cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
يورانيم
د يورانيم بډاۍ کولو سينتريفوګ کړنلاره Uranium Gas Centrifuge
د يورانيم بډاې کولو غاز سينتريفوګ (Gas Centrifuge) تکنالوژي ښوول شويده. يورانيم دوه سوه اته ديرش اتومونه په غټو تورو، گردو ټکو، او د يورانيم دوه سوه پينځه ديرش په سپين بخونو، گردو ټکو ښوول شوي دي د يورانيم هيګسافلورايد غاز، تر هغه وخته پوري په څرخيدونکو لوښو کي څرخې، تر څو چي د چاوديدونکي يورانيم دوه سوه پينځه ديرش (U235) برخه په سلو کى لږ څه درى په سل (3%) او يا نوره هم پورته لاړه شي. د بيلگي په ډول، د هستوي بټۍ لپاره د چاوديدونکي يورانيم د بډاى کولو کچه ، دري په سل، او په پوځي برخه کي لکه د هستوي وسلو لپاره، لږ څه نوي په سل (90%) کي قيمت لرى. که چيرته د چاوديدونکي يورانيم څخه په پوځي برخه او يا د هستوي وسلو په موخه کار اخيستل وغوښتل شي، نو اړين ده چي د يورانيم هيګسافلورايد غاز په سل گونو څرخيدونکو لوښو کي وڅرخي، تر څو د بډاى کولو کچه يي پورته لاړه شي. په شکل کي د يورانيم غاز سنتريفوگ لوښو دستگاه ښوول شوي ده. کله چي يوزر، څرخيدونکي لوښي څنګ په څنگ، په بريښنا يز سرکيټ کې ونښلول شي، او دهغوي تخنيکي ارقام، لکه اوږدوالى يي يو نيم متر، سرعت (چټکتيا) يي څلور سوه متره په ثانيه کي وټاکل شي، او شپه او ورځ کار وکړي، نو په يوه کال کې څه ناڅه شل کيلو گرام په لوړه کچه
غني شوي يورانيم (HEU) تر لاسه کيږي. په دغه اندازه غني شوى يورانيم بس دي ، چې يو اتوم بم ورڅخه جوړشي. د يورانيم غاز سنتريفوگ په کړنلاره کې، په ډيره لوړه اندازه خوار شوي يورانيم (Depleted uranium) د فاضله موادو په ډول تاتې کيږي. د نوموړي يورانيم کچه دلاندې بيلگي په مرسته سره اټکل کولاى شو. که فرض کړو چې د يورانيم هيگسافلورايد مرکب (گډ) دوولس ټنه مواد (12 t) راونيسو، چې د بډاى کولو په پيل کې د يورانيم دوه سوه پينځه ديرش برخه صفر عشاريه اوه په سل (0.7% U235) کې ولري، نو کله چې د بډاى کولو کړنلاره ترسره شي، نو په پايله کي يو ټن (1 tone U) بډاى شوى يورانيم دوه سوه پينځه ديرش لاس ته راځي، چې لږڅه درې نيم په سل کې ( 3.5% U235) بډاى شوى وى. پاتې برخه يي، يانې لږ څه يوولس ټنه (11 tone depleted Uranium) په نامه سره ياديږي. په نوموړو فاضله موادو کي، د يورانيم دوه سوه پينځه ديرش برخه د صفر عشاريه اوه پر ځاى يوازې صفر عشاريه درې (0.3%) ته راښکتته شوي وي.
ديورانيمو بډاينه ( Uranium’s Enrichment )
په ټوليزه توګه په نړۍ كې 470 هستوي ريكتورونه شته چې ځيني ئې فعال ، ځيني ئې غيرفعال او ځيني ئې هم دجوړيدلو په حال كي دي. د دغو ريكتورونو ډيرى برخه ئې له بډايه شويو U  235يورانيمو څخه د سون توكو په بڼه كار اخلي ، چې د دې بډايني لپاره بيلابيل تخنيكونه كارول كيږي.مخکي له دې نه چې په بډاینه رڼا واچوو اړينه بريښي چې يوه کيمياوي اصطلاح  ته چې  ايزوتوپ واي تعريف کړو : هغه عناصر چې کيمياوي ځانګړتياوي ( خواص ) يې سره يوشان او فزيکي ځانګړتياوي يې  يوله بله توپير  ولري ايزوتوپونه نوميږي .په ټوليزه توګه په طبعيت كې ديورانيمو څلور ډوله ايزوتوپونه شته خو هغه ايزوتوپونه چې ډير پيژندل شوي دي  يورانيم 238U  او235Uدي. چې په طبعيت كې دټولو شته يورانيمو له جملې څخه 0,3% ئې يورانيم دوسوه پنځه ديرش او پاتي 99,7% ئې يورانيم دوسوه اته ديرش دي. اوس كه چيري وغواړو چې د طبيعي يورانيمو په يوه ثابته اندازه كې ( دبيلګې په ډول په يوه كيلو كې) د 235U سليزه يا فيصدي زياته كړو نو بايدپه دغه معينه اندازه ( يوه كيلو ) كې د 238U كچه يافيصدي لږه كړوچې دغي انډوليزي عمليې ته ديورانيمو بډاينه يا Enrichment وائي. دغه عمليه د دې لپاره اجراكيږي چې يورانيم دوسوه اته ديرش په كافي اندازه انرژي نلري ترڅو يو هستوي ريكتور په كارواچوي ، او ياهم په بل عبارت ديورانيم دوسوه پنځه ديرش دچاودني په ترڅ كې د يورانيم دوسوه اته ديرش په پرتله ډيره انرژي ( په هره چاودنه كې نږدې 200MeV انرژي ) لاس ته راځي .ديادوني وړده هغه دوسوه اته ديرش يورانيم چې د بډايني له پروسې څخه وروسته لاس ته راځي ځبيښل شويويا Depleted uranium (DU)يورانيمو په نامه ياديږي او اكتيفيتي ئې د طبيعي يورانيمو په پرتله لږه ښوول شوي ده. مخكي له دې څخه چې دبډايني په بيلابيلو ډولونو او بخش بندي باندي خبري وكړو ضروري بريښي چې طبيعي يورانيم يوڅه نورهم وڅيړو:
طبيعي يورانيم( Natural Uranium )
سوچه طبيعي يورانيم دسپينو زرو په شان يوسپين رنګه ځليدونکی راديو اکتيف عنصر دی چې دالفا وړانګې ورڅخه چاپيريال ته خپريږي او دډيرو درندوفلزاتو په ډله کې شميرل کيږي. نوموړی عنصر دلومړي ځل لپاره په 1789 م کال کې د يوه جرمني کيميا پوه مارتين هاينريښ کلاپروت  (Martin Heinrich Klaproth) له خوا وپيژندل شواو داورانوس سيارې نوم ورکړل شو. ديورانيم عنصر نوم د اورانوس سيارې څخه اخیستل شوی چې په يوناني ژبه کې د آسمان (Sky) معنى ورکوي. طبيعي يورانيم يوراديواکتيف عنصر دی چې دوه نوي 92 پروتونونه او يوسلوشپږڅلويښت146 نويترونونه لري اودکتلې شميره يې دوه سوه اته ديرښ  238  A= ته رسيږي. دطبيعي يورانيمو کيمياوي سمبول په  238Uښوول کيږي او د الفا هستوي وړانګې ياذرې خپروي. طبيعي يورانيم راديواکتيف خاصيت لري اوپه خپل سر له باندنۍ کيمياوي او فزيکي اغيزې څخه پرته تجزيه كيږي او د راديواکتيف تجزيې په ترځ کې په نوروعناصرو لکه توريم   234Th   پروتکتينم   234Pa  او د يورانيم 234U  په ايزوتوپونوباندې اوړي. لكه څنګه چې يادونه وشوه د يورانيم 238U  هسته د چاودېدونکي يورانيم( Fissionable )  پرخلاف په ترمل  نيوترونونو سره له بمباردڅخه وروسته  چوي او له همدې کبله د هستوي بټۍ لپاره   د سون توكو په بڼه كارول كيږي. خو دهغه ګړنديو نيوترونونو په بمبارد سره چې انرژي يې د يو میګا الکترون ولټ (1 MeV) څخه پورته وي ددې امکان شته دی چې نوموړي نيوترونونه د  يورانيم U238 هستې ته ورننوځي او دنوموړې هستې په واسطه جذب شي. په ځيني هستوي بټيو ياريكتورونوکې نوموړي کړنلاره تر سره کيږي اوپه مصنوعي ډول سره راديو اکتيف پلوتونيم   Pu239 لاس ته راځي. پلوتونيم د يورانيم دوه سوه پنځه ديرش په څيردترمل نيوترونونو په جذبولو سره سمدلاسه چوي له همدې امله په هستوي بټيو کې دسون توكو (Nuclear fuel) په برابرولو اوپه تېره بيا دهستوي وسلو( لكه اتوم بم ) په جوړولو کې خورا ارزښتناكه دي. د يورانيم دوه سوه اته ديرش د چاودني په لړ کې په خپل وار سره د يورانيم دوه سوه نه ديرش U239، نېپتون دوه سوه نه ديرش Np239 او په پايله  کې پلوتونيم دوه سوه نه ديرش Pu239  اوداسي نورې نوې هستې لاس ته راتلاى شي ، همدارنګه  د نوموړې هستوي چاودني  په ترځ کې پر لپسې  د بېتا وړانګې هم خپريږي. مخكي له دې څخه چې ديورانيمو دبډايني په كړنلارو باندي خبري وكړو ضروري ده چې دبډايه شويو يورانيمو ډولونه وپيژنو. په ټوليزه توګه درى ډوله بډايه شوي يورانيم په صنعت كې كارول كيږي ، چې په لاندي توګه لنډه يادونه ورڅخه كوو:
لږ بډاى شوي يورانيم(Slightly Enriched Uranium)(SEU)
هغه U 235 يورانيم چې له 0,9% څخه تر 2% پورې بډايه شوي وي د( SEU)  په نامه ياديږي. دغه ډول نوي بډايه شوي يورانيم  د درندو اوبو په ځينو ريكتورونو ( HWR )كې ) لكه CANDUريكتور چې دسون توكي ئې طبيعي يورانيم دي(  دطبيعي يورانيموپر ځاى دسون توكو په بڼه كارول كيږي. چې بيه ئې لږه او ثمره ئې ډيره ارزول شوي ده.
په ټيټه سويه بډاى شوي يورانيم(Low Enriched Uranium) (LEU)
هغه 235U يورانيم چې له 20% څخه په ټيټه سويه بډايه شوي وي د ( LEU ) په نامه باندي ياديږي ، چې دغه ډول يورانيم معمولاً د سپكواوبو ( LWR ) د ريكتورونو لپاره چې په دوديز ډول  بازار كې په تجارتي ډول شته او له 3% څخه تر 5% پوري بډايه شوي 235U  يورانيم  په كې كارول كيږي. او
څيړنو لپاره په كارونكو ريكتورونو كې هغه تازه 235U ( LEU ) يورانيم چې له 12% څخه تر 19,75%پورې بډايه شوي دي كارول كيږي. په دغه حالت كې( LEU ) بډاى شوي235U يورانيم يوژيړ رنګ لري او معمولاً ديوه كيك په بڼه جوړيږي چې دغه كيك د ( Yellow Cake ) په نامه ياديږي.
په لوړه سويه بډاى شوي يورانيم(HEU) (High Enriched Uranium)
هغه يورانيم 235U يورانيم چې له 20% څخه په لوړه سويه بډاى شوي وي د ( HEU ) په نامه ياديږي. چې دغه ډول يورانيم په بيلابيلو هستوي وسلو اودچټكونيوترونونو په ځينو ريكتورونوكې كاروكيږي. په لوړه سويه بډاى شوي يورانيم سپينو زرو ته ورته رنګ لري او معمولاً ديوې كړۍ په بڼه جوړيږي.
ديورانيمو استحصال اوبډاينه (Producing and Enrichment)
مخكي له دې څخه چې ديورانيمو دبډايني په كړنلارو خبري وكړو ښه به وي چې ديورانيمود استحصال څخه تر بډايني پوري په ميكانيزم باندي يوڅه خبري وکړو. د يورانيمو زيرمې او کانونه په طبيعي ډول دځمکې د کرې په ډ يروبرخو كې په غير متجانس ډول سره پيداکيږي. په لمړي پړاوکې د طبيعي يورانيمو معد ني مينرالونه د يو لړفزيکي او کيمياوي کړنلاروپه مرسته سره دنورو ډبرو څخه بيليږي ، وروسته بيا غه يورانيم ديوې ځانګړي دستګاه چې د يورانيمو دژرندي يا ( Uranium Mill ) په نامه ياديږي دپوډرو په بڼه اوړي ، د يورانيمو دغه ډول کوچنۍ ذرې يا پوډر دقلوي اويا تیزابي مرکباتو په مرسته د اوکسيديشن کونکو مرکباتو لکه (NaClO4)  سوديم پركلوريت  په كاروني سره د نورو توكو څخه بېلــــــــيږي.دغه پوډر ډوله يورانيم ژيړ رنګ لري او د يوه كيك په بڼه جوړيږي چې كيـــــــــــمياوي فارمول ئې U3O8 ( يورانيم اوكســـــــايد)ده اود ژيړ كيك ( Yellow Cake ) په نامه ياديږي. نوموړی ژيړکيک ته په ډيرو غټو بخاريو(Oven) کې دسانتي ګرېدترشپږ پنځوس درجو (56 °C) پورې تودوخه ورکول کيږي اوديو لړ کيمياوي کړنلارو په پايله كې د نيتريک اسيد، امونيم هيدرواکسيد، هايدروجن، هيدرو فلوريک اسيد  او دفلورګاز (Flour= F2)  په مر سته سره په شپږ قېمته يورانيمو او فلورمرکب باندې بدليږي. ديورانیمو دغه ژيړرنګه مرکب چې په اوبو کې ئې د حل کيدلووړتيا دڅلورقيمته يورانيمو په پر تله ډيرپياوړی دی د يورانيم هېکسا
فلوريد (UF6) په نامه سره ياديږي او ډير زهرجن خاصيت لري .وروسته له دغي مرحلې څخه دبډايني لړۍ پيل كيږي چې لانديني ډولونه لري:
لكه څنګه چې پوهيږو دوه ايزوتوپونه يوشانته كيمياوي ځانګړتياوې لري نو له همدې امله د دوۍ دواړو بيلول د هغوۍ د كتلې د توپير په پام كې نيوني سره آسانه لاره كيداى شي چې په ټوليزه توګه په بډاينه كې هم همدغه تخنيك كارول كيږي. همدارنګه پوهيږو چې د 235U كتله 1,26% د 238U  په پرتله سپكه ده نو له همدې امله بيلابيل تخنيكونه ته امكان پيدا شوى ترڅو دهغوۍ په كاروني سره د يورانيمو بډاينه ترسره شي.
دبډايني دکچي راټيټول( Down blending )
لكه څنګه چې يادونه وشوه يورانيم په بيلابيلو سويو بډاى كيداى شي چې د بډايني هره يوه سويه ديوه ځانګړي تخنيك او موخي لپاره ( لكه برښنا ، وسلې اوداسي نور ) كارول كيږي. نوكه چيري مونږ په لوړه كچه بډاى شوي يورانيم ولرو او دمونږ د اړتيا وړ يورانيم لږ بډاى شوي يورانيم وي نو په دې حالت كې ضروري ده چې دغه يورانيم يوڅه وځبيښل   ( Deplete ) شي. دغه تخنيك ته چې په هغه كې بډاى شوي يورانيم بيرته ځبيښل كيږي دبډايني راټيټولو تخنيك يا  Down blending وائي. چې دغه پروسه دلمړى ځل لپاره د امريكا لخوا په روسيه كې د هستوي وسلو لپاره د بډاى شوي يورانيمو د بډايني دسويو د راټيټولو لپاره وكارول شوه. چې وروسته بيا دغه بډاى شوي يورانيم د سوله ئيزو موخو لپاره وكارول شول.
د هستوي بټۍ سونگ مواد ( Nuclear Fuel)
کله چي په ظبيعي يورانيم کې د چاوديدونکي يورانيم (U235) د بډاى کولو کړنلاره سرته ورسيږي، نو د يورانيم هيگسافلورايد غاز(UF6) د يوي ځانگړي ټکنالوژي په بنسټ يوه ناڅاپه د غاز حالت څخه په جامد حالت اړول کيږي. نوموړي کلک او بډاى شوي يورانيم، د سونگ موادو (Fuel) په صفت په هستوي بټيو کې د بريښنا د لاس ته راوړلو په موخه او يا داچي په لوړه کچه بډاى شوي يورانيم دهستوې وسلو لکه اتوم بم ، هايدروجن بم ، او نيوترون بم کي کارول کيږي. د بيگي په ډول د يوه اتوم بم د جوړولو لپاره، چي د چاودنى انرزي يي منځني قدرت تشکيلوي د يورانيم دوه سوه پينځه ديرش (U235) بحراني کتلي ((Critical Mass کچه ، نهه څلويښت کيلوگرام (49 Kg-U235) او د سوچه پلوتونيم لپاره لږ څه لس کيلو گرام (10 Kg Pu-239) اټکل کيږي، تر څو يو ځنځيري پايښت لرونکى هستوي تعامل منځته راشي( Nuclear Chain               Reaction)
سرچينې
‎ اخذليکونه
2)	بينوا ټکي کم benawa.com http/www.
3)	http://www.ne.jp/asahi/mh/u/INSCAP/Radwase.html
4)	 http://www.radioactivewase.gov.au
5)	http://www.iaea.org
6)	http://en.wikipedia.org/wiki/Soviet_atomic_bomb_project
7)	http://nuclearweaponarchive.org/Israel/index.html
8)	http://nuclearweaponarchive.org/UkOrigin.html
وېشنيزه:فلزونه وېشنيزه:يورانیم
وېکټور هوگو
وېکټور ماري هوگو (۲۶ د فبروري، ۱۸۰۲ ز. - ۲۲ د مای، ۱۸۸۵ ز.) (په فرانسوي: Victor Marie Hugo) يو فرانسوی شاعر، نندارمه ليکونکی، کيسه ليکوال، تجسمي هنرمند، سياستوال، د بشر د حقوقو فعال او د فرانسې د رومانتيک غورځنگ غړی و.
په لومړي سر کې، په فرانسه کې د هوگو د شهرت سبب د هغه شعرونه گرځي، خو بيا لږه موده وروسته د هغه رومانون او د هغه ډراماتيکې لاسته راوړنې د هغه د نوم په وېستل ډاډمن کوي. د هغه د شعرونو د جونگونو په منځ کې، لېس کانتېمپلېشن او لا لېجېندا دي سيکلېس د هغه د شاعرۍ د لوړو اعزازونو په سر کې شمېرل کېږي او په همدې توگه اکثراً هوگو د فرانسې له لويو شاعرانو څخه گڼل کېږي. د فرانسې نه دباندې، د وېکټور هوگو تر ټولو نامتو آثار  لېس مېزرابلېس (بېوزلان او يا بېنوايان) او د نوترې دام ډي پاريس رومانونه دي.
که څه هم چې وېکټور هوگو د ځوانۍ په وخت کې د پاچايي نظام يو وفاداره پلوی ؤ، خو د لسيزو په تېرېدو سره د هوگو نظريات او ليد لوري بدل شو، او د جمهوريت غوښتونکو له کلکو ملاتړو څخه شو.
