cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قيامت
عن ابن مسعودرضي الله عنه عن النبي صلي الله عليه وسلم قال :لاتزول قدم ابن ادم يوم القيامة حتي يسأل عن خمس عن عمره فيماافناه وعن شبابه فيماابلاه وعن ماله من اين اکتسبه وفيماانفقه وماذاعمل فيماعلم (رواه الترمذي) له  حضرت عبدالله بن مسعودرضي الله عنه څخه روايت دی  چي رسول الله صلي الله عليه وسلم  وفرمايل ؛ دقيامت په ورځ به انسان يوقدم له زمکي نشي پورته کولی  ترڅوچي پنځه پوښتني ترې ونه شي تشريح :ددې حديث مبارک مطلب دادی چي انسان بايددافکرله ځانه سره ولري چي داتېر شوی وخت ماپه څه کي تېرکړو،په دې عمرکي مي  څومره دالله پاک ددين  تابعداري کړې ده اوڅومره عمرمي په نافرماني کي تېرکړی دی ځکه ددې وخت په هکله به راڅخه پوښتنه کيږي. همداراز کوم مال چي گټم نوداپه کومه طريقه گټم،آياداطريقه رواده؟ که ناروا؟په دوکواوپه دورواغوخوبه نه وي؟بياچي داگټلي مال  مصرفوم نوپه دې کي هم  انسان خپلواک نه دی،انسان نه شي کولای چي په خپله خوښه خپل مال په هغه څه کي ولگوي کوم چي دده زړه غواړي، که چاخپل مال په عبثوکارونوکي  يادگناه په کارکي مصرف کړونودغه کس ته به ددې بې ځايه لگښت سزا ورکول کيږي. همداراز به    دعلم په هکله  هم پوښتنه کيږي چي څومره دي حاصل کړی وو،اوڅومره دي په خپل علم عمل کړی  وو، په يوه روايت کي راغلي دي چي ابوالدردآءرضي الله عنه يوه ورځ له عميررضي الله عنه څخه وپوښتل چي اې عميره!په هغه وخت کي به ستاڅه حال وي په کومه ورځ الله پاک له تاڅخه ددې  سوال ځواب وغواړي چي ته په دُنياکي عالم وي که جاهل ؟که ته ووايې  :زه جاهل وم ،اودرته وويل شي چي دعلم له زده  کړي  چابندکړی  وې ؟(نوڅه ځواب به ورکوې ) اوکه ته ووايې: عالم وم. اوبيادرته وويل شي چي په خپل علم دي څومره عمل کړی وونوستابه څه ځواب وي؟!! يعني بايدانسان په دې دُنياکي چي کوم کارکوي نودافکردي له ځان سره کوي چي سباددې ځواب ورکولی شم  کنه؟ که دافکردانسان سره پيداشونوبيابه انشاءالله تعالی دگناهونوپرېښودل ورته اسان شي
وېشنيزه:اسلام
عددي ادراک
عددي ادراک یا پوهېدنه (انګلیسي: Numerical cognition) د ادراکي علومو یوه فرعي څانګه ده، چې د شمېرو او ریاضياتو ادراکي، پرمختیايي او عصبي بنسټونه مطالعه کوي. د ډېرو نورو ادراکي علومو په څېر دا هم یوه بین رشته‌اي یا له ګڼو علمي څانګو سره تړلې موضوع ده، چې د ادراکي ارواپوهنې، پرمختیایي ارواپوهنې، عصبي علومو او ادراکي ژبپوهنې څېړونکي رانغاړي. دا څانګه، که څه هم ښایي د ریاضیاتو د فلسفې له پوښتنو سره تعامل او تړاو ولري، خو په ابتدايي توګه له تجربوي پوښتنو سره تړاو او سروکار لري.
پرتلیزې څېړنې
بېلابېلو څېړنو ښودلې چې د صحرایي موږکانو، زمریانو او د لومړنیو تي لرونکو ژوو (primates) د بېلابېلو نوعو په ګډون غیر انساني ژوي د شمېر د اټکل حس یا د اعدادو تقریبي درک لري (چې د "ګڼون" (numerosity) په نوم یادېږي). د بېلګې په توګه، د یوه موږک د روزنې پر مهال چې د یوې میلې له ۸ یا ۱۶ ځله کېکاږلو سره خواړه ترلاسه کوي، د میلې د کېکاږلو شمېر د ۸ یا ۱۶ ځله کېکاږلو په حداکثر محدوده کې وي یعني یوه نورمال وېش (Gaussian) ته نژدې کېږي. کله چې موږکان ډېر وږي وي، میله په چټکۍ سره کېکاږي او دا چې د میلې د کېکاږلو لوړ شمېر بیا د ښو تغذیه شوو او وږو موږکانو دواړو لپاره یو شان دی، ښایي د میلې د کېکاږلو وخت او شمېر سره تفکیک شي. پردې سربېره، د ژوو په یو څو نوعو کې بیا د فردي تشخیص موازي سیستم یا په ډله کې د فرد د تشخیصولو موازي سیستم (parallel individuation system) ښودل شوی، لکه د زرغونو کبانو (guppies) په قضیه کې چې په بریالیتوب سره یې د ۱ او ۴ نورو افرادو ترمنځ تشخیص وکړ.
په ورته ډول، څېړونکو په افریقایي سوانا یا دښتو  کې پټ لاوډسپیکرونه نصب کړل ترڅو په زمریانو کې د طبیعي (ناروزل شوي) چلند ازموینه وکړي. دغو لاوډسپیکرونو کولی شو له ۱ څخه تر ۵ پورې د زمریو غږونه وباسي. که یوې زمرۍ مثلا د دریو نا اشنا زمریانو غږونه اورېدل، تېښتې ته یې مخه کوله، خو که به څلور نورې زمریانې ورسره وې نو تللې او پلټنه یې کوله. دا ښيي چې زمریان نه یوازې کولی شي تشخیص کړي چې کله د دوی "شمېر زیات" دی، بلکې کولی شي دا چاره د بېلابېلو حسي طریقو د سیګنالونو پربنسټ ترسره کړي، چې ښيي ګڼنه (numerosity) یا عددي ادراک یو څو-حسي مفهوم دی.
پرمختیایي څېړنې
د ارواپوهنې پرمختیایي څېړنو ښودلې چې کوچني ماشومان هم د غیر انساني ژوو په څېر د شمېر یو اټکلي یا تقریبي حس لري. د بېلګې په توګه، په یوه څېړنه کې، ماشومانو ته په تکراري ډول (پر یوه تخته) د ۱۶ ټکیو لیکې یا قطارونه وړاندې شول. له "غیر عددي" برخو، لکه ټولې سطحې، ځلا یا روښنایۍ، فریم یا دایروي محیط او داسې نورو برخو څخه د معلوماتو لرې کولو ځیرکانه کنټرول هم موجود و. وروسته له هغه چې ماشومانو ته د ۱۶ نقطو واله ګڼې تختې وښودل شوې، دوی عادت شول یا دا چې نور یې تختې د ډېر وخت لپاره نه کتل. وروسته بیا هغوی ته داسې تختې وړاندې شوې چې ۸ نقطې پکې وې، له دې سره دوی دغې نوې تختې ته تر لومړیو هغو زیات وخت وکتل.
د هغو ګڼو کنټرولي لارو چارو له کبله چې د غیر عددي عواملو مخنیوی یې کاوه، څېړونکي دې پایلې ته ورسېدل چې شپږ میاشتني ماشومان د ۸ او ۱۶ ترمنځ له توپیرونو سره حساس دي. وروسته نورو تجربو هم چې ورته مېتودولوژي پکې کاورل شوې وه، وښوده چې د شپږو میاشتو ماشومان کولی شي متفاوتې شمېرې له ۲/۱ نسبت سره تشخیص او توپیر کړي (۸ د ۱۶ په مقابل کې، یا ۱۶ د ۳۲ په مقابل کې) خو له ۲/۳ نسبت سره یې بیا تشخیص نه شي کولی (لکه ۸ د ۱۲ په مقابل کې، یا ۱۶ د ۲۴ په مقابل کې). که څه هم، د لسو میاشتو ماشومان بیا د دواړو ۱/۲ او ۲/۳ نسبتونو په تشخیصولو کې بریالي وو او دا ښيي چې د عمر له زیاتېدو سره د شمېر ترمنځ د تشخیص یا عددي ادراک حساسیت هم زیاتېږي.
په یو لړ نورو څېړنو کې بیا کارن وین روښانه کړه، چې د پنځو میاشتو په عمر ماشومان د دې وړتیا لري چې خورا ساده جمع (لکه ۱ + ۱ = ۲) او منفي (لکه ۳ - ۱ = ۲) وکړای شي. د دې موضوع د روښانتیا لپاره، وین "له توقع یا تمې هاخوا" بېلګه یا الګو کارولې وه، چې پکې ماشومانو ته (د بېلګې په توګه) یو مسخره موږک نانځکه ښودل کېده چې د یوې پردې تر شا به روان و او بل موږک به ورپسې و. کله چې پرده یا سکرین ښکته کېده او ماشومانو ته یوازې یو موږک راڅرګندېده ("ناممکنه پېښه" وه) تر هغه یې زیات وخت ورته کتل، چې دوه موږکان به ورته څرګند شول (یعني "ممکنه" پېښه) به وه. د کارن وین او کولین مک کرینک لخوا نورو څېړنو وموندله چې که څه هم په دقیقه محاسبه یا شمېرلو کې د کوچنیو ماشومانو وړتیا یوازې په لږ شمېر یا کوچنیو اعدادو کې ده، خو بیا هم دغسې ماشومان کولی شي د غټ شمېر د جمع او منفي تقریبي پایلې محاسبه کړای شي (د بېلګې په توګه، "۵+۵" او "۱۰-۵").
په دې اړه بحثونه شته چې د کوچنیو ماشومانو په دغو سیستمونو کې څومره په واقعي توګه د اعدادو یا شمېرو مفاهیم شامل دي، چې د "روزنې په مقابل کې د طبیعت" کلاسیک بحث ته ورګرځي. د ګېلمان او ګالیسټېل (۱۹۷۸) د څېړنې له مخې، یو ماشوم په فطري توګه د طبیعي عدد مفهوم له ځان سره لري او یوازې دې ته اړتیا لري، چې په خپله ژبه یې په کلماتو کې انځور کړي. کېري (۲۰۰۴، ۲۰۰۹) بیا له دې موضوع سره توافق نه لري او وایي چې دا سیستمونه یوازې غټ اعداد په یوه تقریبي طریقه رمزګذاري کولی شي، خو پر ژبه ولاړ طبیعي اعداد بیا کېدای شي دقیق وي. باور دا دی چې له ژبې پرته یوازې له ۱ تر ۴ پورې شمېرې د فردي تشخیص موازي سیستم (parallel individuation system) له لارې دقیقې ښودل کېدای شي. یوه طریقه دا ده، چې وګورو هغه کلتورونه چې د شمېرو لپاره کلمې نه لري، کولی شي له طبیعي اعدادو سره تعامل وکړي کنه. تراوسه په دې تړاو پایلې متفاوتې دي (د بېلګې په توګه د پیکا او د هغه د همکارانو څېړنه (۲۰۰۴)) د بوترورث او ریوي (۲۰۰۸) څېړنه، د بوترورث، ریوي، رینولډز او لویډ (۲۰۰۸) څېړنه).
د شمېر او نورو ادراکي پروسو ترمنځ اړیکې
داسې شواهد شته چې عددي ادراک د فکر له نورو اړخونو سره نږدې تړاو لري – په ځانګړې توګه مکاني ادراک. یو شمېر شواهد د هغو څېړنو پایله ده چې د متقارنو یا ګډو احساسونو (synaesthetes) پر عددي بڼه ترسره شوې دي. د دغو څېړنو د اړوندو څېړونکو په وینا، شمېرې له یوه ځانګړي مکاني ترتیب سره په ذهني بڼه ښودل کېږي؛ نور څېړونکي بیا شمېرې د هغو محسوسو او درک وړ شیانو په توګه تجربه کوي چې د محاسبې د اسانه کولو لپاره په بصري توګه کارېدای شي. د چلند څېړنې د عددي او مکاني ادراک ترمنځ اړیکه نوره هم پیاوړې کوي. د بېلګې په توګه، د یوې څېړنې ګډونوال کله چې په ښي اړخ کې ځواب وایي، غټو اعدادو یا شمېرو ته چټک ځواب ورکوي، او کله چې په کیڼ اړخ کې ځواب وایي، نو کوچنیو اعدادو ته چټک ځواب ورکوي – چې د "د غبرګون یا ځواب د کوډونو مکاني-عددي تړاو" یا SNARC اغېزه بلل کېږي. دا اغېزه له محیط او شرایطو سره توپیر کوي، او ځینې څېړونکي دا پوښتنه هم مطرح کوي چې آیا SNARC د مسائلو د ستراتېژیک حل د غوښتنې پر ځای د عدد او مکان ذاتي تړاو ښيي او که د مفهومي کنایې یا استعارې په څېر د لا ډېر عمومي ادراکي میکانېزم ښودنه کوي. پر دې سربېره، د عصبي تصویر ایستنې اړوند څېړنې ښيي چې د شمېرې او مکان ترمنځ اړیکه د دماغ په فعالیت کې هم ښکاري. د بېلګې په توګه د جداري قشر ساحه د دواړو مکاني او عددي پروسس لپاره د مشترکو فعالېدو ښودنه کوي. دا بېلابېلې څېړنې د عددي او مکاني درک ترمنځ د پیاوړې خو انعطاف منونکې اړیکې څرګندونه کوي.
دحضرت لوط علیه السلام دقوم دهلاکت اسباب.!
د حضرت لوط علیه السلام د هلاک شوی قوم د هلاکت سبب شوی څلور صفتونه چی اوس هم زموږ په ځوانانو کی شته:
دوهم: د لاری او چوک پر سر دریدل:
د لوط علیه السلام د قوم بله نښه دا وه چی هغوی به د تلو راتلو د لاری داسی څنډی ته به دریدل چی د راتلونکی او تلونکی پیغلو او تنکیانو مزاحمت اوکړی. چی دا کار په لوطیانو کی بیخی دیر وو، ان دا چی د الله له خوا د لوط علیه السلام کور ته د انسان په څیره کی لیږل شویو ملایکو ته یی هم مزاحمت وکړ، او د هغوی څخه یی د بد کار غوښتنه اوکړه. او نن صبا ګورو چی سړکان او لاری د ځواناو ډکی وی، او د لاری په منځ کی ولاړ وی، څو مخامخ راتلونکو جینکو ته اوګوری او هغوی ته مزاحمت اوکړی. دا کار د لوط علیه السلام د قوم بده طریقه وه. نبی کریم ص او خدای دا کار ‌‌‌‌‌‌ډیر بد ګوری او خفه کیګی ورباندی.
دریم: پرانستی ګریوان ګرځیدل:
د لوطیانو پټوان چی پر ځان به یی اچولی وه، لکه زموږ او ستاسو کرتی قمیصونه چی اوس باب دی، دوۍ به خپل ګریوانونه خلاص کړی وه، څو خلګ یی غاړی او غاړی لاندی عورت ته اوګوری، او دا کار به یی د جانب مقابل د توجو لپاره کاوه، او نن صبا خو موږ او تاسو ګورو چی ځوانانو تر نامه پوری خپل ګریوانونه خلاص کړی یې، څو خلک یی دا پراخ ځیګرونه او ورباندی شنه ویښتان ننداره کړی، دا کار هم د الله ‌‌‌‌‌‌ډیر بدی راځی او همیشه منع کړل شوی دی.
څلورم: د پرتاګه یا پتلون دیر لاندی تړل:
دا صفت د لوط علیه السلام د قوم په یوه خاصه طبقه کی موجود وه، هغه طبقه چی خلکو به بد کار یا لواطت ورسره کاوه، او دا یی د پیژندلو یو ډول نښه وه، نن صبا دا عادت په ځوانانو کی بیخی دیر شوی دی، چی خپل پتلون د حاصری د لګن هدوکی ته څیرمه تړی، او متاسفانه نپوهیګی چی د داسی کار او عمل سرچینه څه ده.دا کار هم د لویدیځ څخه راوارد شوی او د اروپا همجنس باز(ازیا) اروپای پلان کړی او ایجاد کړی یی دی، چی د بد کارانو هلکانو او پیغلو نښه بلل کیګی.
نو مسلمانانو ورونو او خویندو دا هغه څلور نښی وی چی و لوط علیه السلام په قوم کی موجودی وی، او دا اعمال د لوط علیه السلام د قوم د هلاکت سبب شوی. او دا هغه اعمال دی چی خدای پری ډیر خفه کیګی، او زموږ ځوانان تری ناخبره دی، نو راځی هر څوک خپله ونډه واخلی او دا موضوع او خبر نورو ته هم ورسوی تر څو نور پری هم خبر شی او د داسی اعمالو نه ځانونه اوساتی.
لیکنه : شریف الله وکیلی
د معلوماتو نظریه
د معلوماتو نظریه د ډیجیتلي معلوماتو د مقدار کولو، ذخیره کولو او د ارتباط له علمي زده کړې څخه بحث کوي. دا رشته اساساً په ۱۹۲۰ ز کلونو کې د هري نایکویسټ او رالف هارتلي او په ۱۹۴۰ ز کلونو کې د کلوډ شانون د آثارو پرمټ رامنځته شوه. دا څانګه د احتمالاتو تیوري، احصایه، کمپیوټر ساینس، احصایوي میخانیک، معلوماتي انجنیرۍ او د برېښنا انجینرۍ ګډه څانګه ده.
د معلوماتو په نظریه کې مهم مقیاس انتروپي ده. انټروپي د تصادفي متحول د قیمت یا د تصادفي پروسې په پایله کې د موجود احتمال مقدار اندازه کوي. مثلا د صافې سکې (چې دوې مساوي احتمالي پایلې لري) د اچولو د پایلو تشخیص، د کمسایي (چې شپږ مساوي احتمالي پایلې لري) د اچولو د پایلېو د تشخیص په پرتله لږ معلومات (ټيټه انټروپی) چمتو. د معلوماتو په تیوري کې ځینې نور مهم مقیاسونه، متقابل معلومات، د کانال ظرفیت، د خطا توانونه او نسبي انتروپي دي. د معلوماتو تیورۍ مهمې فرعي برخې عبارت دي له د سرچینې کوډینګ، د پېچلتیا الګورتمي تیوري، د معلوماتو الګورتمي تیوري او د معلوماتو تیوریک امنیت.
د معلوماتو نظریې د اساسي موضوعاتو کارونې د سرچینې کوډینګ / د ډېټا تراکم (مثلا د زېپ فایلونو لپاره) او د کانال کوډینک/ د خطا تشخیص او سمون (مثلا د DSL لپاره) دي. ژورې فضا ته د وویجر د ماموریتونو په بریالیتوب، د سي ډي په کشف، د ګرځنده تلیفونونو په امکان کېدل او د انټرنټ په پراختیا باندې يې ډېرې مهمې اغېزې درلودې. دې تیوري په نورو برخو کې لکه په احصایوي استنباط، کریپټوګرافي، عصبي بیولوژي، ادراک، ژبپوهنه، د مالیکولي کوډونو تکامل او کارکرد (بایو انفورماتیک)، حرارتي فزیک، مالیکولي ډینامیک، کوانتمي محاسبې، تور سوري، د معلوماتو ترلاسه کول، د معلوماتو راټولول، د ادبي غلا تشخیص، د نمونې پېژندنه، د بې نظمۍ تشخیص او حتی د هنر په خلقت کې کارونې لري.
