په_طبیعي_ډول_دځنګل_بیا_جوړونه
دغيرزوجي تکثيرميتودونه (Methods of Vegetative Reproduction ) ۱- Coppice:په دې ميتودکې نيالګي،نباتات،بوټي او ونې دځمکې سره نږدې قطعه کېږي،ترڅونوې نودې (Coppice shoot)رامنځ ته کړي، يعنې هغه ښاخونه دي کوم چې په اتفاقي شکل دنبات دلرګينې برخې څخه کومه چې دځمکې دسطحې سره نږدې قطعه شوې وي راټوکېږي. ۲- Root sucker :په دې ميتودکې دنبات درېښې يوه برخه اوياهم بشپړه رېښه قطعه کېږي،ترڅونوې نودې منځ ته راوړي. ۳- Cutting :دغيرزوجي تکثيرپه دې ميتودکې درېښې،ساقې،ښاخ اوياهم درېښې يوه برخه په مېډيااوياخاوره کې ځای پرځای کېږي ترڅوپه نبات بدله شي .چې داقلمې په مختلفوډولونولکه:ساقې قلمه(Stem cutting)،ښاخ قلمه(Branch cutting)،رېښې قلمه (Root cutting)اويارېښې اوښاخ قلمه (Root & shoot cutting)ويشل کېږي. ۴- Layering:درېښوانکشاف ترهغې چې ښاخونه رامنځ ته کړي،چې داپه خاوره اوهوادواړوکې صورت نيسي.په خاوره کې ليرنګ کله رېښې او ښاخ دخاورې سره په تماس کې شي اويوه اندازه پوستکی ترې لېرې اوخاوره کې خښ شي ترڅورېښه څانګې، اوښاخ رېښې توليد کړي. اودا                (۲۷-شکل Layering) بيادمورني نبات څخه قطعه کېږی ترڅونباتات منځته راوړي. دهواليرنګ کې دنري ښاخ ديوې برخې څخه پوستکی لېرې په خاوره پوښل اودپولي ايتلين پلاستيک پواسطه کلک تړل کېږي،ترڅورېښې توليدکړي درېښو دتوليد نه وروسته دمورني نبات څخه قطعه اوپه يوبل ځای کې دنبات په حيث کرل کېږي. ۵ – Grafting  :دغيرزوجي تکثيرپه دې ميتودکې دنبات له برخوڅخه چې زخه(Scion) اوStock نومېږي ګټه اخيستل کېږي،ترڅوپه نوي نبات بدل شي ددې لپاره مختلفې طريقې موجوددي.مګردځنګلي نباتاتودجنيټيکي اصلاح لپاره  Cleft grafting    څخه په زياته اندازه ګټه پورته کېږي.په دې کې دسالمو                    (۲۸-شکل Grafting) ونودګل نيوونکو ښاخونوڅخه د45-30cm په اندازه اوږده قلمه اخيستل کېږي،که قلمه لېروساحوته انتقال مومي نوبايدپه داسې ټوټوکې چې رطوبت ساتونکې وي انتقال شي اوترڅلرويشت ساعته پورې دې د5cm په طول په درزپيوندکې کېښودل شي،ترڅو د حشراتواوفنګسونوترحملې لاندې رانه شي. Stock لپاره هغه نباتات ټاکل کېږي کوم چې د (۲-۳) کاله پورې عمراو( ۲۰-۲۵) سانتي متره  طول ولري .په همدغه ارتفاع کې Stockقطعه،دتېره چاقوپه واسطه د(۱-۲) سانتي متره په اندازه په کې درز جوړاوScion په کې په پوره مهارت سره کېښودل شي،وروسته دلمدې خټې پواسطه دغه درزپټ اوپولي ايتلين کاغذپه واسطه داسې بندېږي ترڅوهوا  ورداخله نه شي. ۶- Budding :په دې ميتودکې يوه زخه(Bud) دپوستکي سره اخيستل کېږي،اوپه Stockکې په مختلفوشکلونو(,,)په پوره مهارت سره کېښودل کېږي،چې په نتيجه کې ښاخونه منځ ته راوړي اونوی نبات ترې جوړېږي. په پورته ميتودونوکې Coppice، Cutting،اوRoot sucker دبيانوي کېدو، Layering، Grafting،اوBudding  دجنيټيکي اصلاح لپاره په ځنګلدارۍ کې په کاروړل کېږي. Natural Regeneration by Coppice په دې طريقه کې په طبيعي توګه بيانوي کول دلاندې مواردوپه نظر کې نيولو څخه په لاس راځي. i.	Seedling coppice :هغه ښاخونه اونودې چې دنيالګيودقطعه کېدو اويا سوځېدنې وروسته دنيالګيودقاعدې(سټې)څخه منځ ته راځي.يعنې دطبيعي بيانوي کېدويوميتوددی،په کوم کې چې نيالګي دقطعه کېدو څخه وروسته دقاعدې له برخې نه قوي وده کوونکي ښاخونه  منځ ته راوړي،           (۲۹-شکل  Seedling coppice ) اوپه نږدې وخت کې په Sapling اوبياپه Pole باندې بدلېږي لکه: Sal، Teak ونې ... ځينې وخت نوي ټوکېدلي نيالګي ثبات ته رسيدلي وي مګروده يې دچاپيريال دناوړه شرايطوله امله ځای پرځای درېدلې وي،نودغه نيالګي ددې لپاره قطعه کېږي ترڅونوې نودې وکړي،نوي نودوته دشرايطوپه برابرېدوسره داموقع په لاس ورځي ترڅو ډېر ژر Sapling اوبيادPole  مرحلې ته ځان ورسوي. ii. Stool coppice:په دې ميتودکې دلويو ونودقطعه شوې ژوندۍ سټې د مختلفوزخوڅخه په اتفاقي شکل ښاخونه منځ ته راځي،هغه ښاخونه چې دځمکې سطحې ته نږدې وي په اسانۍ سره ثبات مومي،مګرهغه ښاخونه چې قطعه شوي ځای ته نږدې وي ښائي دقطعه شوي ځای دخوساکېدواوياهم دبادپه واسطه زيانمن شي اوثبات ته ونه رسېږي. هغه فکتورونه چې په Coppice با ندې اغېزه کوي (Factors Affecting Natural Regeneration by Coppice)                                                                                                                                                                 (۳۰-شکل Stool coppice) ۱- نوع (Species): ټولې نوعې په يوشان دنودوکولوتوانائي نلري په همدې اساس په لاندې برخوويشل کېږي. a)	Coppice strongly:هغه ونې چې غښتلې نودې په ښه توګه رامنځته کوي عبارت دې له: Albizzia spp, Azadirachta indica ,Cassia fistula ,Salix spp   Eucalyptus globusa, Morus  alba ,Tectona grandis ,Robinia pseudoacacia . b)	Coppice Fairly :هغه ونې چې په مناسبه اندازه دCoppice  توان لري .Quercus semecarpifolia, Quercus incana, Juglans regeia. c)	Coppice badly :هغه چې په ښه توګه Coppice نه شي کولای .Bombax ceiba,  Populus  ciliate, Adina cordifolia   اوداسې نور. d)	Do not coppice:هغه چې هيڅ  Coppiceنشي کولای. Abies pendrow,  Cedrus deodara , Pinus  wallichiana, Picea semethiana,  اوداسي نور. ۲- عمر Age of tree :ځوان Sapling اوPole نسبتازړو ونوته په ښه توګه دCoppice