وېشنيزه:فرانسوي ليکوال
د آرتساخ جمهوريت
ناګرنو قرباغ (د آرتساخ ولسمشرېزه) په انګلیسي  Republic of Artsakh) په روسي Нагорный Карабах (د قرباغ لوړي) په معنی ده. د قرباغ نیمه خپلواک جمهوریت د ۴۴۰۰ کیلومتره مساحت سره په سویلي قفقاز کې له وچې پوری تړلې هیواد دی. دا سیمه د لویدیځ له خوا له ارمنستان سویل ته له ایران او د شمال او ختیځ له لورې له آذربایجان سره ګډه پوله لرې.
ډاپسون
ډاپسون (په انگرېزي: Dapsone) د سلفونمايډ درملو له ډلې دی او د ډای امينو ډايفېنيل سلفون په نوم هم يادېږي.
کارېدنه
ډاپسون د جذام او د نمونيا په ځينو بڼو کې کارېږي. د دغه درمل جانبي عوارضو کې تبه خارښت شامل دي.
د اغېزو مېکانيزم
ډاپسون د نورو سلفونمايډ درملو په څېر د فولېټ د جوړښت مخنيوی کوي. ډاپسون يو چټک جذبېدونکی درمل دی او د بدن په مايعاتو کې په پراخه توگه خپرېږي. د ډاپسون نيم ژوند يوه يا دوه ورځې دی او په پوستکي، پښتورگو، ځيگر او عضلاتو کې يې د پاتې کېدلو شونتيا ډېره ده. له بدن نه ډاپسون د صفرا يا تريخي له لارې وځي خو کله چې کولمو ته ډاپسون راورسېږي نو له هغه ځايه بېرته جذبېږي. د متيازو له لارې ډاپسون په بېلابېلو کچو او اندازې وځي او د پښتورگو د عدم کفايې په خاطر بايد په لږه اندازه وکارېږي.
وېشنيزه:درمل
عصمت الله څاروان
داسدالله غضنفر، اجمل پسرلی ایمل پسرای ورور دی
احمد علي العجمي
احمد علي العجمي (عربي: الشيخ أحمد بن علي بن محمد آل سليمان العجمي) د سعودي عربستان د قران د قاریانو څخه یو دي.
سعد الغامدي
سعد الغامدي (عربي: سعد الغامدي) د سعودي عربستان د قران عظیم الشان له نامتو قاریانو څخه دی.
سرچينې
وېشنيزه:قران قاریان وېشنيزه:د عربستان د قران قاریان
له کولالۍ دمخه د ډبرو نوې دوره ب
له کولالۍ دمخه د ډبرو نوې دوره ب( Pre-Pottery Neolithic B ) د لوښو څخه دمخه د نوولیتیک دوره کې یوه تاریخي دوره ده ، د لوښو څخه دمخه د نوولیتیک دورې وروسته. دا تاریخي طبقه بندي د کیتلین کینیان لخوا نومول شوې وه ، څوک چې د جیریکو ښار د لرغون پیژندنې مسؤول و. دا دوره په لویدیځه آسیا کې د پوټکي جوړولو دمخه د نوولیتیک دورې وروستۍ مرحلې دي ، په ځانګړي توګه د لیونټ ، فلسطین ، اناتولیا او حاصلخیزې کریسنټ ځمکې ، چیرې چې اوسیدل او کرهنه او د څارویو پالنه مشهوره وه ، مګر لا تر اوسه لوښي نه کارول شوي. د دې دورې یو له مهمو ټیکنالوژیو څخه فلنټ دی.
د کار اهميت
سريزه :
انسان يو ټولنيز مخلوق دی ، ټولنيز ژوند خوښوي او تل کوښښ کوي په ټولنه کې ژوند وکړي ، ځکه پرته له ټولنيز ژوند د انساني اړتياوو پوره کول ناشوني دي ، ځکه د انساني ژوندانه د مادي او معنوي اړتياوو پوره کول هغه شوني دي چې ټولنه شتون ولري ، په هغې کې وګړي ژوند وکړي ، يو له بل سره اړيکې ولري ، او يو د بل اړتياوې سره پوره او د يو بل ستونځې سره حل کړي ، د انساني ژوندانه سهولتونه رامنځ ته کړي او په پايله کې يو پرمختللې او هوسا ټولنه چې په هغې کې ټول انسانان په خوښۍ او پوره هوساينې سره ژوند وکړي رامنځ ته کړي ، چې پورتني حالتونه يوازې په هغه حالت کې شوني دي چې انسانان کار وکړي او اوږه په اوږه سره د ټولنې د پرمختګ او انساني ژوند د هوساينې په لور ګامونه پورته کړي ، مونږ دلته د کار ځنې ارزښتونه او تر څنګ يې کار ته د اړتيا دلايل ذکر کوو:
له کولالۍ دمخه د ډبرو نوې دوره ب
سرچينې
وېشنيزه:انساني دورو درې ګونی وېش
د کار اهميت
لومړی : کار د انساني ټولنې يوه اړتيا او د ژوند تېرولو يواځنۍ لار ده.
انسانان اړ دي چې د خپل ژوند تېرولو او د روزۍ د لاس ته راوړلو لپاره کار وکړي ، هڅه وکړي او له دې لارې د خپل ژوند اړتياوې پوره کړي ، په ټولنه کې نسبت نورو ته ښه ژوند ولري او ښه شتمني ولري ، نو ددې لپاره اړ دی چې کار وکړي، ځکه له دې پرته د خپل ژوند د مادي اړتياوو پوره کول ناشوني دي.
دويم : کار د انسانانو ترمنځ د اړيکو په رامنځ ته کولو کې رغنده رول لوبوي.
کار د انسانانو ترمنځ اړيکې ټينګوي ، ځکه يو شخص د ژوند په ټولو چارو کې برلاسی نه وي او نه داسې څوک به شتون ولري چې ووايي زه د خپل ژوندانه ټولې اړتياوې په خپله پوره کولی شم ، نو ځکه انسانان اړ دي تر څو يو له بله سره په کارونو کې مرسته او همکاري وکړي ، لکه يو څوک طبيب دی هغه د ټولنې د ناروغانو درملنه کوي په مقابل کې يې پيسې تر لاسه کوي، همدارنګه دا طبيب اړتيا لري تر څو يو کور جوړ کړي ددې لپاره چې دی کور جوړ کړي ، نو يو خټګر ته اړتيا لري هغې ته د کار د جوړولو په بدل کې مزد او اجوره ورکوي ، خټګر بيا په خپل وار سره  د نورو اړتياوو په ملتيا دې ته اړتيا لري ترڅو جامې واخلي ، نو بزاز ته ځي ټوکر اخلي بيا يې خياط ته وړي ، هغه يې ورته د اجورې په مقابل کې جامې ګنډي او په همدې ډول په يو نه يو ډول په مستقيم او غير مستقيم ډول د ټولنې ټول وګړي يو له بل سره تړلي او پيوست دي ، او په دې ډول د کار کولو له کبله يو له بل سره په اړيکه کې دي چې دا په خپله د کار په ارزښت پورې اړه لري.
درېيم : کار د ټولنې د پرمختګ او د انسانانو د هوساينې لپاره يوه ښه لار ده :
په ټولنيزه توګه د ټولنې پرمختګ دې ته اړتيا پيدا کيږي چې په ټولنه کې ابادي او عمراني کارونه ترسره شي لارې ، سړکونه ، ښارونه ، فابريکې او  کارخانې جوړې شي ترڅو د انسانانو اړتياوې پوره شي او په دې ډول د انسانانو هوساينه رامنځ ته او د انسانانو د لا ښه ژوند د زمېنې د برابرولو لپاره کار وشي او دا ټول په هغه وخت کې ممکن دي چې په ټولنه کې کار شتون ولري ، ځکه په ټولنه کې يو شخص يو کار جوړوي دويم ورپسې بل او همداسې  د يو زنځير بڼه غوره کوي د بېلګې په ډول اډېسن برېښنا رامنځ ته کړه تر هغې وروسته د برېښنا له کبله نن سبا نژدې پنځوس سلنه کارونه د برېښنا په مرسته تر سره کيږي چې د هغوی له جملې د برېښنايي اورګاډو ، په فابريکو کې د حرارت د برابرو د طبي وسايلو د پرمختللې بڼې په رامنځ ته کولو ، د کمپيوټر په رامنځ ته کولو کې چې نن سبا ډېر فکري او عملي کارونه په ډېره چټکۍ او لږ وخت کې په اسانۍ سره تر سره کوي او د انسانانو لپاره يې يو سهولت ، اسانتيا او هوساينه رامنځ ته کړې ده.
پنځم : په نړۍ کې د بېلا بېلو کيماوي درملو، وسلو ، موټرونو ، ماشينونو او نور د کار  د کولو په پايله کې رامنځ ته شوي:
د نړۍ اوسنۍ حالت چې تقريبا دوه پېړۍ دمخه ددې حالت د راتللو هيڅ تمه او فکر هم نه کېده ، خو پل پر پل د انسانانو د هڅو او کار په پايله کې نړۍ اوس داسې  حالت ته رسېدلې چې تر مريخه پورې د انسانانو ختلو ته يې زمينه برابره کړه ، د خلکو ترمنځ يې اړيکو ټينګولو په برخه کې مختلفې لارې چارې رامنځ ته کړې چې د هغې له جملې څخه د د موبايل ، انټرنيټ ، فيسبوک ، سکايپ او نورو نومونه چې په ژوندۍ بڼه پرې مونږ خبرې کولای شو ، معلومات سره شريکولای شو او يو بل مخامخ پرې ليدلای که څه هم زمونږ تر منځ په ميلونو ، ميلونو واټن شتون ولري.
شپږم : کار کول دانسان بدن پياوړی کوي  او له ناروغی په مقابل کې انسان تندرست ساتي:
په پای کې
2.   کار تر سره کول د انسان يو ټولنيزه وجيبه او ځانګړتياده
3.   د نړۍ اوسنی پرمختګ ټول د کار د ارزښت ښکاروندويي کوي.
5.   کار دی چې د انسان د بدن په پياوړتيا او روغوالي کې ستره ونډه لوبوي.
6.   کار د انسانانو ترمنځ د ټولنيزو اړيکو په ټينګولو کې ستره ونډه لوبوي.
7.   کار د هېوادونو د اقتصاد په پياوړي کولو کې ستر ارزښت لري.
سلطان علاوالدين غوري
سلطان علاوالدين غوري د شنسباني سوري غوري پادشاه په ختيځ تاريخ كې د جهانسوز په نامه پېژندل شوى دى. دى يو مېړنى افغان او د ډېرو صفاتو خاوند وو. لكه اديب ، عالم ، پهلوان او ځوانمرد. ...د غور پادشاهانو د سلطان سنجر سلجوقي رعايت كاوه او هر كال يې وسله ورلېږله ، علاوالدين غوري هغه بنده كړه. علاوالدين هم د جگړې لپاره چمتو شو. سلطان سنجر يو هوښيار او مېړنى سړى وو. هرات ته نږدې د (( ناب )) په سيمه كې سره مخامخ شول. د غور د لښكر ښي لاس ته شپږ زره كسان د سنجر خواته واوښتل او په دې توگه د علاوالدين غوري لښكر مات شو او دى د سلطان سنجر په لاس كې كېښوت. كله چې د سلطان سنجر خلكو ( افسرانو ) د علاوالدين پښو او لاسونو ته ځنځيرونه واچول ، ده وويل : يو مطلب لرم ، چې بايد يو په يو سلطان سنجر ته وويل شي. خبره سنجر ته ورېسېده ، هغه ورته وويل ، چې مطلب دې وايه ! علاوالدين وويل : ماته داسې زولنې او ځنځيرونه راوړئ ، چې زما په نظر كې وو ، چې سلطان سنجر به پرې تړم. سنجر وپوښتل ، هغه څه ډول وو ؟ علاوالدين غوري په ځواب كې ورته وويل ، ما تاته د سپينو او سرو زرو ځنيځيرونه راوړي وو ، ځكه چې ته پادشاه يې ، په هر حالت كې بايد له عادي خلكو توپير ولري. كله چې سلطان سنجر هغه د سپينو او سرو زرو ځنځيرونه او شاهانه جامې ولېدي ، له ځان سره يې فكر وكړ ، چې دغسې يو سړى د دوستۍ دى ، نه د دوښمنۍ. نو سلطان سنجر پر علاوالدين غږ وكړ ، علاوالدينه ته زما ورور يې ، زما څاروى او خزانه درسره يوسه ، گټه يې اخله ، كه غزان مې مات كړل ، بېرته به يې وغواړم ، كه هغوى زه ماته كړم ، ښه به دا وي چې ته يې وخوري ، چې د هغه لايق يې. سلطان علاوالدين له ډېر مال او څارويو سره فيروزكوه ته راستون شو. له سلطان علاوالدين غوري نه وروسته دده زوى سيف الدين محمد پادشاه شو. دى يو ښه منظر ، عادل ، جواد او پر خلكو زړه سواندى پادشاه وو.
اخځونه
وېشنيزه:د افغانستان نوميالي
جنوبي استا
جنوبي استا په اوستایي ژبه Южная Осетия) د جنوبي استا جمهوریت یوه د بحث لاندی سیمه چې په ۲۰۰۸م کال کې یې له ګرجستان څخه خپله خپلواکی اعلان کړه. د یاد هیواد پلازمینه د تسخینوالی ښاردی. جنوبي استا دري رسمی ژبي لري استایي، روسي او ګرجي مساحت یې ۳'۹۰۰ کیلومتره مربع او د ۲۰۱۵م کال د اټکل له مخی کابو ۵۳۲'۵۳ وګړي لري. په یاد هیواد کې مروج اسعار د روسي روبل (RUB) دي او ولسمشر یې آناتولی بی بیوف دی.
د افغانستان او جاپان اړیکې
د افغانستان او جاپان اړیکې ترینګلې شوې دي له ۱۹۳۰ کال راهیسې.
هوگو چاوز
هوگو چاوېز (هوګو چاوز)(انگریزي ['ugo(ʊ) ˌɹɑfe(ɪ)'ɛl 'tʃɑbɪz 'fɹiɪs]) (هسپانوي ['uɣo rafa'el 'tʃaβes 'fɾias]) ( ۲۸ جولای کال ۱۹۵۴) نوموړی د وینزویلا ۵۳ م او اوسنی ولسمشر دی.
د کتاب نړيواله کره شمېره
د کتاب نړیواله کره شمیره (ISBN) یا International Standard Book Number دا یوه ۹ گڼنیزه نړیواله شمېره ده، چې د خپرو شويو سوداگریزو کتابونو د پیژندنې او سمې کنترولونې لپاره کارول کېږي. دغه شمیره لومړی ځل د گورډن فوسټر له خوا، چې اوس د ایرلېنډ په ډوبلین ښار کې د ټرینټي په کالج کې د شمیرپوهنې استاد دی، د کتاب پلورونکو او قرطاسیه خرڅونکو لپاره په ۱۹۶۶ ز کې کې منځته راغلې وه. وروسته بیا د کتابونو د شمیر د زیاتوالي له امله د دغې شمیرې ۹ رقمونه ۱۳ ته ورسېدل.
ابوعبيده بن الجراح
د نسب لړۍ
ابوعبيده عامر بن عبدالله بن الجراح بن هــلال بن اهيب بن عتبه بن حارث بن فهر بن مالک بن نضر بن کنانه. بل کتاب يې بيا په څه فرق سره راوړي : ابو عبيده (رضى الله تعالى عنه )  عامر بن عبدالله بن هلال بن اهيب بن صبعه بن حارث بن فهر القريشي ، مشهور په کنيه باندي وو او دده لقب آمين الامة وو. (۱) د حضرت ابو عبيده بن الجراح (رضى الله تعالى عنه) مبارکه
څيره او بڼه
ابوعبيده بن الجراح رضی الله عنه نرى سړى وو اوپه مخ باندي يې غوښه کمه وه ږيره مبارکه يې رنګ کړې وه او مخامخ دوه غاښونه يې هم ولېدلي وو دا دوه غاښونه يې د احد په غزا کي د رسول الله (صلی الله علیه وسلم) څخه د غشي ايستلو په وخت کې ولېدلي وو هغه سر بېره  پر دغو صفاتو د ښې مرکې او خوږو خبرو د پوره تواضع او د ډير حياء څښتن وو ، مګر دومره ؤ، چي کله به سخته ورباندې راغله او خبره به ډيره غټه او سخته شوه نو د زړور زمري په شان به يې وردانګل او هيڅ ويره به يې نه کوله ،هغه د تـورې د تېغ په شان ځلېدونکى ، تېره او غوڅونکى وو. (۲)
اسلام راوړلو قيصه
حضرت ابو عبيده بن الجراح (رضي الله تعالي عنه ) د (سابقون الاولون ) د ډلې څخه دى حضرت ابو عبيده بن الجراح (رضي الله تعالي عنه ) د هغه کسانو د ډلې څخه دى ، چې د حضرت ابوبکر صديق (رضي الله تعالی عنه ) په دعوت يې اسلام راوړى دى د يزيد بن نعمان څخه  روايت دى ، چې عثمان (رضى الله تعالى عنه ) عبيده بن حارث ، عبدالرحمن بن عوف ، ابو سلمى بن اسد او ابو عبيده بن الجراح (رضي الله تعالي عنه ) ټولو په يوه ورځ ايمان راوړى دى او ټول په يو وخت د رسول الله (صلي الله عليه وسلم ) په خدمت کې حاضر شول هغوى ته يې اسلام وړاندې کړ او د شريعت احکام يې ورته واورول د حضرت ابوبکر صديق (رضي الله تعالى عنه) بلنې د هغوى فکر او ذهن د مخکې څخه پاک کړى وو له دې کبله دوى په يوه ورځ په يوه وخت کې د رسول الله (صلي الله عليه وسلم ) په خدمت کې حاضر شول او اسلام يې ومنلو او دا هغه وخت وو، چې رسوالله (صلي الله عليه وسلم ) د ارقم کورته  نه ؤ دننه شوى  په کوم وخت کې، چې ابو عبيده بن الجراح (رضى الله تعالى عنه ) اسلام قبول کړ په هغه وخت کې  په مسلمانانو باندې ډيره زياته سختي وه د مکي خلک په هيڅ صورت دې خبرې  ته تيار نه  وو، چي د هغوی د ښار يو سړى دې د هغوي د نيکونو دين پريږدي اود رسول (صلي الله عليه وسلم) دين دې ومني  ځکه نو چا به چې د هغوى د اميدونو او ارزوګانو پر ضد اسلام ومنلو ؛ نو پر هغه سړي به يې د تېري او ظلم غرونه راښکته کړل. (۳) د مکې خلکو په ابو عبيده بن الجراح (رضى الله تعالى عنه ) باندې هم د هغه د اسلام راوړلو له امله ډير زيات ظلمونه کړي دي  د ظلم او تېري د اوج زمانه هغه وخت وه ،چي د نبوت څلورم کال وو  په پيل کې د قريشو ظلمونه او جبرونه څه معمولي غوندي وو ، مګر څومره، چي د مسلمانانو شمېره زياتېده د هغې سره د مکې کفارو ظلمونه او تېري هم ورځ په ورځ زياتىدی تر دې ور سېده ،چې تر پنځه کاله پورې دا لړۍ تر ټولو ځوانانو ورسېدله د اسلام په سر ددې ظلم او تېري په نتيجه کې  مسلمانانو ته په مکه کې هستوګنه ګرانه شوه او خبره تردې ورسېده ،چې د مکې کفارو به هرچېر ته مسلمانان وليدل ؛ نو د څارويو په څېر به ورباندې راولېدل او تر هغې به يې نه پرېښودلو ، چې تر څو يې د هغوى په نظر د حقيقي جرم پوره سزا نه وى ګاللې د حبشې له هجرت څخه وروسته کله ، چې نور صحابه د مکې د کفارو د ظلمونو او تېريو څخه د خلاصون لپاره د مدينې په لور هجرت کولو ته اړشول ؛ نو حضر ت ابوعبيده بن الجراح (رضى الله تعالى عنه ) هم د حبشې څخه مدينې ته مهاجر شو. (۴)
