cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ژوند له الله جل جلاله سره
امام جنید بغدادي رحمه الله چي د خپلي زمانې یو ستر بزرګ او د الله ولي تېر شوی دی.
جنید رحمه الله وویل: ای زما ربه! ستا بنده چېري پیدا کړم؟
ورته وویل شوه: پر خپلي سپرلۍ سپور شه، چېرته چي ستا سورلۍ ودرېدل زما بنده به. هم هلته ومومې.
‏جنید رحمه الله په داسي وخت کي له خوبه پاڅېدی، چي د سهار د آذان وخت نږدې ؤ.
تر دې چي سورلۍ یې د یو مسجد مخته ودرېدل، له ځان سره یې وویل: ښائي هغه د الله اړمن بنده همدلته وي؟! پس مسجد ته داخل شو.
ویې لیدل چي یو سړی ژاړي او خپل رب ته په زاریو دی، وایي: ای ربه! زما ستونزي را حل او کړاونه مي را لږ کړه.
جنید رحمه الله وپېژندی چي همدا هغه مطلوب شخص دی، سړي ته یې زر دیناره ورکړل. سړي دینار واخیستل خو جنید رحمه الله ته یې چنداني توجه ونه کړل او نه یې هم مننه ترې وکړل.
جنید رحمه الله ورته وویل: ای وروره!
که دغو پیسو ستا اړتیا در پوره نه کړل، نو په بغداد کي زما په اړه پوښتنه وکړه، ډېر ژر به خلک ما تاته در پیدا کړي چي دغه جنید بغدادي دی.
سړي په ځواب کي ورته وویل: ‏ای جنیده! ته لېونی یې؟!
جنید ویل: نه! ولي؟
سړي ویل: ته غواړې زه هغه (ستر ذات جل جلاله) پرېږدم، کوم چي ته یې زما لپاره له خوبه پاڅولې، او تاته یې زما د اړتیا د پوره کولو توان در وبخښی.
[مدارج السالکین].
یقیناً!
ژوند د هغه چا ژوند دی چي؛ له خپل رب جل جلاله سره صحیح تعلق او اړیکي ساتي.
او خپل ژوند یې په صحیح توکل او کلک باور سره نور هم ښکلی او ډاډمن کړی وي.
پر الله کلک باور او توکل ساتئ، تر څو ډاډمن، آرام او نېکمرغه ژوند ولرئ.
غلام عمرعبدالله
يهک
يهک [yhak] د غويي يو اوږد وېښته لرومکی ډول دی. دا پی هِماليه سيمې کښې مېشت دي. دا ټکی يهک د بلتي ژبې نه راغلی دی. د يهک ښځينه بڼه يهکمو [yhakmo] په بلتۍ ژبې کښې بلل کېږي.
يهک ته په تِبتۍ ژبې کې { གཡག་ {gyag په نامه بلل کېږي
مهترلام بابا
مهترلام بابا د اوسني لغمان دافغانسان د(۳۴)اداري واحدونو څخه یو اداري واحد پلازمېنه او مرکز دی. دا ولایت د افغانستان په ختېځ کې پروت دی.
ددی ولایت ختیځ لوری ته بدخشان،سهیل خواته ېې ننگرهاراوکابل،ختېځ لوري ته ېې کونړونه او لوېدیځ پلوته ېې دکاپیسااو کابل ولایتونه پراته دي. دکیوشت اوکاشمونډغر لویدیځ نه دسهيل ( جنوب ) په لوري د لغمان ولايت را چاپير کړى دي.هرڅومره چې دکابل سیند په لوري د لغمان ولایت د سهیل(جنوب) نه دشمال په لورپرمخ لاړشو،دځمکې جگوالی ېې زیاتېږي. لغمان دځېنوروایتونوله مخې له کابل څخه تر پیښوره ټوله سېمه رانېوله داځای دهغې پخوانۍ لاري په سرپروت دی اویومهم دمه ځای دی چې له سروبي څخه د بادپېچ(بادپښ)له غاښي رادېخواپه زېړاني دښته کې شوې اودالېشنگ اوالېنگارد رودونود مخامخ کېدوپه نقطه کې کوم ځای چې د نیسایالرغوني ښارپروت دی رارسیږي اوله دې ځایه اد ینه پور (دینپور) ،نگاراهار اوبله څانگه ېې دگمبېري په د ښته کې کونړونوته ورغځیدلی ده. د لغمان ولايت پراختیا (۷۲۱۰) کېلومتر مربع ده،نفوس ېې (۳۱۰۶۵۱) تنوته رسیږي اوپه یوکیلومترمربع ځمکه کې ېې (۴۳) تنه وگړي هستوگڼ دي.
د لغمان ولسوالی
اوسنی لغمان څلور ولسوالۍ او دوه علاقه داري لري چې : دقرغیو،الینگار،الیشنگ،ننگراج ولسوالۍ ددولت شاه اومنډول په نومونو علاقه داري دي.
کلي
دلغمان ولایت ټول (۶۴۰) کلی لری.
سرچینې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:لغمان وېشنيزه:مهترلام بابا وېشنيزه:د مهترلام پېښلیک وېشنيزه:د افغانستان پېښلیک وېشنيزه:د لغمان زیارتونه
چاردره ولسوالۍ
د چاردرې ولسوالۍ د کندوز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۱،۵۸۷ وگړو ته رسېږي. د چاردرې ولسوالۍ ۵۵٪ وگړي پښتانه، ۲۵٪ دېگان، ۱۲٪ ازبک، او پاتې ۰۸٪ برخه ترکان جوړوي.
سرچينې
وېشنيزه:د کندوز ولسوالۍ
فوټون
فوټون (د لرغوني یونان له φῶς، φωτός (phôs، phōtós) یا «نور» څخه اخیستل شوې) د الکترومقناطیسي میدان کوانټم یا بنسټیزه ذره ده چې الکترومقناطیسي وړانګې لکه نور او راډیويي څپې په کې شاملېږي او الکترومقناطیسي قوه لېږدوي. فوټون حجم نه لري، له همدې امله تل په خلا کې دنور په سرعت m/s ۲۹۹۷۹۲۴۵۸ ( یا تقریبا ۱۸۶۲۸۲ مایله په ثانیه) کې حرکت کوي. فوټون د بوزونونو ډلې ته اړوندېږي.
د ټولو بنسټیزو ذراتو په څېر اوس مهال فوټون د کوانټمي میخانیک په مرسته په تر ټولو ښه توګه توضیح کېږي چې د څپې – ذرې دوه ګونی توب څرګندوي ځکه د څپو او ذراتو دواړو ځانګړنې لري. د فوټون معاصر مفهوم د شلمې پېړۍ په لومړیو دوه لسیزو کې د البرټ انشټاین له کار څخه سرچینه اخلي چې د ماکس پلانک د څېړنو پر بنسټ و. په داسې حال کې چې پلانک هڅه کوله واضحه کړي چې څه ډول ماده او الکترومقناطیسي وړانګې کېدلای شي په حرارتي تعادل کې له یو بل سره وي، وړاندیز یې وکړ چې په یو مادي جسم کې زېرمه شوې انرژي باید له یوبل څخه د جلا او یوې اندازې لرونکو ټوټو څخه جوړه شوې وي. انشټین د فوټوالکټریک اغېز د تشریح کولو په موخه دغه نظریه وړاندې کړه چې نور/رڼا په خپله د انرژي له جلا واحدونو څخه جوړ شوی دی. په ۱۹۲۶ زکال کې ګیلبرت ان لوئیس د فوټون اصطلاح د انرژي د واحدونو لپاره رواجه کړه. ورپسې ګن شمېر نورو ازموینو د انشټین تګلاره تائید کړه.
د ذروي فزیک په معیاري ماډل کې فوټون او نور بنسټیز ذرات د فزیکي قوانینو د ضروري پایلو په توګه ګڼل کېږي چې د فضايي مهال په هره نقطه کې یو بل ته ځانګړی نږديوالی لري. د ذراتو ذاتي ځانګړنې لکه چارج، حجم او څرخ د مقیاسي نظریې له مخې ټاکل کېږي. د فوټون مفهوم د تجربوي او نظري فزیک په برخه کې چې لیزر، بوز – انشټین تراکم، د کوانټمي میدان نظریه او د کوانټمي میخانیک احتمالي تفسیر په کې شاملېږي د یو لړ مهمو پراختیاوو لامل ګرځېدلی. همدارنګه له دغو څخه په فوټو کیمیا، لوړ کیفیت لرونکې مایکروسکوفي او د مالیکولي فاصلو د اندازه کولو په موخه ګټنه کېږي. له دې سربېره فوټونونه د کوانټمي کمپیوټرونو د عناصرو په توګه د نوري انځور اخیستنې او نوري اړیکو لکه کوانټمي کریپټوګرافي په موخه تر څېړنې لاندې نیول شوي.
تاریخي وده
تر اتلسمې پېړۍ پورې په ډېری نظریاتو کې نور له ذراتو څخه جوړ شوی انګېرل کېده. له دې امله چې ذروي ماډل نشو کولای په آسانۍ سره د نور انکسار، خپرېدل او د هغو د انکسار ضریب توضیح کړي، د رنه ډکارت (۱۶۳۷ زکال) رابرت هوک (۱۶۶۵ زکال) او کریسټیان هویګنس (۱۶۷۸ زکال) له خوا د موجي نور نظریې وړاندې شوې. له دې سره ذروي ماډل تر ډېره پورې د اسحاق نیوټن د اغېز له امله غالب پاتې شو. د نوولسمې پېړۍ په لومړیو کې توماس یانګ او اګوست فرنل په واضحه توګه د نور تداخل او خپراوی تشرېح کړ او تر ۱۸۵۰ زکال پورې موجي ماډل په بشپړه توګه ومنل شو. په ۱۸۶۵ زکال کې د جیمز کلارک ماکسویل وړاندوینه چې نور یې الکترومقناطیسي موج بللی و په ۱۸۸۸ زکال کې په تجربي ډول د هاینریش هرتز له خوا د راډیويي امواجو په تشخیص سره تائید شوه – هغه چې ښکاري د نور په ذروي موډل وروستی ګذار و.
له دې سره د ماکسویل موجي نظریې د نور ټولې ځانګړنې په ځان کې نه وې رانغاړلې. دغې نظریې څرګندوله چې د یو نوري موج انرژي یوازې د هغو شدت ته اړوندېږي، نه یې فریکونسي ته؛ خو سربېره پردې څو ډوله خپلواکو څېړنو وښوودله چې د اتومونو له لارې د نور په واسطه لېږل شوې انرژي یوازې د نور فریکونسي ته اړوندېږي نه د هغو شدت ته. د بېلګې په توګه یو شمېر کیمیاوي غبرګونونه یوازې د لوړې فریکونسي لرونکي نور په واسطه په ځانګړي چاپېریال کې په حرکت راځی؛ د لږ فریکونسي لرونکی نور هر څومره چې تېز هم وي غبرګون نه رامنځته کوي. ورته ډول په یوې فلزي پاڼې باندې د پوره فریکانس لرونکي نور په اچولو باندې الکترونونه تېرېدلی شي (فوټوالکټریک اغېز)؛ د وتلي الکترون انرژي یوازې د نور فریکونسي ته اړوندېږي نه د هغو شدت ته.
له دې امله چې د ماکسویل د نور نظریه د الکټرومقناطیسي وړانګو ټولې انرژۍ مجاز کوي، ډیرو فزیک پوهانو په پیل کې فرض کړه چې د انرژي کوانټیزکېدل په ماده کې د یو ناپېژندل شوي محدودیت څخه سرچینه اخلي چې وړانګې جذب او یا هم بېرته منعکس کوي. په ۱۹۰۵ زکال کې انشټین لومړنی کس و چې څرګنده یې کړه د انرژي کوانټیز کېدل د الکترومقناطیسي وړانګو له ځانګړنو څخه ده. په داسې حال چې نوموړي د ماکسویل د نظریې اعتبار ومانه خو څرګنده یې کړه چې ډېری داسې غیرعادي ازموینې توضیح کولای شي چې د ماکسویل د نور د موج انرژي په ټکي ډوله کوانټمونو باندې اړوي چې له یوبل څخه جلا حرکت کوي آن که چېرې موج په فضا کې په دوامداره توګه خپور شي. په ۱۹۰۹ او ۱۹۱۶ زکلونو کې انشټین څرګنده کړه چې که چېرې د تور جسم په اړه د پلانک قانون ومنل شي د انرژي کوانټمونه باید له ځانه سره p =  h / λ   مومنټم ولري او هغه په کاملو ذراتو واړوي. د فوټون دغه مومنټم په تجربي ډول د آرتور کامپتون له خوا مشاهده شو او له امله یې د ۱۹۲۷ زکال د نوبل جایزه وګټله. له دې وروسته اساسي پوښتنه دا وه چې څه ډول کېدای شي د ماکسول د نور موجي نظریه د هغو له ذروي مشاهده شوي ماهیت سره یو ځای شي؟ د دغې پوښتنې ځواب البرټ انشټین د خپل ژوند تر پایه مشغول کړ چې بیا د کوانټمي الکټروډینمایک او د هغو د ځای نیونکي سټنډرډ ماډل په واسطه حل شو.
په ۱۹۰۵ زکال کې د البرټ انشټین وړاندوینې د شلمې پېړۍ په لومړیو دوو لسیزو کې په بېلابېلو ډولونو سره تائید شوې، هماغه ډول چې رابرټ میلیکان د نوبل په وینا کې هغه بیان کړې. خو له دې سره وړاندې له دې چې د کامپتون ازموینه وښيي چې فوټونونه د خپل موج د شمېر سره په تناسب مومنټم لري (۱۹۲۲ زکال)، ګڼ شمېر فزیک پوهانو له دغه باور سره لیوالتیا نه لرله چې الکترومقناطیسي وړانګې دې په خپل ذات کې ذروي وي. پر ځای یې دغه عمومي باور شتون درلود چې د انرژي کوانټیزه کېدل په ماده کې له یو شمېر هغو نه پېژندل شوو محدودیتونو سرچینه اخلي چې وړانګې جذب او یا هم منعکس کوي. دغه لیدلورو د وخت په تېرېدو سره بدلون وکړ. دغه بدلونونه په یو شمېر ازموینو لکه د کامپتون د نشرېدو په ازموینه کې څرګند شول، هغه چې د توضیح په موخه یې پایلې مشاهده شوې، خو دا ستونزمنه وه چې د نور کوانټیزه کېدلو ته دې یې نسبت ورکړل شي.
الجبر
په 203 ه ش کال دمامون الرشید په خلافت کی دخورازم یومشهورعالم چه محمدبن موسی نومیده ((جبرومقابله))په نامه یو کتاب ولیکلو بیا نورو علماو ددی دنامه مقابله حذف کړه اوپه عوض کی یی ال په جبر داخل کړ الجبر تری جوړشو نوال په الجبر کی عوضی دی په عوض دمقابلی لیکل شوی دی عزیزاحمد
وېشنيزه:الجبر
د بېړيو او الوتکو اړوند جرمونه
د پيړيو او الوتکو  مربوط جرايم مقدمه د بيړيو مربوط جرايم لمړى فصل :- داخلى اوبه و داخلى اوبو ته د بېړيو داخلېدل د خصوصي بېړيو حقوقي وضع د مدني محاکمو صلاحيت د جزائى محاکمو  صلاحيت نظامى يا جنګي  بېړ ۍ مدني مصؤنيت جزائي مصؤنيت دوهم د ساحلي اوبه Territorial Sea د ساحلي اوبو حقوقي وضع په ساحلي کې پر بېړيو صلاحيت :- ١- تجارتي بېړې جزائي موارد مدني امورو کې صلاحيت ٢- بنګي بېړۍ داخلي اوبه :- د نړيوالو حقوقو له نظره داخلي اوبه عبارت  دي له رودونو ،بحيرى چې د يوه  يا څو دولتونو په قلمرو کې واقع وي. د کلمبو سد له نظره داخلي يا ملي اوبه عبارت دي  د بندرونو اوبه د کښتيو د تم ځاينو اوبه ، خليجونه ، اوبه ،خليجونه ،ايناوي بحيرى او رودونه هغه اوبه  چې اوازدو بحرونو ته لار فلري په کلي ډول  د حاکم  دولت تر سلطې  لاندى دى او هر نوع  تصرف پرى کولاې شي، ولى کوم  رودونه چې ازادو بحرونه  ته لار لري پدې صورت کې د  نړيوالى ټولنې منافع هم په نظر کې نيول کيږي. د حقوقو پوهانو له نظره داخلي اوبه بارت دي د ساحلي بحر تر منځ او د مجاور دولت سواحل واقع شوي وي چې :- اول دا چې هغه اوبه چې د مبداء د خط او سواحلو تر منځ  واقع وي دوهم کوچنى خليجونه ، دريم غټ  خليجونه ، څلورم  مکومې اوبه چې د بندرونو اود کښتيو په تم ځايونو کې واقع وي  ١. د نړيوالو حقوقو  عرف او قرار  دادنو له مخې دولتونه په ساحلي اوبو باندې د پراخه صلاحيت لرونکي دي او د اموالو او مسارو د مصنون  ځاې پر ځاې  کولو انحصار  په غاړه  لري د نړيوالو  حقوقو له مخې د کښتۍ د ازار  عبور او مرور باندې استوار دي دولتونه کولاې شي چې په داخلي اوبو کې په نړيواله  کښتۍ چلولو باندې محدوديت کولاې شي چې په داخلي اوب، کې په نړيواله کښت چلولو باندې محدودت ولګوي. ولي بايد په نړيواله کښتۍ چلولو کې خنډ واقع نشي  په همدې اساس د بى ضرره عبور او مرور پر نسيپ په نړيواله کښتۍ چلولو باندې حاکم دى. پسکه د داخلي دولت ددې ايجاب وکړى کولاى شي ځنيې محدويتونه ولګوي .(٢)
و داخلي اوبو ته د کښتيو داخلېدل :- و داخلي اوب، ته د کښتيو داخلېدل د خصوصي يا تجارتى او نظامي يا دولتي کښتيو تر منځ فرق وجود لري ،  د تجارتى  کښتيو په اړه د داخلي اوبو  دولت  کولاې شي چې د خپلو ملى منافعو په خاطر ځينى بندرونه بند کړى ، ١٩٢٣کال د  جنيوا د معاهدى له مخى د کښتيو  داخلېدل و ټولو بندروته ازاد دي ،ولى ددې معاهدې عملى کول ، لمړى دا چې د طرفينو تر منځ متقابله معامله ده  دوهم دا چې دولتونه ځينى  بندرونه د قرار داد څخه خارجوي  دريم  دولتونه ازاد دي چې د کب نيونى کښتۍ و داخلي اوبو ته پرى نږدي څلورم په ځينو خاصو مواردو کى و ساحلى دولت ته اجازه ورکړل شوى دى چې دتجارتى کښت تيو څخه منع و کړي.٣ د نظامى کښتيو په اړه اايد ووشي شي چې دغه کښتۍ بايد مخکى  له مخکى د سياى مرجع څخه وداخلى اوبو ته دا داخلېدو اجازه تر لاسه کړى وي او د توقف  موده ئى تر دوو هفتو  پورې ده. اوپه يوه بندر کې په عينى وخت کې تر دريو کښتيو  پورې توقف مجاز دى. کله چې په جنګى بيړۍ کې  ر ئيس جمهور  يا سياسى کسان وجود  ولرى پدې صورت کې په کښتۍ باندې محدود مقررات نه وضع کيږي. ٤
