cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غږېدونکی ساعت
انګلستان
د هغه وختونو لپاره چې دقیقې دقیقې وي، "دقیق" د اعلان د ثانیو برخې لپاره ځای په ځای شوی. په ورته ډول، د ساعت څخه د یوې دقیقې څخه وروسته د ساعت او یوې دقیقې ترمنځ د وختونو لپاره اعلانونه د (صفر) دقیقو لپاره "بجې" بدلوي. نور آپریټرونه خپل د خبرو ساعتونه چلوي، په پراخه توګه ورته شکلونو سره، یا د BT خدمت ته لیږدول کیږي. ورجن میډیا د ورجن میډیا لاین څخه 123 ډایل کولو سره خپل خدمت شتون لري. اسکای هم د اسکای تلیفون لاین څخه 123 ډایل کولو سره خپل خدمت ته لاسرسی لري. د یو څو ګرځنده خدماتو څخه 123 ډایل کول، لکه O2 ، د غږ کولو ساعت خدمت هم ترلاسه کوي. د Giffgaff شبکه د O2 په څیر ورته خدمت کاروي. دا خدمت د 3 ګرځنده تلیفون شبکې کې شتون نلري، ځکه چې دوی د خپلو غږیزو خدماتو لپاره 123 شمیره کاروي. دا د ورته دلیل لپاره د نارنج شبکې کې هم شتون نلري.
د لیپ ثانیې په وخت کې، لکه د دسمبر په 31، 2005 کې په 23:59:60 کې، د دویم او دریم بیپونو ترمنځ اضافي دویم وقف شتون لري، ترڅو د خبرو کولو ساعت د همغږي شوي یونیورسل وخت سره همغږي وساتي: "په دریم کې ضربه، د BT څخه وخت به دقیقا دولس بجې وي. بیپ، بیپ، <پاز> بیپ." د انګلستان اوسني وخت سرچینه د انګلستان ملي فزیکي لابراتوار دی.
تاریخ
د خبرې کولو ساعت خدمت د لومړي ځل لپاره په انګلستان کې د جولای په 24 ، 1936 کې معرفي شو. کارول شوی میکانیزم د موټرو، شیشې ډیسکونو، فوتو سیلونو او والوزونو لړۍ وه چې د یوې کوچنۍ خونې د فرش ځای یې نیولی و. غږ د لندن ټیلیفونیست ایتیل جین کین و، چې د 10 ګینیا جایزه یې ګټلې وه ( equivalent to £760 په 2021 کې ) [39] د "طلایی غږ" موندلو لپاره سیالۍ کې. د کاین غږ په عین حال کې د شیشې ډیسکونو کې د فلم غږیز ټریک ته په ورته ډول ثبت شوی و. خدمت په یوه ډیل ټیلیفون کې 846) لیکونو په ډایل کولو سره ترلاسه شوی و، او له همدې امله دا خدمت اکثرا د "ټیم" په نوم یادیږي. په هرصورت، دا کوډ یوازې د لندن ، برمینګهم ، اډینبورګ ، ګالسکو ، لیورپول او مانچسټر ښارونو د تلیفون سیسټمونو کې کارول کیده. نورو سیمو په پیل کې 952 ډایل کړی و، مګر د پیرودونکو ټرک ډیل کولو معرفي کولو سره دا 808 او وروسته 8081 ته بدل شو ځکه چې نور 'ریکارډ شوي خدمات' معرفي شوي. دا د 1990 لسیزې په لومړیو کې 123 ته معیاري شوی و.
د وخت اعلانونه په سم ترتیب کې د لنډو، ثبت شویو جملو یا کلمو په لوبولو سره ترسره شوي. په 1957 کې د مانچسټر راډیو سره په مرکه کې مس کین وویل: The way I recorded it was in jerks as it were. I said: "At the Third Stroke" (that does for all the times), and then I counted from One, Two, Three, Four, for the hours, we even went as far as twenty-four, in case the twenty-four-hour clock should need to be used, and then I said "...and ten seconds, and twenty seconds, and thirty, forty, fifty seconds", and "o'clock" and "precisely". The famous "precisely". So what you hear is "At the Third Stroke it will be one, twenty-one and forty seconds". په 1963 کې، اصلي وسیله د مقناطیسي ډرم په کارولو سره د ډیرو عصري ثبت کولو ټیکنالوژۍ سره بدله شوه، د آډیکرون ټیکنالوژۍ ته ورته چې په متحده ایالاتو کې کارول کیږي. هغه شرکت چې د سپیکینګ کلاک څرخیدونکي مقناطیسي ډرم برخه یې تولید کړې د شمالي ویمبلي رابرټس او آرمسټرانګ (انجینر) لمیټډ و. دوی د ډنمارک، سویډن او د آیرلینډ جمهوریت د مخابراتو چارواکو لپاره د بشپړ ساعتونو جوړولو لپاره د برتانوي پوستې دفتر څخه جواز اخیستی، او د برتانوي پوستې دفتر لپاره دریم (فالتو) ساعت. وروستی د لندن په بو سټریټ کې نصب شوی. اروپایی ساعتونه د 24 ساعتونو سیسټم لپاره د ډرم اوږدولو او اضافي سرونو اضافه کولو سره تعدیل شوي. رابرټس او آرمسټرانګ د ویسټبري سنکرونوم شرکت ته د بریښنایی اړخونو فرعي تړون وکړ. ساعتونه د 20 کلونو لپاره د نه تمدید چلولو لپاره ډیزاین شوي. دا سیسټم په 1984 کې اوسني ډیجیټل سیسټم ته لاره ورکړه، کوم چې یو جوړ شوی کرسټال اوسیلیټر او مایکرو پروسیسر منطق کنټرول کاروي. بشپړ وسایل د سالیډ سټیټ مایکروچپسونو څخه جوړ دي، د کوچني سوټ کیس څخه ډیر د شیلف ځای نه نیسي او هیڅ حرکت کونکي برخې نلري. د BT خدمت ډاډمن دی چې د یوې ثانیې پنځه زره برخې ته درست وي.
په 1986 کې، BT Accurist ته اجازه ورکړه چې خپل فرنچائز سپانسر کړي، لومړی ځل چې سپانسر د خدمت لپاره کارول شوی و. د دې سپانسرشپ په وروستیو کلونو کې، د خبرې کولو ساعت ته زنګ وهلو لپاره 30 پینس لګښت درلود. Accurist د 2008 کال د اګست په 24 د دې معاملې څخه د وتلو او د "بریتانوي ریښتیني وخت" آنلاین ویب پاڼې په لاره اچولو اعلان وکړ
د سړې جګړې په جریان کې، د برتانوي ټیلیکام خبرې کولو ساعت شبکه د اټومي برید په صورت کې د RAF High Wycombe کې د Strike Command څخه د سیمه ایزو پولیسو سټیشنونو HANDEL واحدونو ته د پیغامونو خپرولو لپاره ډیزاین شوې وه. له هغه ځایه ، د اتوماتیک خبرتیا سایرونه پیل کیدی شي او خبرتیاوې د رائل آبزرور قول اردو نظارت پوستو او نورو ملکي دفاع رضاکارانو ته واستول شي چې د لاسي خبرداری وسیلو سره مجهز دي. د یو وقف شوي سیسټم پرځای د موجوده کارولو دلیل دا و چې دا په مؤثره توګه هر وخت د ازموینې لاندې و، نه یوازې د جګړې په حالت کې فعاله (او احتمالا نیمګړتیا وموندل شوه). اتومات سایرن ته سیګنالونه د ورته دلیل لپاره د انفرادي (ناخبره) پیرودونکو تارونو ته لیږل شوي - یو پیرودونکی به د کومې نیمګړتیا په اړه ژر تر ژره راپور ورکړي ، پداسې حال کې چې د وقف شوي کرښې سره ستونزه به تر هغه وخته نه لیدل کیږي چې اړتیا ورته وي.
د سپیکنگ کلاک یوه نسخه د پارلمان په مجلسونو کې د بی بی سی د پارلمان د څانګې لخوا جوړ شوي د غونډو په ریکارډونو کې هم کارول کیده، یو څه د وخت د حوالې په توګه او یو څه د ترمیم د مخنیوي لپاره. په سټیریو ثبت کولو کې ، یو ټریک د غږ لپاره کارول کیده او بل یې د خبرو کولو ساعت نه ختمیدونکي ثبت کولو لپاره - پرته له پیپس ، ځکه چې دا د مداخلې لامل موندل شوي.
د برتانیا "BT سپیکنګ کلاک" کې د اوریدلو غږونو لیست
د خبرو کولو ساعت لپاره پنځه دایمي غږونه شتون لري. لنډمهاله غږونه په ځانګړو مواردو کې کارول شوي، معمولا د BT سره د تلیفون فیسونه خیرات ته راټول شوي.
دايمي غږونه
لنډمهاله غږونه
متحده ایالات
په متحده ایالاتو کې د لومړي اتومات وخت خدمت په 1934 کې د جورجیا په اتلانټا کې د ټیک ټیک جینجر ایل لپاره د ترویج په توګه پیل شو. د شرکت مالک جان فرانکلین د لویدیځ بریښنا ټیکنالوژي بدله کړه ترڅو ماشین جوړ کړي چې د آډیکرون په نوم پیژندل کیږي. د آډیکرون شرکت په متحده ایالاتو کې د خبرو کولو ساعتونو لوی عرضه کونکی شو چې د ځایی سوداګرۍ او وروسته د سیمه ایز بیل سیسټم شرکتونو لخوا ساتل کیږي.
خدمت په عموم ډول د "د ورځې وخت" خدمت په نوم پیژندل شوی ، د "ویل کولو ساعت" اصطلاح سره هیڅکله نه کارول کیږي. ځینې وختونه به د "وخت او تودوخې" یا په ساده ډول "وخت" ویل کیږي. په هرصورت، خدمت په ډیری ایالتونو کې مرحله شوی (نیواډا او کنیکټیکټ لاهم خدمت ساتي). AT&amp;T د سپتمبر په 2007 کې خپل د کالیفورنیا خدمت بند کړ، د سرچینو پراخه شتون لکه ګرځنده تلیفونونه او کمپیوټرونه.
