cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د انسانانو جنسي توپیروالی
د بهرني تناسلي سیسټم توپیروالی
نارینه، له ظاهري پلوه، د اتمې او دوولسمې اوونۍ ترمنځ معلومېږي، ځکه چې په دغه موده کې د تذکیر آله د اندروجنونو پر مټ لویېږي او له‌امله یې ادراري-تناسلي ژوروالی او مجراوې په منځنۍ کرښه کې سره یوځای او یوه تناسلي آله رامنځ‌ته کېږي چې یوه فالیکه ادراري مجرا، او د خصیو یوه نرۍ او ګونځې، ګونځې کڅوړه لري. دي‌هایدرو‌تستسترون د نارینه‌وو د بهرنیو تناسلي غړو ځانګړنې رامنځ‌ته کوي.
جنگ ورځپاڼه
جنگ ورځپاڼه (په اردو کی: روزنامه جنگ) د پاکستان تر ټولو زړه او خپرېدونکې ورځپاڼه ده چی د اردو په ژبې کی د جنگ گروپ لخوا د ۱۹۳۹ کال راهیسی خپرېږي. په دی ورځپاڼې کی د پاکستان او نړۍ اقتصادي، سیاسي، سپوړتي او ثقافتي اخبار شته. په اوس وخت کی د جنگ ورځپاڼه پرته له لاهور، کراچۍ، روالپنډي، اسلام آباد، کوټه او ملتان څخه په لندن کی هم چاپېږي. میرخلیل الرحمٰن چی د جنگ گروپ بنسټ ایښودنکی وو په ۱۹۴۰ کال کی په دهلي کی یی د جنگ ورځپاڼې په خپرولو پېل وکړ. په دی وخت کی دغه ورځپاڼه د هندی مسلمانانو په منځ کی تر ټولو زیات لوستونکی لرل. په ۱۹۴۷ کال کی کله چی پاکستان جوړ شو نو د جنگ گروپ خپله اداره نوي پلازمېنې کراچۍ ته نقل کړه.
وېشنيزه:پاکستاني ورځپاڼې
د فاریاب ولایت ولسوالۍ
فاریاب ولایت د مرکز میمنې سره ټولې څوارلس ولسوالۍ لري چې په لاندې ډول دي.
اناندا
اناندا (څلورمه-پنځمه مخزېږديزه پېړۍ) د بودا ابتدايي ملګری (چوپړوال/خادم) و، او د هغه د لسو اصلي زده کونکو له ډلې يو و. د بودا د ډېرو شاګردانو په منځ کې، انندا د تر ټولو ښه يادښت درلودلو له امله څرګند و. د بودا د ابتدايي « Sutta-Piṭaka» ډېری عبارتونه، د لومړي بودايي شورا پر مهال د بودا د تعليماتو د نوموړي ټولګې ته منسوب دي. له همدې امله، نوموړی د «دهاما» د خزانچي په توګه پېژندل کېږي، «دهاما» د بودا لارښوونو ته ويل کېږي. په لومړيو بودايي متنونو کې، اناندا د بودا د کاکا زوی و. که څه هم لومړي متنونه د اناندا د ابتدايي ژوند په ډېرو برخو موافق نه دي، خو بيا په دې موافق دي چې اناندا د يو راهب په توګه ګومارل شوی و، او دا چې « Puṇṇa Mantānīputta» د هغه ښوونکی شو. د بودا په رهبانيت کې شل کاله، اناندا د بودا خدمتګار شو، کله چې بودا هغه د دې کار لپاره وګومارلو. اناندا خپلې دندې په ډېرې خوارۍ او پاملرنې سره تر سره کړې، او د بودا او عامو خلکو تر منځ يې د يو منځګړي او همدا راز د «saṅgha» (د رهبانيت ټولنه) په توګه کار وکړ. نوموړی په خپل پاتې ژوند کې له بودا سره ملګری و، نه يوازې د يو مرستيال، بلکې د يو منشي او وياند په توګه يې هم کار کاوه.
پوهان د اناندا د ژوند د ډېرو پېښو او تاريخي حيثيت په اړه د شکونو ښکار دي، په ځانګړي ډول د لومړۍ شورا په اړه، او په دې اړوند اتفاق لا هم نه شته. یو دوديز روايت له لومړيو متنونو، تبصرو، او له قانونيت وروسته تاريخونو څخه اخيستل کېدای شي. اناندا د « bhikkhunīs» (ښځينه درويش) په ترتيب جوړولو کې مهمه ونډه تر سره کړه، کله چې هغه د دويمې رضاعي مور « Mahāpajāpati Gotamī»، له خوا له بودا څخه غوښتنه وکړه، چې هغې ته د ټاکل کېدو اجازه ورکړي. اناندا همدا راز د هغه د ژوند په وروستي کال کې له هغه سره ملګری و، او په همدې بنسټ د ډېرو اصولو او اساساتو شاهد و، چې بودا له خپلې مړينې مخکې ويلي وو، د هغه مشهور اصل په ګډون، چې بودايان د هغه لارښونې او نظم د خپلې پناه په توګه خپل کړي، او دا چې هغه به نوی مشر ونه ټاکي، د بودا د ژوند وروستی پړاو هم ښيي چې اناندا د بودا له شخصیت سره ډېر تړاو درلود، او هغه د بودا مړينه په ډېر غم سره وليده.
د بودا له مړينې سملاسي وروسته لومړۍ غونډه وشوه، او اناندا د غونډې له پيل کېدو مخکې  فکري تنوير (د فکر روښانتيا) تر لاسه کړ، کوم څه چې يو شرط و. نوموړي د غونډې پر مهال د بودا د ژوندي د يادګر په توګه تاریخي دنده تر سره کړه، د بودا ډېرې ويناوې يې ولوستې، او د هغې د دقت کتنه يې وکړه. د همدې غونډې پر مهال، نوموړی د «Mahākassapa» او نورو «سنګا» له دې امله توبيخ کړ، چې هغه ښځو ته د ګومارل کېدو په اجازه ورکولو يا په مهمو شيبو کې په بودا د پوهېدو يا د هغه درناوي کولو کې ناکام شوی و. اناندا د خپل ژوند تر پايه ښوونې ته دوام ورکړ، او د نورو تر څنګ يې خپلو زده کونکو « Sāṇavāsī» او « Majjhantika» ته خپل روحاني ميراث ولېږدولو، چا چې وروسته په دويمه او درېيمه غونډه کې مخکښې دندې تر لاسه کړې. له بودا شل کاله وروسته اناندا مړ شو، او په هغه سمندر کې ستوپې (يادګارونه) دنګې کړای شوې، چېرته چې هغه مړ شوی و.
اناندا په بودايي دين کې يو له تر ټولو خوښې وړ شخصيتونو څخه دی. هغه د خپل یادښت، هوښيارتيا او همدردۍ له امله شهرت درلود، او ډېر ځله د همدې موضوعاتو له امله د بودا له خوا ستايل شوی و. نوموړي د بودا د يوې پاڼې په توګه کار وکړ، په هر حال، بيا هم هغه دنياوي مينه درلوده او لا هم يې هم فکري تنوير نه و تر لاسه کړی، يعنې د بودا په خلاف. په سنسکرتي متني روايتونو کې، اناندا د «دهاما» د سرپرست په توګه بلل کېږي، په روحاني نسب کې يې ځای درلود، له «Mahākassapa» څخه يې ښوونې تر لاسه کولې او بيا يې خپلو زده کونکو ته لېږدولې. اناندا د راهباتو د نظم په منځ ته راوړلو کې د هغه د ښېګڼو له امله د منځنيو پېړيو په ابتدايي پړاو کې د «bhikkhunīs» له خوا هم درناوی کېږي. په وروستيو وختونو کې، موسيقار «رچرډ ويګنر» او هندوستاني شاعر رابندرنات ټاګور په خپلو اثارو کې د اناندا په اړه له کيسو څخه متاثره دي.
لفظ
اناندا لفظ (आनन्द) په پالي او سنسکرت کې د نېکمرغۍ او خوشالۍ معنا لري. پالي تبصرې وايي چې کله انندا وزېږېد، د هغه خپلوان په دې ډېر خوشاله وو. په هر حال، له «Mūlasarvāstivāda» روايتونو څخه متنونه وايي، له دې امله چې اناندا د بودا د فکري تنوير په ورځ زېږېدلی و، له همدې امله په ښار کې د ډېرې خوشالۍ چاپېريال و، - له همدې امله دا نوم کېښودل شو.
پخواني ژوندونونه
د متنونو تر مخې، په پخواني ژوند کې، اناندا د بودا د خدمتګار ګرځېدو هيله ښودلې وه. نوموړي دا هيله د يو پخواني بودا په زمانه کې ښکاره کړې وه، چې « Padumuttara» بلل کېدو، له اوسني عصر څخه څو زمانې مخکې نوموړي د « Padumuttara Buddha» له خادم سره وليدل او په راتلونکي ژوند کې يې د هغه په څېر ګرځېدو هيله څرګنده کړه. د ډېرو ښو کارونو له کولو وروسته، هغه خپله پرېکړه « Padumuttara Buddha» ته وويله، چا چې تايید کړه چې په راتلونکي ژوند کې به د هغه هيله رښتيا شي. په ډېرو ژوندونونو کې د زېږېدو او بیا زېږېدو، او د ډېرو ښو کارونو له کولو وروسته، نوموړی د اوسني ګوتم بودا په زمانه کې د اناندا په توګه وزېږېد.
