cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ښۍ اړخه ولس-پلوي
تعریف
راجر ایتویل، د باث په پوهنتون کې د مقایسوي سیاست متقاعد پروفیسور، لیکي چې "په داسې حال کې چې پاپولیزم او فاشیزم په پراخه کچه توپیر لري، په عمل کې، فاشیزم د پاپولستي لیدلوري اړخونه خپل کړي او پاپولیزم کولای شي رهبري-محوره مرکزي واک او محرومیت منځ ته راوړي." د دې لپاره چې پاپولیزم فاشیزم یا له فاشیزم مخکې پړاو ته بدلون ومومي، "د دودیز باورنو د رد او خپل سري ناورین" ته اړتیا لري. "پاپولیزم د فاشیزم په څېر د سیاسي چارو لیبرال او سوسیالیستي توضیحاتو ته غبرګون دی. او همدارنګه د فاشیزم په څېر، پاپولیزم د اپوزیسیون لپاره کوم مشروع سیاسي ځای نه پېژني چې دا د خلکو د غوښتنو خلاف عمل ګڼي او همدارنګه هغه د ظالمانه، توطئه جوړونکي او د ولسواکۍ ضد ګڼي. ... مخالفین د خلکو په دښمنانو اوښتي، خو یوازې په شعار کې. که چېرې پاپولیزم له شعاري دښمنۍ څخه د دښمن پېژندنې او ځورونې کړنو ته بدلون وکړي، موږ کولای شو فاشیزم ته د هغه بدلون یا د دیکتاتوري ځپنې بل ډول ووایو. دا په تېرو وختونو کې پېښ شوي ... او پرته له پوښتنې پرته په راتلونکي کې هم پېښېدای شي. په فاشیزم کې د پاپولیزم دا ډول بدلون تل یو امکان دی، خو احتمال یې ډېر لږ دی، او کله چې دا پیښ شي او پاپولیزم په بشپړ ډول د ولسواکۍ ضد شي، نو دا نور پاپولیزم نه دی."په خلاصه ډول، ایریک برګرین او اندریس نیرګارډ په ۲۰۱۵ کال کې ولیکل چې "زیاتره څېړونکي موافق دي [...] چې سخت دریځه ملتپالنه، د کډوالۍ ضد احساسات، بومي پالنه، توکمیزه ملتپالنه په بېلابېلو لارو د ایډیالوژیو، سیاست او د ښي اړخي پاپولیزم او د ښي اړخو افراطي ګوندونو مرکزي عناصر او کړنې دي. په ورته ډول، تاریخ پوه ریک شینکمن د ښي اړخي پاپولیزم له خوا وړاندې شوې نظریه د "سخت دریځه ملتپالنې، نژاد پالنې او استبداد یو وژونکی ترکیب" ګني. تامیر بار-آن هم په ۲۰۱۸ کال کې دې پایلې ته ورسېد چې څېړنې عموما "بومي پالنه" یا "توکمیزه ملتپالنه" د دې ایډیالوژۍ د اساسي لیدلوري په توګه په اند کې نیسي چې "په ښکاره توګه د سیاسي پلوه واکمنه ډله په ګوته کوي، پداسې حال کې چې لږکي ملت ته د ګواښ په توګه ګڼي". "اړینه نده چې نژاد پاله وي، د مثال په توګه د هالنډ PVV په قضیه کې، خو په عمومي ډول؛ "د یو توکمیز لږکی پر ځای یو مذهبي [لږکی، مثلاً مسلمانان] اصلي 'دښمن' جوړوي".
پوهان په متناقص ډول دا اصطلاحات کاروي، ځینې وختونه ښي اړخه پاپولیزم ته د "راډیکال یا بنسټ پاله اړخ" یا نور اصطلاحات لکه نوي ملتپالنه وایي. پیپا نوریس وایي چې "معیاري سرچینه آثار بدیل ټایپولوژۍ (پېژندنې) او متنوع اصطلاحات کاروي چې ګوندونه د 'لرې' یا 'سخت دریځه' اړخ،  'نوي اړخ'، 'د کډوالۍ ضد' یا 'نوي فاشیزم'، 'د دودیزو اصولو مخالفت'، 'ملي پاپولیسټ'، 'اعتراض'، 'توکمیز'، 'استبدادي'، 'د حکومت ضد'، 'د ګوند ضد'، 'ډېر ملتپال'، 'ښی اړخه لیبرال' او داسې نور" په توګه طبقه بندي کوي.
ديپيکا پډوکون
ډیپیکا پاډوکون (د زېږون نېټه : 5 جنوري 1986) د هندي بالیووډ فلمونو اداکاره ده. هغه په نړۍ کې د لوړ معاش اخیستونکو اداکارانو څخه ده. هغه د دریوو فلم فیر ایوارډونو په ګډون ډېری نورې جایزې ګټلې دي. هغه د هند یو له خورا مشهور او زړه راښکونکو شخصیتونو څخه شمیرل کیږي.
پاډوکون د بیډمنټن مشهور لوبغاړي پرکاش پاډوکون ته زیږیدلی و، چې هغه مهال د ډنمارک په کوپنهاګن کې اوسېده. هغه په بنګلور (هند) کې لوی شوی. ډیپیکا په کم عمر کې په ملي کچه د بیډمنټن لوبه پیل کړه، مګر د فیشن ماډل کیدو لپاره یې خپل سپورت کیریر پریښود. ډیر ژر هغه ته د فلمونو وړاندیزونه پیل شول. پاډوکون په ۲۰۰۶ کال کې د ایشوریا فلم (چې په کناډا ژبه کې و) په سنډل ووډ کې د یوې نوې اداکارې په توګه د اداکارۍ پیل وکړ. په 2007 کې، د هغه خورا مشهور بالیووډ لومړی فلم اوم شا نتي اوم خپور شو چې په کې هغه دوه ګونی رول لوبولی و. په دې فلم کې د هغې د کار کولو لپاره هغې ته د غوره نوې راغلو اداکارې فلم فیئر جایزه هم ورکړل شوه.
بېرونۍ تړنې
وېشنيزه:1986 زېږېدنې وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:هندي ساينسپوهان وېشنيزه:هندي رسنۍ وېشنيزه:هندي راجاگان وېشنيزه:هندي دین وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي تاريخپوهان وېشنيزه:هندي انجنيران وېشنيزه:هندي فلمونه
ايبرو سيند
ایبرو د ایبریا ټاپووزمې یو له خورا مهم سیندونو څخه دی. دا په اسپانیا کې د اوبو د جریان له پلوه ترټولو لوی سیند دی.
حوالې
وېشنيزه:اسپ وېشنيزه:اسپانيا وېشنيزه:قرطه وېشنيزه:قرطبه وېشنيزه:قرطبې خلافت وېشنيزه:اروپا
شیطان
د ابراهیمي مذهبونو له مخې، شیطان یو غیر فزیکي او فوق العاده وجود دی چې انسانان د ګناه کولو او له خدای څخه د وتلو لپاره هڅوي. ډیری یهودیان د فوق العاده بد وجود په شتون باور نلري، او "شیطان" د نارینه وو یا د خدای د تابعیت د "بد خواهش" لپاره یو استعاره ګڼل کیږي. په عیسویت او اسلام کې، هغه یو سرکشه فرښته یا جن دی چې په تیرو وختونو کې یې تقوا او ښکلا درلوده مګر د خدای په وړاندې وګرځید، که څه هم خدای په لنډ وخت کې اجازه ورکړې وه چې د فرښتو د لښکر مشري وکړي. د قرآن له مخې، وروسته له دې چې خدای آدم علیه السلام پیدا کړ، شیطان لومړی انسان ته د سجده کولو څخه انکار وکړ، خپل ځان لوړ وګڼل، او له دې امله له جنت څخه وشړل شو. مسلمانان هم په دې باور دي چې هغه د ګناه کولو لپاره د "تحقیق" (یعنې "شیطاني مشوره") سره د انسانانو ذهنونه ډکوي. مسلمانان په عموم ډول شیطان شیطان ګڼي، خو ځینې یې په اړه مختلف نظرونه لري.
په قزاقستان کې بشري حقونه
په قزاقستان کې بشري حقونه د خپلواکو څارونکو له خوا په یوه خوله ضعیف بلل شوی. د بشري حقونه څار ډله څرګندوي چې «قزاقستان په کلکه سره د غونډو، بیان او مذهب آزادۍ محدودې کوي. په ۲۰۱۴ زکال کې چارواکو ورځپاڼې وټړلې او په لسګونو تنه یې له سوله ئیزو، خو بې اجازې لاریونونو له امله بندي یا جریمه کړل او هغه عبادت کوونکي یې ونیول چې د دولتي کنټرول څخه بهر یې مذهبي چارې ترسره کولې. د اپوزیسیون د مشر ولادیمیر کوزلوف په ګډون دولتي منتقدین له ناعادلانه محکمو وروسته په بند کې دي. په بندخونو کې شکنجه کول لا هم دود لري».
په ۲۰۱۲ زکال کې قزاقستان د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د شورا غړی وټاکل شو. په ۲۰۱۴ زکال د بشري حقونو د نړیوالې ارزونې د دورې پر مهال، ملي استازو «د قزاقستان د بشري حقونو د ملي ادارې یا کمیسیون او همدارنګه د شکنجې کولو څخه د مخنیوي د کړنلارې له جوړولو ستاینه وکړه»، خو له دې سره یې «په آزادیو باندې د قانوني محدودیتونو اړوند مشترکې اندېښنې لرلې».
له ۲۰۱۹ زکال وروسته قزاقستان له اروپايي شورا سره په ګډه د بشري حقونو او د قانون د حاکمیت په برخو کې د ودې رامنځته کولو اړوند کار کړی چې په دغه چارو کې د بشري حقونو په برخه کې د حقوقي متخصصینو لپاره اروپايي روزنیز پروګرام شاملېږي، چې قزاقي حقوقي متخصصین په کې روزل کېږي او له ۲۰۲۲ زکال راهیسې دوام لري.