کولوتوان لري،ځکه چې دزړو ونوپوستکي داستراحتي زخو(Buds) دټوکېدومخنيوی کوي اوپه کمه اندازه Coppice shoot منځ ته راوړي. ۳- Season of Coppicing :د Coppicing لپاره ترټولوغوره اوښه وخت دپسرلي دی کوم چې نباتات نوې وده پيل کوي،ددې ترڅنګ دپوره غذائي موادوشتون هم يوشرط دی ترڅورېښې يې په ښه توګه جذب اونبات ترې ګټه واخلي اوزياته اندازه نودې رامنځته کړي،مګرهغه سيمې چې په پسرلي کې ديخ وهنې امکان ولري نوښائي نوې نودې زيانمنې اوله منځه يې يوسي. ۴- Height of stump :ځينې نباتات لکه:     Casuarina equisetifoliaاوداسې نور هغه وخت ښې اوزياته اندازه نودې منځته راوړي چې سټه يې لوړه وي. مګرپه عامه توګه دStump  ټيټوالی په ښه توګه د نودوکولولپاره غوره دی،ځکه چې دحيواناتو،باد اونوروشيانو پواسطه نه متضرره کېږي. (۳۱-شکل Height of stump) ددې ترڅنګ دزياتونودوکول هم سټه دوچېدوله خطرسره مخ کوي اوياهم دسټې دخوساکېدوسبب ګرځي.همدارنګه سټه دځمکې دسطحې سره نږدې قطعه کول ښائي ددې سبب شي چې هيڅ زخه پاتې نشي .هرکله چې ونه ددې لپاره چې په راتلونکي کې نوې نودې وکړي  قطعه کېږي،بايديوطرف ته مايله پريښودل شي ترڅو دباراني اوبوپواسطه خوسانه شي،اودسټې پوستکی هم بايدتخريب نه شي ځکه چې بيا دنودو کولوتوان نلري. ۵- سلويکلچري سيستمونه: نوې نودې دقوي رڼاغوښتونکې دي نوددې لپاره بايد دClear felling system څخه ګټه واخيستل شي،کله چې طبيعي بيانوې کېدنه دنيالګيودCoppice په شکل وي نودHigh forest په شان دې ورته سلويکلچري سيستم وټاکل شي. Stool mortality in coppice :ونې نه شي کولای ترڅودنودوکول ترنامحدودوخت پورې وساتي ځکه څه وخت وروسته سټې مري اوله منځه ځي .همدارنګه په ځينې Coppice ځنګلونوکې سټې نودې نه کوي،دسټې مړينه په نوعې اوځای پورې توپېرکوي دبيلګې په ډول دوچوسيمودسوخت لرګيوځنګلونوکې دسټې مړينه (۱۰٪-۱۵) او  Khair کې (۲۰٪-۷۵)پورې رسېږي.دStool مړينه هغه وخت زيات صورت نيسي کله چې نيالګي وده کوي اوپه ونوبدلېږي نوکه چېرې Coppice دځنګلي ونوځای نه نيسي نوهلته بياتخمونه کرل اويا هم نيالګي کښينول کېږي. Tending of stool coppice : څرنګه چې هرStool  په زياته اندازه نودې منځ ته راوړي،ټولې نودې نشي کولای ترڅوپه ښه توګه تر Pole  مرحلې پورې انکشاف وکړي ، نو لازمي ده چې ددغه نودوشمېرپه دوهم يادريم کال کې دوه يادرې ته راکم کړل شي،ددې نه وروسته دنودوشمېريوې ته راکمېږي ترڅونيالګي په خپل قطراوطول کې پوره انکشاف وکړي. Natural Regeneration by Root sucker : په طبيعي توګه بيانوي کولوکې درېښو دسکرونوهڅول په لويه پيمانه نه استعمالېدونکی ميتوددی،يوازې په ځينووختونو کې د کانالونوشاوخواترې استفاده کېږي.