١- د خصوصي کښتيو حقوقي وضع :- تجارتي کښتۍ د داخلي اوبو د دولت د مقرراتو تابع ده چې په دى اساس امنيتى مققرات ، د کښتۍ د چلولو مقررات  ، دچاپيريال  ، ساتنې مققرات ، ګمرک ، بارګيري او تخليد او نور قوانين  او مققرات چې د  داحلي اوبو دولت وضع کړوي وي بايد رعايت شي ، همدارنګه  د اسناد و تنظيم ، مالياتى قوانين ، شخصي  احوا او محاکماتى اصول د  اخلى اوبو د دولت  پرى تطبيق کيږي. البته و داخلي اوبو ته د کشتيو داخلېدل و نوموړي دولت ته د اقتصادي او تجارتي نقطې نظره  د اهميت وړ دى ، نو پدې اساس بايد  د داخلي اوبو  دولت داسې مققرات وضع کړي چې هم د نوموړى دولت دملي حاکميت ، عرضي تماميت اوهمدارنګه د  تجارتى او اقتصادى نقطې څخه مفيد واقع شي. د پروفيسور ژيدل له نظره کوم ماشوم چې په داخلي اوبو کې زيږون کيږي په اصل کې د ساحلى دولت په ساحه کې زيږيدلى دى ، ولى ځينى حقوق پوهان په اصل کې د ساحلى دولت په ساحه کې چې په کښتۍ کې زيږېدلى ماوم ، د کښتۍ  د صاحب دولت په خاوره کې زيږېدلى دى. البته ژيدل ددې لپاره دا نظر ورکوي چې په داخلي اوبو کى کښتۍ د ساحلى دولت د قوانينو او مقرراتو تابع ده. د محکمې د صلاحيت له مخې د ساحلي اوبو دولت د خصوصي کښتيو  په ارتباط  د تطبيق وړ دي ،  ولى عملاً نه اجرا کيږي ، د پروفيسور کاواره له نظره د قضائى صلاحيت  د ويش په اړه بايد ساحلي دولت  اود کښتۍ د صاحب دولت  ودې اصل  ته متوجه وي چې کوم دولت عدالت  پلى کوي ، په همدې اساس د ساحلى دولت د خپل  صلاحيت څخه صرف نظر کوي. ٥
الف مدنى مصؤنيت :- د مدنى دعوو په هکله د غير رسمى کار کوونکو په اړه چې په جنګي بېړۍ کې کار کوي د داخلي اوبو د اتباعو په نسبت د داخلي اوب مدنى محاکم صلاحيتلدري پدې شرط چې د بېړۍ په داخلي چارو  کې خنډ واقع نشي. پدې مورد کې د دولتونو رويه فرق کوي .١٨ د مدنى بېړيو په اړه  د ساحلي دولت د صلاحيت څخه خارج دى ،مدنى دعوې لکه ، جبران خاره ،تصادم او يا هم نجات د صارفو مطالبه  او داسې نور موضوعات  په محلى محاکحمو کې نه اقامه کيږي ،او صرف د جنګې بېړۍ د دولت  دنده ده چې مدنى دعوو ته رسيدګي وکړي. د نظامي بېړيو د افرانو او کار کوونکو په اړه بايد فرق وشي  لکه نظامى افران اويا هم د بېړۍ کار کوونکي د داسي عمل مرتکب شي چې د رسمي وظاقيفو څخه نه وي ، دوى شخصاً مسؤل ګڼل کيږي، او کوم کان چې د ضرر متقبل شوى دى ، کولاې شي دعوه اقامه کړى ، په محلى محاکمو باندى محدوديت دادى چې د بېړۍ د افسر  يا کارکوونکي د محاکمې په وخت کې په بېړۍ په کار کې خنډ واقع نشي، د نړيواله حقوق د مؤسسې (١٩٢٨) د قطعنامى  پر اسا ساحلى دولت نشي کولاې چې د جنګي بېړي افران يا کارکوونکى توقيف يا حبس کړى کوم کسان چې د جنګي بېړۍ  يا افسرانو  او يا هم خدمه ؤ څخه زيان لېدلى وي ، بايد  خپل مشکل د متبوع دولت سره شريه کړي  ، او بايد  د سياسي کړيو له  لارى حل شي. د بروکسل د ١٩٢٦ کال د قرار داد له مخې د يوې جنګي بيړۍ څخه  متضرر اشخاص د خپل حق د غوښتلو لپاره په لاندې مواردو کې د بېړۍ وصاحب دولت ته مراجع  کولاى شي : ١- د تصادم او نورو حوادثو څخه دعوې چې د بېړۍ وچلولو  ته مربوطيږي. ٢- د بېړۍ  د ژغورنې اوعمومي  خساراتو له امله  دعوې. ٣- د جبران خادې او نورو  قرار دارونو په اړه  دعوې چې بېړۍ ته مربوطيږي .١٩ ٢- جزائي مصؤنيت :- د جزائي امورو په مورد  کې دوه وله جرايم  د ځېړنى لاندې نيسو ،اوم کوم جرايم چې په جنګي بېړۍ کې واقع کيږي دوهم دا چې کوم جرايم د جنګې بېړي څخه بهر واقع کيږي. دهغو جرايمو په اړه چې په داخل دجنګي  بېړۍ کې واقع  کيږي  د نړيواله حقوقو دمؤسسې د ١٩٢٩ د قطعنامې له مخې دساحلي دولت محاکم په هيڅ صورت سره  د رسيدګۍ صلاحيت نلري ، ځکه جنګي بېړۍ د ساحلى دولت دجبري او قهري اقداماتو څخه  مصؤن دى. يواځنى مورد چې د ساحلي دولت محاکم صلاحيت لري ، هغه وخت دى چې دجنګى بېړۍ کپتان په خپله  خوښه يا د ساحلى بېړۍ د تقاضا په صورت کې د وساحلى دولت ته وسپاري که څوک په جنګي بېړۍ کې د  جرم مرتکب وګرځي وروسته د جرم د وقوع څخه د ساحلي دولت سره وجود ولري ، پدې صورت کې بايد وکتل شي چې ايا د بېړۍ د صاحب دولت  او که ساحلي ولت تعقيب او مجازاتو صلاحيت لرونکى دى ،د نړيواله حقوقو د موسسې د ١٩٢٨  کال د قطعاً مې له مخې پدې موردکې د مساحلي دولت محاکم د صلاحيت  لرونکى ګڼي ، او د نړيوالو حقوقو پوهان هم د همدې نظر طرفداري کوي ، ولې ځيني  نور پوهان لکه فرانسوي پروفيسور ژيدل د جنګى بېړۍ صاحب دولت محاکم د صلاحيت لرونکي ګڼي. په عمل کې په لاندې مختلفو مواردو کې مطرح کيږي:
ب:- که د جرم مرتکب او مجني عليه د بېړۍ د کارکوونکو څخه نه وي معمولاً  د ساحلى دولت محاکم جرم ته د رسيدګۍ صلاحيت  لري ، ولې ددې صلاحيت  اجرا کول بايد بېړۍ  دکپتان له طرفه تسليم شي ، که د جرم مرتکب دبېړۍ  د کار کوونکو څخه نه وي ولي مجني عليه د بېړۍ  د کار کوونکو  څخه وي د اکثره حقوق پوهانو  له نظره  پدې  صورت کې د بېړۍ  د صاحب دولت  محاکم اقدام  کولاې شي ، د فرانسوي  پروفيسور ژيدل له نظره  پدې مورد کې د دواړو  دولتنومحاکم د صلاحيت لرونکي دي
ج- کوم جرايم چې د بېړۍ  څخه د باندې  واقع شوي وي ، د اکثرو  پوهانو له نظره  او د دولتونو درويې له مخې اصلاً  د سااحلي دولت محاکم صلاحيت لري ، ولي دې  فروع بايد  په لا ډول مطالع شي.
د :- که جرايم د جنګي بېړۍ  څخه د باندې  وي او د بېړۍ  په کارکوونکو پورې  مربوط  نه وي د حقوق  بين الملل  د مؤسسې د ١٩٢٨ کال د قطعنامې له مخې او د هېوادونو د قضائي روئې له مخې   د ساحلى دولت محاکم د صلاحيت  لرونکى دى ، کله چې ساحلي دولت د جنګي بېړۍ  د کار کوونکو په توقيف اقدام وکړي بايد جنګي بېړى کپتان ته اطلاع ورکړي او کپتان صرف د هغه د تسليمۍ تقاضا  کولاې شي ، او که  د جرم  مرتکب  د  جنګي  بېړۍ  ته لار  پېدا کړي د ساحلي دولت مقامات نشي کولاې چې مرتکب د جرم په داخل د جني بېړۍ کې  د ستګير کړي. يواځى د جنګي بېړۍ د مقاماتو له خوا د هغه د تعقيب غوښتنه  وکړي او جنګي  بېړۍ  به د اقداماتو  نتيجه  وساحلي ته ورکوي. هـ :- که جرايم د بېړۍ  څخه دباندې  واقع شي  ولې د جنګي  بېړۍ و خدماتو او کار کوونکو ته متوجه وي ، پدې صورت کې د جنګي بېړۍ  د دولت محاکم د صلاحيت  لرونکي  دي او محلي  مقامات کولاې شي چې د جرم د مرتکب د تعقيب او توقيف اقدام وکړي که د جنګي بېړۍ  مقامات د هغه د تحويلۍ  خواهش وکړي ، محلي مقامات   بايد هغه  تحويل کړي او محلي مقامات يواځې د تعقيب پروسه او د مجازاتو د ارتکاب اطلاع  ورکړي.
و:- که سياسي مجرمين و جنګي  بېړۍ ته پناه يوسي ، پدې صورت کې دساحلي اوبو دولت د جنګي بېړۍ په مورد  کې هيڅ نوعه  جبري او قهر امينده  اقدام نشي کولاې ،د بېړۍ قومندان کولاې شي چې خص وساحلى دولت ته ونه  سپاري  او ساحلى دولت يواځى د سياسي لارو بايد اقدام وکړي ، ولى که د جنګى بېړۍ  د قومندان تصميم  وساحلي  دولت ته ځينى خطرونه  رامنځ ته کړي ساحلي دولت حق لري چې لازم  تصاميم  ونيسى  کله د جنګي  بېړۍ  د ساحلى اوبه څخه.
