cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د دویمې نړیوالې جګړې د دیپلماسۍ تاریخچه
په لوړه کچه باندې د دیپلماتیکو اړیکو ټینګېدو په ۱۹۳۹ زکال کې د جګړې له پیل څخه زور واخیست. د بریتانیا لومړي وزیر وینسټون چرچېل له فرانسې سره نږدې اړیکې جوړې کړې او د متحده ایالاتو له ولسمشر فرانکلین روزولټ سره یې د خپلو شخصي اړیکو پر مټ د نږدې اړیکو رامنځته کولو هڅه وکړه. د ۱۹۴۱ زکال په جون میاشت کې وروسته له هغه چې روسیه په جګړه کې ښکېل شوه دغه لوی اتحاد د چرچېل، روزولت او د شوروي اتحاد د ژوزف ستالین ترمنځ درې اړخیزې اړیکې ته پراختیا ومونده. د امریکا دیپلماتیکې اړیکې د ۱۹۴۱ زکال په ډسمبر میاشت کې په جګړه کې د متحده ایالاتو په ښکېل کېدو پیاوړې شوې؛ په ځانګړې توګه وروسته له هغه چې د پورونو او اجارې (Lend-Lease) پروګرام په ۱۹۴۳ زکال کې خپل اوج ته ورسېد. ورته مهال د روسیې دیپلماتیکه موخه په پیل کې د جرمني د لوی برید پر وړاندې د دفاع په موخه د ملاتړ ترلاسه کول و. په ۱۹۴۴ زکال کې بریا ته په نږدې کېدو مسکو په خپل چاپېر کې د اغېز لاندې هېوادونو په جوړولو کار پیل کړ؛ د دغې موخې لپاره یې په پیل کې پولنډ او ختیځ جرمني په نښه کړ. د بریتانیا اصلي موخه بیا د جرمني د ګواښ له منځه وړل، په مرکزي او ختیځه اروپا کې د بریتانیا د رول ساتل او همدارنګه د بریتانیا د سترواکۍ خوندیتوب و. هند او د بریتانیا تر ولکې لاندې نورو قلمرونو په جګړه کې پام وړ ونډه لرله خو د متفقینو په مهمو پرېکړو کې یې چندان ځای نه درلود. روزولټ د بریتانیا له سترواکۍ، فرانسې او نورو سترواکیو سره مخالفت درلود، خو چرچېل پر هغه فشار راوړ چې په هند کې د مداخلې اړوند خپل هوډ وځنډوي. تر ۱۹۴۳ زکال پورې د روزولټ اصلي موخه له جګړې وروسته د ملګرو ملتونو د سازمان جوړول و چې د دریو ځواکمنو هېوادونو له خوا کنټرول کېدله او چین فرانسې هم په کې پام وړ رول درلود. ورته مهال چین او فرانسې د جګړې د مهال په دیپلماسۍ کې لږ رول درلود. د جګړې په وروستیو کې روزولټ په مخ پر زیاتېدوني ډول د مسکو له تهاجمي هیلو څخه اندېښمن و، خو پریکړه یې وکړه چې د ملګرو ملتونو د سازمان له جوړولو او په ستالین باندې د متقاعد کوونکو شخصي اړیکو سره بیا هم له جګړې وروسته ستونزې حل کړي.
د محور ځواکونو لپاره بیا دیپلماسۍ زیات ارزښت نه درلود. د جرمني، ایټالیا او جاپان اتحاد د تل لپاره غیر رسمي او د ډېرې لږ مرستې یا همغږۍ پر مټ و. هیټلر د جرمني په دیپلماتیکو پالیسیو بشپړ واک درلود او خپله اراده یې په ختیځه اروپا کې په خپلو متحدینو او له ۱۹۴۳ زکال وروسته یې د ایټالیا په شمال کې په خپل لاس پوڅي حکومت تحمیل کوله. جاپاني دیپلماتانو په جګړه کې ډېر لږ رول درلود ځکه چې ټول واکونه د پوځ په لاس کې و. د توکیو پام وړ ماته له جرمني څخه د مصنوعي نفتو د تولیدي فرمول د لاسته راوړو له امله وه خو هغه مهال چې هغوی د جاپان د جنګي ماشین لپاره د سون توکو لپاره لار ومونده؛ ډېر ناوخته و. د جګړې له پای وړاندې نږدې ټولو بې پلوه هېوادونو په عملي توګه له جرمني سره اړیکه پرې کړه او په دې توګه یې لار وموندله له نوي جوړ شوي سازمان یا له ملګرو ملتونو سره مل شي.
متفقین
د متفقینو اړخ د ۱۹۳۹ زکال په سپټمبر میاشت کې وروسته له هغه مخ پر جوړېدو شو چې په پولنډ برید وشو او بریتانیا او فرانسې له نازي جرمني سره د جګړې اعلان وکړ. له ایرلنډ پرته چې په جګړه کې بې پلوه پاتې شو ټولو ټول ګټو قلمرونو (کاناډا، اسټرالیا، نیوزلنډ او سویلي افریقا) د بریتانیا په خوا کې د یو ځای جګړې کولو اعلان وکړ، خو نور هېوادونه د هغوی په آرمانونو کې ورګډ نه شول. د انګلیس – فرانسې د جګړې عالي شورا (SWC) چې په پیل کې تاسیس شوه یوه مشترکه پوځي ستراتیژي یې رامنځته کړه. له دغې ستراتیژۍ څخه تر هغه مهاله ګټنه وشوه چې د فرانسې برید د ۱۹۴۰ زکال په جون میاشت کې د جرمني په بریالي ځواب پای ته ورسېد، له دې وروسته فرانسه تسلیم شوه او بریتانیا او د هغې سترواکۍ په یوازې ځان د جرمني پر وړاندې مبارزې ته دوام ورکړ.
د متفقینو ترمنځ لومړنۍ ناسته د ۱۹۴۱ زکال په جون میاشت کې په بریتانیا کې وشوه؛ په دغه ناسته کې د بریتانیا تر اغېز لاندې څلورو همکارو هېوادونو (کاناډا، اسټرالیا، نیوزلنډ او سویلي افریقا)، په تبعید کې اتو حکومتونو (بلجیم، چکسلواکیا، یونان، لوکزامبورګ، هالنډ، ناروې، پولنډ، یوګوسلاویا) او آزادې فرانسې ونډه لرله.
شوروي اتحاد چې په پیل کې یې په پولنډ باندې په برید کې د جرمني سره مرسته وکړه په داسې حال کې چې د متفقینو – محور ځواکونو ترمنځ بې پلوه وه د ۱۹۴۱ زکال د جون میاشتې په وروستیو کې وروسته له هغه چې جرمني ورباندې برید وکړ له متفقینو سره مل شو. متحده ایالاتو د ۱۹۴۱ زکال په مارچ میاشت کې متفقینو ته د جنګي مرستو په برابرولو لاس پورې کړ، خو د ۱۹۴۱ زکال په ډسمبر میاشت کې وروسته له هغه چې جاپان په پرل هاربر برید وکړ په رسمي ډول له متفقینو سره مل شو. چین لا له وړاندې په ۱۹۳۷ زکال کې د مارکوپولو له حادثې وروسته له جاپان سره په اوږد مهاله جګړه کې ښکېل و، خو د ۱۹۴۱ زکال په ډسمبر میاشت کې په رسمي ډول له متفقینو سره مل شو.
لومړۍ اروپا
د ۱۹۴۱ زکال په ډسمبر میاشت کې په جګړه کې د متحده ایالاتو له ښکېل کېدو لږ وروسته د آرکادیا کنفرانس په اوږدو کې د متحده ایالاتو ولسمشر فرانکلېن روزولټ او د بریتانیا لومړي وزیر وینسټون چرچېل په واشنګټن کې له یوبل سره ولیدل. دوی دواړه د لویې ستراتیژۍ په کلیدي موضوعاتو هوکړې ته ورسېدل. دوی دې هوکړې ته ورسېدل چې متحده ایالات او بریتانیا به په اروپا کې له خپلو منابعو څخه لومړۍ په نازي جرمني باندې د تسلط په موخه ګټنه کوي. ورته مهال هغوی هوکړې ته ورسېدل چې له لږو منابعو څخه په ګټنې به دوی په آرام سمندر کې د جاپان د محدودو بریدونو پر وړاندې په محدودو مخه نیونکو اقداماتو سره مبارزه کوي. د جرمني له ماتې وروسته – چې د بریتانیا او شوروي اتحاد پر وړاندې لوی ګواښ بلل کېده – ټول متفق ځواکونه به په جاپان تمرکز کوي.
په پیل کې اروپا یا د لومړۍ اروپا سیاست د جګړې په اوږدو کې په پیاوړې توګه پاتې شو، ورته مهال په آرام سمندر کې د «مخه نیونکو اقداماتو» او «محدودو بریدونو» اصطلاحات د متفقینو د رهبرانو په کنفرانسونو او د متحده ایالاتو د لوړ پوړو پوځي چارواکو ترمنځ په بحثونو کې د تفسیر او اصلاح موضوعات وګرځېدل. په آرکادیا کې متحده ایالاتو هوکړه وکړه چې خپلې بم غورځونکې الوتکې بریتانیا ته لېږي؛ په بدل کې یې بریتانویانو ژمنه وکړه چې په آرام سمندر کې خپل ځواکونه زیاتوي. ورته مهال بریتانویانو په ۱۹۴۲ زکال کې په شمالي اروپا کې د ځان مرګو بریدونو اړوند د امریکا وړاندیز رد کړ.