د ۲۰۲۰ زکال په سپټمبر میاشت کې قزاقستان د مدني او سیاسي حقونو د نړیوال کنوانسیون دویم اختیاري پروتوکول لاسلیک کړ او دغه هېواد یې د اعدام جزا لغو کولو ته ژمن کړ. دغه چاره د بشري حقونو د سازمانونو او نړیوالې ټولنې له پراخ هرکلي سره مخ شوه. د بخښنې نړیوال سازمان دا یو هیله بخښونکی ګام وباله.
په مرکزي آسیا کې د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو د کمیشنرۍ عالي کمېشنر د کډوالو د کړکېچ اړوند د قزاقستان ګامونو ته په نغوتې کولو د «قزاقستان مشرتابه ته د قومونو ترمنځ د یووالي په پیاوړتیا ټینګار وکړ». په قزاقستان کې د ملګرو ملتونو استازولي دا تائید کړې چې د قزاقستان دولت د هېواد د پرمختګ په برخه کې د ملګرو ملتونو له مشارکتي اډانې او د هغو له لارښوونو ملاتړ کوي او همدارنګه د ملګرو ملتونو له خوا د بشري حقونو کړنلارې پلې کوي.
په سیاسي ډګر کې د بیان او مطبوعاتو آزادي
د بشري حقونو د څار ډلې په ګډون یو شمېر بهرني څارونکي د پخواني شوروي اتحاد په یو شمېر هېوادونو له دې ډلې په ګرجستان، اوکراین او قرغیزستان کې د وروستیو دیموکراتیکو انقلابونو را وروسته د قزاقستان په دولت کې مخ پر زیاتوالي اندېښنو ته نغوته کوي. د ۲۰۰۵ زکال د ډسمبر د ۲مې نیټې له ټاکنو وړاندې د مخالفینو د محدود کولو هڅې کېدای شي په قزاقستان کې د دغه ډول بدلون څخه د دولت د مخه نیونکو ګامونو څرګندونکې وي.
د ۲۰۱۶ زکال د ډسمبر په ۱۰مه نېټه آستانه د بشري حقونو په نړیواله ورځ د یوه ګردي مېز کوربه و. په دغه غونډه کې قزاقستاني چارواکو او د نړیوالو بنسټونو لکه د کډوالۍ د نړیوال سازمان (IOM)، د ملګرو ملتونو د پراختیايي سازمان (UNDP)، د اروپايي همکاریو او خوندیتوب د سازمان (OSCE) استازو ونډه لرله.
د ۲۰۱۸ زکال د نومبر په ۱۰مه د قزاقستان د کارګري اتحادیې رهبر دیمتري سنیاوسکي د ناڅرګندو کسانو تر شدید برید لاندې راغی او روغتون ته ولېږدول شو. د کار نړیوال سازمان (ILO) په مکرر ډول د قزاقستان له دولت څخه غوښتي چې د سوداګرۍ اړوند خپل محدود کوونکي قوانین اصلاح کړي او د کار د نړیوالو حقونو اړوند پر خپلو ژمنو پاتې شي.
د عادلانه محکمې حق
د متحده ایالاتو د دولتي راپور له مخې چې په ۲۰۱۴ زکال کې خپور شو، په قزاقستان کې:"قانون په کافي کچه قضایه قوه خپلواکه نه ده بللې. اجرایوي قوې په کلکه سره د قضايي قوې خپلواکي محدوده کړې. څارنوالان د نیمه قضايي رول لرونکي و او د محاکمو د پرېکړو د ځنډولو واک یې درلود ... د قضا په هر پړاو کې فساد څرګند و. په داسې حال کې چې قاضیان د دولت له تر ټولو ډېر معاش لرونکو مامورینو څخه و، خو د بشري حقونو څارونکو او مدافعینو ادعا کړې چې قاضیان، څارنوالان او نورو اړوند مامورین د جنايي جرمونو په پېښو کې د خوښې وړ حکم کولو په موخه بډې اخلي."د جنايي جرمونو له یو فیصد څخه لږ تورن کسان د عامه محاکمو په لومړنۍ محکمه کې له تور پاک ګڼل کېږي. ورته مهال د ایستناف محکمې بیا له محکوم کولو څخه ډېر د برائت د احکامو له لغو کولو سره لېوالتیا لري.
قومي جوړښتونه
قزاقستان د بېلابېلو کلتورونو له ګډوالي ملاتړ کوي. د قزاقستان د خلکو شورا له نږدې ۲۰۰ مرکزونو څخه ملاتړ کوي چې په کې ماشومان او لویان په ۳۰ ژبو زده کړې کوي.
په ۲۰۱۵ زکال کې د قزاقستان د خلکو شورا (APK) د مننې لپاره یوه ورځ په قزاقستان کې د عمومي رخصتۍ په توګه اعلان کړه. د دغې ورځې وړاندیز، ولسمشر نور سلطان نظربایف وکړ. د مننې ورځ د مارچ په لومړۍ نېټه لمانځل کېږي او د دغه هېواد د تاریخي مخینې او څو قومي یوووالي څرګندويي کوي.
د قزاقستان ۷۰ سلنه وګړي په قوم قزاق دي، ۱۶ سلنه یې روسان دي او ۹ سلنه یې هم ازبک، اوکرایني، اویغور، جرمنان او تاتار دي. نږدې ۱۲۵ قومي ډلو ته اړوند وګړي په قزاقستان کې ژوند کوي او شاخوا ۸۱۸ قومي او کلتوري ټولنې د قزاقستان د خلکو د شورا تر چتر لاندې فعالیت لري.
د ماشومانو حقونه
د ماشومانو د حقونو په برخه کې د قزاقستان د بشري حقونو کمېشنر او د قزاقستان لپاره د یونیسف استازي د همکاریو په موخه ګډه بیانیه تصویب کړې. دواړو لورو هوکړه کړې چې په قزاقستان کې به د ماشومانو د حقونو له خوندیتوب څخه د ډاډ ترلاسه کولو په موخه د څارنې د یو خپلواک سیستم د رامنځته کولو لپاره ګامونه اوچتوي.
تر ۲۰۵۰ زکال پورې د قزاقستان ستراتیژي د ماشومتوب په دوره کې په لا زیات ملاتړ ټینګار لري. قزاقستان د ماشومانو د حقونو اړوند له ۹۰ زیات قوانین او مقررات تصویب کړي.
قزاقستان د ماشومانو د حقونو اړوند د ملګرو ملتونو د کنوانسیون (میثاق) غړیتوب لري.
د بشري حقونو کمېشنر
د قزاقستان د بشري حقونو کمیسیون د ۲۰۰۲ زکال د سپټمبر په ۱۹مه د ولسمشر د یو فرمان پر بنسټ رامنځته شو. کمېشنر او هغه ته اړوند کمیسیون او د بشري حقونو ملي مرکز د ولسمشر نظربایف د فرمان پر بنسټ په دولت کې د بشري حقونو اړوند مسایلو د څېړنې واک لري.
د عامه باور ملي شورا
د قزاقستان ولسمشر قاسم جومارت توقایف د ۲۰۱۹ زکال په جولای میاشت کې وګړو ته د دولتي حساب ورکونې د یوې غوره اډانې د جوړولو په موخه د عامه باور ملي شورا رامنځته کړه. دغې شورا خپله لومړنۍ غونډه د ۲۰۱۹ زکال د سپټمبر په ۶مه نېټه وکړه. یادې غونډې په لاندې مواردو پام درلود: د تهمت یا افترا جرم نه ګڼل، د جزایي سیسټم او قضایه قوې اصلاح، جنسیتي تعادل او د ښځو پیاوړتیا.
کلیرنس (امریکایی تلویزیون سلسله)
کلیرنس Clarence د امریکایی انیمیشن تلویزیون سلسله ده چې د سکیلر پاه لخوا د کارتون شبکې لپاره رامینځته شوې.
قیصه
دا سلسله د کلیرنس ویډنل ورځني ژوند باندې تمرکز کوي ، یو ساتیري خوښونکی او په زړه پوری ۱۰ کلن هلک ، او د هغه غوره ملګري: جیف ، څوک چې ډیر فکري ډول دی ، او سومو ، چې ډیری وختونه د ستونزو حل کولو پرمهال سخت اقدامات کاروي.
کلیرنس د خپلې طلاق شوې مور مریم او د هغې هلک مل چاډ سره د ابرډیل په خیالي ښار کې ژوند کوي. هره برخه د ورځني ژوند شرایطو او ستونزو باندې تمرکز کوي چې کلارینس او د هغه ملګري ورسره مخ کیږي ، او د دوی ورځني سفرونه او د ماشومانو تجربې د ژوند تجربې.
د چینګ کورنۍ
د ایسین-ګیورو د جرګې مشر نورهاچي د شپاړلسمې پیړۍ په وروستیو کې، د «بنرونو» چې نظامي - ټولنیز واحدونه وو او مانچو، هان او مغول پکې شامل وو، تنظیمول پیل کړه. د مانچو د توکمیز هویت د رامنځته کولو په پار نورهاچي متحدې قبیلې رامنځته کړې او په ۱۶۱۶ کال کې یې په رسمي توګه د جین کورنۍ تاسیس کړه. د هغه زوی هونګ تایجي د کورنۍ نوم «لوی چینګ» ته بدل کړ او په ۱۶۳۶ کال کې یې پاچاهۍ پر امپراتورۍ بدله کړه. خو د مینګ جنرال وو سانګویي په ۱۶۴۴ کې، د نایب السلطنه شهزاده دروګون لښکرو ته د شانهای لاره خلاصه کړه، چې یاغیانو ته یې هم ماتې ورکړې، پلازمینه یې ونیوله او حکومت یې هم په لاس واخیست. بشپړه فتحه تر ۱۶۸۳ پورې په جنوب کې د مينګ د وفادارانو مقاومت او د درېيو فيوډاټوریانو پاڅون وځنډوله. د کانګشي سترواک (۱۶۶۱- ۱۷۲۲) کنټرول په لاس واخیست، د مانچو هويت يې وساته، له تبتي بوداييزم نه يې ملاتړ وکړ او د کنفوسيوس واکمن دنده یې په ښه توګه پر مخ یوړه. د هان چارواکو د مانچو چارواکو تر نظر لاندې او یا له هغوی سره په موازي توګه کار کاوه. همدارنګه دغې کورنۍ د باج ورکولو یا خراجي سیسټم هم پر بهرنیو هېوادونو لکه کوریا او ویټنام باندې ددې لپاره پلي کړ ترڅو چې خپله برترۍ یا ځواک وروښيي، په داسې حال کې چې پر تبت، مغولستان او سین کیانګ کې یې هم خپل کنټرول ټینګ کړ.
