سي_ټي_سکن
يوه بله آله چې يواځي د بدن د پستو برخو لکه : ګيډه د وينې بهير او داسې نورو برخو د انځور د اخيستنې لپاره کارول کېږي. د سونو ګرافي Sonograpy په نوم ياديږي. چې د الټراساونډ تخنيک په مټ کارکوي او د بدن د پستو برخو حوځيدونکې انځورونه منځته راوړي. چې دا ماشين هم له دريو و مهمو برخو څخه جوړ شوى دى ، چې لومړۍ برخه يې يو ميز دى ، چې په هغه باندې يو کمپيوټر ډوله اله چې راټول شوي معلومات تجزيه او تحليل کوي او يو بريښنا تامين کوونکې آله نسب شوي ده ، دوهمه برخه يې د نندارې يوه آله يا يو منيتور دى چې خوځيدونکى انځور پکې ليدل کېږي. او دريمه برخه يې د معلوماتو يوه ليږدونکې آله يا ترانسديوسر Transducer هر هغه آله چې انرژي له يو ډول څخه بل ډول ته اړوي ، چې له يو کمپيوټر سره د يو مزې پواسطه تړلى دى چې بدن ته د غږ د ليږد راليږد دنده په غاړه لري. ددغه ماشين د کار بنسټ په لاندې ډول دى. کله چې ترانسديوسر د ناروغ د بدن د پام وړ سيمه کې کېښودل شي نو دا ترانسديوسر د ډېرې لوړې فريکونسۍ له 2000HZ څخه هم لوړه ده. يانه اوريدونکې غږونه ليږدوي او دهغه غږ بيرته راتګ څاري او هغه د يوه واړه ميکرافون پواسطه چې په نوموړي آله کې نسب دى ثبتوي د انځور منځته راتګ په امپليتود فريکونسي او هغه وخت پوري چې دا غږ د ناروع له بدن څخه بيرته ترانسديوسرته راځي اړه لري چې د انځورونه هم ساکن عکس او هم په خوځيدونکې (ويديو ډول سره ) ليږلو څخه وروسته منعکس کېږي. نو له همدې امله د معاينې په وخت کې د ناروغ په بدن باندې يو ډول ځانګړې مايع مښل کېږي تر څو د تراسديوسر او د بدن د پوستکې ترمنځ هوا پاتي نه شي. په پايله کې بايد يادونه وکړو چې د التراساونډ معاينه بدن ته کوم ځانګړى ګواښ نه رامنځته کوي او يوه بي درده او چټکه معاينه ده. دمختلفو غړو د سي ټي سکېن معا ئنه 1- د سر يا د ماغو معائنه د سي ټي سکېن پواسطه د دماغو مختلف جوړښتونه، اضافي کتله، د ضربې ځاى ، په دماغو کې د وينې بې نظمي په ګوته کوي. او کله کله د سر دکوپړۍ د معائنې لپاره هم د C.T.scan څخه کار اخستل کېږي. 2- اکثره د ورميږ معائنه د C.T.scan پواسطه تر سره کېږي چې په ورميږ کې د نرمو انساجو معائنه د اضافي کتلې کتنه د ورميږ پرسوب او د غدواتو د عادي جسامت نه غټوالى د C.T.scan د معائنې پواسطه تشخيص کېداى شي. 3- د سينې معائنه د C.T.scan پواسطه د سينى غير عادي حالت په ګوته کېږي او په سينه کې د لمفاوي غوټو غير نورمال غټوالي معلوميږي. 4- د نس يغنې ګيدې C.T.scan پواسطه هغه غړي مطالعه کېږي چې د نس يعنې ګيډې په داخل کې قرار لري دغه غړي عبارت دي له : ځيګر ، پښتورګي ، صفرا کڅوړه ، پانقراص ادانيال غده ، معده او کولمي د نس C.T.scan د درد عامل د تشخيص لپاره او يا په کوم بل ټيسټ کې د راښکاره شوي بې قاعده ګۍ د تشخيص لپاره اجرا کېږي. 5- د خيټې شاوخوا او دخيټې د عکس د اخستلو لپاره د خولې له لارې د نر مي هوا بيريم Barime ورکوي يا داسې مرکبات ورکوي چې په هغې کې ايودين شامل وي که د کولمو د لومړۍ حصې يا معدې عکس اخلو نو د عکس اخستلو نه ٦٠ ثانې رنګ لرونکې دوا ناروغ ته ورکول کېږي او که د کولمو د آخري برخې تصوير اخلو نو د تصوير د اخستو څخه ٢٤ ساعته مخکې رنګ لرونکې دوا ناروغ ته ورکوو او له دې څخه وروسته تصوير اخلو. ناروغ ته د رنګ لرونکې دوا ورکولو مقصد دادى چې د کولمو اود هغوى د شاوخوا ايټې نيوليشن (د باريکي نقطې ) په واضيح ډول معلومې شي او داچې د دوا د څښلو څخه وروسته د باريکې نقطې زياتېږي او ددې په زياتيدو سره کولمې په واضيح ډول ښکاريږى. کنټراست ميډيا Contrast Media کنټراست ميډيا د ايوډين څخه لاسته راغلي مرکباتو څخه جوړيږي او په عام ډول د رګونو له لارې انسان ته ورکول کېږي. ددې مطلب دادى چې رنګ لرونکې دوا د وينې مختلفې نالۍ يعنې رګونه رنګداره کوي دا رنګ ځکه ورکول کېږي چې ددې په وجه لاسته راغلى تصوير په واضيح ډول ښکارې او که د کوم شيريان د منځنۍ برخې تصوير اخلو ددې برخې تصوير د کنټراست ميډيا د دوا ورکولو څخه وروسته اخلو او که غواړو چې د وريد تصوير واخلو نو د وريد تصوير د دوا د خوړلو څخه ٧٠ دقيقي وروسته اخستل کېږي او په نوي سپايرل سکېن Spurel Scan داخاصيت وي چې ددې په کومک په ډېر لږوخت کې تصوير اخستلاى شو او د کنټراست ميډيا چې دوينې مختلفې نالۍ يعنې رګونه رنګداري دګردوله لارې خارجيږي چې په لږوخت کې د رګ  رنګ دشاوخوا برخې درنګ سره برابروي يعنې خپل اصلي رنګ اختياروي .او کله چې خپل رنګ په راوګرځي نو بيايې عکس نه اخستل کېږي،او که موږ وغواړو چې دپانقراص دغدې تصوير واخلو ددې لپاره چې په دې کې ويره دسرطان موجوده نه و ي ددې ناروغۍ دتشخيص لپاره ضرورې ده چې دغړې عکس واخستل شي دشيريانې تصوير اخستلوطريقه مخکې ذکر شوي او که نه ؟ او بيا وروسته دوهم تصوير هغه وخت اخلو چې په وريد کې رنګ لرونکې ماده موجوده وي چې ددې رنګ لرونکې ماديې پواسطه دسرطان د خورولو معلومات لاسته راځي او دا معلومه وي چې سرطان ينې معنې ځيګرته رسيدلي اوکه نه؟ او دا هم معلومه وي چې سرطان تر کومه ځايه پوري وريدونه نيولي دي دکنتراست ميډيا ددوا زيات تيزوالى هغه وخت ضروري وي چې دوينې درګونو دمنځنيو برخو معلومات زموږ هدف وي يعنې هغه وخت ناروغ ته تيزه دوا ورکول کېږي چې درګونو دمنځ حالت معلوموي.کنټراست ميډيا دوينې درګونو او ددې پورې دمربوطه غړو دمعايېنې لپاره استعماليږي. ددرزلرونکو هډوکو سي ټي سکېن که څه هم چې دهډوکو درز د ساده ايکسرى پواسطه معلوميږي خوولې ځينې هډوکې لکه مړوند ،اوږه،زنګانه سترګه دايکسرى پواسطه دهغې تشخيص په اسنانۍ سره نشي کېدلاي خو د سي ټي سکېن معايېنې پواسطه ددوى تشخيص هم ډېر اسانه وي.