معاصره_دوره_کې_د_بشر_حقونه
لومړې مطلب : دژوندکولو حق :
ژوند دانسان طبعي اوالله ورکړې حق دی په ازاده دنیا کې خولا پریږده چې دمور په خیټه کې هم ددی ژوند مصون اوخوندي دی. هیڅوک دا حق نه لري چې یوانسان په نا حقه توګه دژوند له حقه بې برخې کړي ژوند یو خوږ نعمت دی چې الله (ج) دیوه بشر په ناحقه وژنه دټول بشریت وژنه بولي ټول انسانا ن هغه که کوچنې ،بوډا، ځوان نریا ښځه وي ټول دژوند کولو حق لري. هیڅوک باید په ناحقه ونه وژل شي که هغه یوڅوک دژوند دحقه بې برخې کړای شي چې بل انسان په قصدي توګه وژلې وي او یا هم داسې ناوړه فساد ترسره کوونکې وي چې ټولنه دبدبختۍ سره مخ کوي نو داسې عمل دانسانیت اوبشري حقوقوپه وړاندې یو بربنډ اونه بښونکې عمل دی. داسلامي عقیدې له مخې انسان ترټولو کا‌یناتو غوره اوبهتر مخلوق دی. دهمدې له پاره الله (ج) ټول هغه څه مسخر کړي چې په اسمانونو اوځمکه کې دي همدغه انسان ته عقل فکر اوتدبیر ورکړې انساني کرامت په اسلام کې په یوبشپړې نظري پوری تړاو لري او همدغه دغربي ناقص مفهوم څخه بیلوي.له دغه کرامت له پایلو څخه دادی چې دیوفرد ژوند دومره اهمیت لري لکه دکرد بشریت ژوند الله (ج) د سورت مائدی په ۳۲ایت کې فرمایلی دی ژباړه : له همدی امله موږ پر بني اسرائیلو دافرمان لیکلی وه چې چا یوانسان دویني له بدلی یاپه ځمکه کې له فساد خورولوپرته په کوم بل علت وواژه داسې وګڼه لکه چې هغه ټول انسانان ووژل اوچا چې څوک له مرګه وژغوره داسې وګڼه لکه چې هغه ټول انسانان ته ژوند وروبښه. اسلام ټولې هغه کړنې او اعمال منع کړي چې دانسان ژوند یا دهغه بدن ناموس ته زیان اړه وي لکه دانسان شکنجه کول په هغه تیری کول دهغه د ژوند په مادي او معنوي چارو یی تجاوز اویایی له ژوند وروسته دبدن تمثيل اګر که په جنګ کې هم وي ځکه کرامت دهغه له مرګه وروسته هم ثابت دی.نو داچې ژوند خوندي وساتل شي اسلام جنګ یوازې دحق قایمولو په خاطر مشروع ګرځولې دی او دابه هم داعلان اوابلاغ څخه وروسته وی الله (ج) دالحدید سورت په ۲۵ایت کې فرمایلی دي  ژباړه : په تحقیق سره چې پیغمبران مو دښکاره دلایلو سره لیږلي دي اوددوی سره مو کتاب او میزان هم درلیږلی دی ترڅو خلک دعدالت په لاره برابر کاندي او اوسپنه مو پیداکړی چې په هغه کې دجنګ الات اواسباب دي اودخلکو له پاره دګټې اخستلو اسباب هم په کې دي ترڅو چې الله (ج) هغه کسان چې له دی اوددی دپیغمبرانو سره په غیب کې مرسته کوي راڅرګند کړي. ددغه مبارک ایت څخه داسې نتیجه اخیستلای شو څوک چې دالهی کتاب اوهدایت په اساس سره ګټه اخیستلای نشي اوکفر دناوړه لارې څخه نه راګرځي نو دهغوی سره جهاد په کار دی همدارنګه اسلام دجنګ کولو له پاره قیودات لګولي دي چې دغیر جنګیالیو وژنه یی حرامه ګڼلې لکه دښځې ،ماشومان ، سپین ږیرې ،راهبان ، بزګران او هغه کسان چې په جنګ کې برخه نه اخلي .ددی سربیره اسلام دکشتیو له منځه وړل او حیواناتو هلاکول حرام بللی تر څو دخلکو روزه لاری چاری بندې نه شي (فرد اوټولنه ) په اسلام کې دانساني ژوند باندې د تیري مخه ونیول شي او په ډاډمنتیا سره ژوند تیر شي نو الله (ج) ددی له پاره قصاص مشروع ګرځولې په دی باره کې الله ج په سورت مائدې کې په ۴۵ایت کې فرمایی••• ژباړه : په تورات کې موږ پر یهودیانو داحکم لیکلی وه چې دنفس په بدل کې نفس دسترګې په بدل کې سترګه دپوزې په بدل کې پوزه دغوږ په بدل کې غوږ دغاښ په بدل کې غاښ او دټولو زخمونو له پاره برابره بدله ده. درانګه په بل ځای کې د سورت بقرې ۱۷۸ایت کې الله (ج) فرمایلی دي ژباړه: ای مومنانو ! ستاسې له پاره دقتل په دعاوو کې دقصاص حکم لیکل شویدې که اصیل قاتل وي له همغه اصیل نه دی بدله واخیستل شي که غلام قاتل وي نو همغه غلام دې ووژل شي که ښځه قاتله وي نوله همغه ښځې نه دی قصاص واخیستل شي هوکه له کوم قاتل سره دهغه وروریو څه نرمي کولو ته تیاروي نو په ښه وجه دی ووژني. دبدل په باب اقدام وشي اوپر قاتل لازمه ده چې په صداقت سره څه ورکړي داستاسې د رب له خوا اسانتیا اورحمت دی. له دینه وروسته څوک تجاوز وکړي دهغه له پاره دردونکې عذاب دی. الله (ج) ځان وژنه حرام کړی یعنې په اسلام کې ددی له پاره اجازه نشته دی چې یو څوک دی خپل نفس دی په خپله ووژني الله ج دسورت نساء په ۲۹ ایت کې فرمایی ژباړه : خپل ځانونه مه وژنئ .باورولرئ چې الله پرتاسی مهربان دی داچې انساني ژوند په عقل استواردی امام ابوحنیفه (رح) وایی که چیرې الله (ج) پیغمبران نه وه رالیږلي نوموږ سره بیاهم حساب اوکتاب کیده هغه هم دالله عقل په اساس نودعقل ژوغورنې او حفاظت په خاطر اسلامي شریعت دشرابو اوان هغه ټولې چارې ناروا بللی چې دعقل دمنځه وړولو لامل ګرځي .دژوند په حق کې دبدن حواسو اوشعور سلامتیا هم داخله ده الله(ج) داپرمسلمانانو واجب کړیده چې دټولو هغه چارو نه ځانه وساتي چې دی ته ضرر رسوي. الله (ج) په کلکه سره مسلمان شکنجه کول دهغه کرامت بي حرمتي او شخصیت سپکوالې حرام کړی ان که تردی چې که داپه بده خبرې سره هم وي چې په دی اړه په سورت حجرات ۱۱ ایت کې فرمایی . ژباړه : ای مومنانو! نه دی نارینه پرنورو نارینه ټوکې کوي کیدای شي چې هغوی له دی نه غوره وی .اونه دی ښځې په نورو ښځو ټوکې کوي کیدای شي چې هغو له دوی نه غوره وي. همدارنګه الله (ج)د مسلمان غسل ،تکفین اوپرهغه باندی دجنازی لمونځ یی ددی دمرګ وروسته واجب کړیدی بس ددی حق په پایله کې ویلی شو چې اسلام دانسان دنفس بدن عقل اوټولو حواسو دساتنې ټینګار کړې دی. بشرحقوقو نړیواله اعلامیه چې په کال ۱۹۴۸ کال دسمبر دمیاشتی په ۱۰ خپره شوې دژوند کولو حق په اړه لاندې ماده صراحت لري.