تايرايډ_غده
Disease of the Thyroid gland: Hyper Thyrodism or Thyrotoxicosis (Toxic goiter): په هايپرتايروديزم ناروغانوکې تايرايدغده دخپل طبعي حالت څخه د٣-٢چنده زياتوالى پيداکوي چې داکاردهايپرپلازي حجراتودتغيرسره ملګرى وي کله چې دحجراتوشميردغدي داندازې څخه څوځله زياتوالى پيداکړي نودهرې حجرې دترشح اندازه څوځله زياتوالى پيداکوي چې ددې هايپربلاستيک غدي دترشح دزياتوالي اندازه د١٥-٥چندوته رسېږي. دتايرايدغدي داتغيرات دTSHدزيات پيداکيدونکي ترشح ته ورته دى مګرتجربوښودلې ده چې په پلازماکې دTSHغلظت تقريباًپه ټولونارو غانوکې ددې پرځاى چې دخپل طبعي اندازې څخه زيات شي ،دهغې څخه کم وي اواکثراصفروي له بله پلوه هغه موادچې دTSHسره ورته عمل کوي ددې ټولوناروغانوپه وينه کې موندل کېږي داموادThyroid stimulating Antibody موادوته شامليږي چې دغشاپه هماغه رسپتورونوپورې نښتې وي .کوم چې TSHپه هغې پورې نښلې دامواددCyclic Amp حجراتوددومداره فعال کيدوسبب کېږي اودهايپرتايروديزم دتبارزسبب ګرځي .داانتي باډي (Immunoglobulin) دتايرايدتحريک کونکى نومول شوى اوپه TSIسره ښودل کېږي داانتي باډي يواوږدتحريک کونکى اغيزه دتايرايدپرغده لري اوبرخلاف ددې چې دTSHاغيزي ديوساعت څخه کم اويازيات وخت نيسي ،دا١٢ساعته اغيزه لرياو دتايرايدهورمونونه زيات ترشح کيدل دTSIپيداکونکى دى ،چې په خپل نوبت سره دادينوهايپوپيزڅخه دTSتشکيل کمزورى کوي .هغه انتي باډي چې دهايپرتايروديزم سبب کېږي .په دقيق ډول Auto immunityدعمل په نتيجه کې چې دتايرايدغدي انساجوته نسبت کېږي په وجودراځي. ثابته شويده چې دشخص دتيرژوندپه اوږدوکې دتايرايددحجراتوانتي جنونه ددې حجراتوڅخه ازادشوي اوداعمليه په خپل ضدباندې دتايرايددانتي باډي دتشکيل سبب شويده. Thyroid Adenoma: دهايپرتايروديزم په اثردAdenomaپه نوم يوتومورهغه وخت په وجودراځي ،کله چې دتايرايدپه انساجوکې تشکيل شي اودتايرايدزياته اندازه هورمونونه ترشح کړي ،دهايپرتايروديزم داډول دهايپرتايروريزم دنورومعمولي شکلونوسره توپيرلري چې دAuto immunityدهيڅ ډول سره ملګري نه وي. دادينومايوه مهمه اغيزه داده چې کله دتايرايدهورمونوترشح زياتوالى ادامه پيداکړي دتايرايد غدي باقي فعاليتونه تقريباپه مکمل ډول منعه کېږي .،ځکه چې دتايرايدهورمونونه دادينوماڅخه ترشح کېږي اودهايپوفيزڅخه دتايروتروپين دکموالي سبب کېږي. دهايپرتايروديزم نښې : هايپرتايروديزم زياتره تحريک راوړونکي حالت ته شامل وي، دارنګه دګرمۍ په وړاندې دزغم نشتوالى، دخوب زياتوالى ،دخولې زياتوالى ،دبدن دوزن کموالى په کمه  اويازياته اندازه چې په دې وخت کې دبدن وزن تر45kgrپورې رسېږي ،داسهال محتلفې درجې ،دعضلاتوناتوانى ،عصبانيت ،سخته ستړيا،دلاسونولړزيدل ،ناتوانى ،دسترګوراوتلې حالت (اګزوفتالمي) اونوررواني اختلاطات ورسر ه يوځاى وي. په اګزوفتالمي اخته ناروغانوکې دسترګوغاټکي په مخکې طرف راوتلي جوړښت اختياروي چې په راتلونکي شکل کې ښودل کېږي په٣/١ برخه ناروغانوکې اګزوفتالمي په زياته اوسخته اندازه رامنځته کېږي اوداحالت هغه وخت سختيږي چې غاټکي دمخکې راوتلوپه سبب سترګه په پوره اندازه ليدل دخپل پوښښ لاندې راولي ،کوم چې دليدني عمل دخنډسره مخ کوي .اوسترګه دزيان اوتکليف سره مخ کېږي .ځکه کله چې ناروغ سترګګ وهي ياخوب کوي دسترګوزيزمي يې په پوره ډول نه تړل کېږي چې په نتيجه کې دسترګې داپيتليوم سطحه وچه اوتحريک کيږي اومنتن ګرځي چې په پاى کې دسترګې دقرينې دزخمې کيدوسبب کېږي اوتخريبي(Degenerative) تغيرات دسترګې دغاټکي په خارجې عضلاتوکې پيداکېږي اګزوفتالمي دهايپرتايروديزم په څيريوAutoimmuneميکانيزم دى چې زياتره دهايپرتايروديزم دزياتې تداوى په اثرپايښت مومي ،په هايپرتايروديزم اخته ناروغ دسترګوپه ځانګړي ،وصفي (ټيپيک) اعراضوپه راتلونکي شکل کې ښودل کېږي. دهايپرتايروديزم نښې په لنډډول داسې خلاصه کوو: الف- کلينکي نښې داساسې ميتابوليزم دزياتوالي په نتيجه کې پيداکېږي. ١- دتودوخې درجه لوړېږي. ٢- دبدن وزن کمېږي. ٣- دګرمې په وړاندې دمقاومت کميدل اويخنۍ په وړاندې دمقاومت زياتيدل. ٤- دپوستکي رګونه دبدن دتودوخې درجې دکنترول په خاطرپراخه(Vasodilatation) کېږي. ٥-اسهال( diarrhea). ب- کلينکي اعراض چې دعصبي سيستم دمعافيت په نتيجه کې پيداکېږي. ١- Tremur(رپېدل). ٢- Anxiety(دعقلي ستونزې له کبله خفه حالت ). ٣- Insomnia(بي خوبې ). ج- کلينکي اعراض چې دسترګودتعيراتوپه نتيجه کې پيداکېږي. ١- دسترګودپورتنيوزيزموشخيدل. ٢- Exophthalmia(دسترګودباندې راوتل). ٣- Diplo poia(يوشې دوه ځايه ليدل). ٤- دسترګودپورتنۍ اولاندينې زيزمواذيما. د- Dermoputhyيا دپوستکي بدلون چې په دې صورت کې پوستکي پنډوالى پيداکوي.