د تهران کنفرانس
د ۱۹۴۳ زکال په اکتوبر – نومبر کې د مسکو له کنفرانس وروسته په چمتوالي سره دریو واړو مشرانو؛ ستالین، روزولټ او چرچېل د ۱۹۴۳ زکال د نومبر له ۲۸مې نېټې څخه د ډسمبر میاشتې تر لومړۍ نېټې پورې په تهران کې غونډه وکړه. دوی په ۱۹۴۴ زکال کې په فرانسې («په دویمه جبهه کې») باندې د برید اړوند هوکړې ته ورسېدل؛ دوی همدارنګه له ترکیې، ایران او دیوګوسلاویا له فدرال دیموکراتیک حکومت سره په ګډه په جاپان باندې د برید اړوند هوکړه وکړه او له جګړې وروسته یې په حل لارو خبرې وکړې.
سنډیکالیزم (اتحادیه پالنه)
سنډیکالیزم (اتحادیه پالنه) په کارګرۍ غورځنګ کې د کارګرانو د ځايي سازمانونو رامنځته کولو او د کاربندیزونو له لارې د کارګرانو د غوښتنو او حقونه د پرمخ وړلو لپاره یو بهیر ؤ. سنډیکالیزم د شلمې پېړۍ په پیل کې زیات فعال ؤ او همدارنګه د دوو جګړو ترمنځ دوران (interwar era) کې چې د دوهمې نړیوالې جګړې له پیلېدو څخه مخکې ؤ، د انقلابي کیڼ اړخو په منځ کې برلاسی لیدلوری و.
په فرانسه کې د کار عمومي کنفدراسیون، په هسپانیه کې د کار ملي کنفدراسیون، د اېټالیې سنډیکالیسټ اتحادیه، د آلمان د آزادو کارګرانو اتحادیه او د ارجنټاین د سیمه ییزو کارګرانو فدراسیون د لویو سنډیکالیسټ سازمانونو له ډلې وو. که څه هم دوی ځانونه سنډیکالیسټان نه ګڼل، خو د زیاتره تاریخ پوهانو له نظره د نړۍ صنعتي کارګران، د آیرلنډ د ټرانسپورټ او عمومي کارګرانو اتحادیه او د کاناډا ون بېګ اتحادیه په دې بهیر پورې تړاو لري.
یو شمېر سنډیکالیسټ سازمانونه تر نن پورې د کارګرانو په نړیواله ټولنه پورې تړلي وو او لا هم دي، خو د هغې ځینې غړي سازمانونه د کار نړیوال کنفدراسیون ته چې په ۲۰۱۸ کال کې جوړ شو، لاړل.
اصطلاح پېژندنه
د سنډیکالیزم (syndicalism) اصطلاح فرانسوي ریښې لري. په فرانسوي کې سنډیکاټ (syndicat) یوه سوداګره اتحادیه ده، چې معمولا دې یوې سیمه ییزې اتحادیې په بڼه ده. په هسپانوي او پرتګالي ژبو کې sindicato او اېټالیایوي کې sindacato د هغې مترادفې ورته کلمې دي. د معنی په تعمیم سره فرانسوي سنډیکالیزم (syndicalisme) په عمومي توګه سوداګرې اتحادیه پالنې ته اشاره کوي. د انقلابي سنډیکالیزم (syndicalisme révolutionnaire ) مفهوم په ۱۹۰۳ کال کې په فرانسوي سوسیالیستي جورنالونو کې راڅرګند شو او د فرانسې د کارګرانو عمومي کنفډریشن (Confédération générale du travail) یا (CGT) له دې اصطلاح څخه د اتحادیه پالنې د نښې د توصیف لپاره کار واخیست. اتحادیه پالانو انقلابي سنډیکالیزم یا په عام ډول سنډیکالیزم د انقلابي په معني، له فرانسوي بېلګې وروسته یو شمېر ژبو ته واړوه.
زیات شمېر پوهان لکه د رالف ډارلینګټون، مارسیل ون ډېر لېندن او وین تورپ د سنډیکالیزم اصطلاح څخه د کارګرۍ په غورځنګ کې د یو شمېر سازمانونو یا بهیرونو لپاره چې سنډیکالیسټ نه پېژندل کېدل، کار واخیست. دوی په شمالي امریکا او آسټرالیا کې د ون بېګ اتحادیه پالانو یا صنعتي اتحادیه پالانو، په آیرلنډ کې لارکنیسټانو او هغو ډلو دا نوم وکاواره چې انقلابي صنعتکاران، انقلابي اتحادیه پالان، انارشو-سنډیکالیسټان یا شورا پالان نه پېزندل کېدل. د بیلګې په توګه په دې کې په متحده ایالاتو کې د نړۍ صنعتي کارګران (IWW) شامل دي، چې ادعا یې وکړه چې صنعتي اتحادیه پالنه یې " د سنډیکالیسټانو د وړاندیز شوي انقلابي کارګر سازمان په پرتله لوړ ډوله ؤ ". ون ډېر لېندن او تورپ "ټولو انقلابي، مستقیم – عمله سازمانونو" ته د اشاره کولو لپاره سنډیکالیزم کاروي. دارلینګټون وړاندیز کوي چې سنډیکالیزم دې د " سوداګرۍ انقلابي اتحادیه پالنې" په توګه تعریف شي. هغه او ون ډېر لېنډن استدلال کوي چې د داسې پراخو سازمانونو دسته بندي کول موجه کار دی ځکه چې د دوی د عمل یا عملکر ورته طریقې له خپل ایډیالوژیکي توپیرونو څخه زیاتې مهم دي.
نور پوهان لکه لري پیټرسن او اېریک اولسن د دې پراخ تعریف سره موافق نه دي. د اولسن په وینا، دا درک د "صنعتي اتحادیه پالنې، سنډیکالیزم او انقلابي سوسیالیزم تر منځ د توپیرونو مبهم کوي". پیټرسن د پنځو معیارونو پر بنسټ د سنډیکالیزم ډېر مقید تعریف وړاندې کوي:
له دې تعریف څخه IWW او د کاناډا ون بېګ اتحادیه مستثني دي. پیټرسن د پراخې کټګورۍ انقلابي صنعتي اتحادیه پالنه وړاندیز کوي، ترڅو سنډیکالیزم، ډلې لکه IWW، OBU او نور پکې شامل شي. د دې ډلو تر منځ جلا ورته والی دا دی چې په یوه عمومي سازمان کې د ټولو کارکونکو د متحد کولو په لټه کې دي.
محمد نعيم کوچي
الحاج محمد نعيم کوچى هیواد مخور شخصیت، د کوچیانو قومي مشر، د ملي نجات جبهې ګوند پياوړی قوماندان، او د سرحداتو، اقوامو او قبایلو وزارت پخوانی وزیر ارواښاد محمد نعیم کوچی د جرګو مرکو او په خلکو او هیواد مئین شخصیت ؤ چې خپل ټول عمر یې د خیر او ښيګڼې په لاره کې وقف کړی ؤ او تل یې د خپلو خلکو د حقه حقوقو د تر لاسه کولو لپاره هلې ځلې کولې.
د بې سيم غوښتنليک پروتوکول
د بې سیم غوښتنلیک پروتوکول ( WAP ) د ګرځنده بېسیم شبکې معلوماتو ته د لاسرسي لپاره تخنیکي معیار دی. د WAP براوزر د ګرځنده وسیلو لپاره ویب براوزر دی لکه ګرځنده تلیفونونه چې پروتوکول کاروي. په 1999 کې معرفي شو، WAP د 2000 لسیزې په لومړیو کې یو څه شهرت ترلاسه کړ، مګر په 2010 لسیزه کې دا په پراخه کچه د نورو عصري معیارونو له خوا پورته شو. نږدې ټول عصري هینډسیټ انټرنیټ توکي اوس په بشپړ ډول د HTML ملاتړ کوي، نو دوی د وېب پاڼې مطابقت لپاره د WAP مارک اپ کارولو ته اړتیا نلري، او له همدې امله، ډېری نور د دې توان نلري چې په WML ، د WAP مارک اپ ژبه کې لیکل شوي پاڼې وړاندې او ښکاره کړي.
د WAP د معرفي کولو دمخه، د ګرځنده خدماتو چمتو کوونکو د متقابل ډیټا خدماتو وړاندیز کولو لپاره محدود فرصتونه درلودل، مګر د انټرنیټ او وېب غوښتنلیکونو لکه برېښنالیک، سټاک قیمتونه، خبرونه او د سپورت سرلیکونو ملاتړ لپاره متقابل عمل ته اړتیا درلوده. د جاپاني آی موډ سیسټم بيا یو بل لوی سیالي کونکي بې سیم ډیټا پروتوکول وړاندیز کړی.
د WAP زېرمه تون
د WAP معیار د پروتوکول سویټ یا سټاک تشریح کړی چې د بېلابېلو شبکو ټیکنالوژیو لکه GSM او IS-95 (د CDMA په نوم هم پیژندل کیږي) سره د WAP تجهیزاتو او سافټویر مداخلې ته اجازه ورکوي. په سویټ کې تر ټولو لاندې پروتوکول، د بې سیم ډیټاګرام پروتوکول (WDP)، د موافقت پرت په توګه کار کوي چې د هرې ډیټا شبکه د دوه 16-bit پورټ نمبرونو سره د ډیټا غیر معتبر ټرانسپورټ چمتو کولو سره پورتنۍ پرتونو ته د UDP په څیر ښکاري. اصلیت او منزل). ټولې پورتنۍ پرتونه WDP د یو او ورته پروتوکول په توګه ګوري، کوم چې د نورو "ډیټا بییررز" په سر کې ډیری "تخنیکي واقعیتونه" لري لکه SMS ، USSD ، او نور. په اصلي IP بییررونو کې لکه GPRS ، UMTS پاکټ راډیو خدمت، یا PPP د سرکټ سویچ شوي ډیټا اتصال په سر کې، WDP په حقیقت کې UDP دی.
WTLS ، یو اختیاري پرت، د TLS په څیر د عامه کلیدي کریپټوګرافي پر بنسټ امنیتي میکانیزم چمتو کوي.
