cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
وده ييزه بيالوژي
د ژويو جنيني وده
سپرم او هګۍ د القاح (بلاربېدو) په پروسه کې يو له بل سره نښلي، تر څو زرخېره هګۍ يا «زيګوټ» منځ ته راوړ. دا د وېش له يو پړاو څخه تېرېږي، تر څو د يو شان حجرو غونډاری يا تختې منځ ته راوړي چې «پلاستولا» يا «بلاستودورم» يې بولي. د حجرې دا وېش عموماً ډېر چټک او د ودې نه لرونکی وي، په همدې بنسټ د لور حجرو اندازه د مور حجرې له اندازې نيمايي وي او ټول جنين تقريباً په همدې یوه اندازه پاتې کيږي. دوی ته د درز وېشونه ويل کېږي.
د موږک د بهرني پوستکي د اصلي جراثيمو حجرې له پراخه «اپي جينيک» بيا طرحه کېدو له بهير څخه تېرېږي. په دې پروسه کې د جنين په سطحه د ډي اين ای «ديميتيلاسيون»، د «کروماتين» بيا منظمېدل او د «اپي جينيتيک» اغېز پاکېدل شامل دي چې د «ټوټي پوټينسي» لامل ګرځي (ټوټي پوټينسي د يوې حجرې وېش او بیا توليد ته ويل کېږی). د ډي اين ای (DNA) «ډي ميتيليشن» د يوې داسې پروسې پر مټ تر سره کېږي، کومه چې د ډي اين ای د بنسټ د پرېکون د بیا جوړولو له لارې څخه کار اخلي.
مورفوجينيک خوځښتونه د حجرې ماده په درې پوړيز جوړښت بدلوي چې له ګڼ حجروي صفحو څخه جوړه وي، کومې چې «ايکټوډرم، ميسوډرم او اينډوډرم» بولي. همدا صفحې د جراثيمو د پوړونو په نوم پېژندل کېږي. دا د معمدې پروسه ده. د درز او ګيسټروليشن (د معدې وېش) پر مهال لومړی سیمه ايز وضاحت پېښې منځ ته راځي. په خپله د جراثيمو د درې بوړيزو طبقو پر جوړېدو سربېره، عموماً په دې کې له جنين ورهاخوا جوړښت جوړيږي، لکه مماليه پراسينټا چې د جنين د ملاتړ او تغذيې لپاره اړين دی، او همدا راز د مخکيني او وروستني محور (سر، تنه او لکۍ) په اوږدو کې د ژمنتياوو ترمنځ توپير  منځ ته راوړي.
د شین کوریزو ګازونو خپرېدنه
د بشري فعالیتونو له امله د شین کوریزو ګازونو خپرېدنه شین کوریزې اغېزې لا ډېرې پیاوړې کوي، چې د اقلیم د بدلون سبب کېږي. د نوموړو ګازونو ډېره برخه د فوسیلي سوَن توکو لکه: د ډبرو سکرو، نفتو او طبیعي ګازو د سوځېدو له امله تولید شوی کاربن ډای اکساید جوړوي. په چین کې د ډبرو سکاره او د ګاز او تېلو لویې کمپنۍ، د OPEC او روسیې د پترولیمو کمپنۍ د شین کوریزو ګازونو ستر خپروونکي دي. له صنعتي انقلاب  راهیسې له انسانانو نه منشا اخیستونکي خپراوي د اتموسفیري کاربن ډای اکساید کچه شاوخوا ۵۰٪ لوړه کړې ده. د خپراوي د ډېرېدو په کچو کې توپېر راغلی دی، اما دا خپراوی د ټولو ګازونو ترمنځ ثابت و. په ۲۰۱۰ز لسیزه کې د خپراوي کچه په منځنۍ توګه په هر کال کې ۵۶ میلیارده ټنه وه، چې تر یاد کال پورې، په تاریخ کې د خپراوي ترټولو لوړه کچه وه.
د برښنا تولید او ترانسپورت لوی خپرونکي دي، چې د سون د توکو په توګه د ډبرو سکارو کاروونکې د برښنا د تولید فابریکې د خپراوي تر ټولو لویې سرچینې دي، دا فابریکې په یوازې ځان د ټولو شین کوریزو ګازونو (GHG) ۲۰٪ جوړوي. د ځنګلونو وهل (له منځه وړل) او د ځمکې د کارونې له امله په کې نور رامنځته شوي بدلونونه هم د کاربن ډای اکساید او میتان ګاز د خپراوي سبب کېږي. د میتان د خپراوي تر ټولو لویه بشري (anthropogenic) سرچینه کرنه ده او ورپسې نږدې هغه یې د ګاز خوشې کول (اتموسفیر ته د الکان هایدروکاربنونو – چې ډېر یې میتان وي، اختیاري او قصدي تخلیه کول.) او د فوسیلي-سون توکو له فابریکو څخه ناغوښتی خپراوی، جوړوي. د کورني ژوو یا اهلي حیواناتو روزنه د میتان تر ټولو ستره کرنیزه یا حیواني سرچینه ده. کرنیزه خاوره د کیمیاوي کوډ له امله یوه اندازه نایترس اکساید خپروي. په ورته ډول، د سړوونکو مادو فلورین لرونکي ګازونه د ټول بشري خپراوي یوه لویه برخه جوړوي.
د خپرېدنې په اوسني میزان سره چې، منځنۍ کچه یې په کال کې د یو کس په سر ۶.۵ ټنه ده، د صنعتي انقلاب له پیل څخه تر ۲۰۳۰ز کال پورې به تودوخه د  °C۱.۵ (°F ۲.۷) په اندازه زیاته شي، کوم چې د G7 هېوادونو لپاره وروستی حد او د پاریس تړون د تقاضا حد دی.
اندازه کول او محاسبه یې
د شین کوریز ګاز د خپرېدنې نړیواله کچه په کال کې شاوخوا ۵۰ ګیګا ټنه (د هر وګړي پر سر ۶.۶ ټنه) ده او د ۲۰۱۹ز کال لپاره، د ځمکې د کارونې له کبله د رامنځته شویو بدلونونو په ګډون، د ۵۷ ګیکا ټنه کاربن ډای اکساید معادل اټکل شوې وه. په ۲۰۱۹ز کال کې، د بشر په واسطه د خپاره شوي  شین کوریز ګاز د مجموعې نږدې ٪۳۴ (د ۲۰ ګیګا ټنه کاربن ډای اکساید معادل) د انرژۍ د سرچینو سکتور، ٪۲۴ (د ۱۴ ګیګا ټنه کاربن ډای اکساید معادل) تولیدي فابریکو، ٪۲۲ (د ۱۴ ګیګا ټنه کاربن ډای اکساید معادل) کرنې، د ځنګلونو چارو او د ځمکې نورې کارونې (AFOLU)، ۱۵٪ (د ۸.۷ ګیګا ټنه کاربن ډای اکساید معادل) ترانسپورت او ٪۶ (د ۳.۳ ګیګا ټنو معادل) ودانیو، جوړاوه.
کاربن ډای اکساید (CO2)، نایتروس اکساید (N2O)، میتان، د فلوراید لرونکو ګازونو درې ګروپونه ]سلفر هګزا فلوراید (SF6)، هایدرو فلوروکاربنونه (HFCs) او پِرفلوروکاربنونه (PFCs)[ د بشر د فعالیتونو په پایله کې د شین کوریزو ګازونو مهم ډولونه دي او د پاریس تر تړون لاندې کنترول شوي دي.
که څه هم کلوروفلوروکاربنونه (CFCs) شین کوریز ګازونه دي خو د مونټرییل تړون په واسطه کنترول شوي دي، چې موخه یې د اوزون په کمولو کې د کلوروفلوروکاربنونو مرسته وه، نه د نړیوالې تودوخې د راکمولو هغه. د یادونې وړ ده چې، د اوزون کمښت په شین کوریزې ګرمېدنې کې لږ ونډه لري، که څه هم چې په رسنیو کې کله کله دواړه بهیرونه یو له بل سره ګډوډېږي. په ۲۰۱۶ز کال کې، د ۱۷۰ څخه د ډېرو هېوادونو مرکچیان د ملګرو ملتونو د چاپېریال ساتنې پروګرام په ناسته کې یو لازم الاجرا توافق ته سره ورسېدل، چې د مونټرییل په پورتوکول کې د کیګالي د تعدیل له لارې، د هایدروفلوروکاربنونو ((HFCs کاروَنه ورو ورو په څو پړاوونو کې ودروي.
د شین کوریزو ګازونو د خپراوي د اندازه کولو لپاره ډېرې کړنلارې شته. ځینې ډېرې مشهورې هغه یې دا دي:
نوموړې اندازه ګیرۍ کله کله د اقلیم د بدلون په اړه د هېوادونو له خوا د بېلابېلو سیاسي/ اخلاقي دریځونو د څرګندولو او اثبات لپاره کارول کېږي. د بېلابېلو اندازه ګيریو کارول د پرتله کولو په وړتیا کې نیمګړتیا د راتګ سبب کېږي، چې د موخو په لور د پرمختګ د څارلو په وخت کې ستونزې راولاړوي. د اندازه کولو لپاره د یوې عمومي (مشترکې) آلې په ټاکلو یا لږ تر لږه د بېلابېلو آلو تر منځ د اړیکې په رامنځته کولو کې لا هم اختلاف دی.
خپراوی په اوږد مهاله توګه څارل کېدای شي، چې د تاریخي یا د ټولییز خپراوي کچونې په توګه مشهور دی. ټولییز خپراوی یو شمېر داسې تشخیصونکي تیاروي چې د شین کوریز ګاز د اتموسفیري غلظت زیاتېدنه معلوموي.
د خپراوي د ملي محاسباتو بېلانس (The national accounts balance) د یو هېواد د صادراتو او وارداتو تر منځ د توپیر په بنسټ څارل کېږي. د ډیرو بډایه هېوادونو لپاره نوموړی مساوات منفي دی ځکه چې د توکو له صادراتو څخه یې واردات زیات وي. دا پایله تر ډېره د دې حقیقت له امله ده چې، له پرمختللیو هېوادونو څخه د باندې د توکو تولید ارزان دی، چې د توکو پر ځای، په زیاتېدونکې توګه د خدماتو سره د پرمختللیو هېوادونه د تړاو سبب کېږي. د محاسباتو د مثبت بېلانس معنا دا ده چې، یو هېواد ډېر تولیدات لري، نو نوموړې ډېرې عملیاتي فابریکې د کاربن د خپراوي سطح لوړوي.
د ميوند ځانمرګي برید
د افغانستان کندهار ولايت په مېوند ولسوالۍ کې د افغان ملي پوځ په مرکز د وسله والو طالبانو ډله يیز بريد کې ۴۳ سرتيري وژلي او نهه نور يي ژوبل کړل. دغه بريد په ١٨ اکتوبر ٢٠١٧ د شپي نزدې په دوه نيمي بجې د ميوند ولسوالۍ  د چشمو په نوم پر  پوځي کېمپ باندې ؤ.
د شین کوریزو ګازونو خپرېدنه
اندازه کول او محاسبه یې
خپراوی د لنډې مودې لپاره هم اندازه کولای شو. په خپراوي کې بدلونونه کولی شو د بېلګې په توګه، د ۱۹۹۰ز بنسټیز کال پر وړاندې اندازه ګیري کړو. ۱۹۹۰ز کال د اقليمي بدلون په اړه د ملګرو ملتونو د کاري چوکاټ توافق (UNFCCC) کې د خپراوي لپاره د بنسټیز کال په توګه کارول شوی و، او همداراز په کیوتو پروتوکول کې هم کارول شوی و (ځیني ګازونه له ۱۹۹۵ز کال را وروسته هم اندازه شوي دي). همدارنګه، د یو هېواد د خپراوی کچه د یو ځانګړي کال د نړیوال خپراوي د نسبت په توګه هم راپور کولای شو.
د ميوند ځانمرګي برید
د قومندانۍ نيول
او قومندانۍ د لږ وخت دپاره د افغان ځواکونو د لاسه وتلی وه خو بيرته يې ونيول، او په دي جګړه کي لس بريدګر هم وژل شوي  دي. او سرتېرو ته د اوښتي زيان کره شمېره نه دي معلوم. وسله والو طالبانو د بريد زمه واري ومنل. د طالبانو د قاري يوسف احمد په نوم وياند ويلي وه د موټر بم په مټ يې دغه بريد کړی دی او تر ۶۰ پورې د افغان سرتېرو د وژنې ادعا يې کړې وه.
د شین کوریزو ګازونو خپرېدنه
اندازه کول او محاسبه یې
د اندازه کولو بل ډول د وکړ پر سر د خپراوی هغه دی. په دې کړنلاره کې د یو هېواد کلنی خپراوی، د هغه هېواد د اړوند کال د نیماي (د لومړیو شپږو میاشتو په پای کې ) د نفوس په شمېر تقسیمېږي. د وګړي پر سر د خپراوي اندازه ګیري، ښایي د تاریخ یا کلني خپراوي پر بنسټ ترسره شي.
د ميوند ځانمرګي برید
خواخوږي
١. زلمی ویسا د کندهار والي دا برید په سختو ټکو وغندی، او ويل يې چې غچ به يې هم اخلي. ٢. حامد کرزی د افغانستان پخوانی ولسمشر هم دا بريد وغانده او ويي ويل چې د کندهار د میوند ولسوالۍ پر هغې غمجنې پېښې خپله ژوره خواشیني څرګنده وي او په کلکه یی غندی چې په نتیجه کې یې یو ځل بیا زموږ د ملي اردو یو شمېر سرتېري او منسوبین شهیدان او ټپیان سول. پخوانی جمهور رئیس د دعاوو پر مهال د میوند د پېښې شهیدانو ته د جنت، کورنیو ته یې د جمیل صبر او ټپیانو ته د سملاسي روغتیا استدعا وکړه.
د شین کوریزو ګازونو خپرېدنه
اندازه کول او محاسبه یې
په داسې حال کې چې، ښارونه زیاتره وخت په خپراوي کې نامتناسب ونډه اخیستونکي بلل کېږي خو د وګړي پر سر د خپراوي کچه، په ښارونو کې نظر د هغه هیواد د خپراوي منځنۍ کچې ته، ټیټه اټکلېږي.
د خپراوي په اوسني میزان سره ښایې له ۲۰۳۰ز کال څخه وړاندې، د صنعتي انقلاب څخه له مخکې تودوخې درجې څخه د °C ۱.۵ ( °F ۲.۷) په اندازه لوړه شي، چې د تودوخې یاد زیاتوالی د G7 هېوادونو  لپاره وروستی حد او د پاریس د تړون د تقاضا حد دی.
د ميوند ځانمرګي برید
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار پېښې
مينگوره
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
امام احمد بن حنبل
احمد بن محمد بن حنبل (په عربي: أحمد بن حنبل) په ۱۶۴ هجري کال په بغداد کې پيدا شوی. پالار يې په اصل کې د مروې له خلکو څخه و، نوموړي په کوچيني والي خپل پلار له لاسه ورکړی و، او مور يې د هغه ښوونه پالنه او گرويږنه په غاړه اخيستيې وه، د هغه ژوند ټول له فقر او ټنگلاسې سره ټړلی و، او د خپل ورځني قوت لايموت له پاره به يې په کرونده کې کار کولو، او يا په يې د کتابي نسخو په بدل کې مزدوري اخيسته، احمد لومړی قران مجيد حفظ کړ، او په ۱۶ کلنۍ کې يې له محدثينو او فقيانو څخه ډير حديثونه او فقه زده کړه، چې دهغوی له جملې څخه ډير مشهور يې له امام شافعي او قاضي ابو يوسف او وکيع بن الجراح څخه وو.
ابن خلکان وايي: احمد د امام شافعي له خاصو شاگردانو او پيروانو څخه دی، هغه د بغداد له محدثينو او فقيانو څخه عالوه د اسلام نورو ډيرو ښارونو ته لکه يمن، مکې، مدينې، بصرې، کوفې او سوريې ته سفرونه وکړل او هر ښار ته به چې ورسيد، محدثينو ته به ورغۍ او حديثونه به يې راټولول.
د احمد د محدث والی اړخ پر فقې والي باندې غوره دی، له دې کبله دهغه فقه له حديثو او سنتو څخه اخيستل شوې ده، ابن حنبل به خپل ځان ته محدث ويلو ، نه فقهي ، مجتهد او مفتي، هغه به د حديثو له مخې فتوا ورکوله که پر کومه مسئله کې به يې د حديثو منبع ونه موندله بيا به د محبوريت له مخې هغه اجتهادي استنباط او کله کله به يې قياس ته لاس اچولو.
د احمد بن حنبل پيروان د حديثو په پلوۍ او له قياس ا اجتهاد سره په رائيه ورکولو کې دومره وړاندې په مخالفت کې تللي، چې ان ضعيف حديثونه او واحد خبر يې پر قياس ا رائيه باندې غوره بللی دی.
په پای کې د ۲۴۱ هجري کال د ربيع الاول په دوولسمه په بغداد کې وفات شو او هماغلته ښخ شو.
دا و د پنځه گونو مذهبونو د امامانو د ژوندانه لنډ بيان، خو د پنځه گونو مذهبونو د کتاب له ژباړې څخه موخه داده چې مسلمانان يو د بل پر فقې مسائلو سره خبر شي، او پوره شي چې په فقهې مسئلو کې ډير لږ اختلاف دی او بايد د دوی تر مينځ دبې ځايه دښمنۍ او کينې سبب نه شي، ځکه هغو ی ټول مسلمانان او د پيغمبر اکرکرم صلی الله عليه وآله وسلم پر پله باندې سره روان دي.
وېشنيزه:څلور امامان وېشنيزه:لس اسلامي مذهبونه وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنبلي مذهب بنسټ اېښودونکې وېشنيزه:حنبلي مذهب پوهان وېشنيزه:اسلام
چترال ټوډې (ورځپاڼه)
نننی چترال(په انگریزي ژبه: Chitral Today) د چترل ولسوالۍ څخه خپرېدونکې ورځپاڼه ده چی په انگریزي ژبه د ۲۰۱۲ ز. کال راهیسې خپرېږي. په دې ورځپاڼه کې د چترال ولسوالۍ او نړۍ اړونده اقتصادي، سیاسي، سپورټي او هڅوبیزه مالومات خپرېږي. په اوس مهال د چترال ټوډې په نوم يادېږي او دغه ورځپاڼه پرته له دیزگ په چترال کې هم چاپېږي.
سروآباد ولسوالي
سروآباد ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان سروآباد)  د ايران د کردستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د سروآباد ښار دی. دا ولسوالي ۴۴٬۹۴۰ تنه نفوس لري. د سروآباد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۱ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کردستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
سورة آل عمران
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
د ډبرو د سکرو کان کیندنه
د ډبرو د سکرو کان‌ کیندنه له ځمکې څخه د ډبرو سکرو د استخراج پروسه ده. د ډبرو سکاره د انرژۍ د لرلو له امله ارزښتناک دي چې له ۱۸۸۰یمو کلونو راهیسې په پراخه کچه د برېښنا د تولید لپاره کارول کېږي. د ډبرو سکاره د فولادو او سیمنټو په صنایعو کې له اوسپنې لرونکې ډبرې څخه د اوسپنې د استخراج او د سیمنټو د تولید لپاره کارول کېږي.
د ډبرو د سکرو کان کیندنې په وروستیو کلونو کې ډېر پرمختګ کړی، په لومړیو وختونو کې له دغو کانونو څخه د تونل وهلو، کیندلو او د لاس په مرسته په کوچنیو لاس‌ګاډو کې د ډبرو سکاره استخراجېدل، اوس مهال کانونه پرانیستي او لوی دېوالونه لري. په دې کچه کې د کانونو استخراج ډراګلینونو [لوی ماشینونه دي چې په کان کیندنه کې کارول کېږي]، بار وړونکو موټرو، انتقالي پټو، هایدرولیکي جکونو او پرې کوونکو ته اړتیا لري.
د ډبرو سکرو د کان کیندنې صنعت پر ځایي ایکوسیستمونو، روغتیا، ځايي ټولنو او کاریګرو د ډېرو چاپېریالي منفي اغېزو پخوانۍ مخینه لري او په نړیوال چاپېریالي کړکېچ لکه د هوا په ټيټ کیفیت او د اقلیم په بدلون کې ستر رول لري. د دغو دلایلو پر بنسټ د ډبرو سکاره د لومړنیو فوسیلي سون‌توکو له ډلې دي چې د نړیوالې انرژۍ له بېلابېلو برخو څخه په تدریج سره ایستل شوي یا یې استفاده کمه شوې ده. د ډبرو د سکرو ډېری لوی تولیدوونکي هېوادونه لکه چین، اندونیزیا، هند او استرالیا لا هم د خپل تولید اوج ته نه دي رسېدلي او د تولید ډېروالي په اروپا او امریکا متحدو ایالتونو کې د کمښت ځای ډک کړی.
تاریخچه
د ډبرو سکرو د کان کیندنې تاریخچه زرګونه کاله پخواني وخت ته ور ګرځي او لومړني کانونه یې په لرغوني چین، رومي سترواکۍ او نورو لومړنیو تاریخي اقتصادونو کې ثبت شوي. دغه کار د ۱۹مې او ۲۰مې پېړۍ په صنعتي انقلاب کې هغه مهال اهمیت پیدا کړ چې د ډبرو سکاره د بخار ماشینونو ته د ځواک ورکولو، د ودانیو د ګرمولو او د برېښنا د تولید لپاره وکارول شول. د ډبرو د سکرو استخراج اوس مهال د یوه مهم اقتصادي فعالیت په توګه دوام لري، خو د ځمکې د کرې په ګرموالي کې یې د ډېرې ونډې او د چاپېریالي موضوعاتو له امله یې په کارولو کې کمښت راغلی.
د لرګیو د سوځېدو په پرتله د ډبرو سکاره ډېره انرژي تولیدوي او تر ډېره په هغو ځایونو کې ترلاسه کېدای شي چې هلته لرګي اسانه نه پیدا کېږي. که څه هم د ډبرو سکاره د تاریخ په اوږدو کې د کورنيو سون‌توکو په توګه کارېدل، خو اوس مهال تر ډېره په صنعت کې، په ځانګړې توګه د قلعي په ویلې کولو او د برېښنا په تولید کې کارول کېږي. په لویه کچه د ډبرو د سکرو استخراج د صنعتي انقلاب په اوږدو کې پراخ شو او د ډبرو سکاره له ۱۸مې پېړۍ نیولې بیا تر ۱۹۵۰ کال پورې په صنعتي سیمو کې د صنعت او لېږد رالېږد لپاره د لومړنۍ انرژۍ اصلي سرچینه وه. د ډبرو سکاره د انرژۍ د تولید مهمه سرچینه ده. اوس مهال د ډبرو سکاره هم په پراخه کچه د پرانیستو طریقو په مرسته استخراجېږي. برېتانیا تر ځمکه لاندې د ډبرو سکرو د استخراج اصلي تخنیکونه د ۱۸مې پېړۍ په وروستیو کې پراخ کړل او د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو او د ۲۰مې پېړۍ په لومړیو کې په دې برخه کې ډېر پرمختګونه وشول. تېل او ګاز له ۱۸۶۰مو کلونو را وروسته د ډبرو سکرو د بدیل په توګه په پراخېدونکي ډول وکارول شول.
د شلمې پېړۍ په وروسیتو کې د ډبرو سکرو په کورنیو سون‌توکو، صنعت او لېږد رالېږد کې د تېلو او طبیعي ګاز یا له تېلو، ګاز او اتومي انرژۍ څخه د تولید شوې برېښنا ځای ونیو. تر ۲۰۱۰ کال پورې د ډبرو سکرو د نړۍ له څلورو برخو څخه یوه برخه انرژي تولیدوله.
له ۱۸۹۰ کال راهیسې د ډبرو د سکرو استخراج یوه سیاسي او ټولنیزه موضوع وه. په شلمه پېړۍ کې د ډبرو سکرو د کان کیندنې کاریګر او د کاریګرو اتحادیې په ډېرو هېوادونو کې پياوړې شوې او ډېری کان کیندونکي د کیڼ‌اړخو یا سوسیالېستانو د غورځنګونو مشران وو (لکه برېتانیا، جرمني، پولنډ، جاپان، چیلي، کاناډا او متحد ایالتونه). له ۱۹۷۰ کال راهیسې چاپېریالي موضوعاتو ډېر زیات اهمیت پیدا کړ، لکه د کان کیندونکو روغتیا، د کان له سطحو څخه د منظرو ویجاړول او د غرونو نړول، د هوا ککړوالی او د ځمکې د کرې په ګرموالي کې د ډبرو د سکرو ونډه.
د استخراج طریقې
د ډبرو د سکرو استخراج په دې پورې اړه لري چې کان تر ځمکه لاندې دی که سطحي دی. د ډبرو په سکرو کې د درز پېرړوالی او ځمک‌پېژندنه د کان کیندنې د طریقې د انتخاب عوامل دي. د سطحي کانونو لپاره د ډبرو سکرو د استخراج تر ټولو اقتصادي طریقه برېښنايي بېلچه یا ډرګ لاین [په کان کیندنه کې یو ډول کارېدونکې ماشین] دی. تر ځمکه لاندې د استخراج تر ټولو اقتصادي طریقه اوږد دېوال دی چې یو پرې کوونکی لري او د ډبرو سکرو د درز په ځینو برخو کې وي. له سطحي او ځمک‌لاندې کانونو څخه ډېری استخراج شوي د ډبرو سکاره وینځلو ته اړتیا لري چې دا کار د ډبرو سکرو د چمتو کولو په کارخونه کې کېږي.
سورة الذاريات
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
د ډبرو د سکرو کان کیندنه
اوسنۍ کان کیندنه
د ټکنالوژیو اوسني پرمختګ د ډبرو د سکرو استخراج په بې‌ساري ډول ګټور کړی. د اوسنیو کانونو پرسونل باید له ټکنالوژۍ سره د ځان برابرولو او اغېزناکې کان کیندنې لپاره د پېچلو او پرمختللو وسایلو او تجهیزاتو په کارولو کې مهارت او زده‌کړې ولري. ډېری کارونه یې د پوهنتون څلور کلن سند ته اړتیا لري. د کمپیوتر زده‌کړه هم په دغه صنعت کې ډېر ارزښت لري، ځکه ډېری ماشینونه او د خوندیتوب مانیټورونه کمپیوټري دي.
تولید
په سوداګریز ډول د ډبرو سکاره تر ۵۰ په ډېرو هېوادونو کې استخراجېږي. په ۲۰۱۹ کال کې ۷۹۲۱ ټنه د ډبرو سکاره تولید شوي چې له ۱۹۹۹ کال راهیسې ۷۰ سلنه ډېروالی ښيي. په ۲۰۱۸ کال کې د قهوه‌يي ډبرو سکرو (لیکنېټ) نړیوال تولید ۸۰۳.۲ میلیون ټنه و چې جرمني د ۱۶۶.۳ میلیون ټنو په تولید سره په نړۍ کې د ډبرو سکرو تر ټولو ستر تولیدوونکی و. په ډېر احتمال سره چین په نړۍ کې د قهوه‌يي ډبرو د سکرو دویم تولیدوونکی او مصرفوونکی دی، که څه هم د ډبرو سکرو د تولید په اړه ځانګړي اطلاعات نه‌شته.
د ډبرو د سکرو تولید په اسیا کې تر ټولو چټکه وده لرله چې په اروپا کې دا وده کمه وه. له ۲۰۱۱ کال راهیسې د ډبرو د سکرو نړیوال تولید ثابت و او په اروپا او متحدو ایالتونو کې یې کموالی په چین، اندونزیا او استرالیا کې په ډېروالي سره جبران شوی.
د ډبرو ډېری سکاره په خپل تولیدي هېواد کې کارول کېږي او نږدې ۱۶ سلنه کلک سکاره صادرېږي.
اقتصادي اغېز
د ډبرو سکرو د ضایعاتو غونډۍ ښايي ډېرې منفي چاپېریالي پایلې ولري، لکه په ویالو کې د اوسپنې، منګنیز او المونیم  د پاتې‌شونو وینځل او د اسید لرونکي کان اوبه ایستل. دا اوبه ایستل ښايي د سطحي او ځمک‌لاندې اوبو د ککړتیا لامل شي.
غمیزې
د ابرفان پېښه چې په ۱۹۶۶ کال کې د برېتانیا په وېلز کې پېښه شوه چې د کولبري د ضایعاتو غونډۍ ونړېده او یو ښوونځی یې لاندې کړ، په پایله کې یې ۱۱۶ ماشومان او ۲۸ لویان ووژل شول. د ډبرو سکرو په ضایعاتو پورې اړوندې نورې پېښې په ۲۰۰۰ کال کې په متحدو ایالتونو کې د مارټین کانټي د ډبرو سکرو کان نړېدل او په ۲۰۱۳ کال کې په کاناډا کې د اوبېډ مونټین د ډبرو سکرو د کان نړېدل دي.
22 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د کاناډا لومړی وزیر
د کاناډا لومړی وزیر د کاناډا د حکومت د مشر په توګه کار کوي، چې د کابینې رئیس او غړي هم ټاکي او ځایناستي ته د اجرئیوي واک او ډېری شاهي امتیازاتو په اړه هم مشوره ورکوي.
جسټن ټروډو د کاناډا ۲۳م او اوسنی لومړی وزیر دی. د ۲۰۱۵ ز کال د نومبر د څلورمې نېټې په فډرالي ټاکنو کې د هغه لیبرال ګوند اکثریت چوکۍ وګټلې او د کاناډا د ۲۹م وزارت جوړولو ته بلنه ورکړل شوی وه، چې په دې توګه جسټین ټروډو د لومړي وزیر په توګه وټاکل شو. تروډو د ۲۰۱۹ز او ۲۰۲۱ز کلونو په ټاکنو کې د لږو چوکیو په ترلاسه کولو سره بیا وټاکل شو.
لومړی وزیر د لومړي وزیر دفتر له خوا ملاتړ کېږي او د شخصي شورا د دفتر مشري کوي. لومړی وزیرد کاناډا د مشرانو جرګې، سترې محکمې او نورو فډرالي محکمو غړي ټاکي اود قوانینو پر بنسټ د بېلابېلو سلطنتي شرکتونومشران او بورډونه هم ټاکي.
د ۱۸۶۷ز کالاساسي قانون له مخې، د حکومت واک پاچا (چې د دولت مشر ګنل کېږي) ته ورکړل شوی، خو په عمل کې د پاچا یا د دوی استازی او دعمومي حاکم ونډه په لویه کچه رسمي او یوازې د کابینې د وزیر په مشوره تر سره کېږي. لومړی وزیر د کاناډا پاچا ته د عمومي حاکم د ټاکنې په اړه هم مشوره ورکوي.
اصلي دفتر
د کاناډا د اساسي قانون په کوم سند کې د لومړي وزیر درېځ نه دی ذکر شوی او یوازې د ۱۹۸۲ز کال کې د اساسي قانون په تصویب کې او په (Letters Patent) کی، چې په ۱۹۴۷ز کال کې د شپږم  پاچا جورج له خوا صادر شوی و ذکر شوی. دفتر او د هغه دندې د اساسي قانون د کنوانسیونونو له خوا اداره کېږي.
وړتیا او ټاکنه
لومړی وزیر او د  کابینې نور وزیران د پاچا په استازیتوب د عمومې حاکم له خوا ټاکل کېږي. د حکومت د کنوانسیونونو له مخې، چې د اداري ثبات د ساتلو لپاره رامنځته شوی، عمومي حاکم  د یوه داسې حکومت د جوړولو غوښتنه کوي، چې هغه کس د ولسي جرګې د مستقیمو ټاکل شوو غړو اکثریت ملاتړ یا باور ترلاسه کړی وي. د یوې عملي مسئلې په توګه، دا زیاتره د هغه ګوند مشر وي، چې غړي یې د ولسي جرګې خورا لوی اکثریت جوړوي.
په داسې حال کې، چې د لومړيو وزیرانو د ټاکنې لپاره هېڅ قانوني مقرره نشته، چې په خپله باید د پارلمان غړي وي، خو د عملي او سیاسي دلایلو له مخې داسې تمه کېږي، چې لومړی وزیر باید په ولسي جرګه کې یوه چوکۍ ولري، خو په ځینو نادره شرایطو کې هغه کسان چې د ولسي جرګې غړي نه وي، د لومړي وزیر په توګه هم ټاکل کېږي. دوه پخواني لومړي وزیران جان جوزف کالډویل ایبټ او مکینزي باول، په ۱۸۹۰لسیزه ز کې په داسې حال کې چې دسنا غړي وو، دلومړيو وزیرانو په توګه یې هم دنده ترسره کوله. دواړه د هغو لومړيو وزیرانو ځایناستيشول، چې په خپلو دفترونو کې مړه شوي وو، دوی د جان اې مکډونالډ۱۸۹۱ز کال او د جان سپارو ډیویډ تامپسن ۱۸۹۴ز کال پر ځای وګومارل شول.
له هغه وخت راهیسې، هغه لومړي وزیران چې د پارلمان غړي نه وي (یا یې خپلې چوکۍ له لاسه ورکړې وي) باید ژر تر ژره په ولسي جرګه کې چوکۍ خپله کړي. د بېلګې په توګه: ویلیم لیون مکینزي کنګ د ۱۹۲۵ز کال په فډرالي ټاکنو کې د خپلې چوکۍ له لاسه ورکولو وروسته (چې د هغه ګوند بریالی شوی و)د ضمني ټاکنو تر ګټلوڅو اونۍ وروسته، د حکومت کولو جوګه شو. په همدې ډول، جان ټرنر په ۱۹۸۴ز کال کې د پییر ټروډو پر ځای د لیبرال ګوند د مشر په توګه وټاکل شو او وروسته د لومړي وزیر په توګه وټاکل شو، په داسې حال کې چې په ولسې جرګه کې یې چوکۍ هم نه درلوده. ټرنر په راتلونکو ټاکنو کې بریالی شو، خو د لیبرال ګوند له واک نه وشړل شو. ټرنر وروستی لومړی وزیر و، چې د لومړي وزیر په توګه یې د دندې پرمهال د ولسې جرګې چوکۍنه درلوده. اوسمهال که یو بر حاله لومړی وزیر په ولسې جرګه کې خپله چوکۍ له لاسه ورکړي یا پرته له دې، چې چوکۍ ولري او د نوي لومړي وزیر په توګه وټاکل شي، نو عادي بهیر یې داسې دی: د واکمن سیاسي ګوند یو ځوان غړی به د لومړي وزیر لپاره استعفا ورکوي، تر څو لومړی وزیر د ضمني ټاکنو په پایله کې ګډون وکړي. که چېرې واکمن ګوند، د ټاکنو له ترسره کېدو لږ وخت مخکې نوی مشر وټاکي او هغه نوی مشر، د ولسي جرګې قوي غړی نه وي، نو هغه به په نورمال ډول په پارلمان کې د چوکۍ لپاره د کاندیدېدو لپاره راتلونکو ټاکنو ته انتظار باسي.
امتیازات
که چېرې اوسنی یا پخوانی لومړی وزیر مړ شي، هغه یا هغې ته دولتي جنازه نیول کېږي. یوازې بویل او ویسکاؤنټ بینیټ لپاره شخصي جنازې نیول شوې وې، بینیټ د کاناډا یوازینی پخوانی لومړی وزیر و، چې له هېواده بهر مړ شو او له هېواد نه بهر ښخ شو او د پخواني لومړي وزیر بوول په جنازه کې  سیاستوالو ګډون نه درلود.
د کاناډا غوره شوی لومړی وزیر
د کاناډا غوره شوی لومړی وزیر هغه څوک دی، چې د عمومي ټاکنو له ګټلو وروسته یو باوري او خوندي حکومت جوړ کړي یا د ائتلافي حکومت په جوړولو سره د راتلونکي لومړي وزیر په توګه د حاکم له خوا وټاکل شي. دا اصطلاح په اوسنیو لومړیو وزیرانو کې نه پلي کېږي.
له دندې وروسته فعالیتونه
د کاناډا پخواني لومړي وزیران له دندې تر ګوښه کېدو وروسته په مختلفو چارو بوخت دي. ځینې ​​یې په سیاست کې پاتې شول، لکه: بویل د سناتور په توګه کار کولو ته دوام ورکړ، سټیفن هارپر بېر ته د ولسي جرګې د غړي په توګه  راستون شو او بینیټ مشرانو جرګې ته له ورتګ وروسته انګلستان ته لاړ. ځینو نورو بیا د رسمي اپوزیسیون د مشرانو په توګه دنده ترسره کوله، لکه: جان اې مکډونالډ، ارتور میګین، مکینزي کینګ او پییر ټروډو، ټول مخکې له دې چې د لومړي وزیر په توګه بیا وټاکل شي (مکینزي کینګ دوه ځله وټاکل شو). الکساندر مکینزي او جان ډیفینبیکر، دواړه مخکې له مړینې د پارلمان د عادي غړو په توګه دنده تر سره کوله. ویلفریډ لاریر په داسې حال کې مړ شو، چې لاهم په خپلې دندې کې و، چارلس ټوپر، لوئس سینټ لارینټ او جان ټرنر، هر یو شخصي سوداګرۍ ته راستانه شو، میګین د لومړي وزیر په توګه تر خپلې دویمې دورې وروسته مشرانو جرګې ته هم ټاکل شوی و، چې د بیا ټاکنو په لټه کې یې له خپلې چوکۍ استعفا ورکړه او د ټاکنو په ګټلو کې له پاتې راتلو وروسته یې خصوصي شرکت جوړ کړ. ځینې نور بیا ملکي ژوند ته راستانه شول؛ لکه رابرټ بورډین، چې د کوینز او مک ګیل پوهنتونونو د رئیس په توګه دنده ترسره کوله او په مالي سکټور کې یې هم کار کاوه. لیسټر بي پیرسن، چې د کارلټن پوهنتون د رئیس په توګه دنده ترسره کوله. جو کلارک او کیم کمپبل، چې د پوهنتون استادان شول، کلارک د مشاور په توګه هم کار کاوه او کمپبل په نړیواله ډیپلوماسۍ، د خصوصي شرکتونو د رئیس په توګه او د ګډو ګټو ګروپونو د مشر په توګه یې کار کاوه. پیری ټروډو او جین کورټین قانوني فعالیت ته راستانه شول. پخوانیو لومړیو وزیرانو هم په عام ډول خپل ژوندلیکونه لیکلي، چې توپر د دوی یادښتونه خپاره کړي، لکه: د ډیفین بیکر او پاول مارټین.
په کابل کې د هند مؤقت حکومت
د هندوستان دی عبوري حکومت کې یو څه نور وزارتونه هم ول، چې د ډېری وزیرانو، کارمنانو، او نورو سرتېرو اولاده اوس هم په افغانستان کې اوسېږي، که څه هم اوس هغوي ټول افغان تابعت لري، مگر په زړونو کې له هند سره مینه لري. د ورېښین دسمال د غورځنگ پلان داسې و، چې له هرڅه مخکې د عثماني خلیفه ملاتړ ترلاسه کړای شي، ځکه چې عثماني خلیفه په ټوله نړۍ کې د مسلمانانو د خلیفه په توگه پېژندل کېدو، چې په قانوني توگه د امت د اجماع او راټولېدنې یو انځور و. په دویم پړاو کې افغانستان خپل منځی (مرکز) ټاکل او داسې یو پوځ تیارول چې له هندي، افغانانو، سرحدي خپلواکو قبایلو، بخارا او ترکانو څخه منځته راغلی وي.
پښتو او پښتونواله
ارواښاد محمد ګل مومند د محمدخورشيد خان غونډ مشر زوى د مومند خان لمسى د عبدالكريم خان كړوسى په خټه دويزى مومند او په دويزو كي حسن خېل و، په 1303 هـ ش كال د كابل په اندرابيو كوڅه كي زېږېدلي و، لومړنۍ زدكړي يې په ځاني ډول وكړې په 1327 هـ ش كال كي د حربي ښوونځي دويم ټولګي ته ولويد، په پنځه كاله كي يې پوځي زدكړه بشپړ كړه وروسته په اردلانو غونډ كي كومندان وټاكل شو، دا مهال يې هم شاهي ټولګي ته درس وركاوه، او هم يې د حربي ښووځي سرمعلمي پر غاړه وه، د دغه بريالي چوپړ په پايله كي د سپاه سالار صالح محمد خان ياور وټاكل شو، بيا د شاهي ګارډ كومندان سو، څه مهال په تركيه كي د افغاني سفارت پوځي اتشه و، ده د هيواد د خپلواكۍ په جګړه كي هم پوړه ونډه واخيسته، او خپله پښتني مېگړانه يې څرګنده كړه، په 1303 لمريز كال كي د پكتيا د عسكري كومندان او اعلى حاكم په توګه وټاكل شو. په 1306 لمريز كال كي د مزار شريف د ملكي پلټني رئيس او بيا د ننګرهار عسكري كومندان وټاكل شو، د سقاوي انقلاب پر مهال يې لومړى له سردار محمد هاشم خان سره او بيا يې په پكتيا كي له اعليحضرت محمدنادر شاه شهيد سره كلكه ملا وتړله او په زړه پوري خدمتونه يې وكړل، د هيواد تر ژغورني وروسته د سردار محمدهاشم خان په كابينه كي كورنى وزير وټاكل شو دا مهال د اعليحضرت محمد نادر شاه له خوا لومړي د ننګرهار او بيا د پروان او كابيسا ولايتونو د تنظيمه رئيس په توګه وټاكل سو، په دغو ولايتونو كي پوره ارامي او را وروسته وروسته بيا په 1311 لمريز كال كي د قطغن، بدخشان، مزار شريف، ميمنې او كندهار ولايتونو د تنظيمه رئيس په توګه وټاكل شو، په هر ځاى او هركار كي يې خپله دنده په پوره ايمانداري سرته رسوله، او د خپلو ښو خدمتونو له امله يې د لمر اعلى نښان واخيست. په 1309 لمريز كال كي د دولت وزير وټاكل شو، او تر دې وروسته يې نور ټول ژوند په خپل كاله كي د پښتو ژبي په پوهنيزو او ادبي چوپړ كي تېركړى دى. په 1343 لمريز كال كي د لويي جرګې د مشر مرستيال ټاكل شو او خپله پښتني دنده يې په ښه توګه تر سره كړه. تر 1327 لمريزكال پوري د مزار شريف په ايبكو كي اوسېدئ، بيا په همدغه كال كي د غازي شاه محمود خان د صدارت په وخت كي كابل ته راغئ او پاته ژوند يې په خپله خوښه په كابل او ننګرهار كي تېراوه، څو ژمي يې د كونړ په نرنګ او پاته ژمي يې په خپل آر ځاى (ګولايي) كي تېر كړل خو په اوړي كي به كابل ته تلئ او په دې ډول يې د خپل كوچياني ژوند سلسله هم ټينګه ساتله.
په کابل کې د هند مؤقت حکومت
په درېیم پړاو کې به دا پوځ د هندي انگرېز حکومت پر ضد د جگړې اعلان کوي، څرنگه چې د برېټانوي ښکېلاک پر ضد به ددې جگړې اعلان د هند جلا وطنه حکومت کوي، ددې لپاره به ددې حکومت قانوني توب پر بنسټ، د نړیوال قانون ملاتړ ترلاسه وي، او په دې لړ کې به له هغو هېوادو څخه اخلاقي ملاتړ ترلاسه کړي چې په نړیوال سیاست کې د برېټانیې دوښمنان یا مخالفان دي. ددې موخې لپاره جاپان، امریکه او د المان ملاتړ ترلاسه کړای شو. په لومړیو کې دا یواځې اخلاقي ملاتړ و، او دا هيله وه چې د خپلواکۍ جگړې پیلېدا سره به سملاسي په ښکاره توگه د سیاسي او پوځي ملاتړ بڼه غوره کړي. د هند د خپلواکۍ لپاره مولانا محمد میا منصور انصاری رَحِمَهُ الله په مختلفو وختونو کې د مصر له شیخ عبدالعزیز شاویش رَحِمَهُ الله او د لیبیا له شیخ احمد سنوسي رَحِمَهُ الله سره لیده کاته کړي، او د انگرېزي ښکېلاک پر ضد یې د جهاد په ملاتړ ترې شرعی فتاوی او سیاسي ملاتړ ترلاسه کړ. دا شخصیات د مصر او لېبیا د خپلواکۍ د غورځنگونو فکري لارښوونکي ول، چې په خپل وخت کې یې له هندوستانه د مرستې وعده ترلاسه کړې وه. مولانا محمد میا منصور انصاري له تورکي لارښوونکو سره هم نږدې اړیکې ټینگې کړې وی.
پښتو او پښتونواله
مړينه:
دغه ننګيالى، توريالى، خبر لوڅ او جرګه مار پښتون په پاى كي د 1343 كال د زمري پر اووه ويشتمه د سې شنبې په ورځ د سهار پر اته بجې د 80 كلونو په عمر د بريكوټ په يوه كرايي كور كي وفات او په خورا درناوي د كابل د شهداى صالحينو په هديره كي خاورو ته وسپارل شو. د ارواښاد محمدګل مومند د جنازې مراسمو ته د كابل لوى_لوى خلګ، ملكي او عسكري ماموران او نور ډېر مينه وال راغلي وو، كله دى په درنښت خاورو ته وسپارل شو نو لومړى يې مولانا ارشاد لنډ ژوند ليك بيان كړ، د ده لوړ شخصيت او د هيواد لپاره يې دده سپېڅلي چوپړونه وستايل، ورپسې يې ارواښاد پوهاند صديق الله رښتين، و عسكري، سياسي، پوهنيز او ادبي ارزښت ته نغوته وكړه، او ويې ويل: چي محمد ګل مومند ددې مهال خوشال خټك و، ځكه چي دى هم د هغه په شان د توري او قلم څښتن و، د سياسي ډګر پهلوان او يو غښتلى عسكر او جنرال و، او د عبدالقادر خټك دا شعر يې ووايه:
په کابل کې د هند مؤقت حکومت
وېشنيزه:هند وېشنيزه:هندوستان وېشنيزه:هندي سیاست وېشنيزه:سیاست وېشنيزه:سیاستپوهنه وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي علماء وېشنيزه:مسلمان علماء
پښتو او پښتونواله
مړينه:
چي څراغ د هنر ځمكي پوشيده كړ كه يې زه په اوښكو ډوبه كړم سزا ده د ارواښاد محمدګل مومند بابا رسمي فاتحه د پوهني وزارت له خوا د زمري پر 28 _ 29 د سيد پور په لوى جومات كي واخيستل شوه، دغي فاتحې ته د هغه مهال باچا محمد ظاهر شاه هم راغلى و، او د هغه ورور محمد كريم خان او وراره محمد پتنګ ته يې خپله خواخوږي څرګنده كړه.
اخلاق او شخصيت يې:
په دې بايد هر څوك پوه شي چي ارواښاد محمدګل خان مومند بابا د يو لوړ شخصيت، سپېڅلي كركټر، او كلك هوډ څښتن و، پر مذهبي آرونو ټينګ ولاړ، پر پښتو او پښتونواله بېخي مين و، د پښتون له تاريخ او عظمت سره يې ډېره مينه لرله، بې پښتو او بې همته پښتانه يې نه خوښېدل، د ښو خويونو او ښو اخلاقو په جامه ښايسته و، د ده بانډار او مركه د پښتو او پښتونولي يو لوى ښوونځي و، تل به يې پښتنو ځوانانو ته د پښتني خويونو سپارښتنه كوله، بې پښتوګي يې بده ګڼله، د ده په وجود كي عسكريت، سياسي، پوهه او ادب ټول را يو ځاى سوي وو، او په دغو ټولو برخو كي يې عملي ونډه اخيستې وه له همدې امله نو په هيواد كي د يو ستر ملي شخصيت په توګه پيژندل شوي دي. مومند بابا د يوې نه بدلېدونكي ګروهي خاوند و، په سختۍ او نرمۍ په خزان او بهار، لنډه دا چي په هر ډول حالت كي پر خپل هوډ، ننګ، پښتو او پښتونواله لكه غر ټينګ ولاړ وو، ده لكه د تېرو مېړنيو پښتنو غوندي د پيسو پر ځاى كيسې ګټلې. او په دولت او پيسو پسې دومره نه ګرځېدى، همدا لامل و چي تل به د كابل په يوه كرايي كور كي اوسېدئ او تر مرګه هم په كابل كي د كوم كورګي خاوند نه شو، تر دې چي سا يي هم په بل كور كي وختله، او همدا خبره د ده لوى وياړ او امتياز ګڼل كېداى شي. مومند بابا پر نورو ښېګڼو سر بېره يو ځواكمن خطيب او ويناوال هم و، په ويناوو كي يې پوره فصاحت، زيات جرئت او ځواكمن منطق شته وو هر مهال او هر ځاى به يې له اخلاقي زړورتيا څخه كار اخيست، او هيڅكله يې له رښتيا وينا څخه نه دي اړولى.
نثر:
امين يا رب العالمين د مومند بابا اروا دي ښاده وي او بركتونه دي يې پر افغان ملت را خپاره وي. اداره
په وروستي كي د پښتو ويښو ځلمو ته د لوى خاوند نه توفيقونه غواړم، چي ديني او پښتني څلو او اساساتو سره سم، د پښتو او پښتونوالۍ او پښتنو او پښتو نياڼي دپاره هغسي خدمتونه وكړي، چگي لوى خاوند او د ده استاځي (ص) او د پښتنو مړي- ژوندي درست ترې خوښ او راضي شي. نور نو ځان تاسي پښتانه، پښتو او پښتونواله او پښتونياڼه او درستي چاري په لوى مهربانه خداى سپارم.
بکتر شکن
د بکتر شکن توغندی (په اردو:بکتر شکن میزائل, په چینایی:红箭-8)د ټانک ماتونکی یوه پاکستانی توغندی ده چی د ټانکونو او زره داره موټرونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه توغندی په حقیقت کې د 红箭-8 - سور غشي چینایی توغندی دی چې په پاکستان کی د لائسنس په اساس جورېږی.
وېشنيزه:پاکستاني وسلې وېشنيزه:شوبلې ضد وسلې
افغانستان کريکټ بورډ
وېشنيزه:د کرېکټ پازوالنه
مومباسا
مومباسا ښار په انګلیسي... د افریقایي هیواد کینیا له مهمو ښارونو څخه یو دی.
روت بارکن مارکس
روت بارکن مارکس (پيدايښتي نوم يې روت شارلټ بارکن دی؛ ۲ اګست ۱۹۲۱،د   ۱۹ فبروري ۲۰۱۲) يوه امريکايۍ اکاډميکه فيلسوفه او منطق پوهه وه چې په شرطي او فلسفي منطق کې د خپلو آثارو له امله يې زیات شهرت موندلی. هغې د کميتي کيفيتي منطق لومړۍ رسمي قاعدې جوړې کړې او په دې ډول يې هغه طرحه يا اصل وړاندې کړ چې د بارکن فارمولې په نوم بېژندل کېږي. (هغې همدا راز په دې بهير کې د اړتيا لپاره اوسنی معياري عامل «بکس» هم وړاندې کړی). مارکوس چې په اصل کې د «روت سي. بارکن» په نوم پېژندل شوې وه، د «ډان ګيريټ» په وينا «د شلمې پېړۍ يوه له زیاتو اغېزناکو او مهمو فلسفي منطق پوهانو» څخه يوه وه. د مارکوس د اوږدې مودې کار د لمانځلو پر مهال په ۲۰۰۸ز کال کې «تيموتي وليامسن» وويل «نه يواځې دا چې د هغې ډېری اندونه اصلي او ځيرک او ښايسته او په زړه پورې او اغېزناک او د خپل وخت مخکښ دي، بلکې په حقيقت کې زه باور لرم چې ريښتيني هم دي».
اکاډميک مسلک او خدمت
روت بارکن (نوموړې په ۱۹۴۲ز کال کې له ډاکټر «جولس الکسانډر مارکوس» سره تر واده مخکې په همدې نوم پېژندل کېده) په ۱۹۴۱ز کال کې د نيويارک پوهنتون څخه په لوړه درجه فارغه شوې وه چې په رياضياتو او فلسفه کې يې تخصص کړی و. وروسته په «يالي» کې له ښوونځي فارغه شوه، ماستري يې په ۱۹۴۲ز کال او  د دوکتورا سند يې په ۱۹۴۶ز کال کې تر لاسه کړ.
مارکوس له ۱۹۵۰ څخه تر ۱۹۵۳ز کال پورې په «نارت ويسټ» پوهنتون کې مېلمنه پروفيسره وه او په ۱۹۵۹ز کال کې يې يو ځل بيا هلته تدريس وکړ. نوموړې د ۱۹۵۶ او ۱۹۶۳ز کلونو په منځ کې په شيکاګو کې د نوي جوړ شوي «روزويلټ پوهنتون» کې د مرستيالې او همکارې پروفيسرې په توګه کار وکړ. له ۱۹۶۴ څخه تر ۱۹۷۰ز کال پورې، هغه د شيکاګو په «الینوايز» پوهنتون کې د فلسفې پروفيسره وه (دلته یې بنسټيزه دنده د ډپارټمنټ مديريت و). هغه له ۱۹۷۰ څخه تر ۱۹۷۳ز کال پورې په نارت ويسټ پوهنتون کې د فلسفې پروفيسره وه، په ۱۹۹۲ز کال کې د لقب لرونکې پروفيسرې په توګه تر تقاعد پورې د «يال» په پوهنتون کې د فلسفې د « Reuben Post Hallec» پروفيسرې په توګه وټاکل شوه. تر ۱۹۹۷ز کال پورې يې د «اروین» په کلفورنيا پوهنتون کې د ژمي د سمسترونو پر مهال تدريس ته دوام ورکړ.
د خپل مسلک د دندې پر مهال د نورو کارونو تر څنګ، مارکوس د امريکايي فلسفي ټولنې (۱۹۷۶-۸۳) د مشرانو د پلاوي د رئيسې په توګه هم کار وکړ، همدا راز د «سمبوليک لاجيک» ټولنې (۱۹۸۳-۸۶) او له هغې وروسته د « Institut International de Philosophie » (۱۹۸۹-۹۲) ټولنې د مشرې په توګه يې هم دنده تر سره کړه.
کميتي شرطي منطق
د «بارکن قاعده» چې ډېر بحثونه پرې شوي په QML کې د يوې منل شوې فارمولې په توګه معرفي شوې ده. په خپل لومړي خپاره شوي اثر، له څومره والي ټاکلو سره د شرطي منطق د لومړۍ واقعي مطالعې خپرولو کې، مارکوس دا اثر د خپل پېغلتوب په نوم يعنې «روت سي. بارکن» خپور کړ. په دې کې دا درې مضامين راټول دي: «د دقيق دلالت پر بنسټ د لومړي ترتيب عملي محاسبه»، د سيمول لاجک جريده (JSL، ۱۹۴۶)، «د دقيق دلالت پر بنسټ د لومړي ترتيب په يوې عملي محاسبې کې د تفريق قاعده» (JSL، ۱۹۴۶) او «د دويم ترتيب په يوې دقيقې عملي محاسبې کې د افرادو پېژندګلو»، (JSL، ۱۹۴۷).
د اندازه شوي شرطي منطق لومړۍ تګلارې، کومو چې د «کليرنس ايروينګ ليويس» ځينې وړانديز شوي مشروط نظامونه لومړي او دويم ترتيب ته پراخه کړي؛ د ۱۹۴۶ او ۱۹۴۷ز کلونو مقالې د شلمې پېړۍ د منطق تر ټولو سترې لاسته راوړنې وې.
ليويس په «د نيت د منطق په اړه لیکنو» کې مارکوس ته ځانګړې پېژندګلوې ورکړې، دا ليکنه په بنسټيز ډول په « Structure, Method, and Meaning: Essays in Honor of Henry M. Sheffer (New York, 1951)» (جوړښت، کړنلاره او معنا: د هينري ايم. شيفر په وياړ مقالې (نيويارک، ۱۹۵۱)) کې خپره شوې وه. په دې ځای کې ليوس اعتراف کړی چې «بارکن مارکوس» هغه لومړۍ منطقپوه دی چې وړانديز شوی منطق يې د قصدي منطق لوړ ترتيب ته پراخه کړی دی.
مستقيمه مرجع
مارکوس د ژبې په فلسفه کې يو اند وړاندې کړ چې د دې اند له مخې د مارکوس په وينا خاص نومونه يواځې «نښې» دي («مشروطي او قصدي ژبې» (ساينتيسي، ۱۹۶۱) او په نورو ځایونو کې). د هغې د نومونو د نښو د اند (د مستقيمې مرجع اند) تر مخې، دا «نښې» د دې لپاره کارول کېږي چې د شیانو ښودنه وکړي، کوم شیان چې همدا نوم لري. د دې ارجاعي عمل په مټ د نوم معنا ستومانه کوونکې بلل شوې ده. د بېلګې په ډول: دا اند د «برټرانډ رسل» د خاصو نومونو د تشريح له اند او همدا راز د «جان سيرلي» د نومونو د ټوليزې تشریح له اند سره توپير لري، کوم چې دا مهال خپاره دي. د خاصو نومونو دا ليد (له ويلارډ وان اورمن کويني سره د مبصر په توګه په ۱۹۶۲ کې وړاندې شوي دي) د ارجاعي اند تر څنګ د «کوينټين سميت» له خوا پېژندل شوی دی، د کوم يادونه چې د «ساول کريپک» په «نوم اېښودنه او اړتيا» کې شوې ده. په هر حال، د «روت بارکن مارکوس» په یوه وروستۍ ستاينه کې پروفيسر تيموتي ويليامسن ويلي دي: "له دې نظرياتو څخه يو يې، کوم چې د ژبې د اوسنۍ فلسفې سره زيات سمون خوري، دا اند دی چې خاص نومونه له تشريحي توکو پرته يواځې نښې دي.  د نه بدليدونکو ټاکونکو په توګه د نومونو په اړوند دا د «کريپکي» نظريه نه ده چې يو شی د اړوندو نړۍ ګانو په نظر کې نيولو سره ټاکي، ځکه چې نه بدليدونکي قطعي تشریحات نه بدليدونکي ټاکونکي دي، خو بيا هم تشريحي توکي لري. بلکې دا هغه اند دی چې وروسته د «ډيويډ کپلان» او نورو له خوا جوړه شوی، چې خاص نومونه نېغ په نېغه ارجاعي دي، په دې معنا چې دوی يواځې له خپلو حاملينو سره د هغو جملو په بيانولو کې خپله ونډه لري، په کومو جملو کې چې دوی واقع دي."د ژبې فيلسوف «سټيفن نيلي» هم په «ټايم ليټرري سپليمينټ» کې د پروفيسر سميت د ادعا پر ضد استدلال کړی.
د پېژندګلوي اړتيا
له دې وړاندې په ۱۹۴۶ز کال کې مارکوس د پېژندګلو اړتيا ثابته کړې وه او په ۱۹۶۱ز کال کې يې په رسمي ډول د هغې لپاره دلايل وړاندې کړل، په همدې بنسټ يې د اټکليزې پېژندګلوي شونتيا رد کړې وه. د جورنال او سيمبوليک لاجک وګورئ (۱۹۴۷) ۱۲:pp ۱۲-۱۵
د QML معناپېژندنه
مارکوس داسې يوه تشريح غوره بولي، چېرې چې د تشريح سيمه په حقيقي نړۍ کې انفرادي هستې جوړوي. هغه همدا راز وړانديز کوي چې د ځينو کارولو لپاره د بديلو معناوو اړتيا ليدل کېږي. نوموړې د شونتياوو پر ضد دلايل وړاندې کوي. وګوره «له شونتيا څخه استغنا» (د امريکايي فلسفي ټولنې  ليکنې، ۱۹۷۵-۷۶)؛ «شونتيا او ممکنه نړۍ» (Grazer Philosophische Studien، ۱۹۸۵-۸۶).
اخلاقي ټکر
مارکوس د اخلاقي اصولو يوه ټولګه په دې ډول تعريفوي، هغه يوه په کومه کې چې ځينې د «امکان نړۍ» وي او په کومه کې چې د ټولو اطاعت کېږي. او دا چې ممکنه ده چې دوی په واقعي نړۍ کې يو له بل سره ټکر ولري، دا د نه موافقې نښه نه شي بلل کېدای. لکه د پېژندنې د اړتيا په صورت کې، د اخلاقي ټکر د دې تفسير په وړاندې مخالفت ښودل شوی و. د هغې استدلال په پراخه کچه د منل شوي اند پر ضد شمېرل کېږی، او هغه دا چې د اخلاقي اصولو نظام خامخا يو له بل سره په ټکر کې دی.
باور
داسې اټکل شوی چې باور د ټاکلو داخلي او بهرنيو حالاتو تر مخې د چارو احتمالي حالت سره د يو عامل اړیکه ده. د يوې نقل شوې جملې سره موافقه (د باور نه نقل کولو محاسبه) د باور کولو يواځې يوه تګلاره ده. د شرط تړلو چلند يې يو بل دی. په ټوله معنا د ژبې پر مرکزيت راڅرخېدونکی روايت (لکه د ډيويډسن) رد شوی. په کوم ځای کې چې په يو عامل په دې ډول تشریح شوی وي چې په يو ناشوني تر هغه وخته باور وکړي، تر څو د هغې ناشونتيا روښانه شي، مارکوس وړانديز کړی چې له دې شرايطو سره سم دا عامل بايد ووايي چې هغې يواځې په ناشونتيا د باور کولو ادعا کړې. کټ مټ په همدې ډول، کله چې يو رياضي پوه مومي چې د هغه يو اټکل ناسم دی او بيا په همدې بنسټ چې د رياضي له اړخه دا غلط دی نو ناشونی هم دی، نو هغه به ووايي چې هغه يواځې دا ادعا کړې وه چې دا اټکل (قياس) سم و. لکه چې دا وړانديز عجيبه دی، خو بيا هم د پوهېدو په اړه د منل شوي اصل سره ورته والی لري؛ که موږ چېرې باور وکړو چې P پېژنو او p ناسم وخيزي، موږ نه وايو چې موږ له پخوا څخه هغه پېژاند، موږ وايو چې موږ په خپله ادعا کې تېروتي وو.
ويب اسيمبلى
ويب اسيمبلى يا وسم دکمترى ماشينى ژبى کراول په ويب براوزر کى نشستوي، او جاواسکريپټ تسخه راژوندي سوه.
تاريخ
ويب اسيمبلى په ١٧ جون ٢٠١٥ کى ايلان سوه او په ١٥ مارچ ٢٠١٦ يى وکراوله.
23 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
بلوڅان
بلوڅ چې جمعه یې بلوڅان ده، په افغانستان، ایران، پاکستان، کې مېشت آندو اریایي توکم دی چې ځانته ځانگړی دود، دوستور او کولتور لري. ژبه یې بلوڅي نومېږي او د وگړو شمېر یې ۱۰ ملیونو تنو ته رسېږي. ډېری بلوڅان اهل سنت مسلمانان مسلمانان دي.
ځینې سرچینې د بلوڅو وگړو شمېر ۱۵ مېلیونه تنه اټکل کوي. چې په اټکلي توگه ۱۰ مېلیونه په پاکستان ،  ، ۳ مېلیونه تنه په ایران کې، ۵۰۰٬۰۰۰ تنه په افغانستان کې، ۴۳۴ زره تنه په عمان، ۲۰۰ زره تنه په عربي اماراتو کې، او یو شمېر په تاجکستان، ترکمنېستان، او یو شمېر نورو هېوادونو کې اوسېږي. همدارنگه ځینې نورې سرچینې د بلوڅانو شمېر ۲۰ مېلیونه اټکلوي.
سرچينې
‎
وېشنيزه:بلوڅان وېشنيزه:د افغانستان توکمونه
رستم ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د فارس ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
امام مالک بن انس
مالک بن انس بن مالک ابو عبدالله اصبحی په ۹۳ هجري کال کې د مدينې د شمال پر ذوالمره نومې ځای کې دنيا ته راغۍ.
لومړی يې د قرآن کریم پر يادولو او قرائت پيل وکړ، بيا يې له ربعه لارای څخه فقه او حديث زده کړل، تر هغه وروسته له ابن شهاب زهري او نافع مولي عبدالله بن عمر و بن هرمز چې د مدينې له فقيانو او محدثينو څخه و، د حديثو علم زده کړ.
د هغه فقي مسئلې د احاديثو پر بنا والړې وې، له دې کبله د هغه د علم او فقاهت درجه تر نورو اهل سنتو فقيانو په حديثو کې لوړه ده.
ډيرو به يې د احکامو په استنباط او استخراج کې له قياس څخه کار اخيسته مالک د ۱۷۹ هجري کال د جمادی الاول په څوارلسمه ورځ په مدينه منوره کې وفات شو.
قزل اوردا
قزل اوردا ولایت په انګلیسي په قزاقي Қызылорда облысы) د قزاقستان هیواد په سویل کې پروت آیالات دی.
د تمدن زانګو
د تمدن زانګو هر هغه موقعیت ته ویل کېږي چې هلته تمدن په خپلواک ډول را پورته شي. دا مهال باور دا دی چې د تمدن زانګو یوه نه وه، بلکې د تمدنونو ګڼې زانګوګانې په خپلواک ډول رامنځته شوې دي. داسې ګومان کېږي چې میسوپوټمیا [بین‌النهرین]، لرغونی مصر، لرغونی هند او لرغونی چین په پخوانۍ نړۍ کې لومړني تمدنونه وو. دا چې د نږدې ختیځ او سیند درې لومړنیو تمدنونو او د ختیځې اسیا (لرې ختیځ) چیني تمدن په خپلو کې پر یو بل څومره اغېز درلود، لا هم بحث ته اړتیا لري.
څېړونکي وايي چې په منځنۍ امریکا کې «المېک تمدن» چې په اوسنۍ مکسیکو کې و، همدا راز په «کارل سیوپ» کې رامنځته شوی تمدن چې په اوسنۍ «پرو» سیمه کې و، د قدامت له نظره د لرغونې نړۍ د تمدنونو سیالي کوي او په خپلواک ډول را پورته شوي دي.
څېړونکو د بېلابېلو معیارونو له مخې تمدن تعریف کړی؛ لکه لیکنې، ښارونه، طبقاتي ټولنه، کرنه، مالداري، عمومي ودانۍ، فلزکاري او معماري. «د تمدن زانګو» اصطلاح بېلابېلو سیمو او فرهنګو ته کارېدلې ده؛ په ځانګړي ډول په کالکولېټيک دوره کې لرغوني نږدې ختیځ ته وکارېده چې ښېرازه هلال [د منځني ختیځ د یوې تاریخي برخې نوم دی] هم په کې شامل و. لرغوني هند او لرغوني چین ته هم کارېدلې ده. دغه اصطلاح لرغونې اناتولي، شام او د ایران لوړو سطحو ته هم ویل کېږي او د فرهنګ مخکښانو ته د اشارې لپاره هم استفاده ترې کېږي؛ لکه لرغوني یونان ته، چې د لوېديځ تمدن د سرلاري په توګه پېژندل شوی دی.
د مفکورې تاریخچه
«د تمدن زانګو» اصطلاح، د ډېرو بحثونو موضوع ده. د زانګو مجازي معنا «هر هغه ځای یا سیمه چې هر شی په ابتدايي پړاو کې هلته روزل کېږي یا ساتل کېږي» د اکسفورډ انګلیسي ډېکشېنرۍ سپېنسر (۱۵۹۰) ته منسوبه کړې ده. د رولین (۱۷۳۴ز) لرغونی تاریخ بیانوي چې: «مصر په لومړیو کې د سپېڅلي ملت زانګو وه».
د تمدن پيل
لومړني ښاري مېشت‌ځایونه چې زرګونه کسان په کې اوسېدل، د ډبرو د دورې په وروستیو وختونو کې رامنځته شول. لومړني ښارونه چې لسګونه زره کسان په  کې مېشت وو، تر میلاد وړاندې په ۳۱مه پېړۍ کې ممفس او اوروک ښارونه وو.
‌یوګونې او څوګونې زانګوګانې
اوسنۍ څېړنې په ټولیز ډول شپږ داسې ځایونه راپېژني چې هلته تمدن په خپلواک ډول راپورته شوی دی:
بین‌النهرین
تر میلاد مخکې په شاوخوا ۱۰۲۰۰ ز کال کې د ډبرو دورې تر  وروستیو وختونو پوره پرمختللي لومړني فرهنګونه، چې تر میلاد مخکې د ۷۶۰۰ - ۶۰۰۰ کلونو د مهال اړوند وو، په ښېرازه هلال کې راڅرګند شول او له هغه ځایه د ختیځ او لوېديځ لوري ته خپاره شول. د دغه مهال یو تر ټولو مهم مېشت‌ځای «جریکو» ښار دی چې په شام سیمه کې و او ګومان کېږي چې د نړۍ لومړنی ښار و. په بین‌النهرین کې د دجلې او فرات سیندونو نږدیوالي پراخه ښېرازه خاوره او د خړوبولو لپاره د اوبو سرچینه رامنځته کړه. هغه تمدنونه چې د دغو سیندونو په شاوخوا کې راپورته شول، لومړنۍ «غیر کوچیاني» کرنیزې ټولنې وې. له همدې امله ښېرازه هلال په ځانګړي ډول بین‌النهرین ډېری مهال د تمدن زانګو بلل کېږي. په دې خړوبه دښته کې لومړنۍ پېژندل شوې دوره د عبید دوره (تر میلاد مخکې شاوخوا ۶۵۰۰ تر ۳۸۰۰) بلل کېږي، که څه هم په ډېر احتمال تر دې مخکې نورې دورې هم شته(موجودې) دي. د عبید په دوره کې د ښاري کېدو پر لور حرکت پیل شو. په ځايي ټولنو په ځانګړي ډول په شمالي بین‌النهرین کې په پراخه کچه کرنه او مالداري کېده او په سوېل کې هم پراخه هایدرولیکي کرنه پيل شوه.
لرغونی مصر
د ډبرې دورې د وروستیو وختونو پرمختللي کلتورونه، چې (تر میلاد مخکې ۱۰۲۰۰) او (تر میلاد د مخکې ۷۶۰۰ نه تر ۶۰۰۰) دورو اړوند وو، په ښېرازه هلال کې راڅرګند شول او له هغه ځایه د ختیځ او لوېديځ لور ته خپاره شول. له دې سره هم‌مهاله د تېغونو په مرسته د غلو دانو د میده کولو فرهنګ د ښکاریانو، کب‌نیوونکو او هغو خلکو د فرهنګ ځای ونیو چې، له ډبرینو وسایلو سره به د نیل رود پر غاړه راټولېدل. د ځمک‌پوهنې شواهد او د کمپیوټري اقلیم د ماډل جوړونې څېړنې هم ښيي چې د طبیعي اقلیم بدلونونو تر میلاد شاوخوا ۸۰۰۰ کاله وړاندې د افریقا په شمال کې د پراخو کرنیزو ځمکو پر وچولو پيل وکړ او بالاخره یې صحرا جوړه کړه. د وچکالۍ دوام د مصریانو لومړني نیکونه اړ کړل چې د نیل په شاوخوا کې په دایمي ډول استوګن شي او غیر کوچیاني ژوند غوره کړي. په مصر کې د ډبرې دورې د وروستیو وختونو پوره پرمختللی او تر ټولو پخوانی فرهنګ «فیوم» دی چې تر میلاد مخکې د ۵۵۰۰ کال په شاوخوا کې پیل شو.
لرغونی هند
د هند په نیمه وچه کې د ډبرې دورې د وروستیو وختونو یو تر ټولو پخوانی ځای «بیرانا» دی چې د اوسني هند په هریانه ایالت کې د ګهګر هاکرا لرغوني سیند په اوږدو کې پروت دی او لرغونوالی یې تر میلاد مخکې شاوخوا ۷۶۰۰ کال ته رسېږي. په نورو لرغونو ځایونو کې یو «لاهورادوا» دی چې د منځني ګنګ په سیمه کې دی او بل «جوسي» دی چې د ګنګ او یامونا سیندونو د یوځای کېدو سیمې ته نږدې پروت دی او د دواړو لرغونوالی تر میلاد مخکې نژدې ۷۰۰۰ کال ته رسېږي.
ميرپور خاص
ميرپور خاص د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په سيند ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,84,465 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 27م لوی ښار دی. او دا د سيند ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
ملا عبيدالله اخوند
ملا عبیدالله اخوند د ملا یار محمد اخند زوی دی، چې په ۱۳۸۸ هـ ق کال د کندهار ژیړۍ ولسوالۍ په نلغام سیمه کې دې نړۍ ته راغی. هغه پر افغانستان د شوروي یرغل پرمهال هم جنگېدلی، څو ځلې ټپي شوی. د طالبانو د تحریک د جوړېدو په لومړیو کې هغه له طالبانو سره یوځای شو. پر کابل د طالبانو له ولکې وروسته ملا عبیدالله د ملا محمد عمر له خوا د ملي دفاع وزیر وټاکل شو، چې ان تر ۲۰۰۱ کال پورې پر همدې دنده پاتې شو.
سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان وېشنيزه:افغان طالبان
سنا خان
ثناء خان Sana Khan يو هندي فلم لوبګره ده.
سورة يس
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
سندهی فرهنګی ورځ
د سنده کلتوري ورځ په پراخه کچه د دودیز لیوالتیا سره لمانځل کیږي ترڅو د سند پیړۍ زوړ بډایه کلتور روښانه کړي. دغه ورځ په ټوله سنده او د نړۍ په کچه د سندهي خلکو په منځ کې لمانځل کیږي. کلتوري ورځ د سنده کلتور نمانځنه او نمانځنه ده. خلک دا ورځ لمانځي ترڅو خپل هویت څرګند کړي او د نړۍ بډایه میراث او فرهنګ ته پاملرنه ترلاسه کړي. پدې خوشبختۍ کې خلک د سند په ټولو لوی ښارونو کې پریس کلبونو ، او نورو ځایونو کې راټول کیږي او د ادبي غونډو مختلف فعالیتونه تنظیموي ، په یو ځای کې راټول کیږي او په یوه دایره کې ناست وي او په مرکز کې د لرګیو اورونه ، میوزیک کنسرتونه ، سیمینارونه ، د لکچر برنامې او لاریونونه دا د پخواني سیند وادي تمدن سمبول هم دی.
اميشا پټېل
اميشا پټېل د هندي سينما يوه ستره لوبگره ده.
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
د مقدس جورج کلیسا
د مقدس جورج کلیسا (په چیکي :Bazilika svatého Jiří ) د درو غولو یوه رومی کلیسا، عبادتځای او چېکی اشرافو آرامځای ده چی په پراگ کی په پراگ کلا کی پرته ده. دغه کلیسا د پراگ تر ټولو پخوانی کلیسا ده. په دی کلیسا کی د مقدس لودمیلا آرامځای هم پرته ده چی په ۱۲ پیړۍ کی جوړه شوه.
تاریخ
د مقدس جورخ کلیسا په ۹۲۰ کال کی جوړه شوه. شاهزاده بوږیوی په ۹۷۳ کال کی د کلیسا ته نژدې د ښځو صومعه هم جوړ کړ. په ۱۲ پیړۍ کی د مقدس لودمیلا نمازخانه جوړه شوه. په دی وخت کی د عیسی او مقدس مریم مذهبی نقاشی پر دیوال باندی رنگ شو. په ۱۷۲۲ کال کی په کبیسا کی د مقدس نیپوموک نمازخانه جوړه شوه. په دی نمازخانه کی د مقدس نیپوموک لویه مجسمه او مذهبی نقاشی هم پرتې دی.
وېشنيزه:د پراگ کلا
24 اکتوبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
فرانسس ژولیا وېجووډ
فرانسس ژولیا وېجووډ (په انګلیسي: Frances Julia Wedgwood؛ پيدایښت: ۶-فبروري-۱۸۳۳؛ مړینه: ۲۶-نومبر-۱۹۱۳ز)، چې د فلورنس داوسن په نامه هم پېژندل کېږي، یوه انګلیسي فېمینیسته وه چې په فلسفه، داستان، بیوګرافي، تاریخ مذهبي مطالعاتو او ادبي نقد کې ګڼ‌شمېر لیکني لري. هغه د «شدیدو احساساتو او سختو اصولو لرونکي پېغلې انجلۍ» او «یو ځلي یوه پیاوړې استدلال کوونکې او د عقل سرسخته منتقدې» په توګه یاده شوې ده.
ماشومتوب
د فرانسس ژولیا وېجووډ پلار هنسلي وېجووډ او مور یې فرانسس اېما الیزابېت «فاني» مک‌کینتاش نومېدل او شپږ وروڼه او خوېندي وو چې فرانسس ژولیا تر ټولو مشره وه. مور یې د جېمز مک‌کینتاش لور وه. هغه د کُلال «جوزیا وېجووډ» لمسۍ او د چارلس داروین ورېره وه. د ژوند په لومړیو کلونو کې معلومه شوه چې تېز هوښ لري او لاتین، یوناني، فرانسوي، آلماني او نقاشي یې پرته له ښوونکي څخه، په‌خپله زده کړل او یوازېني رسمي زده‌کړې یې په ۱۳ کلنۍ کې، د لېورپول ښار په راشل مارتینو ښوونځي کې وې. مور یې په کمبرلنډ پلېس کې یو سالون درلود چې مکاولي، تاکرې، ف. د. موریس، روسکین او کارلایل په‌کې حضور درلود.
لومړي مسلکي او داستاني کارونه
وېجووډ د وېجووډ–داروین–مک‌کینتاش په لویې کورنۍ کې «د خپل نسل تر ټولو ځیرکه» پېژندل کېده او «د علمي او الهیات‌پوهنې بحثونو خورا لېواله وه او د یوې وتلې ویونکې په نوم مشهوره وه». په شل کلنۍ کې یې د «یو پخوانی پور» او «د فراملي تالار» ناولونه ولیکل چې په هغو کې «فکري تضاد، جنسیتي مغشوش جنسیتي نقشونه، او د خواربرخي جنسي لېوالتیا» راسپړل شوي دي او د لوستونکو له تود هرکلي سره مخ شول. له بلې خوا، پلار یې د هغې له لیکنو او د ناولونو له موضوعاتو سره مخالفت وښود او د مېرمن ګاسکېل (چې له هغې سره یې د «شارلوت برونتي ژوند» په څېړنه کې ډېره مرسته وکړه) له هڅولو سره، سره، وېجووډ خپل درېیم ناول نابشپړ پرېښود. هغه داسې یوې پایلې ته ورسېده چې، «هېڅ کوم تخیلي وړتیا یې نه‌درلوده» او «ذهن یې ‹یوازې شنونکی› ؤ».