cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دخــــوګ انــفـــــلــونزا
دخوګ انفلوينزا د وايرس د ژوند دوران :
اوسنيو څيړنو دا ثابته کړې چې د انفلوينزا ناروغي د وايرس په وسيله خپريږي چې دا په خوګانو کې انډيميک شکل لري. کوم خلک چې له خوګانو سره په تماس کې وي پر دې ناروغۍ د اخته كيدا خطر يې زيات وي. کله چې ددې وايرس خپريدل له يوه انسان څخه بل انسان ته پيل شي نو په نړيواله کچه په پېنډميک شکل ددې ناروغۍ د خپريدا خطر وي. د وايرس برنۍ برخه د دوه انټي جنونو د شتون له کبله تشريح کولاى شو چې دا انټي جنونه ديته اجازه نه ورکوي چې په خپل هدف کې نيولو ژونكو (حجرو) سره تماس کې شي. ١:- دا وايرس خپل انټي جنونه داسې استعمالوي چې ځان دپوزې ، مرۍ او سږيو د ژونكو( حجرو) پورتنۍ برخو سره په تماس کې شي. ٢:- ژونكه ( حجره ) وايرس راايساروي يا له ځانه يې را چاپيره وي. ٣:- وايرس دا وړتياپيداکوي چې د ژونكې غشا سورۍکړي. له دې لارې دا وايرس ژونكې ته ورداخليږي او خپله RNA  په ژونكه کې خوشي کوي. ٤:- په هسته کې د وايرس د RNA په ډول بله RNA جوړيږي. ٥:- د وايرس (Messenger RNA) ژونكه مجبوروي چې وايرسي پروټين جوړ کړي. ٦:- دا پروټين او RNA د ژونكې پورتنۍ برخې ته ځان رسوي. هلته سره يو ځاى کيږي او په نورو وايرسي ذراتو بدليږي. ٧:- نوى وايرس د ژونكې له پورتنۍ برخې څخه خپل بيډنګ  پيلوي.
د خوګانو د والګي کلينکي نخښې :
د انفلوينزا ناروغۍ پټه دوره (١ – ٣) ورځو پورې ده. تر پټې دورې وروسته په اکثره خوګانو کې زياتې کلينکي نخښې په تنفسي سېسټم كې په ناڅاپي ډول څرګند يږي. همدارنګه ناروغه حيوانات آزادانه خوځيداى نه شي او زياتره په يوه نقطه کې راټوليږي. په والګي اخته حيوانات د پوزې په مخاطونو کې زخمونه لري. د پوزې نزله ،عطسه د کانجکتيوا زخمونه لري اود وزن کموالى هم ددې ناروغۍ ( د خوګ والګي ) مهمې نخښې دي. خوګان د انفلوينزاد ناروغۍ له امله په ملا بيټ وي تنفس يې سريع وي. په ګيډه او ملا کې دردونه حس کوي. د بدن د تودوخې درجه يې لوړيږي يعنې تر (٤١٫٥) سانټي ګريډ پورې رسيږي. بې هوشه کيږي. بي اشتها وي. ضعيفه کيږي او شديد بې حاله وي. کله چې خوګان تر درملنې لاندې ونيول شي له ٣ تر ٦ ورځو پورې په تيزۍ سره ښه کيږي او په اوومه ورځ خپل لومړي حالت ته ورګرځي او د لومړي حالت يعنې روغ حالت په ډول غذا خوري. د انفلوينزا ناروغ په تود چاپېريال کې ساتل کيږي او له سترس حالت نه پکې مخنيوى كيږي نو له همدې کبله جانبي عوارض يې محدود وي. سربيره پر دې ځينې ناروغان په شديده برانکونمونيا اخته کيږي او په پاى كې مړه کيږي. ناروغ خوګان که ښه هم شي خو د وزن زياتيدل يې ورو کيږي. همدارنګه انسانان او مرغان هم د خوګ د انفلوينزا په وايرس اخته کيږي.
په الوتونکو کې د خوګ انفلوينزا نخښې :
د مرغانو د ناروغه کيدا حالت کې په مرغانو کې تنفسي ناروغۍ د هګيود توليد کموالى يا په ناطـبيعي ډول د هګيو ډيروالى منځته راوړي. او دا ناروغي په انسانانو کې زياتره تنفسي مشکلات رامنځته كوي.
په انسانانو کې د خوګ انفلوينزا نخښې :
١:- تبه ٢:- ټوخى ٣:- د سينې درد ٤:-دپوزې بهيدل      يابنديدل ٥:- ځان درد ٦:- سردرد ٧:- ساړه کيد ل ٨:- ستوماني لرل ٩:-ځينې وخت اسهالات ١٠:- کانګې البته که له پورته نخښو څخه يو څو هم په ځان کې وكتل شي بايد ډاکټر ته مراجعه وشي. دبېلګې په توګه ،
الف: په لويانو کې د خوګ انفلوينزا نخښې :
- د خوګ په انفلوينزا اخته کسان البته لويان به ساه په سختۍ سره اخلي يا به لنډه لنډه                           ساه اخلي. - دا ناروغ کسان به په ګېډه يا سينه کې درد يا فشار حس کوي. - دا ناروغ کسان په ناڅاپي ډول پرکاله کيږي. - دا ناروغ کسان ډير وارخطا وي. - دا ناروغ کسان خطرناکې يا دردونكې كانګې کوي.
د خوګانفلوينزا تشخيص:
د ناروغۍ په وخت کې تشخيص ترسره کولاى شو خو قطعي تشخيص يې د لابراتواري معايناتو لپاره د وايرس د تجريد او کلچر په واسطه ترسره كيږي. کلچر يې په جنين لرونکې هګۍ کې ترسره کيږي .او د لابراتواري تشخيص لپاره نمونه له سږو څخه اخيستل کيږي.
د نمونو اخيستل :
د تجربو لپاره ښه ده چې نمونه د نخښو او ګيلو ( اعراضو )  د پيل كيدا په لومړيو دريو ورځوکې واخيستل شي او شپږ ورځې وروسته دې بيا تکرار شي .په ځينو اشخاصو کې (H1N1) وايرس د ستوني په نمونه کې د منتن کيدو په دريمه ورځ هم د تشخيص وړ وي خو د ستوني دويمه نمونه په هغه اشخاصو کې اخيستل کيږي چې د هغه اوله نمونه د H1N1 لپاره منفي وي.
له پوزې څخه د H1N1 نمونه اخيستل :
لومړى سواب د پوزې په سوري کې داسې داخل کړئ چې له تالو سره موازي وي. کله چې سواب خپل ځاى ته ورسيد لږه شيبه يې پرېږدئ چې افرازات جذب کړي. بيا سواب په دوراني حرکت سره راوباسئ د پوزې له دويم سوري څخه هم بايد په همدې طريقه نمونه واخيستل شي .همدارنګه د سواب څوکه په يخ بوتل کې چې (2-3ml) مايع مواد ولري کيږدئ او د سواب پاتې برخه چې له بوتل څخه بهر وي، پرې کړئ چې د بوتل سر سم بند شي.
له ستوني څخه د H1N1 نمونه اخيستل :
له ناروغ څخه وغواړئ چې خوله خلاصه کړي .کله يې چې خوله خلاصه کړه بيايې ژبه د خاصې آلې په واسطه ښکته کړئ چې ټانسلونه ښکاره شي. دواړه ټانسلونه او ستونى د (polyester swab) پولسټر سواب په واسطه ښه کلک وموږئ څو د ستوني اپيتلي ژونكې سواب پورې ونښـلي. بيا سواب په يو ټيوب کې داسې کيږدئ چې په (VTM) لرونکي اسفنج کې ډوب شي. بيا سواب مستقيم په (VTM) بوتل کې چې (2-3ml) مايع مواد ولري ،کيږدئ.
د ستوني ، پوزې او حلقوم نمونې د اخيستلو لپاره لوازم :
1:- د ستوني د نمونې د اخيستلو لپاره بايد پلاسټيکي يا سيمي لاس نيونکي موجود وي. 2:- د ژبې د كښته کيدو لپاره (tanguedeprssor) ټانګ ډيپريسر موجود وي. ٣:- د (VTM) لپاره ځانګړي بوتلونه موجود وي. ٤:- بيتي يا کوم بل قطع کوونکى چې د سواب لاستى پرې قطعه او په بوتل کې ځاى شي موجود وي. ٥:- د کثافاتوبکس موجود وي. ٦:- د ترانسپورټ بکس او د نمونې د انتقال بکس سره ښه يخ شوى ايس پيکس (ice packs) موجود وي. ٧:- د بياپوښلو لپاره پلاسټيکي کڅوړه موجوده وي. ٨:- د مالوچو لوله موجوده وي. ٩:- الکول پاك کوونکى لاسپاكى موجود وي. ١٠:- د مايع ضد چپنه موجوده وي. ١١:- N95 ځانګړى ماسک موجود وي چې د تنفس له كوچنيو ذراتو څخه مخنيوى وكړي. ١٢:- عينکې موجودې وي. ١٣:- د مخ او ويښتانو د پټولو لپاره وسايل موجود وي. ١٤:- لاسماغوګان موجود وي.