کتنه
د معلوماتو نظریه د معلوماتو لېږد، پروسس، استخراج، او کارونه تر بحث لاندې نیسي. په فرضي ډول، معلومات د احتمال د حل لارې په توګه ګڼل کېدای شي. له شور نه په ډک  کانال کې د معلوماتو د ارتباط په صورت کې، دا فرضي مفهوم په ۱۹۴۸ کال کې د کلوډ شانون له لوري د ارتباط د ریاضیکي نظریې په نوم په یوه مقاله کې رسمي شو، چې په دې مقاله کې معلومات د ممکنه پیغامونو یوه ټولګه فرض کېږي، او موخه  داده چې پیغامونه له شور نه د ډک چینل له لارې واستول شي او پیغام اخیستونکی د چینل د شورماشور ترڅنګ د خطا لږ احتمال سره پیغام بېرته ترلاسه کړي. د شانون اصلي پایلې، د شورماشوري-چینل کوډینګ تیورې وښودله چې د چینل د ډېرې کارونې د محدودیت په صورت کې، د معلوماتو کچه چې په جانبي ډول لاسته راتلای شي، د چینل له ظرفیت سره مساوي ده، هغه کمیت چې یوازې د چینل په احصایه پورې چې پیغامونه په کې استول کېږي، تړاو لري.
د کوډینګ تیوري د روښانه مېتودونو، چې کوډونه بلل کېږي، د موندلو سره تړاو لري، چې په شورماشوري چینلونو کې موثریت زیات کړي او د ډېټا د ارتباط د خطا کچې کمې کړي ترڅو د چینل ظرفیت ته نږدې شي. دا کوډونه تقریباً د ډېټا د تراکم (د سرچینې کوډینګ) او د خطا د اصلاح (د چینل کوډینګ) په تخنیکونو وېشل کېږي. په دوهم حالت کې، د هغو مېتودونو موندولو ډېر کلونه ونیول چې د شانون د کار په پر مټ ثابت او ممکن شول.
د معلوماتو نظریې د کوډونو دریمه طبقه کریپټوګرافیک الګوریتمونه (دواړه کوډونه او رمزي پيغامونه یا شیفرونه) دي. د کوډینګ نظریې او د معلوماتو نظریې مفهومونه، مېتودونه او پایلې په کریپټوګرافي او کریپټوانالیز کې کارول کېږي. د تاریخي کارونو لپاره د بان (واحد) مقاله وګورئ.
رائف بدوی
رفیع بدوی (په     د لیکوال، ويبلاګ او د بشري حقونو يو فعال څخه د سعودي عربستان دی. هغه د "عربستان ليبرال شبکې " په نوم يو ويب پاڼه ګډ بنسټ اېښودونکی دی په دې وېب پاڼه د 2014 کال د مې په اوومه د اسلام د سپکاوي په تور په تر 10 کاله په زندان کې په جده کې د يوه جنايي محکمې، نښې 1000 درو او د یو ملیون سعودي ريالو (تقریبا 266،600 $ ډالر) یې نغدي جریمه کړه.  نو تاسو هره اونۍ 50 هټۍ لرئ.  د بښنې نړیوال سازمان راف البددوی د ضمیر قید په نظر کې نیسي ، د دې جزا د پای ته رسولو او د هغه د غیر مشروع خوشې کولو غوښتنه کوي.  د ليبرال استازي ارویین کټلر او راحف حقوقي سلاکار د سعودي عربستان لخوا د نړیوالو قوانینو په اړه د سعودي نړیوالو مسؤلیتونو سرغړونه وغندله او بلاګره یې د مذهبي ازادۍ او بیان په اړه د روښانه څرګندونې غندنه وکړه.  د ادارې په وینا، د جزا ورکولو لومړې لړۍ د 2015 کال د جنوری په 9، په عامه توګه ترسره شوې. د يو شاهد په وينا د لمانځنې د پاى څخه وروسته، لومړني ، په زنځيرونو تړلی د جومات مخې ته راوړل شو او د خلکو او امنيتي ځواکونو د توند غبرګون سره مخامخ شو.
کورنۍ
د هغه مېرمن انصف هداډر ، د خپلو دریوو ماشومانو سره، د کاناډا کيوبک ولايت کاناډا ته پناه يوړه. اشرف غني احمدزي په 2015 کال کې د کاناډا د صدراعظم سټیفن هارپر څخه وغوښتل چې د سعودي چارواکو څخه د خپلې د هغې د خوشې کولو غوښتنه وکړي.
غبرګونونه
د جنوري په میاشت کې، د جان وار، د کاناډا د بهرنیو چارو وزیر، له سعودي چارواکو څخه وغوښتل چې دا بلاګ وباسي.
اړونده لینکونه
وېشنيزه:1984 زېږېدنې وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
۱۴۸ (عدد)
۱۴۸ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۴۷ څخه  مخکي او د ۱۴۹ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۴۸:
په کلینډر کې
۱۴۸ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۴۸ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
د سقط بحث
د جنین د سقط بحث د هڅول شوي سقط پر سر د اخلاقي، قانوني او مذهبي وضعیت پر روانو شخړو راڅرخي. په انګلیسي ژبو هېوادونو کې، په دې بحث کې ښکېل اړخونه د «انتخاب پلوي» او «ژوند پلوي» حرکتونو په توګه تشرېح شوي. انتخاب پلوي، امېندوارۍ ته د پای ورکولو لپاره د ښځې پر ټاکنه ټینګار کوي، خو له بلې خوا، ژوند پلوي بیا په انسانیت او د مور او جنین په ژوند ټینګار کوي او داسې استدلال کوي چې جنین هم یو انسان دی او حق لري چې قانوني ملاتړ ترې وشي. دواړه اصطلاوې په اصلي رسنیو کې بار شوې په پام کې نیول شوې دي، چېرې چې په ټولیز ډول «د جنین سقط حقوق» یا «د جنین سقط ضد» اصطلاح ګانې غوره کېږي. هر حرکت، له بېلابېلو پایلو سره پر عمومي افکارو د اغېزې او د خپل موقعیت لپاره د قانوني ملاتړ د لاس ته راوړلو په لټه کې دي.
ډېری کسان په دې باور دي چې د جنین سقط، په  اصل کې یوه اخلاقي موضوع ده چې د انساني شخصیت پیل، د جنین حقونو او بدني بشپړتیا پورې تړاو لري. دا بحث په ځینو هېوادونو کې په یوه سیاسي او حقوقي موضوع بدل شوی او د جنین سقط ضد کمپاینران د جنین سقط ضد قوانینو د نافذولو، ساتلو او پراخولو په لټه کې دي، په داسې حال کې چې د جنین د سقط حق کمپاینران بیا د داسې قوانینو د ردولو یا آسانولو په لټه کې دي او په همدې حال کې د جنین سقط ته لاسرسی اسانه کوي. د جنین د سقط قوانین په قضایي حوزو کې توپیر کوي، د دې کړنلارې له ښکاره منع کېدو نیولې د سقط جنین تر عمومي بودیجې پورې، خوندي سقط ته لاسرسی هم په ټوله نړۍ کې توپیر لري.
عمومي کتنه
په لرغوني وخت کې، د جنین سقط او ماشوم وژنې په څېر موضوع ګانې د کورنۍ تنظیم، جنسیت تاکنې، نفوسو کنټرول او د پلار یا سرپرست د مالکیت حقوقو په چوکاټ کې ارزول کېدلې. په ندرت سره به د راتلونکې مور حقوقو ته پام کېده، د راتلونکي اولاد څخه ډېر کم. په هغه وخت کې، لکه اوس، دا بحثونه به د بشر د طبیعت، د اروا شتون، د ژوند د پیل وخت او د انساني شخصیت پیل پورې تړل کېدل.
د جنین څرګند شخصیت په هکله بحث ښایي د ماشومانو د اوسني حقوقي وضعیت له امله پېچلی وي. لکه ماشومان یا کوچنیان په آمریکا کې، جنین له قانوني اړخه یو «شخص» ندی، د بلوغ تر سن ندی رسېدلی او داسې هم نه ګڼل کېږي چې چا سره اړیکه ونیسي ترڅو شکایت وکړي یا هم ورڅخه شکایت وشي. له ۱۸۶۰ز کال راهیسې، د شمالي آیرلند په ګډون په انګلستان کې هغوی سره د محدودو موخو لپاره د شخص په وړاندې د جرم قانون په رڼا کې چلند کېږي، که څه هم دا چلند په ۱۹۶۷ز کال کې په انګلستان، سکاټلنډ او وېلز کې د جنین سقط قانون کې تعدیل شو. سربېره پر دې، له جنین سره د سلوکو په هکله ځینې لوژسټیکي ستونزې هم شته لکه «د مستقیم عمل څیز». لکه څنګه چې د نیوجرسي عالي محکمې یو قاضي وویل: «که جنین یو شخص وي، په ډېرو ځانګړو شرایطو کې قرار لري – په مکمل ډول د یوه بل شخص په بدن کې ځای لري چې له ده څخه ډېر لوی دی او معمولاً نشي کېدای چې د بل کس لخوا مخامخ هدف وګرځول شي». په اوسني بحث کې سپارښتنې له بشپړ ممنوعیته نېولې، حتا که دا چلند د مور د ژوند ژغورنې لپاره اړین هم وي، له عمومي بودېجې سره په بشپړ ډول د قانوني کېدو تر کچې پورې رسېږي.
