cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ارشميدس
د هغه د اختراعاتو په خلاف چې ډېر پېژندل شوي، د ارشميدس د رياضياتو د لاسته راوړنو ليکنې، په لرغونې زمانه کې ډېرې نه دي پېژندل شوې. په سکندريه کې رياضي پوهانو، د هغه په اړه ډېر څه لوستي و او د هغو حوالې يې هم ورکړې وې، خو د بيزانس په قسطنطينيه کې د ميليتس له اسيډور له ميلاد څخه تر مخه ۵۳۰ کال پورې، لومړی هراړخيز تاليف نه و جوړ شوی، په داسې حال کې چې په شپږمه زېږديزه پېړۍ کې د ارشميدس د اثارو په اړه «ايتوشيه» لیکنې وکړې او دا لیکنې يې په لومړي ځل په پراخه کچه د لوستلو لپاره وړاندې کړې. د ارشميدس دليکلو آثارو يو څو نسخې، چې په منځنیو پېړيو کې روغې پاتې شوې وې، د رنسانس پر مهال او د اولسمې پېړۍ په اوږدو کې د ساينسپوهانو لاره، د نظرياتو يوه اغېزناکه سرچينه وه، په داسې حال کې چې په ۱۹۰۶ ز کال د ارشميدس ناپېژندل شوي آثار کشف شول، چې خپله د ارشميدس په لاس لیکل شوي وو په دې اړه لا نور معلومات مهيا کړل چې هغه څه ډول رياضياتي پايلې تر لاسه کړې وې.
ژوندليک
ارشميدس له ميلاد مخکې په ۲۸۷ کال کې د سيسيل په ساحلي ښار سيزاکوز کې زېږېدلی و، دا ښار هغه مهال د ميګنا ګريشيا خپل چارې مستعمره وه. د هغه د زېږېدو نېټه، د يوناني بيزانسي تاريخ پوه «جان زيټسيز» په وينا ولاړه ده، هغه وايي: ارشميدس پنځه اويا (۷۵) کاله ژوند کړی و او په ۲۱۲ کې مړ شوی و. په سينډ راکين کې، ارشميدس د خپل پلار نوم فيډياز ورکړی، یو ستوری پېژندونکی چې د هغه په اړه نور هېڅ راز معلومات نه شته. د ارشميدس ملګري «هيرکليډيز» د هغه ژوند ليکلی و، خو دا لیکنه هم ورکه ده، او د هغه د ژوند تفصيلات پټ پاتې دي. د بېلګې په ډول:  دا نه ده معلومه چې ايا هغه واده کړی او بچیان يې درلودل، یا ايا هغه هېڅکله هم په خپله ځوانۍ کې د مصر سکندريې ته تللی و. د هغه له پاتې آثارو څخه دا روښانه ده، چې هغه هلته له شته پوهانو سره پوهنيزې اړيکې ساتلې وې، په هغوی کې د ارشميدس ملګری د ساموس اوسیدونکی کنون او د کتابتون مشر د سیرین اوسیدونکی ایراتوستینز.
د ارشميدس د ژوند په اړه کره نسخې د هغه له مرګ ډېره موده وروسته رومي او يوناني تاريخ پوهانو وليکلې. د ارشميدس لومړۍ  يادونه د پوليبيوس په تارېخونو کې شوې ده (له مېلاد مخکې ۲۰۰ څخه تر ۱۱۸ پورې)، چې د هغه له مرګ شا او خوا اويا کاله وورسته لیکل شوي دي. د يو شخصيت په اړه دې کتاب د ارشميدس پر ژوند کمه رڼا اچولې، تر ډېره بريده يې په هغه ماشين تمرکز کړی، چې ويل کيږي له روميانو څخه د ښار د خوندي کولو له پاره يې جوړ کړی و. پوليبيوس يادونه کوي چې څه ډول د پونيک د دوهمې جګړې پر مهال، سيراکوز خپله وفاداري له روم څخه د «کارتيج» په لور واړوله، چې همدا چاره د مارکوس کلوديوس مارسلوس او اپيوس کلوديسو پولچر په مشرۍ د ښار د نيولو له پار د پوځي خوځښت لامل شوه چې دا جګړه له میلاد مخکې په ۲۱۲ څخه تر ۲۱۳ کاله روانه وه. هغه وړاندې لیکي چې روميانو د سيراکوز دفاع کم ارزښته بللې وه، هغه د ارشميدس د ګڼو ماشينونو يادونه کوي چې په هغې کې پرمختللي منجنيقونه، د کرين په څېر ماشينونه چې کولای يې شول په يوه ليندۍ کې راوڅرخي او د ډبرو ويشتونکي وسايل شامل وو. که څه هم روميانو بالاخره ښار ونيو، خو د ارشميدس د اختراعاتو له کبله يې د کتنې وړ زيانونه هم وګالل.
سيسيرو (له میلاد مخکې ۱۰۶ -۴۳) په خپلو ځينو آثارو کې د ارشميدس يادونه کړې. کله چې سيسيرو په سيسلي کې د مالي مسئول په دنده تر سره کوله، په سيراکوز کې د اګريجينټاين له دروازې سره نژدې يې هغه ځای پيدا کړ چې باور کېده د ارشميدس قبر و، دا ځای له نظره غورځول شوی او زيات واښه پرې شنه و. سيسيرو قبر پاک کړ او وتوانېد، په هغې کښل شوې حکاکي وويني او ځينې برخې يې ولولي چې د ډبرلیک په توګه پرې اېښودل شوي وو. په قبر باندې يوه مجسمه وه چې د ارشميدس د خوښې وړ رياضياتي ثبوت په کې انځور شوی واو هغه دا چې د کرې د بېخ په ګډون د حجم او مخ مساحت د استوانې دوه په درې برخې جوړوي. هغه يادونه کوي چې مارسلوس روم ته دوه افلاک نما راوړل، چې ارشميدس جوړ کړي وو. رومي تاريخ پوه ليوي (له میلاد مخکې ۵۹-۱۷) د سيراکوز د نيولو او په هغې کې د ارشميدس د نقش په اړه د پوليبيوس کیسه بيا تکرار کړې ده.
پلوتارک (۱۱۹-۴۵ له میلاد وروسته) د هغه په کتاب «موازي ژوند» کې ليکلي چې : ارشميدس د سيراکوز د پاچا « دویم هیرو» سره خپلوي درلودله. هغه د ښار له سقوط وروسته د ارشميدس د مرګ په اړه لږ تر لږه دوه روايته راوړي دي. د تر ټولو مشهور روايت پر اساس، د ښار د سقوط پر مهال ارشميدس د يوه رياضياتي شکل په اړه په فکر بوخت و. يو رومي سرتيري هغه ته امر وکړ چې راووځي او له مارسلوس سره وګوري، خو هغه خبره ونه منله او ويې ويل: هغه بايد د دې ستونزې په اړه خپل کار ختم کړي. سرتيری په دې کار غوصه شو او ارشميدس يې په خپله توره وواژه. يوه بله کیسه داسې ده، چې ارشميدس له وژل کېدو مخکې خپل رياضياتي وسايل لېږدول، ځکه يوه سرتېري فکر کړی و چې دا ارزښتمن شيان دي. د معلوماتو پربنسټ، مارسلوس د ارشميدس په وژل کېدو په قهرشوی وی؛ ځکه هغه ارشميدس يوه ارزښتناکه ساينسي شتمني بلله (هغه په ارشميدس د هندسي برياريوس نوم کېښود) او امر يې کړی و چې هغه ته بايد زيان ونه رسېږي.
ارشميدس ته منصوب وروستي ټکي دا دي: « زما دايرو ته مزاحمت مه کوئ!» په رياضياتو کې هغو رسم شوو دايرو ته اشاره وه چې شونې ده، هغه مطالعه کولې، چې يو رومي سرتېری يې مزاحم شو. داسې باوري شواهد نه شته چې ارشميدس په خپله دا خبرې کړې دي او د پلوتارک په روايت کې يې هم يادونه نه ده شوې. ورته الفاظ د والريوس ماکسيموس (۳۰- له میلاد وروسته) په آثارو کې موندل کېږي، چې هغه په د يادونې وړ کارونو کې ليکلي او وايي: « بلکې په خپلو لاسونو کې يې خاوره ونيوله او ويې ويل: « زه له تاسې هيله کوم، دې کار ته مزاحمت مه کوئ».
زيان ملک
وېشنيزه:1993 زېږېدنې
غړی (بيالوژي)
په بيالوژي علم کې، يو غړی د نسجونو ټولګه ده چې په يو جوړ شوي واحد کې سره يو ځای شوي وي، تر څو يوه شريکه دنده تر سره کړي. د ژوند په لړيزه کې، يو غړی د نسج او د غړي د نظام په منځ کې پروت وي. نسجونه له يو ډول حجرو څخه جوړ شوي، تر څو د يو فعاليت په تر سره کولو کې په ګډه کار وکړي. له بېلا بېل ډوله نجسونو څخه يو غړی جوړيږي، کوم چې ځانګړې دنده لري. د بېلګې په ډول د کولمو دېوال د «اپټيليل» نسج او پستې، اوارې عضلې د نسج په مټ جوړ شوی. دوه يا زيات غړي چې په ګډه سره د بدن يوه دنده تر سره کوي د غړي نظام بلل کېږي، بيالوژيکي نظام يا د بدن نظام هم بلل کېږي
د اناټومي په مطالعه کې، له «ويسکيرا» (يو ويسکوس) (ويسکوس او ويسکيرا هغه غړي دي چې د خېټې په داخل کې وي، لکه کولمې، ينه او داسې نور) څخه موخه د خېټې، سينې او د خاسرې د لګن په تشو کې شته داخلي غړي دي. شونې ده چې د خېټې غړي د سختو یا منځ خالي غړيو په توګه ډلبندي شي. سخت غړي ينه، تريخي، توری، ګردې او د ګردو د پاسه غدود دي.د خېټې منځ خالي غړيو کې معده، کولمې، د صفراء کيسه (شينی)، مثانه او مقعد شامل دي. د سينې په تشه کې زړه يو منځ تشی حجروي غړی دی.
