cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نينورشک
ناروېژي ژبه په دوه لويو گړدودونووېشل شوې ده ، چې دواړه گړدودونه ېې په نسبي توگه په دوه ؤ سيمو وېشل شوي چې ورته اوستلاند(ختيځخوا) او ويستلاند (لوېديځخوا) پورې د نفوسو په کچه يادېږي او دا دوه گړدودونه خپل خپل نومونه لري چې ورته بوکمول او نينوشک وايي. بوکمول د حکومت په رسمي چارو کې لوی رول لوبوي چې ورته (هوووډ مول) وايي چې مانا ېې (رسمي) او لومړنی هدف راوځي. او په څنگ کې ېې بله سيمه ايزه ژبه يا گړدود (نينوشک) ده چې ورته (سيده مول)وايي يانې (ورسره حدف)په نوم يادېږي. که څه هم دا دواړه گړدودونه د ناروې رسمي ژبې گڼل کېږي خو د ډېنمارکي ژبې تر اغېزې لاندې گډوله گړدودونه دي او لومړی گړدود چې بوکمول نومېږي ټوله د ډېنمارکي تر اغېزې لاندې. دا ځکه چې د بوکمول ژبې بنسټ ايښودونکی کنوډ کنوډسن ( زېږېدنه 1812..1895) وروسته له 1850مې څخه د ډېنمارکي ژبې څخه ناروېژي بوکمول ژبه جوړونه پېل کړه او يوازې د ژبې د تلفظ په برخه کې ېې توپيرونه ښکاري چې په نننۍ ناروېژي رسمي ژبې پېژندل شوې او ډېر وييکي ېې د وخت دبدلون سره نوي شوي هم دي. نينوشک د ډېنمارکي ژبې تر اغېزې ډېره کمه راغلې ، ځکه چې د نينوشک ژبې جوړونکی ايوار اوسن (زېږېدلی1813،1896) له کال 1842م څخه تر 1848 پورې د نينوشک ژبې بنسټ کېښود. دا ژبه د ناروېژيانو په قول د ناروې له بېلابېلوگړدودونو څخه جوړه ده او د نوې ناروېژۍ په نوم هم يادېږي. او بل يوازينی او ځانگړی توپير ېې له بوکمول سره په ژبدوديزه برخه کې په غږيزه او ليکدوديزه څانگه کې څرگنده ده.
وېشنيزه:د نړۍ ژبې وېشنيزه:ناروېژي ژبه وېشنيزه:ناروې
فريدون‌شهر ولسوالي
فريدون‌شهر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان فریدون‌شهر)  د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د فريدون‌شهر ښار دی. دا ولسوالي ۳۵٬۶۵۴ تنه نفوس لري. د فريدون‌شهر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د اصفهان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
اکدي واکمنۍ
تاریخ
په ۲۳۳۴ کال (ق.م.) د بین البحرین په سیمې کی څو د ښار دولتونه پراته ول دغه ښارونه په اوس وخت کی د کيش، اوروک، اور، امت، لاگاش ، ماري او ابلا په نومونو یادېږي او د سومېري حکمرانانو په لاس کی ول. په ۲۳۳۴ کال (ق.م.) د کيش یو کارمند سیاسی او پوځی قدرت حاصل کړ. په ۲۳۴۰ کال کی دغه کارمند چی په اوس وخت کی سارگن اکدي په توم یادېږي د سومېر حکمران شو. سارگن اکاد په بین النهرین کی په تاریخ کی لمړنی د مرکزیت دولت جوړ کړ. سارگن اکاد نوی پایتخت اکاد هم تاسیس کړ. سارگن اکاد د حکومت په وخت کی اکدي واکمنۍ پراخه کړه. په دی وخت کی علام او دیلمون د سارگن لاس ته ورغلل. د سارگن لمسۍ نرام سین د خکومت په وخت کی د کدي واکمنۍ اوج ته ورسېدله. په دی وخت کی سوریه، قبرس او ترکیه هم ونیول شول. په ۲۱۴۰ (ق.م.) اکدي واکمنۍ د گوتیانو لاس ته ورغله او په ۲۱۱۶ (ق.م.) د اور حکمران اتوحیکال د گوتیانو واکمنۍ ته ماته ورکړه. تر جگړې وروسته بین النهرین د اور واکمنۍ لاس ته ورغله.
سرچينې
‎
وېشنيزه:پخوانی هېوادونه
خيرپور
خيرپور د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په سيند ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,02,188 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 55م لوی ښار دی. او دا د سيند ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
پولي وینايل کلورايډ
پولي وینایل کلورایډ (په انگرېزۍ: Polyvinyl chloride) په لنډه یې PVC او په وگړیزه ژبه یې پلاستیک بولي. پولي وینایل کلورایډ د وینایل کلورایډ د پوليمیریزیشن څخه په لاس راغی او د مندلو سره یې هڅه وشوه چې نور پنځ (طبیعت) وه نه ځوروي او د پنځیزو توکونو لکه: لرگی، وسپنه، سیمټ او داسو نورو د کارولو څخه لاس واخلي او یا یې کاروونه کمکۍ کړي.
جوړښت
د پولي وینایل کلورایډ بنسټ مالگه او تېل دي. د مالگې څخه کلور او د اومه تېلو د شننې څخه ايتلین په لاس راوړل کېږي. کلور ۵۷ سلنه، ايتلین ۴۳ سلنه په دغه تړنگ کې ونده اخلي او د یو ځای کولو څخه یې دای کالوریتان جوړېږي. بیا د دای کالوریتان یوه برخه د ایلیمینشن د عملې (Elimination reaction) په مرسته لمنځه وړي او پاتې شوې برخه د هایدروجن کلورایډ په گازو او په وینایل کلورایډ باندې شننه او تجزیه کېږي. په لاس راوړل شوې وینایل کلورایډ د اوبو سره په یوه ریاکتور کې یو ځای کوي او د جگ فشار او د لوړې تودوخې په مرسته پوليمیریزیشن کېږي او په یوه اومه پولي وینایل کلورایډ بدلیږي. وروسته د چاڼولو او پاکولو څخه په لاس راوړل شوي پولي وینایل کلورایډ د یوه سپین پوډر بڼه لري. پوډر سره د جمعي تړنگ په مرسته د تودوخې په کابو ۱۸۰ – ۲۰۰ درجو کې جمع کونکي (په انگریزۍ: Additives) گډوي. جمع کونکي د بنسټ ییز پولي وینایل کلورایډ په ځانگړنو کې بدلون راولي. بنسټ ییز پولي وینایل کلورایډ یو وچ ماتېدونکی توکی دی جمع کونکي کله توکي ته پیاوړتیا، کله کلکوالی او کله یې هم نرمه وي. د پیاوړتیا د ډېرولو له پاره یې د وار (وهلو) په وړاندې اکریلونیتریل بوتادین استایرن (په انگرېزۍ: Acrylonitrile butadiene styrene ، لنډیز:ABS) ورگډوي. داسې پولي وینایل کلورایډ د کلک په نامه یادېږي. هغه توکونه چې بهر کارېږي او د لمر د وړانگو سره اړیکه کوي په بله وینا چې د UV د وړانگو اغېزې یې لږ کړې وي او د توکونو رنگ یې ساتلی وي، بنزوفنونن، بنزوتریازول پولي وینایل کلورایډ ته ورډېروي. د نرمولو د پاره د وینایل کلورایډ سره پلاستیکي کونکي (په انگرېزۍ: Plasticizer) یو ځای کيږي چې د نرم پولي وینایل کلورایډ په نامه یادېږي.
چې د جمعي تړنگ په بهیر کې یې د ژوبلېدو مخنیوی کړای وي سمونکي (په انگرېزۍ: Stabilizer) ورسره یو ځای کوي. سمونکي کېدای شي سرپ سولفات وي. خو نن ورځ کلسیم او کیمیاوي مالگه ډېره کارېږي. پولي وینایل کلورایډ یو ترموپلاستیکي توکی دی. د دغې ځانگړنې څخه یې گټه پورته کېږي او د ویشتنې بهیر په مرسته یې په غالب کې ننباسي او د تودوخې درجه یې د کنگل اکر ته راولي. د دغې موخې د پاره د ویشتنې د ماشین څخه کار اخلي.
کارونځ
د کلک پولي وینایل کلورایډ څخه د پلاستیک تختې، د برېښنا د سیمونو کانالونه، د اوبو نلونه او د کړکیو او د ورونو چوکاټونه ترې جوړېږي. نرم پولي وینایل کلورایډ څخه د پوړ د پټولو پلاستیکي فرشونه، د اوبو پایپونه او کله یې تر هغه هم نرموي چې د چار جامې او د باران کوټونه او داسې نور ترې جوړېږي. پولي وینایل کلورایډ په غټه توگه د ماشومانو د لوبو د شیانو په پار هم کارېږي. خو دې سره به د پولي وینایل کلورایډ په جوړښت کې د روغتیا د گواښنې جمع کونکي گډ نه وي. دا خبره ډېره جدي ده او په دې موخه جوړه شوې پولي وینایل کلورایډ د ډېرو جدي نورم او د کنترول د کتاب د مخه کنترولېږي.