دوهم ساحلي اوبه نن ورځ د دولتونو د عملي روئې له مخې ساحل اوبه د مبدا د خط څخه د دولسو ميلو په اندازه  ټاکل شوى (١) پخوا د يوه دولت ساحلي اوبه د توپ  د ګولۍ په ذريعه  معلومېده  ، او چه څومره د توپ ګول دو چې څخه به ليرې اصابت وکړ په هماغه  اندازه  په ساحلي اوبه شمېرل کېده ولې نن ورځ داسې راکټونه  ايجاد شوي دي چې د يو بحر څخه د بل بحر  فاصله  طي کوي ، پس دولتونه د ساحلي اوبو  د تعين لپاره  نړيواله معاهدات وضع کړل ، ددې معاهداتو پر اساس په لمړي سرکې درې مايله ،  وروسته سپږمايله تعين شو او نن ورځ دولس مايله  ده .٢ د ١٩٨٢ کال د د کنوانسيون له مخې  د سمندرونو حقوق د ساحلي  اوبو حدود  دولس  مايله تعين کړ .٣ د ساحلي اوبو فضا او د اوبو  تل هم د ساحلي دولت د حدودو اوسرحدايق څخه شمېرل کيږي. د بحر ارزښت د ارتباطاتو  له مخې د ساحلي اوبو دولت  په ساحلي اوبو باندې مطلق حاکميت  نلري بلکه د محدوديتونو لرونکى دى  .٤
د ساحلي اوبو حقوقي وضع د حقوقى نقطې نظره په ساحلي اوبو  کې بى زيانه  تـــــــــــــــــګ (innocent passage )  کول حاکم دى. ددې څخه هدف دادى چې بېړۍ کولاې شي چې د ساحلي اوبو  څخه د تېرېدو يا  و داخلي اوبو  ته داخلېدل دي. د بېړۍ تګ بايد سريع او پر له پس وي ( ٢ بند ١٨ ماده ١٩٨٢ کال کنوانسيون  ) البته  په لازمو  مواردو کې د لنګر  اچولو  حق لري. د ١٩٥٨ کال د کنوانسيون له مخې تګ هغه وخت بى ضرر دى چې د ساحلى دولت وصلح او نظم  ته مضر نه وى ( ٤ بند ١٤ ماده ) د ١٩٨٢ د کنواسيون له مخې هغه اعمال  چې مضر دي يادونه ترې وى دى چې د هغه  جملى څخه:- کب نيونه، د اطلاعاتو ټولونه چې د ساحلى دولت په  زيان وى ،  د څيړنيزو و امورو تر سره کول چې ، د مسافرو پياده کول او سپرول. د اجناسو ښکته کول او پورته کول   البته  د مهاجرت  د مقرراتو خلاف اور ګمرکي مقرراتو خلاف ورزي. د چاپيريال ککړول  په قصدي ډول  يا شديد ککړتيا ، د  هر ډول  تعرضي اقدام لکه نظامي  مانورې. تهديد او يا د زور اعمال د هر نوع ارتباطى  سيستم  اخلالول او يا هم  هر نوع  فعاليت  چې د اوبو  څخه د تګ  سره رابطه ونلري  (١٩ماده ) په عوض کې بايد ساحلي دولتونه  د بى زيانه  تګ په وخت کې و بېړيو ته هيڅ نوع خنډ  واقع  نکړي ، او د بېړيو  تر منځ د فرق او تبعيض  څخه کار وانخلي ، همدارنګه  د بېړۍ چلونى خطرونو څخه بايد وعبودى بېړيو ته اطلاع  ورکړل شى (٨او ١٥ مادې د ١٩٨٢  کنواسيون )٦ د ١٩٧٥ کال د متن له مخې د جنګې بېړيو تګ بى زيانه ده .٧ او بلتونه په ساحلي اوب، کى د تګ پر محال بايد د اوبو سطحې ته راشي کې ساحلى دولت کولاې شي چې د هغه مانع وګرځي او که جنګي بېړۍ وي اود ساحلى  دولت په درخواست د مقرراتو رعايت ته توجه  ونکړى بايد  ترې وغواړى چى ساحلي اوبه تک کړي .٨ په بى زيانه تګ کى د ساحلي اوبو فضا د ساحلى دولت په انحصار کې دى او بېړۍ يواځى کولاې شي  چې د اوبو د سطحى څخه استفاده  وکړى .٩ ساحلى دولت  کولاې شي چې د د بېړۍ چلولو  ، مهاجرت  ، سحى ا و ګمرکي مقررات  وضع کړ ، البته دغه مقررات بايد د بى  زيانه تګ خنډونه ګرځي .١٠
١- تجارتى بېړۍ جزائي موارد د پرنميپ له مخى ، د بېړۍ  مالک  دولت دصلاحيت  لرونکى دى اګر که دلته د حدودو  تداخل وجو د لري ، ولى وجرم ته نږدې سرحد د بېړۍ صاحب  دولت دى ، نه د ساحل ىاوبو دولت  چې په واقيعت کې د جرم څخه لېري دى. پس د پرنسيپ له  مخى نږدې سرحد وجرم ته رسيدګي کولاې شي يعنې د بېړۍ مالک دولت د محلى  صلاحيت  لرونکى دى .١٢ د اصولو له مخى ساحلي دولت د مدنى  او جزائى  صلاحيت  څخه اجتناب کوي ، هغه وخت چى بېړۍ د ساحلي اوبو څخه تيريږى او جرم واقع شى ساحلى دولت د جرم د بررسۍ څخه اجتناب کوي ولى په لاندى  مواردو کې مداخله  کوى :- - د جرم اثارو    ساحلى دولت ته ورسيږي - د جرم له وجى  د ساحلى دولت  وصلحى او نظم  ته حرم ورسيږي. - د ساحلى دولت څخه د بېړۍ د کپتان ؤ ، کنسول يا دديپلماتيک د درخواست  په صروت کې د مرستى غوښتنه  وشى. د جزائي صلاحيت څخه استفاده  د محدوده موادو د حمل يا د هغه  د عناصرو په مقابل کې مبارزه ضروري وي .١٣ که کومه بېړۍ په ساحلي اوب، کې د تګ په حال کې وى او د داخلي اوبو څخه و ساحلي اوبو  ته داخله  شوې وي ، ساحلي دولت کولاې شي چې په کوم ډول د هغه دولت قوانين  ذکر کړې وى  اقدامات تر سره کړي او په مخکينۍ شرايطو پورى محدود نه پاته کيږي.٤
په مدنى امورو کې صلاحيت د مدنى صلاحيت له مې ، بايد  د افرادو او بېړۍ تر منځ  فرق وشي : کوم افراد چې په بېړۍ کې وى ، ساحلى دولت هيڅ ډول صلاحيت  نلري. د بېړيو په مورد کې  ، د مدنى صلاحيت  څخه استفاده د کولاې شي لکه توقيف او يا د نور  اقدامات په هغه صورت کې امکان د لري چې بېړۍ داخلي اوبه ترک کړي او ساحلي  اوبو ته داخله شي اويا هم  د بېړۍ مسوليتونه د  هغه  سفر په محال  د ساحلي دولت په  غاړه وي .١٥
د بېرغ په سيستم د استثناء موارد ١- د پلټنې او تفتيش حق جنګي بېړۍ په ازاد بحر کې د نړيوالو حقوقو او قواعدو د اجزاء په صورت کې په کوم کې چې قانع کوونکى دليل وجود ولري کولاې شي يو تجارتي بېړۍ توقيف  کړى او د پلټنى لاندې ئى ونيسي : الف:- سمندري غلا ب:- انساني قاچاق (د غلام تجارت ) ج:- د مخدره موادو حمل او نقل د:- د غير مجاز راديو ئى او تلويزيونى پروګرامونو څپرول (د کنوانسيون ١٠٩ ماده ) هـ:- بى تابعته بېړۍ و:- بى بېرغه بېړۍ د جنګى بېړۍ تابعت لري يا کومه بېړۍ چې يوه  خارجى بيرغ ئى نصب کړى وي (٢٢ ماده .  د ازاد بحرکنوانسيون  ٥٨ او ١١٠ مادې د ١٣٨٢  کال کنوانسيون ) جنګي بېړۍ که بدون   د  قانع کوونکي دليل څخه د تجارتي  بېړۍ پلټنه کړى وي ، د هر ډول خسارې په ورکولو مسؤل ګڼل کيږي. ٩ البته ټوله دولتونه کولاې شي چې د نوموړي بېړۍ پلټنه او تفتيش وکړى .١٠ الف:- سمندري غلا:- سمندري غلا، د هر نوع قهري او غير قانوني عمل څخه عبارت دى چې د يوه  خصوصي  بېړۍ په واسطه په آزاد سمندر کې د بلى بېړۍ  په مقابل کې صورت نيسي .١١ د سمندرونو د حقوقو  د ١٩٨٢  کال د کنفرانسيون د ٩٩ مادې پر اساس ،  سمندري غلا او هر نوع  همکاري په  خاص ډول د هغه جرايمو څخه عبارت ده چې په نړيواله سطحه د دولتونو د صلاحيتونو  څخه شمېرل کيږي. او دولتي بېړۍ کولاې شي چې د سمندري غلو په تعقيب او نيولو کښې په آزاد بحر کې اقدام وکړي. هر دولت د داخلي حقوقو پر بنا کولاې شي چې مجرم محاکمه او مجازات کړي. ١٢ 	جنينوا کنوانسيون د آزاد بحر ١٤ ماده او د ١٠٨٢  کال د کنوانسيون  د ١٠٠  مادې له مخې ټوله  دولتونه بايد د امکان  تر حده  مندري غلو د ټکولو  او مجازاتو لپاره په هغو  مناطقو کې چې د هيڅ يوه دولت د صلاحيت حوزه  نه وي ، بايد يو له  بله سره همکاري وکړي. ١٣ 	د عمومي نړيواله حقوقو له نظره سمندري غلا  ښايم  د داخلي قوانينو د سمندري غلا سره مشابه شي لمړنى ئې يو نړيواله  جرم دي ، چې ټوله  دولتونه ئې د مجرم  نيولو ،محاکمه او  مجازاتو صلاحيت لري. سمندري غلا هر يو د لاندى اعمالو څخه دى : ١:- هر غير قانوني قهر امينده عمل ، توقيف  يا غادت کول د شخصي نفع لپاره چې د کارکوونکو  ، د بېړۍ  د سورليو ، يا شخصي الوتکى د بېړۍ په مقابل  کې  يا يوه بله الوتکه يا اشخاص او موجود اموال چې يه آزاد  بحر کې صورت نيسي. ٢:- هر  هغه  شريک عمل د يوې بېړۍ په عملياتو کې چې په دى پوهه ولري چې بېړۍ يا الوتکه سمندري غله دي. ٣:- ١ او ٢  په فقرو کې د هر  نوع تحريک يا تشويق يا تسهيل برابرول. ١٤ کوم عمل چې د سمندري غلا سره شباهت  ولري  ، ولى د يوې بېرغ لرونکي جنګي بېړۍ په واسطه صورت نيولى وى د سمندرى  غلا اطلاق نه پرې کيږي ، او که قهري عمل پريوى بېړۍ  د سياسي اهدافو لپاره صورت  نيولى وى ، نړيواله  نورمونه هغه سمندري غلا نه يولي. ١٥ د سمندر غلا اساسى دښمن دادى چې د خصوصى او شخصي نفعى لپاره به استعمال شوى وى ،  دوهم دا چې سمندري علايم د يوې شخصي ېړۍ يه واسطه صورت  نيولى وي .١٤
ب:- د غلام سوداګري د ١٩٥٨ کال د کنوانسيون د ١٣ مادې له عضو دولتونه پدې  مکلف دي چې د قوانينو  په تصويب سره د غلام د تجارت څخه مخه ونيسي. د ١٩٨٢ کال کنوانسيون  د ٢٢ مادې له مخې که بېړۍ د کتنې په وخت کې د انسانى قاچاق مرتکب ګرځيدلى وي بايد بېړۍ وصاحب دولت ته تسليم کړاې شي .١٧ انسانى قاچاق تر اوسه د نړيواله  جرايمو  څخه نه شمېرل کيږي. ج:-  د مخدره   موادو حمل و نقل :- د مخدره موادو قاچاق هم د هغه  جرايمو  څخه شمېرل کيږي چې دولتونه کولاې شي  په آزاد بحر  کې د خپل صلاحيت  څخه استفاده  وکړي، او فرق نلري  چې حامله بېړۍ  د کوم  دولت  بېرغ  لرونکى دي. ١٨
د:- د غير قانونى راديو ئى او تلويزيونى خپرونو خپرول :- د ١٩٨٢ کال د سمندرونو  د حقوقو د کنوانسيون د ١٠٩  مادې له مخې ، ټوله دولتونه د غير مجاز  راديوئى خپرونو په مخنيوى کې بايد يو له بله ره همکاري وکړي ، د راديوئي او تلويزيوني خپرونو څخه هدف دادى چې د يوې بېړۍ يا د  آزاد بحر د تاسيساتو څخه د نړيواله مقرراتو بحر خلاف خپريږي. ١٩ دولتونه کولاې شي چې په آزاد بحر کې د خپل صلاحيت څخه استفاده وکړي .٢٠ بايد يادونه وشي چې په خاصو مواردو کې شکمنى بېړۍ چې راديو ئى او لويزيونى امواج خپروني ، يواځى د بېرغ صاحب لرونکي دولت جنګي بېړۍ ، د څيړنى او پلټنې صلاحيت لري. که وروسته د پلټنې څخه معلوم شي چې د شک  مارد بى اساسه ؤو، او بېړۍ  هيڅ نوعه عمل  چې د شک  مورد وګرځي  مرتکب ندى ګرځېدلى ، د بېرغ صاحب دولت جنګي بېړۍ بايد د ټوله  زيانونو او خاداتو جبران و کړي. ٢٠ د بېړۍ صاحب دولت ، د بحري تاسيساتو د ثبت  دولت د متخلف فرد متبوع دولت ، يا بل هر دولت چې  خپرونى پکې اورېدل کيږي او يا هم د راديو ئي امواجو داخلال سبب ګرځي، ددې حق لري چې سرغړونکي د تعقيب لاندې ونيسي. پورته دولتونه د صلاحيت لرونکي دى او کولاې  شي چې هر شخص ، يا بېړۍ چې د آزاد بحر څخه چې د غير مجاز خپرونو په خپرولو اقدام کوي د تعقيب لاندى ونيسي او هم کولاې شي دستاګه ئى توقيف  کړي .٢١ هـ :- بى تابعته بېړۍ (بى بېرغه بېړۍ ) په آزاد بحر کې بايد هره بېړۍ د يوه دولت بېرغ ولري ، بې بېرغه  بېړۍ ، نقلبى بېړۍ يا هم د څو هېوادونو د بېرغونو سره چې  په آزاد بحر کې حرکت وکړي  ، د بى تابعته بېړۍ په حيث  پيژندل کيږي (٢ بند  ٤ ماده د آزاد بحر معاهده او  ٢بند ٩٦ ماده سمندرونو  حقوق)  دا ډول بېړۍ  د هيڅ دولت تر حمائى لاندى نه راځي، او هره جنګي بېړۍ کولاې شي  داسې بېړۍ د تعقيب لاندى ونيسي ، حتى د بېرغ لرونکى دولت د صلاحيت  اعمال پرى کولاې شي.
٣. د دفاع حق : ځينى وخت ليدل کيږى چى دولتونه  د دفاغ د حق پر اساس په  آزاد  بحر کې  په خارجي بېړيو د صلاحيت اعمال ګرځي. ٢٦ 	ممکن دولتونه پدې دليلد چې دريمګړي بېړۍ د دوي و صلح او امنيت ته خطر وي ، کولاې شي د هغه بېړۍ په مورد  کې په آزاد بحر کې د خپل صلاحيت  څخه استفاده وکړي. ددفاع په هکله د نړيوالو  حقوقو  په اسنادو  کښى کوم خاص حقوقى ځاى نلري ، او هم د بحرونو د حقوقو  په اړه په نړيواله کنوانسيونو  کې ترينه يادونه نده شوې. ٢٧ 	فرانسه په ١٩٥٠ لسيزو کې هغه بېړۍ توقيف کړل چې د الجزاير  و آزادۍ  غوښتونکو ته اسلحه ليږل او فرانسى دغه عمل  د خپل ځان د دفاع  په حق استناد وکړ ، ولې دا ډول  توقيف د بېړۍ د صاحب له طرفه يو غير قانونى اقدام و ګنل شو. لکه مخکى چې يادونه وششوه ، درې نوع ادعا قبلول  چى يوه خارجي بېړۍ په آزاد بحر کې دى د يوه دولت و ملي امنيت تهديد کړي ، د حقوقو پوهانو دشک او ترديد  سبب شو. ولې ځينى حقوق پوهان ددې حق څخه استفاده  په دوو شرطونو پورى تړي : جري خطر او قوي ګمان. ٢٨
٤- د سمدنري چاپېريال ساتنه :- که څه هم د سمندر د چاپېرال ساتنه يو پخوانى او طبيعى ضرورت دى. ولى د هغه سره مبارزه يوه نوې موضوع ګڼل کيږي. دليل ئى د صنعت پرمختګ ا ود کيمياوى محصولاتو څخه استفاده  ، د سمندى کانى مادو څخه استافده ، د نفت  د راايستلو د دستګاو. او پايپونو څخه استفاده. د هستوي ازموينو اجرا په سمندر کې ، چې نه يواځى د آزاد بحر چاپيريال ته خطر دى ، بلکه ساحلي دولتونه  هر ترې متضرره کيږي. نن ورځ صنعتى او پرمختللي دولتونه نشي کولاې چې د بېرغ د لرونکى دولت په استاناد په آزاد بحر کې ، چاپيريال ته صدمه ورسوي او خپل ځان  د نړيوالو تعهداتو  څخه خلاص  کړي ، په همدى اساس و آزاد بحر ته نږدى ساحلي دولتونه  حق لري چې د چاپيريال  د ککړتيا د مخنيوي لپاره قانونى اقدامات ترسره کړي .٢٩ البته د بحرونو د چاپيريال  ساتنى لپاره ځينى  معاهدات  منعثد شوي دي چې دهغې څخه د ١٩٥٤ کال د لندن  معاهده  نفت ککړتيا  د خارې مسؤليت  کنوانسيون  د بل کنوانسييون  په وسيله د (نفتي  ککړتيا د غرامت نړيواله  صندوق ) په  نمه تاسيس اوپ ه ١٩٧١  کال کې تکميل  شو. د ١٩٨٢ کال په  کنوانسيون  کې دولسم قصل چې د پنځوسو  مادو په حدودو کې دى د آزاد  بحر د ککړتيا سره د مبارزى لپاره ځانګړى شوى دى. د ١٩٥٨ کال د کنسوانسيون  د ١١مادې  د لمړي بند له مخې د تصادم او تصادف په صورت  کى چې په آزاد  بحر کې صورت نيسى چې جزائى او انضباطي  مسؤليت د بېړۍ دوکپتان يا خدمه ت راجع کيي يواځى د بېرغ لرونکي دولت قضائي اداري مقامات او هم د شخص  متبوع دولت  د جزائي او انصباطي صلاحيت لرونکى دى .٣٣ چى د بحرو د ککړتيا او نفتي موادو څخه يادونه کولاې شو ، په ١٩٦٢  ، ١٩٦٩  او ١٩٧١  کلونو کى پدې معاهده کې تجديد نظر وشو ، ولى ټوله  مسايل چې د بحرونو د ککړتيا سبب کيږي ياتدونه نه وه شوې ، د ١٩٧٣  کال د لندن معاهده د بېړيو څخه چى کومه  ککړتيا  رامنځ ته کيږى  د هغې د مخنيوي لپاره معاهده لاسليک شوه. ٣٢	په کال ١٩٦٧ کى دوه کنوانسيونه (په آزاد بحر کى مداخله او د نفتي ککړتيا موارد چې منشاء  ئى تصادف وى ) او ( د نفتى ککړتيا د خسالرې مسؤليت ) په تصويب  ورسېده ، چې دواړه د جون مياشت ١٩٧٥  کال کې اجرائى  جنبه  غوره کړه. لمړنى کنوانسيون وزينفع دولت ته اجازه  دولت  ته اجازه ورکوي چې په آزاد  بحر کى د احتمالي خطر د واقع کېدو د نفتو  جريان  د تصادف په صورت کى وساحلو ته ئې کوم اقدام   چى  ضرورى وي کولاې شي اقدام وکړي او دوهم  کنوانسيون د غدامت د مسؤليت  منل دي د بېړۍ  د مالکانو له طرفه  چې د  ککړتيا  سبب ګرځېدلي  دى.
٥- د ملګرو ماتونو په دستور د اقدام : - دالزامى قطعنامو د موجوديت په صورت کې دلوتونه کولاې شي کومې بېړۍ چې پدې قطعنامى کى  شامل دي  د صلاحيت څخه استفاده وکړى ، پدى اخرو کلنونو کى عراقي بېړۍ ، د شمملي کوريا او د ايراني بېړۍ د داسې عمل  څرګندويى دي ، چې د ملګرو ملتونو د منشور  ٤١ ماده چى عضوه دولتونه پدې مکلفوي چې د امنيت  د شورى د تضاميمو د اجرا سره همکاري وکړي. ٣٤
په الوتکو پورى مربوط جرايم مقدمه د لمړ ى ځل لپاره د الوتکې تښتونى پېښه په نړۍ کې ١٩٣٠ کال کى (( چې د پيرو انقلابيون د فوکراوه الوتکه تصرف کړه  تر څو د هېواد څخه وتښتي)) چې د الوتکو د امنيت مسئله په جدي ډول مطرح شوه. ددې حادقې وقوع سره دولتونه او حقوق پوهانو د الوتکى تښتونې د منر نيوني په لارو چارو پسې شول. ١ پخوا تر ډېره وخته د الوتکو جرايم او خاصتاً د الوتکو تښښتونه د تروريزم د جرايمو  څخه شمېل کېدهع ، پس کوم جرايم   چې د الوتکى پر ضد واقع کېدل د ١٩٣٧  کال د تروريزم ضد نړيوالې معاهدې پر اساس ورته  رسيدګي کېده. ٢ پدې کنوانسيون کې د غير قانوني  اعمالو ، خاصتاً  د يوه دولت د الوتکې او په مسافرينو باندې حمله وضع وشوې  دهع و دغه کنوانسيون  صرف د هند  دولت تصويب کړ او دوهمه نړيواله جګړه  د هغه په اجرا کې مانع وګرځېد. تردې وروسته د شيکاګو د ١٩٤٤ کال کنوانسيون ځينې اساس مقررات د الوتکو د امنتيت په هکله وضع کړل ،  ولي مهترين معاهدات چې د الوتکې د امنيت او د الوتکې تښتونى په هکله تصويب شوي دي عبارت دي : د ١٩٦٣  کال د توکيو معاهده ،  ١٩٧٠ کال د لاهي معاهده او ١٩٧١  کال د مونتريال معاهده .٣ ١- د ١٩٦٢ کال د توکيو نړيواله معاهده : پدې معاهده کې د دولتونو د صدلاحيت د تعين په هدف په الوتکو کې د جرايمو  د ارتکاب ، همدارنګه د الوتکې د کپتان  دندې او مسؤليتونه معين او منظم شول. ددې معاهدې مقررات د هغو الوتکو په هکله چې د نظامي ، يا ګمرکي يا پوليسي کارونو لپاره په کار وړل کيږي د  اجرا وړ ندى او دا معاهده به صرف دمسافر بدي الوتکو په هکله وي. ٤
د ترکيو معاهده جرايم په دوو برخو ويشي: هغه جرايم چې دهېوادونو په جزائى قوانينو کى ذکر شوي وي او بل هغه جرايم چې د هېوادنو  په جزائي  قوانينو  کې نه وى ذکر شوي ،او تقاضا کوي چې کوم نوع  جرايم نه وي ذکر شوي بايد تحقيق  او رسيدګۍ  لاندى ونيسي. ٥	اعمالو باندي د خپل صلاحيت څخه استفاده وکړي. ٦ البته کوه الوتکه چې به آزاده هوا کې پرواز لري د جرم د ارتکاب په صورت کې يواځې هغه دولت د صلاحت لرونکى دى  چې هلته ثبت  وي. ٧ 	نور دولتونه هم په الوتکه  کى و جرايمو ارتکابى  اعمالو ته د رسيدګۍ صلاحيت  لري ، ولې دا صلاحيت  مشروط په لاندى پنځه ګونو شرايطو پورې ده.
د توکيو د معاهدې ٤ ماده صداحت لري چې :- کوم دولت چې د الوتکى ثبت کوونکى نه وى ، نشي کولاې چى د جرم  د ارتکاب په صورت  د الوتکې په داخل  کى د صلاحيت  څخه استفاده وکړي ، ولى په لاندى مواردو  کې :
١- د جرم اثرات په نوموړي  دولت کى محسوس  شى. ٢- جرم دنوموړي دولت د اتباعو  پر ضد يا نوموړي  دولت د تبعه له خوا صورت نيولى  وى. ٣- جرم د نوموړي دولت امنيت ته خطر متوجه کړي وي. ٤- جرم د نوموړي دولت د هوائي قواعدو او مقرراتو د نقص په صورت کې رامنځ ته شوي وي ز ٥- د صلاحيت څخه استفاده کول دي چې د څو جانپه نړيوالو معاهداتو په صورت کې  منځ ته راغلى  وي او هغې  رعايت  د د دولتونو لپاره ضروري وي .٨ د کوم دولت په  هوا يا هوائي ميدان ې چرم  واقع شوى وى د توکيو معاهده دوې وجيبې ورته په ګوته کوي ، او لدا چې نوموړى  دولت بايد د امکان ترحده کوښښ وکړي چې د  الوتکې کنترول د الوتکى د اصلى  عمله او مسؤليتو سره وى ، دوهم دا چى نوموړى دولت بايد امکان تر حده کوښښ وکړي او امکانتت ورته برابر کړي چې خپل اصلي مسير ته ادامه ورکړي. ٩
٢- د ١٩٧٠ کال د لاهې معاهده : د لاهې معاهده د ((الوتکې د غير  قانوني توقيف  پر ضد مبارزى )) په نامه جوړه شوه چې دتوکيو معاهدې تکميلوونکى بلل کيږي. ددې کنوانسيون له مخې ، د الوتکو غير قانوني توقيف منع دى ،او ټوله هېوادونه بايد الوتکې تښتوونکو او تروريستانو سره مبارزه وکړياو دمجرمينو دستګيرولو په صورت کې بايدهغوئ محاکمه کړي ،او يا هم د استردار د معاهدې د درلودلو په صورت کى يې بايد استرداد کړي. ١٠ او يا هم هلته دې پرى قانونى اجراءت  تر سره  کړي. ١١ دا معاهده تاکيد کوي چې د الوتکى جرم يو شديد جرم دى او مسؤلينو او مرتکبينو ته ئى بايد شديد ترينه مجازات پيشبيني  شي،  او همدارنګه  د الوتکى و جرايمو ته د رسيدګۍ  لپاره نه يواځى د الوتکې صاحب دولت دصلاحيت  لرونکى دى ،  بلکه هغه دولت چې  جرم ئې په هوا يا هوائي ميدان کېواقع شوى وي د صلاحيت لرونکى ګڼي. ١٢
٣- د ١٩٧١ کال  دمنتريال  معاهده : - د لاهې معاهده د الوتکې  پر ضد جنايتکارانه اعمال ذکر کړيوه ،البه چې جناتيکارانه اعمال يواځى و الوتکى ته متوجه نه وي. د نوموړى معاهدې څخه يو کال وروسته د الوتکو د تاسيساتو اوسروسي دامنيت لکه ترمينلونه ، هوائي ډګرونه ، برجونه ... د توجه وړ وګرځېده ، او د ١٩٧١ کال د مونتريال معاهده د هوائى  الوتنې پر ضد فير قانونى اعمال د مخنيي لپاره په تصويب ورسېد .١٣ د مونتريال معاهده د ټولو عضو دولتونو څخه تقاضا کوي چې هغه جرايم  چې د توکيو د معاهدې  پر اساس تر اوسه  پپه جزائي قوانينو کې نه وى درج شوي ، بايد په خپلو  جزئي قوانينو  کې شامل کړي. ١٤ 	د ١٩٧١ د مونتريال  د معاهدې  په لمړئي ماده کى غير قانوني اعمال د الوتکو  د امنيت   پر ضد  په لاندى ډول  بيانوي : - (( ١- هر څوک چې د قانون برخلاف  او قصلاً  د لاندى  اعمالو مرتکب وګرځي مجرم پيژندل  کيږي : الف: د الوتکې  د مسافرو  چې د پرواز په حال  کې وي  دتاوترپخوالي  څخه کار واخلي چې په طبيعت  کې هغه عم د الوتکى وامنيت  ته خطر متوجه کوي. ب:- د خدمت په حا ل کى الوتکه له منځه يوسي  او يا هم والتوکې ته تاوان ورسوي. ج:- په يو قسم سره داسې اله يا  مواد و الوتکې  ته د خدمت  په حال کې وى ورسوي  چې دهغه په اساس  د الوتکې له منځه تللو يا د تاوان  سبب شي  چې د الوتکې  د پرواز  خنډ وګرځي  يا هم نوموړي اعمال د الوتکې وامنيت  ته د پرواز  په الت کې په خطر کې واچوي. د:- د هوائى چلند  تاسيسات  له منځه يوسي  يا دهغه کار مختل  کړى او يا هم دغه اعمال د الوتکى امنيت ته د الوتنې په حال کې خطر متوجه کړي. هـ:- داسې اطلاعات  ورکړي چې د الوتنې په حال کې الوتکې ته خطر متوجه شي. ٢- همدرانګه که  هر څوک لاندى اعمال تر سره ړى د جرم  مرتکب ګرځي : الف:- د لمړي بند اولې مادې د حکم پر استناد  په پورته جرايمو باندى شروع  کول. ب:- د جرم شريک داسې شخص وى چې ددغه  اعمالو مرتکب  ګرځېدلى وى ، او يا هم شروع کړى ئى وي )) ١٥
اکرم ياري
اکرم یاري یو سیاستوال او په افغانستان کې د پرمختللی ځوانانو سازمان بنسټ ایښودونکی و.
اکرم یاري د «عبدالله خان» زوي د افغانستان په غزني ولايت کې د جاغوري په ولسوالۍ کې زیږیدلی دی.
يادښتونه
وېشنيزه:هزاره گان وېشنيزه:هزاره سياستوال وېشنيزه:1940 زېږېدنې وېشنيزه:1979 مړينې
د کمپوسټیلا سپورټ ټولنه
سوسییډاد ډیپورټیوا کمپوسټلا د هسپانیې فوټبال ټیم ​​دی چې په سانټیاګو دی کمپوستلا کې واقع دی ، د ګالیسیا په خپلواکي ټولنه کې. دوی په اسټادیو ملټیوس دی سان لازارو کې د کور میچونه لوبوي ، او په سیګونډا División B - ګروپ 1 کې سیالي کوي.
تاریخ
د کمپوسټلا فوټ بال کلب په نوم ټیم په 28 1928 in کې تاسیس شوی ، چې په 6 1946 in کې شتون لري. د جون په team 26 ، ied 1962 On کې نوی ټیم د سوسیډیډ ریکریټاوا کمپوسټلا په نوم رامینځته شو ، او د اکتوبر په، 28 ، 62 1962، کې نوی رامینځته شوی ایس آر کمپوستلا د بل ټیم ​​سره یوځای شوه. ، کلب ارینال ، د سوسیډیډ ډیپورټیوا کمپوسټلا ته نومونه بدلول. د s 1970 1970s مو کلونو لسیزه غیر منظم وه. ټیم په ټیرسرا ډیوسین ، په سیمه ایز کټګورۍ او نوي سیګونډا División B کې لوبه وکړه ، نیمه ملي مرحلې ته د دې لومړۍ ترویج په 1977 کې رامینځته شو ، سیګونډا División B (ګروپ 1) ته وده ورکړه ، کوم چې یوازې یو فصل دوام وکړ. ؛ کمپوز په 1980 کې یو ځل بیا وده ورکړ ، دا ځل شپږ کاله دوام کوي.
په 6 1986 in کال کې واک د هغه وخت د ولسمشر فرانسسکو سټیپ د کړنو په شاوخوا کې د ساحې نه بهر شخړې ډیر شو. هغه د پونټی ویدرا CF په وړاندې د لوبې اچولو لپاره د تادیاتو ترلاسه کولو د ادعاوو په ترڅ کې استعفا وکړه ، کوم چې به په کټګورۍ کې د اپوزیسیون ساتلو ډاډ ورکوي. د 1980 مو کلونو په جریان کې د بورډ او مدیریت دواړو کچو کې د کلب پام وړ بیارغونه ولیده او ، په 1990 کې ، کمپوسټلا د دریمې درجې حیثیت ترلاسه کړ.
لاندې کمپاین تر نن نیټې د کلب ترټولو بریالي ثابتول و. په جون 231 1991 کې ، د اسټادیو ښاروال سانټا ایزابیل کې د 8،000 ظرفیت لرونکي خلکو ، د جوانیټو او اوچووا څخه دوه ګولونه ولیدل (دوه) د سی ډي بادجاز پروړاندې وروستۍ لوبیدلې سیالۍ کې د 3-1 بریا ترلاسه کړه ، د لومړي ځل لپاره سیګونډا ډیوسیان لیدنه.
د ایسټادیو ملټیوس ډی سان لازارو ته تګ د ټیم برخلیک له دوامداره زیاتوالي سره همغږی و او د 1993–94 په پای کې د ریو ویلیکانو په وړاندې د 3-1 لوبي بریا وروسته ، کمپوستلا لا لیګا ته ورسید. کمپوسټیلا د پام وړ ښه وځلید ، او په 1995-96 کې د 10 لسم غوره پای ته ورسید ، په عمده ډول د اعتصاب کونکو کریسټوفر اوهین او بینټ کریسټینسن چې د لیګ 23 هدفونه لري.
په سر کې د څلور فصلونو وروسته ، کمپوسټلا د لرې هدفونو قاعدې کې د ولایریل سی ایف ته د ریګلیشن لوبیدونکې سیالۍ له لاسه ورکولو وروسته رالویدلې وه ، سره له دې چې په ټولیز ډول کشش فوټبال لوبوي. کلب د ښکته سرپل پیل کولو په اړه هم و؛ په 2001 کې دریم درجې ته د وتلو وروسته ټیم راتلونکی کال بیرته راستون کړ مګر په لاندې کمپاین کې ، د ساحې څخه لرې ناورینونو ته لاره وموندله ، چې لوبغاړي او کارمندان یې د میاشتو لپاره تادیه شوي و - نهم ځای یې کافي نه و د بل غچ اخیستنې مخه ونیسئ ، ځکه چې کلپ د جوزا د 31 مې نیټې نیټې پوره کولو کې پاتې راغلی ترڅو ټول اجرت پورونه حل کړي.
د ساحې ستونزې لرې
د 2001/02 فصل کې اقتصادي ستونزې راپورته شوې. په هرصورت ، د کوچ په توګه د لویس انګل ډیو سره سکواډ وکولی شو سیګونډا ډیویسین ته وده ورکړي. د ساحې نه بهر ستونزې په 2003–04 کې دوام درلود ، د دې پای لوبغاړی لوبغاړی و ، چې په څو میاشتو کې یې تادیه نه وه کړې ، وروسته له دې یې د دریو ټکو ضایع کیدو سره ، په UB Conquense کې د حقیقت لپاره حاضریدو څخه انکار وکړ. د فصل په نږدې وخت کې ، د ریښتني مجاهدو وروسته ، کمپوسټیلا د مالي پای نیټې پوره کولو کې د پاتې کیدو وروسته بیا د ګالشین سیمه ایز پریفینټ (شمال) ته لاړ. دوی هلته د دوه فصلونو لپاره لوبیدلي ، او د 2005-06 فصل وروسته فولډ شوی ، کله چې قاضي د 2006 په دوبي کې دغه اداره منحل کړه ، او په لیګ کې یې د برانډ نوم ، ټرافیو او د ټیم ځای په شمول ټول کلب ملکیتونه وویستل. په نهایت کې ، د جنوري 26 ، 2011 وروسته له هغه چې هرڅه وپلورل شول ، محکمه د دې شرکت قانوني استثمار خپور کړ.
بیا تنظیم
مخکې تر دې چې په 2006 کې د SD کمپوستلا انحصار ته ، نوی کلب د جون په 1 ، 2004 کې رامینځته شو ، د SD کیمپس سټلای په نوم ، د ولسمشر په توګه جوس لوس بلبوه سره. دوی د 2005-06 فصل کې د ګالیسیا تریسیرا آټونومیکا لیګ په 11 ګروپ کې سیالۍ ته ننوتل ، چیرې چې هغه په ​​11 کې مقام لري (له 18 ټیمونو څخه). راتلونکی فصل ، 2006-07 ، دوی د ورته برخې 12 ګروپ کې لوبیدلی ، او له 14 ټیمونو څخه یې دریم ځای ترلاسه کړ.
په 2006 کې ، د تحلیل شوي SD کمپوستلا پخوانی ولسمشر ، جوس ماریا کینیدا ، سوداګریز نوم سوسیډیډ ډیپورټیوا کمپوسټلا وپیرله ، او د SD کیمپس سټیلا ولسمشر شو ، د ټیم نوم یې د 2007-08 فصل په پیل کې پخوانۍ کلب ته بدل کړ. نښه.
د 2007–08 فصل کې ، نوی کلب خپله غوره لیګ وګټله او بیرته ټریسرا ته راستون شو. په لاندې کمپاین کې ، په خپل ګروپ کې لومړی پای ته رسیدو وروسته ، ټیم اتلیټکو مونزین ته د –-– مجموعه (–-– ، –-–) سره ماته ورکړه او دوهم پرله پسې ترویج یې ترلاسه کړ. په هرصورت ، دا به د لنډ مهال لپاره راستنیدنه وي ، د فصل په پای کې د رژیم سره مخ کیږي ، سمدلاسه د یو بل سره تعقیب د ډیرو مالي ستونزو له امله. د اوږدې مودې ولسمشر جوس ماریا کینیدا کلپ پریښود.
کوټه (کور)
کوټه د يوې ودانۍ، کور يا هم يو تعميري بنسټ يو چاپېريالي واحد دی.
وېشنيزه:کوټې
مينا کشور کمال
مينا کشور کمال د راوا د گوند بنسټگره او مشره وه. هغه په کوېټه کې د آی اس آی لخوا ونيول شوه او بيا د حکمتيار د اسلامي گوند ته تر سپارلو وروسته په شکنجې ووژل شوه.
۳۶۰ (عدد)
۳۶۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۳۵۹ څخه  مخکي او د ۳۶۱ وروسته موجود دي.
مينا کشور کمال
سرچينې
وېشنيزه:افغان ښځې
۳۶۰ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۳۶۰:
په کلینډر کې
۳۶۰ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۳۶۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
د جنسیت ټاکلو سیسټم
په ځینو نوعو کې هېرمافرودایتونه شتون لري. داسې ځینې نورې نوعې شته چې د بکري تکثر له‌امله یوازې یو جنس لري (بکري تکثر، پرته له القاح څخه د ښځینه جنس له‌خوا د تکثر عمل ته ویل کېږي).
په ډېریو نوعو کې د جنسیت ټاکنه جنتیکي ده: نارینه او ښځینه بېلابېل الېلونه او یا ان بېلابېل جېنونه لري، چې د هغو جنسي مورفولوجي مشخصوي. دا په ژویو کې ډېري وخت، د XY، ZW، X0، Z0 کروموزومونو د ترکیبونو یا هاپلوديپلوییدي له‌لارې، له کروموزومي توپیرونو سره په ملتیا کې څرګندېږي. جنسي توپيروالی، په ټولیزه توګه، د اصلي جېن (د جېن یو جنسي ځای) او د دومینو اغېزې له‌امله ډېرشمېر نورو جېنونو له‌خوا رامنځ‌ته کېږي.
په نورو حالاتو کې، د جنین جنسیت د چاپېریالي متحولونو (لکه: تودوخه) له‌مخې ټاکل کېږي. د جنسیت ټاکنې ځینو سیسټمونو جزئیات تراوسه په بشپړه توګه درک شوي نه‌دي. د جنین د راتلونکي بیولوجیکي سیسټم د شننې لپاره هیلې دا دي چې په یوه بشپړ تکثري سیسټم داسې لومړني سېګنالونه شتون ولري چې د امېدوارۍ پر مهال د ترسره شویو معاینو له‌مخې په لا زیات دقت سره معلومه شي چې د جنین جنس مذکر دی که مونث. همدا راز، د بیولوجیکي سیسټمونو دغسې شننې ښودلای شي چې جنین هېرمافرودایت دی که نه، چې د دواړو (ښځینه او نارینه) جنسونو ځیني یا ټول تکثري غړي په‌کې شامل دي.
د بېلابېلو نباتاتو او کبانو په څېر ځینې نوعې، ثابت جنسیت نه‌لري او د ژوند په بېلابېلو پړاوونو کې د ژوند له سایکلونو څخه تېرېږي او د جنتیکي نښو پر بنسټ خپل جنسیت ته بدلون ورکوي. د جنسیت بدلون کېدای شي د فصلونو او تودوخې په څېر د چاپېریال لاملونو له‌امله رامنځ‌ته شي. په ځینو ګونوکوریکو نوعو کې، لږشمېر ژوي کېدای شي د دواړو جنسونو جنسي ځانګړتیاوې ولري، او دغه حالت ته «دوه‌جنسه» ویل کېږي.
XX/XY جنسي کروموزومونه
د جنسیت ټاکلو لپاره، د XX/XY سیسټم تر ټولو متداول دی او د انسانانو جنس هم د دغه سیسټم له‌لارې ټاکل کېږي. د XX/XY سیسټم ډېري وخت په تي‌لرونکو او همدا راز ځینو حشراتو کې موندل کېږي. په دغه سیسټم کې، ډېري ښځینه جنسونه دوه ورته جنسي کروموزومونه (XX) لري، په داسې حال کې چې ډېري نارینه د دوو جلا جنسي کروموزومونو (XY) لرونکي دي. د پاتو نورو کروموزومونو (اتوزومونو) پر خلاف، د X او Y جنسي کروموزومونو بڼه او اندازه یو له بل سره توپیر لري او ځیني وخت د «الوزومونو» په نامه یادېږي. د انسان په څېر ځینو نوعو کې، د ژوندیو موجوداتو له رامنځ‌ته کېدو څخه وروسته د یو څه مودې لپاره جنسیت ناڅرګنده پاتې کېږي؛ خو د دې ترڅنګ، د مېوو مچانو په څېر ځینو نور نوعو کې، جنسي توپیروالی د تخمو له القاح کېدو سره سم رامنځ‌ته کېږي.
Y-محوره جنسیت ټاکنه
د ځینو نوعو (د انسان په شمول) د Y پر کروموزوم باندې د SRY جېن واقع شوی دی، چې نارینه‌توب ټاکي. SRY ته د اړوندو نوعو غړي د XY غیرمعمولي کروموزومي ترکیبونه (لکه: XXY) درلودلای شي او لا هم ژوندي پاتې وي. د انسان جنسیت، د یوه فعال SRY جېن لرونکي Y کروموزوم د شتون یا نه‌شتون له‌مخې ټاکل کېږي. کله چې د SRY جېن فعاله شي، حجرې تستسترون او انتي‌مولري هورمون تولیدوي، چې په ټولیز ډول، د یوه نارینه تکثري واحد سیسټم وده تضمینوي. په معمولي XX جنینونو کې، حجرې استروجن ترشح کوي، چې د ښځینه جنس په بڼه، د جسم د ودې لامل ګرځي.
په Y-محورې جنسیت ټاکنه کې، SRY د نارینه‌توب د ځانګړنو په ټاکلو کې اصلي جېن ګڼل کېږي، خو د خصیو د ودې لپاره یوشمېر نور جېنونه هم اړین دي. په XY موږکانو کې، پر X کروموزوم باندې د DAX1 جېن د نه‌شتون له‌امله عقیم‌‌والی رامنځ‌ته کېږي، خو په انسانانو کې د پښتورګو پورتنۍ غدو د مورزادي هایپرپلازیا لامل ګرځي. سره له‌دې، کله چې پر X کروموزوم باندې یو اضافي DAX1 جېن واقع کېږي، د SRY له شتون سره، سره، پایله یې یو ښځینه جنس دی. ان که چېرې په XX ښځینه‌وو کې طبیعي جنسي کروموزومونه شتون ولري، د SOX9 تکرارېدل یا څرګندېدل د خصیو د ودې لامل ګرځي. په هغو موږکانو کې، چې وده یې کړې ده، له ښځینه جنس څخه د FOXL2 جېن د لېرې کېدو پر مهال، د جنس تدریجي بېرته راګرځېدنه پېښېدلای شي. که څه هم په الوتونکو کې، DMRT1 جېن د جېن جنسي ځای په توګه کارول کېږي، هغه نوعې چې XY کروموزومونه لري، د خپلې بڼې‌اخېستنې په یوه پړاو کې د جنسي توپیروالي لپاره، پر 9 کروموزومونه باندې پروت DMRT1 باندې ډډه لګوي.
X-محوره جنسیت ټاکنه
د مېوې مچانو په څېر ځینې نوعې، ښځینه جنس د دوو X کروموزومونو د شتون له‌مخې ټاکي. که چېرې هغه نوعې، چې جنسیت یې د X د شمېر له‌مخې ټاکل کېږي، یو اضافي X کروموزوم ولري، ژوندۍ نه‌پاتې کېږي.
XX/X0 جنسي کروموزومونه
د XY سیسټم په دغه بڼه کې، ښځینه جنس د جنسي کروموزومونه دوه (XX) او نارینه جنس یوازې یوه نمونه (X0) لري. «0» د دوه‌یم جنسي کروموزوم نه‌شتون ښیي. په دغه مېتود کې جنسیت، په ټولیزه توګه، په دوو کروموزومونو کې د څرګند شویو جېنونو د مقدار له‌مخې ټاکل کېږي. دغه سیسټم د اورتوپتېرا طبقې د ملخانو او چرچرکو او د بلاتودیا طبقې د ګونګټو په شمول، په یوشمېر حشراتو کې ترسترګو کېږي. یو لږشمېر تي‌لرونکي هم Y کروموزوم نه‌لري. په دغو کې، Amami اغزن موږک (Tokudaia osimensis)، Tokunoshima اغزن موږک (Tokudaia tokunoshimensis) او د حشره خوړونکو یوه نوعه «Sorex araneus» شامل دي. Transcaucasian mole voles (علمي نوم: Ellobius lutescens) هم د X0 جنسیت ټاکلو سیسټم لري، چې په هغو کې دواړه جنسونه دوه‌یم کروموزوم نه‌لري. د جنسیت ټاکلو میکانیزم لا تراوسه ناپېژندل شوی پاتې دی.
ZZ/Z0 جنسي کروموزومونه
د جنسیت ټاکلو ZZ/Z0 سیسټم په ځینو بوراګانو کې تر سترګو کېږي. په دغو حشراتو کې یوازې یو جنسي کروموزوم (Z) شتون لري. نارینه جنس یې دوه Z کروموزومونه لري، په داسې حال کې چې ښځینه جنس د یوه Z کروموزوم لرونکی دی.نارینه جنس یې ZZ او ښځینه جنس یې Z0 دی.
د جنسي کروموزومونه اصلي منشا
په امنیوتانو کې د XY او ZW جنسي کروموزوم د تکامل منل شوې فرضیه کې ویل کېږي چې هغوی په ورته مهال خو په بېلابېلو څانګو کې تکامل کړی دی.
سپاینوسور
سپائینوسور (په لاتين:Spinosaurus) د ټېروپوډ د غوښه خوړونکي ډانگسرانو څخه تر ټولو لوی ځناور وو چې په سوېلي آفريقا کې ۹۵ میلیونه کاله مخکې یی ژوند کاوه.
توصيف
سپاینوسور د ډانگسرانو څخه تر ټولو لوی اوعظيم ډانگسر وو چی په ۱۹۱۲ کال کی په مصر کی د آلماني عالم ارنست استرومر لخوا کشف او توصيف شو. خو د سپاینوسور فوسل د جگړې په وخت کی په ۱۹۴۴ کال کی ويچاړ شو. پوهنان وایی چی د سپاينوسور اوږدوالي ۱۸ متر وو او وزن یی ۲۰ ټنونه وو. نوموړي ډانگسر تنگ او لوړ ککرۍ درلودل. سپاينوسور وکړای سول لکه معاصر تماسح په اوبو کی او پر مځکې باندي ژوند وکړي. نوموړي ډانگسر په ځانگړي ډول کبان او د نبات خوړونکي ډانگسران ښکار کاوه.
وېشنيزه: غوښه خوړونکی ډانگسران
تیرانا
تیرانا (په الباني: Tiranë) د البانیا هیواد پلازمېنه، او له سترو ښارونو څخه یو دی.
وېشنيزه:تیرانا وېشنيزه:البانیا وېشنيزه:د نړۍ د هېوادونو پلازمېنې
فيض احمد
وېشنيزه:افغانان
کراچۍ
کراچی د پاکستان تر ټولو لوی ښار دی چه د سند په ولایت کښې دعرب سمندر ته نژدی پروت دی. کراچی هم د سند ولایت پایتخت دی. کراچی د پاکستان د اقتصاد مرکز او مهم بندر دی.د پاکستان ٧٠٪ اقتصاد په کراچۍ دي۔مساحت یی ۳۵۳۰ کیلومتره مربع دی. په کراچی کښې تفریبا ۱۴ ملیونه اوسېدونکی ژوند کوی.کراچۍ د نړۍ دوېم لويه ښار دې۔
تاریخ
په ۷۱۲ کال کښې جنرال محمد ابن قاسم د سند پر سلطنت حمله وکړ او د دبول بندر یی فتح وکړ. د سند سلطان مجبور شو چه د سند سلطنت څخه هندوستان ته ولاړ سی او سند د امویہ خلافت لاس ته راوړل. په ۱۸ پیړۍ کښې عربی سوداگران چه هندوستان ته سفر کول په سینډ کښې د بیړی لپاره نوی بندر جوړ وکړ. هغه بندر د کولاچی په نوم یاد شو. په ۱۷۹۵ کال کښی کولاچی د کلات د سلطنت په لاس کښې وو. په دی وخت کښې د کلات سلطنت د سند بلوچستان څخه تشکیل شو مگر یو کال وروسته د جگړو په سبب د کلات سلطان د کولاچی بندر له لاسه ور وکړ. په ۱۸۳۹ کال کښې کراچی د انگریزی پوځ لخوا ونیول شو. په ۱۸۷۶ کال کښې محمد علی جناح په کراچی کښې وزیږیده. په دی وخت کښې کراچی عصری بندر وو چه پکښې فرهنگی موسسی پروتی وې. کراچی په ۱۹۳۶ کال کښې د سند پایتخت شو او د پاکستان د پیدایښت وروسته یی کراچی پایتخت شو.کراچی په اوس وخت کښې عصری بندری ښار دی چه پکښې مکتبونه، دفترونه، پوهنتون، د اتومی دبریښنا سټیشن پروت دی.
وېشنيزه:کراچۍ وېشنيزه:د پاکستان ښارونه وېشنيزه:سنډ
کپیټالیزم او سوسیالیزم اقتصادي نظامونه
د کپیټالیزم او سوسیالیزم اقتصادي نظامونه هغه نظامونه دي چې د بشر په لاس جوړ شوي دي.