ويټامين
د ويټامين B عمده منابع
ويټامين B1 يا F )تيامين(Thiemine دا ويټامين په اوبو کې حل کېږي او د حرارت په مقابل کې مقاومت لرى اوکه چېرې حرارت مرطوب وي بيا په ١١٠ درجى سانتي گريد حرارت سره چې دوه ساعته دوام وکړي خرابيږى اما په وچ حرارت کې پوره مقاومت لري د غوښې د پخولو په وخت کې تقريبآ د( ٢٥ څخه تر٥٠ )فيصده پورې ويټامين B1 خرابيږي داويټامين دنورد روښنايې په مقابل کې حساس دى ويټامينB1   په نباتاتوکې جوړيږي اوهم د بدن د نريو کولمو دمفيده ميکروبونو په واسط په وجود کې جوړيږي .اود بدن د اړتيا وړويټامين B1 د نباتي مواد په خوړلو سره تهيه کېږي ويټامين B1 په اسانۍ سره په  کولموکې جزبيږي دحيرانتياخبره خوداده چې دا ويټامين په بدن کې د ډيرې مودې لپاره نه ساتل کېږي. اوددرې ساعتو څخه وروسته دبدن څخه دفع اود متيازواو خوړلوسره خاجيږي او نور ډيره اندازه يې په کې تجزيه کېږي د انسان د بدن ورځنى ضروروت ويټامين B1 لپاره د ( ٢ څخه تر ٣ ملى گرام) پورې ثبيت شوى دى،د ويټامين B1 د ضرورت اندازه د ډوډۍ په خوړلوسره د ويټامينB1 ضرورت پوره کېږي. ويټامين B1 د حيواناتو ينه (ځيگر) او پښتورگي يې غوره منابع دى .ويټامين B1 له دوه کړيو څخه(Pyrimidile)  او(Thiazone) څخه جوړشوى دى فارمول يې په لاندې ډول دى C12 H10  O6  N4 SCL                 (Vitamine B1) تيامين د(ATP) سره تعامل کوى تيامين پايروفاسفيت تشکېلوى Thiamine +ATP→ Thiamin Pyrophosphate تيامين پايرو فاسفيټ د ، ، همدارنګه د   لپاره چې دګلوکوز په استقلاب(Pentose Phosphate  Pathway )کې رول لري د کوانزايم په حيث کار کوى. تيامين د ښې اشتها‌ء، طبعى هضم ،شنډوالى ،شيدو ورکولو او عصبى انساجو دطبعي دندولپاره ضروري دى. دتيامين (Thiamine) نسيتمني (فقدان) : دتيامين له فقدان څخه دBeri_Beri ناروغۍ پيداکېږي چې دا ناروغۍ په لرې ختيځ په حامله ښځو،شيدو ورکونکې ښځې ددې منطقو خلک عمومآ د وريجو څخه استفاده کوي، چې صيقل شوى وي دا وريجى د تيامين څخه نيستمنې دي. او شيدو رو دونکو ماشومانو کې زيات ليدل کېده او په غربي نړۍ کې په کمه اندازه په هغو کسانو کې چې دوامداره الکول څښي ليدل کېږي. دوه ډوله Beri-Beri وجود لرى. ١_وچ بيري بيري (Dry Beri_Beri) په لويانو کې يوه مزمنه ناروغى ده چې Neuropoly يې عمده خصوصيات دى. ٢_مرطوب بيرى بيري (Wet Beri_Beri)دا يوه حاده ناروغي ده په دې ناروغۍ کې زړه عدم کفايد او پړسوب عمده علايم دى. په وچ بيرى بيرى کې اخته کسان زر ډنگريږي خپل عضلات ضايع کوى او په Peripheral Neuritisاو عضلى په کمزورتيا اخته کېږي اوددغومريضانو سره مرسته کېداي نه شي. دتيامين د کميدو اعراض: Retrobulbar neurition  سره ړوندوالى په ناڅاپى ډول ممکن منځ ته راشي مريض د ستومانۍ احساس کوى د عضلاتو ضعيفى حساسيت او درد په نهايت کې دعضلاتواتروفي(Atrophy)منځته راځي اوکېداشي دfoot drop، Wrist drop اوToe dropسبب شي په سفلى نهاياتو کې (Ales Thesia) او(Paraes Thesia) عموميت لري د پښو سوځيدنى سنډرول  (Burniny Feet Synd) کېداى شي ولېدل شي دناروغ تګ مشکل کېږي ناروغ ممکن بستر باندى محکوم شي هغه فکترونه چې دتيامين ياويټامين B1 ضرورت متاثرکوى: ١_کله چې متيابوليک فعاليتونه زيات شي لکه تبه (Fever)دترايددغدى دفعاليت زياتوالى (Hyper Thyrodism) اوپه هغو اشخاصوکې چې په منظمه توگه سخت عضلى تمرينات سرته  رسوى. ٢_	کله چې دکالورى داخستلو زيات مقدار کاربوهايدريت تشکېل کړى. ٣_د Peritoned Dialysis او  Hemodialysisپه ناروغانو کې ځکه د پلازما تيامين  په دياليز شوى مايع کې ضايع کېږي. تيامين په محدود شکل په عضويت کې عمومآ د تيامين پاير وفاسفيت په شکل ذخيره اما دمونواو  تراى فاسفيت په شکل هم  ذخيره کېږي. دتيامين ياويټامينB1 لابرتوارى تشخيص: په وينه کې خصوصآ د تمرين او ګلوکوز د اخستلو څخه وروسته دPyruvic acid د تيامين په کميدو کې سويه لوړيږى داځکه چې د تيامين پايروفاسفيت چې په هغه تعامل په پايرويک اسيد په اسيتايل کوانزايم بدليږى د کوانزايم په حيث رول  لوبوى او څرنگه چې د تيامين پايروفاسفيټ کميدل موجود دى نو ځکه پيرويک اسيد په اسيتايل کوانزايم  اي (Acytyl co -A) نه بدليږى او پايرويک اسيد سويه په وينه کې لوړيږى  د	RBC دTransketolas فعاليت هم کميږى په پلازما او تشو ميتازوکې دتيامين سويه کميږى تر ټولو حساس   ټيسټ د تيامين د کميدو د تغينولو لپاره د RBC د Transketolasفعاليت تعينول دى چې په دى فعاليت کې د تيامين  د کميدو په وخت کې  کم وى او د تيامين د توصيه کولو څخه وروسته يې فعاليت زياتيږى.