cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
جمالیات
د دغه ډګر پوهانو جمالیات د "هنر، کلتور او طبیعت د ژور انعکاس" په توګه تعریف کړي. په عصري انګلیسي کې د جمال یا ښکلا "aesthetic" اصطلاح همدا راز ښایي د اصولو یوې داسې ټولګې ته اشاره ولري چې د یوه ځانګړي هنري خوځښت یا تیورۍ کارونه بنسټیزوي (لکه یو څوک چې مثلا د رنسانس دورې د جمالیاتو په اړه خبره کوي).
د کلمې ريښه
د ښکلايي (aesthetic) کلمه له لرغونې یوناني کلمې "αἰσθητικός" (aisthētikós، "ځیرک او بادرک، حساس، د حسي ادراک اړوند") څخه اخیستل شوې، چې په لویه کچه کې له "αἰσθάνομαι" (aisthánomai، "زه درک کوم، احساسوم، زده کوم") کلمې څخه راغلې او له αἴσθησις کلمې (aísthēsis، "پوهېدنه، احساس") سره تړاو لري. ویل کېږي چې جمالیات په دغه مرکزي معنا او مفهوم کې "د تخیل د خوښیو او لذتونو" په اړه د هغو مقالو له لړۍ سره پیل شوې، چې ژورنالیست جوزف اډیسن په ۱۷۱۲ کال کې د سپېکټېټر مجلې (The Spectator) لومړیو ګڼو ته لیکلې دي.
جمالیات او د هنر فلسفه
ځینې پوهان​​ جمالیات او د هنر فلسفه جلا جلا ګڼي او ادعا کوي چې جمالیات د ښکلا او ذوق مطالعه ده په داسې حال کې چې دا بل بیا د هنري کارونو مطالعه ده. مګر جمالیات په ټولیز ډول هم د ښکلا او هم د هنر اړوند پوښتنې په پام کې نیسي. جمالیات د هنري کارونو، جمالیاتي تجربې، او جمالیاتي قضاوت په څېر موضوعاتو څېړنه کوي. ځینې ​​پوهان جمالیات د هیګل له وخته د هنر د فلسفې مترادف ګڼي، په داسې حال کې چې نور بیا ټینګار کوي چې د دغو نږدې اړوندو او سره تړلو ډګرونو ترمنځ پام وړ توپیر شته دی. په عملي توګه، جمالیاتي قضاوت د یو څیز حسي تفکر او تعمق یا هم ستاینې ته اشاره لري (ضرور نه ده چې هنري کار دې وي)، په داسې حال کې چې هنري قضاوت د هنر یا هنري کار پېژندنې، ستاینې یا تنقید ته اشاره لري.
فلسفي جمالیات باید نه یوازې د هنر او هنري کارونو په اړه خبرې او قضاوت وکړي، بلکې هنر هم باید تعریف کړي. د اختلاف یو عام ټکی دا دی چې آیا هنر له کوم اخلاقي یا سیاسي هدف څخه خپلواک دی.
ښکلا
ښکلا له هنر او ذوق سره یوځای د جمالیاتو یوه له اصلي موضوعاتو څخه ده. د ښکلا په ډېری تعریفونو کې دا مفکوره شامله ده چې یو څیز هغه مهال ښکلی دی چې درک یې له جمالیاتي لذت سره مل وي. د ښکلو څیزونو په مثالونو کې منظرې، لمر لوېده، انسانان او هنري کارونه راځي. ښکلا یو داسې مثبت جمالیاتي ارزښت دی چې له بدرنګۍ سره د هغې د منفي سیال په توګه توپیر لري او ورسره په تضاد کې دی.
بېلابېل ادراکات چې معمولا له ښکلا او د هغې له طبیعت او ماهیت سره تړلي دي، له یو بل سره په تضاد او ټکر کې دي، او د ښکلا درک کول له مشخصو ستونزو سره مخ کوي. له یوې خوا، ښکلا د یوې عیني او عمومي ځانګړتیا په توګه شیانو ته ویل کېږي؛ له بلې خوا بیا داسې ښکاري چې د کتونکي په ذهني او عاطفي غبرګون پورې اړه لري. د بېلګې په توګه ویل کېږي چې "ښکلا د لیدونکي په سترګو کې ده". ښایي ممکنه وي چې دا ادراکات سره یو شي او له دې تصدیق او تایید سره چې چې هم د ښکلي څیز له عیني ځانګړنو سره او هم د کتونکي یا لیدونکي له ذهني غبرګون سره تړاو لري، د دوی ترمنځ یووالی رامنځته کړای شي. د دې چارې د لاسته راوړلو لپاره یوه لاره دا ده چې تصور وکړو چې یو څیز هغه مهال ښکلی دی چې په درک کېدونکې سوژه کې د خاصو جمالیاتي تجربو رامنځته کولو ځواک ولري. دا ډېری وختونه له دې نظر سره یوځای کېږي چې سوژه باید د ښکلا په سمه توګه درک کولو او قضاوت کولو وړتیا ولري، او ځینې وختونه د "ذوق احساس" په نوم یادېږي. د ښکلا د تعریف او پوهېدو د څرنګوالي په اړه بېلابېلې مفکورې او مفاهیم وړاندیز شوي دي. کلاسیک مفاهیم د ښکلا پر عیني اړخ ټینګار کوي، او د ښکلي څیز او د هغه د برخو ترمنځ د تړاو له مخې یې تعریفوي: برخې یا اجزاء باید له یو بل سره په سم تناسب کې سره ځای پر ځای شي او په دې توګه یو همغاړی او غوټه شوی ټول (whole) تشکیل کړي. د لذتي مفکورې بیا د لذت او ښکلا ترمنځ د اړین تړاو په رامنځته کولو سره تر ډېره پر ذهني اړخ تمرکز کوي. د بېلګې په توګه، د یو څیز ښکلا د دې لپاره ده چې د بې علاقې خوښۍ یا لذت لامل شي. په نورو مفکورو کې بیا د ښکلو شیانو تعریف د دوی د ارزښت له مخې، د دوی په اړه مینه ناک چلند او یا هم د دوی د فعالیت له مخې کېږي.
نیوکې
د یوه عمل په توګه د جمالیاتو پر فلسفه د ځینو ټولنپوهانو او د هنر او ټولنې د لیکوالانو لخوا نیوکې شوې دي. ریمونډ ویلیامز، د مثال په توګه، استدلال کوي چې هېڅ یو داسې ځانګړی او یا انفرادي جمالیاتي څیز نشته چې د هنر له نړۍ څخه یې قیاس یا استنباط کېدای شي، بلکه د کلتوري بڼو او تجربو دوام دی چې عادي وینا او تجربې پکې ښایي د هنر نښه وي. د "هنر" په واسطه موږ ممکن ډېر هنري "کارونه" یا "تخلیقات" چوکاټ کړو، داسې چې دا مرجع په یوه ځانګړي بنسټ یا پېښه کې پاتې کېږي او دا چاره د دې لامل کېږي چې ځینې کارونه یا نور ممکنه "هنرونه" له چوکاټه دباندې پاتې شي، او یا نور تعبیرونه لکه هغه ښکارندې چې ممکن د "هنر" په توګه ونه ګڼل شي.
پییر بوردیو د کانټ د "جمال" اړوند نظر سره موافق نه دی. هغه استدلال کوي چې د کانټ "جمال" یوازې د یوې تجربې استازیتوب کوي چې د لوړې طبقې د عادت او د علمي فراغت ​​​​پیداوار دی، چې د نورو هغو ممکنه او مساوي معتبرو "جمالیاتي" تجربو په مقابل کې واقع دی چې د کانټ له محدود تعریف څخه بهر دي.
آزادي پاله سوسیالیزم
آزادي پاله سوسیالیزم چې د آنارکو سوسیالیزم، آنارشیستي سوسیالیزم، آزاد سوسیالیزم، بې دولته سوسیالیزم، سوسیالیست انارشیزم او سوسیالیست آزادي پالنې په نومونو هم پېژندل کېږي، په سوسیالیستي خوځښت کې د استبداد ضد، دولت ګرایۍ ضد او آزادي پاله سیاسي فلسفه ده چې دولتي سوسیالیسټ مفهوم د دولت ګرا په بڼه ردوي، چېرې چې دولت پر اقتصاد متمرکز کنټرول ساتي. آزادي پاله سوسیالیسټان چې له آنارشیزم او آزادي پالنې سره ګډون لري، په کاري چاپېریال کې د غلامۍ له مزدوري اړیکو څخه انتقاد کوي او د کارګرانو د ځان مدیریت او د سیاسي سازمان غیر متمرکزه ساختارونو باندې ټینګار کوي. د یوه پراخه سوسیالیسټي دود او خوځښت په توګه، آزادي پاله سوسیالیزم کې د انارشیستي، مارکسیستي او له انارشیستۍ څخه الهام شوي فکرونه او همدارنګه د کین اړخه آزادي پالانو تمایلات، شامل دي. آنارشیزم او آزادي پاله مارکسیزم د آزادي پاله سوسیالیزم له اصلي جریانونو څخه دي.
تعریف
آزادي پاله سوسیالیزم له بېلابېلو تفسیرونو سره یوه غربي فلسفه ده، که څه هم د هغه په اوتارو کې ځینې ټولیز مشترکات پیدا کولی شو. دا د کار په ځای کې د کارګر محوره تولیدي سیسټم او بنسټ څخه دفاع کوي چې په ځینو برخو کې په اساسي ډول د تولید د اوزارو په هکله له نیوکلاسیک اقتصاد څخه د ډیموکراتیکو کوپراتیفو یا ګډ مالکیت په ګټه جلا کېږي (سوسیالیزم). هغوی سپارښتنه کوي چې دا اقتصادي سیسټم په هغه ډول ترسره شي چې په کې هڅه وشي ترڅو د افرادو آزادي ترټولو لوړ حد ته ورسوي او د قدرت یا اقتدار تمرکز ترټولو ټیټ حد ته ورسوي (آزادي پالنه). د دې هدف پلویان، سپارښتنه کوي چې دې هدف ته رسېدل د سیاسي او اقتصادي قدرت غیر متمرکزه کولو، چې معمولاً په لویه پیمانه (شخصي شتمنۍ ته د درناوۍ په ساتلو سره) د شتمنیو او خصوصي شرکتونو د ټولنیز کیدو، له لارې ممکن دي. آزادي پاله سوسیالیزم تمایل لري چې د خصوصي مهمو اقتصادي مالکیتونو د ډېری بڼو له مشروعیت څخه انکار وکړي، او د سرمایه دارۍ مالکیت اړیکې ته د یوې سلطې په توګه ګوري چې له فردي آزادۍ سره په ټکر کې ده.
د سوسیالیزم او آزادي پالنې اړیکه له سرمایه دارۍ څخه وړاندې ده او ډېری د استبداد ضد کسان اوس هم هغه څه ردوي چې دوی په متحده ایالتونو کې د سرمایه دارۍ او آزادي پالنې د غلطې اړیکې په توګه یې ورته کتل. لکه څنګه چې نوام چامسکي وایي، یو ثابت آزادي پال «باید د اوزارو د تولید له خصوصي مالکیت او د معاش غلامي، چې د دې سیسټم یوه برخه ده، سره مخالفت وکړي، ځکه له دې اصل سره چې کار باید آزاد او د تولید کوونکي تر کنټرول لاندې وي، سره مطابقت نه کوي». د آنارشیست سوسیالیزم، آنارکو-سوسیالیزم، آزاد سوسیالیزم، بې دولته سوسیالیزم، سوسیالیست آنارشیزم او سوسیالیست آزادي پالنې اصطلاح ګانې ټولې د آزادي پاله سوسیالیزم آنارشیستي وزر ته د اشارې یا هم برعکس د سوسیالیزم د استبدادي بڼو لپاره کارول شوي دي.
اقتصاد پوه رابین هانل د خپل کتاب اقتصادي عدالت او ډیموکراسي (۲۰۰۵) په یوه څپرکي کې چې د آزادي پاله سوسیالیزم تاریخ په کې بیاشمېري، بیان کوي هغه موده چې آزادي پاله سوسیالیزم په کې ډېر اغیز درلود د نولسمې پېړۍ له پایه د شلمې پېړۍ تر څلورو لومړیو لسیزو پورې وه. د هانل په وینا، د شلمې پېړۍ په لومړیو کې «آزادي پاله سوسیالیزم د سوسیالې ډیموکراسۍ او کمونیزم په څېر پیاوړی ځواک وو». نړیوال آنارشیست سنت ایمیر چې د هانل لخوا ورته د نړیوال آزادي پاله نوم ورکړل شوی، په ۱۸۷۲م کال کې د سنت ایمیر په کانګرس کې، کله چې د هاګ د لومړي نړیوال کانګرس څخه یو څو ورځې وروسته، چې په کې مارکسیستانو او آزادي پالانو تر منځ جلا توب راغی، تاسیس شو، او د هانل لخوا ورته د نړیوال سوسیالیست نوم ورکړل شو. دې نړیوالې آزادي پالنې «له پنځوسو کالو څخه ډېر له سوسیالو ډېموکراټانو او کمونیسټانو سره د سرمایه دارۍ ضد فعالانو، انقلابیانو، کارګرانو، اتحادیو او سیاسی ګوندونو لپاره، په بریالیتوب سیالي وکړه». د هانل لپاره، آزادي پاله سوسیالیسټانو «په روسیه کې د ۱۹۰۵م او ۱۹۱۷م کال په انقلابونو کې رغنده رول ولوبوه. ازادي پاله سوسیالیستانو په ۱۹۱۱م کال کې د مکسیکو په انقلاب کې غالب رول ولوبوه. د لومړۍ نړیوالې جګړې له پای څخه شل کاله وروسته، آزادي پاله سوسیالیستان لا هم هومره پیاوړي وو چې وکړی شي د انقلاب رهبري په لاس کې ونیسي. ټولنیز انقلاب چې په ۱۹۳۶م او ۱۹۳۷م کالو کې یې د جمهوري غوښتونکې اسپانیا سراسر ونیوه». له بلې خوا، په مارکسیزم کې د آزادي پالنې یوې لړۍ شکل ونیوه چې د ۱۹۱۰مې لسیزې په وروستیو کې، عمدتاً د بلشویسم او لینینیزم د قدرت له نیولو او د شوروي اتحاد د جوړېدو په غبرګون کې راښکاره شو. آزادي پاله سوسیالیسټان استدلال کوي چې دا دولتونه د لېننیستي باور څخه په پیروۍ سره د سرمایه دارۍ څخه سوسیالیزم خوا ته روان وو او هیڅکله هم د پراختیا نورو پړاوونو ته ونرسېدل. آزادي پاله سوسیالیستان د دولت د لغوه کولو په لټه کې دي پرته له دې چې د دولتي سرمایه دارۍ له انتقالي مرحلې څخه تېر شي.
کنت بروملي د پیتر کروپوتکېن اثر «ډوډۍ د فتحې» په کتاب باندې خپله مخکتنه کې، شارلز فوریه، فرانسوی یوټوپیان سوسیالیست، د فرانسوي فرانسویز ناول بابوف او ایټالیوي فیلیپ بووناروتي د استبدادي سوسیالیستي نظریو په وړاندې د آزادي پالنې د سوسیالیستي نظریې بنسټګر وباله.
د کوبیرته پیر بارو
پییر بارو اف کو بېرته (په انگریزي Pierre, baron de Coubertin—Originally Pierre de Frédy ) د جنوري مېاشتې په ۱ نېټه ۱۸۶۳ د فرانسې په پاریس ښار کې پېدا شوی او د سپتمبر په ۲ د۱۹۳۷ کال دسویس په جېنیوا کې له نړی سترگې پټې کړي. پییر بارو د اولیمپک لوبو بیا پېلولو کې اساسي رول لاره. له ۱۵۰۰ کاله وروسته پییر په دې وتوانېد چې د اولیمپک لوبې په ۱۸۹۶ کې بیا پېل کړي. پییر د لوبو پېلولو تر څنگ د اولیپک نړیوالې کمېټې بنسټ ایښودونکی غړی هم وو چې له ۱۸۹۶ نه ېې تر ۱۹۲۵ پورې د همدې کمټې ریاست پر مخ بیوه. پییر په ۱۸۹۰ کې له یو انگرېز سره ملاقات وکړ چې نوم ېې ویلېم پیني بروکس وو چا چې د انگلستان سپورتي ټیمونه د الیمپک لوبې لپاره له ۱۸۶۶ تېار کړي وو او پییر څخه ېې غوښتنه وکړه چې د نړیوال اولیمپک لوبو لپاره هلې ځلې پېل کړي پییر چې دهغه هڅه او هیله ولیده نو نور ېې هم انگېزه د نړیوالو اولیمپک لوبو لپاره زیاته شوه. پییر زیات کوښښ دا هم وکړ چې په لوبو کې ښځې هم گډو وکړي, داول ځل لپاره د انگلستان ۲۶۰ ښځینه لوبغاړو د لوبو لپاره تیاری کړی وو خو بیا هم پییر ته د ښځو نه متنفره ډلو سره مبارزه پاتې وه. له بریا وروسته پییر په ۱۹۲۴ کې له خپل پوسټ نه تقاوت واخیست او په ۱۹۳۷ کې د سویس په جنیوا کې له نړي سترگې پټې کړې
وېشنيزه:فرانسویان وېشنيزه:د المپېک نړیوالې کومېټې غړي وېشنيزه:فرانسوي اشراف وېشنيزه:د ۱۹۳۷ز مړینې وېشنيزه:د اولمپېک نړیوالې کومېټې رییسان وېشنيزه:د پاریس لوبغاړي
11 فبروري
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
2016 پاکستان سوپر ليگ
پاکستان سوپر ليگ 2016 په راتلونکي وخت کې پیلېدونکی 20 اووره سيزن دی کوم به چې په لومړي ځل 4 فروري 2016 کې پيل شي.