د پولي وینایل کلورایډ گواښنه
د دغه توکي د جوړو شویو شیانو د ځانگړنې څخه څرگنده شوې چې دغه توکی په عادي اکر (حالت) کې د استعمال وړ او د انسان د روغتیا لپاره هیځ کوم زیان نلري. هغه جمع کونکي (لکه سرپ) چې پخوا ورسره گډېدل نن نه ورسره گډېږي او د هغوی پر ځای نورو توکونه چې انسان ته زیان نه لري کاروي.
سرچینې
کیمیا وېشنيزه:تخنیکي کړنلارې وېشنيزه:ودانیز توکونه
20 ډيسمبر
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
دورتموند
دورتموند د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
گيورگ ويلهېلم فرېدرېش هېگل
گيورگ ويلهېلم فرېدرېش هېگل (په جرمني: Georg Wilhelm Friedrich Hegel) يو جرمنی فيلسوف و.
جرمني فيلسوفان
په افغانستان کې د الکولي مشروباتو تولید
د الکولي مشروباتو تولید او مصرف په تېره بیا شراب د افغانستان لرغونی دود دی چې له مخزېږد څلور پېړۍ مخکې ته ورګرځي. دم ګړۍ د افغانستان خلک حق نه لري چې الکولي مشروبات ولري یا یې وکاروي. په همدې حال کې د افغانستان حکومت څو بېلابېلو شرکتونو ته بهرنیو خبریالانو او سیلانیانو ته د الکولي مشروباتو د وېش جواز ورکړی. دغه راز، په تور بازار کې هم الکولي مشروبات شته. هغه بهرنیان چې په ۲۰۲۱ ز کال کې واک ته د طالبانو له رسېدو مخکې افغانستان ته راتلل، د دوه لیټره الکولي مشروباتو راوړولو اجازه یې لرله.
د افغانستان شاهي کورنۍ
د شاه امان الله او ظاهر شاه کورنۍ په دوران کې الکولي مشروبات، د ټولنې یوه برخه وه او د کابل نامتو څېرو د افراطي غونډو په جوړولو کې شهرت درلود.
بیاکتنه
افغانستان دمګړۍ د انګورو نږدې ۶۰،۰۰۰ هکټاره (۱۵۰۰۰۰جرېبه) باغونه لري او د کیفیت لرونکو شرابو جوړولو لپاره مناسبه خاوره او اقلیم لري. سره له دې چې د شرابو تاریخچه ډېرو پخوانیو دورو ته رسېږي، خو په ظاهره د (موکاري) انګورو روزنه له مخ زېږد نږدې څلور پېړۍ مخکې د افغانستان په ځینو برخو کې  په ښه توګه روانه ده. ویل کېږي چې د مغولو لومړنی سترواک بابر، د کابل د شرابو په اړه معلومات ترلاسه کړل. بابر هغه لیک چې د نوموړي د اتو بیوګرافي شرحه ده، ویل کېږي چې په ځانګړي ډول د استالف سیمې په اړه (په احتمالي توګه د استافیلي له یوناني کلېمې چې د انګورو په معنی مشتق شوې ده) داسې شرح ورکړې، «د څپاند سیند دواړوغاړو ته چې تاکونه او باغونه دي چې رڼې او سړې اوبه لري». د مغولو سترواک د سیند له درې  او افغانستان نه کیفیت لرونکي شراب ترلاسه کول. منځنۍ پېړۍ د شرابو د تولید یوه بډایه دوره وه چې په اتلسمه زیږدیزه پېړۍ کې پای ته ورسېده. د ۱۹۶۰ ز لسیزه د بیا تولید شاهده وه چې طالبانو له خوا پای ته ورسېده په ۱۹۶۹ زیږدیز کې یوې فرانسوي څېړنې اټکل وکړ چې لویو تاکونو نږدې ۳۷،۵۰۰ هکټاره ځمکه تر پوښښ لاندې راوستې او دا یوازې د کرنې وړ ۲٪ اراضي ده. ډېری تاکونه هرات، کندهار او کابل ته نږدې وو؛ په شمالي پولو کې هم لږ د انګورو سیمې وې. سره له دې چې دغې فرانسوي څېړنې په لویو او مسلکي تاکونو باندې متمرکزه وې، خو وايي چې انګور په بېلابېلو باغونو، حتی په نورستان کې په ۲۴۰۰ متره ارتفاع کې هم روزل کېږي. هغه اټکل چې په ۱۹۶۸ ز کال کې د یوې سیمه ییزې مرستې لپاره پروګرام جوړ شو، د  ۶۰،۰۰۰ هکټاره (۱۵۰۰۰۰جرېبه) تاکونو ښکارندوی وو. که چېرې پرتله شي، اتریشي شراب په ۵۱،۰۰۰ هکټاره (۱۳۰،۰۰۰جریبه) ځمکه کې تولیديږي. اوس د انګورو تولید تر ډېره د کابل په شاو خوا کې تر سره کېږي او د مذهبي دلایلو له امله، تر ډېره د مېوې اوبه او ممیز ورنه تولیديږي.
سیمه ییز خلک
افغانستان یو له هغو ۱۶ هېوادونو نه دی چې د هر سن خلکو له خوا یې د الکولي مشروباتو څښل غیر قانوني دي. له دغه قانون نه د خلکو د سرغړونې په صورت کې، د اسلامي شریعت احکام ورباندې جاري کېږي. د شرابو څښلو په سزا کې جریمه، زنداني کېدل او ۶۰ شرعي درې وهل شامل دي. د نړیوال روغتیايي سازمان (WHO) د معلوماتو له مخې، په رسمي توګه په افغانستان کې د شرابو مصرف صفر دی. له ۲۰۰۳ تر ۲۰۰۵ کلونو په ترڅ کې په افغانستان کې د شرابو کارول نږدې صفر وو؛ د ۲۰۰۸ تر ۲۰۱۰ کلونو په بهیر کې د شرابو ثبت شوی مصرف نږدې صفر، خو یو تن لپاره نه ثبت شوی مصرف نږدې ۰،۷ لېټره اټکل شوی ؤ. د قانون عملي کول په متناقض ډول ترسره کېږي او په تور بازار کې شراب په پراخه کچه د لاس رسي وړ دي، په تېره کابل او د افغانستان په لوېدیځ د هرات په ښار کې، چېرې چې ویل کېږي کورني شراب په مناسبه بیه او اسانه د لاس رسي وړ دي. د هېواد په شمال کې د ازبکستان له لارې د شرابو قاچاق لویه سوداګري بلل کېږي. په شمالي ښار مزار شریف کې په پراخه کچه شراب مصرفېږي، چې له هغې جملې یې جګړه مار عبدالرشید دوستم ډېر کاروي.
د طالبانو له سقوط وروسته می خانو/ او ډول ډول بازارونو بهرنیانو او سیلانیانو ته د الکولي مشروباتو په پلورلو پيل کړی وو. کابل اوږدې او رنګینې شپې لرلې، حتی د ګاونډیو هېوادونو لکه: نوي ډیلي، کراچۍ یا تهران لویو ښارونو په پرتله. په افغانستان کې د نړیوالو مرستندویه ادارو، امنیتي کارکوونکو له ښو معاشونو سره د ځوانو ډیپلوماټانو لویې غونډې کېدې. په ۲۰۱۰ ز کال کې ځینې ځایونه وپلټل شول او یو شمېر اوکرایني نوکرانې (نجونې) چې فحاشي یې کوله ونیول شوې. په می خانو او تفریح ځایونو باندې د طالبانو له خوا څو ځلې بریدونه وشول.
سیلانیان
مخکې له دې چې طالبانو د ۲۰۲۱ په اګسټ میاشت کې په افغانستان کې واک ترلاسه کړي، هر بهرني سیلاني اجازه لرله چې دوه بوتل یا دوه لیټره شراب له ځان سره افغانستان ته راوړي.
بهرني پوځي ځواکونه
په افغانستان کې له امنیت سره د مرستې د نړیوالو ځواکونو (ISAF) قرار ګاه د ۲۰۰۹ کال له سپټمبر مخکې حد اقل اووه می خانې لرلې چې له مالیې پرته یې د وربشو اوبه بیر او شراب وړاندې کول، له هغې جملې د تورې بوړې په نوم یوه ورزشي می خانه. په ۲۰۰۹ ز کال کې په هوايي برید کې د ۱۲۵ ملکي وګړو د وژل کېدو خبر خپور شو. جنرال ستنلي مک کریسټال چې هغه وخت په افغانستان کې د ISAF قومندان و، هڅه یې وکړه څو د ځواکونو له مسؤلینو سره په اړیکه کې شي. وروسته له هغې چې نوموړی پوه شو چې ځینې ځواکونه د نشې له امله د دې جوګه نه وو چې د پېښې په اړه مناسب ځواب ووايي، نوموړي د امریکا متحده ایالاتو اړوندو کار ځایونو کې د الکولي مشروباتو کارول منع کړل. دغه ممنوعیت په بهرنیو سرتیرو باندې د پلي کېدو وړ وه.
د ایساف ماموریت له پای ته رسېدو سره، د بهرنیو ځواکونو په شمېر کې د پام وړ کموالی راغی. د ایساف په پرتله، د غوڅ ماموریت تر ملاتړ لاندې یوازې د لسو هېوادونو ځواکونو په افغانستان کې شتون درلود. بهرنيو سیلانیانو د مالېې له ورکړې پرته، افغانستان ته د راتلو پرمهال دوه لیټره شراب له ځان سره راوړلای شوای. په نشه حالت کې موټر چلول او له حده زیات د الکولي مشروباتو لرل، د څو میاشتې زنداني کېدو لامل کېدل. د الماني پوځ Bundeswehr  له خوا د الکولي مشروباتو راوړل په افغانستان کې د مېشتو نورو ملکي المانانو او را بلل شویو خبریالانو لپاره په ورته ډول و.
ډوريتي اي سميت
ډورتي اډيت سميت (د ۱۹۲۶ ز کال دجولای په ۶ مه زېږېدلې) یوه کاناډايۍ ټولنپوه ده چې د ښځو د زده کړې، د ښځمنپالنې اند، روانپوهنې او تعلیمي مطالعاتو په ګډون، په ګڼو بېلا بېلو برخو کې له څېړنو سره لېوالتيا لري، همدا راز د ټولنپوهنې په ټاکلو فرعي ډګرونو کې، لکه: د زده کړې ټولنپوهنه، د کورنيو مطالعې او کړنلاره. سميت د ښځمنپالنې د لرليد د اند او د توکمونو د علمي څېړنو د فرعي ډګرونو بنسټ اېښی دی.
ژوند ليک
سميت د ۱۹۲۶ز کال په جولای مياشت کې د انګلستان د «يارکشاير» په «نارتاټن» کې زېږېدلې، د مور نوم يې «ډورتي ايف. پليس» او د پلار نوم يې «ټام پليس» و، چا چې درې زامن درلودل. د هغې يو ورور «اولين پيليس» د مغزو د پروسې په توګه د شعور په موضوع د کار کولو له امله شهرت لري، بل ورور يې «ميلنير پيليس» يو شاعر دی.
سميت د لېسانس زده کړې د لندن د اقتصاد له پوهنځي څخه وکړې او په ۱۹۵۵ز کال کې يې په ټولنپوهنه کې چې تخصص يې انسان پېژندنه وه، د بکالوريوس سند تر لاسه کړ. له دې وروسته يې له «وليام ريډ سميت» سره واده وکړ، له هغه سره يې د لندن د اقتصاد په پوهنځي کې کتلي و، دواړه متحده ايالاتو ته ولاړل. دوی لوړې زده کړې د «برکلي»، کلیفورنيا پوهنتون کې تر سره کړې او سميت د خپل دويم بچي له زېږېدو نهه مياشتې وروسته، هلته په ۱۹۶۳ز کال کې په ټولنپوهنه کې د دوکتورا سند تر لاسه کړ. څه موده وروسته د دوی تر منځ طلاق رامنځ ته شو او سميت ماشومان له ځانه سره وساتل. وروسته هغې له ۱۹۶۴ څخه تر ۱۹۶۶ز کال پورې د برکلي کلیفورنيا په پوهنتون کې استادي وکړه. ډورتي د ټولنپوهنې تدريس پيل کړ او هغه د ۴۴ په پوهنځي کې يواځينۍ ښځينه استاده وه.
په ۱۹۶۷ز کال کې، هغه له خپلو دوو زامنو سره د بریتانوي کولمبيا «ونکور» ته ولاړه، تر څو د بریتانوي کولمبیا په پوهنتون کې استادي وکړي، دلته يې د ښځو د زده کړې د پروګرام په رامنځ ته کولو کې مرسته وکړه. په ۱۹۷۷ز کال کې، هغه د «اونټيريو» «ټورنټو» ته ولاړه، تر څو د تعلیم او مطالعې لپاره د انټيريو په انستيتيوت کې استادي وکړي، دلته تر تقاعد پورې واوسېده. په ۱۹۹۴ز کال کې، هغه د وکټوريا په پوهنتون کې همکاره پروفيسره شوه، چېرې چې هغې د اداري توکمپېژندنې په برخه کې خپل کار ته دوام ورکړ. سميت د ښځمنپالنې د مجلې «Signs» په نړيوال مشورتي پلاوي کې خدمات وړاندې کوي.
د نقطه نظر اند
له سميت مخکې امريکايي ښځمنپالې انديالې «سنډرا هارډنګ» د «نقطه نظر» اند تصور ايجاد کړی و، تر څو د ښځو پر پوهه ټينګار وکړی، استدلال يې کاوه چې ډلبندۍ د ښځو په منځ کې د ټولنيز حقيقت په اړه ناپوهي او انتقادي پوښنتې منځ ته راوړي دي، له چا څخه چې ډلبندي ملاتړ کوي، خو هغه څوک چې د دې مراتبو په پای کې دي، داسې ليد يې درلود چې د ټولنيزو ستونزو تشرېح کول يې اسانه کول.
په ۱۹۶۰ز لسيزه کې د لوړو زده کړو پر مهال سميت د «نقطه نظر» په اړوند خپل تصور رامنځ ته او د «هارډنګ» اند يې جوړ کړ. په همدې پړاو کې سميت وليدل چې هغه خپله «دوه موخې» تجربه کوي چې «کور او پوهنتون» دي او دا چې دا دواړه جهانونه سره نه شي يو ځای کېدای. د خپل نقطه نظر په پېژندلو سره، هغې دا حقيقت روښانه کړ چې په ټولنپوهنه کې د نقطه نظر په اړوند د اعتراف کمښت شته. په دې مهال، د ټولنپوهنې طريقې او اندونه د نارينه وو تر واک لاندې ټوليزه نړۍ کې جوړ شوي دي، په غېرقصدي ډول يې د ښځو جنسي توليد، ماشومان او د کورونو د چارو نړۍ له نظره غورځولي دي. د ښځو دندو ته د کلتور د يوې اضافي برخې پر ځای، د ټولنې د طبيعې برخې په توګه کتل کېږي. سميت باور درلود چې د ښځو له نقطه نظره پوښتنې مطرح کول کولای شي په ټولنيزو ادارو کې پوهاوی منځ ته راوړ. سميت دا معلومه کړه چې د لږکيو ډلو لپاره، د نړۍ ترمنځ پرله پسې جلا والی لکه چې دوی دا تجربه کوي، او د دې په مقابل کې غالبې ډلې له نقطه نظر سره په پرله پسې ډول سمون جبر منځ ته راوړي، د کوم په پايله کې چې کېدای شي د څنډې ته شوې ډلې غړي له خپل «حقيقي» وجود څخه د پرديوالي احساس پیدا کړي.
بېلګه
سميت په عمومي توګه د نقطه نظر د اند د اهميت لپاره د يوې ځانګړې کيسې بېلګه وړاندې کوي، او هغه په دې ډول تشریح کوي:
يوه ورځ کله چې په اونټاريو کې په اورګاډي کې سپره وه، سميت يوه هندوستانۍ کورنۍ وليده چې د سمندر په څنډه يو ځای ولاړ وو او تېرېدونکي اورګاډي ته يې کتل. د لومړيو اټکلونو څخه ژر وروسته سميت محسوسه کړه چې دا کورنۍ يواځې اټکلونه وو، داسې اټکلونه چې هغې د دې پوهېدو لپاره هېڅ لاره نه درلوده چې دا اټکلونه رښتيا وو که نه. هغې دوی ته «هندوستانيان» ويل، خو هغه په يقين سره نه شوه پوهېدای چې د هغوی اصليت څه دی. هغې دوی ته يوه کورنۍ وويله چې په  سمه توګه دا رښتيا کېدای نه شوه. هغې همدا راز وويل چې دوی تېرېدونکي اورګاډي ته کتل، يو داسې اټکل چې په وخت او حالت کې يواځې د هغې په موقعيت ولاړ و، د هغې دا موقعيت چې په اورګاډي کې سپره وه او بهر يې دې کورنۍ ته کتل.