اخذ لیکونه
۱: جمال الدین ابوالفرج ابن الجوزی ،صفة الصغوه ، دريم چاپ(۱۴۰۴-۱۹۸۵)دارالمعرفه بيروت لبنان، ۳۶۵،۱
۲: شهال الدين ابو الفضل احمد بن علی بن حجر العسقلانی ،الاصابه فی تميز الصحابه ،اول چاپ(۱۳۲۸)هـ، دارالمعرفه بيروت لبنان،۲۵۳،۲
۳: شيخ عز الدين، ابو الحسن علی بن ابی الکريم،اسد الغابه ،دارالتراث العربی بيروت لبنان ،۷۹،۳
۴: زين الله ، وحدان، ابوعبیده بن الجراح ، (۲۰۰۷) نیو کابل کتاب پلورنځی،۴ص
۵: ابوالحسن مسلم القشیری النسا بوری، صحیح مسلم اول چاپ (۲۰۰۹- ۱۴۳۰) مکتبته البشری، ۴۲،۷
۶: ابو عیسی محمد بن عیسی ، سنن ترمذي ،مناقب ابو عبیده بن الجراح، تاج کتب خانه قصه خوانی پشاور،دچاپ کال (۱۹۹۴) ۲، ۸۱۹
۷: ابوعبدالله ،احمد بن محمد بن حنبل،فضایل الصحابه ،احیاالتراث چاپ ځای مکه مکرمه، اول چاپ (۱۴۰۳-۱۸۸۳) ۷۴۰،۲
۸: فضایل الصحابه ،۷۴۲،۲
۹: صفة الصفوه، ۳۶۵،۱
گل
وېشنيزه:گلونه
د کاپیسا پاچاهي
د کاپیسا پاچاهي (په معاصر چینایي سرچینو کې چینایي:  漕國 Caoguo ګڼل کېږي، او په چینایي ژبه: 罽賓 Jibin) په نوم ېادېږي، یو دولت و چې د زېږدیزې لومړۍ زریزې په وروستیو کې یې په اوسني افغانستان کې موقعیت درلود. پلازمېنه یې د کاپیسا ښار و. دا پاچاهي په شمال کې له هندوکش څخه، په لوېدیځ او سوېل کې تر بامیان او کندهار پورې، په ختیځ کې د اوسني جلال آباد تر ښار پورې غځېدلې وه.
له تاریخي اړخه، د کاپیسا نوم د دې سیمې لپاره له تاریخ نه وړاندې د پخواني نوم سنسکریت شوې بڼه ښکاري. له میلاد نه مخکې په ۳۲۹ کال کې د لوی سکندر له خوا د دې سیمې له فتحې وروسته، په یوناني نړۍ کې دا سیمه په قفقاز کې د اسکندریې په نوم یادېده، خو داسې برېښې چې پخوانی نوم یې پاتې شوی وي.
چینایي بودايي راهب ژوان ژانګ په ۶۰۰ زېږدیز کال کې، د کاپیسا څخه ليدنه وکړه، او هلته یې د وریجو او غنمو د کښت او د سولي قوم د پاچا په اړه خبرې وکړې. هغه په خپلو تاریخي پېښو کې لیکي چې په کاپیسا کې له ۶۰۰۰ څخه زیات د بودیزم د مهایانا عقیدې راهبانو شتون درلود. د سویي کتاب په نوم د اوومې پېړۍ په چینایي تاریخ ليکنه کې، کاپیسا د کاو پاچاهي (په چینایي: 漕國 Caoguo) په توګه معرفي شوې ده. په نورو چینایي آثارو کې جیبین (په چینایي: 罽賓 Jibin) یاده شوې ده.
کاپیسي
کاپیسا (کاپیسي، په چینایي: 迦畢試 Jiapishi) یا کاپیسا، د کاپیسا د پاچاهي پلازمینه وه. لکه څنګه چې د دې قلمرو نوم په افغانستان کې د اوسني کاپیسا ولایت لپاره کارول کېږي، د کاپیسا لرغوني ښار د اوسني بګرام په شاوخوا کې یا په پروان ولایت کې موقعیت درلود.
د کاپيسا په اړه لومړنۍ سرچینې د پنځمې زېږدیزې پېړۍ د هندي عالم اچاريا پانیني په ليکنو کې څرګندېږي. پانیني د کاپيسي ښار ته، د کاپیسا د پاچاهي د یو ښار په توګه اشاره کوي. پانیني همدارنګه کاپيسایانا ته، د کاپیسا د مشهورو شرابو په توګه اشاره کوي. د کاپيسي ښار د اپولودوتس/ایوکراتیدس په هند-یوناني سکو کې، او همدارنګه د د نزاک هونانو په سکو کې د کاویسي (Kaviśiye) په بڼه راڅرګند شوی.
په ورپسې وختونو کې، داسې ښکاري چې کاپیسا د یوې داسې پاچاهۍ برخه وه چې د بودا پاچا کشتریا تر واک لاندې وه او د چینایي زیارت کونکي شوان زانګ له قوله چې په ۶۴۴ ز کال کې یې له دې سیمې لیدنه کړې وه، د لامپاکا، ناګارهارا، ګندهارا او بنو په ګډون لس ګاونډي دولتونه یې تر واک لاندې وو. شوان ژانګ له سيمې څخه د شین نسل آسونو يادونه کړې، د ډول ډول حبوباتو او مېوو د توليد يادونه یې هم کړې، همدارنګه، د يو-کين په نوم د بوی لرونکې ريښې يادونه یې هم وکړې ده.
د ناروغيو لړليک
The list of diseases is compiled basing on various public domain sources.
0-9 A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:د ناروغيو لړليک
د استعمار له منځه وړنه
د امريکايي او اکسفورډ قاموس له مخې: « د استعمار له منځه وړنه يا Decolonization» ( د نورو بریتانوي انګليسيو او ګډو ګټو انګليسي Commonwealth له مخې هم: «decolonisation» د استعمار سياست له منځه وړل دي، چې وروستی (decolonisation) يې هغه پړاو دی چې يو ملت په کې د خپلو باندينيو سيمو واک تر لاسه کوي او ساتي، يادې سيمې زياتره وخت له هېواده د باندې وي. ذکر شوی مفهوم په ځانګړي ډول د ۲۰ پېړۍ د دويمې نيمايي پر مهال، له لومړۍ نړيوالې جګړې څخه مخکې په ټوله نړۍ کې د رامنځته شويو استعماري سترواکيو د ويجاړولو برخه کې پلې کېږي. د استعمار د له منځه وړنې ځينې پوهان په ځانګړي ډول، په مستعمرو کې پر هغو خوځښتونو باندې تمرکز کوي، چې د خپلواکۍ غوښتنه کوي. لکه: Creole ملتپالنه، چې د ګډو نژاد لرونکو وګړو ته وايي او هغه فرانسويان او هسپانويان په ګوته کوي، چې امريکا په ليوزيانا کې اوسېږي، مګر خپل ملي دود او دستور يې ساتلی دی.
والیز
ولیز کانتون په فرانسوي Valês) الماني Wallis) د سویس هیواد له فرانسوي ژبو ولایتونو څخه یو دی. د والیز ولایت ۵،۲۲۴ کیلومتره مساحت او په ۳۱ د ډسمبر ۲۰۱۸م کال ۳۴۳،۹۵۵ وګړي لرل. د یاد ولایت مرکز د سیون ښار دی.
د استعمار له منځه وړنه
د استعمار د بريالۍ له منځه وړنې وروستۍ پايله ښايي د ذاتي خيال پلوۍ له يوې بڼې سره مساوي شي. د استعمار سياست، نوي استعمار او کلتوري استعمار د پراخ: طبيعت په نظر کې نيولو سره، د استعمار د بشپړې له منځه وړنې موخه ښايي غولوونکې يا افسانوي ښکاره شي. طبيعي يا ذاتي پوهان څرګندوي چې: د استعمار د له منځه وړنې يو مهم اړخ، د لوېديځې نړۍ د نظرياتو اوسنۍ نيوکه او د ذاتي يا طبيعې پوهې لوړول دي.
د خپلواکۍ
د خپلواکۍ بنسټيز حق د ملګرو ملتونو له لورې د استعمار له منځه وړنې د هستې په توګه مشخص شوی دی، چې خپلواکۍ او د استعمار د له منځه وړنې نورو لارو چارو ته اجازه ورکوي. د استعمار د له منځه وړنې په اړه د ملګرو ملتونو ځانګړې کمېټه (UN Special Committee on Decolonization) څرګنده کړې ده، چې د استعمار د له منځه وړنې په پړاو کې د استعمارچي لپاره بل هيڅ بديل نه شته، مګر دا چې د خپل برخليک ټاکنې د حق (خپلواکۍ) يو پړاو ته اجازه ورکړي. په خپلواکو دولتونو کې د خپلواکۍ ادعا دوام لري، چې لکه د بومي يا ذاتي ولسونو غوندي؛ له استعماره د وتنې غوښتنه کوي.
د استعمار له منځه وړنه ښايي له تاوتريخوالي پرته اوښتون يا د خپلواکۍ پلويو ډلو له لورې د ملي خپلواکۍ جګړې راونغاړي. د له منځه وړنې چاره کېدای شي، نړيواله وي يا دا چې د هغو نړيوالو قدرتونو منځګړيتوب يا لاسوهنه راونغاړي، چې په انفرادي ډول يا لکه د ملګرو ملتونو د نړيوالو سټو [بنسټونو] له لارې عمل کوي. که څه هم د استعمار د له منځه وړنې بېلګې د توسيديد (Thusydides) ليکنې په پيل کې موندل کېدلی شي، مګر په معاصرو وختونو کې يې هم بېلابېلې؛ په ځانګړي ډول فعالې دورې شته. يادې بېلګې په ۱۹ پېړۍ کې هسپانوي سترواکۍ ماتول، له لومړۍ نړيوالې جګړې څخه وروسته د جرمني، اطريش او هنګري، عثماني او روسي سترواکيو ړنګول، له دويمې نړيوالې جګړې څخه وروسته د بریتانيې، فرانسې، هالنډ، پرتګال، بلجيم، ايټاليا او د جاپان د استعماري سترواکيو له منځه وړل او د سړې جګړې په پای کې د شوروي اتحاد ړنګېدل دي.
د Decolonization اصطلاح د هغو استعمارچيانو له نظريو څخه فکري خلاصون لپاره کارول شوې ده، چې استعمار شوي وګړي يې بې ارزښته ګڼلو ته اړ کړل. د استعمار د له منځه وړنې مسئلې په معاصر ډول ټينګار کوي او راپورته کېږي. په لاتيني امریکا او سويلي افريقا کې دا ډول مسئلې په زياتېدونکي ډول تر decoloniality اصطلاح لاندې بحث کېږي.
مېتود او شرایط
د «مستعمره هېوادونو او خلکو ته د خپلواکۍ وربخښلو اعلاميه» تر سرليک لاندې د ملګرو ملتونو د د ۱۹۶۰ ز کال اعلاميه، د استعمار په له منځه وړنه کې يوه پرېکنده نښه وه.
د استعمار د له منځه وړنې پينځه پړاوونه
د استعمار د له منځه وړنې پينځه پړاوونه وړاندې شوي دي. دا په Hawaii (له ۱۹۵۹ څخه وروسته) سره د استعمار د له منځه وړلو تر ټولو عام موندل شوي پړاوونه دي، چې د دې پړاوونو د ځان ښکاره کولو د څرنګوالي لومړنۍ بېلګه ده.
د دويمې نړيوالې جګړې له پای ته رسېدلو څخه وروسته، بریتانوي عوامو له ۱۹۴۵ز کال څخه د وروسته سترواکۍ په پرتله نور لومړيتوبونه لرل. د مالي چارو لپاره د هوساينې په يو نوي دولت سره، دوی د دوی د ارادې خلاف له هېواده د باندې سيمو د نيولو په موخه له نظامي کړنې سره لږه لېوالتيا درلوده.
په نظرپوښتنو کې ځينو ناخپلواکو سيمو، لکه :Gibraltar او French Guiana؛ د خپل ناخپلواک دريځ ساتل غوره کړي دي. ان لکه دفاکلنډ Falklands جګړې غوندې ځيني بېلګې شته، چې دې ډول [ناخپلواک] اوسېدلو ته د دوام په موخه د يوې ناخپلواکې سيمې د حق ساتنې په موخه په کې يو جيوپوليټيکي قدرت جګړه پر مخ وړې. مستعمراتي ځواکونو کله ناکله د مالي، نظامي او نورو پېټو د له منځه وړلو په موخه د استعمار له منځه وړنه هڅولې ده، چې په هغو مستعمرو کې د ودې کولو ميلان لری، چې استعماري حکومتونه په کې زيات خواخوږي شوي دي.
د استعمار د له منځه وړلو وروستی پړاو ښايي باندينيو اړيکو او امنيت ته د ځواب وينې له لېږد سره اړيکه ولري او د نوي حاکميت لپاره د تلپاتې يا رسمي پېژندني غوښتنه وکړي. که څه هم ان د دولت د دريځ له رسميت پېژندنې څخه وروسته د اوسنيو برابرو حکومتونو تر منځ د دوه اړخيزو تړونونو له لارې د دوام يوې کچې ته پاملرنه کېدلی شي، لکه د پوځي روزنې، د دوه اړخيز خونديتوب تړونونه يا ان يو لښکر کوټ يا د نظامي تم ځايونو ګټورتوبونه يا عملي والی رانغاړي.
لونګ
لونګ هغه دانه ده چې تور رنګه یا قهوه‎یي رنګ لري او په انګریزي کې ورته clove وايي
چې په اومه حالت کې تر ډېره شنه او سره ښکاري. دا بوټی تر ډره په اندونیزیا او مالیزیا کې شهرت لري او ډېر پخوا ترې کار اخیستل شوی دی.
ویل کېږي چې په دې هېوادونو کې خلک د لونګو سګرټ هم څکوي.
د آسیا په سویلي هېوادونو کې تر ډېره خلک د مصالحه څخه کار اخلي او په ټېره بیا له هغو بوټو څخه په جوړولو کې ګټه پورته کوي چې ښه بوی ولري، لونګ هم یو له هغو بوټو شمېرل کېږی.
لونګ ډېر ښه بوی لري چې ترې په خواړو، چای عطرونو کې کار اخیستل کېږي.
د افغانستان په سویلي ولایتونو، لکه خوست، پکتیا او پکتیکا کې خلک لونګ د ښکلا او خوشبویې لپاره کاروي. په یادو ولایتونو کې پېغلې او ناوې لونګو څخه ځونډي جوړوي چې بیا یې پر کمیس ټومبي.
په خوست ولایت کې کله چې ناوې د خاوند کورته ځي نو د کلي یوه ښځه ترې د سر ده شنه او سره څادرونه ویسته کوي، او بیا هغې ښځې ته د دود په توګه دوه وړې کڅوړې لونګ د ډالۍ په توګه ورکوي.
مسيحيت
عیسویت یو ابراهیمي توحیدي دین دی، چې د عیسی ناصر د ژوند اوتعلیماتو(ښوونو) پر بنسټ رامنځته شوی. دا دین نږدې ۲.۵ ميلیلارد لارویان لري او په نړۍ کې تر ټولو لوی دین دی. لارویانو او پيروانو ته يې عیسویان ویل کېږي، چې د سیمې د ۱۵۷ هېوادونو د نفوس اکثریت برخه جوړوي، دوی باور لري چې عیسی(ع) د خدای زوی دی، چې د عیسوي په توګه یې د راتلو په اړه په عبراني سپېڅلي کتاب (په عیسویت کې زوړ تورات) کې وړاندوینه شوې او په نوي تورات کې یې کیسه راغلې.
عیسویت په لومړۍ پېړۍ کې د دویم معبد د یوې یهودي فرقې په توګه په هېلنېستیک یهودیت کې د روم په یهودیه ولایت کې پیل شو. د عیسي (ع) حواریان او لارویان د لومړني زور زیاتي سره سره په ټول شام، اروپا، اناتولي، بین النهرین، سویلي قفقاز، مصر او ايتوپیا کې خواره شول. ډېر ژر یې  هغه غیر یهودي وګړي ځانته راوبلل چې له خدای څخه يې وېره لرله، دا چاره د یهودیت له دودونو او ادابو څخه د انحراف لامل شوه. له میلاد څخه وروسته په ۷۰ یم کال کې د اورشلیم تر نسکورېدو وروسته د معبد پر بنسټ یهودیت پای ته ورسېده، عیسویت په ورو ورو له یهودیت څخه جلا شو. امپراتور لوی کنستانتین د میلان له (۳۱۳) فرمان سره اعلام وکړ چې عیسویت نور جرم نه بلل کېږي او وروسته یې د نیکیه (۳۲۵) شورا رامنځته کړه، چې له مخې يې لومړنی عیسویت د روم په دولتي کلیسا کې ټينګ شو (۳۸۰). د لویو څانګو له رامنځته کېدو څخه مخکې د عیسویت د متحدې کلیسا لومړنی تاریخ ځینې وختونه د لویې کلیسا په توګه یادېږي. (که څه هم په هم‌هغه وخت کې بېلابېلې فرقې شته وې چې له ډلې يې ګنوسيان او یهودي عیسویان یادولی شو). ختیځهه کلیسا تر اېفسوس شورا (۴۳۱) او ختیځه اورتودکس کلیسا هم تر کلسيدون شورا وروسته (۴۵۱) په عیسویت کې د اختلافونو پر سر له یو بل څخه بېلې شوې، حال دا چې د ختيځ اورتودکس کلیسا او کاتولیکه کلیسا په ځانګړي ډول د روم د راهب د صلاحیتونو پر سر په ختيځ – لويديځ بېلتون کې له یو بل څخه بېلې شوې (۱۰۵۴ز کال). د اصلاحاتو او سمونونو په دوره کې پروتستانیزم (د عیسویت یوه څانګه) د کلیسايي او الهیاتي اختلافاتو پر سر له کاتولیک کلیسا څخه بېل او په بېلابېلو فرقو ووېشل شو، چې عمده مسئله د روم د راهب توجیه کول او هغه ته لومړیتوب ورکول وو. عیسویت د لویديځ تمدن په ځانګړي ډول د اروپا په وده کې د لرغونې دورې په وروستیو او منځنیو پېړیو کې د پام وړ رول ولوباوه. عیسویت د اکتشاف تر عصر وروسته (له ۱۵ څخه تر ۱۷ پېړۍ) د تبلیغي کار له لارې د امریکا په لویه وچه، اوقیانوسیې،sub-Saharan Africa (د افریقا د دښتې سویلي برخې) او نورې نړۍ ته خپور شو.
د عیسویت څلور لويې څانګې دا دي: د کاتولیک کلیسا (چې ۱.۳ میلیارده/ ۵۰.۱ سلنه لارویان لري)، پروتستانیسم (۹۲۰ میلیونه/۳۶.۷ سلنه لارویان لري)، ختیځه اورتودوکس کلیسا (۲۳۰ میلیونه) او اسیايي اورتودکس کلیساګانې (۶۲ میلیونه) په ټوله کې ۱۱.۹ سلنه اورتودکس کلیساګانې شته. که څه هم د اکومنیزم د یووالي له هڅو سره سره د کلیساګانو زرګونه کوچنۍ ټولنې شته دي. په لويديځ کې د پیروانو(لارویانو) له لږ کېدو سره سره عیسویت لاهم په سیمه کې غالب دین دی او د ټول نفوس ۷۰ سلنه برخه عیسویان دي. عیسویت په افریقا او اسیا کې د تر ټولو ډېر نفوس لرونکو لویو وچو په توګه د ودې په حال کې دی. عیسویان د نړۍ په ځينې برخو په ځانګړي ډول په منځني ختيځ، د افریقا شمال او د اسیا په ختيځ او سويل کې له زور زیاتي سره مخامخ دي.
رېښه
لومړنیو یهودي عیسویانو ځانونه د لارې په توګه نومول (په لاتیني: ټي‌یس هاډي/ τῆς ὁδοῦ، په رومي: / tês hodo)، په احتمالي توګه د اشعیا (په عبري ژبه لیکل شوي د عیسویانو د لرغونې کتاب، لومړی فصل) په ۴۰:۳ کې راغلي، «د خدای لار تیاره(برابره) کړئ» د ۱۱:۲۶ قانون له مخې د عیسویت اصطلاح (Χρῑστῐᾱνός, Khrīstiānós)، چې معنا يې د عیسی(ع) لارويان او پيروان دي، د عیسي(ع) شاګردانو ته اشاره کوي، چې د لومړي ځل لپاره د انتاکیا په ښار کې د هغه ځای د غیر یهودي اوسېدونکو له خوا وکارول شوه. د عیسویت د اصطلاح يوه بله ډېره لومړۍ کارونه چې  ثبت شوې Χρῑστῐᾱνισμός, Khrīstiānismós)) ده چې د انتاکیايي اېګناتیوس له خوا له میلاد څخه مخکې شاوخوا په ۱۰۰ز کال کې کارول شوې وه.
باور( اعتقاد)
په داسې حال کې چې عیسویان په نړيواله کچه شریک اساسي باورونه لري، د سپېڅلي کتاب او هغو دودونو د تفسیر او نظریو په برخه کې سره توپير هم لري چې عیسویت پرې ولاړ دی.
ایمان
د عيسائيت(نصرانیت) عقیده، د عیسوي ایمان د مقالاتو تر ټولو منل شوې برخه ده چې په ښکاره توګه د د عیسویت د لویديځ دود د مذهبي کلیساګانو، لکه لاتین کلیسا، کاتولیکه کلیسا،لږترانیزم، انګلیکانیزم او لویديځ دود د اورتودکس کلیسا په واسطه د ښوونیزو موخو لپاره کارول کېږي. دا ځانګړې عقیده د دويمې او نهمې پېړۍ تر منځ رامنځته شوه. اصلي تعلیمات یې د تثلیث او د خالق خدای تعلیمات دي. په دې عقیده کې شته هر یو تعلیم د نصرانیت د عقیدې د دوران په ټولو عامو ویناوو کې موندلی شو. دا عقیده په ظاهري ډول د عیسویت د تعلیماتو د لنډیز په توګه د تمعید غسل د نوماندانو لپاره د روم په کلیسا کې کارول کېده. لاندې ټکي په کې شامل دي:
د نیقیه عقیده، تر ډېره د اریانیزم په ځواب کې د نيکيه او قسطنطنیې په غونډو کې په ترتیب سره په ۳۲۵ او ۳۸۱ کلونو کې رامنځته شوه او د اېفسوس د لومړۍ شورا (په اوسنۍ ترکیه کې پرته د افسوس سیمه کې د عیسوي راهبانو ټولنه) له خوا په ۴۳۱ ز کال کې د عیسویت د نړیوالې عقیدې په توګه تاييد شوه.
د کلسیدون تعریف یا د کلسیدون عقیده، په ۴۵۱ ز کال کې یې د کلسیدون په شورا کې رامنځته شو، که څه هم ختیځو اورتودکسانو رد کړه، عیسي(ع) ته یې وروښودل چې «په ګيچ کوونکي، نه بدلېدونکي، د نه وېشلو وړ او د نه توپير کولو وړ ډول په دوه طبعیتونو کې په رسمیت وپېژندل شی،»: یو الهي او یو انساني چې دا دواړه طبعیتونه په خپلواک ډول له کمال سره په یو کس کې په بشپړ متحدېږي.
د اتاناسي عقیده، نیقیه او کلسیدوني عقیدې ته د ورته مقام لرونکې عقیدې په توګه په لوېدیځه کلیسا کې رامنځته شوه، چې وايي: «موږ یوازینی او واحدا خدای په [1]تثلیث او تثلیث په وحدانیت کې منو او عبادت یې کوو؛ نه خلک مغشوش کوو نه هم ذات وېشو».
مسلمانانو په نظر کې
نصرانیت هماغه دین دی چې الله ج د حضرت موسی علیه السلام د دین د بشپړیدو په خاطر په حضرت عیسی علیه السلام رانازل کړی و. دغه دین بني اسرایلو ته راغلی و چې هغوی یې د نفس او وجدان تهذیب ته بلل، خو له بده مرغه چې د تحریف او تغییر لاسونه ورننوتل او دغه دین یې له اسماني بڼې نه واړاوه.
حضرت عيسیٰ ع په اسلام کې حيثیت
= عیسی علیه السلام په پخواني عيسويت دین کې حيثيت ==
په دین کې د تحریف لاملونه
ددغه دین پیروان مغلوب او کمزوري و، ځکه چې له پیل نه پرې دښمنانو یرغل کړی وو، یهودو عیسیعلیه السلام تعقیباوه او د هغه د وژنې تصمیم یې ونیو،خو الله ج ترې نه وژغوره خو پیروان یې تر پایه د یهودانو لخوا تر تعقیب او تعذیب لاندې و.
اکراتیری او داکیلیا
اکروتیری او داکیلیا په انګلیسی Akrotiri and Dhekelia) د قبرس په ټاپو کې د دوه سیمو نوم دی چې د بریتانیا حکومت د کنترول لاندی دي. د یادو سیمو پلازمینه اپیسکوپی کانتونمنت او رسمي ژبي یې انګلیسي او یوناني دي، دی سیمی په ۱۹۶۰م کال کې له بریتانیا نه خپله خپلواکی اعلان کړه ، مساحت یې ۲۵۵ کیلومتره مربع او د وګړو شنیر یې ۱۴۰۰۰ نفره دی.
مسيحيت
د یهودي پولس لاسوهنې
یهودی پولس د حضرت عیسی علیه السلام او دهغه د دین له سرسختو دښمنانو نه وو په ډېره چالاکۍ سره وتوانیده څو ځان په مسیحیانو وتپي او پدې توگه یې د دښمنۍ له امله په انجیل کې لاس وواهه او پوره تحریف یې پکې وکړ، دغه دین یې له خپل اصلي شکل او بڼې نه وویست او شرکي عقاید او تصورات یې پکې داخل کړل، لکه:
الوهیت او تثلیث
مسیحیان په الله ج باندې ایمان لري خو حضرت عیسی علیه السلام او حضرت جبرائیل علیه السلام ورسره شریکان نیسي ، چې پدې اړه هم د هغوی د کلیساوو ترمینځ ستر اختلاف موجود دی، بداسې حال کې چې الله ج ورته وایي:
د قیامت ورځ حساب
عیسویان په دې باور دي چې د قیامت په ورځ به حساب او کتاب حضرت عیسی علیه السلام ته وسپارل شي، پداسې حال کې چې خدای ج وایي:
په دار ځړول
صلیب د عیسویانو نښه ده او دوی یې سپېڅلې گڼي او سوچ کوي چې حضرت عیسی علیه السلام په دار ځړول شوی دی، پدې اړه یې هم له حقیقت نه لرې خرافاتي داستان جوړ کړی دی چې: کله چې حضرت آدم علیه السلام له هغې ونې نه چې دی ترې منع شوی وو خوراک وکړ نو گناه یې د هغه اولاد ته نقل شوه نو الله پاک د حضرت آدم علیه السلام ټول اولاد ته په غوسه شو، خو ددغې گناه د جبران لپاره او د ټولو انسانانو د نجات لپاره یې خپل یوازینی زوی (حضرت عیسی علیه السلام ) په دار وځړاوه او حضرت عیسی علیه السلام هم په خپله خوښه دار ته پورته شو، نو د انسانانو گناه معاف شوه.
پداسې حال کې چې فرآن کریم ددغې غلطې او خرافاتي عقیدې په رد کې وایي:
عبدالله بن زبير
د اسلامي نظريې سره سم د اصحاب کرامو د سيرت د ژوند  د واقعاتو د بيانولو څخه اصلي مقصد او هدف دا دی چی په اورېدونکو کي ايماني جذبه پر ښور راسي، نېکته يې مخ سي، په ژوند او عمل کي يې اخلاص پيدا سي، د ژوند هدف او مقصد يې الْهي رضاء وګرځي ، خپل کړه وړه د محمدي شريعت سره برابر کړي، چي په دغه ډول سره د ټول امت اصلاح ممکنه سي.