WTP د لیږد مالتړ چمتو کوي (د باور وړ غوښتنه / ځواب) د بې سیمه نړۍ سره تطابق. WTP د TCP په پرتله خورا مؤثره ملاتړ کوي د کڅوړې له لاسه ورکولو ستونزې ، کوم چې معمولا په ډیری راډیو شرایطو کې د 2G بې سیمه ټیکنالوژیو کې پیښیږي ، مګر د TCP لخوا د شبکې کنجیشن په توګه غلط تشریح کیږي.
دا پروتوکول سویټ یو ټرمینل ته اجازه ورکوي چې غوښتنې انتقال کړي چې HTTP یا HTTPS د WAP ګیټ وے سره برابر وي؛ ګیټ وے غوښتنې په ساده HTTP کې ژباړي.
د بې سیم غوښتنلیک چاپیریال (WAE) ځای د غوښتنلیک ځانګړي مارک اپ ژبې تعریفوي.
د WAP فشار
د WAP پش د بې سیم ډیټاګرام پروتوکول (WDP) په سر کې مشخص شوی و؛ لکه څنګه چې، دا د هر WDP ملاتړ کونکي بییرر لکه GPRS یا SMS لخوا لیږدول کیدی شي. ډیری GSM شبکې د ترمیم شوي پروسیسرونو پراخه لړۍ لري، مګر د شبکې څخه د GPRS فعالول په عمومي توګه نه ملاتړ کیږي، نو د WAP Push پیغامونه باید د SMS بییرر په سر کې وړاندې شي.
د WAP Push ترلاسه کولو سره، د WAP 1.2 (یا وروسته) - فعال شوي هینډسیټ به په اوتومات ډول کارونکي ته د WAP مینځپانګې ته د لاسرسي اختیار ورکړي. دا د WAP Push SI په نوم هم پیژندل کیږي (د خدماتو اشاره ). یو ډول چې د WAP Push SL ( Service Loading ) په نوم پیژندل کیږي، په مستقیم ډول د WAP منځپانګې ښودلو لپاره براوزر خلاصوي، پرته له دې چې د کاروونکي تعامل. څرنګه چې دا چلند امنیتي اندیښنې راپورته کوي، ځینې هینډسیټونه د WAP Push SL پیغامونه د SI په څیر اداره کوي، د کاروونکي متقابل عمل چمتو کولو سره.
د شبکې اداره چې د WAP فشارونه پروسس کوي او په IP یا SMS بییرر کې یې تحویلوي د پش پراکسي ګیټ وے (PPG) په نوم پیژندل کیږي.
WAP 2.0
د بیا انجینر شوي 2.0 نسخه په 2002 کې خپره شوه. دا د XHTML کټ-ډاون نسخه د پای څخه تر پای HTTP سره کاروي، د ګیټ وے او دودیز پروتوکول سویټ پریږدي چې ورسره د خبرو اترو لپاره کارول کیږي. د WAP دروازه د WAP 2.0 سره په ګډه کارول کیدی شي؛ په هرصورت، پدې سناریو کې، دا د معیاري پراکسي سرور په توګه کارول کیږي. د WAP ګیټ وے رول به بیا د یوې ژباړې څخه هرې غوښتنې ته اضافي معلوماتو اضافه کولو ته واړوي. دا به د آپریټر لخوا ترتیب شي او د تلیفون شمیرې، موقعیت، د بلینګ معلومات، او د هینډسیټ معلومات شامل دي.
ګرځنده وسایل د XHTML ګرځنده پروفایل پروسس کوي (XHTML MP)، د مارک اپ ژبه چې په WAP 2.0 کې تعریف شوې. دا د XHTML فرعي سیټ او د XHTML اساسی سوپر سیټ دی. د کاسکیډینګ سټایل شیټ ( CSS ) یوه نسخه چې د WAP CSS په نوم یادیږي د XHTML MP لخوا ملاتړ کیږي.
MMS
د ملټي میډیا پیغام رسولو خدمت (MMS) د WAP او SMS یو ترکیب دی چې د عکس پیغامونو لیږلو ته اجازه ورکوي.
تاریخ
د WAP فورم په 1998 کې د Ericsson، Motorola، Nokia او Unwired Planet لخوا تاسیس شو. دا په اصل کې په معیاري پروتوکول کې د مختلف بېسیم ټیکنالوژیو سره یوځای کول دي. په 2002 کې، د WAP فورم (د صنعت د ډیری نورو فورمونو سره) د خلاص ګرځنده اتحاد (OMA) سره یوځای شو.
اروپا
لومړی شرکت چې د WAP سایټ یې پیل کړ د هالنډ ګرځنده تلیفون آپریټر ټیلفورټ BV د اکتوبر په 1999 کې و. دا سایټ د کریسټوفر بی او ایون میکلوډ لخوا د یوې غاړې پروژې په توګه رامینځته شوی او د نوکیا 7110 له پیل سره پیل شوی. مارکیټ ورکونکو د WAP د معرفي کولو په وخت کې د هغه د معرفي کولو په وخت کې د هغه د کار کولو په اړه خبرې وکړې، مخکښ کاروونکي تمه لري چې WAP د ثابت (غیر ګرځنده) انټرنیټ لاسرسي فعالیت ولري. BT Cellnet ، د انګلستان د مخابراتو څخه یو، د اعلاناتو کمپاین په لاره اچولی و چې د کارټون WAP کاروونکي د نیورومانسر په څیر د "معلوماتو ځای" له لارې سرفینګ کوي. د سرعت، د کارونې اسانتیا، ظاهري بڼه او د ګډ کار کولو په برخه کې، حقیقت د تمې څخه خورا لږ و کله چې په 1999 کې لومړی هینډسیټ شتون درلود دا د دې لامل شو چې د بدو جملو پراخه کارونې لکه "بې ارزښته غوښتنلیک پروتوکول"، "انتظار او تادیه"، او WAPlash.
په 2013 کال کې، د WAP کارول په لویه کچه ورک شوي. ډیری لوی شرکتونه او ویب پاڼې د WAP کارولو څخه تقاعد شوي او دا د څو کلونو لپاره په ګرځنده تلیفون کې د ویب لپاره اصلي ټیکنالوژي نه وه.
ډیری عصري هینډسیټ انټرنیټ براوزرونه اوس د بشپړ HTML، CSS، او ډیری JavaScript ملاتړ کوي، او د ویب پاڼې مطابقت لپاره د WAP مارک اپ کارولو ته اړتیا نلري. د HTML ملاتړ کونکي هینډ سیټونو لیست خورا پراخه دی ، او ټول انډرایډ هینډسیټونه ، د آی فون هینډسیټ ټولې نسخې ، ټول بلیک بیري وسیلې ، ټول هغه وسایل چې وینډوز تلیفون چلوي ، او ډیری نوکیا هینډسیټونه شامل دي.
آسیا
WAP په جاپان کې لوی بریالیتوب ولید. پداسې حال کې چې ترټولو لوی آپریټر NTT DoCoMo د خپل کور دننه سیسټم i-mode په ګټه WAP نه کاروي، سیالي کونکي آپریټران KDDI ( au ) او SoftBank Mobile (مخکې Vodafone Japan ) دواړه په بریالیتوب سره د WAP ټیکنالوژي ځای په ځای کړې. په ځانګړې توګه، د ( au ) د چاکوتا یا چاکومووی (رینګټون سندره یا د رینګټون فلم) خدمتونه د WAP پر بنسټ وو. لکه څنګه چې په اروپا کې، د WAP او i-mode کارول په 2010 کې کم شوي ځکه چې د HTML وړتیا لرونکي سمارټ فونونه په جاپان کې مشهور شول.
متحده ایالات
په متحده ایالاتو کې د WAP منل زیانمن شوي ځکه چې د ګرځنده تلیفون ډیری چمتو کونکي د ډیټا مالتړ لپاره جلا فعالیت او اضافي فیسونو ته اړتیا لري ، او همدارنګه ځکه چې مخابراتي شرکتونو یوازې د ډیټا لاسرسي محدودولو هڅه کړې یوازې د تایید شوي ډیټا چمتو کونکو ته چې د سیګنال کیریر جواز لاندې فعالیت کوي.
د ستونزې په پیژندلو کې، د متحده ایاالتو فدرالي مخابراتو کمیسیون (FCC) د 2007 کال د جولای په 31 یو حکم صادر کړ چې د 22 میګاهرتز پراخ "پورته 700 MHz C بلاک" سپیکٹرم جواز اخیستونکي باید یو بې سیم پلیټ فارم پلي کړي چې پیرودونکو ته اجازه ورکوي، د وسیلې جوړونکي، د دریمې ډلې غوښتنلیک جوړونکي، او نور د دې ځانګړي جواز لرونکي شبکې بانډ کې د کار کولو پرمهال د دوی د خوښې هر ډول وسیله یا غوښتنلیک کاروي.
نيوکې
تبصره کونکو د بې سیمه مارک اپ ژبې (WML) او WAP په ډیری اړخونو نیوکه وکړه. تخنیکي نيوکې يې دا دي:
نورې نیوکې چې د بېسیم کیریرونو ځانګړي پلي کولو ته ګوته نیسي دا دي:
د WAP څخه د پروتوکول ډیزاین درسونه
د WAP اصلي ماډل په اروپا او د آسیا آسیا سیمو کې د ګرځنده تلیفونونو په کارولو سره ویب په څیر د WML خدماتو او بریښنالیکونو ته د لاسرسي لپاره یو ساده پلیټ فارم چمتو کړی. په 2009 کې دا د پام وړ کاروونکي اساس ته دوام ورکړ. د WAP وروستنۍ نسخې، په عمده توګه د متحده ایالاتو بازار په نښه کول، ډیزاین شوي  د مختلف اړتیاو لپاره - د ګرځنده وسیلو په کارولو سره د لوړ توضیحاتو او لګښت سره ، او د لوړې کچې سافټویر پیچلتیا سره د بشپړ ویب XHTML لاسرسي وړ کول.
د پام وړ بحث دا پوښتنه حل کړې چې ایا د WAP پروتوکول ډیزاین مناسب و.
د WAP لومړنۍ ډیزاین په ځانګړي ډول د مختلف پروتوکولونو په اوږدو کې د پروتوکول خپلواکي په نښه کول دي (SMS، IP په PPP باندې د سرکټ سویچ بییرر، IP په GPRS، او داسې نور. ). دا یو پروتوکول د دې لامل شوی چې د IP په اړه مستقیم چلند په پرتله خورا پیچلي وي.
د بيارغونې دوره
د بيارغونې دوره د امريکا د کورنۍ جګړې څخه مخکې (۱۸۶۵ – ۱۸۶۱ز کال) په امريکا کې يوه دوره وه، چې له ۱۸۶۵ څخه تر ۱۸۷۷ ز کال پورې يې دوام وکړ او په متحده ايالتونو کې يې د مدني حقونو په تاريخچه کې يو د پام وړ څپرکی پرانست. بيارغونې، لکه څرنګه چې د کانګرس له لوري يې لارښوونه وشوه، مرييتوب له منځه يووړ او په سويلي ايالتونو کې يې د Confederate بېلتون پاتې شوني پای ته ورسول. دې دورې نويو خپلواکه شويو مريي اتباعو ته په ظاهري ډول د سپين پوستو په شان مدني حقونه څرګند کړل، چې ياد حقونه د اساسي قانون د درې نويو سمونونو (ديارلسم، څوارلسم او پينځه لسم سمونونه) له مخې په خيالي ډول ډاډمن شول، چې په ډله ييز ډول د بيارغونې تعديلونو ( سمونونو) په نامه يادېږي. بيارغونه د کانګرس له لوري د ۱۱ پخوانيو Confederate ايالتونو د بڼې بدلولو عمومی هڅې ته هم ويل کېږي او د بڼې په ياد بدلون کې د يووالي (Union) ايالتونو ونډې ورګرځي.
د ولسمشر Abraham Lincoln له وژنې څخه وروسته مرستيال ولسمشر Andrew Johnson ولسمشري تر لاسه کړه. ولسمشر لينکلن د مرييتوب په مخالفت او د جنګ پر وړاندې مبارزه کې د جمهوري غوښتونکي ګوند مشري وکړه. Andrew Johnson په سويل کې يو نامتو اتحادپال و، مګر ډېر ژر د پخواني Confederate لېوال او د خپلواکه شويو وګړو او د هغوی د سمونپال جمهوري غوښتونکو د متحدينو سرلاری سيال شو. د نوموړي اراده د پخوانيو غلامانو د حقونو او برخليکونو په اړه په پرېکړه کولو کې بېرته ګرځېدونکو سويلي ايالتونو ته د يو څه خپلواکه واک ورکول و. په داسې حال کې چې د خپلواک کړای شويو وګړو لپاره د بشپړې رايې کارونې به ګډون د Lincoln وروستۍ وينا د بيارغونې لپاره يو ستر لرليد په ډاګه کړ، Johnson او ديموکراتانو په نه منونکي ډول د هرو دې ډول موخو مخالفت وکړ.
د جانسن بيارغونې کړنلارې، په عمومي ډول د ۱۸۶۶ ز پارلماني ټاکنو پورې په سويل کې د تورپوستو پر وړاندې د ظالمانه بريدونو څخه يو کال وروسته په عمومي ډول خپرې شوې. په دې کې د می مياشتې د Memphis اړو دوړ او په جولای کې د New Orleans عام وژنه شاملېږي. د ۱۸۸۶ ز ټاکنو جمهوري غوښتونکو ته په کانګرس کې اکثريت ورکړ، چې د همدې ځواک په کارولو سره يې څوارلسم سمون (تعديل) تصويب کړ. کانګرس د برابرو حقونو خونديتوب فدرالي کړ او د سرکښو ايالتونو قانون جوړوونکې قوې يې منحل کړې، په ټول سويل کې يې د نوي ايالتي اساسي قوانينو د تصويب غوښتنه وکړه، چې د خپلواک کړای شويو مدني حقونه يې ډاډمن کړل. د استازو په مجلس کې سمونپال جمهوري غوښتونکو چې د پارلماني بيارغونې (Congressional Reconstruction) په اړه د جانسن مخالف له امله ناهيلي شوي وو، د استيضاح تورونو دوسيه يې ثبت کړه، چې دا چاره هم په سنا مجلس کې يوازې د يوې رايې په توپير سره بې پايلې شوه. د بيارغونې نويو ملي قوانينو په سويل کې زياتو سپين پوستو اجازه ليک ورکړ، چې په دې سره يې Ku Kluz klan راپورته کړ. Klan د Arkansas ايالت د کانګرس غړي James M. Hinds په ګډون د جمهوري غوښتونکي او سپين ويونکي خپلواکه شوي په ټوله پخوانۍ اتحاديه ( Confederacy) کې وډار کړل، ترور يې کړل او ويې وژل.
په نږدې ټولو پخوانيو متحدوايالتونو کې جمهوري غوښتونکي اتحاديې يا ائتلافونه ځواکمن شول او په سيده ډول يې د سويلې ټولنې بڼه بدله او تنظيمه کړه. د خپلواکانو ادارې (Freedmen’s Bureau) او د متحده ايالتونو پوځ دواړو د غلامۍ کار اقتصاد پر ځای د ازاد کار اقتصاد عملي کول په نښه کړل، چې د کورنۍ جګړې تر پايه پر ځای وو. يادې Bureau د خپلواک کړای شويو غلامانو قانوني حقونه خوندي کړل، د کارکوونکو هوکړې يې مبحث کړې او د ښوونځيو او کليساګانو شبکو رامنځته کولو کې يې مرسته وکړه. د شمال په زرګونو اوسېدونکي د بيارغونې په ټولنيزو او اقتصادي خپرونو کې د خدمت کولو په موخه د مذهبي مشرانو، ښوونکو او سوداګرو په توګه سويل ته راغلل. «خورجين سوالګر» يوه استهزايي اصطلاح شوه، چې د بيارغونې پر هغو ملاتړ کوونکو باندې د بريد په موخه ترېنه ګټه واخيستل شوه، چې له شمال څخه سويل ته راغلي وو.
د جمهوري غوښتونکو د ۱۸۶۸ ز کال ټاکل شوي ولسمشر Ulysses S. Grant د پارلماني بيارغونې ملاتړ وکړ او د کانګرس له لوري د ورستيو تصويب شويو Enforcement Acts [د ځواکمنتيا قوانين] په واسطه په سويل کې د افريقايي الاصل امريکايانو خونديتوب پياوړی کړ. نوموړي یاد قوانين له Ku Klux Klan سره د مبارزې لپاره وکارول، چې لومړنی مسافرت يې په ۱۸۷۲ ز کال کې په اړين ډول پای ته رسېدلی و. د Grant سياستونه [کړنلارې] او ګومارنې د فدرالي يو ځای والي، برابرو حقونو، د تور پوستو ګډوالۍ او د ۱۸۷۵ ز کال مدني حقونو قانون ته د پرمختګ ورکولو په موخه جوړې شوې وې. سره له دې هم ګرنټ د جمهوري غوښتونکي ګوند په دننه کې د شمالي او سويلي جمهوري (وروستۍ ډله به د مخالف بيارغونکي له لوري د Scalawags يا بې ارزښته جمهوري غوښتونکي ګڼل کېږي) غوښتونکو تر منځ د کړکېچ سختوالي په حل کولو کې بې پايلې شو. په همدې وخت کې سپين پوستو ژغورونکو “Redeemers” او سويلي Bourbon ديموکراتانو په پياوړي ډول د بيارغونې مخالفت وکړ.
په پای کې په شمال کې د بيارغونې سياستونو د دوام لپاره ملاتړ کم شو. د ليبرال جمهوري غوښتونکو په نوم يوه نوې جمهوري غوښتونکې ډله راڅرګنده شوه، چې د بيارغونې پای ته رسول او د پوځ له منځه وړل يې غوښتل. په ۱۸۷۳ ز کال کې له يو ستر اقتصادي کړکېچ څخه وروسته ديموکراتانو په ۱۸۷۴ ز کال کې د استازو مجلس ته بېرته وروګرځېدل او واک يې تر لاسه کړ. دوی د نيواک (اشغال) د سملاسي پای غوښتنه وکړه. په ۱۸۷۷ ز کال کې د ۱۸۷۶ ز کال کړکېچنو ولسمشريزو ټاکنو څخه وروسته د ولسمشر په توګه د يوه جمهوري غوښتونکي د ټاکلو په موخه، فدرالي ځواکونه د پارلماني راکړې ورکړې د يوې برخې په توګه له درې ايالتونو (سويلي کارولينا، ليوزيانا او فلوريډا) څخه په شا شوي وو. دې د بيارغونې پای په نښه کړ.
بيارغونه د ځينو تاريخپوهانو له لوري له ۱۸۷۱ ز کال څخه مخکې د Ku Klux Klan د تاوتريخوالي له امله د زياتو خپلواکه شويو تورپوستو په خونديتوب کې د ناکامۍ، لوږې، ناروغتيا او مرګ او د Union [اتحاديې] سربازانو له لوري له پخوانيو غلامانو سره د نا انساني چلند په ګډون د زياتو نيمګړتياوو او ناکاميو لپاره يادښت شوې ده، په داسې حال کې چې د پخوانيو بادارانو [د غلامانو څښتنان] د غرامت وړانديز يې کاوه، مګر هغوی يې له پخوانيو غلامانو څخه منع کول. که څه هم بيارغونې بېرته وروستني حالت ته د فدرالي اتحاديې د ورګرځولو، په سيده ډول له جنګ څخه وروسته د سويل پر وړاندې د محدودو بدلو، تور پوستو لپاره د شتمنۍ مالکيت او د ملي تابعيت او وروستۍ حقوقي برابرۍ لپاره د يوه چارچوکاټ رامنځته کولو په ګډون څلور بنسټيزې برياوې لرلې.
د بیا رغونې دورې نېټه
بيارغونه په بېلابېلو ايالتونو کې په بېلابېلو وختونو کې پيل او پای ته ورسېده. په عمومي ډول پوهان د فدرالي بيا رغونې پيل په ۱۸۶۰ ز لسيزه او پای د ۱۸۰۰ ز وروستي کلونه يادوي. له عمومي دود سره سمه د پيل نېټه ۱۸۶۵ ز کال يعنې هغه کال دی چې کورنۍ جګړه په کې پای ته ورسېده. تاريخپوه Eric Foner که څه هم د Reconstruction په سرليک خپل نامتو پايليک کې د سويل بيارغونی د پيل نېټه ۱۸۶۳ ز کال ګڼي، چې له غلامۍ څخه د آزادۍ اعلاميې، Port Royal Experiment او د کورنۍ جګړې پر مهال د بيارغونې سياستونو په تر ټولو ريښتيني مناظرو سره پيل شوه. ځيني نور تاريخپوهان د ۱۸۶۳ ز کال دا دوره بندي څاري. ۱۸۶۱ز کال هم د پيل نېټې په توګه ياد شوی دی، چې بيارغونه د پيل په توګه په Confederacy کې د Union له لوري د سيمې له نيولو سره سمه پيل شوه او په اړه يې لومړنۍ ليکنې او ويناوې او د بيارغونې سياستونو په لرلو سره تجربه لرله. د بيارغونې د پای نېټه په عمومي ډول ۱۸۷۷ ز کال يعنې هغه وخت دی، چې فدرالي حکومت په سويل کې مېشت وروستي ځواکونه د ۱۸۷۷ ز کال روغې جوړې د يوې برخې په توګه له يادې سيمې څخه بېرته وګرځول. که څه هم ځيني پوهان د وروستيو نېټو، لکه: ۱۸۹۰ زکال وړانديز کوي، دا هغه وخت و چې جمهوري غوښتونکي په کې د فدرالي ټاکنو د پيل (Federal Election Bill) په تصويب او د تور پوستو د رايې کارونې حقونو په خوندي کولو کې پاتې راغلل.
محمدعلی فردین
محمدعلی فردین ، د 1930 بازیگر دی.
سالار تورکان
سالار د چين په ګانسو ولايت کې مېشته تورک قوم دی چې د هوانګ سيند په سويلي څنډه کې د لانژو ښار په لوېديځ کې ژوند کوي. د سالار تورکانو ژوند تر ډېره په کرنه او مالدارۍ ولاړ دی.
سالاران له دوو قومونو قرمان او اغامان څخه جوړ شوي دي او په چين کې د مېشتو پنځوسو قومونو څخه دي چې د چين د ولسي جمهوريت له خوا په رسميت پېژندل شوي دي. په وروستۍ سرشمیرنه کې (په ۲۰۰۰ میلادي کال کې) د دوی نفوس ۱۰۴،۵۰۳ تنه و او دوی په عمده توګه په چینګ های (د شون هوی خودمختاره سیمه کې)، هوالونګ (د هوی هوی خودمختاره سیمه)، ګان سو (د بنان او دونګ جیانګ او سالار قومونو د جیشینان په خودمختاره سیمه کې) دي. او دوی په سینکیانګ (د قزاقستان خودمختاره سیمه) کې ژوند کوي. د سردارانو پلرونه کوچیان اوغوز تورکان وو چې د تبتیانو، هان چینایانو او هوی قوم سره یې اړیکه درلوده.
سالار مسلمانان دي او ټولنه یې په نسلي تسلسل ولاړه ده مطلب د قوم مشر د مړينې په صورت کې يې مشري زوی ته پاتې کيږي.
تاریخ
د کاشغري د دود له مخې سالاران د سلغور اوغوز نسل دی. دوی په څوارلسمه او پنځلسمه پېړۍ کې د یوان کورنۍ د واکمنۍ پر مهال له سمرقند او تورفان څخه هجرت وکړ او داسې ښکاري چې د تبتی، هان او هوی قومونو سره د دوی ګډولو یو هایبرډ قوم جوړ کړ.
په روایت کې راغلي چې سالاران له سمرقند څخه د هوانګ سو ساحل ته تللي وو. دغه سرداران د منګول يوان د واکمنۍ له پيل څخه تر ديارلسمې ميلادي پېړۍ پورې د چين په چينګ های ولايت کې مېشت وو. د چنګیز خان د فتوحاتو په وخت کې دوی د سالیر خراساني قبیلې په نوم یادیدل. د سالیر یو قوماندان موافقه وکړه چې خپل دوه سرتیري، اغامان او قرمان د اجیرانو په توګه د منګولیانو پوځ ته تسلیم کړي. په دې توګه د سالیر ترکمنانو د هغه وژنې او ورانۍ مخه ونیوله چې د خوارزمشاه امپراتورۍ ته د منګولیانو لښکرې ورغلې وې. د چنګیز خان د خوارزم له فتحې څلویښت کاله وروسته، د سالیر دوه وایسرایانو، اغامان او قرمان، هم د سیچوان د دیاویو په محاصره کې، چې د سونګ امپراتورۍ مرکز و، برخه واخیسته. وروسته قرمان او د هغه تر قوماندې لاندې ځواکونو سمرقند (چې نن ورځ د ازبکستان برخه ده) پرېښوده او د چنګخي په ولسوالۍ کې مېشت شول. هغه ځای چې نن د شونخوا په نوم یادیږي. د قرمان اولادې تر اوسه خپله ترکي ژبه ساتلې ده، چې د سالار ژبه بلل کېږي.
دین
د سالار ډیری ترکانو په 1750 کې اسلام قبول کړ. په ۱۹۸۰ کال کې د دوی د جوماتونو شمېر له اتیا څخه زیات و. سره له دې چې د تبتیانو سره یوځای شتون لري، سالارانو د بودیزم سخت مخالفت کړی.
د نقشبندیه د دوو لویو فرقو څخه یوه د اقتغلق یا افقیه په نوم پیژندل کیږي، د ګانسو او چنګهای د مشرانو او هوی په منځ کې ډیری پیروان لري.
کلتور
د قومي مشر ځانګړې جامې د دې سیمې نورو مسلمانانو ته ورته دي. ډیری نارینه معمولا وړتیا لري، سپینې کمیسونه او سپین یا تور سویټ پتلون اغوندي. ځوانې نجونې د روښانه رنګونو چینایي جامو اغوستلو سره عادت شوي؛ خو ښځې دودیزې تورې یا سپینې جامې اغوندي.
سالاران د کوکسوان په نوم یو تار لرونکی وسیله لري چې د سپینو زرو یا مسو څخه جوړه شوې ده (په ترکي ویکیپیډیا: مسو یا سپینو زرو تار) او یوازې د میرمنو لخوا غږول کیږي.
ډېری کوچیان ترکمن دودونه ورک شوي او ترکمن موسیقي هیره شوې ده. د سالار ډیری غیر مذهبی خلکو مناسب تبتی یا منګولیایی (مسلم منګولیان چې په چینګای کې ژوند کوي) موسیقۍ ته مخه کړې.
اړوندې پوښتنې
سالار ژبه
پايليکونه
وېشنيزه:قوم وېشنيزه:ټبر وېشنيزه:سالار وېشنيزه:مغولي پاچاهان وېشنيزه:مغولېستان وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
هويي وګړي
هويي قوم د لرغونی چين په بډايه کولتور کې مهم رول لوبولی او اوس هم په چين کې زيات هنرونه له همدې خلکو څخه پيدا شوی دی. تصوف د دې خلکو په منځ کې خورا مشهور دی او د ایراني کلتور اغیز د دې خلکو په ادبیاتو ، ډرامو ، غالۍ اوبدلو او معمارۍ کې هم لیدل کیدی شي. په حقیقت کې اسلام د ایراني مسلمانو سوداګرو له لارې د دغو خلکو په منځ کې خپور شو.
تاریخ
هويي قوم په چين کې تر ټولو لوی مسلمان توکم دی او اويغوران په چين کې دوهم لوی مسلمان توکم دی. هوي یا هوی د ایرانيی نژاد مسلمان قوم دی چې څه د پاسه پنځه سوه کاله مخکې د اسلام د تبلیغ لپاره چین ته تللی و، د هان (هان) قوم سره یې واده وکړ او هلته پاتې شول. په عین وخت کې، د چین خلک، د "خوزو" خلک شخصي حفظ الصحې او د خوړو ډول ته ډېر اهمیت ورکوي چې دوی یې خوري او د اسلام تعلیماتو ته غاړه ایږدي. دغه وګړي زياتره د چين په لويديځ او شمال لويديځ کې ژوند کوي.
سرچینې
Dru C. Gladney، "په چین کې توکمیز هویت: د مسلمان اقلیت ملیت جوړول (په کلتوري انتروپولوژي کې د قضیې مطالعات)"، 1997، ISBN 0-15-501970-8 وېشنيزه:هويي وېشنيزه:چينايان په ايران
زینوفوبیا
زینوفوبیا ( د لرغونې یوناني توري زینوسفوبیک څخه اخیستل شوي چې زینوس د عجیبه یا بهرنۍ او فوبیک د ډار معنا لري) د هر هغه شي څخه ویره او نفرت ته ویل کېـږي چې بهرني او عجیبه بلل کېـږي. دا د داخلي او بهرنۍ ډلو تر منځ د درک شوي جګړې څرګندونه ده او کېدای شي په نورو فعالیتونو کې د یو بل سره مداخله وکړي همداراز د یو بل د شتون د له منځه وړلو هیله لري خو په څنګ کې بیا د خپل ملي، قومي او توکمیز هویت د بایللو ویره لري.
