cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گرځنده غږلېږدی
استفاده
ګرځنده ټېلیفونونه د بېلابېلو موخو لپاره کارول کېږي چې د کورنۍ له غړو سره اړیکه ټینګول، سوداګریزې چارې مخته وړل او په بیړنیو حالاتو کې ټېلیفون ته لاسرسی یې د بېلګې په توګه یادولی شو. ځینې خلک د بېلابېلو سوداګریزو او شخصي موخو لپاره تر یوه ډېر ګرځنده ټېلیفونونه کاروي. د بېلابېلو اړیکو د پلانونو له ګټو څخه د استفادې لپاره ګڼ سیم کارتونه کارېدای شي. د بېلګې په توګه یو ځانګړی پلان ښايي څه ناڅه ارزانه ځايي اړیکې، لرې اړیکې، نړیوالې اړیکې یا هم رومینګ برابرې کړي.
روغتیايي اغېزې
د انسان پر روغتیا د ګرځنده ټېلیفون د وړانګو اغېزې هغه موضوع ده چې په دې وروستیو کې پام ورته شوی او څېړل شوې ده، لامل یې دا دی چې په ټوله نړۍ کې له ګرځنده ټېلیفون څخه استفاده زیاته شوې ده. ګرځنده ټېلیفونونه د مایکرو وېو په محدوده کې له الکترو مقناطیسي وړانګو څخه کار اخلي چې د ځینو په اند ښايي دغه وړانګې د انسان روغتیا ته زیان ولري. په دې اړه د انسانانو او غیر انساني حیواناتو اړوندې ګڼې اپيډيمولوژيکې او تجربوي څېړنې موجودې دي. ډېری دغه څېړنې په انسان کې د ګرځنده ټېلیفون او زیانمنوونکو بیولوژيکي اغېزو تر منځ کومه اړیکه نه څرګندوي. دا څېړنې د هغو شواهدو د توازن په توګه تعبیرېږي چې ښيي د ګرځنده ټېلیفونونو له لارې انسان ته کوم زیان نه رسېږي، که څه هم یو ګڼ شمېر انفرادي څېړنې دغه ډول یوه اړیکه څرګندوي یا هم بې پایلې دي. د ډېټا د ارتباطي شبکو په څېر نور وایرلېس ډيجیټل سیستمونه هم دې ته ورته وړانګې تولیدوي.
د روغتیا نړیوال سازمان د ۲۰۱۱ کال د مې میاشتې په ۳۱مه نېټه وویل چې د ګرځنده ټېلیفون کارول ښايي د روغتیا لپاره یو اوږدمهالی ګواښ وي. د ساینس‌پوهانو یوې ډلې د ګرځنده ټېلیفون د خوندیتوب په اړه تر څېړنو وروسته د ګرځنده ټېلیفون وړانګې "د انسان لپاره احتمالي سرطان زیږوونکې" وبللې. ګرځنده ټېلیفون په بي۲ درجه کې ډلبندي کېږي چې تر څنګ یې د قهوې په څېر احتمالي سرطان زیږوونکي مواد راځي.
ځینو وروستیو څېړنو د ګرځنده ټېلیفون د استفادې او ځینو خاصو مغزي تومورونو او بزاقي غدو تر منځ اړیکه موندلې ده. لنارټ هارډل او نورو لیکوالانو په ۲۰۰۹ کال کې د معبترو مجلو د ۱۱ څېړنو له یوه مېټا انلایز څخه دا پایله واخیسته چې له ګرځنده ټېلیفون څخه لږ تر لږه لس کاله استفاده "د مغزي تومور د تشخیص خطر د سر په هغه برخه کې دوه برابره لوړوي چې د ګرځنده ټېلیفون د استفادې لپاره مناسب بلل کېږي."
له ګرځنده ټېلیفون څخه د مخکېنۍ استفادې په اړه یوې څېړنې په مغزي سرطان د اخته کېدو د خطر ۴۰ سلنه ډېروالی په هغو کسانو کې وښود چې له ګرځنده ټېلیفون څخه تر ټولو ډېره استفاده کوي (چې په یوه ۱۰ کلنه دوره کې یې هره ورځ ۳۰ دقیقې کارولی وي). دا د څېړنې د مخکېني هغه دریځ معکوس دی چې وايي د ګرځنده ټېلیفونونو یا د هغوی د سټېشنونو له امله د سرطان د پیدا کېدو احتمال کم دی او څېړنو د نورو روغتیايي اغېزو لپاره هېڅ قانع کوونکی دلیل نه دی موندلی. له دې سره سره، د ۲۰۱۲ کال د مارچ میاشتې په ۲۴مه نېټه په «بريټېش میډيکل ژورنال» کې یوه څېړنه خپره شوه چې دا اټکلونه یې تر پوښتنې لاندې راوستل، ځکه چې د مغزي سرطانونو ډېروالی له ګرځنده ټېلیفون څخه د استفادې له ډېروالي سره برابر نه و. د فرانسې په ګډون ځينو هېوادونو له روغتیايي خطرونو څخه د ډاډمنتیا د نشتون له امله هغو کسانو ته د ګرځنده ټېلیفون د کارولو په اړوند خبرداری ورکړی چې قانوني سن یې نه دی پوره کړی.
د ۲۰۱۶ کال په مې میاشت کې د متحدو ایالتونو د دولت له‌خوا د یوې اوږدمهالې څېړنې لومړنیو پایلو وښوده چې د راډيویي فریکونسۍ هغه وړانګې چې له ګرځنده ټېلیفون څخه خپرېږي، د سرطان لامل کېدلای شي.
سرچينې
وېشنيزه:گرځنده غږلېږدی وېشنيزه:مخابرات
الیزابېت کډي سټانټون
الیزابېت کډي سټانټون (د ۱۸۱۵ ز کال د نومبر ۱۲مه – د ۱۹۰۲ ز کال د اکتوبر ۲۶مه) یوه امریکایۍ لیکواله او فعاله وه چې د ۱۹مې پېړۍ له منځنیو کلونو نه یې د دغې پېړۍ تر وروستیو پورې د متحدو ایالتونو د ښځو د حقونو غورځنګ رهبري کړ. اغلې سټانټون په ۱۸۴۸ ز کال کې د سنکا فالز کنوانسیون تر شا اصلي ځواک و، دا لومړنی کنوانسیون و چې یوازنی هدف یې د ښځو د حقونو په اړه بحث و او سټانټون یې د احساساتو د اعلامیې اصلي لیکواله وه. د ښځو د رایې د حق لپاره د سټانټون غوښتنې په دغه کنوانسیون کې جنجال راپورته کړ، خو ډېر ژر د ښځو د غورځنګ پر یوه مهم اصل بدل شو. اغلې سټانټون په نورو ټولنیزو اصلاح‌غوښتونکو فعالیتونو، په ځانګړي ډول په غلامۍ ضد مبارزه کې هم فعاله وه.
تر جګړې وروسته «سټانټون» او «انتوني» د امریکا د برابرو حقونو د ټولنې اصلي تنظیموونکې وې چې د افریقايي‌توکمو امریکایانو او ښځو د برابرو حقونو لپاره یې مبارزه کوله. کله چې د متحدو ایالتونو د اساسي قانون پنځلسم تعدیل وړاندې شو او یوازې تور پوستو نارینه‌وو ته یې د رایې حق ورکړ، دوی له دغه تعدیل سره مخالفت وکړ او ټینګار یې کاوه چې د رایې حق باید ټولو افریقايي‌توکمو امریکایانو او په هم‌مهاله ډول ټولو ښځو ته هم ورکړل شي. د غورځنګ نورو غړو د دغه تعدیل ملاتړ وکړ چې له دې امله په غورځنګ کې درز پیدا شو. سټانټون به په بحثونو کې خپل باورونه په غمجنه توکمیزه ژبه څرګندول چې ملګري یې «فرېډریک ډاګلاس» به په دغه کار ملامتوله.
سټانټون «د ښځو د رایې د حق تاریخ» د لومړیو درېیو ټوکونو اصلي لیکواله ده چې د دغه غورځنګ د تاریخ ثبتولو تر ټولو لویه هڅه وه. اغلې سټانټون «د ښځو بائبل» (The Woman's Bible) کتاب لیکواله هم ده. دا کتاب د بائبل یوه انتقادي څېړنه ده او پر دې فرضیه ولاړه ده چې د ښځو په اړه د بائبل لیدلوری د یوې غیر متمدنې زمانې تعصب منعکسوي.
ماشومتوب او کورنۍ
الیزابېت کډي د نیویارک ایالت په یوه مخکښه کورنۍ کې وزیېږېده. د ښار په منځ کې یې کورنۍ دوولس خدمتګاران لرل. پلار یې «نیل کډي» د ایالت په کچه یو ډېر شتمن کس و. دی د فدرالېست ګوند غړی و، د دې تر څنګ حقوق‌پوه و چې یوه دوره یې د متحدو ایالتونو په کانګرس کې هم خدمت وکړ او د نیویارک د سترې محکمې قاضي شو. د اغلې الیزابېت مور «مارګارټ لیونګسټون کډي» نومېده چې د غلامۍ ضد غورځنګ ملاتړې وه او په ۱۸۶۷ ز کال کې یې د ښځو د رایې د حق ترلاسه کولو لپاره غوښتن‌پاڼه هم لاسلیک کړه.
الیزابېت د مور او پلار د ۱۱ بچیانو په ډله کې اوومه بچۍ وه، چې په دغو ۱۱ بچیانو کې ۶ بلوغ ته تر رسېدو وړاندې مړه شول او په دې کې ټول نارینه ماشومان هم شامل وو. مور یې د دومره ډېرو بچیانو د زېږولو او د هغوی د غمونو له امله ستړې او په رواني ستونزو اخته شوه. وروسته یې مشرې لورې «ټریفنا» او د هغې مېړه «اډوارډ بایارډ» د نورو ماشومانو د لویولو مسؤلیت پر غاړه واخیست.
زده‌کړې او فکري وده
سټانټون د خپلو هم‌عصرو ښځو په نسبت ښه تحصیلات وکړل. تر ۱۵ کلنۍ پورې یې د خپل ټاټوبي په «جانسټون اکاډمۍ» کې زده‌کړې کولې. یوازنۍ نجلۍ وه چې د ریاضیاتو او ژبو په پرمختللو ټولګیو کې کېناستله. دې په ښوونځي کې د یوناني ژبې په سیالۍ کې د دویم مقام جایزه ترلاسه کړه او یوه ماهره ویناواله شوه. اغلې سټانټون په ښوونځي کې له خپلو تحصیلي کلونو نه خوند اخیست او ویل یې چې هلته د جنسیت له امله له هېڅ ټول ستونزې او خنډ سره نه ده مخامخ شوې.
کله یې چې وروستی ژوندی پاتې ورور «الاراز» د نیویارک ایالت د شنکټاډي ښار له یونیون کالج نه تر فارغېدو وروسته د ۲۰ کلنۍ په عمر مړ شو، سټانټون هله پوه شوه چې ټولنه له ښځو نه څومره لږ تمې لري. پلار او مور یې ډېر زیات غمجن شوي وو. لس کلنې سټانټون هڅه کوله چې خپل پلار ته زړه ورکړي، ورته ویې ویل چې: زه به هم د ورور په څېر شم. خو پلار یې ورته وویل: "های لورې! کاش ته هلک وای!"
مړینه او یادګار
سټانټون د ۱۹۰۲ ز کال د اکتوبر میاشتې په ۲۶مه نېټه په نیویارک ښار کې مړه شوه. د دې تر مړینې اتلس کاله وروسته ښځو د متحدو ایالتونو د اساسي قانون د نولسم تعدیل له لارې په متحدو ایالتونو کې د رایې حق ترلاسه کړ. طبي معلوماتو یې د مړینې لامل د زړه ناروغي وبلله. لور یې «هریټ» وویل چې: سټانټون تنفسي ستونزې لرلې چې په کار کې یې ډېر خنډونه ورته راپورته کړي وو. تر مړینې یوه ورځ وړاندې یې خپلې ډاکترې ته ویلي وو چې، که د ستونزې درملنه مې نه‌کېږي، بیا داسې څه راکړه چې ژر مې مړه کړي. سټانټون تر خپلې مړینې دوه کاله وړاندې یو سند لاسلیک کړی و او په کې ویلي یې وو چې: تر مړینې وروسته یې دې مغز د علمي څېړنو لپاره «کرنل» پوهنتون ته ورکړل شي، خو دغه غوښتنه یې عملي نه‌شوه. اغلې سټانټون یې د خپل مېړه تر څنګ د نیویارک ښار په «ووډلاون» هدیره کې خاورو ته وسپارل شوه.
سرشمیرنه
سرشمیرنه (statistics) د خاصو موضوگانو (مهمو موضوگانو) لکه د نفوس سرشمیرني ، د وفات شوو کسانو سرشمیرنه ، داخلی یا خارجی تجارت او سوداگری د اندازۍ اټکل،د هوا حالاتو وړانوینه او نور نور ډیرو مضوع گانو لپاره کارول کیږی.
احصائيه هغه سمون دی، چې د معلوماتو له راټولولو، برابرولو يا تنظيم، شننې، ژباړې او وړاندې کولو سره اړيکه لري. په پوهنيزې، صنعتي يا د ټولنيزې ستونزې په برخه کې د احصائيې په پلي کولو کې د څېړلو په موخه په احصائيوي نفوس يا يو احصائيوي موډل سره پيلولو دوديزه چاره ده. وګړي يا نفوس د خلکو يا شيانو بېلابېلې ډلې اوسېدلی شي. لکه: ټول هغه خلک چې په يو هېواد کې ژوند کوي، يا هر اتوم چې يو بلور جوړوي. احصائيه د پلټنو يا سروېګانو او ازمايښتونو د طرحه کولو په برخه کې د معلوماتو راټولولو د پلان جوړونې په ګډون د معلوماتو له هر اړخ سره سر او کار لري.
کله چې د سر شمېرنې معلومات نه شي راټولېدلی، احصائيه پوهان د ازمايښت د ځانګړو طرحو او د سروې نمونو د رامنځته کولو په واسطه معلومات راټولوي. د استازې نمونې اخېستل ډاډمنوي، چې پايلې په مناسب ډول له نمونې څخه ټول نفوس ته غځېدلی شي. يوه ازمايښتي څېړنه تر څېړنې لاندې سيستم اندازې رانغاړي، په مهارت سره د سيستم اداره کول او وروسته نورې اندازې غوره کول د دې مشخص کولو لپاره ورته کړنلاره کاروي، چې ايا په ښه ډول اداره کولو د اندازو ارزښتونه مشخص کړي دي او که نه. د دې خلاف يوه مشاهدوي څېړنه ازمايښتي اداره کول نه رانغاړي.
د معلوماتو په تحليل کې دوه احصائيوي مېتودونه کارول کېږي: تشرېحي احصائيه، چې د شاخصونو په کارولو سره له يوې نمونې څخه معلومات لنډيز کوي. لکه: ځانګړی يا معياري انحراف. دويم مېتود اټکلي يا inferential احصائيه ده، چې د ناڅاپي بدلون تابع معلوماتو څخه پايلې تر لاسه کوي. لکه: مشاهداتي تېروتنې، د نمونه اخېستې بدلون او داسې نور. تشريحي احصائيې زياتره وختونه د يو وېش (نمونې يا نفوس) د ځانګړتياوو په دوه ټولګو پورې اړه لري، چې يوه ټولګه يې مرکزي تمايل (يا درک) دی، چې د وېش د مرکز يا نمونه يي ارزښت د مشخص کولو هڅه کوي، په داسې حال کې چې دويمه ټولګه يې وېشنه (يا د بدلون وړتيا) ده، چې هغه پراخوالی يا اندازه مشخص کوي، چې د وېش غړي يې له مرکز او يا له يو بل څخه لرې کېږي. د رياضيکي احصائيو په اړه انګېرنې د احتمال نظريې تر چارچوکاټ لاندې رامنځته کېږي، چې د ناڅاپي ښکاندې له شننې سره اړيکه لري.
يوه معياري احصائيوي کړنلاره د معلوماتو يا ډيټا راټولول رانغاړي، چې د احصائيوي معلوماتو د دوه ټولګو يا د معلوماتو د يوې ټولګې او له يو بشپړ موډل څخه د ترلاسه شويو مصنوعي يا جوړو شويو معلوماتو تر منځ د اړيکې د ازمايلو لامل ګرځي. د معلوماتو د دوه ټولګو تر منځ د احصائيوي اړيکې لپاره يوه انګېرنه يا فرضيه وړانديز کېږي او دا د معلوماتو د دوه ټولګو تر منځ د هيڅ اړيکې د يو بشپړ بې اغېزې فرضيې لپاره د يو اختيار يا ځايناستي په توګه پرتله کېږي. د بې اغېزې فرضيې نه منل يا نه تاييدول د احصائيوي ازمايښتونو په کارونې سره تر سره کېږی، چې هغه مفهوم يا حس راپېژني، چې په ازمايښت کې کارېدلو معلوماتو ته په پام سره په کې بې اغېزې ګڼنه ناسمه ثابتېدلی شي. له يوې بې اغېزې ګڼنې څخه د کار کولو له مخې د تېروتنې دوه بنسټيزې بڼې پېژندل شوي دي: لومړی ډول تېروتنې (د يو ناسم مثبت په ورکولو سره بې اغېزې ګڼنه په ناسم ډول رد کېږي) او دويم ډول تېروتنې (بې اغېزې ګڼنه په رد کولو کې پاتې راځي او د وګړو تر منځ يو رښتينې اړيکه د يو ناسم منفي په ورکولو سره ضايع کېږي). له دې چارچوکاټ سره ګڼې ستونزې مل دي، چې د نمونې له يوې پوره اندازې له ګڼلو څخه د يوې مناسب يا وړ بې اغېزې ګڼنې تر مشخص کولو پورې لړۍ جوړوي.
د اندازې هغه بهيرونه هم د تېروتنې تابع دي، چې احصائيوي معلومات توليدوي. ډېری دا ډول تېروتنې د ناڅاپي (شور) يا منظم (يو اړخيز فکر) په توګه ډلبندي کېږي، مګر د تېروتنې نور ډولونه (لکه: سهوه يا خطا، لکه کله چې يو شنونکی د ناسمو واحدونو راپور ورکوي) هم پېښېدلی شي. د معلوماتو له لاسه ورکول يا سانسور ښايي په يو اړخيز اټکلونو کې اغېز ولري او مشخصې لارې چارې د دې ستونزو په ګوته کولو په موخه رامنځته شوي دي.
پېژندنه
احصائيه د پوهې يا ساينس يوه ریاضیکي څانګه ده او يا د رياضياتو د يوې څانګې په توګه، د معلوماتو په راټولولو، شننې، ژباړې يا تشرېح او وړاندې کولو پورې اړه لري. ځينې فکر کوي چې احصائيه د رياضياتو د يوې څانګه په پرتله يوه بېله رياضيکي پوهه ده. په داسې حال کې چې زيات پوهنيز پلټونکي له معلوماتو څخه ګټه پورته کوي، احصائيه د ناڅرګندتيا په برخه کې د معلوماتو له کارونې او د ناڅرګندتيا پر وړاندې په پرېکړې کولو پورې اړه لري.
