چشت_شريف_ولسوالۍ
سلما بند:
سلما بند د افغانستان یو له مهمو او حياتي تاسيساتو څخه دئ چي د « هريرود» پر رود جوړ سوی دئ. د دغه بند عملي چاري د افغانستان د لومړي ولسمشر داود خان د حکومت پر مهال شروع سوي وې خو هیواد کي د امنيتي ستونزو او اخ و ډب په وجهه په ټپه ودرېدې. د سلما بند د چشت شريف د سلما په سيمه کي د هرات ولایت شمال شرق خوا ته په ۱۷۰ کيلومترۍ کي د هريرود – رود – پر لاره واقع دئ. د هريرود رود(دریاب) د افغانستان د مرکزي سيمو د کوه بابا له منو څخه سرچشمه اخلي او په غور ولایت کي اوږده لاره وهي چي وروسته د چغچران ښار د مرکز څخه هرات ته ننوځي. دا رود ۱۱۲۴ کيلومتره اوږدوالی لري. د دې بند عملي چاري د طالبانو د واکمنۍ دختميدو وروسته د افغانستان د حکومت لخوا په ۲۰۰۵ میلادي کال( ۱۳۸۶ لمريز ) کي پيل سو ې؛ چي د گڼو امنيتي ستونزو سره سره د ۸ کلونو په جريان کي د ۱۳۹۴ لمريز کال د زمري (اسد) مياشتي پر څلرمه بشپړ او د اوبو ذخيره کولو په موخه گټي ته وسپارل سو. دا بند ۲۰ کيلو متره اوږدوالی او ۷ کيلومتره بروالی لري چي د ۶۴۰ ميليونو متر مکعبه اوبو د ذخيره کولو ظرفيت لري. د دې بند ډکول به ۹ تر ۱۲ مياشتو وخت ونيسي [که د چارواکو خبره سمه وي نو د ۱۳۹۵ کال په نيمايي کي به د دې بند ذخیره ډکه سي] او تر هغه وروسته به مځکو ته اوبه او برېښنا توليدوي. د اوس لپاره پر دغه بند به د برېښنا د توليد لپاره درې توربينونه کښېنول سي چي ۴۲ ميگاواټه برېښنا به توليدوي او اوبه به يې د ۷۵ تر ۸۰ زره هکټاره مځکه خړوبه کړي. د سلما بند د هندوستان هیواد په مالي مرسته جوړيږي چي تر دې دمه ۳۰۰ ميليونه ډالره باندي مصرف سوي دي دا د هندوستان هیواد تر ټولو ستره پروژه ده چي د طالبانو د حکومت تر ړنگېدو وروسته بشپړه سوې ده. د سلما د بند چاري د يوه هندي شرکت (واپکاس) لخوا پر مخ وړل کیږي. واپکاس (WAPCOS) يو دولتي شرکت دئ چي د هند د اوبو وزارت تر چتر لاندي فعاليت کوي، دې شرکت د اوبو او برېښنايي تاسيساتو په برخه کي په هند او د نړۍ په ۵۰ هیوادونو کي کوچنۍ او ستري پروژې عملي کړي دي، چي همدا اوس په دې هیوادونو(افغانستان، بنگله دېش، بوټان، کمبوډيا، چاد، کانگو، ايټوپيا، کينيا، مذبيق، ميانمار، نيپال، نايجريا، روانډا، سينيگال، يمن، زيمبابوې، یوگاناډا، تانزانيا) کي بېلابېلي پروژې پرمخ وړي. د د ې بند د جوړولو لپاره لومړی د ۸۰ ميليونو ډالرو اټکل سوی وو خو وروسته وليدل سول چي تر دې څو برابره لگښت باندي راځي چي بیا هم هند هیواد د دې احتمالي لښگت د ورکولو ژمنه وکړه او دا مرستي يې د افغانستان لپاره د د ې هيواد د بلاعوضو مرستو په قطار کي ودرولې. د سلما بند جوړول د افغانستان د لومړني ولسمشر سردار محمد داوود خان د دولت له سترو پروژو څخه وو چي کار يې په ۱۹۷۶ کي و يوې هندۍ کمپنۍ ته سپارل سوی وو چي احتمالي لگښت يې د افغانستان د حکومت لخوا ورکول کېدی د بند چاري ۲۵ سلنه پر مخ ولاړې خو په ۱۳۵۷ لمريز کال کي چي هیواد د گڼو ناوړو پېښو سره مخامخ سو د دې بند کار هم په ټپه ودرېد. د هغه وخت د هند سفير ښاغلي راکش سود(Rakesh Sood) ويلي وه چي « چشتيه سلسله له دې ځای (چشت شريف) څخه هندوستان ته راغلې، نو ځکه د چشت شريف او هند خلگو تر منځ تاريخي اړيکي شتون لري، نو ځکه زموږ دولت تصميم ونيوه چي دا بند جوړ کړي» د دې بند جوړول ایران او ترکمنستان سخت اندېښمن کړي دي ځکه د دوی د جوړ سوي بند (د دوستۍ بند) ۷۳ سلنه اوبه د هريرود څخه ور توېدلې. هريرود د ایران دخراسان سيمي اوبه تأمينوي چي د سلما بند په جوړولو به دا سيمه سخته وځپله سي. نو ځکه د افغانستان خلک په دې باور دي چي د سلما بند د جوړيدو د مخنيوي هڅي د ایران هیواد لخوا کيږي خو افغان حکومت هیڅکله د ایران د مخنيوي هڅي بربنډي نه کړې او نه یې هم په دې اړه ايراني چارواکو سره په رسمي ډول خبري وکړې. له کله چي د سلما بند د بنسټ ډبره ايښودل سوې ده تر اوسه څو ځلي يې د مخنيوي هڅي سوي دي. چي دلته به يې د ځينو پېښو یادونه وکړو: