cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
هدايت الله توخي
شخص دندې او شخصي ژوند
ارواښاد مرحوم توخي صاحب د ۱۳۶۸ ھ .ش کال څخه بیا تر ۱۳۷۵ ھ .ش کال پوری د یو لړ خیریه موسساتو« این جی او » ګانو له لاری چه پخپله مرحوم توخي صاحب یی مسؤل و. د افغانستان په سهیلی او سهیل لویدیځو ولایتو کی د اولسی وګړو سره د کرنی ، اوبو لګولو ، مالدارۍ او نورو اړوندو کارونو کی ستری مرستی او ستر خدمتونه کړیدي. مرحوم توخی صاحب د هیواد دباندی سفرونه کړی او په علمی ، مسلکی او نړیوالو سمینارو کی ګډون هم کی کړیدی.
ارواښاد مرحوم توخي صاحب د اوږدی مدی راهیسی په شکره او ګڼو نورو ناروغیو اخته او تر درملنی لاندی و او بالاخره د ورپیښو ناروغیو له امله د ۱۳۹۴ لمریز کال د غوایی د میاشتی په ۱۴ نیټه چه د 2015 میلادی کال د می د میاشتی د 4 نیټی سره سمون خوری د « ۶۸ » کالو په عمر د پاکستان د بلوچستان ایالت د کویټی د ښار په اکرم روغتون کی پداسی حال کی چه تر درملنی لاندی و د دوشنبی په ورځ دسهار په « ۸:۴۵ » بجی خپل حقیقی مالک ته روح و سپاره او د کویټی د ښار په هدیره کی پداسی کی چه په زیات شمیر خلک ، علماء ،روحانیون ، پوهان ، د کورنۍ غړی او دوستان یی وروستی دیدن او جنازي ته ورغلي وو خاورو ته و سپارل شو « إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ » امین روح دي ښاد وي. او د مرحوم توخي صاحب د فاتحی مراسم د دوی په خپل کور کی تر سره کیږي.
۲۰۱۶ز کال د پولیسو اکاډمۍ پر بس ځانمرګی برید
د کابل ښار په کمپنۍ سیمه کې د وسله والو طالبانو د کابل د نن پنجشنبې ۲۰۱۶ز کال د جولای ۱ نیټه د تروریستي برید، چې لږترلږه ۳۷ تنه پکې ووژل شول، مسوولیت ومانه. په دې غبرګو انتحاري بریدونو کې، چې له میدانښاره کابل ته د نویو روزل شویو پولیسو د موټرو پر کاروان وشو، ۴۰ تنه نور ژوبل شوي دي. د طالبانو ویندوی ذبیح الله مجاهد وايي چې دا برید دوو انتحاریانو وکړ، لومړني په بس کې پر پولیسو او د هغو پر روزونکو برید وکړ او دوهم ۲۰ دقیقې وروسته چې نور پولیس د پېښې ځای ته د ټپیانو مرستې ته راورسېدل، ځان والوزاوه. د پغمان ولسوال موسي رحمتي اسوشیتید پریس خبري اژانس ته وویل چې برید له کابل ښاره ۲۰ کیلومتره لېري د پغمان ولسوالي ارغندې چوک ته نژدې په قلعه حیدر سیمه کې شوی دی. دا په تورخم کې د یوه پاکستاني جګړن له وژل کېدو وروسته، چې پاکستان یې د غچ اخیستلو ژمنه کړې وه، په افغانستان کې لومړنی لوی انتحاري برید دی. برید پر ۵ بسونو شوی، چې دوه یې ویجاړ شوي او ۳ نور زیانمن شوي دي.
تر دې وړاندې د مې د میاشتې په ۲۵مه په پغمان ولسوالي کې د میدان وردک ولایت د محکمې پر مامورینو برید شوی و چې د ۶ ماشومانو په شمول ۱۱ تنه پکې ووژل شول. د پغمان له پېښې څو اوونۍ وروسته د وردک ولایت د امنیه قوماندان په موټر کې د طالبانو د بغلان پوځي مسوول په داسي حال کې په ټپي حالت کې وموندل شو چې له بغلانه کابل ته وړل کېده. په کابل کې د امریکا سفارت، په افغانستان کې د ناټو ځواکونو او او د پاکستان حکومت دا تروریستي برید غندلی دی. د افغانستان ولسمشر محمد اشرف غني دا برید پر انسانیت برید بللی او ویلي یې دي.
ووبرنځپوهنه
وېشنيزه:ژونپوهنه وېشنيزه:پوهنه
جيورج ايډېن
جارج ايډين (لارډ اکلېنډ) (د ۱۷۸۴ ز کال د اگسټ ۲۵ - د ۱۸۴۹ ز کال د جنوري ۱) د برتانيا يو سياستوال او د ويگانو له گوند څخه وو، پر ۱۸۳۶-۱۸۴۲ ز کلونو د هند مرستيال واکمن وو.
مخينه
جارج ايډن د انگلستان د بيکېنهیم په کينټ سیمه کې زېږېدلی دی. دی د ويليام ايډن دويم زوی وو. د ده خور يوه سيلاني او ليکواله وه، چې ايميلي اېډین نومېده. جارج ايډین لومړی په ايټون کالج او ورپسې د اکسفورډ په کرایسټ چرچ کالج کې زده کړې وکړې. پر ۱۸۰۹ ز کال يې د مدافع وکالت په څانگه کې هم پر زده کړو پيل وکړ. کله چې پر ۱۸۱۰ ز کال د ده مشر ورور ويليام ایډين په تېمزا سيند کې ډوب شو، نو د بارون لقب د ده په برخه شو.
هلمند اوونیزه
هلمند اوونیزه دا اونيزه په هلمند کې يوه فعاله اونيزه ده، چې د ياد ولايت د اطلاعاتو او کولتور رياست له لوري د لومړي ځل لپاره په ۱۳۳۳ کال کې له چاپه راووته. هره اونۍ د ۵۰۰ ګڼو په شمېر کې چاپېږي، چې د اطلاعاتو او کولتور وزارت له لوري تمويلېږي. دمګړۍ په کې يواځې درې تنه په دنده بوخت دي.
یوناني افسانې
يوناني افسانې یا اسطورې (Greek mythology) د افسانو هغه مجموعه یا ټولګه ده چې اصلا د لرغونو يونانيانو له خوا ویل شوې او د لرغوني یوناني فولکلور یو ژانر دی. دا کيسې د نړۍ اصليت او څرنګوالی، د خدایانو،  اتلانو او افسانوي مخلوقاتو ژوند او کړنې، او د لرغونو يونانيانو د ادابو او دودونو اصليت او اهميت بيانوي. ننني پوهان دغه افسانې په دې موخه څېړي چې د يونان پر مذهبي او سياسي جوړښتونو رڼا واچوي او په خپله د افسانو جوړولو پر څرنګوالي لا ښه پوه شي.
يوناني افسانې په لومړيو کې په ۱۸مې مخزېږدي پېړۍ کې د مینو تمدن (Minoan) او مسيني تمدن (Mycenaean) د سندرغاړو له لوري په شفاهي-شعري بڼه خپرې شوې دي‌. بالاخره، د تروجان جګړې (Trojan War) پایلې او د هغو د اتلانو افسانې د هومر د حماسي شعرونو، ايلياد او اوډېسي (Iliad, Odyssey) د شفاهي کلتور برخه وګرځېدې. د هومر تقریبا معاصر هېسویید (Hesiod) دوې شعري ټولګې، چې د تیوګوني او کارونه او ورځې (Theogony, Works and Days) په نوم دي، د نړۍ د پیدایښت، د الهي واکمنانو ځایناستۍ، د انساني نسلونو لړۍ، د انساني دردونو د سرچینې، او د قربانۍ اړوند دودونو په اړه ډېر څه لري. دا افسانې یا اسطورې همدا راز په هومري مناجاتو کې، د حماسي پېر د حماسي شعرونو په ټوټو کې، په غزلونو کې، د پنځمې مخزيږدې پېړۍ د تراژیدي لیکوالو او کومېډینانو یا طنز لیکونکو په اثارو کې، د هېلېنېزم پېر د شاعرانو او پوهانو په لیکنو او د روم امپراتورۍ د لیکوالانو لکه پلوټارک (Plutarch) او پاوسانیاس (Pausanias) په لیکنو کې شته دي.
د لرغوني یوناني ادب پر دغو داستاني زېرمو سربېره، د لرغونو ګلدانیو په نقاشیو، د نذري ډالیو په ډیکورېشن او دېرو نورو هنري اثارو کې د خدایانو، اتلانو، او افسانوي پېښو انځوريزې نمونې لیدل کېږي. د اتمې مخزیږدې پېړۍ په خاورینو لوښو کې هندسي ډیزاینونه د تروجان دورې صحنې او همدا راز د هېراکلیس (Heracles) ماجرایي سفرونه انځوروي. په ورپسې لرغونو، کلاسیکو او هېلېنېسټیک (Hellenistic) پېرونو کې بېلابېلې هومري او نورې بېلابېلې افسانوي صحنې ښکاري چې د شته ادبي شواهدو او اثارو بشپړوونکې ګڼل کېږي.
یوناني افسانو د لوېديځ تمدن پر کلتور، هنر او ادب پراخه اغېزه کړې او د لوېديځ میراث او ژبې یوه برخه پاتې شوې. لیکوالانو او شاعرانو له لرغونې زمانې څخه تر ننه پورې له یوناني افسانو الهام اخیستی او په موضوع ګانو کې یې معاصر اهمیت او تړاو موندلی دی.
سرچينې
يوناني افسانې نن ورځ په ابتدايي توګه له يوناني ادبياتو او په بصري رسنيو کې د تمثیل له لارې پېژندل کېږي چې تاريخ يې هندسي دورې ته له ۹۰۰ تر ۸۰۰ مخزيږد راوروسته پورې رسېږي. په حقيقت کې، ادبي او د لرغون پېژندنې سرچينې سره ګډېږي چې ځينې وختونه له يو بل سره مرسته کوي خو ځينې وخت بيا د يو بل په مخالفت کې واقع کېږي، خو په ډېرو مواردو کې د دا ډول معلوماتو شتون د دې ښودنه کوي چې د يوناني افسانو ډېری عنصرونه پیاوړې حقيقي او تاريخي ریښې لري.
پاواکيدونکی پنجاب
پاواکيدونکی پنجاب (English: Flying Punjab) يو 2016 انډين crime-drama  پيلم دی کم چی په شريکه لیکل سوی او ډاریکټ سوي دي  په ابيشیک چوبی باندي. دا پیلم د انډیا د پنجاب ولايت پر نشی توګو جوړ سوی دي.
یوناني افسانې
د افسانوي تاريخ څېړنه
یوناني افسانو د وخت په تېرېدو سره د دوی د کلتور د تدریجي ودې او تکامل له کبله بدلون موندلی چې همدا افسانې هم په ښکاره او هم په ناویلو انګېرنو کې د دغو بدلونونو یو شاخص ګڼل کېږي. لکه څرنګه چې ګېلبرټ کتبېړټسن ۱۹۷۵(Gilbert Cuthbertson) استدلال کړی، د يوناني افسانو په ژوندي پاتې ادبي بڼو کې، چې تر ډېره د پرمختیایي بدلونونو په پای کې موندل شوې، په طبیعي توګه سياسي دي.
د بالکان ټاپو وزمې لومړني اوسېدونکي بزګر خلک وو، چې له انیمېزم (دا باور چې هر څه روح لري) څخه په ګټې اخيستنې سره د طبېعت هر اړخ ته روح ورکړی و. ورو ورو، دغو مبهمو روحونو انساني بڼې واخیستې او سيمه‌ييزو افسانو ته د خدايانو په توګه داخل شول. کله چې د بالکان ټاپو وزمې شمالي قبيلو يرغلونه پيل کړل، دوی له ځانه سره د فتحې، ځواک، جنګي وړتیا او تاوتریخجنې اتلولۍ پر بنسټ د خدايانو یوه نوې رب النوعي ټولګه له ځان سره راوړه. د بزګرۍ د نړۍ نور زاړه خدايان له پياوړو يرغلګرو هغو سره يوځای شول او يا هم بې ارزښته شول.
د لرغوني پېر له نيمايي وروسته د نارينه خدايانو او نارينه اتلانو تر منځ د اړيکو افسانې زیاتې شوې چې د تربيتي پېډېراسټي (pedagogic pederasty) یا نارینه-نارینه جنسي اړیکې موازي پرمختګ ښيي او داسې انګېرل کېږي چې د ۶۳۰ مخزيږد په شاوخوا کې پېژندل شوی دی. د پنځمې مخزېږدي پېړۍ تر پایه شاعرانو له اریس خدای (Ares) او ډېرو افسانوي څېرو پرته هر مهم خدای ته لږ تر لږه يو اېرومېنوس (eromenos) یا یو تنکی هلک چې د هغوی جنسي ملګری و، ځانګړی کړی و. پخوانۍ افسانې لکه د اکيليس (Achilles) او پټروکلوس (Patroclus) يو ځل بيا په یوه پېډېراسټي منظر کې واقع شوې. لومړی ځل اسکندري شاعرانو او وروسته د روماني امپراتورۍ په لومړیو ادبي افسانه لیکونکو بېرته د هماغه افسانوي کرکټرونو افسانې په خپله بڼه ومنلې.
د افسانې يوناني او رومي مفهومونه
په لرغوني يونان کې افسانې د ورځني ژوند په منځ کې ځای درلود. يونانيانو افسانې د خپل تاريخ برخه ګڼله. دوی افسانې د طبيعي ښکارندو، کلتوري توپيرونو، دودیزو دښمنيو او ملګرتياوو د بيان لپاره کارولې. دا به د ویاړ یوه سرچينه وه چې د يو چا د رهبر اصل به یې کوم افسانوي اتل يا خداي ته رسولی شوای. لږو کسانو دا شک درلود چې په الياد (Iliad) او اوډېسی (Odyssey) کې د تروجان جګړې د روایت تر شا کوم حقیقت شته و. د وېکتور ډاويس هانسن (Victor Davis Hanson) له نظره، چې یو پوځي تاريخپوه، کالم ليکونکی، سياسي مقاله ليکونکی، او د کلاسيک پخوانی فروفيسور دی او همدا راز د جان هيت (John Heath) له نظره، چې د کلاسيک فروفيسور دی، د هومري دورې د حماسو ژوره پوهه د يونانيانو له خوا د دوی د کلتور منلو بنسټ ګڼل کېده. هومر "د يونان زده کړه" او د هغه شاعري "کتاب" و.
معاصر تفسیرونه
د يوناني افسانو د اوسني یا معاصر پوهاوي پيدايښت د ځينو پوهانو له نظره د اتلسمې پېړۍ په پای کې "د عیسوي دښمنۍ دودېز چلند" په مقابل کې، چې افسانې يې دروغ او يا هسې کیسې ګڼلې، د یوه دوه‌ګوني غبرګون په توګه ګڼل کېږي. په جرمني کې د ۱۷۹۵م په شاوخوا کې په يوناني افسانو او هومر کې لېوالتیا زياته شوه. جوهان متياس ګېسنر (Johann Matthias Gesner) په ګاتېنګن (Göttingen) کې په داسې حال کې د يونان څېړنه بيا راژوندۍ کړه چې كريسټین جوټلوب هاين (Christian Gottlob Heyne) ځايناستي يې له یوهان یواخیم وینکلمن (Johann Joachim Winckelmann) سره کار کاوه او د افسانوي څېړنې بنسټ يې په جرمني او نورو ځایونو کې کېښود.
په غربي هنر او ادبیاتو کې یې انګېزې
د عیسویت په پراخه کچه منلو هم د افسانو د شهرت او محبوبیت مخنیوی ونه شو کړای. په رنسانس کې د کلاسيکې لرغونتيا له بیا کشف سره، د اووېډ (Ovid) شاعرۍ، د شاعرانو، ډرامه لیکونکو، ساز غږوونکو او هنرمندانو پر تصوراتو او تخیل پراخه اغېزه وکړه. د رنسانس له لومړيو کلونو د ليونارډو داوېنچي (Leonardo da Vinci)، مايکل انجېلو (Michelangelo) او رافېل (Raphael) په څېر هنرمندانو د مروجو عیسوي موضوع‌ګانو تر څنګ، د يوناني افسانو شرکي مضامین انځور کړل. د لاتيني ژبې او اووېډ (Ovid) د اثارو له لارې يوناني افسانې د منځنیو پېړیو او رنسانس دورو پر شاعرانو لکه په اېټالیا کې پېټرارک (Petrarch)، بوکچيو (Boccaccio) او ډانټې (Dante) اغېزې وکړې.
پګړۍ مجله
پګړۍ مجله دا په هلمند کې چاپېدونکې مجله ده، چې په ۱۳۸۲ کال کې د هلمند د فرهنګپالو له لوري رامنځته شوه او پر هلمند سربېره د هېواد يوشمېر نورو ولايتونو ته هم استول کېږي. دا مجله د الحاج محمداسماعيل شريف يار په مالي لګښت چاپېږي، چې ۶ تنه په کې په کار بوخت دي.
وړانگپوهنه
وړانگپوهنه (په انگرېزي: radiology) يا راډيولوژي د طب يوه څانگه ده چې د وړانگو په مرسته اخيستل شوي انځورونه په طبي پېژندنو او تشخيصونو کې مرسته کوي. همداراز دا څانگه د سرطاني ناروغيو په درملنه کې هم کارېږي چې د وړانگدرملنې په نوم يادېږي.
حيات الله قريشي
دروند استاد ښاغلی حیات الله (قريشي) د مرحوم مامور سيد رحمان (قريشي) زوی د مرحوم سید حبيب الرحمن (مهدي قريشي) لمسی د ميرزا حاجي حضرت گل کړوسی چې په کال (۱۳۵۵) هـ.ش کې د لغمان ولايت د مرکز اړوند د هرمل د لعل کلا په يوه متدینه او با ادبه کورنۍ کې زېږېدلی، لومړنۍ زده کړې يې د هرمل په ښوونځۍ کې (هغه وخت يې لا ودانۍ اباده نه وه) تر شنه اسمان لاندې په سپينو شگو کې بشپړې کړې، ثانوي زده کړې يې د روښان په عالي ليسه کې، او نيمه عالي زده کړې يې په لغمان عالي دارالمعلمينين کې په اعلی درجه پای ته ورسول. نوموړی په پښتو او دري سربېره په انگليسي ژبه هم روانې خبرې کولای شي، د عربي ژبې سره هم خورا زياته مينه او علاقه لري، قريشي صاحب د ښو اخلاقو خاوند، په اسلامي جامه سمبال، غنم رنگ، او متوسطه ونه لري، د ملگرو سره ډېر همدرد، خواخوږی او زړه سوانده دی، يو عادت يې ما ډېر حيرانوي هغه دا چې هر ځای ته ولاړ شي او هر چا سره څو خبرې وکړي ته به وايې چې دوی له کلونو سره پيژني، يعنې د ژبې فصاحت او بلاغت يې بلا زيات دی او جادويي کمال لري، تل يې د ملگرو سره د خولې نوړۍ نيمه کړی. د ادب او اديبانو لپاره يې ډېر څه کړي چې يادول به يې پېژندنه اوږده کړي، نوموړی دوه کاله د الفلاح خصوصي ښوونځۍ سرښوونکی، د فرهنگي چارو مسؤل او له دې سره سره د ډاکټر عبدالله لغماني په ليسه کې هم د استادۍ سپېڅلې دنده په غاړه لري.
اثار
• اسلام سره مو مينه ده. (نعتيه ټولگه)"چاپ ته اماده اثار:"• پنځه ملغلرې (شعري ټولگه)
دا هم وگورئ
• سيد الرحمن قريشي
• جمشېد احمد قريشي
• حبيب الرحمن قريشي
بابر بڼ
د مغلو د شهذادگانو دا رواج ؤ کله به چې دوئي په کوم ځاي کې اوسيدل هغې سيمې ته به ئي ترقي ورکوله چې ددي جملې څخه يوهم بابر ؤ، بابر د خپل استراحت  او خوښې لپاره د غه باغ اخيري ځاي  ؤ د بابر باغ د بابر د ځاي ناستې لپاره ډير په زړه پوري ځاي ؤ.
جهانگير په ۱۶۰۷ غ کال کې له دغه ځاي څخه کوم چې بابر پکې خښ شويدي د يوه زيارت په شکل جوړ کړ او په همدي توگه جهانگير امر صادير کړ چې د کابل باغونه بايد د ديوالونو په زريعه سطر شې که چيري مونږ او تاسو ښه زير شو د کابل د اکثرو باغونو څخه ديوالونو  را تاو کړيدي چي دغه هم د پوخانيو وختونو څخه د يوه رواج په توگه پاتې دې ، د بابر قبر د ديوالونو په زريغه سطر شويدې او د بابر د قبره سرخوا ته په يوه لويه تيگه باندي د هغه لنډه پيژندنه ليکل شويده.
په ۱۶۳۸ کال کې د مغلو د ديکتاتور شاه جهان له دغه ځاي گوټي څخه ليدنه او کتنه کړيده او په همدغه وخت کې د دغه ځاي مسؤلينو ته يي امر وکړ چې د دي ساحې د ټولو قبرونو گردچاپير ځمکه د مرمرو په تيگو باندي فرش کړې، د بابر د قبره څخه ټيټ په يوه تيراس باندي جوميت (جومات ) جوړ شويدي ، ددي باغ په لويه دروازه کي يوه غرفه د کنترول او د ټيکټ د پلورلو په خاطر جوړه شويده چې د شاجهانگير په وختونو کي د همدغه مطلب په خاطر ور څخه کار اخيستل کيده ، يوه وياله ( لښتي) چې پر تيگو باندي فرشويدي د يوي لاري او تيراس تر منځ قرار لري او د ويالي په مختليفو ځايونو کې د لامبلو ډنډونه هم جوړ شويدي نموړي لښتي د هغه تيراس لاندي کوم چي جومات ورباندي جوړ شوي تيريږي.
د بابر د باغ په هکله
بابر په خپل وخت کې ډير اوچت ځاي درلوده نو له همدې کبله هغه بايد په يوه داسي ځاي کي خښ شوي وائي
چې دي پري ارزيدلائې او د ډيرو خلکو په نظر بابر په خپل ژوند کي داسي عقيده درلودله چي د خپل مرگ څخه ورسته په همدي باغ کې بايد خاورو ته وسپارل شي  له همدي کبله دا باغ د بابر د باغ په نوم سره ياديږي ، د هغه وخت څخه د مغلو واکمنان پدي ښه  پوهيدل چې په کابل کي يو داسي ځاي ډير ښه تاريخې موقعيت  دي او د راتلونکې پرمختگ لپاره هم يو ښه ځاي کيدلاي شي.
اعاخان( Agha Khan ) د تاريخي ښارونو د پروگرام په يوه مقاله کي داسي ليکلي دي چي ، په ۱۶۳۸ کال کي د مغلود امپراتور شاه جهان لخوا د د قبرونو گردچاپير ساحه د مرمرو په ډبرو باندي ښکلي شوي يعني پوښل شوي ده او دغسي يو په زړه پوري نويشته هم ورباندي شوي وه : ـ
دغه مسجد د اشرافو او روحانينو د عبادت لپاره جوړ شويدي ، نورو مذهبي ورځو لپاره لکه کرسمس
( Cherubs ) چې د عسويانو د عبادت ورځ ده ، دا باغ د فريښتې پادشاه کوم چې ئې په دي باغ کې استراحت کړيدي ، دايو د اسمانونو باغ دي او د زهيروالدين محمد بابرفتح کونکې باغ دي او يا په لاندي ډول ليکو :ـ
”Only this mosque of beuty ,this temple of nobility, construeted for the prayer of saints and the epiphany of cherubs, was fit to stand in so venerable a sanctuary as this highway of archangels, this theatre of heaven , the light garden of the godforgiven angel king whose rest is in the garden of heaven, Zahiruddin Muhammad Babur the conqueror “
Salome Zajadacz Hastenrath  په يوه مقاله کي داسي ليکي :ـ د بابر په هکله هغه مهمه نقطه له ياده وتلي ده لکه د بابر د جنازي ځاي او مراسم ئې  (A Note on Baburs lost Furnerary and Enclosure at Kabul ). شاه جهان نموړي ځاي په هديره بدل کړ او هغه وائې يو جومات په ۱۳ تيراس باندي جوړ شوي دي او په ۱۴ تيراس باندي د بابر قبر ؤ اه د بابر د کورني د نارينه ؤ قبرونه هم دلته موجود ؤ او دغه ځايي په يوه حقيقي هديره تبديل شوې ؤ ددي لپاره چې د بابر قبر د نورو قبرونو څخه را جدا او وپيژندل شي نو د نوموړي د قبره څخه يي يوه احاطه راچاپيره کړه.
په ۱۸۳۲ کال کې يوه برتانوي عسکر Charles Masson  د بابر د قبره په هکله داسي ليکلي دي او بيا د نموړي نظريه  په ۱۸۴۲ کال کي نشر ته سپارل شوي هم ده هغه داسي ويلي دي چي د بابر قبر د يوي زلزلي په زريغه له منځه تللي ؤ د قبره د لمنځه تللو غلت داؤ چې قبر په اصلي کار نه بلکه په يوه جغلي کار سره سرته رسيدلائي ؤ يعني په جوړونه کې ئې غلطې شوي وه او دا لوي ديوالونه ئي په دروست ډول نه ؤ جوړ شوې او ډير په ساده توگه ئې ښايسته کړي ؤ يعني ساده پوښل شوي ؤ ،
اغاخان چي د تاريخي ښارونو د پروگرام پر مخ وړونکي دي داسي ليکي دي چې په ۱۸۸۰ کال کي امير عبدالرحمان خان دلته يو نندارتون او يو کور د خپلي ښځي بي بي حليمې ته د بابر په باغ کې جوړ کړي ؤ.
په ۱۹۳۳ کال کي د بابر د باغ ساحه د ټولو خلکو لپاره د استراحت پرځاي باند بدل شؤ او ددي باغ په ساحه کي ئي د لامبو ډنډونه او فوواري هم جوړي کړې او له همدي کبله دغه ځاي د ملاقاتونو په ټاټوبي باندي بدل شو.
په ۱۹۷۰ کال کي د نباتاتو او گلانو د روزنې لپاره يو لويي کور(روزنځايي) يعني ( Greenhouse ) او لويي ډنډ ( Pool ) جوړ کړي شو ، د بابر باغ اوس په افغانستان يو لويي تاريخي باغ گڼل کيږي.
پدي ورستيو وختونو کې کوشش شويدي چې په کابل کې لوئي وداني جوړي شي او هم د بابر قبر جوړ شوي او يو سلسله نوري د بيا رغونې پروگرامونو عملي شويدي ، زهرا بريښنا ( Zahra Breshna ) چي يوه انجينره ده او اوس په افغانستان کې د ښارونو د ساتنې او بيا رغونې د ډيپارټمنټ کار کونکۍ ده تايده وي چې خاصه پام اړونه او پرمختگ هغو ځايونو ته بايد ورکړل شې کوم چې د یخوانيو نظامونو لخوا ورته کومه توجو نده ورکړل شوي او خوشبختانه په دي وروستيو وختونو کې ددي ملک تاريخي ځايونو ته د نړيوالې ټولنې توجو هم ځانته راجلب کړيده هدف له دې څخه دادي ” چې بايد يو رواج ( کلتور) هويت  ژوندي  وساتل شي ” د کابل په بيا جوړونه کي ، دغه نظريه د اغاخان د بيا جوړونې د پروگرام د لين سره سر خوري ، کومه نظريه چې د اغاخان د تاريخي ښارونو  د بيا رغونې په پروگرام کې شامله ده په هغې طرحه کې د بابر د باغ بيا جوړونه او
د باغ مختلفی برخی
- د شاجهان د جوړشوي مسجد د بيا رغوني څخه هدف هغو ليدونکو ته د لمانځه د ځاي برابر ول دي کوم چې د چکر او ساعت تيري لپاره دي تاريخي باع ته ورځې او يو ډير مهم نظر وجود لري چې هغه هم د بابر د قبره بيا رعونه ده.
د بابر باغ بيا جوړونه د يوي ثابتې ساختمانۍ پروژي لخوا چې د کابل د ښارپه بيا جوړونه  کې لاس بري او قدرت  لري سرته رسيږي ، د کابل د ښار تاريخي ځايونه چې زمونږ د ملک او د کابل د ښار د اوسيدونکو سترې کارنامي دي به د سره بيا ژوندي او تازه شې ، انجينر عبدالواسع نجيمي (Abdyl Wasay Najimi )داسي ليکي ” بيا رغونه په نفس باندې اغتماد غرور او اوميد به وي چې په نتيجه کي به مونږ وکولائي شو دغه تاريخې ځاې بيا د سره ورغوؤ او دا به د کابل د ښار د پرمختگ او فرهنگ د بيا رغونې لپاره ستر کار وي او دا په خپله د افغانانو د هويت  د ژوندي کولولپاره  ښه مثال کيدلائي شي ”
د باغ رغونه
د يو سلسله زياتو تحقيقاتواو څيړونو څخه وروسته اټکل شويدي چې د بابر باغ د ديوالونو ځيني برخې د ۱۹ پيړي په اخير کي جوړې شويدې. که څه هم تر اوسه پوري په افغانستان کې د ديوالونو او ابادي په جوړولو کې د پخوانيو اپتدائې ميتودونو (طريقو) څخه کار اخستل کيږي ، ديوالونه د خټو تيگو او خامو خښتو څخه جوړوې او د دغه ډول طريقو څخه په کلو او بانډوکې د کورونو د جوړونې لپاره لا تر اوسه پوري کار اخستل کيږي. د يو سلسله څيړونو څخه وروسته د بابر د باغ د ديوالونو ويرانې شوي برخې د ۲۰۰۲ څخه نيولي تر ۲۰۰۴ کال پوري د يوه کارگر د ۱۰۰۰۰۰ کاري ورځو د قدرت په اندازه د مسلکي کارکونکو په زريغه  د ملگروميلتونو په مرسته بيا رغول شويدي.
