په_تنوع_حیات_باندې_دککړتیا_اغیزې
دتيزابي باران اغېزې
تيزابي بارانونه په طبيعت  کې په ژونديو  اوغير ژونديو  موجوداتو  باندې اغېزې لري چې په لاندې  توګه ورڅخه  يادونه کېږي. 1.	تيزابي بارانونه په خاوره کې  نباتي  غذايي مواد  حلوي او د خاورې څخه  يې وينځي  کوم چې  نبات ورته  د خپلې  ودې لپاره اړتيا لري. تيزابي بارانونه په طبيعي  ډول زهري  کېمياوي  مواد لکه  المونيم،  سيماب،  سرب او کلسيم  او داسې نور  په ځان کې  حلوي  چې د اوبو  د ککړتيا او د نباتاتو  د مسموميت  سبب ګرځي. 2.	 تيزابي  بارانونو  په ونو مستقيمه اغيزه کوي. د هغوى په موم  لروونک پاڼو  باندې سوري  جوړوي  چې د ضيايي  ترکيب  په پروسې  باندې مستقيم  ا غېزې لري. ځينې ونې دحشراتو،  وچکالي  او  يخني  په مقابل کې  خپل مقاومت  د لاسه ورکوي او ژوبليږي. ځنګلي ونې د نورو کرنيزو نباتاتو په پرتله  په زياته اندازه  اغيزمن  کېږي چې  د کرنيزو  نباتاتو  دژوند دوران  لږ دى او د کم  وخت لپاره  د تيزابي  بارانونو سره مخامخ  کېږي. په داسې توګه چې  د ځنګلي  ونو د عمر دوران  اوږد او  مسلسل ډول د تيزابي  بارانونو څخه  اغيزمن کېږي. 3.	 کله چې  تيزابي باران  وريږي نو ورسره د ځمکې لاندې  او سطحې  اوبه  هم ورسره تيزابي کېږي چې  ورسره دنباتاتو  او بحري  حيواناتو(  کبانو)  ژوند هم اغيزمنوي. 4.	 تيزابي  بارانونه او  وچ  تيزابي رسوبات  د ودانيو، موټرو  او داسې نورو  جوړښتونو  چې دفلزاتو  او تيږو څخه  جوړ وي،  تاوان رسوي. تاريخي ودانۍ او داسې نورو اثارو  ته زيانونه  رسوي چې  غوره بېلګه  يې په هند کې  د تاج محل  د  تيزابي  بارانونو له امله زيانمن  کيدل دي. 5.	 هغه سطحي اوبه چې د تيزابي  اوبو له امله  متاثره شوي وي  په مستقيم  ډول انسانانو  ته ضرر رسوي  بلکې  هغه زهري  کېمياوي  مواد چې  په ځان کې  حلوي  له خاورې وينځي   او د اوبو  د ککړتيا سبب  ګرځي  چې انسان  ورڅخه متضرر کېږي  په دې توګه د ماهيانو څخه په   په غذايي  موادو په ډول  ګټه اخيستل  انسان ته ضرر رسوي. د کرنيز فعاليتونو اغېزې  په تنوع حيات باندې دحيواناتو او نباتاتو مختلف  ډولونه چې  پر ځمکه  ژوند کوي  اوس مهال  د ګڼو ستونزو سره مخ  شوي دي. يو له دې ستونزو څخه  پراخه  او شديده  کرنه ده. چې انسان تل پدې  هڅه کې دى د لږې  ځمکې  څخه زيات حاصل  لاسته راوړي  او دهغې لپاره  مختلف درمل  استعمالوي  چې تنوع حيات  ته په زيان تماميږي. په تنوع حيات کې دکوچني  جنين  دنوعه او  اتحاديې څخه  واخله  ټول ژوندي  موجودات  په بر کې نيسي  په تنوع حيات کې  کوچني  ژوندي اورګانيزمونه هم شمېرل کېږي. چې هر يو يې په  تنوع حيات کې مهم رول لري چې  دکرنې  له امله  نوموړو  اورګانيزمونو  ته دکېمياوي  درملو پواسطه  ګڼ زيانونه  اړول  شوي يد  او ورځ  تر بلې  لمنځه وړل  کېږي. اوسني عصر کې زراعتي  فعاليتونه چې په دې کې زيات  دحشره