د يوې ستونزې پر وړاندې د احصائيې په پلي کولو کې دا يو عام دود دی، چې د څېړلو په موخه په يو نفوس يا بهير سره پيل وکړو. وګړي بېلابېلې موضوعګانې اوسېدلی شي. لکه: ټول هغه خلک چې په يو هېواد کې ژوند کوي يا هر هغه اتوم چې يو بلور جوړوي. په نظرياتي ډول احصائيه پوهان د ټول نفوس په اړه معلومات راټولوي، چې دې عمليې ته سر شمېرنه يا نفوس شمېرنه وايي. دا چاره ښايي د دولتي احصائيوي بنسټونو له لورې برابره شي. تشريحي احصائيه د نفوس اړوند معلوماتو د لنډيز کولو په موخه کارول کېدلی شي. د پرله پسې معلوماتو (لکه عايد) لپاره عددي تشرېح کوونکی منځنی او معياري انحراف دی، په داسې حال کې چې د څرګندو معلوماتو (لکه زده کړې) د تشرېح کولو په برخه کې فريکوينسي او سلنه خورا ګټور دي.
کله که يوه سر شمېرنه شونې نه وي د نمونې يا سمپل په نوم د نفوس يوه غوره شوې څېرمه ټولګه (فرعي سيټ) څېړل کېږي. يو ځل چې د نفوس استازې نمونه مشخص شي، نو د نمونې د غړو لپاره په يو مشاهداتي يا ازمايښتي ترتيب کې معلومات راټولېږي. تشريحي احصائيه يو ځل بيا د نمونه يي معلوماتو د لنډيز کولو لپاره کارول کېدلی شي. که څه هم د نمونې تر لاسه کول د ناڅاپي والي يو عنصر لري، چې د همدې له امله له نمونې څخه عددي تشرېح کوونکي هم ناڅرګندتيا ته متمايل کېږي. د ټول نفوس په اړه له معنا ډک پايلو د تر لاسه کولو لپاره اټکلي احصائيې ته اړتيا ده. دا ډول احصائيه د وړاندې شوې نفوس په اړه د پايلو تر لاسه کولو په موخه په نمونه يي معلوماتو کې له موډلونو څخه ګټه پورته کوي، په داسې حال کې چې د ناڅاپي والي ځواب وايي. دا پايلې ښايي د معلوماتو (د ګڼنې د ازمايښت) په اړه د هو يا نه پوښتنو د ځوابونو بڼه غوره کړي، چې د معلوماتو عددي ځانګړتياوې اټکلوي (اټکل)، د معلوماتو دننه اړيکې (يو له بل سره اړيکه) بيانوي او په معلوماتو کې اړيکې موډل کوي (لکه: د شاتګ شننې کارونه). پايلې په اټکل، د مخه وينه او د ناليدل شويو ارزښتونو اټکل ته غځېدلی شي، چې په څېړل کېدونکي نفوس کې دي او يا ورسره تړاو لري. دا د وخت لړۍ يا فضايي معلوماتو او د معلوماتو لويو ټولګو کې نمونو تر لاسه کول او موندل بهير يا “data mining” قياس او تحريف رانغاړلی شي.
رياضيکي احصائيه
رياضيکي احصائيه په احصائيه کې د رياضياتو کارونې ته وايي. په دې برخه کې کارېدونکي رياضيکي تخنيکونه رياضيکي تحليل، خطي الجبر، ناڅاپي يا اتفاقي تحليل، توپيري مساواتونه او د اندازه کولو د نظرياتي شونتيا نظريه دي.
تاريخچه
د احصائيې په اړه د لومړنيو ليکنو نېټه د ۸ او ۱۳ پېړيو تر منځ د اسلامي طلايي دورې ‘Islamic Golden Age’ پر مهال عربي رياضي پوهانو او کود ليکونکو ته ورګرځي. الخليل (۷۱۷ – ۷۸۶ ز کال) د پټو پيغام لرونکو يعنې رمزي پيغامونو کتاب “Book of Cryptographic Messages” وليکه، چې د غږ لرونکو او بې غږه ټولو عربي شونو ويوکو د لېست کولو په موخه يې په کې د اوښتونونو او ترکيبونو لومړنۍ کارونې ته ځای ورکړ. الکندي د Manuscript on Deciphering Cryptographic Messages تر سرليک لاندې خپل کتاب کې د کود شويو پيغامونو د لوستنې په موخه د فريکوينسي تحليل د کارونې د څرنګوالي يوه بشپړه تشرېح وړاندې کړه. نوموړي د احصائيوي پايلې لرغوني پېژندل شوې کارونه هم رامنځته کړه، په داسې حال کې چې هغه او وروسته عرب کود ليکونکو د کود شويو پيغامونو د ناکود کولو [پرې د پوهېدلو لپاره] لومړني احصائيوي مېتودونه رامنځته کړل. له دوی څخه وروسته ابن عدلن “Ibn Adlan” (۱۱۸۷ – ۱۲۶۸ زکال) په فريکوينسي تحليل کې د نمونې اندازې د کارونې په اړه يوه مهمه مرسته وکړه.
سرچينې
وېشنيزه:سرشمیرنه وېشنيزه:اقتصاد
غلام دستگير ړنگ
غلام دستگير ړنگ (زوکړه، ۱۳۰۶ يا ۱۳۰۷ لمريز لېږدي کال، د ننگرهار ولايت) د افغانستان د پښتو ژبې يو ليکوال او شاعر دی.
مخينه
غلام دستگير ړنگ د ننگرهار ولايت د خوږياڼيو د مرکز کږې په روښانکوټ (زاړه ښار) کې زېږېدلى دى. په قوم ابراهيم خېل خوږياڼى او د ارواښاد محمد سرور خان زوى دى.
ارواښاد عبدالروف بېنوا په (اوسني ليکوال) کې د هغه د زوکړې کال ۱۳۰۷ لمريز لېږدي کال ليکلی، خو ړنگ صاحب وايي چې په تذکره کې يې راته د زېږېدنې کال ۱۳۰۰ لمريز لېږدي ليکلى دی. (د بي بي سي راډيو په وېبپاڼه کې بیا د ړنگ صيب د زوکړې کال ۱۳۰۶ راغلی دی.) زه هغه مهال، چې امير حبيب الله خان ووژل شو، د کږې د شېر احمد خان کلا د يو ارواښاد ملا صاحب سره د قدري، مونيې، نظم، پنج گنج، گلستان او بوستان په زده کړه بوښت وم. تر دې وروسته مې د کږې د روښانکوټ د لوى جومات له ملا امام ارواښاد استاد محمد علي خان څخه نوره ديني زده کړه وکړه.
که دغه مهال (۱۹۱۹ زېږدي = ۱۲۹۸ لمریز لېږدي) ښاغلى ړنگ اته کلن وگڼو، نو بيا يې ۱۲۹۰ لمريز لېږدي د زوکړې کال کېږي.
زده کړې
ښاغلى ړنگ پر ۱۳۰۶ ل ل کال د کږې د شېر احمد خان د کلا د لومړنيو زده کړو د ښوونځي له څلورم ټولگي څخه فارغ شوى دى. هغه پر ۱۳۱۸ ل ل کال د کابل د ښوونتون (دارالمعلمين) زده کونکى وو.
دندې
- پر ۱۳۲۷ لمريز لېږدي کال د ښوونتون د زده کونکيو ښوونکى شو.
- پر ۱۳۲۹ ل ل کال د جلالکوټ د متوسطې مدير شو.
- پر ۱۳۳۰ ل ل کال يې د گل پاچا الفت، خادم، رښتين او نائـب الحکمه عبدالله خان وردگ په ملاتړ د جلالکوټ متوسطه د ننگرهار لېسه ونوموله، چې وروسته يې بيا پر ټينگار په مشرقي کې د ننگرهار، لغمان او کونړونو نوي ولايتي جوړښتونه رامنځ ته شول او د (پوهنه رڼا ده) غږ پرې تر لېرو پرتو سيمو ورسېد.
- پر ۱۳۳۱ ل ل کال د ننگرهار ولايت د پوهنې مدير وگومارل شو. په ننگرهار کې طبي زده کړې، د ښوونکيو روزنه او د ننگرهار د خوږياڼو په کږه کې د ننگرهار د شاعرانو ټولنه جوړول يې د دغه مهال سترې لاسته راوړنې دي.
- پر ۱۳۳۹ ل ل کال د پوهنې وزير علي احمد خان د لغمان د پوهنې د کالخوای (سرپرست) مدير په توگه وگوماره.
- پر ۱۳۴۰ ل ل کال د کابل د ابن سينا ليسې مدير و ټاکل شو، چې د وزارت په ملاتړ يې په کې د قتيل خوږياڼي او محمد عثمان نژند په زيار پارسي کتابونه پښتوته نه يواځې را وژباړل، بلکې ژباړل شوي کتابونه يې د تدريس وړ وگرځول.
په 1342 ل کال د پوهنې وزارت د ملل متحد ښوونيزې او روزنيزې موسسې ته ور وپېژندلو، چې ورته د پوهنې ښوونځيو ته د کتابونو د ليکلواو د ښوونکيو د روزنې دنده وسپارل شوه.
په 1342 ل کال کې د رياضياتو نړيوالې غونډې ته، چې په جاپان کې جوړه شوې وه، وبلل شواو د استاذ ړنگ د رياضياتو تعليمي نصاب په کې د آسيايي هېوادونو لپاره ومنل شو.
1343 ل د بيروت امريکايي پوهنتون ته وليږل شو او د رياضياتو په څانگه کې يې لوړې زده کړې پيل کړې، خو پر اساسي قانون د نيوکې پر لامل د وخت صدراعظم  محمد يوسف خان بېرته هېواد ته راوغوښت.
په 1356 ل کال کښې د کابل پوهنتون د ساينس پوهنځي استاذ وټاکل شو.
په1383 ل کې يې د سترگو عمليات ناکام ترسره شول، چې تر اوسه پورې يې سترگې ديد نه لري.
