cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
يوري الکسويچ گاگارين
پخوانی ژوند
يوری گاگارين په نړۍ کی لومړی پيلوټ و چی فضا ته يی سفر وکړ٠ هغه د ١٩٦١ کال د اپريل په دوولسمه نېټه د سهار په نهو بجو او اوو دقيقو په داسی حال کی چی نوی کيلوگرامه فضايی جامه يی اغوستی وه، د ختيځ لومړنی لمبر په نامه کيهانی بيړی په چلولو سره چی وزن يی څلور زره اوه سوه پنځه کيلو گرامه وو، په يو ساعت اته ويشتو دقيقو کی يو ځل د ځمکی چارچاپيره چورلی وه، هغه هم په نړۍ کی لومړی تن و چی له خارجی فضا څخه يی د ځمکی پوره صورت ليدلی و٠ مگر له بده مرغه گاگارين د ١٩٦٨ کال د مارچ په اوه ويشتمه نېټه په يوه نوبتی روزونکی الوتنه کی د خپلی الوتکی په لويدو سره مړ شو نو د اپريل دوولسمه نېټه د روسيی له خوا د کيهانی سفر د جشن په نامه وټاکل شوه او په سپوږمۍ کی يو غر هم د ده په نامه ونومول شو، نو ويل کيږی چی گاگارين د أنسان د فضايی سفر د پرانستلو نښه ده٠ روسانو د فضانوردی په چارو کی وتلی برياليتوبونه سرته رسولی دی٠ يوه روسی ښځه چی تريشکووا نوميږی، داسی لومړی ښځه ده چی کيهان ته يی سفر وکړ٠ کله چی د گاگارين د کيهانی سفر د برياليتوب خبر يی واوريد ، سمدلاسه يی د فضانوردی هغه ښوونځی ته چی گاگارين پکی روزل شوی و، يو ليک وروليږه څو چی د گاگارين په شان کيهان ته سفر وکړی٠ تريشکووا او نورو درو نجونو په ١٩٦٢ کال کی د جدی او دقيقی بدنی معاينی نه وروسته د دی ښوونځی له خوا ومنلی شوی٠ يو کال نه وروسته تريشکووا د ختيځ شپږم لمبر کيهانی پيړۍ په چلولو سره په اوياوو ساعتو او پنځوسو دقيقو کی دوه مليونه کيلومتره سفر وکړ او اته څلويښت ځله ئی د زمکی له مدار سره چورلی وه٠ يرته د دوی نه يو بل روسی کيهانی پيلوټ چی ليانوف نوميږی، په نړۍ کی داسی لومړی قهرمان دی چی د ١٩٦٥ کال د مارچ په اتلسمه نېټه يی په خارجی فضا کی دوولس دقيقی پلی شوی و٠ د ١٩٦٩ کال د جولای په شپاړلسمه نېټه د امريکی کيهانی پيلوټ چی ارمسترانگ نوميږی، د اپولو د يوولسمی لمبر په نامه کيهانی بيړۍ په چلولو سره په کيهانی سفر پيل وکړ او دوه نيمی ورځی وروسته کيهانی بيړۍ سپوږمۍ ته نژدی شوه او د همدی مياشتی په شلمه نېټه د ارمسترانگ له خوا چلول شوی سپوږمۍ کيناستونکی بيړۍ سپوږمۍ ته ښکته شوه او ارمسترانگ په همدی ورځ د سهار په لسو بجو له بيړۍ څخه سپوږمۍ ته ښکته شو٠ ارمسترانگ داسی ويلی و چی دا لومړی کوچنی گام چی زما له خوا اوچت شوی دی ، د انسانانو له خوا اوچت شوی لوی گام دی٠ ارمسترانگ په سپوږمۍ کی دوه نيم ساعته پاتی و او په سپوږمۍ کی د يادگار چلی او د امريکی يو ملی بيرغ درولی دی٠ دغه راز د ډبرو او خاورو نمونی يی لاس ته راوړی او په سپوږمۍ کی يی د علمی ازموينو دپاره تجهيزات هم اچولی وو٠ د يادونی وړ شخصيت چی دانيس تيتو نوميږی او د امريکی د يوه پانگه اچونکی شرکت مشر دی، په ٢٠٠٠ کال کی د روسيی سره يو موافقتنامه لاسليکه کړه او د دی موافقتنامی سره سم تيتو روسيی ته د شلو مليونو ډالرو په مرسته د ٢٠٠١ کال د اپريل په ديرشمه نېټه د دوو روسی کيهانی پيلوټانو سره يو ځای بين المللی فضايی ايستگاه ته ورسيد او د روسيی په فضايی کابين کی شپږ ورځی پاتی شو چی په دی توگه دانيس تيتو د نړۍ په لومړی کيهانی مسافر بدل شو٠
د ده ټاکنه او روزنه
یوري گاگارین په کال ۱۹۶۰ کې د یوې پراخې پروسې له لارې د ۲۰ ستورمزو له ډلې څخه د پخواني شوروي اتحاد د فضایي پروگرام لپاره وټاکل شو.د نورو ستورمزو ترڅنگ، گاکارین باندې یو لړ تجربې او آزمایښتونه هم ترسره شول ترڅو له دې لارې د هغه فزیکي او روانی مقاومت معلوم شي او هم ددې ترڅنگ د راتلونکې الوتنې لپاره د اړتیا وړ روزنه ورکړل شي. په دې توگه له ۲۰ ټاکل شویو ستورمزلو څخه یوري گاگارین او (گیرمن تیتوف) د لومړۍ الوتنې لپاره وروستي انتخابونه ول ځکه دې دوو کسانو د روزنې په وخت کې له ځانه وړتیا ښودلې وه او هم له فزیکي پلوه د (وستوک) فضایي بیړۍ په کابین کې له ځانگړتیاوو څخه برخمن ول. بالاخره د شوروی د کمونیست گوند رهبري یوري گاگارین د هغه لوړ لیاقت او وړتیاوو ته په پام سره د هغه سیال (تیتوف) له منځنۍ روزنې او ټیټ لیاقت سره په پرتله ددغې تاریخي الوتنې لپاره انتخاب کړ.
مړينه او ترکه
له دې وروسته یوري گاگارین د (Star City)د روزنې د مشر د مرستیال په توگه وټاکل شو. په ورته وخت کې یوري بیا د جنگي الوتکي د پيلوټ په توگه د الوتنې وړتیا پیدا کړه. د ۱۹۶۸ کال د مارچ په ۲۷ مه یوري گاگارین او د هغه روزونکی د (Kirzhach)په سیمه کې په داسې حال کې چې د
سرچينې
وېشنيزه:د ۱۹۳۴م کال زېږدنې وېشنيزه:د ۱۹۶۸م کال مړینې يوري گاگارين
‎
ميا سوېله
ميا سوېله (پيدايښت ١۶ اپریل ۲۰۰۱) يوه ناروېجی هنډ بال لوبغاړي ده، د هامار ښار د لوی هامار لوبډلې لپاره لوبې ترسره کوي.
د ناټو باندينۍ اړيکې
ناټو (د شمالي اتلانتيک د تړون سازمان) د ټولې نړۍ په کچه له زياتو نا غړو هېوادونو سره باندينۍ اړيکې ساتي. ناټو يو شمېر خپرونې پر مخ وړي، چې په خپله د ناټو او ذکر شویو ناغړو هېوادونو تر منځ په نمونه يي ډول د هېواد د موقعيت پر بنسټ د ګډون لپاره يو چارچوکاټ برابروي. نوموړي چارچوکاټونه د اروپا او اتلانتيک د ګډون شورا (Euro-Atlantic Partnership Council) او سولې لپاره ګډون (Partnership for Peace) رانغاړي.
اروپا
د اروپايي اتحاديې شپږ غړي دولتونه چې ټولو يې له نظامي تړونونو سره خپل بې پرېتوب څرګند کړی دی، د ناټو غړي نه دي. ذکر شوي شپږ هېوادونه استريا، قبرس، فنلينډ، ايرلينډ، مالتا او سويډن دي. د دې تر څنګ سويزرلينډ چې ګردچاپېره يې اروپايي ټولنه پرته ده، د اروپايي ټولنې د غړيتوب نه لرلو له لارې يې خپله بې پلوي ساتلې ده. له قبرس پرته نور ټول ذکر شوي هېوادونه  د سولې لپاره د ګډون خپرونې سره يو ځای شوي دي، په داسې حال کې چې سويډن او فنلينډ په ۲۰۱۴ ز کال کې له ناټو سره د يوه مشخص کوربه هېواد د ملاتړ تړون لاسليک کړ. ناټو د پينځو ميليونيم دولتونو يعنې Andorra, Liechtenstein, Monaco, San Marino او Vatican City سره سياسي اړيکې لري.
ارمنستان Armenia
ارمنستان له ناټو غړو دولتونو سره مثبتې اړيکې ساتلې دي او سولې لپاره د ګډون (Partnership for Peace) خپرونه، د اروپا او اتلانتيک تر منځ د ګډون شورا او د انفرادي ګډون عملياتي پلان يې لاسليک کړي دي. که څه هم له ناټو سره د ارمنستان يو ځای کېدل ځکه ناشوني دي، چې سياستونه يا کړنلارې يې زياتره وخت دا هېواد روسيې ته نږدې کوي او دا هېواد د خپلواکو دولتونو د ګډو ګټو حکومتونو او د ډله ييز امنيت د تړون سازمان غړی پاتې کېږي. ارمنستان د ۲۰۰۹ ز د می پر ۸ نېټه باندې په جورجيا کې د ناټو په نظامي تمرينونو کې له خپل ګډون څخه شاتګ وکړ. ياد شاتګ له اذربايجان څخه د ناټو د سرمنشي د ملاتړ اعلانول وو، چې کېدای شي دا يې ان لږه شونې کړې وي چې ارمنستان دې په پای کې له ناټو سره يو ځای شي. که څه هم ارمنستان ضرور د ناټو په ټاکلو سوله ساتو عملياتو کې ګډون کوي. نوموړي هېواد د ناټو په مشرۍ د نړيوال امنيت د مرستندويه ځواک (ISAF) د برخې په توګه؛ په افغانستان کې نږدې ۱۳۰ عسکر [سرتېري] خپاره کړل. ياد سرتېري د جرمني قوماندان تر مشرۍ لاندې په کندز ولايت کې د يوه هوايي ډګر د ساتنې خدمت کاوه.
اذربايجان Azerbaijan
د ۲۰۰۹ ز کال په اګسټ کې د ناټو د يوې سياسي سرچينې له مخې په بروکسل کې د ناټو د مرکزي ادارې ځينو مهمو چارواکو د غړيتوب پوښتنې په اړه د اذربايجان د بوختولو په موخه سخت فشار راووړ. ترکيه، رومانيا، ايټاليا، پولينډ، انګليستان او بالتيک دولتونه د هغو غړو دولتونو له ډلې څخه دي، چې د اذربايجان د ناټو غړيتوب په اړه يې شاتګ وکړ. هغه مهال چې ولسمشر Ilham Aliyev په ۲۰۰۳ ز کال کې واک ته له پورته کېدو راهيسې په عمومي ډول د نابېړني حالت (که څه هم د ناګورنو کاراباغ پر سر له ارمنستان سره د ناحل شوي ټکر له امله ناپېيلی نه و) ملاتړ وکړ، اذربايجان په ۲۰۰۹ ز کال کې د ناټو د نظامي تمريناتو او لوړې کچې ناستو کوربه توب وکړ. د Nagorno-Karabakh ناحل شوی ټکر به د غړيتوب پر وړاندې د لارې یو ستر خنډ وړاندې کړي. اذربايجان هغه مهال د يوه جغرافيوي سياست يا نظامي جوړښت سره د خپلې بې پلوۍ تګلاره جوړه کړه، چې په ۲۰۱۱ ز کال کې د ناپېيلي خوځښت بشپړ غړی شو.
قبرس Cyprus
قبرس د اروپايي ټولنې يوازينی دولت دی، چې نه د ناټو غړی دولت دی او نه د سولې لپاره د ګډون خپرونې غړی دی. د قبرس پارلمان د ۲۰۱۱ ز کال په فبروري کې د يادې خپرونې د غړيتوب لپاره د غوښتنې کولو په موخه رايه وکاروله، مګر ولسمشر Demetris Christofias ياده پرېکړه ځکه ونه منله [ويټو کړه]، چې کېدای شي، دا به د قبرس شخړې د پای ته رسولو په موخه د خبرو اترو په اړه د نوموړي د هڅو او د ټاپو وزمې [ناګورنو کراباخ] د نا بې وسلې کولو مخنيوی وکړي. شوني ده، ترکيه چې د ناټو بشپړ غړی دولت دی، تر هغه وخته پورې له ناټو سره د قبرس د بوختېدلو هر ډول هڅه ونه مني، چې شخړه نه وي حل شوې. د ۲۰۱۳ ز کال په فبروری کې د قبرس د ولسمشريزو ټاکنو ګټونکي Nicos Anastasiades څرګنده کړې ده چې: نوموړی اراده لري، د واک له تر لاسه کولو څخه وروسته، سملاسي د سولې لپاره د ګډون خپرونه کې د غړيتوب غوښتنه وکړي. د باندينيو چارو اوسني وزير Nicos Christodoulides په ناټو يا  د سولې لپاره د ګډون خپرونه کې د قبرس ګډون نه دی منلی او نوموړی د اروپايي ټولنې په چارچوکاټ کې د قبرس د باندينيو او دفاع چارو ساتلو ته لومړيتوب ورکوي.
فنلينډ Finland
فنلينډ سولې لپاره د ګډون خپرونې په نږدې ټولو فرعی سيمو کې ګډون کوي او د افغانستان او Kosovo دواړو ماموريتونو لپاره يې سوله ساتي ځواکونه برابر کړي دي. که څه هم د ۲۰۰۵ ز کال يوې رايې کارونې په ګوته کړه، چې عام خلک په پياوړي ډول د ناټو غړيتوب خلاف وو. په ناټو کې د فنلينډ د غړيتوب شونتيا د ۲۰۰۶ ز کال فنلنډي ولسمشريزو ټاکنو سره په اړيکه کې تر ټولو مهمه بحث شوې مسئله وه.
د ۲۰۰۶ ز کال په ټاکنو کې اصلي مخالف نوماند Sauli Niinisto، چې اوس د ملي يووالي ګوند رئيس دی، له «زياتې اروپايي» ناټو سره د فنلينډ د يو ځای کولو ملاتړ وکړ. د سويډني خلکو د ګوند د ښي اړخ پلوي Henrik Lax هم په ورته ډول د ياد مفهوم ملاتړ وکړ. له بله پلوه د سوسيال ديموکراتيک ګوند رئيس Tarja Halonen د دريځ بدلولو مخالفت وکړ، لکه څرنګه چې په ټاکنو کې نورو نوماندانو وکړ. د ولسمشرۍ چوکۍ ته د  نوموړي بريا او بيا ټاکنې د فنلينډ لپاره د ناټو د غړيتوب مسئله لږ تر لږه د نوموړي د دورې پر مهال پر ځای پرېښې وه. که څه هم فنلينډ وروسته له هغې د ناټو غړيتوب په اړه خپل رسمي دريځ بدلولی شو، چې د اروپايي ټولنې نوی تړون بيانوي چې ايا د اروپايي ټولنې په کچه کومه نوې دفاعي راکړه ورکړه به وي او که نه، مګر په ورته وخت کې د فلينډ دفاعي ځواکونه د غړيتوب لپاره تخنيکي چمتووالي کوي او څرګندوي چې دا به د فنلينډ امنيت زيات کړي. اوسمهال هېڅ سياسي ډله هم په څرګند ډول د ناټو غړيتوب ملاتړ نه کوي.
د فنلينډ نورې سياسې څېرې، چې په نظرياتو سره يې ارزښت لوړ شوی دی، د فنلينډ پخواني ولسمشر Martti Ahtisaari راونغاړه. ولسمشر Ahtisaari استدلال وکړ چې فنلينډ بايد د فنلينډ کوونې د ټول بار يا پېټي لپاره د يو ځل بې پامۍ په موخه د نورو لويديځو ولسواکيو له لورې ملاتړ شويو ټولو سازمونو سره يو ځای شي. يو بل پخواني ولسمشر Mauno Koivisto په دې بحث کولو سره د يادې نظريې مخالفت وکړ، چې د ناټو غړيتوب به له روسيې سړې د فنلينډ اړيکې له منځه يوسي. فنلينډ د روسيې له لوري ان له ناټو سره د يو ځای کېدنې شونتيا ته په پام سره؛ د ۲۰۰۹ز کال څېړنې له مخې ځينې خورا سخت غبرګونونه تر لاسه کړي دي. ياده څېړنه وړانديز کوي چې د ناټو غړيتوب په ټوله کې له اروپايي ټولنې او ناټو سره د روسيې د اړيکو لپاره اغېزې يا پايلې لرلی شي. د ۲۰۰۹ ز کال  په اکتوبر کې د فنلينډ لومړي وزير Matti Vanhanen بيا تکرار کړه، چې فنلينډ له ناټو سره د يو ځای کېدلو هيڅ پلانونه نه لرل او څرګنده يې کړه، چې د ۲۰۰۸ ز کال سويلي Ossetia جګړې اصلي درس [عبرت] له روسيې سره د نږدې اړيکو اړتيا و. د ۲۰۱۴ ز کال په سپټمبر کې فنلينډ له ناټو سره يو تړون لاسليک کړ، چې ناټو او فنلينډ ته په فنلينډي خاوره کې د ګډو تمرينونو د تر سره کولو او لکه د آفتونو، ماتېدنې او امنيت ته د ګواښونو په حالتونو کې له ناټو غړو دولتونو څخه مرستې ته اجازه ورکوي. په دې ډول فنلينډ (او سويډن) په ۲۰۱۵ز کال  کې د ناټو په مشرۍ د شمالي قطب د ګواښ  تمرين (Arctic Challenge Exercise) کې ګډون وکړ.
پر اوکراين باندې د ۲۰۲۲ ز کال روسي يرغل څخه وروسته رايه اچونه تر سره شوه، چې ٪۵۳ سلنه ځواب ويونکي د تړون له فنلينډي غړيتوب سره لېوال، ٪۲۸ مخالف او ٪۱۹ بې پرېکړې وو. که چېرې له ناټو سره د يو ځای کېدلو په اړه د سويډن د خلکو پرېکړه هم يو ځای شي، نو د لېوالتيا کچه [اټکل يا شمېر] تر ٪۶۶ پورې پورته کېږې او مخالفت تر ٪۲۰ راښکته کېږي.
۱۳۵ (عدد)
۱۳۵ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۳۴ څخه  مخکي او د ۱۳۶ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۳۵:
په کلینډر کې
۱۳۵ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۳۵ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
ډاکټر عبدالظاهر
ډاکټر عبدالظاهر د افغانستان يو سياسي چارواکی او پخوانی وزير و. هغه د افغانستان د شاهي نظام د روغتيا او لومړي وزير په توگه دندې ترسره کړي وې.
پښتو ویکیپېډیا
پښتو ویکیپېډیا د پښتو ویکیپېډیا ویب سایټ وب‌گاه ویکیپېډیا ده. پښتو ژبه په ۱۹ .... ۲۰۱۱ کې له ۲۹۵۰ لیکنو په درلودو سره د ویکي لړلیک په کتار کې ۱۵۲م نمبر درلود مگر اوس د ۲۰۱۶ز کال کې د ۷۳۰۰ ډېرې لیکنو په درلودو سره ۱۴۰مې شمېرې ته پورته شوی.
