cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ارامي ژبه
د آخمینیانو وروسته آرامي
د هاسمونین آرامي ژبه د اکیمینید دورې وروسته په فرعي ګروپ کې ده، کوم چې په حقیقت کې د یهودي هاسمونیانو رسمي ژبه ده (142-37 BC). مستې دې ژبې د قمران متنونو په سپېڅلې آرامي ژبه اغیزه کړې او د انجیل پرته د نورو مذهبي متنونو اصلي ژبه وه. د عبراني صحیفو ژباړه په آرامي، تورګم، په اصل کې په هاسمونین ژبه کې وه. د هسمونيانو په قولونو کې هم د مشنه او توصيفه يادونه شوې ده، خو د متن او متن له مخې يې بدلونونه راغلي دي. د دې ژبې لیکنه د اچين د ارامي ژبې ليکدود سره خورا توپير لري، په دې لیکنه کې د کلمو د ایتمولوژیکي بڼو کارولو پرځای د کلمو په لیکلو ټینګار شوی چې تلفظ کیږي.
د بابلیون تورګوم په حقیقت کې د اکیمینید دورې وروسته وروستنۍ ژبه ده، چې په رسمي تورګومونو، تورګم انکلوس|ترګم انکلوس او تورګم جوناتن کې موندل کیږي. د هاسمونین تورګم په دویمه یا دریمه پیړۍ کې بابل ته ورسید. بیا دوی د وخت د بابلیون ژبو سره سم بدل شول او د معیاري تورګوم ژبه راپورته شوه. دا ترکیب په حقیقت کې د یهودي بابل ادبياتو بنسټ جوړ کړ. د ګیلیلین تورګومیک د بابلیون تورګوم سره ورته دی؛ او په حقیقت کې، دا د ګالیلین تلفظ سره د حسمونی ادب ترکیب دی. د هاسمونین تورګم په دوهمه پیړۍ کې ګیلیلي ته لاره وموندله او د ګیلیلین په ژبه کې د ځایی کارونې لپاره د دې مطابق تطابق او تعدیل شو. د ګالیلین تورګم کارونه هیڅکله مستند کار نه دی ګڼل شوی، او اسناد ښیي چې هرکله چې اړتیا وه په متن کې اصالحات شوي. د 11 پیړۍ څخه وروسته، کله چې د بابلیون تورګم کینونیکي بڼه شوه، د ګیلیلین نسخه د هغې لخوا خورا اغیزمنه شوه.
د بابلي ارامي ژبه له درېيمې ميلادي پېړۍ راهيسې کارول کېږي. دا ژبه په حقیقت کې د بابل د شخصي اسنادو ژبه وه او د شلمې پیړۍ راهیسې دا په آرامي ژبه کې د ټولو یهودانو شخصي اسنادو ژبه یا تلفظ دی. دا ډیالوګ په حقیقت کې د یو څو بدلونونو سره د هاسمونین اساس دی. دا ښايي ځکه وي چې په BDA کې ډیری اسناد قانوني اسناد وو او له همدې امله د دوی ژبه باید ټولې یهودي ټولنې ته د منلو وړ وي، او هاسمونین په حقیقت کې یو زوړ معیار و چې د پام وړ و.
نباتیان آرامي په حقیقت کې د عربي پاچا پيترا ژبه ده. په دې سلطنت کې د اردن سیند ختیځ څنډه، د سینا ټاپو وزمه او شمالي عربستان شامل دي. شاید دا د کاروان سوداګرۍ اهمیت له امله و چې نباتیانو د زاړه شمالي عربي په پرتله آرامي کارولو ته ترجیح ورکړه. دا ژبه د Achaemenid ژبې پر بنسټ ولاړه ده چې د عربي څخه لږ نفوذ لري. 'l' اکثرا په 'n' بدلیږي او ځینې کلمې د ژبې څخه پور اخیستل کیږي. د دې سلطنت له لومړیو برخو څخه د ناباتاین آرامي نسخې شتون لري، مګر ډیری یې د لومړيو څلورو پیړیو څخه دي. د دې ژبې لیکل د مات شوي الفبا څخه کار اخلي، چې په حقیقت کې د عربي الفبا پیژندنه او پیل دی. د عربي ژبې د پورونو شمېر د پېړيو په اوږدو کې زيات شو، تر دې چې په څلورمه پېړۍ کې په عربي ژبه کې مدغم شو.
پالميرين ارامي په اصل کې د آرامي ژبې یوه ژبه ده چې د سوریې په دښته کې د پالمیرا په ښار کې د 44 مخزېږديز څخه تر 274 میلادي کال پورې کارول کېده. د دې ژبې په لیکلو کې د ګردي الفبا کارول کیده، چې وروسته په مات شوي غښتلې الفبا بدله شوه. د نباتیان په څېر، د پالمیریانو ژبه هم د عربي څخه اغېزمنه وه، مګر دا اغېیزه د پالمیریانو په قضیه کې کمه وه.
ارساکيد ارامي د پارتیان امپراتورۍ رسمي امپراتوري ژبه وه (247 مخزېږديز – 224 زېږديز کال او د آخمینیډ وروسته نورو ژبو په پرتله، دا د داريوش I دودونه درلودل. په هرصورت، د وخت په تیریدو سره، دا ژبه د معاصر ویل شوي آرامي، ګرجستاني او فارسي له خوا اغېزمنه شوه. د پارسي ژبو ساسانیانو له خوا د پارتیا له فتحې وروسته، ارسیدانو په نوې رسمي ژبه ډېره اغېزه وکړه.
لرغونې ختیځه ارامي ژبه
په وروستۍ برخه کې ذکر شوي ژبي ټول د اچمینید سلطنت د آرامي کورنۍ څخه دي. په هرصورت، د وروستي لرغوني آرامي مختلف سیمه ایزو ژبو د نورو ژبو تر څنګ د ساده او ویلو ژبو په توګه شتون درلود. د دې ژبو د شتون لومړنی شواهد یوازې د هغه نفوذ له لارې موندل کیدی شي چې دوی د معیاري ژبو په نومونو او کلمو کې درلودل. مګر دا په دوهمه پیړۍ کې د BC په وخت کې وه چې دا ډیالوګونه په لیکلو ژبو بدل شول. دا ټولې ژبې د آرامي ژبې یو ډول استازیتوب کوي چې د سلطنت آرامي سره هیڅ تړاو نلري او د میسوپوتامیا، بابیلونیا او ختیځ، یهودو، سوریې او لویدیځ ترمنځ ښکاره توپیر ښیې.
په ختیځ کې، د پالمیرا ارامیک او ارساکیډ آرامي ژبو په سیمه ایزو ژبو کې یوځای شوي، داسې ژبې یې رامینځته کړې چې ریښې یې د سلطنت آرامي او سیمه ایز ارامیک کې وې. کلونه وروسته، د منډیان مذهب، منډیان ژبه کې د لمانځه په ژبه Arsacids شو. د دې ژبې ويونکي اوس هم د عراق په ځينو برخو او خوزستان (ايران) کې ژوند کوي او په دې ژبه خبرې کوي.
د ایسرون د حکومت په سیمه کې چې مرکز ایډیسا، میسوپوتامیا | ایډیسا کې موقعیت لري، چې په 132 BCE کې تاسیس شوی، د سریاک سیمه ایزه ژبه | زوړ سریاک د رسمي ژبې په توګه غوره شوی. دا په ختیځ مدیترانې کې د دجلې د سیمې په پورتنیو برخو کې وه، چې آرامي ژبه وده کړې، چې شواهد یې په هاترا، اسوریه او تور عبدین کې موندل کیږي. تاتیان ، د دیاتسرون د تعلیماتو لیکوال، له آشور څخه راغلی او شاید خپل کار یې په ختیځ میسوپوتامیا کې په 172 CE کې لیکلی، نه په سوریه یا یونان کې. په بابل کې، د زوړ بابلیانو سیمه ایزه ژبه . 70 CE)). د یهودي ټولنو کارول. ژبه په چټکۍ سره د بابل آرامي او بابلیون تورګم لخوا اغیزمنه شوه.
زړه لوېديځه ارامي
په لوېديځ کې سيمه ييزو اريايي ژبو هم هماغه کيسه درلوده چې په ختيځ کې له دغو ژبو سره پېښېده. دوی په اسانۍ سره د سلطنت د ختیځ او آرامي ژبو څخه توپیر کیدی شي. په دې سیمو کې، آرامي د کنعاني ژبو سره یوځای کارول کیده، او یو څه وخت وروسته په 1st پیړۍ کې، دا د فونیشین ځای نیسي. ارامي هم د څلورمې پیړۍ په لومړیو کې د ویل شوي ژبې په توګه عبراني ځای په ځای کړه.
ډیری شواهد د پخوانۍ غربي آرامي ژبې څخه پاتې دي چې په یهودي ټولنو کې کارول کیده او د زاړه یهودي فلسطین په نوم یادیږي؛ ترټولو زوړ مثال د ختیځ اردن زوړ دی، چې شاید د کسارا فیلیپي سیمې څخه راغلی وي. دا ژبه د اناچ په تر ټولو زاړه نسخه کې (شاوخوا 170 BC) کارول شوې ده. په ژبه کې بل ځانګړی پړاو په دوهمه پیړۍ کې دی او د زوړ یهودي په نوم یادیږي. مثالونه په لاسوندونو او شخصي لیکونو کې موندل کیدی شي، په تلمود کې نقلونه، او د قمران رسیدونه. د جوزفس اول لخوا لیکل شوی کتاب "د یهودي جنګ" چې نور نشته، هم په لرغونې یهودي ژبه لیکل شوی.
