cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انجيلا ډېويس
برېنډيس پوهنتون Brandeis University
ډيويس ته په (Waltham, Massachusetts) کې د برېنډيس پوهنتون يو سکالرشيپ ورکړل شو، چې هغه په کې په خپل ټولګي يو له درېيو تور پوستو زده کړيالانو نه وه. هغه د فرانکفورت ښوونځي له فيلسوف Herbert Marcuse سره په يوه غونډه کې د کيوبا راکټ کړکېچ (Cuban Missile Crisis) پر مهال مخامخ شوه او د هغه زده کوونکې شوه. د ۲۰۰۷ ز په يوه تلویزيوني مرکه کې نوموړې وويل: «Herbert Marcuse ماته رازده کړل، چې يو علمي شخص، يوه فعاله، يوه عالمه او يوه انقلابي اوسېدل شوني دي». ډيويس فرانسې او سويزرلېنډ ته د سفر کولو لپاره د بس (کافي) پيسو د ګټلو په موخه نيمه ورځ کار وکړ او په Helsinki کې يې د ځوانانو او زده کوونکو په اتم نړيوال جشن کې ګډون وکړ. هغه په ۱۹۶۳ ز کې د پلټنې يوې فدرالي ادراې سره د کمونست په ملاتړ جشن کې د هغې د شتون په اړه د مرکې لپاره بېرته کور ته راستنه شوه.
په Brandeis پوهنتون کې د هغې د دويم کال پر مهال يې پرېکړه وکړه، چې په فرانسوي ژبه کې پوه شي او د فيلسوف او ليکوال Jean-Paul Sartre. نه يې خپلې پياوړې کوونکې متمرکزې زده کړې ته دوام ورکړ. هغه په فرانسوي څانګه کې Hamilton پوهنتون په ټيټ ټولګي يا کال کې ومنل شوه. ټولګي يې په لومړيو کې په Biarritz او وروسته په Sorbonne کې وو. ډيويس او نورو زده کوونکو په پاريس کې له يوې فرانسوي کورنۍ سره ژوند وکړ. نوموړې هغه وخت په پاريس کې وه، چې د ۱۹۶۳ ز برمنګهم کليسا بمبار په اړه يې زده کړل، چې د غړو له خوا تر سره شو او څلور تورپوستې نجونې په کې ووژل شوې. هغې په ژور ډول خواشيني ځکه وکړه، چې د پېښې له قربانيانو سره په شخصي ډول اشنا وه.
مفتي محمد تقي عثماني
د شیخ الاسلام مفتي محمد تقي عثماني حفظه الله لنډه پېژندنه
پیدائش: مفتي صاحب ۱۳۶۳د شوال په میاشت کي چي د ۱۹۴۳م کال سره سمون خوري د دیوبند په سیمه کي دې تل پاتي نړۍ ته سترګي خلاصي کړې.
نسب: د مفتي صاحب کورنۍ د چا څخه پټه ده، عثماني کورنۍ پّ ټوله دیوبند کي خاص مقام لري او ډېر علمي کدرونه تېر سوی دی ښه مثال یې د حضرت مفتی صاحب والد محترم دی. د پلار نوم مفتي شفیع عثماني، د نیکه نوم یې حضرت مولانا یاسین (رحمهما الله) دي
درس و تدریس: په ۱۳۷۹ کي د اوولس (۱۷) کلنی په عمر کي یې په دارالعلوم کراچي کي ابتدائی د  عربی کتب تدریس شروع کړي. په پنځلس (۱۵) کلو کي مختلف علومو او فنونو تقریباً ټول کتابونه تدریس کړه او د هغه څخه وروسته د ترمذی، فقه، تفسیر، تدریس شروع کړه.
علمي کارنامې: مفتی صاحب د تدریس تر څنګه په نړیواله دیني غونډو کي خاص کردار ترسره کوي. او د نړیوالو دیني ادارو خاص غړیتوب لري. اسلامي بانکي نظام ته یې خاص خدمت ترسره کړی دي، په زرهاؤ شاګردان لري، او ډېر کتابونه یې لیکلي دي. د علامه ابو الحسن ندوی (رحمه الله) څخه وروسته په عربي نړۍ کي خاص مقام لري. د میاشتنی البلاغ مدیر اعلی دی، د ۱۹۷۶ څخه د دارالعلوم نائب مهتمم دی، د دارالعلوم تصنیف وتالیف نګران اعلی دی، د شریعت کورټ آف پاکستان قاضی هم ؤ.
تصانیف: مفتي صاحب په تالیف او تصنیف کي خاص مقام لري، په مختلفو شعبو کي یې تصنفات کړي دي، د تصنیف یو خاصیت دا دی چي ډېر په احتیاط لیکنه کوی د موضوع هر اړخیزه څېړنه کوي، او که په یو چا علمي نیوکه کوي په ډېر ادب په هغه رد کوي. د هغو څخه یې د یو څو علمي شهکارو نومونه لیکو: الادب العربي، تجارتي سود، بائبل س قرآن تک، عیسایت کیا ه، حضرت معاویه (رضی الله عنه) اور تاریخي حقائق، ضبط ولادت اور عماری عائلی مسائل، احکام اعتکاف، مقهی مقالات، تکمله فتح الملهم...
سلوک: د مفتي صاحب روحاني سلسله د حضرت عارف بالله ‌ډاکټر عبد الحئ صاحب عارفی (رحمه الله) سره منسلک ؤ، او د هغه څخه بیعت و خلافت شرف ترلاسه کړي دی، د هغو څخه وروسته د حضرت شاه مسیح الله خان (رحمه الله) ته رجوع وکړه او د هغه څخه خلافت ترلاسه کړي.
ژباړه: محمد عیسیٰ وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
محمد بشیر مدنی
== مولوی محمد پذیر رحمة الله علیه ==
ایبولا ناروغۍ
ایبولا ناروغۍ (په انگرېزي: Ebola virus)
یوه خطرناکه ساري ناروغۍ ده چی د ایبولا ویروس څخه منځ راځي. د ایبولا ناروغي په لومړي ځل په ۱۹۷۶ کال کې په افريقا کی په کانگو کې کشف شوه او دغه ناروغۍ تر اوسه پورې یوازې په مرکزي اولویدیځی کی لیدل شوې ده. دغه ناروغي انسانو ته د څاریو لکه بیزو، ښاپېرک او غرڅې سره د نږدې اوسیدو له کبله سرایت پیدا کوی. د انسانانو تر منځ بیا د ایبولا ناروغي د وینې، بدن مایعاتو او ککړ چاپیریال لا لارې خپریږي. د ایبولا ساري ناروغۍ لومړنۍ نښو نښانو کې تبه، سخته کمزوري او د عضلاتو او ستوني درد شاملې دي کله چې ناروغي پرمختللې شي نو نورې جدي ستونزې لکه کانگې، نس ناستی او په ځینو کسانو کې د وینې بهېدل هم لیدل شوي دي.
وېشنيزه:ساري ناروغۍ
د اسپانیا هیواد د ولایتونو نوملړ
د اسپانیا ولایتونه (د اسپانیا هیواد د آیالاتونو نوملړ) د ولایتونو ترڅنګ یې د مرکزونو او نیمه خپلواکو سیمو او کلیو شتون.
افريقايي اوراسيا
وېشنيزه:افريقايي اوراسيا وېشنيزه:لويې وچې
بالستیکي توغندي
بالاستیک ضد توغندی Anti-ballistic missile په انګرېزۍ کې یې لنډیز (ABM) ده، له ځمکې هوا ته توغول کېدونکی توغندی ده، د بالاستیک توغندي وېشتلو لپاره طرحه شوی. بالاستیک توغندي د اټومي، کیمیاوي، بیولوجیکي او یا دودیزو سروکو د انتقال لپاره جوړ شوي وي. د بالاستیک ضد اصطلاح یوه عامه اصطلاح ده کوم چې د توغندیو ضد سیستم لپاره کاریږي او هر ډول بالاستیک توغندي ویشتلی شي. خو په عامه توګه دا نوم د هغه سیستم لپاره کاریږي کوم چې د لویې وچې په داخل کې بالاستیک توغندي په نښه کولای شي. په نړۍ کې یوازې درې داسې سیستمونه موجود دي کوم چې د لویې وچې په کچه بالاستیک توغندي په نښه کولای شي خو د دې سیستمونو تر څنګ واړه سیستمونه هم شته دي، واړه سیستمونه د لویې وچې په کچه بالاستیک توغندي که چېرې په حدودو کې هم وي نشې ویشتلای ځکه چې د وړو سیستمونو لپاره د لویې وچې په کچه بالاستیک توغندی ډېر چټک سرعت لري. د توغندیو ضد سیستمونه دوه ډوله دي کوم چې په اتموسفیر کې د بل توغندي مخه نیسي د (endo-atmospheric) په نامه یادیږي او کوم چې له اتموسفیر څخه بهر د توغندي مخه نیسي د (exo-atmospheric) په نامه یادیږي. د روسې اې-۱۳۵ د بالاستیک توغندیو ضد سیستم (A-135 anti-ballistic missile system) د مسکو د دفاع لپاره کاریږي. په ۱۹۹۵ کال کې یې کارونه پیل شوه او یاد توغندی د شوروي د وخت (A-35 anti-ballistic missile system) سیستم ځای نیونکی شو. په دې سیستم کې ګورګون او ګزېل توغندي (Gorgon and Gazelle missiles) کاریږي کوم چې د راتلونکي توغندي په هوا کې مخه نیسي.
اسرایلو ارو ۳ د بالاستیک ضد سیتم (Arrow 3 system)، په ۲۰۱۷ کال کې یې کارونه پیل شوه، له اتموسفیر څخه بهر توغندی ویشتلای شي او د سپوږمکیو ضد هم کارېدلای شي.