اصطلاح پېژندنه
ډېری اصطلاګانې چې په دې بحث کې کارول کېږي، د سیاسي چوکاټ له اړخه ورته کتل کېږي: داسې اصطلاحوې چې د خپل موقف د تایید او په عین حال کې د مخالفینو د موقف بې اعتباره کولو لپاره کارول کېږي. د بېلګې په توګه: د «انتخاب پلوي» او «ژوند پلوي» شعارونه د رایجو ارزښتونو لکه آزادي او د ژوند د حق په معنا دي، په داسې حال کې چې سپارښتنه کوي چې مخالفین یې باید د «انتخاب ضد» او «ژوند ضد» وي. هغه اصطلاحوې چې ځینې یې په بحث کې د مخالفینو لپاره کاروي ،هغه دا دي: «د سقط جنین پلوي» یا د «سقط پلوي». په هرحال، دا اصطلاحوې تل د یو سیاسي لیدلوري ښکارندویي نه کوي یا هم تل دوه ګونی مفهوم نه ارائه کوي. د عمومي دین د تحقیق انسټیټوټ په یوه ټول پوښتنه کې، د هرو لسو امریکایي وګړو څخه اوه کسانو یې ځانونه د «انتخاب پلوي» توصیف کړي، په داسې حال کې چې دوه پر درېمه برخې ځانونه د «ژوند پلوي» توصیف کړي. په دې بحث کې یوه بله پېژندنه د «ابولیشنیست یا لغو کوونکي» ده چې په نولسمه پېړۍ کې د انسانانو د غلامي په ضد مبارزې ته ورګرځي. ځینو اصلي مېرمنو دا اصطلاحوې د هغوی د لیدلورو ښکاروونکو په توګه نقد کوي، ځکه چې هغوی د امېندوارۍ پرېکړه یو انتخاب نه ګڼي، بلکې یو مسئولیت یې ګڼي، او په داسې حال کې چې احساس کوي ژوند ډېر سپېڅلی دی، د جنین سقط ته هم کله کله د یوې اړتیا په توګه ګوري.
د جنین د سقط بحث کې ډېری وخت د جنین، امېندوارې مېرمنې او نورو اړخونو د حقونو له امله د نظر بدلونې غوښتنه کېږي. که چېرې د حقونو ډول نه وي په ډاګه شوی (چې آیا مدني، طبیعي یا بل ډول دی) او یا هم که فرض شي چې غوښتل شوی حق د نورو سیالو حقونو څخه پورته دی، داسې نظر بدلونې کولی شي د ګډوډۍ لامل شي. (په پوښتنه کې د پوښتنې پیدا کولو یوه بېلګه).
له زېږون څخه مخکې د انساني ارګانیزم د ټاکلو لپاره مناسبې اصطلاحوې هم د بحث وړ دي. طبي اصطلاحات لکه «جنین» یا «امبریو» د جنین سقط ضد ځینو پلویانو لخوا غیر انساني ګڼل کېږي، په داسې حال کې چې ورځنۍ اصطلاح ګانې لکه «ماشوم» یا «کوچنی» بیا د جنین سقط د حقوقو پلویانو لخوا احساساتي ګڼل کېږي.
د نه زېږېدلي انساني ارګانیزم د توصیف لپاره د «ماشوم» له اصطلاح څخه ګټه اخیستنه د ځینو څېړونکو له خوا د ارګانیزم د عامل د ټاکلو لپاره یوه هڅه بلل کېږي. چې دا ټاکنه په خپله د جنیني شخصیت د جوړولو لپاره لاره هواروي.
د جنین سقط ضد فعالین، له ۱۹۷۳ز کال راهیسې په متحده ایالاتو کې ترسره شویو سقطونو ته په اشارې سره ځینې وختونه د «خاموش هولوکاسټ» له اصطلاح څخه هم کار اخلي.
سیاسي بحث
د جنین سقط د مقرراتو د حد په هکله ډېر زیات بحثونه شتون لري. د جنین د سقط حقوقو ځینې پلویان استدلال کوي چې د جنین د سقط قانون جوړونه باید د دولتونو لپاره له نورو طبي کړنو څخه لا ډېره غیر قانوني وي. د بحث په دواړو خواوو کې، ځینې استدلال کوي چې دولتونه باید اجازه ولري ترڅو له اوه ویشتمې اونۍ، د جنین ژوندي کېدو یا دوهم ټرایمسټر وروسته سقط منع کړي. ځینې بیا غواړي چې ټول سقطونه د امېندوارۍ مودې له پیل څخه منع کړي.
محرمیت
که څه هم د خصوصی حریم حق د ډېری خپلواکو هېوادونو په اساسي قانون کې په ښکاره توګه نه دی بیان شوی، ډېری خلک هغه د عملي ډیموکراسي بنسټ او پایه ګڼي. په ټوله کې، د خصوصي حریم ساتلو حق کولی شو د هیبیس کارپوس یا قضایي امنیت قانون په احکامو کې، چې په لومړي ځل یې په یوولسمه پېړۍ کې د دوهم هنري تر څار لاندې په انګلستان کې رسميت وموند، خو د آنګلوساکسون په حقوقو کې یې مخینه نه لرله، پیدا کړو. دا حکم د دولت له خپل سرې لاسوهنې څخه د آزادي حق او همدارنګه قانوني اړخ بیانوي. د خصوصي حریم د ساتنې حق دا موضوع په ټولو هغو هېوادونو کې چې انګلیسي عام قانون یې د استقبال له مخې منلی، پلي کېدونکی دی. د متحده ایالاتو قانون په دې برخه کې د انګلیسي عام قانون تابع دی.
تایم ویلي دي چې: د جسماني محرمیت موضوع د جنین د سقط اصلي بحث دی. تایم، د جنین سقط سره د خصوصي حریم تعریف داسې کړی: چې یوه ښځه د هغه څه په هکله د پرېکړې کولو توانایي لري چې د هغې بدن ته پېښېږي. په سیاسي اصطلاح کې، د خصوصي حریم درک داسې دی چې دولت په هیڅ ډول نشي کولی یو کس وڅاري او یا یې وځوروي.
پيام افغان
پيام افغان ټلويزون د امریکا له کېليفورنيا څخه خپرېږي. دغه ټلويزوني شبکه د يوه افغان سوداگر حاجي محمد عمر خطاب احمدزی لخوا په شخصي پانگې پیل شوه. دا يوه شخصي انځوريزه شبکه ده.
مخينه
د دغه ټلويزون د غوړېدو سرچينه له راډيو راپورته شوې. تر هرڅه دمخه پيام افغان يوه راډيويي شبکه وه چې بنسټ ېې د څو افغانانو لخوا په سر کې د عمر خطاب احمدزي نوم راځي کېښودل شو.
سرچينه
وېشنيزه:پښتو رسنۍ
اسماني ډبره
اسماني ډبره د يوه شي يوه کلکه برخه يا پاتې شونې (ملبه) دي، لکه لکۍ لرونکی، کوچنۍ سياره يا شهاب (اسماني ډبره/تندر)، کوم چې په بهرني تشيال (فضا) کې منځ ته راځي او له اتموسفير نه د تېرېدو پر مهال روغ کېږي، تر څو د يوې سيارې يا سپوږمۍ سطحې ته راورسېږي. کله چې اصلي شی اتموسفير ته داخليږي، بېلا بېل لاملونه لکه سولېدل، فشار او د اتموسفيري ګازونو سره کيمياوي تعاملات د دې سبب ګرځي چې ګرم او انرژي خپره کړي. له دې وروسته دا يوه اسماني ډبره شي يا د اور په غونډاري بدل شي، د ويشتونکي ستوري يا غورځېدونکي ستوري په نوم هم پېژندل کېږي، د فکلياتو پوهان تر ټولو روښانه بېلګې ته «بلايډز» وايی. کله چې د يو ستر جسم په سطحه ځای پر ځای شي، همدا اسماني شهاب (شهاب ثاقب/ويشتل کېدونکی ستوری) په اسماني ډبرې بدليږي. د اسماني ډبرو اندازې سره ډېر توپير لري. د ځمک پېژندونکو په باور: يو بولايډ يوه اسماني ډبره ده او دومره ستر دی چې د ټکر يو سوری يا خوله جوړه کړي.
هغه اسماني ډبرې چې له اتموسفير نه د تېرېدو او له ځمکې سره د ټکر په حالت کې لېدل شوي او وروسته لېدل شوي او تر لاسه شوي وي، د اسماني ډبرو غورځېدل بلل کېږي. نور ټول د موندل شويو اسماني ډبرو په نوم پېژندل کېږي. د ۲۰۱۸ز کال د اګست په مياشت کې، نږدې ۱۴۱۲ غورځېدل ليدل شوي، چې په نړيوالو مجموعو کې یې نمونې شته. د ۲۰۲۱ز کال د جولای مياشت کې، له ۶۵۷۸۰ نه زياتې ښې مستندې شوې اسماني ډبرې موندل شوې دي.
په عمومي توګه، اسماني ډبرې په درې سترو برخو وېشل شوې دي، ډبرين شهابونه، کومې چې سترې ډبرې دي چې په عمومي توګه له سيليکاټ کاني موادو نه جوړ شوي دي، اوسپنيز شهابونه، کوم چې تر ډېره بريده له فرونيکل نه جوړ شوي دي او ډبرين اوسپنيز شهابونه، کوم چې هم فلزي توکي او هم ډبرين توکي لري. موډرنې ډلبندۍ وړانديزونه دا اسماني ډبرې د دوی د جوړښت، کيمياوي او ايزوتوپي تشکيل او کاني موادو پېژندنې په نظر کې نېولو سره ډلبندي کوي. هغه دبرې چې له دوه ملي متره نه کوچنۍ وي، د ميکرو اسماني ډبرو په نامه پېژندل کېږي. له خپلې خاورې نه بهر په سپوږمۍ او مریخ کې دا ډول ډبرې موندل شوې دي.
د راغورځېدو ښکارنده
ډېری اسماني ډبرې هغه مهال له منځه ځي، کله چې د ځمکې اتموسفير ته داخلېږي. په عمومي توګه له پنځو نه تر لسو پورې په يو کال کې د غورځېدو په حال کې لیدل شوې دي او بيا تر لاسه شوې دي، ساينسپوهانو پېژندلي او ورته معلوم دي. يو کم شمېر اسماني ډبرې دومره سترې دي چې د ټکر له امله ستر غارونه جوړ کړي. د دې پر ځای په خپلې بشپړې چټکتيا سره سطحې ته رسېږي او ډېر خله ډېر کوچنی سوری جوړوي.
شونې ده چې غټې اسماني ډبرې د ويشتل کېدو د چټکتيا (له دويمې اسماني تيږي) د يوې سترې برخې سره پر ځمکه بريد وکړي (له ځمکې سره وجنګيږي) او د زياتې چټکتيا د لګېدو يوه کنده تر شا پرېږدي. د دې کندې ډول به د اندازې، جوړښت، ټوټه ټوټه کېدو د کچې او ټکر په زاويې پورې اړه لري. د دې ټکرونو ځواک د دې وړتيا لري چې ډېره ستره پراختيا رامنځ ته کړي. په ځمکه تر ټولو د زياتې چټکتيا له کبله رامنځ ته شوې کندې د اوسپنيزو اسماني ډبرو له امله رامنځ ته شوې دي، کوم چې په اسانۍ سره کولای شي، له خرابېدو پرته له اتموسفير نه تېرې شي. د هغو کندو نمونې چې د اوسپنيزې اسماني ډبرې له امله رامنځ ته شوې، دا دي: بارينګر د اسماني ډبرې کنده، اودسا د اسماني ډبرې کنده، د وابار کندزې او د ولف کريک کنده، له دې ټولو کندو سره وسپنيزې اسماني ډبرې موندل شوي دي. د دې په مقابل کې، ان ډبرين يا د يخ یو څه ستر جسمونه، لکه: کوچني لکۍ لرونکي يا کوچنۍ سيارې، تر دې چې وزن يې ميليونونه ټنه وي، په اتموسفير کې له منځه ځي او د ټکر کندې نه شي جوړولای. که څه هم د داسې له منځه تللو پېښې عامې نه دي، بيا هم د پام وړ صدمه منځ ته راوړلای شي، شونې ده چې د «تونګوسکا» مشهوره پېښه د همداسې يوې پېښې پايله وي. ډېر ستر ډبرين شيان چې قطر يې سلګونه متره يا له دې هم زيات ته رسېږي، وزن يې لسګونه ټنه يا له دې زيات وي، شونې ده چې اتموسفير ته ورسېږي او د سترې کندې لامل وګرځي، خو دا چاره ډېره نادره ده. داسې پېښې دومره له ځواک ډکې وي، چې ضربه تر لاسه کوونکی (هغه شی چې دا ورسره ټکر کوي) په بشپړ ډول له منځه وړي او هېڅ اسماني ډبرې نه پاتې کېږي. (د ۲۰۰۶ز کال د مۍ په مياشت کې په سويلي افريقا کې د ډبرين اسماني شي راپور ورکړل شوی و چې د ټکر له امله يې ستره کنده جوړه کړې وه، دا د دې نوعيت لومړۍ بېلګه ده).
ډېرې ښکارندې (پديدې) په ښه ډول مستندې کړای شوې دي، د اسماني ډبرې د غورځېدو پر مهال ليدل شوي چې د تېز ټکر له امله د کندې د جوړولو لپاره هم خورا کوچنۍ دي. د اور هغه غونډاري چې د اتموسفير نه تېرېږي، داسې برېښي چې ډېرې روښانه  او د سختوالي له اړخه له لمر سره مقابله وکړي، خو بيا هم ډېره کمه رڼا لري او ان ممکنه ده چې د ورځې په اوږدو کې ونه ليدل شي. د بېلا بېلو رنګونو لرونکي دي: ژيړ، شين او سور په کې شامل دي. شونې ده چې د دې جسم د ماتيدو پر مهال رڼا پړکېدل او رڼا ولېدل شي. د اسماني ډبرې د غورځېدو پر مهال چاودنې، انفجارات (شور) او اوازونه اورېدل کېدای شي، شونې ده چې د اواز د تېزوالي تر څنګ يې په سترو ټوټو د اوښتو د پېښو په پايله کې د جټکو د څپو له امله هم رامنځ ته شوې وي. دا اوازونه په پراخو سيمو کې اورېدل کېدای شي، له سلو يا زيات کيلو متره په دايره کې. کله کله د شپيلي وهلو او پرشار اوازونه هم اورېدل کېدای شي، خو پرې پوهېدو کچه يې ډېره کمه وي. د اور د غونډاري له تېرېدو وروسته، په فضا کې د څو دقيقو لپاره د ګرد د پاتې شونو موجوديت غیر معمولي نه دی.
له دې امله چې اسماني ډبرې اتموسفير ته د اخلېدو پر مهال ګرميږي، د دوی سطحې هم وېلې کېږي او له منځه تلل تجربه کوي. د دې پروسې په اوږدو کې بېلا بيلې بڼې غوره کوي، کله کله د دوی په سطحه د ګوتې د نښان په څېر کمه ژوره خاليګا جوړوي چې ريګماګلايپټ يې بولي. که چېرې يوه اسماني ډبره له غورځېدو پرته د يوې مودې لپاره يو ټاکلی لوری ساتي، شونې ده چې مخروطي (پوزې ته ورته مخروطي) يا «د تودوخې د سپر» په څېر بڼه غوره کړي. د چټکتيا په تېزېدو سره، په پايله کې د سطحې وېلې شوی پوړ په يو نري پوښ کې سره يو ځای او کلکیږي، کوم چې په ډېرو اسماني ډبرو کې تور رنګه وي (شونې ده چې په ډېرو «اکونډريټ» کې دا سره نښتی پوښ ډېر روښانه رنګ ولري). په ډبرينو اسماني ډبرو کې، له تودوخې نه اغېزمنه شوې سيمه زيات نه زيات څو ملي متره ژوره وي، په اوسپنيزو اسماني ډبرو کې، کومې چې ډېره تودوخه رسوي، شونې ده چې له سطحې لاندې د دې اوسپنيز جوړښت تر يو سانتي متره (۰.۳۹ انچه) تودوخې پورې اغېزمن شوی وي. معلومات ډول ډول دي، داسې راپورهم ورکړل شوی دی چې، اسماني ډبرې د غورځېدو پر مهال «له لګېدو سره سم سختې تودېږي او سوځي»، په داسې حال کې چې د نورو په اړه ويل کېږي چې دومره یخې دي چې اوبه راټولوي او یخ ځينې جوړوي.
هغه اسماني ډبرې چې په اتموسفير کې تيت و پرک کېږي (تجزيه کېږي)، د اسماني شهاب ثاقب د باران په څېر راغورځي، کوم چې له يوازې څو دانو نه نيولې، تر څو زره جلا جلا دانو پورې ورسيږي. هغه سیمه چې د شهاب ثاقب باران پرې غورځېږي، د همدې د توکو د شيندل شوي ميدان په توګه پېژندل کېږي. دا شیندل شوي ميدانونه په عمومي توګه په بيضوي بڼه وي، چې اصلي محور يې هم د الوت له لور سره برابر وي. په يوه اورېدلي حالت کې ترټولو ستر شهاب ثاقب په شيندل شوي ميدان کې تر ټولو ښکته ځای کې موندل کېږي.
ډلبندي
ډېری اسماني ډبرې له ډبرو جوړې وي چې «Chondrites» او «Achondrites» بلل کېږي. يوازې شپږ سلنه اسماني ډبرې يې له اوسپنې جوړې شوې يا د ډبرې او فلزاتو ګډوله وي چې ډبرينې-اوسپنيزې اسماني ډبرې بلل کېږي. د اسماني ډبرو اوسنۍ ډلبندي ډېره پېچلې ده. کروت ايټ ال (۲۰۰۷ز) د ارونو په ليکنه کې د اوسنيو اسماني ډبرو لنډيز وړاندې کړی دی.
نږدې اته شپېته سلنه اسماني ډبرې «Chondrites»دي، چې په دې کې د کوچنيو اوګردو ذرو د شتون له امله دا نوم ورکړل شوی دی. دا ذرې يا کندرول تر ډېره بريده له سيليکاتي کاني موادو نه جوړ شوی دي او ګومان کېږي چې هغه مهال وېلي شوي دي، کله چې په تشيال کې لامبو وهونکي جسمونه وو.
بائبل
انجیل (د یونانيKoine τὰ βιβλία، tà biblía، «کتابونو») د مذهبي متنونو یا سپېڅلو متنونو ټولګه ده چې په عیسویت، یهودیت، سامریانيزم او نورو ډېرو عقیدو کې شتون لري. دا کتاب په غوره کړل شوې توګه د بېلابېلو متنونو ټولګه ده، چې په اصل کې په عبراني، ارامي او کوین یوناني لیکل شوی دی.
په دې متنونو کې له دیني پلوه پر تاریخ متمرکزې پېښې، مذهبي سندرې، دعاګانې، متلونه، تمثیلونه، درسي لیکونه، نصیحتونه، مقالې، شعرونه او وړاندوینې شاملې دي. د موادو ټولګه چې د یوه ځانګړي مذهبي دود یا ټولنې له خوا غوره ګڼله شوې وي، د انجیل قانون په نامه یادیږي.
د اسرائیلو د پخوانیو لیکنو سرچینې په پخوا زمانو کې ورکې شوې دي. په دې اړه چې کله د یهودیانو د عبراني انجیل قانون په خپل اوسني ډول رامنځته شوی، هیڅ د نظریو علمي توافق شتون نه لري. ځینې ​​پوهان استدلال کوي چې دا د هاسمونیانو په واکمنۍ (۱۴۰-۴۰ مخکې له میلاد) کې رامنځته شوی،  په داسې حال کې چې ځینې بیا داسې استدلال کوي چې: دا د دویمې وروسته له میلاده پېړۍ یا ان له هغه وروسته هم نه و رامنځته شوی.
پراختیا
انجیل یو واحد کتاب نه دی، بلکې د کتابونو ټولګه ده، چې پېچلی پرمختګ یې تر اوسه لا په بشپړ ډول درک شوی نه دی. دا کتابونه د سندرو او کیسو په توګه راپیل شوي، چې له لیکلو دمخه له یوه نسل نه بل نسل ته لېږدول شوي دي. انجیل د بېلابېلو کلتورونو درلودونکو کسانو له خوا راټول شوي او لیکل شوي چې ځینې یې نامعلوم دي.
دا کتابونه چې د سپېڅلو متنونو (غوره او سپېڅلي مذهبي متنونو) په توګه ګڼل کېږي، د بېلابېلو مذهبي ټولنو له خوا د بېلابېلو انجیلي قوانینو (د سپېڅلیو متونو رسمي ټولګې) په توګه راټول شوي دي. تر ټولو لومړنی تالیف چې د انجیل لومړني پنځه کتابونه په کې شامل دي او تورات (چې معنا یې «قانون»، «لارښوونه» او «تدریس») یا Pentateuch(«پنځه کتابونه») په نامه یادېږي، د یهودي قانون په توګه په پنځمې مخکې له میلاده پېړۍ کې ومنل شو.
پخواني پیغمبران
پخواني پیغمبران د جوشوا، قاضیانو، سمویل او پاچایانو کتابونه دي. دوی داسې روایتونه لري چې د موسی له مړینې وروسته په سملاسي توګه د الهي ټاکلو پر بنسټ جوشوا د هغه د ځای ناستي په توګه ټاکل کېږي، چې بیا د اسرائیلي خلکو ژمنې شوې ځمکې ته هدایت کوي او د وروستي پاچا یهودا له بند نه خوشې کېدو سره پای ته رسېږي. د سمویل او پاچا کتابونو سره د واحدو کتابونو په توګه چلند کېږي، چې دا برخې په کې شاملې دي:
نور کتابونه
د درېیو کتابونو او پنځو رغښتلو سربیره، په Ketuvim  کې پاتې نور کتابونه ډینیل، عزرا – نحمیاه او تاریخ دي. که څه هم په یهودي دود کې د دې کتابونو لپاره کومه رسمي ډله شتون نه لري، خو بیا هم دوی یو شمیر توپیرونه لري:
عیسوي انجیل
عیسوي انجیل، د کتابونو ټولګه ده چې په زاړه او نوي تړون وېشل کېږي، چې د عیسویانو مذهب یې په تېر او اوسني وخت کې د الهي الهام انجیل په توګه ګڼي. لومړنۍ کلیسا په ابتدایي توګه له سپیټوګینټ نه کار اخیست، لکه څنګه چې په یوناني کې، د هغه وخت عامې ژبې باندې لیکل کېده او یا د ارامي ویناوالو ترمنځ کې له تورګوم نه یې کار اخیست، چې دې د مسوریټیک متن سره په ترکیب کې یې، د زاړه تړون لپاره بنسټ چمتو کړ.
زړه نسخه
د نن ورځې پروټیسټاني زړه نسخه د قوانینو ۳۹ کتابونه لري - د کتابونو شمېر (که څه هم منځپانګه نه لري) یواځې له یهودي تناخ سره د جلا وېش له امله توپیر لري – په داسې حال کې چې د روم کاتولیکه کلیسا ۴۶ کتابونه د زړې نسخې په توګه پېژني. د ختیځ ارتودوکس کلیساوې، په کاتولیک کینن سربېره ۳ مکابی، ۱ایسډراس، مناسبې دعاوې او زبور ۱۵۱ پیژني. په ځینو کې ۲ Esdras شامل دی.
د «عبراني سپېڅلي کتاب» اصطلاح ، ډېری د پروټیسټانټ زړې نسخې سره د مترادف په توګه کارول کېږي، ځکه چې په عبراني کې ژوندي پاتې شوي سپېڅلي کتابونه یواځې همدغه کتابونه دي، په داسې حال کې چې په کاتولیک او ارتودوکس کې اضافي متنونه شامل دي، چې دا متنونه په عبراني کې نه دي پاتې شوي.
نوی نسخه
نوی نسخه هغه نوم دی چې د عیسوي انجیل دویمې برخې ته ورکړل شوی دی. اصلي توافق دا دی چې، نوی نسخه د کوین یوناني په بڼه لیکل شوی و، چې د ختیځې مدیترانې عامه ژبه وه. د «نوې نسخې» اصطلاح، په دویمې پېړۍ کې د مخالفتونو او شخړو په ترڅ کې د دې لپاره چې ایا عبراني انجیل له عیسوي لیکنو سره د انجیل په توګه شامل شي، وکارول شوه.
د انجیل نقد
د انجیل نقد د متن په توګه د انجیل تحلیلي څېړنې ته اشاره کوي او د تاریخ، لیکوالۍ، د جوړښت نېټه او د لیکوال ارادې په څېر پوښتنو ته ځواب ورکوي. دا د انجیل د هغه نقد په څېر نه دي، کوم چې د انجیل د معلوماتي سرچینو یا اخلاقي لارښود پر وړاندې ادعا کوي او نه دا د ژباړې د احتمالي غلطیو نیوکه ده.
په ۱۷ مه پېړۍ کې، توماس هوبس متني شواهد راټول کړل چې هغه دا ادعا کوله چې موسی د انجیل د پنځو لومړنیو کتابونو لیکوال نه و، چې د Pentateuch په نوم پیژندل کېده. لږ وروسته، فیلسوف باروچ سپینوزا یو متحد انتقادي تحلیل خپور کړ او استدلال یې وکړچې: ستونزې زېږوونکي عبارتونه جلا قضیې نه وې، چې یو پر یو دې تشرېح شي، چې دا ستونزې د پنځو کتابونو په اوږدو کې ډېرې وې او په پای کې دې پایلې ته ورسېد چې  Pentateuch د موسی له خوا نه دی لیکل شوی.
نسخې او ژباړې
د تناخ اصلي متنونه ، نژدې په بشپړ ډول په عبراني ژبه لیکل شوي وو. نږدې یو سلنه په آرامي ژبه لیکل شوي. په غوره مسوریټیک متن سربېره، یهودیان لاهم سیپټوګینټ ته، په یوناني کې د عبراني انجیل ژباړې ته او تورګم اونکیلوس، د انجیل آرامي نسخې ته اشاره کوي.
د لومړنیو عیسویانو لپاره د انجیل لومړنی متن سیپټوګینټ و. سربېره پردې، دوی عبراني انجیل په څو نورو ژبو وژباړه. د نورو ژبو تر څنګ په سریاني، کاپټیک، ایتوپیک او لاتیني کې هم وژباړل شو. لاتیني ژباړې په تاریخي لحاظ په لوېدیځ کې د کلیسا لپاره خورا مهمې وې، په داسې حال کې چې د ختیځ یوناني ژبي د زړې نسخې د سیپټوګینټ ژباړې ته دوام ورکړ او د نوې نسخې ژباړلو ته یې اړتیا نه درلوده.
لرغونپوهنه او تاریخي څېړنه
د انجیل لرغونپوهنه، هغه لرغونپوهنه ده چې د عبراني سپېڅلي کتاب او عیسوي یوناني سپېڅلي کتاب (نوې نسخې) سره تړاو لري، چې په هغو وختونو کې له خلکو سره د ژوند کولو او کړنو د ډول په ټاکلو کې د مرستې لپاره کارول کېده. د انجیل د لرغون پېژندنې په برخه کې پراخ تفسیرونه شته دي. له تاریخي پلوه، د انجیل د لرغونوالي بحث، د لرغونو اسرائیلو او یهودا له ۱۰ نه تر ۷ مخکې له میلاد پېړیو نه راپيلېږي.
سرچینې
وېشنيزه:اسماني کتابونه وېشنيزه:نوی پیر وېشنيزه:عيسويت
افریقايي امریکایان
افریقايي امریکایان ( چې د تورو امریکایانو او افریقي امریکایانو په نوم هم یادېـږي ) یوه قومي ډله ده چې د امریکایانو څخه جوړه شوي ده چې د ځینو یا ټولو نیکونه د افریقا د سویلي صحرا څخه و. د ( افریقايي امریکايي ) اصطلاح عموما د افریقايي غلامانو اولادونه ته کارول کېـږي څوک چې د متحده ایالاتو څخه و. په داسې حال کې چې ځینې تور پوستی مهاجر د خپلو اولادنو سره د دې لپاره راغلل تر څو د افریقايي ــ امریکايي په توګه وپېـژندل شي، خو د لومړي نسل ډېری برخه مهاجر بیا داسې نه دي او خپل اصلي هویت ته ترجیح ورکوي.
افریقايي امریکایان په متحده ایالاتو کې د سپین پوستو امریکایانو وروسته دوهمه لویه نژداي ډله ده. همدارنګه د هيپنیک او لیتینیو امریکایانو وروسته بیا درېیمه لویه قومي ډله ده. ډېری افریقايي امریکایان د اوسنۍ متحده ایالاتو د پولو دننه د غلامانو په توګه د نیول شویو وګړو اولادونه دي. په اوسط ډول، افریقايي امریکایان د لویدیځ یا مرکزي افریقایان دي چې ځینې اروپايي نسلونه هم پکې شته ، همدارنګه د ځینو نیکونه قبیلي امریکایان او نور و.
د افریقايي امریکایانو تاریخ په شپاړلسمه پېړۍ کې هغه وخت پيل شو کله چې د لویدېځي افریقا، افریقایان په اروپايي سوداګرو باندې د غلامونو په توګه وپلورل شول، او بیا د اطلس سمندر له لارې ديارلسو مستعمرو ته ولېږدول شول. امریکا ته د رارسیدو وروسته په اروپايي مستعمرو باندې د غلامومو په توګه وپلورل شول او په کروندو کې په کار وګمارل شول په ځانګړۍ توګه په سویلي مستعمرو کې. یو څو شمېر افریقایان د تيښتې او پلان جوړولو له لارې خپلواکۍ ترلاسه کړه ، همداراز د امریکايي انقلاب په دوره کې یې خپلواکي ټولنې جوړې کړي. له هغه وروسته چې په ۱۷۸۳ م کال کې متحده ایالت جوړ شول ډېری تورپوستی وګړو خپلې غلامۍ ته دوام ورکړ او تر ډېره بریده په سویلي امریکا کې متمرکز شول، چې څلور میلیونه غلامان په ۱۸۶۵ م کال کې د کورنۍ جګړې په پای ازاد شول.
د افریقايي امریکايي کلتور په نړیوال کلتور کې ارزښتناک نفوذ درلود، او په ادبیاتو، لیدونکي هنرونو، انګلیسې ژبي، فلسفې، سیاست، د خوړو پخولو هنرونو، سپورټ او موسیقۍ کې لویه ونډه درلوده. د افریقايي امریکایانو ونډه په نامتو موسیقۍ کې دومره ژوره ده چې په حقیقت کې هر ډول امریکايي موسیقۍ لکه، جاز، ګاسپل، بلوز، هیپ هاپ، ریتم او بلوز، سول او روک موسیقۍ لږ تر لږه یا په بشپړه توګه د افریقايي امریکایانو په منځ کې ریښې لري.
د استعمار دوره
د هغو کسانو ډېری برخه چې د اتلانتیک سمندر د غلامونو په سوداګرۍ کې د غلامۍ لپاره نیول شوي و د مرکزي او لوېديځي افریقا څخه و، څوک چې په مستقیما توګه د غلامانو د سوداګرو له لوري په ساحلي بریدونو کې نیول شوي و، یا د نورو لوېدیځو افریقایانو له لورې پلورل شوي و، او یا هم د نیمه ــ اروپايي پاچاهۍ شاهزادګانو له لوري په اروپایي غلامانو سوداګرو پلورل شوی و چې هغوی بیا امریکا ته راوستل.
لومړني افریقايي غلامان د سینټ ډومینګو له لارې د سین میګل دیګلدپی مستعمرې ته راوستل شول ( په زیات امکان سره د وینیا د خلیج تر څنګ چې د نن ورځې سویلي کرولینا ده موقعیت لري) چې د اسپانیاوي موندونکي لوکس وزکیز دیایلیون لخوا په ۱۵۲۶ م کال کې وموندل شوه. دا بدقسمته مستعمره هم ډېره ژر د مشرۍ د لاسته راوړلو پر سر د شخړې له امله ګډوډه شوه ، او په دې وخت کې غلامانو پاڅون وکړ او له دې مستعمرې څخه وتښتیدل تر څو د قبیلي امریکایانو تر منځ کډوال شي. دیایلیون او  ډېری مستعمره کې اوسیدونکي وګړي یو څه وروسته د یوې وبا له امله مړه شول او دا مستعمره پرېښودل شوه.د دې سیمې هغه اوسیدونکې او غلامان چې نه و تښتيدلي بیرته هیتي ته وګرځېدل، له کوم ځای څخه چې دوی راغلي و.
د لیوسهدی ابریګو ( یوه تورپوستی کورنۍ خدمتګاره چې د سیویله څخه وه ) او میګل رودریګیز ( یو سپین پوستې سیګوین فتح کوونکي ) تر منځ په ۱۵۶۵ م کال کې په سینټ اګسټن ( اسپانیاوي فلوریډا) کې واده تر ټولو لومړۍ پيژندل شوي او ثبت شوي عیسوي واده دي چې په هغه سیمه کې وشو چې اوس د متحده ایالاتو لویه وچه ده.
افریقایانو کولای شوای چې په قانوني بڼه د خپلې ازادۍ لپاره کرنېز محصولات ډېر کړي او څاروي وروزي. دوي خپلې کورنۍ پراخې کړي او د نورو افریقایانو سره یې واده وکړ او ځينې وختونه یې د قبیلي امریکایانو او اروپايانو سره وادونه وکړل.
له ۱۶۴۰ م لسیزي څخه تر ۱۶۵۰ م لسیزي پورې، ځینو افریقايي کورنیو د جیمزټاون شاوخوا باغونه درلودل او د مستعمرې د معیارونو په اساس شتمن شول او تر دې چې خپلو ځانونه ته یې نوکران ونیول. په ۱۶۴۰ م کال کې، د ویراجینیا عمومي محکمي د ټول ژوند غلامۍ لومړنۍ اسناد ثبت کړل هغه وخت کله چې دوی جوهان پونج، ( یو تورپوستی) په دې تور محکوم کړ چې د هیو ګوین تر امر لاندې د ټول عمر له غلامۍ څخه یې تيښته کړی وه.
په اسپانیاوي فلوریډا کې ځینو اسپانیاویانو د پنساکولا، کریک یا افریقايي غلامونو یا ازادو مېرمنو سره متحد و او یا یې هم وداه ورسره وکړ، او د دوي اولادې د میستزوانو او مولاتاهانو یو مخلوط نفوس رامنځته کړ. اسپانیاويانو د جورجیا د مستعمري غلامان تشویق کړل تر څو فلوریډا ته د مهاجرو په توګه راشي او د کاتولیک مذهب ته د بدليدو په بدل کې ازادۍ تر لاسه کړي.
دویم پاچا چارلس یو شاهي اعلان خپور کړ چې ټول هغه غلامان چې اسپانیاوي فلوريډا ته تښتېدلي او د دین تغیر، عیسوي کېدل یې منلي هغوي ازاد دي. خو تښتېدلي غلامان پینسوکولا ته هم ورسیدل. همداراز سینټ اګسټین تر ۱۶۸۳ م کال پورې د اسپانیا د دفاع لپاره د تورپوستو ملېشه جوړه کړه.
د هالنډي افریقایانو یو کډوال، ( انتوني جانسون ) د لومړني تورپوستو غلامونو څخه د یو غلام ( جوهان کازور په نوم  ) څښتن شو ، چې دا د محکمې لپاره یوه مدني قضیه شوه.
اروپايي مرکزي بانک
اروپايي مرکزي بانک (ECB) د «يوروسيسټم» او د مرکزي بانکونو د اروپايي نظام (ESCB) تر څنګ د اروپايی اتحاديې د اوه ادارو څخه يوه مهمه برخه ده. دا د نړۍ په کچه يو له مهمو مرکزي بانکونو څخه دی.
د ECB اداره کوونکې شورا د «يوروزون» او اروپايي اتحاديې لپاره د پيسو تګلارې جوړوي، د اروپايي اتحاديې د غړيو هېوادونو د بهرنيو ارزي زېرمو مديريت کوي، په بهرنيو ارزي فعالیتونو کې ښکېل دی او د اروپايي اتحاديې د منځنيو مالیاتي موخو او د مهمو ګټو اندازه تشريح کوي. د اروپايي مرکزي بانک اجرائيه پلاوی د اداري شورا تګلارې او پرېکړې عملي کوي او شونې ده چې د خپلو کارونو پر مهال ملي مرکزي بانکونه هم رهبري کړي. اروپايي مرکزي بانک ځانګړی حق لري چې د يورو بانکنوټونه صادر کړي. غړي هېوادونه کولای شي چې د يورو سکي (فلزي پيسې) جوړې کړي، خو اندازه يې بايد له مخکې څخه د اروپايي مرکزي بانک څخه تاييد شي. دا بانک همداراز د « TARGET2» تادياتو نظام هم پر مخ وړي.
اروپايي مرکزي بانک د ۱۹۹۹ز کال د مۍ مياشتې د امسټرډام د تړون تر مخې جوړ شوی، موخه يې دا وه چې د نرخونو ثبات تضمين او پر ځای وساتل شي. د ۲۰۰۹ز کال د ډيسمبر په لومړۍ نېټه، د «لزبن» تړون پلی شو او دې بانک د اروپايي اتحاديې د يوې ادارې رسمي حيثيت خپل کړ. کله چې اروپايي مرکزي بانک جوړ شو، نو د «يوروزون» يوولس غړي هېوادونه يې تر خپل پوښښ لاندې راوستل. له هغې وروسته یونان ورسره د ۲۰۰۱ز کال په جنورۍ کې، سلوانيا د ۲۰۰۷ز کال د جنورۍ، قبرص او مالټا د ۲۰۰۸ز کال په جنورۍ، سلواکيا د ۲۰۰۹ز کال په جنورۍ، ايستونيا د ۲۰۱۱ز کال په جنورۍ، ليتوا د ۲۰۱۴ز کال په جنورۍ او لتوانيا د ۲۰۱۵ز کال په جنورۍ کې يوځای شول. د دې بانک اوسنی رئیس «کرسټيان ليګارډ» دی. مرکزي دفتر يې د المان په فرانکفورټ کې دی، مخکې تر دې چې خپله نوې ودانۍ جوړه کړي، په يوروټاور کې يې کارونه پر مخ وړل.
اروپايي مرکزي بانک نېغ په نېغه د اروپايي اتحاديې د قانون تر مخې اداره کېږي. د دې بانک د پانګې د زېرمې ارزښت يوولس ميليارده يورو ته رسېږي چې د اروپايي اتحاديې د غړيو هېوادونو د ونډو په توګه يې ملکت د ټولو اوه ويشتو مرکزي بانکونو سره دی. د لومړۍ پانګې د ونډې کلي په ۱۹۹۸ز کال کې د هېوادونو د وګړو د شمېر او «جي ډي پي» پر بنسټ وشوه، خو له هغې وروسته د پانګې کلي بيا بيا ترتيب شوې ده. په اروپايي مرکزي بانک کې ونډې د لېږد وړ نه دي او د ضمانت په توګه هم نه شي کارول کېدای.
خضرخان غلجي
خضر خان دهند دپښتون واکمن سلطان علاءالدین غلجي(خلجي ) (مړ۱۳۱۶ زیږدیز =میلادي )مشر زوی و .سلطان علاءالدین غلجی په هندوستان کې دغلجیانو دکورنۍ دویم ستر او ځواکمن سلطان تیر شوی دی.سلطان علاءالدین غلجي په هندوستان کې د۱۲۹۶ زیږدیز کال نه دتر ۱۳۱۶ زیږدیز کلونو پورې واکمني وکړه.
اروپايي مرکزي بانک
د اروپايي مرکزي بانک لومړي کلونه (۱۹۹۸-۲۰۰۷)
اروپايي مرکزي بانک د پيسو اروپايي ادارې (EMI) بالفعل ځای ناستی دی. EMI د اروپايي اتحاديې د اقتصادي او مالي  ټولنې (EMU) د دويم پړاو په پيل کېدو سره جوړ شوی و، څو وکولای شي د يورو دودپيسې خپلونکو هېوادونو لېږدونکي مسايل سمبال کړي او ECB د مرکزي بانکونو اروپايي نظام (ESCB) د جوړولو لپاره چمتوالی ونيسي. EMI خپل مسئوليتونه له هغې څخه د مخکيني اروپايي مالي همکارۍ صندوق (EMCF) څخه په غاړه واخيستل.