چاپ شوي آثار
ړنگ صاحب سربېره پر ښوونيزوپراختيايي هڅو په لوى ننگرهار،کابل  او پکتيا کښې د ورځپاڼوسره ملي او فرهنگي مرستې  تر سره کړي اوهم يې  دپکتياد وړانگې اخبارد مدير نورمحمد پوونده په غياب کښې د نوموړي اخبار سرپرستي کړې ده.
د ((جمعې شپه)) او(( وزير)) يې د لنډوکيسو ټولگې دي ، چې د پکتيا په (وړانگه) اخبار کې  پرله پسې خپرې شوې دي،خو اصل يې د ړنگ صاحب سره نه شته.
دغه راز يې په ننگرهار کښې لسگونه اصلاحي او انتقادي ډرامې جوړې کړي او بريالۍ لوبولي ،چې د وخت ځينو بچو پرې گواښلى هم دى.
د شعرونو يوه ټولگه يې ښاغلي عبدالروف قتيل خوږياڼي را ټوله کړې او لطف الله ړنگ کمپوز کړې ،چې د چا په ښه ځوانۍ او په پښتو مين له خوا به چاپ او ټولنې ته وړاندې شي.
اخځليک
۱- https://www.bbc.com/pashto/news/story/2009/10/091008_ss_s7-rang
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران
نیویل چمبرلین
آرتور نیویل چمبرلین (د ۱۸۶۹ ز کال د مارچ له ۱۸ – د ۱۹۴۰ ز کال د نومبر تر ۹ پورې) چې د شاهي ټولنې د یاور ویاړ لري، د محافظه کار ګوند بریتانوي سیاستوال و چې د ۱۹۳۷ ز کال د مې له میاشتې نه ۱۹۴۰ زکال د می تر میاشتې پورې یې د انګلستان د لومړي وزیر په توګه خدمت وکړ. نوموړي د آرامولو په خپل بهرنۍ سیاست کې پراخ شهرت درلود، په ځانګړي توګه د نوموړي د ۱۹۳۸ ز کال د سپټمبر د ۳۰ د میونیخ تړون د لاسلیک په برخه کې، چې د چکوسلواکیا سوېټنلنډ جرمن مېشه سیمه یې جرمني ته وسپارله. د ۱۹۳۹ ز کال د سپټمبر په لومړۍ نېټه پر پولنډ د جرمني له برید وروسته چې دویمه نړیواله جګړه یې پیل کړه، چمبرلین دوه ورځې وروسته د جرمني پر وړاندې د جګړې اعلان وکړ او د لومړيو اتو میاشتو جګړې په اوږدو کې یې تر هغه د بریتانیا مشري وکړه چې د ۱۹۴۰ ز کال د می په ۱۰ نېټه یې د لومړي وزیر په توګه له خپلې دندې استعفا ورکړه.
په سوداګرۍ او سیمه ییزو ادارو کې له کار وروسته او په ۱۹۱۶ او ۱۹۱۷ز کلونو کې د ولسي چوپړتیاوو د رئیس په توګه له لنډې دندې وروسته، چمبرلین د خپل پلار جوزف چمبرلین او ناسکه مشر ورور آستن چمبرلین په لاره روان شو او د ۴۹ کلونو په عمر د برمېنګم لیډي ووډ سیمي په استازیتوب یې د ۱۹۸۱ ز کال په ټول ټاکنو کې پارلمان ته لاره وموندله. نوموړي دویمې درجې د وزارت چوکۍ رد کړه او تر ۱۹۲۲ ز کال پورې د پارلمان د وروستیو چوکۍ غړی پاتې شو. په ۱۹۲۳ کال کې نوموړی سملاسي د روغتیا وزیر او بیا د خزانې رئیس شو. د کارګر ګوند په مشرۍ د لنډ مهاله حکومت نه وروسته، نوموړی بېرته د روغتیا وزیر شو او د ۱۹۲۴ او ۱۹۲۹ ز کلونو په اوږدو کې یې یو لړ اصلاحات په لاره واچول. نوموړی په ۱۹۳۱ز کال کې بېرته د ولسي حکومت د خزانې رئیس وټاکل شو.
د تاریخ پوهانو تر منځ د چمبرلین د شهرت په اړه جنجالي بحثونه پاتې دی، هغه څه چې په لومړی سر کې د نوموړي لوړ درناوي ته زیان رسوي، د ګناهکارو څېرو (Guilty Men) په بڼه کتابونه دي چې د ۱۹۴۰ ز کال په جولای په کې خپور شو، چې چمبرلین او د هغه ملګري یې د مونیخ د تړون او د جګړې لپاره د بریتانیا د سمبالولو په برخه کې په ناکامۍ ګرم بللي دي. د چمبرلین له مړینې وروسته نسل، چې د چرچل له خوا یې مشري کېده، ډېری تاریخ لیکونکو، لکه په (The Gathering Storm یا را منځ کېدونکی توپان) کې ورته نظرونه درلودل. ځینې ​​وروسته تاریخ لیکونکو د چمبرلین او د هغه د سیاستونو په اړه ډېر غوره لید درلود، چې د دېرش کلنې واکمنۍ په اوږدو کې خپرو شوو حکومتي اسنادو ته اشاره کوي او استدلال کوي چې په ۱۹۳۸ ز کال کې له جرمني سره جګړه به ویجاړونکه وه، ځکه چې انګلستان چمتو نه و. د دې ترڅنګ، چمبرلین لا تر اوسه د بریتانیا د لومړي وزیرانو په نوم لړ کې نامناسب ځای لري.
ماشومتوب او سوداګري
چمبرلین د ۱۸۶۹ ز کال د مارچ په ۱۸ مه د برمېنګم د ایګباسټون ناحیې د ساوتبورن په نوم په یوه کور کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. نوموړی د جوزف چمبرلین د دویمې ښځې یوازینی زوی و، چې وروسته د برمېنګم ښاروال او د کابینې وزیر شو. مور یې فلورانس کینریک نومېده، چې د پارلمان د غړي ولیم کینریک د تره لور وه او د نیویل د ماشومتوب په دوره کې مړه شوه. جوزف چمبرلین له لومړۍ ښځې نه یو بل زوی آسټن چمبرلین درلود. د چمبرلین کورنۍ موحده وه (په یو خدای يې بارو درلود) ، که څه هم کله چې نیویل شپز کلن و، جوزف د وخت په تېرېدو سره خپله شخصي عقیده له لاسه ورکړه او هېڅکله یې خپل ماشومان د کوم دین پیروۍ ته اړ نه کړل. نیویل په هر ډول عبادت کې ګډون نه خوښاوه او له منظم دین سره یې هېڅ  ډول لېوالتیا نه درلوده، ځان یې بې عقېدې موحد ګاڼه او د خدای په وجود  یې شک درلود.
نیویل چمبرلین د خپلې مشرې خور بیټریس چمبرلین تر روزنې لاندې په کور کې او وروسته د رګبي په ښوونځي کې زده کړې وکړې. پلار یې بیا نوموړی میسن کالج ته ولېږه، چې اوس د برمېنګم پوهنتون دی. نیویل هلته له خپلو زده کړو سره لږ لېوالتیا درلوده او په ۱۸۸۹ ز کال کې یې پلار هغه د محاسبې یوه شرکت ته ولېږه. د شپږو میاشتو په اوږدو کې هغه معاش لرونکی کارکوونکی شو. د کورنۍ د کمزوري برخلیک د ښه کولو په هڅه کې جوزف چمبرلین خپل کوچنی زوی د باهاماس اندروس ټاپو ته د سیسل بوټي د کښت لپاره واستاوه. نیویل چمبرلین شپږ کاله هلته تېر کړل، خو کښت یې ناکام شو او جوزف چمبرلین ۵۰۰۰۰ پونډه له لاسه ورکړل.
نیویل چمبرلین انګلستان ته د بېرته راستنیدو سره سم سوداګري پیل کړه، چې (د خپلې کورنۍ په مرسته) د هاسکینز شرکت، چې د بېړیو لپاره یې د خوب اوسپنیز تختونه تولیدول، وپېرود. چمبرلین د ۱۷ کلونو لپاره د هاسکینز شرکت د مدیر په توګه دنده ترسره کړه چې په دې موده کې شرکت ښه وده وکړه. نوموړي په برمېنګم کې په مدني فعالیتونو کې هم ونډه واخیسته. چمبرلین په ۱۹۰۶ ز کال کې د برمېنګم د عمومي روغتون د مشر په توګه او تر "پنځلسونه لږ" نورو لوړو شخصیتونو سره یو ځای، د بریتانیا د روغتیایي ټولنې د ملي متحده روغتونونو د کمېټې بنسټ اېښودونکی غړی شو.
چمبرلین په څلوېښت کلنۍ کې تمه درلوده چې مجرد پاتې شي، خو په ۱۹۱۰ز کال کې یې له ان کول سره مینه پیل کړه او په راتلونکي کال کې یې له هغې سره واده وکړ. دوی د جوزف چمبرلین د ورور هربرټ د کاناډایۍ کونډې مېرمنې له لارې ولیدل، چې په ۱۹۰۷ ز کال کې یې د ان کول له تره الفرد کلایتون کول، چې د انګلستان د بانک رئیس و، سره واده کړی و.
نوموړې له چمبرلین نه ملاتړ وکړ او هغه یې وهڅاوه چې په سیمه ییز سیاست کې ښکېل شي او د هغه همېشني ملګرې مرستندویه او باوري همکاره وه، چې پارلمان ته له ټاکل کېدو وروسته یې په بشپړه توګه له هغې سره د کور او نورو سیاسي او ټولنیزو فعالیتونو په برخه کې خپله لېوالتیا شریکوله. دې جوړې یو زوی او یوه لور درلوده.