د ژوند لومړي کلونه
اناندا په هغه زمانه کې زېږېدلی و، په کومه کې چې بودا (پخوانی سدهاتا شهزاده) موجود و، چې پوهان يې په پنځمه او څلورمه مخزېږدېزه پېړۍ کې بولي. روايتونو کې راغلي چې اناندا د بودا تربور و، د هغه پلار د Suddhodana ورور و، څوک چې د بودا پلار و. په Pāli او Mūlasarvāstivāda متني روايتونتو کې، د هغه پلار Amitodana نومېدو، خو Mahāvastu وايي چې د هغه د پلار نوم Śuklodana و – دواړه د Suddhodana وروڼه دي. Mahāvastu کې دې ته هم اشاره شوې ده چې د اناندا د مور نوم Mṛgī و، په پالي روايت کې راغلي دي چې اناندا په هغه ورځ زېږېدلی و، په کومه ورځ چې شهزاده سدهاتا زېږېدلی و، خو د Mūlasarvāstivāda متنونه او له هغې وروسته د Mahāyāna روايتونه وايي چې اناندا په هغه ورځ زېږېدلی و، کله چې بودا فکري تنوير تر لاسه کړ (کله چې شهزاده سدهاتا 35 کلن و)، او له همدې امله له بودا څخه ډېر کشر و. په ډېرو ابتدايي بودايي متنونو کې په مثالونو سره د وروستي روايت تاييد شوی دی، په کومو کې چې اناندا له بودا څخه کشر ښکاري، لکه هغه فقره په کومه کې چې بودا اناندا ته وايي چې زوړوالی څه دول د هغه په بدن او ماغزو اغېز کړی دی. په پالي متن کې له يو ايت څخه هم دا تايید شوې ده، چې د Theragāthā په نوم يادېږي، په کوم کې چې اناندا وايي چې هغه د پنځه ويشتو کلونو لپاره زده کونکی و، له کوم وروسته چې هغه نور تر پنځه ويشتو کلونو پورې د بودا په وړاندې حاضري ورکړه.
جورج وایت
جورج وایت (۳ ډسمبر ۱۷۲۶ – ۸ جون ۱۸۰۶ زکال) د حقوقو لومړنی امریکايي پروفیسور، پام وړ کلاسیک څېړونکی، د متحده ایالاتو له بنسټ اېښودونکو پلرونو او همدارنګه د ویرجینیا قاضي و. وایت له لومړنیو هغو اوو کسانو څخه و چې د متحده ایالاتو د خپلواکۍ اعلامیه یې لاسلیک کړه او په قاره یي کانګرس او همدارنګه د فلادلیفیا په کنوانسیون کې د ویرجنیا استازی و. هغه د یاد کنوانسیون په هغه کمېټه کې خدمت وکړ چې د کنوانسیون قوانین او مقرارت یې جوړ کړل. نوموړي د متحده ایالاتو د اساسي قانون له لاسلیک کولو وړاندې کنوانسیون پرېښود څو د خپلې ښځې پالنې وکړي چې د مړینې په حال کې وه. نوموړی د متحده ایالاتو د اساسي قانون د تصویب په موخه د ویرجینیا کنوانسیون ته وټاکل شو او مرسته یې وکړه چې د هغه د زېږېدنې د ایالت له خوا د اساسي قانون تصویب ته لار برابره کړي. وایت د توماس جفرسون، جان مارشال، هنری کلې او نورو هغو کسانو چې وروسته د متحده ایالاتو مشران شول؛ ښوونکی و او هغوی یې روزلي و.
وایت چې د ویرجنیا د کرنیزو ځمکو لرونکې بډایه کورنۍ کې وزېږېد؛ وروسته له هغه چې له خپل تره سره یې زده کړې وکړې د ویرجینیا په ویلیامزبورګ کې یې حقوقي کار ځانته جوړ کړ. نوموړی په ۱۷۵۴ زکال کې د بورګیسیس جرګې غړی شو او د سورپوستو او فرانسویانو ترمنځ د جګړې پر مهال یې د دفاعي لګښتونو د نظارت په برخه کې مرسته وکړه. نوموړي د ۱۷۶۵ زکال له سټمپ قانون (Stamp Act) او همدارنګه په دیارلسو مستعمراتو باندې د بریتانیا له خوا د وضع شوو مالیاتو سره مخالفت وکړ. نوموړی همدارنګه په ۱۷۷۶ زکال کې د ویرجینیا د اساسي قانون د کنوانسیون غړی و او د ویرجینیا د بیرغ او مهر په طراحي کې یې مرسته وکړه. وایت د خپل ژوند ډېر مهال د قاضي په توګه کار وکړ په پیل کې د سولې قاضي و او بیا یې د ویرجینیا په محکمه کې خدمت وکړ. له دې سربېره نوموړی په ویلیام او مري کالج (College of William & Mary) کې د حقوقو مخکښ استاد و او څو تکړه کار زده کوونکي یې له ځان سره استخدام کړل. هغه تر ډېره جفرسون ته نږدې و او خپل د خوښې وړ کتابونه یې په خپل وصیت کې جفرسون ته پرېښودل. وایت د خپل عمر په وروستیو کې په مخ پر زیاتېدونې بڼه له غلامۍ څخه رنځېده او له خپلې مړینې وړاندې یې خپل څلور غلامان آزاد کړل. په ۱۸۰۶ زکال کې د وایت له مړینې وروسته، د هغه د ورور لمسی د هغه د مړینې په تور محاکمه شو خو برائت یې ترلاسه کړ.
لومړنی ژوند او زده کړې
وایت د ۱۷۲۶ زکال د ډسمبر په ۳ مه نېټه په چسټرویلې کې وزېږېد، هغه کرونده چې د وایت کورنۍ د دریو نسلونو له خوا اداره کېده او د هغه مهال په الیزابت ښار ګوټي کې چې اوس د ویرجنیا همپټون سیمه ده موقعیت یې درلود. د هغه مورنی بابا جورج کیث نومېده چې له کواکر وزیرانو څخه و او د غلامۍ له لومړنیو مخالفینو څخه و چې د انګلنډ کلیسا ته راګرځېدلی و خو انګلستان ته له ګرځېدو وړاندې ختیځو سواحلو ته د مبلغ په توګه ولېږل شو. مور یې مارګاریت واکر چې د ویرجینیا له کېکوتان څخه وه، یوه باسواده ښځه وه چې د یوې کواکرې په توګه را لویه شوې وه او په خپل زوی کې یې له درس سره لیوالتیا رامنځته کړه. د ژوند په وروستیو کلونو کې وایت د خپلو لرغونو کواکري جامو او همدارنګه نرم چلن له امله ډېر شهرت وموند آن تر دې چې یو خشن سپي به هم ورته «سر ټیټ کاوه او خپله لکۍ یې ورته ښوروله». وایت د خپل پلار له ناڅاپي مړینې وروسته وړاندې له دې چې په پرنس جورج ښارګوټي کې د خپل تره سټیپن ډیوي په دفتر کې حقوقي کار ته مخه کړي په ویلیامزبورګ کې د ګرامر په یوه ښوونځي کې شامل شوی و.
استعماري سیاستوال او روزونکی
د ۱۷۴۸ زکال په اکتوبر میاشت کې کورنیو اړیکو (بنجامین والر د زاخاری لوئیس خپل و) له وایت سره مرسته وکړه څو د بورګیسیس جرګې د دوه ځواکمنو کمېټو، د امتیازاتو او انتخاباتو او همدارنګه د وړاندیزونو او شکایاتو د کمیټو د کارکوونکي په توګه لومړنۍ دولتي دنده ترلاسه کړي. وایت په دغه کمېټو کې د وکالت سربېره د ویلیامزبورګ په مقننه قوه کې خپل کار ته دوام ورکړ؛ هغه چاره (په یو وخت کې دوه دندې تر سره کول) چې هغه مهال یې جواز درلود. په ۱۷۵۰ زکال کې وایت د لومړي ځل لپاره د ویلیامزبورګ د مشرانو په ډله کې وټاکل شو. وایت همدارنګه د لنډ مهال لپاره له ۱۷۴۵ زکال څخه تر ۱۷۵۴ زکال پورې د شاهي لوی څارنوال په توګه خدمت وکړ؛ نوموړی د مرستیال والي رابرټ ډینویډي له خوا هغه مهال د دغې څوکۍ لپاره وټاکل شو کله چې پیټون رانډولف د بورګیسیس په استازولۍ لندن ته سفر کړی و څو ډینویډي ته یو د سرو زرو نښان او د ځمکو انحصاري رسمي مهر ترلاسه کړي. وایت وروسته له هغه چې رانډولف له خپل ناکام سفر څخه بېرته راوګرځېد استعفا یې ورکړه. ډینویډي د رانډولف له راګرځېدو نږدې درې کاله وروسته انګلنډ ته بېرته وګرځېد.
د ۱۷۵۴ زکال د اګست د ۲۲ مې نېټې په غونډه کې وایت د مړ شوي ارمیسټیډ بوروېل پر ځای په بورګیسیس کې د ویلیامزبورګ استازی شو. په ۱۷۵۵ زکال کې د وایت مشر ورور توماس له ماشوم لرلو پرته ومړ. وایت ته د کورنۍ چسترویل کرونده په میراث ورسېده او د الیزابت ښار په مقننه قوه کې هغه ته د خپل ورور (وړاندې یې د پلار) ځایګی پاتې شو. احتمال دا دی چې وایت په ویلیامز بورګ کې ژوند ته دوام ورکړ، ځکه د هغه د قانون جوړونې کار دوام وموند او همالته یې له الیزابت تالیافرو سره واده وکړه. د هغې پلار ریچارډ تالیافرو چې د کروندو څښتن و، دوی ته یې په ویلیامزبورګ کې کور جوړ کړ چې د وایت کور ورته ویل کېده.
په داسې حال کې چې وایت د خپلې تواضع او آرام خوی لرلو له امله شهرت درلود خو د ۱۷۶۵ زکال له سټمپ قانون او د بهرنیو مستعمراتو د تنظیم په موخه د بریتانوي دولت د راتلونکو هڅو سره په مخالفت یې راډیکالي شهرت وموند. ورته مهال وایت له راتلونکو والیانو فرانسیس فوکیه، څلورم بارون ناربرون بریکلي سره کلکې د ملګرتیا اړیکې وساتلې. وایت همدارنګه د شخصي صداقت له امله هم شهرت درلود چې آن کلونه وروسته یې کشیش لی ماسي اړ کړ څو وایت «یوازنی رښتیا ویونکي وکیل چې تر اوسه یې زه پېژنم» وبولي. فوکیه، وایت او د کالج استاد ویلیام سمال به تل له یو بل سره کښېناستل او د فلسفې، طبیعي تاریخ، ژبو، تاریخ او نورو موضوعاتو اړوند به یې خبرې کولې. په ۱۷۶۲ زکال کې سمال هغه ته وړاندیز وکړ چې د هغه د یو مخکښ زده کوونکي توماس جفرسون لارښود شي، هغه چاره چې د جفرسون پر ژوند یې ژور اغېز وکړ.
ميوند د لوړو زده کړو موسسه
وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه وېشنيزه:افغانستان
سلطان علاوالدين غلجی
سلطان علاوالدين خلجی (غلجی) (مړينه ۱۳۱۶ ز ) په هند کې د افغان کورنۍ دويم پاچا وو.
اخځونه
وېشنيزه:د ۱۳۱۶ ز.ک. مړينې وېشنيزه:د غلجيو دور وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:د بوغمې نه مړه شوي کسان وېشنيزه:د هند پاچايان
د کابل طبي پوهنتون
د کابل د طبي علومو پوهنتون لنډه تاریخچه
د پرمختګونو لنډیز: د طب پوهنځي منځ ته راتګ (۱۹۳۲- ۱۹۴۵)
پرمختللي طب ته د هیواد اړتیا او طبابت ته د پاچا محمد نادر شاه پاملرنې د ۱۹۳۱ کال د مارچ د میاشتې په ۲۲ د یکشنبې په ورځ د ماسپښین په ۳:۰۰ بجو په دلګشا ماڼۍ کې غونډه ترسره کړه او هوډ یی وکړ تر څو د طب پوهنځۍ په دارالامان ماڼی کې تاسیس شي.
لومړۍ پړاو: ترکیې ته اړتوب له ۱۹۳۲- ۱۹۴۵
د تاسیس له وخته ترکیې د کابل طب پوهنځي سره لاس ورکړه لرله. په لومړي سر کې د موسسې ریس ډاکټر رفقی بیګ (ترکۍ) وا او وروسته ډاکټر حسن رشاد بیګ (ترکۍ) د رییس په توګه وټاکل شو. په وروستیو کې ډاکټر زاهدي بیګ (ترکۍ) دې دندې ته وګومارل شو. د دې پړاو په لړ کې دغه علمي هیات اوه دورې فارغان لرل.
دوهم پړاو: دکابل طب پوهنځي توامیت د فرانسې سره له ۱۹۴۶- ۱۹۵۵ دریم پړاو: د کابل طب پوهنۍ په ۱۹۵۶- ۱۹۷۸ کلونو کې څلورم پړاو: د کابل طب پوهنځۍ له ۱۹۷۸ تر ۱۹۹۱ کال پوري پنځم پړاو: دکابل ابو علي سینای بلخي طبي موسسه له کال ۱۹۹۲ تر ۱۹۹۶ شپږم پړاو: د کابل طبي انستیتیوت له ۱۹۹۷ تر ۲۰۰۱ اووم پړاو: د کابل طبي انستیتیوت له ۲۰۰۱ کال څخه تر اوسه
وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه وېشنيزه:افغانستان
باختر پوهنتون
باختر پوهنتون د افغانستان يوه خصوصي تعليمي اداره ده,چې عبدالطیف روشان لخوا تاسیس شوی.
۴۴۰ (عدد)
۴۴۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۴۳۹ څخه  مخکي او د ۴۴۱ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۴۴۰:
په کلینډر کې
۴۴۰ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۴۴۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
نړیوال سوداګریز سازمان
په نړیوال سوداګریز سازمان کې د غړیتوب وضعیت: {{legend|#007f00|په نړیوال سوداګریز سازمان کې غړي هیوادونه}} {{legend|#00ff00| هغه هیوادونه چې د یاد سازمان یو شمیر قانونونه اجرا شوي یاهم د بشپړ غړیتوب په هڅه کې دي.}} {{legend|#e8e800|هغه هیوادونه چې تجارت یاهم خدمتونه یې منل شوي دي.}} {{legend|#ff7f40|هغه هیوادونه چې د نظام لیک د څیړنی په حال او تجارتي رژیم په حال کې شتون لري.}} {{legend|#7f4000|هغه ناظر هیوادونه چې تراوسه یې مذاکرات نه دي شروع کړي یاهم تراوسه تجاري غوښتنلیک نه دی استولی.}} {{legend|#d33|کشورهایی که «په تیرو ۳ کلونو کې» چې د مذاکراتو هوکړه ورسره شروع شوی اما هیڅ مذاکرات نه دي شوي.}} {{legend|#c8ccd1|هغه سیمي چې هیڅ لیوالتیا یې نده ښودلی (د نړیوال تجارتي سازمان سره هیڅ اړیکه نه ده نیول شوی.)}}]]
د سوداگرۍ نړيوال سازمان(نړیوال تجارتي سازمان) (په انګلیسي: WTO یا World Trade Organization) يو نړيوال څو مليتي سازمان دى، چې د نړيوالې سوداگرۍ قوانين تنظيموي او د غړو ترمينځ اختلافات او ناسم پوهاوي حل و فصل كوي. نوموړي سازمان د سويس هيواد په جینیوا ښار کې موقعيت لرى. او د کارکونکو شميريي ٦٢٥ تنو ته رسېږي. د دې سازمان غړو هيوادونو، د همدې سازمان ۳۰ پريكړه ليكونه لاسليك كړي او د پريكړو حقوقي او تطبيقي اړخونو ته يې ژمن دي. د ۲۰۰۶كال د نومبر تر مياشت پورې د دې سازمان ټول غړي ۱۵۰ هيوادونو ته رسيدل، ويتنام د دې سازمان وروستۍ گډونوال غړى دى. دا سازمان ديرش ناظر غړي لري چې پدې توگه يې غړيتوب منل شوى: الجزاير، روسيه، سعودي عربستان، بلاروس او اوكراين په كال (۱۹۹۳)، سوډان او ازبکستان په كال (۱۹۹۴)، ویتنام، چیلی، او تونګا په كال (۱۹۹۵) كې، قزاقستان په (۱۹۹۶) كې، آذربايجان او د لايو جمهوري ديموكراتيك په كال (۱۹۹۷) كې، ساموا په (۱۹۹۸) كې، آرندروا، لبنان، بوسنیا او هرزګوینا، بوتان او کیپ ورډ په (۱۹۹۹) كې، يمن په ۲۰۰۰، باهاما او تاجیکستان په ۲۰۰۱ كې، ایتوپیا په ۲۰۰۳ كې، ليبيا، عراق، افغانستان، سربیا او مونتینګرو په ۲۰۰۴كې، ايران او سایوتومه په (۲۰۰۵) كې د دې سازمان ناظر غړي شوي.
د سوداگرۍ نړيوال سازمان اصول
ټاكل شويو پورتنيو اهدافو ته د رسيدو او د ودې د مطلوب حد د حصول لپاره، سازمان يو لړ اصول تدوين كړي، دې اصولو ته ټول غړي هيوادونه پاى بند دي، له دې اصولو نه سرغړونه د غړي هيواد د مجازات سبب هم گرځيداى شي. په لنډه توگه دا اصول څه داسې دي:
د سوداگرۍ نړيوال سازمان اركان
د سوداگرۍ نړيوال سازمان د غړو ترمينځ د پريكړه ليكونو د تائيد، د تجارتي چارو د څارنې او ښه انجام لپاره، له مختلفو تصميم نيونكو، څارونكو، اجرائيوي او حقوقي اركانو او شوراگانو څخه استفاده كوى. د مثال په توگه:
د وزيرانو كنفرانس
د وزيرانو كنفرانس د دې سازمان تر ټولو لوړ ركن دى، چې د ټولو غړو هيوادونو د سوداگرۍ وزيران پكې راغونډيږي. دا كنفرانس د سازمان عمده مسووليتونه او پريكړې عملي كوي، تجارتي پريكړه ليكونه هم د همدې كنفرانس په ترڅ كې مطرح كيږي. د وزيرانو كنفرانس په هرو دوو كلونو كې يو ځل سره راغونډيږي. د غړو ترمينځ په لومړې ځل د وزيرانو كنفرانس په كال ۱۹۹۶كې په سنگاپور كې جوړ شو. بيا په ۱۹۹۸كې په ژنيو كې، بيا ۱۹۹۹د امريكا په سياټل كې، په ۲۰۰۱كې په دوحه كې، بيا په ۲۰۰۳ په مكزيك او په وروستي ځل په ۲۰۰۵ كې په هان كانگ كې ترسره شوى.
عمومي شورا
د وزيرانو له كنفرانس وروسته، عمومي شورا د تصميم نيوني تر ټولو عالى ركن دى، دا شورا معمولاً د ورځنيو مسئلو او د سازمان د كړنو او چلند په اړه نظر وركوي. د دې شورا مقر په ژنيو كې دى، په هرو دوو مياشتو كې يو ځل جلسه جوړوي. د دې شورا په غونډو كې د غړو هيوادونو سفيران يا د هغوى معادل استازي اشتراك كوي. عمومي شورا مستقيماً د وزيرانو كنفرانس ته گزارش وركوي.
د اختلافونو د حل ركن
كه چېرې د دوو غړو تر مينځ د يو بل په وړاندې د معاهداتو د نقض كولو يا د يو بل د مصالحو پر خلاف كومه معاهده تر سره كړې وي، نو په هغه صورت كې عمومي شورا د اختلافونو د حل لپاره څانگړې جلسه كوي چې ورته د د اختلافونو د حل ركن وايي.
د تجارتي كړنلارې د ارزونې ركن
عمومي شورا كولى شي د تجارتي كړنلارې د ارزونې د ركن په توگه جلسه وكړي، دا ركن خپل ځانگړې قوانين او كړنلاره لري چې تر ډېره حده د سازمان د تجارتي سياستونو د بدلون او يا په هغې كې د تجديد نظر په اړه كار كوى. د هر كال په پيل كې د غړو له مينځ څخه د يوه كال لپاره د دې ركن رئيس او دوه معاونين انتخاب كيږي.