بدیل تعریفونه
د زینوفوبیا په اړه د ۱۹۹۷ م کال د یوې مقالې بیا کتنه دا په ګوته کوي چې : زینوفوبیا د سیاسي مبارزې یو عنصر دي تر څو دا وښيي چې څوک دا حق لري چې د ټولنې او حکومت لخوا وساتل شي او تر ډېره د عصري دولت لپاره د ډله اییزې ښیګڼې مبارزه ده. د ایټالوي ټولنپوه ګیدو بولفی په وینا، زینوفوبیا د یوه فردي فرهنګ هغه حالت چې له نیوکو مبرا یا خلاص وي او د یو غیر رښتینې موښل شوي یا کلشه يي،عجیبه یا پردي حالت په توګه ښودل شوي وي ویلای شو.
لرغونې اروپا
د زینوفوبیک احساساتو د لومړنیو بیلګو څخه یوه په لویدیځ کلتور کې د لرغونې یونان لخوا د بهرنیانو سپکاوی و چې د ( وحشایانو ) نوم یې ورته کاروه، دا ځکه چې دوی داسې عقیده درلوده چې د یونان خلک او کلتور تر نورو ټولو خلکو او کلتورونو غوره دي، د دې عقیدې په پایله کې دا خبره ومنل شوه چې وحشایان ( بهرنیان ) باید د غلامۍ لپاره ونیول شي.
همداراز رومیانو هم داسې عقیدې درلودي چې ګوندی دوی تر نورو خلکو غوره دي، د مثال په ډول د مانیوس اسیلیوس وینا یادولي شو: لکه څنګه چې تاسو پوهېـږي هلته ډېر جنګیالي ملتونو لکه مقدونیانو، تراکیانو او ایلیرایان شتون درلود او دلته بیا د سوریانو او اسیايي یونانیانو ملتونو شتون لري چې د بشر تر ټولو بي ارزښته خلک دي او د غلامۍ لپاره زیـږېدلي دي.
کویډ ۱۹ یا کرونا
د کویډ ۱۹ وبا، چې د لومړي ځل لپاره د ۲۰۱۹ م کال په ډسمبر میاشت کې د چین د هیوبی ایالت په واهان ښار کې ثبت شوه، د سینوفوبیا د کړنو د ډېـريدو، همداراز د تعصب کولو، تاوتریخوالۍ، زینوفوبیا او قوم پرستۍ لامل شوه. او په ټوله نړۍ کې د ختیځي اسیا او سویل ختیځي اسیا د وګړو د ظاهري بڼې  سره د تبعیض لامل شوه. د دغه وبا د خپريدو او په اسیا، اروپا او امریکا کې د کرونا په اړه د قواعدو د جوړېدو له امله خلک ناارامه شول او همداراز د دغو هېوادونو د خلکو پر وړاندې د تبعیض راپوارنه خپاره شوي.
برازیل
سره له دې چې د دې هېواد نفوسو ډېره برخه پارډو او افریقایان دي او یا هم بومي افریقایان دي خو بیا هم د غیراروپايي برازیلیانو انځور په ډېرو ملي تلویزیونونو او شبکو کې ډېر کم تر نظره کېـږي او معمولا د موسیقۍ غږونکو او د هغوي د خپرونو لپاره پرېښودل کېـږي. د تیلونویلا د سریال په اساس تورپوستي برازیلیان معمولا د کور د ساتونکو او یا د ډېر ټيت ټولنیز اقتصادي موقف لرونکو په توګه ښودل شوي.
کاناډا
په دغو کلونو کې په کاناډا کې مسلمانان او سیک کاناډایان د تبعیض او نژادپالنې  سره مخ شوي او په ځانګړې توګه بیا له ۲۰۰۱ م کال څخه دا تبعیض پیل شوي، هغه وخت کله چې په متحده ایالاتو تروریستي بریدونه وشول، همدارنګه د متحده ایالاتو لخوا د تروریستي خلاف جګړې تاثیرات هم پر دغو وګړو اثر کړي. وروسته له هغه چې  داعش د ۲۰۱۵ م کال په نومبر کې د پاریس د بریدونو مسوولیت پر غاړه واخیست نو د انټریو سیمې مسلمانانو خلاف د کرکې له امله د جرمونو راپورونه وړکړل شول.
د اینرونیکس انسټیوت لخوا په ۲۰۱۶ م کال کې یو سروی چې د لس کاله پخوا ترسره شوي مطالعې پلټنه وه، دا وښودله چې کېدای شي په متحده ایالاتو کې د ۲۰۱۱ م کال د سپټمبر د یوولسمې برید له امله اوس هم تبعیض کول شتون ولري. په ۲۰۰۹ م کال کې د مکلین مجلې له لورې یو نظرسنجي دا څرګنده کړه چې یوازې ۲۸ سلنه کاناډایانو اسلام ته په ښه سترګه کتلي، او یوازې دېرش سلنه وګړو د سیکانو دین ته مثبته رایه ورکړي. همداراز د دې نظر سنجي  ۴۵ سلنه ځواب ورکونکو دا باور درلوده چې اسلام د تاوتریخوالۍ لامل کېـږي. په ځانګړې توګه بیا په کیوبیک ایالت کې یوازې ۱۷ سلنه ځواب ورکونکو اسلام ته په ښه سترګه کتلي دي.
کولمبیا
د کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو د عالي کمشینرۍ په اساس، د ۲۰۱۹ م کال د جون تر میاشتې د ۴ میلیونه وینزویلا کډوالو له ډلې ۱.۳ میلیونه کډوال په کولمبیا کې و. د دوي د بیړني حالت له امله، ډېری کډوال له وینزویلا څخه په غیري قانوني توګه تر پولې واوښتل چې دا کار د دې ښکاروندی دي چې دوی قانوني حقونو یا لومړني مرستې ته لاسرسي نلري او په ډېر بد او خطرناک حالت کې واقع دي، د دې سربیره له دوی سره بد سلوک، زینوفوبیا او تبعیضي چلند کېـږي. د دغه کډوالو د بحران د پیل کېـدو سره رسنیو او دولتي چارواکو په هېـواد کې د کډوالو سره د تبعیضي چلند د ډېـریدو او په ځانګړې توګه د کډوالو خلاف د جرمانو راپوارونه ورکړل.
ګیانا
په ګیانا کې هم د بومي ګیانیانو او افريقایي الاصله ګیانیانو تر منځ د توکم پالنې له امله تاوتریخوالۍ شتون لري.
میکسیکو
توکم پالنه په میکسیکو کې لویه تاریخچه لري. په تاریخي توګه، هغه میکسیکایانو چې سپین پوست یې درلوده د اسپانیا د استعمار د قانون پر اساس په تورپوستو امریکایانو په پوره توګه واک درلود. خو کله چې به تورپوستي میکسیکوي وګړي له یو سپین پوستي سره واده کاوه نو دوی په عامه توګه دا جمله ورته کاروله چې دوی دا لوبه لا ښه کوي ( په مکسیکوي ژبه کې ورته میجوراندو لا رځا  ویل کېـږي ). دا ډول خبرې کېدای شي چې د دوی په قومیت حمله وبلل شي. د اقتصادي او ټولنیز پرمختګ سربیره د بومي میکسیکایانو سره تبعیض تر نن ورځې دوام لري او داسې ډېر لږ قوانین ترسترګو کېـږي چې د بومي میکسیکایانو په خلاف د تبعیض مخنیوی وکړي. همداراز د دوی خلاف د تاوتریخوالۍ بریدونه معمولا عام دي او زیاتره وخت خو عاملینو ته سزا هم نه ورکول کېـږي.
د ۱۹۱۱ م کال د مارچ په پنځلسمه نېټه د مادریستا د سرتېرو یو ډله د میکسیکو د تیرون ته ننوته او ۳۰۳ تنه چینایان او ۵ تنه جاپانیان یې ووژل. همداراز تاریخ لیکونکې لیرسیه سکورټز استدلال کوي چې کینګ یوهي په بریالیتوب سره چیني سوداګر په هغه ځای کې مېشت کړل او هغوی یې د یادونې وړ یو ټاکل شوې موخې ټه د یوې طبقاتي ټکر لپاره چمتو کړی و، چې د سختي زینوفوبیا څخه رامنځته شوي و.
خو د چینایانو پيژندل په شمالي ښارونه کې کوم مشکل کار نه و، او په ځانګړې توګه په ۱۹۳۰ م لسیزه کې په سونرا کې په دوامدره توګه تر هدف لاندې نیول کېدل. سیستمیکه شکنجه او ځورونه د چینایانو د اقتصادي، سیاسي او رواني ډار له امله وه او دولت هم د دوی د ساتنې لپاره څه خاصه دلچسپي ونه ښوده.
ترازا الفارو ویلکمي دلیل وړاندې کوي چې د پروفیرو په دوره کې  (له ۱۸۷۶ م ــ ۱۹۱۰ م کال پورې) له منځني ختیځ څخه کډوالي ډېره شوه. په هرحال، د ۱۹۱۰ څخه تر ۱۹۲۰ م کلونو پورې انقلاب د میستزاجی پر بنسټ د زینوفویبا او ملتپالنې په کچه کې زیاتوالي راوست. نو له همدې امله دا ټولنه په یو سوکاله اقتصادي لبناني میکسیکو تقسیم شوه چې د لبناني میکسیکوي په هویت یې ویاړ کاوه، خو بل لور ته بیا د دوي پاتې شونې د میسټیزیو په ټولنې کې جذب شول.
د بومي وګړو خلاف توکم پالنه نن ورځ هم په میکسیکو کې یوه لویه ستونزه ده. همدارنګه هغه داخلي کارګران چې بومي ښځې دي او له کلیو څخه ښارونو ته راکډه شوي، تر ډېره حده ځورول کېـږي چې په دې جمله کې رواني، فزیکي او جنسي ځورونې شاملي دي.