سیاست ته لومړي ګامونه
په پیل کې چمبرلین له سیاست سره لږ لېوالتیا درلوده، که څه هم پلار او ناسکه ورور یې په پارلمان کې وو. د ۱۹۰۰ ز کال د "خاکي ټاکنو" په ترڅ کې نوموړي د جوزف چمبرلین د لیبرال اتحاد غوښتونکو په ملاتړ کې ویناوې وکړې. لیبرال اتحاد غوښتونکو له محافظه کارانو سره ملګري او وروسته له هغوی سره یوځای شول، چې د "یونینېسټ یا اتحاد غوښتونکو په نوم ګوند" یې را منځ ته کړ او په ۱۹۲۵ز کال کې د "محافظه کار او اتحاد غوښتونکي ګوند" په نوم وپېژندل شو. نیویل چمبرلین په ۱۹۱۱ کال کې، په بریالیتوب سره د برمېنګم د ښاري شورا لپاره د آل سېنټ وارډ په استازیتوب ، چې د خپل پلار په پارلماني حوزه کې یې موقعیت درلود، د اتحاد غوښتونکي په توګه ودرېد.
د چمبرلین د ښارجوړونې د پلان د کمېټې مشر وټاکل شو. د نوموړي د لارښوونو پر بنسټ، برمېنګم ډیر ژر په انګلستان کې لومړی ښاري پلان غوره کړ. په ۱۹۱۴ ز کال کې لومړۍ نړیوالې جګړې د هغه د پلانونو د پلي کېدو مخه ونیوله. په ۱۹۱۵ ز کال کې، چمبرلین د برمېنګم عمومي ښاروال شو. د نوموړي په پلار جوزف سربېره، د چمبرلین پنځو ترونو هم په برمېنګم کې پراخ مدني درنښت ترلاسه کړ: دوی ریچارډ چمبرلین، ویلیم او جورج کینریک، چارلس بیل، چې څلور ځله عمومي ښاروال و او ښاغلی توماس مارټینیو وو. چمبرلین د جنګ په اوږدو کې د ښاروال په توګه، د کار لوی بار په اوږه درلود او ټینګار يې کاوه چې د شورا غړي او چارواکي باید په مساوي توګه کار وکړي. نوموړي د ښاروال د لګښت تخصیص نیمایي ته راکم کړ او د خپلو مدني فعالیتونو کچه یې لکه څنګه چې له دې چوکۍ سره یې تمه کېده، را ټيټه کړه. چمبرلین په ۱۹۱۵ ز کال کې، د شرابو د لېږد را لېږد د کنټرول د مرکزي بورډ غړی وټاکل شو.
لومړي وزیر ډېویډ لویډ جورج د ۱۹۱۶ ز کال په ډسمبر کې، چمبرلین ته د ملي چوپړتیاوو د ریاست د نوی پوست وړاندیز کړ، چې تر څنګ یې د سرتېرو د جلب او جذب د همغږۍ او د جګړې په اړینو صنایعو کې د کافي کاري ځواک پر مټ له فعالیت نه د ډاډ مسئولیت هم ور په غاړه شو. د نوموړي کاري دوره له لویډ جورج سره د شخړې مخینه هم لري؛ چې  د ۱۹۱۷ ز په اګست کې، له  لومړي وزیر نه د لږ ملاتړ له امله، چمبرلین استعفا ورکړه. د چمبرلین او لویډ جورج تر منځ اړیکې له هغه وروسته له دوه اړخیز نفرت نه ډکې وې.
چمبرلین پرېکړه وکړه چې دمشرانو د مجلس لپاره ډګر ته راشي او د برمېنګم لیډي ووډ په استازیتوب د اتحاد غوښتونکو د نوماند په توګه وټاکل شو. د جګړې له پای ته رسېدو وروسته، سملاسي ټول ټاکنې ترسره شوې. په دې حوزه کې هلوځلو د پام وړ بڼه درلوده،  ځکه چې د هغه سیاله د لیبرال ګوند نه مېرمن مارګیري کاربېټ اشبي وه، چې د اوولسو هغو مېرمنو نوماندانو له ډلې نه وه چې پارلمان ته یې په لومړي ځل په ټاکنو کې ګډون کاوه ،ځکه چې د لومړي ځل لپاره ښځو ته دا حق ورکړل شوی و. چمبرلین د دې ګواښ په غربګون کې د هغو نارینه نوماندانو نه وو، چې د خپلې مېرمنې په ګومارلو سره یې په ځانګړې توګه ښځینه رایې ورکوونکې په نښه کړې. هغه د ښځو لپاره ځانګړې کمپایني پاڼې خپرې کړې چې سرلیک یې "ښځو ته یو پیغام" و او وروسته یې د ښځو لپاره دوه غونډې په لاره واچولې. چمبرلین د نږدې ۷۰٪ رایو او د د ۶۸۳۳ رایو په اکثریت سره وټاکل شو. نوموړی ۴۹ کلن و، چې تر اوسه تر ټولو لوړ عمره لومړی وزیر دی چې د مشرانو مجلس ته ټاکل کېږي.
سپوږمۍ اکسير
مخينه
ډاکټره سپوږمۍ اکسير د څلورو کلو وه چې لکه نورو افغانانو پشان خپلې کورنۍ سره کډوالۍ ته اړ شوې او په کال ۱۹۸۹ زېږدي کې له پېښور څخه بيا د کاناډا هېواد په لور ټولې کورنۍ سره لکه د نورو پشان کډوال شوي.
زده کړې
ډاکټرې سپوږمۍ اکسير خپلې لومړنۍ او لوړې زده کړې ټولې په کاناډا هېواد کې ترسره کړي. خپله ډاکټري ېې د تعلیم او نړېوال پرمختيايي بهير په برخه کې د ټورنټو له پوهنتون څخه ترلاسه کړې.
باندنۍ تړنې
د سنډي راډيو سره د ډاکټرې سپوږمۍ اکسير مرکه
بريکه، الجزاير
بريکه چې په عربي ژبه کې بريکة ليکل کيږي د الجزایر په باتنه ولایت کې یو ښار دی چې په 1998 کال کې یې 80,618 تنه نفوس درلود او په 2005 کې یې نفوس 114,547 تنو ته ورسېد.
سرچینې
وېشنيزه:الجزاير وېشنيزه:الجزيره وېشنيزه:الجزيره تلوېزيون
د پکتیکا رسنۍ
د پکتیکا ولایت رسنۍ په یاد ولایت کې په تیرو دوه لسزو کې د سیمه ییزو راډیوګانو ترڅنګ یو شمیر مجلو هم فعالیت پیل کړی. راډیوګانې
سپينه ادى
ميرمن سپينه ادى
مېرمن سپينه ادې د نور محمد الكوزي لور (د يار محمد خان الكوزي، چې په ۱۹مې پېړۍ په لومړنۍ نيمايي كې د هرات وزير) په ۱۸۳۷ز=۱۶۵۵هجري كال كله چې ايراني ښكېلاكگرو په هرات بريد وكړ او كلابند يې كړ، نو دا حالات دې زړورې ادې په خپلو حماسي شېرونو كې د افغانانو مېړانه او توره انځور كړه.
د پکتیکا رسنۍ
ورپاڼې اومجلې
سپينه ادى
د سپينې ادى په هکله بل ځاي کې
د پښتو ادب کې دميرمنو برخه –دکتاب ليكوال داسې ليکې. ميرمن سپينه يو ه پښتنه شاعره وه چې دوزير محمديارخان الکوزي دحکومت په وخت کې دهرات په شاوخواکې اوسيدله داميرمن دنورمحمدخان الکوزي لوروه.
د ايراني ښكيلاك په مقابل كى دريدل
کله چې ايرانيانو په کال ۱۲۵۵ه کې هرات محاصره کړ نو پښتنو ډيره په نره اوبهادرۍ دايرانيانو مقابله وکړه اودغه رنگه ايرانيان په خپل مقصد کې ناکام پاتې شول. په دې قامي جگړو کې شاه کامران سدوزي اووزير يارمحمد خان الکوزي دپښتنو سرداران ووچې ددې مقابلې په هر ډگر کې يې دخپلې بهادرۍ اوميړنتوب څرگندونه وکړه.
د ايراني تيريو يادونه به خپلو شعرونو كى
لمړي څښتن دټول عالم ستايمه- بيا محمد رسول صلي الله اکرم ستايمه درودپه واړواصحابانودې وي- دپاک نبي پس ښو يارانو دې وي دي وواستازي دکونينوبادار- په دوه جهانو دنبيانو سردار دگنهگار شفاعت کوينه- رحم په خپل خسته امت کوينه بيا منقبت دابوبکر وايم- صديق يې نوم په صداقت يې ستايم دي لمړي يار وه دخاوند درسول- په لوي دربا رپه دوه جهانه مقبول په يار غاردپاک نبي دي مشهور- توره تياره يې په انوارو ده پور دوهم فاروق عمر خداي ته نزدي- دعدالت يې پر جهان نندارې شورودنيل يې له پرتمه کښته- مړه کافران دده له ډير هيبته دريم عثمان ذي النورين ونمر- هم وجامع دپاک قران اکبر حلم وحيا کې وه بادار دامت- ابن عفان موشو سردار دامت څلورم يار وه شير دخداي وکرار- علي حيدر وه تل په لاس ذوالفقار دخيبر وريې ذوالفقار ته ورمات- په بريښ دتورې يې تل ورک ظلمات --- بيا نو کوومه په خوښي په عزت - دپاک نبي داصحابو صفت چې دوي وه ستوري پر اسمان ځليده- تل وه خوشحاله پاک نبي يې ليده دخداي رحمت دې وي پر دوي تر ابد- خالق دې عفوکې په دوي زمونږ ابد
دپاچا اووزير په ستاينه کې:
اوس نو شروع کړم دباچا په صفت- زمونږ شهزادهدي ننگيالي په غيرت دوي دي ډيوه دسدوزو دټبر- په سړبنو کښې نن دوي دې لکه لمر داحمدشاه غازي پښتون له کوره – نن ده کامران شهزاده کښلې توره غليم له ده نه پرحذر دي جانه- دده له تورې نه ابتر دي جانه ددرانو ناموس په ده دي خوندي- دپښتنو مټې په ده دې قوي دپښتنو پر ننگ کلک دي ولاړ- ټول غليمان دده له تورې لتاړ بل يې وزير يار محمدخان توريالي-په سپين ميدان ځنې رپيږي زمري دي په تدبير اصف نظام دهرات- ښه يې سنبال کړانتظام دهرات پښتون پرده راټول دجنگ پر ميدان-سټ يې په توره کړه غليم دښمنان خالقه دادپښتو توريالي- وي دهرات په سيمه تل دې ژوندي دپښتنو سردې په دوي وي بلند- هم په غيرت وټول جهان ته څرگند وروستو تر مدح دکامران شهزاده-واوره چې کاندم دجنگوښه قيصه له سپينې خوارې څخه به څه نه وي اثار- دابه وي خاورې پاتې شي به ياد گار
په هرات او قندهار کې دسدوزو پادشاهي:
راسه چې تاته حکايت کومه- دسدوزو دسلطنت کوومه پخوا تردې وه دهرات پاچهان- دسدوزو ذوالفقار زمان خان دوي سرداران دپښتنو دهرات-غليم يې تل له تيرې تورې ومات دپښتنوتورې به تل ځليدي – ددشمن سترگې له بريښناوې ړندې دوي وه ميړونه پښتانه توريالي- پر ننگه ټينگ وودوطن ننگيالي په جنگ کښې هر يولکه غټ شين زمري- دسدوزو وه هرزلمي بريالي ټول پښتانه په اتفاق وو ولاړ- کار ددښمن ددوي دلاسه ويجاړ چې پښتون زلمي په خوب کې دښمن-وليدله ويرې به ريږد په بدن
ځينو کتابو بيا دغه دمحاصري حا ل داسې رااخيستي :
زمونږ پښتانه لکه زمري جنگيږي- ويـــــــــالي دوينو پر حصار بهيږي هرات په وينو د پښتون شوگلرنگ- پښتون زخمي دي دغليم په خدنگ يارمحمد وايي پښتنو زمازمرو- ټوله راووزي وسله دار له کورو پر غليم وکړي يو هجوم گړندي- هرات له لاسه په ژوندون مه باسئ داخو زمونږ کور دي زمونږ وطن دي نا-دازمونږ ټاټوبۍ زمونږ مامن دي نا کفن په غاړه داوطن وساتئ- زمونږ دپلرو ښکلي مدفن وساتئ دلته پراته دي ننگيالي نيکه گان- دلته بهيږي ويني تل د افغان هرات زمونږ دي زمونږ کور دي نا- زمونږ نغري دي زمونږ اور دي نا دښمن راغلي تر ديواله دکور- ولاړسئ دادي دپښتون لوي پيغور کامران نارې کړې چې “ پښتونه کامه!”- توره راباسه مره پرننگ ونامه مه بايله ځان اوسه ولاړ پر حصار- دپښتانه پرننگه ځان کړه ايثار بويه غيرت چې موناموس خوندي شي- نوم د پښتون نوم داولس خوندي شي دلته لکه چې تاسو وينۍ دالاندې بيتونه هم شته: داخو زمونږ کور دي زمونږ وطن دي نا-دازمونږ ټاټوبۍ زمونږ مامن دي نا بويه غيرت چې موناموس خوندي شي- نوم د پښتون نوم داولس خوندي شي بل ځاي کې يې بيا همدغه دجنگ دمحاصرې حال داسې راخيستي : غليم پر ښهر بيا هجوم راوړي –مخ ته يې ولاړ دي يار محمد خان پياوړي زمونږ پښتانه لکه زمري جنگيږي-ويـــــــــالي دوينو پر حصار بهيږي هرات په وينو د پښتون شوگلرنگ-پښتون زخمي دي دغليم په خدنگ يارمحمد وايي پښتنو زمازمرو-ټوله راووزي وسله دار له کورو پر غليم وکړي يو هجوم گړندي- هرات له لاسه په ژوندون مه باسئ داخو زمونږ کورزمونږ وطن دينه- دازمونږ ټاټوبي زمونږ مامن دينه کفن په غاړه داوطن اوساتي-زمونږ دپلرو ښکلي مدفن اوساتي دلته پراته دي ننگيالي نيکه گان- دلته بهيږي وينې تل دافغان هرات زمونږ دي ږمونږ کور دينه-ږمونږ نغري دي زمونږکوردينه دښمن راغلي ترديواله دکور-ولاړشي دادي دپښتون لوي پيغور کامران نارې کړې چې پښتونه قامه-توره راباسه مره پر ننگ نامه مه بايله ځان اوسه ولاړپه حصار-دپښتانه پر ننگه ځان کړه ايثار بويه غيرت چې موناموس خوندي شي- نوم د پښتون نوم داولس خوندي شي زلموچې واوريدي نارې غلبلې-له يارمحمده اوکامرانه دلې له کلو اوواته زمريانو په څير – پر دښمنانويې جوړکړلتير سرونه يې غوڅ کړه ددښمن په توره- موريې کړه په غليمانو بوره دښمن شو مات راغي دوران دکامران – ديار محمددبري ستوري ځلان دلته تاسو وينئ چې دالاندې بيتونه هم شته : داخو زمونږ کورزمونږ وطن دينه- دازمونږ ټاټوبي زمونږ مامن دينه بويه غيرت چې موناموس خوندي شي- نوم د پښتون نوم داولس خوندي شي په هر صورت ددې اشعار ونه ددې پښتنې ميرمنې تاوده احساسات اوپښتني جذبات په ښه شان سره څرگنديږي. زما چې خو دومره په وس پوره له درنو استادانو هيله کوم چې دسپينې ادې په هکله ډير څه وليکې دنوموړي روح دې ښاد اودجنتونو سرداره دي وي په سپيڅلې کليواله مينه
ليكنه: ډاکټر ثواب الدين مخکښ
درواز بالا ولسوالۍ
د درواز بالا ولسوالۍ د افغانستان د بدخشان ولايت یوه ولسوالۍ ده، نوموړې ولسوالۍ په ۲۰۰۵ زېږديز کال کې د درواز ولسوالۍ له یوې برخې څخه جوړه شوه.
د مایعاتو میخانیک
د مایعاتو میخانیک د فزیک یوه څانګه ده چې د سیالاتو له میخانیک (مایعاتو، ګازونو او پلازماوو) او پر دوی له واردو قوو سره سروکار لري. د مایعاتو میخانیک په ډېرو برخو لکه میخانیک او سېول انجنیرۍ، کیمیايي او بیوطبي انجنیرۍ، جیوفزیک، سمندرپوهنه، هواپوهنه، ستورفزیک او بیولوژي کې کار کارول کېږي.
دا ډول میخانیک په څو برخو وېشل کېږي. یو یې د مایعاتو سټاټیک دی چې په ارام حالت کې د مایعاتو څېړنې ته ویل کېږی. بل ډول یې د مایعاتو ډینامیک دی چې پر بهاند یا سیال حرکت د قوو د اغېزې څېړنې ته ویل کېږي. دا میخانیک د کانټوم میخانیک یوه څانګه ده. کانټوم میخانیک ماده له هغو معلوماتو پرته ماډل کوي چې له اتوم څخه جوړ شوي دي، یعنې ماده د مایکروسکوپي ډول پر ځای په ماکروسکوپي ډول ماډل کوي. د مایعاتو میخانیک او په ځانګړي ډول د مایعاتو ډینامیک یوه فعاله څېړنیزه برخه ده چې د ریاضي له پلوه پېچلې ده. ډېری ستونزې تر یوه حده نه دي حل یا هم بېخي حل شوي نه دي او د کمپیوټر په کارولو سره د عددي مېتودونو په مرسته په ډېر ښه ډول حلېدای شي. یوه اوسنۍ څانګه یې د محاسباتي مایعاتو ډینامیک دی چې همدې چارې ته ځانګړې شوې ده.
لنډه تاریخچه
د مایعاتو د میخانیک څېړنه د لرغوني یونان دورې ته ور ګرځي او دا هغه مهال و چې ارشیمډس د مایعاتو سټاټیک او لمبا وڅېړله او خپل مشهور قانون یې فورمول‌بندي کړ چې دا مهال د ارشیمډس اصل بلل کېږي، دا قانون یې په خپل کتاب «د لمبېدونکو اجسامو په اړه» (On Floating Bodies) کې خپور کړ او عموماً د مایعاتو د میخانیک په اړه لومړنۍ څېړنه بلل کېږي. د مایعاتو په میخانیک کې د چټک پرمختګ پیل د لیونارډ ډاوینچي (مشاهدات او ازمېښتونه)، د اوانجلیسټا ټورچلي (د فشار سنج اختراع)، د ایزاک نیوټن (د ویسکوزیټي څېړنه) او د بلز پاسکال څېړنه وه (چې د هایډوسټاټیک په برخه کې یې څېړنې وکړې او د پاسکال قانون یې فورمول‌بندي کړ). د څېړنو دغه بهیر د ډانیل برنولي په څېړنو سره دوام وکړ چې په ۱۷۳۹ کال کې یې په هايډروډینامیک کې د ریاضي د مایعاتو ډينامیک وړاندې کړ.