په شمالي کالیفورنیا کې د ټولو ساحوي کوډونو لپاره، او په عمومي توګه په لویدیځ ساحل کې، ساتل شوی تبادله 767 وه چې ډیری وختونه د هغې د تلیفون کلمې، POPCORN ؛ لخوا اشاره شوې. دا خدمت په 2007 کې بند شو. په نورو ځایونو کې، د ټیلیفون مختلف تبادلې د خبرې کولو ساعت خدمت لپاره کارول کیږي یا کارول کیږي.
ډیری شارټ ویو راډیو وخت سیګنال خدمتونه د غږیز ساعت خدمتونه وړاندې کوي ، لکه WWV (د جان ډویل لخوا غږ شوی) او WWVH (د جین باربي لخوا غږ شوی) ، چې د متحده ایالاتو د سټنډرډونو او ټیکنالوژۍ ملي انسټیټیوټ لخوا پرمخ وړل کیږي. د وسیلو سره د ګډوډۍ مخنیوي لپاره چې د راډیو څخه د خدماتو ټونونو په دقیق وخت او ځای پرځای کولو تکیه کوي ، د غږ ثبت کول د ځینې ټونونو څخه "نښه شوي" دي.
د ټیلیفون نړۍ ویب پاڼه د تیرو او اوسني "د ورځې وخت" خدماتو مثالونه لري چې د تودوخې او هوا اعلانونه هم پکې شامل دي.
سرچينې
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
هيريټ بيچر سټو
هیریټ بیچر سټو (جون ۱۴، ۱۸۱۱ – جولای ۱، ۱۸۹۶) یوه امریکایۍ لیکواله او د مرییتوب مخالفه وه. نوموړې د «بيچر» په نوم په يوه مذهبي کورنۍ کې زېږېدلې وه، په (۱۸۵۲) کال کې د خپاره شوي ناول «Uncle Tom's Cabin» له امله يې خورا شهرت موندلی و، په کوم کې چې د افريقايي الاصله امريکايي مريانو له خوا تجربه شوي سخت شرايط انځور شوي دي. د يو ناول او ډرامې په بڼه د دې کتاب د مينه والو شمېر يو ميليون کسانو ته ورسېد، په امريکا او لويه برتانيه کې اغېزمن کتاب وګرځېد، په شمالي امریکا کې يې د مريتوب ضد ځواک غښتلی کړ، په داسې حال کې چې په سويل کې په پراخه کچه د غوصې پارولو لامل وګرځېد. «سټو» د ناولونو، د سفر د درې یادښتونو او د مقالو او لیکونو ټولګې په ګډون ۳۰ کتابونه لیکلی وو. هغه د خپلې لیکوالۍ او په ورځنيو ټولنیزو مسایلو د هغې د عامه دریځونو او بحثونو له امله ډېره اغېزمنه وه.
ژوند او اثار
هیریټ الیزابیت بیچر د ۱۸۱۱ د جون په څوارلسمه نېټه د «کنیکټیکټ» په لیچفیلډ کې زیږیدلې وه. هغه د روښانه دريځ څښتن «کالونیسټ» مذهبي مبلغ «لیمان بیچر» د ۱۱ بچيانو په منځ کې شپږم بچی و. د هغې مور «روکسانا» (فوټ) د لیمان بیچر لومړۍ مېرمنه وه چې د مذهب سخته پلوۍ ښځه وه او د مړینې پر مهال يې «سټو» یواځې پنځه کلنه وه. د انقلابي جګړې جنرال «انډریو وارډ» د روکسانا مورنی نیکه و. د هغې په وروڼو خوېندو کې د «کاترین بیچر» په نوم يوه خور يې ښونکې او لیکواله شوه، ورونه يې مذهبي مشران شول، دهینري وارډ بیچر» په نوم يو ورور يې یو مشهور مبلغ او د مرییتوب له منځه وړونکی شو، نور وروڼه يې «چارلیس بیچر» او «ایډورډ بیچر» وو.
په ۱۸۳۲ کې د ۲۱ کلنۍ په عمر «هیریټ بیچر» د سنسناټي «اوهایو» ښار ته ولاړه، څو له خپل پلار سره يو ځای شي، څوک چې د «لین» الاهياتو د ښوونځي رییس شوی و. هلته نوموړې د «Semi-Colon Club» (دا د ليکوالانو يوه ټولنه وه) سره يو ځای شوه، چې یو ادبي مرکز او ټولنیز کلب و، د دې ټولنې په غړيو کې د بیچر خویندې، کارولین لی هینټز، سالمون پی. چیس (د اوهایو راتلونکې والي او د ولسمشر لینکولن پر مهال د خزانې مشر)، ایملی بلاکویل او نورې شاملې وې. د اوهایو پر سیند د سنسناټی د پير او پلور او د بېړۍ له لارې سوداګرۍ په بریالیتوب سره وده کوله، د تښتیدلو مريانو، د دوی په لټه کې د انعام په نيت وتلو نيونکو او ايرلينډي کډوال، چا چې د حکومت په اورګاډي پټليو او کانالونو کې کار کړی و، په ګډون يې د هېواد له بېلا بېلو سيمو کډوال ځان ته راکاږل. په ۱۸۹۲ز کال کې ايرلينډي توکمو په تور پوستو برید وکړ، د ښار سیمې یې ویجاړې کړې، هڅه یی کوله چې د دندې لپاره دا سيالي کونکي وباسي. بیچر د یو څه افریقايي الاصله امریکایانو سره چې په دې برید کې کړیدلي وو، وکتل او د هغوی تجربو د مريتوب په اړه د هغې د وروستي لیکلي کتاب سره مرسته وکړه. په ۱۸۳۶ او ۱۸۴۱ز کلونو کې کې یو ځل بیا بلوا ګانې وشوې چې دا بلواوې د هغه ځای د اصلي اوسېدونکو له خوا پر مخ وړل کېدې څوک چې د مريتوب د منځه وړلو مخالف وو.
د مريتوب په اړه د «لين» بحثونو هم په «هیریټ»اغېز کړی و. تر ټولو ستره پیښه چې په «لین» کې منځ ته راغله، دا د بحثونو لړۍ وه چې د ۱۸۳۴ز کال په فبرورۍ  کې په ۱۸ ورځو کې د نېواک او د مرییتوب د مخنوي مدافعینو تر منځ تر سره شوې، دا لړۍ په پریکنده ډول «تیوډر ویلډ» او د مرییتوب نورو مخالفينو وګټله. «الیزبیت» په ډېريو بحثونو کې ونډه اخستې وه. د هغې پلار او پالونکو د مرییتوب د مخالفينو له خوا د لا زيات تاوتريخوالي وېره درلوده او پر دې موضوع لا زیات بحثونه يې منع کړل. پایله يې د «لین» د زده کونکو ډله ایز شړل وو، تر څنګ يې ملاتړ پالونکی او ښوونکی هم و ايستل شول، له يوې سختې او ستغې رايې وروسته د «لين» پالونکو موافقه وکړه او دوی د یوې ډلې په توګه د نوي «اوبرلین» کالج انسټیټیوټ ته ولاړل، څو د توکم په پام کې نيولو پرته زده کونکي ومني او د هرې موضوع بحثونو ته اجازه ورکړي.
دا په «لین» کې ادبي کلب و، چیرته چې هغې له «ریو. کالوین ایلیس سټو» سره ولیدل، څوک چې کونډ شوی (مېرمن يې مړه وه)ه او په ښوونځي کې د بايبلي ادب پروفیسر و. دوی دواړو د ۱۸۳۶ز کال د جنورۍ په شپږمه نېټه په ښوونځي کې واده وکړ. دوی يو ځای د غبرګو خویندو په شمول اوه بچيان درلود.
« Uncle Tom's Cabin » کتاب او کورنۍ جګړه
په ۱۸۵۰ز کال کې کانګریس د تښیدلي مريي قانون تصویب کړ چې د تښتیدلي مريي سره مرسته کول يې منع کول او ان تر دې چې په ازادو ايالتونو کې يې هم بنديزونه سخت ګرځول. دا مهال«سټو» له خپلې کورنۍ سره «برونسویک، ماین»  ته تللې وه، کوم ځای کې چې د هغې میړه په باوډوین کالج کې استاد و. د کالج له ودانۍ سره نږدې د دوی کور اوس د يوې ملي تاریخي نښې په توګه ساتل شوی دی. د سټو کورنۍ په مريتوب سختې نيوکې کولې، د «ځمکې لاندې پټلۍ» (د مريانو یو خوځښت و) ملاتړي وو، د دوی په کور کې ځینی تښتیدلی مريان میشت وو. د مریتوب تښتیدلی «جان انډریو جاکسون» په نوم یو مريی چې کله کاناډا ته ولاړ، نو د «په سويلي کارولینا کې د یو مريي تجربه» په نوم داستان کې یې په «برونسویک» کې د «سټو» په کور کې د پټیدو په اړه ولیکل (لندن: پاسمور او البسټر، ۱۸۶۲).
سټو د «برونسویک اول پاریش» کلیسا کې د ملګرتیا خدمت پر مها د یو مريي د مړینې د لیدو ادعا وکړه، کوم چې هغه وهڅوله د نوموړي په اړه کيسه وليکي. همداراز، هغه څه چې نوموړې یې په ډېرې شونتيا  د مريانو سره خواخوږۍ ته وهڅوله، د هغې د ۱۸ میاشتو زوی «سامیول چارلیس سټو» مړینه وه. ان هغې لاندې جملې وويلې «د داسې يو چا له لاسه ورکولو تجربې په لرلو سره چې ماته ډېر نږدې و، زه له ټولو بې وزلو، بې واکو مريانو سره خواخوږي کولای شم چې په غېر عادلانه پير او پلور کې دي. سامیول چارلیس سټو، ته به تل لپاره زما په زړه کې وې». د ۱۸۵۰ز کال د مارچ مياشتې په نهمه نېټه، «سټو» د «ملي پړاو the national Era» په نوم اونيزې جورنال مدير «ګاماليل بايل» ته، چې د مریتو ضد خپرېدونکی اونيز جورنال و، وليکل چې هغه په پام کې لري د مريتوب د ستونزو په اړه کيه وليکي: «زه داسې احساس کوم چې اوس هغه وخت رارسېدلی چې ان يوه ښځه يا يو ماشوم، څوک چې د خپلواکۍ او انسانيت لپاره يو ټکی هم ويلی شي، بايد وغږېږي... زه هيله لرم هره ښځه چې لیکل کولای شي، غلې به نه شي».
لږه موده وروسته، د ۱۸۵۱ز کال په جون مياشت کې، کله چې هغه ۴۰ کلنه وه، د «Uncle Tom's Cabin» لومړۍ برخه د « The National Era» په ورځپاڼه کې په پرله پسې ډول خپره شوه. هغې په اصل کې د «هغه سړی چې یو شی و» سرلیک وکاراوه، خو ډېر ژر بدل او د «ټيټو خلکو منځ کې ژوند» ته واوښت. دا برخې په اونيز ډول د ۱۸۵۱ز کال د جون له پنځمې د ۱۸۵۲ز کال د اپریل تر لومړۍ نېټې خپرېدل. ورځپاڼې ته د خپل ناول د لړۍ برابرولو په مقابل کې هغې ته څلور سوه ډالر ورکول کېدل.د ۱۸۵۲ز کال د مارچ په شلمه نېټه د « Uncle Tom's Cabin» کتاب د کتاب په بڼه د «جان پي.سويټ» له خوا خپور شو، په لومړي سر کې يې پنځه زره نسخې چاپ شوې. د دې کتاب هرو دوه جلدونو کې درې انځورونه وو او سرليک پاڼه يې د «هاماټ بيلينګ» له خوا طرحه شوې وه. له یو کال څخه کمه موده کې، دا کتاب په بې سارې توګه  ۳۰۰۰۰۰ ټوکه وپلورل شو. د ديسمبر په مياشت کې، څنګه چې خرڅلاو کم شو، «جیویټ» د خرڅلاو د هڅولو په پار یوه ارزانه نسخه په اوه دېرش نيم سينټه خپره کړه. له هېواد بهر خرڅلاو، لکه په برتانیه کې، چیرته چې کتاب یوه لویه بريا وه، «سټو» ته يې هیڅ ګټه ونه کړه، ځکه چې هغه مهال هلته د کاپي نړیوال حق موافقه نه وه. د ۱۸۵۳ز کال په وروستیو کې «سټو» د برتانيې يو تدريسي سفر تر سره کړ او د امتياز حق د جبران کولو لپاره چې نه يې شول کولای هلته يې تر لاسه کړي، د مريتوب د ختمولو لپاره د «ګلاسکو» نوې ټولنې د « Uncle Tom's » وړانديزونه منځ ته راوړل.
شپږ کتابونه
د احادیثو شپږکتابونه چي عبارت له بخاري، مسلم، نسائی، ابوداوود، ترمذی او ابن ماجه څخه دي داهل السنت مسلمانانو په مذهب دحدیثونو په موضوع کي ترټولو معتبري سرچینې ګڼل کیږي. دشپږو کتابونوڅخه لمړئ معتبرکتاب چي په اسلامي نړۍ کي ترقرآن کریم وروسته لویه سرچینه ګڼل کیږي دمحمدبن اسماعیل البخاري کتاب دی. محمدبن اسماعیل البخاري دازبکستان هیواد له بخارا ښار څخه وو اوپخپل دغه کتاب کي یې نژې ۷۳۹۷ حدیثونه راټول کړي دي چي دادهغه حدیثونو شمېردی کوم چي په تکراري ډول سره ذکرسوي دي اوکه چیري په تکراري ډول نه وي بیا یې شمېر ۲۶۰۲ حدیثونو ته رسیږي.
دصحیح البخاري په اړه خپله امام بخاري وايي چي یوځل له خپل استاذ (اسحاق بن راهویه) سره ناست وم اوهغه پخپلو خبرو کي وویل چي که چیري تاسو دحضرت محمد(ص) دحدیثونو په اړه یوکتاب راجمع کړی ډېربه ښه وي. بخاري وايي ددې خبري په اورېدوسره مي په زړه کي ددې کار اراده وکړه څوچي په پای کي سرته ورسېدی.
دحدیثونو دریم معتبرکتاب سنن النسائی دی چي داحمدبن شعیب النسائی له لوري لیکل سوی دی اودغه امام په اصل کي دترکمنستان هیواد څخه وو چي په ۲۱۵هجري ق کي پیدا اوپه ۳۰۳هجري ق کي وفات سو. دحدیثونو څلورم معتبر کتاب سنن ابی داوود دی چي د امام ابوداوود سجستاني په لاس لیکل سوی دی اوپه دغه کتاب کي نژدې ۴۸۰۰ حدیثونه شتون لري. امام ابوداوود په اصل کي دسجستان ولایت وو چي په ۲۰۲هجري ق کي پیدا اوپه ۲۷۵هجري ق کي وفات سو. دحدیثونو پنځم معتبره کتاب سنن الترمذي دی چي د امام ابوعیسی محمدالترمذی له لوري لیکل سوی دی اوپه دغه کتاب کي امام ترمذي ټول حدیثونه اودهغوی په اړه معلومات ذکر کړي دي چي کوم حدیث صحیح، کوم ضعیف او کوم حسن دی اوعلت یې څه دی.
دحدیثونو شپږم معتبره کتاب سنن ابن ماجه نومیږدي چي د امام محمدبن ماجه له لوري لیکل سوی دی اوپه دغه کتاب کي نژدې ۴۳۴۱ حدیثونه شتون لري. محمدابن ماجه په اصل کي په اصل کي دقزوین دښار وو چي په ۲۰۹هجري ق کال کي پیدا اوپه ۲۷۳هجري ق کال کي وفات سوی دی.
یاقوت حموي
شهاب الدین ابوعبدالله چي مشهوره په یاقوت حموي سره دی داسلامي نړۍ په تاریخ کي یوله سترو جغرافیه پوهانو او علماوو څخه ګڼل کیږي. نوموړي له ذاته د روم وو اوپه ۱۱۷۹زیږدیزکال کي هلته پیدا سو.
دیاقوت حموي ژوند
یاقوت حموي دخپل وړوکوالي په دوران کي دبغداد په ښار کي دیوغلام په توګه ژوند کاوه چي بیا دعسکربن ابراهیم حموي له لوري وپېرل سو اوله هغه راهیسي یاقوت هم په حموي سره ونومول سو اوله عسکر سره یې خپل لمړنئ ژوند پیل کړ. عسکربن ابراهیم چي دشام اوبغداد له سوداګروڅخه وو یاقوت یې دخپل زوی په څېرساته اوپه وړوکوالي یې دزدکړي لپاره یوې مدرسې ته داخل کړ ترڅوهلته لیک او لوست ترلاسه کړي. یاقوت چی داوخت یې شل کاله عمر درلود دومره ځیرک زده کوونکي ووچي په لنډوخت کي یې دعربي ژبې اوعلومو ترڅنګ دقرآن کریم حفظ هم سرته ورساوه اوله پوهې سره یې دومره مینه پیدا سول چي دمدرسې له امام څخه به یې کتابونه په پور غوښتل ترڅومطالعه یې کړي.
دیاقوت حموي تجارت
په مدرسه کي دبيلابیلو علومو ترزدکړي وروسته یعقوب له خپل بادار عسکربن ابراهیم سره سوداګري پيل کړه اوپه دغه موده کي دعربي نړۍ بېلابیلو هیوادونوته لکه شام، مصر او حجازته ولاړی. یاقوت پخپل تجارت کي دومره پاک او امین انسان وو چي ډېر ژر یې دخپل بادار زړه په لاس باندي راوړ اوهغه به تردې وروسته یاقوت په یوازي ځان له خپلو سوداګریزو مالونوسره بېلابیلو هیوادونوته لېږه. دنوموړي دهمدغه پاکوالي او مانتدارۍ له کبله عسکربن ابراهیم په ۱۱۹۹زیږدیزکال دئ ازاد کړ ترڅو دیوعام انسان په توګه ژوندپیل کړي.
دیاقوت حموي سفرونه
دیاقوت حموي ترازادي څه عمر وروسته عسکربن ابراهیم وفات سو اوله خپل لوري یې څه اندازه مال یاقوت ته پرېښود چي په دې سره یاقوت خپل نوی ژوندپیل کړ اودتجارت پرځای یې دهیوادونو سفرونه پيل کړه ترڅوهم علم او دپوهي کتابونه لاسته راوړي اوهم دنړې دخلکو اوهیوادونوپه اړه معلومات زیات کړي. یاقوت خپل سفرونه په ۱۲۱۳زیږدیزکال کي پيل کړه اوپه دې ترځ کي یې دایران، افغانستان، عراق، شام اوبېلابیلو هیوادونوڅخه لیدنه وکړه اودهرځای دجغرافیې سربېره یې کافي تاریخي اونور علمي معلومات هم لاسته راوړه، یاقوت حموي تردې وروسته غوښتل چي دافغانستان شمالي ګاونډیانوته سفر وکړي اوهلته دخوارزم له واکمني څخه هم لیدنه وکړي خوپه ۱۲۱۹ز کال کي کله چي مغولو پر خوارزم واکمنۍ باندي یرغل وکړ یاقوت مجبوره سوچي بیرته دعراق په لوري ولاړسي اوله هغه ځای څخه مخ دشام په لوري ولاړی ترڅوخپل پاته علمي کارونه هلته پای ته ورسوي.
دیاقوت حموي وفات
یاقوت حموي په ۱۲۲۹زیږدیزکال کي داسي وخت وفات سوچي لوی شمېر علمي کارونه یې پرړزه ارمان پاته سول اوخپل یوملګري ته یې وصیت وکړ چي دده لیکل سوي کتابونه په بغداد کي دمشهدالزیدي په نوم عالم ته وسپارل سي.
دیاقوت حموي آثار
لکه څنګه چي مویادونه وکړه یاقوت حموي پخپل ژوندکي ډېر ځیرک اوپوه انسان وو اودهمدغه ځیرکتیا په مټ یې پخپل ژوندکي ډېرمهم آثار اسلامي نړۍ اومسلمانانوته په میراث پرېښودل. دنوموړي څه کتابونه او آثار په لاندي ډول دي :
معجم الأدبا
المشترك وضعاً والمختلف صعقاً.
معجم الشعراء
کتاب الدول
کتاب فی الدیارات
اخبار المتنبي
المبدأ والمآل
مجموع كلام أبي علي الفارسي
المقتضب في النسب
په ټولو کتابونوکي یې همدغه اخري کتاب چي دهیوادونو اوښارونو دجغرافیې په هکله لیکل سوی دی ډېر شهرت لري اونن ورځ هم دجغرافیې په علم کي یوه ستره سرچینه ګڼل کیږي.
عرفان الله شيرذاد افغان
عرفان الله چې د شهاب الدین زوی د باز محمد لمسی او د نور جان کړوسی دی.
د کټې خیلو د کلی د مرکې خیلو قر یې شیرذاد ولسوالۍ ننګرهار ولايت افغانستان اوسیدونکی دی.
په 1990ميلادي کال کې زیږیدلی.
لومړنۍ زدکړی ېی په بډه بيري افغان مهاجر کمپ کې کړې.
وروسته له لومړنيو زدکړو څخه یې رحمان بابا لېسې ته تللی او له همغه ځای څخه د دولسم (12) څخه فارغ شوی.
او د باب المدينه انستيتيوت څخه ېی په ميډیکل ليبارټرۍ کې دوه (2)کلنه ډيپلومه ترلاسه کړی.
ادامه لرې.............
برېښنايي بايسيکل
يو برېښنايي بايسيکل (چې e-bike, eBike او داسې نور يې هم بولي) د موټر (موټر محرک يا ماشين) لرونکی بايسيکل دی، په کوم کې چې برېښنايي ماشين لګول شوی وي چې په مخکې وړلو (پر مخ بيونه) کې يې مرسته کوي. په ټوله نړۍ کې د برېښنايي بايسيکل ګڼ ډولونه موجود دي، عموماً په دوه پراخه کتګوريو کې وېشل کېدای شي چې هغه دا دي: هغه بايسيکلونه چې سپور شخص د پښو له ځواک سره مرسته کوي (يعنې پيډل لرونکي) او هغه بايسيکلونه چې د تيلوماشين پکې وي، موټرسايکل ډوله فعاليت پکې زيات شوی وي. دواړه دا وړتيا لري چې د سپرلۍ له خوا پيډل ووهل شي او په همدې بنسټ دا برېښنايي موترسايکلونه نه دي. برېښنايي بايسيکلونه د چارج کېدو وړ بټرۍ لري او عموماً د موټر د ځواک لرونکي دي چې په يو ساعت کې له ۲۵ څخه تر ۳۲ کيلو متره (په يو ساعت کې له ۱۶ څخه تر ۲۰ ميله پورې) تګ کولای شي. د لوړ توان ډولونه يې ډېر ځله کولای شي چې په يو ساعت کې له ۴۵ کيلو متره (په يو ساعت کې تر ۲۸ ميله) پورې سفر وکړي. په ځينو بازارونو کې، لکه تر ۲۰۱۳ز کال پورې په المان کې، دوی زیات مقبولیت تر لاسه کړی او له دوديزو بايسلکونو څخه يو څخه د بازار ونډې اخلی، په داسې حال چې په نورو بازارونو کې، لکه تر ۲۰۱۰ز کال پورې په چين کې، دوی د فوسيلي سون توکو په مټ چلېدونکو ماشيني او کوچنيو موټرسايکلونو ځای نيسي.
د سيمه ييزو قوانينو پر بنسټ، ډيری برېښنايي بايسيکلونه (لکه د پيډل والا) له قانوني نظره د ماشيني پيډل والا او موټرسايکونو پر ځای د سايکلونو په توګه ډلبندي شوي دي. دا دوی د ډېرو پياوړو دوه اربو لرونکو موټرو د سند تر لاسه کولو او چلولو په اړوند د ډېرو سختو قوانينونو څخه مستثنی کوي، کوم چې عموماً د برېښنايي موټرسايکلونو په څېر ډلبندي شوي دي. برېښنايي سايکلونه همدا راز په جلا ډول تعريفېدای شي او له هغوی سره د جلا برېښنايي سايکلونو د قوانينو تر مخې چلند کېدای شي. د انګلستان په قانون کې دې د EAPC په نوم يا د برېښنا په مټ مرسته شوي پيډل لرونکي سايکل په نوم ياديږي، د اروپايي اتحاديې په قوانينو کې بيا EPAC يا د برېښنايي ځواک په مټ مرسته شوی سايکل په نوم يادېږي.
برېښنايي سايکلونه د برېښنايي ماشين ځواک درلودونکي بڼې موټر لرونکي بايسکلونه دي، کوم چې د نولسمې پېړۍ له وروستيو راهيسې کارېږي. د بايسيکل شريکولو ځيني سيستمونه له دې څخه کار اخلي.
تاريخ
د ۱۸۹۰ز لسيزې په اوږدو کې، د برېښنايي بايسيکلونو ګڼ حق امتيازونه په متحده ايالاتو کې ثبت شوي وو. د بېلګې په ډول، د ۱۹۸۵ز کال د ديسمبر په يو دېرشمه نېټه، «اوګډن بولټن جونير» ته د بټرۍ په ځواک د چليدونکي بايسيکل ۵۵۲۲۷۱ شمېره حق امتياز ورکړل شوی و، چې «د ۶ پول برش او کميوټيټر ډايريکټ کرنټ (DC) هب موتر يې په وروستۍ اربه کې نصب شوی و». په هغې ګېرونه نه وو او موټر له ۱۰ ولټه بټرۍ څخه ت ۱۰۰ ايمپير (A) پورې تر لاسه کولای شو.
دوه کاله وروسته، په ۱۸۹۷ز کال کې، د بوسټن «هوسيا ډبليو. ليبي» يو برېښنايي بايسيلکل اختراع کړ (د متحده ايالاتو د حق امتياز شمېره يې ۵۹۶۲۷۲ وه) کوم چې د دوه برېښنايي موټرونو په واسطه چلېدو. دا موټر د «کرينکسيټ ايسکل» په مرکز کې طرحه شوی و. دا نمونه وروسته د ۱۹۹۰ز لسيزې په وروستيو کې «جاينټ لافري اي بايکس» له خوا دويم ځلي اختراع او د هغې تقليد يې وکړ.
تر ۱۸۹۸ز کال پورې د وروستنۍ اربې په مټ چليدونکی برېښنايي بايسيکل، په کوم کې چې د اربې د بهرنۍ څنډې د چلولو د يو کمربند استعمال کېدو، د «ميتيو جی. سټيفنر» په حق امتياز جوړ شو. همدا راز، په ۱۸۹۹ز کال کې د «جان شنيف» له خوا د متحده ايالاتو په ۶۲۷۰۶۶ شمېره حق امتياز په ثبت سره د وروستنۍ اربې په سولېدو سره د تاويدونکې اربې په طرز يو برېښنايي بايسيکل انځور وړاندې کړ. د «شنيف» ايجاد وروسته يو ځل بيا و ارزول شو او په ۱۹۶۹ز کال کې د « G.A. Wood Jr» له خوا پراختيا ورکړل شوه، نوموړي په متحده ايالاتو کې د ۳۴۳۱۹۹۴ شمېرې په حق امتياز ثبت کړی و. د (Wood) په اله کې ۴ د بخاري اسپ موټر کارول شوي وو؛ کوم چې د يو لړ ګيرونو په مټ سره نښتي وو.
ياماها، د موټر جوړولو يو ستر شرکت په ۱۹۸۹ز کال کې د برېښنايي بايسيکل يوه ابتدايي نمونه جوړه کړه او په ۱۹۹۳ز کال کې يې د پيډل له مرستې څخه برخمن سيستم جوړ کړ.
له ۱۹۹۳ څخه تر ۲۰۰۴ز کال پورې په توليد کې د اټکل تر مخې ۳۵٪ زياتوالی راغی. د دې برعکس، د «ګارټنر» تر مخې، په ۱۹۹۵ز کال کې، د عادي بايسيکل توليد د ۱۰۷ ميليونه واحدونو خپلې لوړې څوکې څخه کم شو.
د موټرو امريکايي نوميالي « Lee Iacocca» په ۱۹۹۷ز کال کې د « EV Global motors» بنسټ کېښود، دا يو شرکت دی چې د برېښنايي بايسيکل نمونې تولیدوي او نوم يې « E-bike SX» دی او دا يوه له لومړيو هڅو څخه وه چې په متحده ايالاتو کې برېښنايي بايسيکلونه مشهور کړي.
ځينې ارزانه برېښنايي بايسيکلونه  سرپو غټې تيزابي بيټرۍ کاروي، په داسې حال کې چې نويو ماډلونو کې په عموم ډول NiMH, NiCd او /يا Li-ion بيټرۍ کارول شوي دي، کومې چې سپکې او د کمې وړتيا لرونکۍ بټرۍ دي. په هر حال، په فعاليت کې مختلف وي، د وروستۍ بټرۍ په قسمونو کې په واټن او چټکتيا کې اضافه والی راځي.
تر ۲۰۰۱ز کال پورې برېښنايي بايسيکلونه، د انرژۍ بايسيکلونه، د پيډل بايسيکلونه چې د پيډل په مرسته چليږي او د انرژۍ په مرسته چليدونکي بايسيکلونو اصطلاحات عام ډول د برېښنايي بايسيکلونو لپاره کارول شوي دي. د «برېښنايي موټربايسيکل» يا د «برېښنايي موټربايسيکل» اصطلاحات ډېرو پياوړو ماډلونو ته اشاره کوي، کوم چې په يو ساعت کې تر اتيا کيلو متره (۵۰ ميله) واټن پورې سفر کولای شي.