سرچینې
وېشنيزه:پښتو ژبه پښتو
فضائل اعمال
فضائل اعمال د تبليغي جماعت يو مهم کتاب دى. چي هندي عالم مولانا محمد زکريا کاندهلوي په اردو ژبه ليکلى دى. دا کتاب د پښتو ژبي په ګډون د نړۍ زياتو ژبو ته ژباړل شوى دى. د تبليغي ډلي غړي دا کتاب هره ورځ په خپلو کورونو او جماعتونو کي لولي. فضائل اعمال لاندي څپرکي لري.
عبدالصبور فريد کوهستاني
استاد فرید چې بشپړ نوم یې عبدالصبور فرید کوهستاني دی، د کاپیسا ولایت، د کوهستاناتو ولسوالۍ د لومړۍ حصې اوسېدونکی و. فرید د حزب اسلامي (حکمتیار) گوند له نامتو جهادي قومندانانو څخه گڼل کېده چې د مجاهدینو له بریالیتوب وروسته د حزب له خوا د عظمی صدارت لپاره نوماند او وټاکل شو.
د ارمنستان اداري وېش
د ارمنستان هیواد د ولایتونو نوملړ (د ارمنستان هیواد ایداري ویش) ارمنستان ټول په 11 برخو ویشل شوي دي چې په دې کې 10 ولايتونه/صوبې دي او يوه پکې پلامينه (سيمه) ده۔
نور ولولئ
وېشنيزه:ارمنستان
۱۳۶ (عدد)
۱۳۶ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۳۵ څخه  مخکي او د ۱۳۷ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۳۶:
په کلینډر کې
۱۳۶ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۳۶ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
اندو-اروپايي ژبې
اندو-اروپايي ژبې د ژبو هغه کورنۍ ده چې اصلي ويونکي يې په لويديځه او سویلي ايروايشيا کې دي. د اروپا ډېرې ژبې، د شمالي هند نيمه لويې وچې او ايران د لوړو سيمو ډېرې ژبې په ځان کې رانغاړي. د انګليسي، فرانسوي، پرتګالي، روسي، ډنمارکي، هالنډي او هسپانوي په ګډون د دې کورنۍ ځينې اروپايي ژبې د موډرن پړاو د نيواک په مټ پراخې شوې او اوسمهال پرې په ډېرو سيمو کې خبرې کېږی. اندو-اروپايي کورنۍ په ګڼو څانګو يا فرعي کورنيو وېشل شوې دي، له دې ډلې د ژبو اووه ډلې يې اوس هم ژوندۍ دي، چې نومونه يې دا دي: البانيايي، ارمينيايي، بالټو-سلواکي، سلتيکي، جرمني، هلني، ايندو-ايراني او ايټالوي. شپږ نورې مجموعې هم لري چې اوس له منځه تللې دي.
اوسمهال هغه ژبې چې تر ټولو زيات ويونکي لري، انګليسي، هندوستاني، هسپانوي، بنګالي، فرانسوي، روسي، پرتګالي، الماني، پارسي او پنجابي دي چې په هره ژبه له سل ميليونه نه زيات وګړي غږېږي، خو ځينې نورې اندو-اروپايي ژبې وړې او د مرګ په حال کې دي، د بېلګې په ډول: کورنيش چې له شپږ سوو نه کم خلک پرې خبرې کوي.
په ټوله کې، د نړۍ د وګړو له منځه شپږ څلوېښت سلنه یې د لومړۍ ژبې په توګه په يوه اندو-اروپايي ژبه غږېږي، چې د ژبو په کورنۍ کې دا د ټولو په سر کې ځای لري. د Ethnologue د اټکل له مخې ۴۴۵ ژوندۍ اندو-اروپايي ژبې شته دي چې دوه په درې (۳۱۳) يې په اندو-ايراني څانګې پورې اړه لري.
د نولسمې پېړۍ په اوږدو کې، د اندو-اروپايي ژبو ژبنی مفهوم، د اريايي او يافتي توکميزو تصوراتو پر ځآی کارول شوی دی.
د اندو-اروپايي ژبپوهنې تاريخچه
د شپاړسمې پېړۍ په اوږدو کې، اروپايي ګرځندويانو په هندي لويه وچه کې وليدل چې د اندو-اريايي، ايراني او اروپايي ژبو تر منځ ورته والی شته. په ۱۵۸۳ز کال کې، يسوعي انګليسي مبلغ او کونکاني څېړونکي تاماس ستفنز له ګوا (د هند يوه سيمه) نه خپل ورور ته يو لیک واستاوه (تر شلمې پېړۍ نه و خپور شوی) په کوم لیک کې چې هغه د هندي ژبو او يوناني او لاتيني تر منځ ورته والي ته اشاره کړې وه.
يو بل راپور د فيليپو ساستي له خوا ورکړل شوی، هغه په ۱۵۴۰ز کال کې په فلورانس کې زېږېدلی و، د هند نيمه لويې وچې ته يې سفر کړی و. نوموړی په ۱۵۸۵ز کال ليکنو کې د سنسکريتي او ايټالوي ژبې د ځينو ویيونو تر منځ د ورته والي خبره ورکوي (په دې ویيونو «لغاتو» کې دا شامل دي: ديو/ديوا «خدای»، سرپا/سرپي «مار»، ساپتا/سيټي «اوه»، استا/اټو «اته» او نوا/نوی «نهه»). خو بيا هم نه د ستفنز، نه د ساستي لیدنو نورو علمي څېړنو ته لار پيدا کړه.
په ۱۶۴۷ز کال کې، هالندي ژب پېژندونکي او څېړونکي «مارکوس زوريوس ون بوکسورن» د ځينو اروپايي او اسيايي ژبو تر منځ  د ورته والي يادونه کړې او دا نظر  يې وړاندې کړی  دی چې دا ژبې له يوې لومړۍ خپرې شوې ژبې نه اخستل شوې چې هغه دې ژبې ته «سکايي» وايي. هغه په خپله فرضيه کې هالنډي، البانيايي، يوناني، لاتيني، پارسي او الماني ژبې شاملې کړې دي، وروسته يې په کې اسلاوي، سلتيک او بالټيک ژبې هم زياتې کړې دي. په هر حال، د ون بوکورن وړانديزونه زیات نه دي پېژندل شوي او نورې څېړنې يې په خوځښت رانه وستې.
د عثماني پير ترکي ګرڅندوی اوليا چلبي د يوه ديپلوماتيک ماوريت پر مهال په ۱۶۶۵-۱۶۶۶ز کلونو کې له ويانا نه لیدنه وکړه او د الماني اوپارسي ژبو د ځينو ویيونو تر منځ يې يو لړ ورته والي وليدل. ګاستون کوردو او نور هم همدا ډول مشاهدات وکړل. کوردو د ۱۷۶۰ز کلونو په وروستيو کې د سنسکريتي، لاتيني او يوناني ژبو تر منځ د نژدېوالي بشپړه پرتلنه وکړه،چې  د دوی تر منځ اړيکې وړانديز کړي. په ورته وخت کې، ميخايل لومونوسوف د اسلاوي، بالتيک urlandic")، ايراني ("Medic")، فنلانډي، چينايي، "Hottentot" (Khoekhoe) او نورو بېلا بېلو ژبو د ډلو تر منځ پرتله وکړه او ويې ليدل چې، اړوندې ژبې (د لاتيني، يوناني، الماني او روسي په ګډون) بايد په لرغونې زمانه کې له شريکو اصولو نه جلا شوې وي.
دا فرضيه په ۱۷۸۶ز کال کې بيا راڅرګنده شوه، کله چې سر وليام جونز په لومړي ځل د خپل وخت د پېژندل شويو درې لرغونو ژبو تر منځ د څرګند ورته والي په اړه درس ورکړ: لاتيني، يوناني، سنسکريتي، هغه په دې ژبو په ازمېښتي ډول ګوتيک، سلتيک او فارسي هم اضافه کړې، خو د هغه په ډلبندۍ کې ځينې ناکره والي او څه له منځه وړنې شته. د ژب پېژندنې په يوه مشهور اقتباس کې، جونز په ۱۷۸۶ز کال کې په بنګال کې د اسيايي ټولنې په وړاندې د وينا پر مهال داسې وړاندوينه وکړه، په کوم کې چې هغه د يوې پخوانۍ ژبې د شتون اټکل وکړ، نوموړي هغې  ته د «شريکې سرچينې» نوم ورکړ، خو نوم يې وانه اخيست. سنسکريتي ژبه چې لرغونتيا يې هر څومره وي، حيرانوونکی جوړښت لري، له يوناني ژبې نه زياته بشپړه ده، له لاتيني ژبې زياته جذابه ده او له دواړو نه زياته خوندوره ده، بيا هم له دې دواړو سره پياوړی نژديوالی لري، هم د لغاتو په رېښو کې او هم د ګرامر په بڼو کې، دې ته په کتنې سره چې کېدای شي، دا نژديوالی يې تصادفي وي، په حقيقت کې دومره پياوړی دی چې هېڅ فيلسوف نه شي کولای، دا دري واړه و ازمويي، بې له دې چې باور وکړي ،دې درېيو واړو دې له يوې سرچينې سرچينه اخیستې وي، چې ممکنه ده، دا سرچينه اوس نه وي موجوده.