هغه کافرې ډلې چې په لومړۍ پیړۍ کې د اردن په ختیځ کې اوسیدلې هم د ختیځ اردن زاړه ژبو خبرې کولې. دا لغاتونه وروسته د پخوانۍ کفري فلسطیني ژبي په نوم یادیدل. او د هغې رسم الخط هم مات شوی او د پخوانۍ سرچینې سره ورته والی لري. پخوانۍ عیسوي فلسطیني ژبي ښايي له همدې کافري ژبي څخه را منځته شوي وي. دا ژبه شاید د ختیځ آرامي د ځینو تمایلاتو تر شا وه چې په زاړه ختیځ سوریایي تعلیماتو کې لیدل کیږي ( پشیتا وګورئ).
د عیسی عليه السلام په وخت کې ژبې
د عیسی (ع) د ژوند په وخت کې، د مسیح څخه وروسته په لومړۍ پیړۍ کې، د روم په دوره کې د اسراییلو له وخت څخه، داسې انګیرل کیږي چې یهودان په عبراني ژبه # کلاسیک عبراني | دوی په عبراني او آرامي خبرې کولې. برسېره پر دې، Queneic يوناني ژبه د روميانو لخوا د دولت او سوداګرۍ په ډګر کې کارول شوې، او دا د هغو کسانو لخوا د پوهېدو او پوهېدو وړ وه چې د ښاري نفوذ ساحه درلوده. لاتین د روم په اردو کې ویل کیده، مګر دا د هغې په ژبني لید باندې تقریبا هیڅ اغیزه نه درلوده.
د هاسمونيانو او بابليانو پر رسمي بنسټ پر ادبي آرامي ژبو سربېره، یو شمیر ویل شوي آرامي ژبې هم شتون لري. اوه آرامی ژبی # دیر لرغونی لویدیځ آرامی لویدیځ ارامی د عیسی په وخت کې د اسراییلو د ځمکې په شاوخوا کې شتون درلود. که څه هم دا ژبي له یو بل څخه جلا او جلا وې، خو د هر یوه ویونکي کولای شي په نورو ژبو هم پوه شي. لرغونی یهودیان د یروشلم او یهودو واکمنه ژبه وه. د دې ګیډي په سیمه کې Ingedi، د یهودا د سویل ختیځ ژبو رواج و. سامري هم خپله سامري-اراميک ژبه درلوده، په کوم کې چې تلفظونه 'he (حرف)|he'، ' الگو:Semxlit ' 'ayin|'ayin' د 'aleph (خط) | aleph' په توګه تلفظ شوي. د ګیلیلي ارامي ژبه، د عیسی اصلي ژبه، یوازې د یو څو ځایونو له نومونو څخه پیژندل کیدی شي، د ټراګومیک ګیلیل په اړه د هغې اغیزې، یو شمیر ربینیک ادبي اثار، او یو لږ شمیر شخصي لیکونه. په ښکاره ډول، دا بولۍ ځینې ځانګړي او ځانګړي ځانګړتیاوې لري: مرکب سرونه هیڅکله په ساده سرونو نه بدلیږي. په ختیځ اردن کې، د ختیځ اردن مختلف ژبو خبرې کیدلې. د دمشق ارامی (اکثرا د عصري لویدیځ آرامي څخه اخیستل شوی)، د دمشق په سیمه او د لبنان ضد غرونو لړۍ کې کارول کیده. په نهایت کې، د الیپو په شمال کې، د اورینټیس آرامي لوېدیځو ژبو شتون درلود.
دا درې ژبې، په ځانګړې توګه عبراني او آرامي، یو پر بل اغیزه وکړه. عبراني کلمې په یهودي آرامي کې داخلې شوې (البته چې ډیری دا کلمې ځانګړي مذهبي کلمې وې، مګر یو شمیر د کلمو کلمې لکه الگو:Semxlit ' لرګی' (د لرګي په معنی) هم له عبراني څخه یهودي آرامي ته داخل شوي. د دې کیسه عکس په عبراني ژبه کې د آرامي کلمو داخلېدل هم پېښ شول (د ارامي ژبې نفوذ په عبراني ژبه کې د مالمون په څېر د کلمو په داخلېدو پورې محدود نه و، بلکې په عبراني ژبه کې د ارامي کلمو د کارولو لاره هم عام شوه. د مثال په توګه، rā'ûi ، 'لیدل'، د 'ښکاره' په معنی 'قیمتي' معنی لري، د آرامي الگو:Semxlit څخه د پور اخیستلو یو ډول دی، چې معنی یې لیدل کیږي او ارزښت لري.
دریمه زېږديزه پېړۍ د لرغونې او منځنۍ ارامي ترمنځ سرحدی دوره ګڼل کیږی. په دې پیړۍ کې، ډیری آرامۍ ژبې او ډیالوګونه په تدریج سره بدل شول. د امپراطوري ارامي جانشینان نور ژوندۍ ژبې نه وې، او ختیځې او لویدیځې سیمه ییزې ژبې د زمانې نوی او اړین ادب جوړ کړ. د ډیری لرغونو آرامي ژبو برعکس، د منځني آرامي لغتونو او ګرامر په اړه ډیر معلومات شتون لري.
منځنۍ ارامي
د څلورمې پیړۍ د روایاتو او اسنادو له مخې، آرامي ژبه د سامریانو د ډلې لومړنۍ ژبه ده. د دې ژبي کلاسیک تلفظ د هغه شکل پراساس دی چې په لسمه پیړۍ کې کارول شوی.
منځني ختیځ ارامي
تر نن ورځې پورې یوازې دوه د منځني ختیځ آرامي ژبې ژوندي پاتې دي. د دې سیمې په شمال کې، زوړ سریاک په منځني سریاک بدل شو. په سویل کې، د زاړه بابل یهودي ژبه د منځني بابل یهودي شوه. د ارسید د اکامینیا وروسته ژبه د نوي مانډایک ژبې بنسټ کېښودل شو.
منځنی سریاک
منځنۍ سریاني تر نن ورځې پورې د سوریایي عیسویانو کلاسیک، ادبي او دعا ژبه وه. د دې ژبې طلايي دوره له څلورمې تر شپږمې پېړۍ پورې اړه لري. دا کورس په دې ژبه کې د انجیل له ژباړې سره پیل شو: پشیتا او د افراییم سوري ځواکمن شعر. منځنی سریاک، د خپلو پخوانیو برعکس، په بشپړه توګه عیسوی ژبه ده. که څه هم په هغه وخت کې دا ژبه په ختیځ کې د کلیسا په اړه د بازنطین مشرتابه د مخالفینو ژبه وه. د مذهبي مشنریانو فعالیتونه د دې لامل شول چې سوریایي ژبه د فارس ، هند او چین خاورې ته انتقال شي.
آرامي منځني ختیځ
لرغوني لويديځ ارامي ژبي د يهودو منځني فلسطيني (په عبراني رسم الخط کې)، سامري آرامي (په لرغوني فونيشي رسم الخط کې) او عيسوي فلسطيني (مات شوي سوريايي رسم الخط ) سره يو ځای شوي دي. د دې دریو ژبو څخه، یوازې د منځني فلسطین یهودي د لیکلې ژبې په توګه ژوندي پاتې دي.
د فلسطین منځنی یهودی آرامی
منځنۍ یهودا، چې د لرغونې یهودا یوه څانګه ګڼل کیږي، اوس یوه غالبه او عامه ژبه نه ده او یوازې په سویلي یهودا کې کارول کیده (د انګادي متنوع بولۍ په دې دوره کې دوام درلود). همدارنګه، د منځني ختیځ اردن د لرغوني ختیځ اردن د کوچنیو ژبو په توګه شتون لري. د دورا یوروپاس په کنیسه کې موندل شوي لیکونه په ختیځ منځني اردن یا منځني اردن کې لیکل شوي.
سامري ارامي
د شواهدو پر بنسټ دا ثابته شوې ده چې غربي ارامي عیسوي ژبه په شپږمه پېړۍ کې مشهوره وه، خو د دې ژبې ظهور حتی له هغه وخت څخه دوه پېړۍ مخکې هم کېږي. دا ژبه پخپله د لرغوني عیسوي فلسطین څخه سرچینه اخلي. مګر د هغې لیکل شوي نښې د ابتدايي منځني سریاک پر بنسټ ولاړې وې، کوم چې د یونان لخوا هم خورا اغیزمن و. که څه هم د عیسی مسیح کلمه په آرامي ژبه کې په آرامي ژبه کې د Yesû` په توګه لیکل شوې، په فلسطیني عیسوي کې یې لیکل شوې بڼه Yesûs ده.
فلسطیني عیسوي ارامي
معاصر ختیځ ارامیک په مختلفو ژبو او ژبو کې لیدل کیدی شي. د یهودیانو، عیسویانو او مسلمانانو لخوا کارول شوي د آرامي ژبې ترمنځ خورا توپیر شتون لري.
نوې ارامي ژبه
نن ورځ، له 400,000 څخه ډیر خلک په آرامۍ خبرې کوي. د دې ژبې په ويونکو کې يهودان، مسيحي، مسلمان او مانديان هم شته چې په لرې پرتو سيمو کې ژوند کوي او خپل دودونه د چاپي خپرونو او نن ورځ د برېښنايي رسنيو له لارې ساتي. د معاصر آرامي (یا "نیو-ارامیک") ژبو پوهیدل د پخوا په پرتله خورا ستونزمن او ستړي شوي دي. وروستي دوه سوه کاله د آرامي ویناوالو لپاره ښه وخت نه و. هغه بې ثباتي او بې ثباتي چې په منځني ختیځ کې سیوري لري د آرامي ویناوالو د بې ځایه کیدو او ځپلو لامل شوی دی. د 1915 کال د آرامی ژبو عیسویانو لپاره ځانګړی اهمیت درلود: تش په نامه د اسوریانو نسل وژنه ( سیفو / سایپا ؛ په سوریه کې "توره") ترسره شوه؛ د هغه وخت په جریان کې، ټولې عیسویان ډلې ( آشوریان ، ارمنیان او نور) چې د ترکیې په ختیځ کې اوسیدل، د قانوني تعقیب سره مخ شوي، چې د عثماني امپراتورۍ پای او سقوط نښه وه. د آرامي ژبو یهودانو لپاره، 1950 کال یو مهم ټکی و: د اسراییل نوي تاسیس شوي دولت ډیری آرامي خبرې کونکي یهودیان جذب کړل، او دا یهودیان هلته مهاجر شول. په هرصورت، اسراییلو ته مهاجرت د دې لامل شوی چې عصري عبراني د مهاجرینو د ماشومانو په مینځ کې د یهودي نو-ارامیک ځای ونیسي. داسې بریښي چې ډیری یهودي ژبې به له مینځه ویسي، او دا ناپاکتیا خورا نږدې ده.
معاصر ختیځه ارامي
عیسوي ژبې اکثرا د معاصر سریاک (یا نو سریاک، په ځانګړې توګه کله چې د دوی ادبیاتو ته اشاره کوي) ویل کیږي. ځکه ډېرې سيمې د منځني سوريايي مذهبي ژبې او ادب تر اغېز لاندې وې. په هرصورت، د دې ژبې ریښې هم د ډیری محلي آرامي ژبو سره تړاو لري چې په تیرو وختونو کې لیکل شوي بڼه نه درلوده، او دا نشي ویل کیدی چې دوی یوازې د سریاک افرایمي ژبې مستقیم پلرونه وو.
همدارنګه په نورو ځایونو کې؛ لکه د موصل په څېر، د ورته مذهب په دوو ټولنو کې کارول شوي لغاتونه یوازې تر هغه حد پورې ورته دي چې د دوی د ویناوالو ترمنځ خبرې اترې ممکن وي.
معاصر لویدیځ سریاک (کوم چې د لویدیځ نو-ارامیک او ختیځ نوو سریاک ترمنځ نیمه لاره ده او د نو مرکزي آرامیک په نوم هم یادیږي) معمولا د توریو لخوا استازیتوب کیږي، کوم چې د تور عبدین ژبه ده. په دې اړوند یوه ژبه چې د مهسو ژبه بلل کیږي، په دې وروستیو کې ورکه شوې ده.
شرقي عیسوي ژبې (عصري ختیځ سریاک یا ختیځ نو-ارامیک) هم د "سورز" یا "سورت" په نوم یادیږي. په ځینو مواردو کې دوی ته " اسوریان " یا " کلدیان " هم ویل کیږي؛ البته، دا نومونه د ټولو ویناوالو لخوا نه منل کیږي. د دې ژبې ټولې مختلفې ژبې د خپلو ویونکو لپاره د پوهیدو وړ ندي. د ختیځ سوريايي ټولنې اکثراً یا د کلډین کاتولیک یا ختیځ اسوریان دي.
معاصر یهودو-ارامیک ژبې اکثرا په اسراییلو کې ویل کیږي، او ډېری یې د ورکېدو په درشل کې دي (زاړه او زاړه ویناوال نوي نسل ته ژبه نه لېږدوي). د یهودي ژبو، چې د هغو ټولنو څخه سرچینه اخیستې چې یو وخت د ارمیا او موصل جھیل ترمنځ ژوند کاوه، یو بل ته په بشپړه توګه د پوهیدو وړ نه دي. په ځینو ځایونو کې، لکه ارمیا ، عیسویان او یهودیان په ورته ګاونډ کې د عصري ختیځ آرامۍ مختلفې ژبې کاروي، چې یو بل ته د پوهیدو وړ ندي.
د دې ژبې يو پاتې برخه د لشان دیدان په نامه یادیږي هم په اوس وختونو کې د ایران په شمال لوېدیځ کې ویل کېده چې اوس له منځه تللې ده.
د لږ زغم سره، موږ کولی شو ووایو چې د لویدیځ آرامۍ هیڅ نښه نشته. دا ژبه د سوریې د معلولا په عیسویانو کلي او د سوریې د بخا جبل الدین د مسلمانانو په کلیو کې د لبنان ضد او همدارنګه د ځینو خلکو له خوا ويل کيږي چې له دې سيمو څخه سوریې او د سوریې نورو لویو ښارونو ته کډوال شوي دي. دا ټول معاصر غربي آرامي ويونکي په عربي او روانۍ خبرې کوي چې د دې سیمو لومړنۍ ژبه ګرځېدلې ده.
د ایران په خوزستان ولایت کې د منډیانو لږ شمېر ژوند کوي چې په عصري مانډیاني ژبې خبرې کوي، چې د نورو آرامي ژبو څخه په بشپړه توګه توپیر لري.
معاصره لوېدیځه آرامي
آرامي، د نورو يهودي ژبو په څېر د سورونو درې ډلې لري:
غږونه
د آرامي ژبو هر یو خپل تلفظ لري، او دا د دې بحث له دايرې څخه بهر ده چې دا ټولې ځانګړتیاوې په تفصیل سره بیان کړي. ارامیک فونولوژیکي کمونونه لري چې له 25 څخه تر 40 پورې ځانګړي فونیمونه لري. په عموم کې، زړې ژبې د نوي ډیالوګونو په پرتله په فونیټیک سیسټم کې بډایه دي. په ځانګړې توګه، د ځينو معاصرو يهودي ارامي په تلفظ کې، دوی د "ټینګار" کنسوننټونو سیټ نلري. نورو ژبو دا تلفظونه د ګاونډیو ژبو له نښو او سمبولونو څخه اخیستي دي، په ځانګړې توګه عربي ، اذربایجان ، کوردي ، فارسي او ترکي.
سُرونه
Open Vowel بنسټیز خلاص سور یو پراخ مخکی نیم خلاص سر دی (لنډ "a"، لکه څنګه چې په انګلیسي کلمه کې په لومړي سر کې 'batter'، نړیوال فونیټیک الفبا: ). دا معمولا یو شاته سیال لري (یو اوږد "a"، لکه د پلار په کلمه کې "a" IPA: IPA| IPA : IPA| [ɔ].)، او یو مخکی مقابل (لنډ "e" په څیر. د سر کلمه، IPA : IPA| [ɔ]) په مختلفو ژبو کې د دې سرونو تر منځ ډیر مطابقت شتون لري، داسې شواهد او شواهد شتون لري چې د منځني بابل په ژبو کې د لنډ "a" او "لنډ e" ترمنځ توپیر شتون لري. په لويديځ سوريايي ژبو او ښايي په منځني ګيللي کې اوږده "a" د "o" په غږ بدله شوې ده خلاص "e" او شاته "a" اکثراً د الف حروف په کارولو سره ليکل کيږي ( کلونال - خنډ يا 'he' لکه "h" په انګلیسي کې) ښودل شوي.
دا واوېل ګروپونه تقريباً ثابت دي، مګر د دوی د هر یو دقیق تولید د دوی د هر یو د کنسوننس حالت پورې اړه لري.
په معاصر آرامي کې، وروستنۍ بڼه خورا محاوره فعاله بڼه ده. په بائبلیکي آرامي کې، وروستۍ بڼه په عملي توګه بې ګټې ده. .
ليکدود
په ارامي کې، فعل شپږ اجتهادونه لري: هغه بدلونونه چې د فعل په ريښه کې واقع کیږي او کیدای شي د ' ، 'دا لیکل شوی')، تاکیدونکې کلمه ( ' ،' هغه امر کړی چې (لیکل) ')، حد ( یونیکوډ|aḵteḇ, 'he composed') یا د هغې ترکیب. برسېره پر دې، آرامي ژبه دوه دوره لري: کامل زمانه او نیمګړتیا. په امپریالي ارامي ژبه کې، یو صفت د تاریخي راتلونکي د راجع کولو لپاره کارول کیږي. ښایي، د نورو ژبو څخه د ترلاسه شوي تاثیراتو له امله، منځنۍ آرامي ژبه یو ډول مرکب تناسلي سیسټم رامینځته کړی (د ضمیرونو یا معاون فعلونو سره د فعل شکلونو ترکیب) چې دا یې ممکنه کړې چې کیسې بیان کړي او کیسې بیان کړي چې د ژوند او روح سره ګډې وې.
د آرامي نحوي ترتیب (هغه طریقه چې کلمې د یو بل تر څنګ ځای پرځای شوي) اکثرا فعل - موضوع - اعتراض (VSO) دی. په هرصورت، د سلطنت د آرامي ژبې بڼه (فارسي) د موضوع - څیز-فعل (لکه اکاډیان) وه، چې د پارسي ژبې د نحو یو له اغېزو څخه و.
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:ژبې وېشنيزه:د ايران ژبې وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
جیمي نيوټرون: هلک جینیس
جیمي نيوټرون: هلک جینیس Jimmy Neutron: Boy Genius د ۲۰۰۱ امریکایی کمپیوټر انیمیشن ساینس افسانه کامیډي فلم دی چې د نیکلوډون فلمونو ، او تفریح او دي اين اې تولیداتو لخوا تولید شوی ، او د پیراماؤنټ عکسونو لخوا توزیع شوی.
د دې د بریا له امله ، فلم د انیمیشن تلویزیون سلسله ته وتړل شو چې د جیمي نيوټرون سفرونه: هلک جینیس نومیږي ، کوم چې د ۲۰۰۲ په جولای ۲۰ کې نندارې ته وړاندې شو او د نومبر په ۲۵ ، ۲۰۰۶ کې پای ته ورسید. څلور کاله وروسته ، یو بل سپن آف. سلسله (په بیله بیا د اصلي سپین آف) په نوم سياره شین تولید شوې ، چې د جیمي ملګري شین اسټیوز باندې تمرکز کوي. دا سلسله د ۲۰۱۰ کال د اکتوبر په ۲ پیل شوې او د ۲۰۱۳ کال د فبروري په ۱۵ پای ته ورسیده.
قیصه
جیمي نیوټرون د څلورم ټولګي هلک نابغه دی ، هغه په نړۍ کې د خپل ځای په موندلو کې ستونزه درلوده ، د هغه حرکات د دې لامل کیږي چې د مور او پلار لخوا ورته سزا ورکړل شي. جیمي او د هغه ملګري غلا کوي نو دوی کولی شي د تیم پارک لوی افتتاح ته لاړ شي. جمی او د هغه ملګري هیله لري چې د دوی مور او پلار به لاړ شي. کله چې دا هیله ریښتیا شي ، جیمي او د هغه ملګرو د دوی له مور او پلار پرته د دوی نوې موندنې ازادي څخه خوند اخیستل پیل کړل. په هرصورت ، جیمي او د هغه ملګرو د دوی مور او پلار له لاسه ورکول پیل کړل ، هغه او د هغه ملګري ډیر ژر پوهیږي چې د دوی والدین د بهرنيانو لخوا نیول شوي دي. جیمي او د هغه ملګرو د ژغورنې زړور ماموریت پیل کړ ترڅو خپل والدین د پولټرا لخوا قرباني کیدو څخه وژغوري. جیمي د هر هغه څه ستاینه کوي چې والدین یې د هغه لپاره کړي او هغه د خپلو ملګرو او کورنۍ لپاره د شتون ریښتینی معنی زده کوي.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
د ډيزلو سون توکي
په ډېرو هېوادونو کې، د ډيزلو سون توکي معياري شوي دي. د بېلګې په ډول په اروپايي ټولنه کې، د ډيزلو سون توکو لپاره معيار EN 590 دی. د ډيزلو سون توکي ډېر عام نومونه هم لري؛ خو په ډېر عام ډول دې ته يواځې د ډيزل نوم اخيستل کېږي. په انګلستان کې، په سرکونو د ډيزلو سون توکو د کارولو لپاره مخفف نوم د DERV په توګه اخيستل کېږي چې مطلب يې د ډيزلو ماشين لرونکی د سرک نقلیه واسطه دی، کوم چې له هغو ډيزلو سون توکو څخه زيات مالياتي لګښتونه لري چې د سرک د استعمال لپاره نه و. په استراليا کې، د ډيزلو سون توکي د «ډيسټليټ» په نوم هم پېژندل کېږي (دا ډيسټليټ بايد د ډيسټليت د هغه معنا سره ګډه وډه نه شي چې د يو جلا موټر د سون توکو لپاره کارول کېږي)، په اندونيزيا کې، د «سولار» په نوم پېژندل کېږي، کوم چې د دې هېواد د پيټروليمو د ملي شرکت سوداګريز نوم «Pertamina» دی. د ګاز تيل اصطلاح (په فرانسوي کې: gazole) هم کله کله د ډيزلو د سون توکو لپاره کارول کېږي.
د زیات کم سلفر ډيزل (ULSD) د ډيزلو هغه سون توکي دي چې ډېر کم سلفري عناصر لري. تر ۲۰۱۶ز کال پورې، په انګلستان، د اروپا په مرکزي سيمو او شمالي امريکا کې د پيټروليمو څخه تر لاسه شوي د ډيزلو شته سون توکي، د ULSD له ډول دي.
د ډيزلو د سون توکو له معياري کولو مخکې، د ډيزلو اکثريت ماشينونه عموماً په ارزانه سون توکو تيلو چلېدل. دا د تيلو سون توکي اوس هم د ډيزلو ماشينونه لرونکو کښتيو کې کارول کېږي. سره له دې چې په ځانګړي ډول د ډيزلو د ماشينونو لپاره جوړ شوي دي، د ډيزلو سون توکي همدا راز د ګڼو نورو غېر ډيزلي ماشینونو لپاره هم کارېدای شي، د بېلګې په ډول، اکروايډ ماشين، د سټرلينګ ماشين يا د بخار د ماشینونو لپاره ايشوبي (بوايلر).
پيل
د ډيزلو سون توکو پيل د هغو تجربو په پايله کې شوی چې الماني ساينسپوه او مخترع «روډولف ډيزل» د تراکمي احتراق ماشين لپاره کړې وې، کوم ماشين چې هغه په ۱۸۹۲ز کال کې اختراع کړی و.په اصل کې ډيزل په پام کې نه درلوده چې کوم ځانګړي ډول سون توکي وکاروي، د دې پر ځای هغه ادعا کړې وه چې د هغه د تودوخې د ځيرک موټر عملیاتي اصل به په هر ډول سون توکو کې د مادې په هر ډول حالت کې کار وکړي. په هر حال، هم د ډيزلو د ماشين لومړۍ نمونه او د ډيزلو لومړی فعال ماشين دواړه يواځې د مايعو سون توکو لپاره جوړ شوي وو.
په لومړيو کې، ډيزل له « Pechelbronn» څخه د خامو تيلو تجربه وکړه، خو ډېر ژر يې په پيټرولو او کيروسين (د خاورو تيل) بدل کړل، ځکه ثابته شوه چې خام تېل ډېر سرېښتناک دي، د ډيزل د ماشين لپاره د ازموينې مهم سون توکي د خاورو تيل و. سربېره پر دې، ډيزل له بېلا بېلو سرچينو څخه د څراغونو ډول ډول تيل تجربه کړل، تر څنګ يې د پيټرولو او لیګروين ډول ډول اقسام تجربه کړل چې ټولو د ډيزل د ماشين د تيلو سون توکو په توګه ښه کار وکړ. وروسته ډيزل، د ډبرو سکرو قير کريوسوټ، پارافين تيل، خام تېل، ګاز تيل او سون توکو تيل و ازمايل، کومو چې بالاخره ښه کار وکړ. په سکاټلينډ او فرانسه کې، شيل تيل (د یو ډول ډبرې تيل دی) د ۱۸۹۸ز کال د ډيزل د لومړيو ماشينونو لپاره د سون توکو په توګه کارول شوي و، ځکه نور سون توکي ډېر قيمته و. په ۱۹۰۰ز کال کې، د فرانسې «اوټو» ټولنې د خامو تيلو له کارولو سره د ډيزلو يو ماشين جوړ کړ، ، کوم چې د پاريس د ۱۹۰۰ز کال په نندارتون او د ۱۹۱۱ز کال په پاريس کې په نړيواله مېله کې نندارې ته وړاندې شو. په حقيقت کې دا ماشین د خامو تيلو پر ځای د پليو (مونګ پلي) پر تيلو چلېدو او د پليو د تيلو د فعاليت لپاره پکې هېڅ ډول ترميم ته اړتيا نه وه.
د خپل لومړي ډيزلي ماشين د ازموينې پر مهال، ډيزل رڼا لپاره کارېدونکي تيل د سون توکو په توګه وکارول او وتوانيد چې  هم د پايليټ له داخلولو پرته او هم له پايلټ سره فعاله طرحه جوړه کړي. د ډيزل په وينا، د ۱۸۹۰ز لسيزې په وروستيو کې، نه د ډبرو سکرو څخه د ګرد پیدا کونکی کوم صنعت موجود و، او نه د ښه، لوړ معيار ډبرو سکرو ګرد په سوداګريز ډول پيدا کېدو. همدا دليل دی چې د ډيزل ماشين کله هم د ډبرو سکرو د ګرد ماشين په توګه نه طرحه شو او نه جوړ شو. يواځې د ۱۸۹۹ز کال د ديسمبر په مياشت کې، ډيزل د ډبرو سکرو يوه نمونه و ازمايله، کومه کې چې د بهرني مخلوط جوړښت او د مايعو سون توکو پايليټ داخلول کارول شوي و. ثابته شوه چې دا ماشين کار کوي، خو د ډبرو سکرو د ګرد د جمع کېدو له امله له يو څو دقيقو وروسته د پيسټن کړۍ له خرابېدو سره مخ شو.
له شلمې پېړۍ راهيسې
د ډيزلو د سون توکو له معياري کولو مخکې، ډيزلي ماشينونه عموماً په ارزانه سون توکو تيلو چلېدل. په متحده ايالاتو کې، دا له پيټروليمو څخه تصفيه شوي و، په داسې حال چې په اروپا کې، د تيلو قير کريوسوټ تيل کارېدل. ځينې ډيزلي ماشينونو ته د ګڼو سون توکو له مخلوط څخه سون توکي مهيا کېدل، لکه پيټرول، کيروسين، د شړشمو تيل، يا غوړونکي تيل، ځکه په دوی ماليه نه وه او ارازنه و. د ۱۹۳۰ز په لسيزه کې، Mercedes-Benz OM 138 په څېر د موټر لرونکو نقليه وسايطو ډيزلي ماشينونو د متعارف کېدو مطلب دا و چې د سوځېدو د مناسبو ځانګړتياوو لرونکو د لوړ معيار سون توکو اړتيا لېدل کېده. په لومړيو کې د موټر لرونکو نقليه وسايطو ډيزلو سون توکو په کيفيت کې کوم پرمختګونه نه و شوي. له دويمې نړيوالې جګړې وروسته، لومړي نوي د لوړ معيار ډيزل سون توکي معياري کړای شول. د بېلګې په ډول دا معيارونه دا و، DIN 51601، VTL 9140-001 او NATO F 54 معيارونه. په ۱۹۹۳ز کال کې، د DIN 51601 معيار د نوي EN 590 معيار له امله له کارېدو پرېښودل شول، کوم چې له هغه وخته په اروپايي ټولنه کې کارول کېږي. په سمندر کې تلونکو بېړيو کې د دويزو موټرو نقليه وسايطو د ډيزلو د سون توکو پر ځای، ارزانه درانده سون توکو تيل بیا هم کارېدل، ځکه چې د ۱۹۷۰ز لسيزې تر پاي پورې، د ۱۹۷۰ز لسيزې د انرژۍ د بحران له امله د سون توکو د زياتېدونکو لګښتونو په سبب د ډيزلو په مټ چلولو مقبوليت تر لاسه کړی و. دا درانده سون توکي تيل (چې ډېر ځله د Bunker C په نوم يادېږي) په ډېزلو چلېدونکي او په بخار چلېدونکې بېړيو کې هم استعمالېدای شي.