چینګ کورنۍ د سترواک چيانګ لونګ (۱۷۳۵- ۱۷۹۶) د واکمنۍ پر مهال د خپل عظمت او ځواک اوج ته ورسېده. هغه د لسو سترو لښکر کشیو مشري وکړه او د چینګ کنټرول او ځواک یې تر داخلي اسیا پورې ورساوه او په خپله یې د کنفوسیوس له کلتوري پروژو نه څارنه کوله. کله چې هغه مړ شو نو تر هغه وروسته، دا کورنۍ د نړۍ په سیسټم کې له بدلونونو، بهرنیو لاسوهنو، داخلي بغاوتونو، د نفوس ودې، اقتصادي ګډوډۍ، اداري فساد، او د نوي فکر جوړولو او د ذهنیت د بدلولو لپاره د کنفوسیوس د اشرافو له مخالفت سره مخ شوه. د سولې او سوکالۍ په دورې کې نفوس شاوخوا ۴۰۰ میلیونو ته لوړ شو، خو د دولت مالیات او عواید لږ ټاکل شوي و چې همدا د مالي ناورین د رامنځته کېدو لامل شو. کله چې چین د تریاکو په جګړو کې ماتې وخوړه، نو تر هغه وروسته لویدیځو استعماري ځواکونو د چینګ حکومت دې ته اړ کړ چې «غیر مساوي تړونونه» لاسلیک کړي، او د سوداګرۍ امتیازات او د تړون اړوند بندرونه ددوی تر کنټرول لاندې راغلل. د تایپینګ بغاوت (۱۸۵۰-۱۸۶۴) او په منځنۍ اسیا کې د دونګان پاڅون (۱۸۶۲-۱۸۷۷) ددې لامل شو چې د قحطۍ، ناروغۍ او جګړې له امله تر ۲۰ میلیونو ډېر خلک مړه شي.
په ۱۹۰۰م کال کې د بهرنیانو ضد «بوکسرانو» دېری چیني مسیحیان او بهرني مبلغین ووژل؛ د دې کار غچ اخیستنې لپاره بهرنيو ځواکونو پر چین برید وکړ او د بوکسرانو د کار غرامتي تاوان یې پرې تحمیل کړ. په ځواب کې، دولت بې مخینې مالي او اداري اصلاحات لکه ټاکنې، نوی اساسي قانون او د آزمېښتي سیسټم لغوه کول، پیل کړل. سون یاټ سن او انقلابیانو د کانګ یووي او لیانګ کیچائو په څېر مشروطه سلطنت غوښتونکو او اصلاح غوښتونکو سره د هان یوه مډرن ملت ته د منچو امپراتورۍ بدلولو په هکله خبرې اترې وکړې. په ۱۹۰۸م کال کې د امپراتور ګوانګسو او سیکسي له مړینې وروسته، د مانچو محافظه کاران په ماڼۍ کې د اصلاحاتو مخې ته خنډ شول او اصلاح غوښتونکي او ځایي اشراف یې له ځانه لرې کړل. د ۱۹۱۱م کال د اکټوبر ۱۰مه کې د ووچانګ پاڅون د شینهای انقلاب لامل شو. د ۱۹۱۲م کال د فبروري په ۱۲مه د وروستني امپراتور، پویي لرې کېدلو سره دا لړۍ پای ته ورسېده. په ۱۹۱۷م کال کې، په یوه ځای کې د مانچو انقلاب په نوم په خلاصه توګه ورغول شوه، خو دا د چین جمهوریت د بییانګ دولت او د نړیوالې ټولنې یوه هم په رسمیت ونه پېژنده.
نومونه
د سترې چینګ کورنۍ نوم ایښودنه په ۱۶۳۶ کال کې د هانګ تایجي له خوا ترسره شوه. د Qīng (روښانه «واضح» یا سوچه «خالص») د معنی په اړه رقابتي توضیحات شتون لري. ښايي دا نوم د مینګ کورنۍ (明) د نوم په غبرګون کې ټاکل شوی وي، چې په چیني تورو د «لمر» (日) او «سپوږمۍ» (月) لپاره په نښه شوي، او دواړه د چیني زودیاک اور سیسټم له عناصرو سره تړاو لري. د Qīng خوی یا طبیعت (清) له «اوبو» (氵) او «اسماني رنګ»  (青) نه جوړ دی او دواړه د اوبو له عنصر سره تړاو لري. دا ملتیا، یعنې د اوبو په واسطه د اور ماته د چینګ سوبه توجیه کوي. د منچو نوم ډایکینګ، چې د دا چینګ یا دای چینګ د اواز په څېر دی، ښايي له مغولي کلیمې «ᠳᠠᠢᠢᠴᠢᠨ, дайчин» نه اخیستل شوی وي چې معنی یې «جنګیالی» دی. له دې کبله ښايي ډایکینګ ګورون د «جنګيالي دولت» په معنی وي، داسې یو تجنیس چې یوازې د مانچو او مغول خلکو لپاره د پوهیدو وړ وه. که څه هم ددې کورنۍ په وروستیو دورو کې، ان منچوانو هم دا احتمالي معنی هېره کړې وه.
د «تارتار» اصطلاح پخوانیو اروپایی لیکوالانو له یوه مخه د شمالي اوراسیا ټولو خلکو لپاره کاروله، خو په ۱۷ پیړۍ کې د کاتولیک مذهبي مبلغانو «تارتار» یوازې منچوانو ته د اشارې لپاره او «تارتاري» یې د هغو ځمکو لپاره کاروله چې هلته به دوی حکومت کاوه.
منچوانو د «ځانګړي یا خاص چین» تر فتحې وروسته، خپل دولت د «چین» (中國، Zhōngguó؛ «منځنۍ پاچاهۍ») په توګه وپېژانده، او په مانچو کې یې د Dulimbai Gurun په نوم یاد کړ (د Dulimbai معنی «مرکزي» یا «منځنی»، او «gurun» د «ولس» یا «دولت» معنی لري). سترواکانو د چینګ ایالت ځمکې په دواړو چینایي او مانچو ژبو کې (د اوسني شمال ختیځ چین، سین کیانګ، مغولستان، تبت او نورو سیمو په ګډون) له «چین» سره معادلې یا مساوي وګڼلې، او چین یې د څو توکمیز دولت په توګه تعریف کړ، او هغه نظر یې رد کړ چې «چین» یې یوازې د هان سیمو په توګه ګڼه. هغوئ به په رسمي اسنادونو کې خپل دولت ته د اشارې لپاره «چین» او «چینګ» دواړه کاروه. د چینګ حکومت د خپلو تړونونو په چیني نسخو او د نړۍ په نقشو کې، «چینګ» او «چین» د یو او بل پر ځای کارول. د چینګ کورنۍ په انګلیسي ژبې کې ځینې وختونه د «مانچو کورنۍ» په نوم هم یاده شوې ده.
اصلاحات، انقلاب، سقوط
په ۱۸۹۵ کال کې د جاپان ماتې د ناورین احساس رامنځته کړ، چې په ۱۸۹۸ کال کې د اصلاحاتو ناکامۍ او د ۱۹۰۰ کال ناورین نور هم دې ته شدت ورکړ. سیکسي په ۱۹۰۱ کال کې د بهرنۍ ټولنې د کرارولو په پار خوځښت وکړ، د اصلاحي وړاندیزونو غوښتونکی شو، او د «نویو سیاستونو» ټولګه یې پیل کړه، چې د «چینګ د وروستیو اصلاحاتو» په نوم هم پیژندل کیږي. د راتلونکو څو کلونو په اصلاحاتو کې يې د ملي زده کړې، قضايي او مالي سیسټمونو بیارغونه شامله وه، چې په ۱۹۰۵ کې د سترواکۍ د ازموینې لغوه کول یې تر ټولو خواشینونکی کار و. ټاکنې هم ترسره شوې، چې د چين په تاريخ کې دا لومړنۍ ټاکنې وې. سون یات سین او انقلابیانو له اصلاح غوښتونکو او مشروطه غوښتونکو چارواکو سره لکه کانګ یووی او لیانګ کیچاو سره د مانچو سترواکۍ پر عصري هان چیني ملت د بدلېدو په موخه بحث وکړ. د ۱۹۰۸ کال د نومبر په ۱۴ د ګوانګسو سترواک مړ شو او په بله ورځ يې سیکسي مړ شو.
کلیرنس (امریکایی تلویزیون سلسله)
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:کارتونونه
کارماداس
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" کارماداس ( Χαρμάδας  ; همدارنګه چارمایډز (Χαρμίδης)؛ 168/7 – 103/91 مخزېږديز)  د یونان د شکيانو د فلسفې فیلسوف او د اتن په اپلاتوني ښوونځي کې د کارنیاډېس شاګرد و. هغه د خپل ښکلي سټایل له کبله مشهور و. کارماداس په اکاډمۍ کې د بیاناتو تدریس معرفي کړ او ویل کیږي چې ډېری زده کونکي یې درلودل. هغه د اوو کلونو لپاره د کارنیاډېس زده کونکی و (145-138 مخزېږديز) او وروسته یې په اتن کې د جمنازیم په پټوليمايون کې د خپل ښوونځي بنسټ کېښود. هغه د اسکندریې اوسېدونکی و او داسې ښکاري چې تر 145 مخزېږديز مخکې له دې چې هغه اتن ته لاړ شي په اسکندريه کې اوسېده. هغه یو ښه بیان ورکونکی و او د هغه د عالي حافظې او د هغه د وړتیا له امله مشهور و چې ټول کتابونه یې حفظ کړي او بیا یې تلاوت کړي. د لاریسا د فیلو په څېر هغه داسې برېښي چې ډېر معتدل فلسفي شکاکيت تعقیب کړی. لوسیوس لیسینیوس کراسوس او مارکوس انتونیوس (اوریټر) د هغه خورا مشهور شاګردان وو. سربېره پردې، فیلوډیموس موږ ته د نورو شاګردانو نومونه خوندي کړل: د اډرامیټیشن ډیوډوروس، د تارسوس اپولوډور، د مالوس هیلیوډورس، د ټریلس فانوستراټس او سرټيان اپولونیوس نومونه دي.
