cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
اهل بيت
حاکم په مستدرک کي له علي بن رضي الله عنه څخه روايت کوي چه موږته سيدنا امام حسن المجتبي رضي الله عنه خطبه وويل دالله جل جلا له حمد وثنا ئي وويل ورپسي ئي وفرمائل :که څوک ماپيژني هغه مي پيژني که چاته زما تعريف نه وي په تحقيق زه حسن دمحمد صلي الله عليه واله وسلم اولاد يم ورپسي ئي وويل زه دبشير (ويرونکي ) زوي يم زه دنذير زوي يم زه دنبي اولاد يم زه دالله جل جلا له لوري ته درابلونکي اولاد يم زه سراج المنير اولاد يم زه دهغه چا اولاديم چه الله جل جلا له دعالم لپاره رحمت راليږي دي زه له هغه کورني څخه يم چه الله جل جلا له له دوي څخه گناهونه ليري کړيدي او دوي ئي سپڅلي کړيدي او زه له هغي کورني څخه يم چه الله جل جلا له ددوي دوستي او ولايت فرض کړيدي الله جل جلا له په خپل هغه کتاب چه پر محمد صلي الله عليه واله واصحابه وسلم ئي نازل کړي ويلي دي :
طبراني په معجم الکبير کي له ابن عباس رضي الله عنه څخه مرفوع روايت کوي :بنده به دقيامت په ورځ قدمونه پورته نه کړي تر څو دڅلورو څيزونه پوښتنه ورڅخه ونه شي.
عن عمره في ما افناه وعن جسده فيما ابلاه وعن ماله فيما انفقه ومن اين اکتسبه وعن جنبا اهل البيت٢.
دده عمر چه په څه کي پاي ته ورساوه دخپل بدن چه په څه کي دي زوړ کي دمال چه په څه کي دي خرڅ کړي او له کومه ځايه دي لاس ته راوړي او زموږ اهل بيت دمحبت.
دغوث الثقلين شيخ عبدالقادر الجيلاني قدس الله سِره تفسير :
او ورته ووايه چه له تاسو دنيوي گټه نه غواړم بلکه له تاسو څخه زما داهل بيت محبت او دوستي غواړم ددي لپاره چه ستاسو لپاره داستفادي وړ او هميشني لارښونکي شي.
روايت چه داآيت نازل شو ورته وويل شول چه يارسول الله صلي الله عليه واله وسلم ستا قريبان څوک دي ده صلي الله عليه واله وسلم وفرمائل :
علي فاطمه حسن او حسين ٣.
دحق او توحيد په لاره کي ددوي دولوالعزايو امامانو څرگنديدل ښه شاهدان دي دالله جل جلا له رحمتونه او او سلامونه دي پر دوي باندي وي
او هم ددوي پر نسلونو کوم چه ددوي نسلونه يو په بل پسي جريان لري ١ .حقيقت دمسئلي دادي چه دنبي صلي الله عليه واله وسلم تعظيم او محبت دټولو کائناتو نه زيات کيدل دايمان جز ء دي.
حضرت مولانا مفتي محمد شفيع صاحب رحمة الله عليه په معرف القران کي فرمائي:
حضرت علامة شهاب الدين سيد محمود الوسي بغدادي رحمة الله عليه په تفسير روح المعاني کي فرمائي:
څومره چه دقرابت جهت قوي وي هومره ددوستي طلب اشد وي دعلويينو فاطمينو دوستي زياته لازمه ده تر محبت دعباسينو ددوي ددوستي نښه داده چه ددوي تعظيم اواحترام وکول شي اوددوي دحقوق په کامله توگه اداکول شي په تحقيق ډير خلگو داهل بيتو په دوستي کي سستي کړيده حتي رفض ئي بللي دي خوزه دامام شافعي رحمة الله عليه قول کوم چه ددي مرض درمل دي وړاندي کوم.
ځکه نو زه وايم چه ددي آيت په تاويل به ښه داوي چه زه له له تاسو اجر نه غواړم مگر داچه تاسو زما داقرباؤو ،اهل بيتو اولادونو سره مينه او دوستي وکړي ځکه رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم خاتم النبين ووله ده څخه وروسته بل نبي نشته نو رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم دالله جل جلا له لوري ته درابللو لپاره علماء ظاهر اوباطن وټاکل له دي وجي الله جل جلا له خپل نبي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم امر کي چه خپل امت داهل بيت په محبت او دوستي امر کړي ځکه حضرت علي رضي الله عنه او دده داولادونو امامان دولايت دکمالا تو اقطاب وه رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم فرمائلي : انا مدينة العلم وعلي بابها١ ددي وجي تاسي گوري چه ډير مشائخو سلسلي داهل بيتوو ائيمه ته رسيږي او په ساداتو عظامو کي ډير اولياء تير شوي چه ددوي له جملي څخه سيدنا غوث الثقين شيخ محي الدين عبدالقادر الجيلاني الحسني والحسيني رحمة الله عليه ،شيخ بهاوالدين النقشبندي رحمة الله عليه ،سيد معين الدين الچستي رحمة الله عليه ،ابوالحسن شاذلي رحمة الله عليه اوداسي نور .... دي٢.
ترمذي له ابن عباس رضي الله عنه څخه روايت کوي دي وائي رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم وفرمائل :
احبو الله لما يعذوکم من نعمه واحبوني بحب الله واحبوا اهل بيتي بحبي١.
دالله جل جلا له سره محبت وکړي ځکه تاسوته دخپلو نعمتو څخه غذاگاني درکوي او دالله جل جلا له لکبله زما سره محبت وکړي او زما په خاطر زما داهل بيت سره محبت وکړي.
په تحفة احوزي کي ددي حديث په شرح کي فرمائي :که څوک له چا سره رشتني مينه ولري دامحبت دمحبوب ومتعلقينو او اولادونو ته هم سرايت کوي چه همدا دصادقي ميني تقاضا او غوښتنه ده او په دي حديث شريف کي دوو غټو نقطو ته لارښوونه شويده لومړي داچه رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم وټول امت ته وصيت کوي چه زما دکورني او نسل سره محبت وکړي دوهم داچه دنبي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم رښتني محبت داهل بيت له محبت څخه معلوميدلاي شي لان محبوب المحبوب محبوبٌ.
له حسن ابن علي رضي الله عنه څخه روايت دي چه ده وفرمائل :
لکل شئ اساس واساس الاسلام حب اصحاب رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم وحب اهل بيته ٢.
وهرشي لره بسټ او بنياد شته داسلام بنياد درسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم داصحابو او اهل بيتو مينه ده.
له حضرت علی رضي الله عنه څخه روايت دي وائي :رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم وفرمائل :
ادبو اولادکم علی ثلاث خصالٍ حب نبيکم وحب اهل بيته وعلى قراة القران٣.
له حضرت عباس رضي الله عنه څخه روايت دي دي وائي :ما وويل يا رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم :
ان قريشاً اذالقو بعضهم بعضاً لقوهم ببشر حسن واذالقونا لقونابوجوه لم نعرفها قال فغضب النبي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم غضباً شديداً وقال:والذي نفسي بيده لايدخل قلب رجل الايمان حتي يحبکم لِله ولرسوله ١.
کله چه قريش په خپلو مينځو کي له نورو سره يو ځاي شي په ډير خوشحالي سره سره وويني او کله چه زموږ سره يو ځاي شي په داسي مخونه راسره گوري چه موږ ئي نه خو ښوو نبي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم ډير سخت په خښم شوه اووئي ويل په هغه ذات قسم چه زما نفس دده په لاس کي دي چه دسړي زړه ته به ايمان داخل نشي تر څو تاسو دالله جل جلا له اورسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم لکبله مينه ونه کړي.
له مطلب بن ربيعة رضي الله عنه څخه روايت دي اووائي: عباس رضي الله عنه رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم ته تشريف راوړي او وئي ويل :
يا رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم لنخرج فنري قريشاً تحدث فاذا راؤنا سکتو فغضب رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم ودرعرق عينه ثم قال :والله لايدخل قلب امراءٍايمان حتي يحبکم لِله جل جلا له ولقرابتي ٢.
يا رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم کله چه دباندي وروزو قريش وينو خبري کوي کله چه موږ وويني چپ شي رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم ډير په غضب شو وروسته ئي وويل دسړي زړه ته به ايمان داخل نشي تر څو دالله جل جلا له او زما دقرابت لکبله له تلسو سره مينه ونه کړي.
قاضي عياض رحمة الله عليه په شفا کي ذکر کړي چه :رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم وفرمائل :
معرفة آل محمد صلي الله عليه واله واصحابه وسلم برائة من النار وحب آل محمد صلي الله عليه واله واصحابه وسلم جواز علي الصراط والولاية
لِال محمد صلي الله عليه واله واصحابه وسلم امان من العذاب ١.
درسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم دآل پيژندل له اوره څخه خلاصون دي درسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم دآل مينه پر پل صراط تيريدل دي او دمحمد صلي الله عليه واله واصحابه وسلم دآل لپاره ولايت دعذاب څخه امان دي.
وروسته په شفا کي له بعضي علما ؤو څخه نقل کړيدي چه ددوي پيژندل دنبي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم لکبله ددوي دقدر او مرتبه پيژندنه ده څوک داپيژني دده صلي الله عليه واله واصحابه وسلم په سبب ددوي دحقوقو او حرمت واجب كيدل پيژني ٢.
خيرکم خيرکم لَاهلي من بعدي٣.
ترټولو غوره ستاسو هغه څوک دي چه زما وروسته زما داهل سره ښه کوي.
امام ترمذي رحمة الله عليه په سنن کي امام احمد رحمة الله عليه په خپل مسند کپ له علي رضي الله عنه څخه روايت کوي چه وائي :
رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم حسن او حسين رضي الله عنهم تر لاس نيولي اووئي فرمائل :
من احبني واحب هذين واباهما وامهما کان معي في الجنة ١.
که څوک زما سره محبت وکړي او له دغو دوو ،ددوي له پلار ،ددوي مور سره محبت وکړي په جنت کي به زما سره وي.
شاه انور شاه کشميري رحمة الله عليه په فيض الباري دبخاري شريف په شرح کي دابوبکر الصديق رضي الله عنه ددي قول ارقبو محمد في اهل بيته کي فرمائلي يعني تاسو دده اهل بيت شره محبت وکړي تر څو دنبي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم سره ستاسو په محبت دليل شي.
درسو ل الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم سره دمحبت دليل دادي چه دده داهل بيت سره هم محبت وکړل شي.
(٢): دسړي زړونه ته به ايمان داخل نشي ترڅو دالله جل جلا له او درسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم په خااطر داهل بيت سره مينه او محبت ونه کړي
(٣): داهل بيت محبت ،تعظيم دامت په اجماع او اتفاق ثابت دي.
١ : تفسير معرف القران پښتو ٩ ټوک ٣٨ مخ.
١ : دبخاري شرح تيسر القاري ٣ ټوک ٣٦٤ مخ.
٢ : معجم الکبير دطبراني ٣ ټوک ٤٧ مخ او ١١ ټوک ٤٤٤ مخ دحديث شميره ٢٦٤١ مطبعات الزهراي ، وگوري مجمع الزوايد دهيثمي ١٤٩٨٢ ، تفسير روح البيان ٨ ټوک ٢٨٥ مخ طبع دار الاحيا ء التراث العربي بيروت.
٣ :تفسير بحرمدير ٦ ټوک، ٣٧١ مخ دار الکتب العلميه ،وگوره تفسير حقي ١٣ ټوک ٧٨ مخ دارالسلفيه هند تفسير فخر الرازي ٢٧ ټوک ٦٠٤ مخ دار الاحياء ،تفسير نسفي ٤ ټوک ١٥٤ مخ دار النفا ئس لبنان.
١ :حاکم په مستدرک کي ٣ ټوک ١٨٨ مخ حديث شميره ٤٨٥٢ وگوري مجمع الزوايد ١٤٧٩٨ ،جواهر العقدين
٢ :طبراني په معجم الکبير کي ١١ ټوک ١٠٢ مخ حديث شميره ١١١٧٧ ، هيثمي په مجمع الزوايد کي ١٨٣٧١ ،وگوري جواهر العقدين ،صواعق المحرقه ،کنزالعمال ٣٩٠١٣.
٣ :ذکره الرازي في تفسيره ١٣/٤٣٢.
١ :آي ما اطلب منکم نعماً دنيوياً بل اطلب منکم محبة اهل بيتي ومودتهم ليدوم لکم طريق الاستفادة والارشاد منهم اذهم مجبلون علي قطرة التوحيد الذاتي المثلي. روي اَنما لما نزلت قيل يارسول الله صلي الله عليه واله وسلم من قرابتک قال علي وفاطمه وابنائهما وکفاک شاهدا علي ذالک ظهور ايئمةالذين هم اکابر اولي العزايم في طريق الحق وتوحيده صلواة الله علي اسلافهم وسلامه عليهم وعلي اخلافهم ماتناسلو بطن بعد بطن .تفسير الجيلاني دسيدناومولانا حضرت سيد شيخ محي الدين عبدالقادر الجيلاني الحسني والحسيني رضي الله عنهم ٤ ټوک ٣٧٨ مخ.
٢:تفسیر معارف القران ٩ ټوک ٣٨ مخ.
١ :مستدرک علي صحيحين ٣ ټوک ١٣٦ مخ حديث شميره ٤٦٦٨ طبع دارالکتب العلميه کنزالعمال ١ټوک
٢٣٤٤ مخ معجم الکبير دطبراني ١١ ټوک ٦٥ مخ مطبعت الزهراي ،مقاصد الحسنه دامام سخاوي ١ ټوک ٥٦٣ مخ دارالکتب العلميه.
١ : ترمذي شريف باب في مناقب اهل بيت حديث شميره ٣٩٥١ ،وگوره تفسير ابن کثير سورة الحزاب الاية ٣٣ ،تفسير روح المعاني سورة شوري الاية ٢٣ ،تفسير درمنثور سورة شوري الاية ٢٣ ،اَيسر التفاسر سورة آل عمران الاية ٣١ـــ٣٢ ،مشکاة المصابيح ٦١٨٣ ،مستدرک ٤٧٦٧ ،کنزالعمال ٣٤٥٠١ .الشريعة (الاجري ) باب ايجاب حب بني هاشم ،تحفة الاشراف بمعرفة الاطراف ٦٢٩١.
٢ : کنزالعمال ٣٢٥٢٣ ،جامع المسانيد ٩٧٧٨.
٣ :کنزالعمال حديثشميره ٤٥٤٠٩ .،الفتح الکبير دامام سيوطي ١ ټوک ٥٩ مخ حديث شميره ٤٨٧ طبع دارالفکر بيروت
١ :امام احمد په مسند کي ١ ټوک ٣٤٠ مخ حديث شميره ١٧٨٣ دارالاحياء وگوره ترمذي شريف باب مناقب
ا بي الفضل حديث شميره ٣٩١٩ سنن ابن ماجه ١ ټوک ٥٠ مخ ،مصنف دابن آبي شيبه ٧ ټوک ٥١٨ مخ ،مشکاة المصابيح.
هنري خوځښت
هنري خوځښت یو هنري جریان او حرکت دی چې د کلتوري ، ټولنیزو ، اقتصادي ، سیاسي یا نورو عواملو تر اغیز لاندې رامینځته کیږي او د یوې مودې لپاره د هنرمندانو یوه ډله ورته فکر او فعالیت ته راجلبوي. دا خوځښتونه يا غورځنګونه لنډمهاله یا نسبتا باثباته کېدی شي د بنسټ او شرایطو پورې اړه لري چې دوی رامینځته کوي او وده کوي. همدارنګه، د هنر حرکتونه ممکن په یوه ځانګړې جغرافیه کې عام وي او یوازې د هنر په یوه ډګر کې، یا دوی ممکن په عمومي توګه د هنر نړۍ لویه برخه اغیزه وکړي. د سټایل په څېر، د هنر خوځښت یو عام منشور یا بیان نلري.
اهل بيت
٢ :مسند احمد ټوک ٥ ،مخ ١٧٢ ،حديث ١٧١٨٤ ،داراحياءالتراث العربي بيروت ،وگوره مستدرک ٤ ټوک ٨٥ مخ دارالکتب العلميه ،معجم الکبير دطبراني ٢٠ ټوک ٢٨٤ مخ مطبعت الزهراي ،شعب الايمان ٢ ټوک ١٨٨ مخ دارالکتب العلميه.
هنري خوځښت
د منځنیو پیړیو هنر
د منځنیو پیړیو هنر
عصري هنر
عصري هنر یا عصري هنر
اهل بيت
١ : وگوره الشفا٢ ټوک ،٣٠مخ ، الحاوي للفتوي سيوطي٢ ټوک ،٨٦ مخ ،وگوره بحرالفوائد مسمي بمعاني الاخبار دکلا باذي١ ټوک ،٣٠٢مخ.
هنري خوځښت
سرچينې
فارسي معادل له: د بصري هنرونو فرهنګ مصار، پرویز مرزبان او حبیب معروف، تهران: ۱۳۷۷.
اهل بيت
٣ :داحديث حاکم په مستدرک کي راوړي دي ٣ ټوک ،٣٥٢ مخ ،دارکتب العلميه بيروت ،وگوري مسند ابى يعلي موصولي شميره ٥٩٢٨ ،فتح الکبير جلال الدين السيوطي٢ ټوک ،١٠١مخ ،شميره ٦٢٠٨ ،کنزالعمال ٤١٤٦ ،جامع المسانيد والمراسيل للسيوطي ١١٨٥٠.
هنري خوځښت
سرچينې
وېشنيزه:هنر تاريخ
اهل بيت
١ :ترمذي شريف.
١ : مستدرک ٢ ټوک ٣٣٧ مخ وگوره مجمع الزوايد ٩ ټوک ٢٦٥ مخ مشکاة المصابيح باب مناقب اهل بيت، کنزالعمال حديث شميره ٣٤١٤٤.
داهل بيت سپيڅلتيا اوطهارت.
داهل بيت فضليت ،سپيڅلتيا ،غوره والي ،ددوي څخه دگناهونو ليري كيدل
ددوي داصولوعظيم شرف او ددي يادونه چه دوي خير دخلگو دي او دوي ته دذكات وركولو حرمت۱.
ددي آيت کريمه مقصد اوتفسير :
بيشكه الله تعالي اراده لري چه ليري كړي له تاسو څخه گناهونه اي اهل بيت (كورني درسول الله صلي الله عليه وسلم اوچه پاك كړي تاسوپه ډيرښه پاكولو سره.
په تفسير كابلي كي ليكلي دي چه الله تعالي اراده لري چه دنبي كريم صلي الله عليه وسلم كورني ښه پاك صاف وگرځوي اوددوي له رتبي سره سم ودوي ته قلبي صفائي اواخلاقي پاكي ورعطا كړي پدي آيت كي له تطهير څخه تطهير النفس تصفية القلب اوتزكية الباطن هغه اعلي درجه مرادده كوم چه اولياووته حاصله ده۳.
اهل بيت څوك دي؟
دمفسرينو اقوال په دي كي مختلف دي چه اهل بيت څوك دي؟
ځيني علماء فرمائي : چه ازواج مطهرات (پاكي بيبياني) اهل بيت او ځيني وائي چه بني هاشم چه هغوي آل دعباس ،آل دعلي ،آل دجعفر ،آل دعقيل او آل دحارث دي كومو ته چه صدقه وركول حرام كړه شوي اهل بيت دي.
دعلماء اومفسيرينو بله ټولي وائي چه درسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم اولادونه حضرات علي ،فاطمه ،حسن او حسين رضي الله عنهم اوددوی راتلونكي نسلونه اواولادونه اهل بيت دي.
دعلماوو ددي اقوالو په تطبيق كي ويل شوي چه اهل بيت دري ډوله دي:
(۱): بيت نسب، (٢): بيت سكنٰي ،(٣):بيت ولادت.
بنو هاشم (دعبدالمطلب اولادونه )دنسب له مخي درسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم اهل بيت دي اوازواج مطهرات دمومنانو ميندي درسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم دسکونت له مخي دي او دپيغمبر صلي الله عليه واله واصحابه وسلم اولادونه حضرت علي ،فاطمه ،حضرت حسن او حضرت حسين رضي الله عنهم ددوي ټوله اولادونه اونسلونه دولادت له مخي دپيغمبر صلي الله عليه واله واصحابه وسلم اهل بيت دي چه ددي شريفي كورني په مناقبو او كراماتو كي بي شميره احاديث وارد شوي دي۱.
په دي آيت كي داهل بيت څخه مراد څوك دي ؟
صحيح داده چه په دي لفظ داهل بيت كي بيبياني هم داخلي دي ځكه شان نزول دآيت دغه دي او حضرت فاطمه علي حسن او حسين رضي الله عنهم دنبوي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم دارشاداتو مطابق په اهل بيت كي شامل دي۲.
د کرسټوفر کولمبس سفرونه
د جينوا په جمهوريت کې زېږدلی کولمبس ماڼو و، هغه د کاسټيل تاج (د اوسنۍ هسپانيې پخواني حکومت) لپاره په دې موخه د بېړۍ سفر پيل کړ چې د لويديځ له اړخه د هند پر لور مسير پيدا کړي، فکر کېده چې هند د ختيزې اسيا د مسئلو او د نورو ارزښتمنو توکو سرچينه ده، له ختيځ څخه توکي يوازې په سختو ځمکنيو لارو تر لاسه کېدای شوای. کلمبس د اسيا د کشفولو د ارزولو په لړ کې تر يو بريده د ديارلسمې پېړۍ له کاشف مارکوپولو څخه الهام اخستی و او هېڅکله يې په دې برخه کې خپله ناکامي ونه منله. تل يې ادعا کوله او داسې فرضي شواهد به يې وړاندې کول چې، ګوندې هغه ختيځ هند ته رسېدلی دی. هغه مهال کرابيين ته غرب الهند ويل کېدل.
اهل بيت
ددي آيت دنزول وروسته دنبي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم تشريح چه حضرت علي ،فاطمه ،حسن اوحسين اهل بيت دي اوددوي لپاره نبي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم دوعاگاني:
دعمرابن ابي سلمه څخه روايت دي دي وائي چه دآيت پر رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم  دامه سلمه په كور كي نازل شو رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم   فاطمه ،حسن او حسين رضي الله عنهم  راوبلل په خپله كساء كي پټ كړل علي      > ئي هم تر شاوو بيا ئي وويل
د کرسټوفر کولمبس سفرونه
د کولمس د سفرونو پر مهال، په امريکاګانو کې اصلي امريکايان مېشت و. له هغوی سره د لومړۍ اړيکې څخه ډېر ژر وروسته د يو ډول بددانو په څېر د اروپايي اسيايي ناروغيو له امله د اصلي اوسېدونکو نفوس له ويجاړۍ سره مخامخ شو. کولمبس د هسپانيې له خوا د امريکاګانو په نيولو کې برخه واخسته، په ظالمانه ډول يې د زرګونو په شمېر اصلي اوسېدونکي نيول او له هغوی سره يې ناوړه چلند کاوه.
اهل بيت
اللهم هٰولاء ِ اهل بيتي فاذهب عنهم الرجس وتطهرهم تطهيراً ۱.
يا الله ' دغه كسان زما اهل بيت دي له دوي څخه گناه ليري كړه او په ښه پاكي ئي پاك كړه.
د کرسټوفر کولمبس سفرونه
کولمبس په ۱۵۰۶ز کې مړ شو او يو کال وروسته امريکاګانې د ايټالوي سوداګر امريګو وسپوچي په نوم ونومول شوې، هغه ګومان کاوه چې دا لويه وچه بې سارې ځمکه ده. د اسيا پر لور د لويديځ له اړخه د لارې د موندلو لټون، په ۱۵۲۱ ز کال کې هله پای ته ورسېد، کله چې يو بل اسپانيايي سمندري کاشف ماجيلن الکانو له ارام سندرګي څخه تېر شو، اروپا ته بېرته له راستنېدو او له نړۍ څخه د لومړي چکر له بشپړولو مخکې سهيل ختيځې اسيا ته ورسېد.
مخینه (شالید)
د کولمبس د وخت ډېری اروپايانو فکر کاوه چې د اروپا او اسيا څخه يو او نښتې سمندر راتاو دی، سره له دې چې سکندنياوي کشف کوونکو د شمالي امريکا د ځينو سيمو نيول پيل کړي و او دا چاره يې په ۹۸۶ کال کې له ګرين لينډ پېل کړې وه. سکندنياويانو د سلګونو کلونو لپاره په شمالي امريکا کې خپل شتون وساته، خو په شمالي امريکا کې د هغوی د استوګنځایونو او اروپا تر منځ اړيکې د پنځلسمې پېړۍ تر لومړيو پورې پرې شوې وې.
اهل بيت
په بل روايت کي له امه سلمه رضي الله عنها څخه روايت دي چه رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم فاطمه ته وويل :
د کرسټوفر کولمبس سفرونه
مخینه (شالید)
د پنځلسمې پېړۍ تر نيمايي پورې، اروپا د مغولو د سترواکۍ تر واک لاندې (مغولي سوله) چين او هند ته د وچې له لارې له يو خوندي مسير څخه ګټه اخسته، چې هند او چين د ارزښتمنو توکو، لکه:: ورېښم، مصالې او افيون سرچينه وه. کله چې ترکي عثماني سترواکۍ په ۱۴۵۳ ز کال کې قسطنطنيه ونيوله، نو اسيا ته د ځمکې مسير (د ورېښمو لار) نور هم سخت شو، ځکه چې په مسيحي سوداګرو بنديز ولګېد.
اهل بيت
اللهم ان هٰولاء آل محمد فاجعل صلواتك وبركاتك علي آل محمد انك حميد مجيد۲ :
د کرسټوفر کولمبس سفرونه
مخینه (شالید)
پرتګال يوازینی اروپايي ځواک و چې له هېواده بهر د سوداګريزو لارو تعقيبولو کې يې لېوالتيا درلوده، په داسې حال کې چې د پرتګال په ګاونډ کې د کاسټل پاچهي –اوسنۍ هسپانيه – د اتلانتيک سمندر په کشف کولو کې تر يو بريده سسته وه؛ ځکه د بېرته نيولو په پړاو کې اړ وه چې  له لاسه وتلې سيمې له مورانو بېرته ونيسي. دا حالت د پنځلسمې پېړۍ تر پايه بدل نه شو، په ۱۴۶۹ ز کال کې د کاسټيل د ملکې لومړۍ ازبيلا او اراګون د پاچا فردينانډ دویم (دواړه هسپانيې د کاتوليکو پاچایانو په نوم پېژندل کېږي) تر منځ له واده او په ۱۴۹۲ز کې د بيا نيولو له بشپړولو وروسته، کله چې دواړو واکمنانو د غرناطې موري پاچهي ونيوله، کومې چې کاسټيل ته د جزيې له لارې افريقايي توکي برابر کړي. د هسپانيې نوې په پښو ولاړې سترواکۍ پریکړه وکړه چې د کولمبس سفر تمويل کړي او دا پرکړه يې د سوداګرۍ د  نوو لارو د پيدا کولو او په ۱۴۸۱ ز کال کې د پرتګال له خوا، په افريقا او هند سمندر باندې د (papal bull Aeterni regis) په نوم لګول شوی بنديز د ماتولو په تمه وکړ.
اهل بيت
يا الله جل جلا له دغه كسان دمحمد آل دي خپل رحمتونه او بركتونه دمحمد صلي الله عليه واله واصحابه وسلم پرآل نازل كړه بيشكه ستا حمد ويل شوي او دلوئي څښتن ئي.
د کرسټوفر کولمبس سفرونه
د سمندري سفر طرحه
د اسيا پر لور د نوې لارې اړتيا ته په ځواب کې، په ۱۴۸۰ يمو کلونو کې کرسټوفر او د هغه ورور بارتولوميو يوه نقشه جوړه کړه، چې هند ته سفر وکړي (هغه مهال نژدې ټولې سهيلي او ختيځې اسيا ته انډيز ويل کېدل) په دې ډول چې دوی به نېغ په نېغه لويديځ لور ته سفر کوي، د هغه سمندر پر سر چې فکر کېده سره نښتې يو، سمندر دی يعنې اتلانتيک سمندر. د ۱۴۸۱ زکال په شا او خوا کې، د فلورينس اوسېدونکي نړۍ پېژندونکي «پاولو دال پوتزو ټيسکونيل» کولمبس ته يوه نقشه واستوله، په دې نقشه کې داسې لاره ښودل شوې وه، چې د انتيليا له ټاپو پرته پرې بله هېڅ وچه سيمه نه وه. په ۱۴۸۴ ز کال کې په کاناريز کې د لاګومرا پر ټاپو چې هغه مهال د کاسټيل تر واک لاندې وه، کولمبس د ال هيرو د ځينو اوسېدونکو څخه واورېدل، داسې اټکل شته چې په لويديځ کې ځينې ټاپوګان شته.
اهل بيت
له آبي حمراء څخه روايت دي ده وويل هر سهار به دلمانځۀ په وخت كي رسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم ددوي دروازي ته راتلي اوويل به ئي السلام عليكم ،يا اهل بيت ورحمة الله وبركاته ،ثم يقول الصلاة رحمكم الله $yJ¯R) ßÌã ª!$# ... الاية قال قلت ،يا اباحمرة من كان في البيت قال علي وفاطمه والحسن والحسين رضي الله عنهم.
السلام عليكم يا اهل بيت ورحمة الله وبركا ته اوبيا به ئي ويل دلمانځه وخت دي الله جل جلا له دي پرتاسو رحمت وكړي $yJ¯R)  ßÌã ª!$#  راوي وائي ماورته ويل آي آبا حمره په كور كي څوك وو ده ويل علي ،فاطمه ،حسن اوحسين رضي الله عنهم.
عايشه رضي الله عنها وفرمائل :چه يوه ورځ سهار رسول الله / راووتي پرده باندي يو نقش داره څادرؤ حسن > راغلي هغه ئي پدي څادر كي داخل كړ ورپسي حسين > راغلي هغه ئي داخل كړ بيا فاطمه A راغله هغه ئي داخله كړه او بيا علي > راغلي هغه ئي هم داخل كړ او بعضي نورو رواياتو كي زيادت راغلي دي اوبيائي وفرمائل :
د کرسټوفر کولمبس سفرونه
د ځمکې قطر او د سفر د واټن اټکلونه
کولمبس د مارينوس صور په ناسمو محاسبو باور درلود، چې وچه ځمکه يې ۲۲۵ درجې ښوده او اوبو ته يې يوازې ۱۳۵ درجې پرېښې وې. سربېره پر دې کولمبس د درجې د اوږدوالي په اړه، د الفرغاني محاسبې ته ارزښت ورنه کړ، د عرب ستور پېژندونکو لیکنې يې داسې ولوستې چې د عربي ميل څخه يې ګټه وانه خسته چې شا او خوا ۱۸۳۰ متره دی، بلکې له ايټاليايي ميل څخه يې ګټه پورته کړه، چې کابو ۱۴۸۰ متره دی. الفرغاني د يوې درجې اوږدوالی  \۳\۵۶۲محاسبه کړی و چې عربي ميله (۶۶.۲ سمندري ميله کېږي). په دې توګه کولمبس د اراتوستن له محاسباتو څخه د ځمکې اندازه شا او خوا په سلو کې ۷۵ او د کناري له ټاپوګانو څخه تر جاپان پورې ۲۴۰۰ سمندري ميله (د رښتینې شمېرې شا او خوا ۲۳) اټکل کړه.
اهل بيت
يا الله ' دازما اهل بيت دي او زما هل بيت حقداره دي.
ابو سعيد الخدري > ويلي دي چه دا آيت په پنځو كسانو كي نازل شوي دي نبي / ،علي ،فاطمه ،حسن ،حسين@۳ اوپدي اړوند دصحابوو ديوي لوی ټولي څخه روايات راغلي دي.
ځكه به سيدنا حضرت حسن بن علي رضي الله عنهما ويل:يااهل العراق اتقوا الله فينا ،فاناامراكم ،وضيفانکم ،ونحن اهل بيت الذي قال الله * : $yJ¯R) ßÌã ª!$#....الاية.
قال فمازال يقولها حتي ما بقي احد من اهل المسجد اِلا وهو يمن بكاءً۴.
اي عراقيانو زموږ په حقوقو كي دالله ' څخه وويريږي موږ ستاسو اميران يو ،ستاسو ميلمانه يو ،موږ هغه كورني يو چه الله ' زموږ په شان كي ويلي دي $yJ¯R) ßÌã ª!$#....الاية
راوي وائي داخبره ئي تر هغه وخته تكراروله ترڅو په مسجد كي هيڅ كس پاته نه شو مگر دژړا سلگي ئي وهلي.
همدارنگه زين العابدين علي بن حسين بن علي رضي الله عنهم دشام يوسړي ته وويل چه تاسو په سورة احزاب كي : $yJ¯R) ßÌã ª!$#....الاية
نه دي لوستي هغه ورته وويل هغوي تاسو ياست ده ورته وويل هو۱.
په آيت كي او كوم اخبار چه داهلبيتو په شان كي نازل شوي دي اوهغه كړني چه نبي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم   ددي آيت تر نزول وروسته ددوي سره وكړي ما په دي كي  تآمل وكړ،راته څرگنده شوه چه دانبوي كورني لپاره دفضائل يوه منبعه اوسرچينه ده.
چه ځيني دهغوي څخه په لاندي ډول دي.
لومړي: داهل بيت په شان كي دآيت كريمه نزول دالله جل جلا له له لوري دوي ته پاملرنه ده اوددوي لوړ شان اوقدر ته لارښونه ده.
دوهم:الله جل جلا له شروع د( $yJ¯R) ) په لفظ وكړه او دادحصر كليمه ده گټه ئي داده چه دالله ' داډول طهارت تردوي پوري مقصور کړي دي اوداددوي لپاره دفضليت اوكرامت اولوړ شان څرگندونه كوي.
دريم: دتطهير تاكيد ئي په مصدر تطهيراً سره وكړچه څرگنده شي چه دوي دتطهير په هغومره لوړوپړاونو اومراتبو كي دي چه ورسره بل څوك شريك كيدلاي نشي ۲.
څلورم:درسوالله / دعاگاني له ددوي لپاره چه الله * پررسول الله صلي الله عليه واله واصحابه وسلم اواهل بيت باندي صلواة رحمتونه او بركتونه ،بخښني رضاگاني نازلي كړي
همدارنگه ئي په محبت كي اهل بيت له ځان سره يو ځاي كړل چه هيڅوك زماسره مينه نه شي كولاي تر څو زما داقرباوؤ سره مينه ونه كړي۲.
شپږم:دالله * دارادي قصر داهل بيت څخه په گناه ليري كولو او ددوي په تطهير كي ودي ته اشاره كوي چه په اخيرت دوي پر اور حرام دي لكه چه په بعضي رواياتو كي راغلي كه چيري له دوي څخه كومه گناه صادرشي اميد شته چه الله جل جلا له دهغه تدارك په تطهير سره وكړي په سبب ددي چه الله جل جلا له به ددوي په زړونو كښي پښماني او رجوع واچوي او يا به دنيوي مصيبتونو اوتكاليف ورته ورسيږي او ياهم دنبوي شفاعت په سبب سره لكه چه دنورو رواياتو كي راځي.
اووم: اوهم داقول دنبي / چه زه الله جل جلا له دټولو كورنيو په ډير غوره كور كي پيداكړي يم او هم وآيت كريمه ته په پاملرنه پردي دلالت كوي چه دوي مستحق دي چه تر ټولو خلگوخير اوغوره شي.
په مختصر الفتوحات كي امام شعراني۱ رضي الله عنه ليكلي دي.
دفاطمة الزهرايٰ رضي الله عنها اولادونه ټول يعني ټول سادات تر قيامت پوري ددي آيت دبخښني او طهارت په حكم كي داخل دي او داهل بيت داشرافت به په اخيرت كي څرگند شي او دوي به بخښل شوي راجمع كيږي۲.
همدارنگه عبدالرحمن الجامي رحمه الله تعالي دي خبري ته اشاره كړي اوپه خپل كتاب سلسلة الذهب كي ليكلي دي.
معنى انمـــا يريـــــــــــداللـــــــــــه اين بود نزد عـــــــــارف اگاه
كه خدارا از لوث ورجس وفساد هست تطهير اهل بيت مـراد
چون بود رجس ذلت وعصيــان                   نيست تطهر آن بجز غفــــران
پس همه اهل بيت مغفور انــــد                  و از عقوبات عقبى دور انــد
د $yJ¯R) ßÌã ª!$#.... معني دعارفانو او پوهانو په نزد داده چه دالله تعالي دگناه بديو او فسادڅخه داهل بيت پاكوالي مراد دي دفهم خاوندان پوهيږي چه رجس بد ترينو گناهونه او هري بدي ته ويل كيږي او دهغه څخه پاكوالي بيله بخښني نشي كيدلاي پس ټول اهل بيت الله عزوجل بخښلي او داخرت له عذابه ليري دي نو وړ نده چه څوك پردوي باندي بدووائي كه څه هم دگناهونو څخه خو معصوم نه دي خو دبديو په وجه ئي تاسو ئي هم بدمه گڼي.
۱ ذكر تفصيلهم بما انز ل الله تعالي من تطهرهم واذهاب الرجس عنهم وتحريم الصدقه عليهم وعظيم شرف اصلهم واصطفائهم ،وانهم خير الخلق جواهر العقدين ۱۹۳ مخ.
۲ : سورة الاحزاب آيت ۳۳.
۱ :اشعة المعات شرح مشكاة حضرت شيخ عبدالحق دهلوي .۴ ټوك، ۶۹۲ مخ.
۲ :تفسير معارف القران پښتو ۸ ټوك، ۱۸ مخ مولانا مفتي محمد شفيع صاحب.
۱ :طبراني في معجم الكبير۹ ټوك ، ۱۱ مخ. والترمذي ۱ ټوك ۸۵۸ مخ طبع دارالكتب العلميه.
۲ : احمد په المسند كي ۶ ټوك، ۳۲۳ مخ
۱ :صحيح المسلم كتاب فضائل الصحابة باب فضائل اهل بيت النبي صلي الله عليه واله واصحابه وسلم ۱۰۶۷ مخ طبع دارالسلام
۲ :دازياتوب حاكم په مستدرك كي اوويلي دي داحديث صحيح دي پرشرط د شيخينواودوي ئي اخراج نه دي كړي اوذهبي ترهغه وروسته ويلي دي پرشرط د مسلم اووگوره مسند داحمد.
۴ :اخراج ئي كړي دي ابن ابي حاتم په خپل تفسيركي اوابن عساكر په تاريخ دمشق كي ،وگوره استجلاب الغرف بحب اقرباء الرسول وذوي شرف دامام سخاوي رضي الله عنه ۱ ټوك ، ۳۸۶ مخ ، دخالد ابن احمد الصمي تحقيق طبع بيروت.
۱ :وگوره تفسيرطبري.
۲ :جواهر العقدين ۲۰۲ مخ
۲ :جواهر العقدين ۲۰۴ مخ
۱ :هو عبدالوهاب بن احمد بن علي الحنفي من علماء المتصوفين ولد في مصر عام ۸۹۸ هـ وتوفيٰ في القاهرة عام ۹۷۳هـ وله مؤلفات كثير مخطوطة والمطبوعة
۲ :ادخل اولاد الفاطمه رضي الله عنها الي يوالقيامة في حكم هذه الاية من الغفران فهم المطهرون ولايطهر حكم هذه الشرف لاهل بيت اِلا في الذار الاخيره فانهم محشورون مغفورالهم
وېشنيزه:اسلامي وييپانگه
سردار عبدالله خان پوپلزی
وکيل-دولا سردار عبدالله خان پوپلزی چې په کندهار کې زېږېدلی او په ديوان بيګي مشهور و، د کشمير او سرهند فاتح او واکمن، د احمدشاه بابا د واکمنۍ پر مهال د لښکر امير او د افغانستان د ماليې لومړی وزير و.
ناومي انډرسن
ناومي بومېن ټالبرټ انډرسن (۱۸۸۳ز، د  مارچ ۱نېټه – د  ۱۸۹۹ز کال د، د جون۹مه نېټه) يو افريقايي الاصل امريکايي د ښځو د رايې کارولو حق پلوې، اعتدال پلوې مشره، د مدني حقونو فعاله او ليکواله وه، چې په ۱۸۷۰ ز لسيزه کې يې د ټولو جنسونو او نژادونو لپاره د برابرو حقونو پلوي وکړه. هغې شعرونه وليکل او د هغو افريقايي الاصل امريکايي مېرمنو د تجربې په اړه روښانه کوونکې ويناوې وکړې، چې تر اوسه د رايې کارولو د نه وړتيا له مخې وينځې (غلامانې) وې. انډرسن له غورځنګ سره د هغې د ونډو او مرستو له امله، د ښځو د رايې کارونې له نورو پلويانو نه د پام وړ ستاينه تر لاسه کړه.
د ژوند لومړي وختونه او زده کړې
انډرسن له خپلواکو تور پوستو مور او پلار Elijah او Guilly Ann Bowman نه د انډيانا په مشيګن ښار کې زېږېدلې ده. Bowmans په مشيګن ښار کې يو له دوو کورنيو نه وو، چې انډرسن په کې د انډيانا له بېلو شويو دولتي ښوونځيو نه منع شوې وه. مور يې هغې ته يو خصوصي زده کړيز پروګرام وټاکه، چې انډرسن په کې د خپلې ليکنې مهارتونه پياوړي کړل. کله چې د مشيګن ښار سپين پوستې ټولنې په شاعرۍ کې د هغې وړتيا ته پام شو، نو ورته د ۱۲ کلنۍ په عمر پخواني ښوونځي کې چې ټول سپين پوستي وو، اجازه ورکړل شوه. مور يې په ۱۸۶۰ ز کال کې وفات شوه او پلار يې پر زده کړو باندې لکه د دې د مور غوندې ورته ټينګار ونه کړ، بلکې هغه يې کالج يا پوهنځي ته له تللو نه لرې وساتله.
واده کړی ژوند او کورنۍ
ناومي د ۲۰ مې کلنۍ په عمر له ويليم ټالبرټ (William Talbert) سره واده وکړ، چې د انډيانا د Valparaiso سيمې يو نايي (ډم) و. له واده نه وروسته له دوو مياشتو نه په لږه موده کې بېرته مشيګن ښار ته د خپلې يوازينۍ خور د ښخولو په نيت ستنه شوه. تر هغې په مشيګن کې وه، چې خپل لومړنی زوی يې هم دفن کړ. ورور يې له دې وړاندې وفات شوی و، چې د فلوریدا په جېکسونويللي (Jacksonvelle) کې يې په Union Army [ائتلاف پوځ] کې خدمت کاوه.
انډرسنن په ۱۸۶۸ ز کې له خپل خاوند، زوی او پلار سره شيکاګو ته کوچ شوه، چې خپل فعاليت يې په کې پيل کړ. له يو تدريسي سياحت نه لږ وروسته له خپلې کورنۍ سره د اوهايو ډيټون (Dayton) ته لاړه. له هغې وروسته نوموړې د اوهايو په سيسيناتي کې ژوند وکړ او د خپل خاوند د روغتيايي حالت له خرابېدو نه وروسته يې د وېښته جوړونې (سينګارولو) سوداګري زده کړه او او له خپلې کورنۍ سره د اوهايو پورټسموت (Portsmouth) ته کډه شوه. انډرسن هلته د خپلې کورنۍ د ملاتړ په موخه کار وکړ او د کوچنيانو يو کور يې برابر کړ [وړکتون]. هغې د څلورو مياشتو لپاره ياد کور اداره کړ، مګر د لږې تنخوا او کورني مسووليتونو له امله يې کار پرېښود. نوموړې د ازموينه اخېستونکو له مديره پلاوي نه بريالۍ او د خپل خاوند د مرګ په وخت (۱۸۷۷ز) کې د ښوونکې په توګه وګومارل شوه.
هغه په ۱۸۷۹ ز کې بېرته د اوهايو کولمبس (Columbus) ته لاړه او د ويښتانو د سينګار خپله سوداګري يې جوړه کړه. په ۱۸۸۱ ز کې يې له دويم خاوند Lewis Anderson سره واده وکړ او کولمبس ته نږدې يوې کروندې ته ګوښه شول [هلته يې ژوند کول غوره کړل]. انډرسن په پای کې Wichita Kansas ته په ۱۸۸۴ ز کې کډه وکړه، چې خاوند يې په کې يو د بانک يو بريالی مامور و.
ناومي په شيکاګو
ناومي په شيکاګو کې د سترو عبادتځايونو له نړيوال سازمان سره او وروسته اعتدال ته د ودې ورکولو په موخه د ښځو د عيسوي اعتدال ټولنې (Women's Christian Temperance Union) سره رضاکاره شوه. هغې ډېر ژر د ښځو د رايې کارونې حق په اړه وينا کول پيل کړل، چې پيل يې په ۱۸۶۹ ز کال د ښځو حقونو په لومړني کنوانسيون کې (ناسته) وکړه. نوموړې په ۱۸۶۹ ز کې د انډيانا د سويلي Illinois او اوهايو کې د وينا کولو يو ګرځښت (سياحت) برابر کړ. له ۱۸۶۹ ز نه د ۱۸۷۰ز  لسيزې تر پايه يې د ښځو، عيسويت او اعتدال په اړه د Chicago Tribune او Dayton Journal په ګډون ورځپاڼو لپاره مقالې وليکلې. انډرسن په ۱۸۷۶ ز کې د متحده ايالتونو د سلمې کليزې لپاره يو شعر وليکه. دې چارې د نوموړې عيسوي ايمان منعکس کړ، چې هغو مشرانو ته مننه وه چې د غلامۍ لغوه کول يې رهبري کړل او هيله يې لرله چې افريقايي الاصل امريکايان به خپل ملت ته خدمت وکړي، زده کړيزې موکې به تعقيب کړي او زموږ له ناڅرګندوالی به استعدادونه پورته کړي.
له خپل دويم خاوند سره Wichita ته په تللو باندې، ناومي د «يوې ويناوالې، شاعرې او د ښځو حقونو د يوې مدافع په توګه» پېژندل کېده. هغې وموندل چې: هغو سپين پوستو مېرمنو چې د کوچنيانو يو کور يې برابر کړی دی، د تور پوستو کوچنيان به ونه مني، نو انډرسن د تورپوستو ښځو يوه شورا ترکيب کړه او يو «خپل کور» يې تنظیم کړ.
هغه وخت چې انډرسن په ۱۸۹۰ز لسيزه کې په سانفرانسسکو کې ژوند کاوه، د ملت د لومړني دولتي ښځو د رايې کارولو حق يوې ټول پوښتنې لپاره د کمپاين (مبارزې) په موخه يې د سپين پوستو د رايې کارولو د حق پلويانو سره کار وکړ. Susan B. Anthony او Elizabeth Cady Stanton دواړو فعالانو له غورځنګ سره د انډرسن د مرستې له امله ورنه مننه او ستاينه وکړه. د انډرسن په روښانه ډول (فصيح او بليغ ډول) وار له مخه غلام شويو سړو ته وينا وکړه او ورنه يې د دې منل وغوښتل، چې افريقايي الاصل امريکايي مېرمنې به تر هغه وخته پورې غلامانې (وينځې) وي؛ چې تر څو يې د رايې کارولو حق نه وي ترلاسه کړی.
د الله نومونه
هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إلَهَ إلاَ هُوَ الرَّحْمَنُ ، الرَّحِيمُ ، الْمَلِكُ ، الْقُدُّوسُ ، السَّلاَمُ ، الْمُؤْمِنُ ، الْمُهَيْمِنُ ، الْعَزِيزُ ، الْجَبَّارُ ، الْمُتَكَبِّرُ ، الْخَالِقُ ، الْبَارِئُ ، الْمُصَوِّرُ ، الْغَفَّارُ ، الْقَهَّارُ ، الْوَهَّابُ ، الرَّزَّاقُ ، الْفَتَّاحُ ، العَلِيمُ ، الْقَابِضُ ، الْبَاسِطُ ، الْخَافِضُ ، الرَّافِعُ ، الْمُعِزُّ ، المُذِلُّ ، السَّمِيعُ ، الْبَصِيرُ ، الْحَكَمُ ، الْعَدْلُ ، اللَّطِيفُ ، الْخَبِيرُ ، الْحَلِيمُ ، الْعَظِيمُ ، الْغَفُورُ ، الشَّكُورُ ، الْعَلِيُّ ، الْكَبِيرُ ، الْحَفِيظُ ، المُغِيثُ ، الْحسِيبُ ، الْجَلِيلُ ، الْكَرِيمُ ، الرَّقِيبُ ، الْمُجِيبُ ، الْوَاسِعُ ، الْحَكِيمُ ، الْوَدُودُ ، الْمُجِيدُ ، الْبَاعِثُ ، الشَّهِيدُ ، الْحَقُّ ، الْوَكِيلُ ، الْقَوِيُّ ، الْمَتِينُ ، الْوَلِيُّ ، الْحَمِيدُ ، الْمُحْصِئُ ، الْمُحْيِئُ ، الْمُبْدِئُ ، الْمُعِيدُ ، الْمُِميتُ ، الْحَيُّ ، الْقَيُّومُ ، الْواحِدُ ، الْمَاجِدُ ، الْوَاجِدُ ، الصَّمَدُ ، الْقَادِرُ ، الْمُقْتَدِرُ ، الْمُقَدِّمُ ، الْمُؤَخِّرُ ، الأوَّلُ ، الآخِرُ ، الظَّاهِرُ ، الْبَاطِنُ ، الْوَالِي ، الْمُتَعَالِي ، الْبَرُّ ، التَّاَّابُ ، الْمُنْتَقِمُ ، العَفُوُّ ، الرَّؤُوفُ ، مَالِكُ الْمُلْكِ ، ذُوالْجَلاَلِ وَ الإكْرَامِ ، الْمُقْسِطُ ، الْجَامِعُ ، الْغَنِيُّ ، الْمُغْنِي ، المَانِعُ ، الضَّارَّ ، النَّافِعُ ، النُّورُ ، الْهَادِي ، الْبَدِيعُ ، الْبَاقِِي ، الْوَارِثُ ، الرَّشِيدُ ، الصَّبُورُ
سرچينه
وېشنيزه:اسلام
سيلاب
سيلاب د اوبو هغه زيات بهېدل دي، کومې چې په عمومي توګه وچې ځمکې لاندې کوي. د «بهاندو اوبو» په معنا کې شونې ده چې دا ټکی د اوبو مد او جزر ته هم وکارول شي. سيلابونه د هايډرولوژي د علم يوه برخه ده، چې په کرنه، ملکي انجنيرۍ او عامې روغتيا کې له زيات اهميت نه برخمنه ده. د انسانانو له خوا په چاپېريال کې بدلون ډېر ځله د سيلاب د سختوالي او تکرار په زياتېدو کې ونډه لري، د بېلګې په ډول: د ځمکې په کارولو کې بدلون لکه د ځنګلونو وهل او د اوبو لرونکو ځمکو له منځه وړل، د ابو د جريان د لارو بدلونونه يا د سيلاب د مخنيوي کوونکو بدلونونه، لکه، له بندونو سره (ډکه، هغه بندونه چې د سيلابي اوبو مخه نيسي) او تر دې ستر چاپيرياليز مسائل، لکه د اقليم بدلون او د سمندر د اوبو سطحې راپورته کېدل. په ځانګړي ډول په اقليمي بدلونونو کې د بارانونو زياتېدل او د بادونو سختې پېښې د سيلابونو په نورو لاملونو کې زياتوالی راولي، په پايله کې لا زيات سخت سيلابونه منځ ته راځي او د سيلاونو ګواښونه زياتېږی.
شونې ده چې د اوبو له هستو نه د زياتو اوبو د بهېدو له امله هم سيلابونه منځ ته راشي، لکه له سيند، جهيل يا سمندر نه، چېرې چې اوبه پورته راخيژي يا بندونه ماتوي، په پايله کې ځينې اوبه له خپلو اصلي پولو نه اوړي. شونې ده چې په يو سيمه ييز سيلاب کې په خړوبه شوې ځمکه د باراني اوبو د راټولېدو له امله منځ ته راشي. په داسې حال کې چې د موسمي بدلونونو له امله د اورښت او واورې د وېلې کېدو پر مهال د يوه جهيل يا د اوبو د بلې هستې اندازه بدلون مومي، خو د اوبو په اندازه کې دا بدلون تر هغه وخته مهم نه بلل کېږي، تر کومه چې دا اوبه شتمنۍ يا کورني څاروي ډوب نه کړي.
سيمه ييز
شونې ده سيلابونه په اوارو يا کمو ټيټو سيمو کې هغه مهال منځ ته راشي، کله چې اوبه د باران د اورښت يا د واورې د وېلې کېدو له امله د جذب کېدو يا بهېدو په نسبت زياتې شي. زیاتې اوبه په سيمه کې راټولېږي، کله کله دا راټولېدل تر خطرناکې ژورتيا پورې وي. د ځمکې سطحه خړوبه شوې (تغذيه شوې/په اوبو ډکه شوې) وي، له همدې امله په ځمکه کې جذب کېدل درېږي او دا په هغه سيمو کې چېرې چې سطحه ډېره ژوره نه وي، لکه سيلابي دښتې، يا د يو يا ډېرو توپانونو له امله د سختو بارانونو په سبب. د کنګل شوې ځمکې، ډبرې، کانکريټ (په ډبرو، شګو او قير پوخ شوی)، هوارېدل (هغه سیمه چې وېړه او هواره کړای شوې وي) يا د بامونو له لارې هم د اوبو ننوتل يا ډېر کرار يا بېخي کم وي. سيمه یيز سيلابونه په هوارو ځمکو کې منځ ته راځي، لکه سيلابي دښتې او سيمه ييزو ټيټو برخو کې کومې چې د بهنګ له ويالو سره نه وي تړلي، ځکه چې د ځمکې پر سر بهېدل د سطحې تر رېونده والي پورې اړه لري. شونې ده چې اندورهيک ډنډونه (ايندوريزک ډنډونه هغه دي چې اوبه زېرمه کوي او بېرته يې بلې هستې ته نه لېږدوي) د هغو پړاوونو پر مهال سيلابونه تجربه کړي، کله چې اورښت له بخار نه زيات وي.
رود (کانال/وياله/ناوه)
سیلابونه په هر ډول سيندونو او رودونو کې پېښېدای شي، په لمدو سيمو کې له کوچنیو ژر پای موندونکو ويالو نيولې بيا په عمومي ډول د وچ اقليم په وچو ويالو او ان د نړۍ په لویو سيندونو کې. کله چې په کرنيزه ځمکه اوبه بهېږي، شونې ده چې له خټو ډک سيلاب لامل وګرځي، ځکه چې روانې اوبه له ځانه سره رسوبات د خپرې شوې مادې یا د ناستې مادې (خړې) په توګه لېږدوي. شونې ده چې سيمه یيز سيلاب د ځمکې د ښوېدو، يخ، خځلو يا د لرګيو-بوټو د بندونو له امله د زېم ايستنې د بنديدو په سبب منځ ته راشي، يا په ډېر سخت حالت بدل شي.
کرار کرار زياتېدونکي سيلابونه په هغو لويو سيندونو کې منځ ته راځي چې د اوبو ساتلو پراخه سيمې لري. شونې ده چې د بهېدو زياتېدل د پرله پسې باران، په تېزۍ سره د واورې وېلې کېدو، موسمي باد باران يا استوايي توپانونو پايله وي، خو د وچ اقليم په لويو سيندونو کې شونې ده چې په چټکۍ سره سيلابونه راشي، ځکه شونې ده چې دوی د اوبو د ډنډ کېدو سترې زېرمې ولري، خو سيلابي ويالې يې کوچنۍ وي، په همدې سبب شونې ده چې د دې ډنډونو په کوچنيو سيمو کې د باران اورښت خورا زيات وي.
د ناڅاپي سيلابونو په ګډون د چټکو سيلابونو پېښې ډېر ځله په کوچنيو سيندونو، هغو سيندونو کې چې رېونده درې لري او په هغو سيندونو کې منځ ته راځي چې د بهنګ په اوږدو کې يې د جذب وړ ځمکې نه وي، يا په عمومي توګه وچې ويالې وي. شونې ده چې لامل يې په سیمه یيز ډول محرک باران (له تېزې برېښنا او تندر لرونکی) يا په ناڅاپي ډول د هغه بند له سرچينې نه چې د يو بند شاته جوړه شوې وي، يا د ځمکې رغړېدل او يا هم له کنګلونو نه د اوبو روانېدل وي. په يوه بېلګه کې، یو ناڅآپي سيلاب هغه اته کسه وژلي وو چې د يکشنبې په ماسپښين يې په يو تنګ تنګي کې د اوبو په مشهور جورجوړي کې له اوبو خوند اخيست. له لېدل شوي اورښت پرته، په يوه دقيقه کې د اوبو بهېدل په يوه ثانيه کې له پنځوس نه تر يو زر او پنځوس مکعب فوټه پورې (۱.۴ نه تر ۴۲ مکعب متره په يوه سانيه کې) زيات شول. په يوه اونۍ کې په همدې سيمه کې دوه ستر سيلابونه راغلل، خو په هغه ورځو کې په دې ابشار کې هېڅوک نه وو. د همدې زيمي ډنډ په يوه برخه کې دا تر ټولو خونړی سيلاب و، کوم چې د برېښنا او تندر نه په هغه برخه کې منځ ته راغی، چېرې چې رېونده سيمې، د لغړو ډبرو رېونده برخې زياتې دي او پر دې مهال نازکه ځمکه هم ښه خړوبه شوې وه.
په وچو سيمو کې په هغو ويالو کې چې په عمومي توګه وچې وي ناڅاپي سيلابونه تر ټولو عام دي، کوم چې په سويل لويديځ متحده ايالاتو کې د «اريو» او په نورو سيمو کې په ګڼو نورو نومونو يادېږی. په دې حالاتو کې لومړۍ راتلونکې اوبه ختميږي، ځکه چې دا اوبه د بهېدو شګلن بستر لمدوي. په همدې بنسټ د سيلابو مخکښې څنډې له دې نه د وروسته راتلونکو او په زياته پيمانه بهېدونکو اوبو په پرتله په کراره مخ په وړاندې ځي. په پايله کې، ښکته لور ته د سيلابو په بهېدو سره د هايدوګراف (هايډوګراف د اوبو د بهېدو د ښودلو انځور يا ګراف دی) مخ پر وده اړخ لا پسې تېزېږي، تر دې چې د بهېدو کچه دومره ستره شي، چې د ځمکې په مټ جذب د هېڅ برابر ګرځي.
ايسټورين او ساحلي (ايسټورين په ساحل کې يو بل ته د نژدې شويو اوبو هغه هسته ده، چېرې چې سمندرونه له تروشو اوبو سره يو ځای کېږي).
په ايستوري (لارو) کې په عمومي توګه د سيلابو لامل د بادونو او ښکته هوا د فشار له امله د منځ ته راغليو توپاني څپو او سترو څپو يو ځای کېدل وي، کومې چې د سيند د بهېدو په مخالف لوړ لوري کې سره يو ځای کېږي.
شونې ده چې په ساحلي سیمو کې د سيلابو لامل توپاني څپې وي، چې په سمندر کې د سترو څپو د پېښو له لوړ مد او جزر سره يو ځای کېږي، د کوم په پايله کې کې چې دا څپې د سيلابو دفاع تر ټولو لوړې درجې ته بيايي او په سختو حالاتو کې د دې سيلابونو لامل سونامي يا استوايي توپانونه وي. د استوايي توپان له امله او يا هم د غېراستوايي توپان له امله په توپاني څپو کې زياتوالی د همدې ډلې برخه ده. د UHC (د توپان ملي مرکز) له خوا شوې څېړنې روښانه کوي چې: «د توپاني څپو زياتېدل، د هغو اوبو ډېروالی دی چې د اټکل شوي فلکياتي مد او جزر نه زياتې او د توپان په مټ پیدا شوې وي. د توپاني څپو زياتېدل، بايد د توپاني مد او جزر سره ګډوډ نه کړای شي، د کوم تعريف چې داسې شوی چې «دا د توپاني څپو او فلکياتي مد او جزر د يو ځای کېدو له امله د اوبو د کچې زياتېدل دي». شونې ده چې د اوبو د کچې دا زياتېدل، په ساحلي سيمو کې د سختو سيلابونو لامل شي، په ځآنګړي ډول، کله چې توپاني څپې د پسرلي د موسم له مد او جزر سره ملګرې وي، په پايله کې داسې توپاني مد او جزر منځ ته راځي، چې تر شل فوټه يا هم په ځينو حالاتو کې له دې نه لوړې کچې ته رسېږي.
روډولف روکر
یوهان روډولف روکر (۲۵ مارچ ۱۸۷۳ – ۱۹ سپټمبر ۱۹۵۸ زکال) جرمنی انارشېست لیکوال او فعال و. نوموړی د ماینتس په یوه صنعتګره رومن کاتولیک کورنۍ کې وزیږېد.
پلار یې د هغه د ماشومتوب او مور یې د هغه په نوې ځوانۍ کې مړه شوه. له همدې امله یې یو څه موده په یتیم خانه کې تېره کړه. په ځوانۍ کې یې په کښتۍ کې د کابین د کاریګر په توګه کار وکړ او بیا د یو ټایپوګرافر شاګرد شو. هغه وړاندې له دې چې د انارشېستانو لکه میخائیل باکونین او پیټر کروپوتکین تر اغېز لاندې راشي له کارګري ټولنې سره مل او د جرمني په سوسیال دیموکرات ګوند کې شامل شو. له نورو لیبترین/آزادي غوښتونکو ځوانانو سره د جرمني له سوسیال دیموکرات ګوند (SPD) وویستل شو او انارشېستي فعالیتونه یې له جرمني څخه پاریس ته د تېښتې لامل وګرځېدل، چېرې چې هغه له انارشیستي سندیکالېستي او یهودي نظریاتو سره په اړیکه کې و. په ۱۸۹۵ زکال کې لندن ته کډه شو. په لیورپول او نورو ځایونو کې له لنډي مهالي پاتې کېدو پرته هغه د دوه لسیزو څخه زیات وخت لپاره د لندن په ختیځ کې پاتې شو او د Arbeter Fraynd نشریې د اېډیټ کولو، د انارشېزم د مخکښو متفکرینو د نظریاتو د څرګندونکي او د لندن د جامو د صنعت د اعتصاباتو د مدیریت کولو په ګډون یې په ییدېش ژبه باندې په انارشېستي صحنه کې د کلیدي څېرې په توګه رول ولوباوه. په لندن کې هغه د ییدېش مخینې لرونکې اوکرایني الاصلې انارشېستې میلي ویتکوپ سره مشترک ژوند پیل کړ. د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال د یو پردي دښمن په توګه ونیول شو او د جګړې په پای کې هالنډ ته تبعید شو.
په ۱۹۲۰ مه ز لسیزه کې هغه تر ډېره په جرمني کې استوګن و، چېرې چې هغه د جرمني د کارګرانو د آزادې سندیکالیستي اتحادیې (FAUD) او د هغو د څانګې Der Syndikalist  یو له معمارانو او همدارنګه د کارګرانو د نړیوال بنسټ (IWA) بنسټګر وګرځېد. هغه په مخ پر زیاتېدوني ډول د ملت پالنې او فاشېزم څخه اندېښمن و (هغه په دغه دوره کې په خپل شاهکار اثر نشنلېزم او کلتور باندې کار وکړ) او په ۱۹۳۳ زکال کې له جرمني څخه متحده ایالاتو ته لاړ. په متحده ایالاتو کې هغه په ییدېش Freie Arbeiter Stimme ډله کې فعال و او په ځانګړې توګه یې په لیبرترین/ازادي غوښتونکو زده کړو او د هسپانیا له انقلاب سره په همغږۍ د هغو د فاشیستي او ستالینیستي دښمنانو سره په مخالفت کې ونډه لرله.
د هغه کلاسیک آثار نشنلېزم او کلتور او انارکو – سندیکالېزم په ۱۹۳۰ مه لسیزه کې خپاره شول. هغه چې په لومړۍ نړیواله جګړه کې یې له دواړو لورو سره مخالفت وکړ د یو فاشیست ضد په توګه یې په دویمه نړیواله جګړه کې له متفقینو ملاتړ وکړ. له جګړې وروسته هغه د امریکا د آزادۍ د مخکښانو په نوم د خپلو مقالو ټولګه چې په متحده ایالاتو کې یې د لیبرال او انارشېست مفکورې تاریخ بیانوه؛ خپره کړه، هغه دغه لیدلوری چې راډیکال تفکر د امریکا له تاریخ او کلتور سره پردی دی او یوازې کډوالو دلته راوړی؛ له منځه یووړ. نوموړی د سپټمبر په ۱۰ مه نېټه په موهګان مستعمره کې ومړ.
لومړنی ژوند
روډولف روکر د ۱۸۷۳ زکال د مارچ په ۲۵ مه د جرمني د هسن په ماینتس سیمه کې (اوس مهال راینلنډ – فالنس) وزېږېد. هغه د لیتوګرافر ګئورګ فیلیپ روکر (۱۸۴۵ – ۱۸۷۷ زکال) او د هغه د مېرمنې انا مارګریتا چې کورنی نوم یې نومان و (۱۸۶۹-۱۸۸۷ زکال، د هنریس نومان لور)، له څلورو ماشومانو څخه یو و. (د هغه خویندې او وروڼه فیلیپ، ۱۸۷۰ – ۱۸۷۳ زکال؛ کاترییا باربارا، ۲۰ مارچ ۱۸۷۰ – ۳ اپرېل ۱۸۷۰ زکال؛ او فریدریش، زیږون ۱۸۷۷ زکال وو). دغه کاتولیک کورنۍ چې ډېره معتقده نه وه، دیموکراتیک او پروس ضد دودونه یې لرل چې د روکر له نیکه څخه ورته پاتې و، هغه چې د ۱۸۴۸ زکال په انقلاب کې یې ونډه لرله. له دې سره د روکر له زیږون څلور کاله وروسته د هغه پلار جورج فیلیپ په ۱۸۷۷ زکال کې مړ شو. له دغې پېښې وروسته د هغه کورنۍ د خپلې مور د کورنۍ په مرسته وکولای شول، له بې وزلۍ ځان وساتي. د روکر ماما او د هغه پدرخوانده کارل رودولف نومان چې د جرمني د سوسیال ګوند پخوانی غړی و د هغه لپاره د پلار تشه ډکه کړه او د هغه فکري وده یې هدایت کړه. د روکر د خپل ښوونځي د ښوونکي له میتود څخه بد راتلل او هغه یې یو «بې زړه مستبد» باله. له همدې امله هغه یو بېنوا زده کوونکی و.
د ۱۸۸۴ زکال په اکتوبر کې د هغه د مور نوی مېړه لودویګ بامګارتنر د هغوی له کورنۍ سره یوځای شو. دغه واده رودولف ته د ارنست لودویګ هاینریش په نوم یو پرکټی ورور ور په برخه کړ چې ورسره نږدې اړیکې یې نه لرلې. روکر یو ځل بیا هغه وخت روحي ضربه ولیدله چې مور یې د ۱۸۸۷ زکال په فبروري میاشت کې مړه شوه. وروسته له هغه چې د مور نوي مېړه (پلندر) یې نوی واده وکړ، روکر یتیم خانې ته یووړل شو.
لومړنۍ سیاسي چارې
کارل یو پام وړ کتابتون درلود چې هر ډول سوسیالیستي ادبیات په کې شاملېدل. روکر په جرمني کې د بیسمارک د متمرکزې سترواکۍ د فدرالېست مخالف کنستانتین فرانتز، مارکسیزم ضد سوسیالېست یوګن دورینګ چې نظریاتو یې انارشېستي بڼه لرله،  د یوشمېر ناولونو لکه د ویکتور هوګو د «بدبختانو» او د ادوارد بلامی د «شاته کتو» په نومونو ناولونو او همدارنګه د یو شمېر سنتي سوسیالیستي ادبیاتو لکه د کارل مارکس د سرمایې اثر او د فردیناند لاسل او اګوست ببل د لیکونو تر اغېز لاندې راغی. روکر سوسیالېست شو او په منظم ډول به یې خپل نظریات له نورو سره شریکول. د هغه کارورکوونکی لومړنی کس و چې سوسیالېزم ته واوښت.
هغه د خپل ماما د اغېز له امله د جرمني له سوسیال دیموکرات ګوند سره یوځای شو او په ماینتس کې د ټایپوګرافانو په کارګري ټولنه کې فعال شو. هغه د دولتي ځپلو له امله د ۱۸۹۰ زکال په ټاکنو کې د فرانتس یوست په ګټه د نیمه مخفي ټاکنیز کمپاین د ترسره کولو په موخه چې په رایشتاګ کې د ماینتس - اوپنهایم سیمې څوکۍ وګټي؛ دواطلب شو. له دې امله چې دغه څوکۍ ډېره جنجالي وه، د ګوند مخکښو څېرو لکه اګوست ببل، ویلهلم لیبکنشت، ګئورګ فون وولمار او پاول سینګر له دغه ښار څخه لیدنه وکړه څو له یوست سره مرسته وکړي او همدارنګه روکر چانس پیدا کړ له دوی سره خبرې وکړي.
سیاسي ځایګی
روکر تر ډېره د یو انارکو – سندیکالېست په توګه توصیف کېږي ځکه د دغه لیدلوري لپاره یې کلیدي مقدماتي متنونه او همدارنګه یې د FAUD لپاره سندیکالیستي اساسات ولیکل. هغه همدارنګه د کروپوتکین په څېر انارشیستي کمونیستانو ته نږدې و. له دې سره پاول اوریچ څرګندوي چې هغه یو پلورل شوی بی صفته انارشېست و چې باور یې درلود انارشیستي فکري مکتبونه «یوازې مختلف اقتصادي میتودونه» بیانوي او همدارنګه پر باور یې د انارشېستانو لومړنۍ موخه د «انسانانو د فردي او ټولنیزې آزادۍ» رامنځته کول دي.
آثار
کتابونه
مقالې
شيرين تگاب ولسوالۍ
د شیرین تگاب ولسوالۍ د افغانستان د فارياب ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۷۱،۰۶۴ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د فارياب ولسوالۍ
نورالدين عبدالرحمن جامي هروي
مولانا نورالدين عبدالرحمن جامي هروي د افغانستان د هرات ولايت يو پخوانی نامتو شاعر او عالم دين و.
وېشنيزه:افغان شاعران
اقلیمي امنیت
اقلیمي امنیت هغو امنیتي خطرونو ته ویل کېږي چې په مستقیم یا غیر مستقیم ډول د اقلیم په نښو کې د بدلونونو له امله رامنځته کېږي. دا مفهوم پر دې مفکوره متمرکز دی چې په اقلیم پورې اړوند بدلونونه په ټولنه کې هغه شته خطرونه ډېروي چې د انسانانو، اېکوسیستمونو، اقتصاد، زېربناوو او ټولنو امنیت ګواښي. په اقلیم پورې اړوند امنیتي خطرونه په نړۍ کې د سولې او امنیت د مدیریت د ډول لپاره پراخې پایلې لري. که سم مدیریت ونه‌شي، د اقلیم له بدلون سره تطابق او د اغېزو کمولو لپاره اقلیمي اقدامات هم ښايي پر انساني امنیت منفي اغېزې ولري.
اقلیمي بدلون دا ظرفیت لري چې شته کړکېچونه ډېر کړي یا نوي کړکېچونه رامنځته کړي – په دې توګه د یوه ګواښ ډېروونکي په توګه عمل کوي. دا د تاوتریخجنو جګړو او نړیوال امنیت لپاره یو کتلېست کېدای شي. د څه باندې ۵۰ کمي څېړنو یوه مېټا انلایز، چې د اقلیم او شخړو تر منځ اړیکه یې څېړله، وښوده چې "د هر ۱ معیاري انحراف (1σ) لپاره په اقلیم کې بدلون د تودوخې درجې د ګرمېدو یا شدید ورښت لامل کېږي، متوسط اټکلونه ښيي چې د خپلمنځي تاوتریخوالي فرېکونسي ۴ سلنې ته لوړېږي او د ډلو تر منځ د تاوتریخوالو شمېر ۱۴ سلنې ته پورته کېږي. د اقلیمي بدلونونو حکومت‌منځي پلاوی وايي چې په چاپېریالي کډوالۍ کې ګډوډي ښايي د شخړو له ډېروالي سره مرسته وکړي، که څه هم دوی د کم‌پيدا سرچینو د د ډېروالي پر رول لږ ډاډه دي. البته اقلیمي بدلونونه تل د تاوتریخوالي لامل نه کېږي او شخړې ډېری وخت له یو بل سره د تړلو عواملو له امله رامنځته کېږي.
ګڼو کارپوهانو خبرداری ورکړی چې اقلیمي بدلون ښايي د شخړو د زیاتېدو لامل شي. د متحدو ایالتونو له متقاعدو جنرالانو جوړ «پوځي مشورتي پلاوي» وړاندوېینه وکړه چې د ځمکې تودوخه به په نا امنو سیمو کې د «خطر د ضریب» په توګه عمل وکړي. د ستراتیژیکو او نړیوالو څېړنو مرکز او د امریکا د نوي امنیت مرکز چې د واشنګټن دوه فکري مرکزونه دي، راپور ورکړی چې توپانونه "د سیمه‌ییزو او ان ملي هویتونو د ننګولو وړتیا لري او په پایله کې یې د سرچینو پر سر وسله‌والې شخړې پېښېدای شي." دوی وايي چې تر ټولو لوی ګواښ به "په هېوادونو کې دننه او بهر د خلکو له پراخې کډوالۍ څخه" پېښ شي. له دې سره سره، نور څېړونکي په دې اړه لا ډېر شکمن وو: یوې څېړنې د ۱۰۰۰ او ۲۰۰۰ کلونو تر منځ په اروپا کې د اقلیم او شخړو تر منځ هېڅ کومه بامعنا احصایوي اړیکه پیدا نه‌کړه.
د اقلیمي بدلون او امنیت تر منځ اړیکه په ټوله نړۍ کې د مقاماتو په ځانګړي ډول د ملګرو ملتونو د امنیت شورا او د مخ پر ودې جي۷۷ ډلې هېوادونو لپاره اندېښنه ده. لرې نه ده چې د اقلیمي بدلونونو اغېزې به د یوه امنیتي ګواښ په توګه مخ پر ودې هېوادونو ته سخت زیان ورسوي. د بریتانیا د بهرنیو چارو وزیرې «مارګارټ بکېټ» ویلي چې "یو بې‌ٍثباته اقلیم به د شخړې ځينې لوی محرکونه ډېر کړي چې د کډوالۍ فشارونه او د سرچینو لپاره سیالي یې بېلګې دي." د اقلیمي بدلون د انساني اغېزو او د تاوتریخوالي او وسله‌والو شخړو د ګواښونو تر منځ اړیکه ځانګړی اهمیت لري، ځکه چې څو بحراني یا سخت شرایط په هم‌مهاله ډول تر اغېز لاندې راځي.
مخینه
اقلیمي امنیت هغو امنیتي خطرونو ته ویل کېږي چې په مستقیم یا غیر مستقیم ډول د اقلیم په نښو کې د بدلونونو له امله رامنځته کېږي. اقلیمي بدلون د بېلابېلو امنیتي راپورونو له لارې په یوویشتمه پېړۍ کې د نړیوال امنیت لپاره د یوه ستر ګواښ یا ناورین په توګه پېژندل شوی دی. په ۲۰۲۰ کال کې د نړیوالو فاجعه‌بارو خطرونو راپور چې د نړیوالو ننګونو بنسټ خپور کړی، څرګندوي چې اقلیمي بدلونونه به په ډېر احتمال سره د تمدن پای وي. ۷۰ سلنه نړیوال دولتونه اقلیمي بدلون د ملي امنیت موضوع ګڼي. اقلیمي خطرونو ته د پالیسیو لېوالتیا په چټکۍ سره وده کړې او د نورو موضوعاتو لکه د خوړو او انرژۍ امنیت، د کډوالۍ پالیسي او ډپلوماټیکو هڅو تر څنګ د پالیسۍ پر اجنډا هم اغېز کوي. اقلیمي بدلون یوه نړیواله ننګونه ده چې په اوږد مهال کې پر ټولو هېوادونو اغېز کوي، ځکه د اقلیمي بدلونونو اغېزې په نابرابر ډول په بېلابېلو سیمو کې خپرېږي. له دې سره سره، ښايي پر څنګ ته شویو او زیانمنونکو ټولنیزو ډلو لا ډېره نامتناسبه اغېزه وکړي.
په ۲۰۱۸ کال کې د نړیوال ګواښ د ارزونې راپور کاږي: "تېر ۱۱۵ کلونه د معاصر تمدن په تاریخ کې تر ټولو ګرمه دوره وه او تېر څو کلونه تر ټولو ګرم کلونه ثبت شوي دي. په ګرمه نړۍ کې د هوا سختې پېښې د لویو اغېزو احتمال لري او ښايي له نورو لاملونو سره یو ځای شي او د بشري ناورینونو، نښتو، د اوبو او خوراکي توکو د کمښت، کډوالۍ، د کاري قوې د کمښت او د برېښنا د پرې کېدو خطر ډېر کړي. څېړنو په ځمکنيو سیستمونو کې له اقلیم سره اړوند هغه شاخصونه نه دي پېژندلي چې د اقلیم د ناڅاپي بدلونونو احتمال ښيي."