د پيټروليمو ډيزل
د پيټروليمو ډيزل چې د پيټروډيزل، فوسيلي ډيزل يا کاني ډيزلو په نوم هم پېژندل، د ډيزلو د سون توکو تر ټولو عامه بڼه ده. دا د ۲۰۰ او ۲۵۰ سانتيګراد (۳۹۲ او ۶۶۲ فارنهايت) تر منځ د خامو تيلو د جذوي تصفيې څخه په اتموسفيري فشار کې توليديږي، د کوم په پايله کې چې د کاربن ځنځيرونو مخلوط (د کاربن د تړل شويو اتومونو ليکه) منځ ته راځي، په کوم کې چې عموماً په يو ماليکول کې له ۹ څخه تر ۲۵ پورې کاربني اتومونه موجود وي.
جزايي تبعید
جزایي تبعید یا تبعید د یوې ټاکلې مودې لپاره یوې لرې پرتې سیمې، تر ډېره مستعمراتو ته چې وروسته بیا په ځانګړو جزایي مستعمرو واوښتې د محکوم شوو مجرمینو یا نامطلوبه کسانو لېږدولو ته ویل کېدل. په داسې حال کې چې بندیان به د حکم له اجرا وروسته آزاد و، خو کورته به یې د راګرځېدو لپاره لازمو منابعو ته لاسرسی نه درلود.
ریښه او اجرا
د لرغوني یونان په ټولنه او سیاست کې له میلاد څخه په وړاندې نږدې پنځمه پېړۍ کې له تبعید یا اجباري تبعید څخه د مجازاتو په توګه کار اخیستل کېده. جزایي تبعید بیا د ۱۸ مې او ۱۹مې پېړۍ پر مهال د بریتانیا په سترواکۍ کې خپل اوج ته ورسېد.
دغه ډول تبعید چې له اعدام جزا څخه مهربانه جزا ګڼل کېده مجرم به یې تر ډېره پورې د تل لپاره له ټولنې لرې کاوه. له دغه ډول چلن څخه د مجرمینو، پوروړو، پوځي بندیانو او سیاسي بندیانو لپاره کار اخیستل کېده.
له جزایي تبعید څخه د استعمار د لارې په توګه هم ګټنه کېدله. د بېلګې په توګه، د انګلیس د استعماري طرحې له لومړیو ورځو څخه له سمندرونو هاخوا نوي استوګن ځایونه د کورنیو ټولنیزو ستونزو، مجرمینو او بې وزله وګړو د کمښت او همدارنګه د استعماري قلمرو لپاره د کاري بشري قوې د زیاتوالي په ګټه بلل کېدل.
لویه بریتانیا او د بریتانیا سترواکي
په پیل کې د مهربانۍ د سلطنتي حق او وروسته د انګلیس د قوانینو پر بنسټ تبعید د یو جرم د جزا ځای نیونکی و. معمولا د هغو جرایمو لپاره به ترې ګټنه کېدله چې د اعدام جزا به ورته ډېره شدیده بلل کېده. په ۱۶۷۰ زکال کې د نوو جرایمو په تعریف سره په تبعید باندې محکوم کېدل هم مجاز شول. د بېلګې په توګه تر ۱۸۲۰ زکال پورې هغه مهال چې د اسنادو د جعل کولو د جرم جزا تبعید ته را ټیټه شوه تر ټولو لوی جرم ګڼل کېده. دغه جزا نو بیا جرم ته اړونده وه چې د ټول عمر لپاره باید مجرم تبعید شي او که یا هم د څو کلونو لپاره. که چېرې به ورته د څو کلونو د تبعید جزا ورکول کېده، له خپلې مودې پوره کولو وروسته مجرم کولای شو خپل کور ته راستون شي، خو اړ و چې د خپل راتګ بندوبست په خپله وکړي. له همدې امله ډېری مجرمین د آزادو وګړو په توګه په هماغو مستعمرو کې پاتې شول او آن کېدلای شو چې په جزایي مستعمره کې د بند ساتونکو یا نور خدمتګارانو په توګه په کار وګمارل شي.
انګلستان له ۱۶۱۰مې لسیزې راهیسې خپل محکوم او سیاسي بندیان همدارنګه په سکاټلنډ او ایرلنډ کې جنګي اسیران؛ په ۱۷۷۶ زکال کې د امریکا د انقلاب تر لومړیو پورې کله چې د ۱۷۷۶ زکال د جزایي قانون (16 Geo. 3 c. 43) پر بنسټ امریکا ته د لنډ مهال لپاره د بندیانو تبعید وځنډول شو په امریکا لویه وچه کې خپلو مستعمراتو ته تبعید کول. دغه چاره د ۱۷۸۵ زکال د قانون له مخې په سکاټلنډ کې جبري شوه خو له انګلستان څخه یې لږ ګټه ترې اخیسته. په لویه کچه تبعید په ۱۷۸۷ زکال کې اسټرالیا ته د لومړنیو بېړیو په تګ سره پیل شو او تر ۱۸۶۸ زکال پورې یې دوام وموند.
په سکاټلند کې د ۱۷۰۷ زکال د اتحادیې له قانون وړاندې له تبعید ګټنه نه کېدله؛ له اتحادیې وروسته د ۱۷۱۷ زکال د تبعید قانون په ځانګړې توګه سکاټلنډ له دغې چارې مثتثنی کړ. د لویې بریتانیا پارلمان د ۱۷۸۵ زکال د تبعید او نورو اړوندو چارو د قانون (25 Geo. 3 c. 46) پر بنسټ په ځانګړې توګه په سکاټلنډ کې هم له تبعید ګټنه دود کړه. د سکاټلنډ د قوانینو له مخې د نوولسمې پېړۍ تر لومړیو پورې له تبعید څخه ډېره لږ ګټنه وشوه.
په اسټرالیا کې هغه محکوم چې د خپل تبعید د مودې یوه برخه به یې تېره کړې وه کولای یې شو د رخصتي د اجازې غوښتنه وکړي او یو شمېر مجازو آزادیو ته لاسرسی ومومي. دغې چارې یو شمېر محکومینو ته د دې اجازه ورکوله چې خپل ژوند له سره پیل کړي، واده وکړي، کورنۍ جوړه کړي او د مستعمرې په پراخوالي کې ونډه واخلي.
د سوداګریز تبعید په توګه تبعید
هغه مهال چې تبعید په یوې سوداګرۍ واوښت؛ سوداګرو به د کاري اړتیا او له هغوی څخه احتمالي ګټې ته په کتو له بندیانو څخه ځانته کسان غوره کول. هغوی به د سیمې له مسئولینو سره هوکړې ته ورسېدل او مستعمراتو ته له سفر وروسته به یې محکومین د قراردادي خدمت کوونکو په توګه پلورل. په هغو پیسو کې چې دوی به ترلاسه کولې د بند لګښتونه، د بخښنې لګښت، د کاتب لګښت او ټول هغه هرڅه چې د هغوی د تبعید د مجاز کېدو په موخه به ورته اړتیا وه په کې شاملېدل. دغې چارې د اوولسمې پېړۍ تر پایه او له هغو وروسته هم دوام وموند، خو په ۱۶۷۰ زکال کې د یو شمېر ستونزو له امله کمه شوه. د دغې چارې یو له اصلي موانعو څخه استعماري اپوزیسیون و؛ مستعمراتو د بندیانو په منلو کې له همکارۍ سره چندان لیوالتیا نه لرله ځکه محکومین مستعمرې ته ګواښ و او هرکلی یې نه کېده. مریلنډ او ویرجینیا په ۱۶۷۰ زکال کې د تبعید د ممنوعیت په موخه یو شمېر قوانین وضع کړل او پاچا اړ شو څو دغو قوانینو ته درناوی وکړي.
جزايي سیسټم هم د اقتصاد تر اغېز لاندې راغی: د محکومینو له کار څخه ترلاسه کېدونې ګټې د مستعمراتو اقتصاد او په پایله کې یې د انګلستان اقتصاد پیاوړی کاوه. له دې سره چې دا استدلال کېده چې تبعید له اقتصادي پلوه زیان اړونکی دی ځکه موخه یې د نفوسو زیاتوالی دی نه کموالی؛ خو کېدلای شو د یو محکوم شخصیت اقتصاد ته زیان اړولی وای. د ویلیام پاچا جګړې (د ۹ کلنې جګړې برخې) او د هسپانیا د ځای ناستوب جګړې (۱۷۰۱- ۱۷۱۴) په سوداګریزې بېړۍ چلونې او د هغو په پایله کې په تبعید کولو منفي اغېز وکړ. له جګړې وروسته جرایم زیات شول او ورسره د اعدامونو کچه هم لوړه شوه چې باید ورته یوه لار موندل شوې وای. د آن ملکې (۱۷۰۲ -۱۷۱۴ زکال) او لومړي جورج (۱۷۱۴-۱۷۲۷ زکال) د واکمنیو پر مهال تبعید په آسانۍ سره نه برابرېده، خو د پیاوړو مجرمینو یا هغو لپاره چې قتل به یې کړی و بند کافي نه ګڼل کېده او ورته د تبعید جزا غوره بلل کېده.
ښځې او ماشومان
جزایي تبعید یوازې نارینه و یا لویانو ته نه محدود کېده. نارینه، ښځینه او ماشومان په تبعید محکوم کېدل، خو اجرا یې بیا د جنسیت او عمر له مخې توپیر درلود. له ۱۶۶۰ زکال څخه تر ۱۶۷۰ زکال پورې د لویې لارې نیول، غلا او د اسپ غلا هغه جرایم و چې تر ډېره به پرې تورن نارینه مجرمین په تبعید محکوم کېدل. په دغو کلونو کې له ۵ څخه تر ۹ ښځینه مجرمینې چې د غلا ساده جرم یې ترسره کړی و په اعدام له محکومیت وروسته تبعید شوې، هغه جرم چې تر ۱۶۹۲ زکال پورې روحانیونو د ښځو لپاره د هغو د بخښنې واک نه درلود. له دې سره سوداګرو ځوان او پیاوړي نارینه غوره بلل ځکه په مستعمراتو کې د هغوی لپاره تقاضا شتون درلود.
ټول دغه عوامل په دې معنی و چې ډېری ښځې او ماشومان به په بند کې پاتې کېدل. یو شمېر قاضیانو به بیا د هغو ښځینه بندیانو له خوشي کولو ملاتړ کاوه چې د تبعید امکان به یې شتون نه درلود، خو دغه حل لاره بې ځایه وبلل شوه او د دې لامل وګرځېده چې لوی قاضیان امر ورکړي د ښځینه او نارینه و ترمنځ توپیر قایل نه شي. ښځې لیوارډ ټاپو ته لېږل کېدې هغه یوازنۍ مستعمره چې ښځې یې منلې او دولت هم اړ و له هېواده بهر د هغو د لېږلو لګښت ورکړي. په ۱۶۹۶ زکال کې جامئیکا د بندیانو د یوې ډلې له منلو له دې امله انکار وکړ چې ډېری یې ښځینه وې. باربادوس هم په ورته ډول محکومین منل خو «ښځې، ماشومان او ناتوانه کسان» یې نه منل.
د تبعید پای
د تبعید پر بنسټ د جنايي مجازاتو سیسټم چې د نږدې ۱۵۰ کلونو پر مهال یې وده کړې وه په ۱۸۵۰مه لسیزه کې په رسمي ډول هغه مهال په بریتانیا کې پای ته ورسېد، کله چې د دغې جزا ځای، بند او یا هم اجباري کار ونیو.
اګسيوتيا فليوسي
د فلیوس اګسیوتیا ( Ἀξιοθέα Φλειασία  fl. c. 350 مخزېږديز ) د اپلاتون او سپیوسیپس یوه ښځینه زده کونکې وه. هغه په فلیوس کې زیږیدلې وه، کوم چې د سپارتان واکمنۍ لاندې وه کله چې افلاطون خپله اکاډمۍ تاسیس کړه. اګسيوتيا د تیمیسټیس لخوا ویل کیږي چې د اپلاتون جمهوریت یې لوستلی و او بیا یې اتن ته سفر کړی ترڅو د هغه شاګرد شي. د ډیسرچوس په وینا، اکسیوتیا د افلاطون په اکاډمۍ کې د خپل وخت په جریان کې د سړي په توګه جامې اغوستې. د افلاطون له مړینې وروسته هغې د افلاطون له وراره سپیوسیپس سره خپلو زده کړو ته دوام ورکړ.
سرچينې
وېشنيزه:فلسفي وییپانگه وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس وېشنيزه:فلسفي مفسرین وېشنيزه:فلسفي ويوکي وېشنيزه:فلسفي ويپانگه وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه وېشنيزه:فلسفي ویي وېشنيزه:فلسفي اندونه وېشنيزه:فلسفي شکاکیت
جنسي ځورونه
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
جنسي ځورونه  کې جنسي تېري د چلند پراخه لړۍ شامله ده، چې په هغې کې په سړک کې د ځورونې څخه تر ناسمو جنسي اړيکو او  جنسي تېري پورې. جنسي ځورونې د جنسي تېري یو داسې عمل دی چې په هغه کې یو شخص یا اشخاص د یو شخص شخصیت ته زیان رسوي، د ډارولو، ناغوښتل شوي استحصال یا جبر له لارې د لفظي ناوړه ګټه اخیستنې په واسطه د جنسي خوښې یا جنسي سپکاوي غوښتنه کوي. د نړۍ د مطلق اکثریت هېوادونو په قضایي قوانینو کې جنسي ځورونه "غیر قانوني" او د يو "جرم" په توګه پېژندل شوي.
په ځینو نر مشريزه ټولنو کې "د ښځو جنسي ځورونې" تر دې کچې بنسټیز شوي چې په دې ټولنه کې مطلق اکثریت ښځې د خپل ژوند په اوږدو کې د جنسي ځورونې قرباني شوې دي. په هرصورت، ځورونکی کیدای شي ښځه یا سړی وي، او ناوړه ګټه اخیستونکی کیدای شي ښځه، سړی یا ماشوم وي. برسېره پر دې، ځورونکی او قرباني کولی شي ورته جنسیت ولري. په ځینو حاالتو کې، ځورونکی ممکن د قرباني سره کورنۍ اړیکه، ملګرتیا، یا کاري اړیکه ولري. او په ځینو مواردو کې، قرباني یو بشپړ اجنبی دی.
د جنسي ځورونې کلمه او د هغې مخينه
د جنسي ځورونې کلمه (به  کې   په 1973 کې په یو راپور کې کارول شوی و چې د میساچوسټس ټیکنالوژۍ انسټیټیوټ رییس ته د جنسیت اړوند مختلف مسلو په اړه وړاندې شوی و. دا اداره شاید لومړنۍ اداره وه چې د جنسي ځورونې مسله پکې بحث شوې او اړوند قوانین او مقررات رامینځته شوي.
د ځورونې شرایط
جنسي ځورونه په مختلفو حالاتو کې واقع کیدی شي. ډیری وختونه، مګر تل نه، ناوړه ګټه اخیستونکی د قرباني په واک کې وي (د عمر، ټولنیز، سیاسي، تعلیمي، یا کاري وضعیت د توپیرونو له امله). په جنسي تیري کې د اړیکو ډولونه په لاندې ډول دي:
د چلند ډولونه
د جنسي ځورونې د پیښو په پوهیدو کې یو له ستونزو څخه دا دی چې پدې کې د چلند پراخه لړۍ شامله ده او په ډیری قضیو کې (ټول نه دي) د قربانیانو لپاره دا ستونزمنه ده چې تجربه لومړی پخپله او بیا نورو ته بیان کړي. دا ستونزه د هغه حالت د طبقه بندي کولو د ستونزو له امله کیدی شي یا په ناوړه ګټه اخیستونکي کې د نورو لخوا د خپګان یا خندا د تجربې له امله وي، دا ستونزه د شدید خپګان په ګډون د رواني ناروغیو لامل کیږي، په دې حالت کې د ترسره کولو لپاره غوره کار دا دی. ارواپوه، مشاور، یا نږدې او باوري شخص. برسېره پردې، د جنسي ځورونې چلند او محرک په مختلفو قضیو کې توپیر لري.
د چلند کټګورۍ
لینګلین ځورونکي په دریو کټګوریو ویشي:
مخنیوی
په ټولنو کې د جنسي ځورونې پیښې د لیسې ، پوهنتون، او کاري چاپیریال کې د تعلیمي پروګرامونو سره مخنیوی کیدی شي. څیړنو ښودلې چې دا پروګرامونه په نارینه او ښځو کې د دایمي چلند د بدلون لامل شوي.
مقابله
د دې ستونزې لپاره د عمومي حل په اړه فکر کول کومه لاره نه ده، ځکه چې هره ټولنه د بلې ټولنې له کلتور او ټولنې سره توپیر لري او د هغې د کمولو یوازینۍ لار دا ده چې په یرغلیزو فکرونو کې د داسې فکرونو د رامینځته کیدو مخه ونیول شي چې ډیری یې هغه کسان دي. څوک چې جنسي تیري کوي هغه خلک دي چې په ماشومتوب او ځوانۍ کې د جنسي تیري قرباني شوي.
اکثره وخت خلک داسې فکرونه لري چې له چا سره یې په اړه خبرې نه دي کړي او دا داخلي کیدل د دغو کسانو په ذهن کې د تیري کوونکو افکارو په رامینځته کیدو کې د پام وړ اغیز لري او یا هم په رواني ناروغیو اخته کیدای شي. له یوه پیچلي څخه سرچینه اخیستې.
اختلاطات
په ډیری قضیو کې، د پیښې وروسته په لومړیو ورځو کې، د قربانیانو ژوند د دې پیښې لخوا په کلکه اغیزمن کیږي، لکه د ټولنیزو غونډو څخه ډډه کول، د ځان باور له لاسه ورکول، په دوامداره توګه ځان ملامتول ، یا حتی د کورنۍ لخوا ملامتول، بې خوبۍ، فشار. او اضطراب او ... په یو شمیر قضیو کې حتی په ځان وژنې پای ته رسیدلی شي. یا که په ځوانۍ کې پر یوې نجلۍ جنسي تېری وشي، کېدای شي د رواني او رواني فشارونو له امله په میاشتو، کلونو او حتی د ټول عمر لپاره په غیر جنسیت او جنسي فوبیا اخته وي. په طبیعي توګه، د دې پیښې پیچلتیا د شخص څخه شخص ته توپیر لري. که وغواړو عمومي نظر وکړو، د دې پېښې عواقب چې اکثره یې نجونې او ښځې دي، له بده مرغه په ایران کې د امریکا او اروپا په پرتله خورا سختې دي او لامل یې دا دی چې دا موضوع زموږ په هېواد کې حرامه ده. ټولنه
امریکا
د متحده ایالاتو د مساوي کاري فرصتونو کمیسیون (EEOC) د تعریف له مخې ، "د یو شخص (د کار غوښتونکي یا کارمند) د جنسیت له امله ځورول غیرقانوني دي. »
کار ځای
په متحده ایالاتو کې، د 1964 د مدني حقونو قانون د نژاد ، جنسیت ، رنګ، ملي اصل، او مذهب پر بنسټ د کار تبعیض منع کړ. که څه هم دا قانون په پیل کې د ښځو د جنسي ځورونې سره د مبارزې لپاره تصویب شوی و، دا د جنسي تبعیض پروړاندې نارینه او ښځینه دواړه ساتي. دا تبعیض هغه وخت رامینځته کیږي کله چې د غوښتونکي جنسیت د کار کولو شرایط رامینځته کړي (لکه د ویټریس په توګه کار کولو لپاره د ښځینه کیدو اړتیا یا په ترکاڼۍ کې د کار کولو لپاره د نارینه کیدو اړتیا) یا کله چې شرایط (لکه قد او وزن) تعریف شوي وي. هغه دنده چې د بل په پرتله د یو جنس ډیر استخدام لامل کیږي.
په 1980 کې، د متحده ایالاتو د مساوي کاري فرصتونو کمیسیون (EEOC) د جنسي ځورونې تعریف کولو قانون تصویب کړ او ویې ویل چې جنسي ځورونې د جنسي تبعیض یوه بڼه ده چې د 1964 د مدني حقونو قانون لخوا منع شوي.
زده کړه
په متحده ایالاتو کې د 1972 تعلیمي اصلاحاتو 9 ماده وايي: "په متحده ایالاتو کې هیڅ څوک باید د فدرالي تمویل شوي تعلیمي برنامې یا فعالیت کې برخه اخیستو یا ګټه اخیستو کې د جنسیت له امله له دندې ګوښه یا تبعیض ونه کړي." »
د متحده ایالاتو د مساوي کاري فرصتونو کمیسیون تعریفونه
د متحده ایالاتو د مساوي کاري فرصتونو کمیسیون (EEOC) ویلي چې دا غیرقانوني ده چې د کار په ځای کې د کوم جنسیت کارمند یا کارمند ځورول شي. په دې ځورونه کې جنسي ځورونه هم شامله وي. EEOC وايي چې ځورونکی او قرباني کیدای شي د هر جنس څخه وي، او ځورونکی اړین نه دی چې د مخالف جنس څخه وي.
جنسي تبعیض
د جنسیت تبعیض هغه قضیې شاملې دي چیرې چې یو شخص د جنسیت له امله تبعیض کیږي. د کارمند یا کارکونکي په وړاندې د ګمارونکي په چلند او بیاناتو کې د جنسي تبعیض بیلګې په لاندې ډول دي:
پورتنۍ قضیې په امریکا کې غیرقانوني دي او که داسې وشي، د قانون سره سم به ورسره چلند وشي.
ایران
د جنسي ځورونې یو له عامو قضیو څخه د سړکونو ځورونه ده (په عامه ځایونو کې د ښځو ځورول، لفظي ځورونه او داسې نور).
د ایران په قانون کې، د جنسي ځورونې یا جنسي تیري په نوم هیڅ جرم نشته، او د ښځو په وړاندې د جنسي تاو تریخوالي پورې اړوند جرمونو ته ښکاره اشاره په زنا، د کنوارۍ سپکاوی، او زنا پورې محدوده ده. زنا، چې د ناروا جنسیت معنی لري، د مرګ سزا ده که چیرې دا په زور سره وي. د زنا ثبوت د څلورو نارینه وو شهادت ته اړتیا لري.
په ایران کې، په لاندې قضیو کې هیڅ قانون یا خوندیتوب نشته، کوم چې په ډیری هیوادونو کې جنسي ځورونې ګڼل کیږي:
په ایراني ټولنه کې د جنسي ځورونې د زیاتوالي یو له مهمو لاملونو څخه په ښوونځیو او کاري ځایونو کې د تعلیمي پروګرامونو نشتوالی، د جنسي ځورونې او د جندر د جلا کولو لپاره د جزایي قوانینو نشتوالی دی.
بهرنۍ لینک
20٪ خلکو د جنسي تیري تجربه کړې [ مړ لینک ] وېشنيزه:جنسي اړيکې وېشنيزه:جنسي تېری وېشنيزه:سيکس او قانون وېشنيزه:تاوتريخوالی وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
کوزوو
کوزوو (په الباني ژبه کې: Kosova [kɔˈsɔva] یا Kosovë [kɔˈsɔvə]؛ په صربي ژبه کې: Косово [kôsoʋo])، په رسمي بڼه د کوزوو جمهوریت (په الباني ژبه: Republika e Kosovës؛ په صربي ژبه: Република e Kosovës؛Република / Косовиal Косовиal State) په سوېل ختيځه اروپا کې نیمه په رسمیت پېژندل شوی هېواد دی او د بالکان په مرکز کې پروت دی. کوزوو د ۲۰۰۸ کال د فبروري په ۱۷ نیټه په یو اړخیزه توګه له صربستان څخه خپله خپلواکي اعلان کړه او له هغه راهیسې یې د ملګرو ملتونو د ۹۷ غړو هېوادونو له لوري د یو خپلواک هېواد په توګه ډیپلوماتیک رسمیت ترلاسه کړی دی. دا هېواد په شمال او ختیځ کې د له صربستان، په سوېل ختیځ کې له شمالي مقدونیې، په سویل لوېدیځ کې له البانیا او په لوېدیځ کې مونتینیګرو سره ګډه پوله لري. د کوزوو زیاتره مرکزي برخه د دوکاګجیني او کوزوو په پراخه هوارو او میدانونو پوښل شوې ده. د اکورزد غرونه او سار غرونه په ترتیب سره په سوېل لوېدیځ او سوېل ختیځ کې پراته دي. پلازمینه او لوی ښار یې پرستینا دی.
په کلاسیکه لرغونه زمانه کې، مرکزي قبیله چې د کوزوو په خاوره کې راڅرګنده شوه دارداني وه او په څلورمه پېړۍ کې یې د داردانیا سلطنت په نوم خپلواک دولت تاسیس کړ. مخکې له میلاد نه په لومړۍ پېړۍ د روم سترواکۍ ضمیمه شوه او د راتلونکې زریزې په اوږدو د بیزانس سترواکۍ برخه پاتې شوه، چې د دې سترواکۍ واکمني د ۶مې او ۷مې پېړیو په اوږدو کې د سلاوي یرغلونو په پایله کې له منځه لاړه. په ورپسې پېړیو کې، د سیمې کنټرول د بیزانسي او د لومړۍ بلغاریايي سترواکۍ ترمنځ بدلېده. کوزوو په ۱۳مه پېړۍ کې د صربستان د منځنیو پېړیو د دولت مرکز شو، او د ۱۴مې پېړۍ راهیسې د صربستان د ارتودوکس کلیسا مرکز هم و، چې په دې وخت کې یې حیثیت کشیش مېشته سیمې ته لوړ شو. د ۱۴مې او ۱۵مې پېړیو په وروستیو کې په بالکان کې د عثماني سترواکۍ پراختیا د صربستان د سترواکۍ د زوال او ړنګېدو لامل شوه. د ۱۳۸۹ کال د کوزوو جګړه د صربستان د منځنیو پېړیو په تاریخ کې له سرنوشت ټاکونکو شیبو څخه شمېرل کېږي. عثمانيانو د کوزوو له دوهمې جګړې وروسته نوموړې سيمه په بشپړه توګه فتحه کړه. عثماني سترواکۍ د شلمې پېړۍ تر پیل پورې په دې سیمه واکمنه وکړه.
د نولسمې پېړۍ په وروستیو کې، کوزوو د البانیا د ولسي ځوښت مرکز و او په کې د ۱۹۱۰ کال البانیایي پاڅون او د ۱۹۱۲ کال البانیایي پاڅون را منځ ته شول. عثمانیانو د بالکان په جګړو کې له ماتې وروسته کوزوو صربستان او مونټینیګرو ته وسپارله. له لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته دواړه هېوادونه له یوګوسلاویا سره یوځای شول، او په دې سلطنت کې د یوګوسلاوي د اتحاد پالنې د دورې په تعقیب، او د دوهمې نړیوالې جګړې وروسته یوګوسلاوي اساسي قانون د صربستان د جمهوریت په یوګوسلاوي برخه کې د کوزوو او میتوهیجا خپل اختیاره ولایتونه تاسیس کړل. د شلمې پېړۍ په اوږدو کې د کوزوو د البانیایي او صرب ټولنو تر منځ کړکېچ راپورته شو او کله ناکله په لوی تاوتریخوالی بدلېده، او د کوزوو د ۱۹۹۸ او ۱۹۹۹ کلونو په جګړو کې پای ته ورسېد، چې د یوګوسلاوي پوځ د وتلو او په کوزوو کې د ملګرو ملتونو د لنډمهالې ادارې د ماموریت د تاسیس لامل شو. بلآخره د ۲۰۰۸ کال د فبروري په ۱۷ نېټه کوزوو په یو اړخیزه توګه له صربستان څخه خپله خپلواکي اعلان کړه او له هغه وروسته یې د ملګرو ملتونو د ۹۷ غړو هېوادونو له لوري د یو خپلواک دولت په توګه ډیپلوماتیک رسمیت ترلاسه کړ. صربستان په رسمي توګه کوزوو د یو خپلواکه دولت په توګه په رسیمت نه پېژني او د کوزوو او میتوهیجا خپل اختیاره ولایتونه یې ګڼي، که څه هم د ۲۰۱۳ کال د بروکسل تړون د یوې برخې په توګه د کوزوو د ادارو حاکمیت مني.
کوزوو یو پرمختللی هېواد دی، د لوړ متوسط عاید اقتصاد سره. دې په تیره لسیزه کې د نړیوالو مالي موسسو له لوري اندازه شوي، او د 2007-2008 مالي بحران له پیل راهیسې هر کال وده موندلې ده. کوزوو د پیسو د نړیوال صندوق، نړیوال بانک غړی دی او د اروپا په شورا، یونیسکو، انټرپول او د اسلامي همکاریو په سازمان کې د څارونکي حیثیت لپاره یې د غړیتوب غوښتنه کړې ده.
نوم
ټوله سیمه چې نن ورځ د دې خاورې اړوند ګڼل کېږي په انګلیسي ژبه کې په ساده ډول د Kosovo او په البانیایي ژبه کې د Kosova (معین شکل یې، البانیایي تلفظ: [kɔˈsɔːva]) انګېرل کېږي  یا Kosovë (چې په"غیر معین" شکل ده، البانیایي تلفظ: [kɔˈsɔːv]) تلفظ کېږي. په صربستان کې، د ختیځو او لوېدیځو سیمو ترمنځ رسمي توپیر په اند کې نیول کېږي؛ د کوزوو کلمه د ختیځې برخې لپاره کارول کېږي چې د کوزوو په تاریخي ډګر کې موقعیت لري، پداسې حال کې چې لوېدیځه برخه د میتوهیجا په نوم یادېږي چې (په البانیا کې د دوکاګجیني په نوم بلل کېږي).
البانیایان کوزوو ته د دارانیا وایي. دا د یوه لرغوني سلطنت نوم دی چې وروسته د روم سترواکۍ ولایت شو او د اوسنۍ کوزوو خاوره تر پوښښ لاندې راولي. دا نوم د دارداني له لرغونې قبیلې څخه اخیستل شوی، چې ښایي د پروتو-الباني کلمې dardā سره اړیکه ولري، چې معنی یې "ناک" او (په عصري البانیايي کې dardhë) دی. د کوزوو پخوانی ولسمشر ابراهیم روګووا د "درداني" هویت لېواله ملاتړی و او د کوزوو د ولسمشرۍ بیرغ او نښان دې ملي هویت ته اشاره کوي. خو د "Kosova" نوم د البانیایي وګړو تر منځ په پراخه کچه کارول کېږي.
د کوزوو اوسنۍ پولې په ۱۹۴۵ کې د یوګوسلاویا برخه وې، چې په هغه وخت کې د کوزوو او میتوهیجا خپل اختیاره سیمه (۱۹۴۵ – ۱۹۶۳) او د صربستان د نوي ولسي جمهوریت د اداري د یوې برخې په توګه رامنځ ته شوه. په ۱۹۶۳ کال کې کوزوو او میتوهیجا (۱۹۴۵ – ۱۹۶۳) د یوې خپل اختیاره سیمې څخه څخه د خپل اختیاره ولایت کچې ته لوړ شو. په ۱۹۶۸ کال کې، د "کوزوو او میتوهیجا" دوګونی نوم ساده "کوزوو" ته واوښت چې د کوزوو د سوسیالیستي خپل اختیاره ولایت په نوم یاد شو. په ۱۹۹۰ کال کې، د دې ولایت نوم بېرته د کوزوو او میتوهیجا د خپل اختیاره ولایت ته بدل شول.
د کوزوو د اساسي قانون سر سم د دولت رسمي دودیز اوږد نوم د کوزوو جمهوریت دی او په نړیواله کچه د کوزوو استازیتوب کوي. د دې ترڅنګ، د یوې هوکړې په پایله کې چې د اروپایي ټولنې په منځګړیتوب د پریستینا او بلګراد ترمنځ په خبرو اترو کې را منځ ته شوه، دې هېواد د "کوزوو*" تر سرلیک لاندې په ځینو نړیوالو غونډو او سازمانونو کې برخه اخیستې ده. په پایلیک ویل شوي چې "دا نوم د دریځ د موقف په اړه له تعصب پرته دی او د UNSC 1244 او د کوزوو د خپلواکۍ د اعلامیې په اړه د ICJ له نظر سره په ټکر کې نه دی. دا قرار چې د "ستوري تړون" په نوم یادیږي، د ۲۰۱۲ کال د فبروري په ۲۴ نیټه په ۱۱ مادو کې هوکړه شوی دی.
کونګ فو پانډا ۲
کونګ فو پانډا ۲ Kung Fu Panda 2 د ۲۰۱۱ امریکایی کمپیوټر انیمیشن مارشل آرټ کامیډي فلم دی چې د ډریم ورکس انیمیشن لخوا تولید شوی او د پیراماؤنټ عکسونو لخوا توزیع شوی. دا د کونګ فو پانډا (۲۰۰۸) تسلسل دی او د کونګ فو پانډا فرنچائز کې دوهم قسط دی. د جینیفر یوه نیلسن لخوا لارښود شوی ، پدې فلم کې جیک بلیک ، انجیلینا جولي ، ډسټین هوفمن ، سیت روزن ، لوسي لیو ، ډیویډ کراس ، جیمز هانګ ، او جکي چین د لومړي فلم څخه د خپل کرکټر رولونه بیا راښکاره کوي ، د ګاري اولډ مین ، میشل یو ، ډیني سره. مکبرایډ ، ډینس هیسبرټ ، ژان کلاډ وان ډیمي ، او ویکتور ګاربر د نوي کرکټرونو غږ کوي. په فلم کې ، پو او د هغه متحدین (پړانګ ، بندر ، وایپر ، کرین ، مانټیس) ګونګ مین ښار ته سفر کوي ترڅو د چین له فتحه کولو څخه د یوه خنزیر مور مخه ونیسي پداسې حال کې چې خپله هیر شوی تیروتنه یې هم کشف کړې.
قیصه
پو ، غټ خو ویره لرونکی ډریګن جنګیالی ، اوس په خپلو ویاړونو تکیه کوي ، د خپلو مساوي روښانفکرو ملګرو-پړانګ ، وایپر ، بندر ، کرین او مانټیس-سره د خوږ او اسانه ژوند ژوند کوي-د سولې ارام وادی کې. په هرصورت ، لکه څنګه چې پو د داخلي سولې مهارتونو ته وده ورکوي ، د وحشي مور ، لارډ شین او د هغه نه هیریدونکې پټه وسله ناڅاپه څرګندیږي ، چې د چین فتح کولو ګواښ کوي. اوس ، د دې نوي سخت دښمن دمخه ، د تور او سپین کونګ فو ماسټر اړتیا لري د هغه نامعلوم اصل ته ژوره کشف کړي ترڅو د جګړې چانس ولري ، او له هرڅه پورته ، خپل برخلیک پوره کړي په هرصورت ، ایا هغه چمتو دی چې یو ښه پټ راز ومومي؟ ایا پو او پیاوړی قهرجن پنځه شین او د هغه ځواکمن پوځ نیولی شي؟
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
جوهان سباستیان باچ
جوهان سباستیان باچ (د مارچ 21 ، 1685 څخه تر جولای 28 ، 1750) د باروک دورې یو المانی کمپوزر و. هغه په لویدیځ تاریخ کې یو له خورا لوی کمپوزرانو څخه شمیرل کیږي. باخ موسیقاران لکه موزارټ ، بیتوون او چوپین اغیزمن کړل ، او هغه د خپل وخت میوزیک د لوړتیا او بشپړتیا لوړې کچې ته لوړ کړ. د باخ میوزیک د هغې ښکلا ، فکري ښکلا او احساساتي ځواک لپاره پیژندل شوی. د هغه د میوزیک کیفیت له امله ، مسلکي کمپوزران اکثرا هغه ته په لویدیځ تاریخ کې یو له خورا لوی کمپوزرانو څخه بولي. وېشنيزه:آلمانيان
د بيت المقدس پاچاهي
د بيت المقدس پاچاهي په رسمي ډول د بيت المقدس د لاتيني پاچاهۍ يا د فلسطين د فرنګي پاچاهۍ په توګه پېژندل کېږي، چې په ۱۰۹۹ ز کال کې له لومړۍ صليبي جګړې څخه وروسته د بويلون د ګوډفري “Godfrey of Bouillon” له لورې سويلي مشرق يا ختيځ کې رامنځته شوی صليبي دولت و. دې پاچاهۍ له ۱۰۹۹ ز کال څخه د ۱۲۹۱ زکال تر هغې وخته پورې نږدې دوه سوه کالونه دوام وکړ، چې د ايکر “Acre” په نوم وروستی پاتې ملکيت يې د مملوکيانو له لورې ړنګ شو. د يادې پاچاهۍ تاريخ په دوه بېلو دورو وېشل شوی دی:
د بيت المقدس لومړۍ پاچاهي “First Kingdom of Jerusalem” مخکې له دې چې د صلاح الدين له لورې په بشپړ ډول نسکوره شي، له ۱۰۹۹ څخه تر ۱۱۸۷ز کال پورې يې دوام وکړ. له درېيمې صليبې جګړې څخه وروسته په ۱۱۹۲ ز کال کې ياده پاچاهي يو ځل بيا جوړه شوه او په ۱۲۹۱ زکال کې د ښار تر ويجاړېدنې پورې يې دوام وکړ. دې دويمې پاچاهۍ ته ځيني وختونه د بيت المقدس دويمه پاچاهي “Second Kingdom of Jerusalem” يا د خپلې پلازمېنې په وياړ د ايکر پاچاهي “Kingdom of Acre” وايي. ايکر د شپږمې صليبي جګړې پر مهال د هوهينستاوفين د دويم فريدريک له لورې له ايوبيانو څخه د ديپلوماسۍ له لارې د بيت المقدس ښار له بېرته نيولو څخه ورویسته له دوه لسيزو پرته د پاچاهۍ پلازمېنه پاتې شو.
د صليبيانو هغه پراخه ډېره کي چې د بيت المقدس پاچاهي يې رامنځته او ودانه کړه، د هغو زړورو او سرتېرو په شان د فرانسې له پاچاهۍ څخه وو، چې د پاچاهۍ د شتون دوه سوه کلنه موده کې يې د ملاتړ د ثابت بهير لويه برخه جوړه کړه. د پاچاهۍ واکمنان او ممتازه پرګنه د همدې له امله له فرانسوي اصل څخه وو. فرانسوي صليبيانو هم د ختيځ ځمکې يا مشرق ته فرانسوی ژبه راوړله او پّ دې ډول يې لرغونې فرانسوي د صليبي دولتونو فرانسوي ژبه “Lingua franca” جوړه کړه.
ځايي مسلمانانو او عيسويانو له ښار څخه د باندې سيمو کې د نفوس ډېره کۍ برخه جوړه کړه، مګر اروپايي او په ځانګړي ډول فرانسوي او ايټالوي استعمارچيان هم په کليو کې استوګن شول. د ګنيو د سيمه ييزو کښتونو پر بنسټ د بورې چاڼولو يو مهم صنعت ته وده وکړه.