cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محمد مرسي
محمد محمد مرسی عیسی العیاظ په انګلیسي Mohamed Morsi) زوکړه ۸ اګست ۱۹۵۱م کال) یو مصری سیاستوال او د مصر پنځم ولسمشر او لو مړی دموکراتیک ټاکنیز ولسمشر وو.
مرسی همدارنګه د آزادی او عدالت ګوند مشر هم وو یاد ګوند د اخوانلمسلمین ګوند له خواه جوړ شوی وو. نږموړی ددی ګوند له خوا په ۲۰۱۲ کال کې د ولسمشري ټاکنو ته ړوماند وو او همدارنګه له ۲۰۰۰ تر ۲۰۰۵م کال پوری د پارلمان وکېل پاتی شوی وو. مرسی په (۱۷ د جون ۲۰۱۹م کال (۶۷کلن)) د مصر عالی محکمه کې ومړ.
بند خونه
نوموړی په بند خونه کې ومړ
جوانان فعال
جوانان فعال د کابل نه خپرېدونکې يوه اونيزه ده
ختيځ تيمور
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" ختيځ تيمور چې د تيمور-ليستي په نوم هم پېژندل کېږي، رسمي نوم يې د تيمور-ليستي ديموکراتيک جمهوريت دی، دا په سويل ختيځه اسيا کې يو ټاپو هېواد دی. دا هېواد د تيمور د ختيځ نيمايي ټاپو،  اټاورو او جاکو نژدې ټاپوګانو او اوکيس څخه جوړ دی، د ټاپو شمال لويديځ اړخ د اندونيزيايی لويديځ تيمور سره نښتی او په بشپړ ډول ورڅخه هغه سيمې چاپېرې دي. د دې هېواد سويلي ګاونډی استراليا ده چې د تيمور د سمندر په مټ سره بېل شوي دي. د هېواد ټولټال ځمکه ۱۵۰۰۷ کيلو متر مربع (۵۷۴۹ ميل مربع) ده، ډيلي يې پلازمېنه ده.
جوانان فعال
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
د مغولو امپراتوري
دا هم وگورئ
وېشنيزه:مغول وېشنيزه:د مغولو پېښلیک وېشنيزه:د مغولو تاریخ وېشنيزه:د مغولو امپراتوري وېشنيزه:تاریخ وېشنيزه:پېښلیک
انجينر محمد شريف
انجینر شریف احمد د کندهار ولايت اوسېدونکي دی. هغه په ٧ اپريل، ٢٠١٨ کي د ارغنداب ولسوالۍ د نوي ولسوال په توګه معرفي سو.
ختيځ تيمور
په شپاړسمه پېړۍ کې ختيځ تيمور پراتګال نيولی و او د ۱۹۷۵ز کال د نومبر تر اته وېشتمې نېټې د پرتګالي تيمور په نوم پېژندل کېدو، تر هغه وخته چې د ختيځ تیمور د خپلواکۍ لپاره انقلابي محاذ (Fretilin) د دې سيمې خپلواکي اعلان کړه. نهه ورځې وروسته، اندونيزیايي پوځ په دې سيمه بريد وکړ او يې ونيوله، راتلونکی کال دا سيمه د اندونيزيا اوه وېشتم ولايت اعلان شو. د ختيځ تيمور اندونيزيايي نيواک د تاوتريخوالي، د خپلواکي غوښتونکو ډلو (په ځانګړي ډول فريټيلين) او اندونيزيايي پوځ تر منځ د څو لسيزو اوږدو جګړو په توګه پېژندل کېږي.
په ۱۹۹۹ز کال کې، د ملګرو ملتونو له ملاتړ څخه برخمن د خپلې پرېکړې قانون په تعقيب، اندونیزيا د دې سيمې واک خوشې کړ. د تيمور-لاستي په توګه د ۲۰۰۲ز کال د مۍ په شلمه نېټه دا د يووېشتمې پېړۍ لمړی خپلواک دولت شو او د ملګرو ملتونو او پرتګالي ژبې د هېوادونو د ټولنې غړی شو. د ۲۰۱۱ز کال کې، ختيځ تيمور د سويلي ختيځې اسيايي هيوادونو د سازمان (اسيان) د يوولسم غړي د جوړېدو لپاره د خپلې ارادې اعلان وکړ. ختيځ تيمور او فيليپين په سويلي ختيځه اسيا کې يواځيني دوه بنسټيز کاتوليک دولتونه دي.
رېښه
«Timor» ټکی له «timur» څخه اخستل شوی چې په مالايي ژبه کې د «ختيځ» په معنا ده، په پرتګالي ژبه کې د «Timor » په توګه ثبت شوی دی، په دې بنسټ د ټوټولوجيکي نوم په توګه يې معنا «ختيځ ختي» دی؛ په اندونيزیايي ژبه کې په «Timor Timur» ويل کېږي. په پرتګالي ژبه کې، دې هېواد ته د «Timor-Leste» نوم اخلي (چې د ليستي ټکی د ختيځ لپاره کارو لکېږي)؛ په ټیوټوم کې د «Timór Lorosa'e» په بڼه دی (چې د Lorosa'e ټکی د ختيځ لپاره دی (ټکی په ټکی معنا يې ده «لمر راختل»).
د اساسي قانون تر مخې يې رسمي نومونه په انګليسي ژبه کې « Democratic Republic of Timor-Leste»، په پرتګالي ژبه کې « República Democrática de Timor-Leste» او په ټټوم ژبه کې « Repúblika Demokrátika Timór-Leste» دي. د معياريتوب لپاره نړیوال سازمان (ISO) انګريزي او په نورو ژبو کې رسمي لنډه بڼه يې د « Timor-Leste» (نکوډونه: TLS & TL) ليکل کېږي، کوم چې ملګرو ملتونو، اروپايي اتحاديې او د فرانسې ملي معيارونو سازمانونو (AFNOR)،  د ملګرو ملتونو (ANSI)، د انګلستان (BSI)، د المان (DIN) او د سويډين (SIS) هم خپل کړی، تر څنګ يې دې هېواد کې ټولو ديپلوماتيکو ماموريتونو او د سي آی ای نړيوال فيس بوک هم.
له تاریخ مخکې پړاو
د ختيځ تيمور په ختيځه لوړه پروت جيريملايي کې کلتوري پاتې شوني د ۴۲،۰۰۰ کلونو پخواني دي چې دا سيمه يې په سمندري سويل ختيځه اسيا کې د نوي انساني فعاليتونو تر ټولو پخوانيو سيمو ګرځولې ده. باور کېږي چې د کډوالۍ د لږ تر لږوه درې څپو زوزات اوس هم په ختيځ تيمور کې ژوند کوي. تر ټولو لومړي يې د انسان پېژندونکو پوهانو له خوا د ويډو-اسټريلوډ په بڼه تشريح کړي د. شا اوخوا ۳۰۰۰ مخزېږديز کې، دويمې کډوالۍ ميلانيزيايان راوستل. لومړي ويډو-اسټريلوډ خلک په دې وخت کې غريزو داخلي سيمو ته بېرته ولاړل. بالاخره، پروټو-مالايان د سويلي چين او شمالي انډوچين څخه راورسېدل. هاکا سوداګر د همدې وروستۍ ډلې په زوزات کې شامل دي.
د تيموريانو اصلي افسانې د هغوی د پلرونو او نيکونو په هکله ويناوې لري، څوک چې د تيمور له ختيځې وروستۍ برخې په شااو خوا کې له سفر کولو څخه وروسته په سويل کې دې سيمو ته ورسېدل. ځينې کيسې د تيموريانو د نيکونو يادونه کوي، کوم چې د مالايي ټاپوزمې يا د سمترا د منانګکاباو لوړو سيمو څخه يې سفر کړی. اسټرونيايان تيمور ته کډوال شوي او ګومان کېږي چې په دې ټاپو کې د کرنې له ودې سره اړه لري.
کلاسيکي پړاو
له اروپايي نېواک مخکې، تیمور په اندونيزيايي/ماليزيايي، چينايي او هندوستاني سوداګرۍ په شبکو کې ښکېل وو او په څوارلسمه پېړۍ کې د خوشبويه صندل لرګي، شاتو او مومو په صادراتو کې ښکېل وو. ل ه۱۵۰۰۰ز کلونو راهيسې، تيموري خلکو د اوسنۍ شمالي فيليپين له «Luções » سره پوځي اړيکې درلودې. دا په تيمور کې د صندل لرګي نسبي زياتوالی و، کوم څه چې د شپاړسمې پېړۍ په لومړيو کې اروپايي کشافين دې ټاپو ته جلب کړل، چا چې خبر ورکړ چې دا ټاپو يو شمېر کوچنۍ مشرتابه يا واکمنۍ درلودلې.
پرتګالي پړاو(۱۷۶۹ – ۱۹۷۵ز کلونه)
پرتګاليانو په تیمور او مالوکو کې مرکزونه جوړ کړل. د اوسني تيمور په يوه کوچنۍ برخه د عملي اروپايي نېواک پيل په ۱۷۶۹ز کال کې وشو، دا هغه مهال و چې د ډيلي ښار بنسټ کېښودل شو او تيمور د پرتګال د متسعمرې په توګه اعلان شو. د ټاپو د هالنډ تر نېواک لاندې لويديځه نيمه برخه او پراتګالي مستعمره ختيځې نيمې تر منځ يو پرېکنده پوله د ۱۹۱۴ز کال د منځګړيتوب په مټ د يوې دايمي محکمې له خوا جوړه شوه او دا په ترتيب سره د ځای ناستو دولتونو اندونيزيا او ختيځ تيمور تر منځ نړيوال سرحد ګرځېدلی دی.د پرتګاليانو لپاره، ختيځ تيمور د نولسمې پېړۍ تر پای پورې، د زېربنا، روغتيا او زده کړې په برخه کې لږ تر لږه پانګونې سره يو ګوښی شوی سوداګريز مرکز څخه يو څخه اهميت درلود. د نولسمې پېړۍ په منځ کې د کافي په صادراتو کې د اهميت تر څنګ د سندل خوشبويه لرګي مهم صادراتي فصل ګرځېدلی دی.
د شلمې پېړۍ په پيل کې، يو لړزانده کورني اقتصاد پراتګليان له خپلو مستعمرو څخه د زياتې شتمنې را ايستلو ته وهڅول، کوم چې د ختيځ تيمور له مقاومت سره مخ شول.
پرتګالي تيمور د نولسمې پېړۍ په وورستيو کې له ښار څخه د تبعيد شويو سياسي او ټولنيزو مخالفينو لپاره د تبعيد ځای و. د ودی په منځ کې يو غوښن شمېر يې د انارشست او انارکو-سنډيکلسټ خوځښت غړي وو، کوم چې د دويمې نړیوالې جګړې پورې په پرتګال کې د چپ اړخو د خوځښتونو تر ټولو زيات اغېزناک وو. تيمور ته د تبعيد مهمې څپې په ۱۸۹۶، ۱۹۲۷ او ۱۹۳۱ز کلونو کې وې، ځينو فعالينو د تبعید پر مهال هم خپل مقاومت ته دوام ورکړ. له دويمې نړیوالې جګړې وروسته، پاتې تبعيد شويو ته بښنه وشوه او اجازه ورکړه چې ستانه شي.
د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال، لومړی متحدينو او ورپسې جاپانيانو ډيلي ونيو او په دې ډول د دې مستعمرې داخلي غره ييزې سيمې د چريکي جګړو منظر وګرځېد چې د تيمور د جګړې په نوم پېژندل کېږي. د ختيځ تيمور د رضاکارانو او اتحادي ځواکونو له خوا د جاپانيانو په وړاندې مبارزې پر لار واچول شوې، د دې مبارزو په پايله کې له ۴۰،۰۰۰ څخه تر ۷۰،۰۰۰ پورې د ختيځ تيمور اوسېدونکي مړه شول. په پايله کې جاپانيانو د استراليانو او اتحادي ځواکونو وروستي وشړل. په هر حال، کله چې د دويمې نړيوالې جګړې په پای کې جاپانيان تسليم شول، په ختيځ تيمور کې پراتګالي واکمني بيا پر ځای شوه.
د ۱۹۷۴ز کال د پرتګتالي اوښتون څخه وروسته، پرتګال په عملي ډول په ختيځ تيمور کې خپل نېواک پای ته ورساوه او په ۱۹۷۵ز کال کې د ختيځو تيموري سياسي ګوندونو تر منځ کورنۍ جګړه پيل شوه.
انجينر محمد شريف
سرچینې
وېشنيزه:د ارغنداب خلگ وېشنيزه:کندهاریان
د اقلیمې بدلون اقتصادي اړخ
د اقلیمي بدلون اقتصاد د اقلیم د بدلون اقتصادي اړخونه بحث کوي، دا کولی شي هغه تګلارې رامنځته کړي چې حکومتونه یې د دغو بدلونونو په ځواب کې په پام کې نیسي. یو شمیر فکتورونه دغه اقلیمي بدلون او د اقلیم د بدلون سیاست ستونزمنوي، چې دا یو اوږدمهاله او نړیواله ستونزه ده چي ګټه او مصارف یې دواړه په غیر برابر ډول د هېوادونو په منځ کې وېشل شوي دي او د اقلیم د بدلون په اړه علمي اجماع او عامه نظر دواړه باید په پام کې ونیول شي.
د اقلیم د بدلون اغېزې ممکن د اوږدې مودې لپاره دوام وکړي، لکه د سمندر د سطحې لوړوالی چې د زرګونو کلونو لپاره به بېرته خپل لومړنې حالت ته ور نه شې. د اوږدې مودې وخت او ناڅرګندتیا د نړیوالې تودوخې سره تړاو لري او دا د دې لامل شوی چي شنونکي د راتلونکې چاپیریال ، ټولنیزو او اقتصادي بدلونونو «سناریو» رامنځته کړي. دا سناریوګانې کولی شي، له حکومتونو سره د دوی د پریکړو احتمالي پایلو په پوهېدو کې مرسته وکړي.
د اقلیم د بدلون په اغېزو کې ځینی  موارد شامل دي، لکه: د ژویو تنوع له لاسه ورکول ، د سمندر د سطحې لوړوالی، د هوا د ځینو سختو پېښو د شمېر او شدت زیاتوالی او د سمندرونو تیزابي کېدل. اقتصاد پوهانو هڅه کړې چې د دغو اغېزو ارزښت په پیسو پیدا کړي، خو دا ارزونه کېدای شي جنجالي وي. د نړیوالې تودوخې په وړاندې دوه اصلي ځواب ویونکې تګلارې؛ یوه يې د شنو خونو ګازونو (GHG) اخراج  را کمول چي په حقیقت کې د اقلیم د بدلون کمول دي او دویمه تګلاره، د نړیوالې تودوخې له اغېزو سره موافقت کول دي د بېلګې په توګه د سمندر د سطحې لوړېدو په ځواب کې د بندونو رامنځته کول دي.
وروستيمطالعات په ډاګه کوي چې د اقلیم د بدلون له امله اقتصادي زیانونه کم اټکل شوي او کېدای شي، دا سخته وي چي د خطري پېښو احتمال غیر معمولي وي. تمه کېږي چې کاربن لرونکي صنعتونه او پانګه اچوونکي به د پام وړ زیاتوالی تجربه کړي، چې د نړۍ په اقتصاد کې احتمالي اغېزې لري. د شنو خونو ګازونو او د نړۍ د تودوخې ورو ورو کمولو لپاره، مالي سیسټم او د نړۍ اقتصادونه باید سمون وکړي.
غلظت او تودوخې
لکه څرنګه چې مخکې یادونه وشوه، د اقلیم د بدلون اغېزې په اتموسفیر کې د GHG د کلني اخراج په پرتله، د GHGs د غلظت له مخې ډېر ټاکل کېږي.
تودوخه
په اتموسفیر کې د GHG غلظت د اقلیم د حساسیت له مخې د نړیوالې منځنۍ تودوخې د بدلونونو سره تړاو لري. د راتلونکې نړیوالې تودوخې اټکلونه د اقلیم د حساسیت مختلف اټکلونو له خوا اغېزمن کېږي. د GHGs د اتموسفیر غلظت کې د ورکړل شوي زیاتوالي لپاره، د اقلیم حساسیت لوړ اټکلونه وړاندیز کوي چې په راتلونکې کې به ډېره تودوخه رامنځته شي، په داسې حال کې چې د اقلیم د حساسیت ټیټ اټکلونه وړاندیز کوي چې په راتلونکې کې به لږه تودوخه واقع شي. ټیټ ارزښتونه به د اقلیم د لږو او سختو اغېزو سره مطابقت ولري، په داسې حال کې چې لوړ ارزښتونه به له ډېرو او سختو اغېزو سره سمون ولري.
په ساینسي ادبیاتو کې ځینې وخت د اقلیم د حساسیت «غوره اټکل» یا  په «احتمالي» ارزښتونو باندې تمرکز کېږي. په هرحال، د خطر مدیریت له نظره چي وروسته به بحث پرې وشي، له «احتمالي» کچو نه بهر ارزښتونه اړین دي، که څه هم دا ارزښتونه لږ احتمال لري. دوی د اقلیم له ډېرو سختواغېزو سره تړاو لري (د خطر احصایوي تعریف = د اغېزې احتمال × د اغېزې  سختوالی).
اغېزې
د اقلیمي بدلون اقتصادي اغېزې په جغرافیه کې توپیر لري او په سمه توګه اټکل کول يې ستونزمن دي. څیړونکو خبرداری ورکړی چې اوسنی اقتصادي ماډلینګ کېدای شي، د اقلیم د بدلون اغېزې ټولې په نظر کې نه وي نیولې او د نوي ماډلونو اړتیاوو ته اشاره کوي،چېد احتمالي زیانونو دقیق انځور وړاندې کړي.
نړیوال زیانونه د ۱۹۷۰ز لسیزې راهیسې د سختو موسمي پېښو له امله په چټکۍ سره مخ په زیاتېدو لګښتونه څرګندوي. ټولنیز-اقتصادي عواملو د نړیوال زیانونو د لیدلو بهیر کې مرسته کړې لکه د نفوس وده او د شتمنۍ زیاتوالی. د ودې یوه برخه له سیمه ییزواقلیمي عواملو سره هم تړاو لري، دبېلګې په توګه: د اورښت او سیلابونو پېښو کې بدلون. دا ستونزمنه ده چې په لیدل شوي لړی باندې د ټولنیزو-اقتصادي فکتورونو او د اقلیم د بدلون نسبي اغېزې اندازه کړی.
د ۲۰۱۹ز کال ماډل کولو مطالعې وموندله چې، د اقلیم بدلون د نړیوالې اقتصادي نابرابرۍ سره مرسته کړې. په سړو سیمو کې بډایه هېوادونه د اقلیم له بدلون نه لږې اقتصادي اغېزې احساس کړي او یا یې احتمالي ګټه اخیستې، په داسې حال کې چې په ګرمو سیمو کې غریبو هېوادونو به خورا لږه وده کړې وه که چیرې نړیواله تودوخه رامنځته شوې نه وای.
د اقلیم د بدلون په وجه رامنځته شوې ټولې اقتصادي اغېزې اټکل کول ستونزمن کار دی، خو د تودوخې لوړو بدلونونو لپاره زیاتوالی راځي. یوې څېړنې وموندله چې د پېړۍ په پای کې په نړیوال ناخالص تولیدGDP کې ۳.۵ سلنه کمښت راځي، که چیري تودوخه له۳ درجو سانتي ګراد پورې محدوده وي. د اکسفورډ په اقتصاد کې د لوړ اخراج سناریو کې، تر ۲۰۵۰ز کال پورې د تودوخې ۲ درجې زیاتوالی به د نړۍ GDP له ۲.۵٪-۷.۵٪ را کم کړي. په دي حالت کې به تر ۲۱۰۰ز کال پورې د تودوخې درجه ۴ درجو ته لوړه شي، کوم چې کولی شي د نړۍ ناخالص تولید ۳۰سلنه په خورا بد حالت کې راټیټ کړي.
۲۴۸ (عدد)
۲۴۸ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۴۷ څخه  مخکي او د ۲۴۹ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۴۸:
په کلینډر کې
۲۴۸ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۲۴۸ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
کارگر (رسنۍ)
کارگر د کابل نه خپرېدونکې يوه چاپي رسنۍ ده.
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
بوتل پزی څوڅ
بوتل پزی څوڅ (په انگرېزی:Bottlenose dolphin په لاتین کی:Tursiops truncatus ) د څوڅونو څخه دی چی په مدیترانې سمندر، تور سمندر او اتلانتيک سمندر کی ژوند کوی. نوموړي څوڅ په ځانگړي ډول کبان، نرم تنان، قشریات او کوچنی شارکونه ښکار کوي.
توصیف
بوتل پزی څوڅ د بلو څوڅونو څخه تر ټولو مشهور دي. دغه څوڅ معمولا په دولفيناريومونو کی هم مشق او روزل کېږي. نوموري څوڅ په ډلو کی ژوند کوی هر ډله ۱۵ اعضا درلودلای سی. د لمبو سرعت یی ۵۰ کیلومتره په ساعت کی ته رسېږي. نوموړي څوڅ هر ورځ ۷ کیلوگرامو د کبانو څخه خوړلای سی.
وېشنيزه:څوڅونه
لوبلین ولایت
لوبلین په پولنډي Województwo lubelskie) د پولنډ په ختیځ کې پروت ولایت دی. د یاد ولایت مرکز د لوبلین ښار دی.
جي اېف ۱۷ تهنډر
تاریخ
چین او پاکستان په ۱۹۹۹ کال کی یو مهم تړون لاسلیک کړل. د تړون په اساس چین به پاکستان ته عصری تیکنولوژی ور کړی. په ۲۰۰۶ کال کی د پاکستان د هوایی ځواکونو ۱۵۰ الوتکې سپارښت وکړلې. د الوتکې ارزښت ۱۵ میلیونه ډالره دی. په ۲۰۰۸ کال کی نورو هيوادونو (ایران،مصر،آذربایجان,الجېريا, لبنان، بنگله دېش,ماينامار(برما),  ) هم د دغه الوتکې سپارښت کړل. د جی اف ۱۷ الوتکه د الومین د ترکیبونو څخه جوړېږی. د الوتکې د مهم برخو د جوړولو لپاره د تیتان د فولاد څخه هم کار اخیستل کېږی.
سرچینې
وېشنيزه:د پاکستان الوتکې وېشنيزه:چینی الوتکې
جان کالوین
جان کالوین یا ژان کالون (زوکړه: د ۱۵۰۹ زکال د جولای ۱۰مه – مړینه: د ۱۵۶۴ زکال د مۍ ۲۷مه) په جینوا کې د پروتستانتي اصلاحاتو پر مهال فرانسوي الهیات پوه، کشیش او اصلاح غوښتونکی و. نوموړی د عیسوي الهیاتو د سیسټم په پراختیا کې یو له اصلي څېرو څخه و چې وروسته دغه سیسټم په کالوینېزم شهرت وموند او په دوکتورینو کې یې د قضا او قدر نظریه او همدارنګه له مړینې او ابدي لعنت څخه د انسان د ارواه د ژغورنې په برخه کې د خدای د مطلق حاکمیت موضوع شاملېږي. د کالوینېزم دوکتورین د اګوستیني او همدارنګه نورو عیسوي دودونو تر اغېز لاندې و او د هغو بشپړه تشرېح یې وړاندې کړه. د ټولن پالونکو، اصلاح شوو او پروتستانتانو بېلابېلې کلیساوې کالوین ته د خپلو اصلي عقایدو د بیانونکي په توګه ګوري او د هغه نظریاتو ټولې نړۍ ته پراختیا موندلې.
کالوین ستړیا نه منونکی بحث کوونکی او بخښنه غوښتونکی لیکوال و چې ګڼ شمېر بحثونه یې راوپارول. نوموړي همدارنګه د فیلیپ ملانکتون او هاینریش بولینګر په ګډون له ګڼ شمېر اصلاح غوښتونکو سره صمیمانه او ملاتړیز لیکونه تبادله کول. هغه د عیسویت د دین د بنسټ (Institutes of the Christian Religion) په نامه اثر سربېره د بایبل د ډېری کتابونو، عقیدوي مواردو او همدارنګه بېلابېلو الهیاتي رسالو شرحې لیکلې دي.
کالوین په اصل کې د یو بشپر پالونکي وکیل په توګه روزل شوی و چې د ۱۵۳۰ زکال په شاوخوا کې د روم له کلیسا څخه جلا شو. نوموړی په فرانسه کې د مذهبي جنجالونو له امله د پروتستانت عیسویانو پر وړاندې د خونړیو تاوتریخوالو وروسته د سویس بازل ته وتښتېد، چېرې چې نوموړي په ۱۵۳۶ زکال کې د عیسویت د دین د بنسټ په نامه خپل اثر لومړنۍ نسخه خپره کړه. همدغه کال کالوین د فرانسوي ویلیام فارل له خوا استخدام شو څو په جینوا کې له اصلاحاتو سره مل شي، نوموړي به هلته د اونۍ په اوږدو کې په منظم ډول تبلیغ کاوه. ورته مهال د دغه ښار اداري شورا د هغه د یو شمېر نظریاتو د اجرا کېدو مخه ونیوله او دواړه یې له ښاره وشړل. د مارټین بوسر په بلنه کالوین ستراسبورګ ته ولاړ او هلته د فرانسوي کډوالو د کلیسا وزیر شو. هغه په جینوا کې د اصلاحاتو له خوځښت څخه خپل ملاتړ ته دوام ورکړ او په ۱۵۴۱ زکال کې له هغه وغوښتل شول چې د ښار د کلیسا مشري پر غاړه واخلي.
الهیات
کالوین خپلو الهیاتو ته د بایبل په تفسیرونو او همدارنګه د خپلو لارښوونو او رسالو پر مټ پراختیا ورکړه، خو د هغه بشپړ نظریات د هغه په لوی اثر یا د عیسویت د دین په بنسټ نومي کتاب کې موندل کېږي. هغه په پام کې لرله چې دغه کتاب به د عیسوي الهیاتو اړوند د هغه د لیدلورو د لنډیز په توګه د هغه له نورو تفاسیرو سره یوځای لوستل کېږي. د یو اصلاح غوښتونکي په توګه د دغه اثر بېلابېلو نسخو نږدې د هغه ټول حرفوي دوران راونغاړه چې په دغه کتاب کې د هغه پرله پسې بیاکتنې ښيي چې له ځوانۍ څخه تر مړینې پورې د هغه لیدلورو ډېر لږ تغیر لرلی. په ۱۵۳۶ زکال کې د نوموړي د دغه اثر نسخې ۶ پړاوونه (فصلونه) لرل. دویم نسخه یې په ۱۵۳۹ زکال کې خپره شوه چې له لومړنۍ درې چنده زیاته وه ځکه هغه د ملانکتون د لوتري الهیاتو اړوند موضوعات په کې اضافه کړي و. په ۱۵۴۳ زکال کې هغه نور مطالب هم ور زیات کړل او د رسولانو د باورونو اړوند یې یو فصل په کې زیات کړ. د دغه کتاب وروستۍ نسخه په ۱۵۵۹ زکال کې خپره شوه. دغه مهال په دغه اثر کې څلور کتابونه شامل و چې اتیا فصله یې لرل او د هر کتاب نوم د هغو د عقیدوي مواردو پر بنسټ و: لومړي کتاب د خالق خدای اړوند، دویم کتاب د مسیح له خوا د ژغورنې اړوند، دریم کتاب د سپېڅلې ارواه له لارې د مسیح د فیوضاتو د ترلاسه کولو اړوند او څلورم کتاب هم د عیسوي ټولنې او کلیسا اړوند و.
د عیسویت د بنسټ په نامه کتاب لومړنۍ لیکنه د هغو مرکزي جوړښت بیانوی. دا څرګندوي چې د انساني حکمت ټولګه له دوه برخو جوړه ده: د خدای پېژندنه او د ځان پېژندنه. کالوین استدلال کوي چې بشریت، خدای پېژندنه په ذاتي بڼه نه ترلاسه کوي او نه یې هم کولای شي د دغې نړۍ په لیدنې سره کشف کړي. د هغه پر باور دغې موضوع ته د لاسرسي یوازنۍ لار د سپېڅلي کتاب لوستل دي. کالوین لیکي، «د دې لپاره چې هر کس خپل خالق خدای ته ورسېږي، سپېڅلي کتاب ته د خپل لارښود او ښوونکي په توګه اړتیا لري». هغه هڅه نه کوي چې د سپېڅلي کتاب اعتبار ثابت کړي، بلکه هغه په خپله ځان ثابت کونکی ګڼي. هغه د خدای له تثلیثي لیدلوري دفاع کوي او د کاتولیک کلیسا پر وړاندې په یوه جنجالي موضوع کې استدلال کوي چې د خدای د انځورونو کښل د بت پرستۍ لامل ګرځي. د جان کالوین مشهوره خبره دا وه چې «د انسان زړه د بتانو دایمي کارخانه ده». هغه د لومړي کتاب په پای کې د نړیوال نظام د ټینګښت اړوند خپل لیدلوري وړاندې کوي او لیکي چې «خدای په خپل قدرت سره هغه نړۍ چې خپله یې جوړه کړې او په خپل خوښه د هغو په اجزاوو حکومت کوي، پالنه او ساتنه یې کوي». انسانان په بشپړه توګه نه شي کولای دا درک کړي چې خدای ولې یو ځانګړی عمل ترسره کوي، خو ښه یا بد کسان کولای شي هره چاره ترسره کړي، د هغوی هڅې د تل لپاره د خدای د ارادې او قضاوت لامل ګرځي.
سیاسي فکر
د کالوین د سیاسي نظریې موخه د عادي وګړو د حقونو او آزادیو خوندیتوب و. په داسې حال کې چې هغه په دې باوري و چې بایبل د حکومتولۍ د ځانګړي ډول لپاره هېڅ طرحه نه لري، خو د دیموکراسۍ او اشرافیت له ترکیب (مختلط حکومت) څخه یې ملاتړ کاوه او همدارنګه یې د دیموکراسۍ له ګټو ستاینه کوله. هغه له سیاسي واک څخه د ناوړه ګټه اخیستنې د کچې د کمولو په موخه وړاندیز وکړ چې باید دغه واکونه د څو سیاسي جوړښتونو لکه د اشرافو او د ټېټې کچې د خلکو ترمنځ او یا هم د کنټرول او تعادل په یوه سیسټم کې (د قواوو تفکیک) د قاضیانو سره وویشل شي. بالاخره کالوین دا لارښوونه وړاندې کړه چې که چېرې واکمنان د خدای پر ضد پاڅي دوی بیا خپل الهي حق له لاسه ورکوي او باید ګوښه کړای شي. د کالوین د لیدلوري له مخې دولت او کلیسا له یوبل جلا دي، خو کولای شي د خلکو د ګټې په موخه له یو بل سره همکاري ولري. عیسویت ته اړوند قاضیان باید ډاډ ترلاسه کړي چې کلیسا کولای شي د خلکو د آزادۍ په برخه کې خپلې دندې ترسره کړي. په شدیدو مواردو کې قاضیان باید ګواښ جوړونکي بدعت کوونکي اخراج او یا هم اعدام کړي، خو هېڅوک نه شي اړ کولای چې پروتستانت شي.
کالوین فکر کاوه چې کرهڼه او لاسي صنایع د هر انسان عادي فعالیتونه دي. سوداګرۍ او مالي نړۍ ته په پام هغه له لوتر څخه ډېر آزاده و، خو دواړه په کلکه سره له سود سره مخالف و. کالوین په پورونو باندې د سود د لږ کچې د لګولو اجازه ورکړه. کالوین د نورو اصلاح غوښتونکو په توګه کار د داسې وسیلې په توګه تعریف کړی چې د هغو له لارې باور لرونکي کسان په عیسویت کې د خپلې کامیابي او د هغو ګاونډیانو ته د خدمت له امله د خدای مننه کوي. ټول خلک یې په کار موظف ګڼل او سوال کول یا ګدايي یې رد کړه. دغه لیدلوري چې اقتصادي بریا د خدای د رحمت څرګنده نمونه ده، د کالوین په تفکر کې یې ډېر لږ رول درلود.
د ملتونو لیګ
د ملتونو لیګ (فرانسوي کې:(Société des Nations[sɔsjete de nɑsjɔ̃ په ټوله نړۍ کې لومړۍ بین الحکومتي مؤسسه وه، چې اصلي دنده یې د نړۍ د سولې ساتل و. دا د ۱۹۲۰ز کال د جنورۍ په ۱۰مه د پاریس د سولې کنفرانس له خوا، چې لومړۍ نړیواله جګړه یې پای ته ورسوله، تاسیس شو. اصلي سازمان د ۱۹۴۶ز کال د اپرېل په ۲۰مه خپل فعالیتونه ودرول، خو ډېری برخې یې نويو ملګرو ملتونو ته ولېږدول شوې.
د لیګ لومړۍ موخې په خپل میثاق کې بیان شوې، په دوی کې د ډله ییز امنیت او بې وسلې کولو له لارې د جګړو مخنیوی او د خبرو اترو او منځګړیتوب له لارې د نړیوالو شخړو حل کول شامل وو. نورې اندېښنې یې هم دا دي: د کار شرایط، له بومي اوسېدونکو سره عادلانه چلند، د انسانانو او نشه یي توکو قاچاق، د وسلو سوداګري، نړیواله روغتیا، د جګړې بندیان او په اروپا کې د اقلیتونو ملاتړ. د ملګرو ملتونو د لیګ تړون د ۱۹۱۹ز کال د جون په ۲۸مه د ورسیلز تړون د لومړۍ برخې په توګه لاسلیک شو او د ۱۹۲۰ز کال د جنورۍ په ۱۰مه د تړون له نورو برخو سره یو ځای نافذ شو. د لیګ د شورا لومړۍ غونډه د ۱۹۲۰ز کال د جنورۍ په ۱۶مه او د لیګ د مجلس لومړۍ غونډه د ۱۹۲۰ز کال د نومبر په ۱۵مه ترسره شوه. په ۱۹۱۹ز کال کې د متحده ایالاتو ولسمشر ووډرو ویلسن د لیګ د مخکښ جوړوونکي په توګه د خپلې ونډې له امله د سولې نوبل جایزه وګټله.
د لیګ ترشا ډیپلوماټیکه فلسفه د تېرو سلو کلونو نه د بنسټیز بدلون استازیتوب کوي. لیګ خپل وسله وال ځواک نه درلود او د لومړۍ نړیوالې جګړې په ګټونکو متحدینو ( بریتانیا، فرانسه، ایټالیا او جاپان د اجرائیه شورا دایمي غړي وو) پورې یې اړه لرله، ترڅو خپل پرېکړه لیک پلی کړي، اقتصادي بندیزونه وساتي او یا د اړتیا پرمهال پوځ چمتو کړي. زبرځواکونو دغه کار ته چندان تمایل نه درلود، ځکه بندیزونو کولای شوای، د لیګ غړو ته زیان ورسوي، نو له دې امله یې موافقې ته زړه نه ښه کاوه. د ایټالو-ایتوپیا د دویمې جګړې په لړ کې، کله چې لیګ ایټالیوي سرتېري په دې تورن کړل، چې د نړیوال سره صلیب او د سرې میاشتې د خوځښت، طبي خیمې یې په نښه کړې وې، نو بینیټو مسولیني په ځواب کې وویل:«لیګ ډېر ښه دی، خو کله چې باښې دباندې ولوېږي، بیا هېڅ ښه نه دی».
دغه لیګ د ۱۹۳۴ز کال د سپټمبر له ۲۸مې نه تر د ۱۹۳۵ز کال د فبروري له ۲۳مې پورې په لویه کچه ۵۸ غړي لرل. په ۱۹۲۰لسیزه کې له ځینو بریاوو او ناکامیو وروسته، اتحادیې وښودل، چې په ۱۹۳۰لسیزه کې د محور د ځواکونو د یرغل د مخنیوي توان نه لري. د سازمان اعتبار د دغه حقیقت له مخې کمزوری شو، چې متحده ایالات هېڅکله له لیګ سره یوځای نه شو او شوروي اتحاد وروسته یوځای شو، خو د فنلنډ تر برید وروسته ډېر ژر له اتحادیې واېستل شو. المان هم لکه: د جاپان، ایټالیا، هسپانیا او نورو په څېر له اتحادیې ووت. په ۱۹۳۹ز کال کې د دویمې نړیوالې جګړې پیل وښودله، چې لیګ په خپل اصلي هدف کې پاتې راغلی او تر لغوه کېدو پورې غیر فعال و. لیګ ۲۶ کاله دوام وکړ. ملګري ملتونه (UN) یې په ۱۹۴۶ز کال کې ځایناستی وټاکل شو او د لیګ له خوا جوړې شوې زیاتره ادارې او سازمانونه ورته پاتې شول.
ژبې او سمبولونه
د ملتونو د لیګ رسمي ژبې فرانسوي او انګلیسي وې.
په ۱۹۳۹ز کال کې د ملتونو د لیګ لپاره نیمه رسمي نښه جوړه شوه، چې په نیلي پینځه ضلعي کې دوه پینځه ټکي لرونکي ستوري وو، دوی  د ځمکې د پینځو لویو وچو او پینځو نسلونو ښکارندويي کوله، په پورتنۍ برخه کې یې یو کمان په انګلیسي نوم «د ملتونو لیګ» ښودل شوی او په ښکتنۍ برخه کې یې په فرانسوۍ «Société des Nations» ښودل شوی دی.
غړي
د لیګ له ۴۲ بنسټ اېښودونکو غړو نه ۲۳ غړي پاتې شول، تر هغه چې په ۱۹۴۶ز کال کې منحل شو. د لیګ د جوړېدو پرمهال ورسره شپږ نور ایالتونو یوځای شول، خو تر پایه ورسره یوازې دوه ایالته پاتې شول. المان د وایمار د جمهوریت په مشرۍ، د ۱۹۲۶ز کال د سپټمبر په ۸مه د یوه پرېکړه لیک له لارې د ملګرو ملتونو په لیګ کې شامل شو.
وروسته ورسره نور ۱۵ هېوادونو هم یوځای شول. د غړو هېوادونو تر ټولو لوړ شمېر ۵۸ و، چې د ۱۹۳۴ز کال د سپټمبر په ۲۸مه ورسره اکوادور یوځای شو او د ۱۹۳۵ز کال د فبرورۍ په ۲۳مه ترې پاراګوی ووت.
مصر د ۱۹۳۷ز کال د می په ۲۶مه په لیګ کې د شاملېدو وروستی هېواد شو. د ۱۹۲۵ز کال د جنورۍ په ۲۲مه کاسټاریکا لومړی غړی و، چې په دایمي توګه له لیګ نه ووت، دغه غړی هېواد د ۱۹۲۰ز کال د ډسمبر په ۱۶مه له لیګ سره یوځای شوی و، نو ښایي ډېر ژر له لیګ نه وتونکی هېواد وي. برازیل لومړی بنسټ اېښودونکی غړی و، چې د ۱۹۲۶ز کال د جون په ۱۴مه له لیګ نه ووت او هایټي وروستی غړی و، چې د ۱۹۴۲ز کال په اپرېل کې له لیګ نه ووت. عراق، چې په ۱۹۳۲ز کال کې ورسره یوځای شو، لومړی غړی و، چې  پخوا یې هم د ملګرو ملتونو غړیتوب درلود.
شوروي اتحاد د ۱۹۳۴ز کال د سپټمبر په ۱۸مه غړی هېواد شو او د ۱۹۳۹ز کال د ډسمبر په ۱۴مه پر فنلنډ د یرغل له امله واېستل شو. د شوروي اتحاد په شړلو کې لیګ خپل حاکمیت مات کړ. د شورا له ۱۵ غړو نه یوازې ۷ یې د اخراج لپاره رایه ورکړه(فرانسه، برتانیه، بلجیم، بولیویا، مصر، سویلي افریقا او ډومینیکن جمهوریت)، له دغو غړو نه درې یې له رایې ورکولو نه یوه ورځ مخکې د شورا غړي وټاکل شول (سویلي افریقا، بولیویا او مصر) دا د لیګ له وروستیو کړنو نه و، یعنې مخکې تر دې چې د دویمې نړیوالې جګړې له امله په عملي توګه خپل فعالیت بند کړي.
د ځمکو د شخړو حل و فصل
تر لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته ډېرې مسئلې حل شوې، لکه د ملي سرحدونو کره موقعیت او هغه ځانګړې سیمې، چې باید له کوم هېواد سره یوځای شي. ډېری دغه پوښتنې د متحدینو د عالي شورا په څېر ارګانونو کې د ګټونکي متحد ځواک له خوا اداره کېدلې. متحدینو غوښتل، چې لیګ ته یوازې لانجمنې مسئلې وړاندې کړي. د دې معنا دا وه، چې د جګړې په لومړیو کې د ګډوډیو په حلولو کې دغه لیګ ډېره کمه ونډه لرله. لیګ په خپلو لومړیو کلونو کې هغو پوښتنو ته پام وکړ، چې د پاریس د سولې د تړونونو له خوا ټاکل شوې وې.
د ابو څاګانې
د څآه ګانو اساسي ډولونه
کيند ل شوي څاه ګانې
تر اوسني پيړيو پورې، ټول مصنوعي څاه ګانې بې پمپه دي د لاس په وسيله کيندل شوي څاه ګانې دي چې د پاختيا بيلا بيلې درجې لري، او په ځينې اطرافي سيمو کې د څښاک د اوبو يو تر ټولو غوره اومهمه سرچينه ده چيرته چې دوي په دوامداره ډول څاه ګانې کيندي او په اوسني ورځو کې ورڅخه کار اخلي. د دې څاه ګانو ضروريت يو شمير سرچينې توليد کړي دي.
د لاس پوسيله کيندل شوي څاه ګانې
د کافي قطر سره کيندل کيږي چې يو يا د يو څخه دير کسان د بيلونو په وسيله څاه کيندي تر څو پورې چې د څآه د اوبو سطحې ته ورسيږي. هغه خلک چې کنيدل کاري کوي د خطرونو يعنې د ځمکې دخويدو دمخنيوي لپاره په افقي ډول هم کيندي تر څو څاه په کلک ډول وکيندل شي. او بيا کله چې څاه وکيندل شو نو د لاندې سطحې څخه تر پورتني سطحې پورې يې د خښتو او يا تيګو په وسيله د ديوال په ډول جوړوي تر څو ځمکې يې ونه خويږي او د څآه د ګرد چاپيره يې ديوال ترتيبيږي. يو تر ټولو عصري طريقه چې د caissoning په نوم ياديږي تقويتي کانکريټ استعمالوي چې د حلقو په شکل وي چې د څاه سوري ته لاندې وړل کيږي. يو ښه د څآه کيندلو ټيم د قطع کونکي حلقې لاندې کار کوي او د څآه ستون په ورو ډول د ځمکې لاندې اوبو ته داخليږي، چې په دې برخه کې د دې ډلې څخه د څآه د بور د ټوليدو څخه هم ساتنه کوي. د لاس په وسيله کيندل شوي څاه ګانې کم ټکنالوژي مصرفوي او کم مصرف يا لګښت هم لري ځکه چې دوي عادي کارګر ته اړتيا لري تر څو په کليوال سيمو کې په پرمختيايي ملکونو کې د ځمکې د تل اوبو پورې ځمکې وکيندي. کيداي شي چې په دې برخو کې د ټولنې ډير وګړي برخه واخلي او يا د محلي خلکو په وسيله چې په دې برخه کې کافي تجربه ولري تر سره شي او د لاس په وسيله څاه وکيندي. دوي کولي شي چې په اسانۍ سره تر ۶۰ مترو پورې ځمکه وکيندي. دوي د کار کولو او ساتنې کم مصرف لري، ځکه چې اوبه د لاس په وسيله پرته د پمپ څخه د ځمکې د لاندې برخې څخه ويستل کيږي. د دې څآه ګانو اوبه د ځمکې د اوبو څخه تر لاسه کيږي او اوبه يې ډير ژور نه وي البته د ځمکې هغه برخه چې د اوبو په وسيله مشبوع شوي وي تر لاهس کيږي. هر کله چې د ځمکې د اوبو سطحه لاندې لاړ شي نو په اسانۍ سره بيا کيندل کيږي او بيا ځلي د ځمکې د اوبو سيمې ته کيندل کيږي. د دې څاه ګانو د اوبو دمقدار د ډيريدو لپآره کيداي شي چې نور هم وکيندل شي او يا يو عمودي تونل يا سوري شوي پايپونه ورته لاندې شي ډيريږي. د لاس په وسيله کيندل شوي څاه ګانو ته ډير ضررونه شتون لري. په هغه ځايونو کې چې ډير تيګې شتون ولرې د لاس په وسيله کيندل نه شي تر سره کيداي، او په دې خاي کې که چېرې کيندل تر سره شي نو ډير وخت به مصرف کړي. څرنګه چې دوي سطحي د اوبو سرچينې څخه ګټه پورته کوي ،نو څاه کيداي شي د مقدار د نوساناتو په وړاندې حساس وي او امکان لري چې د سطحي اوبو په وسيله ملوث يا ککړ شي چې په دې برخه کې ډير ککړتيا د مايع بيکاره موادو په وسيله تر سره کيږي. د لاس په وسيله د څاه ګانو کيندل ښه روزل شوي ټيم ته اړتيا لري او همدارنګه د يو شمير وسايلو لکه کنکريت شوي حلقې، درانده ځاي پر ځاي کيدونکي وسايل، د څاه د لاستي لپاره ښه چوکاټ، اوبه ويستونکي موتوري پمپونه، او تيل ته اړتيا لري. د څآه د کيندلو په وخت کې د ځمکې د خويدو خطر هم شتون لري، د شيانو او د زړه د تنګيدو ستونزې هم لري، په خاص ډول هغه وخت چې کله اوبه د څاه څخه ويستل کيږي نو د پمپ لوګي ډير ستونزې رامنځته کوي.
خلک (ورځپاڼه)
خلک د کابل نه خپرېدونکې يوه سياسي ورځپاڼه ده.
د ابو څاګانې
د نړۍ تر ټولو ژور څاه
چې ۳۹۲ متره ژوروالي لري په کال ۱۸۵۸ او ۱۸۶۲ تر منځه کيندل شوې ده چې د woodingdean څاه په نوم ياديږي. همدارنګه د نړۍ تر ټولو لوي د لاس په وسيله کيندل شوې څآه د کنزاس په Greensburg کې شتون لري چې تر ۳۳ مترو پورې ژوروالي لري او تر ۹.۸ مترول پورې قطر لري.
خلک (ورځپاڼه)
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
د ابو څاګانې
Driven wells
دغه ډول څاه ګانې په ډير ساده ډول د غير تحکيم شوي موادو څخه د څاه د يو سورې د جوړښت په وسيله رامنځته کيږي، چې يو کلک شوي ډرايو ټکي څخه او يو سکرين ( سوري شوي پايپ) څخه جوړه شوې ده. کلکه شوې سوري کوونکي نقطه يا ټکۍ په ځمکه کې لکه د څټک وهل کيږي، او دا کار د ډرايور په وسيله تر سره کيږي او څومره چې ژور ځي په هماغومره پايپ په کې ځاي پر ځاي کوي او لاندې لور ته حرکت کوي. ډرايور يو دروند پايپ دي چې د پايپ په داخل کې چې لاندې لور ته حرکت کوي ښويږي او په تکراري ډول لاندې لور ته د پايپ په داخل کې غورځول کيږي. کله چې د ځمکې لاندې اوبه ووځي ، نو څاه څخه ټول رسوبات لرې کوي او يو پمپ ورپورې نصب کوي.
املین پنکرسټ
املین پنکرسټ (د ۱۸۵۸ ز کال د جولای ۱۵مه – د ۱۹۲۸ ز کال د جون ۱۴مه) یوه انګرېزه سیاسي فعاله وه. اغلې پنکرسټ په انګلستان کې د ښځو د رایې د حق غوښتنې غورځنګ او له ښځو سره د رایې د حق په ترلاسه کولو کې په مرسته مشهوره وه. په ۱۹۹۹ ز کال کې ټایم مجلې د شلمې پېړۍ د سلو مهمو شخصیتونو له ډلې وبلله. پر پنکرسټ د خپلې مبارزې لپاره د سخت درېځو تګلارو له امله ډېرې نیوکې وشوې او تاریخ لیکونکي دغه تګلارې ګټورې نه بولي، خو په انګلستان کې د ښځو د رایې د حق په ترلاسه کولو کې د پنکرسټ فعالیت ته په درنه سترګه کتل کېږي.
پنکرسټ په ۱۹۰۳ ز کال کې د ښځو ټولنیزه او سیاسي اتحادیه (WSPU) جوړه کړه، دا د ټولو ښځو د رایې د حق ملاتړې اداره وه چې د خبرو پر ځای یې پر عمل باور درلود. دا ډله له سیاسي ګوندونو خپلواکه وه، خو کله ناکله له هغوی سره په مخالفت کې پېژندل کېده. دا ډله د فزیکي نښتو له امله مشهوره شوه: د دې اتحادیې غړو په نښتو کې کړکۍ ماتولې او د پولیسو پر افسرانو یې بریدونه کول. پنکرسټ، د دې لوڼې او د WSPU نور فعالین په وار وار زنداني شول او د ښو حالاتو د غوښتنې لپاره یې غذايي اعتصاب وکړ چې ډېری وخت به په زور خواړه ورکول کېدل. کله چې د پنکرسټ مشرې لور د WSPU مشري پر غاړه واخیسته، د دغې ډلې او دولت تر منځ نښتې ډېرې شوې. بالاخره دې ډلې د یوه تکتیک په توګه بېلابېلو ځایونو ته په اورونو اچولو لاس پورې کړ. ځینو منځلارو ادارو د پنکرسټ د کورنۍ پر ضد مبارزه پیل کړه. په ۱۹۱۳ ز کال کې له WSPU نه څو مهم کسان لاړل، په دې ډله کې د پنکرسټ کشرانې لوڼې «اډلا» او «سیلویا» هم شاملې وې چې سیلویا بیا وروسته سوسیالېسته شوه.
د لومړۍ نړیوالې جګړې په پیلېدو سره «پنکرسټ» او «کرېسټېبل» د جرمني د خطر پر ضد د بریتانیا د درېځ ملاتړ وکړ او د جګړه‌ییز تروریزم د ژر تر ژره بندېدو غوښتنه یې وکړه. پنکرسټ په جګړه‌ییزو هڅو کې د ښځو د ونډې ښودلو لپاره د ښځو د یوه لوی لاریون مشري وکړه. پنکرسټ او کرېسټېبل له ښځو وغوښتل چې له صنعتي تولید سره مرسته وکړي او ځوان نارینه جګړې ته وهڅوي. په ۱۹۱۸ز کال کې یو قانون تصویب شو چې تر ۲۱ کلنۍ لوړو نارینه‌وو او تر ۳۰ کلنۍ لوړو ښځو ته یې د رایې حق ورکړ.
د ژوند لومړي وختونه
املین ګولډن د ۱۸۵۸ ز کال د جولای میاشتې په ۱۵مه نېټه د «منچېسټر» ښار په «ماس سایډ» سیمه کې زېږېدلې ده. په ښوونځي کې یې ښوونکو «میلي» بلله او د دې هم دغه نوم خوښ و. که څه هم د زېږېدو په کارت کې یې د زېږېدو نېټه دا نه ده، خو پنکرسټ باوري وه او وروسته یې وویل چې تر دې نېټې یوه ورځ وړاندې (د جولای په ۱۴مه) زېږېدلې ده. د پنکرسټ د لورانو له‌خوا د لیکل شویو ژوندلیکونو په ګډون ډېری نور ژوندلیکونه هم دغه ادعا تکراروي. هغه کورنۍ چې دا په کې زېږېدلې وه، څو نسلونه په سیاسي خوځښتونو کې ښکېله وه، مور یې سوفیا د «من» ټاپو اوسېدونکې وه او دا هم پر ټولنیزو نا ارامیو تورنه وه. په ۱۸۸۱ ز کال کې «من جزیره» لومړنی هېواد و چې په ټاکنو کې یې ښځو ته د رایې حق ورکړ.
واده او کورنۍ
اغلې پنکرسټ د شل کلنۍ په عمر د ۱۸۷۸ ز کال په مني کې له «ریچارډ پنکرسټ» سره وپېژندل، ریچارډ مدافع وکیل و او کلونه یې د ښځو د رایو د حق تر څنګ د بیان آزادۍ او ښوونیزو اصلاحاتو په څېر کارونو ملاتړ کاوه. ۴۴ کلن ریچارډ او املین چې کله سره ولیدل، پرېکړه یې وکړه چې مجرد پاتې شي، تر څو د خلکو خدمت ته وخت ولري. مینه یې زوروره وه، خو یو کال وروسته یې خوښي د مور په مړینې سره کمه شوه. املین «ریچارډ» ته وړاندیز وکړ چې باید واده وکړي، ځکه دې ویل چې: د مجردې ښځې په توګه له سیاسي ډګره ایستل کېږي. دې ویل چې: همکاره یې «الیزابېت ولسټنهولم المي» له «بېن المي» سره د خپل واده تر رسمي کېدو وړاندې له ټولنیزو نیوکو سره مخامخ شوې وه. دوی دواړو د ۱۸۷۹ ز کال د ډسمبر میاشتې په ۱۸مه نېټه د «پنډلټون» سیمې په «سنټ لوک کلیسا» کې واده وکړ.
لومړۍ نړیواله جګړه
کله چې د ۱۹۱۴ز کال په اګسټ میاشت کې لومړۍ نړیواله جګړه پیل شوه، «پنکرسټ» او «کرېسټېبل» وویل چې: د جرمني له‌خوا ګواښ ټول بشریت ته ګواښ دی او د بریتانیا دولت د ټولو ملاتړ ته اړتیا لري. دوی دواړو WSPU ته قناعت ورکړ چې د اروپا پر اصلي خاوره د جګړې تر پای ته رسېدو پورې ټول جګړه‌ییز فعالیتونه ودروي، دا د مخالفت او ګډوډیو وخت نه دی. له دولت سره اوربند وشو، د WSPU ټول بندیان خوشي شول او کرېسټېبل لندن ته لاړه. «پنکرسټ» او «کرېسټېبل» WSPU اتحادیه د جګړه‌ییزو هڅو لپاره وکاروله. کرېسټېبل بریتانیا ته تر تګ وروسته په لومړنیو خبرو کې د جرمني د خطر په اړه خبرداری ورکړ. دې له راټولو شویو ښځو وغوښتل چې د خپلو فرانسوي خویندو پیروي وکړي، هغوی هېواد ساتلی شي، محصول ترلاسه کولی شي او صنعتونه جاري ساتلی شي. پنکرسټ هڅه وکړه چې د جګړې لومړۍ کرښې ته نارینه په خپله خوښه وهڅوي.
ناروغي او مړینه
املین پنکرسټ د مخ پر ځوړ روغتیايي حالت له امله په «همپسټېډ» ښار کې د عمر خوړلو خلکو د پالنې ځای ته لاړه. اغلې پنکرسټ د هغه ډاکتر درملنه وغوښته چې د اعتصاب پر مهال یې د دې پالنه کړې وه. د زندان پر مهال د ډاکتر له‌خوا معدې ته تطبیق شوي پمپ له دې سره مرسته کړې وه او د ښه‌والي احساس یې کاوه. پالونکي یې په دې اند وو چې دا ډول درملنه ښايي ډېر زیان ورته ورسوي او ټپي یې کړي، خو «کرېسټېبل» اړینه بلله چې د مور غوښتنه ومني. د دغه پروسیجر تر تطبیق وړاندې د دې روغتیايي حالت خراب شو او د ښه‌والي هېڅ تمه یې نه وه. په پای کې د ۱۹۲۸ ز کال د جون میاشتې په ۱۴مه نېټه د ۶۹ کلونو په عمر مړه شوه او د لندن په «برومپټون هدیره» کې خاور ته وسپارل شوه.
ښوېدل
ښويدل يو جغرافيايي (ځمکنی) عمل دی، په کوم کې چې سمندري ليتوسفير په ورته پولو کې د ځمکې په پوښ (ډبرين غلاف) کې بيا رغېږي. چېرته چې د يوې ټيکټونيکي تختې سمندري ليتوسفير د يوې بلې تختې د کم ډبل ليتوسفير سره نژدې کېږي، درنده تخته د دويمې تختې شاته ښويږي او په پوښ کې ډوبيږي. هغه سيمه چې دا عمل پکې منځ ته راځي د ښويدلو سيمې (سبډکشن زون) په نوم پېژندل کېږي او د دې د سطحې څرګندېدنه د ليندۍ-خندق د مجمع په نوم پېژندل کېږي. د ښويدلو عمل د ځمکې د اقيانوسي قشر زياته برخه جوړه کړې. د ښويدلو اندازه عموماً په يو کال کې په سانتي ميتر اندازه کېږي، د ډېرو تختو د پولو په اوږدو کې په یو کال کې د نژدې کېدو منځنۍ اندازه له يو څخه تر اته سانتي متره پورې اټکل شوې ده.
ښویدل ځکه شوني دي چې سوړ سمندري ليتوسفير د لاندې پروت استينوسفير څخه يو څخه ډبل دی، په پورتني پرده کې نرمېدونکی تود پوړ چې د يخ او سخت ليتوسفير لاندې پروت دی. له يو ځل پيليدو وروسته، ثابت ښويدل ډېر ځله د ډبل ښکته ليتوسفير د منفي ښويدو پر مټ چليږي. دا تخته تر ډېره بريده د خپل وزن لاندې په پوټکي کې ډوبيږي.
د ښويدو له سيمې سره زلزلې عامې وي او د ښويدونکې تختې په مټ وتونکي مايعات په پورتنۍ تخته کې د اورشيندي لامل ګرځي. که ښويدونکې تخته په کم ژوره زاويه کې ډوبيږي، پورتنۍ تخته د بڼې د بدلون يو کمربند جوړوي چې ځانګړتيا يې د پوټکي ډبلېدل، د غر جوړول او تغير دی. په یوه تېره زاويه کې د ښوېدلو ځانګړتيا د شاتنيو ليندۍ-حوضونو جوړېدل دي.
ښويدل او د تختو ټيکټونيکس
د تختو د ټيکټونيک د اند تر مخې، د ځمکې لیتوسفير، د هغې خشن بهرنی غلاف په شپاړسو سترو ټيکټونيکي تختو او ګڼو کوچنيو تختو مات شوی دی. دا د سوکه سوکه خوځښت په حال کې دي چې لامل يې په ښکته پرتې تاوېدونکې پرده کې د تودوخې لېږد دی. د تودوخې د لېږد دا پروسه د راډيواکتيف وروستوالي څخه پیدا شوې تودوخې ته اجازه ورکوي چې د ځمکې له داخلي برخې څخه ووځي.
ليتوسفير (د ځمکې بهرنی خشن/ډبرين پوټکی) له تر ټولو بهرني نازک پوټکي تر څنګ د پردې له تر ټولو پورتنۍ خشنې برخې څخه جوړ دی. سمندري ليتوسفير ډبلوالی د سمندر د منځ غونډيو کې د تازه جوړ شوي ليتوسفير د څو کيلو متره څخه نيولې بيا د زړو سمندري ليتوسفيرونو تر شا اوخوا ۱۰۰ کيلو متره (۶۲ ميله) پورې رسېږي. قاره يي ليتوسفير تر ۲۰۰ کيلو متره (۱۲۰ ميله) پورې ډبل وي. ليتوسفير د لاندې پروت استينوسفير په پرتله يخ او خشن (زيګ) وي او له همدې امله ټيکټونيک تختې د غښتلو جسمونو په توګه د ايستينوسفير د پاسه حرکت کوي. انفرادي تختې عموماً هم سمندري ليتوسفير او هم قاره يي ليتوسفير دواړه لري.
د ښوېدو سيمې هغه دي، چېرته چې سوړ سمندري ليتوسفير بېرته په پرده کې ډوبيږي او بيا رغېږي. دوی د تختو په موافقو پولو کې موندل کېږي، چېرته چې د يوې تختې سمندري لیتوسفير د بلې تختې د کم ډبل ليتوسفير سره يو ځای کېږی. دروند سمندري ليتوسفير د بلې تختې د مخکښې څنډې تر اغېز لاندې راځي. پورته شوې تخته (دړه) د ځمکې د سطحې پر لور تقريباً له پنځه ويشت څخه تر اوه ويشت درجې زاويې پورې ډوبيږي. دا ډوبېدل د تختې او د هغې په شا او خوا کې د استينوسفير (د ليتوسفير لاندې د ځمکې د پردې پورتنی پوړ) د منځنۍ درجې تودوخې د توپير له امله منځ ته راځي، لکه چې په ساړه سمندري ليتوسفير کې په منځنۍ کچه ډبلوالی زيات وي. خړه او ځينې ايسارې شوې اوبه د دړې په واسطه لاندې لور ته بېول کېږي او په ژور پوښ کې بیا رغېږي.
تر اوسه ځمکه يواځينۍ هغه سياره ده، چېرته چې پېژندل شوي ښويدل منځ ته راځي او د ښويدلو سيمې د دې سيارې تر ټولو مهمه ځانګړتيا ده. ښويدل د تختو ټيکټونيک تر شا محرک ځواک دی چې له هغې پرته د تختو ټيکټونيک نه شي پېښېدای. سمندري ښوېدنې سيمې د همغاړو تختو له ژۍ ګانو د ۵۵،۰۰۰ کيلو متره (۳۴،۰۰۰ ميله) په اوږدو کې پرتې دي، نږدې ۶۰،۰۰۰ کيلومتره (۳۷،۰۰۰ ميله) د سمندر په منځ کې د غونډيو د مجموعې سره برابر دي.
دليندۍ خنډق مرکب
د ښوېدلو د سيمو د سطحې څرګندېدنه د لیدنۍ خندق مرکب دي. د دې مرکب د سمندر په لوري، چېرته چې ښوېدونکې تخته د لومړي خل لپاره د ښوېدنې سيمې نژدې ځای ته رسېږي، په دې ځای کې اکثراً يو بهرنی خندق لوړ يا بهرنی خندق پراخېږی. په دې ځای کې د تختې د سختوالي لاندې تخته د ښکته لور ته له ډوبېدو مخکې يوه اندازه کمېږي. هغه برخه، چېرته چې دړه د ښکته لور ته غورځېدل پيلوي همدا ځای د سمندري خندق په ډول په نښه شوی دی. سمندري خندقونه د سمندري فرش تر ټولو ژورې برخې دي.
د خندق شاته د پورتنۍ تختې مخکينۍ برخه ده. د خړې (رسوبي موادو) تر اندازې پورې اړه لري، شونې ده چې مخکينۍ برخه د خړو راټولې شوې پانه موجوده وي چې ښوېدونکې دړه يې ماته کړې وي او د پورتنۍ تختې سره يو ځای شوې وي. خو ټول ليندۍ-خندقونو مرکبونه ماتونکې پانې نه لري. ماتونکې ليندۍ د ماتونکې پانې شاته یو ښه جوړ شوی حوض لري، په داسې حال کې چې مخکينۍ حوضه په ناماتونکو لینديو کې کمزورې جوړه شوې وي.
د مخکينۍ حوضې شاته، په اوږدو لړيو کې اورشيندي موندل کېږي چې اورشیندي لیندۍ يې بولي. عوماً وتونکي بسالټ (يوه کاني ماده ده) او خړې له «هايډرويس» کاني موادو او خټو څخه ډکې وی. سربېره پر دې، د اوبو زياته اندازه هغه مهال په چاودونو او درزونو کې تويږيو، کله چې لاندې تلونکې دړې د ښکته خواته کاتيږي. له بسالټ څخه د «ايکلوګايټ» (بسالټ ته ورته کاني ډبره) د لېږد پر مهال، دا هايډرويس توکي ماتيږي او په زیاته اندازه اوبه تولیدو، کومې چې په دومره زيات فشار او تودوخې سره موجودې وي لکه د يو پیاوړي مايع په څېر. هغه پیاوړې اوبه، کومې چې د شا او خوا ډبرو څخه ګرمې او زياتې سرګردانه بهېدونکې دي، پورته پوښ ته راپورته کېږی، په دې ځای کې د پوښ د ډبرو ويلې کوونکې تودوخه کموي او د بهېدو د ويلې کېدو په مټ ماګما توليدوي. ماګما بیا په خپل وار سره د «ډياپرز» په توګه راپورته کېږي، ځکه دوی د بوښ له ډبرو څخه کم ډبل دي. له پوښ څخه راوتلې ماګاماګانې (کوم چې په لومړي سر کې له باسالټ څخه جوړې وی) په پايله کې د ځمکې سطحې ته رسېدای شي او په دې ډول د اورشيندي د چاوديدو لامل ګرځي. د چاودېدونکې لاوا کیمياوي جوړښت په هغه اندازې پورې تړلی دی، په کومه اندازه چې له پوښ څخه اخستل شوی باسلټ د ځمکې له قشر سره تعامل کوي (ويلې کيږي) يا د ماتېدونکي سختيا له پروسې څخه تېرېږي. لیندۍ ډوله اورشيندي د خطرناکې چاودنې خاصيت لری، ځکه ډېرې اوبه لري (له دړو او خړو څخه) او سخت چاوديدونکي وي. « Krakatoa, Nevado del Ruiz» او « Mount Vesuvius» د لیندۍ ډوله اورشيندو بېلګې دي. ليندۍ تر ډېره بريده د «اور» (معدني ډبره) له زېرمو سره هم تړلي دي.
د اورشيندي د ليدنۍ شاته د وروستۍ لیندۍ يوه سيمه ده، د کومې ځانګړتيا چې په پياوړي ډول د ښوېدونکې دړې د ښوېدو تر زاويې پورې اړه لري. که چېرې دا زاويه سرسري وي، ښوېدونکې تخته پوښونکی قاره يي قشر راکشوي او د تخته کولو يوه سيمه منځ ته راوړي چې شونې ده په هغې کې د ځمکې د شوېدو سخت تاوېدل او ټيله کېدل موجود وي. که چېرې د ښوېدو زاويه ژوره وی، بيا دا قشر په کشش کې واقع کېږي او ډېر ځله د وروستنۍ ليندۍ حوضه جوړوي.
په یهودیت کې د اعدام جزا
په سنتي یهودي قانون کې د اعدام جزا په یهودي حقوقي ائینونو کې چې لرغونتیا یې منځنیو پېړیو ته اړوندېږي؛ په سپېڅلي کتاب او اورشلیمي تالمود کې د شته شفاهي قوانینو له مخې تعریف شوې چې د دې ټولو اصلي منبع عبري سپېڅلی کتاب دی. د یهودانو په سنتي قوانینو کې څلور ډوله د اعدام جزا شتون لري: الف) سنګسار، ب)د ویلي شوو مسو په خوړولو سره سوزول، ج) خفه کول (د ساه بندول)، د) سر غوڅول؛ دغه جزاوې ځانګړو جرمونو ته اړوندېږي. یوازې په ځانګړو مواردو کې چې پاچا کولای شي د چا د اعدام حکم ورکړي، نور د یهودو د قوانینو له مخې یوازې هغه مهال کېدلای شي د چا د اعدام حکم صادر شي چې د هغه جرم د دوه ذیصلاح شاهدانو له خوا لیدل شوی وي او په محکمه کې پر هغه د شاهدي ورکولو سربېره د مجرم کس په اړه لږ تر لږه ۲۳ قاضیان (سنهدرین) قضاوت وکړي او د رایو په اکثریت هغه ته د اعدام جزا وټاکي. له دې سره د یهودو د قوانینو له مخې تر هغه مهاله د اعدام جزا چاته نه ورکول کېږي تر هغه چې هغه محکمه چې د اړوندې دوسیې په اړه قضاوت کوي د اعدام حکم د اورشلیم ښار په معبد غره کې له ځانګړي ځایګي (مخکې Chamber of Hewn Stone په نامه شورا به دغه پرېکړه کوله) څخه ترلاسه کړي.
تاریخچه
په یهودیت کې د اعدام جزا او بدني تنبیه پیچلی تاریخ لري چې د پراخو بحثونو موضوع ګرځېدلې. د دوی سپېڅلی کتاب او تلمود د محکمې په واسطه د شدیدو جرایمو لپاره د اعدام جزا «څلور ډوله» - سنګسار، سوزول، سرغوڅول او ساه بندول – او همدارنګه له منفي احکامو (د یهودیت له ۶۱۳ احکامو) څخه د عمدي سرغړونې لپاره چې د اعدام جزا ته اړوند نه بلل کېږي د قمچینې وهلو بدني جزا ټاکلې. د تلمود د قانون له مخې د دویم معبد په له منځه تلو سره د اعدام جزا پلی کوونکی ځواک له منځه لاړ. د میشنا کتاب له مخې د العازر بن آزاریا په خبره هغه سنهدرینان چې یو کس به یې په اوو کلونو – یا اویا کلونو کې اعدام کاوه د وینو تږي بلل شوي. د لرغونې دورې په وروستیو کې په یهودي محاکمو کې د اعدام جزا د نه ورکولو پر لور لیوالتیا زیاته شوه. په عمل کې د منځنیو پېړیو یهودي محاکمو کې چې د اعدام د حکم د صادرلو او اجرا کولو ځواک یې درلود دغې چارې ته یې د شدیدو جرایمو په صورت کې دوام ورکاوه خو د ټولو هغو جرایمو لپاره یې ترې کار نه اخیست چې د دوی قانون تعریف کول. په داسې حال کې چې دا تشخیص شوه چې د دویم معبد له ړنګېدو وروسته له اعدام جزا څخه ګټنه د سپېڅلي کتاب له احکامو څخه سرچینه نه اخلي خو هغو خاخامانو چې له دغې چارې ملاتړ کاوه باور یې درلود چې دغه چاره د نورو یهودي قوانینو له مخې د توجیه وړ ده.
د جزا ورکولو ډولونه
د یهودانو سپېڅلي کتاب د یو شمېر جرمنو لپاره ټاکلې چې له کوم ډول اعدام څخه ګټنه وشي. د کفري ویناوو، بت پرستۍ، سبت (د یهوادنو ځانګړی دود دی) ماتونې، د نامزاد لرونکې باکرې زنا، مېړه ته په پاک لمنۍ چل ورکول (د تورات دویم کتاب یا Deut. ۲۲:۲۱) او یاغي زوی په سنګسار سره مجازات کېږي؛ د دوه ودونو کولو هغه هم د ښځې له مور سره واده او د کشیش د لور فحشا په سوزولو سره مجازات کېږي؛ جمعي مرتد کېدلو ته بیا په تورې سره د سرغوڅولو جزا ورکول کېږي.
نور لویو جرایمو ته په اشارې قانون ټاکلې چې مجرم باید په بې رحمانه ډول ووژل شي، آن ځینې مهال دغه عبارت هم زیاتوي چې: «خون یې پر خپله غاړه دی». دغه عبارت په سنګسار کولو باندې اعدام ته هم صدق کوي.
د یهودانو سپېڅلي کتاب همدارنګه د پانسي کولو اړوند هم ویلي (د تورات دویم کتاب. ۲۱:۲۲) خو (د خاخامي تفسیر پر بنسټ) د هغې نوم د اعدام په توګه نه دی راغلی بلکې له وژلو وروسته د راځړولو په معنی دی.
لاندې د ابن میمون له خوا د جرایمو هغه نوملړ راغلی چې هر یو ته د اعدام ځانګړې جزا ورکول کېږي:
سنګسار (په ډبرو د ویشتلو جزا)
په سنګسار باندې د وژنې حکم (סקילה، سکیلا) د اتلسو جرمونو څخه د یوه په ترسره کولو صادرېږي په دغو کې هغه کسان هم شاملېږي چې په قصدي ډول یې د سبت ورځې قوانین تر پښو لاندې کړې وي (هغه کسان په کې نه شاملېږي چې په ناپامۍ سره یې د سبت له قوانینو سرغړونه کړې وي) او هغه نارینه هم په کې شامل دي چې له بل نارینه سره یې د لواط عمل ترسره کړی وي. په دغه ډول سنګسار کې محکوم شوی مجرم تر دیوال لاندې کېږي او په ځمکه باندې د دیوال له راغورځېدو سره خپل ژوند له لاسه ورکوي.
په سوزولو سره جزا ورکول
په سوزولو سره د وژنې حکم (שריפה، سیریفه) د ۱۰ جرمونو لپاره صادرېږي چې په کې فحشا او د ښځې له مور سره په یوه وخت کې واده کول په کې شاملېږي. د جرم عاملین په اور نه سوزول کېږي بلکه ویلي شوي سرپ د مجرم په مرۍ کې تویول کېږي. له دې سربېره له سنګسار وروسته د سوزولو مورد هم ترسره شوی چې د اچان د سنګسار په مورد کې رامنځته شو.
۴ طرف
۴ طرف د کابل نه خپرېدونکې يوه اونيزه ده.
په یهودیت کې د اعدام جزا
په سوزولو سره جزا ورکول
د هلاخا یا د یهودي مذهبي قانون له مخې دغه مجازات د مجرم په ستوني کې د ویلي شوي فلز (سرپ، یا د سرپو او قلعي مخلوط) په تویولو سره ترسره کېږي، نه دا چې هغه خپله اور ته واچول شي.
په تورې سره سرغوڅول
په تورې سره د وژلو حکم (הרג، هېرېګ) په دوه مواردو کې صادرېږي: د عمدي قتل او جمعي ارتداد (بت پرستۍ) لپاره. د دغه جرایمو له عاملینو څخه سرغوڅول کېږي.
په ساه بندولو سره د وژنې حکم
په ساه بندولو سره د وژنې حکم (חנק، چینېک) د شپږو جرمنو د ترسره کولو له امله صادرېږي چې په کې د بل چا له ښځې سره د یو نارینه حرامه اړیکه (زنا) او هغه کس چې خپل والدینو ته یې زیان اړولی وی (کوم ځای یې ورته ژوبل کړی وي) شاملېږي.
اشرف علي تهانوي
اشرف علي تهانوي (1863/8/19-1943/7/4)د شيخ عبدالحق زوى د هند يو ستر عالم ،
مخينه
اشرف علي تهانوي په ځواني کي خپله مور له لاسه ورکړه او د پلار په واسطه تربيه شو.د تهانوي صاحب  پلار د تهانوي او دده د ورور په ښوونه او روزنه کي زياتي ستونزي وګاللې.تهانوي د1295هجري قمرى کال د ذوالقعدي په مياشت کي د ديني زده کړو د ترلاسه کولو لپارهديوبنددار العلومته لاړ هلته د حاجي امدادالله شاګرد شو او هغه يې خپل ښوونکى او مرشد وباله پنځه کاله وروسته يعني په 1301 ه.ق کال کي د نولسو کالو په عمر فارغ شو.
په 1311ه.ق کال کي تهانه بهول ته لاړ او هلته يې د د خپل شيخ خانقاه بيا فعاله کړه.
تصنيفات
تهانوي (رح)له 800نه زيات کتابونه او رسالې ليکلي دي چي مشهور يې تفسير بيان القران ،جنتي کالي، احياءسنن،حقيقة طريقة ،اجمال القران ...د اسلامي نړۍ دغه ستر سالار بالاخره د 83کالو دريو مياشتو او يوولسو ورځو په عمر د 1943 کال د جولاى په 20له دې نړۍ سترګي پټې کړې او د تهانه بهول په هديره کي خاورو ته وسپارل شو.
دا هم وګورئ
وېشنيزه:1863 زېږېدنې وېشنيزه:1943 مړينې وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
قوبلای خان
قوبلاي خان (په مغولي: Хубилай) د مغولو د خانانو څخه یو مشهور سالار، حکمران، د تولي خان زوي ، چنگېز خان لمسی او د يوآن کورنی بنسټ ایښودونکی وو چې د ۱۲۶۰ کال څخه تر ۱۲۹۴ کال پورې یی حکومت کاوه.قوبلاي خان په ۱۲۱۵ کال کی زيږيدلی وو. پلار یی تولای خان وو. په ۱۲۵۱ کال کی قوبلاي خان د شمالي چين والي او پوځي قوماندان شو. په ۱۲۶۰ کال کې د مونکو خان تر مرينې وروسته قوبلاي خان د مغولوعالي واکمن شو. په ۱۲۶۰ کال کی قوبلاي خان پر سونگ امپراطوري بريد وکړ او په ۱۲۷۹ کال کې سونگ امپراطوري ماته وخوړله. کله چې چين د مغولو په لاس کې وو نو قوبلای خان د چینايي واکمنانو په خطوط د يوآن امپراطوري کورنی جوړ کړ. په ۱۲۶۹ کال کی د قوبلاي خان په هدایت نوي رسمي ليک پهاگ پا جوړ شو او بوديزم د رسمي دین په توگه وټاکل شو. خو قوبلاي خان د عيسويت څخه هم ملاتړ کاوه. د قوبلاي خان تر مړینې وروسته د مغولو امپراطوري زوال ته ورسېده. وېشنيزه:د مغولو امپراتوري
اسلامي لارښودان
وېشنيزه:اسلام
۲۴۹ (عدد)
۲۴۹ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۴۸ څخه  مخکي او د ۲۵۰ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۴۹:
په کلینډر کې
۲۴۹ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۲۴۹ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
۸ صبح
۸ صبح د کابل نه خپرېدونکې يوه ورځپاڼه ده.
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
مډل
مډلینګ (ماډله) یاهم مډله په انګلیسي Model) چاته ویل کیږي چې په یو ډول بدنې یاهم فزیکی تمثیل وړاندی کړې. ترډیره مډل (ماډل) یاهم مډلینګ د لویو او وړو سوداکریزو شرکتو لپاره د سوداګریزو اعلانونو لپاره کیږې چې نن ورځ د عاید او شهرت له پلو ښه لار ګڼل کیږي.
آبادي (اونيزه)
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
MN
MN کیدای شي چې وي:
انصار (اونيزه)
انصار د کابل نه خپرېدونکې يوه اونيزه ده.
وژونکی نهنگ
وژونکی نهنگ (په انگرېزي: Killer whale په لاتین: Orcinus orca ) د تی لرونکی ژویو څخه دی چی په سوړ سمندر کې (لکه شمالي قطبي سمندر) ژوند کوي. نوموړی نهنگ په ځانگړي ډول کبان، سپی لاهو ، سپین نهنگان، کيشپونه، او د نورو سمندري ژويو ښکار کوي. څلور وژونکي نهنگان کولای شي نیلی نهنگ ښکار کړي.
وېشنيزه:نهنگان
خروشتي
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
خروشتي د  شمال لویدېز هندوستان  پخواني توري يا ليکدود دی چی د سنسکریت لپاره ور څخه کار اخیستل کېده. دغه لیک د درېيمی مېلادی پېړی نه مخکې بیا تر د درېيمې مېلادی پېړی پورې کارېده.
تاریخ
خروشتي ليکدود د سپېڅلي اسلام له راتګ دمخه د پښتو ژبې د ليکدود په بڼه کارېده. خروشتي توري د ښي څخه کیڼ ته لیکل کېده. دغه توري د آرامي تورو څخه جوړ شوي. د ژبپوهانو په نظر د خروشتي توری د هخامنشیانو د فتح کونکو لخوا په هندوستان کی رواج شو. د خروشتي توري په ۱۹ پېړی کی د جایمس پرینسیپ ( James Prinsep) لخوا توضیح شو.
سرچینې
وېشنيزه:لیک