د سميت لپاره، دې چارې د هغې د خپل امتياز د استازيتوب په توګه کار کاوه، د کوم له لارې چې هغې یواځې اټکلونه کول او په سمدستي ډول يې دا اټکلونه د «هندوستانيانو» په يوې ډلې تحميلول. دې چارې له هغې سره مرسته وکړه دې پايلې ته ورسېږي چې تجربې د ځای، وخت او حالاتو په نظر کې نيولو سره بدلون مومي. يواځې د يو ليد موجودیټ، د يوې نقطې پر بنسټ ټولنه او واکمنې اړيکې منځ ته راوړل مناسب نه دي.
اداري توکمپېژندنه
اداري توکمپېژندنه (IE) د پلټنې ټولنيزه طريقه ده، کومه چې سميت منځ ته راوړې ده، په دې موخه جوړه شوې چې ټولنيزې اړيکې راوسپړي، کومې چې د خلکو د هرې ورځې ژوند جوړوي. د اداري توکمپېژندنې لپاره، عادي ورځني فعاليتونه د ټولنيز نظم د څېړنو سيمه ګرځي. سميت IE د مارکسيستي ښځمنپالنې ټولنپوهنې «د ښځو لپاره، د خلکو لپاره» په توګه جوړ کړ، دا اند اوسمهال د څېړونکو له خوا په ټولنيزو علومو، په تعلیم، په بشري خدماتو او د تګلارو په څېړنو کې د سيمه يیزو اړيکو د نقشه جوړولو د تګلارې په توګه کارول کېږي، کوم چې د ادارو په داخل کې د خلکو فعاليتونه سره همغږي کوي. سميت ټينګار کړی چې د هغې اداري توکمپېژندنې بهرليکه د ټولنپوهانو په منځ کې له يو بل سره د همکارۍ به مرسته پراخه کېدای شي او د دې اند پر مخ وړلو لپاره يې د اړينې شبکې په جوړولو ټينګار وکړ.
واکمنې اړيکې
سميت همدا راز د واکمنو اړیکو تصور وړاندې کړی دی، اداري ټولګې کومې چې «د ادارې د هرې ورځې کار او د هغو خلکو ژوند همغږي کوي، کوم چې د اداري نظم تابع دي». دا له ټولنې سره مرسته کوي چې تر مديريت لاندې او منظمه وي، د بېلګې په ډول د بيروکراسۍ نظامونه او مديريت.
21 ډيسمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
خوشال خان خټک: دوستداران داهل بيت له اوره خلاص دي بې دوستۍ يې عالم کله مخـــــــــلص دى
د کتاب نوم: خوشال بابا او نبوي کورنۍ
څېړونکی: استاد اجرالدین اقبال
پته:www.andyal.com
= د اهل بيتو مینوال =
= دوستداران داهل بيت له اوره خلاص دي =
= بې دوستۍ يې عالم کله مخـــــــــلص دى =
= د مودت آيت د پېغمبر اکرم (ص) د خپلوانو؛  حضرت علي، فاطمې بي بي، امام حسن او امام حسېن په اړه  نازل شوى دى =
امام احمد بن حنبل(رحمة الله عليه )په خپل مسند کې له ((سعيد بن جبير))له(( ابن عباس )) رضى الله عنهما نه روايت  کړى ،چې ويلي يې دي :
د ((قُل لَّا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى [1]؛يعنې زه له تاسې د خپل رسالت اجر نه غواړم؛خو له خپلوانو سره مې مينه کوئ .)) آيت،چې نازل شو؛خلکو آنحضرت (ص) وپوښت:خپلوان دې څوک دي،چې مينه يې پر موږ فرض شوه؟ ويې ويل : ((علي،فاطمه او دواړه زامن يې)) دا خبره يې درې ځلې وويله. [2]
امام بخاري رحمة الله عليه  د ((قُل لَّا أَسْأَلُكُمْ... )) تر آيت لاندې په خپل سند له ((طاووس)) له  حضرت ((ابن عباس )) نه روايتوي : له ((قُل لَّا أَسْأَلُكُمْ...)) آيت په باب وپوښتل شو،حضرت سعيد بن جبير وويل: له ((قربی)) نه مطلب ((آل محمد)) دي.
امام سيوطي رحمة الله عليه په ((درمنثور)) تفسير کې تر څېړنې لاندې آيت په باب له ((ابن منذر)) او ((بن ابي حاتم))،((طبراني)) او ((ابن مردويه))د((سعيدبن جبير)) له لارې له ((ابن عباس) نه روايتوي: دا آيت،چې نازل شو؛ نو خلکو ((آنحضرت ص)) وپوښت: خپلوان دې څوک دي،چې مينه يې پر موږ((فرض))شوه؟ ويې ويل : ((علي؛ فاطمه ، حسن،حسين او ددې دواړو زامن [3])).
امام فخررازي(رحمة الله عليه)په خپل تفسير کې تر ((قُل لَّا أَسْأَلُكُمْ...)) آيت لاندې له (زمخشري) رحمة الله عليه نه پورته روايت  نقلوي او ورپسې وايي: نو جوته شوه،چې دا څلور تنه ((علي،فاطمه، حسن او حسين)) د پېغمبراکرم(ص) خپلوان دي او دا مانا چې جوته شوه؛نو فرض ده،چې ځانګړى درناوى يې وکړو. بیا زياتوي : ددې مسالې لپاره بېلابېل لاملونه شته :
لومړى : په ړومبنيو رواياتو کې وويل شول،چې ((آل محمد)) هغوى دي ،چې د چارو ورتګ يې هغه [محمد (ص)] ته دی؛نو دهغو کسانو،چې اړيکې يې پوره ټينګې وي ((آل)) ګڼل کېږي او بېشکه،چې علي،فاطمې،حسن او حسين له رسول اکرم (ص) سره ټينګې اړيکې او تړاو درلود او دا له متواترو احاديثو او مسلماتو ځنې ګڼل کېږي؛نو ځکه لازم دي،چې ورته (( آل محمد )) ووايو.
دويم : بېشکه،چې فاطمه،پېغمبراکرم(ص) ته ګرانه وه او ويلي يې دي : ((فاطمه ،مې د بدن يوه برخه ده،چا چې ازار کړه؛نو زه به يې ازار کړى يم )).
او په متواترو احاديثو کې له رسول اکرم(ص) نه ثابته شوې،چې هغه مبارک (ص) ته علي،حسن او حسين هم ګران وو او دا معنا،چې جوته شي ؛نو پر امت يې مينه فرضېږي؛ځکه متعال خداى وايي :
( الف ) وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ؛ لاروي یې وکړئ،چې سمه لار ومومئ.
(ب) فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ؛څوک چې یې له حکمه سرغړونه کوي؛نو د خداى له عذابه دې ووېرېږي.
(ج) قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللّهُ؛يعنې ورته ووايه که له خداى سره مينه لرئ؛نو زما لاروي وکړئ،چې دخداى ښه راشئ.
(د) لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ =  تاسې ته د رسول الله (ص) په ژوند کې ښه بېلګې دي.
درېيم : د ((آل)) لپاره دعا يو ستر وياړ دى؛نو ځکه په لمانځه کې تر تشهد وروسته دا دعا ويل کېږي.
((اللهم صل على محمد وعلى آل محمد وارحم محمد وآل محمد ))
چې دا درناوى بې له ((آل محمد )) د بل چا نشته؛نوځکه دا ټول دلايل ښيي،چې له ((آل محمد)) سره مينه فرض ده.
په پاى کې امام فخر رازي خپلې خبرې  د امام شافعي رحمة الله عليه په لاندې  اشعارو پاى ته رسوي ،چې پښتو مفهوم يې دادي :
(( ای سپوره! ته چې حج ته روان يې،په هغه ځاى کې ،چې منی ته نژدې د ((رمي  جمرات )) لپاره کاڼي راټولېږي او دا د بيت الله د حاجيانو ستره غونډه ده؛نو ودرېره او نارې کړه،ټولو هغو ته چې په ((خيف جومات)) کې پر عبادت بوخت دي او يا د خوځېدو په حال کې دي او سبايي،چې حاجيان له ((مشعر)) نه ((مني)) ته د يو ستر غړمبېدونکي نېز په څېر روان وي؛نو نارې کړه!هو نارې کړه او ووايه! که له (( آل محمد)) سره مينه رفض وي؛نو ټول پېريان او انسانان دې شاهدان وي،چې زه رافضي يم .[4] ))
(ابن جرير طبري تفسير ؛25 ټوک،16 مخ ) پر خپل سند له سعيد بن جبير (رض) نه او محب طبري په ذخاير کې له ابن سري نه او بيا طبري د 25ټوک په 17 مخ کې له ابي اسحاق له عمرو بن شعيب (رض) نه او حلية الاولياء؛3ټوک،201 مخ پر خپل سند له جابر (رض) څخه روايت کړى: ((قُل لَّا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى)) آيت د خداى د استازي د خپلوانو په اړه  نازل شوى او د وروستي روايت مضمون داسې دى، چې يو کليوال سړى رسول اکرم (ص) ته راغى او ويې ويل : محمده ! اسلام  راوښيه.رسول اکرم (ص) ورته وويل : اسلام دادى، چې لېينه- شهادت ورکړې،چې ( لا اله الا الله وحده لا شريک له و ان محمداً عبده و رسوله ) اعرابي ورته وويل : پردې مانا به له ما مزدورې هم غواړې؟رسول اکرم (ص) ورته وويل : بې د خپلوانو له مينې هېڅ نه غواړم.اعرابي وپوښتل : ستا خپلوان که زما خپلوان؟ د خداى استازي(ص) وويل :زما خپلوان. سړي ورسره ومنله  او ورته يې وويل : لاس دې راکړه،چې ددې خبرې لپاره درسره بيعت وکړم او  د خداى لعنت دې پر هغه وي،چې له تا او خپلوانو سره دې مينه نه کوي. د خداى استازي(ص) وويل : امين.
سيوطي په درالمنثور کې تر همدې آيت لاندې له عبد بن حميد او ابن منذر له مجاهد نه او همداراز له ابن مردويه نه د ابن المبارک له لارې له حضرت ابن عباس څخه او همداراز ابونعيم او ديلمي له مجاهد له حضرت ابن عباس څخه او همداراز سعيد بن منصور له سعيد بن جبير نه روايت راوړى،چې ټولو ويلي دي، چې مراد ترې د خداى د استازي خپلوان دي.
ليکوال: دا روايت محب طبري؛ذخاير :138 مخ هم له زيد بن حسن نه نقل کړى دى او دولابي  ته يې نسبت ورکړى دى او هيثمي؛مجمع:9ټوک،146 مخ کې هم راوړى او ابي الطفيل ، طبراني،ابويعلي ،بزاز او احمد ته يې نسبت ورکړى دى او همداراز دا روايت ابن حجر؛صواعق:101 مخ کې نقل کړى او هغه يې بزاز او طبراني ته نسبت ورکړى دى.
(اسدالغابه:5ټوک:367مخ ) له حکيم بن جبير له حبيب بن ابي  ثابت نه روايت کړى،چې د خپل ټبر له يوې ډلې سپين ږيرو سره ناست وم،چې له مخې مو علي بن الحسين تېر شو او دا هغه وخت و، چې د هغه او د يوې ډلې قريشو ترمنځ د يوې ښځې پر سر شخړه وه،چې له هغه نه يې اخستى وه او له هغه سره نږدې توب يې ښه نه راته؛نو د انصارو سپين ږيرو وويل: پرون تاسې موږ د هغه شخړې په باب چې له پلانۍ کورنۍ سره مو درلوده راغوښتي وو؛خو موږ ستاسې په چار کې هېڅ ډول لاسوهنه نه شو کړاى او هېڅ خبره هم پکې نه شو کړاى؛ځکه سپين ږيرو مو یو حديث روایت کړى، چې د خداى استازي ته ورغلو او ورته مو وويل : محمده ! اجازه راکړه ددې ټولو نعمتونو له امله، چې خداى ستا له امله راکړي او دا دومره فضيلتونه او کرامتونه يې راکړي، له خپلو مالونو يو څه درکړو، چې په ځواب کې یې د ( قل لا اسئالکم) آيت راغى او ليکونکي په اخر کې دا حديث ابن منذر ته نسبت ورکړى دى.
( ذخاير العقبى ؛25 مخ) د ملا له سيرة نه نقل کړي، چې رسول اکرم (ص) وويل : هغه اجر،چې تاسې يې بايد راکړئ، خداى ټاکلې، چې زما له اهلبيتو سره مينه وکړئ  او دا به د قيامت پر ورځ درنه غواړم.
(صواعق المحرقه ؛102 مخ)  له ثعلبي او بغوي له حضرت ابن عباس څخه روايت کړى،چې و يې ويل: همدا چې د  (قُل لَّا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى) آيت نازل شو؛نو ځينو په زړونو کې وويل : بې له دې بل هېڅ مراد  نه لري،چې تر ځان وروسته موږ له خپلو اهلبيتو سره مينې ته اړ کړي؛نو ځکه تر دې آيت وروسته د : (أَمْ يَقُولُونَ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا؛يعنې لکه چې وايي چې محمد په دې سپارښتنه کې پر خداى دروغ تړلي دي) آيت راغى؛نو ځينو وويل : موږ ستا هغه سپارښتنه تصديق کړه، چې د خداى له لوري ده او تا پر خداى دروغ نه دي تړلي؛نو بيا دا : (وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ؛يعنې هغه خداى دى چې د بندګانو توبه  قبلوي) آيت راغى.
( صواعق محرقه :101 مخ) له  ابو الشيخ او نورو نقل کړي،چې حضرت علي وويل :يوازې هغوى به زموږ مودت رعايتوي، چې پر خداى ايمان لري او بيا يې د : (قُل لَّا أَسْأَلُكُمْ) آيت ولوست.
( تفسير ابن جرير طبري :25 ټوک:16 مخ ) پر خپل سند له ابي  الديلم نه روايت کړى،چې و يې ويل : چې علي بن الحسين یې اسير راووست او په دمشق کې يې ځاى پر ځاى کړ؛نو يو سړى پاڅېد او و يې ويل : ستاينه د هغه خداى ده،چې تاسې يې ووژلئ ؛ نو علي بن الحسين وپوښته: قرآن دې لوستى دى؟ ويې ويل : هو ! علي بن الحسين ورته وويل : آيا "آل حم" دى نه دى لوستى ؟ و يې ويل : قرآن مې لوستى؛خو" آل حم" مې نه دى لوستى. علي بن الحسين وويل : لوستي دې نه دي چې : (قُل لَّا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبَى)؟ ويې پوښتل : مګر تاسې،تاسې،تاسې هغه( خپلوان ) ياست ؟ ويې ويل : هو موږ د خداى د استازي خپلوان يو.
خو د خداى د استازي خپلوان څوک دي ؟ داسې روايتونه او خبرې شته، چې  د تېرو  خبرو پخلى کوي،چې له هغې ځنې يو هم زمخشري دى، چې د کشاف په تفسير کې د شورى د سورت د پورتني آيت تر تفسير لاندې  ليکي : روايت شوى، چې د مودت آيت راغى ؛نو خلکو رسول اکرم (ص) وپوښت : د خداى استازيه ! خپلوان دې څوک دي،چې مودت يې پر موږ واجب شوى دى ؟ ويې ويل : علي، فاطمه او دوه زامن يې.
( فخر رازي په کبير تفسير کې د شورى د سورت د مودت د آيت تر تفسير لاندې  له زمخشري د پورته روايت تر نقلولو وروسته وايي : نو جوت شول،چې دا څلور کسان د خداى د استازي خپلوان دي او چې دا جوت شول ؛نو واجبېږي...................
(سيوطي په در المنثور کې ) د پورتني آيت په تفسير کې له ابن منذر ، ابن ابي  حاتم ،طبراني،ابن مردويه د سعيد بن جبير له لارې له حضرت ابن عباس څخه روايت کړى، چې دا آيت راغى؛نو خلکو د خداى استازى وپوښت: خپلوان دې څوک دي،چې مينه يې راباندې واجب شوې ده ؟ رسول اکرم (ص) وويل : علي ،فاطمه ،حسن او حسين او اولاده يې.
همدا مضمون  ذخاير العقبى ؛25 مخ ،محب طبري د احمد له مناقب نه،هيثمي ؛مجمع:7ټوک، 103 مخ او همداراز د نهم ټوک په 168 مخ کې ، ابن حجر ؛صواعق :101 مخ له  احمد ،طبراني، ابن ابي  حاتم او حاکم ټولو له حضرت ابن عباس څخه او شيخ شبلنجي؛نورالابصار: 101 مخ له تفسير بغوي نقل کړى دى.
حضرت ابن عباس (رض) وايي:[د ((قُل لَّا أَسْأَلُكُمْ،چې نازل شو؛ خلكو پېغمبر اكرم وپوښته:ستا خپلوان څوك دي،چې مينه يې راباندې فرض شوه؟ ورته يې وويل:"علي،فاطمه او دواړه زامن يې." دا خبره يې درې ځل وکړه.]
"امام احمدبن حنبل"  په "فضائل الصحابه" كتاب كې روايت کړى ،چې:[ د(( قل لا اسئلكم عليه اجرا)) آيت،چې نازل شو؛نو اصحابو پېغمبراکرم ته وويل :"د څښتن رسوله!ستا خپلوان (اهلبيت) څوك دي،چې مينه يې پر موږ واجبه ده؟پېغمبر اکرم وويل:((علي،فاطمه او دوه زامن يې.)) او د څښتن رسول دا خبره درې ځل وکړه.]