سفريران
پاکستان کرکټ بورډ دا کسان خپل سفيران ټاکلي ديؒ
اسټرالیا
د آسټراليا (استرالیا) همګټی هېواد په سوېلي نيم کره کې پروت دی. دا د نړۍ تر ټولو وړوکی براعظم دی چې د هند په سمندر کې او په آرام سمندر کې گڼ شمېر ټاپوان لري. د آسټراليا سهېلي گاونډي هېوادونه انډونېزيا، ختیځ تیمور، نوې پاپوا ګینه دي، په سهېل ختيځه خوا کې يې سولومون ټاپوګان، وانواتو او په فرانسې پورې تړلې نوې کالدونیا پراته دي او په سوېل ختيځه لورې يې د نیوزیلنډ هېواد پروت دی
د ۴۰۰۰۰ کالونو راپدې خوا پدې لويه وچه کې بومي انسانان مېشت دي. په ۱۷ مه پېړۍ کې د سهېل له لورې د کب نيونکو او د اروپايي سپړونکو او سوداگرو د کله نا کله ليدنې وروسته په ۱۷۷۰ زېږيز کال کې د برطانيې حکومت ددغې وچې نيمه ختيځه سيمه د خپل په دولت کې ورگډه کړه، او په رسمي توگه يې په ۲۶ د جنوري، ۱۷۸۸ زېږيز کال کې د نوي وېلز د پېنل کالونۍ ترنامه په دې سيمه کې مېشت شوه. څنگه چې د وگړو شمېر مخ په ډېرېدو وه او نوي ځايونه هم موندل کېدل، نو تر ۱۹ مې پېړۍ پورې برطانيې د هېواد نه دباندې په دغې لويې وچې پينځه نورې سلطنتي مستعمرې په کاميابۍ سره جوړې کړې.
په 1 د جنوري 1901 شپږ کالونۍ سره يوځای شوې او همگټې آسټراليا يې جوړه کړه. د اتحاديې د جوړېدو وروسته، آسټراليا د يوه باثباته لېبرال ډيموکراټيک سياسي نظام خپل کړی او تر دم مهال د همگټې هوادونه|همگټې دولتونو غړی هېواد دی. آسټراليا نژدې 20.4 ميليونه وگړي لري چې د همدغو وگړو ډېره برخه په ساحلي ښارونو لکه سیډني، ملبورن، بریزبن، پرت، او ایډلایډ کې مېشت دي.
ایداري وېش
اسټرالیا ګڼ شمیر لوی او واړه ښارونه لري چې لاندی جدول کې یې څلور لوی ښارونه ښودل شوي.
د استرالیا هیواد د آیالاتونو نوملړ اسټرالیا له مرکزي سیمې سره په اته ایداري برخو (آیالاتونو ویشل شوې ده.
د آسټرالیا هېواد ۸۲۲۲ ټاپوګانې لري چې د دغه هېواد د اصلي وچې په شاوخوا کې موقعیت لري، که چېرې یو کس وغواړي ترڅو هره د دغه هېواد له یوې ټاپو څخه لیدنه وکړي نو شاوخوا ۲۲ کاله وخت نیسي. د آسټرالیا یو شمېر ټاپوګانې له ۱۰۰۰ کیلومتره مربع زیات مساحت لري لکه د تزمانا، فریز او کنګ ټاپوګانې. د آسټرالیا د ټاپوګانو لیست دلته لیدلی شئ:
آرپوهه
د Australia نوم د لاطيني کلمې australis نه راوتلی چې د سوېل يا جنوب مانا لري. په تاريخي لاسوندونو کې د "سوېل ناپېژندلې سيمه" يا (terra australis incognita) هغه افسانه ده چې د آسټراليس نوم پکې راڅرگند شوی. د دې افسانې نېټه د روم د سلطنت وخت ته ورگرځي او د منځني پېر په جغرافيه کې يو عام ځای گڼل کېده، خو د يوې ځانته وچې په اړه د بنسټيزو مالوماتو په توگه دا نوم نه ؤ رابرسېره شوی. د هالنډي ژبې صفتي نوم Australische ("آسټراليايي", چې د "سوېلي" په مفهوم کارېدلی) د هالنډي چارواکو لخوا په باټاويا کې کارېدلی چې د همدې نوم اشاره هغې وچې لور ته شوې چې په ۱۶۳۸ ز. کال کې سوېلي لور ته نوې موندل شوې وه. د لومړي ځل لپاره په انگرېزي د "Australia" لغت، په 1693 ز. کال کې د Les Aventures de Jacques Sadeur dans la Découverte et le Voyage de la Terre Australe په ژباړه کې راښکاره شوی، دا د 1692 ز. کال د يوه فرانسوي ناول دی چې ليکوال يې Gabriel de Foigny دی او د همدې ليکوال قلمي نوم جېکس ساديور ؤ. الېکساندر دالرېمپل بيا په ۱۷۷۱ ز. کال کې همدا نوم د خپل اثر An Historical Collection of Voyages and Discoveries in the South Pacific Ocean (په سوېلي آرام سمندر کې د سمندري سفرونو او موندنو يوه تاريخي ټولگه)، کې وکاراوه. نوموړي همدا اصطلاح، په ځانگړي توگه د آسټراليا لپاره نه بلکه، د آرام سمندر ټولې سوېلي سيمې لپاره کارولی. په 1793, جيورج شا او سر جېمز سمېت خپل اثر Zoology and Botany of New Holland خپور کړ چې په همدې اثر کې داسې ليکلي ؤ "the vast island, or rather continent, of Australia, Australasia or New Holland" ("د يوه ستر ټاپو، يا د آسټراليا، آسټرال آسيا او يا هم نوي هالنډ د لويه وچه).
د اسټرالیا تاریخ
شاوخوا ۵۰ زره کاله وړاندې انسانانو په اسټرالیا کې استوګنه پیل کړې. تاریخ پوهان لیکي چې لومړی ځل بوميان د افریقا له لویې وچې څخه اسیا ته ګډه شوي او له هغې وروسته اسټرالیا ته کډوال شي. ځینې ساینسپوهان لیکي چې شاوخوا ۶۵ او د ځینو نورو په باور ۸۰ زره کاله وړاندې انسانانو د اسټرالیا په خاوره کې استوګنه پیل کړې.
بومیان د اسټرالیا هېواد اصلي اوسیدونکي دي چې د اروپایانو له راتګ لسګونه زره کاله وړاندې په اسټرالیا کې اوسېدل. بومي اسټرالیایان په دوو لویو ډلو وېشل شوي چې یوې ډلې ته ابوریجنل او بلې ته ټوریسټریټ ایلنډرز وايي. اسټرالیا ته د اروپایانو له راتګ مخکې بومي اسټرالیایانو په شاوخوا ۷۰۰ ژبو خبرې کولې خو د وخت په تېرېدلو سره د بومیانو یو شمېر ژبې له مېنځه تللي او اوسمهال شاوخوا ۱۵۰ بومي ژبې کارول کېږي.
په اسټرالیا کې د افغانانو تاریخ
افغانان په اسټرالیا کې شاوخوا ۱۶۰ کاله اوږد تاریخ لري. یو شمېر تاریخ پوهان پدې باور دي چې افغانان په اسټرالیا له ۱۸۰ کلونو هم اوږد تاریخ لري او لومړی ځل په ۱۸۳۸ م کال کې ۱۸ افغانان اسټرالیا ته تللي خو یو زیات شمېر لیکل شوي اثار ښیي چې افغانانو لومړی ځل په ۱۸۶۰ کال کې اسټرالیا ته تللي او د اسټرالیا د ټرانسپورټ سیستم او پرمختیا په برخه کې یې مهمه رول لوبولی دی. اوښبه افغانانو د اسټرالیا هېواد ته د خدمت ترڅنګ د اسلام دین ته هم خدمت کړی او د دغه هېواد په تاریخ کې یې لومړنی جومات جوړ کړی. په ۱۹۷۹میلادي کال کې یواځې ۱۴۹ افغانانو په اسټرالیا کې ژوند کاوه خو د روسانو د یرغل او کورنیو جګړو پرمهال یو ځل بیا زرګونه افغانان اسټرالیا ته کډه شوي. د اسټرالیا د احصایې ادارې آمار ښيي چې اوسمهال په اسټرالیا کې شاوخوا ۵۰ زره افغانان ژوند کوي چې په پښتو،دري او هزارګي ژبو خبرې کوي. د ۲۰۱۶ کال سرشمېرنه ښيي چې په یاد کال کې تر ټولو زیات افغانان په ویکټوریا ایالت کې کې اوسېدل چې شمېر یې کسانو ته رسیده.
یو شمېر پدې باور دي چې اوښبه افغانان په هغو سفري اسنادو سره آسترليا ته راننوتل چي په بريتانوي هند كې یې تر لاسه كړي وو. هغوى د اكتشافاتو، كانونو او شخصي كروندو ته د تداركاتو د رسولو په گډون تقريبا" په ټولو ټرانسپورتي ساحو كې كار كاوه• ډير كم شمير ئې په ويكتوريا كې ميشته شول: په ١٩٠١ كال كې په ويكتوريا كې د افغانانو نفوس يوازې اته تنه نارينه له ښځو پرته وو•
د ١٩٢٠ لسيزې په اوږدو كې په آسترليا كې د موټرو او لاريو له رامينځ ته كيدو سره افغاني اوښ واله بيكاره شول• ځيني ئې افغانستان ته ستانه شول، او نورئې د وړو ملكيتونو خاوندان شول•
د افغاني مهاجرينو دوهمه ډله په ١٩٧٩ كال كې پر افغانستان باندې د شوروي اتحاد له تيري وروسته آسترليا ته راغله• پر روغتونونو، ښونځيو او جوماتونو باندې د شورويانو د يرغلونو په اثر څه د پاسه دوه ميليونو افغانانو كډې وكړې• آسترليا د هغوى يو كوچنۍ شمير د پناه وړونكو په توگه ومنل چې په دې توگه په افغانستان كې د زيږيدل شوو كسانو شمير د ١٩٩٠ لسيزې په لومړيو كلو كې نږدې ١٠٠٠ تنو ته ورسيد• گڼ شمير ئې په ويكتوريا او نيو سوت ويلز كې ميشته شول•
د شورويانو له وتلو وروسته فرقوي جگړې د طالبانو د راپيدا كيدو سبب شوې چې هغوى بيا په خلكو باندې سخت مذهبې ضوابط تحميل كړل• د بهرنيو هيوادونو په لاسوهنه دوامدارې كورنى جگړې سبب شوې چې لا زيات افغانان له ملك نه كډې وكړې• ځينې ئې آسترليا د پناه وړونكو په توگه ومنل• په ٢٠٠٠ كال كې سختې وچكالۍ څو سوه افغان پناه غوښتونكي آسترليا ته د بيړيو په وسيله راتگ ته وهڅول• په افغانستان كې د زيږيدل شوو شمير په ويكتوريا كې له ٧٦٤ تنو نه په ١٩٩١ كال كې ٥٢٤٦ تنو ته په ٢٠٠٦ كال كى لوړ شو•
ويكتوريا اوس په ټوله آسترليا كې له نيو سوت ويلز وروسته د افغانانو د دوهمې لوئي ټولنې استوگنځۍ دى• زياتره ئې په كارگري، توليدې او ټرانسپورتي دندو بوخت دي• د ٢٠٠٦ كال د سرشميرنې په وخت كې، گڼ شمير ئې د ٣٤ كلونو نه د ټيټ عمر لرونكي مسلمانان وو او د دنديناگ په سيمه كې اوسيدل• د افغانانو له ټولنې سره د افغان آسترليا د هوساينې انجمن په شان سازمانونه مرستې كوي او نوو راغلو كسانو ته د كار، استوگنځې او د استوگنې د نورو مسائيلو په برخه كې مرسته برابروې•
د اسټرالیا جغرافیه
د اسټرالیا هېواد شپږ ایالتونه لري چې د نیو سوت وېلر، وېکټوریا، کوینزلنډ، سویلي اسټرالیا، تزمانیا او لویدېځې اسټرالیا په نومونو یادېږي. دغه هېواد همدا راز دوه سیمي هم لري چې د شمالي او د اسټرالیا د مرکزي سیمو نومونه ورکړل شوي.
نیوساوت وېلز د اسټرالیا تر ټولو لوی او ډېر نفوس لرونکی ایالت دی. په دغه ایالت کې ۷ اعشاریه ۵ میلیونه کسان ژوند کوي. له نیو سوت وېلز وروسته تر ټولو زیات خلک په وېکټوریا ایالت کې ژوند کوي ۶ اعشاریه ۳ میلیونه کسانو ته رسېږي. ویکټوریا د مساحت له پلوه د اسټرالیا د اصلي وچې ترټولو کوچنی ایالت دی.
سرچینې
وېشنيزه:آسټرالیا وېشنيزه:هېوادونه
مونټ سټوارټ الفنسټن
مونټ سټوارټ الفنسټن ( ۱۷۷۹ د اکټوبر ۶ - ۱۸۵۹ د نوامبر ۲۰ ) (په انگرېزي: Mountstuart Elphinstone) برتانوی دولتی شخصیت او تاریخ لیکونکی. ده د برتانیا په ختیځ هند کمپنۍ کې دنده درلوده ، وروسته د بمبۍ اوسنۍ ( بمبۍ ) والي شو. داسې ویل کیږی ، چې ده په هند کې څو ښوونیزې موسسې جوړې کړې چې د هندوستانیانو لپاره پرانیستې وې. سربېره پر دې ، ده د هند او افغانستان په اړه کتابونه لیکلي دي. د افغانستان په اړه د ده کتاب (( د کابل سلطنت بیان )) نومیږی. دغه کتاب نامتو افغان تاریخپوه پوهاند محمد حسن کاکړ او بل افغان لیکوال نصرالله سوبمن پښتو ته راژباړلی دی.
اخځونه
وېشنيزه:د افغان-انگرېز لومړۍ جگړه
لمبې
وېشنيزه:پښتو شعري ټولگې
ساز او سرود داسلام او طب له نظره
بسم الله الرحمن الرحیم
دکتاب ځانګړتیاوی :
دکتاب نوم :ساز او سرود د اسلام او طب له نظره
ترتیب کوونکی : محمد بشیر مدنی
دچاپ شمیر  :   1000    جلد .
اهدا‌‌ء
ددغه اثردوهم چاپ دخپلو والدینو روحونو او دخپل مشر ورور مرحـــــــوم استاد ملنګ علمیار اوټولوهغوشهیدانو روحونوته ډالی کــــــــــــــــــوم چی داسلام څخه ددفاع په خاطـــــریی قربان کړی روحونه یی دی ښاد ،یاد یی دتل، او اخروی لاره یی د روښانه وی.
دمطالبو فهرست
سريزه   1
د ساز او سرود د حرام والي په هكله قرآني دلايل:  3
د ساز او سرود دحرام والي په هكله دنبوي احاديثو دليلونه:  6
په اسلام كې د فاسق حكم دادى:  13
استثناء (ځانګړتيا ):  15
د اسلامي ترانو او شعرونو د ويلو حكم:  19
د ساز اوسرود دوهمه برخه:  22
په دنيوي ژوند كښي د ساز اوسرود ځینی اغيزي:  22
دنبوي سيرت په غونډوكي سازاوسرود:  23
آيا واقعا سازاوسرود دروح غذا او دوصال سبب دي:  24
سندري او نشه يي توكي    25
ساز اوسرود دطب له نظره:  26
دذهني او عصبي مرضونو په تداوي كښي دساز او سرود رول:  27
دسازاوسرود مهم او خطرناك تاثيرات اواغيزي :  28
ساز او سرود دزړه دسكتې اوټكان سبب كيږي:  28
ساز اوسرود دوينې دفشارسبب كيږي:  28
ساز او سرود دارادې دسستوالي لامل دۍ:  29
ساز اوسرود دسستۍ اوكسالت لامل دۍ:  29
ساز اوسرود دفكري ركود اوتاريكۍ لامل دي:  30
سازاوسرود دقضاوت دتوان له منځه وړلولامل دۍ:  30
سازاوسرود دباصرې (ليدنې) حس له منځه وړي:  30
سازاوسرود داخلاقي فساد اوهلاكت لامل دۍ :  30
سازاوسرودداحساساتو اوعواطفو دمنځه وړونكۍ:  31
يو مهم ګواښ:  32
تجربه اواعترافونه:  33
موسيقي داستعمار دكاري وسائلو څخه ده:  34
ځوانان دفساد اوفتنې په ډنډكښې:  34
الف: تحريكوونكي سازاوسرود :  34
ج: دساعت تيري غونډي اومجلسونه :  37
= سريزه = الحمدلله وكفى والصلاة والسلام على نبيه المصطفى وآله المستكملين الشرفاء و صحابته الاتقياء وبعد: مسلمانانو د اسلام ترسيوري لاندې په قدر اوعزت سره ژوندتېراوه، دعبادت مزه يې په څرګندډول احساسوله، ددې دين په درشل كې دايمان خوندديقين ډاډ او اطمئنان، دطاعت مينه او ددې مبارك دين لارښوونويې د بې لارۍ او فساد غوښتنې په مقابل كې ديوكلك ديوال او نه ماتيدونكي سنګر حيثيت ځانته خپل كړى وه،  چې انسان له بديو اوګناهونو څخه وساتي، د نفسي غوښتنو منلو څخه يې  ژغوري اوټول غمونه او خپګانونه يې له منځه وړی ، ددې خوندورو حالاتو په ليدوسره د اسلام دښمنان په آرام كېنه ناستل،  بلكې د مسلمانانو پر ضديې نوې توطيې پيل كړې، چې د هغوله جملې څخه په نوې بڼه دساز او سرود خپرول وو. ساز كوونكو ته يې د هنر مندانو نوم وركول ، البته زموږ شتمن او بډاى هيواد وال په دې ډګر كې ډير وړاندې دي،  خپلو شتو او مال ته مغروردي، خو په حقيقت كې لوى مالدار او پانګوال هغه څوك دی،  چې دالله پاك له دين سره يې دوستي وكړه،  كه څه هم په دنيا يي لحاظ فقير وي، خو ډيرزيات فقير او مفلس هغه څوك دى،  چې دالله جل جلاله له دين سره يې دښمني وكړه، كه په دنيا يي لحاظ سره مالدار هم وي.
د يو غيرتي مسلمان لپاره ډير د خپګان او افسوس ځاى دى، چې ګوري ځينې مسلمانان خپله نيكبختي او خوښي په نورو دينونو كې لټوي، حال دا چې دغه خوشحالي يوازې په اسلام كې ده اوبس.
همدارنګه زهر ددوا پر ځاى استعمالوي، روغتيا او جوړښت په نفسي غوښتنو او شهوتونوكې لټوي او له دوى څخه نن ورځ داسې ډيرخلك شته،  چې خپل پام يې دسندرو، ساعت تيريو او د سازو سامان آلاتو ته اړولى دى.
تردي،  چې دايې خپل مصروفيت او دنده ګرځولې ده، او ددې د خپرولو لپاره يې خپل لاسونه رابيډوهلي، چې د شهوت پرستۍ ساز او سرود په  اوريدلو سره مبتلاشوي او په باطله لارروان شوي دي. خوددې كار د رواوالي لپاره يې داسې خوشي اوبې ځايه دلايل، باطل اقوال او ويناوې خپل حجت او دليل ګرځولي،  چې هيڅ يو يې هم صحت نه لري.
ځينې خلك داسې هم دي،  چې د ساز اوسرود د خپرولو لپاره لامل دا ښـيي، چې په دې ناروا عمل سره زړونه نرميږي، احساس ويښيږي، عاطفې ته نمو او وده وركوي!!! مګردادليل سم او پرځاى نه دى،  بلكې دغه كارنفساني شهوات او ناروا غوښتنې را ولاړوي، كه چېرې ددوى خبره رښتيا واى،  نو د سندر غاړو زړونه به نرم واى او د ښو اخلاقو څښتنان به وو، مګر بالعكس ټول يې په كږه لاره روان، د بدواوناوړه اخلاقو لرونكي دي.
اې د الله جل جلاله  بندګانو! كه څوك د ساز اوسرود په حرام والي شك لري،  نو داشك او شبهه دې لرې كړي،  دالله جل جلاله په كتاب او د پيغمر صلى الله عليه وسلم په سنتودې يقين او باور وكړي، چې دا كار ناروا او حرام دى، په قرآن كريم او نبوي احاديثو كې يې زيات زيانونه په ګوته شوي دي،  په دې اړه د قرآن كريم او حديثو زيات نصوص او څرګندونې شته، چې د سندرو په حرام والي ښكاره دليل دى، څوك،  چې دا كار روا بولي او يايې په روا والي  او دغه كارته په دوام وركولو ټينګاركوي، د الهي عذاب خبردارى وركړل شوى دى، د مؤمن مسلمان لپاره د قرآن كريم او صحيحو احاديثو څخه يو دليل هم كافي دى، سره ددې، چې په دې موضوع كې زيات دلايل موجود دي. په يقيني ډول الله جل جلاله په خپل سپيڅلي كتاب كې فرمايلي دي (وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا [الأحزاب/36]
ژباړه:او نه دى روا هيڅ مؤمن سړي او نه هيڅ مومنې ښځې ته، كله چې حكم وكړي الله او د الله رسول، په يو امر( كار)كې دا چې وي دوى ته اختيار له امره (كاره) خپله په خلاف د امردالله او درسول هېڅ،  او هر څوك،  چې اطاعت نه كوي دالله او ددغه رسول د الله، پس په تحقيق سره ګمراه شو په ګمراهۍ ښكاره سره.
دسازاو سرود خطر  د شریعت ا و طب له نظره ،  چې دا د خلكو په منځ كې، په ځانګړي ډول دځوانانو په منځ كې د فساد او فتنې له لاملونو څخه دي،  نو ماوغوښتل، چې په دې ليكنه كې د ساز او سرود په هكله د قرآن كريم، نبوي احاديثو ،علماء كرامو او طبی ماهرینو دريځونه وړاندې كړم،  له دې څخه زما يوازنۍ موخه دالله جل جلاله  ددين خدمت ا و د مسلمانانو لپاره ګټه رسول دي او بس.
له الله جل جلاله  څخه غواړم، چې په خپل فضل اوكرم سره  دا ليكنه ګټوره ثابته كړي او د خپلې رضا لپاره يې وګرځوي، همدغه الله جل جلاله زموږ لپاره بس او ډير ښه وكيل دى .، په پای کی باید ووایم چې دغه کتاب می په دوه فصلونو کې لیکلی : لومړی فصل ساز او سرود د اسلام له نظره ، دوهم فصل ساز او سرود د طب له ،  ، همدارنګه سریزه ، آخری پایله ، د محتوایاتو  او اخځلیګونو  فهارس می هم ورته برابر کړی دی ، تر ځو  لوستونکو ته ګټور ثابت شی.
د غنااو مزامیرو تعریف :
د موسیقی تعریف: موسیقی یو یونانی لفظ دی چی ښه اواز لرونکو آلاتو ته وایی لکه (سیتار، ډول، تنبور، غجک، سورنی، رباب، دیراه، شپیلی،اوداسی نور
= د ساز او سرود د حرام والي په هكله قرآني دلايل: = الله جل جلاله  فرمايلي دي (وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ [لقمان/6]
ژباړه : (او ځينې له خلكو څخه هغه څوك دي،  چې  پيري ( اخلي ) عبثي او بيهوده خبرې لپاره ددې،  چې وښويوي (خلك) له لارې دالله جل جلاله  نه،  بې عمله په عاقبت د خپل فعل، او چې ونيسي (دالاره ياآياتونه ) په  ټوكومسخرو، دغه (كسان) شته دوى ته عذاب سپكوونكى)
حضرت عبدالله بن عباس رضى الله عنه،  چې يو جليل القدر صحابي دى وايي :
(لهو الحديث) سندرو ته وايي، مجاهد رحمت الله عليه وايي (لهو) :ډول (طبل ) ته وايي دغه قول يې په تفسير طبر ي كې راوړى، حسن بصري رحمة الله عليه وايي: دغه ايت د ساز او سرود په هكله نازل شوى دى،  په دې اړه تفسير ابن كثير وګورئ.
ابن قيم رحمة الله عليه وايي: داخبره كفايت كوي،  چې صحابه وو رضى الله عنهم او تابعينو د(لهو الحديث) معنى په سندرو سره كړې ده. دا تفسير د حضرت عبدالله بن عباس او ابن مسعود رضى الله عنهما څخه په صحيح سند روايت شو ى دى.
ابو الصهباء رحمت الله عليه وويل:  ما د الله پاك ج ددې فرمان په هكله ( ومن الناس من يشترى لهو الحديث ) دعبدالله بن مسعو د رضى الله عنه څخه پوښتنه وكړه، نو هغه مبارك وويل: زما دې په هغه ذات قسم وي،  چې پرته له ده څخه بل حق معبود(الله) نشته د(لهو الحديث) څخه مطلب سندرې دي، داخبره يې درې ځله تكرار كړه، همدا ډول دحضرت عبدالله بن عمر  رضى الله عنه څخه داخبره ثابته ده،  چې د (لهو الحديث) معنى سندرې دي،  په دې اړه د اغاثةاللفها ن كتاب وګورئ .[1]
همدارنګه ددې مبارك آيت په تفسير كې لاندې علماء كرامو هم همداسې څرګندونې كړې، لكه جابر رض، عكرمه رض، سعيد بن جبيررض، مكحول، ميمون بن مهران، عمرو بن شعيب، على بن بديمه رحمهم الله  او داسې نور.
امام واحدي رحمه الله وايي: دغه آيت په دې تفسير سره د سندرو په حرام والي دلالت كوي،  په دې اړه اغاثه اللهفان كتاب وګورئ.
بې شكه امام حاكم په خپل مستدرك على الصحيحين كې  د صحابي د تفسير په اړه ويلي: ددې علم څښتنان بايد پوه شي،  چې د صحابي تفسير ځكه دامام بخاري او امام مسلم په اند مسند حديث بلل كيږي،چې دوحى راتلل او د قرآن كريم نازليدل يې ليدلي دي او امام ابن قيم رحمه الله  په خپل كتاب اغاثة اللهفان كې دامام حاكم رحمه الله  په دې خبره زياتوالى كړى او ويلي يې دي، چې  دامام حاكم ( رح ) په خبره كې كه څه هم بايد تامل او فكر وشي،  خوبې له شكه دا تفسير د وروستنيو خلكو له تفسيره ډير غوره دى، چې بايد ومنل شي او قبول كړى شي،  ځكه صحابه كرام د قرآن كريم په مطلب په دې امت  كې ترټولو ښه پوه دي،  قرآن كريم ددوى په وخت كې نازل شوى او دوى ددې امت لومړني خلك دي،  چې همدې سپېڅلي كتاب ورته خطاب كړى دى،  په يقيني ډول يې له پيغمبر صلى الله عليه وسلم څخه په علمي او عملي ډګر كې ددې تفسير ليدلى دى او بې له شكه دوى فصيح عربان وو،  نو ددې لاملونو په مو جوديت كې ددوى له تفسير څخه  بل لوري ته اوښتون ناشوني دي.
الله جل جلاله  فرمايلي دي: ( وَاسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَأَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَرَجِلِكَ وَشَارِكْهُمْ فِي الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ وَعِدْهُمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلَّا غُرُورًا [الإسراء/ 64] [2]
ژباړه: او وخوځوه هغه څوك،  چې طاقت درسيږي په هرهغه باندې له دوى  نه په غږ خپله سره ( فسادته ) او راكاږه ( راټول كړه ګمراهۍ ته ) پردوى سپاره خپل او پياده خپل،  شريك شه له دوى سره په مالونو كې او په اولادونو كې او وعده كوه له دوى سره (ددروغو) او نه كوي وعده له دوى سره شيطان،  مګر( په) فكر باطل ( او فريب سره چې خطا ورته ثواب ښكاروي ).
په جلالين كې د (استفزاز) معنى په (استخف) سره راغلې يعنې (صوتك ) ستا په بلنه او دعوت، چې په ساز او سرود سره ده او بلنه دګناه هر بلونكي ته هم ده،  همدارنګه دا تفسير ابن كثير  او طبري له امام مجاهد څخه نقل كړى دى،  همدا ډول امام قرطبي ددې مبارك آيت د تفسير په اړه ويلي دي: په دې آيت كې هغه څه دي،  چې د ساز او سرود حرام والى ثابتوي او همدارنګه د شيطان غږ د هغه عمل او كړنه او كوم څيز،  چې شيطان ته د خوښۍ وړوي او پرې خوشحاله كيږي،  ددې ډول څيزونو څخه ځان ساتل  په هرچا لازم او ضروري دي.
الله جل جلاله  فرمايلي دي : (وَالَّذِينَ لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَ وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا [الفرقان/72][3]
ژباړه :او(بندګان دالله ) هغه كسان دي،  چې نه حاضريږي نه شامليږي په باطلو كې ( يانه وايي شاهدي په دروغو ) او كله چې تيريږي پرچټي ( بيكاره ) كارونو، نو تيريږي ځان ساتونكي ( مخ ګرځوونكي له هغوى نه )
حافظ ابن كثير په خپل تفسير كې دمحمد بن حنيفيه رحمه الله  قول راوړى، چې ويلي يې دي: (زور) لفظ دسندرو په معنى سره دى، اما م قرطبي په خپلو تفسيرونو كې له مجاهد رحمه الله عليه څخه دالله جل جلاله  ددې قول په هكله چې فرمايي : والذين لايشهدون الزور) داسې وايي : يعنې سندرې نه اوري.
امام طبري رحمه الله  په خپل تفسير كې وايي: اصل (زور) لفظ د يو شي ښايسته كولو ته وايي او د يو څيز د خپل څرنګوالي او صفت برعكس انڅورول او ښودل دي، تردې چې ځنې وخت د حق اوريښتنولۍ ګومان پرې وشي او په حقيقت كې دا باطل وي او په دې كې سندرې هم شامليږي،  ځكه سندر غاړي خپل غږ جګوي او ښكته كوي يې او ښايست وركوي تردې، چې له اوريدونكي څخه يې د خوند اخيستلو هيله پيداكوي. په دې اړه دامام طبري تفسير وګورئ.
د الله جل جلاله  په دې قول كې (وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا كِرَامًا ) امام طبري په خپل تفسير كې ويلي دي: كله، چې په باطل مجلس تيريږئ كوم نارواشى ترې ووينئ اويايې واورئ، په عزت ترې تيريږئ،  په داسې ډول،  چې اوريدل يې نه غواړئ لكه ساز اوسرود.
= د ساز او سرود دحرام والي په هكله دنبوي احاديثو دليلونه: = د موسيقی ټول آلات حرام دي  بغير له دف يا چمبه او يا دائره څخه هغه هم د ښځو د پاره د خاصو شرايطو په چوکات کې په نکاح كې چې د خاصو شرايطو په نظر کی نیولو سره وی.
او همدارنګه په اختر کې د وړو نجونو سندرې د غيرت او شهامت د تشويق د پاره ، نه د فحشاء ، يارۍ ، عشق بازۍ د جذب د پاره له څنګه چې تاسې اشاره ورته کړی ده هغه حديث شريف په لاندې ډول دی :
عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ الله عَنْهَا قَالَتْ: دَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ الله صلی الله عليه وسلم وَعِنْدِي جَارِيَتَانِ، تُغَنِّيَانِ بِغِنَاءِ بُعَاثَ، فَاضْطَجَعَ عَلَى الْفِرَاشِ وَحَوَّلَ وَجْهَهُ، وَدَخَلَ أَبُو بَكْرٍ فَانْتَهَرَنِي، وَقَالَ: مِزْمَارَةُ الشَّيْطَانِ عِنْدَ النَّبِيِّ صلی الله عليه وسلم ؟ فَأَقْبَلَ عَلَيْهِ رَسُولُ الله صلی الله عليه وسلم فَقَالَ: «دَعْهُمَا». فَلَمَّا غَفَلَ غَمَزْتُهُمَا فَخَرَجَتَا. (بخارى:949)[4]
ژباړه : ام المومنين عايشه رضی الله عنها وايي : (د اختر په ورځ ) دوو وړو نجونو زمونږ په کور کې د بعاث د جګړی سندرې ويلې چې دا مهال جناب رسول الله صلی الله عليه وسلم راغی او د آرام  د پاره خپل استراحت ځای ته لاړ او مباركه چهره يې تغير کړه .څو لحظې وروسته ابوبکر رضی الله عنه کور ته راغی او ددې صحنې په ليدلو يې زه سرزنش کړمه او ويې فرمايل : د پيعمبر په کور کې د شيطان آواز ؟ رسول الله صلی الله عليه وسلم ابوبکر ته مخ واړولو او يې فرمايل : هغوی پر خپل حال پريږده. عايشه رضی الله عنها وايي : وروسته له دې چې ابوبکر رضی الله عنه په بل کار مشغول شو ، ما په اشاره سره هغوی ته وويل چې ځئ لاړې شئ. او هغوی لاړې.
نو اوس تاسې وواياست چې پورته حديث شريف د ننۍ بې شرمه او فاحشې موسيقۍ چې زمونږ د ځوان نسل د اخلاقي ، علمي او اقتصادي زوال سبب شوی ده د جواز او رواوالی دليل جوړيدای شي  ؟ نه هيڅکله هم نه.
حتې کوم صو فيان چې د نعت ذکر وغيره لپاره د موسيقۍ آلات کاروي حرام دي هنديه يې په اړه ليکي :
السماع وقول و رقص الذی يفعله المتصوفة فی زماننا حرام لایجوز القصد الیه والجلوس علیه وهو الغناء والمزامير سواء.
كَذَا في التَّتَارْخَانِيَّة قال رَحِمَهُ اللَّهُ تَعَالَى السَّمَاعُ وَالْقَوْلُ وَالرَّقْصُ الذي يَفْعَلُهُ الْمُتَصَوِّفَةُ في زَمَانِنَا حَرَامٌ لَا يَجُوزُ الْقَصْدُ إلَيْهِ وَالْجُلُوسُ عليه وهو وَالْغِنَاءُ وَالْمَزَامِيرُ سَوَاءٌ (فتاوی هنديه 5/351 ) .[5]
الله تعالی خو په هر څه عالم او ښه خبردار دی
په دې کې شک نشته چې ځنې کسان موسيقي روا بولی ځکه د دا ډول کسانو په اړه رسول الله صلی الله عليه وسلم له  پخوا څخه وړانديز کړي دی او فرمايي :
ليكونن من أمتي أقوام يستحلون الحرو الحرير والخمر والمعازف ...............
ژباړه : پيغمبر صلى الله عليه وسلم فرمايلي دي:  خامخا به زما له امت څخه داسې ډلې وي،  چې زنا كول، دوريښمو جامې اغوستل، شراب څښل،  د موسيقۍ په آلاتو لوبې كول حلال ګڼي او خامخا به ځينې ډلې په لوړ غره اوړي او يو شپون به يې ګډي (پسونه ) څروي او د بيګاه له پلوه به يې راولي او دوى ته به كوم فقير او محتاج د څه ضرورت د پوره كولو لپاره راځي، نو  داخلك به ورته وايي،  اوس لاړ شه سباته به راشې،  نو د شپې به په دوى عذاب راشي او ټول به هلاك شي او غربه پرې را واوړي او كوم خلك،  چې ژوندي پاتې شي،  هغوى به الله جل جلاله  د بيزوګانو او خنځيرانو په څير وګرځوي او مسخ به يې كړي،  چې تر قيامته به د همدوى په شان پاتې شي. [6]
اما م ابن القيم رحمه الله عليه ويلي دي:  چاچې ددې حديث په ضعيف والي (نه صحت) دڅه ويلو خبره كړې، لكه امام  ابن حزم رحمه الله  غواړي د ساز او سرود په هكله خپل باطل مذهب صحيح وښــيي او دده په ګومان سره داحديث منقطع دى،  ځكه امام بخاري رحمه الله  په موصول سند سره نه دى روايت كړى،  مګر امام ابن صلاح رحمه الله  ويلي دي: په دې اړه بايدامام ابن حزم رحمه الله ته هيڅ ونه كتل شي،  ځكه دحديث د ردولو خطاء ډير لاملونه لري،  خو حديث صحيح دى د صحت په شرط يې اتصال معلوم دى. په دې اړه دامام سفاريني ( رح )  كتاب : [7]غذاء الالباب شرح منظومه الآداب وګورئ.
په حديث شريف كې د ساز اوسرود دحرام والي دليلونه له دوه پلوه څيړل شوي دي او دوو لوريوته يې حرام والى څرګنددى.
لومړى: د پغمبر صلى الله عليه وسلم د حديث لفظ (يستحلون ) په دې كې دا ټول ياد شوي څيزونه،  چې ساز او سرود هم پكې دي،  په اسلامي شريعت كې حرام دي،  نو دغه خلك يې حلال ګڼي.
دوهم: ساز او سرود د هغو څيزونو سره يو ځاى كول، چې حرام دي،  لكه زنا،  د شرابو څښل، د نارينه وو لپاره دوريښمو جامو اغو ستل،  په خپله په حرام والي دلالت كوي،  كه داسې نه واى،  نو د حرامو څيزونو سره به يو ځاى  نه ياديدل. په دې اړه شيخ الباني په سلسله صحيحه ۱۴۱-۱۴۰-۱مخونه وګورئ.[8]
شيخ الاسلام ابن تيميه رحمه الله عليه ويلي دي: دغه حديث شريف دساز او سرود په حرام والي دلالت كوي او دمعازف لفظ دعربي ژبې دعلماو په وړاندې د ساز او سرود په ټولو ډولونو دلالت كوي. مجموع الفتاوى كتاب وګورئ .[9]
امام ترمذي په خپل سنن كې روايت كړى، چې جابر رضى الله عنه ويلي دي: پيغمبر صلى الله عليه وسلم له حضرت عبدالرحمن بن عوف سره د خرماوو باغ ته لاړ، په دې وخت كې د پيغمبر صلى الله عليه وسلم زوى حضرت ابراهيم د مرګ په حالت كې و،  پيغمبر صلى الله عليه وسلم ابراهيم په خپله غيږ كې ونيو او سترګې مباركې يې له اوښكو راډكې شوې، حضرت عبدالرحمن رض ورته وويل: ته ژاړې او موږ له ژړا نه منع كوئ؟ پيغمبر صلى الله عليه وسلم وفرمايل:  زه له ژړا څخه څوك نه منع كوم،  بلكې د هغو دوه ډوله بيكاره او بدو غږونو او چيغو څخه يې منع كوم،  چې يو د ساز او شپيلۍ سره دسندرې آواز، او بل د غم په وخت كې چيغې وهل،  د مخونو شكول دګريوان څيرول، او كو كارې وهل دي.
اما م ترمذي ويلي دي،  دا حديث حسن دى او شيخ الباني هم حسن ګڼلى صحيح الجامع نمبر ۵۱۹۴ وګورئ.[10]
پيغمبر صلى الله عليه وسلم فرمايلي دي: په دوه ډوله  آواز لعنت ويل شوى او دالله ج له رحمت څخه لرې دي،  يو دسندرې غږ ، بل دغم په وخت كې په آه او افسوس چيغې وهل. [11] د حديث اسناد حسن دي.
پيغمبر صلى الله عليه وسلم فرمايلي دي: ( الله جل جلاله  زما په امت د شرابو څښل،  قمار وهل په ځانګړي ډول د جوارو او اربشو شراب څښل، ډول وهل،  رباب غږ ول حرام كړي او دوترو لمونځ يې  راته زيا ت كړى دى ) دا حديث صحيح دى، [13]صحيح الجامع ۱۷۰۸ نمبر وګورئ.
دحديث په متن كې (كوبه ) ډول ته وايي (قنين ) په حبشي ژبه كې طنبور ته ويل كيږ ي، چې د رباب په څير وي غذاء الالباب وګورئ.
امام ابو داود (رح) په خپل سنن ابو داود كـې له  نافع رحمه الله څخه روايت كړى دى، ده وويل: حضرت عبد الله بن عمر رضى الله عنه د شپيلۍ غږ واوريده بيايې په خپلو غوږونو كې ګوتې ونيولې او له لارې څخه لرې شو او ماته يې وويل: اې نافع  ايا څه شى اورې؟ نافع ( رح ) وايي ماورته وويل: نه، نافع ( رح ) وويل:  حضرت عبد الله رض د خپلو غوږونو څخه ګوتې پورته كړې او ويې ويل : زه د پيغمبر صلى الله عليه وسلم سره وم او داسې څه يې واوريدل او بيايې همداسې كاروكړ ( يعنې په غوږونو كـې يې ګوتې ونيولې ) دا حديث صحيح دى، [14]سنن ابي داود ۴۱۱۶ نمبر، او  مجموع الفتاوي ( ۳۰) ټوك ۲۱۲ مخ وګورئ.
امام قرطبي ( رح )  په دې حديث باندې داسي زياتوالى كړى،  زموږ علماء كرامو ويلي دي،  كه چيرې ددوى كړنه دداسې غږ په اړوند، چې داعتدال څخه هم نه دى وتلى داسې وي،  نو څه ډول به ددوى عكس العمل داوسني وخت د ساز او سرود په هكله وه.
په دې اړه جامع القرآن تفسير وګورئ.
= دساز او سرود په اړه د علماء كرامو څرګندونې : = امام عمر بن عبدالعزيز رضى الله عنه ويلي دي، چې د سندرو ويلو پيلامه له شيطان څخه ده،  چې پاى يې بيا دالله جل جلاله  قهر او غصه ده. غذاء الالباب وګـورئ.
دساز او سرود اوريدلو په حرام والي زياتو علماء كرامو اجماع نقل كړې ده، چې له دوى څخه امام قرطبي رح،  ابن صلاح ( رح ) ، او ابن رجب حنبلي ( رح )  د بېلګې په ډول يادولى شو.
امام ابو العباس  قرطبي ( رح ) ويلي دي،  سندرې ويل په قرآن او حديثو سره منع دي او همدارنګه يې ويلي دي،  شپيلۍ،  رباب او ډول (دموسييقۍ ټولو آلاتو) ته دغوږ نيولو په حرام والي كې هېڅو ك اختلاف نه لري، ما له هيڅ يو مخكيني يا وروستني امام څخه چاته،  چې د علم په برخه كې ګوته نيول كيږ ي،  د حلال والي نه دي اوريدلي،  څنګه به ساز او سرود حرام نه وي !!!!!!!،  دا د شراب څښونكو او فاسقانو نښې دي او په همدې پيژندل كيږي، د فساد،  شهواتو اوبې حيايۍ علامې دي. كوم شى چې دا ډول صفت او څرنګوالى ولري په حرام والي كې يې شك نشته او هېڅوك به يې دكوونكي په فسق او ګناه كې  شك او تردد ونه كړي [15]( الزواجرعن اقتراف الكبائر ) كتاب وګورئ.
حسن بصري رحمه الله ويلي دي: كه چيرې په كوم  واده كې ساز او سرود وي، نو د هغه د بلنې قبلول نشته جامع قيرواني وګورئ.
امام نحاس  ( رح ) ويلي دي: ساز او سرود په قران كريم او نبوي احاديثو سره منع شوي دي.
امام طبري ( رح ) ويلي دي: ټولو علماو د ساز او سرود په بدوالي او د هغه په منع كيدلو او نه كولو اتفاق كړى دى،  امام اوزاعي رحمه الله وايي: هغه واده ته مه ورځه او ګډون مه پكې كوه،  چې په هغه كې ډول،  ساز او سرود وي.
ابن قيم دامام  ابو حنيفه رحمه الله د مذهب په بيانولو كې ويلي دي:  دامام ابو حنيفه رحمه الله تعالی ملګرو د ساز او سرود ټولو څيزونو ته غوږ ايښودل حرام بللي دي،  لكه شپيلۍ، ډول او آن تردې،  چې رباب غږول يې هم حرام بللي دي او دايې په څرګندډول بيان كړي،  چې دا ګناه ده،  كوونكى يې فاسق ګڼل كيږي اوګواهي يې رد كيږي او له دې څخه مهمه خبره لا داده،  چې ويلي يې دي: د ساز ا و سندرو اوريدل فسق او خوند ترې اخستل كفر دي. په دې هكله يو حديث راغلى، چې مرفوع نه دى.
دامام ابوحنيفه ( رح ) ملګرو ويلي: كه چيرې يو څوك د ساز تر څنګ تيريدو،  نو پرې واجب دي، چې بايد ډيره هڅه وكړي ترڅو يې غوږونو ته ونه رسيږي (اغاثة اللهفان ) كتاب وګورئ.
له امام ابو حنيفه رحمه الله څخه روايت دى، چې ويلي يې دي:  ساز او سرود دهغو لويو ګناهونو څخه دى، چې بايد سمدلاسه پريښودل شي، امام سفاريني ( رح ) په خپل كتاب،  غذاء الالباب كې دامام ابوحنيفه رحمه الله د مذهب په هكله ويلي دي:امام ابو حنيفه ( رح ) ساز اوسرود بدګڼي او ګناه يې بولي،  همدا ډول د كوفى دامامانو لكه:  سفيان( رح )، حماد(رح )، ابراهيم(رح)، شعبي( رح)  او داسې نورهم دا ډول نظر لري.
دساز او سرود د حراموالي په هكله ددوى په منځ كې هيڅ اختلاف نشته،  همدا رنګه د بصرې خلك ساز او سرود منع كوي او په دې كې هيڅ اختلاف نه لري،  بې شكه دامام ابوحنيفه (رح)  شاګرد قاضي ابو يوسف رح د هغه چاپه اړه وپوښتل شو، چې د يو كور له منځه يې د شپيلۍ او موسيقۍ غږ واوريد(څه به كوي) ؟ نو ده وويل:  دغه كور ته پرته له اجازې ور د ننه شه،  ځكه د منكر منع كول فرض دي.
بلكې زموږ فاسقان او بدكاره خلك داكار كوي،  تفسير قرطبي وګورئ.
دامام شافعي رحمه الله هغه ملګري،  چي دامام په مذهب او لاره ورته معلومه ده په څرګندو ټكوكې د ساز او سرود حراموالى بيانوي او په هغه چاباندې، چې سرود حلال ګڼل ورته منسوب شوي،  سخت انتقاد ګړى او بديې پرې ويلي،  لكه قاضي ابوطيب طبري(رح)، شيخ ابو اسحاق ( رح ) او ابن صباع (رح). په دې اړه اغاثة اللفهان وګوري.
دساز او سرود په اړه امام شافعي رحمه الله وپوښتل شوهغه وويل : د لومړي ځل لپاره د زنديقانو له پلوه په عراق كې دود او رواج شو ترڅو خلك دالله پاك د ذكر او لمانځه څخه وګرځوي. [16]په دې اړه الزواجر عن اقتراف الكبائر، او مجموع الفتاوى۳۰ ټوك او ۲۱۲ مخ وګورئ.
ابن قيم رحمه الله ويلي دي: دامام احمد رحمه الله دمذهب په اړه عبدالله بن احمد دارنګه وضاحت كړى : مامي د خپل پلار ( امام احمد) څخه دسندرو د حكم په اړه وپوښتل نو هغه راته وويل: سندرې په زړه كښې نفاق زرغونوي، زما نه خوښېږي، بيا يې دامام مالك رحمه الله قول ذكر كړ، چې ويلي يې دي : دا كار زموږ فاسقان او بدكار خلك كوي. اغاثة اللفهان كتاب وګورئ.
امام احمد( رح) د هغه چا په هكله وپوښتل شو،  چې مړشو، يو زوى او يوه سندر غاړې وينځه ترې پاتې شول او دا يتيم ماشوم دوينځې خرڅلاوته اړ شو،  امام احمد( رح) وويل: وينځه دې دبې عقلۍ له امله وپلورل شي،  نه دسندرو ويلو له امله،  نو ورته وويل شول،  چې داديرش زره روپۍ قيمت لري،  ښايي كه د بې عقلۍ له امله وپلورل شي،  نو بيا يې قيمت شل زره روپۍ كيږي، نو امام احمد(رح) وويل:دا وينځه د بې عقلۍ له امله خرڅيږي، امام ابن جوزي رحمه الله تعالی  وويل: داپه دې دليل،  چې سندرې ويل منع دي، كه داسې نه وايي،  نو د يتيم هلك مال ضايع كول روانه وو.
امام احمد(رح) دساز او سرود د آلاتو لكه،  رباب او داسې نورو په هكله په واضح ډول سره ويلي دي، چې كه دا آلات ښكاره وليدل شي او د ماتولو امكان يې وي،  بايد مات كړل شي.
شيخ الاسلام احمد بن عبد الحليم حراني رحمة الله  عليه ويلي، څلور واړه مذهبونه وايي،  چې د ساز او سرود آلات ټول حرام دي،  ددې مذهبونو هېڅ يو پيرو ددې آلاتو په حرام والي كې اختلاف نه دى ذكر كړى. مجموع الفتاوى وګورئ.
همدارنګه يې ويلي دي، په دې پوه شه،  چې دا ساز او سرود ددريو غوره او بهتره پيړيو دزور او قوت په درشل كې نه په حجاز، شام، يمن، مصر، مغرب، عراق، او خراسان كې ښکازه شوی دی او نه هم پد موده کی نيك،  دينداره متقيان عابدان خلك دچكچكو او چيغو سره يوځاى د ډول او رباب لپاره را غونډېدل، بلكې دا كار ددوهمې پيړۍ په ورستيو وختو كې رواج شو او كله،  چې امامانو وليده،  بديې وباله او خلك يې ترې منع كول. مجموع الفتاوى وګورئ.
په بل ځاى كې يې ويلي: سندرې د بدو نفسونو شراب دي په نفسونو باندې هغه لوبه كوي ، چې د پيالو د لومړني غړپ څخه هم لوړه او او چته ده. مجموع الفتاوى وګورئ.
شيخ الاسلام دهغه چا په هكله،  چې ساز او سندرو ته غوږ ږدي او اوريدل يې عادت شوي وي،  داسې ويلي دي، چې څوك سندرې اوري داسې يې تراغيزې لاندې راشي،  چې غږونه يې ويريدلي، بې حركته چوپ او زړونه يې هغه لوري ته ور اوښتي وي. مجموع الفتاوى وګورئ. شيخ الباني رحمة الله علیه ويلي دي: څلور واړه مذهبونه د ساز او سرود  د ټولو آلاتو په حرام والي متفق دي. [17]سلسله صحيحه ۱/۱۴۵.
امام ابن قيم رحمه الله ويلي دي: ته به داسې څوك ومومې، چې ساز او سرود ته زياته پاملرنه كوي،  مګر په هغه كې د هدايت  اوسمې لارې څخه په علمي او عملي ډګر كې كوږ والى موجود وي، د قرآن كريم داوريدولو څخه به يې د ساز او سرود اوريدلوته ډير زړه كيږي.
په بل ځاى  كې  يې دسندرو په هكله ويلي دي: دغه ساز او سرود د زنا لپاره زينه ده او د شيطان شريكول او د عقلونو پټول او هغوى ته تغيير وركول دي، د قرآن كريم څخه د بل باطل او بيهوده څيز په پرتله بندوونكي او مخ اړونكي دي، ځكه نفسونه ساز اوسرود ته زيات ميلان لري او هغه يې خوښيږي.
ابن قيم ( رح) ويلي: دقرآن كريم مينه او دسندرو غږونه د يو بنده په زړه كې نه يوځاى كېږي، زما د په الله جل جلاله  قسم وي،  چې د چا ساز او سرود عادت وي،  نو دالله جل جلاله  سره به د شريك نيولو څخه ونه ژغورل شي،  نو كله، چې يو څوك په ساز او سرود پورې ونښلي او خپل عادت يې وګرځوي،  نو د هر چا غلام ترې جوړكړي، په همدې ډول موږ ته دامامانو او علماؤ كرامو څرګندونې معلومې شوې،  چې دساز او سرود دحراموالي او له هغه څخه په منع كيدلويې بيان كړى دى.
= استثناء (ځانګړتيا ): =
د ساز له آلاتو څخه ددريا د شرنګانيو څخه پرته په اخترونو او د نكاح په مراسمو كې د ښځو لپاره رواه ده،  چې استعمال يې كړي،  په دې باندې صحيح دليلونه موجود دي.
شيخ الاسلام ابن تيميه رحمه الله ويلي دي،  مګر پيغمبر صلى الله عليه وسلم په ودونو او د خو شحاليو په نورو پروګرامونو كې ځينې دساعت تيري لوبې روابللې، چې له هغو څخه يو په ودونو او خوشحاليو كې د ښځو لپاره  دريا وهل دي، مګر په هغه وخت كې له نارينه و څخه يوهم داسې نه وه،  چې يابه يې دريا وهله او يا به يې لاسونه پړكول او  چكچكې به يې وهلې،  بلكې په صحيح حديث شريف كې دا ثابته ده،  چې پيغمبر صلى الله عليه وسلم فرمايلي دي، چكچكې د ښځو لپاره او تسبيح د نارينه و لپاره ده، په هغوښځو يې لعنت ويلى،  چې ځانونه له  نارينه و سره يو شانته كوي او په هغه نارينه و يې هم لعنت ويلى،  چې ځانونه له ښځو سره مشابه او يو ډول كوي .مجموع الفتاوى وګورئ.
دا په هغه چا رد دې، چې ددواړو نجونو په دې كړنه او عمل يې د ساز او سرود په روا والي دليل نيولى. ابن قيم رحمه الله ويلي دي: دحيرانتيا خبره داده،  چې تاسو ددوو ماشومو نجونو په سندرو،  چې د بلې ماشومې نجلۍ عايشې رضى الله عنها په وړاندې په يادشوي شكل سره يې ويلې دسندرو په روا والي استدلال كوي او دا هم داخترپه ورځ دهغه عربي شعرونو تكرارول وو، چې د زړورتيا، جګړو،  ښو اخلاقو او نيكو خويونو په هكله ويل شوې وه،  نو په هغه باندې نه شي دليل كيداى،  بلكې دا حديث شريف په اصل كې په همدوى دليل دى،  ځكه  حضرت ابوبكر رضى الله عنه دغه كار ته د شيطان شپيلۍ وويله،  پيغمبر صلى الله عليه وسلم داخبره واوريده  او رد يې نه كړه او دغو دوو ماشومو نجونو ته يې د ويلواو له هغوى څخه داوريدلو اجازه وكړه،  ايا دغه كار دهغه څه دليل كيدى شي،  چې تاسې يې كوئ  او په هغه ښه پوه ياست،  چې هرناروا عمل پكې وي او هر څوك يې اوري ؟
سبحان الله عقلونه او ذهنونه څنګه ګمراه شول. په دې اړه مدارج السالكين وګورئ.
ابن جوزى رحمه الله ويلي دي:  حضرت عايشه رض  په دې وخت كې ماشومه وه،  له بلوغ څخه ورسته هېچا له دې څخه د سندرو په هكله پرته له بد ګڼلو بل څه نه دي نقل كړي،  قاسم بن محمد ( رح )  د حضرت عايشې رضى الله عنه وراره و،  او له همد ې څخه يې علم حاصل كړى،  هغه سندرې بدې ګڼلې او له اوريدلو څخه يې ممانعت كاوه، په دې اړه  [19]تلبيس ابليس كتاب وګورئ.
سليمان تيمي رحمه الله ويلي دي: كه د دهر عالم اجازه او رخصت په يوه مساله كې ومانه يا د دهر عالم د خطا پيروي او تقليد وكړ،  نو په تاكې ټول شر اوبدي راغونډ شول.
ژباړه : او هغه څه چې دركړي دي تاسې ته رسول (دالله ) نو وايې خلئ، ويې نيسئ، قبول يې كړئ او له هغه څه نه، چې منع  كړي يئ، ( رسول الله ) تاسې،  له هغه څخه بيرته شئ ( مه يې غواړئ )