cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اوستراوا
تاریخ
د اوستراوا ښار په منځنی پیړۍ کې تاسیس شو. په ۱۷۶۳ کال کې په دغی ښار کې لوی د تېږی د سکارو ذخیرې مینده شو. په ۱۸۲۸ کال کې په اوستراوا کې لوی اسقف رودولف یان د فلزاتو د ویلیدو کار خانه جوړ وکړ. په اوس وخت کې دغه د فلزاتو د ویلیدو کار خانه د ویټکوویڅې په نوم یادېږی. د نړۍ تر جگرې وروسته اوستراوا د چکوسلواک تر ټولو مشهور صنعتی ښار وو. په ۱۹۹۱ لمړی د اوستراوا پوهنتون تاسیس شو.
د اوستراوا لیږدونه
وېشنيزه:د چېک جمهوريت ښارونه
د ایتوپیا بیر
بیر ایتوپیا په انګلیسي Ethiopian birr) د ایتوپیا هیواد د پیسو واحد دی. د بیر پیسو ایزو کوډ ETB) دی, یادې پیسې د ایتوپیا هیواد د مرکزی بانک لخوا کنټرولیږي.
مرزا محمد خان
مرزا محمد خان د افغانستان د سوداگرۍ پخوانی وزير و.
وېشنيزه:افغان وزيران
دوبۍ ميريټ هاربر هوټل اينډ سوټس
دوبۍ ميريټ هاربر هوټل اينډ سوټس متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 59 منزلونه دي او ددې لوړوالی  256 ميټر (840 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2007 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
د امير دوست محمد خان دربار ته د روسي سفير سفر او پر هرات باندې د پارس ناكام يرغل
د امير دوست محمد خان دربار ته د روسي سفير سفر او پر هرات باندې د پارس ناكام يرغل يو تاریخي اثر دی چې له روسي نه پښتو ژبې ته ليکوال او ژباړن محمد طاهر کاڼي ژباړلی دی. =د کتاب د منځپانگې په اړه= د دغه اثر توکي له بېلابېلو روسي سرچينو څخه راټول شوي او پښتو ته راژباړل شوي دي. پر ۱۸۳۷ ز کال پارس د روسې په لمسونه د هرات د نیولو په موخه پر دغه ښار يرغل وکړ او ويتکېويچ هم د روسیې هغه لومړنی سفير وو چې په همدغو شپو ورځو کې د پارس ، هرات او کندهار له لارې کابل ته ددې لپاره راغی چې د خپلو نورو دندو په څنگ کې له افغان امیر دوست محمد خان سره ليدنه کتنه وکړي او د دوو هېوادو ترمنځ اړېکي ټينگ شي. ويتکېويچ کابل ته پر ديپلوماتيک او څارگريز سفر سربېره د هرات له کلابندۍ سره هم تړاو درلود. د پارس پاچا محمد شاه قاجار د ۱۸۳۷ ز کال په جولای کې د دېرش زره (۳۰۰۰۰) کسيز پوځ په سر کې هرات ته وخوځېد او دغه ښار یې کلابند کړ. دېرش زره کسيز پارسي پوځ شپېته توپونه لرل ، په داسې حال کې چې د هرات ښار ټول دفاع کوونکي درې زره افغانان ول چې توپونه يې هم په خپل واک کې نه لرل ، خو بیا هم پارس ونه شو کولای چې دغه ښار ونيسي او له لس مياشتنۍ بې گټې کلابندۍ نه وروسته دې ته اړوت چې بېرته ناکام پارس ته ستون شي. =د چاپ چارې= دغه تاریخي اثر په جرمني کې د افغانستان د کولتوري ودې ټولنې له خوا خپور شوی دی. د کتاب د چاپ چارې داسد دانش چاپخونې له خوا پر ۱۳۸۹ لمريز (۲۰۱۰) زېږدي کال ترسره شوې دي. کتاب په سپين کاغذ کې د زرو ټوکو په شمېر چاپ شوی چې ټول ۱۶۸ مخونه لري او په پای کې يې د انځورونو برخه هم شته چې ۱۵ انځورونه پکې ځای پر ځای شوي دي. د کتاب کمپوز پخپله ژباړن کړی دی. =اخځونه=
وېشنيزه:پښتو کتابونه
د رنسانس دورې موسيقي
ياده دوره ښايي په اټکلي ډول بيا بيا ووېشل شي، چې يوه يې لومړنۍ دوره ده چې د (Guillaume Du Fay (c. 1397–1474)) مسلک او د cantilena سبک مدنيت ته ځواب ويونکې ده. بله يې منځنۍ دوره ده چې د Franco Flemish ښوونځی د (Johannes Ockeghem (1410's or 20's – 1497)) او (د ۱۴۵۰ لسيزې له وروستيو څخه تر ۱۵۲۱ Josquin des Prez) د خوښې څلور برخه ايز جوړښت پرې حاکم وو. وروستۍ دوره يې د Palestrina (c. 1525 – 1594) په ښکلي شوي مو [په اکسټرا کې د ساز د ټولو الاتو همغږي] کې د سمون ضد (Counter-Reformation) دورې پر مهال هسک ټکي ته رسېدل دي.
په منځنيو پېړيو کې موسيقي له بنديزونو څخه په زياتېدونکي ډول خپلواکه وه او په لړۍ، تال يا وزن، بڼې او يادونه کې بېلابېلو ډولونو ته اجازه ورکړل شوې وه. له بله پلوه د مو قانون په ځانګړي ډول د غږونو د ګډوډيو پر وړاندې چال چلند ته په پام سره، خورا ټاکلی يا مقيد شو. په رنسانس دوره کې موسيقي د شخصي څرګندونې يوه وسيله شوه. کمپوزانو د هغو متنونو د خورا څرګندونکې غږيزې موسيقۍ د جوړولو لارې چارې موندلې، چې دوی به برابرول. سيکولر يا نامذهبي موسيقۍ او سپېڅلې موسيقۍ يو له بل څخه لارې چارې جذب کړې. د نامذهبه موسيقۍ نامتو بڼې لکه سندره او د مينې سندرې په ټوله اروپا کې خپرې شوې. محکمو هنر خوښونکي تر سره کوونکي سندرغاړي او د موسيقي الو غږونکي دواړه وګومارل. موسيقي په چاپي بڼه خپل لاسرسي سره نور هم پر ځان بسيا شوه.
د موسيقۍ د زياتو نامتو عصري وسيلو (د سريندې، ګيتار، عود او ليکدړې وسايلو په ګډون) شاتر نسخو د رنسانس دورې پر مهال نويو بڼو ته وده وکړه. يادو وسايلو کې د موسيقي نظرياتو بشپړتيا ته د ځواب وينې په موخه بدلون راوستل شو او کمپوزرانو او موسيقي پوهانو ته يې د راسپړنې په موخه نوې شونتياوې وړاندې کړې. لرګينې او له زيړو [مسو او جستو مخلوط] څخه جوړې وسيلې لکه شپېلۍ او ترومبون هم راڅرګند شول، چې د غږيز رنګ لړۍ يې پراخونکې او د وسيلوي سازيانو ډلو د غږ زياتونکي وو. د ۱۵ پېړۍ پر مهال د بشپړ درې ګونو (triads) غږ عام شو او د ۱۶ پېړۍ پر لور د کليسا سبکونو په بشپړ ډول ماتېدل پيل کړل، چې د غږ وظيفوي څرنګوالي (هغه نظام چې سندرې او ټوټې په کې د موسيقي «لارښود يا تکمو» پر بنست دي) ته يې لاره ورکړه، چې د راتلونکو درې پېړيو لپاره يې د غربي هنر موسيقۍ باندې واک درلود.
له رنسانس دورې څخه ليکلې نامذهبي او سپېڅلې موسيقي د غږيزو او وسیلوي کارونو او غږ او وسيلې ګډ کارونو په ګډون، يوه اندازه ژوندۍ پاتې کېږي. د رنسانس دورې پر مهال د ولسي، motets، د مينې سندرو، سندرو، ګډو سندرو، وسيلوي نڅاګانو او نورو زياتو سبکونو په ګډون د موسيقي سبکونو او ژانرونو يوې پراخه لړۍ وده وکړه. د لومړنۍ موسيقي ګڼ سازونه جوړ شول، چې د ۲۰ پېړۍ په وروستيو کې يې پيل وکړ. د رنسانس دورې په موسيقي کې ځانګړي کېدونکو سازونو کنسرتي ګرځښتونه کول او د تاريخي وسايلو د معاصرې بيازېږونې څخه په ګټنې ثبتونه کول او همدارنګه د سندرې ويلو يا هنري نندارې سبکونو څخه ګټه اخيستلو په اړه موسيقي پوهان باور لري، چې د يادې دورې پر مهال وکارول شول.
کتنه
د اروپايي هنر د لرغوني رنسانس موسيقۍ يوه تر ټولو زياته زمزمه شوې بڼه د «درېيم» او د هغه د بدلون «شپږم» پر ټال يا ځنډ باندې زياتېدونکی باور و.درېيم او شپږم په منځنيو پېړيو کې نامتوازن يا توپيري جوړشتونه ګڼل کېږي او يوازې بشپړ ځنډونه د متوازن يا د غږونو د سازښت په توګه ګڼل کېږي، چې ياد متوازن جوړښتونه perfect four the perfect fifth، octave او unision دي. پولي فوني (Polyphony) يا د ګڼو خپلواکه موسيقي کرښو کارول، چې په ورته وخت کې تر سره شول په ټوله ۱۴ پېړۍ کې په خورا خپلواکو غږونو (په غږيز او وسيلو موسيقۍ دواړو کې) په زياتېدونکي ډول پاملرنې سره تر سره شول. د ۱۵ پېړۍ پيل ساده کول څرګند کړل، چې کمپوزرانو په کې زياتره وختونه په سندريزو برخو کې د هواروالي يا اسانۍ راوړلو لپاره هلې ځلې کولې. دا په موسيقۍ کې د يوې سترې زياتې شوې غږيزې لړۍ له امله شوني وو. په منځنيو پېړيو کې تنګې يا ټاکلې لړۍ د برخو اړين پرله پسې پېښېدونکې د تقاطع ځايونه رامنځته کړل او په دې ډول يې د بېلابېلو برخو د بېلولو په موخه، د دوی تر منځ د ستر توپير غوښتنه کوله. د رنسانس موسيقۍ د modal (لکه څرنګه چې د tonal خلاف دی او د موسيقي کليد په توګه هم پېژندل کېږي، هغه لاره ده چې له ۱۶۰۰ – ۱۷۵۰ باروک موسيقي دوره کې يې وده وکړه) ځانګړتياوو د پينځمو يا څلورمو د ريښې حرکتونو په زياتې کارونې سره د دورې د پای پر لور ماتېدل پيل کړل. د تار [د موسيقۍ تار] د ودې يوه بېلګه چې د تار ريښې په کې د څلورم ځنډ له مخې حرکت کوي، ښايي د تار وده وي؛ د C Major په تکمه کې: “D minor/G Major/C Major” (دا ټول درې ګوني يا درې يادښته تارونه دي). له D ټيټ تار څخه G ستر تار ته حرکت د بشپړ څلورم يو ځنډ يا ټال دی. له G ستر تار څخه C ستر ته حرکت هم د بشپړ څلورم يو ځنډ دی. وروستني يې د باروک دروې پر مهال د غږ څرنګوالي د يوې مشخص کوونکې ځانګړتيا په بڼه وده وکړه.
د رنسانس موسيقۍ اصلي ځانګړتياوې:
د ګڼ غږيز يا polyphony پرمختګ په موسيقي وسايلو کې د يادونې وړ بدلونونه رامنځته کړل، چې رنسانس دوره له منځنيو پېړيو څخه د موسيقۍ له مخې په نښه کوي. د ياد سبک څخه ګټې اخيستنې د سازيانو د يو څه پراخه ډلو څخه ګټه اخيستل وهڅول او د يو وسايلو د ځينو هغه ټولګو غوښتنه يې وکړه، چې په ټوله غږيزه لړۍ کې به سره يو ځای کېږي.
شاليد
لکه په نورو هنرونو کې، د دې دورې موسيقي د هغو پرمختګونو له امله د پام وړ اغېزمنه شوه، چې لومړنۍ معاصره دوره مشخص کوي. ياده دوره د انساني فکر د راپورته کېدنې، د لرغوني يونان او لرغوني روم د ادبي او هنري ميراث د بيا ژوندي کولو، د زيات نوښت او موندنې، د سوداګريزو بنسټونو د ودې، د بورژوا ټولګي د راپورته کېدنې او د پروتستانت د سمون (Protestant Reformation) دوره وه. له دې بدلون څخه ټولنې يوه عامه او يو ځای کوونکې موسيقي ژبه، په ځانګړي ډول د Franco-Flemish ښوونځي ګڼ غږيز polyphonic سبک راڅرګند کړ.
په ۱۴۳۹ کې د چاپي مطبوعاتو منځته راتګ دا يو څه ارزانه او اسانه کړل، چې پر پراخه جغرافیوي کچه او زياتو خلکو ته موسيقي او د موسيقي نظريې متنونه خپاره يا ووېشل شي.
امان الله ساهو
امان الله ساهو (۱۳۳۶ لمريز لېږدي کال کوندوز ولايت، چاردره ولسوالۍ - د ۱۳۷۷ ل ل کال د چنگاښ ۲۳، کوزه پښتونخوا، سوات)، د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر او ليکوال دی.
مخينه
امان الله ساهو پر ۱۳۳۶ لمريز کال د کوندوز ولايت په چهادرې ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. لومړنۍ زده کړې يې هماغلته بشپړې کړې او تر منځنيو زده کړو وروسته د کابل پوهنتون په ساينس پوهنځي کې شامل شو. په پوهنځي کې تر زده کړو وروسته ، هماغه مهال کله چې پر هېواد د شوروي اتحاد د سرو لښکرو د يرغل شپې ورځې وې ، پېښور ته پردېس شو او د مقاومت په ليکو کې یې قلم او ټوپک دواړه وکارول. خو لکه څنگه چې دی د قلم پر ارزښت پوهېده ، نو د جهاد په ليکو کې یې د قلم ونډه درنه وه.
دندې
امان الله ساهو يو مهال د پيکين راډیو د پښتو خپرونې په څانگه کې کار کړی دی او د سپېدې مجلې د ليکوالو د کتونکيو په ډله کې هم فعال غړی وو.
کورنۍ
امان الله ساهو واده کړی وو، د «مينه» په نامه لور او د «حمزه» په نامه زوی لري. ساهو د پښتو ژبې د نامتو شاعر محمد صديق پسرلي زوی او د عصمت څاروان، ايمل پسرلي، اجمل پسرلي او اسد الله غضنفر ورور دی.
مړينه
امان الله ساهو د ۱۳۷۷ لمريز کال د چنگاښ پر ۲۳ د کوزې پښتونخوا په سوات کې د ۴۱ کلو په عمر د زړه د درېدو لامله ومړ. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.
اخځونه
۱- لېمه (مجله)، اتمه گڼه، د ۱۳۷۷ ل ل کال وږی، د ۱۹۹۸ زېږدي کال سيپټمبر، مسکو چاپ.
۲- محمد صديق پسرلی، پښتو برېښنايي پوهنغونډ.
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
پير روښان
شېخ سراج الدين بايزيد خان چې د پير روښان په نامه هم ياديږي، د قاضي عبدالله زوی او د شېخ محمد لمسی په خټه اورمړ پښتون د خپل وخت لوی مفکر، د ټولنې اصلاح کوونکی، د خارجي او پردي تسلط کلک مخالف او د اولسي مبارزو لارښوونکی او په عېن حال کې ستر مذهبي مبلغ و چې پيراونو يې پير روښان باله، او مغولو او نورو مخالفينو د پيرتاريک په نامه ياداوه. مور يې بي بي امينه نومېدله او د حاجي ابوبکر لور وه چې د پنجاب په جالندهر کې اوسېدله، او بايزيد همالته په ۹۳۱ هـ سپوږميز نه تر۱۰۲۴ هـ سپوږميز کال کې وزېږېده.
مخينه
د بايزيد نيکه شېخ محمد خپل يو بل ځوی ته د حاجي ابوبکر جلندهري لور «بي بي امينه» غوښتې وه خو څنگه چې حاجي ابوبکر همدا يوه لور درلودله نو پر شېخ محمد يې شرط کېښوده چې دده ځوی به له وزيرستانه جالندهر ته ورځي او دده لور به وزيرستان ته نه بيايي، هغه و چې د شېخ محمد ځوی هم جالندهر ته ورغی خو هلته ځوانيمرگ شو، او بي بي امينه کونډه پاتې شوه، نو د هغه وخت د پښتنوالي دود او دستور و چې د يوه پښتون کونډه بايد د کونډې د مېړه ورور او يا نورو خپلوانو کړې وای، ځکه نو شېخ محمد د خپل مېړني ځوی کوڼده بي بي امينه خپل فاضل او عالم ځوی عبدالله ته ور په نکاح کړه او ددې دوهم مېړه دپاره هم شرط دا و چې بايد جالندهر ته ورشي او قاضي عبدالله سره له دې چې په وزيرستان کې يې بل واده هم کړی و چې ماندينه يې فاطمه نومېدله او يو ځوی يې هم ځينې درلود چې يعقوب نومېده بيا هم مجبور شو چې جالندهر ته ولاړ شي، هلته يو دوه کاله پاتې شو څو چې په (۹۳۱ هجري سپوږميز = ۱۵۲۴ زېږيز) کال د بي بي امينې له نسبه د عبدالله ځوی پيدا شو او نوم يې ورباندې «بايزيد» کېښوده.
د بايزيد روښان آثار
د بايزيد روښان له هغو آثارو چې اوس شته داسې څرگندېږي چې بايزيد په عربي او اسلامي علومو پوه ؤ، په تفسير او حديث او فقه کې يې مطالعه درلودله او په تصول کې يې نظراً او عملاً لوی لاس درلود او هم ثابتېږي چې بايزيد په څلورو ژبو، پښتو، پارسي، عربي او د پنجابي په يوه لهجه پوهېده او همداشان يې وييل او ليکل هم پرې کولای شو. د پښتنو دپاره يې په پښتو موزوني خبرې جوړولې او پاړسيانو ته په پاړسو او هنديانو ته په هندکو. د ده د ليکل شويو آثارو څخه تر اوسه دغه آثار معلوم دي:
پايڅوړ
وېشنيزه:د افغانستان نوميالي وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه
الله نواز خان
وېشنيزه:افغان وزيران
کارلوی واری
کارلوی واری (په چیکی: Karlovy Vary) یو مشهور او لوی شفاخانه ای ښار دی چی د چېک په جمهوریت کی پروت دی. د ښار مساحت ۵۹،۱۰ کیلومتره مربع ده. په کرلوی واری ۵۰ زره نفوس ژوند کوی. په دی ښار کی د شیشه د جوړولو صنعت هم شته. په کاربوی واری هوایی ډگر شته چی په ۱۹۲۹ کال کی جوړ شو.
تاریخ
کارلوی واری په ۱۳۵۰ کال کی د امپراطور او چېکی پاچا کارل ۴ لخوا جوړ شو. په ۱۵۲۲ کال کی ډاکتر واسلاف پایېر لمری کتاب د کارلوی واری او اوبو چینو په هکله ولیکه. په ۱۸۰۷ کال کی د لیکور د جوړولو پېل شو. په ۱۸۴۴ کال کی لمری کارخانې جوړې شوې او په ۱۸۷۰ کال کی اورگاډی پټبلۍ جوړه شوه. په ۱۵۰۸ کال کې په کارلوی واری کې طبی اوبه کشف شو. په دغی ښار کې ۱۲ د اوبو چینې پرتې دی چې د هضم د غړو رنځونو د تداوی لپاره کارېږی. د اوبو حرارت د ۱۲ درجو څخه تر ۳۷ درجو پورې دی. د نړی د بیلو بیلو سیمو خلک چې د هضم د اعضا رنځ لری کارلوی واری ته درځی.
سرچینې
وېشنيزه:د چېک جمهوريت ښارونه
افغانستان او د پامير پرسر شخړه
افغانستان او د پامير پر سر شخړه ، د روسيې د پروفیسر او د روسیې د طبيعي پوهنو د اکاډمۍ اکاډميسن الېکسی ولاديميروويچ پوستنيکوف يو تاریخي اثر دی. =د کتاب د منځپانگې په اړه= د پوستنيکوف دغه کتاب زموږ لپاره له څو اړخونو د پاموړ او ارزښت لری. لومړۍ خبره داده چې د يوې داسې تاریخي او ناندريزي شخړې په اړه د لومړي لاس مواد وړاندې کوي چې زموږ هېواد افغانستان هم پکې د يوې برخې په توگه مطرح وو او دی. دویمه خبره داده چې د افغانستان د پولو د تاریخي څېړنې لپاره داسې د اسنادو کتابونه تاریخي ارزښت لري او بايد د نورو پولو په اړه هم دغه لړۍ دوام وکړي. د کتاب د څېړنيز ارزښت په څنگ کې په دې اثر کې د تامل وړ ټکي هم شته ، چې لازمه ده دغه برخې يې په علمي دقت او احتياط سره ولوستلی شي. په ځينو ځايونو کې ليکوال په تېره بيا د پامير د هېوادپالو خلکو په اړه داسې خبرې کړې چې د روسي نظرونو څرگندويي کوي او داسې ښيي چې ددغو خلکو علاقه مندي له روسي اړخ سره وه چې دا سمه او دقيقه خبره نه ده. پر دغو افغانانو افغانستان دومره گران و او دی لکه د بلې هرې سيمې په افغان چې وو او دی. ښاغلي ژباړونکي محمد طاهر کاڼي دغه ټولې برخې په پوره امانت دارۍ ژباړلې دي او د هغه دغه ژباړه هم روانه ، خوږه او د پوره استفادې وړ ده. =د چاپ چارې= دغه اثر په جرمني کې د افغانستان د کولتوري ودې ټولنې له خوا د زرو ټوکو په شمېر خپور شوی دی. د کتاب د چاپ چارې د دانش د خپرندویې ټولنې له خوا پر ۱۳۸۴ لمريز (۲۰۰۵) ز کال ترسره شوې دي. نوموړی کتاب په سپين کاغذ کې چاپ شوی او ټول ۳۸۸ مخونه لري. کتاب ۲۲ انځورونه هم لري. ددغه کتاب کمپوز پخپله ژباړن کړی او ډيزاين يې هم ذ. شفق ترسره کړی دی. =اخځ=
وېشنيزه:پښتو کتابونه
د ښیښې جوړولو لنډه تاریخچه
سرچینې
1- احمدی، رحمت گل. تجزیه و تحلیل مواد خام محلی معادن ۰۰۰، اکادمی علوم، سال 1384، ص87.
2- دایرة المعارف اریانا، جلد دوم، اکادمی علوم، ریاست دایرة المعارف، مطبعۀ نبراسکا، کابل- افغانستان، تعداد صفحات961.
3- archive.mashal.org/content.php?c=helmi&id...
4- www.rta.org.af/index.php/.../19-2014-02-09-12-13-03
پشتو ژبه کی اپلیکیشنونه
د مطالعې پواسطه انسان زده کړه کولای شي، مطالعه د ویلو، لیدلو، اوریدلو او لیکلو پواسطه کیدای شي. ځینې وکړي د کتاب په ویلو سره مطالعه کوي او زده کړه حاصلوي، ځینې بیا په لیدلو، وریدلو او لیکلو پواسطه زده کړه حاصلوي. مطالعه په مستقیم او غیر مستقیم ډول په لویانو او کوچنیانو خپل تاثیرات لري. د نړۍ ټول عالمانو د کتاب او مطالعې پواسطه ځان او ټولنې ته خدمت وکړ او نومونه یې په نړۍ کې تلپاتې دي. د انسان یو جسمي قوت دی او بل فکري قوت او ذهني قوت دی، په جسماني کارونو او د سپورت پواسطه د انسان جسم جوړیږي او قوي کیږي، خو د مطالعې او ډېر کتاب لوستلو باندې  د انسان فکر پیاوړی کېږي. د نړۍ د ټول عالمانو فکري قوت او پوهه ، نسبتا جسمي قوت ته زیاته وه. یعنې فکري ځواکمنتیا له جسمي ځواکمنتیا بهتره ده. د نوي ساینس پرمختګ او هره ورځ پرمختللې څېړنې دا څرګندوي، چې نړۍ د مطالعې پواسطه نوي نوي تحقیقات کوي. له لویانو سربیره په ماشومانو هم مطالعه، کتابونه او په کور کې کتابتون خپل مثبت تاثیرات لري.د ارواپوهنې عالمانو ثابته کړې ده، چې د والدینو کتاب لوستنه او مطالعه په ماشوم باندې په رحم کې خپلې اغیزې لري، د میندې ټول کړه وړه په ماشومانو باندې په رحم کې مثبت او منفي تاثیرات درلودلای شي. په کور کې کتابونه او يا شخصي کتابتون هم د ماشومانوپه روان او روح باندې خپل تاثیرات لري. استاد غضنفر وایي: که مور او پلار بيسواده وي، د مطالعې او کتاب سره مینه ونه لري، د خپلو اولادونو د اینده لپاره دې، خپلو ماشومانو ته کتابونه واخلي، تر څو چې د ماشومانو مطالعې او کتاب سره مینه پیدا شي. په هغه کور کې چې کتابونه وي، ماشومان یې نسبتا د هغه کور له ماشومانو ژر او څو کاله زیات مکتب او تحصیل کوي، چې کتابونه پکې نه وي. په یو ځای کې مې ولوسته، یو لیکوال او فرهنګي خپلې لور ته د واده سامان (جیز)په اخیستلو کې د نورو توکو سربیره کتابونه هم اخیستي وو.، چې زما په پوهه دا کارد ټولنې د وګړو لپاره لوی پیغام لري. کتاب د پوهې خزانه او د فکر کولو لپاره زمینه برابروي.
ليکوال: سید اصغر هاشمي ليکوال: سید اصغر هاشمي
د کتاب تحفه د پوهې او فکر پیلامه ده. د کتاب هدیي ورکولو دود باید ژوندی شي، تر څو مو عام لوستي ولس سره د کتاب مینه پیدا شي.په افغانستان کې دود دی، چې په واده کې د واده خاوند ته تحفې وړل کیږي، که چیرې هر کس شاه ته د نورو ټولو شیانو پرځای کتابونه واخلي، نو د هر ډول تحفې نه یې ارزښت زیات دی او په اینده کې به په کور کې کوچنی کتابتون لري، چې دغه کتابونه د ده د کورنۍ نسل نسل ته ګټه رسوي. هغه کور چې ډېر کتابونه لري، د کورنۍ غړي یې پوه او تحصیل کوونکي وي او حتما به د پوهې او علم پر ګاڼه سمباله کورنۍ ټولنې ته وړاندې کوي. ځینې ځوانانو مو له سلاح سره عکسونه اخلي او په دې ویاړ کوي، چې ډول ډول وژونکي توکو سره انځورونه واخلي، دلیل د عکسونو اخیستلو یې دا دی، چې د داسې اشخاصو په کورونو کې سلاوې وي او هر وخت یې د خپلو مشرانو سره لیدلي وي.دوی فکر کوي، چې سلاح دځان سره ګرځول ښه کار دی، که همدا کورنۍ دکتاب، قلم او مطالعې سره مینه ولري او په کور کې یې موجود وي، نو هیڅکله به داسې انځورونه پیدا نه کړو چې د نفرت، کرکې او وژنې پیغام ولري. په مکتبونو، پوهنتونونو او نورو علمي ځایونو کې باید پوهه، تحصیل او مطالعه د مادیاتو د لاسته راوړلو په موخه نه وي، هر انسان باید پوهه د دې لپاره تر لاسه کړي چې فکر او نظر کې یې مثبت تغیرات راشي. استاد الفت وایي: (زما ارمان به هغه وخت پوره شي، چې دپوهې قیمت کم شي او هر څوک یې اخیستلای وشي.) د استاد د خبرې په تایید هر انسان باید پوهه تر لاسه کړي، دا مهم نه دی، چې هر یو دې په لوړ پوست کار وکړي او یا دې دنده ولري. پوهه، علم او مطالعه د انسان په فکر او عقل کې تغیرات راوړي، دغه ګټه یې له هر شي زیاته ده. یو عالم د کتاب په هکله وایي: هر انسان باید کتابتونه ولري او که داسې یو کس پیدا شي چې کتابونه نه لري، نو دوستي دې د داسې یو عالم سره وکړي چې ډېر کتابونه ولري او هر وخت په مطالعې بوخت وي.
(0)
فضل محمد فضلي
thumb|فضل محمد فضلي thumb|فضل محمد فضلي فضل محمد فضلي د افغانستان د تياتر يوه پېژندل شوې څېره ده چې ډېری خلک يې د ف. فضلي په نامه پېژني. نوموړی په هنر کې د ځلاندې مخينې خاوند وه چې د افغانستان په ملي راډيو تلويزون کې يې گڼ شمېر ارزښتناک آثار، د ډرام، داستان، نندارو او تمثيلي ټوټو له ځانه پرې ايښي دي.
زده کړې
ښاغلي فضلي خپلې زده کړې په خپل پلرني ټاټوبي کندهار کې پیل کړي وې او ښايي دوديزې زده کړې يې درلودې او وروسته یې بيا د لوبگرۍ سره ډېره مینه درلوده چې لمخې يې په کندهار کې په جوړ شوي دوديز تياتر کې برخه واخیسته او بيا پلازمېنې کابل ته لاړه.
دندې
ښاغلي فضل محمد فضلي د افغانستان په ملي راډيو ټلویزيون کې له ۱۳۳۸م لريز څخه خپلې دندې په ډېرو نندارو ، لوبگريزو ټوټو او فلمونو کې راپیل کړې. وروسته له ۱۹۹۳م زېږدي د تنظيمي جگړو له کبله پېښور ته کډوال شو او هلته يې هم د بي بي سي روزينيزې خپرونې نوي کور نوي ژوند کې ونډه واخیسته او تر مړينې پورې په هماغه دنده چوپړ ترسره کاؤه. همداراز ښاغلی فضلي پروډيوسر ، فلمي لارښود او د لیکوال ستاينومونه هم خپل کړي ول.
ستاينيزې
ښاغلي ف ـ فضلي د افغانستان د وخت د رسنيو او کولتور وزارت څخه ډېرې ستاينيزې ترلاسه کړي او ستاینلیکونه يې هم درلودل. همدارنگه د بي بي سي نوي کور نوي ژوند د راډيويي روزنيزې ډرامې د جبار خان په رول باندې ستايل شوی او ساینلیک يې ترلاسه کړی. thumb|289px|فضل محمد فضلي
مړينه
دښاغلی فضل محمد فضلي د جوت زېږون په هکله يې پرته له کورنۍ او دوستانو څخه نور څوک ندي خبر او نه هم د افغانستان په خلکو کې د زېږدکالیزې نمانځل دود ؤ ، چې له همدې لامله په افغاني رسنيو کې لکه د بي بي سي پښتو خپرونې د ښاغلي ټولټال عمر د مړينې پرمهال ۸۳ کلن ښودلی. خو د هغه نژدې ملکاري او لوبگر ښاغلي يوسف هېواد دوست بيا د ارواښاد عمر ۹۵ کالو ياد کړی. همدارنگه د آزادۍ راډيو په وېبپاڼه کې يې د ښاغلي عمر ۷۷ کلن ښودلی. خو په کال ۲۰۰۵م زېږدي کې د ورپېښې ناروغۍ له کبله پاتېدونکې نړۍ پرېښې ده. ده خپلې وروستۍ دندې د بي بي سي روزنیزې پروژې کې د راډيويي ډرامې د لارښودگر او لوبگر په توگه لرلې.
سرچینې
وېشنيزه:پښتانه لوبگران وېشنيزه:مسلمان لوبگران وېشنيزه:ډرامه ليکونکي
موسکيټ
۳ ام ۸۰ موسکيټ (په روسي: Москит) د جنگی پېړیو په خلاف، له غږ نه زيات يو ډول رهبری توغندی دی چې د جنکی پېړيو او الوتکو څخه توغېږی.دغه رهبری توغندی په ۱۹۷۵ کال کې په شوروی اتحاد کې طرح شو. د دغه توغندۍ څخه په رسمی په ۱۹۸۳ کال کې کار واخيستل شو.
توصيف
۳ ام ۸۰ موسکيټ لوی توغندی دی چې ۴۱۵۰ کيلوگرامه لری. د چټکتيا اخری حد يی ۳۰۰۰ کلومتره په ساعت کې ده. د توغندی هدف حداکثر ساحه ۱۲۰ کلومتره ده. په توغندی کې د رادر لارښونکی سيستم نصبېږی. هره توغندی د جامدو سون موادو په واسطه حرکت کوی. دغه توغندی کولای سی اتمی بم ولری.
سرچينې
وېشنيزه:راکټي وسلې
د رنگ جورولو فابریکه
د لوی خدای [ج ]په نامه لومرنی دی رنگ کارخانه په افغانستان کی په کال 1395ھ ش خپل فعالیت شروع کر د افغانستان دی خلکو لپاره یی په خدمت لاس پوری کر تر دی دمه یی په لسه گونه خلکو ته کارزمینه برابره کری اوهمدادرنگی دافغانستان دی کانون په غیر قانونی بهر ته دی تگ مخنیوی کری (هغه مواد چی به مخکی بهر ته تللی هغه مواد اوس دی اسیسکو دی رنگ فابریکه په گران افغانستان کی چی درنگ مواد دی جوره وی) رازی چی دافغانستان اقتصاد ته پخپله پرمختگ ورکرو(له افغانی محصولات چخه گته واخلو  پته :کابل افغانستان د کابل اوجلال آباد لوی لار در پلچرخی صنعتی پارک د اسیسکو درنگ فابریکه داریکو شمیری :                       0778477777 0798477777
ابراج ابورا
ابراج ابورا متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 59 منزلونه دي او ددې لوړوالی  256 ميټر (840 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2007 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
د متحده ایالاتو دولت تاریخچه
د متحده ایالاتو دولت تاریخچه په ټوله موده کې د متحده ایالاتو له تاسیس وروسته، د متحده ایالاتو دولت جوړولو، ودې، پراختیا اوبشپړوالي ته اشاره لري چې په کې دندې، جوړښت او په ټولو اړخونو کې د دولت پالیسي له دې جملې د دولت د جوړښت بشپړوالی، د نویو وزارتونو او بنسټونو جوړېدل، د نویو رولونو او دندو پر غاړه اخیستل، د لایحو، مقررواو قوانینو تصویب او د امریکا په ټولنه کې د دولتدارۍ د نوي رول لوبول دي.
په متحده ایالاتو کې د لومړني دولت تشکیل/ جوړېدل
هغه تاریخ چې د متحده ایالاتو دولت له نوي اساسي قانون سره په کار پیل وکړ، د متحده ایالاتو کانګرس له خوا، د کنفدراسیون کنګره، د کنفدراسیون د مفادو له مخې مشخص شوی و. د ۱۷۸۸ ز کال د سپتمبر ۱۳ مې ڼېټې پرېکړه لیک اعلام وکړ چې نوی اساسي قانون د اړتیاوو له مخې تصویب شوی او د ۱۷۸۹ ز کال د مارچ په ۴ د «حکومت پیل» نېټې ترعنوان لاندې د نوي اساسي قانون په توګه وټاکل شو.
په همدې حال کې کانګرس، د مارچ په ۴ د نصاب حد ته ونه رسېد، ځکه تر هغه وخته، د مشرانو جرګې او ولسي جرګې غړو شمېر پوره نه وو. کله چې نصاب پوره شو، ولسمشر او مرستیال ولسمشر ته ټاکنیزې رایې د اپریل په ۶ وشمېرل شوې.
جورج واشنګټن د ۱۷۸۹ ز کال د اپریل په ۳۰ د لومړني ولسمشر په توګه په کار پیل وکړ.
د فدرال قضاییه قوه د لومړي ځل لپاره د ۱۷۸۹ ز کال قضاییه مصوبې له خوا چې وروسته د سپتمبر په ۲۴ لاسلیک شوه او د قانون شکل یې ځانته غوره کړ، جوړه شوه. واشنګټن، جان جي د سترې محکمې د لومړني قاضي القضات په توګه معرفي کړ. جي د ۱۷۸۹ ز کال د اکتوبر په ۱۹ د لوړې مراسم پرځای کړل.
اجرايي وزارتونه
د امریکا متحده ایالاتو لومړني ولسمشر په توګه د جورج واشنګټن د ادارې په ترڅ کې، کابینه درې کسیزه وه چې د کابینې واقعي وزارتونه یې اداره کول. توماس جفرسون د بهرنیو چارو وزیر، الکساندر هامیلټون د خزانې وزیر او هنري ناکس د دفاع وزیر. ادموند راندولف د لوی څارنوال په توګه د کابینې یوه برخه و، خو هغه وخت کې داسې کوم وزارت نه و چې ده ته ځواب ویونکی وای؛ وروسته بیا د عدلیې وزارت د دولت یو بېل وزارت شو.
نوې ادارې او رسمي دندې
نو له دې امله، مارشالان، په خپلو سیمو کې د فدرالي دولت استازي وو. دوی تر ۱۸۷۰ ز کال پورې ملي سرشمېرنه ترسره کوله، د جمهوري ریاست اعلامیې یې وېشلې، د سوداګرۍ او تولید په اړه یې بېلابېل معلومات راټولول او د ملي راجسټر لپاره یې د دولتي کارکوونکو نومونه لیکل. د مرکزي دولت اغېزناک فعالیت لپاره یې ورځنۍ چارې ترسره کولې.
د متحده ایالاتو د عایداتو قوانینو د تنفیذ خدمتونه د ۱۷۹۰ ز کال د اګسټ په ۴ د قانون کنګرې (1 Stat. 175) له خوا، د خزانې د وزیر الکسانډرهامیلټون د لارښوونې له مخې، د عایداتو د سمندري ځواکونو په توګه تاسیس شول، څو د وسله والو ګمرکي اجرايي خدمتونو په توګه عمل وکړي. د وخت په تېرېدو سره، دغه خدمتونه په تدریجي ډول په داوطلبانه/ خپلې خوښې یا د قانون له خوا هغه ماموریتونه چې پوځي ماهیت یې درلود، دنده واخیسته. د عایداتو قوانینو تنفیذ خدمتونو د متحده ایالاتو د خزانې وزارت تر امر لاندې عمل کاوه. د (۱۹۱۵ جنورۍ په ۲۸ دغه خدمتونه د کانګرس مصوبې له مخې، د متحده ایالاتو د ژغورنې له خدمتونو سره مدغم شول او د متحده ایالاتو ساحلي ګارډ یې جوړ کړ.)
وزارتونه او اجرايي بنسټونه
په ۱۸۴۹ ز کال کې، وروسته له هغې چې د خزانې وزیر، رابرت جي واکر څرګنده کړه چې په وزارتونو کې ډېر فدرالي دفترونه ځای پرځای شوي چې هغه ته نه اړوندېږي، نو د کورنیو چارو وزارت یې جوړ کړ. نوموړي څرګنده کړه چې د اراضي اداره له خزانې سره تړاو نه لري او دغه راز، د هندي چارو دفتر، د دفاع وزارت یوه برخه او د اختراع ګانو د ثبت اداره، د بهرنیو چارو وزارت یوه برخه په ګوته کړل، استدلال یې وکړ چې دغه او نورې ادارې باید د کورنیو چارو وزارت سره یو ځای شي.
د لوی څارنوال د بشپړې دندې رامنځ ته کولو لپاره، د ۱۸۳۰ او ۱۸۴۶ ز کلونو له ناکامو هڅو وروسته، په ۱۸۶۹ ز کال کې  د کانګرس د استازي ویلیم لارنس په مشرۍ د امریکا د ولسي جرګې قضايي کمېټې، د یوې «حقوقي ادارې» د جوړولو لپاره چې په کې د بېلابېلو ادارو وکیلان او څارنوالان شامل وو، د لوی څارنوال په مشرۍ یوه څېړنه وکړه. د ۱۸۶۸ ز کال د فبرورۍ په ۱۹، لارنس  کانګرس ته یوه لایحه معرفي کړه چې د عدلیې وزارت جوړ شي. ولسمشر اولیسیس اس ګرنټ د ۱۸۷۰ د جون په ۲۲ لایحه لاسلیک کړه چې په قانون بدله شوه.
نوې معامله
نوې معامله، د پروګرامونو، ټولګټو پروژو، مالي اصلاحاتو او مقررو ټولګه ده چې د ولسمشر فرانکلین دی روزولټ له خوا د ۱۹۳۳ او ۱۹۳۶ ز کلونو ترمنځ وضع شوه. نوې معاملې د تسکین لپاره اړتیاوو، اصلاحاتو او لوی رکود نه ښه والي ته ځواب ورکړ. دغې ټولګې فدرالي بنسټونو او د پروګرامونو د زیاتوالي په کچه د پام وړ زیاتوالی راووست لکه: د ملکي خلکو د ساتنې اردو (CCC)، ودانیزو چارو اداره (CWA)، د ځمکې خوندیتوب اداره (FSA)، په ۱۹۳۳  کې د ملي صنعتی بیا موندنې قانون (NIRA) او د ټولنیز امنیت اداره (SSA)  یې رامنځ ته کړل. هغوی له بزګرانو، بې روزګارو، ځوانانو او زړو/ ډېرعمر لرونکو سره مرسته کوله. نوې معامله New Deal، د بانکوالۍ په صنعت کې د تدابیرو له محدودیت، د نویو محافظتي او د بیو له زیات کموالي وروسته د بیا اقتصادي تورم/ پړسوب لپاره هڅې وې. د نوې معاملې پروګرام د فرانکلین دی روزولټ د جمهوري ریاست په لومړۍ دوره کې، د کانګرس له خوا تصویب شوي قوانین او هم د ولسمشر اجرايي فرمان په کې شامل وو.
لیبرالیزم په انګلستان کې
په انګلستان کې د لیبرالیزم کلیمه ښايي څو معناوې ولري. پوهان دا اصطلاح د کلاسیک لیبرالیزم لپاره کاروي. دا اصطلاح د اقتصادي لیبرالیزم، ټولنیز لیبرالیزم یا سیاسي لیبرالیزم معنا هم ورکولای شي. دا په ساده ډول د لیبرالډیموکرات ګوند سیاست ته اشاره کولای شي،ځينې وخت له امریکا د وارد شوي معنالرلای شي، په هر حال، د سپکاوي مفهوم په انګلستان کې تر متحده ایالاتو خورا کمزوری دی او له کیڼ او ښي اړخ نه ټولنیز لیبرال په ترتیب سره د ځان او خپلو مخالفینو د تشرېح کولو لپاره لیبرال او نا لیبرال کارولو ته دوام ورکوي.
مخینه
په تاریخي توګه دا اصطلاح د نولسمې پېړۍ د پراخ لیبرال سیاسي اتحاد ته اشاره کوي، چې د ویګس، پیلیټس او رادیکالونو له خوارامنځته شوی دی. دا اتحاد چې د لیبرال ګوند په توګه رامنځته شو، د ویکټوریا له دورې او له لومړۍ نړیوالې جګړې وړاندې کلونو کې یې په سیاست کې تسلط درلود.
بریتانوي لیبرالیزم اوس د دوو مکتبونو ترمنځ تنظیم شوی دی.
د لیبرال دیموکراتانو ټولنیز لیبرالیزم (د ایل ايي، اي ایل ډي آرغړی) او د دوی سیال د شماليایرلینډ د اتحاد ګوند ( ایل ايي، اي ایل ډي ارغړی)او د محافظه کار ګوند کلاسیک لیبرالیزم، چې د ۱۹۷۰مې لسیزې په وروستیو کې د پخوانۍ لومړۍ وزیرې مارګریټ تاچر له خوا تصویب شو، چې د ګوند په تګلاره کې بنسټیز بدلونونه یې د ټيټو مالیاتو او اقتصادي بې نظمۍ په ژمنتیا سره له کلاسیک لیبرالیزم سره سمون لري. د۲۰۰۶ز کال د ګوند کنفرانس ته په خپله وینا کې یې ډیویډ کیمرون ګوند د «لیبرال محافظه کار» ګوند په توګه بیان کړ او د ۲۰۰۷ز کال د مارچ په ۲۲مه د پنجشنبې په ورځ یې په بیت کې ځان د « لیبرال محافظه کار» په توګه بیان کړ.
ګلاډسټون
ویلیم ایوارټ ګلېډسټون (۱۸۰۹-۱۸۹۸ز کلونه) د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې د لیبرالیزم او لیبرال ګوند واکمني کوله. هغه د لومړي وزیر په توګه ۱۲ کاله دنده ترسره کړه، څلورمه دوره یې په ۱۸۶۸ز کال کې پیل او په ۱۸۹۴ز کال کې پای ته ورسېده. څلور ځله یې د مالیې وزیر په توګه هم دنده ترسره کړې او د شرایطو په منځ کې معمولاً د لږکیو مشر و. تاریخپوه ایچ. سي. جي میتیو وايي، چې د ګلاډسټون مشر میراث په دریوو برخو کې پروت دی: د هغه مالي تګلاره، د کور د واکمنۍ (انتقال) لپاره د هغه ملاتړ، چې د لویې بریتانیا د واحد دولت نظر یې بدل کړاو د یوه پرمختلونکي، اصلاحي ګوند په اړه د هغه مفکوره، چې په پراخه کچه ولاړه ده اوپه ډله‌ییزوعامه غونډو کې د هغه له وینا سره د مختلفو ګټو د ځای په ځای کولو او موافقت کولو وړتیا لري.
په ۱۹۰۹ز کال کې لیبرال چانسلر ډېوېډ لویډ جورج خپله « د خلکو بودیجه» معرفي کړه، لومړنۍ بودیجه چې موخه یې د شتمنیو بیا وېشل وو. لیبرال سیاستوال لارډ روزبیري په دې ټکي ملنډې وهلې، چې ګالډسټون به دا رد کړي،«ځکه چې د هغه او زما په نظر د هغه د عاجز شاګرد په څېر، لیبرالیزم او لیبرټي پېژندل شوي اصطلاحات وو، دوی غبرګونې خویندې وې».
لویډ جورج په ۱۹۱۳ز کال کې لیکلي و، چې لیبرالان« دګلاډسټون له کان نه څو وروستي کالمونه جوړوي».
لویډ جورج په ۱۹۱۵ز کال کې د ګالډسټون په اړه وویل:«هغه څه ډول سړی و؟ له ټولو لوړسر او اوږې لرلې، چې هېڅکله مې د کامنز په کور کې بل داسې شخص نه دی لیدلی. هغه مې ډېر خوښ نه کړ. هغه په ​​ځانګړي توګه له نا موافقت کوونکو او د ویلش له هغو کسانو کرکه لرله، چې سازښت یې نه کاوه. له کاري طبقو سره یې رښتینې خواخوږي نه لرله، خو د پارلمان تر ټولو ښه ویناوال و، چې ما تر اوسه نه دی اورېدلی. هغه په ​​څرګندو ټکو کې دومره ښه نه و».
په ۱۹۴۴ز کال کې کلاسیک لیبرال اقتصاد پوه فریدریش هایک د سیاسي چلند د بدلون په اړه، چې له لویې جګړې راهیسې رامنځته شوی و لیکلي:«ښايي هېڅ شی دا بدلون له دې ډېرڅرګند نه کړي، په داسې حال کې چې په معاصر انګلیسي ادب کې د بسمارک خواخوږي نشته. د ګالډسټون نوم ډېر کم د ځوان نسل له خوا د هغه د ویکتوریايي اخلاقو او ساده یوټوپینیزم ته له سپکاوی پرته یاد شوی دی».
د ۲۰مې پېړۍ په وروستۍ نیمایي کې د تاچرټ محافظه کارانو د ګالډسټون د اقتصادي پالیسۍ ستاینه کړې ده. مارګریټ تاچر په ۱۹۸۳ ز کال کې اعلان وکړ:« موږ چې د مالیې په برخه کې هر څومره پیسې په ځان منو، په اړه یې دنده لرو، چې د سم لګښت په اړه یې ډاډ ترلاسه کړو؛ ځکه زموږ ګوند د کور ساتنې لپاره وقف شوی دی، زه به په دې شرط ونه وایم چې که ښاغلی ګالډسټون نن ژوندی وای، په حقیقت کې به یې له محافظه کار ګوند سره د یوځای کېدو غوښتنه کړې وای».په ۱۹۹۶ز کال کې یې وویل:«هغه محافظه کاره چې هغه او ما ... خوښوي، غوره  به وي، چې په پخوانۍ زمانه کې د «لیبرال» په توګه تشرېح شي. زما مطلب د ښاغلي ګالډسټون لیبرالیزم دی، نه د وروستۍ ورځېد ټولنیزو اصولو غوښتونکی. دا ډول لیبرالیزم په ۲۱مه پېړۍ کې د نیو لیبرالیزم په نامه یادېږي.
ای جې پي ټیلور لیکلي دي:"ویلیم ایوارټ ګالډسټون د نولسمې پېړۍ تر ټولو ستر سیاسي شخصیت و. زما مطلب دا نه دی، چې هغه ضرور تر ټولو لوی سیاستوال و، تر ټولو بریالی نه و. زما مطلب دا دی، چې هغه په ​​صحنه کې واک درلود."
۱۹۰۰: نوی لیبرالیزم او فلاحي دولت
کله چې لیبرال د ۱۸۹۵ز کال عمومي ټولټاکنې وبایللې، سیاسي کړکېچ د لیبرال ګوند ولړزاوه. تر هغه وخته پورې لیبرال ګوند د ګالډسټون لیبرالیزم، آزادو بازارونو، ټيټو مالیاتو، له ځان سره مرستې او د انتخاب آزادۍ ته غاړه ایښې وه، خو د ۱۸۹۵ز کال له ټاکنو وروسته ډېرو لیبرالانو د سیاسي اصلاحاتو لپاره غږ وکړ. اصلاح غوښتونکو مشرانو توماس هیل ګرین او هربرټ سمویل وو، چې د ۱۸۹۶ز کال د ډسمبر په پرمختللې بیاکتنه کې یې وویل، چې: کلاسیک لیبرالیزم د دولت د لا زیاتو واکونو ادعا کولو لپاره «سپړل شوې او راښکته شوې» ده.د سامویل «نوي لیبرالیزم» د زوړ عمر د تقاعد، د دندې دتبادلې (د کار ځای پرځای کولو سازمانونو) او د کارګرانو دتاوان(خسارې) لپاره بلل شوی، چې ټول د عصري سوکالۍ وړاندیز کوي. نور مهم پوهان چې د۱۹۰۶-۱۴زکال ایچ ای ایل فیشر، ګلبرټ مورې، جي ایم ټرېولیان، ایډیون مونټاګو، چارلس ماسټرمېن، الفرډ مارشال، ارتر سیسل پیګو او ځوان جان مینارډ کینز په کې شامل وو، په ورته وخت کې سوسیالیستانو د فابین ټولنه واکمنه کړه.
دهلران ولسوالي
دهلران ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان دهلران)  د ايران د ايلام ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د دهلران ښار دی. دا ولسوالي ۶۵٬۶۳۰ تنه نفوس لري. د دهلران ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۴۳ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د ايلام ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ايگلا
۹کا ۳۸ ایگلا( ПЗРК Игла) د لنډ توغولو د مځکی نه هوا ته یو ډول لاسی د توغندی سیستم دی چې د اوږې څخه توغېږی.دغه دتوغندی سیستم په شوروی اتحاد کې طرح شو. دغه راکتی سیستم د پوځی قطعاتو، بیړی ، اوبتلونو د سانتی لپاره کارېږی.
توصیف
د ایگلا توغندۍ یو یا څلور توغندیو راکتی سیستم دی چې د برید د الوتکو او هلیکوپترونو د منځه وړولو لپاره کارېږی. د ۹کا ۳۹ ام ایگلا د توغندی سیستم د یو توغندی، د توغندی د پوښ او د انفرا رید لارښونکی سیستم څخه تشکیل کېږی. هره توغندی د جامدو سون موادو په واسله حرکت کوی. د چټکتیا اخری حد یی ۲۰۰۰ کلومتره په ساعت کې ده. د اس ای ۱۶ هدف حداکثر ساحه ۵۲۰۰ متره ده.
د توغندی بحری ماډل
دغه راکتی سیستم په ځانگړی ډول د روسی اوبتلونه د سانتی لپاره کارېږی. دغه توغندی سیستم د څلور توغندی، د انفرا رید لارښونکی سیستم او څلور د توغندی د پوښ څخه تشکیل کېږی.
پلازمېنه
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;"
اصطلاحات
د انګليسي (Capital) ټکی د لاتیني ژبې له (caput) ټکي نه اخیستل شوی دی چې معنا يې ده «سر».
په ډېرو هغو هېوادونو کې چې په انګليسي ژبه خبرې کوي، په ښکته فرعي وېش کې پلازمېنې ته «د ناحيې ښارګوټی» او د ناحيې مرکز اصطلاحات هم کارول کېږي. په ځینو اتحادي هېوادونوکې، له ملي کچې ښکته پلازمېنې، د «اداري» مرکزونو په نوم پېژندل کېږي. که څه هم تل داسې نه وي، خو بیا هم پلازمېنه په هېواد کې د قانون جوړولو تر ټولو ستر ښار وي.
اصليت
له تاريخي پلوه د يوه هېواد يا يوې سيمې ستر اقتصادي مرکز د سياسي ځواک په محوري نقطه بدلېږي او په دې ډول د نېول کېدو يا فدراسیون له لارې په پلازمېنه اوړي. (دې ته په کتنې سره نوې پلازمېنه د تل لپاره موجوده نه وي: د منځنيو پېړيو په لويديځه اروپا کې، يو ګرځنده (ګرځېدونکی) حکومت ډېر دود و). بېلګې يې لرغونی بابل، عباسي بغداد، لرغونی اتن، روم، براتيسلاوا، بوداپست، قسطنطنيه، چانګان، لرغونې کوسوو، کيف، مادريډ، پاريس، پودوګوريکا، لندن، بجينګ، پراګ، تالين، توکيو، لزبن، زيګا، ويلنوس او وارسا دي. د سياست سره سروکار لرونکي خلک او هغه څوک چې د ملي يا شاهي حکومتونو د اغېزناکې ادارې لپاره يې مهارتونو ته اړتيا وي، تر ډېره بريده په طبيعي ډول پلازمېنې ته راماتېږي، لکه:  قانون پوهان، سياست پوهان، بانکداران، ژورنالیستان او د عامه تګلارو جوړوونکي. ځينې داسې ښارونه مذهبي مرکزونه وو، يا اوس هم شته، د بېلګې په ډول: قسطنطنيه (له يو نه زياتو دينونو لپاره)، روم (د رومي کاتوليکې کليسا لپاره)، القدس (له يو نه زياتو دينونو لپاره)، بابل، ماسکو (د روسیي ارتودوکس کليسا لپاره)، بلګراډ (د سربيايي ارتودوکس کليسا لپاره)، پاريس او بيجينګ. په ځینو هېوادونو کې پلازمېنه د جغرافيايي لاملونو پر بنسټ بدله شوې ده؛ د فنلنډ لومړی ښار تورکو، چې د سويډن تر واکمنې لاندې له منځنیو پېړيو راهيسې د دې هېواد پلازمېنه وه، په ۱۸۱۲ز کال کې د « Grand Duchy of Finland» هېواد په منځ ته راتګ سره يې هغه مهال د پلازمېنې په توګه خپل حيثيت له لاسه ورکړ، کله چې روسي سترواکۍ «هلسينکي» د اوسني فنلنډ پلازمېنه وټاکل شوه.
د سياسي او اقتصادي يا کلتوري ځواک مرکزيت په هېڅ ډول نړيوال نه دی. شونې ده چې دوديزې پلازمېنې له اقتصادي اړخه د ايالتي سيالانو له خوا تر پام لاندې ونيول شي، د بېلګې په ډول: د شانګهای له خوا نانکينګ، د مونترال له خوا د کبک ښار او او د متحده ايالاتو ځینې ګڼ ايالتي مرکزونه. د يوې واکمنۍ يا کلتور له منځه تلل هم، د هغه ځای د مرکزي ښار له منځه تللو لامل ګرځي، لکه چې په بابل او کاهوکيا کې همداسې پېښ شول.
ډېرې پلازمېنې د اساسي قانون يا قانون جوړولو له لارې تعريف شوې دي، خو د اوږدې مودې ډېرې پلازمېنې داسې کوم قانوني نوم نه لري، په داسې پلازمېنو کې برن، اډينبرګ، لزبن، لندن، پاريس او ولينګټن شامل دي. دا ښارونه د يوې اتفاقي موضوع په توګه پلازمېنې منل شوې او دا ځکه چې، ټول يا نږدې د ټول هېواد مرکزي سياسي ادارې، لکه: حکومتي ادارې، ستره محکمه، قانون جوړوونکې هسته، سفارتونه او داسې نور په دې ښارونو يا ورته نږدې کې موقعيت لري.
د اوسمهال پلازمېنې
په متحده ايالاتو کې ولسوالۍ له تاريخي اړخه د ولسواليو ښارونه لري، دا ښارونه په ولسوالۍ کې تر ډېره بريده غټ ښارونه نه وي او ډېر ځله اداري مرکزونه هم نه وي، ځکه چې له تاريخي اړخه ډېرې ولسوالۍ اوس يوازې تشريفاتي بڼه لري او اداري پولې یې ځان ځانته دي. د رنسان له پړاو راهيسې، په نړۍ کې د نوو پلازمېنو شمېر زيات شو، په ځانګړي ډول له اتلسمې پېړۍ راهيسې، کله چې ملي خپلواک هېوادونه جوړ شول.
په کاناډا کې فدرالي پلازمېنه ده، په داسې حال کې چې لس ولايتونه او درې سيمې خپل مرکزي ښارونه لري. د مکسيکو، برازيل (په ترتيب سره د هر هېواد د پلازمېنې په توګه ريو ډي جينيرو او ساو پاولو په ګډون) او استراليا په څېر هېوادونو ولايتونه، هر يو يې خپل مرکزي ښارونه لري. د بېلګې په ډول: د استراليا د شپږو ايالتونو مرکزونه دا دي: اډلايډ، بريزبن، هوبارټ، ملبورن، پرت او سيډني. په استراليا کې «د مرکزي ښارونو» اصطلاح، د دې شپږوايالتونو مرکزونو، د کانبرا او ډاروين چې د شمالي سيمې مرکز دی، مرکزونو ته ويل کېږي. ابوظهبي د ابوظهبۍ د امارت پلازمېنه ده او د متحده عربي اماراتو پلازمېنه هم ده.
متحده هېوادونه، چې له څو هېوادونو نه جوړ شوی وي، لکه: بریتانيه او د ډنمارک پاچايي، معمولاً هر يو خپل ځانګړی مرکزي ښار لري، خو فدراسيون داسې نه دی، په فدراسيون کې په عمومی  توګه يوه جلا ملي پلازمېنه نه وي، بلکې د يوه جوړوونکي هېواد مرکزي ښاربه، د ټول هېواد پلازمېنه وي، لکه: لندن، چې د انګلستان او متحده سلطنت پلازمېنه ده. په همدې ډول، د هسپانيې هره خپلواکه ټولنه او د ايټاليې سيمې خپل مرکزي ښار لري، لکه سويا او ناپل، په داسې حال کې چې ماډريډ د ماډريډ د ټولنې پلازمېنه او په ټوله کې د هسپانيې د پاچايۍ پلازمېنه ده، همدا شان روم د ايټاليې او د لاتزو د ټولې سيمې پلازمېنه ده.
په فدرالي جمهوري المان کې، د دې هېواد هر جوړوونکی ايالت (چې د Länder په نوم پېژندل کېږي او د لنډ جمع ده) خپل ځانګړی مرکزي ښار لري، لکه:  درسدن، ويسباډن، ماينز، دوسلدورف، اشتوتګارت او مونيخ، د فدراتيفيې روسيې جمهوريت ټول ايالتونه هم المان ته ورته دي. د المان او روسيې ملي پلازمېنې (برلین او مسکو) هم په ځانګړي ډول د دواړو هېوادونو تشکيلوونکي ايالتونه  دي. د اطريش او سويس سيمې (کانتونونه) خپل مرکزي ښارونه لري. ويانا د اطريش ملي پلازمېنه ده، خو ايالت هم دی، په داسې حال کې چې «برن» د سويس او برن سيمې دواړو لپاره (نارسمي) پلازمېنه ده.
د ملي پلازمېنو ډېری يې د خپلو هېوادونو ستر ښارونه  هم دي، خو په ځېنو هېوادونو کې حالت داسې نه دی.
حسین احمد حسان
ژوند او زده کړې:
استاذ حسين حامد حسان په کال ١٩٣٢ز کې د اوومې مياشتې په پينځه ويشتمه نېټه د مصر په بني سويف ښار کې زېږېدلى. په کال ١٩٥٩ز کې يې د قاهرې د پوهنتون د حقوقو پوهنځۍ لوستې. بيا يې له همدغه پوهنتون څخه په قانون کې ځانگړې ډيپلومه په کال ١٩٦١ز کې ترلاسه کړې او په کال ١٩٦٣ز کې يې په شريعياتو کې ځانگړې ډيپلومه ترلاسه کړې. همدارنگه په کال ١٩٦٠ز کې يې د ازهر په پوهنتون کې د شرعياتو پوهنځۍ پاى ته رسولې او د دې ترڅنگ يې له همدې پوهنتون څخه د استاذۍ اجازه هم ترلاسه کړې او په همدې پوهنتون کې يې په کال ١٩٦٦ز کې د شرعياتو په پوهنځۍ کې په فقه او اصول الفقه کې دکتورا ترلاسه کړې. د امريکا د نيويارک په پوهنتون کې په مقارن قانون کې يې په کال ١٩٦٣ز کې ډيپلومه ترلاسه کړې او بيا يې په کال ١٩٦٥ز کې په مقارن قانون کې ماستري ترلاسه کړي.
د استاذ حسان له خولې د ده د زده کړې قيصه:
الله جل جلاله هېڅ کله هم د انسان هڅه نه ضايع کوي، هرکله چې څوک د څه شي اراده وکړي، که څه هم نورو ته ناممکن هم ښکاري خو د قوي عزم څښتن يې سرته رسولى شي. د استاذ د کتور حسين حامد حسان ژوند هم دا ډول يوه حېرانوونکې قيصه لري. خپله حسين حامد حسان خپله قيصه استاذ دکتور حسام الفيلالي ته ويلې وه او استاذ دکتور عبدالله بن عمر په دغه وخت کې حاضر و. حسين حامد حسان وايي چې تر څوارلس کلنۍ پورې بېسواده وم، نه مې لوستل کولى شول او نه هم ليکل، زه د دې په فکر کې هم نه وم چې زه به ليک او لوست زده کوم، تر هغې چې يوه ورځ زموږ کلي ته شيخ القرا داغى. زموږ کليوالو شيخ القرا ته ښه لوى پروگرام جوړ کړى شوي و کله چې ما د ده دا احترام او قدر وليد، د ده مقام ماته ډېر خوند راکړ، ما هم د دې خوبونه وليدل چې زه به قرآن حفظ کوم، له ځان سره مې وويل چې زه به شيخ القرا ته ورځم. استاد حسان وايي چې خلک د شيخ القرا پروگرام ته ډېر راغلي ول، هغه ته زما ورتلل نا ممکن و، خو بيا مې هم ډېره خواري وکړه، تر دې چې ځان مې هغه ته ورساوه، تر دې چې کولى مې شول هغه ووينم، نور هم نيږدې ورغلم، تردې چې لاس مې هم ورکړ. ما له ځان سره په زړه کې ويلې چې زه به له ده نه پوښنته کوم چې څنگه ټول قرآن حفظ کړم، ورغلم او ورڅخه مې پوښتنه وکړه چې څنگه کولى شم ستا په څېر شيخ القرا شم؟
زما اراده وه چې پوهنتون به هم وايم، د دې لپاره مې د مصر او اسلامي نړۍ په مشهور پوهنتون ازهر کې د شرعياتو په پوهنځۍ کې او د قاهرې په پوهنتون کې چې د نړۍ له مشهورو پوهنتونو څخه گڼل کيږي د حقوقو په پوهنځۍ کې مې داخله واخسته. ما هلته او دلته درس ويلې او د خداى په فضل په دواړو کې مې درجې اوچتي وې. استاد حسان قيصه کوي چې له پوهنتون څخه د فراغت په امتحانو کې له يو مشکل سره مخ شوم، هغه دا مشکل و چې يو امتحان په يوه پوهنتون کې و او بل امتحان په بل پوهنتون کې، په داسې حال کې چې د دواړو امتحانو ترمنځ فقط يو ساعت توپير و، چې په دې يو ساعت کې ما نه شو کولى ځان بل پوهنتون او بل امتحان ته ورسوم. امتحانو ته درې هفتې پاتې وې، له ځان سره مې فکر کاوه چې څه وکړم، نه پوهېدم څه وکړم، بيا مې فکر وکړ چې که داسې وکړم چې د ټکسي ډرېور ته ووايم چې سل جنيه درکوم، خو ته مې له ازهر له پوهنتون څخه د قاهرې پوهنتون ته داسې ورسوه چې د لارې له ټولو اشارو نه تېر شې. که دا سې وکړم، د ټکسي ډرېور مې ممکن په پينځه څلوېښت دقيقو کې ورسوي. بيا يوه ملگري راته وويل چې که موټر سايکل واخلې او په زراعتي ځمکو ولاړ شې، په نيم ساعت کې به ورسېږې، دا ماته هم مناسبه ښکاره شوه، د امتحان تر رسېدو مې موټر سايکل زده کړ، بيا به په همدې لاره، په زراعتي ځمکو او بازارونو تلم ترڅو په لاره ښه بلد شم، دا مې ښه تمرين کړ. بالآخره امتحان راورسېده. لومړۍ پارچه مې په نيم ساعت کې حل کړه، استاذ راته ويلې چې زويه يوځل بيا دې پارچه وگوره ممکن چېرته دې غلطي کړې وي، ما ورته ويلې چې نه استاذه ما هرڅه کړي تاسو راته اجازه راکړئ زه وځم، هغه راته وويلې چې اوس پينځه څلوېښت دقيقې پاتې دي او دا قانون نه دى چې زه دومره ژر اجازه در کړم، کېنه ځويه يوځل دې پارچه وگوره مه وارخطا کېږه. ما ورته ويلې چې هيله کوم استاذه اجازه راکړه. هغه وويلې چې پارچه دې کېده او ځه. ما هم زر پارچه کېښوده او په چټکۍ سره د قاهرې د پوهنتون پرلور روان شوم، په موټر سايکل داسې تېز روان وم، ته به وايې چې له چا سره مې مسابقه ده. همدا وه چې په شل دقيقو کې پوهنتون ته ورسېدم، گورم چې امتحان ته لس دقيقې پاتې دي، ما خپله هم باور نه کاوه چې دومره ژر به ورسېږم، ما له ځان سره فکر وکړ چې انسان يوه مخفي قوه لري چې په نامعلوم وخت کې پکار اچول کيږي. دواړه پوهنتونونه مې په لوړه درجه خلاص کړل. نور نو د ماستري او دکتورا نوبت رسېدلى و. د ماستري لپاره د امريکا د متحده آيالاتو ته د نيويارک پوهنتون ته ولاړم، هلته بل مانع پيدا شو، هغه دا چې ما په انگليسي خبرې نه شوى کولى، درس خو پرېږده، مجبور وم ځانته يو ژباړن پيدا کړم. بالآخره د استاذانو په مرسته مې يوه ډکشنري حفظ کړه، ټول استاذان حيران پاتې ول. په دوو مياشتو کې مې ښه انگليسي زده کړ، داسې انگليسي چې د امريکې ټايم مجلې ته به مې ليکنې کولې. دا وه د عزم پايله. څرنگه چې مو مخکې يادونه وکړه، حسين حامد حسان دوه پوهنځۍ لوستي، يوه پوهنځۍ د قانون او بله د شرعياتو او د دې دواړو پوهنځيو پرمټ يې د اسلام او مسلمانانو لپاره ډېر خدمتونه کړي، مثلا هغه هم مشاور پاتې شوى، هم يې د پوهنتون رياست کړې، هم يې اسلامي اقتصاد ته لوى خدمت کړى، مهمه دا چې په دغو ټولو وظيفو کې استاذ حسان د اسلامي شريعت د تطبيق لپاره ډېرې لويې لاسته راوړنې لري.
د استاذ حسان وظيفې:
١- په کال ١٩٥٩ز کې د حکومتي چارو لپاره وکيل مدافع وټاکل شو. بيا د قاهرې په پوهنتون کې د حقوقو په پوهنځۍ کې معيد (ليکچرر) مقرر شو، بيا استاذ مساعد (اسسټنټ پروفيسر)، له دې وروسته استاذ (پروفيسر) شو او بيا د شرعياتو د څانگې رئيس وټاکل شو. ٢- په ليبيا کې يې د امام محمد بن علي السنوسي د پوهنتون د لوړو زده کړو رئيس هم تېر شوى. ٣- په مکه مکرمه کې د ملک عبدالعزيز په پوهنتون کې د لوړو زده کړو رئيس او په همدې پوهنتون کې د المرکز البحث العلمي و احياء التراث الاسلامي د مرکز مدير پاتې شوى. بيا په همدې پوهنتون کې د لوړو زده کړو د چارو، د علمي څېړونو او د نورو پوهنتونو سره د اړيکو د رئيس مشاور پاتې شوى او له دې وروسته د ام القرى د پوهنتون او د ملک عبدالعزيز د پوهنتون د الجنة الدائمة لترقية اعضاء هيئة التدريس رئيس شو. ٤- وروسته له دې چې په کال ١٩٧٩ز کې د پاکستان حکومت د اسلامي شريعت د تطبيق اعلان وکړ، استاذ حسين حامد حسان پاکستان ته ولاړ او هلته يې د نړيوال اسلامي پوهنتون اسلام آباد په جوړولو کې لويه برخه واخسته بيا په همدې پوهنتون کې د څوارلسو کلنو لپاره رئيس پاتې شوى او د دغه پوهنتون د مشرانو د شورى غړيتوب يې هم لاره او له رياست څخه وروسته د استاذ احمد العسال چې د نړيوال اسلامي پوهنتون اسلام آباد رئيس و، مشاور شو. ٥- استاذ حسان په قزاقستان کې هم د نور سلطان مبارک اسلامي پوهنتون په تاسيس کې برخه واخسته او د مشرانو شورى غړى يې شو. ٦- اوسمهال په امريکا کې د مجمع فقهاء الشريعة بامريکا رئيس او د دې مجمع د فتوا د برخې دايمي غړى دى
استشاري کارونه:
١- استاذ حسين حامد حسان د قزاقستان د جمهور رئيس حقوقي او اقتصادي مشاور پاتې شوى. ٢- د گرجستان د جمهور رئيس اقتصادي مشاور هم ټاکل شوى چې د هغه له لورې استاذ حسان ته د دې هېواد د سرمايه گذارۍ د نقشې د جوړولو مسؤوليت هم ورسپارل شوى، همدارنگه د نړيوال سرمايه گذارۍ کانفرانس ته د تيارۍ لپاره هم ډېرې پروژې استاذ حسان ته سپارل شوې وې. ٣- د نړيوال اسلامي پوهنتون اسلام اباد د چارو لپاره د پاکستان د رئيس جمهور مشاور هم پاتې شوى دى. ٤- په مکه مکرمه کې د رابطه العالم الاسلامي د رئيس مشاور و. ٥- په جده کې د اسلامي کانفرانس (مؤتمر العالم الاسلامي) د موسسې د رئيس مشاور هم پاتې شوى. ٦- په عربي متحده آيالاتو کې د هيئة احياء التراث د موسسې د رئيس مشاور پاتې شوى دى. ٧- د قاهرې د پوهنتون د رئيس مشاور هم ټاکل شوى. د شريعت د تطبيق په اړه: ١- د مصري مدني قانون په اسلامي کولو کې يې برخه اخستې ده او د دغه قانون مادې يې تفسير کړي. ٢- د پاکستان د قانون په اسلامي کولو (اسلامايزېشن آف لاء) کې يې مهمه برخه اخستې ده او د پاکستان د بينکي قانون په شرعي کولو کې يې هم شرکت کړى. ٣- د کويټي قانون د شرعي کولو کې يې ډېرې هڅې کړي او کويټ ته يې د غير اسلامي بيمې پرځاى اسلامي بيمه، چې تکافل بلل کيږي، داخله کړې. ٤- په ليبيا کې يې د شخصي احوالو قانون د مالکي فقهې مطابق جوړ کړى. ٥- د قزاقستان د اساسي قانون په جوړولو کې يې برخه اخستې ده. ٦- د قزاقستان د (پرايويټايزيشن) (الخصخصة) ځانگړې کولو په پروگرام کې يې برخه اخستې ده.
د تعليم په برخه کې:
١- په ډېرو نړيوالو کانفرانسو او سيمينارونو کې يې برخه اخستې ده چې د دې سيمينارو او کنفرانسونو موخه د تعليم پرمختيا او وده وه. ٢- د آسيا په جنوب شرق کې، منځني ختيځ کې او د آسيا په شرق کې يې د ډېرو تعليمي ادارو، پوهنتونو او معهدونو په تاسيس کې مهم رول لوبولى.
ماخذونه:
١- بفري ډاټ نټ ٢- الموقع العالمي للاقتصاد الاسلامي. ٣- اسلام کانفرنس ډاټ کو. ٤- د استاذ حسين حامد حسان رسمي برېښنا پاڼه. ٥- د الجامعة الاسلامية العالمية په نامه له کتاب څخه، چې په انگليسي او عربي ژبو چاپ شوى دى. ٦- اسلامک فايننس رېسورس، برېښنا پاڼه ٧- هاي بيم ډاټ کام ٨- بي ام بي اسلامک ډاټ کام ٩- مجمع فقهاء الشريعة بامريکا ١٠- اسلام آن لاين ډاټ نټ
رادار
رادار تر دویمې نړیوالې جګړې په وړاندې دوره او د جګړې په جریان کې د ګڼو هېوادونو له‌خوا په پټ ډول د پوځي استفادې لپاره جوړ شو. د رادار په جوړېدو کې یو مهم پرمختګ په بریتانیا کې د منګټرون اختراع کېدل وو چې تر یو متر د لاندې ریزولوشن لرونکو کوچنیو سیستمونو د جوړېدو زمینه یې برابره کړه. د رادار (RADAR) اصطلاح په ۱۹۴۰ ز کال کې د امریکا متحدو ایالتونو د سمندري ځواک له‌خوا د (radio detection and ranging) د مخفف په توګه رامنځته شوه. د رادار (radar) اصطلاح، له هماغه مهاله را وروسته انگلیسي او نورو ژبو ته د یوې معمولې کلیمې په توګه دننه شوه او له همدې امله هم په لویو توریو نه لیکل کېږي. دا مهال رادار په بېلابېلو برخو کې کارول کېږي، لکه: د هوايي او ځمکنيو ټرافیکو کنټرول، راداري ستورپوهنه، هوايي دفاعي سیستمونه، د توغندیو ضد سیستمونه، د جوړښتونو او بېړیو د ځای پیدا کولو لپاره سمندري رادارونه، د الوتکو د ټکر ضد سیستمونه، پر سمندر او بهرنۍ فضا د نظارت سیستمونه، د هواپوهنې لپاره پر اورښت څار، د لوړوالي د سنجولو او الوتنې د کنټرول سیستمونه، د هدایت کېدونکو توغندیو د هدف د ځای پیدا کولو وسایل او د ځمک‌پوهنې د مشاهداتو لپاره ځمکني رادارونه. په لوړه تکنالوژۍ سمبال راداري سیستمونه د ډيجیټل سېګنال د خپرولو وړتیا لري او کولی شي له ډېرو لوړو سطحو څخه ګټور معلومات را وباسي.
نور هغه سیستمونه چې رادار ته ورته دي، د الکترو مقناطیسي لړۍ نورې برخې کاروي. یوه بېلګه یې (LIDAR) دی چې د رادیويي څپو پر ځای د لیزرونو له ماوراء بنفش وړانګو څخه کار اخلي. د داسې نقلیه وسایلو په راوتلو سره چې چلوونکی نه‌لري، تمه کېږي چې رادار به له اوتومات یا خپل ‌سري پلټ‌ فارم سره مرسته وکړي چې پر خپل چاپېریال نظارت وکړي او په دې توګه د ناوړه پېښو مخه ونیول شي.
لومړني ازمېښتونه
د ۱۸۸۶ کال په لومړیو کې جرمني فزیک‌پوه «هینریش هرټز» څرګنده کړه چې رادیويي څپې له جامدو اجسامو څخه منعکسېدای شي. په ۱۸۹۵ کال کې په کرونشټاټ کې د روسیې د سترواکۍ د سمندري ځواکونو په ښوونځي کې د فزیک ښوونکي «الکساندر پوپوف» د یوې منسجمې لولې په مرسته د لرې رڼاوو د تشخیص لپاره یوه دستګاه جوړه کړه. په بل کال یې یو لېږونکی ور زیات کړ. په ۱۸۹۷ کال کې په بالټیک سمندر کې د دوو بېړیو تر منځ د اړیکې ټینګولو لپاره د دغو وسایلو د ازمېښت پر مهال د درېیمې بېړۍ د تېرېدو له امله را پیدا شویو داخلي غږونو ته متوجه شو. پوپوف په خپل راپور کې ولیکل چې ښايي دغه ښکارنده د اجسامو د تشخیص لپاره وکارول شي، خو ده په خپله د دغو مشاهداتو په مرسته کوم کار ونه‌کړ.
په ۱۹۱۵ کال کې «رابرټ واټسون-واټ» پیلوټانو ته د لومړنیو خبرداریو د ورکولو لپاره رادیويي تکنالوژي وکاروله او د ۱۹۲۰مې لسیزې په جریان کې یې د بریتانیا د څېړنیزې مؤسسې مشري پر غاړه واخیسته تر څو د رادیويي تخنیکونو په کارولو سره په اوږدو واټنونو کې د وړانګو د تشخیص په ګډون لا ډېر پرمختګونه وکړي. تر دې وړاندې چې خپله څېړنه د لنډو څپو پر لېږد متمرکزه کړي، واټسون-واټ د خپلو ازمېښتونو له لارې د رادیويي مسیرونو په پیدا کولو کې متخصص شو.