cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د اوکراين ولسمشر
ټولکتنه
د يوکراين له ولسمشرانو څخه بيا بيا عامو اتباعو غوښتنه کړې چې د دوی سره د دوی د شخصي ستونزو په حل کې مرسته وکړي (کله کله په بريالۍ توګه)؛ په ۲۰۱۲ز کال کې، د هغه مهال ولسمشر «يونوکويچ» هره مياشت له خلکو څخه له ۱۰،۰۰۰ څخه نيولې تر ۱۲،۰۰۰ پورې ليکونه تر لاسه کول. د سيمه ييز حکومت د نظره غورځول په يوکراين کې زوړ دود دی.
لومړی مشرتابه
د اوسني يوکراين د ولسمشرۍ د منځ ته راتګ مخکې، د پخواني يوکرايني دولت د مشر دفتر په رسمي ډول په تبعيد کې د «انډريا ليوټسکيا» له خوا جوړ شوی و. د يو کراين د خلکو جمهوريت د لومړيو کلونو په پيل کې د ولس بالفعل مشر د مرکزي «راډا» مشر هم و، په داسې حال کې چې تر ټولو لوړه اداره کوونکې هسته عمومي سکرتريت و چې مشري يې يو رئيس کوله. د پوځي تاوتریخوالي له امله د ۱۹۱۸ز کال د جنوري په ۲۵ نېټه د UPR د وروستي نړيوال اعلان څخه وروسته، د UPR مرکزي راډا (شورا) له روسيې څخه خپله خپلواکي اعلان کړه. د ۱۹۱۸ز کال د اپريل په ۲۹مه نېټه، «ميخايلو هروشوسکي» د يوکراين د خلکو جمهوريت د مرکزي رادا د لومړي مشر په توګه وټاکه او په دې ډول هغه د دې جمهوريت بالفعل مشر شو. که څه هم په پراخه کچه دا ناسمه انګېرنه شته، د دولت د مشرتابه د څوکۍ نوم مختلف و او هېڅ يو هم د «ولسمشرۍ» رسمي لقب نه درلود.
د ۱۹۱۸ز کال د اپريل په ۲۹مه نېټته، د سيمه ييزې الماني ادارې له خوا د «هيټ مين پاولو سکوروپيډسکي»، چا چې په ډېرې سختۍ سره د يوکرايني ژبې يو توری هم ويلی شو، د ټاکلو په موخه د پيل شوي کودتا پر مهال مرکزي راډا ونيول شول او په دې توګه منحل کړای شوه. د همدې کال د نومبر په مياشت کې، د «سکوروپيډسکي» د دولت د مخالف خوځښت په توګه د UPR مديريتي حکومت جوړ شو. ډېر ژر د ۱۹۱۸ز کال د ديسمبر په مياشت کې د د يوکراين د خلکو جمهوريت بېرته جوړ شو، د دې مديريتي حکومت مشري «ولاديمير وينيچينکو» کوله، نوموړي د ۱۹۱۸ز کال د ديسمبر له ۱۹مې نېټې څخه د ۱۹۱۹ز کال د فبرورۍ د مياشتې تر لسمې نېټې د دې جمهوريت د بالفعل دويم ولسمشر په توګه دنده تر سره کړه. خو په حقيقت کې دا مديريتي حکومت لنډ مهالې حکومتي هسته وه تر هغه وخته چې د يوکراين نوې اساسي قانون اسامبلي نوی ولسمشر وټاکي. «سايمن پيټليورا»  هغه مهال د دولت د استازيتوب واک په لاس کې واخيست، کله چې د ۱۹۱۹ز کال د فبرورۍ په يوولسمه نېټه «وينيچينکو» استفعاء ورکړه او د ۱۹۲۶ز کال د مۍ مياشتې تر پنځه وېشتمنې نېټې تر هغه وخته ولسمشر و چې «پيټليورا» په پاريس کې ووژل شو.
په تبعيد کې
په ۱۹۲۰ز کال کې د شوروي له بريد او د اوکرايني اشتراکي شوروي جمهوريت تر واک لاندې د یوکرايني ځمکې له راوستلو وروسته، د يوکراین ولسي جمهوريت تبعيد ته اړ شو. د «پيټليورا» په وژل کېدو سره، د دولتي چارو واک پخواني لومړي وزير «انډريا ليوټسکيا» ته ولېږدول شو، چا چې په ۱۹۴۸ز کال کې د يوکراین د ولسمشر دفتر جوړ کړ. «ليوټسکيا» (په تبعيد کې)  د ۱۹۵۴ز کال د جنورۍ تر مياشتې پورې د لومړي ولسمشر په توګه خدمت وکړ. له «ليوټسکيا» وروسته «سټيپن ويټويتسکي» د ۱۹۵۴ز کال د جنورۍ له مياشتې د ۱۹۶۵ز کال د اکتوبر په نهمه نېټه تر مړينې په دې دنده پاتې شو. د «ويټويتسکي» له مړینې وروسته، «ايوان باهريني» په لنډ مهالي ډول ولسمشريز واکونه په غاړه واخستل تر دې چې په تعبيد کې دېيم ولسمشر «مايکولا ليويتسکي» (د لومړي تبعيدي ولسمشر زوی) د ولسمشر په توګه لوړه وکړه. «ليويتسکي» له ۱۹۶۷ز څخه د ۱۹۸۹ز کال د ديسمبر په مياشت کې تر مړينې ېورې ولسمشر و.
عبدالحکيم جان
عبدالحکيم جان يو پخوانى جهادي قوماندان او د طالبانو سخت مخالف و. که څه هم په لومړيو کې يې د هغو پلوي کول. هغه د طالبانو پر مهال هم د هغوى پر ضد يو پاڅون کړى و او ويل کېږي چې په اوسنۍ اداره کې د څه وخت لپاره د مېوند او ارغنداب ولسوالۍ امنيه قوماندان په توګه منل کېده.
دي د ارغنداب ولسوالۍ د هغه وخت تر ټولو ښه او تکړه قومندان ګڼل کيدي، او د خپل قومندانۍ سره سره د ارغنداب په ټولو سيمو کې سره تر خاکریز پنجوايي او ژړۍ ولسوالۍ د امنیت نيولو لپاره ترټولو غوره او منل سوي قوي شخص هم وو.
سرچینې
وېشنيزه:افغان جنگسالاران وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:کندهاریان وېشنيزه:د ارغنداب خلگ
اوستايي پړاو (عصر)
اوستايي پړاو (شا اوخوا 1500  - 500 مخزېږديز) د ايران د خلکو په تاريخ کې يو پړاو دی، هغه پړاو کله چې اوستا جوړ شوی و. دا هم د مذهبي کړۍ او هم د ايراني افسانې او حماسي روایت لپاره مهم و.
پوهان په اوستايي کې د دوه مختلفو ژبنيو طبقو تر منځ په باوري ډول توپير کولای شي؛ زوړ اوستايي او نوی اوستايي، کوم چې د اوستايي ژبې او ټولنې د پرمختګ په دوه جلا جلا پړاونو سره تعبير کېدای شي. زړه اوستايي ټولنه هغه ده، له کومې سره چې خپله زرتشت او د هغه نږدې پيروانو اړيکې درلودې. نوې اوستايي ټولنه کمه روښانه تشریح کړې شوې ده او دا د يو پراخه وخت انځور وړاندې کوي.
د اوستايي پړاو د تاريخي او جغرافيايي حدودو په اړه په مختلفو کچو توافق موندل کېدای شي. د اوستا د جغرافيايي حد په اړه، نوې څېړنه موافقه ده چې دا د عظيم ايران د ختيځې برخې عکاسي کوي. د تاريخي حد په اړه، څېړنې په ابتدايي ډول په يو لنډ تاريخ خپله پاملرنه مرکوزه کړې وه، کومه چې زرتشت په شپږمه مخزېږديزه پېړۍ کې بولي. په ډېرو وروستيو وختونو کې، اوږد زماني تسلسل، کوم چې زرتشت څو پېړۍ مخکې بولي، په پراخه کچه منل شوی دی. دا اوږد تاریخي تسلسل تر ډېره بريده اوستايي پړاو د هخامنشي پړاو څخه مخکې بولي، او په دې ډول دا د ايراني تاريخ تر ټولو لومړی پړاو ګرځوي، د کوم تاريخ لپاره چې ادبي سرچينې موجودې دي.
سرچينې
د اوستايي پړاو لپاره ابتدايي سرچينې د اوستايي متنونه دي، لکه د زرتشتي مذهب د قانوني متنونو ټولګه. د اوستا ټول مواد په اوستايي کې ليکل شوی دي، کومه چې په بل ډول يوه غېر تاييد شوې پخوانۍ ايراني ژبه ده. پوهان د اوستايي د لږ تر لږه دوه پړاونو تر منځ توپير کوي؛ چې هغه زوړ اوستايي او نوی استايي دی.
زوړ اوستايي
زاړه اوستايي مواد خپله د زرتشت له خوا له ليکل شويو ګاتاګانو (ګاثا) څخه جوړ دی، يسنا هپتنګايتي، او يو شمېر منترونه، چې نومونه يې اشيم ووهو، اهونا ويريا او ايريمان اشيا دي. اټکل کېږي چې دا زاړه اوستايي متنونه يو له بل سره نږدې ليکل شوي دي، او شونې ده چې د زرتشت سره د اړيکې له امله په ابتدايي ډول جوړ شوي وي. دا ټول د زرتشت په اصلي قانون کې مرکزي ونډه لري. ځينې متنونه يې کله کله په جعلي زاړه اوستايي کې بلل کېږي، چې هغه ينګي حاتم منتر او د يسنا هپتنګايتي يو شمېر برخې دي. د دې مطلب به دا وي چې د هغې ابتداء د نوي اوستايي په پړاو کې شوې وه، خو په دې ډول جوړ شوي وو چې دا ډېر لرغوني وښودل شي.
زرتشتي ادبيات
په اوستايي کې پر قانوني متنونو سربېره، زرتشتي مذهب د منځني پړاو په فارسي کې يو لوی ادب وړاندې کوي. تر ټولو مهم يې «بندهشن» دی، کوم چې د زرتشتي کاينات پېژندنې يوه ټولګه ده، او «دینکرد»، کومه چې د زرتشتي دين دايرة المعارف جوړوي. دا متنونه صحيفه نه شي بلل کېدای؛ خو دوی کې د اوستا يو څه اضافي مواد شته، کوم چې په موجود متن کې نه شته. دا د دې حقيقت له امله چې د اوستا ډېره برخه په ايران کې د اسلامي فتوحاتو او له هغې وروسته د زرتشتي دين له څنډې ته کېدو له امله ضايع شوې ده. د منځني دور په فارسي ادب کې د هغو ورکو شويو ليکنو لنډيزونه او حوالې له همدې امله د اوستايي پړاو يوه اضافي سرچينه ده.
جغرافيه
د اوستا په زړو اوستايي برخو کې د جغرافيايي ځايونو نومونه نه شته، کوم چې تر کوم بريده په باور سره د پېژندلو وړ وي. وروسته ايراني روايت «ايريانم ويجا» د لومړيو ايرانيانو د استوګنځای او د زرتشت د زېږندځای په توګه پېژني. په هر حال، په دې اتفاق نه شته چې ايریانم ويجا چېرته موقعيت دلودلای شي، يا دا چې دا يو افسانوي که حقيقي ځای و. په همدې بنسټ د زاړه اوستايي ټولنې د لټون هڅې ډېر ځله د متن د اټکلي تاریخي تسلسل تر مخې تر سره شوي وي. د يو اوږد تاریخي تسلسل پلويان زرتشت او د هغه پيرويان په منځنۍ اسيا يا ختيځ ايران کې ګوري، په داسې حل کې چې د لنډ تاريخي تسلسل پلویان نوموړی کله کله په لوېديځ ايران کې ويني.
تاریخي تسلسل
په نويو څېړنو کې د اوستايي پړاو د تاریخ په اړه اوږده بحثونه موجود دي، په ځانګړي ډول د زرتشت د ژوند په اړه، کوم څه چې تر ټولو مهمه پېښه ده. په داسې حال کې چې د زرتشت د وخت او په نوي اوستايي پړاو کې د هغه د ټولنې تر منځ پرتليز زماني تسلسل تر يو بریده باوري دي، بيا هم په وروستيو لسيزو کې په وخت کې د هغه د مطلق ځای په اړه اندونه تر ډېره بريده بدل شوي دي. څومره چې د پرتليز زماني تسلسل پورې اړه لري، عموماً دا منل شوې ده چې نوی اوستايي پړاو، د خپل زاړه اوستايي سلف په پرتله تر ډېره بريده د ژبنۍ، ټولنيزې او کلتوري ترقۍ عکاسي کوي. له همدې امله علماء د دې توپير د روښانتيا په موخه د پېړيو توپير اړين بولي. د بېلګې په ډول، (Jean Kellens) د شا او خوا 400 کلونو اټکل کوي، په داسې حال کې چې (Prods Oktor Skjaervo) په دې باور دی چې زړه او نوې اوستايي سره 300-500 کاله جلا کوي.
۳۴ (عدد)
۳۴ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۳۳ څخه  مخکي او د ۳۵ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۳۴:
په کیمیا کې
۳۴ د سېلېنيوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۳۴ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه وېشنيزه:فیبوناچې عددونه
مرزا علم حميدي
thumb|مرزا علم حميدي ميرزا علم حميدي (زوکړه ١٣٢٠ لېږديز لمريز د خوست ولایت-مړينه ١٣٨٤ ل ل کال هالېنډ) يو افغان پښتو ژبی ليکوال وو.
مخينه
ميرزا علم حميدي د عبدالحمید زوی د ۱۳۲۰ لمریز کال د زمري مياشتي پر شلمه نېټه د خوست ولایت د اسمعيل خېلو قوم د ډډوالو په کلي کې زیږیدلی دی. لومړنۍ زده کړې یې په ۱۳۳۳ کال کې د اسمعيل خېلو او مندوزیو په ښوونځي کې بشپړې کړې. د لوړو زده کړو لپاره کورنۍ ستونزو ورسره یاري ونه کړه، خو د کار پر مهال یې د هغه وخت د عصري ډبل انټري سیسټم د عمومي محاسبې او ادارې  (Double entry general Accounting and Management) اتلس میاشتنی کورس په لشکرگاه کې ولوست او همدارنگه یې دوه ځلې په محاسبوي سیسټم کې د نویو بدلونونو د زده کړې درې میاشتني کورسونه هم پای ته ورسول. ښاغلی حمیدي په سوداگرۍ وزارت کې تر رتبې هسک (فوق رتبه) مامور ووو چې له خپل هېواد افغانستان څخه تښتې ته اړ شو، هالېنډ ته کډوال شو او د ژوند تر پايه په دغه هېواد کې اوسېده.
دندې
ښاغلي حمیدي د سوداگريزو چارو د پرمختیا او پراختیا لپاره هندوستان، پاکستان، روسيې، اذربایجان، منگولیا، بلغاریا، چکوسلواکیا، هنگري، انگلیستان، فرانسې، ختیځ او لویدیځ المان او اوه ځلې جاپان ته رسمي سفرونه کړي دي.
خو لکه څنگه چې وایې «ځواني د زده کړو موسم دی.» منځنی عمر د وړ اند، هوښیارۍ او پوخوالي دوران دی. له دواړو تېرو موسمونو څخه د تجربو لاس ته راوړل د ژوند دریم پړاو دی. خو وړ اند، هوښیاري او تجربې تر زده کړې اړینې او ارزښتناکې دي.
د حمیدي صاحب بل تلپاتې اړخ دده ادبي هلې ځلې دي. لکه چې له دندو او زده کړو یې ښکاري که څه هم ده ادبیات نه دي لوستي، خو تر کومه چې ښکاره ده نوموړي له څلویښتمو کلونو راهیسې د هېواد په رسنيو کې وخت په وخت خپلې لیکنې خپرې کړې دي. د ده ځینې سیاسي لیکنې د ډډوال، ښکارندوی او کلیوال په مستعارو نومونو هم خپرې شوې او کله کله یې یو نیم شعر هم لیکلی او خپور شوی دی. خو حمیدي صاحب د پښتو ادبي نثر په وده او بډایۍ کې ډیره ستره او ارزښتناکه ونډه اخيستې ده. ددغو اثارو نومونه يې د سړي لار، ژوبڼ، د ټوکو خورجین، وری څنگه لېوه شو؟، بختوره پېشو، دوه مخي کسان، ژورې خبرې، د بریالیتوب لار، د زړې ادې کیسې، د کاڼي زړونه، د ملا نصرالدین کچکول، چلباز، بدمرغه ټاپو، د بري راز دي. څو سیاسي خبرې او د افغانستان ودانول يې هم چاپ او خپاره شوي دي. ميرزا علم حميدي د ژوند تر وروستيو پورې ځان لیکوال او شاعر نه باله او ويل به يې چې: «زه یوازې په لیکوالو او شاعرانو پسې وږي ټولوم.» نوموړي د خپلو لیکنو او ژباړو«د خوږه یاد» په هکله ويل چې: «د جورج اروېل نامتو نړیوال اثر      (Animal  Farm) مې، چې په کمونیسټي دیکتاتورۍ پورې یې ملنډې وهلې او د دوی ټگۍ، برگۍ یې ډېرې ښې راسپړلي او په گوته کړې دي او کټ مټ هماغسې وشول چې جورج اروېل یې په ١٩٤٥ زېږديز کال کې وړاندوینه کړې وه. پر افغانستان د شوروي یرغل پر مهال د «ژوبڼ» په نوم مې يو اثر وژباړه او د ۱۳۶۷ په پسرلي کې مې په خپل ځانگړي لگښت چاپ او خپور کړ چې نه یوازې یې د هېواد پالو فرهنگیانو او لوستونکو له خوا يې نه يوازې ډېر تود هرکلی وشو، بلکې د هغه مهال د لیکوالو اتحاديې رئیس وتلی او نامتو لیکوال رهنورد زریاب او همدارنگه د پېژندل شوي نامتو شاعر واصف باختري په مشرۍ یوه ډله فرهنگیان زما کور ته د مبارکۍ او شاباسي لپاره راغلل چې د دوی دغه هڅونه مې تر اوسه هم «د خوږه یاد» په توگه د زړه په تل کې ځای لري.»
مړينه
ميرزا علم حميدي د ١٣٨٤ لمريز کال د غويي مياشتي پر ١٢ د دوشنبې پر ورځ د زړه د ناروغۍ له کبله د هالنډ د پلازمېنې امستردام ښار په کي آ ايم سي روغتون ( A.M.C. Amsterdam ) کې بستر شو؛ پر سې شنبه يې د زړه لومړي او دوهم جراحي عمليات وشول او د همدې اونۍ په وروستۍ ورځ يانې د ١٣٨٤ ل ل کال د غویی پر ١٦ د جمعې مبارکې پر ورځ سهار اووه بجې يې د ٦٤ کالو په عمر له دې نړۍ د تل لپاره سترگي پټې کړې. اروا یې ښاده او جنت يې ځای.
ناچاپ اثار يې
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
نيلوری
نيلوری د هند يو ښار دی، دا د هند په آندرا پرديش ايالت کې دی. دا د هند 91م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 378,428 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 505,258 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
والیري جسکار ديستن
والیري ریني مري جورجز جسکار ديستن (د ۱۹۲۶ کال د فبروري له ۲ – د ۲۰۲۰ کال د ډسمبر تر ۲) د جسکار یا VGE په نوم هم پېژندل کېږي، یو فرانسوی سیاستوال و چې له ۱۹۷۴ کال تر ۱۹۸۱ کال پورې یې د فرانسې د ولسمشر په توګه خدمت وکړ.
هغه د لومړي وزیر ژاک شابان - دیلماس او پیری میسمر تر واک لاندې یې د مالیې د وزیر په توګه دنده ترسره کړه، وروسته نوموړی د سوسیالیست ګوند د نوماند فرانسوا میتراند پروړاندې د ۵۰.۸ سلنه رایو په ترلاسه کولو د ۱۹۷۴ کال ولسمشریزې ټاکنې وګټلې. د هغه دوره د ټولنیزو موضوعاتو پر وړاندې – لکه طلاق، د امیندوارۍ کنترول او سقط - او د هېواد او د ولسمشرۍ دفتر د عصري کولو هڅې، په ځانګړې توګه لرې پرتو زیربناوو ته د چټګ اورګادې د پروژو څارنه او همدارنګه د فرانسې د انرژي د اصلي سرچینې په توګه په هستوي برېښنا د اتکا له اړخه، ډېره لیبرال دریځه دوره په ګوته شوې ده. جسکار دیستین د پاریس په سیمه کې د لوی قوس یا Grande Arche، د میوزې دورسې موزیم، د عربي نړۍ انستېتیوت او د ساینس او صنعت د ښارګوټي پروژې په لاره واچولې او وروسته د فرانسوا میتراند په لویو پروژو کې هم شاملې شوې. هغه سوداګریزې آزادی ته وده ورکړه. خو د هغه شهرت د اقتصادي زوال له امله خراب شو چې د ۱۹۷۳ کال د انرژۍ ناورین له هغه سره مل شو چې د دېرشو پرتمینو کلونو (له ۱۹۴۵ کال وروسته د نېکمرغې دېرش ویاړلي کلونو) پای شو. هغه اړ شو چې د بودجوي لګښت ریاضتي سیاست غوره کړي او د بودجوي کسر د مخنیوي لپاره د وزګارۍ زیاتوالي ته اجازه ورکړي. جسکار دستن د دواړو اړخونو د سیاسي مخالفت په مرکز کې راغئ: د فرانسوا میتراند په مشرۍ د نوي متحد کیڼ اړخ ګوند او د پرمختګ په حال کې د ژاک شېراک له خوا چې د ښي اړخه اپوزیسیون پر لیکه یې ګالیسزم بېرته ژوندی کړ. په ۱۹۸۱ کال کې، د لوړ محبوبیت تر څنګ، نوموړي په ۴۸.۲ سلنه رایو د میتراند په وړاندې په دوهم پړاو کې ماتې وخوړه.
د ژوند لومړي کلونه
والیري ریني ماری جورج جسکار دیستن د ۱۹۲۶ کال د فبروري په ۲ نیټه د جرمني په کوبلینز ښار کې د فرانسې د راینلنډ د نیواک پر مهال نړۍ ته سترګې پرانیستې. هغه د ژان اډمونډ لوسیین جسکار ډی دیستن، چې یو جګپوړی دولتي مامور او د هغه د مېرنې مارتا کلیمنس جکولین ماري (مې) باردوکس مشر زوی و. مور د سناتور او استاد اکیلي اوکتیف ژاک بارډوکس لور او د پوهنې د وزیر اګینور باردوکس لمسۍ وه.
جسکار د سلوی په نوم یوه مشره خور او د اولیور، ایزابیل او ماری لاور په نومونو کوچني خویندې درلود. سره له دې چې د هغه د نیکه له خوا کورنۍ نوم ته د "دیستن" نوم اضافه کړ، خو جسکار د مرستیال امیرالبحر دیستن د له منځه تللې اشرافي کورنۍ له  نارینه نسب نه و. د دیستن کورنۍ سره د هغه اړیکه خورا لرې وه. لوسي میدیلین دیستن ، ډیم ډی ریکیسټات (۱۷۶۹ – ۱۸۸۴) د هغه انا وه، چې هغه په خپل وار سره لومړي یواخیم دیستن سیور دي ریکیسټات (۱۶۱۰ – ۱۶۸۵) اولاده وه، چې هغه د شارل دیستن (۱۵۸۵ – ۱۶۶۱) نامشروع زوی و، او هغه په خپل وار سره د سیور دی شیلاد، د بیت المقدس سنټ جان اتل، د دریم جین دیتسن، سیور دي وال (۱۵۴۰ – ۱۶۲۱) او د هغه د مېرمنې، ګلبرت دې لا روشفاکالد (۱۵۶۰ – ۱۶۲۳) زوی و.
جسکار په کلیرمونت فیراند کې د بلیس-پاسکال په لیسه کې، په پاریس کې د اکول ګیرسن او جانسن-ډی-سیلي او لوئس-لی-ګرانډ په لیسو کې زده کړې وکړې.
هغه له فرانسوي مقاومت سره یو ځای شو او د پاریس په آزادۍ کې یې برخه درلوده. نوموړی د آزادۍ پر مهال د الکساندر پارودي د ساتنې لپاره و ګومارل شو. وروسته هغه د فرانسې له لومړي پوځ سره یوځای شو او د جګړې تر پایه یې دنده ترسره کړه. وروسته نوموړي د نظامي خدمت لپاره د کروکس ډي ګیرې جایزه ترلاسه کړه.
هغه په ۱۹۴۸ کال کې، یو کال د کاناډا په مونټریال کې تېر کړ، چې په هغه ځای کې نوموړي د ستانسلاس په کالج کې د ښوونکي په توګه نده ترسره کړه.
نوموړي د پولی تخنیک له پوهنتون او د ادارې علومو له ملي پوهتون څخه (۱۹۴۹ – ۱۹۵۱) فارغ شو او د مالي حسابونو د څېړنې عمومي ادارې ته لاړ. هلته د مالیاتو او عوایدو خدماتو په برخه کې وټاکل شو او وروسته یې د لومړي وزیر اډګر فوور (۱۹۵۵ – ۱۹۵۶) په دفتر کې کار پیل کړ. هغه په جرمني ژبه روانې خبرې کولې.
د ګولیست اکثریت ګوند غړی؛ ۱۹۶۲ – ۱۹۷۴
کله چې جسکار په ۱۹۶۲ کال کې د اقتصاد او مالیې وزارت ته نوماند شو، د هغه ګوند د ګولیسټ له ګوند سره اړیکې پرې کړې او او اکثریت ایتلاف یې پرېښود. جسکار له استعفا څخه انکار وکړ او د خپلواک جمهوري غوښتونکي ګوند  بنسټ یې کیښود، چې په "ولسمشریز اکثریت" کې د ګولیسټ ګوند کوچنی ملګری شو. د اقتصاد په وزارت کې هغه په خپل دوان کې د "لوی امتیاز" اصطلاح وړاندې کړه چې د بریټون ووډز د سیسټم پر بنسټ په نړیوالو تادیاتو کې د متحده ایالاتو د ډالرو د برلاسۍ د ځانګړتیا لپاره کارول کېږي.
خو نوموړی په ۱۹۶۶ کال کې له کابینې څخه ګوښه کړل شو. هغه خپله جمهوري غوښتونکې ډله په یوه سیاسي ګوند، د خپلواکو جمهوري غوښتونکو ملي فدراسیون، بدله کړه او د لیدلوري او حقیقت ډلې یې منځ ته راوړې. په دې ډلو کې نوموړي د "د قدرت په انحصاري تمثیل" باندې نیوکه وکړه او د ډي ګول د سیاستونو په اړه یې خپل دریځ په "هو، خو ..." کې لنډیز کړ. په ملي شورا کې د مالي کمېټې د رئيس په توګه يې په کابينه کې پر خپل ځای ناستي نيوکې وکړې.
بشري حقونه په اوکراین کې
بشري حقونه په اوکراین کې په لویه کچه جنجالي موضوع ده او د ازادۍ کور بنسټ په څېر سازمانونو په ۲۰۱۸ ز کال کې اوکراین د یو "نیمه خپلواک" هېواد په توګه طبقه بندي کړی دی.
والیري جسکار ديستن
د ګولیست اکثریت ګوند غړی؛ ۱۹۶۲ – ۱۹۷۴
له همدې امله ګولیسټ پلوو د ۱۹۶۸ کال د مقننه قوې له ټاکنو وروسته د نوموړي د بیا ټاکلو څخه انکار وکړ. په ۱۹۶۹ کال کې په خپلواکو جمهوري غوښتونکو ملي فدراسیون کې د ډېری ټاکل شویو چارواکو برعکس، د سیمو او سنا په اړه د اساسي قانون په ټولپوښتنه کې، جسکار د "نه" رایې څخه دفاع وکړه، په داسې حال کې چې ډی ګول د "نه" رایې د ګټلو په صورت کې د استعفا د هوډ اعلان وکړه. ګولیسټانو هغه تورن کړ چې د ډی ګول د وتلو په اړه په لویه کچه پړ دی.
بشري حقونه په اوکراین کې
د ازادۍ کور بنسټ د را پورونو له مخې، د بشري حقونو وضعیت د ۲۰۱۴ ز کال د یورومیدان له پاڅون وروسته د پام وړ ښه شوی دی. دې هیواد د سیاسي ګډون، پارلماني ټاکنو او د حکومت د روڼتیا په برخه کې ښه درجه بندي ترلاسه کړې ده. د ۲۰۱۵ کال د پیل راهېسې  دا هیواد "نیمه خپلواک" ښودل شوی دی. د اروپا د امنیتي همکاریو سازمان په بنسټ، د ۲۰۱۵ ز کال له پیله، د اوکراین ټولټاکنې په عمومي ډول ډیموکراتیک بهیر په نظر کې نیسي خو د خلکو د باور لوړولو لپاره نورو هڅو ته اړتیا ده.