د سازمان دايمي شوراگانې
د سازمان د اجرائيوي چارو د پر مخ بيولو لپاره د عمومي شورا تر نظر لاندې شوراگانې جوړېږي. دا شوراگانې په تخصصي او مسلكي ډول د عمومي موافقتنامو تدوين او ارزونه په غاړه لري. سازمان څلور عمده شوراگانې لري: ١ د توليداتو د تجارت شورا،٢ د تجارتي خدمتونو شورا،٣ د حقوقو او ملكيتونو د ارزونې شورا٤ او د فرعي كميټو شورا (په سازمان كې درې اصلي كميټۍ موجودې دي، ١  د تجارت او پراختيا كميټه،٢ د بودجې او مالي چارو كميټه ٣ او د تشكيلاتو كميټه). د دغو كميټو صلاحيتونو او حدود د عمومي شورا او عمومي موافقتنامو له لورې ټاكل كيږي.
د سوداگرۍ په نړيوال سازمان كې د غړيتوب شرايط
د سوداگرۍ په نړيوال سازمان كې غړيتوب، الزاماً غړي هيوادونه مكلف كوي تر څو د دې سازمان ټولې هغه معاهدې او اصولنامې قبولې كړې، چې د غړو له خوا پرې موافقه راغلې. د غړيتوب په مرحلې كې يو نوى غړى ديته اړتيا لري تر څو تر غړيتوب له ترلاسه كولو د مخه (په پيل كې د سازمان د ناظر غړي په توگه) د سازمان په غونډو كې گډون وكړي. په وړاندېز پسې، د نوې غړي داوطلب د تجارتي سياستونو گزارش غوښتل كيږي، د پيوستون د ارزونې ډله په مختلفو مراحلو كې پر وړاندېز غور كوي او د غړيتوب لپاره يو لړ شرايط وضع كوي، چې د شرايطو له بشپړيدو وروسته عمومي شورا د وزيرانو كنفرانس ته خپل نظر وړاندې كوي. هلته بيا د اكثريت آراوو په تاييد سره د يوه هيواد غړيتوب منل كيږي.
افغانستان او د سوداگرۍ په نړيوال سازمان كې غړيتوب
په ۲۰۰۴ كال كې افغانستان رسماً (هغه مهال هدايت امين ارسلا د سوداگرۍ وزير و) له لورې د ناظر غړې په توگه ومنل شو. د وړاندېز له مخې د افغاني هيئت له لورې په لومړي ځل له سازمان څخه وغوښتل شو، تر څو د افغانستان د تجارتي ودې په ميدان كې له دې هيواد سره مرسته وشي. كيداى شي هغه مهال زموږ د پلاوي له طرفه د غړيتوب هر اړخيزه تحليل نه و موجود، ځكه يې په يوې مخې د سازمان له عمومي شورا او د وزيران له كنفرانس څخه د بلا قيد غړيتوب غوښتنه وكړه. پتيل شوې وه چې د ۲۰۰۶ كال تر پاى او يا هم د ۲۰۰۷كال تر نيمايي پورې د افغانستان غړيتوب (الحاق) ومنل شي. خو اوس چې گورو نو د غړيتوب په اړه د سوداگرۍ سازمان په عمومي مجمع او د ۲۰۰۵ كال د وزيرانو په كنفرانس كې پدې اړه بحث نه دى كړى. پدې كې شك نشته چې پدې سازمان كې له غړيتوب سره به افغانستان يو لړ تشريفاتي او ظاهرې لاسته راوړنې ولري، خو په استمراري ډول په دې سازمان كې گډون خامخا افغانستان دېته اړ باسي تر څو خپلو صنعتي توليداتو، د خامو موادو استخراج او خرڅلاو ته چټكتيا وركړي.
د نړیوالې سوداگرۍ سازمان کې د غړیتوب کرونولوژي
د نړیوالې سوداگرۍ سازمان په ۱۹۹۴ کال کې جوړ شو. هغه مهال افغانستان په کورنۍ جگړه کې ښکېل و او یو سم مرکزي حکومت یې نه درلود. که څه هم د طالبانو له راتگ سره په افغانستان کې نسبي امنیت ټینگ شو؛ خو نړیوالو د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژاند او په ملگرو ملتونو کې د مجاهدینو حکومت (د استاد رباني استازي) د افغانستان استازیتوب کاوه. د دې ترڅنگ هغه مهال په افغانستان اقتصادي بندیزونه هم ولگېدل. له همدې کبله حکومت ونشو کړای چې د نړيوالې سوداگرۍ په سازمان کې غړیتوب وغواړي؛ خو کله چې په افغانستان کې د حامد کرزي تر مشرۍ لاندې نوی نظام رامنځته شو، نو افغانستان هم د ۲۰۰۴ کال د نوامبر په ۲۱مه په دغه سازمان کې د غړیتوب رسمي غوښتنه وکړه.
د ۲۰۰۹ کال د مارچ په ۳۱مه افغانستان د تجارتي سیاستونو راپور وړاندې کړ، چې د ۲۰۱۰ کال د جولای په ۲۶مه بیا د نړیوالې سوداگرۍ سازمان له‌خوا پرې پوښتنې او ځوابونه راغلل.
همدا راز افغانستان د نړیوالې سوداگرۍ سازمان له نورو غړو سره هم د سوداگرۍ په اړه بحثونه وکړل او له هغوی سره هم توافق ته ورسېدل. په پای کې د نړیوالې سوداگرۍ سازمان کاري ډلې خپل بشپړ راپور د ۲۰۱۵ کال د نوامبر په ۱۳مه دغه سازمان ته وړاندې کړ او بالاخره افغانستان د ۲۰۱۵ کال د ډېسمبر په ۱۷مه د کینیا د نایروبي په غونډه کې، د اجرائیه ریاست د لومړي مرستيال انجینر محمد خان له‌خوا له دغه سازمان سره د پروتوکول پر لاسلیکولو، غړیتوب ترلاسه کړ.
د نړیوالې سوداگرۍ سازمان په تړاو د افغانستان تگلاره
د نړیوالې سوداگرۍ په سازمان کې د افغانستان د غړیتوب تر شا په عمومي ډول موخه دا وه، چې هېواد به په اقتصادي برخه کې پرمختگ وکړي او د آزادې او بلا امتیازي سوداگرۍ څخه به برخمن شي. په تجارتي او ترانزيټي برخه کې به یې شخړې هوارې او بهرنۍ پانگونې به راجلب کړای شي.
افغانستان په دغه سازمان کې د غړیتوب په موخه، د سوداگرۍ، اقتصاد او پانگونې په برخو کې یو شمېر اصلاحات رامنځته کړل او تراوسه یې د توکو د تجارت په اړه ۹ دوهاړخیزې توافقنامې او د خدماتو په اړه ۷ دوه‌اړخیزې توافقنامې لاسلیک کړې دي.
د نړیوالې سوداگرۍ سازمان د رامنځته کېدو ستره موخه د تجارت لپاره د پولو خلاصول او د تعرفې ټيټول دي او افغانستان هم له همدې کبله پر ټولو تجارتي محصولاتو ۱۳.۵ سلنه اوسطه تعرفه، پر زراعتي محصولاتو یې په اوسط ډول ۳۳.۶ سلنه او په غير-زراعتي محصولاتو یې په اوسط ډول ۱۰.۳ سلنه تعرفه لگولې ده.
په نړیوالې سوداگرۍ سازمان کې له غړیتوب سره به، افغانستان په اتومات ډول د مخابراتي معلوماتو تړون هم لاسلیک کړي او د دغه تړون له مخې به د مخابراتي معلوماتو پر ټولو محصولاتو هم ټکس ختم شي. د افغانستان د صادراتو تعرفه په ۲۴۳ صادراتي ډولونو ده، چې له دې جملې څخه پر ۲۹.۶ سلنو باندې به ۱۰ سلنه تعرفه وي او پر ۲۴.۲ سلنو باندې به بیا ۲.۵ سلنه تعرفه راشي. همدا راز افغانستان د خدماتو په برخه کې په ۱۱ برخو او په ۱۰۴ عضوي برخو کې، د ځانگړو اصلاحاتو راوستلو ژمنه هم کړې ده.
پر افغانستان د نړیوالې سوداگرۍ سازمان مثبت او منفي اغېزې
د نړیوالې سوداگرۍ سازمان کې د افغانستان غړیتوب به، پر افغانستان د اقتصاد او تجارت په برخو کې ژورې اغېزې وښندي. دا چې افغانستان هم د مخ پر دوې او وروسته پاتې هېوادونو له جملې څخه دی، نو له همدې کبله به دا غړيتوب د افغانستان لپاره مثبت او منفي اغېزې دواړې ولري:
مثبت ټکي:
•    مساويانه چلند: د نړیوالې سوداگرۍ سازمان بله موخه دا ده، چې له هېڅ یوه هېواد سره به امتیازي چلند نه کېږي. که یو هېواد له بل سره امتیازي چلند کوي، نو مجبور دی چې دغه برخورد له ټولو هېوادونو سره وکړي. د بېلگې په ډول که اروپايي اتحادیه د کچالو په برخه کې د امریکا کچالو ته کوم امتیاز ورکوي، نو بیا اړ ده چې د افغانستان له کچالو سره هم ورته چلند وکړي.
•    د ترانزیټي ستونزو هواری: افغانستان چې په وچه کې راگیر هېواد دی او له نورې نړۍ سره د تجارت په برخه کې له تېرو څو لسیزو راهیسې له ډېرو ستونزو سره مخ دی. د نړیوالې سوداگرۍ سازمان کې د افغانستان له غړیتوب سره به، افغانستان وکړای شي چې د ترانزيټ په برخه کې شته شخړې او ستونزې په دغه سازمان کې هوارې کړي.