د مایعاتو سټاټیک
د مایعاتو سټاټیک یا هایډروسټاټیک د مایعاتو د میخانیک یوه څانګه ده چې مایعات د سکون په حالت کې څېړي. په دې کې د هغو شرایطو څېړنه هم شاملېږي چې مایعات په کې د سکون په حالت کې پایدار تعادل لري؛ او د مایعاتو له ډینامیک سره چې د حرکت په حالت کې مایعات څېړي، په تضاد کې ده. هایدروسټاټيک د ورځني ژوند د ډېرو ښکارندو یا پدیدو لپاره فزیکي تشرېح وړاندې کوي، لکه دا چې ولې د اتومسفیر فشار له ارتفاع یا لوړوالي سره بدلېږي، ولې لرګی او غوړي د اوبو پر مخ لامبي او ولې د اوبو سطحه په هر شکل چې وي تل هم‌سطحه وي. هایډروسټاټیک د هایډرولیک، د زېرمې لپاره د تجهیزاتو د انجنیرۍ، لېږد رالېږد او سیالاتو یا مایعاتو لپاره بنسټیز اهمیت لري. د دې تر څنګ د جیوفزیک او ستورفزیک (د بېلګې په توګه د ځمکې په جاذبوي ساحه کې د ګډوډیو په درک کې)، هواپوهنه، طب (د وینې د فشار په برخه کې) او له ډېرو نورو برخو سره هم اړوند دی.
د مایعاتو ډینامیک
د مایعاتو ډینامیک د مایعاتو د میخانیک یوه فرعي څانګه ده چې د مایعاتو له جریان – د حرکت په حال کې مایعاتو او ګازونو علم – سره سروکار لري. د مایعاتو ډینامیک یو سیستماتیک جوړښت وړاندې کوي چې د دغو عملي څانګو لپاره د بنسټ حیثیت لري – تجربوي او نیمه تجربوي قوانین په کې شاملېږي چې د جریان له اندازه‌ګیرۍ څخه ترلاسه کېږي او د عملي ستونزو د حل لپاره کارول کېږي. د مایعاتو د ډینامیک د ستونزې په حل کې د فضا او وخت د تابع په توګه معمولاً د بېلابېلو بهاندو یا سیالو خواصو لکه سرعت، فشا، غلظت او تودوخې محاسبه شاملېږي. دا په خپله هم ګڼې فرعي څانګې لري چې ایروډینامیک (د هوا او نورو محرکو ګازونو څېړنه) او هايډروډینامیک (د محرکو مایعاتو څېړنه) یې د بېلګې په توګه یادولی شو. د مایعاتو ډینامیک په ګڼو ځایونو کې کارول کېږي چې څو بېلګې یې دا دي: په الوتکه کې د قوو او حرکاتو محاسبه، د پایپ‌لاینونو له لارې د تېلو د حجمي جریان کچه ټاکل، د بدلېدونکو اقلیمي نښو وړاندوېینه او د ستورو په منځ کې د واقع فضا پر ورېځو پوهېدنه. د مایعاتو د ډینامیک ځینې اصول په ټرافیکي انجنیرۍ یا د لېږد رالېږد په انجنیرۍ کې هم کارول کېږي.
فرضیات
د یوه فزیکي سیستم د مایعاتو د میخانیک طبیعي فرضیات د ریاضي د معادلاتو په چوکاټ کې بیانولی شو. په بنسټیز ډول داسې فرض کېږي چې هر مایع میخانیکي سیستم د لاندې مواردو پیروي کوي:
د بېلګې په توګه د کتلې د پایښت فرض په دې معنا دی چې د هر ثابت کنټرول حجم (مثلاً یو کروي حجم) لپاره چې د کنټرول په سطحه کې احاطه شوی وي – په هغه حجم کې د کتلې د بدلېدو سرعت د سطحې له بیرون څخه داخل ته د کتلې د تېرېدو له سرعت سره برابر دی. دا چاره د کنټرول حجم پر مخ د یوې انتیګرال‌ډوله معادلې په توګه بیانولی شو.
د پیوستوالي فرض د کانټوم میخانیک د مطلوبې بشپړتیا حالت دی چې مایعات په کې په پیوست ډول په پام کې نیولی شو، حتا که په مایکروسکوپي کچه له مالیکولونو څخه جوړ شوي وي. د پیوستوالي تر فرض لاندې ماکروسکوپي ځانګړنې لکه غلظت، فشار، تودوخه او سرعت په «ډېرو کوچنیو» حجمي عناصرو کې هم په ښه ډول تعریفېدای شي – د سیستم د مشخصوونکي اوږدوالي په پرتله کوچنی، خو د مالیکولي اوږدوالي د اندازې په پرتله لوی دی. مایع خواص ښايي په دوامدار ډول له یوه حجمي عنصر څخه تر بل عنصر پورې بېلابېل وي او دا د مالیکولي خواصو متوسطې اندازې دي. د پیوستوالي فرضیه ښايي په ځینو ځایونو لکه د مافوق صوت سرعت په جریانونو یا د نانو اندازې په مالیکولي جریانونو کې د ناسمو پایلو لامل شي. هغه ستونزې چې د پیوستوالي فرضیه یې په حلولو کې پاتې راځي، د محاسبوي میخانیک په مرسته یې حلولی شو.
شغنان ولسوالۍ
د شغنان ولسوالۍ د افغانستان د بدخشان ولايت اړوند ولسوالۍ ده دا ولسوالۍ 000’39 وګړې او 3125 کیلومتره مساحت لرې.
د پکتیکا ملي راډیو
د پکتیکا ملي راډیو دا په پکتیکا ولایت کې یوه فعاله رسنۍ ده، چې د اطلاعاتو او کولتور ریاست پورې اړونده ده، چې په پکتیکا سربېره د غزني، پکتیا، میدان وردګ او لوګر ولایتونو په یوشمېر سیمو کې هم اورېدل کېږي. په شپه ورځ کې دولس ساعته خپرونې کوي او لګښت یې د دولت پر غاړه دی.
سټيفن هاوکينګ
سټیفن ویلیم هاکینګ (Stephen William Hawking) تر آينشټاين را وروسته په نړۍ کي یو منلی فيزيک پوه او ساینسدان وو. هغه د (۱۹۴۲م.) کال د جنوري پر اتمه د انګلستان په اکسفورډ ښار کي د فرانک او ایزوبیل په کور کي وزېږېد. مور او پلار ئې له سختو اقتصادي مشکلاتو سره، سره خپلو زده کړو ته دوام ورکړ. دواړه  په اکسفورډ  پوهنتون کي داخل سول. پلار ئې طب ووایه او مور ئې فلسفه، سیاسي علوم او اقتصاد وویل. دوی هغه وخت د شمالي لندن په یوه کليواله سیمه هایګېټ کي اوسېدل، خو څرنګه چي دغه وخت دوهم نړۍ وال جنګ(۱۹۳۹-۱۹۴۵م.) شروع وو او لندن تر بمبار او حملو لاندي وو، نو مور ئې یوه خوندي ښار اکسفورډ ته ولاړه او سټیفن هاکینګ هلته وزېږېدئ.
هاکینګ د مور او پلار مشر اولاد وو. هغه دوې خوندي او یو بل اخیستل سوی ورور هم درلود. د دوی فامیل ته د یوه خورا ځیرک او غیر عادي فامیل په سترګه کتل کېدل، چي حتا د ډوډۍ د خوړولو پر وخت به ئې لا هم مطالعه کوله او هر یوه به خپل، خپل کتاب په خاموشۍ لوستلی.
هاکینګ په ښوونځي کي د آينشټاين په نامه مشهوره وو. هغه خپل د ریاضي د ښوونکي په مرسته د ساعت له پرزو،  د زاړه ټليفون له سویچ بورډ او نورو مستعملو شیانو کمپيوټر جوړ کړ او د همدې ښوونکي څخه په الهام ئې غوښتل د رياضياتو زده کړي ته دوام ورکړي، خو پلار ئې مشوره ورکړه چي طب انتخاب کړي. ځکه د هغه په نظر په رياضياتو کي ډوډۍ نه سي پیدا کېدلای. پلار ئې غوښتل چي زوی ئې د ده په څېر په اکسفورډ پوهنتون کي طب ووایې، خو هاکینګ فیصله وکړه چي په فيزيک او کېمیا کي به زده کړي کوي.
هاکینګ خپلي لوړي زده کړي د (۱۹۵۹م.)کال په اکتوبر کي د اوولسو کالو په عمر د اکسفورډ په یونیورسټي کالج کي پیل کړې. په لومړیو اتلسو مياشتو کي خورا دیغ وو او یوازيتوب احساس ئې کاوه. هغه ته د پوهنتون اکاډميک کار تر حد زیات آسانه ایسېدئ. د هاکینګ  د فیزیک استاد رابرټ برمن وايي:
” هاکینګ ته هر څه آسانه ول او دا احساس ور پیدا سوی وو، چي په دې اړه باید یو څه وکړي خو د پوهنتون په دوهم او درېیم کال په هغه کي ډېر بدلون راغلئ او دا کوښښ ئې کاوه چي د پوهنتون په زده کوونکو کي ځان طاق کړي. “
سټیفن هاکینګ د خپل پُرثمره ژوند په موده کي پنځلس آثار ټولني ته وړاندي کړل، چي اکثرو ئې ډېري لويي جایزې وګټلې. د وخت لنډ تاریخ او د اکابیرو پر اوږو کتابونه ئې د بېلګي په ډول یادولای سو. د (وخت لنډ تاریخ) یې په ۱۹۸۸ میلادي کال کې خپور شو چې د نړۍ په ۵۰ ژبو ۲۵ میلیونه ټوکه پلورل شوی، له نېکه مرغه په پښتو هم ژباړل شوی. دا کتاب د ستورپوهنې معاصر پرمختګونه وړاندې کوي. د کاسموس عالي نظریاتو تعقیب ، له ګیلیلیو او نیوټن څخه آیسټین او پوینکارې پورې ، د فضا وخت تحقیق کې د پرمختګ پرمختګونه په ګوته کوي ، د تور سوراخونو ماهیت تشریح کوي ، هغه د عصري علومو ترټولو لوی ننګونه په لاره اچولو وړاندیز کوي: د عمومي واحدیت او کوانټم میخانیکونو ترکیب لپاره د واحد نظريې لپاره لاره.