په اندونیزیا کې بشري حقونه
په اندونیزیا کې بشري حقونه د ۱۹۴۵ زکال د اساسي قانون (UUD 1945) او هغو ته د اړوندو نورو قوانینو له مخې تعریف شوي دي. د اصلاحاتو له دورې وروسته په ځانګړې توګه په اساسي قانون کې د اصلاحاتو له امله ګڼ شمېر حقونه خوندي شوي. د حقوقو او بشري حقونو وزارت د دغه هېواد په کابینه کې د بشري حقونو له مسایلو سره سروکار لري او د بشري حقونو ملي کمیسون (Komnas HAM) یې چې په ۱۹۹۳ زکال کې د ولسمشر سوهارتو د نوي نظام په نامه اداره کې تاسیس شو، په دغه هېواد کې د ملي بشري حقونو بنسټ دی.
د اندونیزیا د دولت اقدامات د بشري حقونو د مدافعینو له خوا اندېښنه پارونکي بلل شوي. په داسې حال کې چې دغه هېواد د بشري حقونو داسې کمیسیون لري چې تر یوه بریده له دولت څخه خپلواک دی او د ملګرو ملتونو د سازمان اعتبار هم له ځانه سره لري، خو دغه کمیسیون د بشري حقونو د ورکړې په برخه کې اغېز نه لري ځکه چې د دولت د تبعیضي چلنونو پر وړاندې چندان واک نه دی ورکړل شوی.
جوکو ویدودو د اندونیزیا دویم ولسمشر دی چې په تېر کې یې په خپل هېواد کې له بشري حقونو څخه سرغړونې تائید کړې دي. نوموړي په ښکاره توګه د ۱۹۶۰ زکال په خونړیو پېښو اعتراف کړی. نوموړي همدارنګه له ۱۹۶۵ زکال څخه تر ۱۹۶۹ زکال پورې د کمونیستانو ضد عام وژنې په ګډون هغو ۱۲ مواردو ته اشاره کړې چې په پاپوآ سیمه کې د بشري حقونو څخه د سرغړونو څرګندويي کوي. هغه ډاډ ورکړی چې بیا به په دې ډول له بشري حقونو څخه جدي سرغړونې تکرار نه شي.
مذهبي
په اندونیزیا کې مذهبي آزادۍ یوازې د دغه هېواد شپږ لویو مذاهبو ته چې بودېزم، کاتولیک، کنفوسیوس، هندوئیزم، اسلام او پروتستانت دي شتون لري. د دغه شپږو مذهبي ډلو څخه د هرې یوې تر پوښتنې لاندې راوستل کېدای شي «اصلي دین ته د سپکاوي» په توګه د پنځو کلونو بند او په انټرنټ کې د داسې عمل ترسره کولو په صورت کې د شپږ کاله بندي کېدو لامل ګرځي. د اندونیزیا جزايي قانون مقدساتو ته سپکاوی منع کوي. په ۲۰۰۵ زکال کې د اندونیزیا د علماوو شورا په یوې فتوا سره احمدیه مذهبي ډله وغندله او هغه یې بدعت کوونکې وګنله. د ۲۰۰۸ زکال په جون میاشت کې د دغه هېواد د مذهبي چارو وزارت او د کورنیو چارو وزارت د احمدیه ډلې پر وړاندې ګډه وزارتي اعلامیه ورکړه. په دغه اعلامیه کې راغلي و چې د خصوصي عباداتو په توګه د احمدیې ډلې فعالیتونه محدود شي او د احمديې ډلې د مسلمانانو له تبلیغاتو څخه مخه ونیول شي. د لویدیځ سوماترا، سویلي سوماترا او نوسا تنګارا ایالتونو والیانو د دغې ډلې ټول فعالیتونه منع اعلان کړل. له همدې امله نږدې اتلس عیسوي کلیساګانې تر برید لاندې راغلی یا اړ شوې چې خپلې دروازې وتړي، پولیس وه نه توانېدل مذهبي ډلې یا نورې لږکۍ ډلې له دغه ډول بریدونو څخه په سمه توګه خوندي وساتي.
د ۲۰۱۸ زکال په نومبر میاشت کې دولت د ځیرکو ټلیفونونو لپاره د سمارټ پاکېم "Smart Pakem" په نامه یو اپلېکشن وړاندې کړ چې کاروونکو ته یې اجازه ورکوله، له داسې کس سره په مخ کېدو چې له رسمي مذاهبو څخه پرته په بله عقیده وي یا هم د دغو رسمي شپږ مذاهبو اړوند نامتعراف تفسیر ولري د هغوی اړوند راپور د جاکارتا د لوی څارنوال دفتر ته ولېږي.
همجنسګرایان
په اندونیزیا کې همجنسګرایان په منظم ډول له یو لړ ستونزو سره مخ دي. په داسې حال کې چې د همجنسګرایانو مسایل نسبتا ناڅرګند و، خو په ۲۰۱۰مه لسیزه کې (په ځانګړې توګه له ۲۰۱۶ زکال را وروسته) د همجنسګرایانو پر ضد څرګندونې را پیل شوې او په دې سره دغه کسان له ګواښونو، تبعیض او آن تاوتریخوالو سره مخ شول.
د ۲۰۱۸ زکال په جنوري میاشت کې د آچه پولیسو چې د آچه د خپلواکه حکومت ملاتړ یې له ځانه سره درلود د همجنسګرایانو پر یو سالون برید وکړ. د سالون په انګړ کې دننه ټول همجنسګرایان د پولیسو له خوا وډبول شول، د ښځینه همجنسګرایانو ویښتان یې کل کړل، د هغوی جامې یې پرې وویستي او هغوی یې په داسې حال کې په واټونو کې وګرځول چې په زوره یې پر هغوی دا غږ پورته کاوه چې «نران شۍ». دغه پېښه په ټوله نړۍ کې د بشري حقونو د سازمانونو له دې ډلې د آسیا د لیبرال برخو د پریمانه غصې لامل وګرځېده.
د ۲۰۱۸ زکال په فبروري میاشت کې دولت اعلان وکړ چې هوډ لري داسې قانون تصویب کړي چې د نارینه و ترمنځ جنسي اړیکه جرم وګڼي. دغه قانون د اندونیزیا د لسو ګوندونو څخه د اتو ملاتړ له ځان سره درلود او په پام کې وه چې د عاشقانو د ورځې (ولنټاین) څخه وړاندې تصویب شي، خو د پراخه اعتراضاتو وروسته د ولسمشر جوکو په غوښتنه یې تصویب وځنډول شو. له ۲۰۲۱ زکال را وروسته همجنسګرايي نور د قانون له مخې کومه پوښتنه نه لري، خو له دې سره د همجنسګرایانو واده په رسمیت نه پېژني. په ۲۰۲۰ زکال کې د هوساینې او عدالت په نامه اسلام پاله ګوند (په اندونیزیايي ژبه: Partai Keadilan Sejahtera) د «کورنیو څخه د دفاع» تر عنوان لاندې د یوې جنجالي لایحې وړاندیز وکړ چې همجنسګرايي او BDSM (د جنسي ګټنې یو ډول دی چې د تړلو په ګډون له یو شمېر نورو لارو څخه په کې کار اخیستل کېږي) یې څنډې ته کول. دغه لایحه د دغه هېواد په ملي شورا کې د پنځو ډلو د منفي رایو له ترلاسه کولو وروسته رد شوه.
د اعدام جزا
په اندونیزیا کې د اعدام د جزا دوام او همدارنګه فاسده قضایه قوه او پوځ لامل ګرځېدلي چې د بشري حقونو له ګڼو ډلو سره د دغه هېواد اړیکې ترینګلې شي.
د کارګرو حقونه
د ۲۰۲۰ زکال په اکتوبر میاشت کې د اندونیزیا د خلکو د استازو شورا (ملي شورا) د کار نوی قانون تصویب کړ چې له مخې یې «د کار حقونه محدود او د چاپېریال ساتنې چارې یې له ستونزې سره مخ کولې؛ د دغه قانون له مخې ځمکو ته لاسرسي لرونکي بومي وګړي له ګواښونو سره مخ شول او په دې سره د هېواد د باراني ځنګلونو کچه هم راکمه شوه». د بشري حقونو د څار ډلې په وینا نوي قانون د ۲۰۰۳ زکال په قانون کې د کارګرو لپاره وړاندې شوي حقونه، د چاپېریال ساتنې موجود قوانین او له بومي ډلو سره یې د قانوني ملاتړ اړوند موارد راکم کړل.
د بیان آزادي
د جوکو ویدودو د حکومت په لومړۍ دوره کې د بیان د آزادۍ په برخه کې د محدودیتونو د زیاتېدو اندېښنو شتون درلود چې شواهد یې د ګڼ شمېر هغو کسانو نیول او بندي کول و چې ګویا دوی په ټولنیزو رسنیو کې ولسمشر ته «سپکاوي» کاوه.
د ۲۰۲۰ زکال د جون په ۱۰مه د بشري حقونو څار ډلې له اندونیزیايي چارواکو څخه وغوښتل د هغو اوو پاپوايي فعالینو او زده کوونکو پر وړاندې تورونه له پامه وغورځوي چې د تېر کال په اګست میاشت کې د نژاد پالنې پر ضد لاریونو کې یې ګډون درلود. د ۲۰۱۹ زکال د ډسمبر په ۲مه څلورو زده کړیالاتو له ۵۰ نورو زده کړیالانو سره یوځای په سوله ییز ډول په پاپوآ کې د بشري حقونو څخه د سرغړونو له امله لاریونونه وکړل او د اندونیزیا له دولت څخه یې وغوښتل چې د پاپوآ سیاسي بندیان خوشي کړي. د څلورو دغو زده کړیالانو پر وړاندې وروسته له هغه چې له پوهنتون وویستل شول، مدني قضايي دوسیه جوړه شوه. د ۲۰۲۰ زکال د جولای په ۱۳مه پولیسو یو له دغو څلورو زده کړیالانو څخه په «خیانت» او «عامه هڅونې» تورن کړ. د بشري حقونو څار ډلې د اندونیزیا له خیرون پوهنتون څخه وغوښتل څو خپل دغه منفک شوي څلور زده کړیالان بېرته ومني او له علمي آزادیو او د بیان له آزادۍ ملاتړ وکړي.