•    د ډمپینگ  سیاست مخنیوی: ځينې پرمختللې کمپنۍ په نورو هېوادونو کې د خپلو توکو د نرخونو له کمولو سره داخلي صنعتونه ماتوي او د هغه ځای مارکېټونه په خپل کنترول کې اخلي. د نړیوالې سوداگرۍ سازمان یوه موخه دا هم ده، چې د ډمپینگ سیاست مخنیوی وکړي.
•    پانگونې راجلبول: که څه هم د پانگونې جلبول تر ډېره د هېواد له امنیتي او سیاسي ثبات سره ډېره اړیکه لري؛ خو د نړیوالې سوداگرۍ سازمان له غړیتوب سره به افغان حکومت بهرنیو پانگوالو ته شين څراغ ورکړي، چې افغانستان نړیوالو اصولو ته پابند دی او په دې توگه به د بهرنيو پانگوالو باور زیات شي.
منفي ټکي:
•    نويو زیږېدلو صنعتونو ته گواښ: په ځینو هېوادونو کې چې صنعتونه نوي راټوکېدلي وي، د هغو هېوادونو حکومتونه له دغو صنعتونو څخه د ملاتړ په موخه پر وارداتي توکو تعرفې لوړوي، څو دغه نوي داخلي صنعتونه له بهرنیو صنعتونو سره په رقابت کې مات نه شي؛ خو د نړیوالې سوداگرۍ سازمان کې له غړیتوب سره به افغانستان پر وارداتو تعرفې لوړې نه شي کړای او په دې توگه به په داخلي توگه نوي ټوکېدلي صنعتونه له بهرنیو صنعتونو سره په مقابله کې ضربه وویني او له وارداتي توگو سره په رقابت کې به مات شي. له همدې کبله داسې انگېرل کېږي، چې په هېواد کې به د بې‌کارۍ کچه نوره هم لوړه شي.
•    سبسېډي  ختمول: د نړیوالې سوداگرۍ سازمان د زراعتي او صنعتي “سبسېډي” پر ختمولو ټینگار کوي، چې دا بیا بهر ته د افغانستان پر زراعتي او صنعتي صادراتو ژوره اغېزه ښندي.
•    د عایداتو کمښت: د نړیوالې سوداگرۍ سازمان کې له غړیتوب سره به افغانستان ونشي کړای، چې نور پر وارداتو لوړې تعرفې ولگوي او په دې برخه کې به د حکومت عایدات راکم شي.
د رڼا کږېدنه
کله چې موږ له ځمکې څخه یوه ستوري ته ګورو، نو د مهال له تېرېدا سره سم د لیدل شوي ستوري ځای له خپل اصلي ځای څخه یو لږ څه بدلون مومي. په اصل کې ستوری خپل ځای نه بدلوي، بلکې دا حالت دوه لاملونه لري، لکه: لومړی- د ستوري د رڼا ګړنديتوب محدود دی. دوهم- موږ له ځمکې څخه ستوري ته ګورو او ځمکه هم په تشیال کې د لمر شاوخوا په خوځښت کې وي. نو د دې مانا دا شوه چې ستوری خپل ځای نه بدلوي بلکې موږ په تشیال کې د ځمکې د خوځښت په لامل خپل ځای بدلوو. تر ټولو زیاته کږېدنه د یوه کال په مودې کې د لمر شاوخوا د ځمکې د چورلښت له کبله را منځته کېږي چې دې ته کلنۍ کږېدنه (annual aberration) وايي. د ځمکې ورځنی څرخلاو هم په دې کږېدنه کې یو څه ونډه لري چې دې ته ورځنۍ کږېدنه (diurnal aberration) وايي.
وېشنيزه:ستورپوهنيزې نومونې وېشنيزه:الکترومقناطیسی وړانگې وېشنيزه:ستورسنجونه وېشنيزه:وړانگه
کاروان پوهنتون
وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه وېشنيزه:افغانستان
شیرین تګاب ولسوالۍ
په 2013 میلادی کال کې یې نفوس 642’141 اټکل شوی وو. د قومونو د ویش پراساس په یاد ولایت کې 80 سلنه ازبک 10 پښتانه او 10 سلنه تاجکاو ترکمن اوسیږي.
الشباب
الشباب (په عربي کی: حركة الشباب المجاهدين) یوه سنی افراطي پوځي ډله ده چی په سومالیا کی د سومالیا د حکومت پر ضد جگړه کوي. د الشباب ډله غواړي چی په سومالیا کی اسلامی امارت جوړ کړي. د غه پوځی ډله د سیا د سرچینو په مطابق ۷۰۰۰ وسله والان لري او د القاعدې د مشرانو سره نژدې اړیکي هم لري.
تاریخ
د الشباب ډله په رښتیا کی د اسلامي محاکم د اتحاد یوه پوځی برخه ده چی په ۲۰۰۴ کال کی د کورنۍ جگړې په وخت کی جوړه شوه. دغه ډله په ۲۰۰۶ کال کی د سومالیا د حکومت پر ضد قیام وکړه او د هغو وخت راهیسی د سومالي حکومت پر ضد جگره کوي. په اوس وخت کی د الشباب غورځنگ د سومالیا سهیلي او مرکزي سیمې او د مقديشو پلازمېته په لاس کی لري. د ۲۰۰۹ کال څخه د الشباب قوماندان شیخ مختار علي الزبير دي.
د الشباب هدفونه
د الشباب غورځنگ د سومالی ځوانانو یو ملي غورځنگ دي. دغه غورځنگ غواړي په سومالیا کی اسلامی دولت (خلافت) جوړ کړي او په دی خلافت کی شریعت اعلان کړي. الشباب په خپل سیمې کی سړکونه بياروغوي او بازارونه او مدرسې هم جوړوي. د سومالیا سیمي چی د الشباب د غورځنگ په لاس کی دی په څلورو پوځی منطقو تقسیم شوي دي. هر سیمه (منطقه) خاص پوځي مرکز او قوماندان لري.
وېشنيزه:ترهگرې ډلې
جان محمد زاهد احمدزى
زده کړې
د وفاق المدارس د مرسو له ټولنې څخه يې په اسلامي علومو کې د لسانس سند ترلاسه کړې، دارنگه په شرعياتو، پښتو ادب، او اسلامي طب کې يې د ماسترۍ سندونه ترلاسه کړي، چې د پېښور له پوهنتون څخه يې د پښتو ادبياتو په ماسترۍ کې د سروزرو مډال هم ترلاسه کړې
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغاني ليکوال
خاتم النبيين د لوړو زده کړو موسسه
وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه وېشنيزه:افغانستان
خاوران ښونيزه موسسه
وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه وېشنيزه:افغانستان
څلوريځ (مېچپوهنه)
څلوريځ یا مربع په مېچپوهنه (هندسه) کې هغې بڼې ته وايي چې له څلور مساوي کرڅو(څنډو)څخه جوړ شوي وي.
وېشنيزه:څو څنډيزې
کرښی
بټنوک|کيڼ|180px|د کرښنو بېلابېل ډولونه کرښی د کرښو د کښلو آله ده. کرښی په اصل کې کرښکاږی و چې د کرښې کاږلو د آلې په مانا ده او د آسانۍ لپاره کرښی شوی دی. کرښی يو نوم دی.
وېشنيزه:ليکتوکي
درېيځ (مېچپوهنه)
وېشنيزه:مېچپوهنه
انګلیسي
انګليسي د اينډو-اروپايي ژبو د کورنۍ يوه لوېدېځه جرماني ژبه ده، په اصل کې د لومړيو منځنيو پېړيو د انګلستان اوسېدونکو پرې خبرې کولې. نوم يې له انګليا څخه اخیستل شوی چې په په بالتيک سمندر کې يوه ټاپووزمه ده (له ختيځې انګيلا يوه جلا)، او اينګلز چې لرغوني جرماني خلک و، چا چې د لويې برتانيې برخو ته هجرت وکړ او بيا د همدوی په نوم انګلينډ ونومول شوې. ژوندۍ ژبې چې له انګليسي سره ډېرې نژدې اړيکې لري هغه لو ساکسين او فريسين ژبې دي، په داسې حال کې چې د انګليسي ژبې لغات له زړې نورمان فرانسوي او لاتيني ژبې څخه اغېزمن دي، همدا راز د نورو جرماني ژبو څخه په ځانګړي ډول زړه نورس (يوه شمالي جرماني ژبه ده) څخه هم اغېزمنه شوې ده.
انګليسي له څوارلس سوه کلونو څخه د زياتې مودې په اوږدو کې پرمختګ کړی. د انګليسي لومړۍ بڼې چې د لوېدېځې جرماني (اينګوايوني) لهجې یوه ډله ده په پنځمه پېړۍ کې د انګلو-ساکسان کوچيانو له خوا لويې برتانيې ته راوړل شوې وه، دوی ته په ټوليز ډول زاړه انګريزان وايي. منځنۍ انګليسي د يوولسمې پېړۍ په وروستيو کې هغه مهال پيل شوه کله چې نورمان انګلستان ونيو؛ دا هغه پړاو و کله چې فرانسوي ژبې په انګليسي اغېز درلود او په ځانګړي ډول د زړې نورمان لهجې څخه متاثره وه. لومړۍ مودرنه انګليسي د پنځلسمې پېړۍ په پای کې پيل شوه کله چې په لندن کې چاپ ماشينونو په کار پيل وکړ، سپيڅلی کتاب د کينګ جيمز بايبل چاپ شو او په واول (حرف علة) کې ستر بدلون رامنځ ته شو.
په نړيواله کچه د برتانوي سترواکۍ او متحده ايالاتو د پراخه اغېز له لارې له اولسمې پېړۍ راهيسې انګليسي په نړۍ کې د خپرېدو په حال کې ده. د دې هيوادونو د هر ډول چاپي او برېښنايي رسنيو له لارې، انګليسي په نړيوالو خبرو اترو کې مخکښه ژبه ده، همدا راز په ډېرو سيمو او مسلکي برخو کې لکه علمي، سمندري چارو او قانون کې شريکه ژبه ده. د انګليسي ژبې اوسنی ګرامر (پښويه) د يو ځانګړي اندو-اروپايي نمونې تدريجي بدلون دی چې د الفاظو له نرم بدلون څخه برخمن دی او د ويو (الفاظو) ترتيب يې نسبتاً ازاد دی، دې ډول تر ډېره بريده تحليلي نمونې ته بدلون موندلی چې کم نرمښت په کې دی او يو ثابت جوړښت لري او هغه جوړښت يې فاعل-فعل-مفعول دی. نوې انګليسي تر ډېره بريده په کومکي افعالو او د پېچلو زمانو، اړخونو او حالتونو د بيانولو لپاره د کلیمو پر ترتيب تکيه کوي، همدا راز په مجهولو جوړښتونو، استفهام (پوښتنې) او نفي باندې متکي ده.
د غوره هنرونو شاهی اکاډمي انتورپ
د غوره هنرونو شاهی اکاډمي:
انګلیسي
انګليسي په ټوله نړۍ کې ډېره وېل کېدونکې ژبه ده (که چېرې چينايي ژبه په ډېرو ډولونو وويشل شي) او له معياري چينايي او اسپانوي ژبې څخه وروسته په ټوله نړۍ کې درېيمه هغه اصلي ژبه ده چې ډېرې خبرې پرې کيږي. انګليسي دويمه هغه ژبه ده چې ډېره زده کړه يې کېږي، په نږدې شپېتو خپلواکو هيوادونو کې يا رسمي ژبه ده يا له رسمي ژبو يوه ده. د هغو خلکو شمېر چې انګليسي يې د دويمې ژبې په توګه زده کړې، له هغو زيات دی چې دا يې اصلي ژبه ده. په ۲۰۰۵ز کال کې اټکل شوی و چې په انګليسي له دوه ميليارده څخه زيات خلک خبرې کوي. انګليسي په انګلستان، متحده ايالاتو، کاناډا، استراليا، نيوزيلينډ او ايرلينډ کې د ډېرو خلکو مورنۍ ژبه ده، په سينګاپور کې بنسټيزه او رسمي ژبه ده، همدا راز د کرابين، افريقا، سويلي اسيا، سويل ختيځې اسيا او اوقيانوسيه په ډېرو سيمو کې په انګليسي خبرې کېږي. د ملګرو ملتونو، اروپايي اتحاديې او د نړۍ د ډېرو نورو سيمه ييزو نړيوالو سازمانونو شريکه رسمي ژبه ده. په جرماني ژبو کې انګليسي هغه ده چې تر ټولو زياتې خبرې پرې کيږي چې د دې اندو-اروپايي څانګې په ژبه نږدې اويا سلنه خلک خبرې کوي. په انګليسي ژبه خبرې کوونکو ته "Anglophones" ويل کيږي. په بېلا بېلو سيمو او هېوادونو کې غږ او غږ پېژندنې ته په کتنې سره او کله کله لغاتو، اصطلاحاتو او د ژبې ليکدود په نظر کې نيولو سره د انګليسي ژبې جلا جلا لهجې او توپيرونه شته، خو دا توپير د دې لامل نه ګرځي چې د بلې لهجې ويونکي پرې پوه نه شي، که څه هم شونې ده چې د مقابل لوري ناڅرګندتيا په لرې افراطي لهجو کې رامنځ ته شي.
د غوره هنرونو شاهی اکاډمي انتورپ
په انتورپ کې د غوره هنرونو شاهی اکاډمي د ا - پی کالج پوهنتون ( پخوانۍ آرټیز  کالج  پوهنتون) یوه څانګه ده چې مرکزی دفتر یې د انتورپ ښار د موتسارد  په کوچه کې واقع دی نوموړې اکاډمي په انځوریزه هنرونو کې  د فوق لیسانس او ماسټرۍ سندونه وړاندې کوي (  پخوا په ساتنه او ترمیم کې، چې اوس د انتورپ پوهنتون د ډیزاین د علومو په پوهنځی کې ځای پر ځای شوی دی) سربیره پر دې‌ د ښوونکو روزنه پکې تر سره کیږي. دغه اکېډمۍ د 1664 میلادي کال راهیسې شتون لري او له همدې امله د روم ، پاریس او فلورنس نه وروسته په اروپا کې څلورمه پخوانۍ هنري اکادمی ده. په ۱۸۸۵ کې د غوره هنرونو ملي انستیتیوت کې د پوهنتون کالج زده کړې  اضافه شوې. د زدکړو رښتې یې په لاندې ډول دي : د انځوریزه هنرونو پروګرام چې د هنرونو پراخې برخې پکې شاملې دي ( مجسمه جوړونې ،  in situ  په سیټ،  د رنګولو انځورګرۍ او  ګرافیک) ، د انځورګرۍ هنرونه لکه عکاسي او تطبيق شوي هنرونه لکه فیشن ، د جواهراتو ډیزاین او زرګری ، او ګرافیک ډیزاین پکې تر سره کیږي. د بشری علومو او طبيعي پوهنې پرته د درملنې تخنیکونو، د کار میتودونه او د کلتوري میراث سره په تړاو کې د مسلکي چلندونو په برخه کې  روزنه وړاندې کوي.
انګلیسي
ډلبندي
انګليسي يوه اندو-اروپايي ژبه ده چې د جرماني ژبو تر لوېديځ جرماني ډلې پورې اړه لري. زړه انګليسي د فرانزي شمالي سمندر په څنډو کې له جرماني قبايلي او ژبني لړۍ څخه سرچينه اخلي، کومې ژبې چې په تدريجي ډول په اګلستاني ټاپوګانو کې په انګليکي ژبو اوښتې دي او په ټوله لويه وچه کې په فرينزي او ښکته الماني/لوساکسن واوښتې. فرانزي او له انګلو-فرانزي ژبو څخه انګليکي ژبې انګليسي ته تر ټولو نژدې ژوندۍ ژبې دي. ښکته الماني/لو ساکسن هم نژدې اړيکې لري او کله کله انګليسي، فرنزي ژبې او ښکته الماني ژبې په يو نوم «اينګوايني ژبو» (شمالي سمندر جرماني) کې ډلبندي کيږي؛ خو بيا هم دا ډلبندي د بحث لاندې ده. زړه انګليسي ژبه په منځنۍ انګليسي ژبه بدله شوه او دا بيا په خپل وار سره په نوې انګليسي بدله شوه. د زړې او منځنۍ انګليسي ځانګړو لهجو هم په ځينو نورو انګليکي ژبو کې وده وکړه، لکه سکاټلينډي او له منځه تللي فينګالي او د ايرلينډ فورټ او بارګي (يولا) لهجې.
د غوره هنرونو شاهی اکاډمي انتورپ
مدیران
کله چې په 1749 کې یې ښاروالۍ اداره په غاړه واخیسته، "سردار" او "مشر مدیر" یې د مجسټریټ کالج څخه غوره شو او د شپږو ماسټر انځورګرو  ،ښوونکو  چې مدیران  بلل کیدل د چلولو بورډ جوړ کړ. خالي بستونه يې د مدیرانو بوډ په وړاندیز د مجسټریټ کالج د لخوا ډک سول. په ځانګړې توګه مشر مدير د مالي مدیریت مسؤل و. دا لاندې د اجرایوي رییسانو لیست دی.
د فرانسوي مشر چارلس دې هربوویل لخوا تر د اصالحاتو وروسته د اکاډمۍ مشري د یوه رییس په غاړه شوه او په 1804 کې د اکاډمۍ نوم د غوره هنرونو اکاډمۍ ته بدل شو.
انګلیسي
ډلبندي
د ايلينډي او فارويي په نسبت چې څنډې ته شوې وې، د انګليسي ژبې وده ډېره موده مخکې پر برتانوي ټاپوګانو د نورو خلکو او ژبو د يو لړ اوږدو بريدونو څخه اغېز اخستی و، په ځانګړي ډول د زړې نورس او فرانسوي نورماني ژبې څخه. دې چارې په ژبه ژورې نښې پرېښودې، په همدې بنسټ انګليسي په ويو او ګرامر کې د دې ژبې له ژبني او لغوي ډلو سره ډېر ورته والی لري-خو دا ژبه په دوه اړخيز ډول له دې ژبو سره يو ځای د درک وړ نه ده. ځينې پوهان په دې نظر دي چې انګليسي ژبې ته د ګډې يا «کريول» ژبې په توګه وکتل شي – د کريول منځني انګليسي د يوې ګڼنې (فرضيه) په نوم پېژندل کيږي. که څه هم د نوې انګليسي ژبې په ګرامر او لغاتو د د يادو ژبو پراخه اغېز پېژندل شوی دی، ډېری ژبپوهان له يوې ګډې ژبې سره د انګليسي ژبې واقعي اړيکې نه مني.
انګليسي په ډلبندۍ کې جرماني ژبه بلل شوې ده، ځکه له نورو جرماني ژبو سره د هغې نوښتونه شريک دي لکه هالنډي، الماني او سويډني. دا شريک نوښتونه ښيي چې دا ژبې له يو شريک اصليت څخه راوتلي دي چې پروټو-جرماني ورته وايي. د جرماني ژبو په ځينو شريکو ځانګړتياوو کې په پياوړو او کمزورو برخو د لغاتو وېشل، د شرطيه فعلونو کارول او د اواز بدلون کوم چې د پروټو-انډو-اروپايي ساکت حروف تر اغېز لاندې راولي، دا اصول د Brimm او Verner په قانون پېژندل کېږي. انګليسي په ډلبندۍ کې د انګلو-فريزي ژبه بلل شوې ده، ځکه چې د فريزي او انګليسي ځينې ځانګړتياوې شريکې دي، لکه په تالو کې د ساکتو تورو کارول کوم چې په پروټو-جرماني ژبه کې هم تالوييز الفاظ و.