وژونکو څخه استفاده  کېږي  تنوع حيات زيانمنوي  همدارنګه  په اوسني  عصر کې  دهرزه ګياوو  د کنترول  لپاره  واښه وژونکى(Herbicides )  استعمالوي  چې چاپېريال  ته په زيان تماميږي. ددې لپاره چې زمونږ کرنيز فعاليتونه  تنوع حيات  ونه ګواښوي،  بايد په کرنه کې  د تخمونو دا صلاح  څخه کار واخيستل  شي نه لدې  څخه چې  حشره وژونکې  او واښه  وژونکې استعمال کړو. څنګه مختلف آفت  وژونکي  مختلف النوع  ناروغۍ  منځته راوړي 1.	Insecticide : حشره وژونکي چې  په کرنه، کورونو،  دفترونو کې استعماليږي  د حشراتو  دکنترول  لپاره مګر  دا آفت  وژونکى تنوحيات  هم ډېر مضر تماميږي. 2.	 Herbicide  هرزه بوټو وژونکى 3.	Rodenticides هغه کېميايو  مواد دي چې  د مږو، مږکانو،  خاڼو او داسې نورو ژوونکو  يا کرپوونکو حيواناتو  په ضد استعماليږي چې په خاوره  کې  ژوند کوي  دا وژونکي مواد  مختلف ډولونه لري په حيواناتو هم  مختلف  تاثيرات لري او بېلابېل غړي مسموم  کولى شي  که چېرې  احتياط  څخه کار وانه خستل شي نو دحيواناتو  يعنې څارويو،  وحشي ژوو،  سپيو،  پيشوګانو  د مسموم  کېدو باعث ګرځي. د اقليم تغير اغيزې  په تنوع حيات باندې د انسان بدن  همېشه  روغتيا او سلامتيا  ته اړتيا لري. يو سالم انسان کولاى شي چې يوه سالمه  ټولنه  وروزي  او پرمخ  بوځي  که څه هم  طبعي  هوا پاکه  او سالمه هوا ده او دټولو  ژونديو  موجوداتو  لپاره  ښه مساعده  ده. خو د ځينو عواملو په  وحه د خرابۍ او ککړتيا  سبب کېږي چې د صنعتي  انقلاب  څخه  را پدېخوا (1980-1760م)  يعنې  ٢٢٠ کلونو په موده کې (Co2)  اندازه  په اتموسفير  کې (%١٣)  ډېر والى کېږي. او ساينس پوهان  وايي چې تر(٢٠٣٠م)  کال پورې   په اتموسفيرر  کې (Co2)  اندازه دوه چنده  ډېروالى  مومي چې په  نتيجه کې  د تودوخې  درجه کې(30o)  ډېر والى  راشي. له ١٩٦٠ څڅه تر ١٩٩٠  کلونوپورې  د نړۍ اقليم  ګرم  شو چې تر نن ورځې پورې دا لړۍ  روانه ده نو تر ٢١٠٠ م کاله پورې  به دځمکې  کره د يوې  سختې  وچکالۍ  سره مخ شي. د صنعتي مواد پاتې شونې  هم  داقليم  د تغير سبب ګرځي  دمثال  په ډول  په وچه  او سمندرونو کې   د نقليه  و سايطو  تګ راتګ او همدارنګه  کله چې  په محيط کې  د (Co2) اندازه  زياته شي  نو په اتموسفير کې  تودوخه  رامنځته کېږي  چې د تودوخې  سره په محيط کې  نباتات، حيوانات  او مايکرو ارګانيزمونه  د ګڼو ستونزو  سره مخ کېږي  چې په نتيجه کې  په زياته  اويا په کمه  اندازه  انواعوي   منقرض کېږي  او ديوه هبيټاټ  څخه بل هبيټاټ  ته هجرت  کوي. او داقليم د تغير سره د  ژونديو  موجوداتو  توافق  هم تغير خوري  ځينې  ژوندي  موجودات د اقليم  دګرموالي  يا هم سوړوالي  له امله  خپله سيمه پريږي  او بلې سيمې ته  هجرت کوي  ممکن دغه حيوان  ته په نوي سيمه کې  د ژوند کولو ګڼو  ستونزو سره  لاس  او ګريوان  شي او په  پاى کې خپل ژوند  دلاسه ورکړي.