په دې طريقه کې په دائروي شکل لښتي                  (۳۲-شکل Root sucker N.R by) ياکندې چې ترشپږمتره عرض ولري کېندل کېږي،دهرې جلاونې رېښې سکرونه تولېدوي کوم چې دTending دعمليې پواسطه کولای شي دونوترحالته پورې انکشاف وکړي اوترټولوغوره نوعه يې شوه(Sissoo) ده.په دې طريقه توليدونکې ونې کمزورې وده کوي اودبادپواسطه دچپه کېدوسره مخ کېږي،نوپه همدې اساس ددې ميتودشتون دخوښې وړنه دی. کــرنـيـزعــمـلــيــات (Cultural operation) هغه کارونه چې دځنګل ترقطعه کېدو څخه وروسته په همدې ساحه کې کال په کال ددې لپاره ترسره کېږي،ترڅونوي زرغون شوي نيالګيولپاره هيڅ ډول خطرپاتې نه شي اودښې ودې لپاره ورته شرايط برابرکړل شي. ياپه بل عبارت دنوي زرغون شويونيالګيوسره ترهغې مرسته کول ترڅوپه هغه ساحه کې يې دژوندلپاره کوم ګواښ پاتې نه شي.چې په دې کې کومکي قطعه کوونه(Subsidiary feeling)،تخريب شوي،بې کاره وده کوونکي اونه استعمالېددونکې تنې رګڼي کول د Pole په ګروپ کې،هرزه ګياه                    (۳۳-شکل کرنيزعمليات) کنټرول(weeding)،صفاکول (Cleaning)،دکم ارزښت لرونکوونواونباتاتوتوجه جلبول ترڅوښه اوځوانه وده منځ ته راوړي(Improvement felling )،رنګړي کول (Thinning)،دتنې شاوخواژونديوانساجو د حشراتو او فنګسونو په واسطه له منځه وړل (Girdling & poisoning)،ختوونکې تنې قطعه کول (Climber cutting)اودقطعه کېدنې پاتې شوونوترتيب دهغې سوځېدنه اوداسې نورځمکني فعاليتونه دسلويکلچري سيستمونوسره په يوځايي توګه دطبيعي بيانوي کولولومړني باوري فعاليتونوله جملې څخه ګڼل کېږي.کرنيزفعاليتونه کوم چې داصلي ياهرې قطعه کېدنې څخه وروسته سرته رسېږي په لاندې ټکوپورې شاملېږي. I.	دخپل فکرپه اندازه ناقطعه شوې ونې ترهغې چې دهغوۍ قطعه کېدل ضروري وي بايدله منځه يوړل شي. II. دخرابواوزيانمن شويو ونوکومې چې داستعمال وړنه وي له منځه وړل. III. دبدشکله،ناوړه انکشاف اوخرابه وده کوونکو ونوقطعه کول ددې لپاره چې ښه ښاخونه منځ ته راوړي. IV. دټيټې درجې طبقې نوعوياهرزه بوټوله منځه وړل کوم چې داقتصادي اونورومهمو انوعودودې سره رقابت کوي ،چې دCoppice انکشاف لپاره رڼاته اجازه ورکړي. پـايـــلـه ځنګلي نباتات دوخت په تېرېدوسره خپل ارزښت له لاسه ورکوي اوله منځه ځي،خونباتات دبيانوي کېدوقابليت لري چې دغه بيانوي کېدنه په طبيعي يامصنوعي توګه صورت نيسي، طبيعي بيانوي کېدنه له هغه عمليې څخه عبارت ده چې په کې نباتات دخپل سري تيت شويوتخمونو،Coppice اوياهم درېښودسکرونوڅخه رامنځته شوي وي اودا له دوه اصلي منابعوڅخه په لاس راځي. ۱-دتخم پواسطه دځنګل بيانوي کېدل: په دې کې يوشميرمرحلې شامل دي. الف:دتخم توليد: دهماغه سيمودونوپواسطه مناسب مقدار او