د ذخيرې او انتقال لپاره د نمونې تيارول :
لومړى : د بوتل تر تړلو وروسته د هغه سر د يوه پلاسټيکي ټيپ او يا کوم بل د اوبو ضد ټيپ پواسطه کلک کړئ. دويم: د نمونې ټول ټيپونه په مالوچو کې تاوکړئ او په يوې سر تړلې پلاسټيکي کڅوړې کې يې کيږدئ، خو پلاسټيکي کڅوړه بايد ځنځير لرونكې وي. دريم: په پلاسټيک کې اچول شوې نمونه بياځلې بايد په کڅوړه کې واچول شي څلورم : پلاسټيکي کــڅوړه به په لـېږد بکـس کــې کــــــــيږدئ او په سر به يې       (ice pack) کيږدئ. پنځم: د پلاسټيکي کڅوړې خارجي برخه بايد د انټي سپټيکو په واسطه پاکه شي.شپږم: په پاى کې لابراتواري فورمه داسې قات کړئ چې د هغه ليبل بهر خواته وي او په اسانۍ ولوستل شي. وروسته فورمه په لېږدوونكي بکس کې د ټيپ پواسطه کلکه کړئ. د خوګ د انفلوينزا له امله د بستر شويو او مړو شويو کسانو ګراف :
د هغو ناروغانو سلنه چې په ٢٠٠٩ زيږديز کال د اګست له ٣٠ نيټې څخه د اکټوبر ترلسمې نيټې پورې په امريکا کې بستر شوي وو او د لابراتواري معايناتو په واسطه يې تشخيص شوى و ، ٤٩٥٨ تنه د عمر پر بنسټ ښودل شوي دي.
دانفلوينزا له امله دبسترشويوکسانوسلنه
شميره	  عمر	        سلنه ۱	(٠-٤) کلن کوچنيان       	١٩   سلنه ۲	(٥-١٨) کلن ماشومان                             	٢٦    سلنه ۳	(١٩-٢٤) کلن ځوانان                               	٩      سلنه ۴	(٢٥-٤٩) کلن لويان                                 	 ٢٤  سلنه ۵	(٥٠-٦٤) کلن لويان                                  	١٥   سلنه ۶	له ٦٥ څخه د لوړ عمر لرونکي لويان	٧    سلنه ددې ناروغۍ له امله د ٢٠٠٩ زېږديز کال د اګست له ٣٠ نيټې څخه د اکټوبر تر ١٠ نيټې پورې د مړو شويو کسانو ټولې ٢٩٢ پيښې تثبيت شوي دي.
دانفلوينزا له امله دمړوشويوکسانوسلنه
شميره	عمر	       سلنه ۱	(٠-٤) کلن                    	٣      سلنه ۲	(٥-١٨) کلن                	١٤    سلنه ۳	(١٩-٢٤) کلن                	٧      سلنه ۴	(٢٥-٤٩) کلن              	٣٢    سلنه ۵	(٥٠-٦٤) کلن              	٣٢    سلنه ۶	 له  ٦٥ کلنو څخه پورته    	١٢    سلنه
د خوګ انفلوينزا د وايرس لېږد Transmission :
دا وايرس نورو خلکو ته په ډيره اسانۍ سره د ټوخي او پرنجي له لارې لېږدول كيږي. که تاسو له يوه اخته کس سره له يوه مټر څخه په کمه فاصله کې نږدې شۍ نو کله چې ناروغ ټوخى يا پرنجى وکړي د H1N1 وايرس ترې په هوا کې خپريږي او د تنفس له لارې انسان پرې اخته کيږي چې نخښې يې تر (١ – ٤) ورځو وروسته څرګنديږي. دغه وايرس H1N1 د لنډې مودې لپاره پر شا او خوا څيزونو لکه ميز ، ټيليفون ، دروازې لاستى ، او داسې نورو سامانونو ژوندى پاتې کيداى شي.کله چې انسان پر دې ککړو وسايلو لاس کيږدي او بيايې خولې ، پوزې او سترګو ته يوسي نو په دې ناروغۍ اخته کيږي. اوږد عمرلرونکي خلک کولاى شي مخکې له دې چې د H1N1 نښې پکې وليدل شي کولاى شي تر يوې اوونۍ پورې دا وايرس نورو خلکو ته لېږدوي .او ماشومان له دې څخه د زيات وخت لپاره وايرس لېږدولاى شي.
اپيډيمولوجي او کنټرول :
اصلاً د خوګانو انفلوينزا په حساسه رمه کې د ناروغ خوګ په ورتګ سره څرګنديږي. په عام ډول دا ناروغي په يوه منطقه کې په يو وخت کې په يو شمير خوګانو کې ليدل کيږي .د ناروغۍ خپريدل يې ناڅاپي وي او په يو وار د رمې ټول خوګان ناروغه کيږي. د ناروغۍ خپريدل د ګرمۍ په کميدو او د مني د موسم په پاى کې پيليږي او په ژمي کې د ناروغۍ خپريدل زياتيږي. د وايرس لېږد له ناروغ حيوان نه روغ حيوان ته د تنفسي سيسټم له لارې ترسره كيږي يعنې د ناروغ خوګ د پوزې د ترشحاتو پر مهال وايرس محيط ته خارجيږي او دا وايرس د بل خوګ په واسطه د تنفسي سيسټم د لارې اخستل کيږي. څيړونکيو د خوګانو د وزن کميدل په اپيډمي شکل تر واقع کيدو وروسته تر مطالعې لاندې نيولي خو تر اوسه پورې کومې نتيجې ته نه دي رسيدلي. وروستيو څيړنو دا ښودلې ده چې د خوګانو انفلوينزا وايرس دکال په ټولو فصلونو کې د خوګانو په مينځ کې ليدل کيږي يا له يوه نه بل ته انتقاليږي په دې ترتيب ځينې خوګان د وايرس د ناقل په شکل وي او د هوا يا موسم د بدليدو په اثر ناروغۍ څرګندوي. همدارنګه پر 2009/4/17 نېټه لومړۍ دوه پيښې په امريکا کې وليدل شوې. پر 2009/4/24 نېټه نړيوال روغتيايي سازمان د نوي ډول وايرس د خپريدا له شديد ځواك سره د رامنځته كيدا اعلان وکړ. پر/4/29 2009 نېټه نړيوال روغتيايي ســـــــــــــازمان لخوا حالت له څلورم فيز نه پنځــــــــــــــــــم فيز ته اوچت شول. په همدې ډول پر. 2009/6/11 نېټه د نړيوال روغتيايي ســـــــــــــــــــــــازمان لخوا له پنځم فيز نه شــــــــــــــــــپږم فيز ته د حالت لوړول. پر /7/4 2009 نېټه د لومړي ځل لپاره په افغانستان کې د پيښو راپور ورکړل شو. د افغانستان په ٢٢ ولايتونو کې تر ١/١٣٨٨ پورې د H1N1 ٩٥٣ د ناروغۍ ، ١٧ د مړينې پېښې ثبت شوي خو واقعي شمير يې شايد تر١٠٠٠٠ څخه زيات وي .د يادولو وړ ده چې په يادو شوپيښو کې ٤١١ پيښې د H1N1 ناروغۍ د مخنيوي او د ناروغانو په وخت د درملنې لپاره د عامې روغتيا وزارت يولړ تدابير نيولي وو چې په لاندي ډول يې يادولاى شو: ١:- د فعاليتونو تعقيب د انفلوينزا د پانډميک پلان په واسطه چې د مخه ترتيب شوى او د عامې روغتيا وزارت لخوا منظور شوى دى. ٢:- د کمانډ او کنټرول مرکز جوړول او د خلکو د معلوماتو لپاره د درې ټيلفوني کرښو فعال ساتل. ٣:- د هيواد ګوډ ګوډ ته لا د مخه د انفلوينزا ضد درمل رسول. ٤:- د هر ولايت په کچه د همغږ و شوراګانو فعالول. ٥:- د هيواد له ١٧٧ سايټونو څخه هره ورځ د تنفسي لارو او شديدو انتانانو پيښو د ارقامو راټولول. ٦:- د درې اوونيو لپاره د ښوونځيو ، پوهنتونونو او د ګڼې ګوڼې ډک ځايونو تړل. ٧:- له ناروغۍ څخه د ځان ساتنې په موخه په ټول هيواد کې د راډيو او تلويزون له لارې د کمپاينونو د پلي كېدا په ترڅ كې د روغتيايي پيغامونو خپرول.
څنګه خپل ځان او نور خلک په انفلوينزا وايرس له  اخته کيدا څخه وژغورلاى شو : هغه لارې چارې چې له (H1N1) انفلوينزا څخه د ځان ساتلو لپاره ضروري دي په لاندې ډول دي: ١:- د پرنجي او ټوخلو په وخت کې خپله خوله او پوزه په دستمال پټه کړئ. ٢:- استعمال شوى دستمال په پټ ځاى کې واچوئ. ٣:- خپل لاسونه په منظم ډول په صابون او پاکو اوبو ومينځئ. ٤:- که د زکام نخښې درکې وليدل شوې نږدې روغتيايي مرکز ته ولاړ شـــــــــــــــــــــئ. ٥:- که د زکام نخښې درکې پيدا شوې نو له سالمو کسانو څخه لږ تر لږه يو مټر فاصله وساتئ. ٦:- که په تاسو کې د زکام نخښـې پيدا شوې نو ښوونځي ، پوهنتون ، کار او دفتر ته له تګ څخه ډډه وکـــــــــــــــــــــــــــــړئ. ٧:- د روغبړ پر مهال په غيږ کې له نيولو او ښکلولو ډډه وکړئ. ٨:- په سترګو او پوزې د ککړ لاس له تماس څخه په کلکه ډډه وکړئ ٩:- تر ټولو غوره لار د واکسينونو تطبيقول دي. ١٠:- که ناروغي د خپريدا په حالت کې وي نو صابون ، اوبه ، ماسکونه ، الکول او لاس موښونکي او نور اړوند د اړتيا وړ توکي له ځان لپاره په کور کې برابر کړئ.
.
لـــــــــــنډيز
دخوګ انفلوينزايوه ساري ناروغي ده چې نخښې يې په( ١٩١٨-١٩١٩) ز كال كې په انسان اوخوګ کې وليدل شوې. تريوه څه جينيټك بدلونونو وروسته په ۲۰۰۹ ز كال كې په پخواني شكل يو ځل بيا رامنځته شوه. نوموړى وايرس چې په(H1N1) نوم ياديږي درې A   B, او C  ډولونه لري. د دې وېشنه د وايرس د جوړښت  پر سطحه د شته پروټينونو له مخې چې نيورومنډيز او هيموګلوټينين دي ، كيږي. دا يوه ډېره ژر خپريدونكې ناروغۍ ده چې د پرنجي ، ټوخي او داسې نورو لاروچارو له لارې له ناروغ كس څخه روغ ته لېږدول كيږي. دA,B, وايرس يې ډير زر موټيشن کوي په خوګانوکې يې نخښې په دي ډول دي چې دپزې په مخاطونو کې زخمونه پيداکيږي اووزن يې کمېږي په الوتونکيو کې تنفسي ناروغۍ دهګيو دتوليد کموالى اوداسې نورې ناروغۍ رامنځته كوي. په انسان کې دتنفسي سيسټم دخرابوالي لامل كيږي .په لويانو او ماشومانو کې يې نخښې له يو بل څخه توپير لري. زياتې نخښې ېې له موسمې زوکام سره ورته والى لري. دمخنيوي لپاره يې له ټولو نه ضروري كړنه  واکسين کول دي اوهمدارنګه له هغو لاروچارو څخه ګټه اخيستل چې دوايرس دلېږد مخه پري ونيول شي.
اخځليکونه :
١-کيوانفر هادي،کريمي ناصر (١٣٧٦) ژبا‌ړه وايرس شناسي داميزشکي
2-  Barry   ’John     ’M   -      (2005)    the great Influenza the epic story of dead liest plague in history. 3-Sewell.M.M.H. And Brocklesby.D.W.(1990)Animal diseases in the tropics. 4-hHp//WWW:rtghthealth.com/topic/swine –Influenza-                              varius? p=1&as=goog&as=404
تخمه ګزاري
Ovlation
Ovaries
هر تخمدان cm) ۵¬ ، ۳ (  طول   cm ۳ – ۲ عرض او لهcm  ۳ – ۱ ضخامت لري خو د مينو پاز څخه وروسته يي اندازه يي دوه يي په دري ته کمیږي. Ovary  د broad ligament   سره د mesovarian   په واسطه درحم سره د ovarian ligament   په واسطه او دحوصلي جدار سره د suspensory ligament  په واسطه وسل کیږي. Cortex د Ovary  په خاریج قسمت کی موقیعت لري چي دفولیکول درلودونکي دي او دمنضم نسج په سټروما کي غر س سویده. Medulla  دمنضم نسج دي چي دملسا عضلي ، دمویه ، اواعیه ، عصب او لمف درلودونکي ده. Ovary  د ovarian artery  په وسطه چي د abdominal aorta   یو ه شعبه ده ، ارو اکیږي. سربیره پر دي درحمي شریان په واسیطه چي د Hypogtric    یو شعبه ده چي په ترتیب سره د internal iliac artery   نه منشآ اخلي ، اروا کیږي. دراسته تخمدان ورید مستقیم و vena cava inferiors    ته تویږي او دچپه توخمدان وری وچپه کلیوي ورید left renal artery  ته تویږي. عصمت الله جلالزی 07:56, 8 نومبر 2017 (UTC))
Vagina
پورتني== عکس تخمدان رحم او دهغه موقیعت ښي ==
عصمت الله جلالزی 07:50, 8 نومبر 2017 (UTC))
دمونث تنا سلي سیسټم فزیولوژي
د هایپوتلاموس ، نخامیه غدي او دتخمدان دهورمونونو ترمینځ یو ارتباط موجود دي چي دتخمدان حادثه يه ګډه کنټرولوي. ددوي دفعالیت څخه حاصله مواد دنسل پرتولید باندي هستولوژیک او بیوشمیک تاثیرات لری ، چي په نتیجه کي دبیضي تکامل ، انتقال او دملحقي بیضي دغرس او انکشاف لپاره مناسب محیط براربروي. عصمت الله جلالزی 07:50, 8 نومبر 2017 (UTC)) دنخامیي ګونادوتروپین په لاندی ډول دی ۱== :ـ F S H ) ) یا Follicle stimulating hormone :ـ== نوموړي هورمون دنخامیه غدي دمخکیني برخي څخه افرازیږي او په مبیض کي دابتدايي فولیکول دتنبیه او پخیدو سبب کیږي ، یا دفولیکول استروجن افرازوي چي یو ګلایکوپروټین دي او په او پو کي منحل دي .عصمت الله جلالزی 07:50, 8 نومبر 2017 (UTC)) ۲== :ـ L H ) ) یا Luteinizing hormone : ـ == نوموړي هورمون د نخامیه غدي دمخکیني برخي څخه افرازیږي چي د graft  دپوخ فولیکول  دپري کیدو سبب کیږي د ovulation حادثه رامینځته کوي اوفولیکول په ژړ جسم یا corpus luteum  تبدیلوي چي یو ګلایکو پروټین ده او په اوبو کی منحل دي .عصمت الله جلالزی 07:50, 8 نومبر 2017 (UTC))
۳ : ـ L T H ) ) یا Luto tropic Hormone : ـ
ددغه هورموه رول تر اوسه بوري په انسانانو کي نه دي تثبیت شوي خوپه حیواناتو کی د ژړجسم ( corpus Luteum ) دنشنما او تکامل سبب عصمت الله جلالزی 07:50, 8 نومبر 2017 (UTC))کیږي .                                                          دغه ټول ګونادو تروپین هورومون د Releasing Factors)) یا ازادیدونکي  فکتورونو ( چي د هایپوتلاموس څخه افرازیږي ) تر څو لاندي فعالیت تر سره کړی . په هایبو تلاموس کي نور هورمونونه وجود لری چی دجنسي هورمونونو ( استروجن اوپریجیسترون) دغلظت سره ډیر حساس دۍ یعني کله چي دهغوي سویه په وینه کي کمه سي نور هورمونونهeedbac negative f) يه میکانیزم  سره هایپوتلاموس تحریکوي او releasing factors  دافراز سبب کیږي. په عمومي ډول هر ګونادوټروپین یو مخصوص releasing factors لري .عصمت الله جلالزی 07:50, 8 نومبر 2017 (UTC))
نارمل میاشتني عادت سیکل Normal menstrual cycle ))
Menstrual cycle یا میاشتني عادت دوران : عبارت دافرازي        Endometrum ) دخاریجیدوڅخه ده  کوم چي د ovulation)) دمرحلي څخه وروسته په ۱۴ مه ورځ واقیع کیږي ، دمیاشتني عادت دوران دخونریزي داولی ورځي څخه شروع بیا دبل سایکل تر اولی ورځي پوري حسابیږي . او دا سیکل  یا دوران چي له  ۱۲ څخه تر ۱۵ کلني  په عمر کي شروع کیږي کوم  چي بیلاغت ورته وايي، او هر نارمل سیکل ۲۸ ورځي وخت نیسي .عصمت الله جلالزی 07:50, 8 نومبر 2017 (UTC)) دمیاشتنی عادت په جیریان کي به رحم او تخمدان کي به یوه وخت کي تغیرات ښکاره کیږي نو په دي لحاظ هر سایکل مشتمل پر ۲ سګمنټو مبیضي سایکل او رحمي سایکل ==Ovarian cycle == Follicle phase Luteal phase
uterine cycle 2
proliferative SECRERORY MENSTRUAL PHASE ==== عصمت الله جلالزی 07:50, 8 نومبر 2017 (UTC))
Ovarian cycle