په يوه دوه عنصره متوازي موټري شوي بايسيکل کې، لکه په ۱۸۹۷ز کال کې د « Hosea W. Libbey» له خوا ايجاد شوي چې مخکې يې يادونه وشوه، انساني او د موټرو ځواکونه له ميخانيکي اړخه يو له بل سره جوړه شوي دي، يا د بېخ په مرستندوی کې، يا په وروستۍ اربه کې يا په مخکينۍ اربه کې، په داسې حال کې چې په يوه (ميخانيکي) لړۍ په دوه عنصره سايکل کې، انساني او د موټر ځواکونه د جلا جلا مرستې له لارې سره يو ځای شوي دي. په يو (برېښنايي) لړۍ دوه عنصره سايکل کې، بشري ځواک په برېښنا بدل شوی دی او نېغ په نېغه په موټر کې داخل شوی دی او عموماً اضافي برېښنا د يوې بټرۍ څخه ورته پوره کړای شوې ده.
تر ۲۰۰۷ز کال پورې، ګومان کېدو چې د ډېرو چينايي ښارونو په سرکونو چلېدونکي ټول د دوه اربو والا موټرونه له لس څخه تر شل سلنه پورې برېښنايي سايکلونو تشکيلوي. يو عام واحد اته ساعتونو ته اړتيا لري چې بټرۍ يې چارج شي، کوم چې له ۲۵ څخه تر ۳۰ ميله (له ۴۰ تر ۴۸ کيلو متره) پورې اندازه وړاندې کوي چې په يو ساعت کې د ۲۰ کيلو متره په رفتار مزل وکړي.
انواع
د برېښنايي بايسيکلونو ډلبندي د هغې طاقت ته په کتنې سره کېږي، کوم طاقت چې د هغې برېښنايي موټر او کنترول سيستم وړاندې کوي، دا معنا چې له موټر څخه طاقت کله او څه ډول په عمل کې راوړل شوی دی. همدا راز د برېښنايي سايکلونو ډلبندي له دې امله هم پېچلې ده چې ډېری تعريفونه د قانوني دلايلو پر بنسټ دي چې کوم څه بايسيکل دی او کوم څه «موپيډ» (موپيډ چې پيډل او موټر دواړه ولري) دی يا کوم څه موټرسايکل دی. په همدې ډول، د دې برېښنايي بايسيکلونو ډلبندي په ټولو هېوادونو او سيمه ييزه دايره کې ډېره مختلفه وي.
له دې حقوقي پېچلتياو سره سره، د برېښنايي بايسيکلونو ډلبندي په بنسټيز ډول په دې ډول تر سره کېږي چې ايا د برېښنايي بايسيکل موټر د سپرلۍ مرسته په دې ډول کوي چې هغه د پايډل مرستې سيستم کاروي، يا په دې ډول سيستم سره چې د غوښتنې پر مهال ځواک مهيا کوي. د دې تعريفونه په لاندې ډول دي:
په همدې بنسټ، په ډېر پراخه ډول، برېښنايي سايکلونه په لاندې ډول ډلبندي کېدای شي:
د هند اساسي قانون
د هند د اساسي قانون له مخې، د هند اساسي قانون په پارلمان کې لومړیتوب لري ځکه چې دا د اساسي قانون شورا له خوا جوړ شوی و نه د هند د پارلمان له خوا. د هند د اساسي قانون د مادې له مخې، دا د هند د خلکو له خوا ترتیب شوی او منل شوی دی. پارلمان نشي کولای اساسي قانون تعلیق کړي(ويې ځنډوي).
د هند اساسي قانون له مخې هند یو آزاد ، ټولنیز ، سیکولر او دیموکراتیک هېواد دی چې خلکو ته عدالت ، مساوات او ازادي تضمینوي او د ټولنې پرمختګ هڅوي.
د اساسي قانون شورا
د هند د اساسي قانون مسوده د اساسي قانون د اسمبلۍ(جرګې) له خوا جوړه شوې وه، د اساسي قانون د اسمبلۍ غړي د د ايالتي جرګې د منتخبو غړو له خوا ټاکل شوي وو. د مجلس د غړو شمېر ۳۸۹ و، خو د هند له وېش وروسته يې شمېر ۲۹۹ ته راټيټ شو، د اساسي قانون په مسوده کې ټولټال درې کاله وخت ولګېد او په دې موده کې يې ۱۱ غونډې په ۱۶۵ ورځو کې ترسره شوې.
غړیتوب
د اساسي قانون په مهمو غړو کې بهمراؤ امبیډکر ، سنجې فاک، جواهر لعل نهرو ، چکرورتي راجاګوپال اچاریا ، راجیندرا پرساد ، ویلابهای پټیل ، کنهیا لعل مانیک لال منشي، گنیش واسودیو ماولانکر ، سندیپ کمار پټیل، ابوالکلاماد ، ابوالکماراد ، آزما پراد، سندیپ کمار پټیل شامل وو. رنجن غوش او بلونت رای مهتا د اساسي قانون د اسمبلۍ د غړو په منځ کې، د شیډول شوي ذاتونو او شیډول شوي قبیلو ټولټال 30 استازي وو. د انګلیس - هند استازیتوب فرانک انتوني کاوه. د پارسیانو استازیتوب د پی ایچ مودي لخوا شوی و، د کرچین اسمبلۍ مرستیال، هریندر کمار مکرجي ، د غیر انګلیس - هندي عیسویانو استازیتوب کاوه. د ګورکا قبیلې استازیتوب د اري بهادر ګورنګ لخوا شوی و. په قاضیانو کې الادیکرشنا سوامي آییر، بینیګل نرسینګ راو، KM منشي او ګیش ماولانکر وو چې د اسمبلۍ غړي هم وو. د ښځو په منځ کې، نایډو ، هارشا مهتا، درګابای دیشمک، امرت کور او ویجیا لکشمي پنډت د اسمبالي غړي وو. سچندا نند ، د مجلس لومړی رئیس، یوازې د دوو ورځو لپاره وټاکل شو. وروسته راجندر پرساد د ولسمشر په توګه وټاکل شو. د مجلس لومړۍ غونډه د ۱۹۴۶ کال د ډسمبر په ۹ نیټه جوړه شوه.
مسودې جوړونه
بینیګل نرسینګ راو ، یو ملکي کارمند، د عدالت د نړیوالې محکمې لومړی هندي قاضي او د ملګرو ملتونو د امنیت شورا رییس ، په 1946 کې د مجلس قانوني سلاکار وټاکل شو. هغه د 1948 په فبروري کې لومړنۍ مسوده چمتو کړه. هغه د هند د اساسي قانون بنسټ ایښودونکی بلل کیږي.
په 14 اګست 1947 کې یوه غونډه جوړه شوه. د راو مسوده د اته کسیز ټیم لخوا په پام کې ونیول شوه، بحث او بیاکتنه وشوه. همراو امبیډکر د ۱۹۴۷ کال د اګست په ۲۹ د دغې ډلې مشر و. په 4 نومبر 1947، کمیټې مجلس ته یوه اصلاح شوې مسوده وړاندې کړه. په دې موضوع د غور کولو په وخت کې، مجلس د 7,635 تعدیلاتو څخه 2,473 رد کړل. مجلس د اساسي قانون تر توشېح وړاندې د ۱۶۵ ورځو په موده کې ۱۱ غونډې وکړې. اساسي قانون په 26 نومبر 1949 کې تصویب شو   او د 284 غړو لخوا لاسلیک شو     ] همدا ورځ د قانون د ملي ورځې په توګه لمانځل کیږي  دا د هند د اساسي قانون د ورځې په نوم هم پیژندل کیږي. دا ورځ د اساسي قانون او امبیډکر د نظریاتو ارزښت ته وده ورکولو لپاره هم لمانځل کیږي.
د مجلس وروستۍ غونډه د ۱۹۵۰م کال د جنورۍ په ۲۴ نیټه ترسره شوه. ټولو غړو د اساسي قانون دواړه نسخې (یوه هندي، یوه انګلیسي) لاسلیک کړه. اصلي نسخه د هر مخ سره په لاس لیکل شوې چې د شانتینیکیتان هنرمندانو لخوا په نقاشیو سره سینګار شوې. په دوی کې بیو هررام منوهر سنها او نند لال بوس دي. په دې کې پریم بهاري ناراین رایزاده خپله خطاطي وښودله. دا په دهرادون کې چاپ شوی او د هند د سروې لخوا عکس العمل شوی. د اصلي نسخې تولید پنځه کاله وخت ونیول. دوه ورځې وروسته، د جنوري په 26، 1950، دا نسخه د هند قانون شو. د اساسي قانون د اسمبلۍ لګښت شاوخوا 6.3 کروړه روپۍ (63 ملیون) اټکل شوی. اساسي قانون له توشیح وروسته څو ځله تعدیل شوی دی. د اساسي قانون اصلي متن د نوي ډیلي په سنساد بهون کې د هیلیم څخه ډک کانټینر کې ساتل شوی.
جوړښت
د هند اساسي قانون د هر خپلواک هېواد تر ټولو ستر اساسي قانون دی. د نافذولو په وخت کې، دا 22 فصلونه، 8 مهالوېشونه او 395 احکام لري. د ټولټال 145,000 کلمو سره، دا په نړۍ کې دویم لوی لیکل شوی متن و. ترټولو لوی لیکل شوی اساسي قانون د البانیا اساسي قانون و. د هند اساسي قانون یوه ماده او ۴۴۸ مادې لري. ټول احکام په 25 برخو وېشل شوي دي. ټولټال 12 لېستونه دي او 5 نور. تر اوسه په ټولیزه توګه 103 تعدیلات شوې دي. وروستی تعدیل د 14 جنوري 2019 کې و.