تاریخ
په ۵ پیړی کی د جرمنی (آلمانی) قبیلې د شمالی آلمان څخه د ختیځ انگریزیستان ته ورسیدل او په دی هېواد کی نوی دولت تاسیس کړل. ژبه یی چی د انگلو ساسی ژبه په نوم یادېږی د انگلیزیستان د بیلو بیلو سیمو پراخه شوه. پخوانی انگریزی ژبه په ۶ پیړی کی د آلمانی لحجو څخه جوړه شوه. دغه ژبه د خاص توری ځخه کار اخیست. دغه توری په اوس وخت کی د رونی توری په نوم یادېږی.
سرچينې
وېشنيزه:ژبې
مېچپوهنه
مېچپوهنه (په انگرېزي: Geometery) د شمېرپوهنې يوه لويه څانگه ده.
وېشنيزه:مېچپوهنه وېشنيزه:پوهنه
مريم د لوړو زده کړو موسسه
مريم د لوړو زده کړو موسسه يو خصوصي تعليمي بنسټ دی چې په کابل کې د لوړو زده کړو آسانتياوې برابروي.
وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه وېشنيزه:افغانستان
د مولانا جلال الدين محمد بلخي د لوړو زده کړو موسسه
وېشنيزه:د افغانستان پوهنتونونه وېشنيزه:افغانستان
پرېولنځی
پرېولنځي چې همدارنگه د ټټۍ، تشناب، چړبوبی او ځیونو نورو نومونو باندې هم یادیږي په کورونو او ودانیو کې هغه کوچنی خونه ته ویل کیږي چېرې چې انسان هلته خپل حاجت رفع کولای شي او همداشانې د مخ او لاسونو د پرېولو لپاره هم آسانتیاوې په کې شته. او د پرېولنځو له جوړولو څخه د انسان موخه د حاجت د ترسره کولو لپاره د یو روغتیایي ځای برابرول دی.
وېشنيزه:پرېولنځي
عبدالصمد حامد
دوکتور عبدالصمد حامد (په انگرېزي: 8 د جنوري، 1929 ز. - 30 د دېسمبر، 2012 ز.) يو افغان قانونپوه او سياستپوه و. هغه د خوگياڼيو په ولسوالۍ كې زېږېدلې و. لومړنۍ زده كړې يې د نجات په لېسه كې ترسره كړي، او د لوړو زده كړو لپاره سوېزرلېڼد ته ولېږدول شو. هورې يې په قانونپوهنه كې د دوكتورا ډېپلوم په ۱۹۵۷ز كال ترلاسه كړ
د حقوقو او سياسي علومو په پوهنځي كې يې د ښوونكي په توگه دنده ترسره كړه، د خپل كاري وخت كې يې په لوړو څوكيو كار كړې. په ۱۹۶۴ز كال د اساسي قانون له ليكوالې ډلې څخه يو دې هم ؤ. د غويي له كرغېړنې اووښتون څخه وروسته په ۱۹۷۸ز كال زندان ته واچول شو، او په ۱۹۸۰ز كال راخلاص او مخ په اروپا مهاجر شو.
امير محمد اعظم خان
سلطنت
امیر محمد اعظم خان د خپل ورور امير محمد افضل خان له مړینې وروسته په ۷ د اکتوبر ۱۸۶۷ز کالواک ته ورسید. د اعظم خان له مړینې وروسته امیر شیر علی خان د دویم ځل لپاره واک ته ورسید.
کورنۍ
امیر محمد اعظم خان چې د امير دوست محمد خان زوی او د بارکزیو له کورنۍ څخه وو.
وېشنيزه:د افغانستان پاچايان وېشنيزه:افغانان
سيد محمد حسين طباطبايي
سید محمد حسین طباطبایی چې په علامه طباطبایی (۱۲۸۱ ه.ل. زوکړې - ۱۳۶۰ ه.ل. مړينه) د شلمې پېړۍ له نامتو اسلامي فیلسوفانو، مفسرانو او د اسلامي علومو له پوهانو څخه گڼل کېږي. دده اهمیت پدې کې دی، چې د فلسفه او حکمت، تفسیر یې په نوی انداز کې بیان کړل، د ملا صدرا د فلسفې په شننه کې یې پوره رول لوبولې، او د معرفتپېېندنې ښوونځې بنسټ یې هم اېښې دی.
دارنگه د په درځنونو علمي کتابونو په لیکلو، او د سلگونو برجسته زده کوونکو په روزنه لکه د مرتضی مطهری سره یې د خپل وخت سره سم د لودیځ مارکسیستي فلسفي ښوونځي سره په علمي توگه مبارزه کړې، او اسلامي فلسفې ته یې یو نوې ژوند ور وباښه.
مشهورې لیکنې یې
علامه طباطبایي دوه عمده لیکلي اثار لری، چې یو یې په عربی ژبه د تفسیر المیزان په نامه تفسیر دۍ، چې د ۷۰ کلونو په موده کې یې په ۲۰ ټوکونو کې لیکلې. دا تفسیر تفسیر قران بالقرآن دی، یانې د قرآن تفسیر په قرآن کریم سره شوې. د طباطبایي دا اثر د د سید محمد باقر موسوي همداني لخوا په فارسي (ایراني) ژبه ژباړل شوې.
بل مهم اثر یې د اصول فلسفه و روش رئالیسم په نامه دی.دا کتاب ۱۴ فلسفي لیکنې لري، چې په ۲۰مو او ۳۰مو لسیزو کې یې لیکلې دی، او مرتضی مطهری لخوا پرې د تطبیقي فلسفه په پل یې پرې لمنلیکونه او شرحه لیکې.
شرحی کوتاه بر دیگر آثار
کتابی که یک دوره تدریس فشرده فلسفه برای دوستداران علوم عقلی در قم و سپس دانشگاه‌های کشور شد. این اثر برای تدریس فلسفه با توضیحی بیشتر، عمقی افزون تر و سطحی عالی تر تدوین شده‌است. کتابی اصولی پیرامون قوانین استنباط است.
او که محققی فرانسوی است پیرامون چگونگی شیعه و مباحث اعتقادی و... مذاکراتی با علامه داشته که در این کتاب وجود دارد.
این کتاب که اکنون با نام «انسان از آغاز تا انجام» ترجمه شده‌است مباحثی مفید از عوالم سه گانه ماده، مثال و عقل مطرح کرده و پیرامون شبهات و دغدغه خاطر جوانان مطالبی بسیار مفید و لازم ارائه کرده‌است.
زده کوونکي
علامه طباطبايي په درځنونو زده کوونکي لري، چې زیاتره یې د ایران انقلابي اخودان جوړوي. د نامتو زده کوونکو نومونه یې په لاندې توگه دی:
دارنگه یې په دېرو علمي غونډو کې گډونونه کړي، چې نامتو ختیځپوه هنری کورباان سره یې هم ښې مباحثې کړی.
پانویس
<References />
بهرنۍ تړنې
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان وېشنيزه:ختيځ فيلسوفان وېشنيزه:ايراني فيلسوفان وېشنيزه:شيعه فيلسوفان طباطبايي، سيد محمدحسين طباطبايي، سيد محمدحسين وېشنيزه:اد تبريز اوسېدونکي وېشنيزه:فيلسوفان
فاسکولونوس
فاسکولونس یو پخوانی حیوان دی چې د استرالیا د wombats د کورنۍ څخه دی چې د لویو بوټو مارسوپیالونو په کورنۍ کې دی. د دې ژوندی موجوداتو ډله شاوخوا 400 کیلو ګرامه وه فاسکولونس د ډیپروټوډون په څیر ورته دوره وه ، چې دواړه د پایستوسین په پای کې ژوند کاوه، کله چې دوی د Quaternary extinction پیښه کې له منځه ولاړل. د آسټرالیا ډیری لوی څارویو سره. د فاسکولونس دوه ملیونه کلن کنکال په "تیاتري غار" کې د کوینکانا تمساح تر څنګ شوی دی..
<div aria-label="درگاه‌ها" class="noprint portalbox plainlist tleft" role="navigation">
لېبراليزم
لېبراليزم (liberalism) لاتېني كلېمه ده. له (liber) څخه اخيستل شوې، چې د فردي اصالت او فردي خپلواكۍ په مانا ده. او په اصطلاحي تعريف يې لېبرالستانو داسې كړې دى. لېبر پر دې باندې گروهه لرل چې انسان ته نړۍ ته خپلواك راغلې دى او په مطلق ډول ټولواك دى، څه چې وغواړي په خپله خوښۀ ازاد ژوند وكړي. هېڅوك او هېڅ طاقت هم دا حق نلري چې دكوم قانون په ذريعه د فرد ازادي سلب، غصب يا محدوده كړي. دا د فرد حق دى، چې له هرې لارې وغواړي دولت وگټي، او هر ډول سياسي نظام وغواړي ځان ته يې غوره كړي، او هرډول چې وغواړي گروهه او فكر ولري. مطذلبّ دا چې فرد مطلق خپلواك پېدا شوې دى او بايد په كړو، وړو كې او په ژوند كولو، ناسته پاسته، ولاړه كې او غۍ مفكورې او مكتب ته لبرالېزم او ددغه فكر خاوندانو ته لېبرالستان وېل كېږي.
تاريخ
لېبرالېزم په اتلسمه پېړۍ كې يانې له نن څخه دوه سوه شپږويشت كالهدمخه په ۱۷۷۶ز كال دغه مفكوره منځته راغلې ده، چې په همدې اساس د (Humanism) انسان پرستي او (Liberalism) لېبرالېزم يانې مطلقه فردي خپلواكي دواړه په يوه موده او يو تاريخ كې منځته رغلي دي، او په يو وخت كې دواړو د دين، اخلاقو او بشري كرامت په خلاف او اجتماعي فساد په خپرولو پېل كړې دى. او د فردي حقيقي ازادى د تعحقق لپاهر يې له دين څخه په هراړخيزه توگه د بېزارتيا اصل وض غ كړ او همغه شرط يې د حقيقي خپلواكۍ لپاره اړين وگاڼه. لكه چې د لېبًراليزم د مفكورې يو مخكښ (Zepalsachtch) ژېپال ساختخ اعلان كړې ؤ او په هغه كې يې وېلي دي چې: انسان ترهغه پورې خپلواكي ترلاسه كولاى نشي، ترڅو پورې چې د څښتن تعالى له منلو، مذهب او اخلاقو څخه بېزارتيا په ډاگه اعلان نكړي، او د انسان الوهيت (Divinity) او سپېڅلتيا (Holiness) د ړه له كومې ونه مني.
