم نه وي نژديوه چي افغاني لښكر له تندي څخه ماتي وكړي. په داسي حال كي چي دلښكرو بيرغچي هم سخت زخمي سو او بيرغ يي له لاسه ولويد يوه پيغله راغله بيرغ يې په سرومنگولو واخيست ناره يي وكړه:
خال به ديار له وينو كښيږدم		چي شينكي باغ كي گل گلاب وشرموينه
كه په ميوند كي شهيد نسوي		خدايږو لاليه بي ننگۍ ته دي ساتينه
ددي پيغلي دا ږغ يو آسماني ږغ و چي دافغاني زلميانو ويني يې په جوش راوستلي اود تود (الله اكبر) په ناره يې پرغليم يرغل وكړ او دښمنان يې تار په تار او خپله پاكه خاوره يې دهغوى دناپاكه قدمو څخه وژغورله. دا پيغله ملاله نوميدله په ځينو روايتونو كي همدغه پورتني مفهوم دالفاظو په لږاو ډير بدلون سره داسي راغلي دي. يوه خواته دميوند پر دښته پراته دپرنكي پوځونه په هرډول وسلو او وسيلو سمبال وو بله خوا افغانان په تش لاس خو دايمان او عقيدي په وسله سمبال د هغوى مقابلي ته راوتلي وو او په دې نيت او تكل وو چي دغه كفري لښكري له خپلي خاروي څخه وباسي او هيواد ددوي له ناولو منگولو څخه آزاد كړي. د افغاني غازيانو سره په دغه جكړه كښي افغاني ميرمني هم شاملي وي چي ځينو يې غازيانو ته خواړه اوبه او باروت وررسول او ځيني له خپلو پلرونو ورونو او ميړونو سره اوږه په اوږه ددښمن مقابلي ته ولاړي وي، يوه له دغو نومياليوڅخه ملاله اسحاقزی وه.
ټكنده غرمه وه ملالۍ اسحاقزی وليدل چي له يوي خوا ددښمن دپوځونوشمير زيات او په ډول ډول وسلو اووسلو سمبال دي او له بلي خوا دهغوى په وړاندي د افغاني غازيانو شمير لږ تش لاسي او نږدي وه چي گرمي، تندي او ستړيا څخه له ماتي سره مخامخ سوي واى, نو يو هسك ځاى ته وختله او دزړه له جوشه يې افغاني غازيانو ته دالنډۍ وويله
كه په ميوند كي شهيد نسوي		خدايږو لاليه بې ننگۍ ته دي ساتينه
دملالۍ اسحاقزی دلنډۍ هر تورى لكه غشى دغازيانو په زړونو ولگيد ويني يې په جوش راغلي مات زړونه يې راژوندي سول او د الله اكبر په كفر ځپونكي ږغ پر دښمن ورغلل, سره ورځ يې پرې جوړه كړه څه شيبه وروسته ملاله يوځل بيا پر لوړځاى ودريده ا وداسي دجذبې ډكه ناره يې وكړه:
ددښمن په پوځونو ماته كډه او ډيره زياته مرگه ژوبله پكي وسوه. دافغانسنان درمسير تاريخ) ليكوال دهغه وخت ديو نوميالي مړرخ ميرزا يعقوپ علي خوافي د كتاب په حواله ليكي چي په دغه جگړه كي له دوولس زره انگريزي پوځ عسكرو او صاحب منصبانو څخه يوازي (25) تنه ژوندي دجگړي دډگر څخه په تيښته بريالي سول. د(زموزغازيان ليكوال محمدولي حلمي د نفتو لا خالفين د كتاب (شيبور هايي پيروزي ميوند) 453 مخه په حواله ليكي: كله چي دزياتي كلكي ژوبلي په نتيجه كي ميوند فتح او افغاني غازيان دخپلو شهيدانو د ښخولو په تكل كي وو ,غازي سردارمحمد ايوب خان پوښتنه وكړه چي دغه نجلۍ څوك ده چي په داسي نازك حالت كي يې پخپلو ملي لنډيو افغانى لښكر په ننگ او غورځنگ راوست.ځواب وركول سو چي دا ملاله د يو چو پان لو راو دميوند (كشك نخود) اوسيدونكي ده بل ورته وويل چي دا ډيره زړه وره وه دغازيانو تر څنگ يې بايد ښخه كړو. ايوب خان وويل ښه واياست ملايانو او ملي مجاهدينو دبخښني دعاورته وكړه او هم هلته يې خاوروته وسپارله. همدارنگه مير غلام محمد غبار په (افغانستان درمسير تاريخ) او لويس دوپري په خپل اثر (افغانستان )كي دملالۍ سر ښندنه او ننگياليتوب ستايې او تاييدوي.