علاوه له دې نور هغه ناروغان چې مغلق زخم ولري دهغوى لپاره هم دسي ټي سکېن معايېنه ډېره مهمه ده. ارټي فيکسټ  Artefacts (علايم) عبارت له هغو اثراتو او علايمو څخه دي چې دسي ټي سکېن په عمليه کې ځينې وخت دناروغ په جسم باندې پاتي کېږي دغه داغونه په هغه صورت کې پيداکېږي چې دتصوير داخستلو په جريان کې ناروغ حرکت وکړي يعنې وخوځيږي او يا په ماشين کې څه خرابوالى رامنځته شي. ددغو داغونو پيژندل او معلومول ډېره ضروري خبره ده ځکه چې دا ونه پيژندل شي نو بيا د ناروغ تشخيص ډېر ستونزمن کار دى او که ددغو داغونو په پيژندلو کې غلطي وشي نو بيا د ناروغۍ په تشخيص کې هم کېداى شي غلطي رامنځته شي. ددې نه پيژندل د ناروغ لپاره ډېر خطرناک تماميږي نو ددي لپاره چې مخنيوى يې وشي نو تصوير بايد ډېر په تيزۍ سره واخستل شي که نه نو د ارټي فيکسټ Artefacts امکانات ډېر زيات پيداکېږي. ايټى نيوا ليشن ويليو Attenuation کله چه مونږ ناروغ د X-Ray تيوب ته ورداخل کړو د تيوب د ديوالونو څخه د ناروغ په جسم باندې وړانګې ولګېږي او له جسم څخه تيريږى چه نوموړو وړانګو ته مخامخ يوه تخته يا سلايډ نصب شويدى چه دغه وړانګې په نوموړي سلايټ نقطه نقطه لګېږي چې لدې څخه يو منظم تصوير لاسته راځي چې دغې هرې نقطې ته يو پکسل ويل کېږي. چه بيا دغه هر پکسل ته يو خاص حسابي قيمت ورکول کېږي چه نوموړي حسابي قيمت ته د پکسل کمپيوټر ې توموګرافي يا کمپيوټرې عکس ويل کېږي نو دغه حسابي قيمت په نوموړي واکسل کښې د موجوده ټولو باريکېو په واسط او هغه حسابي قيمت چې مونږ يې مخصوصوو نوموړى قيمت د اوبو پواسطه د ايټن نيوايشن (باريکۍ) سره موازينه جوړوي او بيا دغې موازينې ته يو خاص نوم ورکول کېږي. پازيټران اميشن ټوموګرافى P.E.T (Positron Emission Tomography) P.E.T C.T.SCAN پيټ سکېن د نسجونو په داخيل کى د ګلوکوز د جذب صلاحيت او د اندازې د معلومولو لپاره استعمالېږي او د دغه مقصد ترسره کولو لپاره يوه رنګداره ماده استعمالوو ځينې وختونو کې دغه عمليه د (١٨ ) فلورو ډيکس ګلوکوزيا Fluorodeoxy D.Glucose په نوم ياديږي. دغه عمليه د داسې ناروغۍ د تشحيص لپاره استعماليږي چې د وجود په کومه برخه کى سورى جوړوي يا د کېنسر ناروغي رامنځته کوي په دغه دواړو حالاتو کى اکثرا انساج زيات ګلوکوز جذبوي (PE .T) اسکېن اوسي ټي سکېن دواړه عملي په يو وخت کى هم ترسره کېدلى شي د دواړو عمليو په يو وخت کې د ترسره کولو ګټه داده چې د سي ټي سکېن په کمک دانساجو ساخت معلوم شي او د PET عمليې په مرسته د انساجو د فعاليت په هکله معلومات لاس ته راځي دغه عمليه د کېنسر(سرطان) ناروغي لرونکي ناروغان د سرطان په ناروغۍ اخته غړو د حالت معلومولو لپاره ډېر ګټور دي.