برخې
د اساسي قانون احکام په لاندې ۲۵ برخو وېشل شوي دي:
لړليک بند شو
په دې لړليک کې هغه مسایل شامل دي چې د بیوروکراټیک فعالیت او د حکومت د پالیسیو سره تړاو لري.
اساسي قانون او حکومت
د هند اجراییه، مقننه او قضایه قوه خپل واک له اساسي قانون څخه ترلاسه کوي او د اساسي قانون پابند دي. د هند پارلماني نظام حکومت د اساسي قانون له مخې اداره کیږي چیرې چې اجرائیه قوه مقننه قوې ته مستقیم ځواب ورکوونکی دی. ولسمشر د هند د اساسي قانون د ۵۲ او ۵۳ مادې له مخې د دفتر مشر دی. ۶۰ ماده ولسمشر ته د اساسي قانون د ساتنې، ساتنې او دفاع واک ورکوي. ۷۴ ماده د هند لومړی وزیر د هند د کابینې د مشر په توګه ټاکي او ولسمشر ته د هغه د اساسي دندو په سرته رسولو کې مشوره ورکوي. د 75 (3) مادې لاندې کابینه لوک سبا ته ځواب ورکوونکې ده.
د هند اساسي قانون په طبیعت کې فدرالي او په روحیه کې یو واحد دولت دی. په دې لیکل شوي اساسي قانون کې فدراسیون، اساسي قانون، درې اړخیز دولتي جوړښت (مرکز، ایالتي او سیمه ییز)، د واکونو جلا کول، دوه اړخیزه ، خپلواکه قضایه او واحدي ځانګړتیاوې لکه یو اساسي قانون، یو تابعیت، منظم قضاوت، د تعدیل وړ اساسي قانون، قوي مرکزي حکومت شامل دي. د مرکزي حکومت تر څارنې لاندې د ایالت والي لخوا نومول شوی، د آل انډیا ملکي خدماتو په څیر ورته ځانګړتیاوې لري. د دې ټولو ځانګړنو دې ترکیب هند یو نیم فدرالي حکومت جوړ کړ.
اساسي قانون ایالتونو او مرکزي سیمو ته د حکومت جوړولو حق ورکوي. اساسي قانون یوازې مرکزي حکومت ته د ولسمشر او لومړي وزیر دفتر ورکوي، پداسې حال کې چې نور ایالتونه او د اتحادیې سیمې هر یو والي، لیفټیننټ ګورنر او لوی وزیر لري. د اساسي قانون ۳۵۶مه ماده ولسمشر ته واک ورکوي چې که په یوه ایالت کې اضطراري حالت رامنځ ته شي او دولت د اساسي قانون له مخې د حکومت کولو توان ونلري، د دولت حکومت له دندې ګوښه کړي او په مستقیم ډول د حکومت چارې پرغاړه واخلي. دې واک ته د ولسمشر واکمني ویل کیږي، خو په تیرو وختونو کې کله چې د یوه دولت د واکمنۍ پر مهال د یو ډیر کوچني دلیل له مخې له ولسمشر څخه ناوړه ګټه اخیستل کیږي. بیا د ایس آر بومي په وړاندې د هند د اتحادیې قضیې وروسته قضیه د ولسمشر راج لپاره یو څه ستونزمن کړی ځکه چې هغه ایالت ته د بیاکتنې حق ورکړی دی. په اساسي قانون کې د 73 او 74 تعدیلاتو په کلیوالي سیمو کې د پنچایت راج او په ښاري سیمو کې ناګار پالیکا معرفي کړل. د هند د اساسي قانون 370 ماده جمو او کشمیر ته ځانګړی حیثیت ورکوي.
تعدیلات
پارلمان واک لري چې د اساسي قانون د هرې برخې د اضافه کولو، حذف یا بدلولو لپاره تعدیل کړي. په 368 کې د تعديل جزئيات شامل دي، د تعديل قانون د دواړو جرګو د ټولو غړو دوه پر دريمه برخه تصويب ته اړتيا لري او هغه هم په هغه صورت کې چې دوه پر درې برخه غړي په جرګه کې موجود وي. د اساسي قانون د هغو مادو د تعدیل لپاره چې د فدرالي نوعیت لرونکي دي د صوبايي مقننه اکثریت رایه هم اړینه ده. د لوک سبا او راجیه سبا ګډه ناسته د 245 مادې او (مالي قانون) پرته د بل بل لپاره اړینه نه ده. کله چې پارلمان په غونډه کې نه وي، ولسمشر نشي کولی د اساسي قانون د 123 مادې، 3 فصل، د اساسي تعدیلونو له مخې د خپلو تقنیني واکونو په کارولو سره هیڅ قانون توپیر وکړي. ولسمشر ته دا واک د 24م ترمیم په 368A ماده کې ورکړل شوی دی. د ۲۰۱۸ کال د جولای تر میاشتې پورې په اساسي قانون کې ۱۲۴ تعدیلات په پارلمان کې وړاندې شوي چې له دې جملې څخه ۱۰۳ یې په قانون کې تصویب شوي دي. نړۍ.. په 2000 کې، د اساسي قانون د تازه کولو لپاره د قاضي مانپالي راو وینکاتا چلیا کمیسیون جوړ شو. د هند حکومت په منظم ډول د قانوني اصلاحاتو لپاره لنډ مهاله قانون کمیسیونونه ټاکي ترڅو ډاډ ترلاسه کړي چې حکومت د قانون سره سم کار کوي.
محدودیتونه
د کیرالا ایالت د کیشوانند بهارتي په قضیه کې، د هند سترې محکمې پریکړه وکړه چې د اساسي قانون اساسي جوړښت د تعدیل له لارې نشي بدلیدلی. هر ډول تعدیل به باطل او باطل وي، که څه هم د اساسي قانون هیڅ برخه د تعدیل وړ نه ده: اساسي نظر د اساسي قانون هیڅ حکم نه ساتي. دا هم د یادولو وړ ده چې د اساسي قانون اساسي بڼې په بشپړه توګه نه دي معرفي شوي. او دا روښانه نه ده چې آیا محکمه کولی شي د اساسي جوړښت یا د سترې اساسي اساسي ځانګړتیاوو په اړه حکم وکړي. په کیشوانند او د کیرالا ایالت کې د هند د اساسي قانون لاندې ځانګړتیاوې بیان شوي:
دا روښانه کوي چې پارلمان نشي کولی خپل بنسټیز جوړښت تعدیل کړي. دا ډول هر ډول تعدیل د سترې محکمې یا کومې عالي محکمې لخوا رد او باطل اعلان کیدی شي ، دا یوازې په هغه حکومتونو کې ممکن دی چیرې چې پارلماني نظام شتون لري او محکمه د پارلمان د واکونو محاسبه کوي. د پنجاب ایالت د کولګنات په قضیه کې، سترې محکمې وویل چې د پنجاب ایالت هیڅوک نشي کولی د هغه اساسي حقونو څخه محروم کړي چې د پنجاب ایالت په اساسي جوړښت کې ټاکل شوي دي. په دې شرایطو کې د ځمکې مالکیت او قبضه بنسټیز حقونه اعلان شول. دا پریکړه وروسته په 1971 کې د 24 م ترمیم لخوا لغوه شوه.
حوالې
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
شوري ژبه
د خپلو ګاونډيو ژبو په څېر، شور ژبه د منګولیا او روسي ژبو څخه ډېری کلمې پور اخیستې دي. د دې ژبې دوه مهمې ژبې مراسو او کنډوما دي، دا قاموسونه په دره کې د سیندونو په نوم نومول شوي چېرې چې دا خبرې کیږي.
د شور ژبه هره ژبه څو فرعي ژبي لري.
د میرسو ژبي د شور ژبې د ادبي بڼه استازیتوب کوي، په ۱۹۳۰ او ۱۹۸۰ کلونو کې، کله چې د دې ژبې په لیکل شوي تاریخ کې له پنځوسو کلونو ناکامۍ وروسته د شور ژبې لیکل شوې بڼه راژوندۍ شوه. په هرصورت، د کنډوما ژبه هم منل شوې ده.
په ۲۰۰۵ کال کې د شور ژبې د مخ پر ځوړ حالت د روښانه کولو په موخه، ګینادي کوستیکاکو د ژبې د شعرونو یو کتاب خپور کړ چې نوم یې «زه د شور ژبې وروستی شعر یم».
ضمیرونه
شور ژبه اووه شخصي ضمیرونه لري:
تاریخ
د شلمې پېړۍ نه مخکې د شور ژبه نا ليکل شوې وه. په 1870 کې، ارتودوکس مشنریانو د سیریلیک الفبا جوړولو لپاره خپله لومړۍ هڅه وکړه. د مشنریانو د ټولو هڅو سره سره، د شوراګانو په منځ کې د سواد کچه خورا ورو ورو لوړه شوه، د شلمې پیړۍ په پیل کې د شوراګانو یوازې 1٪ سواد درلود.
د ساحل لیکل شوې ژبه په 1920 کې خپل "طلایی دوره" درلوده. په 1927 کې، د سیریلیک پر بنسټ د مالګې الفبا د جوړولو لپاره دویمه هڅه وشوه. په 1932-1933 کې، سیسپیاکوف د لاتیني الفبا پر بنسټ یو پرائمر لیکلی او خپور کړی. که څه هم دا زده کړه پیچلې کړې؛ د پایلې په توګه، په 1938 کې، ورته لیکوال جورج بوبسکین سره یوځای د سیریلیک الفبا پر بنسټ یو نوی پرائمر جوړ کړ، چې څو نسخې یې په راتلونکو کلونو کې خپرې شوې.
مذهبي الفبا
په 1927 کې، یو رسمي الفبا تصویب شو، کوم چې د روسیې الفبا (د Ё ё او ъ په ګډون) د ځینې اضافي تورو Ј ј، Ҥ ҥ، Ӧ ӧ، او Ӱ ӱ سره و.
لاتیني الفبا
په 1930 کې، د ساحل ژبې لپاره یو لاتیني الفبا جوړ شو: A a, B в, C c, D d, ə ə, F f, G g, Ƣ ƣ, I i, J j, K k, Q q, M m، N n، N̡n، Oo، Ө ө، P p، R r، S s، T t، U u، V v، Ş ş، Z z، Ƶ ƶ، L l، Ь ь، Y Y، د.