د مالیزیا د مخابراتو وزارت ډیری مهال د سانسور کولو له امله تر نیوکو لاندې نیول کېږي ځکه چې یو شمېر ویب پاڼې دوی «له چلوټۍ څخه د خپلو وګړو د ساتنې» تر عنوان لاندې تړلې دي. په ۲۰۲۰ زکال کې د مخابراتو وزارت وزیر یا ډایرکټر جنرال سموئل آبریجاني پانګراپان او جاني جي پلات داسې قانون وړاندې کړ چې له مخې یې خارجي شرکتونو ته دا لازمي شوه څو د برېښنايي سیستمونو د وړاندې کوونکو په نوملړ کې خپل ځانونه ثبت کړي او په دې سره دولت ته د دې اجازه ورکړي د وګړو شخصي اطلاعاتو ته لاسرسی ومومي؛ ورته مهال شرکت هم د دغه نوملړ له مخې په تړلو سره وګواښي. دغه قانون بیاځلي و ارزول شو او په ۲۰۲۱ زکال کې تصویب شو. د ۲۰۲۲ زکال په جولای میاشت کې په یو لړ مهمو ویب پاڼو لکه پې پال (PayPal)، ایپیک لوبو (Epic Games)، سټیم (Steam)، اورېجن او یاهو؛ همدارنګه په یو شمېر لوبو لکه کونټر سټرایک: ګلوبل اوفېنسیو (Counter-Strike: Global Offensive) او ډوټا ۲ (Dota 2) بندیز ولګېد ځکه چې د مخابراتو د وزارت د نوي قانون له مخې یې ځانونه نه وو ثبت کړي.
څنګه کولای شئ د هاضمې سیستم پیاوړی کړئ؟
څنګه کولای شئ د هاضمې سیستم پیاوړی کړئ؟
څنګه کولای شئ د هاضمې سیستم پیاوړی کړئ؟ خوراک او غذا د انسان د ژوند له مهمو برخو څخه ده، خو له دې هغه څوک خوشاله وي چې د هاضمې سیستم یې جوړوي، کله چې د انسان د هاضمې سیستم جوړ نه وي له خوراک څخه ورته یو شمېر ستونزې او ناروغۍ پیدا کیږي.
په عام ډول له اندازې زیاته ډوډۍ خوړل هاضمي سیستم زیانمنوي، خو له دغې ستونزې د خلاصون لپاره له ډوډئ مخکې لاندې ذکر شوې څو کورنۍ نسخې عملي کړئ:
اوبه څښل:
د هاضمي سیستم غوره والي لپاره په بدن کې د اوبو اندازه پوره ساتل اړین دي، اوبه نه یواځې د سختو خوړو په هضمولو کې مرسته کوي بلکې د بدن لپاره اړین مواد په سمه توګه جذبولو کې مرسته کوي، د طب متخصصینو په وینا له ډوډئ څخه نیم ساعت دمخه اوبه څښل د هاضمې سیستم فعالیدو سره د میتابولوزم (metabolism )(۱) اندازه زیاتوي.
څنګه کولای شئ د هاضمې سیستم پیاوړی کړئ؟ څنګه کولای شئ د هاضمې سیستم پیاوړی کړئ؟
شین چای په تشه خیټه زمونږ لپاره عجیبه او زیانمنونکی ښکاري خو دا د هاضمې سیستم جوړولو لپاره یو شمېر ګټې لري، شین چای که څه هم له اکسیډنټ ضد (anti-oxidants) څخه بشپړ څښاک دی چې نه یواځې د معدې سوز ختموي بلکې میټابولوزم هم په چټکۍ سره په حرکت راولي، له ډوډۍ څخه نیم ساعت دمخه شین چای څکل مو د هاضمې سیستم ښه کولو کې مرسته کوي.
د مڼې سرکه
د مڼې سرکه که څه هم تریخ څښاک دی خو یوه کاشوغه د مڼې سرکه په ۲۰۰ ګرامه اوبو کې ګډ کول او له ډوډئ مخکې یې څښل یو څه اندازه د معدې تیزابیت پیدا کوي چې دغې تیزابیت ته د هاضمې سیستم جوړولو کې اړتیا وي، ځکه چې تیزابیت خواړه په کوچنۍ ټوټو ویشي او دې سره د هاضمې سیستم فعالیږي.
لیکوال: ډاکټر نوید خپلواک
د پنځګر ویناوې (حمد سورت)
د کتاب ځانګړنې:
کله چې ولاړیږئ آیا سترګې مو توریږي او د خستګۍ احساس کوئ؟
کله چې ولاړیږئ آیا سترګې مو توریږي او د خستګۍ احساس کوئ؟ آیا پوهیږئ چې په دې وخت کې څه پیښیږي په دې وخت کې مو په آنی ډول سره فشار کښته کیږي؟
د پنځګر ویناوې (حمد سورت)
د کتاب نامه: اسانه اسلامپوهنه ( د ژڼیو لپاره)
رسنيزې اړيکې
په ډله يیزو اړیکو کې، رسنۍ د اړيکو هغه وسایل یا توکي دي چې د مالوماتو یا معلوماتو ذخیره کولو او وړاندې کولو لپاره کارول کیږي. د رسنيزو اړيکو اصطلاح نه موخه ډله ييزې رسنۍ  دي، لکه چاپي رسنۍ ، خپرنځايونه ، خبري رسنۍ ، عکاسي ، سینما ، د راډيو او تلوېزيون خپرونې، ډیجیټل رسنۍ ، او نورې  خبرتياوې.
د پنځګر ویناوې (حمد سورت)
لیکوال: شیخ محسن قرآیتي (د تفسیر نور مفسر)
کله چې ولاړیږئ آیا سترګې مو توریږي او د خستګۍ احساس کوئ؟
دا کوم ډول ناروغي ده:
دې ډول حالت ته په طبي ژبه orthostatic hypotension ویل کیږی. نوموړی حالت ډیر خفیف او تر څو ثانیو دوام کوی. هر یو کیدلی شي په دې ستونزه مبتلا شي، مګر که چیرې ډیر ځلې واقع شي او خستګي د سترګو توروالي او سرګیچي تر دقیقو پورې رسیږي کیدلای شي عمیق مشکل موجود وي. او باید له ځانه و پوښتي چې ولې مو سر ګیچ وي. بعضې اوقات کیدلای شي دا حالت په خپله جوړ شي ولې په بعضې وختونو کې تاسو مجبوره یاست داکتر ته مراجعه وکړئ ځکه لاندیني اسباب کیدلای شي تاسو په تکلیف کړي.
رسنيزې اړيکې
د پارس او روم د امپراتوريو ( چپرخانه او انګاريوم ) دپوسته خانو سيستمونه د لومړنیو لیکنو او کاغذونو د اوږد واټن رسنيو په توګه بللی شو. لیکوالو لکه هاورډ ریینګولډ د انساني اړیکو لومړني ډولونه جوړ کړي دي، لکه د لاسکاکس غار نقاشي او ابتدايي لیکنې، د رسنیو د لومړنیو بڼو په توګه يادولای شو. د رسنیو د تاریخ یو بل چوکاټ د چاویټ غار نقاشیو سره پیل کیږي او د غږ له لنډې لړۍ هاخوا د انساني اړیکو د لیږدولو لپاره د نورو لارو سره دوام لري لکه د سګرټ نښې ، د لار نښه کونکي او مجسمه.
کله چې ولاړیږئ آیا سترګې مو توریږي او د خستګۍ احساس کوئ؟
کله چی ولاړیږی ایا سترګی مو توریږی او د خستګی احساس کوی؟ کله چی ولاړیږی ایا سترګی مو توریږی او د خستګی احساس کوی؟ ۱- په وجود کې د اوبو کمښت.
۲- د زړه مشکلات.
۳- د عصبي سیستم کمزوری او خرابوالی.
د پنځګر ویناوې (حمد سورت)
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
رسنيزې اړيکې
د میډیا اصطلاح اوسنۍ عصري په ارتباطي چینلونو پورې اړوند اصطلاح د لومړي ځل لپاره د کاناډا د مخابراتو مشاور مارشال مک لوهان لخوا کارول شوې وه چې په کاونټربلاسټ (1954) کې یې وویل: "رسنۍ لوبې نه دي؛ دوی باید د مور ګوز او پیټر پین اجرایوي رییسانو په لاس کې نه وي. دوی یوازې نوي هنرمندانو ته سپارل کېدی شي ځکه چې دوی د هنر ډولونه دي." د 1960 لسیزې په نیمایي کې، دا اصطلاح په شمالي امریکا او انګلستان کې عام استعمال ته خپره شوه. د ډله ایزو رسنیو کلمه د ایچ ایل مینکن په وینا، په متحده ایالاتو کې د 1923 په پیل کې کارول شوې وه.
والعصر سورت (تفسیر)
'''بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم وَالْعَصْرِ ﴿١﴾ إِنَّ الإنْسَانَ لَفِی خُسْرٍ ﴿٢﴾ إِلا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ ﴿٣﴾''' ژباړه: د لوراند او لورين الله په نامه ۱ پر زمانې قسم! ۲ بېشكه (هر) انسان په زيان كې دى. ۳    خو بې له هغوى چې ايمان يې راوړى او ښه (كارونه) يې كړي او يو بل ته يې د حق سپارښتنه او د زغم سپارښتنه کړې وي.
وخت خورا مهم او ګران دی او الله یې په ټولو وختونو قسم خوړلی دی، د بېلګې په توګه:
(والفجر[1]) په سپېده داغ قسم!
(والصبح[2]) پر سهار قسم!
(والضحی[3]) پر غرمه قسم!
(والنهار[4]) پر ورځ قسم!
(والعصر[5]) پر مازیګر قسم!
(والیل[6]) پر شپه قسم!)