حاصلخيزه تخم توليددی، چې دادونې په عمر،نوع،تاج پراخوالي،اقليم اونوروخارجي فکتورونوپورې اړه لري. ب:دتخم خپرېدل:داوبو،باد،مرغانو،درنښت قوه اوحيواناتوپه واسطه صورت نيسي. ج:ټوکېدنه:دخپرېدونه وروسته يومقدارتخمونه دخوښې وړخاورکې ټوکېدولپاره تيارېږي چې ټوکېدنه په داخلي فکتورونو(اوبونفوذ،اکسيجن نفوذ،جنين انکشاف،ژوندي پاتې کېدوقابليت،دتخم سايز)اوخارجي فکتورونو(رطوبت،هوا،تودوخه،رڼا)پورې اړه لري. د:دنيالګيوثبات:دتيغ وهنې څخه شروع تريوې داسې حالت پورې دنيالګيوانکشاف چې په کې نوموړي نيالګي دعادي ناوړه شرايطولکه:يخ وهنې،هرزه ګياه رقابت،اووچکالۍ څخه خلاص وي،چې دادرېښوپه انکشاف،خاورې حالت،رڼا،نورواقليمي فکتورونو،څړ، سوځېدنه اودنباتاتوپه ترکيب پورې اړه لري. دتخم پواسطه رامنځته شوي نيالګي ته Seedling ويل کېږي اوهغه ځنګلونه چې د Seedling څخه رامنځته شوي وي High forest بلل کېږي.په دې ځنګلونوکې په طبيعي توګه بيانوي کول دلاندې درې سلويکلچري سيستمونوپه نظرکې نيولوسره صورت نيسي. I.N.R under Clear-felling system:په دې کې ديوې ساحې رسيدلې نباتات له مخې قطعه کېږي،ترڅوهلته نوي نباتات په طبيعي توګه راوټوکېږي. II.N.R under Shelter wood system:په دې سيستم کې رسيدلي نباتات او ونې په څو مرحلودمختلفومقاصدولکه:دتخمي ونوپرېښودل،دتاجونوتنظيم،دخاورې دحالت دښه کېدو... په منظورقطعه کېږي.اولاس ته راغلي خالي ځايونه په طبيعي توګه بيادنوي نباتاتو په واسطه پوښل کېږي. III.N.R under Selection System: په دې سيتم کې په منظم ډول ونې دځانګړې ونې اوياکوچني ګروپ په حيث په ځنګلي ساحه کې په نښه اوپه دوامداره توګه قطعه کېږي ، ترڅوددغه ونوځای نورټوکېدونکي نباتات ونيسي. ۲-Natural Regeneration From Vegetative Part :داتکثيردغيرزوجي تکثيرپه نوم هم يادېږي،اوبيانوې کېدنه په کې دنبات دتنې،ښاخ،رېښې اونوروبرخوڅخه صورت نيسي.چې په کې  Coppice،Root sucker ،Cutting دطبيعي بيانوي کېدوLayering ،GraftingاوBudding دنباتاتودجنيټکي اصلاح لپاره په کاروړل کېږي. الف:Coppice:په دې ميتودکې نيالګي،بوټي او ونې دځمکې دسطحې سره نږدې قطعه کېږي ترڅونوې نودې(Coppice shoot) رامنځته کړي،چې دابيادونې په عمر،نوع،دنودو موسم اونوروپورې اړه لري. ب:Root sucker :داپه ځنګلي نباتاتوکې په زياته پيمانه نه استعمالېږي.مګريواځې دکانالونوشاوخوابوټوکې په کاروړل کېږي. دطبيعي بيانوي کېدودعمليې دکاميابۍ لپاره دقطعه کېدوڅخه وروسته کال په کال يوشمېرکرنيزفعاليتونه ترسره کېږي،چې په کې تخريب شوي،بي کاره وده کوونکو نيالګيورنګړي کول،هرزه ګياه کنټرول،Cleaning،Climber cutting،دقطعه کېدنې اضافي پاتې شونوتنظيم دهغې سوځول اوداسې نورشامل دي.