د لیک ترتیب وروسته د شوروي اتحاد له خوا د نورو ژبو الفبا سره تطبیق شو، د Ә ә خط د E e په ځای بدل شو، او د Į į لیک کم شو.
عصري الفبا
په 1938 کې، سیریلیک الفبا د لاتیني الفبا ځای په ځای کړ. دا الفبا د څو اضافي تورو سره روسي توري کاروي (Ӧ ӧ، Ӱ ӱ، او Нъ нъ). په 1980 کې د اصالحاتو وروسته، دا اوسنۍ بڼه ته ورسیده: A a, B в, C c, D d, ə ə, F f, G g, Ƣ ƣ، I i، J j، K k، Q q، M m, n n ، n̡ n, O o, Ө ө, P p, R r, S s, T t, U u, V v, ş ş, Z z, Ƶ ƶ, L l, Ь ь, Y y Į į.
سرچینې
وېشنيزه:ژبې وېشنيزه:التايي ژبې وېشنيزه:تورکي ژبې وېشنيزه:تورکي سايبېريايي ژبې وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
دولګان
دولګان د ایران د خوزستان ولایت د مسجد سلیمان ولسوالۍ د اندیکا د څانګې یو کلی دی.
نفوس
دا کلی د ابزدان په ولسوالۍ کې موقعیت لري او د ایران د احصایې مرکز په 2005 کې د سرشمېرنې له مخې، نفوس یې 16 تنه (4 کورنۍ) وو.
تووايي ژبه
تووايي ژبه یوه له تورکي ژبو څخه ده چې په روسیه ، چین او منګولیا کې شاوخوا دوه سوه اویا زره ویونکي لري. دې ژبې ډیری کلمې د منګولیا او په دې وروستیو کې له روسیې څخه اخیستې دي. په منګولیا او چین کې تووي ژبې په بشپړه توګه توپیر لري. دا ژبه ډېره زیان منونکې ده او د مړينې له خطر سره مخامخ ده.
سرچینې
وېشنيزه:ژبې وېشنيزه:تورکي ژبې وېشنيزه:ساي وېشنيزه:منګوليا وېشنيزه:چي وېشنيزه:مغولستان وېشنيزه:روسيه
سهار
سرچينې
وېشنيزه:ورځ وېشنيزه:د وخت واحدونه وېشنيزه:شپږ پښې لرونکی ژوي وېشنيزه:سهارنپور وېشنيزه:ماسپښين وېشنيزه:غرمه
احمدبن یحیی بلاذری
ابوالحسن احمدبن یحیی بن جابر چي مشهوره په بلاذري سره دی داسلامي نړۍ په تاریخ کي له نوموتو لیکوالانو اوتاریخ پوهانوڅخه ګڼل کیږي. نوموړي په ۸۲۰زیږدیزکال کي دبغداد په ښارکي وزېږدی اوپه ۸۹۲زیږدیز هم هلته وفات سو.
دبلاذري ژوند
داسلامي تاریخونو دمعلوماتو له مخي دبلاذري دپیدایښت او مړیني نېته چنداني دقیقه نه ده خودومره حتمي معلومه چي بلاذری د دویمي هجري پېړۍ په اخرو کي پیداسوی دی اودبغداد په عباسي خلافت کي یې ژوندکاوه. بلاذري خپلي زدکړي دشام په حمص او انطاکیه کي سرته ورسولې اوترهغه وروسته یې په عراق کي له سترو علماوو اوپوهانو څخه علوم لاسته راوړه چي ددې په پایله کي نوموړی له ډیري پوهي سره اشناسو اوپه بغداد کي یې دمامون الرشید په دربارکي ځانګړی ځای خپل کړ. بلاذري به په عباسي دربارکي مامون الرشید خلیفه ته شعرونه جوړول اودهغه ترمرګ وروسته یې له نورو عباسي خلیفه ګانوسره هم پېژندګلوي وسوه څوچي په اخرکي دمعتمدعباسي خلافت پیل اوبلاذري نورله هغه ځایه وویستل سو.
له عباسي دربار څخه ترتګ وروسته دبلاذري په اړه یوازي دومره معلومات سته چي دنوموړي ژوند ډېر خراب اوله غریبۍ لاس او ګرېوان سو خوترهغه وروسته په دې اړه نوره یادونه نه ده سوې.
دبلاذري آثار اوکتابونه
بلاذري پخپل ژوندکي بېلابېل علمي اثار لیکلي دي خوله نوموړي څخه یوازي دوه اثار اسلامي نړۍ ته په میراث پاته دي چي له هغوی څخه لمړئ دفتوح البلدان او دویم د انساب الاشراف په نامه دی، په فتوح البلدان کي بلاذري دحضرت محمد(ص) سیرت اوغزاګاني بیان کړي دی اودمسلمانانو یوه پېړۍ تاریخ یې ټول پکښي لیکلی دی. دویم کتاب چي انساب الاشراف نومیږي پکښي دعاشورا دورځي، امام حسین(رض) دشهادت او نور معلومات سته.
مکاو
دا ښار پخوا د پرتګال مستعمره وه، د پرتګالي مکاو ځمکه په ۱۵۵۷ ز کال کې د مینګ د سلسلې له خوا پرتګال ته په کرایه ورکړل شوه. پرتګال به د دې ښار په خاطر هر کال تر ۱۸۸۷ ز کال پورې چین ته کلنۍ کرایه ورکوله. پرتګال بیا وروسته د چین او پرتګال تر منځ د پیکین د تړون له مخې د دغه ښار د دایمي مستعمرې حقونو ته لاسرسی وموند. دا مستعمره تر ۱۹۹۹ ز کال پورې د پرتګال تر حاکمیت لاندې و او له هغه وروسته بیرته چین ته ورکړل شو. مکاو په چین کې د یوې ځانګړې ادارې درلودونکي سیمه ده چې د «یو هېواد، دوه نظامه» اصل له مخې د چین له اصلي خاورې څخه بېل حکومتي او اقتصادي نظام لري. د دې ښار په تاریخي مرکز کې د پرتګال او چین ګډه معماري د دې لامل شوه چې دا ښار په ۲۰۰۵ ز کال کې د یونیسکو د نړیوال میراث په لیکلړ کې ور اضافه شي.
رېښه پېژندنه
د مکاو نوم د لومړي ځل لپاره د ۱۵۵۵ ز کال د نومبر په ۲۰مه په یوه لیک کې لیکل شوی دی. د سیمې اوسېدونکې باور لري چې د سمندر الهه ماتسو (چې ورته A-Ma ویل کېږي) دې بندر ته یې برکت ورکړی او ترې ساتنه یې کړې ده او د همدې معبد A-Ma شاوخوا اوبه یې په خپل نوم نومولي وي. کله چې پرتګالي کاشفین د لومړي ځل لپاره مکاو ته را ورسېدل او د دې سیمې نوم یې وپوښتو، نو د سیمې خلکو فکر وکړ چې د معبد په اړه پوښتنه کوي نو یې هغوی ته وویل «Ma Kok». د دې نوم لومړنۍ پرتګالي املا Amaquão وه. تر څو چې په ۱۷مه پېړۍ کې د Macao نوم له  Amacão / Amacao او Macão / Macao نه وروسته دود شو. په ۱۹۱۱ ز کال کې د پرتګالي املايي اصلاحاتو په لړ کې Macau رسمي بڼه خپله کړه، که څه هم په انګریزې او نورو اروپايي ژبو کې پر Macao ټینګار کېږي.
مکاو بیا په چینايي ژبه کې ډېر نومونه لري، چې له هغې ډلې کولای شو د جینګاو، هاوجینګ او هاوجینګاو نومونه واخلو. د ټایپا، کولوان او هنګکین ټاپوګانو ته په ټولو کې شیزیمن ویل کېدل. دغه نومونه بیا وروسته په کانتوني ژبه کې په اومین او اومون باندې واوښتل چې ژباړه یې ده «د خلیج دروازه» یا «د بندر دروازه» تر څو دې ټولې سیمې ته اشاره ولري.
تاریخچه
د قین د سلسلې (له ۲۲۱-۲۰۶ مخکې له میلاد) په درشل کې، دغه سیمه د ګوانګدونګ ولایت د نانهای سیمې د پانیو ولسوالۍ تر صلاحیت لاندې وه. په دغه سیمه کې د لومړي ځل لپاره د هان سلسلې په مهال خلکو ژوند پیل کړ. له اداري اړخه د جین په سلسله (۲۶۶-۴۲۰ مخکې له میلاده) کې د ډونګوان یوه برخه وه او بیا په را وروستیو سلسلو کې د نانهای او ډونګوان تر کنټرول لاندې وه. په ۱۱۵۲ ز کال کې، د سونګ د سلسلې (۹۶۰ تر ۱۲۷۹ ز کلونو) په درشل کې، د نوي شیانګشان د ښار تر صلاحیت لاندې و. په ۱۲۷۷ ز کال کې، وروسته له هغه چې چین د مغولو له خوا ونیول شو نو نږدې ۵۰۰۰۰ خلک دغې ساحلې سیمې ته ترې را وتښتیدل.