والیري جسکار ديستن
د ګولیست اکثریت ګوند غړی؛ ۱۹۶۲ – ۱۹۷۴
نوموړي د ۱۹۶۹ کال د ولسمشریزو د کمپاینونو په ترڅ د ګټونکي نوماند جورجس پومپیدو ملاتړ وکړ، چې وروسته بیا د اقتصاد او مالیې وزارت ته راستون شو. نوموړي د نوي نسل د سیاستوالو استازی و چې د لوړ پوړو ملکي خدماتو څخه را څرګند شو او د "تکنوکرات یا مسلک پلوي" په توګه انګېرل کېده.
بشري حقونه په اوکراین کې
د بشري حقونو د څار د سازمان د وروستي راپور له مخې، دواړه لوري په دونباس کې د روانې جګړې پر مهال د جګړې له قوانینو سرغړونه کوي، د رسنیو پر ازادۍ حکومت ډېر محدودیتونه لګولي او جنسي تنوع ته په کې پوره درناوی نه کېږي. د اوکراین د ویرخونا رادا د ختیځ دونباس په سیمه کې د ۲۰۱۵ ز کال د می په ۲۱ مه د بشري حقونو د کنوانسیونونو د ځنډولو پرېکړه لیک تصویب کړ.
اوکراین د لاندې نړیوالو تړونونو غړی دی
هغه تړونونه چې اوکراین لاسلیک کړي، خو تصویب کړي یې نه دي
لنډه کتنه
د اروپا د شورا کارپوهانو د ۲۰۰۹ ز کال د اکتوبر په ۲۰ نېټه وویل " د اروپا د شورا کارپوهانو چې په تېرو پینځو کلونو کې له اوکراین څارنه کوي په اوکراین کې د مدني ټولنې د را منځه ته کولو د بهير په اړه کومه اندیښنه نه ده څرګنده کړې. اوکراین په اروپا کې یو ډیموکراتیک دولت دی چې د بشري حقونو څخه د ملي پالیسۍ په توګه ساتنه کوي او همدارنګه د ملي لږکیو حقونه خوندي کوي." د بشري حقونو د څار سازمان بیا وایي چې په داسې حال کې چې د مدني ټولنې بنسټونه د حکومت له لاسوهنې پرته کار کوي، د پولیسو د زیان منوونکو ډلو له حقونو ناوړه ګټه اخلي او له هغو څخه سرغړونه کوي ... او دا د اوکراین د بشري حقونو ریکارد ته زیان رسوي.
نړیوالو سازمانونو د ۲۰۱۰ ز کال د ولسمشر ویکتور یانوکوویچ له ټاکنو وروسته خپلې اندېښنې څرګندې کړې. د ازادۍ کور د بنسټ له قوله، " د یانوکوویچ په ولسمشرۍ اوکراین لږ ډیموکراتیک شوی او که اوسنۍ لېوالتیا له پامه و غورځول شي، کېدای شي د استبدادي او فاسد حکومت په لور لاره بدله کړي." د منفي پرمختګونو په لړۍ کې دغه سازمان د رسنیو لپاره محدود چاپېریال، د مخالفو شخصیتونو قصدي تعقیب، د اوکراین د امنیتي بنسټونو له خوا د اندېښنې وړ لاسوهنه، د ۲۰۱۰ ز کال د اکتوبر په سیمه ییزو ټاکنو باندې پراخه نیوکې ... او د غونډې او وینا د اساسي ازادیو محدودول، په ګوته کوي." دا د دې لامل شول چې د ازادۍ کور بنسټ اوکراین په ۲۰۱۱ ز کال کې په نړۍ کې د ازادۍ په راپور کې له "ازاد" څخه "نیمه خپلواک" ته ښکته کړي. همدارنګه د بښنې نړیوال سازمان په ۲۰۱۱ ز کال کې "د پولیسو په توقیف کې د شکنجې او ناوړه چلند د تورونو د زیاتوالي، د بیان او غونډې پر ازادۍ محدودیتونو او همدارنګه د بهرنیانو په وړاندې د نفرت" په اړه څرګندونې وکړې.
د بې پولې خبریالانو د مطبوعاتو د ازادۍ د ۲۰۱۰ کال په شاخص کې اوکراین له ۸۹ ځای څخه ۱۳۱ ته راښکته شو. د مطبوعاتو ازادي په ګاونډۍ روسیه کې په ۱۴۰ مقام کې ځای لري. د بشري حقونو نړیوال فدراسیون د ۲۰۱۱ کال په ډسمبر کې اوکراین له هغو هېوادونو څخه یاد کړ چې په کې د بشري حقونو د فعالانو پر وړاندې تر ټولو جدي سرغړونې لیدل کېږي.
د ۲۰۱۳ کال د جنورۍ تر ۱۷ نیټې را په دې خوا، د اروپا د بشري حقونو په محکمه کې اوکراین خپلې ټولې ۲۱۱ قضیې و بایللې.
د عادلانه محکمې حق
په اساسي قانون کې د تعدیلاتو په پلي کېدو سره د عادلانه محاکمې بهیر ته زیان ورسېد ځکه چې دوی څارنوالۍ د ادارې نه د نظارت په نوم بهیر معرفي کړ. په محکمو د فشار له امله د قضیو د بیاکتنې لپاره اوږد مهاله بهیر؛ د دعوا د طرفینو د مساوي حقوق نقض؛ د بې ګناهۍ د فرضیې نه مراعات کول؛ د حکمونو په اجرا کې د محکمو پاتې راتلل او په محکمو کې د فساد لوړه کچه، نورې جدې اندېښنې ګڼل کېږي. خپلواکو وکیلانو او د بشري حقونو فعالانو شکایت کړی چې د اوکراین قاضیان په دوامداره توګه تر فشار لاندې دي چې مشخص حکم صادر کړي.
د ازادۍ کور بنسټ له قوله، قضایه قوه د نارنجي انقلاب راهیسې ډیره اغېزناکه له فساد نه ډېره پاکه شوې ده.
د لوړ پوړو سیاسي شخصیتونو لکه یولیا تیموشینکو، یوري لوتسینکو، ایګور دیدینکو، اناتولي ماکارینکو او والیري ایواشینکو وروستي محکمې (له ۲۰۱۰ کال را په دې خوا) د اروپایی کمیسیون، د متحده ایالاتو او نور نړیوال سازمانونه له خوا "غیر عادلانه، غیر شفاف او غیر خپلواک" او " د سیاسي مخالفینو د قصدي تعقیب" په توګه ګڼل شوې دي. د ۲۰۲۱ کال د فبروري په وروستیو ولسمشر ویکتور یانوکوویچ کې وویل چې دغه محاکمې "د اروپایی معیارونو او اصولو سره سمون نه خوري".
جک کروواک
جک کروواک امریکایي لیکوال دی، چې د خپل وخت د لیکوالانو د اصولو پر خلاف یې لیکل وکړل. هغه په شلمه پېړۍ کې په امریکا کې خورا مشهور شو. د شهرت لامل یې هم د هغه داسې لیکوالي وه چې د امریکایي ځوانانو او هغه مهالني نسل خوښه شوه. د دې تر څنګ هغه د یاغي طبعې لرونکی کس و، انساني ژوند ته یې درناوی درلود، خو قوانین او د امریکا ځینې ظالمانه کړنې یې غندلې. د ده د لیکوالۍ له امله د بېټ په نامه یو بهیر رامنځ ته شو. د دې بهیر ملاتړو ځوانانو او لیکوالانو په ځانګړي سبک لیکنې کولې، د ځينو سیاستونو مخالفت یې کاوه او ان د ویتنام د جګړې پر ضد د امریکایي حکومت پر وړاندې ودرېدل.
جک کروواک په امریکایي ادبیاتو کې په شلمه پېړۍ کې وتلی نوم دی، هغه د شهرت اوج ته ورسېد، خو په ۱۹۶۹ز کال کې د اکتوبر په ۲۱مه داسې مهال چې هر امریکایي لوستی یې له نامه سره اشنا و، ومړ. هغه له بودايي مذهب او اصولو سره مینه لرله، د ذند له نصیحتونو سره بلد و، له همدې امله یې ملګری آلن ګینز برګ ده ته د امریکایي نثر بودا وايي. ده هڅه کوله چې د مدرنیز له وحشیانه پرمختګ سره مقابله وکړي. وحشیانه پرمختګ په دې مانا چې د انسان لپاره یې انساني ژوند غوښت، نه د نورو ځپل، وژل او له منځه وړل. له همدې امله یې د بيټ نسل لیکوالان رامنځ ته کړل. دا نسل لیکوالان د ده پلویان وو، انساني ژوند یې ازاد، خو نرم غوښت، نه له جګړو او بې پروا پرمختګونو ډک.
جک د ۱۹۲۲ز کال د مارچ په ۱۲مه له فرانسوي او کاناډايي مور او پلار زېږېدلی دی. پلار یې په سن هربرت کې د کچالیو د بزګرانو په یوه کورنۍ کې زېږېدلی او لوی شوی و. جک په لومړي سر کې په فرانسوي ژبې خبرې کولې، خو وروسته په شپږ کلنۍ کې دې ته اړ شو چې انګلیسي ژبه زده کړي. د عمر تر پایه دی په دې بریالی نه شو چې په انګلیسي ژبه سمې روانې او پرته له کوم مشکله خبرې وکړي. ده ځینې شعرونه په فرانسوي ژبه لیکلي، خو ناولونه یې په انګلیسي ژبه دي. دی د خپل بزګر پلار په کور کې وزېږېد، یو بل ورور او خور یې هم لرل. دی څلور کلن و چې اته کلن ورور یې د یوې ناروغۍ له امله ومړ او د ده پر رواني وضعیت دې مسئلې ژور اغېز پرېښود. خور یې دی نازاوه او د ده په روزنه کې یې ونډه اخیسته.
مور یې کاتولیک مسیحي وه، له همدې امله یې پر خپل زوی جک هم فشار راوړ چې پر دې مسایلو ژوره عقیده ولري. ده ته به یې زده کړې ورکولې او دیني مسایلو ته یې هڅاوه. هغه وایي، یوازینۍ ښځه چې په نړۍ کې ورباندې ګرانه وه، مور یې وه، بل هېڅوک په ژوند کې ورباندې ګران شوي نه دي. دی اته کلن و چې ادعا یې وکړه، خدای ورته ویلي چې ښه اروا لري، خو ژوند به یې له بدمرغۍ ډک وي. د ده په خبره، دی پوهېږي چې په ژوند کې به خوشالي ونه لري، خو په پای کې به هر څه سم شي. هغه په ماشومتوب او تنکۍ ځوانۍ کې له فوټبال سره مینه لرله او دغه سپورت ته یې مخه کړه. په مذهبي لحاظ یې وروسته په ځوانۍ کې د خپلې مور د مذهب او بودیزم په اړه ډېره مطالعه وکړه، خو بودیزم یې خوښ و او د هغه انساني پیغامونه ورته ښه ښکارېدل. د ده په اثارو کې د دغه مذهب د مطالعې اغېز له ورایه ښکاري او تل یې خلک نرمښت او ارامۍ ته رابللي دي.
اريايي ژبه
آريايي ژبه: لرغونې آريايي ژبه نن ورځ وجود نه لري، خو په عصري ژبو کې يې ډېرې کلمې په بېلابېلو بڼو او ماناوو سره شته. لرغونې آريايي ژبه چې د اندو-اروپايي ژبې په نوم هم يادېږي. لکه څنګه چې آریانا په لوېدیځ او سویلي برخو ووېشل شو، نو د دوی ژبې هم په بېلابېلو سیمو کې توپیر وموند. اوس د دې ژبو بڼه خورا توپیر لري، مګر د هغې د ورته کلمو څخه دا اټکل کېدی شي چې دا ژبې له یوې ژبې څخه راوتې دي. د آریایي ژبې یو څو کليمې د خپلو ماناوو سره لېست شوي دي، له دې څخه دا اټکل کېدی شي چې د دې ژبو اصل څه دي. ځینې ماهرین په دې باور دي چې د آریایي ژبې یو کوچنی رسم الخط کشف شوی دی. دا یوه وصیت دی چې د هیتي پاچا مستاني، میتر او ورنا خدایانو ته اشاره کوي. دا ژبه نه هند-آریايي ده او نه ایراني، بلکې د دواړو سرچینه آریايي وه. دا سند په پنځلسمه پېړۍ کې لیکل شوی و. ګریسون وايي چې اریایان له مسیح څخه دوه نیم زره کاله مخکې د ایران په شمال لوېدیځ کې د میډیا په سیمه کې اوسېدل. بيا څو پېړۍ وروسته يو شمېر خلک له هغه ځايه ولاړل او هند ته مهاجر شول او ژبه يې له لرغوني آريايي څخه هندو آريايي ته او هغه کسان چې په ايران کې پاتې شول خپله ژبه يې په ايراني بدله کړه. لرغوني آريايان د لرغوني هند-اروپايي آريايي او سنسکرت ژبې دومره سره ورته دي چې داسې ښکاري چې دواړه ژبې يو وخت د يوې ګډې ژبې لهجې وې. د دې ژبې اصلي بڼه ژبپوهانو ته په مستقیم ډول نه ده مالومه، په دې حالت کې د دوی پوهه یوازې لنډه ده. کوم چې د دواړو ژبو د ورته والي پر بنسټ ولاړ دي. د آریایي ژبې د دې مشتق جوړښت ځانګړتیاوې په لاندې ډول وې. (1) په لرغونې اندو-اروپايي ژبه کې د أ، آ، آی، 1، او مختلف توري درلودل. مګر دا ټول، توري په ساده ډول په سنسکرت کې 'آ'، 'أ' شول. د دې تورو برعکس د اروپا په ډېرو ژبو کې د پام وړ دی. د مثال په ډول
(دغه 'ه' په سنسکرت کې 'وسرګا' تنفس بلل کېده.) چې په زاړه اندو - آریایي کې پاتې شو، مګر په ایراني کې حذف شو او د کلمې وروستی ایراني په "ا" یا "او" بدل شو. د مثال په ډول
جک کروواک
هغه له فوټبال سره مینه لرله، خو یو وخت یې له فوټبال او پوهنتون دواړو سره مخه ښه وکړه او پرې یې ښودل. له هغې وروسته یې په نیویارک کې ژوند پیل کړ. دلته له خپلې مېرمنې ادې پارکر سره بلدېږي، د دوی ترمنځ اړیکې پخېږي او له هغې سره واده کوي. په همدې وخت کې له ځينو ځوانو لیکوالانو سره هم بلدېږي او په ګډه بیا وروسته وروسته د بيټ نسل غورځنګ بنسټ ږدي. له دوی سره ژورې اړیکې پالي، هر یو یې پر ژوند اغېز کوي او له دې ډلې کسانو ډېر یې وروسته د جک د ناولونو کرکټر هم دي. نیل کاسدي، جان کلون، هبرت هوک،، لوسین کار، ویلیام او نور هغه کسان وو چې دی په نیویارک کې ورسره معرفي او ملګری شو.
عبدالله خان افغاني نويس
عبدالله خان افغاني نويس (۱۲۷۶ لمريز لېږدي کال = د ۱۳۵۱ ل ل کال د چنگاښ ۱۵، (۱۸۹۷ زېږدي کال = ۱۹۷۲ ز. کال) د ملا محمد خان چې په عرض بيگي مشهور ؤ، زوی و. عبدالله خان افغان نويس له هغو معاصرو قاموس ليکونکو او اديبانو څخه ؤ چې ادبي خدمت په تېره بيا د پښتو خدمت ورته له پلار او نيکه څخه په ميراث پاتې و.
اريايي ژبه
(۶) هند-اروپايي 'دھ × ت' په 'ز + د' بدل شو چې په سنسکرت کې ساتل شوی و، خو په زاړه اندو-آریایي ژبه کې خپل لومړی جز 'ز' په بشپړ ډول له لاسه ورکړ. د مثال په ډول
جک کروواک
کروواک په ۱۹۴۲ز کال کې د امریکا له سمندري پوځ سره یو ځای شو. په ۱۹۴۳ز کال کې یې د روزنو تر بشپړېدو وروسته عملي کار پیل شو خو، یوازې اته ورځې یې په دغه پوځ کې فعالیت ترسره کړ. په اتمه ورځ هغه سردرد کېږي، له ډاکټرانو دوا غواړي، دوی یې لا ډېرو معایناتو ته معرفي کوي خو وروسته وروسته دوی په خپل راپور کې لیکي چې د هغه روغتیايي وضعیت په پوځ کې د دندې ترسره کولو لپاره مناسب نه دی. همدا دی چې پوځ پرېږدي او بېرته خپلو ملګرو ته راګرځي.
عبدالله خان افغاني نويس
زده کړې
د وخت دوديز علوم يې له خپل پلار او د سيمې له علماوؤ لوستلي وو.
اريايي ژبه
(۷) په اندو-اروپايي کې د ستر جمع نښه "اوم" وه. په آریایي ژبه کې د اوم توری د هغو کلمو وروسته نوم شو چې په پای کې توري لري. د مثال په توګه: سنسکرت اوستا اردو: 'ګیري ټرام' ګیري ټیټ غرونه (8) په اندو-اروپایي ژبو کې د غیر فعال فعل نښه نه وه. خو په آريايي ژبه کې له (ي) څخه بې ځايه ماده جوړه شوه چې په دواړو ژبو کې پاتې شوه. د مثال په توګه: سنسکرت اوستا اردو
جک کروواک
ده په امریکایي پوځ کې د دندې او کار پر مهال خپل لومړنی ناول هم لیکلی و. د کتاب نوم یې (سمندر زما ورور دی) و، خو دا کتاب هغه مهال چاپ نه شو. کتاب په ۱۹۴۲ز کال کې لیکل شوی و، خو ان په ۲۰۱۱ز کال کې د کروواک تر مرګ لسیزې وروسته چاپېږي. هغه په دې کتاب کې نابرابرۍ، ستونزې، ناهیلۍ او د خپل ژوند ناخوالې بیان کړې دي.
عبدالله خان افغاني نويس
دندې
کله چې د امير امان الله خان د واکمنۍ پر مهال پښتو مرکه تاسيس شوه، عبدالله خان په پښتو ټولنه کې د کاتب په توگه وگومارل شو.
اريايي ژبه
(۱۰) په نحوي ترکیب کې په دې ژبه کې خارجي حالت د علت په معنا، وروستنی حالت په اضافي معنا، محلي حالت او اضافي حالت د مطلق حالت په معنا کارول کیږي. ځکه چې دا کارول په سنسکرت او اوستا دواړو کې موندل کیږي.
جک کروواک
جک کروواک په امریکا کې د بيټ نسل سرلاری و. دوی له دویمې نړیوالې جګړې وروسته په ۱۹۵۰ز کال کې فعالیت پیل کړ. دغه ډلې غوښتل په ټولنه کې د شته ناوړه دوددونو، ځینو اصولو، ارزښتونو، جنسي مسایلو او او ټولنیزو ستونزو پر وړاندې ودرېږي. دوی د خپلو تجربو یوه برخه موسیقي ته هم یوړه، هلته یې هم مینه وال لرل، د موسیقي کاروونکو به ددوی شعرونه زمزمه کول او خلکو ته یې رسول. کروواک له خپلو ملګرو سره ډېر وخت د موسیقي په اورېدو، سندرو، شعرونو، کله کله په نشو تماشو تېراوه. دی او دوستان یې په امریکا کې د بيټ نسل مشهورې څېرې وې. په حقیقت کې جک لومړنی کس و چې د بيټ کلیمه یې د خپلو ملګرو او فکر د تعریف لپاره وکاروله. دوی په همدې لړ کې د (پر لار) ناول خپور کړ. دغه ناول جک کروواک لیکلی و او په هغه کې یې د خپل ژوند ټول مسایل را اخیستي وو. د کتابونو کتونکو له جک ډېرې پوښتنې وکړې او ده یې هم ځوابونه ورکړل. کتاب ډېر مینه وال پیدا کړل، د لوستونکو تر څنګ یې ان د هغه وخت د ډېرو لیکوالانو پر سبک خپل اغېز پرېښود.
عبدالله خان افغاني نويس
چاپ شوي آثار
عبدالله خان افغاني نويس په پښتو او فارسي ژبه پوهېده او په دواړو ژبو يې آثار ليکلي دي. له افغاني نويس نه دا لانديني آثار پاتې دي:
اريايي ژبه
سرچينې
وېشنيزه:نامبهمه مخونه وېشنيزه:ژبې وېشنيزه:پښتو سندرغاړې وېشنيزه:زړه پښتو وېشنيزه:لرغونې پښتو وېشنيزه:سنسکريت وېشنيزه:سانسکريت ژ وېشنيزه:اريايان
عبدالله خان افغاني نويس
ناچاپه آثار
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغاني ليکوال
جک کروواک
(په لار یا په سړک کې ) ناول جک په درېیو اونیو کې ولیکه. دا کتاب داسې مهال لیکل شوی و چې لیکوال یې ډېر بېوزله او بې پیسو و. خو بیا یې هم ساعتونه له خپلو ملګرو سره په عیاشۍ تېرول. دی یو وخت پرېکړه کوي چې له خپلو ملګرو سره د امریکا بېلو برخو ته سفرونه وکړي. د ۱۹۴۷ او ۱۹۵۰ز کلونو ترمنځ کلونه د کروواک په ژوند کې مهم دي، ځکه په همدې وخت کې یې په ژوند کې ډېر تحولات راځي او دی د امریکا ځينو برخو ته سفرونه کوي. دی له خپل یوه ملګري نیل کسدي سره د امریکا غرب او جنبو ته سفر کوي، چې بیا د همدۍ سفر له کیسو او لوړو ژورو خپل دغه مشهور ناول هم لیکي. په لومړي سر کې یې په ناول کې د کرکټرونو اصلي نومونه راوړي خو بیا یې د ملګرو په ټینګار ددې ناول د کرکټرونو نومونه مستعاروي او د خپلو ځینو ملګرو ترې لرې کوي.
ده یوازې منثورې لیکنې نه کولې، شعرونه یې هم لیکل. له شعرونو سره به یې موسیقي هم غږلوله. ده په ۱۹۵۰ او ۱۹۶۰ کلونو کې د شعري محفلونو لکه رنسانس سانفرانسیسکو سره اړیکه لرله. ډېری هنرمندانو خپل البونونه دده ناولونو او شعرونو په نامه نومول. ان د جک تر مرګ وروسته هم شاعرانو او لیکوالانو غوښتل دده په څېر ژوند وکړي او دده په څېر ازاد او خپلواک وي.
آنیل کپور
په  کي په  کې زيږيدلی  يو  ئ لوبگر دي، هغه تر ډېره په باليووډ فلمونو کې دنده ترسره کړې ده.
جک کروواک
بالاخره دغه مشهور امریکایي لیکوال د ګڼو شعري ټولګو او ناولونو تر لیکلو وروسته، د ۱۹۶۹ز کال د اکتوبر په ۲۱مه د داخلي خونریزۍ له امله ومړ. ډاکټرانو یې هم لامل له حد ډېر د نشه يي توکو څښاک او استعمال بللی و. www.maseerdaily.af
ديپلومات
ديپلومات هر هغه چا ته ويل کېږي، چې د يوي لويې نړیوالي ادارې يا کوم هيواد لخوا ددې موخې لپاره ټاکل سوی، چې په نورو هيوادونو کې ددوی د ګټو او ارزښتونو څخه دفاع وکړي. او په هره هغه غونډه چې ددوی د ګټو لپاره جوړيږی ګډون وکړي، خو که غونډه يا کوم پلان ددوی خلاف وي نو باید خپل هيواد يا ادارې ته خبر ورکړي.
جمو
جمو د هند يو ښار دی، دا د هند په جمو او کشمير ايالت کې دی. دا د هند 92م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 369,959 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 503,690 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
ارجون کپور
ارجون کپور په ۲۶ جون ١٩٨۵ کي په هند کې زيږيدلی يو هندئ لوبگر دي، هغه تر ډېره په باليووډ فلمونو کې دنده ترسره کړې ده.
د کروز توغندیو دفاعي سيستم
د کروز توغندیو د برید مخ را گرځونې سېسټم Joint Land Attack Cruise Missile Defense Elevated Netted Sensor System دا د کروز توغندیو د مخ گرځونې سسټم دی چې د یو رادار لرونکی وي او د دوښمن د احتمالي بریدونو لپاره طراحي شوی دی. . دا سېسټم په هوا کې د یو بالون چې د خپل مرکز (بحري ځواکونو یا نورو ځمکني ځواکونو) سره وصل دی؛ کار کوي او نږدې ۴۰۰ کیلو مټره ساحه تر پوشش لاندې راولي.
په افغانستان کې دا سیستم
د امریکی او نورو نړیوالو ځواکونو له خوا هم دا سېسټم د ۳ میلیاردو ډالرو په ارزښت نصب شوی. د افغانستان په اکثرو ولایتونو کې دا سېسټم فعاله شوی دی؛ آن د کابل ښار په منځ کې هم یو لړ پوځي مرکزونو پر سر نسب ښکاري. ‌ډېری افغانان فکر کوي چې دا بالونونه د دوي د امنیت لپاره دي او ښارونو ته د ترهگرو د مخنیوي لپاره نصب شوي دي، خو حقیقت دا دی چې دا بالونونه روسیې او چین د کروز توغندیو د مخ گرځونوې لپاره نصب شوي دي. دا دفاعی سیسټم صرف ددفاع لپاره هم نه دی، دا د خکو په کورونو او او ځایونو کی دننه د کتلو توانایی هم لری، دا سېسټم د امریکا د اساسی قانون له پلوه اجازه نه لری چی د امریکا د ښارونو او یا د خلگو د اوسیدنی د سیمو په شاوخوا کی ودرول سی، او د افغانستان د اساسی قانون او یا د اسلامی نظره  ددی اجازه هم نسته چی د چا د کور دننه بغیر له اجازی وهم ګوری، خو د افغانستان د هغه مشرانو له وجهی کوم چی پر لویو ځایونو يا چوکیانو ناست هغو د خلکو په خوله دا خبره ورکړی چی بلکی دا سیسټم یوازی زموږ د امنیت لپاره دی، امریکایی ځواکونو یا ناټو ددی له لاری د افغانستان د خلکو د کورونو شخصی فلمونه او انځورونه ا خیستی، کوم چی د افغانستان د قانون خلاف کار او یو لوی جرم دی
سرچینې
وېشنيزه:پوځي سېسټمونه وېشنيزه:کروز مېزاییل وېشنيزه:بالونونه وېشنيزه:تخنیک
سفتي نیکوله
سفتي نیکوله په مقدونیایي Свети Николе) د شمالي مقدونیه هیواد په ختیځ ولایت کې پروت ښار دی.
كرنيزه ځنګلداري
پورته کوونکی فیض الرحمن احمدي لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګه
د اګروفارستري مفهوم
اګروفارستري نوي علم نه بلکې په حقيقت کې پخواني اثار لري خو د پخواني علم په نسبت اوس مهال عصري علمونو له جملې څخه شميرل کېږي. بزګران په ګرمسير کرنېزو مناطقو کې د وښو ، غذا ، نباتاتو او حيواناتو په اړه زياته تجربه لري. او همداراز دڅو لاروپه وسيله د طبعي ځنګلونو څخه ګته ترلاسه کوي مګر پخواني بزګران او د ځنګل روزونکې د پخوا زمانې څخه د زراعتي محصولاتو دتوليد اود نباتاتو د ښه نوعو په کرنه او روزنه کې د کم نظري له وجهې او دنوي سيستمونو څخه وررسته پاتې وو. اګروفارستري يو جامعي مفکوره اولاسته راوړنه ده چه د ځمکې د ساتنې او تنظيم د نباتاتو ساتنه، زراعتي محصولاتو او حيواناتو د ځمکې په يو معينه ساحه کې تر سره کېږي. داګرو فارستري خلص مفهوم په لاندې ډول دي. ▷	محصولاتو توليد او طبعي منابعو ساتنه. ▷	نباتاتو څخه استفادې او بومي  نباتاتو تنظيم او ساتنه. ▷	محيط او اقليم سره حساس نباتاتو روزل او تنظيم. ▷	فرهنګي اواجتماعي نظرنسبتآ ټول هغه سيستمونه چې دځمکې د چارو تنظيم د زيات ارزښت لرونکې دي.
کرنېزه ځنګلداري
Agroforestry) ( اګروفارستري چې اوس مهال يو نوي نوم دي خو ډير پخواني عملياتو له جملې څخه شميرل کېږي چې به دي اړه مختلف ډول تعريفونه او نظريات وړانډې شوي چې د اګروفارستري مختلف خيالات او توصيفونه د خلکو په مينځ کې وجود لري اګروفارستري سيستم د قبول شوي عنوان په ټوګه منل شوي دي چې استفاده يې د ځمکې څخه د او دمنلووړ تعريف په لاندې ډول ذکر شوي دي. کرنېزه ځنګلداري (Agroforestry) دځمکې د استعمال د اداري يو مشترک ډول د ي چې ونې دنورو کرنېزو نباتاتو او حيواناتو سره په يو واحد ځمکې اويا ساحي کې روزل کېږي يا هم اګروفارستري د ټولنيزه ځنګلداري برخه او دځمکې د پايداري ګټي اخيستني ډول                         ( sustainable land use system) دي چې ونې او څو کلن لرګين نباتات دنورو کرنېزو نباتاتو او حيواناتو سره په يوه خاصه ټوټه ځمکه کې په يو ټاکلي وخت کې وروزل شي د ځمکې په دي ډول ګټه اخيستني کې بزګر په عين وخت او دعين ځمکې څخه لوړ عايد لاسته راوړي او هم کولي شي خپل ځمکه په طبعي سرو سره قوي کړې او د حيواناتو لپاره باکېفيته غذا اوهم د سونګ او نورضرورياتو لپاره هم مواد تهيه کړې برسيره پردې چې بزګر دخپل ژوند ټول اړتياوې ترې پوره کوي د مارکېت لپارهم توليدات برابروي يا په بل عبارت: اګروفارستري عبارت ديوه جامع کلمې څخه دي چې د ځمکې د سيستم د بهره برداري په منظور او نوي تکنالوژي په اساس څوکلن لرګين واښه ، زراعتي  واښه او حيوانات تر مطالعې لاندې نيسې برسيره له دي څخه اګروفارستري سيستم متقابل اقتصادي او ايکولوژيکي اثرات د مختلفو اجزاوو ترمنځ وجود لري. دنوموړي تعريف څخه دا معلومه ده چې: ۱ :اګروفارستري په طبعي ډول د دوه يا څو شکله ګياوواوځناورو چې کم ترکمه يو له هغوڅخه څوکلن لرګين ګياوي کوي. ۲ : يو اګروفارستري دوه يا څو نوع نباتات لري. ۳ : اګروفارستري سيستم يو کال څخه زيات وخت لري. ۴: اګروفارستري ساده ترينه سيستم د ايکولوژيک له نظره يو پچېلي اقتصادي کړنلاره لري.
د يو موفق اګروفارستري پروګرام لپاره بايدمهم نقاط
▷	د سيمې په اړه دمعلوماتو راټولول او بيا د خلکو داړتياوو په اساس د اګروفارستري پروګرام عملي کول. ▷	پروګرام بايد د سيمې د خلکو لپاره دمنلووړ وي. ▷	په دي پروګرام کې بايد د سيمې له خلکوڅخه مشوره واخيستل شي (پروګرام د خلکو د عنعناتو سره مطابق او خپل عام خلک يي غوښتونکې وي چې په خپلوځمکو کې يي عملي کړې ) دغه پروګرام بايد ددوي په خوښه وي. ▷	دغه پروګرام بايد د سيمې د تخنيکي او اقليمي شرايطو سره برابروي. ▷	دغه پروګرام بايد پايداره اقصادي توليداتو ولري (ضرورتات رفع کړې ،دوامداره وي او په خپل ځان باندې متکې وي )
دکرنېزی ځنګلداري سيستم بيلونکې نښي
(Feature of agroforestry system ) 1: دغه ډول سيستم په عين وخت کې له يوه څخه زيات نباتات لري يعني په دي پروګرام کې په يو وخت کې له يو څخه زيات نباتات روزل  کېږي چې يوله دغي نباتاتو څخه بايد ونې وي. ۲: دغه پروګرام مختلف ډول حاصلات لکه ( Food ,Fodder, Fuel, Tember, medicine) ۳ :دغه پروګرام دمختلفو اهدافو لپاره استعماليدونکو ونو او درخچو په کښت باندي تاکېد کوي ۴: دغه پرګرام د جوړښت او د دندوپه اساس يو پيچلي او مختلط سيستم دي. ۵: په دغه پروګرام کې نباتات دمختلفو طريقواو طبقو په شکل کرل کېږي ترڅو د نباتاتو په مينځ کې د تغذيوي عناصور ،هوا او رڼا د لاس ته راوړلو لپاره رقابت کم شي.
د کرنېزه ځنګداري ګتي
(Benefits of agro forestry) •	دغه سيستم په نورو ځنګلونو فشار کموي او دايکالوجکې سيستمونو دحفاظت اندازه لوړوي •	دغه سيستم دساحي کوچني اقليمونه (Microclimate) دخاورې د حرارت په کمښت د (Evaporation ) په کمښت او خاورې رطوبت په ساتنه باندي اصلاح مينځته راوړي. •	دغه سيستم د خاورې تخريب (soil erosion) ، (Nutrientleaching) او ( Run off) اندازه کموي •	دغه سيستم د خاورې حاصلخيزي د (Litterfall) په اضافه کولو سره زياتوالي. •	دغه سيستم په خاوره کې په مختلفوژوروالي کې دعناصرو شتون او دوران اندازه اصلاح کوي. •	دغه سيستم دټولو نباتاتو له مينځه تګ (Total crops failure) کې کمښت راوړي. •	د کروندي په حاصل کې دزيادښت باعث کېږي. •	دغه سيستم د کليوالو خلکو د ژوند کولو ستندرد د حاصل ورکونې د توانايي او زيادښت په اساس لوړوي. •	د غه سيستم د عامو خلکو د تغذي او صحت د ښوالي باعث کېږي البته د مختلف ډوله غذايي موادو لرونکې کرنېزو توليداتوپه استعمال اوتوليد سره. •	دغه سيستم نباتات او حيوانات اوداوبو منابعو حفاظت کوي. •	دغه سيستم د خاورې سټرکچر دعضوي موادو په علاوه کولوسره اصلاح کوي. •	دغه سيستم په يو واحد ساحې کې دحاصل اندازه لوړوي ځکه چې زيات نباتات په عيني ساحه کې کرل کېږي. •	اګروفارستري عامو خلکو ته د کار زمينه برابروي او دعامو خلکو مفکوري د زراعت او ځنګلداري په برخه کې اصلاح کوي. •	د سيمې دښکلا ارزښت زياتوي.
کرنېزه ځنګلداري کې محدوديتونه
(constraints in agro forestry) ▷	دونو مداخله او رقابت چې د نور نباتاتو حاصل کموي يعني په دي ميتود کې د ( Monocropping) سيستم په پرتله يو محدودې ساحې څخه زيات انباتات ستفاده کوي. ▷	په د سيستم کې د ونو چتري ( canopy) زيات اندازه روښنايي جذبوي چې  دروښنايي لپاره د رقابت باعث کېږي. ▷	د رطوبت دلاس ته راوړلو لپاره د کرنېزو نباتاتو او ونو ترمينځ رقابت هغه وخت کم وي چې ونې ژور ريښيز سيستم (Deep root system) او لږي جانبي ريښي ولري چې دخاورې د رطوبت کمښت هغه وخت  لوړويږي چې ونې جانبي ريښي ولري لکه (eucalyptus) او يا با نس ( bamboo) چې زياته اندازه اوبو ته ضرورت لري چې ددي ډول نباتاتو انتخاب د ټولو نباتاتو په مينځ کې د رطوبت دلاس ته راوړلو لپاره رقابت لوړوي ▷	په هغه وخت چې ونې ( Finer root system) دخاورې په پورتني برخه کې ولري نو دغذايي موادو دلاس ته راوړني  په موخه رقابت لوړيږي. ▷	 ( Felling of trees ) يا د ونو د چپه کيدو وخت کې دنورو کرنېزه نباتاتو د زيان مند کېدو سبب کېږي. ▷	ځينې ونې دافاتو لپاره د کوربه حيثيت لري چې دنورو کرنېزه (Arable crops) نباتاتو زيان مند کېد و باعث کېږي. ▷	 دغه سيستم زياته اندازه کار کوونکې (Labour) ته ضرورت لري. ▷	دبزګرانولپاره د حاصل اخيستلو اوږد مهاله پروسه ده. ▷	د بزګرانو مخنيوي دي ( Food crops) ته د ونو پواسطه ځکه ( Food crops) ددوي اوليه ضرورت رفعه کوي خو ددي ( Food crops) په عوض ونې او نور نباتات کري. ▷	د مرغيو پواسطه د ( Arable crops) زيات تخريب ځکه مرغي  دونې سره علاقه لري او هغه ځاي کې چې ونې وي  نو مرغي زياتي جمعه کېږي چې بالاخره د نورو نباتاتو د زيانمند کېدو باعث کېږي. ▷	ځينې دونو انواع لکه يوکاليپتس کېمياوي مواد (Allelopathy) توليدوي چې دغه مواد د (Arable crops)  دودي او جرمنيشن مخنيوي کوي توليدوي
د خاوري حاصلخيزي او د ځمکي پايداري سيستمونه
۱ : مخلوط کښت او تثبيت شوو ونو په شمول. ۲ : علوفه ميانه روه کرنه او مالچ. الف : ميانه روه علوفه ئي کرنه. ب : علوفه ميانه روه کرنه او مالچ. ۳ : دونوکرنه د خاوري د حفاظت او ساتني په منظور.
Desired charachteristic of the tree in agro forestry system
۱: ليګومي ونې بايد انتخاب شي ځکه چې د خاورې حاصلخيزي زياته او اصلاح کوي. ۲: ونې بايد کوچني تاج ولري ترڅو زياته اندازه د لمر روښاني ته اجازه ورکړې. ۳: دوي بايد pruning, coppicing , pollarding , او lopping  څخه وروسته د دوباره سپروټ کولو تيزه توانايي ولري. ۴:د غه ونې بايد ژورېTap root system او کمه اندازه lateral root system ولري. ۵: دغه ونې بايد مناسبه اندازه litter fall يا هم دمني رژيدنه ولري ترڅو د خاورې د حاصلخيزي باعث شي. ۶: دغه ونې بايد Allelophatic اغيزي ونه لري يعني Allelopathic مواد توليد نه کړې.
داګروفارستري مديريت
د اګروفارستري سيستمونه د ونو دمحصولاتو او اهلي حيواناتو متقابل اثرات دواړو کې شاميليږي دا ډول سيستمونه د ونواوګياوو د قيق مديريت ته نياز لري اګروفارستري د مديريت ځينې برخې په مختلف نومونوسره لکه، ښاخونه وهل ،رنګړي کول او د وچو ښاخونو قطع کول او داسې نور بناً د ==اګروفارستري موثره مديريت په دوو ګروپونو تقسيم شوي== الف :د ونومديريت. ب : کرنېزه مديريت. د ونې مديريت د ځنګلداري سيستم يا د مديريت استراتيژي دهغه لاسي کاروڅخه عبارت دي چې د نباتاتود ودي او نمو په منظور تر سره کېږي نوموړي سيستم د نباتاتو په واسطه چې د فضا داشغال شوو نوعو  چې دښاخونو په واسطه تر سره شوي وي کولي شي چې تغير وکړې. د نوموړي فعاليتونو هدف د لرګيو څخه د استفادې په موخه لکه ، علوفه ، سوخت او يا غذايې مواد دي چې د ځنګلداري د علم ځينې څانګې تشکېلوي کوم چې دځنګلداري دسيستمونو مشخص هدف د محلي شرايطو د منطقي وضع توپوکرافي داخيستلو او داسي نورو څو اهدافولپاره رواج مومي داسي ويل کېږي  چې اګروفارستري سيستمونه د هدفمند مديريت په اثر صرف توليد نه بلکه د ټولو مراحلو يعني د نباتاتو وده او نورې مرحلې يي هم په نظر کې ونېول شي ددې باوجود د نباتاتو د اصلي مديريت موضوع   دتوليداتودزياتوالي او کموالي څخه عبارت دي چې د مقطي پورې تړاو لري. دونې لمړني فضا‌ء‌ : د کرل شوي کرنېزو محصولاتو کېفيت دونوتعداد د کرلوپه منظور مناسب او باکېفيته توليد تر تاثير لاندې قرار نيسې د نوموړي نقطي ذکر دي ته ضرورت پيدا کوي چې کرل شوي کرنېزه محصولات د ضرورت په اندازه منظور شي تر څو وکولي شو چې معيوبه او اسيب لرونکې ونو کنترول په اساني سره تر سره شي.
د نوعي وخت او قطع کونه
اګروفارستري يو ثابت سيستم د ښاخه بري يا قطع کولو لپاره مناسب او لاسي ابزار د ونو د ودي ، نمو، تکامل او شکل ورکولولپاره محسوبيږي. د ونو شاخه بري يا قطع کولو په ساده ډول په محل کې د ونوانتخاب وي نوموړي عمل د يو محلي يا منطقي د منابعو محدويت هم په نظر کې نيول کېږي لکه ، رڼا ، رطوبت ، دلمرانرژي چې نوموړي کړنه د فضاء يا لمر د انرژي په اساس غذاي مواد د ځنکلداري په مراسمو کې دونې د پاسني سطحي  قطع کولو د خرڅلاو په منظور هم استفاده تري کېږي. هغه وخت صورت نيولي شي چې کله ښاخونه زيات غټ شي وروسته قطع او اره شي که چېرته دونو ښاخونه قطع نشي  د نورو وړو ونو سره غذايې رقابت په وجه وړې ونې پخپل حال پاتي کېږي.اود وخت په تيريدوسره له منځه ځي او وچېږي او د بلي خوا د ځنګلي وښو د کموالي سبب هم ګرځي ځکه چې د سوري له کبله  واښه  هم له منځه ځي د نباتاتود ښاخونو قطع کولو په لمړي مرحله کې دونې اندازه  يا دونې عمر هم بايد په نظر کې ونېول شي که چېري دونې عمر کم وي نو نشو کولاي چې ښاخه بري شروع کړو ځکه چې وروسته نوموړي ونه نشي کولاي چې وده وکړې د ښاخونو د قطع کولو لپاره  مناسب وخت او مناسب شرايط دونې اندازه د ښاخونو انکشاف او ځينې نور مسايل بايد نظر کې ولرو او که چېري عمر د ونې کم وي ناروغ او مات ښاخونه پکې ترسترګو شي لازم دي چې هغه ښاخونه تري قطع او ساحي څخه لري شي تر څو زيان يې  نورو نباتاتو ته ونه رسيږي. او هغه وخت دښاخونوقطع کول بايد صورت ونېسې ترڅو نورو نباتاتو ته زيان ونه رسيږي د ونو د بقاياو يا پاڼو زياتوالي چې زياته علوفه تري لاسته راځي  لازم دي په مني او يا په ژمي کې بايد صورت ونېسي.
په اګروفارستري کې محيطي عوامل
اګروفارستري په سيستمونو کې فزيکې عوامل دونو دودې او وښو په شمول د حيواناتو  فعاليتونو او نباتاتواو بوټو  تر مينځ يو پربل متقابل  اثرات لرې  چې نوموړي اثرات زياتر د ميکروکليما له طريقه د خاوري په لنده بل او ځيني مضره عوامل موجود دي چې لاندي ډول دي ۱ : د نبات وده ، محصولات ، او حيواني څړځايونه. ۲ : د اقليم مديريت ، اوبه ، خاوره ، واښه او حيوانات. ۳ : متقابل اثرات دونې او وښو ترمنځ.
د اګروفارستري طرح او پيژندنه
اګروفارستري سيستمونو کې متفاوت ډول اجرا او متفاوت روشونو وجود لري چې په پوره تصميم سره  صحيح ارتباط او انتخاب اګروفارستري د بهربرداري دستونزو سره مخ کوي. په عين حال کې د موجب تکنالوژي ايجاد او نياز د منابع د تصميم او تحقيقاتو لپاره د زيات اهمت وړدي. د اګروفارستري پيژندنه او طرح د مجموعي روشونو څخه د ي چې د مديريت د تشخيص  په اړوند همدارنګه استعدادونه او اګروفارستري لپاره د حل لار ټاکې د بين المللي ټولنه پيژندنه او تحقيق د اګروفارستري  په زمينه کې دڅيړنې دمرستې او تحقيقات او د اګروفارستري  د زيادښت او پر مختګ او تحقيقاتي توسعې پروژو لپاره موثره جز بلل کېږي  طرح او پيژندنه عبارت د يو  ساده سيستماتيکې تګلاره چې داګروفارستري لپاره زمينه برابروي.
د کرنېزه ځنګلداري د سيستمونو طبقه بندي
(Classification of agro forestry system)
Agrisilviculture system1
د اګروفارستري په دي سيستم کې Arable crops دونو سره په مخلوط شکل کرل  کېږي  چې لاندې سب کلاسونه يا ډولونه لري. دغه سيستم د Agrisilvictural system يو ډول دي په دي سيستم کې ونې په شدياره او نه استعمال شوي (fallow) ځمکوکې کرل کېږي او يا دshifting cultivation  څخه وروسته کرل کېږي دغه عمليه په راتلونکې کې د خاورې تخريب (soil erosion) کموي او همدارنګه د تخريب شوو خاورو د تغذيوي عناصرو اندازه  دوباره لاس ته راوړي او هغه انواع چې په دي مورد انتخابيږي بايد د تغذيې عناصرو د دوباره ذخيري توانايي ولري او د تخريب (erosion ) مخينوي وکړې
Departmental taungya
په دي سيستم کې زراعتي نباتات او ونې د ځنګلونو د ډيپارتمنت له لوري د عامو او کليوالي خلکو په کار ګمارلو په وسيله کرل کېږي ددي سيستم يواځينې هدف د خلکولپاره د کارزمنيه برابرول دي.
Leased taungya
په دي سيستم کې عامو خلکو ته ځمکې د کرنېزو نباتاتود کښت لپاره دونو کښت او ساتنې سره د يومعلوم وخت لپاره په اجاره ورکول کېږي
د کليوالي تاونګيا سيستم تاوانونه
•	په يو خاصه ساحه کې د زياتو نباتاتو کښت شايد دخاورې حاصلخيزي کمه کړې. •	د خاورې خرابونه اوکمزوري کونه به د خاورې تخريب ډير ګړندي کړې. •	په دي عمليه کې شايد د ساري (Epidemic) امراضو انتقال خطر له Food crops څخه Forest trees ته وي. •	ځينې قانونې او حقوقي ستونزې کيداي شي دځمکې په ويش اودوباره ورکړه کې رامنځنته شي. دي سيستم کې انسانان د مزدور په حيث په کار اچول کېږي.
اګروفارستری سیستمونه
۳: Multi species tree garden په د سيستم کې د مختلف حاصلاتو لکه Wood products, Fruits , Fodder, Food د لاس ته راوړلو لپاره مختلف قسمتونه دونو په مختلط شکل کرل کېږي. ۴: Alley cropping دغه ميتود د Hedgerow intercropping په نوم هم ياديږي په دغه عمليه کې Woody plants يا لرګين نباتات د کرنېزو نباتاتو سره او يا د کرنېزه نباتاتو په منځ کې د قطارپه شکل کرل کېږي دغه لرکېن نباتات په دوامداره شکل قطعه کېږي ترڅو د لمر ورښنايي جذب ته زمينه برابره کړې او د ښاخه بري لاس ته راغلي مواد يي دملچ په توګه استعماليږي ددغه ميتود  اهداف د خاورې د حاصلخيزي او مايکروکلايمت په واسطه د نباتاتو دحاصل لوړونه او دهرزه وښو کمښت. ۵: Multipurpose tree and shrub on farmland په دي سيستم کې ډول ډول د مختلفو اهدافو لرونکو ونو ډولو نه په تيت او پرک او يا هم په منظم ډول سره د کروندي په څنک کې کرل کېږي دغه سيستم مختلف قسمه توليدات توليد اوساتنې دنده هم اجرا کوي هغه ونې چې ددې هدف لپاره کرل کېږي په لاندې ډول دي Mulberry                    توتان                               Morus  spp
Willow                             دولي انواع                                   Salix  spp
Red bud                           ارغوان                                         Cercis griffithii
Lead                                  لوسينا                                          Laucaena leucocephala
Acacia                               کېکر                                             Acacia  albida
Crop combination with plantation crops :6 په دي سيستم کې څو کلنې ونې او بوتيزه نباتات په intercropping system کې له ونوسره يوځاي کرل کېږي .د(inter cropps)  انتر کرپ په شکل کرل کيدونکي بوټيزه نباتات په لاندي ډول دي. Coffee        کافي                                                    Coffe arabica