په يو ژوندي موجود کې د غړیو شمېر تر ټاکلي تعريف پورې تړلی دی. په پراخه کچه د يو منل شوي تعريف تر مخې، د انسان په بدن کې نهه اويا غړي پېژندل شوي دي.
ژوي
له «پلاکوزونونو» پرته، د انسانانو په ګډون ګڼو حجروي ژويو کې د غړيو د نظامونو بېلا بېل ډولونه شته. همدا ټاکلي نظامونه په انساني اناتومی کې په پراخه ډول تر مطالعې لاندې نيول شوي دي. د دې غړيو د نظامونو دندې ډېر ځله يو په بل کې نغښتې وي. د بېلګې په ډول، د اعصابو او «اينډوکراين» نظام (انډوکراين د غدودو يو ډول نظام دی) د «هايپوتيلمس» په نوم د یو شريک غړي په مټ کار کوي. له همدې امله، دا دواړه نظامونه سره يو ځای کړای شوي او د «نيورواينډوکراين» نظام په نوم يو ځای تر مطالعې لاندې نيول کيږي. همدا اصل په سکلټي عضلاتي نظام هم د عمل وړ دی، ځکه چې د سکلټي (سکلټ، د هډونو جوړښت، خاکه، د هوډوکو چوکاټ) او عضلاتي نظامونو تر منځ اړيکې شته.
کولمې
د اناتومي په مطالعه کې، ويسيسرا (کولمې یا د بدن منځنۍ تشه برخه) ( مفرد يې viscus دی) له دې څخه په اناتومي کې موخه خېټه، سينه او د خاصرې د لګن په تشه کې شته غړي دي. د خېټې غړي د سختو غړيو، يا منځ تشيو غړيو په توګه ډلبندي شوي دي. سختو غړیو کې ينه، تریخي، توری، ګوردې او انډريال غدې شامل دي. معده، کولمې، د صفراء کيسه، مثانه او مقعد منځ تشو غړو برخه دي. د سينې په تشه کې زړه منځ خالي او غضلاتي غړی دی. «سپنګنالوژي» د کولمو يا د منځ د تشيو مطالعې ته ويل کېږي.
اصليت او تکامل
په ژويو کې د غړيو د رامنځ ته کېدو کچه په لومړي ځل په «اوارو چينجيو» او هغو کورنیو کې موندل شوي چې ډېر مشتق شوي دي (يعنې بیا بيا استنتاج شوي). لږ پرمختللي انواع  (لکه پلاکوزوا، سفنجونه او راډيټ) په غړيو کې د خپلو نسجونو د يو ځای کېدو ښودنه نه کوي.
نور پېچلي ژوي له بېلا بېلو غړيو څخه جوړ شوي دي، کومو چې د وخت په تېرېدو سره بشپړتيا موندلې. د بېلګې په ډول، ينه د ملا تير لرونکو په ملا کې له پنخه سوه ميلیونه کاله څخه زيات وخت کې تکامل موندلی، په داسې حال کې چې کولمې او ماغزه يې زيات لرغوني دي، له شپږ سوه ميليونه کاله څخه مخکې موده کې خزنده ګان او چينجي د ملا تير لرونکو نيکونو څخه راپورته شوي دي.
د ډېريو هغو ژويو غړي چې د ملا تير لري تر ټولو لرغونی اصل لري، څېړونکو د نمونوي نظامونو لټون کړی، چېرته چې تر ټولو وروستي غړي تکامل ته رسېدلي دي، غوره يې هغه دی چې په خپلواک ډول بيا بيا تکامل ته رسېدلي وي. د دې ډورونو د څېړنې لپاره تر ټولو غوره نمونه «پلاسينټا» (هغه غړی چې د حمل پر مهال د رحم په ديوال باندې منځ ته راځي) ده، کوم چې په ملا تير لرونکو کې په خپلواک ډول له سلو څخه زيات ځله تکامل موندلی دی، په پرتليز ډول په وروستيو کې يې په ځينو کورنيو کې تکامل پیدا کړي او په شته بېلګو کې په منځنيو بڼو موجود دي. د «پلاسينټا» د تکامل په اړوند څېړنو یو شمېر جنيتيکي او رواني پروسې پېژندلي دي، کومې چې د غړيو له اصليت او تکامل سره مرسته کوي، په دې کې د شته ژويو د نسجونو لپاره بيا موخه ټاکل، د دې نسجونو په مټ د نويو وظيفوي ځانګړتياوو تر لاسه کول او د نسجونو  د بېلا بېلو ډولونو تر منځ د نویو تعاملاتو منځ ته راتلل شامل دي.
بوټي
د بوټو د غړيو مطالعه د بوټو په مورفولوجۍ کې تر څېړنې لاندې نيول کېږي. د بوټو اصل په توکېدونکو او بيا توليديدونکو کې وېشل کېدای شي. د ټوکيدونکو بوټو په اصل کې رېښې، ډنډر او باڼې شامل دي. بيا توليديدونکي غړي بدليدونکي دي. په ګل نيونکو بوټو کې، ګل، تخم او ميوه د دوی استازولي کوي. په غوټۍ نيونکو کې، هغه غړی چې د جوړښتونو د بيا توليد مسظوليت په غاړه لري «کون» بلل کېږی. د بوټو په نورو وېشونو (کورنيو/ډلو) کې،  بيا توکيدونکو غړيو ته «سټروبلي» وايي، به «Lycopodiophyta» يا په ساده ډول په موسیس (موسيس هغه نازک بوټي دي چې په لمدو ځمکو شنه کيږي او کله کله شینکی بلل کېږی) يوازې «gametophores » بلل کېږي. په بوټو کې د عامو غړيو د نظام په دندو کې د څانګو او جرړو توپير شامل دی. د ځمکې پر سر د بوټې ټولې برخې (په غير ايپفايټس کې)، په فعال ډول د جلا جلا پاڼو او د ګل غړيو په ګډون، ټول يو خای د څانګو د غړي نظام په توګه ډلبندي کېدای شي.
کلدار ولسوالۍ
د کلدار ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۷،۹۳۲ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د بلخ ولسوالۍ
واجير، کېنيا
سرچینې
وېشنيزه:کېنيا وېشنيزه:افريقايي ښارونه وېشنيزه:افريقايي هېوادونه وېشنيزه:افريقايي فيلسوفان وېشنيزه:افريقايي اوراسيا وېشنيزه:افريقايي اتحا وېشنيزه:افريقايي اتحاديه
جوزف لیسټر
جوزف لیسټر، د لیسټر لومړی بارون (زوکړه: د ۱۸۲۷ زکال د اپرېل ۵مه – مړینه: د ۱۹۱۲ زکال د فبروري ۱۰مه) بریتانوي جراح، ډاکټر، تجربوي پتالوژیست او همدارنګه د مکروبي کېدو څخه د مخه نیونکې جراحي او وقایوي طبابت یو له مخکښانو څخه و. جوزف لیسټر د جراحۍ صنعت په هماغه ډول متحول کړ څه ډول چې جان هنټر د جراحۍ په علم کې اساسي بدلونونه راوړي و.
له تخنیکي پلوه، لیسټر کوم استثنايي جراح نه و، خو د باکتریا پوهنې او د زخمونو د مکروبي کېدو په برخه کې د هغه د څېړنو مشاهداتو، پایلو او اقداماتو د هغه عملیاتي لارې چارې داسې یوې نوې کچې ته ورسولې چې په ټوله نړۍ کې یې د جراحۍ چارو ته تحول ورکړ.
د فیزیولوژي، پتالوژي او جراحي په برخه کې د لیسټر ونډه د نورو په پرتله څلور چنده وه. نوموړي د ګلاسکو په سلطنتي روغتون کې د جراح په توګه د کارکولو پر مهال په بریالۍ توګه د جراحۍ د وسایلو، د ناروغ د پوستکي، د ګنډونکي تار، د جراح د لاسونو او نورو کارېدونکو وسایلو د ضد عفوني کولو په موخه فنول (د کاربولیک اسید په نوم هم پېژندل کېږي) معرفي او له هغو څخه یې ګټنه ترویج کړه. په دویم ګام کې نوموړي د ټپ په ښه کېدو کې د التهاب او د نسجي پرفیوژن د رول اړوند څېړنه وکړه. دریم ګام یې دا و چې د تشخیص علم ته یې د میکروسکوپي تحلیل او تجزیې پر مټ پراختیا ورکړه او په څلورم ګام کې یې د جراحۍ له عمل وروسته د ژوندي پاتې کېدو د چانس د زیاتوالي په موخه یو لړ ځانګړې ستراتیژۍ ابداع کړې. ورته مهال د هغه تر ټولو مهمه چاره چې د جراحۍ په عمل کې یې د بدلون لپاره زمینه برابره کړه د یوې ناڅاپي مشاهدې پر مټ د لویي پاستور له خوا د وړاندیز شوو علمي اصولو څخه د هغو معنی لرونکې ګټنه وه. هغه د ټپ د جوش کولو په برخه کې د پاستور له خوا وړاندې شوې د میکروبونو نظریه د ټپ د پړسوب له ریښې سره اړونده کړه.
د لیسټر هڅې له جراحۍ وروسته د ټپ له میکروبي کېدو څخه د مخنیوي لامل وګرځېدې او دغه چاره یې لا خوندي کړه، له همدې امله هغه د «معاصرې جراحۍ پلار» ګڼل کېږي.
ښوونځی
لیسټر په ماشومتوب کې د ژبې د بندښت ستونزه لرله او په ډېر احتمال سره له همدې امله یې تر یوولس کلنۍ پورې په کور کې زده کړې وکړې. له دې وروسته د بنجامین ابوټ ایزاک بروان اکاډمۍ ته ولاړ، چې د هارتفورډ شر په هیتچین کې یو خصوصي کواکر ښوونځی و. هغه مهال چې لیسټر دیارلس کلن و په تاتنهام کې د ګرو هاوس په نامه بل کواکر خصوصي ښوونځي ته ولاړ څو هلته ریاضیات، طبیعي علوم او ژبې ولولي. د هغه پلار هڅه کوله چې هغه په جرمني او فرانسوي ژبو کې تکړه شي او لاتین خو په ښوونځي کې د زده کړو پر مهال هم زده کوي. له ماشومتوب راهیسې هغه د خپل پلار له خوا زده کړو ته هڅول کېده. لیسټر همدارنګه په خپل راتلونکي ژوند باندې د خپل نیکه اغېز ته اشاره کړې په ځانګړې توګه هغه مهال چې د طبیعي علومو مطالعې ته یې هڅاوه. له طبیعي تاریخ سره د لیسټر علاقه لامل وګرځېده څو کوچني حیوانات او کبان راغونډ او د هغوی بدن وڅېري؛ هغه له هډوکو پوهنې سره لیوالتیا ومونده او د خپل پلار له مایکروسکوپ څخه په ګټنې به یې هغه څېړل؛ له دې وروسته یې د لوسیدا کمرې (روښانه خونې) د طراحۍ پر بنسټ چې پلار یې د هغو چل ورښوولی و، ټول موارد به یې ترسیم کول. د میکروسکوپي څېړونو په برخه کې د هغه د پلار لیوالتیا لامل وګرځېده په لیسټر کې د جراح کېدو هوډ رامنځته شي او نوموړی یې یوه څېړنیز ژوند ته چمتو کړ. د لیسټر له کورنۍ څخه هېچا هم د طبابت مسلک نه درلود. د ګاډلي په خبره د نوموړي د ډاکټر کېدو پرېکړه په بشپړه توګه یوه خپله راپارېدلي چاره ښکاري.
په ۱۸۴۳ زکال کې د لیسټر پلار پرېکړه وکړه چې هغه پوهنتون ته ولېږي. له دې امله چې لیسټر نه شو کولای په اکسفورډ پوهنتون یا کمبرېج پوهنتون کې د زده کړو په موخه مذهبي ازموینې ورکړي، پرېکړه یې وکړه څو د لندن د پوهنتون په طب پوهنځي کې زده کړې وکړي، دا یو غیرفرقه یي پوهنتون و او دغه مهال یاد پوهنتون په لویه بریتانیا کې یو له هغه محدود شمېر پوهنتونونو څخه و چې کواکران یې منل. لیسټر د بوتاني په ټولګي کې د شمولیت په موخه په عمومي ازموینه کې ګډون وکړ؛ دا هغه اړینه دوره وه چې له بشپړولو وروسته یې نوموړي بیا کولای شو د طبابت په برخه کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړي. لیسټر د ۱۸۴۴ زکال په پسرلي کې هغه مهال چې اوولس کلن و دغه پوهنتون یې پرېښود.
پوهنتون
په ۱۸۴۴ زکال کې، هغه مهال چې د لیسټر اوولس کلنۍ ته څو ورځې پاتې وې د لندن د ۲۸م سړک په یوه اپارتمان کې استوګن شو چې ورسره بل کواکر اډوارډ پالمر هم اوسېد. له ۱۸۴۴ زکال څخه تر ۱۸۴۵ زکال پورې لیستر د یوناني، لاتین او طبیعي فلسفې په برخو کې مطالعاتو ته دوام ورکړ. د لاتین او یوناني په ټولګیو کې هغه د عالي درجې سند ترلاسه کړ. د طبیعي تجربي فلسفې په ټولګي کې لیسټر اول نمره شو او هغه ته د ریاضیاتو او طبیعي فلسفې په برخه کې د ابداعاتو (Recreations in Mathematics and Natural Philosophy) تر عنوان لاندې د چارلز هاتون د کتاب یوه نسخه په جایزه کې ورکړل شوه.
په داسې حال کې چې پلار یې له هغه غوښتل عمومي زده کړو ته دوام ورکړي، پوهنتون په ۱۸۳۷ زکال کې پر زده کړیالانو باندې دا لازمي کړه چې هر زده کوونکی باید د طبابت په برخه کې له زده کړو پیلولو وړاندې د لیسانس سند ولري. لیسټر د ۱۸۴۵ زکال په اګست میاشت کې د کلاسیک په برخه کې د لیسانس زده کړې پیل کړې. له ۱۸۴۵ زکال څخه تر ۱۸۴۶ زکال پورې لیسټر د طبیعي فلسفې، ریاضیاتو او یوناني په برخو کې زده کړې وکړې او په هره برخه کې یې عالي سند ترلاسه کړ. له ۱۸۴۶ زکال څخه تر ۱۸۴۷ زکال پورې لیسټر د اناتومي او اتمي تیوري (کیمیا) په برخه کې زده کړې وکړې او د خپلې مقالې له امله یې جایزه ترلاسه کړه. د ۱۸۴۶ زکال د ډسمبر په ۲۱مه لیسټر او پالمر د رابرټ لیسټون په مشهور هغه جراحي عمل کې ګډون وکړ چې د ویلیام سکوایر په نامه د لیسټر د یو ټولګیوال له خوا په کې د لومړي ځل لپاره د یوه ناروغ د بېهوښي په موخه ایتر وکارول شول. د ۱۸۴۷ زکال د ډسمبر په ۲۳مه لیسټر او پالمر بډفورډ ۲ ته کډه شول او دلته ورسره د هاجکین د لنفوم (د وینې د سرطان یو ډول دی) د کشف کوونکي توماس هاجکین وراره هم یوځای شو. لیسټر او هاجکین د ښوونځي له دورې څخه د یو بل ملګري و.
لیسټر د ۱۸۴۷ زکال په ډسمبر میاشت کې د بوتاني او کلاسیک په برخه کې د لیسانس لومړۍ درجه سند ترلاسه کړ. لیسټر په داسې حال کې چې په زده کړو بوخت و د چیچک ناروغۍ له امله د خپل مشر ورور له مړینې یو کال وروسته خپله د دغې نارغۍ له کمزورې حملې سره مخ شو. د ورور غم او همدارنګه د زده کړو فشار لامل وګرځېد د ۱۸۴۸ زکال په مارچ میاشت کې له ذهني ستونزې سره مخ شي. لیسټر پرېکړه وکړه چې د خپل وضعیت د ښه کېدو په موخه یوه اوږده رخصتي واخلي؛ همدغه چاره لامل وګرځېده چې زده کړې یې وځنډېږي. د ۱۸۴۸ زکال په اپرېل کې لیسټر له هاجکین سره د من جزیرې ته ولاړ او د ۱۸۴۸ زکال د جون میاشتې په ۷مه یې ایلفراکم ته سفر وکړ. د جون میاشتې په وروستیو کې یې د دوبلیني کواکر تومان پیم په کور کې د پاتې کېدو بلنه ومنله. له دغه ځایګي څخه په ګټنې هغه په ټول ایرلنډ کې وګرځېد.
تاچیرا آیالات
تاچیرا ولایت په اسپانیایي ژبه Estado Táchia) د ونزویلا هیواد له ۲۳ ګونو آیالاتونو څخه یو دی چې ددی هیواد په لویدیځ کې موقیعت لري.
ساده هنر
نایف هنر یا ابتدايي هنر يا ساده هنر یو هنر دی چې د هنرمند د خپل چاپیریال د لید پراساس رامینځته کیږي ، نه د اکاډمیک جریان پراساس. لید، اناتومي، او رنګ کول ابتدايي او ساده دي، او د ښوونځي قواعد د دوی په کارونو کې مهم ندي.
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:هنر تاريخ
ايليوشين-۹۶
ايليوشين-۹۶ (په روسي: Ил-96) د جت عصري روسي باروړونکي او مسافروړونکي الوتکه ده چی په ۸۰ کلو کی په شوروي اتحاد کی د ورونېژ په ښار کی د ایلیوشین طرحی شرکت لخوا جوړه شوه. لمړی الوتنه یی په ۱۹۸۸ کال کی ترسره شوه. روسي هوایی ترافیک د دغی الوتکې څخه د ۱۹۹۲ کال څخه راهیسي کار اخلي. د ۱۹۸۸ کال څخه تر ۲۰۱۱ کال پورې ۲۳ الوتکې جوړې شوې. د هغو الوتکو څخه درې الوتکې کوبا ته صادرې شوې.
وېشنيزه:مسافروړونکي الوتکې
کشنده ولسوالۍ
د کشنده ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۹،۰۸۳ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د بلخ ولسوالۍ
سټیفن هاپکینز
سټیفن هاپکینز (۷ مارچ ۱۷۰۷ – ۱۳ جولای ۱۷۸۵ زکال) د متحده ایالاتو له بنسټ ګرو پلرونو، د روډ آیلنډ او پراویډنس کروندو د مستعمرې والي، د روډ ایلنډ د سترې محکمې قاضي القضات او د بریتانوي سوداګرو سره د راکړې ورکړې د بندولو د هوکړې (Continental Association) او همدارنګه د خپلواکۍ د اعلامیې لاسلیک کوونکی و. نوموړی د روډ آیلنډ له مخکښې کورنۍ او د مستعمراتي امریکا په دوران کې د مخکښ سیاستوال ویلیام هاپکینز لمسی و. د هغه نیکه توماس هاپکینز پراوېډنس کروندو ته له لومړیو راغلو کډوالو څخه و چې په ۱۶۳۵ زکال کې د خپل له تره زوی بنډیکټ آرنولډ سره چې د ۱۶۶۳ زکال د سلطنتي منشور له مخې د روډ ایلنډ مستعمرې لومړنی والي شو؛ له انګلستان څخه دلته راکډه شوی و.
د هاپکنیز په دوره کې د ثابتو پولي واحدونو (نړیوال ریزرفي پولي واحدونه) پر ځای د هماغه وخت د کاغذي پیسو کارول یو له بحث پارونکو سیاسي موضوعاتو څخه وه. د هاپکینز سیاسي سیال ساموئل وارډ د ثابتو پولي واحدونو پلوي و په داسې حال کې چې هاپکینز له خپلو پیسو څه د ګټې اخیستنې ملاتړی و. د دغو دواړو ترمنځ سیالي تر دې حده ورسېدله چې هاپکینز له نوموړي څخه د ۴۰ زره پونډه تاوان غوښتنه وکړه، خو په محکمه کې یې قضیه بایلوده او اړ شو څو د محکمې لګښتونه ورکړي. د ۱۷۶۰ مې لسیزې تر نیمايي پورې د دوی دواړو ترمنځ دغه ستونزه د روډ ایلنډ مستعمرې لپاره په جدي ستونزې واوښته خو د دغې موضوع په درک سره دواړو هڅه وکړه څو له یو بل سره روغه وکړي خو بریالي نه شول. بالاخره دواړو هوکړه وکړه چې د ۱۷۶۸ زکال په ټاکنو کې ځانونه نه نوماندوي او جوزیاس لیندون د روغې کوونکي نوماند په توګه د روډ ایلنډ مستعمرې والي شو.
په ۱۷۷۰ زکال کې هاپکینز یو ځل بیا د سترې محکې مشر/ قاضي القضات شو؛ نوموړي د خپلې دغې دورې په لومړیو کې د ۱۷۷۲ زکال د ګاسپي قضیې په حل کولو کې مهم رول ولوباوه؛ دغه قضیه د بریتانیا د هغې دولتي بېړۍ اړوند وه چې د روډ آیلنډ پارېدلي یوه ډله وګړي ور پورته شول او هغې ته یې اور واچوه. په ۱۷۷۴ زکال کې نوموړي ته په لومړني قاره یي کانګرس کې د روډ ایلنډ له دوه څوکیو یوه ورسېده او یو بل دروند مسئولیت ورته وسپارل شو- بله څوکۍ یې د هغه پخواني سیال ساموئل وارډ ته ورسېده. هاپکینز له دې څخه لا لس کاله وړاندې په ۱۳ مستعمرو کې پراخه شهرت له دې امله موندلی و چې هغه د مستعمراتو د حقونو د ارزونې په نامه خپله رساله خپره کړه او په هغو کې یې د بریتانیا په پارلمان او د هغو په مالیاتي سیسټمونو باندې نیوکه کړې وه.
هاپکینز د ۱۷۷۶ زکال په اوړي کې په داسې حال کې چې د بدن د کمزورتیا له امله یې لاسونه لړزېدل د امریکا د خپلواکۍ اعلامیه لاسلیک کړه. نوموړي چې د لاسلیک کولو پر مهال یې خپل ښی لاس په چپ لاس نیولی و وه یې ویل، «زما لاس لړزېږي، خو زما زړه نه». نوموړي د ۱۷۷۶ زکال تر سپټمبر میاشت پورې په قاره یي کانګرس کې خدمت وکړ او په پایله کې یې د ناروغۍ له امله استعفا ورکړه. نوموړي د روډ ایلنډ او پراویډنیس کروندو د انګلیسي مستعمرې د کالج (وروسته یې نوم براون پوهنتون شو) مقتدر ملاتړی او د هغو لومړنی رئیس و. هاپکینز په ۱۷۸۵ زکال کې د ۷۸ کلونو په عمر په پراویډنس کې ومړ او د روډ ایلنډ په شمالي هدیره کې خښ کړای شو. هاپکینز د روډ آیلنډ پیاوړی دولتي چارواکی بلل کېږي. په ۱۷۷۴ زکال کې هاپکینز شپږ یا اووه غلامان لرل چې هغه مهال نوموړی د پنځه سلنه مخکښو غلام لرونکو په ډله کې راتله.
مړینه او میراث
هاپکینز په ۱۷۵۳ زکال کې د د پراویډنس له خصوصي کتابتون سره مرسته وکړه او همدارنګه د نیوپورټ فلسفي ټولنې غړی و. په روډ آیلنډ کې د هاپکینټون ښار وروسته د هغه په ویاړ د نوموړي په نوم ونومول شو. همدارنګه د متحده ایالاتو هغه لومړنۍ بېړۍ چې په دویمه نړیواله جګړه کې یې د جرمني بېړۍ غرقه کړه او د ازادۍ بېړۍ بلل کېده د هغه په نوم یا د هاپکینز بېړۍ په نوم ونومول شوه.
په داسې حال کې چې هاپکینز تر ډېره پورې زده کړې په خپله کړې وې (رسمي زده کړې یې نه لرلې) خو له کشیش جیمز منینګ، ساموئ وارد، جان براون، نیکولاس براون، موزس براون، باپتیست کشیش ایزاک بکس، باپتیست کشیش ساموئل سټیمن او پروتستانت کشیش ازرا سټایلز سره په خوا کې یې د روډ آیلنډ او پراویډنس کرنیز ښار د انګلیسي مستعمرې د کالج  (اوسني براون پوهنتون) جوړونکي مدیره پلاوي د غړي او متولي په توګه اساسي رول ولوباوه. هاپکینز له ۱۷۶۴ زکال څخه تر ۱۷۸۵ زکال پورې د براون پوهنتون رئیس و. د هغه کور یا د والي سټیفن هاپکینز کور په پیل کې د پراویډنس د هاپکینز او سویلي عمومي واټونو په کونج کې موقعیت درلود خو له مړینې وروسته یې دوه ځله ځای تغیر وموند خو دواړه ځله یې ځای په هاپکینز واټ کې و. اوس مهال د هغه کور د هاپکینز په ۱۵ سړک کې موقعیت لري، چې د بنیفېټ واټ په کونج کې د براون پوهنتون د کمپ څنګ ته پروت دی او د متحده ایالاتو یو له تاریخي ودانیو ګڼل کېږي.
کشیش ازرا سټایلز د خپلو خاطراتو په کتاب کې د هغه اړوند لیکلي: «زه والي هاپکینز ډېر ښه پېژنم، هغه یو ځیرک، نفوذ لرونکی، له ظرافتونو ډک، ژور حیله ګر، جذاب او مبتکر سړی و...»؛ همدارنګه زیاتوي چې نوموړی «با استقامته او د کلکې ارادې لرونکی او همدارنګه یو باغروره وطن پال» و. هاپکینز د ارنولډ، بیکنل او ساندرسون په ګډون د ګڼ شمېر تاریخ پوهانو له خوا ستایل شوی او ریچمن هغه په ساده ټکو کې د «روډ آیلنډ لوی دولتي چارواکی» بللی.
موناکو
موناکو(مناکو) په فرانسوي Principatu de Múnegu (Monégasque) په اروپا کې پروت یو کوچېنی هیواد دی. موناکو په نړۍ کې دوهم تر ټولو کوچېنی هیواد دی چې دیاد هیواد شهزاده له خوا یې چاری پرمخ ځي.
موناکو د فرانسه جنوب ته په مدیترانه سمندر کې موقیعت لرې چې نفوس یې ۸۰۰'۳۷ نفره او مساحت یې ۱،۹۵ کیلومتره مربع دی. د آزادو مالیاتي قوانینو له کبله په مناکو کې زیات شمیر بهرنیان تر سترګو کیږي یاد هیواد له خپلو وګړو نه هیڅ ډول مالیه نه ټولوي. د موناکو هیواد پلازمینه د موناکو ویل ښار دی.
ایداري وېش
له ایداري اړخه موناکو یو ښار یو دولت دی.
مارمل ولسوالۍ
د مارمل ولسوالۍ د افغانستان د بلخ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹،۵۱۰ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د بلخ ولسوالۍ
اروپايي کاغۍ
اروپايي کاغۍ یا عمومی کاغۍ (په لاتین: Pica pica) د کارغانو څخه یو مرغه دی چی په اروپا، آسيا، افريقا او شمالي امريکا کی ژوند کوي.
پېژندنه
اروپايي کاغی د کاغیانو څخه تر تولو مشهوره او گڼ شمير لرونکی مرغه دي چی ځنگلونو او ښارونو کی ژوند کوی. نوموړی مرغه په ځانگړی ډول حشرات، دانې او مېوې خوری. دغه مرغه تور او سپين رنگ لري. د کاغی ښخینه او نر برابر رنگونه لری. وزرونه یی لنډي او پلن دی. وزن یی ۲۴۰ گرامو ته رسېدلای سی اوږدوالی یی ۴۰ - ۵۱ سانتیمتر دی. د دغی مرغې په هکله معلوم دی چی د روښانو شیانو سره ډېره مینه لري، د بلو مرغو هگی غلا کوي او کولای سی د کوچنی مرغو پر شمير باندی منفی آغېره ولري. د دی لپاره خلکو غله کاغۍ ورته وایی.
سرچينې
وېشنيزه:کارغان
سپين تڼی
بټنوک|289px|سپين تڼی
سپين تڼی (په انگرېزي: Speen Tanai) د بي بي سي د پښتو څانگې يو وياند او خبريال دی. هغه د خپل خوږ غږ او زړه راښکونکي گړدود له امله په افغانانو کې گڼ شمېر مينه وال او مننونکي لري. سپين تڼی د وياندۍ او د راډيويي خپرونو د وړاندې کولو تر څنگ په شاعرۍ کې هم لاس لري او يو شمېر شعرونه يې د رسنيو لخوا خپاره شوي هم دي.
مخينه
سپين تڼی د پکتيا د تڼيو په ولسوالۍ کې زېږېدلی.
دندې
وېشنيزه:د بي بي سي راډيو خبريالان
جوهر
یو سور رنگ په تصور کې نیسو. له دې رنگه څخه دوه شیان درک کوو: لومړی دا چې جسم دی، او دویم دا چې یو رنگ شته، چې دې جسم پورې اړوند دی، او دا جسم ددې رنگ لپاره ځای او شکل ورکوي. مالومه خبره ده، چې رنگ د خپل شتون د تحقق لپاره جسم ته اړتیا لري، یانې باید یو جسم وي، چې رنگ پر هغه باندې عارض شي او په هغه کې تحقق ومومي. حال دا، چې جسم رنگ ته اړتیا نلري. یانې که چېرې له جسم څخه رنگ لرې کړای شي، نو نوموړې جسم له خپل جسموالي څخه نه لویږي او بیا هم جسم یادېږي. په بل عبارت، که چېرې سور رنگ له منځ څخه لاړ شي او ځای یې کوم بل رنگ ونیسي، جسم په هر حال باقي پاتې دی. پداسې حال کې، چې که چېرې جسم له منځه ولاړ شي، رنگ سور رنگ یا هر ډول رنگ چې لري به هم له منځه ولاړ شي.
پدې توگه رنگ په جسم پورې تړلې، مگر جسم په رنگ پورې نه. د هر هغه څه چې د جسم په څېر یې شتون په ځان قایم وي، او د تحقق لپاره بل څیز ته اړتیا ونلري، ته جوهر ویل کېږي. او هرهغه څه، چې د رنگ په څېر په بل څه قایم او تړلی وي، ته عرض ویل کېږي. لومړی کس چې په فلسفه کې یې د جوهر ټکی یې وکاراوه، ارستو وو. ده جوهر یو له لسو مقولاتو څخه وگرځولو.
اوس د جوهر د لا زیاتې پېژندنې لپاره، چې په فلسفه او منطق کې یو بنسټیز ځای لري، له یوې بلې زاويې څخه پام وکړو: کله چې یو څیز سره مخامخېږو، له دوه ډوله پوښتنو سره پوښتو: لومړۍ پوښتنه دا چې: کوم ځانگړتیاوې ددې شي لپاره بنسټیزه او اړین اړخ لري، یانې څیز هغه څه کوي، چې دی؟ او په بل عبارت، د څیز هویت یې جوړ کړې؟
د مثال په توگه: کله چې پوښتو چې مېز حقیقتا څه دی؟ زموږ موخه دا ده، چې د هغو صفاتو او ځآنگړتیاوو څخه چې میز یې لري، کومه یوه بسټیزه ده. په دې صورت که چېرې مېز دا ځانگړتیاوې او صفات له لاسه ورکړي، نو بیا به مېز نه وي.
۱۰۰۰ (عدد)
۱۰۰۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۹۹۹ څخه  مخکي او د ۱۰۰۱ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۰۰۰:
په کلینډر کې
۱۰۰۰ کولاي سي:
په نورو موضوعګانو کې
۱۰۰۰ د عدد شمیره ارزښت غ د ابجد حساب کې دي.
سرچينې
وېشنيزه:۱۰۰۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:څلور رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
د خندق غزا
تړلې لیکنې
د بدر غزا د خندق غزا د حنین غزا د احزاب غزا احد غزا
سرچینې
۲۴۸_ مغازى واقدى، ۲/ ۴۴۱ ۲۴۹_ مغازى واقدى ۲/ ۴۴۳ ۲۵۰_ تاريخ طبرى ۲/ ۲۲۴ ۲۵۱_ مغازى واقدى، ۲/ ۴۴۵ ۲۵۲_ سيره ابن هشام ۲/ ۲۳۰ ، مغازى ۲/ ۴۵۳ ۲۵۳_ مغازى واقدى ۲/ ۴۴۶ ، سيره ابن هشام ۲/ ۲۲۴ ۲۵۴_ سيره ابن هاشم، ۲/ ۲۳۸ ۲۵۵_ مغازى واقدى، ۲ ۴۵۵-۴۵۶ ۲۵۶_ بحار ۲۰/۲۲۳ ۲۵۷_ مغازى واقدى، ۲/ ۴۵۸-۴۵۹ ۲۵۸_ سيره حلبى ۲/ ۳۳۵ ۲۵۹_ سيره حلبى، ۲/۳۴۵ ۲۶۰_ الامتاع / ۲۴۰ ۲۶۱_ سيره حلبى ۲/۳۴۹ ۲۶۲_ طبقات كبرى ۲/۶۸ ۲۶۳_ مغازى واقدى ۲/ ۴۷۰ ۲۶۴_ كنز الفوئد / ۱۳۷ ۲۶۵_ بحارالانوار ۲۰/ ۲۲۷ ۲۶۶_ مستدرك حاكم ۳۰/ ۳۲ ، بحار ۲۰/ ۲۱۶ ۲۶۷_ مستدرك حاكم ۳۰/ ۳۳ ۲۶۸_ سيره ابن هشام ۲/ ۲۲۳ ، بحار ۲۰/ ۲۵۲ ۲۶۹_: سيره ابن هشام ۲/ ۲۲۹-۲۳۱ ، تاريخ طبرى ۲/ ۲۴۲-۲۴۳ ۲۷۰_ تاريخ طبرى ۲/ ۲۴۴ googleweblight.com/i?u=http://www.andyal.com/%25D8%25AF-%25D8%25AE%25D9%2586%25D8%25AF%25D9%2582-%25D8%25BA%25D8%25B2%25D8%25A7-2/&hl=ps-Af وېشنيزه:اسلام
وېشنيزه:محمد وېشنيزه:سيرت
بوجاق
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
عبدالفتاح ابو غده
شیخ عبد الفتاح أبو غدة د اسلامی امت روښانه او ځلانده تاریخپاڼی یا خو د حق پالو علماوو پر زیار او سیاهی او یا هم د هغو سپیڅلو شهیدانو په وینو اړول شوی کوم چی خپل اوچت عقلونه ‎او رسا پوهی د ویدو ولسونو د ویښولو ا و یا هم د لیار ورکو د لارښوونی لپاره مصرف وی. ددغسی اتلانو یاد د هغه مشهور تابعی سفیان بن عیینة رحمة الله علیه وینا ده چی : (موږ ته د خپلو لارښوونکو یاد د برکت او رحمت د راښکون لامل وه) د اسلامی امت د دغو اتلانو له لړه یو هم پیاوړی عالم دین، د سنتو ستر مدافع، نامتو داعی او فقیه شیخ عبدالفتاح ابو غدة وو.
مخیینه
شیخ ابو زاهد عبدالفتاح بن محمد بشیر چی د نسب لړۍ یی ستر صحابی خالد بن ولید رضي الله عنه ته رسی په ۱۹۱۷ م کال یی د لرغونی شام (اوسنی سوریه) شمال ته څیرمه د حلب نومی ښار په یوی مشهوری دین دوسته او بډایی کورنۍ په غیږ کی سترگې پرانیستی، چې د اوبدونکو مصنوعاتو په سوداگرې بوخته وه.
زده کړې
شیخ ابو غذة په اته کلنی کی خپلی لومړنی زده کړی د المدرسة العربیة الاسلامیة الخاصة له انگړه پیل کړه چی تر څنگ یی د حلب د مشهوری شیخ محمد علی الخطیب په مدرسه کی د قرآن کریم او خط زده کړی هم ترسره کولی، هغه بیا د ثانوی زده کړو لپاره د حلب مشهوره مدرسة (الخسرویة) غوره کړه چې له هماغه وخته پری د زیرکتیا او نبوغ نښی څرگندی وی او په ۱۹۴۲ م کی یی تری په اوچته درجه بری لیک ترلاسه کړ.
لوړی زده کړې
شیخ ابو غدة د خپلو لوړو زده کړو لپاره د مصر د الازهر اسلامی پوهنتون د شرعیاتوپوهنځی غوره کړ او په ۱۹۴۸ کی یی تری په بریالتیوب بری لیک تر لاسه کړ. په ۱۹۵۰ کی شیخ د عربی ژبی په ادبیاتو کی د تدریس د اصولو په تخصص کی ماستری هم له همدغه پوهنتونه ترلاسه کړه.
رسمي دندې
شیخ ابو غدة خپل پلرنی ټاټوبی حلب ته په رسیدو د خپل دینی مسوولیت په درکولو کابو یولس کاله د حلب په بیلابیلو مدرسو او لیسو کی د اسلامی ښوونی د استاذ په صفت دنده پر مخ بیوله چی مهمی مدرسی یی عبارت له: الشعبانیة او الخسرویة ځخه دی. هغه د تدریس تر څنگ د پوهنی په وزارت کی د دینی ښوونی د نصاب په تیارولو کی هم فعاله ونډه درلوده چی د همدی امله د دمشق پوهنتون د شرعیاتو د پوهنځی د اصول فقه، حنفی فقهی او د مذاهبو د مقایسوی فقهو د استاد په توگه وگومارل شو. هغه د تدریس ترڅنگ په دی پړاو کی ددی پوهنځی په نوښت د اسلامی فقهی د موسوعی غړیتوب هم ترلاسه کړ. استاذ عبدالفتاح ابوغدة له دی وروسته د سعودی عربستان د ریاض د ښار د امام محمد بن سعود د اسلامی پوهنتون او د قاضیانو په عالی انسټیټیوټ کی له ۱۹۶۵ نه تر ۱۹۸۸م پوری د استاذ په توگه دنده پرمخ بیوله او په دی ترڅ کی یی د ډیرو علمی رسالو لکه ماسټری او دوکتورا گانو باندی د څارونکی استاذ په صفت دنده هم پر غاړه وه، چې بیا د همدغو علمی خدمتونو لپاره د امام محمد بن سعود د پوهنتون د علمی مجلس غړی هم وټاکل شو.
علمي لوړتیا
استاذ ابوغدة د علم او پوهی د سمندر یو لالهانده تږی و ، تل د علمی مناظرو او مناقشو لیواله او د همدی مقصد لپاره یی د گڼو اسلامی هیوادونو له علماوو سره بحث او مناقشی ته کیناست چی ځینی یی عبارت دی له:د عثمانی خلافت پخوانی شیخ الاسلام شیخ مصطفی صبری، شیخ زاهد کوثری، د عراق مشهور محدث امجد الزهاوی، دهند په نیمه وچه کی مولانا محمد زکریا کاندهلوی، مولانا محمد یوسف کاندهلوی، شیخ ابوالحسن ندوی، مفتی محمد شفیع،...
د ابو غده په اړه د نورو پوهانو آند
شیخ ابوغدة د خپلو هم عصرو علماوو په ژبه د ښی څیری او غوره اخلاقو خاوند و، د اسلامی آدابو پیاوړی مدافع او ساتونکی و، د علم ستر سمندر و چې تر څنگ یی په شخصیت تواضع او عاجزی غالبه وه. هغه په خپلو کتابونو کی د خپل نظر سره هیڅکله حتی د جمع ضمیر نه استعمالوه. یو وار په کوم مجلس کی کوم گډون کوونکی شیخ ابو غدة د امام ابو حنیفه رحمة الله علیه سره تشبیه کړ چی له امله یی د شیخ مخ سور شو او په غوسه یی وویل: زه چیرته او هغه چیرته، زه د امام ابوحنیفه دپښو گرد ته هم نشم رسیدای.
شیخ ابوغدة د خوږو خبرو او رسا نظر څښتن و، ناست کس به یی له خپل مجلس نه اغیز کی راوست او خپل ځان ته به یی راجذب کړ. خپل وخت یی تل علم او عبادت ته وقف کړی و او پر ژبه یی د الله ذکر پروت و. پیاوړی داعی استاد سعید حوی دده په اړه وایی: په اوسنی زمانه کی چې زه گورم ښایی ددی آیت تطابق پر شیخ ابوغدة وی کوم کی چی الله تعالی فرمایی (و اذا تتلی علیهم آیت الرحمن خروا سجداْ وبکیا) او کله چی پر دوی زموږ ایاتونه ولوستل شی نو پر سجدو او ژړاو پریوځی.
شیخ ابوغدة د اسلامی دعوت او اسلامی ویښتابه په برخه کی هم فعاله ونډه درلوده، هغه په مصر کی د خپل تحصیل له وخته د اسلامی نړۍ د خوځښتونو د سالار شهید امام حسن البنا د اسلامی فکر نه الهام اخیستی و او هغه د خپل لارښود اوامام ‎په توگه پیژنی. مرحوم استاذ په دی عقیده و چی اسلام د بشریت د ټولو رنځونو درمان دی چی هم دین او هم دولت. هغه اوملگرو یی لکه شیخ مصطفی السباعی ، استاد سعید حوی همدغه رسا او ځلانده فکر له مصره خپل ټاټوبی ته راولیږداوه او د دارالارقم په نوم یی د لومړی اسلامی مرکز بنسټ کیښود چی بیا یی ددی فکر په خپرولو او د ښکیلاک او سیکولریستی سوسیالستی افکارو په له منځه وړلو او مقابله کی لالهانده هڅی وکړی.
د اخوان المسلمون د غورځنگ د لارښود په توگه
استاذ د شیخ مصطفی السباعی نه وروسته دوه دوری د اخوان د گوند د لارښود په توگه دنده پرمخ بیوله چی په ښه توگه یې سرته ورسولهاستاد ابو غدة هیڅکله دعوتی او ډله ییز اسلامی کارونه د علمی او اکاډمیکو کارونو خنډ نه بولی، بلکی د یو دعوتگر لپاره تر ټولو وړاندی دعلم جامه ضرور او لازمه گڼی. هغه د ډیرو علمی مصروفیاتو سره سره په اسلامی دعوت کی تل فعال حضور درلود او دعامو او خاصو خلکو محبوبیت یی لاس ته راوړی و او په ۱۹۶۱ کی د حلب له ښاره د پارلمان د ا ستازی په توگه غوره شو. استاذ ابوغدة ددعوت په لاره کی ډیری لالهاندۍ گاللی چی په همدی سلسله کی یو وار ۱۹۶۰ کی د (تدمرصحرا) په جیل کی ۱۱ میاشتی بند تیر کړ، هغه یو صابر او بردبار انسان و چی دوخت د فاسد رژیم ټولی ناخوالی یی په پراخه سینی وگاللی اوهیڅکله یی ددوی غوښتنو ته سر ټیت نکړ. استاذ ابوغدة په ۱۹۷۸ کی د سوریی له خاوری ووت او د سعودی په خاوره کی یی میشتیدنه غوره کړه، هغه په خپلی جلاوطنی کی دعلم تر څنگ د اسلامی امت قضایاوو ته ځان وقف کړی و. استاد ابوغدة د استاد حسن حبنکه المیدانی نه وروسته د سوریی له هیواده د رابطة العالم اسلامی موسسی د تاسییس مجلس غړی وگرځید او له همدی منبره یی د ډیرو اسلامی قضیو څخه په میړانه دفاع کړی. شیخ عبدالفتاح ابو غدة د اسلامی امت یو له هغو عالمانو څخه و چی د افغانستان سپیڅلی جهاد نه یی په میړانه دفاع کړی او دایی د مسلمانانو دعزت او برم لامل گاڼه، هغه څو ځلی ویلی چی: د افغانستان جهاد د مسلمانانو سر اوچت کړی دی شیخ ابو غدة به وخت پر وخت د اسلامی نړۍ د گوټ گوټ هیوادونو لکه سودان، یمن، هند، پاکستان، اردن، ترکیه، الجزایر، عراق، قطر او اروپایی هیوادونو ته سفر کاوه او علمی او دعوتی سمینارونو کی به یی برخه اخیسته. شیخ ابوغدة ۱۹۹۵ کال کی د لندن د اکسفورډ د اسلامی مطالعاتو د مرکز لخوا د اسلام د تعریف او د حدیثو د خدمت په ویاړ د سلطان برنای د جایزی گټونکی شو، او په همدی کال د سوریی د پخوانی ولسمشر حافظ الاسد لخوا ورته شیخ محمد سعید رمضان البوطی د منځگړی په حیث ولیږل شو چی په دی توگه یی خپله ۱۷ کلنه جلاوطنی پای ته ورسوله.
پوهنیز ژوند او لیکلي اثار
شیخ ابوغدة دخپل ژوند وروستی کلونه هم د اسلام او علم خدمت ته وقف کړی و او خپل ډیر وخت یی تحقیق او تالیف ته ځانگړی کړی و. د هغه ځانگړنه په دی کی نغښتی وه چی خپل کتاب به یی له ښی کره کتنی وروسته راویست او د یو کتاب له تحقیق سره به یی خپله ځانگړی حاشیه اوفواید هم پری اضافه کول. شیخ ابوغدة د حدیثو، فقهی، تصوف، اصول حدیث، اصول فقه او جرح تعدیل په علمونو کی بډایه تصنیفات ترسره کړی چی ځینی یی په لاندی ډول دی:
شیخ ابوغدة بالاخره د ۸۰ کالو په عمر د یو اوږد خدمت او جهاد نه وروسته د ۱۹۹۶ کال ددسمبر په میاشت کی د ورپیښی ناروغۍ نه د سعودی عربستان د ملک فیصل روغتون ته راوړل شو او د ۱۹۹۷ د فبروری د میاشتی په ۱۶مه د ابدی سفر په لور رخصت شو. رحمة الله علیه
سرچيني
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:ختيځ فيلسوفان وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:فقهيان وېشنيزه:لارښودان وېشنيزه:فيلسوفان
دوبۍ نړيوال هوايي ډګر
د دوبۍ نړيوال هوايي ډګر (په لنډه: DXB، ICAO: OMDB) (عربي: مطار دبي الدولي) د خدماتو له مخې د متحده عربي اماراتو اولنى هوايي ډګر دى.
آنتونوف-۱۴۰
آنتونوف-۱۴۰ (په اوکرایني ژبې:Ан-140 Антонов) د ټوربوپراپ (څرخي) مسافروړونکي الوتکه ده چی په اوکراین کی د آنتونوف د طرحی شرکت لخوا طرح او جوړه شوه. دغه الوتکه په ایران کی د اصفهان په ښار کی د شرکت صنایع هواپیماسازی ایران لخوا د لایسنس په اساس هم جوړ شوی دي. د آنتونوف-۱۴۰ لمړي الوتنه په ۱۹۹۷ کال کی ترسره شوه. تر ۲۰۱۱ کال پورې ۳۵ الوتکې جوړې شوې. په دی الوتکې کی ۵۲ تنه مسافران سپرېدلای شی.
وېشنيزه:مسافروړونکي الوتکې
انځوریز هنر
انځوريز هنر يا فيګوراتيو هنر د بصري هنرونو هغه کارونو ته اشاره کوي، ډیری وختونه نقاشي او مجسمه ، په کوم کې چې د ریښتینې نړۍ بیان وي. دا اصطلاح په عمومي ډول د تجرید هنر په وړاندې کارول کیږي.
ګالری
د انځورګرۍ هنر بېلګې
سرچينې
وېشنيزه:هنر تاريخ
په جرمني کې د یهودو تاریخ
د یهودانو تاریخ په جرمني کې لږ تر لږه له ۳۲۱ ز کال سره سمون لري او د منځنیو پیړیو تر لومړیو (له پنځمې تر لسمې ز پیړۍ پورې) او لوړو منځنیو پېړیو (شاوخوا له ۱۰۰۰ نه تر ۱۲۹۹ ز پورې) په اوږدو کې یې دوام درلود، لکه چې یهودي کډوالو د اشکنازي یهودي ټولنې بنسټ کېښود. ټولنه د شارلمان د واکمنۍ په دوران کې خوندي پاتې شوه، خو د صلیبي جګړو په اوږدو کې زیانمنه شوه. د تور مرګ (۱۳۴۶ – ۱۳۵۳ز) په ترڅ کې په څاه ګانو کې د زهرو د اچولو تور د جرمني یهودانو د ډله ییزې وژنې لامل شو او دوی په لویه کچه پولنډ ته وتښتېدل. د مینز، سپییر او وارمز د ښارونو یهودي ټولنې، د منځنیو پیړۍ په اوږدو کې د یهودانو د ژوند مرکزونه شول. "دا د یوې زرینې دورې په توګه انګېرل کېږي، ځکه چې د سیمې د کلیسا مشرانو د یهودانو ساتنه کوله، چې په پایله کې یې سوداګري او سوکالي پراخه شوه."
د لومړۍ صلیبي جګړې په اوږدو کې د یهودانو د ځورونې دوره په جرمني کې پیل شوه. د تریر، وارمز، مینز او کولن په څېر ښاورنو کې ټولې ټولنې تر تیغ تېرې شوې. د هوسي جګړو د یهودانو د تازه ځورولو لپاره نوی ګواښ را پورته کړ. د ۱۵مې پېړۍ پای، د دیني نفرت یوه داسې دوره وه چې ټولې ممکنه بدمرغۍ یهودانو ته اړوند ګڼل کېدلې. په ۱۸۱۵ ز کال کې د ناپیلیون له سقوط سره سم، د ودې په حال کې ملتپالنه د ځپلو د زیاتوالي لامل شوه. د ۱۸۱۹ ز کال د اګسټ له میاشتې نه تر اکتوبر میاشتې پورې، په ټول جرمني کې د هپ-هپ پاڅون تر نامه لاندې خوځښتونه پیل شول. په دې وخت کې، د جرمني زیاتره ایالتونو  یهودان له خپلو مدني حقونه نه محروم کړل. په پایله کې، زیاتره جرمني یهودانو کډوالۍ ته مخه کړه.
د موسی مینډیلسون له وخت نه تر شلمې پېړۍ پورې، دا ټولنه په تدریجي ډول وژغورل شوه او بېرته یې پرمختګ وکړ.
په جرمني کې د ۱۹۳۳ ز کال د جنورۍ په میاشت کې نږدې ۵۲۲۰۰۰ یهودان مېشت وو. وروسته له هغه چې نازي ګوند واک ته ورسېد، دوی د یهودیت ضد ایډیالوژي او سیاست پلی کړ، چې یهودي ټولنې په پراخه کچه و ځورول شوې  او تعقیب شوې. نږدې ۶۰٪ (۳۰۴۰۰۰ ) یهود د نازي دیکتاتورۍ په لومړیو شپږو کلونو کې کډوال شول. په ۱۹۳۳ ز کال کې د یهودانو ځورول او تعقیب د نازیانو رسمي سیاست شو. په ۱۹۳۵ او ۱۹۳۶ز کلونو کې، د یهودیت ضد تعقیب او ځورونه په چټکۍ سره زیاته شوه. په ۱۹۳۶ ز کال کې، یهودان له ټولو مسلکي کارونو نه منع شول، چې په عملي توګه په تعلیم، سیاست، لوړو زده کړو او صنعت کې د ګډون نه منع شول.Schutzstaffel  یا SS د هغه څه امر وکړ، چې د ۱۹۳۸ ز کال نومبر د ۱۹ – ۱۰ په شپه کې پیښ شول، چې د ماتې شوي ښیښې د شپې (Kristallnacht) په نامه  یادېږي. د یهودانو د هټیو مخې او دفترونه وېجاړ او وران شول او زیاتره عبادت ځایونه د اور په لمبو کې له منځه ولاړل. د دویمې نړیوالې جګړې په پیل کې یوازې ۲۱۴۰۰۰ یهودیان، د جرمني (۱۹۳۷د پولو) اړوندو سیمو کې پاتې شول.
د ۱۹۴۱ ز په ورستیو کې، پاتې ټولنه په منظم ډول کوچنیو سیمو او بلاخره په ختیځه اروپا کې د مرګ کمپونو ته جلا وطنه شول. د ۱۹۴۳ز کال د مې په میاشت کې جرمني د جوډنرین (له یهودانو نه پاک، له یهودو نه آزاد،  له یهودانو نه خلاص) هېواد په توګه اعلان شو. د جګړې په پای کې، نازي رژیم او د هغوی ملاتړو، د اټکل له مخې له ۱۶۰۰۰۰ نه تر ۱۸۰۰۰۰ جرمني یهودیان وژلي وو. د نازیانو تر لارښوونې لاندې په ټولیزه توګه نږدې شپږ میلیونه اروپایی یهودان، په نسل وژنې کې ووژل شول چې وروسته د هولوکاسټ په نوم یاد شو.
له جګړې نه وروسته، د یهودانو ټولنې په کراره بېرته په جرمني کې وده پیل کړه. د ۱۹۹۰ز کلونو په پیل کې، دا وده د پخواني شوروي اتحاد نه د کډوالۍ له امله ګړندۍ شوه، چې د ۲۱ پېړۍ په پیل کې، په اروپا کې جرمني یوازینۍ هېواد و چې د یهودو مخ پر وده ټولنه يې درلوده او د جرمني زیاتره یهودیان روسي-ژبي وو. د ۲۰۱۸ ز کال په پیل کې،  په جرمني کې د یهودانو شمېر، له ۱۱۶۰۰۰ سره برابر شو، چې په کې د کورنیو غیر یهودي غړي نه وو شمېرل شوي. د مېشتو یهودانو ټول اټکل شوی پراخ نفوس، په جرمني کې د کورنیو د غیر یهودي غړو په ګډون، نږدې ۲۲۵۰۰۰ کسان وو.
اوس مهال په جرمني کې، د هولوکاسټ یا په هولوکاست کې د شپږ میلیونه یهودانو له وژلو نه نه انکا،ر یوه جرمي کړنه ګڼل کېږي، چې سرغړوونکی یې تر پنځو کلونو پورې له بند سره مخامخ کېږي. په ۲۰۰۶ ز کال کې، په جرمني کې د نړیوال جام په مناسبت، د جرمني د هغه وخت د کورنیو چارو وزیر ولفګنګ شوبل، د ښي اړخ د سخت درېځۍ په وړاندې د احتیاط غوښتنه وکړه او ویې ویل: "موږ به په هېڅ ډول سخت درېځۍ، له پردیو نه ډار یا د یهودیت ضد چلند ته اجازه ورنه کړو." د دې ډلو او مخالفانو پروړاندې د جرمني په ټولو ګامونو سربیره، یو شمېر پېښې په وروستیو کلونو کې تر سترګو شوې دي.
نهر شاهي ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د بلخ ولسوالۍ
د حنين غزا
تړلې لیکنې
د بدر غزا د خندق غزا د حنین غزا د احزاب غزا احد غزا
سرچینې
۱– سير أعلام النبلاء دوهم جز ۱۳۰ مه صفحه. مغازي د واقدي درېيم جز ۸۸۵ مه صفحه. سيرة بن هشام دوهم جز ۴۳۷ مه صفحه. ۲– تعريف بالأماكن الواردة في البداية و النهاية اول جزء 458 مه صفحه. ۳– السيرة النبویة علی ضوء القرآن و السنة النبویة دوهم جز ۴۶۸مه صفحه. جوامع السيرة النبویة اول جز ۱۸۹مه صفحه. سير آعلام النبلاء. دوهم جز ۱۳۰ صفحه. ۴– سورة التوبة ۲۵، ۲۶، ۲۷ ايتونه. ۶– صحيح مسلم درېيم جز ۱۴۰۱مه صفحه. ۷– تفسير فی ظلال القرآن درېيم جز ۱۶۹۹ مه صفحه. ۸– السیرة النبویة عرض وقائع و تحليل آحداث. دکتور محمد الصلابي.
http://www.zalaand.af/fullstory.php?id%3D50346&hl=ps-AF
کونگ
کونگ (سټريجيفارم) سټريجي بڼه يوه د مارغانو سټه چې د ۲۲۰ خېلونو په شمېر موندل شوي. دوی په دوه ډوله د مارغانو کورنيؤ باندې وېشل کېږي. اصلي سټريجي بڼه کونگان،او (ټايټونيډای) څادرپوښه کونگان. لدې څخه په افغانستان کې ېې هم څو خېلونه موندل کېږي. څېړونکي په دې عقيده دي چې دا مارغان په ټوله نړۍ کې پرته له شمالي انټرکټيکا څخه نور په هرځای ليدل شوي دي. په شمالي اروپا کې ېې د ۱۰و شاوخوا خېلونه موندل کېږي.
د کونگانو ځانتياوې
کونگان په يوازېتوب حالت کې روږدي دي، د شپې لخوا ېې الوتنې خوښېږي ځکه هم د شپې مارغه ورته وايي. ددوی سترگې خورا روڼې او روښانه ليد لري. کونگان د ډېرو وړوکيو ژويو ، مارغانو، چيچنده ځناورو او خزدکو ښکار کوي.
څېره ايزې ځانتياوې
کونگان پلنه څېره ، گردې ننوتلي او شاوخوا ترې چاپېره نخشمنه سترگې او سوري غوږونه لري.مښوکه ېې د گوربت پشان راځړېدلې تاؤ ده ، خو په اندازه کې ترې ډېره وړوکې ده. خپړې ېې وړې او پښو کې بې سېکه دي. که څه هم چې دکونگانو سترگې د لرليدونکيو (دوربيني) ليد وړتيا لري ، خو بيا هم کله چې غواړي د يو ښکار په ليدو ځان ډاډمن کړي نو د خپل پوره سرد تاؤولو وړتيا لري څو خپل ليد له څو اړخونو بدل کړي. کونگان خپل پوره سر د ۲۷۰ درجو شاؤخوا تاؤولای شي. کونگان لرې ليدونکي مارغان دي ، دوی نشي کولای چې د څو نژدې سانټي ميټر و په مېچ يو څه وويني. ددوی سترگې د لږې رڼا يا تتې رڼا په مهال ډېرې تېزېږي او روڼتيا ېې بې جوړې ده.
وېشنيزه:مارغان
نيل ارمسټرانگ
نیل الدن امسترانګ Neil Alden Armstrong) زوکړه ۵ اګست ۱۹۳۰م کال واپاکونتا، اوهایو(مړینه ۲۵ اګست ۲۰۱۲م کال سینسینټي'(اوهایو) یو امریکایي ستورمزلی دی. آمسټرانګ لومړنی انسان وو چې په سپوږمۍ یې پل کیښود، په ۲۰ جون ۱۹۶۹م کال د آپولو ۱۱ ماموریت نومي ماموریت کې سپوږمۍ ته وخوت او د لومړی انسان په توګه یې له سپوږمۍ نه خبري وکړي. نوموړی د ناسا، ستورمزلی، ازمایښتې پیلوټ، فضایي انجینر، د پوهنتون استاد، او د امریکا متخده آیالاتونو سمندري ځواکونو پیلوټ وو.
د آمسټرانګ ترڅنګ پدی ماموریت کې باز الدرین او مایکل کولینز هم وو.
سرچينې
وېشنيزه:امريکايي ستورمزلي
ميمنه ولسوالۍ
د میمنه ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۸،۰۵۵ وگړو ته رسېږي. دا ولسوالۍ د فارياب ولايت منځۍ (مرکز) دی.
سرچينې
وېشنيزه:د فارياب ولسوالۍ
آنتونوف-۱۴۸
سرچینې
وېشنيزه:مسافروړونکي الوتکې
گرمټ
گرمټ (په انگرېزي:Drill) چې د برمې په نامه هم يادېږي، د کار يوه آله ده چې په يوې هوارې کې سوری جوړوي. گرمټ په بېلابېلو ډولونو کې موندل کېږي چې هر يو يې د ځانگړې سطحې لپاره جوړ شوی.
وېشنيزه:د ترکاڼۍ اوزار وېشنيزه:د کار اوزار
جلغوزه
د جلغوزې ونه (په لاتين: Pinus gerardiana )یوه غوزه لرونکی ونه ده چی په افغانستان ، شمالي پاکستان او هیمالیا کی  شنه کېږي. په او وخت کی جنغوزیو ځنگلونه په افغانستان او يو شمير نورو آسيايي او اروپايي هيوادنو کې موجود دي چې بيلگي يي د سابيريايي ځنغوزي او کوريايي جنغوزیو په گوته کولاي شو او محلي نومونه يي په مختلفو مناطقو کې مختلف دي لکه: جلغوزي ،جلوزه ، زنغوزي سلبلو په نومونو ياديږي څرنگه چې ځنغوزي د افغانستان يوه مشخصه ميوه ده.
وېشنيزه:ونې
ریو دی جینیرو
ريو دي جينيرو (Rio de Janeiro) په برازیل کې دوهم ډیر نفوس لرونکی ښار دی او په امریکا کې شپږم ډیر نفوس لرونکی ښار دی. ریو دی جینیرو د ورته نوم ایالت پلازمینه ده، د برازیل دریم ډیر نفوس لرونکی ایالت، د ساو پاولو او میناس ګیریس وروسته. د ښار یوه برخه د نړیوال میراث ځای په توګه نومول شوې، د "ریو دي جنیرو: د غره او بحر تر مینځ د کاریوکا منظرې" په نوم د ۲۰۱۲ کال د جولای په لومړۍ نیټه د کلتوري منظرې په توګه.
۱۰۰۱ (عدد)
۱۰۰۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۰۰۰ څخه  مخکي او د ۱۰۰۲ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۰۰۱:
په کلینډر کې
۱۰۰۱ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۰۰۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:څلور رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
المار ولسوالۍ
د الیمار ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۸،۰۵۵ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د فارياب ولسوالۍ
مېتی
مېتی د خټگرۍ او بزگرۍ يوه آله ده چې د زمکې د کيندلو په موخه کارېږي. کېتی دوه سره لري، چې يو يې پلن سر او بل يې نری سر دی او يو لاستی لري.
د Easylibrary.org کتابتون
د Easylibrary.org کتابتون د پښتو ژبې غوره آنلاین کتابتون دی، چې تاسو کولای شئ د پښتو ژبې کتابونه او ښکلي ادبي لیکنې په آنلاین توګه ترلاسه کړئ.
دغه کتابتون چې ددغه لنېک له لارې لیدنه کولای شئ!
همداوس سلګونه پښتو ژبې کتابونه اوښکلي لیکنې تر لاسه کړئ! ( https://easylibrary.org/bookstore/ )
د شارک ماهي په اړه یوه جالبه!
که تاسو د سمندر په شاوخوا کې موجود یاست او د بدن له کومې برخې مو حتا یو څاڅکی وینه هم لاړه شي، نو شارک ماهي مو له ۵۰۰ متره لېرې ساحې څخه تعقیبوي او پر تاسو د حملې تیاری نیسي.
یعنې شارک ماهي ۵۰۰ متره لېرې یو څاڅکی وینه هم حس کولی شي.
شمېرنی
شمېرنی څنگه کارکوي؟
د( 5+3 )نه څه پلاس راځي ؟ جوته خبر ده چې( 8) پلاس راځي. اودانوڅنگه پوهېدی شو؟ داسې چې ! لومړی ستاسوسترگې په دې شمېرو لږېږي اوداشمېرې ويني. بيا ېې مغزته سگنال يا ((پامغږی)) لېږي. بياستاسومغز له ځان سره د شمېرو بڼه يا انځور ېې اخلي يا جوړوي ېې او ستاسوله يادښت څخه ېې ځواب روښانه راباسي. نو مغزبېرته ځواب د پامغږي له کبله ستاسوترخولې رسوي چې بيا تاسو دا څرگندسوال دڅرگندځواب په بڼه کې ليکۍ يا هم ېې واياست. يوشمېرنی هم همدارنگه مونږ ته دحساب سوالونه ځوابوي. دشمېرني يا دحساب ماشين مغز ديو ې نرۍ سليکون ټوټې نه جوړشوی دی چې ورته ((چېپ)) وايي. سليکون يوڅيزياماده ده چې له ځان سره برېښناوړلئ شي. په زرگونو برېښنايي تڼۍ يا سويچونه په ډېروکوچني کوچني مزوياسيمونودچېپ په مځکې پورې نښتي وي.
دامزي برېښنايي څرخ راپيداکوي چې ورته انگرېزي کې( انټيگرېټډسرکټ) وايي. کله چې مونږغواړو چې (5+3) په شمېرني کې واچؤو نوپکارده چې لومړی شمېرنی ولگوؤ او بيا (3) شمېريزه تڼۍ وټوکو. دې سره چېپ مونږ ته ټوکېدلې شمېره دبرېښنايي سگنالونو په بڼه ژباړي چې مونږڅرگنده پرې پوهېدی شو. چېپ بيا(3) درېيمه شمېره له ځان سره په ځان کې خوندي کوي. او په هغه ځای کې ېې ساتي په کوم ځای باندې چې شمېرې تېرېږي راتېرېږي. داکار بيا دهغو مزو( سيمونو) په وجه کېږي او هره شمېره يا پيغام له شمېرښودځای سره نښلوي.
شمېرښودځای هاغه ځای ته وايي په کوم کې چې شمېرې مونږ ته له يوې مستطيل شکله ښيښې نه (په نښه کړي ځای نه) راښکاره کوي او مونږ ېې ليدلی شو.نو دا(3) درېيمه شمېره هم همداسې هله وينو کله چې د يوې نوې شمېرې پامنغږي(سگنال) ډسپلې يا بياراښودځای ته ورځي.
بيا نو مونږدې سره د(+)جمې نښه ټوکوچېرته چې زمونږدا ټوکل شوی پيغام يا سوال د برېښنايي پامغږو(سگنالونو) په بڼه مونږ ته راژباړي اوداغوښتلی سوال په يوبېل ځای کې خوندي کوي. دې پسې د (5) پنځمې شمېرې په تڼۍ ورټوکو ،همدې کار نه وروسته چېپ ( 3) درېيمه شمېره له خپل ساتنځي نه خوځوي او بيا ېې په بل ځای کې سره خوندي کوي. دلته بيا (5) پنځمه شمېره د نوې شمېرې په ډول ښودنځای کې راښکاري. اوس نو وار ددې راځي چې ددې شمېرو د ټوکلو پايله راوباسو چې څه راښيي. چې غواړو په پايلې پوه شو نو په شمېرني کې د مساوي يا يومخيزه نښه ټوکو.
لدې سره چېپ پوهېږي چې اوس نو د پايلې راوېستواو د پرابلم ختمولو وار دی. (=) په خپله شمېرني کې ډېرپړاؤونه په چټکۍ تېرېږي راتېرېږي اوځي راځي. نو (3) درېيمه او (5) پنځمه شمېره چېپ له ځان سره را اخلي او د پيغام د ورکړې امر چې شوی وي ينې د جمې (+) امر مو ورکړی وو، چې راپيدا ېې کړي. د( + ) جمې د پيدا کولوسره همدا امرد شمېرو سره يوځای په رټه ايز ( په نښه شوي ) توگه خوندي ځای ته سپاري چېرته چې سره گډکېږي يا جمه کېږي. د شمېرني لارښودی پروگرام د درې جمه پنځه مساوي د اتو مونږ ته ځواب ياپايله راښيي. همدلته بيا اتمه شمېره يا عدد په ښودنځای کې راڅرگندېږي.
اسپانیایي ژبه
هسپانوي ژبې (هسپانوي ژبه: idioma español) يوه رومانسی ژبه ده، چې د اسپانيا د کاستیلا سیمه منشا ده او نن ورځ د نړۍ په کچه مورنۍ ژبي په سلګونو میلونه لري.
وېشنيزه:ژبې
بېټ نيکه
بېټ نيکه (زوکړه - مړینه) د افغانستان يو پخوانی پښتو ژبی نامتو شاعر، ملي، ټولنيز او ديني شخصيت وو.
مخينه
بېټ نيکه چې د بېټني او بټن په نومونو هم ياد شوی، د پښتنو يو ستر او نوميالی نيکه تېر شوی چې د پښتانه شعرا‌ء د لومړي ټوک په ۴۵ مخ کې د دغه لوی نيکه په اړه داسې ليکل شوي دي: «د پښتنو د علم الانساب پوهانو او هغو مورخينو چې اسماالرجال يې ليکلي دي، شېخ بېټنی د پښتو د ډېرو طايفو لوی نيکه بللی دی، او وايي چې دا بېټنی د غرغښت او سړبن ورور وو او پخپله د پښتنو ملي عنعنات هم د دې تصديق کوي. خو په مورخينو کې لومړی د دې ملي عنني تصديق ابوالفضل د گورگاني پاچا اکبر د عصر مورخ کړې، چې د پښتنو دغه درې پلاره مشهور دي مگر ددې نيکه نوم مورخينو مختلف راوړي، ځينې يې «بېټ» او ځينې يې «بېټنی» او ځينې يې «بټن» ليکي.
نعمت الله هروي او خان جهان لودي هم په مخزن افغاني کې د شېخ بېټني اولاد او د دې قوم مشاهير او اولياء بشپړ راوړي. څنگه چې آيين اکبري په ۱۰۰۶ هـ او مخزن په ۱۰۱۸ هـ کې ليکل شوی، نو دا ويلای شو چې د پښتنو د ملي دودونو او د رجالو د تاريخ لومړی ليکونکی هم دوی دي. نعمت الله په دې لړيو کې مجمع الانساب او اخباری احمدي کتابو ته هم حواله ورکوي، چې تر ده دمخه ليکل شوي او د پښتنو د انسابو ذکر يې کړی دی. په دې کې اخوند دروېزه ننگرهاری هم چې تر ۱۰۴۸ هـ پورې ژوندی وو هم د پښتنو انساب راوړی دی دغو ټولو مورخينو د شېخ بېټني ذکر پوره يا څېرمه ييز (ضمني) کړی دی.
د بېټ نيکه په اړه په پښتنو کې يو متل هم دود دی چې داسې دی. چې خدای يې ورکوي، بټن يې يار شي