له دي پورته څرگندونو داښكاري چي ملاله اسحاقزی دهمدغه ميوند په تاريخي جگړه كي دشهادت مقام ته رسيدلي او تلپاتي نوم يې په برخه سوى دى ددغه ستره ويارلي كارنامه يې زموږ دهيواد په تاريخ كي په زرينو كرښو ليكو تر هغه چي افغان او افغانستان وي له چابه نه هيريږي او په ډير درناوي به لمانځل كيږي. ددي نوميالۍ او ننگيالۍ پيغلي قبر دميوند د شهيدانو په هديره كي معلوم او ډير خلك يې زيارت لره ورځي.
نامتو مېرمني
اجاره
وېشنيزه:اسلامي وټه
مستياره
مستياره (علمي نوم: Artemísia absínthium) څو کلن درملي بوټی دی چې په اروپا او اسيا کې راشنه کېږي. نوموړی بوټی له درملنې پرته په خوړو او څښاک کې د خوند ښه والي لپاره کارول کېږي.
وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
ادريس
ادريس عليه السلام د الله تعالی له رسولانو نه دی. د هغه په نسب کې اختلاف دی، ځکه چې په قرآن کريم او نبوي احاديثو کې يې د نسب يادونه نه ده شوې، ځينو تاريخ ليکونکو د هغه نسب په دې ډول راوړی؛ نوم يې اخنوخ بن يرد بن مهاييل بن انوش بن قينان بن شيث بن آدم (ع). اصلي نوم يې اخنوخ دی. ادريس (ع) د نوح (ع) نيکه کېږي، چې د هغه نسب په دې توگه ادريس (ع) ته رسېږي: نوح (ع) بن متوشلخ بن اخنوخ کله چې ادريس (ع) وزېږېد، پر هغه يې هرمس نوم کېښود. عبرانيانو هغه ته خنوخ ويل، چې په عربي ژبه کې اخنوخ تلفظ کېږي او په قرآن کريم کې الله تعالی د ادريس (ع) په نامه نومولی دی. د ادريس (ع) د زېږېدنې په ځای کې اختلاف دی، خو صواب ته نژدې دا دی، چې ادريس (ع) د مصر په منف نومي ځای کې زېږېدلی دی، نومړی له نوح (ع) نه وړاندې تېر شوی دی، چې د دواړو پيغمبرانو تر مېنځ زرکاله زماني واټن موجود دی. په قرآن کريم کې د ادريس (ع) نوم دوه ځايه په دوو سورتونو کې ياد شوی دی:
ادريس (ع) هغه پيغمبر ؤ چې دېرش صحيفې ورباندې نازلې شوي دي. لومړنی شخص دی چې د الله تعالی په لار کې يې جهاد کړی دی، پر آس باندې سپور شوی دی او هغه لومړنی شخص دی چې ليک يې کړی او ښارونه يې آباد کړي دي. په قرآن کريم کې ادريس (ع) په ښو او لويو صفتونو، لکه صبر، ريښتنيولي، د لوړ او اوچت ځای په لرلو باندې ستايل شوی دی. کومو خلکو چې د شيث (ع) له شريعت نه سرغړونه کوله نو الله تعالی ادريس (ع) د هغوی د اصلاح لپاره په پيغمبرۍ مبعوث کړ. ادريس (ع) هغوی ته ديني بلنه ورکوله، خلک يې د الله تعالی دين، توحيد او عبادت ته رابلل. ادريس (ع) لومړنی شخص دی چې تله او پيمانه يې جوړه کړې او د جهاد کولو امر يې کړی دی. دا چې د ادريس (ع) په اړه ځينې کيسې راغلي، چې نومړی آسمان ته پورته شوی او يا جنت ته داخل شوی دا کمزوري او اسراييلي روايتونه دي، ځکه چې د الله تعالی په دې قول کې چې فرمايي:
له مکان عالي نه مراد د نبوت درجه او الله تعالی ته نږدېوالی دی، دا مانا نه لري چې هغه جنت ته داخل شوی او يا اسمان ته پورته شوی دی. د ادريس (ع) په رسالت باندې ايمان درلودل واجب دي.
وېشنيزه:د اسلام پيغمبران وېشنيزه:پيغمبران