cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کتيون
دNa+ پېژندنه ازمايښتي محلول د KOH او پوتاشيم پايران ټايمونيټ (K2H2Sb2O7) محلول سره يوځاي کوو، سپين رسوب جوړوي تراشي د تسبيت لپاره يې لاندې ازمايښتونه تر سره کوو. ۱- ازمايښتي محلول سره درې څاڅکي زينک يورانيل اسيتيت (Zn(UO2)3(CH3COO)9) يوځاي کوو زېړ رسوب د سوديم زينک يورانيل اسيتيت (NaZn(UO2)3(CH3COO)9) جوړوي. ۲- د Flame test ترسره کول روښانه زيړه لمبه ورکوي چې د کوبالت له ښيښې څخه نه ښکاري. د NH4+ پېژندنه اصلي محلول (O.S) د NaOH سره ځوښ کوو، د NH3 بوي د NH4+ ښودنه کوي. د تثبيت لپاره يې لاندې ازمايښتونه تر سره کوو. ۱- محلول د نسلر ريجنټ (کله چې KI او HgCl2سره يوځاي او يوبې رنګه محلول دK2[HgI4]جوړشي) سره يوځاي کوو ،زېړرنګه نسواري رنګ د NH4+ ښودنه کوي. ۲- د NH4+لرونکې جامده مالګه دجامد Na2CO3سره ځوښوو،دNH3بوي د NH4+ښودنه کوي. (۴)م=م م۴۳،۴۱ هغه ايونونه چې په ګروپي تجزيه کې ستونزې پيداکوي ځنې ايونونه لکه فاسفيت (PO42- ، او ګزلات (C2O42- )،فلورايد(F- ) او بوريټ (B4O72- ) د ګروپونو په سيستماتيکه تجزيه کې خنډ جوړيږي ، دا ايونونه تردويم ګروپ پورې چې چاپيريال تيزابي وي مداخله نه کوي ځکه چې په هغه کې منحل دي رسوب نشي جوړلاي، مګر کله چې په دريم  ګروپ کې چاپيريال قلوي شي دوی ستونزه جوړوي. د اړخيزو ايونونو پېژندنه : ۱- اګزلات (Oxalate ) : د ازمايښتي موادو مخلوط يوه برخه د غليظ H2SO4 سره ګرموو د CO (کاربن مونو اکسايد) ازادېدل چې په ابي لمبه سوځي د اګرلات ښودنه کوي . 2– بوريت (Borate ): لږ ازمايښتي محلول د غليظ H2SO4 او لړ انداوي C2H5OH سره ګرموو ، د ايتال بوريت سپين رسوب چې په شنه لمبه سوځي د بوريت ښودنه کوي 3– فلورايد (Fluoride ): لږ محلول ته دSiO2 او څو څاڅکو H2SO4 سره تودوخه ورکوو ،يو څاڅکی اوبه په Wire loop (سيمي کړ‎ۍ) کې اخلو او محلول ته يې داخلوو، که اوبه د سالسيليک اسيد له امله تياره رنګه شوې د فلورايد ښودنه کوي 4– فاسفيت (Phosphate ): لږ محلول نه د HNO3 او امونيم  مولبدات  سره تودوخه ورکوو، زيړرسوب به جوړکړي. د فلورايد او بوريت لرې کول: د دريم ګروپ رسوب په پورسيليني لوښي کې اچوو او 2ml غليظ HCl وزياتوو محلول تر وچېدو پورې بړاس کوو ا و۳ يا ۴ ځلې دا عمليه تکراروو، بيا محلول په رقيق HCl او NH4Cl کې حلوو او لږ مقدارNH4OH ورزياتوو که رسوب جوړشو Cr ،Al او  ، Fe ښودنه کوې ،فلترات د دويم ګروپ اصلي فلترات سره يو ځای کوو. اوګزلات لرې کول: د دريم ګروپ رسوب په پورسيلني لوښي کې تر 20 دقيقو سوځوو تر څو اګزلات تجزيه او ووځي ، سوځيدلې ماده په رقيق HCl کې حلوو NH40H او NH4Cl ورزياتوو په رسوب باندې د دريم ګروپ ازمايښت ترسره او فلزات د دريم ګروپ له فلترات سره يو ځای کوو. فاسفيت لرې کول : د دريم ګروپ فلزات له ځوښولو او HNO3 زياتولووروسته بيا ځوښ ورکوو محلول سړوو او لږ پوتاشيم فيروسانايد ورزياتوو که اوسپنه Fe پکې وي تېزابي رسوب جوړيږي ،پاتې محلول سره NH4Cl اوNH4OH  محلولونه اچوو که رسوب جوړشوددريم ګروپ دکتيونونوهايدرواکسايدونه اوفاسفيتونه اونوروکتيونونوفاسفيتونه به پکې وي، دې رسوب ته سوديم اسيتيت اواستيک اسيد محلولونه ورزياتوو،که ټول رسوب حل شوددريم ګروپ کتيونونه به په محلول کې نه وي،اوکه ټول حل نسو رسول فلتر کوو او د Al,Fe, او Cr کتيونونولپاره پرې ازمايښت کوو،دفلترات څخه فلترات پدې ډول لرې کووچې سوديم اسيتيت اوفريک کلورايد(FeCl3)لږ لږ ورزياتوو ،رنګ به يې سور نسواري شي بيايې پنځه دقيقې ځوښوواوفلترکوو،رسوب لرې کوواوفلترات ته NH4OH ور زياتوو ترڅوFe3+ دFePO4په ډول رسوب وکړي اوفلترشي نوفلترات به دفاسفيت  (PO42-)ايونونوڅخه پاک شي. (۵)م=م م۱۰۶-۱۰۴
په لنډډول دکتيونونوګروپي تجزيې لپاره له لاندې جدول څخه ګټه اخستلای شو. پايله
اخځليکونه
میکائیل
میکائیل د مقربو د ملایکو د جملی څخه یوه ده.
آلتنکیرشن
آلتنکیرشن د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
ریمون پوانکاره
ریمون نیکولاس لندری پوانکاره (۲۰ اګست ۱۸۶۰ – ۱۵ اکتوبر ۱۹۳۴ زکال) فرانسوي چارواکی و چې له ۱۹۱۳ زکال څخه تر ۱۹۲۰ زکال پورې یې د فرانسې د ولسمشر او سربېره له دې یې د دریو دورو لپاره د لومړي وزیر په توګه خدمت وکړ.
پوانکاره د حقوقو په برخه کې زده کړې کړې وې له همدې په ۱۸۸۷ زکال کې د منتخب وکیل او بیا یې په ۱۹۰۲ زکال کې د دوپوی او ریبو په کابینه کې خدمت وکړ. هغه د دریم جمهوریت تر چتر لاندې د تر ټولو مهم ښي اړخي معتدل ګوند یا دیموکراتیک جمهوري غوښتونکي اتحاد بنسټګر و چې په ۱۹۱۲ زکال کې لومړی وزیر شو او له ۱۹۱۳ زکال څخه تر ۱۹۲۰ زکال پورې یې د فرانسې ولسمشري وکړه. هغه د فرانسې له دولت څخه خپل مخالفین او منتقدین وویستل او له ۱۹۱۲ زکال څخه یې د لومړۍ نړیوالې جګړې تر پیلېدو پورې د فرانسې بهرنی سیاست په یوازې ځان کنټرول کړ. نوموړی د جرمني پر ضد د سخت لیدلوري لرلو، له تدافعي حالت څخه تهاجمي حالت ته د فرانسې او روسیې د اتحاد د بدلون، د فرانسې او روسیې د اړیکو د پیاوړتیا په موخه په ۱۹۱۲ او ۱۹۱۴ زکال کې له روسیې څخه د لیدنو او د ۱۹۱۴ زکال د جولای میاشتې په کړکېچ د روسیې د پوځي تحرک څخه د فرانسې د ملاتړ له امله پام وړ وګرځېد. له ۱۹۱۷ زکال وروسته د هغه نفوذ له دې امله را کم شو چې سیاسي مخالف یې جورج کلمانسو لومړی وزیر شو. په ۱۹۱۹ زکال کې د پاریس د سولې کنفرانس پر مهال هغه د متفقینو له خوا د لږ تر لږه ۳۰ کلونو لپاره د راینلنډ له اشغال او همدارنګه د راین له جلا غوښتې ملاتړ وکړ.
په ۱۹۲۲ زکال کې پوانکاره د لومړي وزیر په توګه بېرته واک ته راوګرځېد. په ۱۹۲۳ زکال کې نوموړي د روهر د نیولو امر ورکړ څو په جرمني باندې د تاوان ورکولو په موخه فشار راوړي. دغه مهال پوانکاره ته؛ په ځانګړې توګه په انګلیسي ژب ویونکې نړۍ کې د یو بریدګر شخصیت (پوانکاره – لا  - ګوئر) په سترګه کتل کېدل چې په ۱۹۱۴ زکال کې یې د جګړې له رامنځته کېدو سره مرسته کړې وه او اوس مهال د جرمني ضد تنبیهي سیاستونو ملاتړی و. د ۱۹۲۴ زکال په ټاکنو کې د هغه دولت د راډیکال سوسیالیست ګوند او کیڼ اړخو جمهوري غوښتونکو د ائتلاف پر وړاندې ماته وخوړه. هغه یو ځل بیا د دریم ځل لپاره له ۱۹۲۶ زکال څخه تر ۱۹۲۹ زکال پورې د لومړي وزیر په توګه خدمت وکړ.
لومړنی ژوند
ریمون پوانکاره د فرانسې د موز په بار-لو- دوک کې وزېږېد؛ هغه د پیاوړې مذهبي نانین ماری فیکاتیر او د مخکښ دولتي چارواکي او میترولوژیست نیوکولاس انتونین هلن پوانکاره زوی و. ریمون همدارنګه د مشهور ریاضي پوه هانري پوانکاره د تره زوی و. هغه وروسته ولیکل «ما په ښوونځي کې د زده کړو پر مهال د ژوند کولو لپاره یوازې له دې پرته چې خپلې له لاسه وتلې سیمې بېرته جوړې کړو بل هېڅ د ژوند کولو لامل وه نه موند». هغه د پاریس په پوهنتون کې زده وکړې او د پاریس د وکیلانو په ډلې کې شامل شو چې بیا د یو مهال پاره د ولتایر د حقوقي موضوعاتو مسئول و. نوموړی د ۲۰ کلنۍ په عمر د فرانسې تر ټولو ځوان وکیل شو او د پاریس د وکیلانو د ټولنې د منشي په توګه وټاکل شو. پوانکاره د ۲۶ کلنۍ په عمر د استازو جرګې ته وټاکل شو او د دغې جرګې په تر ټولو ځوان مرستیال واوښت.
لومړنۍ سیاسي چارې
پوانکاره د نږدې یو کال لپاره تر هغه مهاله د کرهڼې په وزارت کې خدمت وکړ کله چې په ۱۸۸۷ زکال کې د موز ښار د ادارې د مرستیال په توګه وټاکل شو. هغه په جرګه کې د یو اقتصاد پوه په توګه زیات شهرت وموند او د ۱۸۹۰-۱۸۹۱ زکال او ۱۸۹۲ زکال د بودیجې په کمیسیون کې یې ونډه لرله. هغه د چارلز دوپوی په لومړۍ کابینه (اپرېل – نومبر ۱۸۹۳ زکال) کې د پوهنې، ښکلو هنرونو او مذهبي چارو وزیر او په دویمه او دریمه کابینه کې (می ۱۸۹۴زکال – جنوري ۱۸۹۵ زکال) یې د مالیې وزیر و. همدارنګه د الکساندر ریبو په کابینه کې د عمومي زده کړو وزیر شو. نوموړی د ۱۸۹۵ زکال په مني کې د فرانسې د ملي شورا مرستیال شو او له راډیکالانو سره یې له شدید مخالفت سربېره خپل دغه ځایګی د ۱۸۹۶ او ۱۸۹۷ زکال پر مهال وساته.
پوانکاره په ۱۹۰۲ زکال کې د لئون ګامبتا د «فرصت پالنې» له نورو پیروانو سره په خوا کې دیموکراتیک جمهوری غوښتونکی اتحاد رامنځته کړ چې ډېر ژر په دریم جمهوریت کې په مهم ښي اړخي ګوند واوښت. په ۱۹۰۶ زکال کې نوموړی د سارین د لنډ مهالي لومړي وزارت پر مهال د مالیې وزیر شو. پوانکاره د خپلو سیاسي چارو په خوا کې د وکیلانو په ډله کې خپل ځایګی ساتلی و او د ادبي او سیاسي مسایلو اړوند یې ګڼ شمېر مقالې خپرې کړې.
«پوانکارېزم» له ۱۹۰۲ زکال څخه تر ۱۹۲۰ زکال پورې سیاسي خوځښت و. په ۱۹۰۲ زکال کې جورج کلمانسو له دغې کلمې څخه د محافظه کارو سیاستوالو د ځوان نسل لپاره ګټنه وکړه چې د جمهوريت د بنسټګرو ایډیالېزم یې له له لاسه ورکړی و. له ۱۹۱۱ زکال وروسته دغه اصطلاح د جرمني د ګواښونو پر وړاندې د «ملي تجدید» په معنی وکارول شوه. له لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته «پوانکارېزم» له مالي او سوداګریزو ګټو څخه د هغه ملاتړ ته اشاره کوله. پوانکاره له جورج کلمانسو سره د تل پاتې دښمنۍ لرلو له امله د ټولو پام وړ وګرځېد.
د لومړي ځل لپاره لومړی وزارت
پوانکاره د ۱۹۱۲ زکال د جنوري په میاشت کې لومړي وزارت ته ورسېد او په سیستماتیکه بڼه یې خپل ټول مخالفین او منتقدین له دولت څخه ګوښه کړل؛ همدا و چې هم یې د لومړي وزارت او وروسته د ولسمشرۍ پر مهال د فرانسې په بهرني سیاست بشپړ کنټرول ترلاسه کړ. د ده د واکمنۍ پر مهال د بهرني سیاست اړوند ټولې پرېکړې د رایو په اکثریت تصویب کېدلې. هغه د فرانسې د بهرنیو چارو وزارت ته د یو اداري بنسټ په سترګه کتل. پوانکاره چې جرمني ضد و؛ له هغو سره یې هر ډول جوړه رد کوله. د هغې مخالفت د غچ اخیستنې پر بنسټ نه و بلکې د دغه باور له مخې و چې جرمني له حده زیات پیاوړی دی او نور هم پسې پیاوړی کېږي چې پر باور یې باید د ځواک توازن د جګړې له لارې د فرانسې په ګټه تغیر وکړي. پوانکاره د بریتانیا یا له روسیې سره د جرمني د هر ډول روغې جوړې څخه د مخنیوي په لټه کې و.
له ۱۹۰۸ زکال څخه تر ۱۹۰۹ زکال پورې د بوسنیا د کړکېچ او همدارنګه په ۱۹۱۱ زکال کې د مراکش د دویم کړکېچ پر مهال، فرانسې او د روسیې سترواکۍ له یو بل څخه ملاتړ ونشو کولای. په ۱۹۱۲ زکال کې پوانکاره د فرانسې او روسیې ترمنځ د ۱۸۹۴ زکال اتحاد د دفاعي هوکړې پر ځای د هغې تهاجمي جګړې وسیلې ته واړوه چې کېدلای شو په بالکان کې د اختلافونو له امله پیل شي. د ۱۹۱۲ زکال په اګست میاشت کې پوانکاره له روسي تزار نیکولاس سره ولیدل څو د فرانسې او تزاري دولت ترمنځ پوځي اتحاد ته پیاوړتیا وبخښي.
پوانکاره په دې تمه و چې د هغه پراختیا غوښتونکی سیاست به له جرمني څخه د هغو غیر رسمي متحد یا عثماني سترواکي لرې کړي. پوانکاره د Comité de l'Orient په نامه ډلې له مخکښو غړو څخه و چې په منځني ختیځ کې یې د فرانسې له پراختیا غوښتنې ملاتړ کاوه. د بالکان په لومړۍ جګړه کې د بالکان لیګ بریا د پوانکاره له خوا د اطریش د لوري له پاره پیاوړی ګواښ، د درې ګوني مثلث د غړو هېوادونو د پیاوړتیا او همدارنګه د جرمني او اتریش – هنګري د پوځي موقعیت زیانمونکی لامل وګڼل شو.
پوانکاره د فرانسې او جرمني د اتحاد په موخه د ژوزف کایلاوکس وړاندیز رد کړ او استدلال یې وکړ چې په دغه اتحاد کې به پاریس کوچنی شریک وي، ځکه ده غوښتل د فرانسې اوسني ځایګي ته په بدلون ورکولو هغه په یو لوی ځواک واړوي. د یو مالي محافظه کار په توګه نوموړی په کلکه سره د لګښتمنې تسلیحاتي سیالۍ له اغېزو اندېښمن و. همدارنګه د لورن د وګړي په توګه دغه موضوع چې هغه انتقام پالونکی و او که نه د بحث موضوع ده. د هغه کورنۍ ته اړوند کور د جګړې پر مهال د دریو کلونو لپاره تر اشغال لاندې و.
جمال الدين فالح كيلاني
'جمال Faleh al-Kilani' ، څېړونکی او تاريخ عراق.
ژباړه
"په تخصص نېټې تمدن عربي مسلمان _ عمومي او په زده کړو د قادريه _ کره"، لري څو د علمي زده کړو، تر ټولو مشهوره کتاب باز جغرافيايي Ashhab، د کورنۍ Kilanyia چې په راستنېدو سره مل ښاغلي شیخ Abdul-Qadir گیلاني، "القاعده حسني، و عراق کې د زېږېدلی، [ [بغداد]] 1972، د لمسي امام ولیعهد El Kadiri <دسرچینی یادونه> قلمي نسخې: د یحیی بن Hossam Eddin al-Kilani او د هغه د اولادې، 1790 نسبتونه یو لړ، خوندي دي کله چې Kilanyia کورنۍ، د 0.7 متره په اوږدوالي، د رسیدو: انجنير عبدالستار هاشم سعيد Al-Kilani، 1999. </ دسرچینی یادونه>، د سوچه په ولسوالۍ کې زيږدلی، او د بشپړ لومړني ښوونځي او ثانوي ښوونځيو، او د هغه د ماشومتوب د Oola مينه تاريخ، او د مختلفو کتابونو د لوستلو، د هغه پلار، صحیح Kilani Faleh . شاعر په نامه <دسرچینی یادونه> په حافظه د بلد روزمحمد کتاب، Faleh صحیح Kilani، مصطفی کړی قاهره، مخ 241. </ دسرچینی یادونه>، هماغه دی د ډاکټر عماد عبدالسلام عبدالروف تاريخي ښوونځي مریدانو یو < دسرچینی یادونه> ^ Al-بیان، 4 کال، 867 شمیره، 2، 2012 </ دسرچینی یادونه>، او په لومړني، منځني او ثانوي ښوولي، هم د د پوهنتون د] د بغداد] او [[Al-Mustansiriya] پوهنتون]، او د تاريخ د اتحاد [[د عربو تدریس او پوهنتونونو موصل، Qadisiyah او بصره او له ستور <دسرچینی نوم = "ReferenceA"> تاريخ Jad:. جمال Faleh al-Kilani، ډاکټر Zakaria Malkawi، د آزاد فکر ژورنال، اردن 0،2012 < / دسرچینی یادونه> همدا شان په په نړيوال اسلامي پوهنتون (مالیزیا) او [د بيجينگ پوهنتون او [Ningxia پوهنتون او Aligarh مسلمان پوهنتون او ديوبند ديوبند او سکندريې پوهنتون او پوهنتون کلیوال او اسراء پوهنتون <دسرچینی یادونه> د خدای عبدالباقي څراغ (2014 متر). په نړۍ کې د اسلامي ښوونځیو او استادانو (د لومړۍ گڼه). قاهره: Madbouly کړی. Page 116. </ گروف>.
هغه د د پوهنې کالج، ابن رشد (د بغداد په پوهنتون) په تاریخ کې د یو سند BS ترلاسه کړ، هم د سند د دیپلوم په [انگلیسي [| د انگليسي ژبې د] وگټله] ښوونکو انسټیټوټ او د سند د [ترلاسه کړ [هيلته]] فلسفې په تاريخ کې مسلمان، او د یو سند بادار په تاريخ او اسلامي تمدن عرب د انستیتوت د عربي د تاريخچې او په بغداد کې د علمي د فراغت د زده میراث <دسرچینی یادونه> کتاب: Mhazerat په اسلامي تاريخ، d / جمال الدين Faleh al-Kilani، مصطفی د کتابتون، قاهره، 2011، مخ 672. </ دسرچینی یادونه>.. په 1998 <دسرچینی یادونه> ^ د نړۍ د پوهې د المعارف يوه مقاله د تاريخ څيړنو، اسنادو او د په بغداد کې د عرب تاريخ د اتحاد قلمي نسخو له مرکز څخه "جمال Faleh al-Kilani،" </ گروف> | د هغه د "علمي څیړونکې] [[څیړونکې" په لقب ترلاسه کړ..
پر genealogical پاملرنه او د زده کړو چې باید د شیان پوه شي چې دا مهم رنگ اشغال ځان <دسرچینی یادونه> ^ کتاب:. په عراق کې Genealogy Hashemite، عبدالقادر فتحی سلطان، د بيت المقدس، د هیلو د کتابتون، بیروت، ج 3، 242،2010 مخ <کپتان څارنې / دسرچینی یادونه>. دا د د د عراق د استادانو لپاره د ډاکټر په څېر عماد عبدالسلام عبدالروف <دسرچینی یادونه> د نوم او د نېټې کتاب Alehialeon عزت، طارق al-Hayali، Dar Al-Warraq، بغداد، 2014، pp. 76–124 </ دسرچینی یادونه> په نامه د يوې ډلې د مطالعې او کره کتنې lineages په برخه کې تصویب شو او پوهاند سالم al-Alusi او د ښاغلي تورن جنرال احمد خضر عباسي او پروفیسور شیخ خلیل الدلیمی، او د ښاغلي Jamal al-Rawi او د شيخ هر ناست عبدالکریم محمد ښوونکي، ډاکټر حسين علي Mahfouz، ډاکټر علي گلابي] ] ډاکټر [[حسين امین، او شیخ Jalal al-حنفي، ډاکټر صالح احمد علي او ښاغلی Abdul-رزاق al-Hasani <دسرچینی یادونه> د عراقیانو تاريخ المعارف، ډاکټر ابراهيم al-Allaf، موصل 0،2010. ، P. 33 </ دسرچینی یادونه>، په څو نړيوال علمي او فرهنگي کنفرانسونو کې گډون د څيړنې په وړاندې او مطالعات دي توپير لري، په څو ساینسي ژورنالونو، د اکاډمۍ او د محکمې د څيړنې په لسگونو د ځای. <گروف> ابراهيم خليل Allaf،. "تاريخ Jamal al-Din al-Kilani او په عربي او اسلامي تاريخ د خدمت د هغه د هڅو." Blog ډاکټر ابراهيم Allaf. په 2012-05-03 معلومات ورکړل شو. </ گروف>.
فلسفه ډاکټر Kilani تاريخ Ronquia، له خپلوانو څخه د آلمان د تاريخ Leopold von Ranke، چې وايي، د يوه تاريخي پيښه کې د بيا جوړولو کار هم کټ مټ رامنځ ته شوه. <دسرچینی یادونه> Al بیان، کال 4، شمیره 867، 2، 2012 </ دسرچینی یادونه> چې هغه وويل: او د خپل چلند د دې ترسره سره ډاکټر ماه ناجي د القاعده الخفجی، د يوې ورځپاڼې په خبرپاڼه کې د خبرو اترو د ستونزو د د، د سرچينې په بدل کې د ستونزې په شمول شته رښتيا ده، د د لوغونی ادب د ستونزې او د مختلفو تحقيقاتو، د قلمي نسخو د تیت او د ستونزو او د توزیعی يې. د ډاکټر Kilani تاريخ تاوان رامنځته هغوی د علمي ميتود د منلو په ځای generalities، او زیاتوی چې د تاريخ د تاريخ په مطالعه او د شرايطو او د پیښو، او نه له مخې، ټاکل شوې ده د اوسني. هغه د مداخلی د احساساتو تاريخ خبرداری او فرقه او صباغ تاريخ رنگ nodosum کنټرول، او د ناول د نغدو پيسو د نيوکو په علمی توگه بې طرفه ... او بيا يو بل ته د خبرونو شرک وکړي، د خپلو برخو قطعات Shada مینځگړي ډول چې ټول مخونه په نښه کوي، او د [[نېټه] د انسان نېټه، چې د ده د واکمنۍ په پام او ] [پالیسۍ]، او سياست د پالیسۍ هر وخت او هغه ځای به نه وي سړي "د سړي څخه توپير لري، او د غږ کوي چې د يو تاريخ، يوه تاريخپوه متفکر نه يوه تاريخپوه کلاسيک، په ناول جمع راپيدا شي، پرته په لټه او د کره کتنې، خو چې علمي ابهام روش څلی د سترگو، اچوي چې د عراق د تاریخي ښوونځي مخکښ تاريخ لپاره د نوم <دسرچینی یادونه> د عراقیانو تاريخ ^ المعارف، ډاکټر ابراهيم Al-Allaf، موصل 0،2010.، مخ 33،1 </ دسرچینی یادونه>.
باور دی، "چې د تاريخ نه د پرون او نن او سبا نه پوهيږم خو دا د ژوند يو سيند چې د لنډ مهاله چې د غيبو، تاریخ ټول معاصر تاریخ، هو، د هغه د علمي اختلافات سيلوگانو کې ځي، خو له موږ سره او اندېښنې موږ ژوند کوي او موږ په خپلو ټول ژوند په پرتله Nstvad لري پر محتویات چې د قیاس ته پر بنسټ د تاريخ د تجربو تر ټولو غوره ده، او دا چې د یوې ځانگړې کال د انتخاب، يا په خپله يوه پيښه د د د تاريخ په دورو یا د یو بل داسې دوران پیل د دورې په پای کې معلومه کړي، داسې ښکاري، به تر اوسه پورې د حق او حقیقت څخه وي ځکه چې د تاريخي پرمختگ تل د تدريجي او دوامداره يو بل ته کړۍ_گانې تداخل، او دا چې د لوی تاريخ د حقایقو جوړښتونو لامبو یخ څوکه ظاهر له خوا له ځانگړتياوو څخه د اوبو، او ډله کور د سطحې لاندې او هغه کسان چې غواړي ولټوي دا هيلې ته د تاریکیو، او تاريخ له تمدن د بشري لاره ده، ځکه چې دا د رڼا په تېرو وپیژنی د اوسني او راتلونکي کې وگورئ، زموږ د سياسي نظام، اقتصادي، ټولنیز، مذهبي، علمي، ژوره کې د تېرو نسلونو د خاوري د واټن د ريښو او د توپير زمونږ تر منځ پورته او تر منځ د غرب او موږ اوس هم د پخوا په کې ژوند کوي او دوی د تاریخ اخلي گټه د خپلو گټو په اوسني او راتلونکي کې د خپلو کړو وړو ته خدمت وکړي او مرسته وکړي، "په توازن <دسرچینی یادونه> د جمال Faleh al-Kilani، ډاکټر ماه ناجي د القاعده الخفجی، al بیان، بغداد، 2011. </ دسرچینی یادونه>.
غړيتوب Jamal al-Kilani کې د سازمانونو او د فرهنگي ټولنې، په گډون د یو شمیر: د په 1995 کال کې په عراق کې د تاريخ او لرغون د ټولنې غړی دی.
جایزې او ویاړونو کرم د وړتیا څو سندونه او د قدرداني او مننه لیکونه، څو نظرونه په شمول د:
ماخذ == == ماخذونه
باندنۍ تړنې
{؟ {یوټیوب | د لیدو لپاره V = WjkL817UhEE | کتاب په کتنه جمال Faleh al-Kilani - العراقیه}} *.
وېشنيزه:د خلکو احتمال لري چې ژوندی وي وېشنيزه:کتاب عراقیان وېشنيزه:د عراق د پوهانو وېشنيزه:تاريخ د عراق وېشنيزه:په 1972 کال کې زیږیدلی وېشنيزه:د بغداد په خلکو وېشنيزه:د بغداد د پوهنتون فارغان وېشنيزه:د ماللئ وېشنيزه:د خلکو ژوندی وېشنيزه:Al Kilani وېشنيزه:اسلامي څېړونکو وېشنيزه:څېړونکي د عراق وېشنيزه:د اسلامي څېړنو د عالمانو وېشنيزه:له په بغداد کې د خلکو
اش-سور-الزت
آش سور آلزت آیالات په لوکزامبورګي sur-Alzette Canton) د لوکزامبورک هیواد له ولایتونو څخه یو دی.
غږيزه انجنيري
د غږ مهندسي د غږ پوهنې هغه برخه ده چې د الکترونیکی وسایلو په واسطه د غږ ظبط او تکثیر پورې اړه لري. د غږ پوهنې علم له مختلفو برخو سره اړیکه لری لکه: د برق مهندسي، غږپوهنه (acoustics)، غږیزه ارواپوهنه (psychoacoustics) او موسیقي.
منابع
وېشنيزه:د غږ مهندسي وېشنيزه:اوریدونکی الکترونیک وېشنيزه:د موسیقي مسلکونه وېشنيزه:غږپوهنه وېشنيزه:فلم جوړوونکي
پيمپري-چينچواد
پيمپري-چينچواد د هند يو ښار دی، دا د هند په مهاراشټر ايالت کې دی. دا د هند 19م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,012,472 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,729,359 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
ملکشاهي ولسوالي
ملکشاهي ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان ملکشاهی)  د ايران د ايلام ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د ارکواز ښار دی. دا ولسوالي ۲۱٬۱۳۸ تنه نفوس لري. د ملکشاهي ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۷ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د ايلام ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
لافايټ جنگي بېړۍ
د لا فایټ جنگي بېړی (په فرانسوي کې:La Fayette) د ۳،۵۰۰ ټنونو یوه فرانسوي جنگي بيړی ده چې د اوبتلونو، حربي بیړییو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېړي. دغه جنگي بېړی هم کولای سی پر هوایی هدفونو برید وکړي. فرانسوي بحري ځواک پنځه جنگي بیړی لري. په اوس وخت کې دغه بیړی هم د سینگاپور، د چین جمهوریت او سعودي عربستان په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی. تر ۲۰۱۰ کال پوري ۲۰ جنگي بیړی جوړې شوې.
وېشنيزه:حربي بیړۍ
سورة البينة
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
ډولومیت
ډولومیت  ته (کلسیم مگنيزيم کاربونات) هم وایي. کیمیاوي فورمول یي [CaMg(CO3)2]دی. د ډولومیت پیدایښ سم څرگند نه دی. خو څه پوهان په دې اند دي چې دا توکی په سمندر کې موندل شوې دي. په خړ، نسواري، زېړ – نسواري ډوله، تور او بې رنگه لیدل کېږي. کلکتوب یې د ۳،۵ څخه تر ۴ او کثافت یې ۲،۸۵ [kg/dm3] دی. دغه توکی د ودانۍ د ښکلا او یا د اور په وړاندې لکه ډبرې کارېږي. ډولومیت د مگنیزیم اکسایډ دا پیدا کولو لپاره هم کارېږي.
وېشنيزه:ډبره وېشنيزه:ډولومیت
ویاندن
ویانین (ویاندن کانتون) په لوکزامبورګي Veianen) په لومزابورک هیواد کې پروت یو ښارګوټی دی چې ۹،۶۷ کیلومتره مربع مساحت لري.
آنسباخ
آنسباخ د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
اشترناخ
اشترناخ په لوکزامبورګي Iechternach) د لوکزامبورک اړوند یو ښار دی.
سورة القدر
سورة القدر د قرآن ۹۷ مه سورة ده.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
پټنا
پټنا د هند يو ښار دی، دا د هند په بهار ايالت کې دی. دا د هند 20م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,366,444 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,683,200 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
د ۰۵۲ بي جنگي بېړۍ
د ۰۵۲ بي جنگي بیړۍ (په چینایی کې:052B型驱逐舰 )د ۶،۵۰۰ ټنونو یوه چینایی جنگي بیړۍ ده چې د هوایی هدفونو، پوځي اوبتلونو او جنگي بيړییو د منځه وړولو لپاره کارېږی. دغه جنگي بیړۍ د چین د بحري ځواک په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی. د ۰۵۲ جنگي بیړۍ چي د وو خان (武汉-Wuhan) په نوم یادېږي د شانگ های (上海-Shang hai) په ښار کې جوړه شوه. دغه حربي بیړۍ د الوتکو پر ضد ۴۸ راکتونه، د بیړی ماتونکي  ۱۶ راکتونه، ۲ تورپید اندازونه او یو هلیکوپتر لري. د حربي بیړۍ د محرک سیستم د ډیزل محرک او دوو توربینونو څخه جوړ شوي دي.
وېشنيزه:حربي بیړۍ
نير ولسوالي
نير ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان نیر)  د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د نير ښار دی. دا ولسوالي ۲۰٬۸۶۴ تنه نفوس لري. د نير ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د اردبيل ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
میر احمد خان اول
میر احمد خان اول د بلوچستان (کلات) شاهی دولت لمړنی ولسمشر (خان] ؤ، چي دا مهال (کلات) پاکستان د  بلوچستان مربوط کېږي. نومړی له 1666 میلادي څخه بیا تر 1695 پوري د بلوچستان ولسمشر یا خان پاته شوی دی.
سرچینې
وېشنيزه:کلات خانات
سورة العلق
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
سپيرونولکټون
سپيرونولکټون (په انگرېزي: Spironolacton) (سوداگريز نومونه يې الډکټون، نووسپيروټون، الډکټازايډ، سپيرکټين، سپيروټون، وېروسپيرون يا بيرلکټون هم دي) چې په عام توگه د سپيرو په نوم ورته اشاره کېږي، يو مدرر درمل دی او د انټي اندروجن يا اندروجن ضد درمل په توگه هم کارېږي.
د سپيرونولکټون د اندروجن ضد ځانگړنې په سبب دا درمل د هيرسوټيزم يا د ښځو په مخونو د وېښتانو د ليرې کولو او د دانو او بخارونو د ليرې کولو پخاطر د ملهم په توگه هم کارېږي. دا درمل د پولي سيستيک اوېري ساينډروم يا د تخمدان د څوسيستيکي ساينډروم په درملنه کې هم کارېږي.
وېشنيزه:درمل
خور او بيابانک ولسوالي
خور او بيابانک ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان خور و بیابانک)  د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د خور ښار دی. دا ولسوالي ۱۹٬۷۶۱ تنه نفوس لري. د خور او بيابانک ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۸ کېښودل شو.
د چین-جاپان دویمه جګړه
د چین-جاپان دویمهجګړه چي په ۱۹۳۷ز کال کې پیل او په ۱۹۴۵ز کال کې پای ته ورسېده، هغه پوځي شخړه وه، چې په لومړي سر کې د چین جمهوریت او د جاپان سترواکۍ ترمنځ وه. د جګړې پیل په دودیز ډول د ۱۹۳۷ز کال د جولای  میاشتي په ۷ مه نېټه د مارکو پولو برج پېښې سره تړاو درلود، کله چې په پیکینګ کې د جاپاني او چینایي سرتیرو ترمنځ شخړه په بشپړ ډول یرغل ته واوښته. د چین او د جاپان ترمنځ دا جګړه زیاتره په اسیا کې د دویمې نړیوالې جګړې پیل ګڼل کېږي.
خور او بيابانک ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د اصفهان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د چین-جاپان دویمه جګړه
چین د شوروي اتحاد او متحده ایالاتو په مرسته د جاپان سره جګړه وکړه. په ۱۹۴۱ز کال کې په مالیا او پرل هاربر باندې د جاپان بریدونو وروسته، جګړه د نورو شخړو سره یوځای شوه چې په عمومي توګه د دویمې نړیوالې جګړې یوه برخه ګڼل کېږي او د یو لوی سکتور په توګه د چین برما هند تیاتر په نامه پېژندل کېږي. ځیني ​​پوهان د اروپا جګړه او د ارام سمندر جګړه په بشپړه توګه جلا ګڼي، که څه هم دا جګړې هم مهاله وې. ځیني نور پوهان بیا په ۱۹۳۷ز کال کې د چین-جاپان  دویمه جګړه د دویم نړیوال جنګ پیل بولي. د چین-جاپان دویمه جګړه په شلمه پېړۍ کې د اسیا تر ټولو لویه جګړه ګڼل کېږي، چې ارام سمندر په جګړه کې د ډېرو ملکي او پوځي تلفاتو لامل شوه، په دې جګړه کې د ۱۰ میلیونو نه تر ۲۵ میلیونو پوري چینایي ملکي وګړي او له ۴ میلیونو نه ډېر چینایي او جاپاني پوځي کسان د جګړې اړوند تاوتریخوالي لکه قحطي او نورو لاملونو له امله ورک شوي یا هم مړه شوي دي. دې جګړې ته «د اسیا هولوکاسټ» نوم ورکړل شوی دی.
د ۱۹۴۱ز کال په ډیسمبرمیاشت کې جاپان په  پرل هاربر باندې ناڅاپي برید وکړه او د امریکا پر وړاندې یې د جګړې اعلان وکړ. متحده ایالاتو د جاپان په مقابل کې د جګړې اعلان وکړ او چین ته یې د پور د اجارې قانون مطابق خپلې  مرستې ور ډیرې کړي ، متحده ایالاتو چین ته ټولټال ۱.۶ میلیارده ډالر ورکړل او ۱۸.۴ میلیارده ډالر د انفلاسیون لپاره تنظیم شوي وو. د برما د قطع کولو سره یې د همالیا په اوږدو کې مواد په هوا کې لیږدول. په ۱۹۴۴ز کال کې جاپان د هینان او چنګشا یرغل لپاره د Ichi-Go عملیات پیل کړل. په هرحالت، دا د چینایي ځواکونو تسلیمولو کې پاتې راغی. په ۱۹۴۵ز کال کې د چین د ژغورنې ځواک په برما کې خپل پرمختګ بیا پیل کړ او د لیډو سړک  یې بشپړ کړ چې هند له چین سره نښلوي. په عين وخت کې چينایې ځواکونو په جنوبي چين کې پراخ ځوابي عمليات پيل کړل او لويديځ هونان او ګوانګ شي یې بېرته ونيول. جاپان د ۱۹۴۵ز کال د سپتمبر میاشتي په ۲ نېټه رسما تسلیم شو. چین د جګړې پر مهال د څلورو سترو متحدینو له جملې څخه د يو متحد په توګه وپېژندل شو او کومې سیمې چي جاپان تري نه نیولې وي بېرته لاسته راوړي او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له پنځو دایمي غړو څخه یو شو.
مخینه
د چین-جاپان  دویمه جګړه په اصل کې د چین-جاپان لومړۍ جګړې نه منشا اخیستې، چي په ۱۸۹۴ز کال پیل او په ۱۸۹۵ز کال کې پای ته ورسېده، په کوم کې چې چین بیا د کینګ سترواکۍ تر واکمنۍ لاندې د جاپان له خوا ماتې وخوړه او اړ شو چې تایوان جاپان ته پریږدي او د شیمونوسیکي په تړون کې  کوریا  په بشپړې خپلواکۍ وپېژني؛ جاپان هم د جګړې په پای کې د بریا په پایله کې د ۱۸۹۵ز کال په لومړیو کې د دیاویوداو/سینکاکو ټاپوګان الحاق کړل، ځکه چي جاپان ادعا کوله چې په ۱۸۹۵ز کال کې ټاپوګان جوړ شوې نه وو. د کینګ کورنۍ د داخلي پاڅونونو او بهرني امپریالیزم له امله د سقوط په څنډه کې وه په داسې حال کې چې جاپان د عصري کولو د اغېزمنو اقداماتو له لارې د یو لوی ځواک په توګه راڅرګند شوی و.
د چین جمهوریت
د چین جمهوریت په ۱۹۱۲ز کال کې هغه مهال جوړ شو، چي د ژین های انقلاب وروسته د چین وروستۍ سترواکه کورنۍ یعنې د کینګ کورنۍ ړنګه شوه چي په ۱۶۴۴ز کال کې واک ته رسېدلې وه او په ۱۹۱۱ز کال کې له واک نه وغورځېده. مرکزي واک له منځه تللی و او د جمهوریت واک د سیمه ایزو جنګسالارانو په لاس کې و چې ډېری یې د پخوانې بییانګ پوځ نه وو تسلیم شو. د ملت متحدول او د بهرنیو قدرتونو نفوذ له منځه وړل ستونزمن و او ډېر وخت ته یې اړتیا درلوده. ځینو جنګسالارانو آن له یو بل سره په خپل منځي جګړو کې له بېلابېلو بهرنیو قدرتونو نه مرسته اخیسته. د بېلګې په توګه، د منچوریا جنګسالار جانګ زولین د فنګټین ډلېنه په ښکاره توګه له جاپانیانو سره د پوځي او اقتصادي مرستو لپاره همکاري کوله.
د جنان پېښه
د KMT له خوا رامنځته شوې ملي انقلابي پوځ (NRA) د سویلي او مرکزي چین له لارې تیره شوه چیري چي له جاپاني ګاریشن سره نښتې وسله والې جګړې ته واوښتې. دغه شخړې په ټوله کې د ۱۹۲۸ز کال د جینان پېښې په نوم پیژندل شوي دي، په هغه وخت کې د جاپان پوځ څو چینایي چارواکي ووژل او د توپ ګولۍ یا مرمی یې په جینان کې وویشتلې. داسې انګیرل کېږي چې د ۲۰۰۰ نه تر ۱۱۰۰۰  پوري چینایي او جاپاني ملکي وګړې په دې جګړو کې وژل شوي دي. د جنان پېښې په پایله کې د چين د ملتپال حکومت او د جاپان ترمنځ اړيکې سختې خرابې شوي.
د چین بیا یوځای کېدل
کله چې ملي انقلابي اردو بیجینګ ته نږدې شوه ، ژانګ زولین پریکړه وکړه چې بېرته مانچوریا ته وتښتي، مخکې له دې چې هغه په ​​۱۹۲۸ز کال کې د کوانتونګ پوځ له خوا ووژل شي. د هغه زوی جانګ زیولیانګ، په منچوریا کې د فینګټین ډلې مشرې په غاړه واخیسته. وروسته په همدي کال کې جانګ پرېکړه وکړه چې په نان جينګ کې د چيانګ کای شيک په مشرۍ له ملتپال حکومت سره خپله وفاداري اعلان کړي او په پايله کې چين د يو حکومت تر مشرۍ لاندي يو ځای شو.
روسي امپراتوري
د روسې شاهنشاهي د روسې هیواد ټولواکمنې/د روسې هیواد امپراطورې) یا امپراتوري په روسي |Российская империя}} هغه دولت و چې د ۲۲ اکتوبر ۱۷۳۱ آن په ۲ مارچ ۱۹۱۷ کې تر ړنگېدو پورې چې د روسې په انقلاب کې ړنگ شو په خپلو پښو ولاړه شاهنشاهی وه. ددی شاهنشانی پلازمینه سان پټزبرگ ښار و، رسمی ژبه یې روسي وه او ملي پیسه یې روبل وه. ددی امپراتوری لومړی واکمن پترس کبیر یا لوی پترس و. او اخرین یې د نیکلای دویم په نوم و.
بهرنی پیوند
وېشنيزه:د روسیې امپراتوري وېشنيزه:امپراتورۍ وېشنيزه:د اسیا پخوانۍ امپراتورۍ وېشنيزه:تېرې شوې امپراتورۍ وېشنيزه:ایالت‌ها و قلمروهای بنیان‌گذاری‌شده در ۱۷۲۱ (میلادی) وېشنيزه:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۹۱۷ (میلادی) وېشنيزه:تاریخ آسیا وېشنيزه:تاریخ اروپا وېشنيزه:تاریخ روسیه وېشنيزه:کشورهای سابق در اروپا
جورج واشنګټن کارور
کارور چې کله په ټسکېګي انستېتیوت کې ښوونکی و، د هغو خاورو د سمولو لپاره یې تخنیکونه جوړ کړل چې د پنبې د پرله‌پسې کرنې له امله خرابېږي. ده له بېوزلو کروندګرو غوښتل چې د مومپلیو او کچالو په څېر نور محصولات د ځان لپاره د خوراکي سرچینې په توګه وکري او د خپل ژوند کیفیت ښه کړي. د کروندګرو لپاره د کارور په ۴۴ عملي خپرونو کې تر ټولو مشهوره یې هغه وه چې د مومپلیو په مرسته د ۱۰۵ ډوله خوراکونو د جوړولو لارښوونې په کې وې. که څه هم ده کلونه کلونه وخت د ګڼو هغو محصولاتو پر جوړولو او دودولو تېر کړ چې له مومپلیو جوړېدل، خو یو یې هم له سوداګریزه اړخه بریالی نه‌شو.
کارور د کروندګرو د ژوند ښه کولو لپاره د خپل کار تر څنګ، د چاپېریال‌ساتنې د دودولو سرلاری هم و. ده د خپلو کارونو له امله ګڼ ویاړونه ګټلي چې یو یې د رنګین‌پوستانو د پرمختګ له ملي ټولنې (NAACP) څخه د سپینګارن (Spingarn Medal) مېډال دی. د لوړ توکمیز تضاد په دوران کې د کارور شهرت د تور پوستانو د ټولنې تر کچې لوړ و. دی د خپلو ګڼو لاسته‌راوړنو او وړتیاوو له امله د سپین‌پوستانو تر منځ هم په پراخه کچه وپېژندل شو او وستایل شو. په ۱۹۴۱ کال کې ټایم مجلې، کارور «تور پوستی لیونارډو» ونوماوه.
د ژوند لومړي کلونه
کارور د ۱۸۶۰مې لسیزې په لومړیو یا منځنیو کلونو کې د میسوري سیمې د نیوټن ښار په ډيامونډ ګرو کې کرېسټال پلېس ته نږدې، د غلامۍ په حالت کې وزیږېد. د زیږېدو نېټه یې نامعلومه ده او په خپله دی هم نه و پرې خبر؛ خو په میسوري کې د غلامۍ تر لغوه کېدو وړاندې وه او هغه د ۱۸۶۵ کال په جنورۍ میاشت کې د امریکا د کورنۍ جګړې په جریان کې لغوه شوه. څښتن یې «موزس کارور» یو جرمني‌الاصله امریکایی کډوال و چې د ده مور او پلار «مري او ګلیز» یې د ۱۸۵۵ کال د اکتوبر په ۹مه نېټه له ویلیم پي مک ګینس څخه د ۷۰۰ ډالرو په بیه پېرلي وو.
جورج چې کله د یوې اونۍ و؛ دی، خور او مور یې د شپنیو یرغلګرو له‌خوا له ارکانزاس څخه وتښتول شول. د جورج ورور «جېمز» د تښتوونکو له منګولو څخه امن ځای ته ولېږدېد. خو تښتوونکو پاتې درې کسان په «کنټوکي» کې وپلورل. موزس کارور «جان بټلي» ته د دوی د پیدا کولو دنده وسپارله، خو هغه یوازې نوی زیږېدلی جورج پیدا کړ. موزس د ماشوم د بېرته ترلاسه کولو لپاره له تښتوونکو سره خبرې وکړې او بنټلي ته یې خپله حق‌الزحمه ورکړه. د غلامۍ تر لغوه کېدو وروسته موزس کارور او د هغه مېرمنې «سوسن» جورج او د هغه مشر ورور جېمز د خپلو بچیانو په توګه لوی کړل. دوی جورج وهڅاوه چې خپلو فکري فعالیتونو ته دوام ورکړي او د موزس مېرمنې «سوسن» هم ابتدايي لیکل او لوستل ور زده کړل.
لوړې زده‌کړې
کارور د کانزاس ایالت د هایلنډ ښار په «هایلنډ پوهنتون» کې تر منل کېدو وړاندې ګڼو پوهنتونونو ته د داخلې غوښتنه وسپارله. خو له دې سره سره، کله چې ورغی، د توکم په خاطر یې د ده له منلو څخه ډډه وکړه. د ۱۸۸۶ کال په اګسټ میاشت کې کارور له جې.اېف بیلر سره له هایلنډ څخه د کانزاس ایالت د نېس سیمې اډن ښار ته لاړ. ده بیلر ته نږدې د بوټو او ګلونو یوه شنه خونه او د ځمک‌پوهنې یوه مجموعه لرله او همدلته یې یو کلېم [هغه ځمکه چې کډوالو کښت پکې کړی وي او د ځان یې ګڼي] هم درلود. کارور د دغه کلېم ۱۷ جریبه (۶۹۰۰۰ متره مربع) برخه کولبه کړه او وریژې، جوار، هندي جوار، د بڼوالۍ محصولات، د مېوې ونې، ځنګلي ونې او بېلابېل نور بوټي یې پکې وکرل. همدا راز ده په ښار کې په نورو لنډمهالو یا اضافي کارونو هم عاید ګاټه او د یوه ګوروان په توګه یې کار کاوه.
کارور د ۱۸۸۸ کال په لومړیو کې د خپلو زده‌کړو لپاره د نېس ښار له بانک څخه ۳۰۰ ډالره پور ترلاسه کړ او په جون میاشت کې له دې ځایه لاړ. په ۱۸۹۰ کال کې یې د ایووا سیمې د اینډیانولا په «سیمپسون کالج» کې د هنر او پیانو په برخه کې زده‌کړې پیل کړې. د هنر استاد «اېټا باډ» یې د ګلونو او بوټو په انځورګرۍ کې وړتیا تشخیص کړه او ویې هڅاوه چې په ایمز کې د ایووا ایالت د کرنې په کالج (چې دا مهال د ایووا ایالتي پوهنتون دی) کې بوتاني [د بوټو علم] ولولي.
کله یې چې په ۱۸۹۱ کال کې هلته زده‌کړې پیل کړې، په ایووا ایالت کې لومړنی تور پوستی زده‌کړیال و. دی په ۱۸۹۴ کال کې له دغه کالج څخه د لېسانس په کچه فارغ شو. د ایووا ایالتي پوهنتون استادانو «جوزف باډ» او «لویس پامل» قناعت ورکړ چې د ماسټرۍ زده‌کړو ته هم دلته دوام ورکړي. کارور د راتلونکو دوو کلونو لپاره د ایووا په ازمېښتي مرکز کې د پامل تر لارښوونې لاندې څېړنه وکړه. ده په ازمېښتي مرکز کې د بوټو د رنځپوهنې او مایکولوژۍ په برخه کې څېړنه وکړه چې په ملي کچه یې د پېژندل کېدو لامل شوه او د یوه بوټي پېژندنونکي په توګه درناوی ورته وشو. ده د خپلې ماسټرۍ سند په ۱۸۹۶ کال کې ترلاسه کړ او په ایووا ایالت کې یې د لومړني تور پوستي علمي کادر په توګه تدریس وکړ.
که څه هم کارور ته کله ناکله د «ډاکتر» خطاب کېده، خو هېڅکله یې رسمي دوکتورا ترلاسه نه‌کړه. ده له پامل سره په یوه شخصي مکالمه کې وویل چې دا «ناسم نوم» دی او هغو کسانو ده ته د وړتیاوو په دلیل ورکړی چې د زده‌کړو په اړه یې دقیق معلومات نه‌لري. له دې سره سره، سیمپسون کالج او سیلما پوهنتون دواړو، ده ته د ژوند پر مهال افتخاري دوکتورا ورکړه او بیا وروسته ایووا ایالت هم په ۱۹۹۴ کال کې د انساني ادبیاتو دوکتورا د ده په نوم کړه.
ټسکېګي انستېتیوت
په ۱۸۹۶ کال کې د ټسکېګي انستېتیوت (چې دا مهال ټسکېګي پوهنتون دی) لومړني مدیر او عمومي رئیس «بوکر ټي واشنګټن» کارور د کرنې د څانګې ریاست ته ور وباله. کارور ۴۷ کاله هلته تدریس وکړ او دا څانګه یې پر یوه پیاوړي څېړنیز مرکز بدله کړه، همدا راز د خپل کار په جریان کې یې د کالج له دوو نورو رئیسانو سره هم همکاري وکړه. ده د تناوبي کرنې مېتودونه تدریس کړل، کروندګرو ته یې ګڼ داسې خرڅېدونکي محصولات ور وپېژندل چې د پنبې د پرله‌پسې کښت له امله خرابه شوې خاوره هم سمولای شي، همدا راز د کرنیزو محصولاتو (chemurgy) په اړه یې څېړنې پیل کړې او د تور پوستو زده‌کوونکو نسلونو ته یې د ځان‌بسیاینې لپاره د کرنې تخنیکونه ور زده کړل.
اړیکې
کارور هېڅکله واده ونه‌کړ. په ۴۰ کلنۍ کې یې د یوه لومړني ښوونځي له ښوونکې «سارا ال. هانټ» سره خپله مینه څرګنده کړه چې هغه د ټسکېګي انستېتیوت د خزانه‌دار «وارن لوګان» خوښینه (د ښځې خور) وه. دغې مینې درې کاله دوام وکړ او بیا هغې په کلفورنیا کې د تدریس دنده واخیسته. کرېسټینا وېلا په ۲۰۱۵ کال کې په خپل ژوندلیک کې د هغه عاطفي اړیکو ته کتنه کړې او په دې باور ده چې کارور دوه جنسه و او د خپلې تاریخي دورې د دودونو تر اغېزې لاندې و.
مړینه
د ده پر قبر لیکل شوي وو: "ده کولای شول چې شهرت ته شتمني ور زیاته کړي، خو یوه ته یې هم توجه ونه‌کړه، خوښي او عزت یې له نړۍ سره په مرسته کې وموندل."
دودلانژ
دودلانج په لوکزامبورګي Diddeleng) د لوکزامبورک هیواد په اش-سور-الزت ولایت کې پروت ښارګوټی دی. یاده سیمه ۲۱،۳۸ کیلومتره نربع مساحت لري.
صالح محمد صالح
بټنوک|صالح محمد صالح صالح محمد صالح (زېږېدنه: ۱۳۵۶ لمريز لېږدي کال، د لړم مياشتې ۳، د هلمند ولايت لښکرگاه) (په انگرېزي: Salih Mohammad Salih) د افغانستان يو پښتون او پښتو ژبی ليکوال، ژباړونکی او خبريال دی.
مخينه
صالح محمد صالح د لعل محمد (لعل گل) خان زوى دى چې د ۱۳۵۶ لمريز کال د لړم پر درېيمه نېټه د هلمند ولايت مرکز لښکرگاه ښار په باباجي سيمه کې زېږېدلى دی. په څلورکلنۍ کې يې کډه کابل ته وکوچېده، د کابل د چهلستون ملا بزرگ سيمه کې يې استوگنه غوره کړه، چي د واصل اباد سيمي په عمرا خان ښوونځي کې يې لومړنۍ زده کړه پيل کړه. له پېنځم تر لسم ټولگي پورې يې تڼي کوټ ښوونځى ولوست او يوولسم او دولسم ټولگي يې په حبيبيه لېسه کې پای ته ورساوه. د يادولو وړ ده چې صالح صاحب د اقتصادي ستونزو له لامله اووم ټولگى په دوه کاله لوستې، دا ځکه چې يو کال له ناچارۍ څخه په مزدورۍ بوخت شو.
زده کړې
د طالبانو پر مهال يې د کانکور ازموينه ورکړه خو د ازموينې نتايج يې ورک شول؛ بل کال يې بيا ازموينه ورکړه چې د کندهار پوهنتون د کرنې پوهنځي ته بريالى شو. هغه هغه مهال د کورنيو اقتصادي ستونزو له کبله له لوړو زده کړو بې برخې پاتې شو، خو وروسته یې خپلې نورې زده کړې د ژورنالیزم په څانگه کې وکړې.
دندې
صالح محمد صالح د ۱۲ ټولگي تر پای ته رسولو وروسته کندهار ته کډه شو، چې وروسته يې په ۲۰۰۱ ز کال پېښور ته مخه کړه او د هيلې مجلې مرستيال شو، چې د امتياز خاوند يې ډنمارک مېشتي فرهنگپال ول.
نوموړی وروسته کوټې ته ولاړ او د ۱۳۸۰ لمريز کال په زمري مياشت کې يې د پالنې په نامه يوه دوې مياشتنۍ مجله پيل کړه چې د امتياز خاوند يې صحاف نشراتي موسسه وه. د ۱۳۸۱ لمريز کال په وري مياشت کې د ميوند درې مياشتنۍ مجلې مرستيال شو، چې د امتياز خاوند يې ميوند کلتوري ټولنه وه. د ۲۰۰۲ ز کال په اپرېل کې په پېښـور کې د بي بي سي راډيو په تعليمي پروژو کې د خبريال او پروډيوسر په توگه وگومارل شو؛ درې نيم کاله يې دا دنده ترسره کړه. وروسته د ماليې وزارت په مطبوعاتي دفتر کې د مطبوعاتي څانگپوه (متخصص) په توگه وگومارل شو چې اته مياشتې يې دا کار پر مخ يووړ. د ۱۳۸۴ لمريز کال په چنگاښ مياشت کې په کندهار کې د سور غر په نامه د يوې اوونيزې مسوول مدير شو.
صالح محمد صالح د ۱۳۸۵ لمريز کال په کب مياشت کې له ازادۍ راډيو سره د هلمند ولايت د خبريال په توگه وگومارل شو چې اوس د چک جمهوريت په پلازمېنه پراگ کې د همدغې راډيو په مرکزي دوتر کې کار کوي.
صالح محمد صالح د یوې غیر دولتي رسنۍ لومړنی خبریال وو چې په هلمند کې يې دنده پيل کړه. له فرهنگي فعاليتونو يې عمده کار د دوو کلونو لپاره د «هوسۍ» په نوم د دوه مياشتنۍ مجلې چلول وو.
ستاينې او وياړنې
د يادونې وړ ده چې صالح محمد درې ځلې د خبريالۍ په ډگر كې ستاينليكونه او جايزې تر لاسه كړې دي. هغه ته تر ټولو معتبره جايزه د امريكا د BBG ټولنې له خوا د هغه د غوره كار له كبله وركړل شوې ده.
په سويډن کې د مېشتو افغانانو د دوستۍ فرهنگي ټولنې، د ځوانو فرهنگيانو د درناوي او هڅونې په وياړ د ۲۰۱۰ ز کال د سپتمبر پر ۱۸ د سويډن په مالمو ښار کې ښاغلي صالح ته يو ستاينليک ورکړی دی.
مدني اکر
صالح صاحب پر ۲۰۰۵ ز کال واده کړی او د گډ ژوند ثمر یې درې اولادونه دي چې ارین، مینه او هېواد نومېږي.
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- د ارغند د څپو ژبه، د لوى کندهار د شاعرانو تذکره، (لومړى ټوک)، خپروونکې پښتو يون ټولنه، ۱۳۸۰ لمريز کال، پسرلى.
۲- د افشاري استبدادونو پر ضد د افغانانو پاڅونونه (ژباړه) تاريخي کتاب، ليکوال: محمد اعظم سيستانى، د ۱۳۸۰ لمريز کال چاپ، صحاف نشراتي موسسه.
۳- پاڼه ورژېده (ناول- ژباړه)، ليکوال: ربيع انصاري، د پښتو يون او دانش خپرندويې ټولنې د ۱۳۸۱ لمريز کال چاپ. ۴- اروايي روغتيا (ارواپوهنه- ژباړه) د دانش خپرندويې ټولنې د ۱۳۸۱ لمريز کال چاپ.
۵- ولې ځورېږو؟ (ارواپوهنه- ژباړه) د دانش خپرندويې ټولنې د ۱۳۸۱ لمريز کال چاپ.
۶- تالنده (ناول- ژباړه)، ليکوال: محمد حجازي، د نارنج خپرندويې ټولنې د ۱۳۸۲ لمريز کال چاپ.
۷- د ارغند د څپو ژبه- د لوى کندهار د شاعرانو تذکره، (دويم ټوک)، د بېنوا فرهنگي ټولنې د ۱۳۸۲ لمريز کال چاپ.
۸- مديريت او مشرتوب (د ادارې اړوند اثر- ژباړه)، ليکوالان: مريلين منينگ او پاتريشا هداک، د بېنوا فرهنگي ټولنې د ۱۳۸۲ لمريز کال چاپ.
۹- داستان څه دى او څنگه ليکل کېږي؟ (تيوري- ژباړه)، ليکوال: جواد نعيمي، د بېنوا فرهنگي ټولنې د ۱۳۸۲ لمريز کال چاپ.
۱۰- د دوستۍ ارواپوهنه، ژباړه، ليکوال: ډاکټر ډان گابر، د بېنوا فرهنگي ټولنې د ۱۳۸۳ لمريز کال چاپ.
۱۱- پښتو او د ژباړې اړتيا، د بېنوا فرهنگي ټولنې د ۱۳۸۳ لمريز کال چاپ.
۱۳- له ځان سره داسې مينه وکړه (ارواپوهنه- ژباړه) ليکوال: ډاکټر گي هندريکز، د دانش خپرندويې ټولنې د ۱۳۸۳ لمريز کال چاپ.
۱۴- د کندهار پاڅون او د ايران صفوي دولت ړنگېدل، (تاريخي اثر، ژباړه) ليکوال: د اکاډميسين کانديد محمد اعظم سيستاني، د افغانستان د کلتوري ودې ټولنې جرمني، د ۱٣۸۴ لمريز کال چاپ.
۱۵- زه بدلمنې نه يم! (ناول) خپروونکې: صحاف نشراتي موسسه، کوټه، د ١٣٨٦ لمريز کال چاپ.
۱۶- ژوند ته دې شفا ورکړه (ارواپوهنه- له انگرېزي ژباړه) لیکواله: لویس. هې، خپروونکی: سروش کتابپلورځی، د ۲۰۱۸ ز کال چاپ.
۱۷- تر ذهن مخکې شه (ارواپوهنه- له انگرېزي ژباړه) لیکوالان: ماتیو مککي او دوکتوره کاټرین ستکر، خپروونکی: سروش کتابپلورځی، د ۲۰۱۹ ز کال چاپ.
وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: پښتانه ژباړونکي وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
غزني ولايت
د غزني ولايت د افغانستان له ولايتونو څخه دى ، چې د شمال ختيځ له لوري له لوگر ولايت ، د شمال له لوري له وردك ولايت ، د شمال لوېديځ له لوري له باميان ولايت ، د لوېديځ له لوري له ارزگان ولايت ، له سويل لوېديځ له لوري له زابل ولايت ، له سويل ختيځ له لوري له پكتيكا ولايت او له ختيځ له لوري له پكتيا ولايت سره پوله لري. د افغانستان هره لويشت خاوره د لرغونو مدنيتونو استازيتوب کوي ، کله يې د نورو ملکونو څخه راغلي تمدنونه په افغاني څيره اړولي او او بيا يې په نوي رنگ او ډول پراختيا ورکړې او د نړۍ د تاريځ ځلانده سرليک يې گرځولۍ دۍ ، او کله يې د خپلو ميشتو وگړو په زيار او ميړاني د نوي مدنيت بنسټ ايښۍ او د هغه د پراختيا لپاره يې دوياړ ه ډک گامونه پورته کړي چي د غزني لرغوني سيمه يې د ښه ثبوت  بيلگه ده. د ۲۰۱۳ز کال احصايې له مخې د دغه ولايت نفوس ۱۳۶۸۸۰۰ کسان اټکل شوي دي، چي ۶۰۲,۹۶۵ يا ۶۰٪ يې پښتانه، ۳۰۴,۰۰۰ يا ۳۲٪ هزاره، ۵۲,۰۰۰ يا ۴،۷٪ تاجکان او له يوه سلنه څخه کم هند او سک خلک دي.
لرغونی پېښلیک
هغه سيمه چي يوناني مورخينو په تاريخي متونو کي د کرسانه په نوم ليکلې ده ،  بيله شکه د اوسني غزني اړوندي سيمي دي ، چي لږ تر لږه درې سوه کاله پخواتر ميلاد يې څرک ترلاسه کولای شو( پالوال ؛ ص : ٣٦٤ ) .او که تر هغه وړاندي د ستاکيديا نوم ته ځير شو ، د دې لوی ايالت زياته برخه  هم د اوسني غزني  ولايت  هغه ورشوگاني را نغاړي چي څه ناڅه پنځه سوه کاله پخواتر ميلاد په سيمه کي د نامتو ايالت په نوم پيژندل شويده. د هو_ سي _نه_ تر نوم لاندي  د  چيني زيارت کونکو او په ځانگړي توگه د هونتسنگ يادوني   په څرگنده د اوسني غزني ولايت  بيلا بيلي برخي را پيژني ( حبيبي ؛ ص : ٦٨٧ )  او په دې ډول نوري تاريخي پاڼي د لرغوني غزني په اړه د برم او ستايني زيات لاسوندونه لري چي د ټولو يادول  په دې لنډه ليکنه کي شوني نه دي.
په افغانستان کي د لرغونو څيړنو د رسمي پيل سره يوځاي په غزني کي د لرغونپوهانو له خوا څيړني پيل شويدي. په پيل کي د فرانسوي لرغونپوهانو بيلا بيل څيړنيز هيئتونه د لنډي او اوږدې مودي لپاره د سپړنو او څيړنو په هڅو بوخت شول ، په دې برخه کي تر ټولو پخوانۍ فرانسوي هيئت په ١٩٢٣ زيږد کال   د اغلی فوشه او ښاغلي گودار په مشرۍ د غزني تاريخي ښار ته د څيړنو په نيت ورسيدۍ ،سر بيره پر دې چي دا سپړني د لنډي مودي لپاره تنظيم او پلي شول ، خو په غزني کي د اسلامي پير زياتي وياړمني بيلگي يې را څرگندي کړې ( پولاديان ؛ ص : ٤٤ )، تر فرانسوي لرغونپوهانو وروسته  د ايتالوي لرغونپوهانو څيړه نيز هئيت  و چي د غزني په بيلا بيلو سيمو کي يې ارزښتمني سپړني تر سره کړيدي ، د دې څيړنيز ټيم لارښود ښاغلۍ موريزو تدي  و چي په ١٩٦٧ ميلادي کال  غزني ته ورسيدۍ. ( تدی ؛ ص : ١٥ ) د نورو لرغونپوهانو د څيړنو او پلټنو تر څنگ امريکايې لرغونپوه لويس دوپرې په ١٩٧٤ ميلادي کال  کي د غزني ولايت  ځيني سيمي او له هغې ډلي د ناور دښت تر څيړنو لاندي ونيوۍ ، چي په نتيجه کي د افغانستان تر ټولو زيات پخواني اثار تر لاسه شول. د دې اثارو تاريخي پير د ډبري دورې پخوانيو پيرونو پوري اړه لري ، چي  تاريخي جرړي يې   څه نا څه سل زره کاله پخوا زمانو ته رسيږي. ( دوپرې ؛ ص : ١٩ )
د غزني تاريخ  په هر پاڼه کي  د لرغونو  مدنيتونو ، کلتوري وياړنو او ستروامپراتوريو بيلگي شته ، چي هر اړخيزه  شننه او څيړنه يې  زياتو او پر له پسې  علمي هڅو ته اړتيا لري  ، د دې سره سره چي  د غزني په اړه څه ناڅه  تاريخي او ارکيالوژيکي څيړني شويدي ، خو لا نور هم  دزياتو او پر له پسې هڅو  اړتيا شته چي د هيواد د دې تاريخي ولايت په اړه ناڅرگندي غوټي پرانستل شي. د دې لپاره چي د غزني ولايت تاريخي ارزښت مو را څرگند کړۍ وي ، يوازي هغه  تاريخي ځانگړتياوي را يادو چي د هيواد او سيمي په کچه  د غزني او اړوندو سيمو د تاريخي وياړونو په توگه منل شويدي.
لومړۍ ځانگړتيا :
د افغانستان تر ټولو لرغوني توکي د غزني ولايت څخه تر لاسه شويدي ؛ د غزني ولايت لويديځ لوري ته د ناور دښت په نوم يوه نامتو لرغوني سيمه پر ته ده چي  د د لومړي ځل لپاره د امريکايې لرغونپوه ، لويس دوپرې له خوا په  ١٩٧٤  زيږد کال تر څيړني لاندي ونيول شوه او تر هغه وروسته  بيا په ١٩٧٦ زيږد کال د لر غونپوهانو د يوه بل څيړنيز  ټيم په وسيله سروې او وڅيړل شوه ، د ناور دښت  په (  ٥ ، ٣٣  ) شمالې عرض البلد او(  ٥٠ ، ٦٧ ) ختيځ طول البلد کي  پروت دۍ. لر غونپوهانو د دې سيمي څخه د تر لاسه شويو اثار و د پيژندلو لپاره د غزني ١ ؛ غزني ٢ ؛ غزني ٣ ؛ او غزني ٤ ؛ نومونه ياد کړيدي ، چي په ټوليزه توگه د ناور دښت درې لويې برخي په برکي نيسي. لومړۍ برخه د ناوردښت  هغه  اواري سيمي را نغاړي  ، چي د دريو لويو غونډوي په منځ کي چاپيري شويدۍ. دو يمه برخه  د ناور دښت هغو لوړو حصار ډوله غونډۍ  چي  د ناور دښته يې احاطه کړيده ، او دريمه برخه  د ناور دښت هغه ډبرين  ځايگوټي دۍ چي  په لرغونو زمانو کي   انسانان پکښي ميشت  وه.
د ناور دښت په شمالي برخو کي لا تر اوسه د  ډبرو څخه د جوړ شويوحصارونو بيلگي شته چي په  نږدې ليدلو يې د حصار ونو پرته بل شۍ نه شي گڼل کيدای. د دې ډبرينو حصارونو له لوړي برخي د ناور دښت ټولې خواې په پوره څرگندتيا ليدل کيږي. د دښت لويديځ خوا ته هم دفاعي ډبرين حصار ورنه شته چي د دښت پر سهيلي خوا د ليدلو او څار پراخه سيمه لري ، د دې حصارونو تر څنگ  د يوشمير گردي ( دايروي ) برجونو بيلگي هم ليدل کيږي ، چي په جوړښت کي يې د لويو ډبرو څخه کار اخستل شويدۍ ، خو د دې  ډبرينوبرجونو لپاره د جوړو شويو او تراشل شويو ډبرو څخه کار نه دي اخستل شوۍ بلکي ټولي ډبري په خپل طبيعي حالت  او ساده ډول کارول شويدي. په ناور دښت کي د اسي بيلگي هم په سترگو کيږي چي ښايې د پخوانيو انسانانو هديرې به وي ، چي د ډبرو په وسيله ماجر ( احاطه  ) شويدي. داسي بريښي چي د هر ي هديرې پر چار پيره لږ تر لږه شل پنخه ويشت دانې لويې او وړي ډبري راگرځيدلي دي.
د لرغونو انسانانو د اوسيدو ځايونه او د هغو انساني ډلو په وسيله کارول شوي  د کار وسايل  ، چي شمير يې تر زرگونو پارچو زياتيږي  ، د ناور دښت څخه  تر لاسه شويدي. په دې وسايلو کي ډبرين نوک تيزه پيکانونه ، دوڅوکي ډبريني چړې ، واړه ډبرين چاقوگان ، گردۍ تراشل شوي ډبري ، تراشونکي ،  پريکونکي  او سورۍ کونکي  ډبريني وسلې  او يو زيات شمير  منځۍ ډبري  ( هغه ډبري چي د نورو ډبرينو وسلو د جوړولو لپاره يې وړې اويا لويې برخي بيلي او غوڅي  شويدي ) هم  لاس ته راغلي  دي. په ناور دښت کي د ميشتو لرغونو انسانانو له خوا   په زياته پيمانه د اوبسيدان ډول ډبرو څخه کار اخستل شوي او تر څنک يې  دکوارتيز او چقماقي ډبرو څخه  هم کاراخستۍ دۍ.
د غزني په ناور دښت کي ډبرينو وسلو دوې بيلگي
د امر يکايې لرغونپوه لويس دوپري په باور د ناور دښت څخه دکار لپاره دو سيلو جوړولو دوه  لوۍ مرکزونه چي  په هغو کي د اوبسيدان ډبري  څخه ډبرين وسايل جوړيدل  ، د ډبرينو استحکاماتو او حصارونو شتون ، او د هديرو په څير د ډبرينو دايروي کوټنيو نښانې او نور  په سلگونه د کار وسايل  ، هغه لاس وندونه دي  ، چي  بيله شکه د ډبري پخواني دورې ( پاليو ليتيک )  کلتور څرکندوي او  تاريخي جرړي هم د سلو زرو کالو پخوا زمانو ته رسيږي
په غزني کي د سردار تپه د بودايې پير يوه بيلگه ده چي په ١٩٦٧ زيږد کال يې د ايتالوي لرغونپوهانو په مشرۍ د سپړلو او څيړلو هڅي پيل شوې ، چي د زياتو ارزښتمونو اثارو په وړاندي کولو سره يې سيمه بيز او نړيوال شهرت وگټۍ. سردار تپه يوه مستطيل ډوله غونډۍ ده چي د غزنوي پيرد  دريم مسعود ماڼۍيې  نږدې څنگ ته ودانه شويده. داسي بريښي چي د سر دار تپې نوم  پخوانۍ نه دي ، ښايې دامير حبيب الله خان او  اعليحضرت امان الله خان د پير سر  تړاو ولري. په هر صورت هغه څه چي د دې تپي ارزښت زياتوي هغه د هغو لرغونو بوداي اثارو شتون دۍ چي د څيړنو په بيلا بيلو پيرو نو کي تر لاسه شويدي. لومړني سپړنې په ١٩٥٩ زيږد کال د داکتر ادم ستينو په مشرۍ تر سره شويدي ، په ١٩٦١ زيږد کال س. م. پوگليزې د لنډي مودې لپاره څيړني تر سره کړې ، چي د دې سپړنو راپور په  ١٩٦٢ زيږد کال خپور شو. خو په ١٩٦٧ زيږد کال په سر دار تپه کي پر له پسې څيړني د ښاغلي موريزو تدې له خوا پيل شوې چي  په پايله کي يې زيات شمير ارزښتمن اثار تر لاسه کړل.
د ايتالوي لرغونپوه ښاغلي تدې په نظر د جوړښت له مخي د سر دار تپه د کابل دمرنجان غونډۍ ، د لوگر د مسهې د پروان د نجراب او د ننگرهار د درونټې د اثارو سره ورته دي. نوموړۍ په دې باور دۍ چي د ډيزاين له مخي د مجسمو ورته والۍ په تاجکستان کي د تمشک د اثارو سره ورته والۍ لري ، خو لا نور هم  په دې اړه د تيپولوژيکي   څيړنو بهير  ته اړتيا شته. موريزو تدې د هغه ورته والې يادونه هم کوي چي د سردار تپې او باميان څخه  د تر لاسه شويو انځورونو او نقاشيو په منځ کي شته. د نوموړي په باور د نقاشيو تر منځ ورته والې سربيره د هغو ليکنو تر منځ هم ورته والۍ شته چي د باميان د سموڅواو د سر دار تپې د اصلي ستوپې څخه تر لاسه شويدي  .لر غونپوهان په دې باوردي چي د تيپو لوژي ميتود پر بنسټ د سردار تپې اثار  د اومي  زيږدي  پيړۍ په ورستيو او د اتمي زيږدي  پيړۍ په لومړيو لسيزو پوري اړه لري.
د الماني لرغونپوه بورخارد برينتس په عقيده د سر دار تپې هغه ستره اوپرته  ( نيمه خوبولۍ ) پژۍ يا مجسمه چي د ايتالوي لرغونپوهانو په وسيله  تر لاسه شويده ، د تاجکستان له هغې پرتې مجسمې سره ورته ده چي د تاجکستان د سهيلې برخي اجينه تپې څخه تر لاسه شويده. چي په افغانستان کي تر اوسه د نيراوانا په حال کي داسي بودايې پژۍ نه ده موندل شوې  .( بورخارد برينتس ؛  ص : ٦٤ )  د يادوني ده چي په دې ورستيو کي د افغان لرغونپوه ښاغلي طرزي له خوا د هغي ستري پژۍ د پيدا کيدو خبرورکړل شويدۍ چي د هونتسنگ له خوا يې  په باميان کي د شتون يادونه شوېده
دريمه ځانگړتيا : د غزنې موزيم په افغانستان کي د اسلامي اثاروتر ټولو ستره زيرمه لري  : د دې سره سره چي د غزني موزيم د هيواد په ولاياتو کي دريم   پرانستل شوۍ موزيم دۍ. د غزني موزيم د دولتي او يا حکومتي پلان له مخي نه دۍ پرانستل شوې. بلکي د دې ولايت په اړوندو سيمو کي د لرغونپوهانو پر له پسې څيړنو  د زيات شمير اثارو  د يوځای کيدو زمينه برابره کړه تر څو د يوه زيرمتون اړتيا وليدل شوه  ، د اثار ورورو زياتيدل ،  چي پايله يې د محلي واکمنو له خوا د يوه موزيم د پرانستلو هڅه شوه. هغه وخت چي په غزني او شا اوخوا سيمو کي د لرغونپوهانو په وسيله دڅيړنوبهير گړندۍ او ارزښتمن توکي تر لاسه شول ، له هغه وروسته  د غزني موزيم ارزښت د پام وړشو. په 1338 لمريز کال د سلطان ابراهيم د مقبری څنگ ته د 42 مرمرينو ډبر ليکونو تر لاسه کيدلوپه وجه د غزني موزيم نور هم بډاي شو.