يو ددې کوششونو څخه چې د خلکو د منلو وړدې ، د هغې ادارې کار او هڅونې کومه چې د کار او ساتنې
لپاره ور څخه کار اخستل شويدي.
د ۲۰۰۳ ع کال څخه وروسته د خلکو د نظر غوښنې د ساتنې لپاره يو هم هغه مسجد دي کوم چې د شاه جهان لخوا په ۱۶۷۵ ع کال کې د مرمرو د سپينو ډبرو په واسطه جوړ شويدې ، دا هم ددې لپاره چې شاه جهان د بلخ د فتحه کولو علامې دلته څرگندې کړې. د بابر د قبره شاوخوا ساحې او د باغ د نندارتون بيا رغونه د ۲۰ پيړي څخه شروغ شويده ، د آرام سرائ مجتمغ (مرکب)  (Complex Haramsrai  ) او د ملکې ماڼي په نامه هم يادولائ شوو ، علاوه پر دي نوي کاروانسرائ  جوړ شوو او دا د هغې ابادي په ادامه ؤ کوم چې د شاه جهان په وختونو کي جوړشوي ؤ اود لامبو لپاره يولوئ  ډنډ ددي باغ په ساحه کي جوړ شؤ .ددې باغ د لاه زرغونولواو د ژوند کولو د چاپيريال د ککړتيا د مخنيوي په خاطر د پاملرنې وړ پانگه ونه شويده ددغه ډول لاسته راوړنواو مخ راړونه ،د ملک د تاريخي ارزښتونواو د باغ څخه د سيلانيانو د ضرورتونواو غوښتنو پر اساس شويدي. په همدي توگه د باغ د اوبو کولو لپاره د اوبو د غذولو او د هغې د تقسيم سيستم په عصري توگه جوړ شويدي ،په زرگونو ميوه لروني او عيري ميوه لرونکي ونې کښينول شويدي ، ډيره په زړه پوري خبره خو داده داسي بوټې
او ونې د مرغيو گټورو حيواناتو او حشراتو لپاره کرل شوي چې ورکوټې ميوي نيسې چي د بي وزلو حيواناتو د ژوند کولو لپاره ډيره ښه منبغ  کيدلائي شي. داسي ويل کيږي چې يو سلسله ميوه لرونکي او سيوري جوړونکي وني د بابر په لارښونه د کابل د شمالي برخو څخه راوړل شويدي.
په ۲۰۰۸ ع کال کي د بابر باغ د يوه بيطرفه باغ په نامه ونمول شؤ يعنې د کوم داسي دولتي او شخصي اورگان پوري اړه نلري چي کومه ناوړه گټه ورڅخه اوچته کړي او نموړي باغ د عامو خلکو پر مخ هميشه لپاره خلاص
دي چي له همدي کبله او ددي باغ څخه د سيلانيانو اندازه د نورم څخه زياته شويده.
سرچينې
^ Aga Khan Historic Cities Programme "Babur s Garden Rehabilitering Framework" (Kabul, Afghanistan: Aga Khan Trust for Culture, 2004). ^ Aga Khan Historic Cities Programme "Babur s Garden Rehabilitering Framework" (Kabul, Afghanistan: Aga Khan Trust for Culture, 2004) 2. ^ Salome Zajadacz-Hastenrath, "En Anmärkning om Babur s Lost Begravningsvapen och kapsling i Kabul," I Muqarnas XIV: En årlig på visuell kultur i den islamiska världen, ed. Gülru Necipoglu, (Leiden: EJ Brill, 1997), 135-142. ^ Salome Zajadacz-Hastenrath, "En Anmärkning om Babur s Lost Begravningsvapen och kapsling i Kabul," I Muqarnas XIV: En årlig på visuell kultur i den islamiska världen, ed. Gülru Necipoglu, (Leiden: EJ Brill, 1997), 140. ^ Salome Zajadacz-Hastenrath, "En Anmärkning om Babur s Lost Begravningsvapen och kapsling i Kabul," I Muqarnas XIV: En årlig på visuell kultur i den islamiska världen, ed. Gülru Necipoglu, (Leiden: EJ Brill, 1997), 135. ^ Masson, Narrative av olika resor, 2. 239, citerad i Zajadacz-Hastenrath, 136. ^ Aga Khan Historic Cities Programme "Babur s Garden Rehabilitering Framework" (Kabul, Afghanistan: Aga Khan Trust for Culture, 2004). 2. ^ Zahra Breshna, "ett program för rehabilitering och utveckling av Kabul historiska centrum", i Utveckling av Kabul: återuppbyggnad och planeringsfrågor, redigerad av Babar Mumtaz och Kaj Noschis, 23-49. (Lausanne, Schweiz: Comportements, 2004), 25. ^ Zahra Breshna, "ett program för rehabilitering och utveckling av Kabul historiska centrum", i Utveckling av Kabul: återuppbyggnad och planeringsfrågor, redigerad av Babar Mumtaz och Kaj Noschis, 23-49. (Lausanne, Schweiz: Comportements, 2004), 27. 10. ^ Aga Khan Historic Cities Programme "Babur s Garden Rehabilitering Framework" (Kabul, Afghanistan: Aga Khan Trust for Culture, 2004). 12.11. ^ Abdul Wasay Najimi "Bevarande och Revival av kulturell identitet: Upprustningen av de historiska kvartalen och byar i Kabul svarar mot behoven i staden," i Utveckling av Kabul: återuppbyggnad och frågor planering, utgiven av Babar Mumtaz och Kaj Noschis och 77-83, (Lausanne, Schweiz: Comportements, 2004), 81.
وېشنيزه:کابل
جاپان
جاپان په ختيځه اسيا کې يو ټاپو هېواد دی چې په شمال لويديځ ارام سمندر کې پروت دی. لويديځ ته يې د جاپان سمندر، په شمال کې د اوخوټسک له سمندر نه د ختيځ چين سمندر پر لور او په سويل کې د تايوان پر لور غځېدلی دی. د اور د کړۍ (د اورغورځوونکو سيمه) د يوې برخې په توګه، جاپان د ۶۸۵۲ ټاپوګانو مجمع الجزاير دی چې ټوله سيمه يې ۳۷۷۹۷۵ کيلو متره (۱۴۵۹۳۷ ميل مربع ده) ده، پنځه اصلي ټاپوګان يې دا دي: هوکايدو، هونشو (اصلي ځمکه)، شيکوکو، کيوشو او اکيناوا. پلازمېنه او ستر ښار يې توکيو دی. نور ستر ښارونه يې دا دي: یوکوهاما، اوساکا، ناګويا، یاپورو، فوکيوکو، کوبه او کيوټو.
د وګړو د شمېر له اړخه په نړۍ کې يوولسم هېوا د ی، ګڼ مېشته او زيات ښارونه لري. د هېواد درې په څلورمه برخه غره ييزه ده، ۱۲۵.۳۶ ميليونه وګړي يې په نريو ساحلي دښتو کې مېشت دي. جاپان په اووه څلوېښتو اداري برخو او اتو دوديزو سيمو وېشل شوی دی. د ټوکو ستره سيمه، د اووه دېرش اعشاريه څلور میلیونه نفوس په لرلو سره د نړۍ په کچه هغه سيمه ده چې زيات وګړي لري.
وړانگدرملنه
وړانگدرملنه (په انگرېزي:Radiotherapy) يا راډيوتېراپي د سرطاني ناروغيو د درملنې هغه څانگه ده چې د راډيواکټيفو وړانگو په مرسته د ناروغ درملنه پرې ترسره کېږي.
جاپان
په جاپان کې له لوړ ډبرين پير نه انسانانو ژوند کړی دی (له زېږد مخکې ۳۰۰۰۰ )، خو د دې مجمع الجزاير په اړه لومړۍ ليکل شوې يادونه، د چين په تاريخي ليکنه (د هان کتاب) کې شوې، چې له زېږد وروسته په دويمه پېړۍ کې پای ته ورسېد. د څلورمې او نهمې پېړۍ تر منځ، د جاپان پاچهي د يوه سترواک او يو دربار تر واک لاندې متحده شوه، چې مرکز يې په «هيان کيو» کې و. د نولسمې پېړۍ په پيل سره، په دې هېواد کې سياسي واک يو لړ پوځي مطلق العنان واکمنو (شوګون) او ملوک الطوايفيو (ډايميو) په لاس کې واخيست او دا واکمنۍ د جنياليو اشرافو د يوې طبقې (سامورايي) له خوا پر مخ وړل کېده. د يوې پېړۍ اوږدې کورنۍ جګړې نه وروسته، دا هېواد د شوګان توکوګاوا تر مشرۍ لاندې بيا سره متحد شو، چا چې د ګوښه کېدو بهرنۍ تګلاره خپله کړه. په ۱۸۵۴ز کال کې، د متحده ايالاتو سمندري ځواکونو يو ټولي جاپان اړ کړ چې په لويديځ کې د سوداګرۍ لاره پرانيزي، له همدې کبله د شوګن پړاو پای ته ورسېد او په ۱۸۶۸ز کال کې يو ځل بيا سترواکي نظام رامنځ ته شو. په ميجي پير کې، د جاپان ستر واک د لويديځ په ډول اساسي قانون تصويب کړ او د صنعت او نوي کولو پروګرام یې پيل کړ. په ۱۹۳۷ز کال، جاپان پر چين بريد وکړ، په ۱۹۴۱ز کال کې، جاپان په دويمه نړيواله جګړه کې د يوه محوري ځواک په توګه داخل شو. په ۱۹۴۵ز کال کې جاپان تسليم شو او د اووه کلونو لپاره د متحدينو تر اشغال لاندې راغی، په دې موده کې، دې هېواد نوی اساسي قانون تصويب کړ. د ۱۹۴۷ز کال د اساسي قانون له مخې، په جاپان کې د قانون اساسي سلطنتي پارلماني متحده حکومت و، چې د ملي حکومت په نوم د دوه مجلسونو مقننه قوه يې درلوده.
جاپان يو پياوړی ځواک او د ګڼو نړيوالو سازمانونو غړی دی، ملګري ملتونه (له ۱۹۵۶ ز راهيسې)، OECD او د اووه ډله په کې شامل دي. که څه هم دې هېواد له هر ډول جګړې نه خپل حق بهراعلان کړی، بيا هم د خپل ځان د دفاع لپاره ځواک لري چې د نړۍ له پياوړو پوځونو نه شمېرل کېږي. له دويمې نړيوالې جګړې وروسته، جاپان د يوې معجزې په ډول په اقتصاد کې بې ساری پرمختګ وکړ او په ۱۹۹۰ز کال کې د نړۍ دويم ستر اقتصاد شو. په ۲۰۲۱ز کال کې، د کورني ناخاص اسمي اقتصاد له اړخه د نړۍ درېيم ستر هېواد او د PPP له پلوه د نړۍ څلورم ستر اقتصاد لري. جاپان د بشري ودې د اندازې (شاخص) له اړخه «تر ټولو لوړه» درجه کې دی، که څه هم نفوس يې مخ په کمېدو دی، بيا هم د دې هېواد وګړي د ژوند لپاره تر ټولو لوړه هيله مندي لري. جاپان چې د موټرو او برېښنايي توکو د صنعت په برخه کې د نړۍ مخکښ دی، د ساينس او ټيکنالوژۍ په برخه کې د جاپان ونډه خورا لوړه او مهمه ده. د جاپان کلتور په ټوله نړۍ کې مشهور دی، د دې هېواد د هنر، پخلي، موسيقۍ او عام کلتور چې په هغې کې طنز، انيميشن (ژوندي توکي) او ويډيويي لوبې صنعتونه شامل دي.
رېښه
جاپان د جاپاني ژبې نوم دی، په ليکلو کې يې کينجي ژبه کارول کېږي او تلفظ يې نيپون يا نيهون کېږي. مخکې تر دې چې په اتمه پېړۍ کې په کينجي ژبه دا نوم تصويب شي، په چينايي ژبه کې دې هېواد ته د (وا) او په جاپاني کې ورته د (Yamato) نوم اخستل کېده. نيپون چې د اصلي چينايي-جاپاني ټکو تلفظ دی، د رسمي کارولو لپاره غوره شوی دی، په دودپيسه او د پوسته خانې په ټاپو همدا نوم کارول کېږي. نيهون په ورځنيو خبرو کې کارول کېږي چې د ايډو د پير په اوږدو کې د جاپاني لغت پېژندنې په برخه کې د بدلونونو ښودنه کوي. په جاپاني ژبه کې د (日本) معنا ده، «د لمر منشأ»، کوم چې د لويديځ ستاينې « د لمرخاته سيمه» مشهوره سرچينه ده.
جاپان په اصل کې د چينايي ژبې پر تلفظ ولاړ نوم دی او د لومړيو سوداګريو له لارې اروپايي ژبو ته ننوتی دی. په ديارلسمه پېړۍ کې مارکوپولو د (日本國) ټکو لومړي مندرين يا چينايي «وو» تلفظ په «Cipangu» ډول تلفظ ثبت کړی دی. د جاپان لرغونی مالايي نوم، جپنګ يا جاپيون له سويلي ساحلي چينايي لهجې نه اخستل شوی، وروسته دا نوم په سويل ختيځه اسيا کې د پرتګالي سوداګرو له خوا چې د شپاړسمې پېړۍ په لومړيو کې يې دا نوم اروپا ته ورساوه، پور شوی دی. په انګليسي ژبه کې د دې نوم لومړۍ بڼه په یوه کتاب کې چې په ۱۵۷۷ز کال کې خپور شوی، لیدل شوې ده. په دې کتاب کې د ۱۵۶۵ز کال د يو پرتګالي ليک په ژباړه کې د دې سيمې نوم د (Giapan) په بڼه ليکل شوی دی.
له تاريخ نه مخکې پير نه تر کلاسيک تاریخ پورې
له زېږده ۳۰۰۰۰ کاله مخکې، شا اوخوا د ډبرين پير کلتور د جاپان د ټاپوګانو لومړۍ اهستوګنه پېژندل شوې. له زېږد مخکې نږدې ۱۴۵۰۰ راهيسې،(د جومون پير پيل) نيمه هستوګن د ښکاريانو د راټولېدو کلتور په منځني ډبرين او نوي ډبرین عصر کې رامنځ ته شوی دی، په غارونو کې هستوګنه او لومړۍ کروندګري د دې پير ځانګړتياوې دي. خاورين لوښي، د هغه مهال د تر ټولو لرغونې کولالۍ بېلګې دي. له زېږد مخکې له نږدې ۱۰۰۰ نه راپدېخوا، له کيوشو نه يايويي خلکو دې مجمع الحزاير ته ننوتل پيل کړل او له جومونو سره خلط شول؛ د يايويي پړاو د لمدو ورېځو د کرلو، د کولالۍ نوي ډول، له چين او کوريا نه د فلزاتو د راايستلو علم په ګډون، د ځينې کارونو تر سره کول معرفي کړل. د روايتونو پر بنسټ، جيمو (د اماتراسو لمسي) سترواک، له زېږد مخکې په ۶۶۰ کال کې د جاپان په مرکز کې پاچهي جوړه کړه او د سترواکۍ يوه پر له پسې ليکه يې پيل کړه.
په ليکلي تاریخ کې جاپان په لومړي ځل، د هان په چينايي کتاب کې راڅرګند شوی، کوم چې له زېږد مخکې په ۱۱۱ کې بشپړ شوی و. جاپان ته بودايي دين په ۵۵۲ کې د باکجه (کوريايي پاچايي) له خوا معرفي شو، خو د جاپاني بودايي دين پراختيا تر ډېره بريده د چين تر اغېز لاندې وه. که څه هم په لومړي سر کې يې مخالفت وشو، د شهزاده شوتوکو په څېر شخصيتونو په ګډون واکمنې طبقې بودايي دين ته وده ورکړه، د اشوکا د پير (۵۹۲-۷۱۰ ز) د پيل راهيسې، دا دين په پراخه توګه منل شوی دی.
په ۶۹۵ز کال کې د تايکا سمونونو د جاپان ټوله ځمکه ملي کړه، تر څو د کروندګرو تر منځ په مساوي ډول ووېشل شي او د کورنيو د ثبتولو د يو ه دفتر امر يې ورکړ چې د مالياتو د نوي نظام لپاره بنسټ وګرځي. د ۶۷۲ز کال د جين شين جګړه، چې د شهزاده «اوما» او د هغه د وراره شاهزاده «اوتومو» تر منځ يوه خونړۍ جګړه وه، د لا زياتو بنسټيزو اداري اصلاحاتو ستر لامر وګرځېد. دا سمونونه د «تاهيو» قانون په خپرېدو سره خپل اوج ته ورسېدل، دې قانون شته قوانين سره يو ځای کړل او د مرکزي او تابعو سيمه یيزو حکومتونو يو جوړښت يې رامنځ ته کړ. د دې حقوقي سمونونو په پايله کې، د « ritsuryō» دولت رامنځ ته شو، دا د چينايي بڼې مرکزي حکومتي نظام و، کوم چې د نيمې زريزې لپاره پاتې شو.
سرچینې
وېشنيزه:آسيا وېشنيزه:جاپان
پویا مجله
پویا مجله دا هم په هلمند کې چاپېدونکې مجله ده، چې په ۱۳۸۲ کال کې د قاسم علي جعفري له لوري رامنځته شوه. پر هلمند سربېره کندهار، هرات او کابل ولايتونو ته هم ځي، چې د قاسم علي جعفري په مالي لګښت تمويلېږي.
اسیا سیکورټي ګروپ
اسیا سیکورټي ګروپ يوه کمپنۍ وه چې د کابل – کندهار پر لویه لاره باندې به يې دامریکایانو د اکمالاتو امنیت ساته. دا کمپنۍ د هشمت خليل کرزي لخوا جوړه سوه، او په خپل وخت کې يې ډير ښه پرمختګ وکړ او د افغانستان د ترټولو غوره امنيتي کمپنۍ خطاب يې هم ترلاسه کړ.
د بندېدلو اوازې
خو يو وخت د ځينو ستونزو له امله د حامد کرزي لخوا ددې کمپنۍ د بندولو خبره رامنځته سوه. کله چې خبريالانو يې د هشمت خليل کرزي څخه د کمپنۍ د بندولو د دليل وپوښتل وسوه، نو هغه وويل چې نوموړې کمپنۍ ما خپله خرصه کړل، نو خبريال ورته وویل چي ولي، ښاغلي هشمت خليل کرزی ورته وویل چې زما همهغه کمپنۍ نه وه خوښه.
پوهنغونډ
پوهنغونډ (په انگرېزي: encyclopedia؛ په عربي: دایرةالمعارف) د يو يا څو کتابونو په بڼه د پوهنيزو ليکنو، د يوې پوهنيزې څانگې او يا هم د نورو علومو د علمي مقالو يوې ټولگې يا غونډ ته ويل کېږي.
وېشنيزه:پوهنغونډونه
لښکرګاه مجله
لښکرګاه مجله دا مجله په هلمند کې چاپ او نږدې ټولو ولاياتو ته استول کېږي، چې د لومړي ځل لپاره د هلمندي فرهنګيانو له لوري په ۱۳۸۸ کال کې چاپ شوه. هلمندي فرهنګيان يې مالي ملاتړ پر غاړه لري او لس تنه په کې په کار بوخت دي.
درملنه
درملنه (په انگرېزي:Therapy له يوناني: θεραπεία نه راوتلی چې treatment هم ورته وايي) د روغتيايي ستونزو د سمولو او د ناروغۍ د پېژندلو وروسته د چلندلارو د غوره کولو يوه هڅه ده. په طبي ډگر کې درملنه او معالجه د يوه عمل دوه نومونه بلل کېږي. په ساپوهنه کې د خبرو اترو له لارې د ناروغ د رواني حالت د درملنې چاره سادرملنه نومېږي.
وېشنيزه:طب
هلمند ملي راډیو تلویزیون
هلمند ملي تلویزیون د په هلمند ولایت کې خپریدونکی دولتي تلویزیون دی چې سیاسي او ټولنیزې خپرونې لري.
سيالکوټ
سيالکوټ د پاکستان يو ښار دی.
سرچينې
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
۶۶۶ (عدد)
۶۶۶ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۶۶۵ څخه  مخکي او د ۶۶۷ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۶۶۶:
په کلینډر کې
۶۶۶ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۶۶۶ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
د امریکا په متحده ایالاتو کې ټولیز نژادي تاوتریخوالي
د کلیفورنیا د اصلي وګړو عام وژنه
په ایالت باندې د کلیفورنیا له اوښتووروسته، د کالیفورنیا ایالتي ادرې بډایه کان ویستونکي، اوسېدونکي، مال داران او ملیشې ډلې تحریک او له هغوی سره یې مالي مرسته وکړه څو د کالیفورینا ډیری اصلي وګړي چې ځینې مهال به د دې له امله چې د خوړولو لپاره به یې د بوټو ریښې ویستلې ورته به د توهین په ډول «ځمکه شکوونکي/حفاران» ویل کېدل؛ غلامان کړي، وه یې تښتوي او وه یې وژني. د کالیفورنیا والي پیټر برنټ په ۱۸۵۱ زکال کې وړاندوینه وکړه چې: «جګړه به د دوه نژادونو تر له منځه وړو دوام ولري څو د سورپوستانو نژاد له منځه وولاړ شي؛ دا هغه څه دي چې موږ یې باید په تمه واوسو. په داسې حال کې چې موږ نشو کولای د هغو له دردونکې پایلې پرته د بل څه وړاندوینه وکړو».
د کالیفورنیا ایالتي ځواکونو، خصوصي ملیشه ډلو، د متحده ایالاتو فدرالي ریزرف ځواکونو او نورو پوځي څانګو په هغو چارو کې ونډه واخیسته چې د کالیفورینا د ګڼ شمېر سورپوستو د مړینې لامل وګرځېدې؛ له دې سربېره ایالتي او فدارل ادارو په ګډه سره په میلیونو ډالر ملیشه ډلو ته د سورپوستو د وژلو په موخه ورکړل.
د یوه اټکل له مخې له ۱۸۴۹ زکال څخه تر ۱۸۷۰ زکال پورې ۴۵۰۰ کلیفورنیايي سورپوستي ووژل شول. معاصر تاریخ لیکونکي بنجامین ماډلي د ۱۸۴۶ او ۱۸۷۳ زکال ترمنځ په کالیفورنیا کې د وژل شویو سورپوستو شمېره مستنده کړې؛ هغه اټکل کړی چې په دغه موده کې له ۹۴۰۰ تنو څخه تر ۱۶۰۰۰ تنو پورې کلیفورنیایي سورپوستي د غیر سورپوستو له خوا وژل شوي. ډېری وژنې په هغو مواردو کې شوي چې نوموړی یې د عام وژنې د ۳۷۰ مواردو په توګه تعریف کوي.
د کالیفورنیا د سورپوستو د عام وژنې اړوند ګڼ شمېر کتابونه لیکل شوي چې د لیننوډ کارانکو او سټل رېش له خوا د نسل وژنه او انتقام: په شمالي امریکا کې د دایروي درو جګړه (Genocide and Vendetta: The Round Valley Wars in Northern California)،  د برانډن سي. لینډسې له خوا د وژنې ایالت: له ۱۸۴۶- ۱۸۷۳ زکال پورې د کالیفورنیا د اصلي امریکایانو عام وژنه او د بنجامین ماډلي له خوا د امریکايي عام وژنه: له ۱۸۴۶- ۱۸۷۳ زکال پورې متحده ایالت او د سورپوستو فاجعه؛ په نومونو کتابونه په کې شاملېږي. د ماډلي کتاب د دې لامل وګرځېد څو د کالیفورنیا والي جري براون دغه عام وژنه په رسمیت وپېژني. د کالیفورنیا بل والي ګاوین نیوسام د اصلي امریکایانو د استازو پر وړاندې د ۲۰۱۹ زکال په جون میاشت کې د دغې عام وژنې له امله بخښنه وغوښته. نیوسام وویل: «دا یوه عام وژنه وه. بل هېڅ لار د هغو د توضیح شتون نه لري. دا هماغه لار ده چې باید د تاریخ په کتابونو کې یې پر بنسټ توصیف وشي».
د کډوالو ضد تاوتریخوالي
هغه یاغیتوبونه چې د نژاد پر بنسټ توضیح کېږي په متحده ایالاتو کې لږ تر لږه د اتلسمې پېړۍ پر مهال د قومي ډلو ترمنځ رامنځته شول، خو کېدای شي له دې وړاندې هم شوې وي. د ۱۹ مې پېړۍ په نیمايي کې د پروتستانت بومیانو او په وروستیو کې د راغلو کاتولیک ایرلنډي کډوالو ترمنځ له تاوتریخوالو ډک یاغیتوبونه پیل شول.
له ۱۸۵۱ زکال څخه تر ۱۸۵۶ زکال پورې په سانفرانسیکو کې د بېدارۍ خوځښتونه پراخو جنایاتو او دولتي فساد ته د غبرګون ښوونکي په توګه توصیف شول. خو د ۱۹ مې پېړۍ له وروستیو څخه تاریخ لیکونکو څرګنده کړې چې دغو خوځښتونو بومي پلوه تعصب درلود. هغو به په سیستماتیک ډول په ایرلنډي کډوالو برید کاوه او وروسته یې په هغو مکسیکويي او د چلي په وګړو هم برید وکړ چې د کالیفورنیا د سروزو د تبې پر مهال د کان ویستونکو په توګه دلته راغلي و؛ همدارنګه دوی په چینايي کډوالو هم بریدونه کول. د ۲۰ مې پېړۍ په لومړیو کې سپین پوستو د نژادي یا قومي تاوتریخوالي اعمال د فلیپیني، جاپاني او ارمنیايي وګړو پر وړاندې هم ترسره کړل هغه چې ټول کالیفورنیا د ته د کډوالۍ په موج کې راغلي و.
د نوولسمې پېړۍ په وروستیو او د شلمې پېړۍ په پیل کې ایټالوي کډوال هم د نژادي تاوتریخوالي سره مخ شول. په ۱۸۹۱ زکال کې یوولس ایټالویان په نیواورلینس کې د زرګونو وګړو له خوا په بې رحمانه توګه ووژل شول. په ۱۸۹۰ لسیزه کې په ټولیزه توګه ۲۰ ایټالویان په بې رحمانه توګه ووژل شول.
د بیارغونې دوره (۱۸۶۳- ۱۸۷۷ زکال)
د امریکا د کورنۍ جګړې په پای ته رسېدو سره، د غلامۍ ضد سیاسي ځواکونو پخوانیو غلامانو ته د حقونو غوښتنه وکړه. دغه چاره د اساسي قانون د ۱۴ مې او ۱۵ مې اصلاحیې د تصویب لامل وګرځېده چې له تیوریکي پلوه یې افریقايي – امریکايي وګړو او نورو ټولو لږکیو ته د برابرۍ او رایې ورکولو حق ورکړ. په داسې حال کې چې فدرال دولت په سویل کې د دغو نوو آزادیو د خوندیتوب په موخه خپل ځواکونه ځای پرځای کړل خو دغه مهال ډېر لږ پرمختګ رامنځته شو.
په ۱۸۷۷ زکال کې شمال په سویل کې خپل سیاسي ځایګی له لاسه ورکړ، په داسې حال کې چې غلامي له منځه تللې وه خو نویو جلا غوښتونکو قوانیو ډېرۍ هغه آزادۍ چې د ۱۴ مې او ۱۵ مې اصلاحیې له مخې تضمین شوې وې له منځه یووړې. همدارنګه د اقتصادي تاوتریخوالو لرونکو تاکتیکونو او قانوني فني ټکو څخه په ګټنې هغوی په تدریجي بڼه له رایو ورکولو بې برخې شول.
الېک ډاګلاس-هیوم
الکساندر فریډریک ډاګلاس هیوم، د هیرسل بارون هیوم، د اغزن ګل نښان لرونکی (Order of the Thistle) ، د برېتانیې د ځانکړې شورا غړی (Privy Council of the United Kingdom)، د د جوړجاړي قاضي (Justice of the peace)، د پاچا د استازي مرستیال (Deputy lieutenant) ( د ۱۹۰۳ ز کال د جولای له ۲ مې - د ۱۹۹۵ ز کال د اکتوبر تر ۹مې)  له ۱۹۶۳ ز کال نه تر ۱۹۶۴ ز کال پورې د برېتانیې لومړی وزیر و. یوازینی برېتانوی لومړی وزیر و چې د اډوارډین په دوران کې زېږېدلی او وروستی کس و چې ریاست یې په غاړه درلود، په داسې حال کې چې د مشرانو مجلس غړی و. مخکې له دې چې د مشرانو جرګې غړیتوب نه ډډه وکړي او د پاتې صدارت لپاره یې د مشرانو په جرګه کې چوکۍ په غاړه واخیسته، خو  شهرت یې د لنډ صدارت په پرتله د برېتانیې د بهرنیو چارو وزیر په توګه د هغه د دوو دورو په خدمت پورې ډېر تړلی دی.
هغه د کرکټ یو تکړه لوبغاړی و او د کلب او ناحیې په کچه یې لومړی درجه کرکټ وکړ، په سیمه ییز پوځ کې یې له ۱۹۲۴ ز کال نه خدمت پیل کړ. ډاګلاس-هیوم (د لارډ ډنګلاس نارسمي اشرافي لقب پر بنسټ) په ۱۹۳۱ ز کال کې پارلمان ته ننوت او د نویل چمبرلین د پارلماني یاور په توګه یې خدمت وکړ، که څه هم په ۱۹۴۰ ز کال کې د نخاعي توبرکلوز تشخیص له امله دوه کاله په بستر کې پاتې شو. ډاګلاس-هیوم له رغېدو وروسته خپل سیاسي مسلک بیا پیل کړ او د ۱۹۴۵ ز کال په ټولټاکنو کې یې خپله چوکۍ کارګر ګوند ته وبایلله. په ۱۹۵۰ ز کال کې یې بېرته ترلاسه کړه، خو په راتلونکي کال کې یې د خپل پلار د مړینې له امله د مشرانو جرګه خوشی کړه او د هیوم ۱۴م اېرل په توګه د مشرانو جرګې ته د ننه شو. هیوم د راتلونکي محافظه کار حکومت په مشرۍ، په تدریج سره په لوړو پستونو کې، لکه د مشرانو جرګې مشر او د بهرنیو چارو وزیر وټاکل شو. په وروستي پست (۱۹۶۰-۱۹۶۳ز) کې یې د کیوبا د توغندیو په کړکېچ کې د متحده ایالاتو له پرېکړې نه ملاتړ وکړ او د ۱۹۶۳ ز کال په اګست کې د قسمي اټومي ازموینې د بندیز تړون له لاسلیک کوونکو نه و.
هارولډ مکمیلن د ۱۹۶۳ ز کال په اکتوبر کې د صدارت نه ګوښه شو او هیوم ډاګلاس یې ځای ناستی وټاکل شو. په ۱۹۶۰ز کلونو کې، د مشرانو جرګه کې د لومړي وزیر ناستی د منلو وړ نه و، نو هیوم د خپل میراثي غړیتوب نه ډډه وکړه او د ښاغلي الېک ډاګلاس-هیوم په توګه په بریالیتوب سره پارلمان ته په ټاکنو کې نوماند شو. د ټاکل کېدو تګلاره یې لانجمنه وه او د مکمیلن د کابینې دوو وزیرانو د هغه تر مشرۍ لاندې په چوکیو کې پاتې کېدل ونه منل. په هغه باندې چې د کارګر ګوند له لوري د ناخبره اشراف په بڼه نیوکې وشوې، نو د کارګر ګوند مشر هارولډ ویلسن په پرتله یې په تلویزیوني مرکو کې په سختۍ ګډون کاوه.
د لومړي وزیر په توګه د ډاګلاس-هیوم چلند او په ظاهره همغسې شرافي او پخواني  پاتې شول. د اقتصاد په اړه یې ساده پوهه لرله او خپل صدراعظم رجینالډ ماډلينګ ته يې آزاد واک ورکړ، ترڅو مالي چارې اداره کړي. هغه د بهرني سیاست له اداره کولو نه خوند اخیست او د بهرنیو چارو وزیر راب بټلر یې زیات فعال نه و، خو داسې مهم کړکېچونه یا مسائل موجود نه وو چې حل یې کړي. محافظه کار ګوند چې نږدې دوولس کاله یې حکومت وکړ، د مکمیلن تر مشرۍ لاندې د پروفومو شرموونکې نامشروع اړیکه او د ډاګلاس هوم د لومړۍ وزیری له امله خپل مقام له لاسه ورکړ، داسې برېښېده چې د درنې ټاکنیزې ماتې په لور روان و، لومړی وزیري یې د شلمې پېړۍ دویمه لنډه دوره وه، چې دوې ورځې کمې یو کال یې دوام وکړ. د هغه په حکومت کې د تصویب شوو قوانیو له منځ څخه، په ۱۹۶۴ ز کال کې د بیاپلور قېمت ساتنې فسخه وه.
ډاګلاس-هوم چې د ۱۹۶۴ز کال په ټولټاکنو کې یې په کم توپیر ماتې وخوړه، د ګوند مشرۍ نه د ۱۹۶۵ ز کال په جولای کې ګوښه شو او د مشر د ټاکلو لپاره یې  نوې او لږ محرمه طریقه جوړه کړه. وروسته یې د لومړي وزیر اډوارډ هیث په کابینه کې د بهرنیو چارو او مشترک المنافع هېوادونو په اداره (۱۹۷۰-۱۹۷۴ز) کې چې د پخواني سکرتریت پراخه بڼه یې وه، خدمت وکړ. د ۱۹۷۴ ز کال د محافظه کارانو دوو غبرګو ماتو له لومړی ماتې وروسته، هغه په دویمه ماته د ۱۹۷۴ز کال د اکتوبر په ټاکنو کې ګډون وکړ او د مشرانوجرګې د دایمي غړي په توګه د هېرسل بارون هیوم لقب سره، د اعیانو د مجلس ته راستون شو. ده په تدریجي ډول د سیاست لومړۍ کرښې څخه شاته شو او په ۱۹۹۵ کال کې یې د ۹۲ کلونو په عمر له نړۍ څخه سترګې پټې کړې.
لومړني کلونه
ډاګلاس-هیوم د ۱۹۰۳ز کال د جولای په ۲ مه د لندن د مېفیر په ۲۸ جنوبي واټ کې زېږېدلی، یو نوی جوړ شوی ښاري کور و، چې د آسونو د شپول پر ځای د برېتانوي معمار ډټمار بلو له خوا چې د ودانۍ مخ یې ډیزاین کړ، جوړ شوی او داسې باور شته چې مرستیال یې فرانسوي معمار فرناند بیلري، د داخلي وړو کارونو مسؤل و. د ودانۍ کار د مېپل او کمپني له لوري ترسره کېده. ګاونډیانو د ودانۍ د کار له اندازې نه اعتراض وکړ، چې د لومړنۍ ټاکل شوي اندازې نه ډېر زیات و، له دې امله، د ودانۍ له پروژې څخه ووت او بیلري پروژه بشپړه کړه. دا کور چې اتلس مخکینۍ کړکۍ یې لرلې، د سیاستوال او دلال، سر کاثبرټ کویلټر څخه په اجاره شوی و او د لیکوال او معاشر، باربارا کارټلنډ راتلونکی کور و.
ډاګلاس-هیوم د لارډ ډنګلاس (د هیوم د ۱۲م ارل مشر زوی) او د هغه مېرمنې، لېډي لیلیان لمبټون (د درهام د ۴م ارل لور) له اوو ماشومانو نه لومړی و. د هلک لومړی نوم په دودیز ډول "الېک" ته لنډ شوی. د جوړې د کوچني ماشومانو په منځ کې وېلیم ډاګلاس-هیوم ډرامه لیکونکی و.
د هیوم ۱۲ اېرل په ۱۹۱۸ کال کې مړ شو، ډنګلاس یې په ارلډم کې ځای ناستی شو او دا نارسمي اشرافي لقب یې زوی الېک ډاګلاس-هیوم ته ورسېد، چې تر ۱۹۵۱ ز کال پورې د لارډ ډنګلاس په لقب یادېده. ځوان لارډ ډنګلاس د لوډګروو په ښوونځۍ او ورپسې په ایتون کالج کې زده کړې وکړې. په ایتون کې د هغه هم دورانو، چې سیریل کانولي هم په کې شامل و، وروسته یې ده داسې یاد کړی:
هغه د ایتون کلیسا پټ پلوی، ډېر زړه وړونکی، زغم لرونکی او آرام هلک  و چې له ښېګڼو ډک او په ټولو ویاړونو پټ دی، چې د ښوونکو خوښېږي او هلکان یې د هغه له طرفه پرته، له کومې ظاهري هڅې، پرته له دې چې د بریا ناوړه اغېزې په ځان احساس کړي یا په نورو کې د حسد او کینې درد راپورته کړي، ستاینه کوي. په اتلسمه پېړۍ کې هغه له ۳۰ کلنۍ نه مخکې لومړی وزیر شو. ظاهراً هغه د ژوند د مبارزې لپاره په آبرومندانه توګه نامناسب ښکارېده.
ډنګلاس له ایتون نه وروسته د اکسفورد کرېسټ چرچ  ته لاړ، چې هلته په مدرن تاریخ کې د لېسانس درېیمې درجې سند سره په ۱۹۲۵ ز کال کې فارغ شو.
ډنګلاس یو تکړه سپورتمین و. په فایوز لوبه کې د ایتون په استازیتوب سربیره، د ښوونځۍ، کلب او کونټي په کچه یو وړ کرکټر و او د برېتانیې د لومړيو وزیرانو په منځ کې چې د لومړۍ درجې کرکټ یې کړی و، بې ساری و. دی چې د جورج هرسټ له خوا روزل کېد، د وېسډن کتاب په عبارت "د ایتون XI ګټور غړی" کې راغلی، چې پرسي لاري او ګوبي الن په کې شامل وو. وېسډن څرګنده کړه: " د ۱۹۲۲ کال ایتون – هیرو لوبه، چې باران اغېزمنه وه، سره له دې چې له اوبو ډک ډګربهر خنډ جوړ و، هغه ۶۶ منډې جوړې کړې او بیا یې د مېډیم پېس آوټ سوېنګرونو سره د ۳۷ منډو په ورکولو سره ۴ ویکټې واخیستې".
هغه د لومړۍ درجې په کچه د اکسفورد پوهنتون کرکټ کلب، مېډلسکس کونټي کرکټ کلب او ماری لېبون کرکټ کلب  (MCC)  استازیتوب وکړ. د ۱۹۲۴ او ۱۹۲۷ ز کلونو تر منځ یې لس لومړی درجې لوبې وکړي، چې د ۱۶۳۳ په اوسط سره یې ۱۴۷ منډې جوړې کړې او تر ټولو ښې منډې یې ۳۷ ناسوځېدلی دي. د توپ اچوونکي په توګه یې د ۳۰۲۵ په اوسط سره ۱۲ ویکټې واخیستې او ترټولو غوره یې په ۴۳ منډو کې ۳ ویکټې دي. د هغه درې لومړی درجې لوبې د ۱۹۲۶-۱۹۲۷ ز کال د سویلي امریکا په لوبو کې دMCC  په "استازیتوب" ارجنټاین په وړاندې نړیوالې لوبې وې.
ډنګلاس په سیمه ییز پوځ کې، هغه وخت خدمت پیل کړ، کله چې په ۱۹۲۴ز کال کې یې په لانارکشایر یومانري کې  بریدمن وټاکل شو، بیا په ۱۹۲۸ز کال کې جګتورن او په ۱۹۳۳ ز کال کې جګړن شو.
د شوروي اتحاد تاریخ
د شوروي روسیې او شوروي اتحاد تاریخ، نړۍ او روسیې ته د بدلون د دورې منعکسوونکی دی. که څه هم «د شوروي روسیې» او «شوروي اتحاد» اصطلاحات تر ډېره په ورځنیو خبرو کې سره مترادف دي (چې پر شوروي اتحاد د روسیې واک یا د شوروي اتحاد پر مهال روسیې ته اشاره ده)، هغه مهال چې د شوروي اتحاد «شوروي روسیه» بنسټیزو پایو ته اشاره کېږي تر ډېره په ځانګړي ډول د ۱۹۱۷ ز کال د اکتوبر انقلاب او په ۱۹۲۲ ز کال کې د شوروي اتحاد د رامنځته کېدو تر منځ څو کلونو ته اشاره کوي.
له ۱۹۲۲ ز کال څخه مخکې د شوري څلور خپلواک جمهوریتونه شته وو: د روسیې شوروي سوسیالستي فېدراتيف جمهوریت، د اوکراین شوروي سوسیالستي جمهوریت، د بېلاروس SSR (شوروي سوسیالستي جمهوریت) او د سویلي قفقاز فېدراتیف شوروي سوسیالستي جمهوریت (SFSR). دا څلور د شوروي اتحاد لومړني جمهوریتونه و چې په ۱۹۲۴ ز کال کې د بخاران د خلکو شوري جمهوریت او د خوارزم د خلکو شوري جمهوریت ورسره یو ځای شو. د دویمې نړیوالې جګړې په بهیر کې او له هغې څخه لږ ځنډ وروسته د شوروي بېلابېلو جمهوریتونو د اروپايي هېوادونو ځينې برخې خپله ضمیمه وګرځولې او  SFSR د ټووان Tuvan)) د خلکو جمهوریت خپله ضمیمه کړ او د جاپان له سترواکۍ څخه يې د سویلي ساخالین او کورېل ټاپوګانې خپلې کړې. شوروي اتحاد په بالتیک سمندر کې هم درې هېوادونه ضمیمه کړل او د لېتواني، SSR، لاتویني SSR او د اېستوني د شوري اتحاد سوسیالستي جمهوریتونه یې رامنځته کړل. د وخت په تېرېدو سره د پولو د حدودو معلومول د اتحاد په کچه د څو نویو جمهوریتونو د رامنځته کېدلو لامل شول، چې په روسیه کې دننه يې قومي کرښو او همدارنګه د کورواکه قومي سیمو د سازمانولو لپاره لار پرانیسته.
شوروي اتحاد د وخت په تېرېدو سره پر نورو کمونیستو هېوادونو خپل نفوذ په ورو ورو له لاسه ورکړ. د شوروي اشغالګر پوځ د دویمې نړیوالې جګړې (WWII) څخه وروسته په مرکزي او ختیځه اروپا کې د کمونیستو هېوادونو رامنځته کېدل اسانه کړل. دا د ورشو په تړون کې سازمان کړای شول چې د البانیا د خلکو سوسیالیستي جمهوریت، د بلغارستان د خلکو جمهوریت، د چېک سلواکیا سوسیالیستي جمهوریت، ختیځ المان، د مجارستان د خلکو جمهوریت، د پولنډ د خلکو جمهوریت او د رومانیا سوسیالیستي جمهوریت په کې شامل و. ۱۹۶۰ لسیزه د شوروي-البانیا د بېل‌والي، د شوروي – چين د بېل‌والي او د کمونیستي رومانیا د سپوږمکۍ د لرې‌والي (دغه هېواد خپل سیاسي او پوځي تړاو له شوروي سره پای ته ورساوه، ژباړن) شاهده وه. په ۱۹۶۸ ز کال کې پر چېک سلواکیا د ورشو تړون یرغل کمونیستي غورځنګ له ماتې سره مخ کړ. د ۱۹۸۹ ز کال انقلابونو په چوپړي هېوادونو (هغه هېوادونه  د سیاسي او پوځي پلوه له نورو سره تړاو لري) کې کمونیستي واکمنۍ ته د پای ټکی کېښود.
له مرکزي حکومت سره تاوتریخوالی د دې لامل شو چې په ۱۹۸۸ ز کال کې بنسټګر هېوادونه خپلواک جمهوریتونه اعلام کړي چې له امله یې په ۱۹۹۱ ز کال کې شوروي اتحاد په بشپړ ډول منحل شو.
۱۹۲۷-۱۹۱۷ز کلونه
د دولت اصلي فلسفه په ابتدايي توګه د کارل مارکس او فرېدریک اېنګلس پر کار ولاړه وه. دا په اصل کې د مارکس نظریه او تیوري وه چې ویل یې: اقتصادي او پوځي نظامونه د بڼې له پلوه هرومرو له یو تکامل څخه تېرېږي، چې په پایله کې به یې یو سوسیالیستي دولت د سرمایه دارۍ (کپيتالېست) د اوسني نظام ځای ناستی شي، مخکې له دې چې «د کارکوونکو په جنت» کې نړیوالې همکارۍ او سولې ته لاسرسی وشي، یو سیستم به جوړ شي ،چې مارک یاد سیستم ته د «خالص کمونیزم» نوم ورکړ.
روسیه چې په ۱۹۰۵ ز کال کې تر انقلاب وروسته د تزار له لږو بدلونونو څخه ناراضي وه، د انارشیزم، سوسیالیزم او نورو رادیز کال سیاسي نظامونو د چټک پرمختګ په خاوره بدله شوه. واکمن سوسیالیست ګوند، د روسیې سوسیال دیموکرات کارګر ګوند (RSDLP) له مارکیستي ایډیولوژۍ څخه ملاتړ وکړ. په ۱۹۰۳ ز کال کې په ګوند کې د بېل‌والي اوانشعاب ټولګې د ګوند د دوو اساسي مشرانو تر منځ د زیاتوالي په حال کې وې: بولشويکیان (چې د اکثریت په معنا و) د ولادمیر لينن تر مشرۍ لاندې او د مینشیویکیانو (د اقلیت یعنې لږه کیو په معنا) مشري د ژولیوس مارتوف پر غاړه وه، تر ۱۹۱۲ ز کال پورې دواړه ډلې د RSDLP په نوم متحدې پاتې شوې، خو د لېنن او مارتوف تر منځ اړینو اختلافاتو د وروستي ځل لپاره ګوند ووېشه. دا ډلې نه یوازې له یو بل سره جنګېدي، بلکې ګډ دښمنان يې هم لرل، په ځانګړي ډول هغو کسانو چې بېرته د تزار د واک ته راستنولو هڅه کوله، د فبرورۍ تر انقلاب وروسته منشویکیانو د روسیې کنترول په لاس کې واخیست او یو لنډمهالی دولت یې رامنځته کړ، خو دې يوازې څو میاشتې دوام وکړ، تر هغه چې د اکتوبر په انقلاب کې چې د اکتوبر د لوی سوسیالیستي انقلاب په نوم هم یادیږي، بولشویکیانو واک تر لاسه کړ.
د ګوند تر کنترول لاندې ټول سیاستونه او لیدلوري چې په کره توګه RCP (د روسیې کمونیست ګوند)  نه وو، په دې وځپل شول چې ګواکي RCP د پرولتاریا (د کارګرانو ټولنیزه ډله چې د هېواد یوازینی اقتصادي ارزښت بلل کېږي) او د ګوند له باورونو سره په ټکر کې «د انقلاب ضد» یا «د سوسیالیستۍ ضد» هر ډول فعالیتونو استازی و. شوروي اتحاد د ۱۹۱۷ او ۱۹۲۴ ز کلونو تر منځ کلونو پورې له مرکزي ځواک سره چې د لومړۍ نړیوالې جګړې په بهیر کې يې دښمنان و سولې ته ورسېدل، خو د روسیې په کورنۍ جګړه کې د سپين پوځ (د روسیې په کورنۍ جګړه کې د شوروي ضد دولتونو وسله‌وال ځواکونه) پر ضد او د نورو تر منځ د متحده ایالاتو، بریتانیا او فرانسې د بهرني پوځ پر وړاندې هم وجنګېدل. دا په خاوره کې د لویو بدلونونو لامل شو، چې د ځينو لپاره لنډمهالې وې، په پای کې يې ټول مخالفان په ګونډو کړل او RCP په چټکۍ سره د شوروي په سبک حکومت ته پراختیا ورکړه او ځان يې په ټوله روسیه کې تثبیت کړ. د لینن تر مړینې وروسته په ۱۹۲۴ ز کال کې د روسیې د کمونیست ګوند سرمنشي جوزوف ستالین، د لینن ځای ناستی شو او تر ۱۹۵۰ز لسیزې پورې يې د شوروي اتحاد د مشر په توګه دوام وکړ.