هاکینګ له (۱۹۶۶م.) کال څخه تر (۲۰۱۵م.) کال پوري د خپل اکاډېمیک کار په سیله کي د نړۍ (۱۸) ډېري لويي علمي ـ اکاډمیکي جایزې او تقدیرنامې ترلاسه کړي دي.
د نوموړي په ژوند په ۲۰۱۴ کال کې یو فلم هم جوړ شو، چې د (هر څیز تیوري) یا د Theory of Everything په نوم یادیږي. چې تر دې مهاله يې مېلیونه کسانو ننداره کړې ده. ایډي ریډمېن په دې فلم کې د مشهور فزیک پوه سټیفن هواکینګ « Stephen Hawking » رول لوبوي.
د نوموړي مهم اثار د وخت لنډ تاریخ، کاینات یوه کڅوړه ده، او عظیم ډیزاین دي.
نوموړي په ۱۹۶۵ کال کې واده وکړ او اوس درې اولادونه لري. سټفن هاکینګ په طبي علومو کې لسانس کړی او خپله پي ایچ ډي يې د کایناتو او فضا په پيژندنه کې کړې وه.
د نوموړي یو له مهمو تحقیقاتو څخه یو هم بلک هولز یا تورې سوړې دي، چې په فضا کې موجودي دي.
په (۱۹۶۳م.)کال کي چې نوموړی ۲۱ کلن و، د ALS په نوم یوه ناروغي پکې تشحیص شوه. هغه مهال ډاکټرانو ویلي وو چې سټیفن شاید دوه کاله ژوندی پاتې شي، خو د هغوی خبره سمه نه وه. دا ناروغي د انسان هغه دماعي حجرې له مینځه وړي، چې د عضلاتو د حرکت سبب کیږي، دغې ناروغۍ نوموړی په څو کلونو کي ئې داسي مرحلې ته ورساوه، چي بېله باړخوګانو څخه ئې د بدن بله عضوه نه سوای ښورولای، خو ذهن ئې سالم وو او تر مرګه ئې د فيزيک د علم په دنیا کي سخري غوټي په خلاصي کړلې.
.
د سټیفن هاککینګ په هکله اساسي معلومات
سټیفن هاککینګ د 2018 کال د مارچ په 14 مه په خپل کور کې په کیمبرج، انگلستان کې مړ شو.
درجه:
ودونه:
ماشومان:
د سټیفن هاککین په اړه 25 حقایق چې تاسو یې په سمه توګه نه پوهيدل:
په پای کې سټیفن د اکسفورډ پوهنتون څخه فارغه شوی. هغه فزیکونه زده کړل. وروسته، په 1978 میلادي کال کې هغه د جراحي فزیک پروفیسور شو، او په 1979 - ریاضي کې.
2. تاسو باور نه کوئ، مګر تر 8 کلونو پورې به راتلونکی ساینس پوه نشي کولی چې لوستل شي، او د هغه په ​​وینا، په اکسفورډ کې، هغه د غوره زده کوونکو تر منځ نه و.
3. د اعتماد یا نه، مګر د هاککینګ کلیزه (د جنوري 8، 1942) د ګیلیلو د مړینې د 300 کلیزې سره سمون درلود. سربېره پر دې، ساینس پوه البرټ آیسسټین په کال کې مړ شو.
4. هغه د فزیکونو په اړه د درسي کتاب لیکلو خوب و چې د اکثریت لپاره به یې پوه شي. خوشبختانه، هغه د هغه د وینا سناتور او وقف شاګردانو څخه مننه وکړه. په 1988 کې نړۍ د مشهور ساینس کتاب "د وخت لنډ تاریخ" ولیده.
5. په 1963 کې، Hawking د امیوټروفیک پسې sclerosis د نښانو ښودلو پیل پیل کړ، چې د پالیسۍ المل شو. ډاکټرانو ادعا وکړه چې د هغه د ژوند کولو لپاره یې یوازې 2.5 کاله درلوده.
6. د ټرینیکټومیوم وروسته، سټیفن خپل غږ له السه ورکړ او د ګردي ساعتونو وخت ته اړتیا لرئ.
په خوشبختۍ سره، په 1985 کې، د کالیفورنیا یو پروګرام کونکي یو کمپیوټر جوړ کړ چې سینسر د ګاک د ګرځنده مخ عضلاتو ته وټاکل شو. د هغې څخه مننه، فزیک پوه ګیجټیک اداره کړ، کوم چې هغه د خلکو سره د خبرو اترو اجازه ورکړه.
7. هاکنگ دوه ځله واده شوی و. لومړنۍ ښځه هغه دوه ماشومان ورکړ، مګر د هغې اتحادیه یې تر 1990 پورې پای ته ورسوله. او په 1995 کال کې عصري جریان خپل نرس سره واده وکړ، له هغه سره یې د 11 کلونو لپاره ژوند کاوو (په 2006 کې یې طلاق ورکړ).
8. د جون په 29، 2009، د سټفین هاککینګ په استازیتوب، د یوې ډلې لپاره بلنه چې د جون په 28 کې ورکړل شوې وه استول شوې وه.
او نه، دا ټایپو نه ده. دا د سفر سفر تجربه وه. دا روښانه ده چې هیڅوک ګوند ته نه دي راغلي. یوځل بیا بیا ثابت شو چې د وخت سفر یو اشغال دی، د فلم اساس، مګر دا واقعا واقعا حقیقي حقیقت نه دی. هغه وویل چې د هغه ګوند یو ځل بیا ثابته کړه چې که څوک د وخت له لارې سفر وکړي، نو هغه به دې ته اړ شي چې د هغه لیدنه وکړي.
9. په 1 966 کې، هاکیکین خپل "د نړۍ د پراخیدو ملکیت" په اړه خپل مقاله دفاع وکړه.
په اصل کې، هغه هڅه وکړه چې د عالمانو د جوړولو پیل کولی شي یوه لویه چاودنه وکړي. یو ځل چې په انټرنټ کې ځای پرځای شو، ویب پاڼه په چټکۍ سره د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د کاروونکو لخوا د میلیونونو لیدنو سره زیاته شوه.
10. سټفین هاککین پخپله یو ناپاک وبلل او ویې ویل چې هغه په ​​خدای باور نه درلود او نه د وروستیو ژوندونو په شتون کې. سره له دې، هغه استدلال وکړ چې ڪائنات او د هر چا ژوند د معنی ډک دی.
11. ډیری وختونه په یو څو تلویزیونونو کې ساینس پوه شو، د دوی په منځ کې "ستارہ ټیک: راتلونکی نسل"، "سمپسونه او د لوی بینګ تیوری."
12. د هاککین د نسخو مطابق د انسانیت پای به څه شی شي؟ دا مصنوعي استخبارات، اتومي جنګ، د تاو تریخوالۍ، پانډیم او اقلیم بدلون دی. هغه په ​​نورو سياليو کې د نوي ژوند د موندلو په لټه کې و.
13. د 65 کلنۍ په عمر کې، سټین د یوې ځانګړې الوتکې په ترڅ کې ووت ترڅو د ګړتیا نشتوالی احساس شي. ټول پرواز څلور دقیقو وخت تیر کړ.
14. د هاککین مساوات په نامه یو فارمول شتون لري. دا د تور سوراخ د پوهاوي اساس دی. یو ځل بیا سټفین وویل چې هغه غواړي د هغه په ​​قبر باندې ښکیل شي.
15. سټفین هاککینګ، د هغه ملګري جیم هارتل سره، د 1983 کال په ټوله نړۍ کې د انفینتيشن په اړه یوه تیوری جوړه کړه. دا د فزیک پوهانو په ژوند کې د مهمو لاسته راوړنو څخه دی.
16. په 1997 کې سټفین هاککنگ د جان پرویز، سټیفن ولیم او کیپ تورنۍ سره د بریتانیا انسائیکلوپیډیا په اړه په بشپړ ډول د شرط په اړه د مخکیني تور سوری لخوا ونیول شو او وروسته یې د هغه ځای په ځای کولو شرط شرط ورکړ. د پایلې په توګه، په 2004 کې شخړه جان Presquell لخوا ترلاسه شوه.
17 په 1985 کې هغه سينه بغل ته ورسېد او په نړۍ کې يو پښه وه. سربېره پردې، ډاکټرانو خپل مېرمن ته د ژوند مالتړ مالتړ وسایلو څخه د هاکنګ کولو مینځلو لپاره وړاندیز وکړ، کوم چې میرمن ځواب ورکړ: "نه". په خوشبختۍ سره، ساینس پوه شو چې د "لنډ وخت تاریخ" کتاب کتاب یې بشپړ او بشپړ کړ.
18- هغه د البرټ آیسسټین جایزه، د لندن د رائل سوسائټ څخه د هګګز میډل، او د آزادۍ ولسمشري میډال، بارک اوباما لخوا ورته ورکړل شوی ډیری معتبر انعامونه او انعامونه ترلاسه کړل.
19. سربېره پر دې، هاکنگ د ماشومانو لیکونکی و. هغه او د هغه لور لوسي د ماشومانو کتابونو لړۍ واخیسته، کوم چې لومړی یې "جورج او د عالم رازونه" وو.
20. که څه هم سټفن هاکین په خدای باور نه درلود، خو د هغه په ​​باور په بهر کې د سترو تمدن تمدن شتون درلود.
21. کله چې هغه وویل چې که انسانیت د تور سوراخ انرژی څنګه کارولو سره راغی، نو دا په آسانۍ سره د ځمکې ټولې انرژۍ سیسټمونه بدلولی شي.
22. هغه هغه فزیک پوهانو ته اشاره کوي، لکه د نیل ډیګراس ټیسسن په څیر، پدې باور دي چې زموږ پوهنتون د نورو تمدنونو سره موازي موجود دی.
23. سټفین هاکنګ په بنسټیزو فزیکونو کې د هغه د لاسته راوړنو لپاره د نړۍ ترټولو لوی ساینسي جايزه) 3 میلیون ډالر (ترلاسه کړه.