ECB په رسمي ډول د ۱۹۹۸ز کال د جنون په لومړۍ نېټه د اروپايي اتحاديې د تړون (TEU، د Maastricht تړون) په مټ د EMI ځای ونيو، بیا هم، د ۱۹۹۹ز کال د جنورۍ په لومړۍ نېټه د يورو تر معرفي کېدو يې خپل بشپړ واکونه اعمال نه کړل، کوم چې د EMU د درېيم پړاو ښودنه کوي. بانک د EMU لپاره وروستۍ اړينه اداره وه، لکه چې د «پير وارنر» او رئيس «جيک ډيلورس» د EMU په راپورونو کې څرګنده کړې. دا د ۱۹۹۸ز کال د جون په لومړۍ نېټه جوړ شوی و، د بانک لومړی رئيس « Wim Duisenberg» و، چا چې مخکې د هالنډ د مرکزي بانک د رئیس او پيسو د اروپايي ادارې د مشر په توګه دندې تر سره کړې وې. په داسې حال کې چې د ECB له منځ ته راتګ بيخي مخکې « Duisenberg» د EMI رئيس و (له اليګزينډر لامالوسي څخه يې مسئوليت اخستی و)، د فرانسې حکومت غوښتل چې د فرانسې د مرکزي باننک پخوانی مشر « Jean-Claude Trichet» د ECB لومړی رئيس شي. فرانسويانو استدلال کاوه، دا چې ECB ته په فرانسه کې موقعيت ورکول کېده، له همدې امله يې رئيس هم بايد فرانسوی وي. د المان، هالنډ او بلجيم حکومتونو له دې سره مخالفت وښود، چا چې « Duisenberg» ته د يورو د يو پياوړي ضامن په سترګه کتل. دا ستونزه د شفاهي تړون پر بنسټ پای ته ورسېده، په کومه کې چې به « Duisenberg» د خپلې مودې له بشپړېدو مخکې له خپلې دندې لاس په سر کېږي او د هغه ځای به «Trichet» نيسي.
خضرخان غلجي
نور
دسلطان علاء الدین غلجي دز وی شهزاده خضر خان او دول راني کیسه دهندوستان دستر صوفي حضرت امیر خسرو دهلوی له خوا په ۱۳۱۵کال کې په منظومه بڼه لیکل شوې ده چې د(عشقیه دول راني خضرخان) په نامه سره مشهوره ده. دول راني دهند دګجرات دراجا (رای کرن ) لوروه .سلطان علاءالدین غلجي دخپل سلطنت په دریم کال یعنې په ۱۲۹۹ زیږدیز کال دخپل ورور الماس بیګ چې په الوغ خان سره یې شهرت درلود او دخپل یوه بل جنرال نصرت خان په مشرۍ یو لښکر ګجرات ته ولیږه څو هغه ځای فتحه کړي ،خو دهغه ځای واکمن راجا کرن دیواګیري ( اوسني دولت آباد ) ته وتښتید او خپله کوچنۍ لور دول راني یې چې دشپږو میاشتووه هم له ځانه سره بوتله ،خو میرمن یې کملا دیوي دعلاءالدین غلجي د پو ځونو(فو جونو ) لاس ته ورغله او ډهلي ته چې دعلاءالدین غلجي پلازمیینه (پایتخت ) و ولیږدوله شوه او دسلطان علاءالدین په حرم کې اوسیدله. سلطان علاءالدین غلجي دګوجرات دراجا کرن دمیرمنې کملادیوي نه وغوښتل چې دهغه لور دیول راني چې دخپلې مور دجدايۍ په وخت کې دشپږو میاشتو وه ډهلي ته راولي او دده دزوي شهزاده خضرخان ته یې په نکاح کړي. کملادیوي دسلطان علا ءالدین غلجي داخبره ومنله ،خو سلطان علاءالدین ډیر ژر دخپلې ژ منې نه واوښت اوبیا یې په ګجرات باندې دبرید تکل اواراده وکړه او يو ځل بیا یې یو ستر پوځ د الپ خان (الف خان )تر مشرۍ لاندې پرګجرات باندې دبرید لپاره چمتو کړ. راجاکرن چې داځل بیا پا چا هي پو ځونه ولیدل نو دیوا ګیري ته وتښتید. داځل سنګن د یوا ددیواګیري حاکم د ګوجرات دتښتیدلي راجاکرن نه وغوښتل چې خپله لور دول راني ده ته ورکړي. راجا خپله لور دول راني سنګن دیوا ته ورکړه ا و دواده مراسم ترسره کیدل چې ناڅاپه دَعلاءالدین غلجي پوځونو پرې ناڅاپي برید وکړ او دول راني دعلاءالدین غلجي دپو ځونو لاس ته ورغله او ډهلي ته ولیږدوله شوه. ديول راني چې هغه وخت نوې ځوانه شوې وه او ډیر ه ښایسته وه دشهزاده دخضرخان پاملرنه یې ځانته واړوله او شهزاده خضرخان پرې مین شو. په عین حال کې دخضرخان مور خپله وریره دالپ خان ( الف خان ) لور دخپل زوي شهزاده خضرخان لپاره خوښه کړې وه او کله چې خبره شوه چې زوی یې شهزاده خضرخان ددول راني سره مینه لري نو دول راني یې سرې ماڼۍ ته ولیږله او دخپل ورور الپ خان ( الف خان) لور یې خپل زوي شهزاده خضر خان ته په ۱۳۱۲ زیږدیز کال کې واده کړه ، خو شهزاده خضر خان ددول راني سره مینه درلوده او دهغه دمینې په لمبو کې سوځیده او ان تر دې چې دډیره غمه خواشیني او ناروغه شو او موريې دې ته چمتو شوه چې دو ل راني په ځانګړو شاهي تشریفاتو او مراسمو سره خپل زوی شهزاده خضر خان ته ورواده کړي. خو له بده مرغه وروسته شهزاده خضرخان د یوه ناوړه درباري امیر ملک کافور ددسیسو قربانی شو او دده په لمسونه دګوالیار په کلا کې زنداني شو ، خو سره له دې هم دیول راني ته دا اجازه ورکړل شوه چې د شهزاده خضرخان سره په زندان کې واوسیږي .دسلطان علاءالدین تر مړینې وروسته دشهزاده خضر خان میرني ورور سلطان قطب الدین مبارکشاه لومړي د د۱۳۱۶ زیږدیز کال دجنوري دمیاشتې په پنځمه نیټه دشهزاده خضرخان نه سترګې وایستلې او دی یې ړوند کړ اوبیایې په ۱۳۱۸ زیږدیزکا ل کې وواژه. په دې توګه دشهزاده خضرخان اودول راني مینه دتل لپاره ناکامه شوه.
اروپايي مرکزي بانک
مالي بحرانونو ته د ECB غبرګون (۲۰۰۸-۲۰۱۴)
کله چې اروپايي مرکزي بانک له نړيوال مالي بحران او «يوروزون» د پورونو له بحران سره مخ شو، نو دا بانک له ژورو داخلي بدلونو څخه تېر شو.
د يوروزون د پورونو د بحران لمړی غبرګون
د تش په نوم اروپايي پورونو بحران هغه مهال پيل شو، کله چې د يونان نوي منتخب حکومت د خپلو پورونو او بوديجې د کسر له رښتينې کچې پرده پورته کړه او د اروپايي اتحاديې ادارو ته يې د يونان د دولتي پورنو په تاديه کولو کې د ناکامېدو د راتلونکې ګواښ په اړه خبر ورکړ.
په «يوروزون» کې د احتمالي دولتي پورونو په تادياتو کې د ناکامۍ په وړانديز کولو سره، عامو خلکو، نړیوالو او اروپايي ادارو او مالي ټولنې د يوروزون د ځينو غړيو هېواودنو، په ځانګړي ډول سويلي هېوادونو د اقتصادي وضعيت او اعتباري وړتيا ارزونه يو ځل بیا وکړه. د دې په پايله کې د يوروزون د ګڼو هېوادونو د دولتي پورپاڼو (بانډونو) په تولید کې د پام وړ زیاتوالی راغی. دې چارې په مالي بازارونو کې د خپل ځان پوره کولو وېره راوپاروله: څومره چې د يوناني دولتي پورپاڼو توليد کې زياتوالی راتلو، په همدې اندازه د ناکامۍ شونتيا زياتېده او په همدې ترتيب د پورپاڼو په تولید کې هم زياتوالی راغی.
دا وارخطايي له دې امله هم زیاته شوې وه چې ECB نه شول کولای د دوه لاملونو له امله د دولتي پورپاڼو د بازارونو په وړاندې غبرګون وښيي او مداخله وکړي. لومړی دا چې عموماً د ECB قانوني کارچوکاټ د دولتي پورپاڼو رانيول منع ګرځوي (د TFEU ۱۲۳ ماده)، دې چارې ECB بازار ته د پيسو له وړاندې کولو څخه منع کړ، کوم څه چې فدرالي زېرمې او د انګلستان بانک ډېر ژر په ۲۰۰۸ز کال وکړ چې د بازارونو په مستحکم کولو کې يې بنسټيزه دنده تر سره کړه.
دويم دا چې د ECB له خوا په ۲۰۰۵ز کال کې د شوې پرېکړې پر بنسټ د يوروزون د ټولو دولتي پورپاڼو لپاره د اعتبار تر ټولو کمه اندازه (BBB-) وړاندې کړه، څو د ECB د پرانيستي بازار د فعاليتونو لپاره د تضمين په توګه وړتيا ولري. د دې مطلب دا و، که چېرته د خصوصي ډلبندۍ يوه اداره، يوه دولتي پورپاڼه له دې حد څخه ښکته ډلبندي کوي، نو ډېر بانکونه به په ناڅاپي دول غېر قانوني شي، ځکه دوی به د ECB د مالي تمويل فعاليتونو ته له لاسرسي بې برخې شي. د ECB د مديره پلاوي پخواني غړي « Athanasios Orphanides» په وينا، د ECB د تضمين په چوکاټ کې دې بدلون د يورو د بحران زړی وکرلو.