بنسټ اېښودنكي او د تبارز لومړۍ سيمه
د لېبرالېزم لومړۍ بنسټ اېښودونكې د انگلستان د اتلسمې پېړۍ نامتو بې دينه فلسفي جرمي بنتهام هيوم دى. او ددغه فلسفي مكتب د تبارز لومړۍ سيمه د نړۍ د فحشا او فجاېعو له گردو څخه لوى بشردښمنه ښكېلاكي هېواد برتانيه دى، چې بيا په نولسمه پېړۍ كې ځينې نور فلسفيانو او هم د لوېديځ بې دينه فلسفيانو لكه: جېمزمېل، جان اسټوراټمل (John Stuart Mill) (۱۸۰۶ز پېدا، ۱۸۷۳ز مړ) انگلېسي، توماس هېل گرين هم د لېبراليزم مخكښان وو. او هم د لېبرالېزم لمن له انگلستان څخه بهر ته هم وغځول شوه. په فرانسه او المان كې يې تود هركلې وشو. تردې چې كله په ۱۷۸۹ز كال په فرانسه كې ناپليون بوناپارټ اووښتون راغې، نو په په ۱۷۹۹ز د فرانسې په پلازمېنه كې درې سوه ښځو بربنډ لاريون وكړ او د ښار په گردو بازارونو كې وگرځېدى او دا شعار يې وركاوه چې: ((موږ د نړۍ له مېندو څخه دغسې بربنډې او لغړې راغلې يو او همداسې بربنډې به ژوند كوو.)) دا هغه ښځې وى چې د لېبراليزم د مفكورې او مكتب غيتوب يې لاره اوپه عملي توگه يې لېبراليزم او فدي خپلواكي پر خپلو ځآنونو تطبيق كړه او په خپل لاريون سره يې نه يوازې د فرانسوي ملت د ښځو له ځانونو سره د ملتيا هاند وكړ، بلكه په گرده اروپا كې يې د لېبراليزم تحريك په حېرانوونكي توگه په څپو كړ. منځلارې وكړي او د كليسا دعوتگران يې له ماتې سره مخ كړل او هغوي ددغه طاغوتي توپان له تم كېدو څخه عاغز كړل.
د لېبراليزم ډولونه
د لېبراليزم په څلورمه مرحله كې د توماس هېل گرين په ژوندون لېبراليزم تجزيه كړاى شو دا ځكه چې په دويمه مرحله كې د لېبراليزم مخكښ د ستر كمونست فلسفي جان اسټوراټ مل په لاس كې وه. او نوموړي د څښتن تعالى له سپېڅلي ذات څخه منكر ؤ. اخلاق او دين يې خرافات گڼل. او د خپل پنځوس كلن قيادت په موده كې يې د هېگل د فلسفې په پلي كولو او تبليغ سره په گوند كې موجود ؤ په زرگونو وگړي سوسياليزم ته معتقد كړل او د هغه د تصنيف كړي مشهور كتاب On liberty په وزله چې په ۱۸۵۹ز ليكل او خپور شوې لېبرالي په دوه ټكړو وېشلې دى چې: Conservatism له Conserve څخه اخيستل شوې دى، چې په انگريزي كې د حفظ په مانا دى. له همدې كبله Conservatism د محافظه كارۍ په مانا دى او د ټولنپوهانو په اصطلاح كې دا مانا چې ټولنه يا حكومت پر كوم سېسټم له پخوا څخه له رهۍ وي د هغه درناوې كول ا د هغه د پاېښت تكل كول دي، او د هغه د تبديلولو مخالفت كول دي، بيا په ځانگړي ډول په هغه صورت كې چې دغه سياسي او اجتماعي سېسټم اوږده سابقه ولري. د لېبراليزم دغه ډله په دې نظر وه چې د انگلستان لپاره مشروطه شاهي سياسي نظام اوږده سابقه لري بايد په خپل حال پاتې شي او بدلون ونه خوري او دولت د لزوم په صورت كې په فردي اقتصادي چارو، ټولنيزو او ځاني چارو كې په نسبي ډول د مداخلې كولو حق لري. پدې شرط چې د فردي اصالت او فردي مطلقه ازادي زيانمنه نشي. سوسياليزم له social څخه اخيستل شوې دى، او دا د فرانسوي كلېمې چې د ټولنيز په مانا ددى او اصطلاح كې سوسياليزم له هغې تيورۍ او سياست څخه عبارت د چې د هغه له نظره د گردو توليدي وساېلو او د دولت توزيغ او صنعتي وساېل د ټولنې په ولكه او نظارت كې وي. دغه تيوري د تاريخ پوهانو له نظره له كارل ماركس څخه دوه زده څلور سوه كلونه دمخه د يونان په سپار ټاكي چې په ۵۸۰مخزېږيز كال كې نظامي قوماندان لايي كرگس د لومړي ځل لپاره منځته راوړې وه. بيا د يونان په اتن كې ډېموكراټ او دېوجانس كلبي لخوا په ۳۴۳م ز، او په فارس كې په ۵۳۸ز كال د مزدك او بيا په اوولسمه پېړۍ كې د انگلستان سېنټ سېمون (Saint-Simon)، بيا د نوي سوسياليزم په نوم اسټوراټ مل منځته راوړې وه. د كارل ماركس ابتكار نه ؤ. دومره خبره ده چې جديد سوسياليزم ته كارل ماركس د مزدك د نظرياتو په متابعت هماغه انقلابي بڼه وركړه چې لومړۍ بنسټ يې لاس كرگس يوناني كېښودلې ؤ او هغه زمكې، دولت او ښځو ټولنيز حق گرځول ؤ. او د فردي مالكيت په مطلق ډول ملغي كول ؤ.................
د الماني حكومت ملاتړ
په ۱۹۲ز كال د جرمني پارلمان د فردي ازادۍ په ملاتړ د رايو په اكثريت سره دا قانوني ماده تصويب كړه چې لواطت قانوني جرم ندې، خو پدې شرط چې د دواړو اړخونو خپلمنځي رضامندي سره وي. دغه راز نارينه له نارينه سره واده هم كولې شي او كه چېرې منكوح هلك نابالغ وي او غواړي چې له غټ سړي سره واده وكړي، نو داسې كولې شي او دا دده حق دى، مگرد نابالغ منكوح هلك د اېجاب او قبول رسم به په حكومتي رسمي محكمه كې د هغه ولي ترسره كوي. د جرمني د پارلمان او حكومت له دغې قانوني اجازه ليك وركولو څڅه وروسته د المان وتلي اديب ډاكټر برشفېلډ په پرله پسې توگه شپږ كلونه د لواطت د ترويج لپاره او همجنسي ازدواج لپاره تبليغات وكړل ځكه چې نومړي د المان د لېبرالېزم د څانگې مسؤل ؤ.
د برتانوي حكومت ملاتړ
د المان له حكومت او پارلمان څخه وروسته د انگلستان حكومت او پارلمان دغه شېطاني لېبرالېستي ازادي اعلان او قانوني گرځولې وه. او هه داسې كله چې په ۱۹۶۷ز كال د انگلستان د حكومت يو وزير د لواطت مرتكب شو نو د انگلستان په پارلمان كې كې دغه موضوع تربحث لاندې ونيول شوه. او جنايت كوونكې وزير پارلمان ته احضار كړاى شو. كله چې پدې اړه ورڅخه پوښتنه وشوه، نو هغه شرمنده نه شو او په ډېر وياړ يې وويل: زه د يو فرد په توگه حق لرم چې څه كوم بايد ازاد واوسېږم او كومت يا قانوني ځواك حق نلري چې زما د ازادۍ په لار كې خنډ شي. د پارلمان زياتره غړو د وزير د وينا ملاتړ وكړ چې په تنيجه كې يې د ۱۴پر ۶۹۰ په مقابل كې د رايو په اكثريت د لاسو پړكا په بدرگه دا قانون منظور او تصويپ كړاى شو. پدې ډول نارينه په خپله خوښه كولې شي له خپل همجنس څخه خوند واخلي.دا مصوبه ملكې الېزابېت لاسليك كړه چې په دې ډول په برتانوي ټولنز نظام كې لوطت قانوني وگرځولې شو.
د امريكايي حكومت ملاتړ
امريكايي بې دينه حكومت هم خپلو دوه پنځوس ايالتونو كې د لېبراليزم په ترويج كې له اروپايي حكومتونو څڅه كم نه دى. بلكه له فرانسې څه هم په ټولنيز ډگر كې د لېبرالېزم د تيوري په عملي كولو كې زيات وړاندې دى. ځكه چې په پاريس كې په سونو ښځو لوڅ لاريون وكړ، مگر په امريكا كې د بې حياء او فاحشو ښځو شمېره په لكونو ده. لكه چي په ۱۹۴۵ز كال د امريكا د سترې محكمې قاضي دوه لكه بربنډ انځورونه وليدل نو په خواشينۍ سره يې وويل له نيويارك څخه سدوم او عموريا جوړېدونكې دى. ((سدوم او عموريا د لوط عليه السلام د امت هغه ښآرونه ول، چې په څلورنيم زده مخزېږيز كال څښتن تعالى د لوطت د جنايت په سبب تباه كړي وو.)) يواځې د امريكا په نيوېارك ايالت كې د هغو ښځو شمېر چې په فحاشۍ او لوځلغړتوب كې ژوند كوي له پينځه پنځوس لكو څخه وراخوا دى.