تر څو چې په ۱۶مه پېړۍ کې پرتګالیان دغې سیمې ته راورسېدل، مکاو هومره پرمختګ نه و کړی. چین ته لومړنی اروپايي سیلاني د جورج الوارث په نوم و چې په ۱۵۱۳ ز کال کې دلته را ورسېد. سوداګرو لومړی د هانګ کانګ په اوبو کې په تاماو (اوسني تون مون) کې یوه سوداګریزه پسته جوړه کړه او بیا یې د سویلي چین له شاوخوا سیمو سره منظمه سوداګري پیل کړه. د مینګ د سلسلې او پرتګالي سمندري ځواکونو تر منځ پوځي شخړې د دې لامل شوي چې سوداګر په ۱۵۲۱ ز کال کې له تاماو څخه ووځي. د سوداګرۍ د ممنوع کېدو سره سره، پرتګالي سوداګرو د صدفي سمندرګي شاوخوا خپل استقرار ته ادامه ورکړه او بالاخره په مکاو کې ځای پر ځای شول. پرتګالیانو په زور سره د سوداګریزو پستو په تر لاسه کولو کې د لومړي ځل لپاره د تاماو یا توین په تونمن کې په ۱۵۲۱ ز کال کې د مینګ د سلسلې د چینایانو له خوا له ماتې سره مخ شول، چېرې چې پرتګالیانو دوه کښتۍ له لاسه ورکړي او د لانټاو په ټاپو کې د سینکواوان په جګړه کې یې هم دوه کښتۍ له لاسه ورکړي او په ۱۵۴۸ ز کال کې په شوانګیو کې چېرې ګڼ شمېر پرتګالیان ونیول شول او په ۱۵۴۹ ز کال کې د ډونګشان په جزیره کې دوه پرتګالیان او Galeote Pereira ونیول شول. د همدې جګړو په اوږدو کې، د مینګ د سلسلې چینایانو له ماتې خوړولو پرتګالیانو څخه وسلې هم ونیوي او بیا وروسته يې پر هغو کار وکړ او په زیاته پیمانه یې په چین کې تولید کړي، لکه د ارکبوسي دهنپور توپکې چې دوی پرې د مرغیو توپکي او Breech loading swivel توپکو نومونه اېښي و کوم چې په هغه وخت کې یې فرانکس هم ورته ویل. پرتګالیان بیا وروسته په سوله ییزه توګه چین ته ور وګرځېدل او د لوسو-چیني هوکړه لیک (۱۵۵۴) له مخې یې ځانونه د فرانکانو پر ځای پرتګالیان معرفي کړل او مکاو یې د چین د مینګ سلسلې نه د سلو نقرو تل کلنۍ کرایې له مخې ونیو. د لوزو او کانتون تر منځ سوداګریزې ادړیکې په رسمي توګه په ۱۵۵۴ ز کال کې رامنځته شو او پرتګال په ۱۵۵۷ ز کال کې له چین څخه د مکاو د دایمي اجارې لپاره هوکړه وکړه چې چین ته به په کلنۍ توګه ۵۰۰ تل نقره ورکوي. د پرتګالي سوداګرو وړوکی جمعیت په چټکۍ سره په یوه ښه ښار بدل شو. د مکاو رومان کاتولیک په ۱۵۷۶ ز کال کې جوړ شو او په ۱۵۸۳ ز کال کې یې مشرانو جرګه جوړه شوه  تر څو د ښاروالۍ چارې د خپل مخ پر وده جمعیت لپاره په کار واچوي. مکاو د شپاړلسمې پېړۍ په وروستیو کې د یوه ستر پانګه وال ښار په توګه د خپلې هوساینې او غوړیدو په اوج کې و چې د ۱۶ مې پېړۍ په وروستیو کې یې د نانبان سوداګریزه دوره کې جاپان ته د چینايي وریښمو په صادراتو کې یې مهم ارتباطي رول تر سره کړ. که څه هم په لومړي سره کې، پرتګالیان په مکاو کې د مورچو له جوړولو یا د وسلو له زیرمه کولو څخه منع شوي و، خو Fortaleza do Monte د هالنډي سمندري ځواکونو د پر له پسې بریدونو د ځواب پر وړاندې جوړ شو. هالنډیانو هڅه وکړه چې دا ښار په ۱۶۲۲ ز کال کې ونیسي، خو د پرتګالیانو له خوا په بریا سره ترې دفاع وشوه. مکاو په ۱۶۴۰ مه لسیزه کې د یو لړ فاجعو له امله له ځوړندتیا سره مخ شو: په ۱۶۳۹ ز کال کې له جاپان سره د سوداګرۍ د پرې کېدو له امله سوداګریزو مسیرونو ته د پرتګالیانو لاسرسی پرې شو، پرتګال په ۱۶۴۰ ز کال کې د هسپانویانو پر وړاندې بغاوت وکړ او مالاکا په ۱۶۴۱ ز کال کې د هالنډیانو لاس ته ولوید.
اغاخانيت
(آغا خانيت ) د شيعه ګانو هغه ډلې لپاره کارول کيږي چې د شيعه اسماعليه ډلې کې د اغا خان پيروي کوي، د نورو لخوا د آغا خانیت نوم ورکړل شوی دی. د شیعه ګانو له نظره د ولایت مقام چې له نبوت وروسته علی رضی الله تعالی عنه ته سپارل شوی و، د اسماعیلیانو په وینا، د امامت دغه سلسله په اسماعیلي امامانو کې د متن په بڼه د امامت په بڼه روانه ده او د قیامت تر ورځې پورې به دوام ولری. دا مذهب د اسلام له شیعه فرقو څخه دی.
ماسپښین
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" ماسپښین(انګليسي:Afternoon) د غرمې او ماښام ترمنځ موده ده.
غرمه
حوالې
وېشنيزه:وخت واحد وېشنيزه:د وخت واحدونه وېشنيزه:وخت وېشنيزه:ورځ وېشنيزه:شپه
دچين او هند جګړه
د چین اوهند جګړه د چین تر منځ د ۱۹۶۲ ز کال د اکتوبر او نومبر په میاشتو که پېښه شوه. د هیمالین بندر د دې جګړې اصلي لامل و. په ۱۹۵۹  زکال کې د تبتیانو له پاڅون وروسته کله چې هند تبت د بودایانو مشر دالای لاما Dalai Lama ته پناه ورکړه نو ددواړو هېوادونو تر منځ یو لړسرحدي تاوتریخوالی را منځ ته شول. له ۱۹۶۰ زکال څخه را په دېخوا هند یوه له له مخکې دفاعي پالیسي په لاره واچوله تر څو چینایي ګزمې او لوژیستیکي شاته وتنبوي چې په دې لړ کې یې سرحدي پوستې په ځای کړې، دا پوستې شمال لورې کې د McMahon Line کرښې ته نژدې، او ختیځ خواته د واقعي کنترول د کرښې ته چې چينایي لومړې وزیر ژو اینلای Zhou Enlai یې په اړه اعلان کړی و ځای په ځای شوې.
د چین نظامی عمل هم په زیاتېدونکي ډول وروسته له هغه وده وکړه چې هند د چين له لوري دپلوماتیکو حل لارو په اړوند وړاندیزله ۱۹۶۰ تر ۱۹۶۲ زکال پورې رد کړ او چین په لاداخ Ladakh( یوه سیمه ده چې د کشمیر ډېره برخه پکې شامله ده او له ۱۹۴۷ زکال را پدیځوا د هند، پاکستان او چین تر منځ د لا نجې لامل ده) کې د ۱۹۶۲ ز کال را پدېخوا له پخوا منعه شوې ګزمې بیا له سره پیل کړې. د کوبا د میزایلو د بحران په منځ کې ( دا امریکا اوشوروې تر منځ تقابل دی چې هغه وخت په نړیوال بحران بدل شوچې امریکا کې میزایل توغندي ځای به ځای کړل او شوروي په کوبا کې)، چین د سوله ایز حل ټولې هڅې یوې خوا پرېښودې او په ۳۲۲۵ کیلومتري ( ۲۰۰۴ میله) همالیایې پوله باندې چې په لاداخ کې پروت  او د McMahon Lineد کرښې له پولې ها خوا یرغل پیل کړ. چینایي ځواکونو هندي ځواکونه په دواړو محازونو کې شاته کړل په لوېدیځ محاذ کې د چوشول Chushul سیمه کې رازنګ لا Rezang La او د تاوانګ Tawangسیمه يې په ختیځ محاذ کې ونیول. جګړه هغه وخت پای ته ورسېده چې چين د ۱۹۶۲ ز کال د نومبر په ۲۰ د اوربند اعلان وکړاو په همدې وخت کې یې دچین له خوا د واقعي کنترول کرښې ادعا شوې سیمې څخه خپل وتل اعلان کړل.
ډیری جګړې په سختو غرنیزو سیمو کې پېښې شوې چې ډیرې یې ۴۰۰۰ مترو ( ۱۳۰۰ فوټو) لوړوالي کې وي. د چین او هند جګړه له دې امله هم د پام وړوه چې سمندري او هوایې مرستې د یوه لوري له خوا هم تر سره نه شوې.
کله چې د چین او د شوروي ترمنځ بیلوالي نور هم جدي شو، نو شوروي ډیره هڅه وکړه چې له هند څخه په تیره بیا د میګ جنګي الوتکو د پلورلو له لارې ملاتړ وکړي. امریکا او برتانیا دواړو په هند باندې د پرمختللو وسلو له پلورلو ډډه وکړه او هند مجبور شو چې هند شوروي ته مخه کړي.
موقعیت
چین او هند  یو له بل سره یوه اوږده پوله لرې چې  د نیپال Nepal، سیکیم Sikkim ( چې پخوا د هند تر ساتنې لاندې و) او بوتان Bhutan په درې سیمو وېشل شوې چې د برما او لویدیځ پاکستان تر منځ د همالیا د غرونو په لړیو پورې اړونده دي چې یوشمېر لانجمنې سیمې په همدې پوله پرتې دي. د دې پولې په لویديځ پای کې د اکسای چین Aksai Chin سیمه ده چې د سویس په شان پراخوالی لري او د چین د خود مختاره سیمې زینجیانګ Xinjiang او تبت Tibet ( چې د چین له خوا په ۱۹۶۵ ز کال کې خود مختاره سیمه اعلان شوه) تر منځ پرته سیمه ده. د ختیځې پولې په سر چې د برما Burma او بوتان Bhutan تر منځ پرته ده دهند آرونچال پرادیش Arunachal Pradesh ( پخوا د شمال ختيځ سرحدې سیمه وه) هندې ایالت پروت دي. نوموړې دواړه سیمې د ۱۹۶۲ زکال په جګړه کې د چین له خوا ونیول شوې.