د تخمي دازاد دو څخه وروسته د فولیکل Theca او Granulose حجرات په سرعت سره تکثر کوي او دلوتیال دحجراتو سره یو ځاي کیږی چي په نتیجه کي Corpus Luteum ) ) یا زیړ جیسم جوړوی. عصمت الله جلالزی 07:56, 8 نومبر 2017 (UTC))	                                                                                          Corpus luteum یا زیړ جسم  :ـ د استروجن سویه لوړوي که چیرته حمل واقیع شي نو زیړ جیسم د ولادت تر اخیره پوري پا ته کیږي او داستروجن افراز ته ادامه ورکوي چي همدا د استروجن افراز ددي باعث کیږي چي ( FSH ) هورمون افراز منع شي .   عصمت الله جلالزی 07:50, 8 نومبر 2017 (UTC)) او که چیرته حمل صورت ونه نیسي نو زیړ جیسم د میا شتني عادت په ۲۴ ورځ اتروفي کوي (کوچني کیږي) چي په سپین جیسم یا Corpus) (Albican باندي بدلیږي چي سپین جیسم نشي کولاي چي استروجن افراز کړي او د F S H ) ) د افرار مانع وګرځي نو په همدي ترتیب سره دوهم میاشتني عادت مینځته را ځي. عصمت الله جلالزی 07:56, 8 نومبر 2017 (UTC))
Ovulation
دا هعه مرحله ده کو م چي د باریز Follicle )) څخه تخمه Ovum)) ازادیږي دبطن په جوف ته د ) LH) هورمون په واسطه ، چي دغه پروسه دمیاشتني عادت کوم چي ( ۲۸ ) ورځي وخت نیسي په ( ۱۴ ) مه ورځ واقیع کیږي او ازاده شوي تخمه د  ( Fallopian  Tube) په واسطه اخیستله کیږي07:50, 8 نومبر 2017 (UTC))            عصمت الله جلالزی 07:56, 8 نومبر 2017 (UTC)) پورته ==تصویر دفولیکول مینځتخ راتګ او ovulation راښي==
اخځلیکونه ۱ : ـ ....................................................................................دوکتور بري صدیقي امبریولوژي
۲: ـ ................................دکندهار پوهنتون د طب پوهنځي د نهم سمیسټر داستد نیازي صاحب ولادي
۳: ـ ............................................................دخادم حسین ( سعیدي ) دانسان اناتومي او فزیولوژي
سيد جلال کريم
سيد جلال کريم (۱۳۴۸ ل. - ) د افغانستان د ۲۰۰۹ کال د ولسمشريزو ټاکنو يو خپلواک کانديد دی. نوموړی د لوړو زده کړو څېښتن دی او د هېواد نه دباندې يې په گڼو پوهنتونونو کې خپلې زده کړې سر ته رسولي. هغه خپلې زده کړې د انجنيري په څانگه کې بشپړې کړي. خو بيا يې سوداگرۍ ته مخه کړې او په دې څانگه کې هم بريالی پاتې شوی. سيد جلال د يو شمېر سياسي فعاليتونو په بنسټ په ځينو سياسي کړيو کې د يوه منځگړي په توگه هم پاتې شوی.
مخينه
سيدجلال کريم چې په سيدجلال نابغه مشهور دي په (١٣٤٨) کال کي په کابل کي په يوه متد ينه او متوسطه کورنۍ کي وزيږيد. پلار يي ښوونکي وه او د ښووني مقدسه دنده يي د کابل د عالي ليسو څخه په يوه ليسه کي ترسره کوله.
زده کړې
سيدجلال په شپږ کلنۍ( ٦) کي د استقلال په عالي ليسه کي شامل شو او دوه کاله وروسته يعني په( ٨) کلنۍ کي يي د بي ساري استعداد او زکاوت په سبب د ذکر شوي ليسي څخه د دولسم صنف د فراعت سند ترلاسه کړ. او د نابغه په صفت د هيواد په دننه او همدارنگه د هيواد څخه بهر وپيژندل شو. سيدجلال نابغه په( ١٣٥٧) کال د(٩) کلنۍ په عمر د کابل پوهنتون دانجنري په پوهنځي کي شامل شو او وروسته امريکا ته ولاړ او د کولمبيا په پوهنتون کي چه د نيويارک په ښار کي واقع دي شامل شو نوموړي د کولمبيا په پوهنتون کي د شموليت څخه وروسته د افغانستان د هغه وخت د دولت په امر د امريکا څخه کابل ته راوستل شو. او وروسته د روسي ژبي،رياضياتو او فزيک د زده کړي په منظور د يو خاص پروگرام لاندي مسکو ته وليږل شو. سيدجلال په ١٣٥٩) کال کي د خپلى کورنۍ د ليدلو لپاره کابل ته راستون شو او د خلکو او د چاپيريال د خرابي او ناارامي وضعي د ليدلو څخه يو څه موده وروسته د زرگونو هيوادوالو سره لومړي د پاکستان په لور وخوځيد او وروسته د (٦) مياشتو تيرولو نوموړي د خپلي کورنۍ سره يو ځاي د سعودي عربستان په لور وخوځيد. چه په سعودي عربستان کي نوموړي دشاه فهد د منرالو او پتروليم په پوهنتون کي شامل شو. چه نوموړي هلته د انجنري فعاليتو نو او همدارنگه د فزيک او عربي ژبي زده کړه وکړه چه وروسته ددري کالو څخه د کمي مودي د تيرولو نوموړي نابغه(١٤)کلن  افغان په اقتصادي فعاليتونو بوخت شو.
دندې
سيدجلال نظر په هغه زيار، تلاش او سالمو نوښتونو چه د خپل ځان څخه يي وښوده پدي وتوانيد چه د بشر د حقوقودمهمو فعالينو او همکارانو څخه واوسي. د اقتصاد په برخه کي نوموړي د خپلو سالمو او مثبتو نوښتونو په سبب پدي بريالي شو چه په دي ساحه کي چټک پرمختگ او انکشاف وکړي. چه پدې ارتباط دعربستان او همدارنگه د متحده عرب اماراتو د څو کمپنيو په راکړه ورکړه بريالي شو. د نوموړي مرستيالان او د سوداگريزو شرکتونو شريکان د لويو شخصي شرکتونو څو مليتزو شرکتونو او د خليج د اقتصادي همکاري د شورا د مختلفو هيوادونو د شاهي کورنيو څخه عبارت دي. د سوداگريزو بوختياؤ څخه پر ته محترم سيدجلال د خپل علمي او فرهنگي شهرت او اقتصادي موقف څخه په استفادي پدي وتوانيد چه دنړيوالو ارتباطاتو له لاري په افغانستان کي امنيت او صلحي ټينگولو په برخه کي مهم خدمتونه تر سره کړي. چه پدي ترڅ کي نوموړي په( ١٣٦٩) کال کي خپل ډير زيار وکيښ تر څو په افغانستان د داخلي جنگونو د ختمولو لپاره افغانستان، پاکستان او په جگړه کي د بوختو خواؤ تر منځ يوه سوليزه لار ولټوي چه پدي لړ کي د هغه مذاکراتو په نتيجه کي چه د مربوطو خواؤ سره يي درلودل نوموړي په ١٣٧٦) کال کي د طالبانو د بند څخه د ١٠) ايراني بنديانو په خلاصولو بريالي شو. همدارنگه يي په ١٣٧٧) کال کي دنوموړي دهغه مذاکراتو او منځگړ توب له لاري چه د شمالي اتحاد او د طالبانو تر منخ د يوه مياشتي اور بند سبب وگرځيد ١٢٠٠) بنديان د شمال اتحاد او طالبانو تر منځ په ازادانه توگه تبادله شول. محترم سيد جلال نابعه د خلکود ذهنونو د روښانه کولو د خبر رسولو د امورو او دموکراسي د تامين لپاره هم ښه فرهنگي خدمتونه تر سره کړي چه د هغي مشخصه او ښه نمونه د يوي باارزښته راديوي شبکي (افغانستان غږ) تاسيس او پکار اچول دي. سيدجلال د هغه ژور احساس په اساس چه د افغانستان د درديدلو خلکو په اړه کي لري. دمذاکراتو او تفاهم له لاري وکولي شو تر څود مختلفو اروپايي هيوادونو، نړيوالو سازمانونو په شمول د ملل متحد د سازمان توجه د افغانستان د مسلي د حل په اړه جلب کړي. سيدجلال وکولي شو تر څو خپلي څيړني د اقتصاد، نړيوال قانون او اسلامي قانون په برخه کي تقويه کړي. او همدارنگه يي د يوه شخصيت په حيث د افغانانو د مسلو د حل په برخه کي مختلفي هلي ځلي کړي دي. نوموړي د ملي ازادۍ دفکر او ملي عالي احساساتو په درلودلو سره د يو وتلي واقعي ملي شخصيت په حيث په داخل د هيواد کي د ټولو افغانانو او همدارنگه په بهر د هيواد کي د نړيوالو د اعتماد او اخترام وړوگرځيد. د نوموړي هغه زيار او تلاش چه په هيواد کي يي رسولي اوثبات راوستلو په لور کي تر سره کړي وه پدي وتوانيد ترڅو د نړي د اکثرو هيوادو په شمول د پاکستان، ايران، هندوستان، سعودي عربستان، متحده عرب امارات او ترکيي سره قوي روابط رامنځ ته کړي  او پدي اړه دټولو اعتماد ترلاسه کړي. سيدجلال پدي نظر دي چه هغه مشکلات چه افغانستان د هغه سره لاس او گريوان دي د تروريزم په شمول چه يونړيوال مشکل دي افغانان په يوازيتوب سره نشي کولاي د هغو په حل کولو بريالي شي يوازي هغه وخت چه د افغانستان د گاونډيانو تر منځ دوه طرفه او پوره همکاري د متقابل احترام په اساس چه د يو بل د سياسي ازادۍ او ځمکنۍ بشپړتيا په پيژندلو ولاړ وي کولاي شي ديو بل مشکلات او مسلي يو په بل پسي حل شي.
درې ياران هغه هم لېونيان
درې ياران هغه هم لېونيان د ٢٠١٢ کال يو مسخراچي فيلم وو، د فلم بشپړ انګرېزي نوم او د مشهوره کېدو نوم يې The Three Stooges: The Movie وو.
سرچينې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه
د افغانستان نوم
د افغانستان نوم «د افغانانو د وطن» په معنی دی چې د افغان ملت له نوم څخه سرچینه اخلي. له تاریخي پلوه، د افغان نوم تر ډېره پورې پښتنو ته چې د افغانستان د وګړو اکثریت جوړوي کارول کېده. دغه نوم د لسمې پېړۍ د جغرافیې په حدود العالم نومي کتاب کې کارول شوی چې وروستۍ برخه یې د -ستان فارسي وروستاړی دی او د «ځای» په معنی دی.
د نوولسمې پېړۍ په لومړیو کې افغان سیاستوالو وروسته له هغه چې له قاجاري ایران او بریتانوي هند سره په هوکړو کې د دراني سترواکۍ لپاره د افغانستان نوم وکارول شو؛ دغه نوم یې د بشپړې دراني سترواکۍ لپاره غوره کړ. د لومړي ځل لپاره په رسمي توګه د افغانستان له کلمې څخه وروسته له هغه چې امیر یعقوب خان د افغان او انګلیس د دویمې جګړې په ترڅ کې ماته وخوړه، د ګندمک د هوکړې د لاسلیک پر مهال ګټنه وشوه.
په ۱۸۵۷ زکال کې فردرېش انګلس د افغان جګړې (The Afghan War) تر عنوان لاندې د جان ویلیام د اثر په لنډیز کې «افغانستان» په داسې توګه تشرېح کړی: "«د آسیا پراخه هېواد ...له یوه لوري د ایران او هند ترمنځ او له بل لوري د هندوکش او د هند د سمندر ترمنځ موقعیت لري. وړاندې په کې د خراسان او کوهستان ولایتونه او همدارنګه په کې د هرات، بلوچستان، کشمیر او سند په ګډون د پنجاب ډیری برخې شاملې وې ... په مهمو ښارونو کې یې پلازمېنه کابل، غزنی، پېښور او کندهار شامل دي»."افغانستان په ۱۹۱۹ زکال کې د افغان – انګلیس هوکړې پر بنسټ د نړیوالې ټولنې له لوري د یو بشپړ خپلواک هېواد په توګه په رسمیت وپېژندل شو.
افغاني کول
دا په پراخه کچه منل شوې چې د «پښتون» او افغان کلمې له یو بل سره مترادفې دي، خو د افغان کلمه نه یوازې پښتنو بلکې د افغانستان د ټولو قومونو لپاره په تاریخي بڼه کارول شوې کلمه ده.
د پښتني کولو (افغاني کولو) موضوع لږ تر لږه له اتمې پېړۍ راهیسې په سیمه (افغانستان او د معاصر پاکستان په لویدیځ کې) کې جریان لرلی. دا د کلتوري یا ژبني تغیر بهیر دی چې په هغو کې یو شمېر غیر پښتني موارد د پښتني مواردو په توګه یادېږي. «په اتمه او نهمه پېړۍ کې د ګڼ شمېر معاصرو ترکي ژب ویونکو افغانانو اجداد د هندوکش په سیمه کې (تر یوه بریده هم د غوره څړځای موندلو په موخه) استوګن شول او د همدغې سیمې د پښتنو قبایلو د ژبې او کلتور پر ځان منلو ته یې مخه کړه».
- کریګ باکسټر، د کانګرس په کتابتون کې د هېوادونو د مطالعاتو برخه
افغاني لړۍ
د یمیني تاریخ پر بنسټ (چې لیکوال یې د سلطان محمود غزنوي منشي بلل کېږي) افغانانو په لسمه پېړۍ کې د سبکتګین په غزنوي سترواکۍ او همدارنګه د غوریانو په وروستۍ پاچاهۍ (۱۱۴۸- ۱۲۱۵ زکال) کې ځای وموند. په ۱۲۹۰م زکال کې د ترک – افغان خلجي لړۍ په لومړیو کې افغانان د هند د ډهلي سلطنت په تاریخ کې پېژندل شوي و. ورپسې د ډهلي په سلطنت کې د لودیانو او سور لړۍ دواړې له افغانانو څخه جوړې وې چې حکومت یې د نن ورځې د بنګلادېش تر ختیځ پورې رسېده. په اتلسمه پېړۍ کې د افغانانو نورې لړۍ یعنې هوتکي لړۍ او دراني سترواکۍ ظهور وکړ؛ چې د واک په اډانه کې یې د مرکزي آسیا او سویلي آسیا ډیری برخې شاملې وې.
د افغانستان د نوم اړوند لومړني ماخذونه
د افغان کلمه له میلاد څخه وروسته دریمه پېړۍ کې د ساسانیانو له خوا د ابغان (Abgan) او په شپږمه میلادي پېړۍ کې د هندي ستور پوه ورهامیهیرا له خوا د اوګانا (افغانا) په توګه یاده شوې. د لسمې پېړۍ د جغرافیې په کتاب، حدود العالم کې څو ځله د افغان کلمه یاده شوی، په ځانګړې توګه یوه کلي ته یې په اشاره کولو کې داسې څرګنده کړې: «ساول، په غره کې یو ښکلی کلی دی. چې په هغو کې افغانان ژوند کوي».
البیروني په ۱۱مه پېړۍ کې له هغو څخه د بېلابېلو هغو قبایلو په توګه یادونه کړې چې د سند سیند لویدیځې غاړې ته په غرونو کې ژوند کوي. مشهور مراکشي څېړونکي ابن بطوطه چې په ۱۳۳۳ زکال کې یې له دغه ځایه لیدنه کړي، وايي چې: «موږ کابل ته سفر کړی، هغه ښار چې له پخوا څخه پراخه دی، د دغه ښار یو شمېر برخې اوس مهال د کلیوالي خلکو له خوا نیول شوي چې د فارسیانو یوه قبیله ده او افغانان ورته ویل کېږي. دوی په غرونو کې ځای پر ځای شوي او هلته پام وړ ځواک لري، دوی تر ډېره په لار کې لوټل کوي. د دوی اصلي غر د سلیمان غره په نوم یادېږي».
د افغانستان د کلمې یو له لومړنیو یادونو څخه په دیارلسمه پېړۍ کې د سیف بن محمد بن یعقوب الهروي په اثر تاریخنامه هرات کې شوې چې هغه یې د خراسان او هند ترمنځ د هغه هېواد په توګه یاد کړی چې د شمس الدین (د کرتیانو لړۍ ته اړوند واکمن و) هېواد ته باج ورکوي.
له دې سربېره د «افغانستان» نوم د مغولي واکمن بابر له خوا په شپاړلسمه پېړۍ کې د کابلستان سویل لوري قلمرو ته کارول شوی.
- فرشته، ۱۵۶۰ – ۱۶۲۰ زکال د افغانستان ابداع شوې اصطلاح په ۱۸۵۵ زکال کې د دوست محمد خان د واکمنۍ پر مهال رامنځته شوې، هغه مهال چې نوموړي د بارکزیانو او درانیانو ترمنځ د افغانستان د ۷۰ کلنې کورنۍ جګړې او د وزیر فتح خان بارکزي له اعدام وروسته د افغانستان د بیاځلي اتحاد هڅې پیل کړې.
د افغانستان وروستۍ سترواکي
د افغانستان د خپلواک معاصر دولت اړوند د بریتانیکا پوهنغونډ (انسایکلوپیډیا)، ایرانیکا پوهنغونډ او نور منابع څرګندوي چې د افغانستان سیاسي تاریخ په ۱۷۰۹ زکال کې د هوتکي لړۍ په رامنځته کېدو پیلېږي، چې میرویس خان هوتکي یې بنسټ اېښی او د «میرویس نیکه» په نوم پېژندل کېږي. «معاصره افغان پاچاهي په پیل کې د غلجیانو او له هغه وروسته د احمد شاه د واکمنۍ پر مهال د درانیانو په مخکښ توب سره پیل شوه».
- مارتین تئودور هوتسما اسلامي پوهنغونډ څرګندوي چې: «په هغه هېواد کې چې نن ورځ د افغانستان په نوم پېژندل کېږي، دغه نوم په کې د اتلسمې پېړۍ په نیمايي کې هغه مهال دود شو چې د افغاني نژاد برتري تضمین شوه: وړاندې له دې هرې برخې یې ځانته جلا نوم درلود، خو یو واحد سیاسي او مشخص هېواد نه و او نه هم د دغسې کوم جوړښت برخه و. برخو یې نه د نژادي او نه هم د ژبنیو هویتونو له مخې اړیکې لرلې. د دغې کلمې وړاندنۍ معنی یوازې «د افغانانو هېواد» و، یو محدود قلمرو چې د اوسني دولت زیاتې برخې په کې نه شاملېږي، خو لویې سیمې یې لرلې چې اوس مهال یا خپلواکه دي او یا هم د بریتانوي هند سره په پوله کې دي».
- مارتین تئودور هوتسما
تیکنالوجی
ټيکنالوجي په ساده ژبه زما له يوه لکچر څخه يوه اورېدونکي ځينې يادداښتونه اخيستي ،رالېږلي يې دي ،زه يې دلته کټ مټ د تاسې لپاره پوسټ کوم ، هيله ده چې ګټور به واقع شي.
ټیکنالوجي د ذهن په روښانولو کې ونډه لري او له بدوي فکر څخه مو ژغوري / د نړۍ ، هېواد او خلکو په اړه مو فکر بدلوي. / ژوند روښانه کوي / ژوند اسانه کوي، / زده کړه او تعليم ورسره دلچسپ کېږي  / اړيکې، ارتباطات او لېږدرالېږد ورسره اسانه کېږي / کار اسانه کوي./ د پرمختګ او هدف او موخې ته ژر رسېږو / سات تېری او تفريح هم پرې کولای شو / ښه مثبت فکر ته مو هڅوي/ د انساني تلفاتو مخنيوی کوي/ فارغ وخت ډکوي / پېراو پلور اسانه کوي / شفافيت او پروخت د کار سرته رسېدنه / د ناروغيو کمښت / د نړۍ له حالاتو په هماغه شېبه خبرېدل/ د اقتصادي، فرهنګي ، علمي او ټولنيزو مناسباتو د جوړولو لپاره/  د نړيوالې سولې، د خپل هېواد د تاريخ څخه دخبراوي لپاره یې کارولی شو او هم نور برخو کې بلا ډېر مثبتې اغېزې لري. دا چې ټيکنالوجي مثبتې اغېزې لري منفي خواوې هم لري چې ځينې يې دادي د بشري ځواک کم استعمال او په پايله کې بې کاري او ناروغي / د ټيکنالوجيکي توکو له استهلاک وروسته دچاپېريال چټلي او له کارولو څخه یې په ځينو مواردو کې د هوا تودوخه / له پنځونې او ابتکار څخه د بشر په شاه ټېل وهل او ټوله تکيه په ټيکنالوجيکي توکو کول. د بېلابېلو الو د برېښنايي سيګنلونو شتون چې د غوږ او مغزي تومور ناروغي پيدا کوي لکه د موبايل د شبکو څپې يا د وای فای څپې./ ذهني پرېشاني / ډېر بوخت ساتل / د یادښت کمزوري کول ( په هغه صورت کې چې ټوله تکيه په دې توکو وکړو) / منفي جنسي اړيکو ته د ځوانانو ور هڅول (په ځانګړي ډول ځينې ويب سايټونه)/ له ټولنيزو چارو د يوه شخص اچول په خاصتاً ټولنیزې رسنۍ.
په افغانستان کې د ټيکنالوجي پرمخيون  ډېر کمزوری او سوکه دی بيا په  پښتو ژبه کې له بده مرغه هېڅ داسې ويب پاڼه/ ورځپاڼه او يا اخبار نه لرو چې په پرلپسې توګه دې هره ورځ يا اوونۍ په نړۍ کې د روان ټيکنالوجيکي بدلونونو او پنځونو په اړه معلومات وړاندې کړي او يا دې خلک د ټولنیزو رسنيو ، راډيوګانو او يا تلویزيونونو له لارې وپوهوي. په دې اړه لومړنۍ ، بنسټيزه او اصلي اړتيا چې ټوله ټيکنالوجي پرې استواره هغه برېښنا ده که څه هم په ځينو کوچنيو ټيکنالوجيکي توکو د اشباع کولو لپاره يې هغه لمريزه برېښنا چې په دوديز ډول يې افغانان کاروي بسنه کوي خو د منځنۍ کچې د ټيکنالوجي او يا څو ډوله توکود چارج او چلښت لپاره بسنه نه کوي څه ډول خلک د‌ټيکنالوجي کارونې ته وهڅوو / د ټيکنالوجي ګټې او مزاياوې بيانول/ په دې اړه بېلابېل پروګرامونه د مخابراتو اومعلوماتي ټيکنالوجي لخوا جوړول/ ټيکنالوجي نندارتونونه جوړول/  ځانګړې او مشخصې هڅې کول/ رادیويي او تلويزيوني پروګرامونه او ټيکنالوجي د تبليغ لپاره ويب سايټونه جوړول/ سوداګر او تجاران هڅول چې دا ډول ټيکنالوجيکي توکي وارد کړي ددې پرځای چې د ماشومانو لپاره پلاستيکي توپکې او تومانجې واردوي بايد کوچني د ګېم کولو الې او نور ارزان بيه ټيکنالوجيکي توکي وارد کړی چې هم ماشوم ذهن وده وکړي او هم تشنج ته ونه هڅول شي. اوپه نړۍ کې د ټيکنالوجي په اړه د خبرونو، پرمختیاوو، بدلونونو، هڅو او پنځونو په اړه څو مشهور ويب سايټونه چې هره ورځ په نړۍ کې ميليونونه  ليدونکي لري لکه : (سي نېټ/ د نيکسټ ويب / ډيجيټل ټرېنډ/ ټيک مي مي / ميشبل/ ګېزموډو/ ټيک کرانچ/ زي ډي نيټ او نور....ډي. پای
خوشال خان خټک: محبت د خانـــــدان لرم په زړه کې دوولس واړه امامان مې دي بصر له اوله ترآخـــــــره که ګروهېږي د بتول اولاد مې واړه نور بصر دي
د کتاب نوم: خوشال بابا او نبوي کورنۍ
څېړونکی: استاد اجرالدین اقبال
پته:www.andyal.com
خپرونکی: دانش خپرندویه ټولنه- کابل- افغانستان
خوشحال بابا وايي :
محبت د خانـــــدان لرم په زړه کې
دوولس واړه امامان مې دي بصر
له اوله ترآخـــــــره  که ګروهېږي
د بتول اولاد مې واړه نور بصر دي
= د پېغمبراکرم(ص) په څېر ژوند او مړينه = ابن عباس (رض) وايي،رسول اکرم(ص) ويلي: د چا چې دا ښه ايسي،چې زما په څېر ژوند وکړي او زما په څېر ومري او د پالونکي په تلمېشتي جنت کې وي؛نو تر ما وروسته دې علي خپل ولي وګڼي،دعلي دوستان دې خپل دوستان وګڼي او تر ما وروسته دې زما په اهلبيتو پسې ولاړ شي؛ځکه دوى مې عترت دى،زما د خټې له خاورې پيدا شوى،زما له علم او فهم ځنې برخمن شوى؛نو زما د امت پرهغوى کسانو دې افسوس وي،چې د اهل بيتو فضيلت ناليدلى وګڼي،زما او د دوى ترمنځ نښلون پرې کړي،خداى دې یې زما له شفاعته نه برخمنوي[1].
دا په داچې د درست جهان آخص دي
د موسى د عيسى کله دا صـــــــفت وو
د لولاک نعت پرده باندې مختص دى
اولياوو يې د امت واړه ممــــــــــتاز دى
هر ولي  يې په ارشاد کې مرخـــــــــــــص دى
سرحلقه د اولياوو هغـــــــــــــــــــــــه شماره
چې  شيطان يې بــــــــــــند کړى په قفس دى
= د شرافت سرچينې = پېغمبراکرم په يوې وينا(خطبې) کې ويلي : اې خلکو! فضل،شرف،مقام او ولايت د خداى د استازي او اولادې يې دى؛نو له همدې امله بې ځايه او باطلې خبرې مو بې لارې نه کړي.
ترمهدي پورې د واړو خدمتګار يم [2]
= د قرآن اوعترت لاروي = پېغمبر اکرم (ص) ويلي دي : له قرآن او عترته مه مخکې کېږئ،چې هلاک به شئ په باب یې ناغیړي مه کوئ او شاته ترې مه پاتې کېږئ،چې پوپنا کېږي،عترت ته يې مه ورښيه،چې درنه ښه پوهېږي[3].
د امت يې برګزين دي اثناعــــــشر
په بزرګى دهمه جهان مخدوم دي
رسول اکرم (ص) ويلي دي : زموږ د اهل بيتو په مينه ټينګ وسئ! چې څوک له خداى سره ويني او موږ يې ښه ايسو زموږ په شفاعت به جنت ته ورننوځي. پر هغه خداى قسم،چې زما اختيار ورسره دى ،د هر چاعمل ،هله ګټورېداى شي،چې زموږحق يې پېژندلى وي[4].
رسول اکرم (ص) ويلي دي :
د آل محمد ښانده - پېژندنه له اوره بېزاري ده،له آل محمد سره مينه له صراط نه د تېرېدو اجازه ليک دى، د آل محمد ولايت له عذابه د بچ کېدو او امنيت لامل دى.
عمر دې په کومه لار کې تېر کړى او بدن دې کومه لار کې زوړ شوى، شتمنۍ دې په کومه لار لګولې او څنګه دې لاس ته راوړې.زموږ د اهل بيتو د مينې په اړه پوښتل کېږي[5].
پېغمبراکرم(ص) ويلي:
که څوک ټول عمر د رکن او مقام په منځ کې په ولاړه تېر کړي او پر لمونځ بوخت وي او روژې نيسي؛خو که له ((آل محمد)) سره کينه لري دوزخ ته به ورننوځي[6].
خوشحال بابا وايي:
چې دوستي يې د سيد نه وي په زړه کې
دهغو سړيو تل خاورې په ســـــــــر وي
[2].ارمغان ٧١ مخ
[3] .د ابن اثيراسدالغابة ٣/١٣٧ .د سيوطي الدرالمنثور٢/٦٠.د متقي هندي کنزالمعال١/١٦٨(٩٥٨حديث) دويم چاپ. د ابن حجر شافعي الصواعق المحرقه  ٨٩- او١٣٦ مخونه د مصر دالميمنيه چاپ. د هيثمي شافعي مجمع الزوائد ٩/١٦٣مخ. د قندوزي حنفي ينابيع المودة ١٣٧- او ٢٩٦مخونه.
[4] .د سيوطي شافعي احياً الميت ١١١مخ د شبراوي په الاتحاف حاشيه کې. د صبان شافعي اسعاف الراغبين ١٠٣مخ  د شبلنجي پر نورالابصارحايشه،العثمانيه چاپ. د قندوزي حنفي ينابيع الموده ٢٤٦/٢٧٢/٣٠٣- او٣٠٤مخونه،د اسلاممبول چاپ ترکيه.دهيثمي شافعي مجمع الزوائد٩/١٧٢. د ابن حجر شافعي الصواعق المحرقه ١٣٨مخ الميمنيه چاپ مصر.
[5]  .د قاضى عياض الشفا دويمه برخه ٤٠ مخ د ١٣٢٨هه کال د آستانې چاپ. د شبراوي شافعي الاتحاف بحب الاشراف ٤مخ. د حمويني فرائد السمطين  ٢/٢٥٧ (٢٥٧حديث) .د قندوزي حنفي ينابع المودة ٢٢/٢٤١/٢٦٣مخونه ،ترکيه اسلامبول چاپ. دهيثمي شافعي مجمع الزوايد١٠/١٤٦. د ابن صباغ مالکي الفصول المهه١٠٩مخ .د خوارزمي مقتل الحسين ١/٤٢مخ. د ابن مغازلي شافعي المناقب١١٩مخ (١٥٧ حديث) .د شيخ قندوزي حنفي ينابيع المودة ٢١٣/٢٧٠- او٢٧١ مخونه.
[6]  .د شيخ يوسف نبهاني جواهر البحار ١/٣٦١ .د قندوزي حنفي ينابيع المودة١٩٢/٢٧٧/٣٠٥مخونه .د محب الدين  طبرني شافعي ذخائرالعقبي  ١٨مخ. د سيوطي احيا الميت ١١١مخ د شبراوي پرالاتحاف حاشيه. د ابن حجر شافعي الصواعق المحرقه١٠٤ مخ .د حاکم نيشاپوري مستدرک  ( د حاکم ترمستدرک لاندې)
اولېمپ دي ګوژ
اولیمپ دي ګوژ (۷ می ۱۷۴۸ – ۳ نومبر ۱۷۹۳) چې په کوچنیوالي او ځوانۍ کې نوم ماري ګوژ و، یوه فرانسوۍ ډرامه لیکونکې او سیاسي فعاله وه چې د ښځو د حقونو او غلامۍ ضد لیکنو يې په ډېرو هېوادونو کې لوستونکي لرل. هغې د ۱۷۸۰یمو کلونو په لومړیو کې خپل کاري ژوند د ډرامو په لیکلو پیل کړ. کله چې په فرانسه کې سیاسي ترینګلتیا ډېره شوه، اولیمپ دي ګوژ په ډېرېدونکې بڼه په سیاسي چارو کې ښکېله شوه. هغې په ۱۷۸۸م کال کې په فرانسي مستعمرو کې د غلامانو د تجارت پر ضد په ښکاره غږ پورته کړ. په ورته مهال، هغې د سیاسي مقالو په لیکلو پیل وکړ. هغې د ښځو او ښځینه ښاریانو د حقونو په اعلامیه کې د نرینه وو واکداري او د نر-ښځې نامساواتو تصور وننګاوه. هغه د ترور په نظام (۱۷۹۳-۱۷۹۴) کې پر انقلابي حکومت د برید او ژيرونديست ګوند سره د تړاو په تور اعدام شوه او سر یې پرې کړل شو.
زوکړه او اصل او نسب
اولمېپ دي ګوژ چې په ماشومتوب کې نوم ماري ګوژ و، په ۷ می ۱۷۴۸ نېټه د سوېل لوېدیځې فرانسې کوېرسي (د نني تارنې ګارون) په مونتاوبان سیمه کې نړۍ ته سترګې پرانیستي. د هغې مور انې اولېمپ مویسېت ګوژ نومېده او د بورژوا (متوسطې طبقې) له کورنۍ څخه وه. د پلار هویت يې مشخص نه دی. د هغې پلار ښايي د هغې د مور مېړه، پيیر ګوژ وي او یا هم کېدای شي د ژان جاکوېس لېفرانک، مارکوېس دي پومپیګنان حرامونې/نامشروع لور وي. ماري ګوژ هغه آوازې سمې بللې چې پومپیګنان د اولېمپ پلار دی او د هغوی رابطه ښه وه خو له تاریخي اړخه د دې خبرې پخلی کېدلای نشي. په ۱۸مه پېړۍ نورې آوازې داسې وې چې د هغې پلار ښايي پنځلسم لویس وي، خو دغه تشخیص کره نه ګڼل کېږي.
د پامینګنان کورنۍ د ماري ګوژ د مور، انې، له مویسېت کورنۍ سره له پخوا نږدې اړیکې درلودې. کله چې انې په ۱۷۱۲م کال وزېږېده، د پومیګنان مشر زوی، ژان-جاکوېس لوفرانک دي پومیګنان (چې هغه مهال د پنځو کلنو و)، د هغې مېرنی پلارر و. تر راسترېدو پورې د انې پلار د هغه سرپرستي کوله. په ماشومتوب کې، پومیګنان له انې سره نږدې ملګری شو، خو له هغې څخه په ۱۷۳۴م کال هغه مهال جلا شو چې دی پاریس ته واستول شو. انې په ۱۷۳۷م کال د پییر ګوژ په نامه له یوه قصاب سره واده وکړ او له ماري څخه مخکې يې درې اولادونه درلودل چې یو زوی او دوه لورانې وې. پامپیګنان په ۱۷۴۷م کال کې د ماري له زېږېدو څخه یو کال وړاندې مونتاوبان ته راستون شو. پییري په قانوني توګه د ماري وپېژندل شو. پییر د مۍ میاشتې په اتمه نېټه د ماري د تعمید غسل په ګډون ونه کړ. د هغې مېرنی پلار د ژان پورتې په نامه یو صنعتګر و او میرنې مور یې د ماري ګریمل په نامه یوه ښځه وه. پییر په ۱۷۵۰م کال کې وفات شو.
د ماري ګوژ د پلار په توګه د پامپګنان د تشخیص لومړنی تایید د "ولمونت د مېرمنې خاطرې" په نامه د هغې په نیمه آټوبیوګرافیکي کتاب کې وموندل شوې چې د پامپیګنان د مړینې څخه وروسته چاپ شو. د معاصر سیاستوال ژان-باپتیس پونسېت ډېلپېک په وینا او نور "ټول مونتاوبان" پوهېده چې پامپګنان د ګوژ پلار دی. خو بیا هم، ځینې تاریخپوهان پدې اند دي چې ګوژ د خپلو خاطراتو لپاره دا کیسه جوړه کړې ده تر څو پاریس ته د کډه کېدو پر مهال خپل پرستیژ او ټولنیز موقف لوړ کړي.
ماشومتوب او ځواني
د ماري ګوژ مور، د بسپنو او خپلې کورنۍ د اغېز له لارې، په خپله لور بورژوا زده کړې وکړې چې ادیبه ترې جوړه شوه. د هغې لومړۍ ژبه د اوکستاین ژبې (Occitan) سیمه ایزه لهجه وه.
ماری د خپل مېړه له مړینې وروسته نوم بدل کړ او پرځان يې اولېمپ دي ګوژ نوم کېښود. هغې د لیون ښار له یوه شتمن سوداګر بیتریکس دي روزېرېس سره اړیکې پیل کړې.
پاریس ته کډه کېدل
په ۱۷۶۸م کال کې بېتریکس پاریس ته د دي ګوژ د کډه کېدو لګښت پرغاړه واخیست او هغې ته يې د عاید لاره برابره کړه. هغې له خپل زوی او خپلې خور سره ژوند کاوه. هغې د پاریس د فیشني خلکو سره انډیوالی جوړه کړه او "د پاریس یوه تر ټولو ښکلې مېرمن" بلل کېده او مادام دو مونتېسون او د اورلېانز دویم فیلیپ يې ملګري وو. ګوژ د پاریس هنري او فلسفي پروګرامونه ته ورتله او هلته يې د ډېرو لیکوالانو سره آشنایی شوه، لکه لاهارپ مېرسییر او شامپور، او همدارنګه راتلونکي سیاستوالان لکه برېسوت او کانډورسېت. هغې به معمولاً د مادام دو مونتېسون او کومتېسې دو بیوهارنېس پروګرامونو ته وربلل کېده، ځکه هغوی دواړه هم ډرامه لیکوونکي وو.
دو ګوژ په پاریس کې خپل کاري ژوند د لیکوالې په توګه پیل کړ، په ۱۷۸۴م کال کې يې یو ناول چاپ کړاو وروسته یې د ډرامه لیکونکې په توګه یو د ډېرو آثارو لرونکی یو کاري ژوند شروع کړ. د یوې اطرافي او ټېټ پوړ د ښځې په توګه هغې خپل ځان داسې جوړ کړ چې د پاریس د رڼاګانو ښار کې وچلېږي. کوژ به خپل عامه لیکونه د citoyenne، په کلمه لاسلیکول چې د ښاري (تبعه) ښځینه بڼه ده. د فرانسې له انقلاب څخه وړاندې، ښاریان نه و، لیکوالانو به دوی د پاچا رعیت بلل او په انقلابي فرانسه کې بیا یواځې citoyen و چې د ښاري نرینه بڼه ده. د ۱۷۹۲م کال په اکټوبر میاشت کې کنوانسیون داسې یو فرمان صادر کړ چې له مخې یې باید مېرمنو ته د مادام او مادمازېل پر ځای د citoyenne اصطلاح وکارول شي.
په ۱۷۸۸م کال هغې د Réflexions sur les hommes nègres په نامه یوه مقاله ولیکله او په هغې کې يې په فرانسوي مستعمرو کې د غلامانو د ناوړه وضعیت لپاره د ترحم غوښتنه کړې وه. ګوژ پدې اند وه چې په فرانسه کې د استبدادي سلطنت او د غلامۍ د بنسټونو تر منځ نېغه اړیکه شته. هغې ویل: "ټول انسان یو برابر دي...هغه پاچایان چې غلامان نه غواړي، دوی پوهېږي چې مطیع رعیت لري." د l'Esclavage des Noirs ډرامې په لیکلو سره یې د خلکو پام ځان ته راواړوه او د ډرامې تمثیل په ۱۷۸۵م کال کې په مشهور Comédie-Française کې ترسره شو. په فرانسوي مستعمراتو کې د غلامۍ پر وړاندې د هغې د دریځ له امله ګواښونه ورته پیل شول. پر ګوژ هغو کسانو همه برید وکړ چې فکر یې کاوه تیاتر د یوې ښځې لپاره مناسب ځای نه دی.
شنون لوچیو
شنون لوچیو په انګلیسي Shannon Lucio) یوه امریکایي سینماګره ده چې په مشهور امریکایي فراری سریال کې لوبیدلی ده. نوموړی له ۲۰۰۳م کال نه تراوسه د فلم نړۍ کې فعالیت لري.
امام (اسماعیلي)
امام چې د لارښود په معنی دی، په ځینې اسلامي ډلو ټپلو کې داسې گروهه شته چې د نبي علیه السلام د مړینې وروسته هغه خپل ځایناستي (امامان) ټاکلي چې په ترتیب سره علي بن ابي طاللب، حسن، حسین، علي بن حسین ... او نورو پورې دوام درلوده. د شیعه فرقې په اسماعیلي څانگه کې د ناطق، وصي او امام اصطلاحات ډېر مشهور دي. دوي په دې گروهه دي چې دا دندې الهي ورکړه ده چې د نبي له مړینې وروسته یې ځینو ځانگړو بنده گانو ته ورکړې. اسماعیلیان خپل امام د اهل بیت یو غړی گڼي او هغه د الهي فیض سرچینه گڼي. په لومړیو شپږو امامانو کې ددوي ترمنځ د ښکاره (ظاهر) امام او مستور (پټ) امام نظریه موجوده وه.
اسماعیلي امامان
له دې ځایه د اسماعیلي امامانو پیل کېږي:
له دې ځایه اسماعیلیه دوه ډلې شوې، یوه د نزار بن معاذ خپل امام گڼلو او دویمې یې احمد مستعلی چې د فاطمي ډلې راتلونکی خلیفه و، خپل امام گڼلو. نو له همدې وجې دا ډلې په نزاریه او مستعلیه وبللې شوی.
مستعلیه آئمه
له دې ځایه د [[مستعلیه]] ډله راښکاره کېږي، چې ځانته د دعوت قدیم والا وایي.
له دې ځایه د مستعلیه ډله دوه ځایه شوه، یوه یې د مستعلیه طیبیه او دویمه یې د مستعلیه حافظیه په نومو ونومول شوه.
د داؤدي بوهره داعي مطلق
داؤدي بهره یوه کوشنۍ ډله علوی بوهره له 1980 ء راهیسې ضیاء الدین صاحب د 44م مطلق دعي په توگه گجرات کې سرمشري کوي. داؤدي بوهره 29م دعي مطلق په ټاکلو کې د علی بن ابراهیم په اختلاف سره دا ډله د علوي بوهره په نامه وبلل شوه. علوی بوهره کی ویب سایټ
د مستعلیه حافظیه ډلې امامان
مستعلیه حافظیه هغه ډله ده چې امامت یواځې په فاطمي تخت کېناستونکو امامانو کې جاري بولي. دا ډله د فاطمي خلفاوو په ختمېدو سره له منځه ولاړه.
آئمه نزاریه
له دې ځایه د نزاریه فرقې پیل کېږي. دا ډله د ابومنصور نزار بن معاذ المصطفی لدین الله خپل لومړی خلیفه گڼلو. دا ډله د دعوت جدید یا نوي دعوت کوونکو ډلې په نامه هم یادېږي. ددې ډلې مخالفین دا ډله د حشاشیونو په نامه یادوي.
له دې ځایه د نزاریه ډله په دوه برخو ووېشل شوه: یوه یې مؤمنیه بولي چې د شمس الدین مشر زوی مؤمن خپل امام گڼي او دویمه یې قاسمیه چې د شمس الدین د دویم زوی قاسم شاه امام گڼي.
د مؤمنیه نور امامان په دې توگه دي:
د نزاریه مؤمنیه ائمه
دلته د مؤمنیه نزاریه د امامت لړۍ په امام محمد بن حیدر امیر باقر چې څلوېښتم امام گڼل کېږي باندې ودرېده.
د نزاریه قاسیمه امامان
هغه ډله چې قاسم شاه خپل امام گڼي د دوي د امامت لړۍ لا تردې دمه هم روانه ده.
ددې ډلې د امامانو لړۍ په دې توگه ده:
نن سبا د قاسیمه نزاریه ډله د دوي د وروستیو څلورو امامانو له وجې په اغاخانیه یادول کېږي چې هغه څلور په دې ډول دي:
سرچینې
وېشنيزه:شیعه وېشنيزه:اغاخانیت وېشنيزه:شیعه امامان وېشنيزه:اغاخاني امامان وېشنيزه:اسماعیلي امامان وېشنيزه:د شلمې پېړۍ امامان وېشنيزه:د یوویشتمې پېړۍ امامان
نولۍ
نولۍ (په لاتين: Mustela putorius furo ) د تی لرونکو ژويو څخه یو کورنی غوښه خوړونکی ژوي دي چې د Mustelidae په کورنی او د نولی په جنس پورې اړه لري. اوږدوالی یی ۵۰ سانتیمتره او وزن یی ۰،۷ - ۲ کیلوگرامه دي. د نولۍ نارینه د نولۍ ښځینې څخه لوی دي. نوموړی ژوی ۲۵۰۰ کاله مخکې د انسانانو په کورونو کې ژوند کړی وو.
وېشنيزه:غوښه خوړونکی ژوي