مسيحيت
اعتراف
عیسویان چې کله گناه وکړي نو بیا د یوه دیني شخصیت په وړاندې په خپله گناه اعتراف وکړي نو دوی عقیده لري چې پدې سره به یې گناهونه معاف او عذاب ترې ساقطیږي.
عبدالله بن زبير
کوم وخت چي د يوه ستر او لوړ، د يوه محترم او بزرګ شخص سيرت او د هغه د ژوند حالات واوری، ستاسي دپاره دا په کار ده چي د دغه تاريخي معلوماتو په حاصلولو سره د دغو اشخاصو خيالات او نظريات، عقيده او عمل، اخلاص او پرهېزګاري، د عبادت خوند او رنګ، په خپلو ځانو کي پيدا کړی، يعني د هغو په رنګ خپل ځانونه رنګ کړی، په نوي جوش او جذبه د ژوندانه پر لار رهي سی، چي الله جل جلاله  مو د دارينو کاميابي په نصيب کړي.
مسيحيت
رباني عشاء او استحاله
عیسویان په دې باور لري چې حضرت عیسی علیه السلام له دار ځړیدو نه یوه شپه وړاندې خپل دوستان راټول کړل او په ټولو یې شراب او ډوډۍ وویشله نو ځکه خو اوس عیسویان هم یوه شپه راټولیږي ، شراب او ډوډۍ خوري او فکر کوي چې دغه شراب او ډوډۍ یې د حضرت عیسی علیه السلام وینه او غوښه وخوړله او دغه څه چې د چا خیټې ته لاړل نو حضرت عیسی علیه السلام یې له ځان سره گډ شو.
د خنزیر غوښه
په داسې حال کې چې تورات د خنزیر غوښه حرامه کړې ده دوی هغه حلاله کړه، د انسان ختنه کول چې رواوو دوی حرام کړل او شراب یې هم حلال کړل.
عبدالله بن زبير
اول: بايد دغه کتاب يا دغه فيتې په دقت سره مطالعه يا واورېدل سي او ځان باید پوره په پوه کړی.
درېيم : دغه ديني مضامين بايد تر نورو  پوري ورسوی، ستاسي هر مجلس بايد د وعظ، نصېحت، او الله جل جلاله  د ذکره څخه خالي نه وي.
څلرم: د مطالعه کولو يا اورېدلو او بيانولو په وخت کي به مو نيت فقط د الله جل جلاله  دپاره  وي، نيت بايد صاف او خالص وي چي اسلامي احکام  او د اسلام تاريخ زده کوم او تر نورو پوري يې رسوم.
اوس به په دغه نيت او مقصد ان شاء الله تعالی د بحث په تقديمولو شروع وکم.
وَما تَوفيقي الا بالله، وهو السميع العليم.
عبادلۀ اربعه
وروڼو ! په ځوان اصحاب کرامو کي څلور عبدالله نامي موجود دي چي څلور واړه د اسلام په تاريخ کي روښانه عالمان او متقيان دي، چي دغو څلورو ته  د احاديث، فقهي او تاريخ  په کتابو کي عبادلۀ اربعه ويل کيږي، چي دغه څلور:
عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب رضي الله عنه.
عبدالله بن عمر بن الخطاب رضي الله عنه.
عبدالله بن مسعود رضي الله عنه.
عبدالله بن عمرو بن العاص رضي الله عنه  اجمعين دي.
چي د دوی څخه هر يو په اسلام او اسلامي تاريخ کي خاص مقام او لوړه درجه لري، هو ! يو بل جليل القدره صحابي او لوی عالم د عبدالله بن مسعود رضي الله عنه  په نامه سره سته خو هغه په دغه عبادله ؤ کي په دې سبب سره نه شمېرل کيږي چي هغه د اصحاب کرامو د هغو مشرانو څخه دی چي په عمر ډير وه، خو دغه څلور ټوله ځوانان او د اصحاب کرامو زامن دي چي دوی په خپله هم اصحاب کرام او پلرونه يې هم د رسول الله صلی الله علیه وسلم  نژدې ملګري او معززه اصحاب وه، که ژوند او صحت باقي وه او الله جل جلاله  توفيق راکړی د دغه څلورو عبدالله نامو د ژوند، علم، تقوْی په باره کي به  څه ناڅه حالات درته بيان کړم، خو اوس به د عبدالله بن زبير رضي الله عنه  مختصر سيرت او سوانح درته بيان سي.
د عبدالله بن زبیر رضي الله عنه  پېژندنه
عبدالله بن زبير رضي الله عنه  جليل القدره صحابي، لوی امام، پهلوان مجاهد دی او دﺉ  رضي الله عنه  په اسلامي تاريخ کي د لوی قدر  او لوړي درجې خاوند دی، د هغو مشهوره پهلوانانو او جنګي قهرمانانو څخه دی چي پر ګوتو شمېرل کیږي، د خاصو عابدانو او زاهدانو څخه دی او د مسلمانانو د ممتاز او معدوده عالمانو څخه دی، په ده رضي الله عنه  کي ټول هغه صفتونه سره يو ځای سوي دي چي ممکن په ډيرو لږو خلکو کي موجود او پيدا وي، علم، جهاد، عبادت او تقوْی دغه ټوله اوصاف په پوره او کامل ډول سره په ده رضي الله عنه  کي موجود وه.
مجاهد رحمه الله  چي د تابعينو څخه دی د عبدالله بن زبير  رضي الله عنه  په باره کي وايي: کله چي به خلک د عبادت په اقسامو کي د هر عبادت د کولو څخه عاجزه سوه (هغه عبادت به یې نه سوای کولای) هغه عبادت به عبدالله بن زبير رضي الله عنه  کاوه. يوه ورځ په مکه مکرمه کي ډير شديد باران وسو، د باران په واسطه د اوبو ډير لوی سېل راغلی او د کعبې شريفي شاوخوا ټوله اوبو ونيول، هيچا طواف نه سوای کولای په دغه وخت کي طواف و درېدی هيڅ طواف نه کېدی، مګر عبدالله بن زبير رضي الله عنه  ور دمخه سو او په اوبازي يې طواف شروع کړی، کله چي خلک د دغه عبادت د آداء کولو څخه عاجزه سوه دئ  رضي الله عنه  ور د مخه سو او طواف يې وکړی.
عبدالله بن زبير رضي الله عنه  قهرمان مجاهد ؤ، هشام بن عُروه  رضي الله عنه  د ده په باره کي وايي: عبدالله بن زبير رضي الله عنه  چي کوچنی ؤ او پر خبرو راغلی، اوله خبره چي ده کړې ده يا اول لفظ چي د ده تر خولې راوتلی دی هغه (السيف) ؤ، يعني توره ، نو ده رضي الله عنه  هم په خپل ژوند کي هيڅکله توره نه ده اېښې، نه د خولې څخه نه د لاس څخه.
ابن يَناق المکي رحمه الله  وايي: يوه ورځ ما په مسجد الحرام کي د قرآن مجيد تلاوت کاوه او عبدالله بن زبير رضي الله عنه  لمونځ کاوه، عبدالله رضي الله عنه  په دغه لمانځه کي پر رکوع سو او زه قرآن مجيد وايم، سورة البقره مي و وايه، سورة آل عمران مي و وايه، سورة النساء او سورة المائده مي و ويل، ده  رضي الله عنه د هغه رکوع څخه لا سر نه ؤ راپورته کړی، او تاسي پوهېږی چي دغه څلور  سورته د قرآن مجيد هغه اولني سورتونه دي چي تقريباً شپږ نيمي سېپارې کيږي، دا د عبدالله بن زبير رضي الله عنه  يوه رکوع وه فکر وکړی! موږ هم لمنځونه کؤ؟ يواځي دا نه چي ابن يَناق رحمه الله  وايي بلکه ډير تابعين د عبدالله بن زبير رضي الله عنه  د عبادت بيان کوي او وايي: عبدالله چي به پر سجده سو داسي آرامه او اوږده سجده به یې کول چي د حرم شريف مرغان به د ده پر شا او اوږو کښېنستل د هغو په خيال به د حرم شريف د ډبرو څخه يوه ډبره ورتله.
مسيحيت
د تنصیر د کار پړاوونه
مسیحیان چې غواړي مسلمان له دین نه واړوي نو له درې پړاوونو نه یې تیروي:
عبدالله بن زبير
د عبدالله بن زبیر رضي الله عنه  پېژندنه
د عبدالله  رضي الله عنه  د دښمنانو څخه يو دښمن هغه چي د عبدالله او د هغه په منځ کي لوی جنګونه سوي دي چي هغه عبدالملک بن مروان دی وايي: عبدالله شجاع او دلاوره ؤ او د دلاوري کورنۍ څخه ؤ.
مسيحيت
د تنصیر وسایل
د مسیحیانو د تنصیري پروسې وسایل په لاندې ډول دي:
عبدالله بن زبير
د عبدالله بن زبیر رضي الله عنه  پېژندنه
سيوطي رحمه الله  وايي: عبدالله بن زبير رضي الله عنه  جليل القدره صحابي دی او د حضرت عائشې رضي الله عنها  په کور کي تربيه سوی دی او د رسول الله صلی الله علیه وسلم  څخه يې ډير احاديث روايت کړي دي.
مسيحيت
حق دین
"دین د الله په وړاندې یوازې اسلام دی."
"څوک چې له اسلام پرته بل دین لټوي ، له هغه نه به هیڅ کله هم ونه منل شي او په آخرت کې به له تاوانیانو څخه وي."
عبدالله بن زبير
نسب
د عبدالله بن زبير رضي الله عنه  زېږېدل د مسلمانانو دپاره فتحه او برﺉ، کاميابي او لویه خوشالي وه، د ده  رضي الله عنه  زېږېدل د مسلمانانو په تاريخ کي لویه فتحه بلل کيږي چي هغه قصه داسي وه: