cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د افغانستان سیاست
اساسي قانون
له تاریخي اړخه، طالبانو قرآنکريم ته د خپل اساسي قانون په سترګه ګوري. د علماوو یوې شورا د دستور (بنسټیز قانون) مسوده ترتیب کړه، چې په ۱۹۹۸ کال کې د سترې محکمې لخوا تصویب شوه او د ۲۰۰۵ کال د جولای په میاشت کې د اسلامي جمهوریت د اساسي قانون د توصویب په غبرګون کې د بغاوت لپاره بېرته د تنفیذ وړ وګڼل شوه. دا دستور مبهم دی؛ د هغې پر بنسټ ملا عمر د مشر په توګه ونومول شو او تر ټولو ډېر واک د هغه مقام ته ورکوي خو د هغه د ټاکنې بهیر یا د هغه د مقام محدویتونه نه په ګوته کوي. خو دا په ډاګه کوي چې ستر مشر باید نارینه سني مسلمان وي او د اسلامي حنفي فقهې پیرو وي. دستور د عالي تقنیني ارګان په توګه، یو واحد-مجلسه شورا هم وړاندې کوي چې ټول غړي یې د ستر مشر لخوا ټاکل کېږي او د یو رئیس تر مشری لاندې د وزیرانو شورا ته هم اجازه ورکوي، چې دنده یې د پالیسۍ پلي کول دي. واک ته د طالبانو له راستنېدو وروسته، دې ډلې د ۱۹۶۴ کال د شاهي اساسي قانون د هغو برخو د انفاذ اعلان وکړ چې "له شریعت سره په ټکر کې نه وي" تر څو په لنډمهاله توګه په هېواد کې د حکومت چارې پر مخ یوسې. کتونکو وایي چې دستور اوس مهال پلی کېږي، په داسې حال کې چې د ۱۹۶۴ کال د اساسي قانون، چې پاچا ته یې ډیر واکونه ورکړي دي، او دستور تر منځ یو څه تضاد شتون لري. د ۲۰۲۲ کال په اګست کې، د پروان والي عبیدالله امین زاده وویل چې ستر مشر هبت الله اخندزاده د ۲۰۰۴ کال اساسي قانون لغوه اعلان کړ او حکومت ته یې امر وکړ چې د ۱۹۶۴ کال اساسي قانون د ځایناستي په توګه ونه کاروي، ځکه چې د هېڅ یو انفاذ له شریعت سره مطابقت نه لري.
د ۲۰۲۲ کال په لومړیو کې، د اساسي قانون د مسودې په اړه یو څېړنیزه کمیټه جوړه شوه، خو تر دې دمه کوم تازه معلومات نه دي ورکړل شوي. د ۲۰۲۲ کال په سپټمبر کې، د عدلیې وزارت سرپرست وزیر مولوي عبدالکریم وویل چې اساساً قرآنکریم د اساسي قانون په توګه کار کوي او پرته له کوم لیکل شوي اساسي قانون څخه، ټول مسایل د حنفي فقهې په کارلو حل کېدای شي. خو هغه زياته کړه، چې که چېر ستر مشر لارښوونه وکړي، دا وزارت به د قرآن او حنفي قانون پر بنسټ اساسي قانون تدوین کړي.
د نوي اساسي قانون په اړه د طالبانو نظریات
د سیاسي کمیسیون د غړو په ګډون، د طالبانو مشهور مرکه کوونکي وایی چې دستور هېڅکله د دایمي اساسي قانون په موخه نه و، بلکې یو سند دی چې د انتقالي دولت لپاره د طالبانو لیدلوری وړاندې کوي. په ۲۰۱۰ کلونو کې داسې څرګنده شوه چې دستور د طالبانو له بحث څخه لوېدلی او د سیاسي کمیسیون مرکه کوونکو وړاندیز وکړ چې د متحده ایالاتو له وتلو وروسته د نوي سیاسي چوکاټ د مسودې لپاره ځای شتون لري. دوی په وار وار ویلي چې نوی اساسي قانون به یوازې د یو علني مشورتي بهیر له لارې جوړېږي نه دا چې په یو اړخیز ډول په هېواد تحمیل شي. خو دوی تل ویلي چې د هغه پر بنسټ به یو اسلامي دولت جوړېږي او ټاکونکې شورا به په لویه کچه د شریعت د علماوو څخه تشکیل شي. ځینو مرکه کوونکو وویل چې د ۲۰۰۴ کال اساسي قانون په کافي اندازه اسلامي و. خو اسلامي جمهوریت د دیني اړخه د مشروعیت ستونزه نه درلوده، بلکه د بهرنیو قدرتونو د نفوذ له امله له سیاسي نا مشروعیت څخه کړېده. له همدې امله، دوی د ۲۰۰۴ کال د اساسي قانون په څېر، اساسي قانون ته دروازې خلاصې پرېښودې.
رنګينې ورېځې
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" رنګينې ورېځې يا زرغون کمان يا بوډۍ ټال (په انګلیسي کې: Cloud iridescence) یا رینبو ( Irisations ) یو اریډیسینټ بصری پدیده ده چې په ورېځ کې واقع کیږي او د لمر یا سپوږمۍ په شاوخوا کې څرګندیږي. رنګونه هغه ته ورته دي چې د صابون په بلبلونو یا تیلو کې د اوبو په سطحه لیدل کیږي. دا یو ډول فوټومیټر دی. دا نسبتا عام پدیده اکثرا په extracumulus بادلونو کې لیدل کیږي, peracumulus clouds, lenticular clouds او cumulonimbus clouds. دوی ځینې وختونه د ورېځو څنډې ته موازي د بانډونو په توګه ښکاري. Iridescence په ډیری نادره قطبي سټراټوسفیریک ورېځو کې هم لیدل کیږي، چې د موتی د مور په نامه هم یادیږي.
معمولا رنګونه پیسټل وي ، مګر کیدای شي خورا روښانه یا مخلوط وي، ځینې وختونه د مور د مور سره ورته وي. کله چې دا لمر ته نږدې ښکاري، د دې اغیز موندل ممکن ستونزمن وي ځکه چې دا د لمر په رڼا کې غسل کوي. دا کیدای شي ستاسو د لاس سره د لمر د ساتنې یا د یوې ونې یا ودانۍ تر شا پټولو سره درملنه وشي. په نورو مرستو کې تیاره شیشې، یا د اسمان لیدل شامل دي چې په محدق عکس یا د اوبو په حوض کې منعکس کیږي.
د کلمو د اخستلو ساینس
رینبوز (Irisations) د یوناني دیوي ایریس له نوم څخه اخیستل شوي، چې د رینبو دیوی او د زیوس او هیرا پیغمبر دی.
میکانیزم
رنګينې ورېځې د انحراف پدیده ده چې د اوبو د کوچنیو څاڅکو یا د یخ کوچني کرسټالونو له امله رامینځته کیږي چې په انفرادي ډول رڼا خپروي. د یخ لوی کرسټالونه بې خوبۍ نه تولیدوي، مګر دوی کولی شي هالوس رامینځته کړي، یو بل پدیده.
رینبوز د اوبو د خورا یوشان څاڅکو له امله رامینځته کیږي چې د لمر څخه د 10 درجو په اوږدو کې د رڼا توپیر کوي او د څپې مداخلې اغیزې (له لمر څخه شاوخوا 10 درجې هاخوا). یو رینبو کولی شي د لمر څخه تر 40 درجو پورې وغځوي.
که د ورېځو په برخو کې د اوبو کوچني څاڅکي یا د ورته اندازې یخ کرسټالونه وي، د دوی مجموعي اغیزه د رنګ په توګه لیدل کیږي. بادل باید په نظري توګه پتلی وي، ترڅو ډیری وړانګې یوازې یو څاڅکي ته ورسیږي.
له همدې امله، iridescence ډیری وختونه د ورېځو په څنډو یا نیمه شفافو ورېځو کې لیدل کیږي، پداسې حال کې چې نوي جوړ شوي ورېځې تر ټولو روښانه او خورا رنګین اریډنس تولیدوي. کله چې په یوه پتلي ورېځ کې ذرات په اندازې کې خورا ورته وي، iridescence د کورونا جوړښت بڼه اخلي، د لمر یا سپوږمۍ شاوخوا یو روښانه سرکلر ډیسک چې د یو یا ډیرو رنګونو حلقو لخوا محاصره کیږي.
سرچینې
وېشنيزه:ورېځ وېشنيزه:بادونه وېشنيزه:ساړه وېشنيزه:ژمی
منصور
منصور چې د پښتو ، فارسي ، اردو، هندي ، ترکي او عربي ژبې دشاعرانو په شعرونو کې ډیر یاد شوی دی خو دده اصلی نوم حسین و ، پلار یې منصور حلاج نومیداو دی هم دخپل پلار منصور په نامه په منصور سره مشهور شوی دی او دده پلار ته یې ځکه حلاج وایه چې مالوچ (رویي) به یې حلاجي کول. حلاج په یوه سنی مذهبه کورنۍ کې پیداشوی و.
د کعبې سفر:
منصور ۲۶ کلن و چې د کعبې شریفې زیارت ته لاړ او یو کال د مکی شریفې منجور ( مجاور ) و او په دریو ورځو کې به یې لږه ډوډۍ خوړه او لږې اوبه به یې څښلې .دی درې ځلې حج ته تللی و ، خو په دریم ځل چې حج ته لاړ هغه ۲۹۰ هجري کال و، دا دریم ځلې ده دوه کلونه په کعبه کې اعتکاف وکړ.
د تصوف نظریه وحدت الوجود:
نوموړی په تصوف کې د وحدة الوجود د نظریې پیروي و چې معمولا د دغې عقیدې پیروان په هرڅه کې الله تعالی ویني ، منصوربه ویل ( انا الحق یعنې زه حق یم چې ځینو خلکو دحق کلمه خدای بلله) نو ځکه دده مخالفین دده پر خلاف راپورته شول.
د منصور په دار کېدل:
نوموړی مجبوره شو چې له بغداده وتښتي او دوه کلونه پټ وو او بیا د ابوالحسن علی‌بن احمد راسبی له خو ا چې دده دښمن و دده دپټیدو ځای څرګند شو او ونیول شو او د۳۰۱ لیږدیز /هجري کا نه د ۳۰۹ لیږدیز /هجری کاله پورې په زندان او قید کې و. په پای کې په ۳۰۹ لیږدیز/هجري کال کې بغداد کې د عباسي خلافت دواکمنۍ په وخت کې د ابوبکر محمد بن داود سهل بن اسماعیل بن علی نوبختی او د ابو الحسن بن علي فرات په سپارښتنه او دهغه وخت دمتنفذو روحانیونو په سلا او مشوره او د قاضي ابو عمرو په فتوا سره امر وشو چې دی به زر ځلې په درو وهل کیږی هماغه و چې لومړی یې په زرو درو وواهه او بیا یې په دار وځړاوه او سر او پښې يې ورنه غوڅ کړل او بیا دده مړی وسوځول شو او ایرې یې د دجلې په سیند کې وغورځول شوې.
د منصور چاپ آثار:
د منصور نه ځينې لیکلي آثار پاتې دی چې په عربي ژبه یې لیکلي دي او نومونه یې دادي :
• «طاسین الازل و الجوهر الاکبر»
• «طواسین»
• «الهیاکل»
• «الکبریت الاحمر»
• «نورالاصل»
• «جسم الاکبر»
• «جسم الاصغر»
• «بستان المعرفة».
په پښتو ادب کې د منصور یادونه:
د پښتو ژبې پخوانیو او اوسنیو شاعرانو په خپلو شعرونو کې دده نوم ډیر یاد کړی دی چې دادی دځينو پخوانیو او کلاسیکو شاعرانو او اوسنیو شاعرانو هغه بیتونه چې دمنصور یادونه یې پکې کړې ده :
ګوره د منصور غوندې په دار نه شي رحمانه
مکړه دا د عشق خبرې مستې رندانه ( رحمان بابا )
هر وګړی چې منصور غوندې په دار شي
دار دار یې پس له مرګه نخل میوه دار شي ( رحمان بابا )
كه مې سر لكه منصور غوندې په دار شي
دغـــــــــه دار دى و رحمــــــن وته معراج ( رحمان بابا)
اورنګ زیب او شاه جهان غوندې اشراف
صدقه شه تر منصور غوندې نداف (رحمان بابا)
د منصور وحال ته گوره! حال ئې څه شؤ؟
خـدای دي فــاش د هـيـچــا نـه کاندي پـټ راز (رحمان بابا) د منصــــــور رشتيا سبق و دا ســـــــبق يـــې پر ورق و
هــر ورق باندې يــــې كښلى ســـر كـلام د انالـــحق و (ارزاني خیشکی)
پر منصور علماو ځكه سياست تير كا
چې یی هر تقليد فاش نكا ( دولت لواڼی)
هــر چې دار نه قبلوينه د منصور دعوه دې نه كا
هر چې ويره كا له داره دى ملحد حال يې تباه دى ( دولت لواڼی)
منصور چې مـــــست و له هغه جامه جرعه يې راغلـه زمـــــا تر كامــــــــه
منصور په دار شه زه به لا نور څه شم كـــه رازمې ورسي تر خاص و عامـه ( ستر خوشال بابا )
لكه منصور په سر د دار دعوه د عشق نه پريږدي
كــه مبتلا يې په بلا كـاندي پښيمان به نه شي (حافظ الپوري )
څوك به تا څكــوي و دار ته د منصور ( شمس الدین کاکړ)
منصوره ځکه خو په داروختې
چې د اشنا راز دې حجرو له یوړو (غنی خان)
كه هوښياران مې راخبر شول په اسرار د مينې
لكه منصور به په خندا پړى د دار ونيــــــسم ( شاعر ؟)
که منصور غوندې په دار او په سنګسار شم
نشته داچې ستا له مینې توبه ګار شم ( حمید ماشو خیل ) سربه نظرانه کړو که زموږ په کلي بیاراغلي
تاته ډیر سرونه د منصور غوندې په دار خیژي ( رحماني )
نه مې شمعې بلې کړلې نه مې ژوند دخوار پتنګ شو
نه منصور غوندې په دار شوم نه مې ځان په وینو رنګ شو ( عنایت الله پویان )
په شته کور کې در په در یمه پښتون یم (ظهیرعباس خان زاک)
په رښتیا ویل منصور غوندې په دار شوې
خپل افغان ولس وطن ته وفادار شوې ( اسماعیل اړم)
مونږ د منصور په پلونو درومو ځکه دار خوښوو
چی تر جانانه پری رسیږوهغه لار خوښوو ( شاعر ؟ )
که منصور غوندی په دار شم پرواه نشته
بیا به هم وایم اشنا ته می حاجت دے ( شاعر ؟)
وخت به راځي چې غاښ د زهرو به ښامار نه لري
خدايه ! په دار بيا د منصور غوندې شوم
پـه دې حــالاتو کې مجبور غوندې شوم ( مصطفی پسرلی)
دا کمزوری د زمانې ده ګرانه
منصور تیار دے خو دار نه دے تیار ( محمد ګل منصور)
ستا مینه که جرم وي سنګسار دې شم
خیردی د منصور غوندې په دار دې شم ( هلا مهاجر)
یو منصور د اناالحق نارې په دار کړئ
بل منصور خو لا جانان ته هم کافر ويلي (منير بونيری) مونږ په مسلک يو د منصور د مرګه نه ويريږو
د حق اواز مو ښه ښکاره په سر د دار کړې دې ( شاعر؟)
دا وطن د منصور نه دی په رضا چي دار ته خيژي
جلادان تېره تېغونه چي راځي پرېږده چي راسي (عبدالباري جهاني)
ما په دار کړئ چې منصور خلکو ته یاد شي
موده وشوه څوک په دار نه دي ختلي ( سیف الرحمان سلیم )
دلته د مرګه نه بل روزګار نشته
جنسي خواهش
د ژوند د نورو اړتیاوو په څېر، جنسي خواهش ( انګليسي: Sexual Desire) هم یوه اساسي اړتیا ده چې په طبیعي ډول په نارینه او ښځینه دواړو کې له شک پرته شته. د انساني ټولنې په شرایطو کي ډېري وختونه یاد شوي دي، خو دا هیله نه یوازې په انسانانو کي شتون لري، بلکي په څارويو او ځناورو کې هم شتون لري. د دې رضایت او پوره کولو له لارې، څاروي، مرغان او ځناور هم ملګرتیا کوي، چې په پایله کې یې هګۍ اچوي یا ژوندي اولادونه زېږوي. د انسان جنسي غبرګون د ټولنیزو، هورمونونو ، فزیکي او رواني فکتورونو پېچلی ترکیب دی. د دوی په اړه ډېری غلط فهمونه شتون لري. ټولنه په هغه څه کې رول لوبوي چې د جنسي غوښتنې په توګه د منلو وړ ګڼل کیږي: مذهبي عقیدې، د کورنۍ ارزښتونه او پالنه ټول د یو شخص په چلند او جنسي غوښتنې کې رول لوبوي. په نارینه کې د ټسټورسټون هورمونونو کې بدلونونه او په لویوالي کې په مېرمنو کې اسټروجن د بلوغت څخه د جنسي فعالیت دمخه په لېږد کې خورا مهم دي. جنسي خواهش لومړی له درېوو چلندونو څخه دی چې د تکثیر سره تړاو لري: د ملګری کولو هیله (د ملګري موندلو لپاره)، د مثالي ملګري موندلو جذب، او مینه یا تړاو.
منصور
په پښتو ادب کې د منصور یادونه:
چا ویل منصور نشته دی دار نشته ( جمیل خان جمیل )
جنسي خواهش
د نه پوره کېدو له امله فساد
په نارینه او ښځینه کې د جنسي خواهشاتو نه پوره کیدل د دواړو لپاره د شخصي مصیبتونو سربېره په ټولنه کې د ګډوډۍ لامل کېدی شي. ډېری نارینه چې په کور کې د خپلو غوښتنو د پوره کولو توان نلري ممکن ډېری وختونه د واده څخه بهر جنسیت یا بدکارۍ ته مخه کوي. له دې څخه لومړی په ځینو هیوادونو کې د قانون له مخې جرم نه دی، په داسې حال کې چې په ځینو نورو هیوادونو کې دا یو جدي جرم او ټولنیز بدنامي هم ده. برعکس، دویمه ذکر شوي قضیې په هره جغرافیه کې د جرمونو په توګه پیژندل شوي. په ورته ډول، نه پوره شوي جنسي غوښتنې کولی شي دوی د فسق لامل شي. له دې سره سره ښځې هم د جرم نړۍ ته ننوځي او ډېر شرمناک کارونه کوي. په 2020 کې په ورته حالت کې، په هند کې پولیس په فعاله توګه د یوې 30 کلنې میرمنې په لټه کې وو چې د جنسي غوښتنې د مخنیوي لپاره یې د 13 کلن هلک تناسل ټپي کړ. دا شرموونکې پیښه د ګریټر نویډا ایالت د بدلاپور د پولیسو سټیشن په چوپرالا کلي کې شوې ده. په پېښه کې مېرمن چې په کور کې یوازې وه، هلک ته زنګ وواهه او له هغه یې وغوښتل چې خپل فزیکي خواهش پوره کړي. هلک انکار وکړ، چې د برهمن ښځې د بدن په حساسو برخو کې هغه ووهله. د هلک په شکایت، پولیسو قضیه ثبت کړه او پلټنې یې پیل کړې، چې ښځه ورسره ښکیل شوه.
حوالې
وېشنيزه:جرمپوهنه وېشنيزه:نارينه وېشنيزه:ښځينه وېشنيزه:جنسي خواهش وېشنيزه:جنسي خوند
منصور
په پښتو ادب کې د منصور یادونه:
د دیــدار د خــوند خـــو دغه انــدازه ده
چې منصور پسې په خوښه دار اخیستی ( شاعر ؟)
دانالحق دوره راغلې خو څوک دومره نشته
چې پيروي د.حق په چغه له منصوره وکړي( شاعر؟) م
پۀ مینه د محبوب کې مې پۀ دار وزنګوئ
اورنګزیب ارشاد
زدکړې:
نوموړي تر 9 ټولګى يې دکټل په منځني ښوونځي او تر 12 ټولګى يې د لغمان په مرکز روښان ليسه کې زده کړى کړي دي. په 1360 لمریز کال کې د پښتونخوا مرکز پيښور ته تللی. په 1986 زیږدیز کال کې يې په اسلاميه کالج کې زده کړى پیل کړې او بيا په 1990 زیږدیز کال کې يې د پيښور له پوهنتون نه په پښتو ژبې او ادبياتو کې د ایم. ای یا ماسټرۍ سند ترلاسه کړى.
دندې:
ښاغلی اورنګ زیب ارشاد نن سبا په پارلیمانى چارو وزارت کې کى دنده ترسره کوې او ددى تر څنګ د کابل په يوه شخصي پوهنتون کى د استاد په توګه تدريس هم کوى. نوموړی د خپلې پوهې او وړتیا تر څنګ یو مهذب انسان او په پښتو او پښتواله او خپل هیواد افغانستان مین ګ شخصیت دی.
منصور
په پښتو ادب کې د منصور یادونه:
راځئ! ما د منصور پۀ دغه لار وزنګوئ (شاعر؟)
یادونه: د منصور اړوند په پښتو ادب کې نور هم په سلګونو اشعار شتون لري.
اورنګزیب ارشاد
چاپ آثار:
۱-( رژیدلي ګلونه )د۱۳۷۱ لمریزکال چاپ
۲-( وروستۍ سلګۍ ) د ۱۳۷۱ لمریز کال چاپ
۳-( بدیع او دپښتو نثر ) د ۱۳۶۹ لمریز کال چاپ
۵- ( افغانستان پیژندنه) د ۱۳۸۴ لمریزکال چاپ
۶- ( نومیالی او شمله ور غازي )د۱۳۸۹ لمریز کال چاپ
ژباړل شوي آثار:
۲- دافغانستان دولا یتونو جغرافیه دپوهاند غلام جیلاني عارض لیکنه د۱۳۸۹ لمریز کال چاپ
۳- دافغانستان او نړۍ نومیالي ګرځندویان دپوهند غلام جیلاني عارض تالیف ۱۳۸۹ لمریزکال چاپ
۴- ( افغانستان ته دعربو راتګ او داسلام دین خپریدل) دمیر غلام محمد غبار لیکنه د۱۳۸۹ لمریزکال چاپ
۵- طاهریان دعلی احمد نعیمي لیکنه د۱۳۸۹ کال چاپ
۶- ( صفاریان) دمیر محمد صدیق فرهنګ لیکنه ، د ۱۳۸۹ لمریزکال چاپ
۷- (صفاریان ) داحمد علی نعیمي تالیف، د۱۳۸۹لمریزکال چاپ
۸- ( غوریان) دارواښاد عتیق الله پژواک لیکنه ، د۱۳۸۸ لمریزکال چاپ
۹- ( افغانستان دتاریخ په بهیر کې ) دمیر غلام محمد غبار لیکنه ، لومړی او دویم ټوک ؤ د۱۳۹۴ لمریز کال چاپ
۱۱- (دښوونکو لارښود) د۷نه تر ۱۲ ټولګيو پورې ،دثریا سدید لیکنه ژباړه .د۱۳۹۵ لمریزکال چاپ
۱۲- ( دزده کوونکو دکار کتاب ) د۷ ټولګي نه تر دولسمو ټولګیو پورې ، دثریا سدید لیکنه. ژباړه ، د۱۳۹۵ لمریز کال چاپ.
ناچاپ آثار:
۳- (نومیالي لیکوالان ) ،تالیف
۴- (د افغانستان تاریخ دهند دکورګانیانو په دوره کې ) دارواښاد علامه عبدالحی حبیبی د لیکنې  ژباړه.
د سوداګرى تاریخ په افغانستان کې
سوداګرې زمونږ په لرغونى هيواد افغانستان کې اوږده تاريخى لرغونتيا لرى. په ډيرو پخوا وختونو کې افغانستان دوريښمو دلويي لارى په اوږدو کې پروت ؤ چه ختيځ او لويديځ يي سره تړلى ؤ.
د امير عبدالرحمن خان د پادچاهۍ تر دوري پوري (١٨٨٠-١٩٠١) سوداګرى په افغانستان کې دباروړونکو څارويو (اوښ،اس،ټټو او کچر)په واسطه تر سره کيده د دغه هيواد پراخو دښتو او لوړو غرونو د جنسونو وړل او راوړل ستونزمن کړي ؤ. ولى د١٩ پيړۍ په ورستيو کې دلويو مواصلاتى لارو او داور ګاډى دپټليو دغزولو پراختيا او جوړونه دروسانو په واسطه په مرکزى اسيا کې او دبرتانويانو لخوا دهند دنيمى وچى د پنجاپ په ايالت (ننى پاکستان )   کې د انسانانو او سوداګرۍ مالونو وړل او راوړل يې اسانه او دسوداګرۍ بڼى ته يې بدلون ورکړ. دغه بدلون دافغانستان خلکو لپاره ډيرى ناوړى اغيزى پريښودلى،په داسى ډول سره چه افغانستان د روس او انګليس تر منځ دلويې لوبى Grand Game په ميدان بدل شو.
په(١٩٥٠- ١٩٧٠) کلونو کې افغانستان ديوى پخى کړييز لارى څښتن شو، چه دغه هيواد يې د چمن، کندهار او تورخم کې له پاکستان سره او د هرات له لارى د ترکمنستان او ايران سره او په مزار شريف کې دحيرتان بندر او په کندز کې دشير خان بندر له لارى له پخوانى شوروى اتحاد سره وتړلو.د کابل کندهار لويه لاره د امريکى د متحده ايالاتو په مرسته او د سالنګ لويه لارد پخوانى شوروى اتحاد په مالى او تخنيکى مرستو جوړى شولى چه د سوداګرۍ چارى يې اسانه کړى.
افغانستان يو غرنى او په وچه پوري تړلى هيواد دي چه بهرنۍ نړۍ سره د سوداګرۍ کولو لپاره د ګاونډيو هيوادونو همکارۍ ته اړتيا لرى.
د١٩٢٠ ميلادي کال څخه مخکى د هيواد سوداګرو خپلى سوداګريزي محمولى د جلال اباد له لاري پيښور ته او له هغه ځاي څخه کراچۍ ته ليږدولى او دبيړۍ په واسطه يې نورو هيوادونو ته صادرولى. د١٩٢٠ ميلادي کال نه وروسته افغانستان د خپلى سوداګرۍ لورى يې دڅه ستونزو له کبله د برتانېې سره دپخوانى شوروى اتحاد خواته بدل کړو. دشپيتمى ميلادى لسيزۍ  په کلنو کې افغانستان هيواد دسوداګرۍ ترانزيټ تړون دپاکستان له هيواد سره لاسليک  کړ. چه دهغه په اساس افغانى سوداګريز توکې د کراچۍ بندر له لياري او دپاکستان له خاوري څخه به تيريدنى سره پرته له ګمرکى تعرفه او يا حق العبور ورکړى څخه، افغانستان ته وارد کيدل او دهيواد صادراتى توکو په نومړي لارى باندى بهرنۍ نړۍ ته ليږل کيده.
ماخذونه:
امیری، عبدالحق، تجارت در افغانستان، پیښور، ۱۳۸۱ل مخ ۷
د ایران او متحده ایالاتو اړیکې
د ایران او متحده ایالاتو رسمي ډیپلوماټیکې اړیکې د ۱۹۸۰ز کال د اپرېل له ۷مې نېټې راهیسې پرې شوې دي. د دې پر ځای پاکستان کار کوي، چې په متحده ایالاتو کې د ایران ځواک وساتي او له بلې خوا بیا سویس هغه هېواد دی چې د متحده ایالاتو ځواک په ایران کې ساتي. په واشنګټن ډي سي کې د پاکستان سفارت هڅه کوي چې د ایران د ګټو لپاره تماسونه ولري او له بلې خوا په تهران کې د سویس سفارت د متحده ایالاتو د ګټو لپاره اړیکې ټینګوي. د ایران لوی مشر علي خامنه ‌يي د ۲۰۱۸ ز کال په اګست کې له متحده ایالاتو سره مستقیمې خبرې بندې کړې.
امریکایي ورځپاڼو په ۱۷۲۰ز کال کې د ایران ملاتړ کاوه، په تېره هغه مهال چې محمود هوتک په ۱۷۲۲ز کال کې د ایران پر ضد پاڅون کاوه. کله چې ایران په لوېدیځ کې د فارس په نوم پېژندل کېده؛ نو د ۱۹مې پېړۍ په نیمايي کې د دغو دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې پیل شوې. فارس ډېر احتیاط کاوه چې د لویې لوبې په وخت کې د بریتانیا او روسیې په استعماري ګټو کې استعمال نه شي، خو د دې برعکس یې په متحده ایالاتو ډېر باور درلود او دې هېواد ته یې د یوه باوري بهرني ځواک په سترګه کتل. تر دې چې د وخت د پاچا له خوا ځینو امریکایانو لکه ارتور ملسپو او مورګن شوستر ته د خزانې د جنرالۍ دنده ورکړل شوه. کله چې د دویمې نړیوالې جګړې وخت و؛ نو فارس د انګلستان او شوروي له خوا ونیول شو، دا دواړه د متحده ایالاتو متحدین وو، خو د جګړې تر پایه او د محمد مصدق د حکومت تر وروستیو کلونو هڅه وشوه چې مثبتې اړیکې روانې وساتل شي، خو د نوموړي حکومت د مرکزي استخباراتو د نمایندګۍ د یوې تنظیم شوې کودتا په وسیله ړنګ شو، په دې کودتا کې له دې نمایندګۍ سره ایم۶ مرسته کوله. د شاه محمد رضا پهلوي د رژیم پر وخت متحده ایالات د فارس له نږدې ملګرو نه و او دا هغه دوره وه چې دواړو هېوادونو نږدې اړیکې لرلې، خو په پای کې دا اړیکې له یو ډول ډراماټیک بدلون سره مخ شوې. کله چې په ۱۹۷۹ز کال کې په ایران کې انقلاب رامنځته شوه، تر دې وروسته دواړه هېوادونه یو له بل سره خلاف شول.
د دغو هېوادونو د اړیکو د سړېدو د لامل په اړه بېلابېل نظرونه وړاندې شوي دي. په ایراني تحلیلونو کې راغلي دي چې له یوې خوا د اسلامي انقلاب ترمنځ طبیعي او نه جبرانېدونکې شخړې او له بلې خوا د امریکا کبر او د نړیوال تسلط لېوالتیا هغه لاملونه وو، چې دا اړیکې یې سړې کړې. په نورو تحلیلونو کې د ایران اړتیا ته هم اشاره شوې او ویل شوي چې د کورني جبر په موخه یې د هغو ځواکونو پر وړاندې یوه پلمه وړاندې کړې چې د ډیموکراسي پلوي کوي او حکومت په هغې دایره کې راولي چې دوی ته ژمنه ده. د ایران د ۱۹۸۹ـ۸۱ز کال د نیولو کړکېچ، د اسلامي انقلاب له وخته د ایران د بشري حقونو پرلپسې سرغړونې، په منځني ختیځ کې ورځ تر بلې ډېرېدونکی نفوذ او د ایران اټومي پروګرام هغه لاملونه دي چې متحده ایالات ورته د اړیکو د خرابوالي په سترګه ګوري.
امریکا په ۱۹۹۵ز کال کې له ایران سره پر سوداګرۍ بندیز لګولی و. د اټومي تړون ( د عمل ګډ جامع پلان) په موخه د امریکا متحده ایالاتو په ۲۰۱۵ز کال کې د هغې بریالۍ مذاکرې مشري وکړه چې د IAEA د ډېرې مداخلې د تفتیشونو، د بډایه کولو د اندازې د محدودیتونو او په ۲۰۱۶ز کال کې د ډېرو بندېزونو په ګډون د ایران پر اټومي پروګرام محدودیتونه یې رانغاړل. په ۲۰۱۸ز کال کې د ټرمپ ادارې داسې فعالیتونه وکړل چې د ایران پر وړاندې « د لوړ فشار د کمپاین» په نامه مشهور شوي وو، د نوموړي اداره په یو اړخیز ډول له اټومي تړون نه ووته او پر ایران یې بندیزونه ولګول. د امریکا په ځواب کې ایران په تدریجي توګه خپلې ژمنې ماتولې او د JCPOA د بډایه کولو له اندازې هم وړاندې لاړ. ایران او امریکا دواړه دې ته نږدې شوي وو، چې په ۲۰۱۹ـ۲۰۲۱ز کلونو کې د فارس خلیج د کړکېچ پر مهال یو له بل سره شخړې وکړي.
بي بي سي په ۲۰۱۳ ز کال کې د نړیوالو خدمتونو یوه نظرپوښتنه ترسره کړه چې له مخې یې ۸۷٪ امریکایانو د ایران نفوذ ته په منفي نظر کتل او ۵٪ یې د ایران په اړه مثبت نظر درلود. د امریکایانو دا نظر په ټوله نړۍ کې د ایران په اړه ډېر منفي نظر دی. همداراز د ایرانیانو په اړه په څېړنو کې راغلي دي چې د امریکایانو په پرتله ایرانیان د امریکا د خلکو په تړاو ښه نظر لري، البته په دې نظر کې د امریکا حکومت شامل نه دی، بلکې د وګړو په اړه یې دا څېړنه شوې ده. په ۲۰۱۹ز کال کې ایران پول یوه سروې ترسره کړه چې په دې سروې کې ۸۶٪ ایرانیانو د امریکایانو په تړاو منفي او ۱۳٪ یې مثبت نظر درلود. په ټوله نړۍ کې نور هېوادونه د امریکا په تړاو دا ډول منفي نظر نه لري. په ۲۰۱۸ز کال کې یوه بله ټولپوښتنه شوې وه چې په هغې کې ۳۹٪ امریکایانو دا نظر وړاندې کړی و، چې بهرنی سیاست باید دې ته لومړیتوب ورکړي، څو د ایران واک او نفوذ محدود شي. کله چې د دواړو هېوادونو ترمنځ ګډې موخې موجودې وي؛ نو دا وخت د اړیکو د ښه کېدو چانس ډېر وي، چې د عراق د جګړې پر مهال د سني وسلوالو شړل او د داعش پر وړاندې مداخله یې ښه بېلګه کېدای شي.
لومړنۍ اړیکې
کله چې د ایران پاچا ناصرالدین قاجار په ۱۸۵۶ز کال د ایران لومړی سفیر میرزا ابوالحسن واشنګټن ډي سي ته په رسمي توګه ولېږه؛ نو دا مهال د ایران او امریکا ترمنځ سیاسي اړیکې پیل شوې. متحده ایالاتو په ۱۸۸۳ز کال کې ایران ته خپل لومړی رسمي استازی ولېږه چې ساموېل جي ډبلیو بنیامین نومېده. په هر حال ویلی شو چې تر ۱۹۴۴ز کال پورې د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې نه وې رامنځته شوې. په ۱۸۳۴ز کال کې د بهرنیو ماریتونو په موخه جسټین پرکینز او اساهیل ګرانټ هغه مامورین وو، چې د امریکا د کمېشنرانو بورډ له خوا ایران ته ولېږل شول. ایران په لومړي ځل میرزا ابوالحسن خان الچي کبیر امریکا ته د سفیر په توګه ولېږه.
په داسې حال کې چې امریکا د یوه باوري بهرني په توګه زیان ونه لید؛ نو دا لېوالتیا یې لږ وه چې د فارس په چارو کې دخیله اوسي. له لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته فارسیانو له امریکانو بیا غوښتنه وکړه چې د هغوی د مالي چارو د سمون لپاره ورسره مرسته وکړي. دا چې زورواکو خپلې شخصي ګټې لرلې؛ نو له همدې امله یې د پخوا په څېر له دې ماموریت سره هم مخالفت وښود، په پای کې یې کار نیمګړی پاتې شو. دې ته په کتو ایران تر دویمې نړیوالې جګړې پورې د امریکا په اړه کومه ځانګړې اندېښنه یا تعامل نه درلود.
د امریکا له حکومت سره په واشنګټن کې لومړي وزیر امیر کبیر هم اړیکې ونیولې، چې مشري یې ناصرالدین شاه کوله. د ۱۹مې پېړۍ په پای کې یې له یوې امریکايي کمپنۍ سره د دې لپاره خبرې روانې کړې چې د فارس له خلیج نه تر تهران پورې د اورګاډي سیسټم جوړ کړي.
ایران او امریکا تر دویمې نړیوالۍ جګړې پورې ښې اړیکې لرلې. که پایلې ته راشو؛ نو وبه ګورو چې زیاتره ایرانیان امریکا ته د «درېیم ځواک» په توګه ګوري، دا لید یې امریکا ته له فارس نه د برتانیې او روسیې د تسلط د ختمولو د مبارزې له اړخه دی او دا د هغو ایرانیانو نظر دی چې د فارس له اساسي انقلاب سره یې خواخوږي لرله. د امریکا صنعتي او سوداګریزو مشرانو د دې ملاتړ کاوه چې د ایران اقتصاد عصري شي او له هېواد نه یې د برتانیې او روسیې نفوذ ختم کړي.
کلتوري اړیکې
ایران او امریکا تر ۱۹۷۹ز کال پورې ښې اړیکې لرلې. د ایران ځینې پوهنتونونه؛ لکه د اصفهان د ټکنالوژۍ پوهنتون، پهلوي پوهنتون او د ټکنالوژۍ شریف پوهنتون په مستقیم ډول د شیکاګو د ټکنالوژۍ پوهنتون، پنسلوانیا پوهنتون او ایم ايي ټي امریکايي پوهنتونونو په څېر جوړ شوي وو. د ایران پاچا به امریکايي پوهنتونونو ته ډېرې ډالۍ ورکولې چې ښې بېلګې یې دا دي: د جورج واشنګټن پوهنتون ته یې د دې لپاره یو میلیون ډالر ورکړل چې د ایراني مطالعاتو پروګرام جوړ کړي او د جنوبي کالیفورنیا پوهنتون ته یې د پټرولیم انجینرۍ په برخه کې یوه څوکۍ ورکړه.
نجلۍ په اورګاډي کې
نجلۍ په اورګاډي کې په انګرېزي the Girl on the train يو هندي فيلم دی، چې په ۲۰۲۱ کې تولید شوی.
کيسه
کيسه د يو طلاق شوي کس د ژوند په اړه ده، چې يوازې په يو کور کې اوسېږي، او هره ورځ يې اورګاډی د کور مخې تېرېږي.
پښتو ژباړه
دا فلم په کندهار کې د هېواد ټلويزيون له خوا ژباړل شوی، د ډانلوډ لېنک:
https://drive.google.com/u/1/uc?id=1KvfLLVNK_24vOx2fmUqlwSMPHxexAxP_&export=download
د پوستي ا و مخابراتي ادارې اړوند اروپايي کنفرانس
د پوستي او مخابراتو د ادارې اروپایی کنفرانس ( CEPT ) د جون په 26، 1959 کې، د سویس په مونټروکس کې د نولس اروپایي هېوادونو له خوا د اروپا د دولتي مخابراتو او پوستي سازمانونو د همغږۍد ادارې په توګه تاسیس شو. لنډیز په فرانسوي نسخې کې د دې نوم Conférence européenne des managements des postes et des télécommunication راځي.
CEPT په 1988 کې د اروپا د مخابراتو معیارونو انسټیټیوټ (ETSI) د جوړولو مسؤلیت په غاړه درلود.
CEPT په درېوو مهمو برخو کې تنظیم شوی دی:
غړي هېوادونه
البانیا ، اندورا ، اتریش ، اذربایجان ، بلجیم ، بوسنیا او هرزیګوینا ، بلغاریه ، کروشیا ، قبرس ، چک جمهوریت ، ډنمارک ، استونیا ، فنلنډ ، فرانسه ، جورجیا ، جرمني ، یونان ، هنګري ، اټلینیا ، لیټینیا ، لایټینیا ، آیسلنډ ، لایټینیا, لوګزامبورګ, مالتا, مالدووا, موناکو, مونټینیګرو, هالنډ, شمالي مقدونیه, ناروې, پولنډ, پرتګال, رومانیا, سان مارینو, سربیا, د سلواک جمهوریت, سلوانیا, هسپانیه, سویډن, سویس, یونایټیکا ښار, یونایټیکا ښار, ترکیه. د روسیې فدراسیون او بیلاروس غړیتوب د ۲۰۲۲ کال د مارچ په ۱۷ د نامعلومې مودې لپاره وځنډول شو.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:پوست خونې وېشنيزه:نړيوالي پوست وېشنيزه:پوسته خانه وېشنيزه:اروپايي هې
مداګاسکار (فلم)
مداګاسکار Madagascar د ۲۰۰۵ امریکایی کمپیوټر انیمیشن کامیډی فلم دی چې د ډریم ورکز انیمیشن لخوا تولید شوی او د ډریم ورکس پیکچرز لخوا توزیع شوی. دا د ایریک ډارنیل او ټام مک ګراټ لخوا لارښود شوی و او د مارک برټن ، بلی فولیک ، ډارنیل او میک ګراټ لخوا لیکل شوی.
قیصه
کیسه د زبرا (مارټي) سره پیل کیږي ، د ځنګل له لارې په خاموشۍ سره تیریږي ، ناڅاپه یو زمری (الیکس) د هغې تعقیب کوي ، کله چې مارټي خوب ودروي او الیکس د هغه د زوکړې ورځ لمانځي او هغه ته د ډالۍ شیشې په توګه یوه ساحه ورکوي چیرې چې د الیکس مجسمه پخپله ښکاري. ناڅاپه ساعت ۱۲:۰۰ بجیږي او ماشومان ژوب ته ننوځي. الیکس ، په بیړه کې ، جراف (میلمان) او هیپوپوټیمس (ګلوریا) راویښوي.
لکه څنګه چې پینگوین د تیښتې لپاره د آیس کریم سټیکونو او چمچو سره یوه څاه کیندلو هڅه کوي ، بندرونه (میسن او فیلیپ) په کثافاتو کې کافي لري ، الیکس په زړه پوري چلونه کوي ، مارټي له یو اړخ څخه بل ته د وهلو سره ماشومان ساتیري کوي. بل ، ګلوریا په ایکویریم کې د هغې غوره چلونه کوي او ډاکټران د میلمان مالش کوي. په ماښام کې ، زمری ، هیپوپوټاموس او جراف مارټي ته د زیږون یوه حیرانونکې جشن ورکوي او هغه دوی ته وايي چې د هغه هیله به ځنګل ته تلل وي. په ۰۰.۳۰ میلمان تشریح کوي چې مارټي له ژوب څخه وتلی دی او الیکس ، ګلوریا او میلمان پریکړه کوي چې وتښتي ترڅو مارټي ومومي او د دې په څیر لیونۍ کیدو مخه ونیسي.
څلور ملګري په مرکزي سټیشن کې نیول شوي او پریکړه کوي چې په کینیا ، افریقا کې د طبیعت زیرمو ته ولیږدول شي. مګر ستونزې پیل کیږي کله چې پینگوین د کښتۍ مشري په غاړه اخلي او غواړي چې دا انټارکټیکا ته ولیږدوي. هغه بکسونه چې الیکس ، ګلوریا او میلمان لري په بحر کې غورځیږي او د څپو په واسطه مډاګاسکر ته ځي. دا هغه ځای دی چې دوی د یوه محفل په جریان کې لیمورز او پاچا جولین سره ویني. په ټاپو کې د یو وخت وروسته الیکس د غواګانو سر فلټونو سره د هغه لیوالتیا له امله ځنګل پیل کوي او د مارټي خوړلو هڅه کوي. الیکس ، د ګناه احساس کوي.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
میترائیت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" میترائیت چې د ميترایي اسرارو یا د ميترا مذهب په نوم هم پېژندل کېږي یو اسرار امېزه رومي مذهب و چې پکښې د ميترا په نوم خدای باندې باور کېده. که څه هم رومي میترا د ایرانيانو له خوا د زردشتي خدای (یزاتا) پرستښ څخه الهام اخیستی، خو د میترا رومي مذهب په یو نوي او ځانګړي انځور پورې تړاو لري چې هغه د پارسي او یوناني-رومي دودونو ترمنځ په دوام باندې بحث کوي. دا مذهب ډېری د لومړۍ زېږدیزې پېړۍ څخه تر څلورمې زېږدیزې پېړۍ پورې د رومي سترواکۍ د پوځ په منځ کې دود و او عمل پرې کېده.
د میترا عبادت کوونکو د کوزیاڼې (نوي ګډون) او ګډو مذهبي خواړو اووه درجو پیچلی سېستم درلود. نويو ګډونوالو به ځانونه  سینډېکسیوی بلل، یعنې هغه خلک چې "د لاسونو په ورکړې سره یو ځای کېدل". دوی تر ځمکه لاندې عبادتځایونو کې سره لیدل چې اوس د میترایا (مفرد میترایم) په نوم یادېږي چې ګڼ شمېر یې تر اوسه پاتې دي.
داسې برېښي چې د دغه مذهب مرکز په روم کې و او د روم د سترواکۍ په لوېدیځه نیمایي کې خورا مشهور و، په سویلي خوا کې د رومي افریقا او نومیډیا ان تر رومي داچیا پورې، په شمال کې تر رومي برتانیا پورې او په لږه اندازه په ختیځ کې په رومي سوریه کې شتون درلود.
میترائیت ته د لومړني عیسویت د سیال په توګه کتل کیږي. په څلورمه پېړۍ کې میترائیان د عیسویانو له ځورونې سره مخ شول او وروسته بیا د هغه پېړۍ په پای کې دا مذهب د روم په سترواکۍ کې وځپل شو او له منځه یوړل شو.
د لرغون پېژندنې اړوندو زیات شمېر موندنو لکه د غونډو ځایونو، یادګاري مجسمو او لاسي هنري اثارو په ټوله رومي سترواکۍ کې د میترائیت په اړه په عصري پوهاوي او پېژندنه کې مرسته کړې. د میترا نامتو انځوريزې نندارې ښیې چې هغه له ډبرې څخه زیږېدلی او یو غویی ذبحه کوي او د سُول (لمر) خدای سره په مېلمستیا کې ګډون کوي. شاوخوا په ۴۲۰ ځایونو کې د دغه مذهب اړوند توکي ترلاسه شوي دي. په موندل شویو توکو کې شاوخوا ۱۰۰۰ لیکنې، ۷۰۰ د غوایانو د وژنې صحنې (توروکټوني)، او شاوخوا ۴۰۰ نور یادګارونه دي. اټکل کېږي چې د روم په ښار کې به لږترلږه ۶۸۰ د میترایانو عبادتځایونو شتون درلود. د دغه مذهب څخه هېڅ لیکل شوي روایتونه یا د باورونو اړوند لیکلنې لاس ته نه دي راغلې او یوازې لږ معلومات په یوناني او لاتیني ادبیاتو کې د لیکنو، خلاصه معلوماتو او حوالو څخه ترلاسه کېدای شي. د شته فزیکي شواهدو تفسیر او روښانه کول لاهم ستونزمن او د اختلاف وړ کار دی.
نوماوی
د میترائیت اصطلاح یو نوی تړلیک دی. د روم د دورې لیکوالانو دې ته د "میترایي اسرار"، "د میترا اسرار" یا "د پارسیانو اسرار" په څېر عبارتونو سره اشاره کړې ده. عصري سرچینې ځینې وخت یوناني-رومي مذهب د رومي میترائیت یا  لویدیځ میترائیت په نوم یادوي تر څو د پارسي میترا له عبادت څخه توپیر شي.
د میترا رېښه
د لاتیني یا کلاسیکې یونانۍ اصطلاح دقیقه بڼه د ګرامري پروسې (د نوم اوړون) له امله توپیر کوي. د لرغون پېژندنې اړوند داسې شواهد شتون لري چې عبادت کوونکو په لاتیني ژبه د خدای نوم فاعلي حالت د"میترا" په نوم ليکلی دی. خو د پورفیري په یوناني اثر ډي ابسټيننشیاکې د ایوبولوس او پالاس لخوا د میترایي مذهب ورک شوي تاریخ ته اشاره شوې چې ليکوالانو یوه بهرنۍ اصطلاح او په موندل شوو اثارو کې یې د نه ګردانېدونکې کلیمه بلله.
په نورو ژبو کې د خدای اړوند نومونه عبارت دي له:
ایراني میثرا او د سناسکرېټ میترا داسې انګېرل کېږي چې له هندي-ایرانۍ اصطلاح mitrás څخه راځي چې معنا یې "قرارداد، هوکړه او تړون" ده.
معاصر تاریخ پوهان په دې اړه بېلابېل نظرونه لري چې یا دا نومونه یوه خدای ته اشاره کوي که نه. جان آر هینلز د میترا/میثرا/میتراس په اړه لیکلي دي چې د یو واحد معبود په توګه چې په بېلابېلو مذهبونو کې یې عبادت کېده. له بلې خوا ډېوېډ اولانسي د غوایانو وژلو میترا یو نوی خدای ګڼي چې په لومړۍ مخزېږده پېړۍ کې یې عبادت پیل شو او د هغه لپاره یو پخوانی نوم کارول شوی و.
د لرغونو ايراني مذهبونو څېړونکې مریم بویس لیکي چې که څه هم داسې برېښي چې رومي میترائیت د تاریخ پوهانو د ګمان په پرتله لږ ایراني منځپانګه درلوده، "لکه څنګه چې یوازې د میترا نوم ښیي، دا منځپانګه یو څه اهمیت درلوده".
انځور پوهنه
د میترا مذهب په اړه ډېری معلومات د شته ډبرینو لیکنو او مجسمو له څېړنې څخه لاس ته راغلي. د دې اثارو د ژباړنې لپاره ډېرې هڅې شوې دي.
د روم په سترواکۍ کې د میترا خدای عبادت د هغه د انځورونو له لارې چې غویی ذبح کوي پېژندل شوی دی. د میترا نور انځورونه د روم په عبادتځایونو کې موندل کېږي، د بېلګې په توګه د لمر له خدای سول سره مېلمستیا او د ډبرې څخه د میترا د زېږون انځورونه. د دې انځورګرۍ تر شا د باورونو او دودونو د بیا رغونې لپاره متني سرچینې خورا لږ دي. (په لاندې برخه کې د غوایو ذبح کولو صحنو تشرېحات وګورئ.)
د غوایي ذبح کولو صحنې
د میترا په ټولو عبادتځایونو کې تر ټولو غوره هنري اثر یا انځور، میترا د یوه سپېڅلي غوایي د ذبح کولو په حالت کې ښیي چې دغه کړنې ته ټاروکټوني وایي. په انځورونو کې ښایي ډبرینه لیکنه وي یا ميترا د یواځې درېدو په حال کې وي او نور معلومات کېدای شي شتون ولري او یا له منځه تللي وي. د دغه هنري اثارو اصلي ټوټه، میترا اناټولیایي جامې اغوستې او فریګي خولۍ په سر لري چې پر یوه ستومانه غوایي یې ګونډې وهلې، په کيڼ لاس یې تر پزو نیولی وي او په ښي لاس یې په چاړه وهي. د دې کار کړو پر مهال هغه د خپلې اوږې څخه د سول یا د لمر خدای انځور ته ګوري. یو سپی او مار د وینې خوا ته را نږدې کېږي. یو لړم د غوايي تناسلي غړي نیسي. یو کارغه شاوخوا الوتنه کوي یا په غویی ناست وي. د غوایي له لکۍ یا پرهار څخه د غنمو یو یا درې وږي را وځي. ډېری وخت غوایی په سپین رنګ کې لیدل کېږي. خدای په غیر طبیعي ډول په غوايي باندې ناست وي او خپله ښۍ پښه یې د غوایي سوه باندې اېښې وي او کیڼه پښه یې د غویی په شا او ډډې باندې اېښې وي.
د ايټاليا سوسيال جمهوريت
د ايټالیا سوسيال جمهوریت ( په ايټالوي ژبه کې ريپبلیکا سوسسیل ایټا لینا Repubblica Sociale Italiana) چې د ۱۹۴۳ زېږدیز کال د دسمبر له مېاشتې دمخه د ايټا لیا د ملي جمهوري دولت په نامه خوډېری وخت د سالو Salò (په ايټالوي ژبه کې ريپبلیکا دي سالو Repubblica di Salò ) د جمهوریت په نامه یادېده، دجرمني یو لاسپوڅی دولت وه چې په محدوده  کچه په رسميت پېژندل شوی وه او د دویمې نړېوالې جګړې په وروستۍو کې رامنځ ته شو او د ۱۹۴۳ زېږديزکال د سپتمبر د جرمني له خوا د ايټالیا داشغال څخه د ۱۹۴۵ زېږدیز کال د مې ترمېاشتې په ايټاليا  کې د جرمنې ځواکونو تر تسلیمېدو پورې یې دوام وکړ. دجرمني له خوا د دې هېواد اشغال د جرمني او د ايټاليا سوسيال جمهوریت په وړاندې پراخ ملي مقاومت وهڅاوه او د کورنۍ جګړې لامل شو.
د ايټاليا سوسيال جمهوریت د ايټالیا د هغه فاشيستي دولت  دویمه او وروستۍ بڼه وه چې مشري یې بنيتو موسوليني Benito Mussolini او د هغه سلطنتي ضد جمهوري فاشيستي ګوند کوله. نوي جوړ شوي دولت خپله پلازمېنه روم اعلان کړ خو په نارسمي ډول یې په سالو Salò ( یو نارسمي نوم) کې چې بریسيا Brescia ته نژدې د ګاردا په غدیرLake Garda کې یوه ښارګوټي کې پروت دی او د موسوليني اود هغه د بهرنېو چارو وزارت دفترونو ځای وه تمرکز ورکړ. د ايټا ليا سوسيال جمهوریت خپله واکمني د ايټاليا په مرکزې او شمالي برخو ټینګه کړه خو د دې کنترول د پاېښت لپاره یې په پراخه توګه په جرمني ځواکونو تکېه کوله.
د ۱۹۴۳ زېږدیز کال په جولای مياشت کې، له هغه وروسته چې متفقینو ايټالوي ځواکونه له شمالي افريقا واېستل او وروسته یې د دریم ویکتور امانووېل Victor Emmanuel III په ملاتړ په سيسيلي Sicily د فاشیزم په ستره شورا یرغل وکړ، موسولیني ته یې ماته ورکړه او هغه یې ژوندی یې ونیو. نوي حکومت له متفقو زبرځواکونو سره په پټه د سولې خبرې پیل کړې. کله چې دسپتمبر په ۸ د کاسیبا یل Cassibile اوربند اعلان شو نو نازي جرمني چمتو اوپه چټکۍ سره یې لاسوهنه پیل کړه. جرمني ځواکونو د ایټاليا د شمال د نیمایي برخې کنترول ترلاسه ، موسوليني یې خوشې او هغه یې د جرمنې له لورې اشغال شوې سیمې ته راووست ترڅو هلته یو مریی رژيم جوړکړي. د ايټاليا سوسيال جمهوریت د ۱۹۴۳ زيږدیز کال د سپتمبر په ۲۳ اعلان شو. که څه هم د ايټالېا سوسيال جمهوریت د ايټالېا د پنینسولا Italian Peninsula په ډیرې برخې د تسلط دعوه کوله خو د دې دولت تسلط په پراخه کچه یوازې د هېواد ترکمې شوې برخې وغځید. د ايټاليا سوسيال جمهوريت یوازې د محورې قدرتونو او د هغوی دلاسپوڅو دولتونو څخه دپلوماتیکه پیژندنه ترلاسه کړد فنلند او ویچي فرانس   Vichy France  هېوادونو که څه هم د جرمنې په کړۍ کې شامل هېوادونه وه د ايټاليا سوسيال جمهوریت په رسميت ونه پېژانده. د ارجنتاین، پرتګال او هسپانیا سره نارسمې او دسوداګریزو استاذو له لارې له سويس سره  اړيکې ټينګې شوې. واتيکان سيټی Vatican City هېواد هم د ايټاليا سوسيال جمهوریت په رسميت ونه پېژانده.
د ايټاليا سوسيال جمهوریت د ۱۹۴۵ زيږدیز کال د اپریل په ۲۵ د دې جمهوريت له جوړېدو نولس میاشتې وروسته سقوط شو. دا ورځ په ايټاليا کې د خپلواکۍ د ورځې په نامه نومول شوې ده. په دې ورځ کې په ايټاليا کې د متفقینود وروستې یرغل لپاره دهڅو ترڅنګ د وطنپالانو پاڅون وکولای شو چې جرمنیان له نژدې ټولې ايټالیا څخه وباسي. د اپرېل په ۲۷ ايټالوي وطنپالو موسوليني، دهغه میرمن کلارا پېتاکسي (Clara Petacci)  ، څوتنه وزیران اوفاشیستان چې دتيښتې هڅه یې کوله ونیول. هغوی موسولیني اود موسولیني دمیرمنې (Clara Petacci)  په ګډون ډیری اسیران ووژل. د مې دمياشتې په لومړۍ په ايټاليا کې د جرمنې ځواکونو تر تسلیمۍ ېوه ورځ وروسته، د ايټاليا دفاع وزیر رودولفو ګریزیاني Rodolfo Graziani ټول هغه څه چې د ايټاليا له سوسيال جمهوریت څخه پاتې وه تسلیم کړل.
د پېدایښت قرينه
د فاشيستانو لویې شورا د موسوليني په وړاندې د نه باور رایه ورکړه او د ۱۹۴۰ زيږدیز کال د جون په میاشت کې جګړې ته د ايټاليا د ورګډېدلو په پیل کې د یولړنظامي ماتو لکه د روم بمبارد، دافریقایي مستعمرو له لاسه ورکول او په سیسیلي Sicily او د سويلي ايټالوي پنینسولا Peninsula باندې د متفقینو یرغلونو د موسولیني واک کم کړ.
په سبا یې پاچا دریم ویکتورایمانوېل Victor Emmanuel III موسوليني له دندې ګوښه او د هغه د نیولو امر یې ورکړ او په ځاي یې مارشال پیترو بادوګلیو Marshal Pietro Badoglio د لومړي وزیر په توګه وټاکه. په دې وخت کې سلطنتي حکومت، د فاشیست حکومت یو شمېر غړو او په ټوله کې د ايټاليا خلکو د جګړې لپاره له بې ګټې هڅو چې ايټالیا یې نازې جرمني ته د انقیاد او سرښکته کولو خواته بیوله ستومانه شوي وه. د ناکامه شوې جګړې  لپاره د موسولیني هڅې د هېواد په دننه اوبهر کې د بې پاېښته اتل ( دروم دقېصر لقب هم دی) په توګه شرمېدلی پریښوده. نوي حکومت له متفقو ځواکونو سره پټې خبرې پېل کړې اود ايټالیا  د تسلیمولولپاره یې چمتووالی ونیو. د تسلیمۍ دې خبروکې له بادوګلیو Badoglio څخه له محوري ائتلاف د وتلو ژمنه ترلاسه شوه.
په داسې حال کې چې جرمنيانو د ایټاليا په سياست کې نوی وضعیت په رسمیت وپیژانده، نو هغوی ايټاليا ته د خپل دفاعي ځواک  د خورا غوره واحدونو استولو له لارې لاسوهنه پیل کړه. د دې لاسوهنې یوه موخه داوه چې دمتفقینو د پرمختګ په مقابل کې مقاومت وشی او بله موخه یې داوه چې د ايټاليا له لورې د وړاندوینې شوې ژمنه ماتیدو په وړاندې مقاومت ترسره شي. په داسې حال کې چې بادوګلیو Badoglio جرمني او محوري ځواکونوپه وړاندې خپلې ژمنې ته دوام ورکاوه، د ايټاليا د حکومت جاسوسان د متفقینو له لوري اشغال شوي سیسیلي Sicily په کاسیبیل Cassibile سیمه کې د اوربند په اړه هوکړه لاسلیکولو لپاره چمتو کیدل چې د سپتمبر په دریمه دا هوکړه وروستۍ شوه.
د سپتمبر په اتمه بادوګلیو Badoglioله متفقینو سره د ايټالیا له لورې د یوه اوربند اعلان وکړ( که څه هم د دې اوربند نوم دجګړې پریښول وه خو شرایط یې غیرمشروطه تسلیمۍ سره یو شان وه). جرمني فهرر آدولف هتلرFührer Adolf Hitler او د هغه ملګرو چي ډېرپخوا له مذاکراتو خبر وه په چټګۍ سره افدام وکړ او جرمني ځواکونو ته یې د شمالي او مرکزي ايټاليا د نیولو امروکړ. جرمنیانو ايټالوي ځواکونه بې وسلې او د ايټالوي پوځ ټول تجهیزات اووسایل یې ونیول. جرمنیانود فرانسې په جنوب ختیځه سیمه کې د ايټاليا له خوا اشغال شوې سیمه ونیوله اوپه هغه ځای کې میشت ايټالوي پوځیان یې اړ کړل چې هغه سیمه پريږدي. ايټالوي وسله والو ځواکونو ته د جرمنیانو په وړاندې د مقاومت په اړه روښانه امر ورکړل شوی نه وه نو له همدې امله د جرمنيانو د اشغال په وړاندې مقاومت تيت او پرک  او لږ اغېزمن وه. پاچا ویکتور ایمانوېل Victor Emmanuel د جرمنیانو په وړاندې د دریدو هڅه ونه کړه بلکې له خپلوانو سره د ائتلافي ځواکونو کرښو خوندي ځای ته وتښتېد.
د ايټالیا نوي حکومت موسوليني چې د اسارت په حالت کې وه او د هغه د خلاصون لپاره هره هڅه ناکامیدله له یوه ځای بل ځای ته لیږداوه. له دې سره سره، جرمنیانو هغه د ګران ساسو Gran Sasso د سیمې په کمپو اېپرېتور Campo Imperatoreهوټل کې وموند. د سپتمبر په دولسمه موسولیني د جرمنيانو له خوا د عملیاتو په ترڅ کې چې د اېس اېس اوبرستربانفهرر اوتو سکورزیني SS-Obersturmbannführer Otto Skorzeny) in له خوا رهبري کیده د ابروزو Abruzzo په غروکې خوشې شو. له خوشې کیدو وروسته باوریا Bavaria ته ولیږدول شو. د هغه خلاصون اودهغه ملاتړ راټولول چې هغه لاتراوسه په ايټالوي خلکو کې درلوده د دې لامل شو چې په جرمني پورې یو پېېلی فاشیست ايټالوي دولت رامنځ ته شي.
د نازي جرمني له لوري جوړول
د ګران ساسو Gran Sasso په سیمه تریرغل او د موسوليني ترخلاصون درې ورځې وروسته، موسولیني هتلر سره د لیدنې لپاره د هغه مرکزي دفتر ته چې د ختیځې پروسیا په راستنبرګ Rastenburg‍ کې پروت وه ولیږدول شو. په داسې حال کې چې د موسوليني روغتيايي حالت ښه نه وه او غوښتل يې چې تقاعد واخلي هتلر له هغه وغوښتل چې ايټاليا ته لاړ او هلته د جرمني د دفاعي قواوو ترملاتړ لاندې یو فاشیست دولت جوړ کړي. موسوليني د جګړې له مسؤلیتونو نه د ستړیا او د بیا ځلې واک نه غوښتلو له امله د هتلر وړاندیز رد کړ، خوهتلر هغه ته وویل چې بدیله لاره به د جرمني  له لوري یو نظامي مدیریت وي چې له ايټالیې سره به یې چلند د اشغال شوو هیوادونو سره توپیر ونه لري. هتلر همدارنګه د میلان Milan، جینوآ Genoa، توریننلیس Turinunless ښارونو د ورانولو ګواښ هم وکړ. موسولیني مجبور شو چې د هتلر غوښتنې ومني او یو نوی فاشیستي حکومت جوړ کړي.
د ۱۷۰۱ زکال د حل او فصل قانون
د حل او فصل قانون د انګلستان د پارلمان یو له هغو قوانینوڅخه دی چې په ۱۷۰۱ زکال کې یوازې پروتستانتانو ته د انګلستان او ایرلنډ د تاجونو د محدود کولو په موخه تصویب شو. د دغې لایحې اغېز دا و چې د لومړي چارلز لمسیان (د هغه د پروتستانت لمسۍ شهزادګۍ (وروسته ملکې) آن پرته) یې نور له ځای ناستوب څخه محروم کړل ځکه چې د تاج او تخت راتلونکی نوبت د هانوور الکتریس سوفیا ته چې د شپږم او لومړي جمیز لمسۍ او پروتستانت وه اړوند کېده. له هغې وروسته دغه تاجونه یوازې د هغې غیر کاتولیک وارثینو ته پاتې کېږي.
د ۱۵۵۸ زکال د برترۍ قانون (Act of Supremacy) د انګلستان د پاچا تر حاکمیت لاندې د انګلستان د کلیسا خپلواکي د روم له کاتولیکې کلیسا څخه تائید کړه. په ۱۶۸۸ زکال کې د ځلاند انقلاب په نامه د مشهور سیاسي کړکېچ د رامنځته کېدو یو له اصلي عواملو څخه د انګلستان په کلیسا باندې د رومن کاتولیک پاچا دویم جیمز برید و. جیمز د خپلې مشرې پروتستانت لور دویمې مري او د هغې د مېړه دریم ویلیام په ګټه واک پرېښود. د ژوندیو ماشومانو په تولید کې د ویلیام او مري او همدارنګه د مري د پروتستانت خور – راتلونکې ملکې آن – پاتې راتلل او همدارنګه د تاج او تخت پر سر د ستورات کورنۍ د پاتې رومن کاتولیک غړو ترمنځ ناندریو د حل او فصل د قانون جوړېدو ته اړتیا رامنځته کړه. د وراثت هغه لړۍ چې د هانوور سوفیا رامنځته کړه، د پاچا لومړي جیمز د لمسیانو ترمنځ پاتې شوې کوچنۍ ډله وه چې له هغو اړ کړای شوو پروتستانتانو څخه جوړه وه چې د انګلستان له کلیسا څخه یې د ملاتړ لیوالتیا لرله. هغه مهال چې سوفیا د ۱۷۱۴ زکال د جون په اتمه مړه شوه، د نوموړې له مړینې دوه میاشتې وړاندې د ۱۷۱۴ زکال د اګست په لومړۍ نیټه د هغه زوی لومړی جورج واک ته ورسېد او په بریتانیا کې د هانوور لړۍ واکمني یې پیل کړه.
دغه قانون د لویې بریتانیا د پاچاهۍ په جوړېدو کې کلیدي رول ولوباوه. انګلستان او سکاټلنډ له ۱۶۰۳ زکال راهیسې مشترک پاچا درلود، خو دغه هېوادونه په جلا توګه اداره کېدل. د سکاټلنډ پارلمان د انګلیسانو په نسبت د ستورات کورنۍ د پاچاهۍ له ختمېدو سره له هغه مهاله لیوالتیا لرله چې لا انګلیسي شوي نه و او د سکاټلنډ پاچایان و.
د حل او فصل د قانون له مخې هر هغه کس چې رومی کاتولیک شي او یا هم له رومي کاتولیک سره واده وکړي د تاج او تخت له ارث وړلو څخه محروم کېږي. دغه قانون همدارنګه د بریتانیا په دولت کې د بهرنیانو په ونډې او د انګلستان د پارلمان پر وړاندې د پاچا د واکونو پر وړاندې یو لړ محدودیتونه رامنځته کړل. د دغه قانون یو لړ مقراراتو د راتلونکو قوانینو له مخې بدلون موندلی.
د ۱۶۸۹ زکال د حقونو له منشور سره یوځای، د حل او فصل قانون د اساسي قانون یو له هغو اصلي قوانینو څخه دی چې نه یوازې د بریتانیا د پاچاهۍ پر تاج او تخت بلکې د ټولو ټول ګټو هېوادونو د قلمرونو پر ځای ناستوب د ژمنتیا او یا هم حاکمیت له مخې حاکم دی. د حل او فصل قانون په هېڅ اړوند قلمرو کې د بدلېدو وړ نه دی، مګر دا چې د اړوند قلمرو د پارلمان له خوا د کنوانسیون (معیار) پر بنسټ د نورو ټولو قلمرونو په هوکړه ترسره شي ځکه چې د مشترک تاج ځای ناستوب ته اړوند کېږي.
په ۲۰۱۱ زکال کې د پرث له هوکړې وروسته د ۲۰۱۵ زکال د مارچ په ۲۶ مه په ټولو ټول ګټو قلمرونو کې د دغه قانون تعدیل د اجرا وړ وګرځېد او له یو رومن کاتولیک سره د واده کولو له امله د ځای ناستوب د حق له لاسه ورکول یې لغو کړل. د دغه قانون نور موارد په خپل ځواک سره پر خپل ځای دي.
اغېزې
د بېلابېلو لاملونو له امله بېلابېلو مشروطیت غوښتونکو د حل او فصل د قانون ستاینه کړې: هنری هالام دغه قانون «زموږ د اساسي قانون مهر» بللی؛ ډیوېد لیندزی د هغو اهمیت د ۱۶۸۹ زکال د حقونو د منشور څخه زیات بللی. ناماني تارکوف لیکي: «که چېرې په پام کې وي موږ پراخ بحث وکړ، کولای شو ووایو چې له ستر منشور (تر ډېره پورې د هغو د پایلو له امله) وروسته د حل او فصل قانون د انګلیس د تاریخ تر ټولو مهم قانون دی».
له انګلنډ او ولز سره د سکاټلنډ اتحاد
له ډېری اړخونو څخه د حل او فصل قانون د لویې بریتانیا د پاچاهۍ د جوړولو په موخه له انګلستان او ولز سره د سکاټلند د اتحاد اصلي لامل دی. د سکاټلنډ پارلمان د حل او فصل له قانون څخه خوښ نه و او په غبرګون کې یې په ۱۷۰۴ زکال کې د امنیت/خوندیتوب قانون تصویب کړ چې د هغو له مخې سکاټلنډ د ملکې آن لپاره د خپل ځای ناستي د ټاکلو حق خوندي کړ. په دې بنسټ د انګلستان پارلمان پرېکړه وکړه چې د بریتانیا د راتلونکي ثبات او هوساینې څخه د ډاډ ترلاسه کولو په موخه د هغې له مړینې وړاندې د دغه دوه ملتونو او پارلمانونو بشپړ اتحاد اړین دی.
له دې امله هغو د انحصاري قوانینو له ترکیب (د ۱۷۰۵ زکال د پردي قانون یا Alien Act)، سیاستونو او بډو په مرسته دغې موخې ته د رسېدو په موخه د دریو کلونو په ترڅ کې د ۱۷۰۷ زکال د اتحادیې قانون ته لار برابره کړه. دغه بریا د ۱۶۰۶ زکال او ۱۶۸۹ زکال ترمنځ د سیاسي اتحاد د رامنځته کولو په موخه د هغه څلور ځلې هڅو سره پر خلاف وه چې په دواړو پاچاهیو کې د سیاسي ارادې د نشتوالي له امله له ماتې سره مخ شوې وې. د اتحادیې د هوکړې د دویمې مادې له مخې چې د بریتانیا د تاج او تخت ځای ناستوب یې توضیح کاوه، د حل او فصل قانون د سکاټلنډ د قوانینو برخه وګرځېد.
د پاچاهۍ ځای ناستوب
دغه قانون د انګلستان د پاچاهۍ له وراثت څخه د دویم جیمز له محروم کولو سربېره (چې د سلطنتي هوکړې له ترلاسه کولو څو میاشتې وروسته ومړ) د هغه رومن کاتولیک اولادونه (شهزاده جیمز (پخوانی مدعي) او سلطنتي شهزادګۍ) او د دویم جیمز د کشرې خور شهزادګۍ هنریتا بچیان یې هم د سلطنت له وراثت محروم کړل. د هنریتا لور د ساردینا ملکه آن وه چې رومن کاتولیکه وه او له ۱۸۰۷ زکال وروسته ټول یعقوب پالونکي مدعیان د هغې له نسله دي.
پنډري بايي
پنډري بايي په کنړا ژبهಪಂಡರೀ ಬಾಯಿ یوه هندي فلمي لوبغاړې ده.
سرچينې
وېشنيزه:1930 زېږېدنې وېشنيزه:1928 زېږېدنې وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:هندي رسنۍ وېشنيزه:هندي راجاگان وېشنيزه:هندي دین وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي تلوېزيون وېشنيزه:هندي تصوف وېشنيزه:هندي تاريخپوهان وېشنيزه:هندي انجنيران وېشنيزه:هندي وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:باليووډ سينما
آريايي ژبې
د آریایي ژبو لړلیک کې د سيمې شمال لوېديځې ژبې راځي، چې افغانستان، اېران، عراق، تاجکستان هېوادونه پکې شامل دي. زياتره کسان يې اېراني ژبې ګڼي: دا په دې معنا نه ده چې دا ژبې د اېران دي، بلکې د ایران معنا يعني (آریایي) آريايي او اېراني هېڅ کوم توپير نه لري. اريايي کورنۍ اوسمهال درې لويې رسمي ژبې لري ، پښتو په افغانستان کې رسمي ده، فارسي په اېران کې، او کوردي په عراق کې.
ماډيول:پولي واحد/پرېزنټېشن
local presentation = {};														-- table of tables that define presentation properties
--[=[-< C U R R E N C Y  P R O P E R T I E S >