---سر وليام جونز، د ۱۷۸۶ز کال د فبرورۍ په دويمه د وړاندې شوې وينا درېيمه کليزه، ELIOHS په لومړي ځل تاماس ينګ په ۱۸۱۳ز کال کې د اندو-اروپايي اصطلاح وکاروله، دا اصطلاح يې د ژبې د کورنۍ له جغرافيايي لرېوالي نه اخیستې، له لويديځې اروپا نه تر شمالي هندوستان پورې. د دې مرادف اندو-جرماني (Idg.  يا IdG.) دی، په دې ډول د دې کورنۍ سويل ختيځ تر ټولو لرې او شمال لويديځ تر ټولو لرې څانګې په ګوته کوي. دا په لومړي ځل په ۱۸۱۰ز کال کې د کونراډ مالت-برون په اثر کې د (indo-germanique) په نامه په فرانسوي کې راڅرګند شو. په ډېرو ژبو کې د دې اصطلاح تاريخ، يا نه دی ياد شوی يا د اندو-اروپايي په پرتله زيات شهرت نه لري، که څه هم په الماني کې د «indogermanisch» اصطلاح، لا هم د علمي معياري اصطلاح په توګه پاتې ده. ځينې نور مرادف (ورته) اصطلاحات هم کارول شوي دي.
د کروندګرو ډله
د کروندګرو ډله، چې په عین وخت کې د امریکا په متحده ایالاتو کې د سویلي اشرافو په نامه هم پېژندل کېږي، د پان امریکایي ټولنې یو ټولنیز، اقتصادي او نژادي کاسټ و چې د ۱۷مې او ۱۸مې پېړیو د بزګرانو پر بازارونو باندې یې کنترول لاره. د اطلس اوقیانوس د غلامانو سوداګري، بزګرانو ته د دې اجازه ورکوله چې د تنباکو، پنبې،نیل، قهوې، چای، ککاو، ګني، سیزال، روغني دانو، زیتون دانو، کنفو او لاستیک ونو کرنې او د مېوومحصولاتو ته د لاسرسي په خاطر، په وړیا بیه په غلامانو کاروکړي. کروندګر، د امریکایي ټولنې د اشرافو یوه برخه شمېرل کېدل.
کروندګرو، د متحده ایالاتو په سویل کې ځانګړی فرهنګ خپل کړی وو. د هغو ورته ځانګړنې، د بریتانیا یي اشرافو ادابو، دود او دستور ته ورته وې. ډېری کروندګر په هغو پورې اړوند وو. په دغه کلتور کې پر زړورتیا، مېړانې او مېلمه پالنې ټینګار کېده. د امریکا متحده ایالاتو سویل کلتور، په ځانګړې توګه، د میسون- دیکسون کرښې او د لوېدیځې آپالاچی‌ سیمو له ځمکوالو اشرافو نه توپیر لاره. شمالي او لوېدیځې سیمې، د ځمکې په کوچنیو ټوټو سره پېژندل کېدې، چې د یومن کروندګرو له خوا، د غلامانو له کاري ځواک پرته پرې کار کېده.
د امریکا له کورنۍ جګړې وروسته(۱۸۶۱- ۱۸۶۵ز)له هغه ځایه چې افریقایي غلامان آزاد شوو، د دغې ټولنیزې ډلې ډېره شتمنې زیاته را کمه شوه. له خلاصون وروسته، ګڼې کروندې له آزادو افریقایانو سره د بزګرانو په نامه په هغو ځمکو کې کار کاوه، په کومو ځمکو کې یې چې مخکې د غلام په صفت کار کاوه اودا ځمکې په یوې مشترکې ځمکې باندې بدلې شوې. د سروزرو کار وخت په ترڅ کې، ډېری کروندې چې نورې د بزګرانو د کرهڼې د عملیاتو لپاره د دوام وړنه وې، د شمال د بډایو صنعتکارانو له لوري،  د شکار د شکارځای په نامه اخېستل شوې وې، وروسته یو شمېر کروندې، په موزیمونو باندې بدلې شوې او زیاتره یې د تاریخي ودانیو په هېوادني نوملړ کې ثبت شوې.
کروندګر، د اروپا او د شمالي او سویلي امریکا او ویست انډیز په ټولو ښکېلاکي سیمو کې په سختو کارونو بوخت وو. د ښکېلاک اوسېدونکې طبقې دغه غړي رابرت «کینگ» کارتر، له وستورنه ویلیام برد، د خپلواکۍ د اعلامیې ګڼ شمېر لاسلیک کوونکي، له هغې جملې پنځم بنجامین هریسون، توماس نلسون جونیور، جورج وایت، کارتر براکستون او ریچارد هنری لی، بنسټ اېښودونکي، جورج واشنگتن، توماس جفرسون، جیمز مدیسون او جیمز مونرو، جمهور رئیس د کنفدراسیون جفرسون دیویس، جنرال کنفدراسیون رابرت ای لی، مری چسنات، اوالکور ایم، سالی وارد او اوهارا سکارلت او د بر باد رفته فلم ( ۱۹۳۹ز) شامل وو.
مخینه(شالید)
د سرو او سپینوزرو پلټنه، له هېواد نه بهریوه پراختیایي ثابته موضوع وه، مګر د نورو اروپایانو غوښتنې هم وې او نوې نړۍ هم کولی شول چې، هغوی عملي کړي او دې کار د لوېدیځ تر واکمنۍ لاندې د نړیوال اقتصاد په زیاتېدونکي مشارکت کې مرسته کوله. په داسې حال کې چې داسې برېښېده، چې هسپانیایي امریکا، کاني(معدني) شتمني تر لاسه کوي، برازیل په ۱۵۳۲ز کال کې په ستره ښکېلاکي کرونده باندې بدل شوی، د دوبي د محصولاتو تولید، لکه: بوره، په اروپا کې په زیاتې هیله مندۍ او کمې عرضې سره سازمان شوه. د غربي اروپا ډېری ستر ځواکونه ډېر ژر دې ته هیله من شول، چې خپلې ګټې کوونکې ښکېلاکي سیمې رامنځته کړي. هغه اروپایان چې د ځمکوالۍ له سیستم نه ناهیلي شوي وو، د نوو موکو په رامنځته کېدو سره نوو ځمکو او زیاتو ښکېلاکي سرحدونو ته کډه شول.
د شپاړسمې پېړۍ په پای او د اوولسمې پېړۍ په لومړیو کې، کډوال په کلیوالي سیمو کې داسې ځمکو ته ورغلل چې مخکې لاس نه و، وروړل شوی او پر هغو یې له یو بل سره کښمکښ لاره. لومړیو کروندګرو، په پیل کې د ښکېلاکي بزګرانو په توګه، په کار پیل وکړ کومې چې د وچکالي، ناروغي او قبیلوي بریدونو له خوا کلابندي شوې وې او د استوګن ځایونو غوښتنې  یې پوره کولې. د امریکا اصلي اوسېدونکي، چې له  ښکېلاکي اوسېدونکو سره دوستان وو، هغو ته یې ور زده کړل چې، اصلي ګیایي بوټي، له هغې جملې تنباکو، بورې او مېوو ته وده ورکړي، کوم چې د یوې پېړۍ په اوږدو کې په یوه نړیوال صنعت باندې بدلېږي او دا د څو ملیتي غلامانو د سوداګري لپاره بس دي. په دې توګه، ښکېلاکي سیاست، د داسې نجیبو شتمنو مالکانو لاسته ورغی، چې د سوداګري له پراختیا سره یې مینه لرله.
د کروندګرو رامنځته کېدل
د جیمز تاون کډوال جان رولف، لومړنی مستعمره اوسېدونکی و چې تنباکو یې په شمالي امریکا کې وکرل. هغه د تنباکو له دانو سره چې په ترینیدادکې یې په لومړي سفر کې اخېستي وو، ویرجنیا ته راغی او په ۱۶۱۲ ز کال یې خپل محصولات په امریکایي نښان(مارک) سره خرڅلاو ته وړاندې کړل. په اتلسمه پېړۍ کې د خلیج چساپیک سیمه د تنباکو د کرکیلې لپاره ډېره وړ(مناسبه) وه. بېړیو به هر کال ۱.۵میلیونه پونډه(۶۸۰۰۰۰کیلو ګرامه) تنباکو د ۱۶۳۰ زېږدېزې تر لسیزې پورې او شاوخوا ۴۰ میلیونه پونډه(۱۸میلیونه کیلوګرامه) د پېړۍ تر پایه پورې خلیج ته رسول. د تنباکو کارخونو د خپلو اومو توکو مالي تامین له لندن نه کاوه. کله چې د تنباکو بیه په ۱۷۵۰ میلادي کې ډېره زیاته راکمه شوه، ډېری کروندې په دې و نه توانیدې، چې له مالي پلوه پیاوړې پاتې شي. له مالي ستونزو سره د مبارزې لپاره زیارونه تر سره شول. کروندګرو هڅه وکړه چې، د خپلو کروندو محصولات زیات کړي یا د خاورینو مغذي موادو د کمښت پر بنسټ، د نورو محصولاتو، لکه: پنبې اوغنمو په کرکیله لاس پورې کړي.
انقلاب او د غلامۍ پای ته رسول
د اتلسمې پېړۍ په اوږدو کې، په اروپا کې د روشنګرۍ زمانه، د مفکورو په نړۍ باندې واکمنه شوه. فیلسوفانو او له هغې جملې مونتسکیو په روح قوانین (The Spirit of the Laws) (۱۷۴۸میلادي کال) او دنیس دیدرو په دایرة المعارف Encyclopedie کې د غلامۍ پر وړاندې د آرټیکلونو په لیکلو باندې پیل وکړاو د هغواخلاقي او اقتصادي توجیهات یې وړاندې کړل. د فرانسې څوارلسم لوئي کد نوآر (Code Noir)، غلامانو ته د واده کولو، عمومي را ټولېدنې او د یکشنبې په ورځ له کارکولو نه د پرهیز په برخه کې، بې ساري حقوق ورکړل. دغه قانون د غلامانو خاوندان د غلامانو او د هغوۍ د کورنیو له شکنجه کولو نه بند کړل. که څه هم بدنې سزاګانې وې، مګر د غلامانو هغو څښتنانو چې غلامان به یې وژل او یا به یې په غلام باندې په دروغو باندې تور لګاوه او هغه به یې د مرګ پر لور ور ټېله کاوه، جریمه کېده به. د غلامانو څښتنانو به په ښکاره دا قانون ماتاوه او  سیمه ییز قوانین یې تصویب کړل چې د هغو نامطلوب توکي یې په خپله ګټه باندې راڅرخولي وو.
د پښتو نومونو مفرد او جمع
د نرینه او ښځینه نومونو یو- او ډېرګړی یوګړی ....... ډېرګړی (مفرد ......... جمع)
ی (ay) .............. ي (i) بېلګه: یو سړی - ډېر سړي
یادونه: که چېرې په نرمه ی پایېدلي نومونه او ستاینومونه نسبتي وي لکه د یو ځای اوسېدونکي، نو بیا په ان ځایناستي جمع کېږي لکه: کابلی - کابلیان، پېښوری- پېښوریان، امریکایی - امریکایان ...
ي (i) ............... ۍ (əy) بېلګه: یوه خوشالي - ډېرې خوشالۍ
ې (e) ............... ې (e) بېلګه: یوه زده کوونکې - ډېرې زده کوونکې
ه (a) ................ ې (e) بېلګه: یوه مڼه - ډېرې مڼې
ۍ (əy) ............... ۍ (əy) بېلګه: یوه ځولۍ - ډېرې ځولۍ
ا (ā)................. وې (we) بېلګه: یوه مانا - ډېرې ماناوې / یوه دعا - ډېرې دعاوې (ناکره:  دعاګانې /ماناګانې)
و (o) ............... ګانې (gāne) بېلګه: يوه بیزو - ډېرې بیزوګانې / یوه سکالو - ډېرې سکالوګانې
د ژونديو یا ساکښو شیانو نومونه چې په یو بېواک غږ پایېدلي وي په ان پای مومي (اکثر) لکه هلک - هلکان، لیکوال - لیکوالان، ځوان - ځوانان
بېواک غږونه ټول غږونه دي له ا/زور/ې/ي/و پرته
د ناژونديو او ناساکښو شیانو نومونه، چې په بېواک غږ پایېدلي وي، په ونه پای مومي لکه: قلم - قلمونه، کور- کورونه
په زورکي پایېدلي نومونه په جمع کې کله ان اخلي او کله ونه لېوه - لېوان زړه - زړونه تره - ترونه کارغه - کارغان
د ځینو رشتو نومونه بیا بې قاعدې وي: مور - میندې ورور - وروڼه زوی - زامن لور - لوڼه /لورګانې خور - خویندې ترور - تریندې وراره - ورېرونه
لیکوال: کامران منګل
مسرت مومند
مسرت مومند د پښتو ژبې يوه نوې سندرغاړې ده. پېغله مسرت مومند په پېښور کې زېږېدلې ده. دې پر لنډ مهال وکولای شول، چې د موسيقۍ په ډگر کې يې ښايسته ډېر مينه وال پيدا شي. مومند لکه د پښتو ژبې د بلې نامتو سندرغاړې غزله جاوېد په څېر ښکلی غږ او ښکلې څېره لري. دا په خپله داسې وايي: «غزالې په واقيعت کې د پښتو سندرغاړو لويه تشه ډکه کړې ده، زه هم له موسيقۍ او ټنگ ټکور سره مينه لرم، او همدا لامل دی چې په ډېرو سختو شرايطو کې مې له خپل هنر څخه لاس وانه خيست، د تندلارو د گواښونو او د کورنۍ له سختگيرۍ سره سره مې د موسيقۍ لاره خپله کړه او سندرې ويل مې غوره وبلل. زما آرمان دا دی چې خپل ټنگ ټکور معياري کړم او له همدې لارې خپله کورنۍ څخه ملاتړ وکړم». مسرت مومند او غزاله جاوېد هغه دوې سندرغاړې دي چې اوس يې وخت ناوخت سندرې په افغانی ټلويزيوني چېنلونو کې خپريږي. د مگړۍ په کابل کې د مسرت مومند او غزالې جاوید په څېر د کوزې پښتونخوا د ځينو سندرغاړو د يوې نندارې بيه تر ۴۰۰۰ امريکايې ډالرو پورې رسېږي. په داسې حال کې چې د افغانستان د محلي سندرغاړو د ېوې نندارې بيه يوازې تر څو سوو ډالرو پورې محدوده ده. د مسرت مومند او د دې په څېر ځينو نورو نويو خوږ غږو سندرغاړو لپاره د شهرت کانال تر هر څه ډېر سيمه ييزو راډيوگانو او ټلويزوني چېنلونو پرانيست او هغوي يې د افغانستان په دننه کې هم په ټولو وپېژندلې، په خاصه توگه په پښتنو باندي.
اخځونه
http://archive.is/20121129183640/pashto-film-drama.blogspot.com/2010/05/musarrat-mohmand-beautiful-new-singer.html
http://www.dw-world.de/dw/article/0,,6175507,00.html۲
لواطت او بچه بازی
حضرت ابوهريره (رض) له حضرت ابن عباس څخه نقل كوي، چي حضرت محمد (ص) فرمايي: چا چي له ښځي سره دشا له خوا جماع وكړه او يا يې له هلك او يا سړي سره لواطت وكړه نو دى به د قيامت په ورځ بدبويه ځاى ته دننه شي.
دلواطت (بچه بازى) په اړه د صحابه كرامو اقوال:
همدارنګه له حضرت ابوهريره څخه روايت دى، چي وايي څوك چي هلك استعمال كړي، نو په تحقيق سره داسړى كافر سو. او حضرت ابن عباس فرمايي، چي د لواطت كوونكي لس خويونه دي، چي له هغوى څخه درې شهود دا دي
دويم داچي دى به په مجلس کي د خپلو ګوتو ټكونه باسي
او درېيم دا چي د ده پايڅې به له بيجلكو څخه كښته څکيږي.
د لواطت كوونكي عذاب د لواطت كوونكي لپاره دوه ډوله عذابونه دي، چي يو يې دنيوي عذاب او بل يې اخروي يعنې د آخرت عذاب دى.
علامه ابن حجر (رح) فرمايي، چي خداى (ج) په قرآن كريم کي د لواطت كوونكي په اړه فرمايلي دي، چي موږ د لوط عليه السلام قوم د همدې ګناه په سبب پړمخي نسكور كړ او هغه ځمكه مو هم ورسره نسكوره كړه، چي دوى پکي اوسېدل. پر دوى باندې خداى د پخو كاڼو باران واوراوه. داسې كاڼي چي پر دوى باندې په پرله پسې توګه اورېدل او په هر كاڼي به د هر يوه لواطت كوونكي نوم ليکلى و، چي هغوى پر سر به لګېدل.
يعنې علماوو ليكلي دي، چي كه چا لواطت وكړ نو تاسې دوى ونيسئ او يوه لوړ ځاى ته يې وخېژوئ او لاندې يې راوغورځوئ، چي مړ سي. ځينو نورو بيا ليكلي دي، چي په اور کي يې وسوځوئ، ځكه لواطت تر زنا هم لويه ګناه ده.
حضرت منذر رحمة الله عليه ليكلي دي،چي لواطت كوونكي به څلور خليفه ګانو په اور کي سوځول او همدغه يې سزا وه.
يو حضرت ابوبكر صديق (رض)، دويم حضرت علي (رض) دريم حضرت عبدالله بن زبير (رض) او څلورم حضرت هشام بن عبدالملك(رض) او د صحابه وو پر دي باندي اجماع ده، چي په اور کي دې وسوځول شي.
حضرت علامه ابن قيمپه كتاب المحبته کي فرمايي، چي حضرت ابراهيم النخعي به فرمايل كه چيرې په اسلام کي دوه ځله د رجم سزا واى نو لواطت كوونكي ته به وركول کيده.
د لواطت كوونكي د آخرت عذاب:
حضرت مجاهد (رح) فرمايي: تر ټولو ناپاك هغه سړى دى، چي هغه بچه باز وي او فرمايي كه چيرې هغه سړى، چي د لوط عليه السلام د قوم عمل كوي، د دنيا په ټولو اوبو يعنې په هر هغه څاڅكي چي په اسمان كي دي او په هر هغه څاڅكي چي په ځمكه کي دي، غسل وكړي نو د ده نجاست به ختم نه سي او دى به لا هم نجس ناست وي.
برتانوي کولمبيا
برتانوي کولمبیا ، یا په لنډه توګه BC، د کاناډا لویدېز ولایت دی او د طبیعي ښکلا له مخې مشهور ځای دی. دا د کاناډا شپږم ولایت و، چې د کاناډا کنفدراسیون کې شامل شو. اوسیدونکي یې برتانوي کولمبیايان بلل کیږي. پلازمېنه یې ویکتوریا ده، چې د کاناډا پنځلسم لوی ښار دی. وینکوورد برتانوي کولمبيا تر ټولو لوی ښار دی چې په کاناډا کې دریم لوی ښار دی.
جغرافيه
برتانوي کولمبیا په لوېدیځ کې د اتلانتیک بحر او د متحده ایالاتو د الاسکا ایالت او په شمال کې د یوکون او شمال لوېدیز سرحدي سیمو سره ګډه پوله لري. ختیځ ته یې د البرټا ولایت دی او شمال ته یې د واشنګټن، ایډاهو او مونټانا ایالتونه دي. د دې سویلي سرحد په 1846 کې د اوریګون تړون لخوا ټاکل شوی و. د برتانوي کولمبیا د ځمکې مساحت 944,735 مربع کیلومتره یا 364,764 مربع میل دی. دا سیمه د فرانسې ، جرمني او هالنډ د ګډې ساحې سره مساوي ده. دا د واشنګټن ، اوریګون او کالیفورنیا د ګډې ساحې څخه ډېره ده. د برتانوي کولمبيا ساحلي پوله ٢٧ زره مربع کيلومتره ده چې له شپاړس زره اووه سوه اتيا مربع ميل سره مساوي ده. دا سيمه ژور غرونه او شاوخوا شپږ زره ټاپوګان لري، چې ډېری یې غیر آباد دي.
د برتانوي کولمبیا پلازمېنه ویکتوریا ده، چې د وینکوور ټاپو په سویل ختیځه څنډه کې موقعیت لري. د برتانوي کولمبیا ترټولو لوی ښار وینکوور دی، چې په سویل لوېدیز ساحل کې موقعیت لري، چې د ټیټ مینلینډ په نوم هم پېژندل کیږي. په نورو لویو ښارونو کې سوري، برن بي، کوکیتلام، ریچمنډ، ډیلټا او نیو ویسټ منسټر په لوډ مینلینډ کې شامل دي. ایبټسفورډ او لینګلي د فریزر په دره کې دي. نانیمو په وینکوور ټاپو کې دی. کلیوا او کام لوپونه دننه دي. پرنس جورج د ولایت په شمالي برخه کې ترټولو لوی ښار دی. نور شمال لوېدیز ته ، د وانډر هوف ښار د جغرافيې له نظره د ولايت په مرکزي برخه کې دی.
ساحلي غرونه، د کاناډا راکیز او داخلي سرحدونه د برتانوي کولمبیا ځینې مشهور طبیعي ښکلاوې دي. د دغه ولایت ۷۵ سلنه غرنۍ او د سمندر له سطحې څخه ۱۰۰۰ متره (۳،۲۸۰ فوټه) لوړوالی لري. شپېته سلنه ځنګلونه او پنځه سلنه د کرنې وړ دي. د اوکاناګان سیمه د کاناډا له دریوو اصلي انګورو کرلو سیمو څخه ده او ځینې غوره سرکې تولیدوي، چې ډېرې کمې يې بهر ته صادريږي.
د وینکوور ټاپو ډېری لوېدیزه برخه او د ساحل پاتې برخه چې تر الاسکا غځېدلې او د المپیک ټاپو برخه د معتدله هوا لرونکې دي چې د باراني ځنګلونو په وسيله پوښل شوي. له ساحله لېرې سیمې او دښتې بيا معتدله هوا نه لري، چې نيم باراني صحرايي هوا لري او په داخلي سطحو کې ژور خندقونه او کندې هم لري،. د سویلي داخلي دره ځینې واوره، سخت ژمي تجربه کوي، پداسې حال کې چې کیریبو، چې شمالي برخه ده، د کاناډا ترټولو سړه سیمو څخه ده. شمالي دوه پر درېیمه برخه ناامنه او پرمختللې ده. دا ټول د راکیز ختیځ پرته غرني دي ، چیرې چې د سولې سیند ولسوالۍ د برتانوي کولمبیا د شنو ځمکو برخه ده.
له يوځای کېدو دمخه
د سینټ جان کیسل ته نږدې په بټن سیند کې د ډبرو وسیلې موندل شوي چې دا په ګوته کوي چې انسانان شاوخوا 11,500 کاله پخوا په دې سیمه کې ژوند کاوه. د لومړنيو خلکو په منځ کې، لومړني اوسېدونکي زياتره په ساحل کې اوسېدل. د دوی لوی اکثریت دلته ژوند کاوه. د اروپايانو د رارسېدو په وخت کې، د دې سيمې نیمایي اصلي نفوس یوازې په برتانوي کولمبیا کې ژوند کاوه. په 1770 کې د نامتو نیویګیټر جیمز کوک او په 1790 کې د جورج وینکوور له سفرونو وروسته، او بیا په 1790 کې د اسپانیا له خوا په رسمیت پیژندلو وروسته، برتانوي واکمني د کولمبیا سیند شمالي او لوېدیځ ساحلونه ونیول. په 1793 کې، سر الکساندر مکینزي لومړنی اروپایی و چې د اتلانتیک بحر له لارې شمالي امریکا ته ورسید. د هغه دا ستره هڅه د بیلا کول سره نږدې د ساحل په یوه ډبره کې کښل شوې ده. د هغه سفرونو په تصور کې د برتانوي واکمنۍ په خاوره کې راوسته، او بیا د فر شرکتونو په بریالیتوب سره د سیندونو او غرونو د شنو ځمکو او اتلانتیک بحر تر منځ د پیچلي جال نقشه وکړه. مکینزي او نور اتلان، په ځانګړې توګه جون فن لی، سایمن فریزر، سمویل بلیک او ډیویډ تامپسن، په ابتدايي توګه د سیاسي پرمختګ پر ځای تجارت ته وده ورکولو دنده درلوده.
د شمال لوېدیز او هډسن د خلیج شرکت سوداګریز تاسیس په بریالیتوب سره په سیمه کې د برتانيې د شتون بنسټ کېښود.
د دغو سوداګریزو جوړښتونو څخه ځینې یې د ښارګوټو او ښارونو په بڼه وده وکړه. فورټ سینټ جان (په 1794 کې تاسیس شوی)، د هډسن هوپ (1805)، فورټ نیلسن (1805)، فورټ سینټ جیمز (1806)، پرنس جورج (1807) د برتانیا کولمبیا ځینې هغه ځایونه دي چې د پوستکي تجارت کې ښکېل وو. )، کارونه په لوپس (1812)، فورټ لینګلي (1827)، ویکتوریا (1843)، ییل (1848) او نانیمو (1853) کې وو. هغه ودانۍ چې د فر د سوداګرۍ په تړاو تاسیس شوي چې وروسته یې ښارونه وګرځول د وینکوور، واشنګټن (فورټ وینکوور)، د کولمبیا په ولسوالۍ کې د هډسن د خلیج شرکت پخوانی مرکزي دفتر، د ډبرو سکرو دره، واشنګټن، او والا والا، واشنګتن شامل دي.
تر 1849 پورې، دا ولسوالۍ د برتانوي شمالي امریکا یوه غیر منظمه سیمه وه. دا سیمه که څه هم د شرکت سره په تړون کې نه وه، مګر د ځایی خلکو سره د سوداګرۍ خلاص انحصار ورکړل شوی و.
د فریزین سرو زرو رش په 1858 کې پیل شو او لوی شمیر امریکایان نوي کالیډونیا ته لاړل. دوهم نسل چې د کارابو په نوم یادیږي، په 1862 کې پیل شو، استعماري اداره یې مجبوره کړه چې د کور لپاره لوی پورونه واخلي او دومره لوی شمیر خلکو ته خواړه ورکړي. د وینکوور ټاپو کالونی لا دمخه په پور کې و او دا دوه نسلونه یې په زیانونو کې اضافه کړل، مګر دا په 1866 کې بیرته راګرځیدلی و. ملکه ویکتوریا خپل نوم برتانوي کولمبیا ته بدل کړ.
چټکه وده او پرمختګ
د کنفدراسیون لیګ مشري د شخصیتونو لکه امیر دی کاسماس، جان روبسن او رابرټ بیوان لخوا ترسره شوه. هغه د نوي ډیموګرافیک پرځای د کاناډا سره د الحاق لپاره فشار راوړی و. په دې ورځو کې، کاناډا د برتانیا شمالي امریکا له دریو نویو استعمارونو څخه جوړه شوې وه. د دې حرکت ډیری لاملونه وو، په شمول د متحده ایالاتو اشغال، د نفوس د چټکې ودې له امله د پورونو زیاتوالی، د حکومتي خدماتو لپاره د مخ په زیاتیدونکي نفوس په پرتله د پیسو اړتیا، او د سرو زرو په پای کې اقتصادي بحران. دي برتانوي کولمبیا د 1871 کال د جولای په 20 د کاناډا کنفدراسیون سره یوځای شو، وروسته له دې چې د کاناډا حکومت ژمنه وکړه چې د کاناډا پیسفک ریل پټلۍ برتانوي کولمبیا ته وغځوي او د کالونی پورونه تادیه کړي. تر 1903 پورې د هغې حدود په بشپړه توګه نه و ټاکل شوي، مګر کله چې د الاسکا د سرحدي شخړې وروسته د کالونۍ ساحه کمه شوه، دا لانجه هم حل شوه.
د برتانوي کولمبیا نفوس د دې ولایت د کان کیندنې، ځنګلونو، کرنې، او کب نیولو صنعتونو وده وکړه. د کانونو استخراج تر ډېره په سرحدي سیمو کې کېده. کروندګر د فریزر دره حاصلخیزې ځمکې ته متوجه شول، او بڼوال او د میوو کروندګر د تامپسن سیند سیمې، کیریبو، چیلکوټین او اکانګان ته متوجه شول. د ځنګل کارګران د ساحل په اوږدو کې معتدل باراني ځنګلونو ته متوجه شول. په دې ځای کې کب نیولو هم عام و.
په 1885 کې، د ریل پټلۍ د غځولو پروژې په بشپړیدو سره، د دې ولایت اقتصاد وده وکړه. د ګرانولا ښار د دې لار وروستی سټیشن و. د وینکوور د بندر له بشپړیدو وروسته، چټکه وده پیل شوه او له پنځوسو کلونو څخه په کمه موده کې دغه ښار له وینیپګ څخه مخکې شو چې د لویدیځ کاناډا ترټولو لوی ښار شو. په لومړیو څو لسیزو کې، د ځمکې کارولو پورې اړوند مسلې لکه د هغې ملکیت او پراختیا په خپل اوج کې وه. په دې کې د خپلو ځمکو څخه د اوسیدونکو ایستل، د دوی د سرچینو غصب کول او د سوداګرۍ د وسایلو انحصار شامل وو. د کارګر ځواک رامینځته کول چې کولی شي ولایت ته وده ورکړي یوه ستونزه وه ځکه چې دا ولایت نه یوازې له اروپا څخه بلکې له چین او جاپان څخه هم په پراخه کچه کډوالۍ تجربه کوي. د رنګارنګ نفوس راتګ د ځایی سپین ږیرو تر منځ د ناکراریو لامل شو چې اکثریت ډله وه. دوی د سر مالیه وضع کړه چې هر نوی راغلی باید تادیه کړي، که نارینه وي یا ښځه، ماشوم یا زاړه. سربیره پردې، بيا هم پر چینایي او جاپاني کډوالو په منظم ډول په وینکوور کې له 1887 څخه تر 1907 پورې بریدونه شوي. په 1923 کې، د سوداګرو او پانګوالو پرته، ټول چینایي کډوال منع شوي وو.
په دې موده کې ولایت پرمختګ ته دوام ورکړ. په 1914 کې، د اورګاډي دوهم ټرانسکانټینینټل کرښه، د ګرانډ ترنک پاسیفیک، بشپړه شوه، د شمالي-مرکزي برتانوي کولمبیا څخه د ژیلو هیډ پاس له لارې او د شهزاده جورج له لارې شهزاده روپرټ ته فورټ فریزر ته ځي. دې شمالي ساحل او نږدې دره د اقتصادي فعالیتونو لپاره پرانستله. دا سیمه چې یو وخت د څراغونو سوداګرۍ پورې محدوده وه، اوس د ځنګلونو، کرنې او کان کیندنې مرکز ګرځیدلی. له 1920 څخه تر 1940 کلونو پورې د لومړۍ نړیوالې جګړې څخه په راستنیدو سره، نارینه پوه شول چې د والیت میرمنو د ټولنیزو ستونزو د پای ته رسولو لپاره د ممنوعیت قانون تصویب ته رایه ورکړه. په دې ورځو کې، وینکوور او د هغې شاوخوا سیمې د څښاک او فساد لپاره پیژندل شوي. په هرصورت، د پخوانیو سرتیرو تر فشار لاندې، دا بندیز ژر تر ژره لیرې شو ترڅو سرتیري او کارګران شراب وڅښي. په هرصورت، د پراخې بیکارۍ له امله، ډیری دندې د مهاجرینو لخوا نیول شوي. پوځیانو د ځان لپاره جلا جلا تنظیمونه جوړ کړل چې د سپاه بزګر، سرتیري کارګر او د بزګر کارګر ګوندونه وغیره.
په متحده ایالاتو کې د بندیز وروسته، نوي فرصتونه رامینځته شول او ډیری خلکو د پولې هاخوا کار کولو یا د الکول قاچاق کولو سره پیسې ګټل پیل کړل. په 1920s کې د وینکوور سوکالۍ او شتمني په لویه کچه د غیرقانوني لوګیو اقتصاد له امله وه، که څه هم د لوګیو کښت، کب نیولو او کان کیندنې دوام درلود. د امریکا لخوا د بندیزونو له پای ته رسیدو او ستر کړکیچ وروسته دغه ولایت له سخت وخت سره مخامخ شو. د هیواد له سړو سیمو څخه ډیری خلک وینکوور او شاوخوا سیمو ته تللي. مخ په زیاتیدونکي اندیښنې په سیاسي توګه لیدل ستونزمن کړي. پولیسو د لویې پوستې د اشغال څخه د خلاصون لپاره ډیر تاوتریخوالی وکاراوه او مارشل لا تقریبا درې کاله دوام وکړ. د قهرجنو خلکو یوې ډلې له وینکوور څخه اوټاوا ته یو ریل ګاډی ونیو. په هرصورت، ټوپکونه د دوی سره د مقابلې لپاره چمتو وو او دوی د جبري کار کمپونو ته لیږل شوي وو چیرې چې دوی د بحران پای ته رسیدو پورې پاتې وو.
برتانوي کولمبیا، د خپل موقعیت څخه په ګټې اخیستنې، دمخه د ختیځ آسیا سره اړیکې ټینګې کړې. په هرصورت، دا د کلتوري ستونزو لامل شو، او د آسیا څخه کډوال له ستونزو سره مخ شول. دا مشکلات په دوهمه نړیواله جګړه کې هغه وخت راڅرګند شول چې جاپاني اوسیدونکي د ولایت لرې پرتو سیمو ته واستول شول. په هرصورت، د کلتوري ودونو کچه خورا لوړه وه او د همکارۍ او اړیکو مثالونه هم خورا عام وو.
یووالی او د جګړې وروسته پرمختګ
د دویمې نړیوالې جګړې په جریان کې، اصلي لیبرال او محافظه کار ګوندونو د نوي لیبرال مشر په مشرۍ ایتلافي حکومت جوړ کړ. په دې برخه کې، پخوانی مشر، ډف پیتولو، د جان هارت لخوا ځای په ځای شوی و، چې د 1941 په ټاکنو کې د واضح اکثریت په ترلاسه کولو کې پاتې راغلی، نه غوښتل د خپلو مخالفینو، محافظه کارانو سره یو حکومت جوړ کړي. هارټ هم په 1945 کې بیا ټاکنې وګټلې او ډیری زیربنایي پراختیایي پروژې یې بشپړې کړې، په ځانګړې توګه د لویې لارې 97. دا لویه لار له شمال څخه تر سویل پورې 2081 کیلومتره اوږدوالی لري او 405 کیلومتره اوږده برخه یې د جان هارت لویه لاره بلل کیږي.
د رشوت د ډېرېدو شکایتونو له امله، محافظه کاره مشر رائل میټلینډ خپل ګوند د ایتلافي حکومت څخه وویست چې د 1951 عمومي ټاکنو لامل شو. نوی حکومت په بشپړه توګه غیر متوقع و او یوازې دوه کاله وروسته په 1953 کې بیا ټاکنې ترسره شوې چې د ټولنیز کریډیټ ګوند اکثریت ترلاسه کړ. په اقتصاد کې د حکومت مخ په زیاتیدونکي رول برتانوي کولمبیا د ټولنیز کریډیټ ګوند د انتخاباتي بریا وروسته چټک اقتصادي وده تجربه کړه. بینټ او د هغه ګوند د راتلونکو شلو کلونو لپاره په ولایت واکمني وکړه. په دې موده کې، حکومت د ځنګلونو، کانونو او انرژۍ په برخو کې د متوازن اقتصادي ودې ترڅنګ د زیربناوو د پراختیا لپاره د پام وړ پروګرامونه پیل کړل.
په دې شلو کلونو کې حکومت د برټش کولمبیا الیکتریک او برټش کولمبیا پاور شرکت او نور کوچني بریښنا شرکتونه ملي کړل او د BC هایدرو نوم یې بدل کړ. د 1960 لسیزې په پای کې، ډیری لوی بندونه یا بشپړ شوي یا تر کار لاندې دي. د دې تر څنګ د امریکا او کاناډا ترمنځ د برېښنا د لېږد تړون په ګډون د برېښنا د لېږد مهم تړونونه هم لاسلیک شول. د والیت اقتصاد په شمال ختیځ کې د ځنګلونو، تیلو او ګازو په سکتورونو کې بې ساري وده لیدلې.
په 1950 او 1960 کلونو کې هم په برتانوي کولمبیا کې د ترانسپورت په برخه کې د پام وړ پرمختګ لیدل شوی. په 1960 کې، حکومت BC فیریونه د تاج کارپوریشن په توګه تاسیس کړل ترڅو سمندر ته د ولایتي سړک سیسټم پراخ کړي. د نویو لویو لارو او پلونو په جوړیدو سره د سړکونو د سیستم ښه کول او د ولایتونو د شته سړکونو او لویو لارو پیاوړې کول هم د دې پروسې برخه وه.
د دویمې نړیوالې جګړې وروسته په کلونو کې، وینکوور او ویکتوریا د شاعرانو، لیکوالانو، هنرمندانو، موسیقارانو، نڅاګرانو، لوبغاړو او شیفانو د ډله ایز مهاجرت سره کلتوري مرکزونه بدل شول. همدا ډول دې ښارونو هم خپل تعلیمي ادارې، مفسرین او تخلیقي مفکران درلودل. سیاحت هم د هیواد په اقتصاد کې مهم رول لوبولی دی. د جاپان او نورو پیسفیک اقتصادونو وده د برتانیا کولمبیا اقتصاد نور هم پیاوړی کړ.
په سیاسي او ټولنیزه توګه، په 1960 لسیزه کې د پام وړ ټولنیز بدلونونه ولیدل. د ښي او کیڼ اړخونو تر منځ ایډیالوژیکي ویش ژور شوی دی. د دغه ولايت د اقتصادي ودې تر څنګ د کارګرانو په منځ کې اندېښنې هم زياتې شوې دي. د هپیانو او د وینکوور ښار ښاروال ټام کیمبل ترمنځ شخړه لا پسې پراخه شوه. د لسیزې په پای کې، د ټولنیز ستونزو سره سره د وضعیت په اړه ناخوښي زیاته شوه. د بینټ د حکومت ټول ښه کارونه نشي کولی د هغه مخ په زیاتیدونکي غیر مقبولیت کم کړي.
برتانوي کولمبیا په 1970 او 1980 کلونو کې
د ۱۹۶۹ کال د اګست په ۲۷ نیټه د ټولنیز اعتبار ګوند یو ځل بیا عمومي ټولټاکنې وګټلې. خو دا بریا د بینټ د واکمنۍ وروستۍ دوره وه. د 1970 لسیزې په لومړیو کې د ډبرو سکرو د بیو د لوړیدو او د ځنګلونو د سکتور له امله اقتصاد پیاوړی و، مګر BC Hydro خپل لومړی زیان ولید. دا د بینټ او ټولنیز کریډیټ ګوند د سقوط لومړی مرحله وه.
هغه د 1972 په ټاکنو کې له حکومت څخه وشړل شو، چې د ډیو بیرټ په مشرۍ د NDP لپاره لاره هواره کړه. د بیرټ لاندې والیتي اضافه ډیر ژر په کسر بدله شوه. خو د محاسبې نظام وښوده چې دا ستونزې د تېر حکومت له خوا رامنځته شوې وې چې اوس راڅرګندې شوې. په دریو لنډو کلونو کې (په زر ورځو کې) د NDP حکومت په صوبه کې اوږدمهاله بدلونونه راوستل، چې د کرنیزو ځمکو ذخیره یې خورا مهمه وه. دا د کرنې ځمکې د جوړولو څخه د ساتنې په موخه وه او د برتانیا کولمبیا د بیمې کارپوریشن، یو تاج کارپوریشن، د یو کال د موټرو د لومړني بیمې په انحصار تورن شو. دې ته په کتلو سره چې حکومت یا دا بدلونونه په چټکۍ سره معرفي کړل او یا یې اغیزې خورا پراخې وې، د کارګرانو د ناکراریو د ډیریدو سره یوځای، د 1975 په عمومي ټاکنو کې NDP له حکومت څخه بهر ته اړ کړ؟ د ټولنیز کریډیټ ګوند چې اوس د بینټ زوی بل بینټ لخوا رهبري کیږي بیرته حکومت ته راستون شو. ډیری پروژې د بینټ جونیر په دوره کې بشپړې شوې، په ځانګړې توګه په وینکوور کې د کوکیهلا لویه لار او ایکسپو 86. د کوکیهاله لویې لارې پروژه وروسته له هغه د رسوایۍ موضوع شوه چې د لومړي وزیر ورور د پروژې له اعلان دمخه د دې پروژې اړوند کافي ځمکه اخیستې وه. په هرصورت، د دې ټولو شیانو سره سره، د ټولنیز کریډیټ ګوند بیا د بینټ جونیر په مشرۍ د 1979 په ټاکنو کې وګټل. بینټ جونیر تر 1986 پورې د ګوند مشري کوله.
برتانوي کولمبیا له 1990 راهیسې
جانسټن د ۱۹۹۱ کال په عمومي ټاکنو کې ماتې وخوړه. NDP د مایک هارکورټ په مشرۍ ټاکنې وګټلې. مایک د وینکوور پخوانی ښاروال و. که څه هم د پارکینګ او محافظت ساحو جوړونه په دغه ولایت کې مشهوره وه او سیاحت ته یې ډېره وده ورکړې وه، خو د سرچینو د کمزوري اقتصاد له امله اقتصادي پرمختګ په ټپه ولاړ و. په هرصورت، هارکورټ د بنګو ګیټ وروسته استعفا ورکړه، په برتانیا کولمبیا کې یو بل سیاسي رسوایی. په دې کې د هارکورټ نوم په مستقیم ډول نه دی اخیستل شوی، خو هغه بیا هم استعفا ته ترجیح ورکړه. ګلین کلارک، د کارګرانو د فدراسیون پخوانی رییس، د ګوند د نوي مشر په توګه وټاکل شو. په ۱۹۹۶ کال کې یې د دویم ځل لپاره دغه چوکۍ وګټله، خو دا ځل یې د نورو په پرتله کمې رایې ترلاسه کړې. د کلارک دوره په برتانیا کولمبیا کې ډیری بدلونونه ولیدل. بیکارۍ راپورته شوه او کلیدي صنعتونه له سختو وختونو سره مخ شول. له همدې امله اقتصادي وده ورو وه. د فاسټ فیری سکینډل سره په ګوند کې ډیرې رسوایې رامینځته شوې. په دې کې به د دغه ولایت د کښتۍ جوړولو صنعت په نویو لیکو کې پراختیا ومومي. کلارک تورن شوی و چې د ښکار د جوازونو د صادرولو په بدل کې یې ګټې ترلاسه کړې وې. دې کار هغه استعفا ته اړ کړ.
د ګورډن کیمبل د BC لیبرال ګوند په آرامۍ سره د 2001 په عمومي ټاکنو کې NDP ته ماتې ورکړه. دوی له ټولټال ۷۹ څوکیو څخه ۷۷ څوکۍ وګټلې. کمپبل یو شمیر نوي اصلاحات معرفي کړل، پشمول د ګړندي فیری پروژې څخه خلاصیدل ، د عایداتو مالیه ټیټ کول ، او CN ریل ته د BC ریل پلورل. کیمبل وروسته په هاوایی کې د رخصتۍ پرمهال د شرابو موټر چلولو په تور ونیول شو ، چې یوه نوې دسیسه یې راپورته کړه. په هرصورت، د 2005 په ټاکنو کې، کمپبل بیا هم خپل ګوند وګټلو. په دې توګه نوموړی په لسو کلونو کې لومړنی لومړی وزیر شو چې پرته له استعفا یې خپله دوره په بریالیتوب سره بشپړه کړه. هغه د بیل بینیټ څخه وروسته لومړی لومړی وزیر شو چې دوه پرله پسې دوره یې وګټله. د کمپبل حکومت د متحدینو سره کار وکړ ترڅو د وینکوور لپاره د 2010 ژمي المپیک خوندي کړي. د برتانیا کولمبیا اقتصاد په جزوي ډول د کیمبل لاندې روغ شو.
برتانیا کولمبیا په ټول هیواد کې ورته نفوس بدلونونه درلودل. وینکوور د هانګ کانګ څخه د ډیری خلکو ځای دی چې هغه مهال هجرت وکړ کله چې هانګ کانګ چین ته لیږدول شوی و. برتانیا کولمبیا هم د کاناډا دننه د خلکو لوی نفوس لري. دا په وروستیو لسیزو کې عام شوی دی ځکه چې ډیری خلک دلته حرکت کوي، د طبیعي ښکلا، معتدل اقلیم او آرام ژوند سره د اقتصادي پرمختګ لخوا راجلب شوي. په 1971 کې، برتانیا کولمبیا د کاناډا د ټول نفوس 10 سلنه برخه وه چې اوس په 2006 کې 13 سلنې ته لوړه شوې ده. د دې تر څنګ له کلیوالو سیمو څخه ښارونو ته د مهاجرت بهیر هم په چټکۍ سره مخ په زیاتیدو دی. ځینې خلک د غوره اسانتیاو له امله بیرته کلیو ته کډه کوي، مګر بیا هم د وینکوور ښاري سیمه د دې ولایت د 52 سلنه نفوس کور دی.
نفوس
برتانوي کولمبیا متنوع نفوس لري. د دوی ډېری هغه اوسېدونکي دي چې په تېرو دېرشو کلونو کې دغه ولايت ته کډه شوي دي. آسیایان د پام وړ شمیر اقلیتي ډلې دي. د دوی په منځ کې د چینایي، جاپاني، فیلیپیني او کوریایانو مناسب شمیر شتون لري. سوري او جنوبي وینکوور هم د پام وړ سکه نفوس لري.
سیاست
سټیون پوائنټ، د برتانیا د کولمبیا مرستیال والي، د کاناډا د ملکې استازیتوب کوي. د هغه په نشتوالي کې، وفاقي کابینه کولی شي په لنډمهاله توګه هر څوک بدل کړي. دا موقف معمولا د برتانیا کولمبیا د لوی قاضي لخوا ساتل کیږي.
د برتانیا د کولمبیا لېبرال ګوند د فدرالي لېبرال ګوند سره تړاو نه لري، او نه هم دوی خپل نظرونه سره شریکوي.
برتانوي کولمبیا د کارګرانو قوي اتحادیې لري چې په دودیز ډول د NDP ملاتړ کوي.
اقتصاد
د برتانوي کولمبیا اقتصاد په پراخه کچه په طبیعي سرچینو پورې تړلی دی، د ځنګل صنعت مرکزي سره. په هرصورت، کان کیندنې هم د وخت په تیریدو سره ډیر پرمختګ کوي. په طبیعي منابعو کې د کار موندنې کچه په چټکۍ سره راټیټه شوې، مګر د بیکارۍ کچه اوس مهال په دېرشو کلونو کې ترټولو ټیټه ده، په سلو کې 4.5. د کار نوي فرصتونه د ساختماني او خدماتو سکتورونو پورې اړه لري. ځنګلونه او کانونه د برتانیا کولمبیا اقتصاد لپاره مهم دي. په هرصورت، په دې سکتورونو کې د کار فرصتونه په تدریجي ډول کمیږي. دا مهال دلته د بېکارۍ کچه څلور نیم سلنه ده چې په تېرو دېرشو کلونو کې تر ټولو ټیټه ده. د کار نوي فرصتونه تر ډیره په ساختماني او سوداګرۍ کې رامینځته کیږي. اوس مهال، د وینکوور سیمه په شمالي امریکا کې د لاس انجلس او نیویارک وروسته دریم لوی فلم تولید مرکز دی.
د برتانیا د کولمبیا د تاریخ په اوږدو کې، اقتصاد بدلون موندلی او دې بدلونونو په سیاست، کلتور او سوداګرۍ ژوره اغیزه کړې ده. د کانونو په نرخونو کې کمښت د کانونو په استخراج مستقیم اغیز لري.
د ترانسپورت وسیله
تاریخ
ټرانسپورټ د برتانیا کولمبیا په تاریخ کې مهم رول لوبولی دی. د راکي غرونه او لویدیځ ته د غرونو نور سلسلې ځمکې ته د لاسرسي په وړاندې یو لوی خنډ جوړوي. دا خنډ په 1885 کې د ټرانسکانټینینټل ریل پټلۍ په جوړولو سره لرې شو. مخکیني اتلانو د پیس سیند کانونو له لارې راکیز ته راتلو او تګ ته دوام ورکړ. له دې لارې د پوستکي سوداګري هم کېدله. په غرونو کې ډیر لږ تجارت شوی. د 1885 دمخه، د کاناډا نورو برخو څخه برتانوي کولمبیا ته د رسیدو لپاره، یو څوک باید د امریکا، کیپ هارن یا آسیا له لارې د سمندر له لارې لاړ شي. ټول واردات او صادرات د سمندر له لارې کېدل، اصلي بندرونه یې ویکتوریا او نیو ویسټ منسټر دي.