مخ پر وړاندی لوستل
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:فلسفي اندونه وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس وېشنيزه:فلسفي مفسرین وېشنيزه:فلسفي ويوکي وېشنيزه:فلسفي ويپانگه وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه وېشنيزه:فلسفي ویي وېشنيزه:فلسفي وییپانگه وېشنيزه:فلسفي څانگې وېشنيزه:فلسفي شکاکیت وېشنيزه:اپلاتوني ښوونځی
پالرمو
پالرمو ( /pəˈlɛərmoʊ, -ˈlɜːr-/ pə-LAIR-moh, -⁠LUR- په ايټالوي ژبه [paˈlɛrmo] (اورېدل   ) په سیسیلي ژبه: پالیرمو[paˈlɛmmʊ] په سیمه‌ییز ډول هم د پالیمو یا پاليئموپه نوم یادیږي) په سویلي ايټالیا کې پروت ښار چې د سیسیلي د دواړو خپلواکو/خودمختاره سیمو پلازمېنه او د پالرمو مورنی ښار دی، دا ښار مورنۍ ولایت احاطه کوي. دې ښار د تاريخ، کلتور، معمارۍ او غوره خوړو د پېژندنې له امله چې د موجودیت په بهیر کې يې مهم رول لوبوي د خلکو پام ځانته اړولی؛ دا ښار ۲۷۰۰ کلن دی. پالرمو د سیسیل ټاپو په شمال لویديځه برخه او د پالرمو خليج ته څېرمه په ټیرنین سیند کې پروت دی.
د يورواسټاټ له‌خوا د پالرمو د ښاري سیمې نفوس ۸۵۵۲۸۵ کسان اټکل شوی، حال دا چې ښاري سیمه يې د ۱.۲ میلیون کسانو له لرلو سره د ايټالیا پنځمه ښاري سیمه ده. د دې ښار په مرکزي سیمه کې شاوخوا ۶۷۶۰۰۰ کسان ژوند کوي. اوسېدونکي يې د پالرمیتاني یا په شاعرانه تعبیر پانورميټي سره پېژندل کېږي. وګړي يې په ايټالوي ژبه او د سیسیلي ژبې په پالرميتانوی ګړدود/لهجه خبرې کوي.
پالرمو د سیسیل کلتوري، اقتصادي او سيلاني پلازمېنه ده. دا ښار له موسیقۍ، هنر، کلتور او خوړو څخه غني دی. ډېری سیلانیان د دې ښار د جذاب مدیترانه‌یي اقلیم، خوړو او پېژندل شویو رسټورانتونو، کلیساګانو، ماڼيو او په رومي سبک جوړو شویو، باروک، ګوټیک او ارت نوا ودانیو او شپني ژوند او موسیقۍ له امله جذبېږي. پالرمو د سیسیل اصلي صنعتي او سوداګریز مرکز دی: چې سیلانیتوب، د خدماتو وړاندې کول، کرنه او سوداګري یې په اصلي صنعتي برخو کې شاملېږي. اوس‌مهال پالرمو یو د پام‌وړ پټ اقتصاد او یو نړیوال هوايي ډګر لري. پالرمو په حقیقت کې د کلتوري، هنري او اقتصادي لاملونو له امله د اروپا تر ټولو لوی مدیترانه‌يي ښار و او اوس‌مهال په ايټاليا او اروپا دواړو کې د سیلانیتوب تر ټولو غوره ځای دی. په دې ښار کې د عرب -نورمان پالرمو او د سفالو او مونرېله جامع کلیساګاڼې د یونیسکو د نړیوال تاریخي ميراث اصلي ځایونه دي. دا ښار همدارنګه په احتیاط د بیارغونې  په حال کې دی او د يورو – مديترانه‌يي سیمې په یو لوی ښار بدلېدلو ته تياری نیسي.
رومي کاتولیک مذهب د پالرماتین په کلتور کې ډېر مهم دی. د پالرمو ساتونکی پير سانټا روزاليا دی چې د جشن ورځ يې د جولای په ۱۵مه نمانځل کېږي. دا سیمه هر کال د پام‌وړ شمېر سیلانیان ځانته راجلبوي او د پالرمو په زړه کې د ووچېریا، بالرو او کېپو په نوم د ميوې، سابو او کباڼو د رنګارنګ بازارونو له امله په پراخه کچه پېژندل شوی دی.
جغرافیه
پالرمو په یو ډنډوکي/حوض کې پرته ده چې د پاپيريتو، کمونیا او اورټو له سیندونو څخه جوړ شوی دی. دا ډونډوکی په ۹مه پېړۍ کې د عربانو له‌خوا د کانکا ډورو/ Conca d'Oro (طلایي ډنډوکي) په نوم ونومول شو. دا ښار د يوې غرلړۍ په‌واسطه احاطه شوی دی چې د ښار په خپل نوم نومول شوې ده. دا غرونه تیرنین سیند ته مخامخ دي. پالرمو يو طبعي بندر او د سیند عالي منظرې لري چې په ځانګړي ډول له مونټ پليګرو څخه يادونه کولی شو.
اقلیم
پالرمو نیمه‌استوايي/ نيم‌تود مدیترانه‌يي اقلیم او ګرم اوړی له منځني موسمي بدلون سره تجربه کوي (د کوپين د اقليم وېش/طبقه‌بندي: Csa) اوړي يې د نیمه استوايي فشارلرونکي سیستم د تسلط له امله ډېر اوږدمهاله، ګرم او وچ دي، حال دا چې ژمي يې معتدل او د بدلون وړ وي او د قطبي جبهې له امله يې هوا باراني ده. د تودوخې درجه د مني او پسرلي په موسم کې معمولاً ګرمه وي. پالرمو په اروپا کې یو له ګرمو ښارونو څخه دی (تر ډېره د هغه د تودو شپو له امله) د هوا د تودوخې منځنۍ کلنۍ کچه يې د سانتي ګرېډ ۱۸ درجې (د فارنهایت ۶۴ درجې) ده؛ دا په ايټاليا کې له یو تودو هېوادونو څخه دی. په کال کې نږدې ۲۵۳۰ ساعته لمر ترلاسه کوي. د واورې ورېدنه یوه نادره پېښه ده چې له ۱۹۴۵ کال راهیسې شاوخوا ۱۰ ځله واوره په‌کې شوې ده. له ۱۹۴۰مې لسیزې څخه تر نن پورې لږ تر لږه ۵ ځله د پام‌وړ واورې ورېدلې دي. د تودوخې درجه معمولا په مني او پسرلي کې ګرمه وي. په ۱۹۴۹ او ۱۹۵۶ کلونو کې کله چې د تودوخې درجه لږ تر لږه د سانتي ګرېډ (د فارنهایټ ۳۲ درجه) صفر درجې ته راټيټه شوه، ښار په څو سانتي متره واوره پوښل شوی و. د واورې وورښت هم په ۱۹۸۱، ۱۹۸۶، ۱۹۹۹ او ۲۰۱۴ کلونو کې شوی. د سیند د تودوخې کلنۍ منځنۍ کچه له ۱۹°C (°F ۶۶) څخه لوړه ده؛ چې په فبروري کې د سانتي ګرېډ تر ۱۴ درجې (۵۷ فارنهایټ) او په اګست کې د سانتي ګرېډ تر ۲۶ درجو (۷۹ فارنهایټ) پورې رسېږي. له نوامبر څخه تر مې پورې دوره کې د سیند د تودوخې منځنۍ کچه د سانتي ګرېډ تر ۱۸ درجو (۶۴ فارنهايټ) پورې بدلون مومي او له جون څخه تر اکتوبر پورې دوره کې د سیند د تودوخې منځنۍ کچه د سانتي ګرېډ له ۲۱ درجو (د فارنهایټ ۷۰ درجې) څخه لوړيږي.
د مستهلک اصالت
د مستهلک يا مصرف کوونکي اصالت يو ټولنيز او اقتصادي نظم دی، چې په تل پاتې ډول زياتېدونکو اندازو کې د توکو او خدماتو لاسته راوړنه هڅوي. په صنعتي اوښتون “Industrial Revolution” سره په ځانګړي ډول شلمه پېړۍ کې ډله ايز توليد د زيات توليد سبب شو، چې د توکو عرضه به د مصرف کوونکي له غوښتنې يا تقاضا څخه پورته وده وکړي او په دې ډول توليدونکو د مصرف کوونکو د لګښت په ښه ډول اداره کولو په موخه پلان شوي پرله پسې زوړوالي او اعلاناتو ته مخه وکړه. په ۱۸۹۹ زکال کې د تورسټين ويبلين “Thorstein Veblen” له لورې «د فارغه ډلې نظريه» تر سرليک لاندې د مستهلک يا مصرف کوونکي اصالت په اړه کتاب خپور شو، چې د شلمې پېړۍ په پيل کې يې د پراخه تفرېح يا فارغه وخت د لرلو تر څنګ راپورته کېدونکي پراخه ارزښتونه او اقتصادي بنسټونه وازمويل. ويبلين په دې کتاب کې د دې فارغه ټولګي يا ډلې د فعاليتونو او لګښت عادتونه څرګند او بې ځايه لګښت او ضايع ګڼي. دواړه د دريځ په ښودلو پورې اړه لري، نه په فعاليت يا ګټورتیا پورې.
د مستهلک اصالت ښايي په اقتصاد کې هغو اقتصادي کړنلارو ته وويل شي، چې پر مصرف يا استهلاک باندې ټينګار کوي. په لنډ ډول په پام کې نيول کېږي، چې د مصرف کوونکي خپلواکه ټاکنه بايد په پياوړي ډول د توليدکوونکو څه او څرنګه توليد په واسطه په کلکه غوره شي او د همدې له امله د يوې ټولنې اقتصادي سازمان (چې د توليد اصالت پرتله کوي، په ځانګړي ډول په برتانوي اصطلاحاتو کې) وغوړوي.
د مستهلک اصالت د اشخاصو او ماهرينو دواړو له لورې تر پراخه نيوکې لاندې راغلی دی. ياد اشخاص هغه خلک دي، چې په اقتصاد کې د ګډون نورې لارې چارې لکه ساده يا بطي ژوند غوره کوي او د متخصصينو په اړه د يادونې وړ ده، چې دوی پر نړۍ باندې د معاصر پانګه ايز نظام اغېزې ارزوي. متخصصين زياتره وخت ادعا کوي، چې د مصرف کوونکی اصالت فزيکي بريدونه لکه د ودې لازمي او ډېر مصرف لری، چې له طبيعي سرچينو څخه د زياتې ګټې اخيستنې يا د مصرف کېدونکو توکو د بېکاره موادو (خځلو) د لويو کچو او د سيده اغېزو او پراخه اغېزو (لکه د اقليم بدلون) په ګډون پر چاپيريال باندې پراخه اغېزې لري. په ورته ډول ځينې څېړنې او نيوکې د مستهلک پلوۍ د ټولنپوهنې اړوند اغېزو باندې تمرکز کوي. لکه: د پوړيز يا طبقاتي خنډونو پياوړتيا او د نابرابرۍ رامنځته کول.
اصطلاح
د مستهلک اصالت “consumerism” اصطلاح ډول ډول پېژندنې لري. دا پېژندنې ښايي يو له بل سره تړاو ونه لري او په مغشوش ډول يو له بل سره ټکر کوي.
جان بوګاس “John Bugas” د ۱۹۵۵ زکال په يوه وينا کې (چې د فورډ په نوم د موټرو شرکت کې دويم شخص دی) د مصرف کوونکي اصالت اصطلاح د امريکايي اقتصاد د غوره تشرېح کولو په موخه د پانګه وال لپاره د ځايناستي په توګه رامنځته کړه: "د مصرف کوونکي اصالت اصطلاح به هغه ټکټ يا وروستۍ برخه وټومبي يا مېخ کړي، چې په رښتيني ډول ورپورې اړه لري، چې هغه د امريکايي سيستم رښتينی مالک او ګټه اخېستونکی ښاغلی مصرف کوونکی “Mr. Consumer” دی. دا به زموږ د هغو نادوستانه نيوکه کوونکو تر پښو لاندې قالينه په ښه ډول راټوله کړي، چې په پانګوالۍ کې يې خورا اوږده او په لوړ غږ چاودنه کړې ده. په يو ډول زه يوازې د هغوی دا چیغه نه شم انځورولی، چې «له مصرف کوونکو سره ښکته راشئ!»."د بوګاس تعريف د مصرف کوونکي د حاکميت په اړه د اتریشي اقتصاد د بنسټګر کارل مينګر “Carl Menger” له ليد (د اقتصاد اصول تر سرليک لاندې د نوموړي د ۱۸۷۱ زکال په کتاب کې) سره سمون لري، چې په واسطه يې د مصرف کوونکي غوره توبونه، ارزښتونه او ټاکنې په بشپړ ډول اقتصاد اداره کوي (دا هغه مفهوم دی، چې د کار اخيستنې د نظام په توګه د پانګوال اقتصاد له مارکسي ادراک سره په سيده ډول مخالف دی).
وېنس پېکارډ “Vance Packard” هڅه وکړه، چې د مصرف کوونکي اصالت اصطلاح د مصرف کوونکی د لارو چارو په اړه له مثبت ويي څخه د پراخه ماديزم او ضايعاتو معنا ته بدله کړي. د “Waste Makers” په نوم د نوموړی د ۱۹۶۰ ز کال د کتاب لپاره اعلاناتو د مصرف کوونکي پلوۍ ويی په منفي ډول څرګند کړ.
کوونکي
د مصرف کوونکي ټولنه د ۱۷ پېړۍ په وروستيو کې راڅرګنده شوه او د ۱۸ پېړۍ په اوږدو کې پياوړې شوه. په داسې حال کې چې ځينې خلک ادعا کوي، چې ياد بدلون د هغه مخ پر وده منځني پوړ له لورې پر شا وتمبول شو، چې د اړتيا پر ځای د پېرلو لپاره د يو منځګړي په توګه يې د عياشي مصرف او د فېشن يا سینګار د مخ پر وده ارزښت په اړه نوې نظريې خپلې کړې. زيات منتقدين استدلال کوي، چې د مصرف کوونکي اصالت د بازارونو او ګټو لپاره د پانګوالې سيالۍ د بيا توليد لپاره يوه سياسي او اقتصادي اړتيا وه، په داسې حال کې چې ځينې نور [څوک؟] په ټيکنالوژيکي ګټورتوب کې د يو چټک زياتوالي او د معالجوي وخت تېريو، کور لرلو او پور پر بنسټ د يو مصرف کوونکي کلتور ته د پرمختګ ورکولو لپاره د کتلست په توګه د اړتيا په کمښت کې د کموالي پر مهال د کاري پوړ د نړيوالو ادارو زياتېدونکي سياسي پياوړتیا ته اشاره کوي. د منځني پوړ نظر استدلال کوي، چې دې اوښتون د پراخه هېواد د ملکيتونو په جوړښت کې وده راونغاړله، چې په ځانګړي ډول د مخ پر وده بازار په نښه کوونکو مجللو توکو د زيات لاسرسي او ودې او هوساينې لپاره د اړتیا وړ توکو د برابرولو په موخه جوړ شوي [د چا له خوا؟] دي. د هوساينې دا ډول توکي بوره، تمباکو، چای او قهوه ده، چې په کارابيني سيمو کې په ثابت ډول د غوښتنې د لوړوالي له مخې په پراخه کښتونو کې په زياتېدونکي ډول (په تاريخي ډول د غلامانو په واسطه) کرل کېدل. په برتانيا کې په ځانګړي ډول د بورې مصرف د ۱۸ پېړۍ پر مهال يو پر شل برابره زيات شو.
نيوکه کوونکي استدلال کوي، چې د استعمار اصالت په اصل کې د مصرف کوونکي اصالت سره مرسته وکړه، مګر دواړو به د هڅونکي عامل د تقاضا پر ځای پر عرضه باندې ټينګار وکړي. د باندنيو توليداتو زياتوالی او همدرانګه کورني توليدات بايد د خلکو د هغه ورته شمېر له لورې مصرف شي، چې د اړتیا جوړېدلو په پرتله خورا لږ مصرفېدل. په تاريخي ډول هغه نظريه چې د مصرف کوونکو توکو د مصرف لوړه کچه د بريا د تر لاسه کولو ته ورته څيز دی او ان خپلواکي د لويې کچې پانګوال توليد او استعماري وارداتو څخه مخکې نه وه. ياده نظريه په لږ يا زيات ستراتيژيک ډول د [چا له خوا] وروسته [کله] په دې موخه رامنځته شوه، چې په کورني ډول مصرف پياوړی کړي او مقاومت لرونکي کلتورونه د خپل لاسرسي د پراختيا په موخه د ډېرې نرمۍ وړ کړي.
د ملت تاریخ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
تاريخ ملت د اسلام د تاريخ په اړه يو مفصل او هر اړخيز تاريخ دی چې د مفتي نظام الله شهابي اکبرآبادي (مړينه: ۸ سپتمبر ۱۹۶۸ ) او زين العابدين سجاد ميرټي په ګډه هڅه ده، داکتاب د اسلامي تاريخ څخه دمخه او وروسته مغولي واکمنۍ او د دې واکمنۍ وروستي واکمن بهادرشاه ظفر تر واکمنۍ يانې ۱۸۵۷ کال او له هغه وروسته د عثماني امپراتورۍ له منځه تلل 1924 کال پورې تاريخ په بر کې نيسي.
برخی
دا کتاب د فقهې د طرز په اړه یو ځانګړی او غوره نمایشي کتاب دی. څومره چې د اسلامي تاريخ ډېر تاریخي کتابونه لیکل شوي دي، هغه په ۱۲۵۸ میلادي کال کې د عباسي خلافت له زوال او له منځه تللو سره پای ته رسېږي او بیا د عثماني امپراتورۍ تر ړنګېدو پورې تاریخ په ۱۹۲۴ میلادي کال کې راخیستی دی. کتاب، د خلافت سقوط، د عباسي دورې نه وروسته رامنځته شوې امپراتورۍ او سلطنتونه په تفصیل سره پوښل شوي دي. اصلي پیښې په څو پاڼو کې لنډیز شوي دي. په دې کتاب کې په تفصیل سره، چې په همدې ډول ساتل شوی، د اسلام څخه مخکې او وروسته تاریخ، د راشده خلفاوو تاریخ، د بنو امیه تاریخ، په هند کې د عباسي خلافت تاریخ، د ډهلي له سلطنت څخه مخکې او وروسته، څخه. د مغلو تر وروستي تاجدار پورې د مغلو امپراتورۍ او د بهادر شاه ظفر تر دورې پورې پېښې د مستند حوالو سره وړاندې شوې دي.
لومړی ټوک
لومړی ټوک ټولټال ۸۷۶ مخونه لري. د دې ټوک منځپانګې په لاندې ډول دي:
له لنډې پېژندنې وروسته په جزیره عرب او د عربو په دښته کې مېشت قومونه او د هغوی مېلې په لنډ ډول لیکل کېږي. ورپسې د رسول الله صلی الله علیه وسلم مبارک ژوند ( ۵۷۱ تر ۶۳۲ میلادي )، د راشده خلفاوو بشپړ تفصیل، د راشده خلفاوو د واکمنۍ پر مهال فتوحات ( ۶۳۲ تر ۶۶۱ میلادي )، د بنو امیه واکمني، په بنو کې د مسلمانانو سیمې. د اموي واکمنۍ فتوحات ( ۶۶۱ تر ۷۵۰ )، په اندلس کې د مسلمانانو فتوحات، د قرطبې خلافت ( ۹۲۹ تر ۱۰۳۱ ) او د ګراناډا تاریخ بحث شوی دی.
دوهم ټوک
دوهم ټوک ټولټال ۹۵۶ مخونه لري او منځپانګه یې په لاندې ډول ده:
عباسي خلافت ( ۷۵۰ تر ۱۲۵۸ م )، د صفوي امپراتورۍ او د فارس د شاهانو ذکر، د فاطمي امپراتورۍ او د هغه د واکمنانو ذکر، د مصر لرغونی تاریخ، د لویدیځ الاقصی تاریخ، د ودانیو طرزونه او جوړښتونه، د بنو واليان د مصر اموي، د مصر واليان، عباسي، د مصر زياتره پاچاهان، د بحري مبارزو زياتره برخه، د امپراتورۍ تنظيم، علوم او هنر او صنعت، په مراکش کې د مکنسيه صفيه واکمني، د طولونيا ايالت (له 868 څخه تر 905 پورې) )، د سیسیلیا امارت ( ۸۳۱ تر ۱۰۷۲ )، د اسماعیلیانو سلطنت، د اخشدیه دولت. ( ۹۳۵ تر ۹۶۹ )، له بغداد څخه قاهرې ته د عباسي خليفه ګانو راتګ او په مصر کې د عباسي خليفه واکمنۍ ( ۱۲۶۱ تر ۱۵۱۷ ).
دریم ټوک
د درېیم ټوک د ټولو مخونو شمېر ۸۶۰ دی، منځپانګه یې په لاندې ډول ده:
د عثماني امپراتورۍ ( 1299 څخه تر 1924 )، د عثماني سلطانانو تفصيلي تاریخ او توضیحات، د ډیلي سلطنت او په هند کې د مسلمانانو فتوحات، په هند کې د مغل امپراتورۍ او د هغې د زوال په اړه بحث شوی.
فرح خان
فرح خان (د جنوري په 9 مه 1965 زېږېدلې) د خپل واده شوي نوم فرح خان کندر په نوم هم پېژندل کیږي، د هندي فلم ډایرکټره ، فلم پروډیوسره ، نڅاګره، میرو نڅاګر او اداکاره ده. د هغې اصلي پېژندنه د بالیووډ فلمونو کې د نڅا کوریوګراف کول دي، هغې د بالیووډ په 80 هندي فلمونو کې له 100 څخه ډېرې سندرې کوریوګراف کړې او کوریوګراف کړې، د غوره کوریوګرافر لپاره 6 فلم فیر ایوارډونه او ملي فلم د غوره کوریوګرافر جایزه ګټلې ده. برسېره پر دې، هغه په نړیوالو پروژو کې کار کړی دی، لکه د مریم ګولډ: په هند کې یو ساہسک ، مونسون ویډینګ، بمبي ډریمز او چینایي فلمونه پرهاپس لیو او کونګ فو یوګا ، د ټوني جایزه او د سرو زرو جایزه لپاره نومول شوي. لکه څنګه چې هغه د فلمونو لارښود هم کوي، هغه د مین هون نا لپاره د غوره ډایرکټر لپاره د فلم فیئر جایزې لپاره نومول شوې وه.
لومړنی ژوند
یهو خان د ۱۹۶۵ کال د جنورۍ په ۹ نیټه زیږیدلی. د هغې پلار، کامران خان، د سټنټ مین څخه فلم جوړونکی و. او مور، مانیکا ایراني، د پخوانیو ماشومانو اداکارانو هني ایراني او ډیزي ایراني خور ده. فراه د فرحان اختر او زویا اختر (د شاتو ایراني اولاد) د تره خور ده. هغه یو ورور لري، ساجد خان ، کومیډین او فلم ډایرکټر دی.
د فراه پلار مسلمان دی، په داسې حال کې چې مور یې د زردشتي ایراني ( پارسي ) ټولنې څخه ده. فرح لا ماشومه وه چې واده یې مات شو. یو لامل یې دین و؛ بل دلیل د پیسو نشتوالی دی. کامران خان په پيل کې ډېر بريالى او هوسا و، تر دې چې کله يې د خويندو حني ايراني له بې وزلۍ ځپلي شاعر جاويد اختر سره واده وکړ، نو د کامران له خوا نوې جوړه جوړه شوه او په کرايه يې اپارتمان ورکړ. خو له هغه وروسته د کامران پیسې د ډیرو ناکامیو له امله ډوبې شوې. او دا هغه وخت دی چې د هغې واده پای ته ورسید. لیس فو له خپل پلار سره لږ اړیکه درلوده، ځکه چې مور او پلار یې پیسې نه درلودې، نو فراه او ساجد مجبور شول چې په مختلفو کورونو کې ژوند وکړي.
یاهو خان د ۲۰۰۴ کال د ډسمبر په ۹ مه د هون نا ، فلم ایډیټر شریش کندر سره واده وکړ. دوی وروسته د یو بل په فلمونو لکه جان مان ، اوم شانتي اوم او تیس مار خان کې یوځای کار کړی دی. فرح خان په ۲۰۰۸ کال کې درې ماشومان وزېږول چې یو هلک او دوه نجونې دي.
نیکول اورېسمې
نیکول اورېسمې (په فرانسوي: [nikɔl ɔʁɛm]، یا نیکول اوغیم، له شاوخوا ۱۳۲۰ – ۱۳۲۵ څخه د ۱۳۸۲ کال د جولای تر ۱۱)، چې د نیکولاس اورېسمې، یا نیکولاس دي اورېسمې په نوم هم پېژندل کېږي، د منځنیو پېړیو فرانسوی فیلسوف و. نوموړي د اقتصاد، ریاضیاتو، فزیک، طالع پوهنې او ستورپوهنې، فلسفې او خدای پېژندنې په اړه اغېزمن اثار لیکلي. همدارنګه نوموړی د د لیزیوکس کشیش، ژباړن، د فرانسې د پاچا پنځم چارلز سلاکار او د ۱۴ پېړۍ د اروپا له برلاسو اندیالانو و.
ژوند
نیکول اورېسمې چې د نورماندي کان سیمې ته نږدې د بایو کلیسا په سیمه کې د الیماګنیس په کلي کې (د نن ورځې فلیغی-سیغ-اوغنه) شاوخوا ۱۳۲۰ – ۱۳۲۵ کلونو کې زیږېدلی. تقریباً د هغه د کورنۍ په اړه هېڅ معلومات نشته. دا حقیقت چې اورېسمې د ناوارې په شاهي تمویل شوي او سبسایډي کالج کې، چې د پاریس په پوهنتون کې د ډېرو بېوزلو زده کونکو لپاره یو انستیتیوت و، درس لوستلی، دا شونتیا په ګوته کوي چې نوموړي له کومې کلیوالې بزګرې کورنۍ و.
نوموړی په ۱۳۴۸ کال کې په پاریس کې د خدای پېژندنې په برخه کې محصل و. هغه په ۱۳۵۶ کال کې دوکتورا تر لاسه کړه او په همدې کال د ناوارې په کالج کې لوی ماسټر شو. نوموړي په ۱۳۶۴ کال کې د روان د جامع کلیسا رئیس وټاکل شو. شاوخوا په ۱۳۶۹ کال کې، نوموړي د پنځم چارلز له غوښتنې سره سم د ارسطو د اثارو د ژباړې لړۍ پیل کړه. چارلزهغه ته په ۱۳۷۱ کال کې تقاعد منظور کړ او هغه یې په ۱۳۷۷ کال کې د لیزېیو کشیش وټاکه. نوموړي په ۱۳۸۲ کال کې په لیزېیو کې مړ شو.
کیهان پوهنه
نوموړي په خپل Livre du ciel et du monde Oresme اثر کې په خپل محور باندې د ځمکې د ورځنۍ څرخېدنې په اړه او دهغې په ضد په یو لړ شواهدو بحث وکړ. د ستورپوهنې له اړخه، هغه دا ثابته کړه چې که ځمکه حرکت کولای او نورو آسماني کرو حرکت نه کولای، ټول هغه حرکتونه چې موږ یې په اسمانونو کې ګورو او د ستورپوهانو له خوا محاسبه کېږي، به کټ مټ داسې ښکارېدل چې ګواکي نورې کرې له ځمکې چاپېره حرکت کوي. هغه دا فزيکي استدلال رد کړ چې که ځمکه حرکت کوي، نو هوا به شاته پاتې شي چې له ختيځ څخه لويدېځ ته د لویو بادنو لامل کېږي. د نوموړي په ​​اند، ځمکه، اوبه او هوا ټول یوځای حرکت کوي. د روحاني لیکنو په اړه چې د لمر د حرکت په اړه خبرې کوي، نوموړی دې پایلې ته ورسېد چې "دا لیکنې دودیزو مشهورو ویناوو ته ورته دي" او نه باید کره وګڼل شي. هغه دا یادونه هم وکړه چې دا به د کوچنۍ ځمکې لپاره خورا آسانه وي چې په خپل محور حرکت وکړي، نه دا چې د ستورو پراخه ساحه له ځمکې چاپېره حرکت وکړي. په هر حال، هغه دې پایلې ته ورسېد چې د دې دلیلونو څخه هېڅ یو قطعي نه دی او لکه څنګه چې زه په دې اند یم "هرڅوک په دې اند دي چې اسمانونه حرکت کوي، نه ځمکه."
په ستورپونه نیوکې
په خپل ریاضیاتي کار کې، اورېسمې د نامتناسبو کسرونو اند ته وده ورکړه. دا هغه کسرونه دي چې د یو بل د توانونو په توګه نه شي ښودل کېدای، او احتمالاتي، احصایوي دلیلونه یې د دوی د نسبي فریکونسۍ په توګه وړاندې کړل. له دې څخه، هغه استدلال وکړ چې پراخ احتمال شته چې د ورځې او کال اوږدوالی نامتناسب (غیر ناطق) وي، چې په همدې ډول به په حقیقت کې د سپوږمۍ او نورو سیارو د حرکتونو دورې وي. د دې پر بنسټ، هغه یادونه وکړه چې د سیاروي تقارن او تقابل به هېڅکله هم په ورته ډول تکرار نشي. اورېسمې ټینګار وکړ چې دا د هغو ستورپوهانو ادعاوې ردوي چې فکر کوي "دوی د حرکتونو، مسیر، تقارن او تقابل د دقت په اړه پوهېږي ... او د راتلونکو پیښو په اړه په بيړه او غلطۍ [قضاوت کوي]."
د ستورپوهنې په اړه په نیوکه کې اورېسمې په خپل Livre de divinacions  اثر کې وویل چې دا شپږ برخې لري. لومړی، اساسي ستورپوهنه، چې د آسماني اجسامو حرکتونه دي، هغه غوره پوهه ګڼي، خو په کره توګه یې د پوهې وړ نه بولي. دوهمه برخه هغه دي چې په ټولو کچو کې په ځمکنیو پیښو باندې د آسماني اجسامو اغېزو تر بحث لاندې راولي. اورېسمې دا ډول اغېزې نه ردوي، خو عامه نظریاتو سره سم وایي چې یا دا کېدای شي په خالص سمبولیک ډول د آسماني اجسامو نظم دا پېښې په ګوته کړي، یا دا چې دوی حقیقت کې په قطعي ډول د داسې پېښو لامل کېږي. د منځنیو پېړیو پوه چاونسي ووډ څرګندوي چې دا لویه نظریه "دا ډېره ستونزمنه کوي ​​چې دا معلومه کړي چې څوک د ستورپوهنې په اړه څه باور لري".
دریمه برخه د وړاندوینې په اړوند دي، چې پیښې په دریو بېلابېلو کچو کې تر پوښښ لاندې راولي: یعني د انسان په طبعیت باندې له اغېزو سره، یعنې د بدن په څلورو ارسطويي مایعاتو باندې له اغېزو سره، لویې پیښې لکه وبا، لوږه، سیلابونه او جګړې؛ هوا، بادونه او طوفان؛ او طب تر پوښښ لاندې راولي. اورېسمې دا ټول د بېلاره کوونکو په توګه تر نیوکه لاندې راولي، که څه هم هغه مني چې وړاندوینه د مطالعې مشروع ساحه ده، او استدلال کوي چې په هوا باندې اغېزه، په لویو پیښو د اغېزو په پرتله لږ شهرت لري. نوموړي مشاهده کړه چې ماڼوګان او بزګران د ستورپوهانو په پرتله د هوا په وړاندوینه کې برلاسي دي او په ځانګړې توګه د ستوپوهنې په بنسټ وړاندوینه تر نیوکه لاندې راولي. نوموړی په کره توګه یادونه کوي چې، له هغه وخته چې دایره البروج په لومړی ځل پخوا وړاندې شو، دایره البروج (د میاشتو دوران) د ثابتو ستورو په نسبت (د اعتدال د دقت له امله) حرکت کړی. دا لومړۍ دری برخې هغه څه دي چې اورېسمې په ځمکه کې د ستورو او سیارو (د لمر او سپوږمۍ په ګډون) فزیکي اغېزې په پام کې نیسي، او پداسې حال کې چې نوموړي په هغوی نیوکې وړاندې کوي، خو مني چې اغېزې شتون لري. وروستۍ درې برخې هغه څه دي چې اورېسمې یې د (ښه یا بد) بخت اړوند بولي. دا پوښتنې دي، پدې معنی چې د ستورو څخه پوښتنه کېږي چې کوم وخت کارونه ترسره کړي، لکه سوداګریزې راکړې ورکړې. بل ځینې ټاکنې دي، پدې معنی چې د چارو د ترسره کولو لپاره، لکه واده یا جګړه، کوم وخت غوره وخت غوره دی. او بل یې زیږون دی، په دې معنې چې د زیږون د ستورپوهنه چې د زیږون جدولونه لري، د عصري ستورپوهنې ډیری برخه جوړوي. اورېسمې دا پوښتنې او ټاکنې د "بشپړو ناسمو" هنرونو په توګه طبقه بندي کوي، خو د زیږون په اړه د نوموړي نیوکې په پراخه کچه په اند کې نیول کېږي. هغه دا ردوي چې هر ډول لاره د آسماني اجسامو له لوري له مخکې ټاکل شوې ده، ځکه چې انسانان آزاد تقدیر لري، خو هغه دا مني چې آسماني اجسام کولای شي د هر انسان د طبعیت د جوړښت له لارې د هغه په چلند او عادت اغېزه وکړي. په ټولیز ډول، د اورېسمې شکاکیت په بنسټیزه توګه د ستورپوهنې د ساحې په اړه د هغه د پوهېدو پر بنسټ رامنځ ته شوی. نوموړی هغه شیان مني چې عصري شکاکیت یې ردوي، او ځینې شیان ردوي - لکه د سیاریوي حرکتونو د پوهې وړتیا، او په هوا باندې اغېزې - چې د عصري ساینس لخوا منل شوي دي.
ريچا ګهمير
ریچا ګهمير پخوانۍ  اداکاره  هغې تر ۱۸ زیاتو فلمونو کې کار کړی دی.
مسلکي ژوند
ریچا ګهمیر تر ۱۸ زیاتو فلمونو کې راڅرګنده شوې ده. هغه د بوش (2009) فلم د هغې تر ټولو ننګونکی رول ګڼي، په کوم کې چې هغه په مخدره توکو د روږدې رول لوبوي. ريچا ګهمير څرګنده کړه، چې په نشه يي توکو روږدي کسان يې څېړلي دي. ریچا د 1998 امریکایی بیوګرافیک فلم جیا لیدلی و او د رول لپاره یې د چمتو کولو لپاره خپله پزه غوڅه کړې وه ، د تماس لینز یې کارولی و او وېښتان او نوکان یې لوی کړي وو.
شخصي ژوند
ریچا ګهمیر د ۲۰۰۹ کال د ډسمبر په ۱۲ نیټه له ډایرکټر شنکر ګهمیر سره واده وکړ. دوی خپل د وديزچکر په لندن ، انګلستان کې تېر کړ. د اداکارۍ سربېره ، ریچا ګهمیر د مساوي کار لپاره د مساوي معاش ملاتړ کوونکې ده ، وايي چې "نه یوازې ښځینه اداکارانو ته په فلم کې د کار لپاره د نارینه لوبغاړو په پرتله لږ معاش ورکول کیږي ، مګر دوی لږ عاید لري حتی که دوی په لوی کار کې وي. ييا يې هم برخه د نارينه وو په نسبت کمه وي." هغه د خپل مېړه سره په امریکا کې ژوند کوي. دوی درې ماشومان لري.
سرچينې
وېشنيزه:هندي فلمونه وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:هندي ساينسپوهان وېشنيزه:هندي رسنۍ وېشنيزه:هندي راجاگان وېشنيزه:هندي دین وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي تصوف وېشنيزه:هندي تاريخپوهان وېشنيزه:هندي انجنيران وېشنيزه:هندي
عصمت اینونو
مصطفی عصمت اینونو (ترکي تلفظ: isˈmet ˈinœny؛ د ۱۸۸۴ز کال د سپټمبر له ۲۴مې- د ۱۹۷۳ز کال د ډسمبر له ۲۵مې) د ترکیې د اردو افسر او سیاستوال و، چې د ۱۹۳۸ز کال د نومبر له ۱۱مې، د ۱۹۵۰ز کال د می تر ۲۲مې یې د ترکیې د دویم ولسمشر په توګه دنده ترسره کړه او درې دورې له ۱۹۲۳ز نه تر ۱۹۲۴ز کال پورې، له ۱۹۲۵ز نه تر ۱۹۳۷ز کال پورې او له ۱۹۶۱ز نه تر ۱۹۶۵ز کال پورې یې د لومړي وزیر په توګه دنده ترسره کړې ده.
اینونو مصطفی کمال اتاترک ته د ښي لاس ارزښت درلود، چې ملګرتیا یې د ګالیپولي له کمپاینه وروسته پیل شوه. له ۱۹۱۹- ۱۹۲۲ز کال پورې یې د یونان او ترکیې په جګړه کې د لوی درستیز په توګه، له ۱۹۲۲ز کال نه تر ۱۹۲۴ز کال پورې د ترکیې منظمې اردو ته خدمت وکړ. په خپله دوره کې یې د لومړۍ او دویمې اینونو جګړو قومانده کوله. کله چې په ۱۹۳۴ز کال کې د کورني نوم قانون تصویب شو، نو مصطفی کمال اتاترک ورته د اینونو لقب ورکړ، دا هغه ځای و، چې جګړې په کې وشوې. اینونو د انقرې د حکومت لپاره په مودانیا او لوزان کنفرانسونو کې لوی مذاکره کوونکی و، چې په بریالیتوب سره یې د لوزان تړون لپاره د سیور (Sevre) تړون په اړه خبرې وکړې. اینونو د لومړي وزیر په توګه، په تېره بیا د خپلې ولسمشرۍ پر مهال یې د اتاترک عصري او ملتپال اصلاحات پلي کړل. اینونو د زیلان ټولوژنې اصلي عامل هم یاد شوی دی.
اینونو په ۱۹۳۸ز کال کې د اتاترک له مړینې وروسته، د ترکیې ولسمشر شو او د پارلمان له خوا ورته د ملي شف (ملي مشر) رسمي لقب ورکړل شو. اینونو د ولسمشر او د خلق جمهوري غوښتونکي ګوند (CHP) رئیس شو، چې په پیل کې یې د ځینو پروژ، لکه د کلیوالي مؤسسو پرمټ یې د ترکیې ګوند او کمالیستي کړنلارو ته دوام ورکړ. اینونو په خپل حکومت کې ډېرې لویې سیاسي تګلارې پلې کړې. د هاتای ایالت په ۱۹۳۹ز کال کې ضمیمه شو او ترکیې وکولای شو، چې د دویمې نړیوالې جګړې په لړ کې خپله وسله واله بې طرفي اعلان کړي او د اروپایي تیاتر له پای ته رسېدو یوازې درې میاشتې مخکې له متحدینو سره یوځای شوې وه. اینونو د ترکیې د تنګي کړکېچ له امله وهڅول شو، چې له لوېدیځو قدرتونو سره نږدې اړیکې ټینګې کړي. دغه هېواد په ۱۹۵۲ز کال کې له ناټو سره یوځای شو، که څه هم تر هغه مهاله اینونو ولسمشر نه و.
په CHP کې د دولت غوښتونکو او لیبرالانو ترمنځ ډلبازۍ د دې لامل شوې، چې په ۱۹۴۶ز کال کې ډیموکراټ ګوند رامنځته شي. اینونو په همدغه کال کې د جمهوریت په تاریخ کې لومړۍ څو ګوندي ټاکنې وکړې، چې د ترکیې د څو ګوندونو دوره یې پیل کړه. په ۱۹۵۰ز کال کې چې CHP په ټاکنو کې له ماتې سره مخ شو؛ نو واک ډیموکراټانو ته ولېږدول شو. اینونو د ۱۹۶۱ز کال له ټاکنو وروسته، چې د ۱۹۶۰ز کال تر کودتا وروسته ترسره شول، د لومړي وزیر په توګه واک ته له ستنېدو دمخه د لسو کلونو لپاره د اپوزیسیون مشر شو. اینونو تر ۱۹۷۲ز کال پورې د CHP مشر پاتې شو او وروسته د ایسویټ له خوا مات شو. نوموړی د ۱۹۷۳ز کال د ډسمبر په ۲۵مه د زړه د حملې له امله د ۸۹ کلونو په عمر مړ شو او په انقره کې د اتاترک مقبرې په څنګ کې خاورو ته وسپارل شو.
د ژوند په لومړیو کې
عصمت اینونو په سمیرنا (اوسنی ایزمیر) کې د آډین ولایت په هاکي ریسیت او سیوري (اوسنی سیوري ټیملي) کې زېږدلی و. د اینونو پلار کردی و، چې په مالتیا کې زېږېدلی و او د بټلیس د کورموګلارۍ کورنۍ غړی و. مور یې د پروفیسور حسن افندي لور وه، چې له علماوو سره یې اړیکې لرلې او د رزګراد (اوسنۍ بلغاریا) د یوې ترکۍ کورنۍ غړې وه. د پلار د دندې له امله یې کورنۍ له یوه ښاره بل ته لاړه؛ نو عصمت خپلې لومړۍ زده کړې په سیواس کې بشپړې کړې او په ۱۸۹۴ز کال کې د سیواس له پوځي ښوونځي نه فارغ شو. تر دې وروسته یې د یوه کال لپاره په سیواس ښوونځي کې د ملکي کارمندۍ په برخه کې زده کړې وکړې.
لومړی وزیر
اینونو د مصطفی کمال اتاترک د ولسمشرۍ پر مهال لومړی وزیر و، چې یوازې د ۱۹۲۴ز او ۱۹۲۵ز کال ترمنځ د علي فتح اوکیار د صدراعظمۍ پر مهال او په ۱۹۳۷ز کال کې، چې سیلال بیار یې ځایناستی شو؛ نو په دغو وختونو کې د لومړي وزیر په توګه له دندې ګوښه شوی و. له همدې امله اینونو د اتاترک د اصلاحي کړنلارو په پلي کېدو کې مرسته وکړه. ده د ترکیې د پلازمېنې انقرې د جوړولو وړاندیز کړی و، چې د پارلمان له خوا تصویب شو.
هغه په ۱۹۲۵ز کال کې د شیخ سعید د بغاوت په لړ کې لومړي وزارت ته راستون شو او سمدستي یې ټول مخالف ګوندونه ( د مترقي جمهوري غوښتونکي ګوند په ګډون) او مطبوعات منع کړل. د کردي یاغیانو د محاکمې لپاره د خپلواکۍ محکمې جوړې شوې. په ۱۹۲۶ز کال کې د CUP پخوانیو غړو وغوښتل، چې اتاترک په ازمیر کې ووژني، چې په پایله کې د CUP پاتې مشران؛ لکه: ډاکټر ناظم، اسماعیل کینبولات او محمد کاویډ په اعدام محکوم شول (کارا کمال بیا ځانوژنه غوره کړه).
اینونو د شیخ سعید د پاڅون پر مهال د ترکیې ملتپاله تګلاره اعلان کړه او د غیر ترکانو د ترک کولو هڅه یې وکړه. هغه د کردانو په اړه داسې څرګندونې وکړې: «موږ په ریښتیا ملتپال یو او ملتپالنه مو د یووالي اصلي لامل دی. د ترک له اکثریت پرته، نور هېڅ ډول عناصر نفوذ نه لري؛ نو په هر ډول چې وي باید د خپلې خاورې اوسېدونکي ترکان کړو او مخالفین به له منځه وړو». د دغه راپور له مخې، د کردانو په سیمو کې درې عمومي پلټونکي سازمانونه جوړ شول، چې د څو ولایتونه درلودونکي وو. د اینونو په مستقیم امر سره، د ترکیې د ځمکنیو ځواکونو له خوا د ۱۹۳۰ز کال د جولای په ۱۳/۱۲ نېټه د ارارات بغاوت پر مهال د وان ولایت په زیلان دره کې پر زرګونو کردي ملکي وګړو د زیلان عام قتل ترسره شو.
اتاترک د ډېر لیبرالي اقتصادي سیسټم غوښتنه کوله، خو اینونو یې دغه غوښتنه پوره نه کړه او په ۱۹۳۷ز کال کې یې د اینونو حکومت منحل کړ او سیلال بیار، چې د ترکیې د سوداګریز بانک بنسټګر، و د لومړي وزیر په توګه وټاکه. 3
داخلي تګلارې
د ۱۹۳۸ز کال د نومبر په ۱۰مه د اتاترک له مړینې وروسته، اینونو د هغه مناسب ځایناستی وټاکل شو، چې د ترکیې د جمهوریت دویم ولسمشر او د خلق جمهوري غوښتونکو د ګوند (CHP) مشر هم وټاکل شو. هغه د (Millî Şef) یا «ملي مشر» د رسمي لقب په استفادې سره هڅه وکړه، چې شخصیت پالنه یا شخصیت پرستي رامنځته کړي.
اینونو په ۱۹۳۹ز کال کې په اقتصادي تګلارو کې د اختلافاتو له امله د بایر حکومت ړنګ کړ. اینونو یو منل شوی سیاستمدار و، خو ده باید د ډېر لیبرال اقتصاد په اړه فکر کړی وای. هاتای ایالت په ۱۹۳۸ز کال کې خپلواکي ترلاسه کړه، چې په راتلونکي کال کې له ترکیې سره یوځای شو. په ۱۹۴۰ز کال کې د کلیو انسټیټیوټ جوړ شو، چې د هېواد له ګوټ ګوټ نه یې ښه زده کوونکي غوره کول، ترڅو د ښوونکي په توګه یې وروزي او خپلو سیمو ته یې ولېږي او هلته د ټولنې پراختیایي کړنلارې پر مخ بوځي. اینونو غوښتل چې د یوه ګوندي حکومت له لارې خپل ځان څو ګوندي سیاست ته ورسوي، هغه هیله لرله، چې په پارلمان کې د اپوزیسیون د ځواک په توګه د خپلواکې ډلې په رامنځته کولو سره دا کړنه ترسره کړي، خو د جګړو شرایطو یې دغه هیله پوره نه کړه.
شخصي ژوند
اینونو په لوړو زده کړو سمبال شخصیت و، چې پر ترکۍ ژبه سربېره یې پر عربي، انګلیسي، فرانسوي او جرمني ژبو روانې خبرې کولې. عصمت د لومړۍ نړیوالې جګړې په لړ کې د ۱۹۱۶ز کال د اپرېل په ۱۳مه له مهیبې سره واده وکړ، چې د زیستوي (اوسنی سفیشتوک) د اشرف او د زوهتو افندي لور وه. دوی درې ماشومان لرل؛ عمر، ایردل او اوزدن. ایردل اینونو لومړی فزیکپوه و او بیا سیاستمدار شو. هغه د (CHP)  په SODEp او SHP ګوندونو کې عمومي سکرټر و.
فيلو لاريسايي
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
د فيلو لاريسايي ( Φίλων ὁ Λαρισσαῖος  Philon ho Larissaios ) 159/8-84/3مخزېږديز  یو یونانی فیلسوف و. هغه د کلیټوماکس شاګرد و، چې هغه د اکاډمۍ د مشر په توګه بریالی شو. د ميتريداتيک جنګونو په جریان کې چې د اکاډمۍ وېجاړول به یې وګوري، هغه روم ته سفر وکړ چېیرې چې سیسیرو د هغه لیکچر واورېد. د هغه هیڅ لیکنه نه ده پاتې. هغه یو اکاډمیک شکمن و، لکه د هغه څخه وړاندې کلیتوماکس او کارنیاډېس ، مګر هغه د خپلو ښوونکو په پرتله د شک په اړه ډېر اعتدالي نظر وړاندې کړ، پرته له یقیني باورونو ته اجازه ورکوي.
ژوند
د میتریداټیک جنګونو په جریان کې فیلو اتن پریښود او په 88 BC کې یې په روم کې استوګن شو. په روم کې یې د بیان او فلسفې په اړه لیکچر ورکړ، او د هغه شاوخوا یې ډیری نامتو زده کونکي راټول کړل، چې په دوی کې سیسیرو خورا مشهور او خورا لیواله و.
فیلو د افلاطون څخه په مستقیمه توګه د اکاډمۍ وروستی ناباوره عالم و. په 84/3 BC کې د هغه له مړینې وروسته، اکاډمۍ په سیالو ډلو کې جلا شوه او بالاخره د نیوپلاټونیسټ بیا راژوندي کیدو پورې ورکه شوه.