بیل کلینټن
کلینټن په ارکنزاس کې وزېږېد او همالته لوی شو، جورج ټاون پوهنتون ته یې لار ومونده. ،هغه رودز تحصیلي بورس (Rhodes Scholarship) ترلاسه کړ، څو د اکسفورډ پوهنتون په کالج کې زده کړې وکړي، وروسته هغه د یل د قانون له ښوونځي (Yale Law School) نه فارغ شو. هغه له هیلری روډهم سره په یل کې ولیدل؛ دوی په ۱۹۷۵ ز کال کې واده وکړ. د قانون له ښوونځي څخه په فراغت هغه ارکنزاس ته بېرته ستون شو او د لویې څارنوالۍ د څوکۍ لپاره یې ټاکنې وګټلې، ورپسې یې د دوه غیر پرله پسې دورو لپاره د ارکنزاس ایالت د والي په توګه دنده ترسره کړه. د والي په توګه هغه ایالتي روزنیز سیسټم سم او د والیانو د ملي اتحادیې مشري یې وکړه. کلېنټون د ۱۹۹۲ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د وخت ولسمشر او د جمهوري غوښتونکو نوماند جورج بوش او خپلواک نوماند سوداګر راس پرو (Ross Perot) ته په ماتې ورکولوسره ولسمشرۍ څوکۍ ته لار ومونده. د ۴۶ کلنو عمر لرونکی کلینټن، د امریکا د متحده ایالاتو درېیم ځوان ولسمشر شو.
کلینټن د امریکا د تاریخ په اوږدو کې د سولې پر مهال د اقتصادي ودې د اوږده پړاو مشري پر غاړه لرله. هغه د قانون په بڼه د شمالي امریکا د آزادې سوداګرۍ هوکړه ((NAFTA، له تاوتریخوالي ډکو جرمونو د کنټرول او د قانون پلي کولو قانون لاسلیک کړ، خو د ملي روغتیا پالنې د اصلاحاتو د طرحې په تصویب کې پاتې راغی. له ۴۰ کلونو وروسته د ۱۹۹۴ ز کال په ټاکنو کې د لومړي ځل لپاره دیموکرات ګوند په یو موټي ډول د کانګرس کنټرول ترلاسه کړ. په ۱۹۹۶ ز کال په پریکنده ډول بیاځلي وټاکل شو، دا هغه مهال و چې کلینټن خپل ایدیالوژیک تکامل پیل کړ، ځکه هغه په خپل کورني سیاست کې لا هم محافظه کار وګرځېد او د هوساینې په موخه له اصلاحاتو، د ماشومانو د روغتیا د بیمې له پروګرام او همدارنګه یې په مالي برخو کې د مقرراتو له راکمولو ملاتړ وکړ. نوموړي روث بادر ګینزبرګ (Ruth Bader Ginsburg) او سټیفن بریر (Stephen Breyer) یې د سترې محکمې د غړو په توګه وټاکل. د کلینټن د ولسمشرۍ په درېو وروستیو کلونو کې د کانګرس د بودیجې دفتر له ۱۹۶۹ ز کال څخه وروسته د لومړي ځل لپاره د بودیجې د زیاتوالي خبر ورکړ. د بهرني سیاست په برخه کې یې د بوسنیا او کوسوو په جګړو کې د امریکايي ځواکونو د مستقیمې لاسوهنې امر ورکړ، د ډایټون د سولې هوکړه (Dayton Peace agreement) یې لاسلیک کړه، له صدام حسین سره په مخالفت یې د عراق د آزادۍ قانون (Iraq Liberation Act) لاسلیک کړ، د اوسلو په لومړۍ او د کمپ ډېوېډ په ناستو کې چې د اسرائیلو او فلسطین د سولې په بهیر کې د پرمختګ په موخه جوړې شوې وې، برخه واخیسته، همدارنګه یې د شمالي ایرلنډ د سولې له بهیر سره مرسته وکړه.
د کلینټن د ولسمشرۍ دویمه دوره چې په ۱۹۹۶ ز کال کې پیل شوه، د مونیکا لېونسکي (Monica Lewinsky ) د جنسي ځورونې د رسوايي تر اغېز لاندې وه، هغه مهال چې کلینټن د سپینې ماڼۍ له ۲۲ کلنې کار زده کوونکې مونیکا لېونسکي سره جنسي اړیکې ټینګې کړې. د ۱۹۹۸ ز کال په جنوري کې د هغه د جنسي اړیکو موضوع د رسنیو په سرلیک واوښته. دغې رسوايي د کال په اوږدو کې تر ټولو زیات هغه مهال زور واخیست، کله چې د ډسمبر په ۱۹ مه کلینټن په دې اړه د کانګرس له خوا استیضاح شو، له اندرو جانسن وروسته دویم امریکايي ولسمشر و چې کانګرس استیضاح کړ. دوه هغه استیضاحي موارد چې کانګرس تصویب کړل، په دې بنسټ و چې کلینټن د څېړنو څخه د مخنیوي په برخه کې د ولسمشرۍ له واکونو ګټنه کوله او کلنټن به له قسم کولو وروسته دروغ ویل. راتلونکی کال په سنا کې استیضاحي محاکمه پیل شوه، خو کلینټن له دواړو تورونو څخه ځان پاک ویوست، ځکه سنا ونه شو کولای، د ده د محکومیت په موخه ۶۷ رایې ټولې کړي.
له فرانکلن روزولت وروسته کلینټن په ډېر ګرانښت لرلوسره د ولسمشرۍ د دورې په پوره کېدو سره د ولسمشرۍ دفتر پرېښود. د امریکا د متحده ایالاتو د ولسمشرانو په تاریخي درجه بندي کې د ده ولسمشري په لوړې پوړۍ کې ځای لري، خو له دې سره د هغه شخصي چلن او په ده د جنسي تاوتریخوالي تورونو نوموړی له کلکو څېړنو سره مخامخ کړ. د ولسمشرۍ د دفتر له پرېښودو وروسته، هغه په ګڼ شمېر عامه ویناوو او بشردوستانه چارو کې ونډه لرلې. هغه د نړیوالو ستونزو، لکه:  ایډز او نړیوال ګرمښت څخه د مخنیوي په موخه د کلینټن فونډېشن په نوم بنسټ جوړ کړی. په ۲۰۰۹ ز کال کې هغه د هایتي لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي په توګه وټاکل شو. په ۲۰۱۰ ز کال کې د هایتي د ځمک ښویدنې او زلزلې له پېښې وروسته کلینټن او جورج ډبلیو بوش په ګډه سره د کلینټن بوش هایټي صندوق (Clinton Bush Haiti Fund) په نوم بنسټ جوړ کړ. هغه د دیموکرات ګوند په سیاستونو کې تر اوسه فعال دی، د ۲۰۰۸ ز کال او ۲۰۱۶ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې، هغه د خپلې مېرمنې لپاره ټاکنیز کمپاین وکړ. هغه د ۲۰۱۲ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې له بارک اوباما ملاتړ وکړ.
د کلینټن ولسمشري (۱۹۹۳-۲۰۰۱ ز)
د معتدله لیبرالیزم یا "درېیمې لارې" پلوي کلینټن، هېواد له مالي پلوه پیاوړی او د نړیوال کېدو په شرایطو کې چې امریکايي ضد ترهګرې ډلې له هېواده بهر پیاوړې کېدلې، په خپلو پښو ودراوه.
کلینټن د خپلې ولسمشرۍ پر مهال له بېلابېلو قوانینو او پروګرامونو ملاتړ وکړ، چې ډېری د هغو د قانون او یا هم اجرائیه قوې له خوا پلي کېدل. د هغه سیاستونه، په ځانګړي توګه د شمالي امریکا د آزادې سوداګرۍ او د سوکالۍ په برخه کې اړوند اصلاحات د حکومتولۍ د معتدلې درېیمې لارې فلسفې ته اړوندېږي. د بودیجې په برخه کې د هغه مالي سیاستونو د بودیجې د کسر په کموالي کې مرسته وکړه. کلینټن د امریکا د تاریخ په اوږدو کې د سولې پر مهال د اقتصادي ودې د اوږده پړاو مشري پر غاړه لرله.
په ۱۹۹۸ ز کال کې د کانګرس د بودیجې دفتر، په بودیجه کې د ۶۹ بیلیونه ډالرو د زیاتوالي، په ۱۹۹۹ ز کال کې د ۱۲۶ بیلیونه ډالرو او په ۲۰۰۰ ز کال کې د ۲۳۶ بیلیونه ډالرو د زیاتوالي خبر ورکړ، د کلینټن د ولسمشرۍ په درېو وروستیو کلونو کې په بودیجه کې د ثبت شوي زیاتوالي له مخې، هر کال د ملي پورونو د ورکړې ناخالصه ملي کچه زیاته شوه. د مالي کال په وروستیو کې (سپتمبر ۳۰ مه) د هرو درېو کلونو لپاره د بودیجې زیاتوالی ثبت شوی، د امریکا د متحده ایالاتو د مالیې وزارت د راپورونو له مخې په ۱۹۹۷ ز کال کې د ناخالصه ملي پورونو د ورکړې کچه ۵.۴۱۳ تریلیونه ډالر، په ۱۹۹۸ ز کال کې ۵.۵۲۶ تریلیونه ډالر، په ۱۹۹۹ ز کال کې ۵.۶۵۶ تریلیونه ډالر او په ۲۰۰۰ زکال کې ۵.۶۷۴ تریلیونه ډالر ښوول شوې. په داسې حال کې چې د بودیجې د مدیریت دفتر د هر کال په پای کې (د دسمبر ۳۰ مه) کې د ناخالصه پورونو کچه، په ۱۹۹۷ ز کال کې ۵.۳۶۹ تریلیونه ډالر، په ۱۹۹۸ ز کال کې ۵.۴۷۸ تریلیونه ډالر، په ۱۹۹۹ ز کال کې ۵.۶۰۶ تریلیونه ډالر او په ۲۰۰۰ ز کال کې ۵.۶۲۹ تریلیونه ډالر اټکل کړې وه. د ولسمشرۍ د دورې له پای ته رسېدو وروسته، هغه د نیویارک د چاپاکوا (Chappaqua, New York) 15 Old House Lane سیمې ته وکوچېد، څو خپلې مېرمنې ته له نیویارک څخه د امریکا د متحده ایالاتو سنا ته د لارموندنې په موخه د استوګنې شرایط برابر کړي.
شخصي ژوند
د ۱۹۷۵ ز کال د اکتوبر په ۱۱ مه، د ارکنزاس په فایتوېل (Fayetteville, Arkansas) کې یې له هیلری روډهم (Hillary Rodham) سره، چې په یل پوهنتون کې د زده کړو پر مهال یې له هغې سره لیدلي و، واده وکړ. دوی د چیلسیا کلینټن (Chelsea Clinton) په نوم یوه لور لري، چې د ۱۹۸۰ ز کال د فبروري په ۲۷ مه زېږېدلې. هغه د چلیسیا د درېو بچیانو نیکه دی.
کيسه
کيسه (په انگرېزي: Story) په انگرېزي ډېکشنري کې ستوري ته وایِي چې د history (تاریخ) د کلیمې یو لنډیز دی چې د روایت بیانولو یا د رامنځ ته شوې پېښې مانا ورکوي. کیسه یا داستان د هغو کارنامو او پېښو بیان دی چې پکې د ژوند په هر اړخ څه ناڅه ذکر موجود وي د کیسو ډولونه د هغو د اندازو په نسبت ډیر دي.
كه څه هم ځينې كسان كيسه او داستان يو گڼي، خو كه داستان د ادبياتو يو داسې ډول وگڼو، چې شپېته اويا كاله وړاندې زموږ په هېواد كې دود شوى، بيا يې د اروپايي ليكوالو د سبك پر بنسټ يوه بڼه خپله كړې ده، نو بايد چې د كيسې او داستان ترمنځ توپيرونو ته هم نغوته (اشاره) وكړو. كيسه ليكنه او ويل، زموږ په هېواد كې له ډېر پخوا څخه ځانگړى ځاى لري. په پخوا وختونو كې به كيسه له يوې سينې څخه بلې ته لېږدېدله، كيسه ويل او د پېښو بيانول به د تېر او راتونكي وخت ترمنځ د اړيكي يوه وسيله وه. په حقيقت كې كيسې او داستان ته د انسان لېوالتيا، د تجربو د لېږدونې رالېږدونې يوه وسيله وه او ده. كيسه، يوه ساده او يې طرفه روايت دى، چې پر پېښو او څرگندونو ولاړه ده. كله چې يې لوستونكى لولي، يا يې اوري، له كومې ځانگړې پېچلتيا، لوړتيا او ځوړتيا سره نه مخ كېږي. په كيسه كې، د پېښو چورليځ (محور) پر بېړنيو پېښو راڅرخي، يانې پېښې كيسه زېږوي، په حقيقت كې يې بنسټيز ركن جوړوي. پرته له دې چې د كيسې د شخصيتونو په پراختيا او جوړونه كې كوم رول ولوبوي. په بله مانا، ويلاى شو: د كيسې شخصيتونه او اتلان ډېر لږ بدلون مومي، خو اكثره د بېلابېلو پېگښو په منگولو كې ښكېل دي. د كيسې جوړښت نقلي او روايتي دى. ژبه يې هم محاورې او خبرو اترو ته نژدې ده. ان توري، اصطلاحگانې او ولسي متلونه هم په كيسه كې زيات پيدا كېږي، نو د كيسې ژبه دوديزه او معمولي ده. د خلكو ژوند، دغه راز نور اړخونه د طبيعت د بېلابېلو انځورونو په مرسته انځور شوي دي. په دې توگه كولاى شو، كيسه انسان ته د انسان د پېژندنې او د خير و شر د بيان تر ټولو ځواكمنه پديده وگڼو.
وېشنيزه:ادبپوهنه وېشنيزه:ادبيات
د پير محمد کاروان لنډه پېژنده
زوکړه :
نوښتګر، غزلبول او غزلپال شاعراو ليکوال ښاغلی پيرمحمد کاروان د نورمحمد خان په کور کې ( ۱۳۳۸ ل ) کال د خوست ولايت د تڼيو د نريزې په کلي کې دې نړۍ ته سترګې سپړلي دي او همدلته يې خاپوړې کړي دي، د ماشومتوب بېلابېل پړاوونه يې وهلي او رالوی شوی دی.
زده کړې :
ښاغلی پيرمحمد کاروان لومړی د هغه چنار لاندې درس او ښوونې ته کېناست چې د ده زړه ورسره پيوند دی او دی ورسره څانګې څانګې وغځېده، چې ده ته بې پايه ګرانښت او درنښت لري، چې د ده په شعرونو کې راشين شوی  دی ان تر دې چې د خپل يو هنري او شهکار اثر نوم يې هم نومولی دی.
( ۱ : ۲ مخ )
دندې :
ښاغلی کاروان د ميخانيکي لېسې تر فراغت وروسته د بغلان ولايت د پلخمري په نساجي فابريکه کې د فني او مسلکي مامور په توګه په رسمي ډول په دنده وټاکل شو او بيا د کندهار نساجي فابريکي ته تبديل کړای شو، نوموړي دغه دنده په ۱۳۵۸ ل کال پرېښوده او خپلې سيمې ته ولاړ چې هلته يې د ( ۱۳۵۹ ل  نه تر ۱۳۶۹ ل ) کلونو ترمنځ د ښکېلا ګرو روسانو پر وړاندې په وسله وال جهاد لاس پورې کړ.
د ۱۳۶۹ ل کال وروستيو کې د کوزې پښتونخوا ( پېښور ) ته ولاړ او د ازاد افغانستان د ليکوالانو د ټولنې غړی شو، لومړی د خپلواکۍ مجلې د کتونکې ډلې غړی او ورپسې د وفا اخبار مرستيال او د کتونکې ډلې غړی و.
په ۱۳۷۳ ل کال د بي بي سي راډيو د نوي کور نوي ژوند ډرامې د ليکوالو په ډله کې پر دنده وګومارل شو چې تر اوسه همدغه دنده پرمخ وړي.
( ۱ : ۲ مخ )
الف – چاپ اثار:
1.    له ماښامه تر ماښامه ( شعري ټولګه ) ۱۳۷۱ لمريز کال
2.    چنار خبرې کوي ( شعري ټولګه ) ۱۳۷۶ لمريز کال
3.    د ښاپېرۍ ورغوی ( شعري ټولګه ) ۱۳۷۹ لمريز کال
4.    يو زرغون د نغمو سيند ( شعري ټولګه ) ۱۳۸۷ لمريز کال
5.    له نرګسه تر نرګسه ( د لنډو کيسو ټولګه ) ۱۳۷۴ لمريز کال
6.    غره ته روان سړی ( لنډو کيسو ټولګه ) ۱۳۸۳ لمريز کال
7.    زرزري وزرې ( شعري ټولګه ) ۱۳۹۴ لمريز کال
( ۱ : ۵ مخ )
ب – نا چاپ اثار :
1.    مورې مورې تږی يم : نظمونه دي چې د مور لپاره ليکل شوي دي.
2.    د ادبي نثرونو او شعرونو د کره کتنې په اړه يې يو کتاب برابر کړی ده.
3.    د پښتو ډرامې يوه ټولګه يې هم چمتو کړې ده.
4.    د لنډو کيسو درېمه ټولګه يې هم برابره کړې ده.
ماخذونه
1)  اغېز، عبيدالله: ( ۱۳۹۴ ل ) کال، کاروان او چنار، پېښور، دانش تخنيکي څانګه ( خپرندوی )
2)  پنهان، فضل محمود ( حاجي ): ( ۱۳۸۱ ل ) کال، ادبي ارمغان، کوېټه، هېواد ادبي او کلتوري ټولنه ( خپرندوی ).
3)  کاروان، پيرمحمد: ( ۱۳۷۱ ل ) کال، له ماښامه تر ماښامه ( شعري ټولګه )، پېښور، دانش تخنيکي څانګه ( خپرندوی ).
4)  کاروان، پيرمحمد: ( ۱۳۷۶ ل ) کال، چنار خبرې کوي ( شعري ټولګه )، پېښور، دانش تخنيکي څانګه ( خپرندوی ).
5)  کاروان، پيرمحمد: ( ۱۳۷۹ ل ) کال، د ښاپېرۍ ورغوی ( شعري ټولګه )، پېښور، دانش تخنيکي څانګه ( خپرندوی ).
6)  کاروان، پيرمحمد: ( ۱۳۹۴ ل ) کال، زرزري وزرې ( شعري ټولګه )، پېښور، دانش تخنيکي څانګه ( خپرندوی ).
د نادر افشار د واکمنۍ پاى
وېشنيزه:د ايران پېښليک
د پير محمد کاروان لنډه پېژنده
ماخذونه
7)  مسلم دوست، عبدالرحيم: ( ۱۳۸۸ ل ) کال، خوږه ژبه، پېښور، عنايت کتاب پلورنځی ( خپرندوی ).
8)  همکار، محمد ابراهيم ( پوهنيار ) : ( ۱۳۸۷ ل ) کال، د بديع فن او پښتو شاعري، رڼا مرکز ( خپرندوی ).
اډون هبل
Hubble ثابته کړه چې، زياتره هغه شيان چې پخوا فکر کېده، د ګرد او ګاز ورېځې به وي او د نيوبولا په توګه ډلبندي شوي وو؛ په اصل کې د شيدو لار (Milky Way) تر شا کهکشانونه وو. نوموړي د کهکشاني او له کهکشان څخه د سترو واټنونو د اندازه کولو لپاره د يوه لرغوني Cepheid د بدلون نورانيت او ضربان دورې (چې په ۱۹۰۸ ز کې د Henrietta Swan Leavitt له لوري وموندل شوه) تر منځ پياوړې سيده اړيکه وکاروله.
هغه ثبوت چمتو کړ، چې د يوه کهکشان تعطيلي چټکتيا له ځمکې څخه د هغې په واټن سره زياتېږي، چې دا ځانګړنه اوس د هغه حقيقت تر څنګ د هبل د قانون په نوم يادېږي، چې دوه کاله وړاندې د Georges Lemitre له خوا په مشاهداتي ډول وړانديز شوی او بيان شوی و. د Hubble او Lemaitre ګډ قانون دلالت کوي چې نړۍ پراخېږي. يوه لسيزه وړاندې امريکايي ستوري پېژندونکي Vesto Slipher هغه لومړنی دليل چمتو کړ، چې د ډېرو دې نيبولا رڼا په پياوړي ډول red-shifted [سره اوښتې وه] چې د لوړې شاته اچونې چټکتياوو څرګندونکې وه.
د Hubble نوم، د هبل فضا دوربين (Hubble Space Telescope) لپاره په خورا پراخه ډول پېژندل شوی دی، چې د هغه په ټاټوبي Marshfield, Missouri کې په څرګند ډول د ښکاره شوي يوه موډل سره د نوموړي په وياړ نوموړل شوی دی.
د ژوند لومړي وختونه او زده کړې
Edwin Hubble له Virginia Lee Hubble او John Powell Hubble څخه چې د بيمې اجرائيه رئيس و؛ د Marshfield, Missouri کې زېږېدلی دی او په ۱۹۰۰ ز کال کې Wheaton, Illinois ته ولاړ. نوموړي د ځوانۍ په عمر کې د هغه د معنوي وړتياوو په پرتله د ورزشي وړتياوو له امله د يادونې وړ و، که څه هم هغه له املا پرته په بل هر مضمون کې ښې نمرې تر لاسه کړې. اډون يو ځیرک لوبغاړی و، چې په عالي ښوونځي او پوهنځي دواړو کې يې بېسبال، فوټبال او د منډې لوبې کولې. نوموړي په ۱۹۰۶ ز کال کې د عالي ښوونځي د منډې په يوه سيالۍ او [ډګر ته رسېدنه] کې اووه لومړي او يو درېيم مقام وګټه او د باسکټبال په لوبه کې يې له مرکز څخه تر ویستونکي ساتونکي (shooting guard) پورې په يو لړ ځايونو کې لوبه وکړه. هغه په ۱۹۰۷ ز کال کې د دوی د لومړۍ ناستې سرليک په رسولو کې د شيکاګو پوهنتون د باسکټبال ټيم مشري وکړه.
د لېسانس زده کړې
د شيکاګو په پوهنتون کې د هبل زده کړې پر حقوقو متمرکزې وې، چې په پايله کې يې په ۱۹۱۰ ز کې د لېسانس درجه تر لاسه کړه. Hubble د Kappa Sigma Fraternity. د رودزعالم  (Rhodes Scholar) په توګه يې درې کالونه د اکسفورډ په Queen’s College کې، د ساينس پر ځای د قانون پوهنې په لوستلو کې تېر کړل او وروسته يې په ادبياتو او هسپانوي کې هم زده کړې پيل کړې، چې په پایله کې يې د ماسټرۍ سند تر لاسه کړ.
په ۱۹۰۹ز کې د هبل پلار خپله کورنۍ له شيکاګو څخه Shelbyville, Kentucky ته ولېږدوله، چې په يوه کوچني ښارګوټي کې واوسېږي او په يا کې يې Louisville ته نږدې مېشت کړه. پلار يې د ۱۹۱۳ز په ژمي کې هغه مهال مړ شو، چې Edwin لا تر اوسه په انګلېنډ کې و. نوموړي په راتلونکې اوړي کې د خپلې مور، دوو خویندو او کوچني ورور د پالنې په موخه له خپل ورور ويليم سره بېرته کور ته راغی. کورنۍ يې ويليم او اډوين ته د استوګنځي برابرولو په موخه يو ځل بيا د Louisville د Highlands ګاونډ Everett Avenue ته لاړل.
د دوکتورا زده کړې
وروسته له هغې چې په ۱۹۱۷ ز کې متحده ايالتونو د جرمنې پر وړاندې جنګ اعلان کړ، Hubble په پوځ کې د ګډون کولو په موخه په چټکۍ سره د خپلې دوکتورا تيزس بشپړ کړ. نوموړی د متحده ايالتونو د پوځ لپاره رضاکارانه دنده وکړه او نوې جوړې شوې ۸۶ فرقې ته وګومارل شو، چې هغه د دويمې لوا په ۳۴۳ کنډک کې خدمت وکړ. هغه د تورن تر درجې پورې ورسېد او د ۱۹۱۸ جولای په ۹ مه له هېواده د باندې دندې لپاره غوره وګڼل شو، مګر ۸۶ فرقه هېڅکله له جنګ سره مخامخ نه شوه [جنګ يې ونه کړ]. هبل له لومړي نړيوال جنګ څخه وروسته، يو کال د کمرېج پوهنتون کې تېر کړ، چې د ستوروپوهنې په اړه يې په کې خپله زده کړې نوې کړې.
مسلک
Hubble ته په ۱۹۱۹ ز کې د کليفورنيا پاساډينا ته نږدې د ستورو کتنځي د بنسټګر او رئيس George Ellery له خوا د ساينس د Mount Wilson  ستورو کتنځي لپاره د Carnegie Institution کې د کارکوونکي په توګه د دندې وړاندیز وشو. نوموړی د خپلې مړينې (۱۹۵۳ز) پورې، د Mount Wilson د کارکوونکي په توګه پاتې شو. هغه له خپلې مړينې څخه لږ وړاندې لومړنی ستوري پېژندونکی شو، چې د کليفورنيا San Diego ته نږدې د Palomar د ستورو کتنځي کې يې د Hale په نوم ۲۰۰ انچه (۵.۱ ملي) منعکس کوونکې الې لرونکی نوی بشپړ شوی دوربين وکاراوه.
هبل Hubble د امريکا د پوځ لپاره د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال د Maryland په Aberdeen Proving Ground کې د يوه ملکي په توګه او د توغېدونکو شيانو د څېړنې لابراتوار د بانديني باليستيک څانګې د مشر په توګه کار وکړ. د يادې دندې په موده کې يې د باندينيو توغېدونکو شيانو د علم په برخه کې ډېرې څېړنې اداره کړې، چې د بمونو او توغنديو ګټور باروت يې زيات کړل. د نوموړي کار د هغه د شخصي پراختيا له امله چې په بانديني باليستيک کې يې د کارول شويو وسايلو لپاره د تجهيزاتو څو توکي رامنځته کړي وو، چې تر ټولو زيات د پام وړ پرمختګ يې د لوړې چټکتيا ساعت کمره وه، چې په الوتکه کې يې د بمونو او ټيټې چټکتيا توغنديو د ځانګړتياوو څېړل شوني کړل. د پام وړ ډيزاين، فعاليت او د بمونو او راکټونو نظامي ګټورتوب له امله، د نوموړي د زده کړو پايلو ته امتياز ورکول کېږي. Hubble ته هلته د کار له امله د (د ستاينې وړ لژين [نظامي عسکر]: Legion of Merit) انعام ورکړل شو.
موندنې (کشفونې)
د نړۍ د شيدو لار د کهکشان تر شا ځي. په ۱۹۱۹ کې د کليفورنيا د Mount Wilson په نامه د ستورو کتنځي ته د Edwin Hubble راتګ، د هوکر ۱۰۰ انچه (۲،۵ ملي متره) دوربين (Hooker Telescope) بشپړېدو سره برابرېږي، چې وروسته د نړۍ تر ټولو ستر دوربين شو. په غه وخت کې د نړۍ متداول نظر دا و، چې د نړۍ په بشپړ ډول د شيدو لار له کهکشان څخه جوړه شوې ده. په Mount Wilson کې د هووکر دوربين په کارولو سره هبل، د Andromeda نيوبولا او Triangulum په ګډون په څو مارپېچ نيبولا کې Cepheid اوښتونکي تشخيص کړل (د ستورو هغه ډول چې له کهکشان څخه د واټن معلومولو په موخه د وسيلې په توګه کارول کېږي).
په محدوده رسمي توګه پیژندل سوي دولتونه
دا په رسمي توګه د پیژندل سوو دولتونو (List of states with limited recognition) لړليک دئ.
بیتا بدرن
بیټا بدرن (په 1975 کې په تهران کې زیږیدلې) یوه ایراني لوبغاړې ده چې د شیشې ادارې او زړه ماتونکي فلمونو کې د هغې د رول له امله مشهوره شوه.
سوېلي امريکا
سویلي امریکا هغه لویه وچه ده چې په بشپړ ډول په لویدیځه نیم کره، ډېره په سویلي نیم کره او یوه نسبتاً کوچنۍ برخه يې په شمالي نیم کره کې پرته ده. همدا ډول کولای شو ووایو چې سویلي امریکا د امریکا په نامه د یوې واحدې لويې وچې په سویلي فرعي سیمه کې پرته ده (د امریکا لویې وچې لپاره د ملګرو ملتونو جغرافیايي طرحه وګورئ). د نورو کلتوري او جغرافیوي سیمو،لکه: (لاتینه امریکا یا سویلي مخروط) پر ځای د سویلي امریکا اصطلاح په وروستیو لسیزو کې د جیوپولیتیکي ډينامیک له امله (په ځانګړې توګه، د برازیل په راپورته کېدو سره) ډېره کارول کېږي.
سویلي امریکا په لوېدیځ کې له ارام سمندر، په شمال او ختیځ کې له اطلس سمندر سره پوله لري، شمالي امریکا او کارابین سمندرګی یې په شمال لوېدیځ کې پراته دي. په دې لویه وچه کې په عمومي توګه دولس خپلواک دولتونه شامل دي: ارجنټاین، بولیویا، برازیل، چیلی، کلمبیا، اکوادور، ګویانا، پاراګوې، پېرو، سورینام، یورګوای او ونیزویلا. په دې لویه وچه کې دوه تړلې سیمې، د فالکلنډ ټاپوګان او سویلي جورجیا او ساوت ساندویچ ټاپوګان او یوه داخلي سیمه، فرانسوي ګیانا هم راځي. پر دې سربېره ، د هالنډ پاچهۍ ABC ټاپوګان، اسېنشن ټاپو (په انګلیس پورې تړلی سېنټ هېلېنا، اسېنشن او تریستان ده کونها)، بووېت ټاپو (په ناروې هېواد پورې تړلی)، پانامه او ترینیداد او توباګو هم د سویلي امریکا برخې ګڼل کېدای شي.
سویلي امریکا ۱۷۸۴۰۰۰۰ کیلومتره مربع (۱۱۰۸۵۲۶۲ میله مربع) مساحت لري. په ۲۰۱۸ز کال کې يې اټکلي نفوس ۴۲۳ میلیونه کسه و. سویلي امریکا (له اسیا، افریقا او شمالي امریکا وروسته) د نړۍ څلورم ستر مساحت او (له اسیا، افریقا، اروپا او شمالي امریکا نه وروسته) پنځم ستر نفوس لري. برازیل د سویلي امریکا تر ټولو ګڼمېشتی هېواد دی چې د دې لویې وچې له نیمايي نفوس نه ډېر په کې ژوند کوي او بیا ورپسې کلمبیا، ارجنټاین، وینزویلا او پیرو راځي. په وروستیو لسیزو کې، برازیل د دې لويې وچې نیمايي کورنی ناخالص تولید جوړوي او د دې لویې وچې لومړنی سیمه ییز ځواک دی.
ډېری نفوس د دې لويې وچې په لوېدیځو او یا ختیځو ساحلونو کې ژوند کړي او په منځنۍ او لرې سویلي سیمو کې ډېر لږ خلک مېشت دي. د سویلي امریکا لوېدیځه جغرافیه کې د انډېس غرونه پراته دي او په ختیځه برخه کې بیا هم لوړې سیمې او هم پراخې هوارې ځمکې شته چې د امازون، اوریتکو، سان فرانسیسکو او پارانا سیندونه په کې بهېږي. د دې لويې وچې ډېری برخه د ځمکې کُرې په بین المدارین استوايي توده برخه کې پرته ده او د سویلي کان (Southern Cone) ستره برخه يې په منځنیو عرض البلدونو کې پرته ده.
جغرافیه
سویلي امریکا د امریکا سترې وچې سویلي برخه نیولې ده. دا لویه وچه په شمال لوېدیځ کې د کلمبیا-پانامې پولې په اوږدو کې د ډارین اوبو سرحد په وسیله احاطه شوې ده، خو بیا هم ځینې ښايي پرځای يې د پانامې کانال سرحد وبولي. له جیوپولیټیک او جغرافيوي اړخه، ټوله پانامه – په تنګنا کې د پانامې کانال ختیځې برخې په ګډون – په عادي ډول یوازې په شمالي امریکا او د منځنۍ امریکا په هېوادونو کې شامله ده. د سویلي امریکا نږدې ټوله اصلي خاوره د سویلي امریکا په صفحه (South American Plate) کې پرته ده.
په سویلي امریکا کې د نړۍ تر ټولو لوړ مستمر ځړوبی (آبشار) د وینزویلا هېواد انجیل فالز (Angel Falls)، تر ټولو لوړ سېنګل ډراپ (single drop) ځړوبی د ګویانا هېواد کېتور فالز (Kaieteur Falls)، د حجم له مخې تر ټولو اوږد سیند، یعنې د امازون سیند، د غرونو تر ټولو اوږده لړۍ، یعنې د اندیس غرونه (چې تر ټولو لوړ يې ۶۹۶۲ متره اکونکاګوئوا (Aconcagua) غر دی)، د ځمکې پر مخ ترټول وچ غیرقطبی ځای، د اتاکاما دښته (Atacama Desert)، د امازون باراني ځنګل، ترټولو لوړ پلازمېنې ښار، د بولیویا هېواد لاپاز، د نړۍ تر ټولو لوړ ډب یا جهیل، تیتیکاکا ډب (Lake Titicaca)، او په انترکتیکا د څېړنیزو تمځایونو پرته، د نړۍ تر ټولو سویلي سیمه چې انسانان په کې دایمي استوګنه لري، د چیلي هېواد د پوئېر تورو(  Puerto Toro)سیمه پرته ده.
د سویلي اسیا سترې کاني سرچینې سره زر، سپین زر، مس، اوسپنه، قلعي او پطرولیم دي. په سویلي اسیا کې موندل کېدونکو دغو سرچینو خپلو هېوادونو ته لوړ عاید لرلی دی، په ځانګړې توګه په نورو صنعتي هېوادونو کې د جګړې او چټکې اقتصادي ودې پر مهال. په همدې حال کې، د یوه عمده صادراتي توکي پر تولید ټول پام ورټولول ډېری مهال د متنوعو اقتصادونو د پراختیا مخه نیسي. په نړیوالو بازارونو کې د توکو د بيو ښکته او پورته تللو په پایله کې د سویلي امریکا د دولتونو اقتصاد ستره لوړتیا یا ځوړتیا تجربه کړې چې بیا ډېری مهال د سختې سیاسي بې ثباتۍ لامل شوې ده. په نتیجه کې هڅه کېږي چې، د یوه ځانګړي عمده صادراتي توکي د تولید پرځای خپل تولیدات متنوع کړي.
برازیل په سویلي امریکا کې تر ټولو ستر هېواد دی، چې د دې لويې وچې ٪۴۷,۴ مساحت يې نیولی او د دې لويې وچې نیمايي نفوس په کې مېشت دی. پاتې هېوادونه او وطنونه د څلور فرعي سیمو تر منځ وېشل شوي دي: انډین هېوادونه، کارابین سویلي امریکا، ګینا (The Guianas) او سویلي کان( Southern Cone).
لرې پراته ټاپوګان
د طبیعي جغرافيې له اړخه، په سویلي امریکا کې ځینې لنډ پراته ټاپوګان هم راځي. د هالنډ ABC ټاپوګان (اروبا Aruba، بونېر Bonaire او کوراچاو Curaçao)، د ترینداد او توباګو (ترینیداد ټاپوګان ، توباګو ټاپوګان او... د نوئېوا اسپارتا دولت، د وینزویلا فدرال تحت الحمایې سیمې چې د سویلې امریکا په شمالي برخه کې تر نیمايي پورې پرتې دي او ځینې مهال د همدې لويې وچه برخې ګڼل کېږي. له جیوپولیټیک پلوه، په کارابین کې ټول ټاپو يي هېوادونه او وطنونه د سویلي امریکا د فرعي سیمو په توګه ډلبندي کېږي. په پرتلیزه توګه، اوېس  Avesټاپو (چې د وینزویلا له خوا اداره کېږي) او سان اندرېس ارکیپېلاګو، پروویدېنسیا او سانتا کاتالینا (سان اندرېس ټاپو، پروویدېنسیا ټاپو او سانتا کاتالینا ټاپو او نور چې د کلمبیا  له لوري اداره کېږي) له سیاسي پلوه د سویلي اسیا هېوادونو برخه دي، خو د طبیعي جغرافيې له اړخه بیا د شمالي امریکا برخه دي.
نور هغه ټاپوګان چې له سویلي امریکا سره تړاو لري، کیلوئې ارکیپیلاګو (Chiloé Archipelago) او روبینسن کروز ټاپو (دواړه د چیلي هېواد له خوا اداره کېږي)، ایسټر ټاپو (په عمومي توګه د اوقیانوسیې برخه ده، هم د چیلي له لوري اداره کېږي)، د ګالاپاګوس ټاپوګان (د اېکوادور هېواد له خوا اداره کېږي)، او تیئېرا دېل فوئېګو (د ارجنټاین او چیلی هېوادونو تر منځ وېشل شوي دی). په ارام سمندر کې، برازیل فرناندو دې نورودها (Fernando de Noronha)، تریندېد اېنډ مارټیم واز (Trindade and Martim Vaz) او سېنټ پیټر او سینټ پاول ارکیپیلاګو (Saint Paul Archipelago) اداره کوي.
سرچینې
وېشنيزه:لويې وچې وېشنيزه:سويلي امريکا
اقيانوسيه
وېشنيزه:اوراسيا وېشنيزه:لويې وچې
اداري حقوق
اداري حقوق څېړونکی:عبدالبصیر(عزیزي) همکار:صفت الله(عابد)او عبدالمقصد(عادل)
اداری حقوق:اداری حقوق دعامه حقوقو یوه څانګه ده چې دوګړو او اداری ترمینځ توازن رامینځ ته کوي. داداری پیژندنه :ځینی علما وایې اداره داداره کولو او رهبری کولو عمل ته وایې اداره دلغت په لحاظ په دریو معناګانو راغلی دی ۱-الزام یعنی الزامی والی ۲دتدبیر په معنی سره ده ۳یه یو کار کی دجهد او کوښښ په معنی ده ژرژودل فرانسوی عالم داداری لپاره دو مفاهیم کارولی ماهوی او شکلی اداره ماهوی مفهوم سره دهغه فعالیتونو او خدمتونو څخه عبارت دی چی دعمومی سازمان له لوری او یا دهغی تر نظر لاندی ترسره شي. ۱اداري کارکونکو مفهوم ۲داداری سازمانی مفهوم *اداره په عام معنا سره کنترول،رهبری،او دیو څو کسانو تر لاس لاندی لرلوته وایې داداری دعلم نامتو پوه لوټر کولیک اداره داسی تعریفوی اداره هغه علم او هنر دی چې یو زیات شمیر کسان ترخپلی لارښوونی او کنترول لاندی راولی او په ډلیزه توګه هغوی دیو ټاکلی موخی په لور سوق کوی. ایجابی :ایجابی تعریف دادارې پرهغو اعمالو او دندو چې معمول وی راڅرخیږي خو په ټولو اعمالو نه ۲-سلبی تعریف:ددي تعریف له مخی ددولت اداره له ددولت له هغوفعالیتونو څخه عبارت دی نه قضایې وی او نه تقنینی وی. ۱افاقی حقوق:له افاق څخه اخستل شوی دی افاق یو عربی کلمه ده چی معنا یی اجتماع ،اطراف او چاپیریال دی چی په دی ځای کی معنی یی دټولنی افاده کوی افاقی حقوق هغو اجباری قواعدو څخه عبارت دی چی دانسانانو دژوند مختلف اړخونه په ملی او بین المللی کچه ترتیب او تنظیموی ، ۲عندی حقوق:عندی کلمه هم یو عربی کلمه ده چی انفسی او یا هم ذاتی معنی ورکوی عندی حقوق عبارت له هغه قدرت څخه دی چې یو شخص دبل شخص اویا دیو شی پروړاندی لری ، داستاز حفیظ الله دانش له نظره داداری حقوقو تعریف:عبارت له هغو قواعدو او مقرراتو له مجموعی څخه دی چي داداری پوری مربوط مسایل یا داداری مهم مسایل ترتیب او تنظیموی.
د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز
د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز يو ټولنيز نادولتي ارگان دى چې د ۱۳۸۹ کال د زمري په پنځمه نېټه د افغانستان د اساسي قانون د درېيمې مادې له مخې له عدليې وزارت سره په (۱۹۸۷) گڼه ثبت شوی دى. د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز په هېواد کې د ژباړې د تخصصي کولو، د ژباړې له لارې په هېواد کې د وړتياوو  د لوړولو او د هېواد د ژبو د بډاينې او د ژباړې په گډون په بېلابېلو  برخو کې د څېړنې  په سترو او کلي موخو په کابل کې د يوې ځوانې ډلې لخوا جوړ شو. دغې ډلې له ۱۳۸۳ کال راهيسې  په بېلابېلو برخو کې د نړۍ له بډايو  ژبو څخه د هيواد رسمي ژبو ته گڼ کتابونه، مقالې او بېلابېل توکي ژباړلي چې په پاى كې ورته له حکومت سره په رسمي بڼه د ثبتېدو او رسمي کار زمينه  برابره شوه. د افغانستان د ژباړې او څېړنې د مرکز په مشرتابه کې هغه ژورنالستان او ليكوالان کار کوي چې ډېره موده د هېواد په بېلابېلو برخو کې د ټولنې د انځورگرانو په توگه پاتې شوي او د ټولنې له نږدې او کره مطالعې وروسته يې د نادودو د پاى ته رسولو او د سوکالۍ او پرمختگ د غوړېدو په موخه قلم او ټينگ گام اوچت کړى. په مرکز کې د همېشنيو کارکونکو تر څنگ دهېواد پياوړي  ليكوالان د ژبو په کتنه او معياري  متنونو کې د مرکز کارونه د ځانگړي جوړښت له مخې له نږدې څاري او دا چاره ددې لامل شوې چې د افغانستان د ژباړې او څېړنې  مرکز ژباړل شوي توکي په کره او معياري  ژبه د هېوادوالو د اړتياوو د پوره کولو لپاره وړاندې کړي. د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز د ژباړې په گډون په بېلابېلو  برخو کې د څېړنې  او څېړنيزو  رپوټونو د برابرولو، د مقالو د خپرولو، مرکو او سندونو د وړاندې کولو لړۍ هم پيل کړې چې د څېړنو په لاسته راوړنو کې يې په بېلابېلو برخو کې ليکل شوي او ټولنې ته وړاندې شوي کتابونه د يادولو وړ دي. د افغانستان د ژباړې او څېړنې مركز د خپل هغه ځانگړي جوړښت له مخې چې د هېواد شرايطو ته په کتو سره يې رامنځته کړى خپلې چارې په داسې ډول مخ ته وړي چې د هېواد له پياوړو ژباړنانو څخه په داسې توگه کار واخلي چې هغوى هم وکولاى شي له دغه مرکز سره همکاري وکړي چې د مرکز د دغه راز ژباړنانو او ليکوالانو د غړو شمېر لسگونو ته رسېږي.
لرليد
د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز د هېوادوالو لپاره د بډايو علمي زېرمو شتون، د معياري  ژبې وده، د پرمخ يون لپاره د وړتياوو  رامنځته کول او په خپلو پښو درېدو ته د هېواد چمتو کول، د مسوليت  منونکې واکوالۍ را منځته کېدو ته لاره هوارول، د خپل بډاى کلتور ساتل او د عمومي پوهاوي د کچې لوړوالى د خپلو هيلو په توگه يادوي.
جوړښت
د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز خپلې چارې په دوه ډوله پر مخ وړي، لومړى هغه کارکونکي دي چې يواځې په مرکز کې کار کوي او د مرکز چارې پر مخ وړي. دا کارکونکي د مرکز عمومي مشر، د مرکز اجرايوي مشر، د انگليسي ژبې د ژباړې د څانگې مسول، د عربي ژبې د ژباړې د څانگې مسول، د متن اوډونکي او اېډېټران، د وېب پاڼې مسلکي کارکونکي، راپورټران، ليكوالان او تخنيکي کارکونکي دي. بله ډله هغه ليكوالان او ژباړنان دي چې دوى په مرکز کې د نيم مهاله يا پارټ ټايم په توگه کار کوي، دوى ژباړې او څېړنې په خپل ټاکلي وخت کې له مرکز سره شريکوي، او د مرکز له پياوړي  ملاتړ څخه برخمن دي. په ټول هېواد کې غړي او همکار ملگري چې دوى د بېلابيلو موضوعاتو په اړه د ژباړې او څېړنې مرکز ته معلومات را استوي او د مرکز لخوا هم خلکو ته د بېلابيلو شونتياوو له لارې رسول کېږي. د ژباړې او څېړنې مرکز، له عربي ژبې څخه دوه ټول مهاله يا فول ټايم ژباړنان لري او در ى کسان هم د نيم مهالي سيستم له مخې کار کوي. د انگليسي ژبې په برخه کې درى ټول مهاله او پنځه نيم مهاله غړي لري. د څېړنې په برخه کې يو ليکوال ټول مهاله او لس کسان هم په مرکز او ولايتونو کې د نيم مهاله يا غړيتوب له لارې له مرکز سره کار کوي. د ژباړې او څېړنې مرکز اداري، تخنيکي او د ويب پاڼو او خپرنيو په برخه کې هم پوره کارکونکي لري چې چارې يې په منظم ډول له وړاندې د جوړ شوي مهالوېش او موخو سره سمې پرمخ روانې دي.
چاريزې ژمنې
د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز د هېواد د اسلامي جمهوريت ټول قوانين پرځان مني او ځان ټولو اړوندو قوانينو ته ژمن گڼي او دغه راز د بيان آزادي هم د اسلامي جمهوري دولت په چوکاټ کې خپل حق گڼي. د افغانستان د ژباړې او څېړنې د مرکز ټولې پرېکړې د اجرايوي بورډ په لاس کې دي، د دې تر څنگ تخنيکي، محتوايي او د ارزونې کمېټې د مرکز له مشر سره په توافق کې د پرېکړې خلاص لاس لري چې د دې ډلې ژوندليک، کاري مخينې او تعهد د مرکز له لارې په بېلابېلو  رسمي خپرنيزو ارگانونو کې خپاره شوي دي. د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز د افغانستان د اسلامي جمهوريت د ټولو قوانينو په رعايت او د ژبو د معيارونو په نظر کې نيول او دغه راز د ټولو ليکوالو او علمي شخصيتونو او ارگانونو سپارښتنې له خپلو امکاناتو سره سم پر ځان عملي کول خپل کاري الزام گڼي. د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز لومړى په کابل کې او بيا په ټولو ولايتونو کې او دغه راز له هېواد څخه بهر خپلې څانگې پرانيزي او د هېواد د خدمت د حق په برخه کې په خپل هوډ ټينگار لري. د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز د هېواد له مشهورو او تکړه ليکوالو څخه د جوړ شوي بورډ د څېړنو پر اساس خپل کارونه تنظيموي او د هغوى پرېکړې د خپلې موخې په توگه له داخلي مقرراتو سره سم څارلاى  شي. د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز د خپل پايښت او د خپلو کارونو د ښه پرمختگ او لا پراختيا په موخه په بېلابېلو برخو کې د مالي سرچينو پلټنه کوي، د مارکټينگ  برخه تر يوه ځانگړي کاري بورډ لاندې د مرکز له قوانينو سره سم له بېلابېلو لورو څخه د ملاتړ د جلب په موخه کار کوي. د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز د خپلو خپرندويه کارونو د پرمخ بېولو لپاره د خپرنيو او رسنيو ځانگړى بورډ لري چې د مرکز له مشر او اجرايوي بورډ سره په هوكړه په بېلابېلو برخو کې د خپرونو پرېکړې کوي. د افغانستان د ژباړې او څېړنې مرکز ولايتي جوړښتونه او د اړتيا پر مهال نړيوالې چارې او غځونې د اجراييه کمېټې له تصويب وروسته جوړولاى شي.
وېشنيزه:افغانستان
د نادر افشار پرضد د افغانانو پاڅونونه
د هرات، بادغيس او غور پاڅونونه
د عالـم آراى نادري ليكوال كاږي: " د خزانې د مامورينو له خوا د خلكو سپكاوى او له هغوى سره توند چلند ددې سيمې د بېلابېلو قومونو د پاڅون لامل شو. لومړى شاديخان جمشېدي له خپلو شپږو زرو كسانو سره د بلخ او اندخوى پر واكمن ورودانگل او وروسته په هماغه كال كې 1159هـ دروېش عليخان هزاره د بادغيس، هرات، غور، اندخوى، چار او اويماقو قومونو له دېرشو زرو تنو سره پر پاڅون لاس پورې كړ او د بلخ والي گدايخان او مهديخان دېوان بېگي ته يـې وليكل: "پر دې مهال پاچا د خلكو په مالي ځورونې عادت شوى، ډېر ايرانيان ورڅخه خوابدي شوي، هغه دواړه بايد له موږ سره هملاسي او يو شي". والي او مهديخان د هغه د كسانو پزې او غوږونه پرې كړل او ور ويې لېږل. دروېش عليخان د گدايخان دې سپكاوي ته په پام سره، له دېرشو زرو اويماق كسانو سره بلخ ته ننووت او لس ورځې يـې د ښار ټول چاپېر دېوالونه په محاصره كې وساتل او د ټولو ډلو مالونه، اسباب او نور توكي يـې تالا او خلك يـې ووژل". دروېش عليخان به چې په دې بريد كې هرځاى د شاه يا نادر د پلويانو كوم سړى يا كاركوونكى وليد، نو واژه يا به يـې اسيراوه او مالونه به يـې ورڅخه اخيستل. دا پاڅون دومره اوږد شو چې د بلخ والي د پاڅون كوونكو د ځپلو له كبله ځان كمزورى وليد او د نادر دربار ته په شكايت كولو اړ شو. نادرشاه هم محمدرضاخان قرخلو ته چې د سيستان د پاڅون كوونكو تر ځپلو وروسته نوى هرات ته راغلى و، د جمشېدي، چار او اويماقو قومونو د پاڅون د ځپلو دنده وركړه، محمدرضاخان چې ځان يـې د پاڅون كوونكو په وړاندې كمزورى او د ناكامۍ په صورت كې د نادر له سپكاوي سره مخامخ ليده، نو له ناچاريه د هرات د چار او اويماقو قومونو له پاڅون سره يو شو. نادر د خپل حكومت په وروستيو كلونو كې د خپلې واكمنۍ د بېلابېلو سيمو د مېشتو خلكو د پرله پسې پاڅونونو له كبله خپل اعصاب له لاسه وركړي وو، نو د خپل دولت ټينگښت ته يـې يوه لار ليده، چې هغه ډله ييزې وژنې، د يادگاري كله منارونو جوړول او د هغه د فيوډالي دولت ظلمونه وو. ميرزا مهدي او محمدكاظم يادونه كوي چې نادرشاه په 1747م كال، كله چې له اصفهانه خراسان ته راستنېده، نو په خپل هر ښار، كلي او كرونده كې به يـې د مړو انسانانو له سرونو يادگاري منارونه جوړول، چې د سيمو د مېشتو خلكو په زړونو كې وېره رامنځته كړي. د 1749م كال په اوږدو او د 1747 دا په لومړۍ نيمايي كې په منځنۍ اسيا كې د نادر واكمني د خلكو له سخت جوش او خروښ څخه ډكه وه او په قزاقو، ازبكو او قزاقلپاقو خلكو كې د ازادۍ لپاره پاڅون جوړ شو، چې دوى هم په ډېره بېرحمۍ سره وځپل شول. هغو وژنو، لوټونو او ورانيو چې د پاڅون له ځپلو سره به ملې وې، د پاڅون كوونكو سيمو پر اقتصادي وضعې ډېرې بدې اغېزې ښندلې. پاڅون ځپونكو به كرنې او نورو توليدي واحدونو ته سخت زيانونه اړول چې څو نور كلونه به هم د رغېدو نه وو، په دې توگه به توليدي او كرنيز واحدونه د شاه او سيمه ييزو فيوډالانو د سختو مالياتي فشارونو له كبله ډېر كمزوري كېدل او خلك دېته اړ كېدل چې د مالياتو وركولو لپاره خپل كورونه وپلوري. ځكه، مالياتو اخيستونكو به د نادر په لاښوونه پاتې ماليات (تر وروستي ديناره) په زور او شكنجو اخيستل. كه چېرې به داسې نه كېدل، نو په هماغه انډول به ماليات د خزانې له كاركوونكو څخه اخيستل كېدل. د اتلسمې پېړۍ په پنځمه لسيزه كې د فيوډالي گټو اوچتونو بېشمېره تشدد، د نادر دولت د سختې اقتصادي پاشلتيا كندې ته ورټېل واهه او د فيوډالې طبقې د سختو طبقاتي او كورنيو تضادونو لامل شو.
محمد خان افغان
محمد خان افغان په ۱۷ مه پېړۍ کې د قاسمي خانانو واکمن پاچا و.
وېشنيزه:د افغانستان پاچايان
يهوديت
يهوديت يو ابراهيمي، توحيدي او قومي دين دی چې د يهودو د قوم ديني، کلتوري او ټوليز قانوني او تمدني دودونه په کې رانغښتي او کله کله د اسرائيلو په نوم هم ياديږي. مذهبي يهوديان يهوديت د هغه تړون ښودنه بولي، چې خدای د اسرائیل له زوزات سره کړې وه. په يهوديت کې د متونو، اعمالو، الاهي منصبونو او ادارو يوه ټولګه رانغښتې ده. تورات د يوه پراخ متن برخه ده چې د تناخ يا عبري بايبل او بشپړوونکو شفاهي رواياتو په نوم پېژندل کيږي، کوم چې د ميدراش او تلمود په څېر وروستيو متنونو په واسطه وړاندې شوي دي. په ټوله نړۍ کې د ۱۴.۵ او ۱۷.۴ ميليونه پيرويانو په لرلو سره، يهوديت په نړۍ کې لسم ستر دين دی.
په يهوديت کې ګڼ مذهبي خوځښتونه شته، ډېری يې له حاخامي يهوديت څخه راوتلي دي، کوم چې باور لري چې خدای خپل قوانين او اوامر په موسی باندې د سينا په غره کې د ليکلي او شفاهي تورات په شکل کې رانازل کړي دي. له تاريخي پلوه د دې ادعاوو ډېری يې د جلا جلا ډلو له خوا ننګول شوي دي، لکه صدوقيان او د دويم معبد په پړاو کې هلنيستي او همدا راز د منځنيو پېړيو په لومړيو او له هغې وروسته پړاوونو کې د کرايتانو له خوا او د مدرنو غېرارتودوکسي فرقو د ځينو برخو له خوا. شونې ده چې د يهوديت ځينې عصري څانګې، لکه بشرپاله يهوديت بې ديني يا د خدای نه منونکي وبلل شي. نن سبا د يهودو سترې ټولنې ارتودوکس يهوديت (هاريدي يهوديت او ارتودوکس عصري يهوديت)، محافظه کار يهوديت او اصلاحي يهوديت دي. د دوی تر منځ د توپير سترې سرچينې له يهودي قانون څخه د دوی فهم، د حاخامي پيروۍ اختيارات او د اسرائیلو د دولت اهميت دي. ارتودوکس يهوديت په دې باور دی چې، د تورات او يهودي قانون اصل الهي، تلپاتې او نه بدليدونکی دی او بايد په سختۍ سره يې پيروي وشي. محافظه کار او اصلاح غوښتونکی يهوديت تر دې آزاد دی، په داسې حال کې، چې محافظه کار يهوديت د اصلاح غوښتونکي يهوديت په پرتله په عموم کې د يهودي اوامرو يو څه زيات دوديز تفسير کوي. د اصلاح يو دوديز درېځ دا دی چې يهودي قانون ته بايد د عمومي لارښوونو په سترګه وکتل شي، نه د هغو محدوديتونو او ژمنتياوو چې منل يې په ټولو يهوديانو لازم وي. له تاريخي پلوه، يهودي قانون ځانګړو محکمو عملي کړی دی، نن سبا هم دا محکمې شته، خو پر يهوديت عمل کول تر ډېره بريده په خپله خوښه دي. په کلامي او حقوقي چارو کې واکونه يو شخص يا يوې ادارې ته نه دي ورکول شوي، بلکې په هغو سپېڅلو متنونو، يهودي مشرانو او علماوو کې اېښودل شوي، چې دا چارې تفسيروي.
يهوديت د ژېړو په عصر کې په منځني ختيځ کې د يوه منظم دين په اړه ژورې رېښې لري. اوسنی يهوديت له ميلاد مخکې نږدې پنځه سوه کاله مخکې له لرغوني اسرائيلي دين څخه بشپړ شوی دی او يو له پخوانيو توحيدي دينونو څخه بلل کېږي. د ايستر کتاب په څېر د تناخ په کتابونو کې عبرانيانو او اسرائيلو ته «يهود» ويل کېدل او د «اسرائل بچيانو» نوم بيا يهود ونيو. د يهوديت متنونو، دودونو او ارزښتونو د مسيحيت او اسلام په ګډون، په وروستيو ابراهيمي دينونو ستراغېز درلود. عبراييزم، لکه هلنيزم د لويديځ تمدن په رامنځ ته کېدو کې بنسټيز نقش درلود، ځکه چې هغه د لومړي مسيحيت پر شاليد د بنسټيز عنصر په توګه اغېز درلود.
يهوديان يو قومي مذهبي ډله ده، يهوديت ته پر اوښتو سربېره په دوی کې هغه څوک هم شامل دي، چې په اصل کې يهوديان زېږېدلي. په ۲۰۱۹ز کال کې په نړۍ کې د يهوديانو شمېر څوارلس اعشاريه اووه ميليونه اټکل شوی و، يا نږدې د ټولې نړۍ صفر اعشاريه پنځه ويشت سلنه نفوس. د ټولو يهوديانو شااوخوا شپږ څلوېښت سلنه په اسرائيلو کې ژوند کوي، اته دېرش اعشاريه اته سلنه يې په متحده ايالاتو او کاناډا کې ژوند کوي، له پاتې نورو ډيری يې په اروپا کې ژوند کوي او نور لږه کي يې په امريکا، اسيا، افريقا او استراليا کې خپاره دي.
د ځانګړتياوو پېژندنه او د عقیدې اصول
د نژدې ختيځو لرغونو خدايانوپه خلاف، د عبري خدای انځور د واحد او يو خدای انځور وړاندې کوي؛ په دې ډول د عبري اصلي خدای اړيکې له نورو خدايانو سره نه، بلکې له نړۍ او په ځانګړي ډول له هغو خلکو سره دي چې هغه پنځولي دي. په همدې بنسټ يهوديت له اخلاقي توحيد سره پيلېږي: دا باور چې خدای يو دی او د انسانانو کارونو ته پام کوي. د تانيخ (عبري بايبل) تر مخې، خدای له ابراهيم سره ژمنه کړې وه چې، د هغه له بچيانو به يو ستر قوم جوړوي. ډېر نسلونه وروسته، هغه اسرائيلي قوم ته امر وکړ چې د يوازيني يو خدای سره مينه او د هغه عبادت وکړي؛ دا معنا چې يهودي امت بايد نړۍ ته د خدای د فکر بدل ورکړي. هغه همدا راز يهوديانوته حکم وکړ، چې يو له بل سره مينه وکړي؛ دا معنا چې يهوديان بايد د خلکو لپاره د الله د مينې پیروي وکړي. دا احکام د احکامو او قوانينو له ټولګې يوازې دوه ستر يې دي چې ياده ژمنه جوړوي، کومه ژمنه چې د يهوديت تومنه (جوهر) ده.
که څه هم په يهوديانو کې يو باطني دود شته، چې (کابالا) يې بولي، حاخامي عالم «ماکس کادوشين» هنجاري يهوديت «دعرفان عادي تصوف» بللی، ځکه په دې کې د هغو لارو او طريقو په واسطه د خدای د هرې ورځې شخصي تجربې شاملې دي، چې ټول يهوديان په کې شریک دي. دا د هالاخا (يهودي قانون) او د «برکة هامزوت» شفاهي تعبير په مراعاتولو سره عملي کېږي، دا هغه لنډې دعاوې دي چې، هر وخت د يوه مثبت حکم د تر سره کېدو لپاره ويل کېږي. "عادي شيان تصادفات، پېژندل شوي، د هرې ورځې شيان او پېښې چې موږ لرو، د خدای د تجربې لپاره حالات جوړوي. داسې شيان، لکه: د يو چا د ورځې روزي، خپله ورځ، د خدای د شفقت د څرګندونې په توګه محسوسېږي او د «برکت» لپاره بلنه کوي. سپېڅلتيا، هغه سپېڅلتيا چې د خدای له تقليد پرته بل څه نه دي، د هرې ورځې کارونو په تړاو چې رحيم او رحمان دی، چې يو څوک خپل ځان له بت پرستۍ، زنا او وينې تويولو څخه په دډه کولو سره له چټلتيا څخه پاک ساتي. «برکت ها-ميټزووټ د سپېڅلتيا پوهاوی په حاخامي مراسمو کې راپورته کوي، خو په ډېريو دې مناسکو کې تر سره شوي شيان سپېڅلي نه دي او د عامو ځانګړتياوو لرونکي دي، په داسې حال کې چې ډېری سپېڅلي شيان ديني دي. نه يوازې دا چې، عادي پېښې او شيان د خدای تجربه له ځانه سره راوړي. له انسان سره پېښېدونکي هر څه دا تجربه رامنځ ته کوي، د بد تر څنګ ښه هم دي، ځکه برکت په ښو زېرو کې هم ويل کېږي. په دې بنسټ، که څه هم د خدای تجربه د بل هېڅ شي په شان نه ده، د هغه د تجربه کولو او د هغه په اړه د پوهېدو لپاره فرصتونه زيات دي، ان که يوازې هغه په نظر کې ونيسو ،چې د برکت لپاره بلنه کوي."په داسې حال کې يهودي فيلسوفان په دې اړه چې ايا خدای ذاتي که متعالي دی او ايا خلک آزاده اراده لري يا يې ژوند ټاکل شوی دی بحث کوي، هلاخا هغه نظام دی، د کوم له لارې چې هر يهودي عمل کوي، تر څو خدای نړۍ ته راوړي.
سرچینۍ
وېشنيزه:یوواله (وحدانیت) وېشنيزه:يهوديت
ابسه
آبسه د عضويت بېلا بېلو ووبونو کې د خيرو سيمه اييزې راټولېدنې ته وېل کېږي. چې د يوې التهابي ساحې په مرسته چې هلته د ليوکوسايټونو خپرېدنه او احتقان وي ، په روښانه توگه ښکاري او راچاپېره کېږي. يا په يوه ووب کې دقيح داسې راټولېدل چې د انتان له لامله زيانمن شوی وي د آبسې په نوم يادېږي. په بله وينا آبسه دباکټرياؤ د تلقيح شاوخوا کې د تميعي نکروز په يوې ساحې کې د نيوتروفيلونو د محراقي راټولېدو په بڼه پيل کېږي او وروسته له بشپړ تاسيس څخه آبسه په پيوجېنېک پرده کې د خيرو موضعې او څپه اييز راټولېدل دي. خيرې د نکروټيک ووبيزو ژونکو او نکروټيک سپين کرويات نيمه اوبلنه پاتې شونی دی. يا د مکروبونو راټولېد دي چې سپين کروياتو څخه او ووب له منځه تللي وي او د يوه کېريم دوله مايع د رامنځته کېدو لامل گرځېدلی وي. په بله وينا د خيرې په نوم يادېږي. پيوجېنيک غشاّ يوه داغلي طبقه لري چې د نيوټروفيلو څخه جوړه شوې او بله باندنۍ طبقه لري چې له وعايي گرانولېشن ووب څخه جوړه شوې وي. آبسه ځانگړو ميکروبونو د مداخلې له کبله چې د ټپونو زرقياتو او نورو انتانونو له لامله پيدا شوي وي ، په ووب باندې پيداکېږي. کله چې ميکروبونه ووبونه تخريب کړي د وينې سپين کرويات او انټي باډي په هغه ځای کې راټولېږي او په ميکروبونو يرغل کوي. په پيل کې ابسه د گرانولېشن کپسول په مرسته او وروسته بيا د منظمو ووبونو د کپسول په مرسته احاطه کېږي. ابسه اکثراً د پيوجېنېک، سټافېلوکوکس، سټرېپټوکوکس، نيموکوکس، اېشريشا کولي، معايي مکروبونو او نورو په مرسته رامېنځ ته کېږي. همدارنگه معقم ابسه (Aseptic Abscess) د هايپرټونيک محلولونو د زرق کولو او نورو مخرشو موادو له امله رامېنځ ته کېږي. ځني وخت د تايوپينټون (Thio-pentone) په شان مخرشو موادو د زرق کولو له امله په نرمو ووبونو کې هم يوه معقمه ابسه جوړېږي.
وېشنيزه:عمومي جراحي
بشرا دسترنیجاد هاګی
بشرا دسترنیجاد هاګی (زیږیدلی: 7 مه ، 1985 ) یو ایرانی لوبغاړی او ماډل دی چې په شیراز کې زیږیدلی.
مولوی محمد پذیر رحمة الله علیه سوانح
بسم الله الرحمن الرحیم
دمرحوم مولوی محمدپذیر لنډی سوانح :
شهرت ئی : مولوی محمدپذیر دمرحوم مولوی محمدیاسین زوی اود کندل خان لمسی دی چی اصلا دغزنی ولایت داندړو ولسوالی دشلګر دعلی کلا اوسیدونکی دی ، پلاریی مولوی محمد یاسین په وړوکوالی کی تقریبا سل یونیم سل کاله وړاندی  دخپل کلی څخه دوردګوولایت ته راغلی اوهمدلته یی خپل دینی درسونه تکمیل ، اودپخوانی دود سره سم دوردګو ولایت دچک د ولسوالی د بیک سمند دری دجلیل په کلی کی امام شو.