"سيوطي"  په "الدرالمنثور" تفسير كې، تر پورتني آيت لاندې له "ابن عباس"(رض) نه روايت كړى:[پېغمبر اکرم د "مودت" د آيت په هکله وويل:"كه زما حق ادا كوئ؛نو له اهلبيتو سره مې مينه  ولرئ."]
((پر آل محمد" عاشق مړ به شهيد له دنيا تللى وي.
خبر اوسئ! د "آل محمد عاشق پر مړ به د مرګ پرښته د جنت زېرى كوي او بيا پرې د "نكر او منكر" پرښته هم د جنت زېرې كوي.
خبر وسئ! پر آل محمد عاشق مړ به د ناوې په څېر په درناوي جنت ته وړل كېږي.
خبر وسئ ! پر آل محمد عاشق مړ ته به په قبر كې د جنت پر لور دوه ورونه پرانستل کېږي.
خبر وسئ! پر آل محمد عاشق د مړي قبر به د پرښتو زيارت وي.
خبر وسئ ! پر آل محمد عاشق مړ  پر "سنت" او "جماعت" له دنيا تللى وي.
خبر وسئ!څوك، چې له آل محمد سره په كينه او دښمنۍ کې له دنيا ولاړ شي؛نو د قيامت پر ورځ به يې ورته پر تندي ليكلي وي:"د څښتن له رحمته نهيلى."
خبر وسئ! څوك چي له آل محمد سره په كينه او دښمنۍ کې له دنيا تللاى وي؛ نو كافر به مړ شوی وي.
خبر وسئ څوک چې له آل محمد سره په كينه او دښمنۍ کې مړ شي؛نو د جنت بوى به پرې و نه لګي. ))
"امام فخر رازي" د "آل محمد" په هکله وايي :
(("آل محمد" هغه دي،چې له پېغمبراکرم  سره يې اړيكې ټينګې وي او په دې كې شك نشته،چې فاطمه،علي (ک)،امام حسن او امام حسين تر ټولو زيات له پېغمبر اکرم سره ټينګ پيوند او تړاو لري. د بېلابېلو احاديثو په استناد ويلاى شم،چې دا خبره د كاڼي كرښه ده؛نو په کار ده، چې ورته "آل محمد" ووايو.))
بيا "امام فخر رازي" د خپلې خبرې د لا پخلي لپاره لاندې روايت د "كشاف" له تفسيره رانقل كړى دى.دا آيت چې نازل شو؛نو خلكو رسول الله ته وويل:
((ستا خپلوان څوك دي،چې مينه يې راباندې واجب شوې ده.)) پېغمبراکرم وويل : ((علي،فاطمه،حسن او حسين )) .[5] [1] . شورى ٢٣ آيت
[2] . '''د امام احمد حنبل مسند. محب طبري ذخاير العقبى٢٥ مخ. ابن مغازلي شافعي،المناقب ٣٠٩مخ. قرطبي، استيعاب ٨/ ٤٣،٥٨مخونه. امام ثعلبي په خپل تفسير کې هم په همدې الفاظو اومعنى را اخستي دي .'''
[3] .په دې باب لا معلوماتو ته وګورئ : '''محب طبري،ذخايرالعقبى ٢٥ مخ. ابن حجر هيثمي،مجمع الزوايد ٧/١٠٣ ٣. ابن حجرشافعي،الصواعق المحرقه. شبلنجي،نورالابصار١٠١مخ .'''
[4] . وګورئ: تفسير کبير رازي ( ٢٧/١٦٦)
[5] . وګورئ :(١)فخر رازي؛ كبير تفسير: 27ټوك، 166مخ كې تر پورتني آيت لاندې. (٢)ګنجي شافعي؛كفاية الطالب :86 باب.(٣) د امام احمد حنبل مسند.(٤)محب طبري؛ ذخاير العقبى : 25 مخ .(٥) ابن معازلي شافعي؛ المناقب : 309 مخ .(٦) قرطبي؛استيغاب : 8/43  ، 58 مخونه .(٧)بخاري؛صحيح:٦\ ٢٩.(٨)طبري؛تفسير: ٢٥\١٤ .(٩)الصواعق المح رقه .(١٠)حاکم؛مستدرک: ٣\١٧٢. (١١) زمخشري ؛کشاف : ٣\٤٠٢.(١٢) مقتل الحسين.(١٣)جامع الاصول : ٢\٤١٥.(١٤)ابن کثير دمشقي؛تفسير :  ٤\١١٢.(١٥)تفسير الدر المنثور: ٦\٧ .(١٦) الفصول المهمه : ١١ مخ .(١٧) اسعاف الراغبين : ١١٥ مخ .(١٨)تفسير فتح ا لقدير : ٤\٢٢ .(١٩)فلک النجاة :٣٧ مخ. (٢٠) احقاق الحق :٣ \١٦.(٢١)رشفة الصادي :٢١ مخ.(٢٢)حافظ حسكاني؛شواهدالتنزيل:2ټوك،130مخ،822 حديث ، لومړى چاپ .(٢٣) بيضاوي؛ تفسير:2ټوك، 362مخ كې تر پورتني آيت لاندې(٢٤)شيخ سليمان قندوزي حنفي؛ ينابيع المودة:32باب، 123 او 444 مخونه .(٢٥)عبدالله بن احمد بن حنبل؛ الفضايل:باب فضائل اميرالمؤمنين علي،187مخ،263 حديث،لومړى چاپ.(٢٦)هيثمي؛مجمع الزوايد: باب فضايل اهل بيت :9ټوك، 168مخ. (٢٧)حمويي؛ فرائدالسمطين: 2ټوك، 26باب، 120مخ. (٢٨)ابن اثير؛ اسدالغابه :5ټوك، 367 مخ .
برمن
برمن د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
رابر ولسوالي
رابر ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان رابر)  د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د رابر ښار دی. دا ولسوالي ۳۵٬۳۶۲ تنه نفوس لري. د رابر ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کرمان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ډېره اسماعيل خان
ډېره اسماعيل خان د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په خيبر پښتونخوا ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 90,357 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 56م لوی ښار دی. او دا د خيبر پښتونخوا ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
وندا ژبه
وندایي ژبه په انګلیسي Venda) د بانتو ژبو له کورنۍ څخه ده چې په سویلي افریقا کې رسیت لري. }
پښتونستان
}}
پښتونستان په افغانستان کې پېژندل کېږي. دا هغه جمله ده چې په سیاسي نقشو کې نه لیدل کیږي، خو د متن په یوه ډله کې د پاکستان تر موقتي کنټرول لاندې د شمال لویدیز سیمو ته اشاره کوي. ډېری اوسېدونکي یې د افغانستان پخواني پښتانه دي. ویل کیږي چې د ډیورنډ کرښه له لاسلیک وروسته د پاچا عبدالرحمن خان لخوا پلورل شوې ده. نیم افغانستان چې په اوسني پاکستان کې برتانوي هند دی، یا پنجاب او سند وپلورل شو. په دې سیمو کې د خېبر پښتونخوا پلازمېنې پېښور، چترال، ګلګت بلتستان او د بلوچستان شمالي برخې لکه ( شیرانی ، قلعه سیف الله و قلعه عبدالله ، موسی خیل ، زیارت ، پشین ، ژوب ، و کویته ) شاملې دي. په پاکستان کې دغو سیمو ته د سوبا سرحدي سیمه ویل کیږي، چې معنی یې د شمال لویدیز سرحد دی. دا سیمه اوس هم د افغانیه په نوم یادیږي چې د همدې خلکو نوم دی. د دې سیمې د خلکو ژبه پښتو وه. دپښتنو ډيرو افغانانو دشوروي اتحاد داشغال او دافغانستان دموکراتيک جمهوريت پر ضد مبارزه وکړه.
حاجي ميرزالي خان د پاکستان جوړېدو نه پس په گوروېک، وزيرستان کې د پښتونستان د تحريک بنسټ ايښی وو.
سرچینې
وېشنيزه:پاکستان وېشنيزه:افغانستان
وبساګیناس
وبساګیناس (ویساګیناس) Visaginas) د لیتوانیا هیواد په اوتنا ولسوالۍ کې پرته سیمه ده. یاده سیمه کابو ۲۶،۸۰۰ وګړي لري.         رسمي نښان او بیرغ
22 ډيسمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
جوليوس روبرټ اوپنهايمر
جوليوس روبرټ اوپنهايمر (۲۲ د اپرېل،۱۹۰۴ ز. – ۱۸ د اپرېل، ۱۹۶۷ ز.) يو امريکايي فيزيکپوه او د کاليفورنيا د بېرکلي د پوهنتون د فيزيک پوهاند و. هغه د مانهاتان د پروژې د ساينسي ريس په توگه ښه پېژندل شوی. د مانهاتان پروژه د ۲ مې نړيوالې جگړې يوه پروژه وه چې لومړنۍ هستوي وسلې يې جوړې کړې او له همدې کبله هغه ته کله نا کله د اتومي بم د پلار په نامه اشاره شوې.
سرچينې
‎
وېشنيزه:امريکايي ساينسپوهان
لوبک
لوبک د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
اروپايي ټاکسوس
اروپايي ټاکسوس (په لاتين: Taxus baccata) یوه غوزه لرونکی او زهرلرونکې ونه ده چې د Taxaceae په کورنۍ او د Taxus په جنس پورې اړه لري. نوموړې ونه په ځانگړي ډول په اروپا، تورکيه او قفقاز کې شنه کېږي. لرگي یې عالي کیفیت لري او ددی لپاره په لرغوني وخت کې دغه لرگي د وسلو د جوړولو لپاره کارېدل. اروپايي ټاکسوس خطرناک زهر لري چې ټاکسین په نوم پېژندل شوي دي او د انسانانو په بدن کې زړه کارونه بندوي.
ځانگړتیاوې
اروپايي ټاکسوس یوه ونه ده چې اوږدوالی یې ۲۰ مترو ته رسېدلای شي. ټول بوټي پرته له سرو مېوو نه زهرجن دي دغه بوټي یو شمېر القلویدونه لکه taxin A, taxin B, milosin, lykopin,, baccatin III, 10-deacetylbaccatin III افدرين لري څو القویدونه لکه baccatinu III (پاکلیټاکسېل) د سرطان پر ضد اغېزه لري او ددی لپاره په طب کې د تخمدان سرطان او سږې سرطان د علاج لپاره هم کارېږي.
بوټي، نباتات وېشنيزه:بوټي وېشنيزه:نباتات وېشنيزه:زهر لرونکي مېوې
محمد نور بابا
محمد نور بابا د لغمان ولایت له ولسي شاعرانو گنل کېږي چې په .... کال، ... ولسوالۍ کې زېږېدلی دی.
23 ډيسمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
وهاړي
وهاړي د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 92,334 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 57م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
ثلاث باباجاني ولسوالي
ثلاث باباجاني ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان ثلاث باباجانی)  د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د تازه‌آباد ښار دی. دا ولسوالي ۳۵٬۲۱۹ تنه نفوس لري. د ثلاث باباجاني ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۱ کېښودل شو.
پټه لرونکی ژگاگ
سرچينې
وېشنيزه: ژگاگان
محافظه کاري
محافظه کاري یوه جمالیاتي، فرهنګي، ټولنیزه او سیاسي فلسفه ده چې د دودیزو ټولنیز نهادونو د ودې او ساتنې په هڅه کې ده. لکه څنګه چې ښکاري، د محافظه کارۍ مرکزي اصول کېدای شي، تمدني او کلتوري اوسني وضعیت ته په کتو سره توپیر ولري. په لوېدیځ کلتور کې، محافظه کاران د سازمانونو د لړۍ لکه، د منظم شوي دین، پارلماني دولت او د ملکیت حق، د ساتلو په هڅه کې دي. د محافظه کارۍ پلویان ډېری د پرمختګپالنې مخالف دي او دودیزو ارزښتونو ته د بېرته ستنېدو په هڅه کې دي.
په سیاسي شرایطو کې له دې اصطلاح څخه لومړنۍ ثابته شوې ګټه اخیستنه په ۱۸۱۸ز کال کې له فرانسوا رنه دوشاتوبریان سره د بوربون د بیارغونې په لړ کې، چې د فرانسې د انقلاب د سیاستونو بېرته ګرځولو په هڅه کې وو، پیل شوه. له تاریخي پلوه له ښي اړخه سیاست سره اړیکه لري، له هغه وخت راهیسې دا اصطلاح د لیدلورو د پراخې لړۍ د بیانولو لپاره کارول کېږي. د پالیسي ګانو هیڅ یوه لړۍ شتون نه لري چې محافظه کاره وګڼل شي، ځکه چې د محافظه کارۍ معنا هغه څه پورې تړلې ده چې په یوه ځانګړي وخت او ځای کې دودیزه ګڼل کېږي. د محافظه کارۍ فکر د پام وړ بدلون کړی دی ځکه چې ځان ته یې له شته دودونو او کلتورونو سره تطابق ورکړی. د بېلګې په ډول، ځینې محافظه کاران په اقتصاد کې د دولت له ډېرې مداخلې څخه ملاتړ کوي په داسې حال کې چې ځینې نور بیا د لایزز فیره آزاد بازار له اقتصادي سیسټم څخه ملاتړ کوي. له همدې کبله د نړۍ له ګوټ ګوټ څخه محافظه کاران – چې هر یو یې له خپلو دودونو څخه ملاتړ کوي – کېدای شي د مسایلو پراخې لړۍ په هکله د نظر اختلاف ولري. ادموند بورک، د اته لسمې پېړۍ سیاستوال چې د فرانسې انقلاب مخالف وو خو د امریکا له انقلاب څخه یې ملاتړ وکړ، په ۱۷۹۰مه ز لسیزه کې د محافظه کارۍ یو له اصلي تیوریستانو او نظر ورکوونکو په توګه پېژندل کېږي.
موضوعګانې
ځینې سیاسي عالمان، لکه: ساموئل پي هانټینګټون محافظه کاري، حالتي ګڼي. د دې تعریف پر اساس، محافظه کاران د خپل وخت د تاسیس شوو نهادونو پلویانو په توګه پېژندل کېږي. په ۱۹۵۹ز کال کې د برېټانیا د محافظه کارانو د ګوند رئیس کوینټین هاګ په وینا: «محافظه کاري هومره فلسفه نده څومره چې یو چلند ده، یو ثابت ځواک دی چې د یوې آزادې ټولنې د ودې لپاره دوامداره فعالیت کوي او په خپله د انساني طبیعت ژورې او دایمي اړتیا پورې تړاو لري». د نړیوال تعریف د نه شتون سربېره، کولی شو ځانګړي موضوعات د محافظه کارۍ ګډ تفکر تر سیوري لاندې راولو.
دود
د مایکال اوکشاټ په وینا، «محافظه کار اوسېدل یانې ... آشنا له نا آشنا څخه، هڅه کوونکی له نه هڅه کوونکي څخه، حقیقت ته رمز ورکول، ریښتینی له ممکن څخه، محدود له نامحدود څخه، نږدې له لرې څخه، کافي له ډېر زیات څخه، مناسب له بشپړ څخه غوره کول او یوټوپیان سعادت ته خندا راوړل». داسې دودیزتوب کېدای شي د وخت لخوا د ټولنیزو سازمانونو آزمېښت شوې طریقه وي، چې مړو ته رایه ورکوي. دودنه هم کېدای شي د هویت حس کې ډوب وي.
سلسله مراتب
د محافظه کارۍ د دودیز تعریف په خلاف، ځینې سیاسي شنونکي لکه کوري رابین، محافظه کاري د اقتصادي او ټولنیزو نابرابریو په وړاندې د ټولیزې دفاع په توګه تعریفوي. په دې توګه، ښي اړخی سیاست له دې لیدلوري چې، ټولنیز ځانګړي سلسله مراتب او نظمونه ناګزیر، طبیعي، عادي یا مطلوب دي، څخه ملاتړ کوي. له دې اړخه، محافظه کاري د زاړو بنسټونو د ملاتړ لپاره لږ هڅه کوي او د «د نظر وړاندې کولو د مراقبت په هکله – د ځواک لرلو د احساسي تجربې لرل، د ګواښ لیدل او د هغه د لاس ته راوړلو لپاره هڅه کول دي». برعکس، ځینې محافظه کاران کېدای شي داسې استدلال وکړي چې هغوی ډېر لږ د خپل ځواک د ساتلو په هڅه کې دي او ډېر د «د نه منلو وړ حقونو» او د هغو نورمونو او قوانینو د پلي کېدو او ملاتړ په لټه کې دي چې باور لري تلپاتي او ابدي دي او د تل لپاره په یوه وګړي لپاره عملي کېږي.
ریالیزم یا واقعیت پالنه
نوئل اوسالیوان محافظه کاري د انسان د نیمګړتیا فلسفه نومولې ده چې د هغه د پلویانو په منځ کې یو منفي لیدلوري ته چې د انساني طبیعت او ناامیدۍ پوټانشیل ته د «یوټوپیان» طرحې له لارې وده ورکوي. توماس هابز، «د واقعیت پالنې حق فکري پلار»، استدلال کاوه چې د طبیعت حالت د انسانانو لپاره «غریب، ناخوښه، بې رحمه او لنډ دی» چې متمرکزه اقتدار ته اړتیا لري.
لېبراله محافظه کاري
لېبراله محافظه کاري هم د کلاسیک لېبرال لیدلوری په ځان کې شاملوي چې دولت باید په اقتصاد کې ترټولو لږ مداخله ولري. وګړي باید په بازار کې د ګډون او د شتمني د تولید لپاره د دولت له مداخلې څخه آزاد وي. په همدې حال کې، وګړي نشي کولی چې په ټولیز ډول د ژوند په نورو برخو کې مسئولانه عمل پورې تړلي وي، له همدې کبله لېبرال محافظه کاران باور لري چې د ملت پر وړاندې د نظم، قانون او د وظیفوي احساس او مسئولیت د ودې او د ټولنیزو بنسټونو د اطمینان لپاره یو پیاوړي دولت ته اړتیا شته. لېبراله محافظه کاري هغه ډول محافظه کاري ده چې د لېبرال دریځونو څخه په کلکه اغیزمنه شوې.
له هغه ځایه چې دې دوو وروستیو اصطلاح ګانو د وخت په لړ او د بېلابېلو هېوادونو په منځ کې بېلابېلې معنا ګانې لرلې دي، لېبرالي محافظه کاري هم د ډول ډول معنا ګانو لرونکې ده. له تاریخي پلوه، دا اصطلاح ډېری له اقتصادي لېبرالیزم څخه ملاتړ کوي، چې د آزادو بازارونو ملاتړی دی. په داسې حال کې چې کلاسیکه محافظه کاري بیا د تاسیس شوي دود، مذهبي ارزښتونو ته د احترام او اقتدار پلوې ده. هغه خپل ځان د کلاسیک لیبرالیزم په وړاندې ودراوه، چې په دواړو اقتصادي او‌ ټولنیزو ساحو کې یې د وګړو له آزادي ملاتړ کاوه.
د لېبرال محافظه کاري دوهمه معنا چې په اروپا کې یې پراختیا موندلې، د عصري محافظه کارو (لږ دودیزپاله) لیدلورو او ټولنیز لیبرالیزم لیدلورو یو ترکیب دی. دې اصطلاح د سوسیالیزم د اجتماعیت پلوي لیدلوري د مخالف په توګه وده کړې ده. دې امر ډېری د آزاد بازار په اقتصادي محافظه کارو لیدلورو، د فردي مسئولیت په باور، د مدني حقونو څخه د دفاع په ټولیز لیدلوري، چاپېریال ساتنې او د یوه هوسا دولت په ملاتړ ټینګار کړی. د اروپا په قاره کې، کله کله په انګلیسي کې د ټولنیزې محافظه کارۍ په توګه هم ژباړل کېږي.
تعبیه شوی چاودیدونکی وسیله
چاودونکي شکل لرونکي مردک
آر لیکنه: چاودونکي شکل لرونکي مردک چاودونکي شکل لرونکي مردک د هغو چاودونکي بمی سیستمونو یا په زره سوری کوونکی مردکونو څخه دی چی د زره پوښ د موټورونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي.
تعبیه شوی چاودیدونکی وسیله
تعبیه شوی چاودیدونکی وسیله یو ډول بم دي چی چاودېدونکي او آتشگیر توگې لري. دغه چاودېدونکي وسیله د موټرونو، تانکونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه بم پوځی چاودېدونکی مواد (لکه هیکسوجن، اوکټوجن، تی ان تی، پینټریټ)درلودلای سی خو اکثریت بمونه د غیر پوځي چاودېدونکی توگو (لکه امونيم نايټرېټ او هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين) څخه چوړ شوی دی. هر چاودېدونکی وسیله عادتا د ۲ یا ۵ برخو څخه جوړ شوی ده. د هغو برخو څخه چاودېدونکی ماده چی د توپخانې مرمری یا صنعتی چاودېدونکی توکو څخه جوړ شوی ده، اصلی برخه ده. خو څو بمونه د مایع شوی گاز محتوي درلودلای شی. په دی وسیلې کی انرژي منبع او د سویچ صندوق هم شته. دغه چادونکي وسیله په ځانگړي ډول د پوځی موټورونو (لکه هاموي) او کم زره پوښ موټورونو (لکه HMMWV او پانډور) د منځه وړولو لپاره تر ټولو آغېزمنده ده. دغه ډله موټور اواره شاسی لري چی د چاودنې قدرت وجذبوي. خو په اوس وخت کی خاصی موټورونه چی د MRAP یا Mine-Resistant Ambush Protected په نوم یادېږي جوړېږي. دغه ډله زره پوښ موټرونه خاصی شاسی لری چی د V توري په شکل جور شوي دی. دغه خاصی شاسی کولای شی د چاودنې قدرت وکږوي.
سرچیني
‎
سویلي نیدلبل ژبه
سویلي ندلبل په انګلیسي Southern Ndebele) د بانتو ژبو له کورنۍ څخه ده چې په سویلي افریقا کې پری یو شمیر خلګ خبرې کوي.
غلام محمد لعلزاد بلوڅ
غلام محمد لعلزاد بلوڅ یا لعلزاد بلوڅ (غلام محمد لعلزاد بلوچ ) د بلوچي ژبې د خپرونو یو با تجربه ژورنالست دی، چې اوس محال د کاناډا د تورنتو په ښار کې اوسيږی. لعلزاد بلوڅ اصل کې دافغانستان د نيمروز ولايت څخه دی. لعلزاد بلوڅ د آل انډيا راډیو سره د بلوڅي په څانګه د ۳۰ کلنو لپاره د ۱۹۷۴ څخه تر ۲۰۰۳ کاله پوري کار کړی دی.
ټولنیزه ولسواکي یا ډېموکراسي
ټولنیزه ډېموکراسي په سوسیالېزم کې یوه سیاسي، ټولنیزه او اقتصادي فلسفه ده  چې د سیاسي او اقتصادي ډېموکراسۍ ملاتړ کوي. د یو سیاسي رژیم په توګه، نوموړې د کارپوهانو له خوا د اقتصادي او ټولنیزو مداخلو د ملاتړ په توګه تعریف شوې ترڅو د لیبرال - ډېموکراتیک سیاست او د پانګوال پلوه مختلط اقتصاد په چوکاټ کې ټولنیز عدالت ته وده ورکړي. هغه پروتوکولونه او معیارونه چې دې ته د رسېدو لپاره کارول کېږي د ټاکنیزې او مشارکت ډېموکراسۍ ته ژمنتیا، د عاید د بیا وېش لپاره اقدامات، په عمومي ګټو کې د اقتصاد مقررات، او د ټولنیزې هوساینې مقررات شاملوي. د جګړې څخه وروسته د اجماع په بهیر کې د ټولنیزو ډېموکراتیکو ګوندونو د اوږدې مودې حکومتدارۍ او په شمالي او لوېدیځې اروپا کې په ټولنیزې اقتصادي پالیسۍ باندې د دوی د نفوذ له امله، ټولنیزه ډېموکراسي د د شلمې پیړۍ په وروستیو کې له کینیزیانېزم(Keynesianism)، نورډیک طرحې(Nordic model)، ټولنیز-لیبرال تمثیل، او په سیاسي حلقو کې د فلاحي دولتونو سره تړاو لري. نوموړې د لوېدیځ یا اوسني سوسیالېزم تر ټولو عامه بڼه، او همدارنګه د دېموکراتیک سوسیالیزم د اصلاح د پیاوړو وزرو په توګه هم پېژندل کېږي.
د ټولنیزې ډېموکراسۍ تاریخ د نولسمې پیړۍ سوسیالېستي غورځنګ ته وررسېږي. ټولنیزه ډېموکراسي د تأسیس شویو سیاسي پروسو په کارولو سره د ارتودوکس مارکسېزم سره تړلي انقلابي سوسیالېستي لېږد کړنلارې په مقابل کې د پانګوالۍ څخه سوسیالېزم ته د تکامل او سوله ایز لیږد ملاتړ کولو لپاره راغلې ده. په لوېدیځه اروپا کې د جګړې نه راوروسته دورې په لومړیو کې، سوسیال ډېموکراټیک ګوندونو په شوروي اتحاد کې د هغه وخت رایج استالینېستي سیاسي او اقتصادي طرحه رد کړه، په دې توګه یې یا د سوسیالېزم بدیلې لارې ته ځانونه ژمن کړل او یا یې د پانګوالۍ او سوسیالېزم تر منځ جوړجاړي ته غاړه کیښوده. په دې دوره کې، سوسیال ډېموکراتانو د شخصي ملکیت د برلاسۍ پر بنسټ یو داسې مختلط اقتصاد ومانه، چې یوازې لږ شمېر اړینې آسانتیاوې او عامه خدمتونه پکې تر عامه ملکیت لاندې وو. سوسیال دېموکراتانو د کینیز اقتصاد، دولتي مداخله، او فلاحي دولت ته وده ورکړه، پداسې حال کې چې د پانګوالۍ سېستم (عامل مارکېټ، شخصي ملکیت، او د مزد کار) پر ځای د کیفیت لرونکي متفاوت سوسیالېستي اقتصادي سېستم د ځای ناستي کولو په موخه باندې یې لږ ټینګار درلود.