cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عبدالله ګل اخلاص يار او د هغه شاعري
د عبدالله گل اخلاصيار په اشعارو کې تشبيه
يا په بل عبارت تشبيه په لغت کې د يو شان والي، يو شي د بل شي غوندې کولو او ورته والي  په ماناوو کارېدلې ده. ( ٥ : ۴۶)
د تشبيه ارکان
تشبيه په څلورو بنسټونو ولاړه ده چې بې له دې تشبيه نه بشپړيږي چې عبارت دي له :
۱ ) مشبه : د کوم شي ورته والی چې بيانيږي هغې ته مشبه وايي.
۲ ) مشبه به : د کوم شي سره چې د بل شي ورته والی کيږي هغه ته مشبه به وايي.
د تشبيه ادات : هغه ادات دي چې د هغوی په واسطه د مشبه او مشبه به ترمنځ د تشبيه وجه څرګنديږي. (۵ : ۴۷ )
اوس به دلته د ډاکټر عبدالله ګل اخلاص يار له شعرونو څخه د تشبيې بېلګې ذکر کړو :
لکه بلبل چې دګلونـــــو په تالان ژا ړي
( ۱ : ۷ )
په پورته بيت کې ( بلبل ) مشبه او ( زړه ) مشبه به ده ( لکه او داسې ) د تشبيه تورې او ادات دي او ( ژړېدل ) يې وجه شبه ده.
د ښاغلي عبدالله ګل اخلاص يار په دې لاندې بيت کې د تشبيې يوه بله بېلګه وګورئ :
خلکو تاج محلې او زمونږه قلنـــــدري چې وي
سوزو به په اور کې دا بې وسه زنده ګي چې وي
( ١ :۹۷ )
په پورتني بيت کې ( د خلکو تاج محلي ) مشبه او ( زمونږ قلندري  او بې وسه زنده ګي ) مشبه به ده، د تشبيه تورې نه لري، وجه شبه يې ( ژوند او زنده ګي تېرول ) دي.
د اخلاص يار په شاعرۍ کې ادبي ښکلاوې
دلته به مونږ په ادبي ښکلاوو باندې په لنډه توګه خبرې وکړو او هر ادبي صنعت ته به د ښاغلي عبدالله ګل اخلاص يار  له شعرونو نه بېلګې راوړو ترڅو ستاسې ادبي تنده پرې خړوبه شي.
طباق الاضداد
طباق په لغت کې يو ځای کولو ته وايي او په اصطلاح کې هغه ادبي صنعت دی چې شاعر په خپل کلام کې دوه مخالفې ماناوې راوړي، ننوموړي صنعت ته تضاد، تناقض، تقابل او مطابقت وايي .(۶ : ۱۰۹)
طباق درې ډولونه لري :
۱ )   نوموال يا اسمي طباق
۲ )   کړوال يا فعلي طباق
۳ ) ايجابي او سلبي طباق
د اميدونو جنتونه بـــــــه شم
(٢ : ۱ )
په پورته بيت کې د ( دوزخي او جنتونه ) په کلمو کې طباق الاضداد ادبي صنعت موجود دی، ځکه دا دواړه کلمې يو د بل ضد کلمې دي.
خلک دې وحشت او جهالت له قفس وبــاسي
هر خوا دې د علم طوفاني کښتۍ روانه کړي
( ١ :۱۳ )
ويښ دې ويده زړونه کړل له خوبه دې بيداره کړل
ته اذان د څړک شوې د غفلت شپه دې روښانــه کړه
( ٢ : ۱۳ )
په دې بيت کې د ( ويښ، ويده، خوب او بيدار ) کليمې طباق الاعداد ادبي صنعت دی، ځکه ويښ او ويده د يو بل ضد ماناوې لري او په همدې شکل خوب او بيداري يو د بل خلاف حالتونه دي چې د يو په شتون کې بل له منځه ځي.
خوږې دې په ما لګــــي او ترخې دې په ما لګي
( ٢ : ۴۳ )
په دې ياد بيت کې د ( خوږې، ترخې، دوعا او ښېرې ) کليمې په خپلو منځونو کې يو د بل ضد دي او يو د بل خلاف ماناوې لري، چې په دې ډول ويلای شو چې په ياد بيت کې د طباق الاضداد ادبي صنعت کارول شوی دی.
نن که ماشوم يې خو سبا ته در نه ځوان جوړيږي
ځان ته دې پام کوه ماشومه! له تا ځان جوړيږي
د لوړ بيت په لومړۍ مسره کې د ( ماشوم او ځوان ) په کلمو کې د طباق الاضداد ادبي صنعت ذکر شوی دی، ځکه ماشومتوب د عمر يو حالت او ځواني د ژوند بل حالت دی، نو دا چې دا دواړه حالتونه يو د بل ضد او نقيض کوونکي واقع کيږي، نو ځکه ويلای شو چې په ياد بيت کې په لومړۍ مسره کې د طباق الاضداد ادبي صنعت وجود لري.
که په خوب کې ووم که ويښ ستا يادونو کې لوبېږم
کله وخاندم له شرمه ډېر مشغــــــول په واوېلا يم
( ١ : ۹۲)
د پورتني بيت په لومړۍ نيم بيته کې د ( خوب او ويښ ) په کلمو کې طباق الاضداد ادبي صنعت ذکر شوی دی، ځکه نوموړې کلمې يو له بل سره هيڅ مطابقت نه لري، يانې يو د بل تضاد دي او يو بل نقض کوي.
نوموال ( اسمي ) طباق
د ښاغلي عبدالله ګل په شاعرۍ کې په لاندې بيتونو کې د نوموال يااسمي طباق ښې بېلګې ليدلای شئ :
ټوله يو خزان خزان نشته دا سره ګلان
ساز د پسرلي نشته چا سره به وخاندو
( ١ : ۶۴ )
په پورتني بيت کې د ( خزان او پسرلي ) په کلمو کې اسمي يا نوموال طباق پروت دی، ځکه ده کلمې دواړه اسمونه او نومونه دي او په تضاد کې هم واقع دي ځکه پسرلی د خزان او خزان د پسرلي ضد دی.
داهم د عبدالله ګل اخلاص يار له شعرونو څخه د نوموال طباق يوه بله بېلګه :
څوک وايي پردی دی دا ديار زمونږه خپل دی
آی پي ادرس
د TCP/IP د پروټوکول ټولې برخې په شبکه کې یو کمپیوټر د هغه د IP ادرس څخه پیژني، د شبکې هر سیستم او آله باید د ځانګړې او بیل آی پي ادرس څښتن و اوسي تر څو د شبکې نور سیستمونه د همدغه ادرس یا پتې له مخې ورسره په تړاو کې و اوسي او هغه څه چې نوموړي سیستم ته لیږدوي د هغه د همدغه ادرس په پیژندلو سره هغه ته ولیږدوي.
عبدالله ګل اخلاص يار او د هغه شاعري
نوموال ( اسمي ) طباق
د دې کلي هر ګل او هر ماليار زمونږه خپل دی
( ٢ : ۶ )
آی پي ادرس
یو IP ادرس د 32 بیټو (Bits) څخه جوړ شوی چې اته بایټه کیږي او هر بایټ پکې د بل څخه د یو ټکي په وسیله بیلیږي لکه 190.170.10.140. د اتبه بیټو په حساب تر ټولو لوی عدد (11111111) دی. نو په دغه حساب تر ټولو لوی آی پي ادرس به عبارت وي له (11111111.11111111.11111111.11111111) څخه، نوموړی آی پي ادرس مو د دوو یا Binary System پر بنسټ حساب کړو،که نوموړی عدد د لسو سیستم یا اعشاري سیستم Decimal System ته واړوو نو تر ټولو لوی آی پي ادرس به عبارت وي له 255.255.255.255 څخه.
په یوه آی پي ادرس کې د ټکو په وسیله بیل شوی هر عدد د Octet په نوم یادیږي او د پورته حساب له مخې د صفر څخه تر 255 پورې قیمتونه اخیستلای شي او په هر اوکټیټ کې 256 ادرسونه راتللای شي چې ورڅخه ټول(256 x 256 x256x256) یا 4.3 څلور اعشاریه درې ملیارده ممکن آی پي ادرسونه لاس ته راځي، خو د آی پي ادرسونو د ځینو جوړښتونو له مخې نوموړي ټول ادرسونه نشي کارول کیدای د بیلګې په ډول صفر (0) د کورني نیټورک ادرس ښایي او 255 په شبکه کې د ټولو شاملو کمپیوټرونو لپاره د بروډ کاسټ broadcast په ډول استعمالیږي، له همدې امله حقیقي آی پي ادرسونه د یو 1 څخه تر 254 پورې قیمتونه اخلي (کاروي).
عبدالله ګل اخلاص يار او د هغه شاعري
نوموال ( اسمي ) طباق
په پورته بيت کې د ( خپل او پردي ) په کلمو کې اسمي يا نوموال طباق پروت دی ځکه خپل او پردي دواړه نومونه دي او ي، د بل ضد هم دي، نو ځکه ويلای شو چې په پورته بيت کې نوموال يا اسمي طباق پروت دی.
تکرار حسن
تکرار حسن  هغه صنعت ته وايي چې شاعر په خپل کلام کې کومه کلمه د تدريج، تاکيد او ډېر والي يا نورو اغراضو له مخې تکرار کړي تکرار حسن بلل کيږي، لکه په لاندې بيتونو کې يې تاسې بېلګې ولولئ :
ګوګل مې وسوه شنه لوخوړه شو لمبه لمبه شو
آی پي ادرس
یو آی پي ادرس د دوو برخو څخه جوړ شوی، لومړۍ برخه یې د شبکې یا نیټورک برخه او دوهمه یا اخیري برخه یې د هاسټ برخه ښایي. مثلاً په 174.25.208.18 ادرس کې شاید لومړۍ برخه یا 174.25 د هغه شبکې ادرس وي چې کمپیوټر ورسره تړلی او دوهمه برخه 208.18 خپله د نوموړي کمپیوټر یا هاسټ ادرس دی، له همدې کبله کله چې معلومات د یو څو سره تړلیو شبکو تر مینځ لیږدول کیږي نو د آی پي ادرس د نیټورک برخه دا دنده لري چې مطلوب نیټورک په نښه کړي، کله چې معلومات نوموړي نیټورک ته راورسیږي بیا د هاسټ د برخې دنده ده چې د همدې محلي شبکې دننه هغه کمپیوټر په نښه کړي چې معلومات ورته لیږل کیږي.
عبدالله ګل اخلاص يار او د هغه شاعري
تکرار حسن
د عقل پړی مې هم وشلېدو تيکـــه تيکــه شو
آی پي ادرس
د آی پي ادرس ښه بیلګه ستاسو ګرځنده تلیفون نمبر دی، د بیلګې په ډول که ستاسو د موبایل نمبر 0778 026 905 وي، تاسو پوهیږئ چې د شبکې برخه چې ایم ټي این دی 0778 او پاتې ارقام د نوموړې شبکې دننه ستاسو د خپل ګرځنده تلیفون ادرس ښایي. که تاسو ته څوک تلیفون کوي د هغه تلیفون لومړی شبکې (ایم ټي این) ته ځي، هلته دا کتل کیږي چې آیا په شبکه کې نوموړی نمبر فعال دی او کنه، که نمبر مو فعاله وي تاسو ته د شبکې له لوري زنګ راځي او که نه وي تلیفون کوونکی د نمرې د نه شتون ځواب یا نه فعالیت ځواب اوري.
د دې لپاره چې د یو IP ادرس د نیټورک او هاسټ Host برخې څه ډول وټاکل شي آی پي ادرسونه په مختلفو ګروپونو یا کلاسونو ویشل شوي دي.
عبدالله ګل اخلاص يار او د هغه شاعري
تکرار حسن
(۱: ۷ )
په پورتني بيت کې ( لمبه، لمبه، تيکه، تيکه ) کلمو کې تکرار حسن ادبي صنعت پروت دی، ځکه چې دغه کلمې د ډېروالي او تکرار له مخې په نوموړي بيت کې راغلي دي.
شپېلۍ ايره ايره شوې هم مصرعيو اور اخيستی
( ١ : ۳۳ )
په پورته بيت کې د ( لمبه، لمبه او ايره، ايره ) کلمو کې تکرار حسن ادبي صنعت موجود دی ځکه نوموړې کلمې د ډېروالي او تکرار له مخې ذکر شوي دي.
مراعات النظير
مراعت په لغت کې د ساتلو په مانا دی او نظير په لغت کې د مثل او مانند په مانا دی په اصطلاح کې که شاعر په خپل کلام کې څو متناسبې ماناوې راوړي مراعت النظير ورته وايي. (٤: ۲۱۹)
لکه د اخلاص يار په لاندې بيتونو کې  :
زخمي زخمي سينې وې ترې سړې وينې څڅېدلې
طبيب د رنځونو بيمــــــاران په ژړا ســـــر و
( ١ : ۴۸ )
په پورته بيت کې د ( زخمي، زخمي، سينې، سرې وينې، څڅېدلې، طبيب، رنځونه، بيماران ) متناسبې کلمې دي ځکه يې مراعت النظير ادبي صنعت بولي.
د دنګو غرو سړی يم ځکه غرونه مې خوښيږي
دا څېړۍ او دغه لمنځې نښترونه مې خوښيږي
په پورته بيت کې ( دنګو غرو، غرونه، څېړۍ، لمنځې او نښترونه ) متناسبې او اړوندې کلمې دي،نو ځکه ويلای شو چې په پورته بيت کې د يادو کلمو په کارولو سره د مراعات النظير ادبي صنعت څخه استفاده شوې ده.
بې له طبيبـــه بې دوا او بـې درمل ملـــګـــرو
ناسور پرهر مې رغېدو کې شو سپرلی چې راغی
( ١: ۱۲۹ )
په پورتني بيت کې د ( طبيب، درمل، دوا، ناسور، پرهر او رغېدو) متناسبې کلمې کارول شوي دي چې يو له بل سره مناسبت لري، نو ځکه ويلای شو چې په ياد بيت کې مراعت النظير ادبي صنعت کارول شوی دی.
دا خوار په سور د رباب څه پوهيږي
( ١ : ۲۶ )
په ياد بيت کې د ( مطرب، شرنګوه، تار د رباب او سور د رباب ) کلمې اړوندې او متناسبې کلمې دي چې ښاغلي عبدالله ګل اخلاص يار د دې کلمو په کارولو سره په ياد بيت کې د مراعات النظير ادبي صنعت پنځولی دی.
باغچې دي وچې وچې پـه ژړا ســــر بلبــــلان دي
( ١: ۳ )
په پورته بيت کې د ( باغچې، بلبلان، شنې کوترې او توتيانو ) کلمې يو له بل سره مناسبت او اړيکه لري، چې په ياد بيت کې د ټولو يادولو سره ښاغلي اخلاص يار خپل ياد بيت د مراعات النظير په ادبي صنعت ښکلی کړی دی.
سياقة الاعداد
په لغت کې د اعدادو طرز ته وايي او په اصطلاح کې که چېرته يو شاعر په خپل کلام کې شمېرنې ( اعداد ) په مرتب يا نامرتب ډول ذکر کړي سياقة الاعداد ادبي صنعت ګڼل کيږي. (٦ :۱۳۲ )
بېلګې يې د ښاغلي عبدالله ګل اخلاص يار په شعرونو کې وګورئ :
که اووم ښکاره کړو په اتم مو څه خوښي ليدلې
نوره پناه له داسې ورځــــو اخلاص ياره غواړم
( ٢ : ۲۵)
لوړ بيت په لومړۍ مسره کې د ( اووم او اتم ) کلمې په رتبي عددونو کې شمېرل کيږي او همدارنګه شمېرې هم دي، نو ځکه وايو چې په ياد بيت کې د سياقة الاعداد ادبي صنعت پروت دی.
ستا اخلاص يار خو لاتراوسه په څلوېښتو کې دی
هېره به نـــه کړي داستم که پرې اتيا تېر شي
( ١: ۱۱۰ )
تجنيس
تجنيس په اووه ډوله دی :
۱ ) تام تجنيس
۲ ) ناقص تجنيس
۳ ) زايد تجنيس
۴ ) مرکب تجنيس
۶ ) مطرف تجنيس
۷ ) خطي تجنيس
زايد تجنيس
زايد په لغت کې زيات کړل شوي ته وايي او په اصطلاح کې هغه ادبي صنعت دی چې له متجانسو کلمو څخه د يوې په سر يا منځ کې يو توری زيات راغلی وي، لکه دا لاندې بېلګه :
د سرو ګلانو په ښايسته مخونــــه
خواره واره شوه د خزان اوښکه
( ١ : ۶۳)
د پورته بيت په دوهمه مسره کې د ( خواره، واره ) په کلمو کې د ( خواره ) په کلمه کې د سر يو توری ( خ ) د (واره ) له کلمې څخه زيات دی، نو ځکه يې زايد تجنيس بولو.
عبدالرحمان صوفی
ابوالحسن عبدالرحمان صوفی رازی فسوی زوکړه ۷ ډسمبر ۹۰۳م کال شیراز ایران) د دیلمیانیانو په دوره کې یو فعال ایرانی ریاضي پوه او ستور پیژندونکی وو. ویل کیږي د اندرومېدا کهکشان لومړنې نښې د صوفی لخوا کشف شوې وې. د یو شمیر نړیوالو منابعو د معلوماتو پر اساس نوموړی عرب ګڼل کیږي.
عبدالله ګل اخلاص يار او د هغه شاعري
مطرف تجنيس
هغه تجنيس دی چې متجانسې کلمې يې په يو توري کې سره توپير ولري مطرف تجنيس يې بولي. (٦: ۹۱)
کور مې راته ګور و او جامې شوې کفن زمـــــا
( ١ : ۷۱ )
د پورته بيت په لومړۍ مسره کې د ( کور او ګور ) کلمې په يوه توري کې سره توپير لري چې هغه د ( ک او ګ ) توري دي، نو ځکه وايو چې په ياد بيت کې مطرف تجنيس ادبي صنعت راغلی دی.
وينه د زړګي مې له احساس سره بلده شوه
مينه مې د مينې د اخلاص سره بلده شوه
( ١ : ۶۶ )
په پورته بيت کې د ( وينه او مينه ) په کلمو کې مطرف تجنيس راغلی دی، د ( وينه ) کلمه کې ( و ) او د ( مينه ) کلمه کې ( م ) يو له بله سره توپير لري نور يو شان دي، نو ځکه وايو چې په ياد بيت کې مطرف تجنيس خوندي شوی دی.
په خوړينو سترګو سپينې سپينې مرغلرې ژاړي
( ١ : ۷۹ )
د ياد بيت په لومړۍ مسره کې د ( خړو، تړو ) په کلمو کې مطرف تجنيس پروت دی چې د ( خړو ) په کلمه کې د ( خ ) توری د ( تړو ) کلمه کې د ( ت ) توری يو له بله سره توپير لري، نو په همدې اساس وايو چې په ياد بيت کې مطرف تجنيس ادبي صنعت پروت دی.
شعري فورمونه
مونږ به دلته لومړی هغه شعري چوکاټونه او فورمونه در وپېژنو چې په پښتو ژبه کې دود لري، چې په هر يو به يې په بېلابېل ډول لنډ نظر واچوو او د ښاغلي عبدالله ګل اخلاص يار له شاعرۍ به ورته بېلابېلې بېلګې راوړو.
په پښتو شاعرۍ کې غزل يو له هغه شعري چوکاټونو څخه دی چې عام مقبوليت لري، غزل لکه له نامه يې چې ښکاري عربي کلمه ده او له همدې ژبې څخه پښتو ته دا فورم راغلی دی...غزل معمولاً هغه شعري چوکاټ ته وايي چې مطلع ولري، د بيتونو شمېر يې د ۵ – ۱۵ بيتونو پورې وي او د څپو شمېر يې معمولاً سره برابر وي، قافيه  په غزل کې اساسي توکی دی، خو رديف پکې اختياري دی، په پښتو شاعرۍ کې د غزل فورم دا لاندې بڼې دود لري : (٧: ۵ )
۱ ) بې رديفه غزل
۲ ) رديف لرونکې غزل
۳ ) دوه قافيه ييز غزل
۴ ) ماته غزل
۱ ) بې رديفه غزل
د ماضي په وير ککړ يم خبر نه يمـــه له حالــه
د هجران لمبو له پاسه تږی پروت يم بې مجالــه
سرګردانه تاوېدلو د منځــــالــــو په لټون کې
ته خو بيا راغلې نارحمه په دې لور د وچې کالــه
چېرته سر په بيه هم نه مېلاوېږي په کوڅــه کې
نه پوهېږم څومره ګران شوې ای زما د يار وصاله
ګوره ګوره ويده نه شې اخلاص ياره نازک خيالــه
( ٢ : ۳۱ )
د پورتني غزل هره مسره ۱۴ څپې لري، ( حاله، مجاله، دېواله، کاله، وصاله او خياله ) يې د قافيې کلمې دي او د رديف نه لري، ځکه يې بې رديف غزل بولي.
۲ ) رديف لرونکی غزل
د غزل د فورم هغه بڼه ده چې د قافيې ترڅنګ رديف هم ولري، رديف هغه يو يا څو کلمې دي چې له قافيې ورسته په يو شکل او تر ډېره زياته حده په يوه مانا  په تکراري ډول راځي د بېلګې په ډول يې د اخلاص يار دا غزل وګورئ :
خير ده که زما په وينو سور د زړه پرهـار پاتې شو
رقيبه ستا د خيالي خوب تعبير هم خوار پاتې شو
که زه دې وسوم راته اورونــه دې تحفـــه راکول
تاته خو هم د نغـــــري ترڅنګ اغيـــار پاتې شو
کاڼی يې مه ګڼه سکروټه ده پرې وبـــه ســـوزې
کوم چې زما له وېجاړ کور درته يادګــار پاتې شو
خدايږو چې نن سبا به ستا په خپــــو کې ونښلي
هغه خور دام چې له ما خوار درتـه په لار پاتې شو
کومې فتوا نه چې بې وزله اخلاص يـــار پاتې شو
( ٢ : ۵۹ )
د پورته غزل هره مسره ۱۵ څپې لري، ( پرهار، خوار، اغيار، يادګار، الر او يار ) يې د قافيې کلمې دي، ( پاتې شو، پاتې شو ) يې رديف دی چې له ټولو قافيو نه ورسته په تکراري بڼه راغلی دی، نو ځکه دغه غزل هم رديف لرونکي غزل ګڼل کيږي.
مخ (چاپي رسنۍ)
مخ (په انگرېزي: Page) د کتابونو يا هر هغې چاپي کاغذي رسنۍ پاڼې ته وييل کېږي چې پرې څه ليکل شوي يا کښل شوي وي او يو مفهوم له ځانه ارايه کړي.
عبدالله ګل اخلاص يار او د هغه شاعري
۲ ) رديف لرونکی غزل
رباعي ( څلوريزه )
رباعي يا څلوريزه هغه شعر ته ويل کيږي چې دوه بيتونه ولري چې څلور نيم بيتې کيږي ، په رباعي کې اکثره اوله، دوهمه، او څلورمه مسره يو قافيه لري او درېمه مسره ازاده وي او کله کله څلور واړه هم قافيه وي او يو ډول قافيه لري، دخيال تسلسل يې يو وي او څلورمې مسرې کې زيات ټينګار وي. (٧ : ۱۹)
د بېلګې په توګه يې د اخلاص يار صيب دا څلوريزه وګورئ :
مرور رانه د پاکې مينـې يــــــار ده
ستا په توره لګېدلی اخلاص يـار ده
( ١ : ۱۳۷ )
په پورته څلوريزه کې د ( يار، پرهار او اخلاص يار ) کلمې د قافيې کلمې دي ( ده، ده ) يې رديف دی چې له هرې قافېې وروسته په تکراري بڼه راغلی دی، هره نيم بيته يې ۱۲ سېلابه لري او د درېمه نيم بيته له قافيې ازاده ده ځکه يې رباعي ګڼلای شو.
قطعه ( پاړکی )
قطعه هغه شعر ته ويل کيږي چې د اول بيت د دواړو مسرو قافيه سره يو شان نه وي او د شعر د ټولو بيتونو وزن، څپې او د دوهمو مسرو قافيې سره يو ډول وي، لږ تر لږه دوه بيته وي او زيات هم راتلای شي. (٧ : ۲۲)
د ښاغلي عبدالله ګل اخلاص يار دا لاندې پاړکی گورو:
لکه مړی خالي لاس درنــه روان يــم
ستا دې حسن په ثروت باندې مې څــه
اخلاص يار دې پرې ملنګ د زمانې کړ
دا نيمګــړی محبت باندې مې څـــه
( ١: ۱۴۸ )
د پورتنۍ قطعې يا پاړکي د لومړي بيت مسرې سره يوه قافيه نه لري ، د شعر د ټولو بيتونو وزن او څپې سره برابرې دي او د دوهمو مسرو قافيې سره يو رنګ دي، نو ځکه يې قطعه بولي يا همدې ډول شعر ته قطعه يا پاړکی وايي.
دوه يزه ( مثنوي )
دوه يزه ( مثنوي ) هغه ډول شعري فورم دی چې هر بيت يې په خپل منځ کې ګډه قافيه لري ( مقفي وي ) د بيتونو شمېر يې ثابت نه وي، په ټولو قافيه والوشعري چوکاټونو کې مثنوي ترټول خلاص او لوی شعري فورم دی،شاعر کولای شي په دې فورم کې خپل مقصدتر وروستي بريده بيان کړي. (٧ : ۳۴)
د اخلاص يار په اشعاروکې د دوه يز بېلگې په لاندې ډول دي :
د ماضي د فکر ټاله زنـګـــوم دې بيـــدوم دې
د سپرلي د باغيچو ګله د جانان د مينې خياله
رابيدار شه رابيدار شه زما نه شوله پيماله
ته پياله شه د شرابو يو سکون مې زړه تــــه راکړه
خدای لپاره خدای لپاره لږ سمون مې زړه ته راکړه
اوسېدل مې نوره ګران دي خالــــــــــه تا پرې پرې کړم
بند په بند دې واړه مات کړم ټول دې زه خاورې ايرې کړم
زه نور داسې ژوند غواړم چې غزل مې په خندا وي
د هوس د لوړو هيلـــــــو بڼ بلبل مې په خندا وي
( ١ : ۱۲۳ )
په پورتني دوه يز کې تاسو وليدل چې ځينې بيتونو يې بېلابېلې قافيې لرلې ، ځينې بيتونه يې رديف لري او ځينې يې نه لري، خو ټول يې يو ګډ وزن تعقيبوي او د څپو د شمېر له مخې سره مساوي دي.
درېيز ( مثلث )
هغه ډول شعري فورم دی چې هر بند يې درې نيم بيتې لري ، درې واړه يې متحدالوزنه وي او يو شان قافيه ولري ، په مثلث کې قافيه اساسي او رديف اختياري توکي وي، د مسرو د څپو شمېر يې سره برابر وي، د سر بند درې واړه مسرې يې په خپل منځ کې ګډه قافيه لري. (٧ : ۴۰)
لکه د اخلاص يار دا درې ييز :
و ګرانو وطنوالو سباوون مو مبارک شه
دا نوی پرمختګ نوی بدلون مو مبارک شه
د سولې امنيت په طرف يون مو مبارک شه
دردونو او غمونو کړاوونو تکليفونـــه
بدمرغه ورور وژنې ربړونې او جنګونه
د سوکالۍ په لور خوځون مو مبارک شـه
بېل شوي دشمنانو په توطيو وای سکه وروڼه
اوس بېرته سره اخلي د يووالی پيوندونــه
هر تن لري نو ځان سره پيغام د محبت
يو بل ته غېږوتنه له بديو نــه نفرت
غمجنو پرګنو دغه سمون مو مبارک شه
تاجک وي که ازبک هــــزاره وي کـــه پښتـــون
کوي به لکه وروڼــــه يو لــه بل ســره ژوندون
نو وايم اخلاص ياره دا ګډ ژوندون مو مبارک شه
( ١ : ۵۹ )
د پورتني شعر په لومړي بند کې ( سباوون، بدلون، يون ) سره هم قافيه کلمې دي ، په دوهم بند کې ( تکليفونه او جنګونه ) د قافيې کلمې دي او درېمه نيم بيته يې د ( خوځون ) قافيې په لرلو سره د لومړي بند له قافيو سره تړل شوې ده، په درېم بند کې ( وروڼه، پيوندونه ) سره هم قافيه کلمې دي او درېمه نيم بيته يې د ( پيوستون ) په قافيې سره د لومړي بند له هم قافيه کلمو سره تړل شوې ده، په څلورم بند کې د ( محبت او نفرت ) کلمې سره هم قافيه دي چې درېمه نيم بيته يې د ( سمون ) په کلمې سره د لومړي بند له قافيو سره پيوست کړل شوې ده، په پنځم بند کې د ( پښتون او ژوندون ) کلمې هم قافيه کلمې دي او درېمه نيم بيته يې د ( ژوندن ) په کلمې سره د لومړي بند له هم قافيه کلمو سره هم قافيه راوړل شوی دی او په دې ډول يې يو درېيز يا مثلث شعري فورم جوړ کړی دی.
پايله
زه د ښاغلي ډاکټر عبدالله ګل اخلاص يار د ژوند د حماسي شاعرۍ د انداز نه دې پايلې ته ورسېدم چې هغه د خپلې دردېدلي ټولنې د ناخوالو ، دردونو او ټپونو درمانګر او انځورګر شاعر دی، اخلاص يار د خپل شعر په ګلبڼ کې تېز رنګونه هم لري، هغه په ادبي ښکلاوو او تشبېهاتو هم ډېر ښه پوهيږي،چې په خپلو شعرونو کې يې د تشبيه ، استعاره او کنايي څخه چې د شعر اړين توکي گڼل کيږي کار اخيستى دى. د خپلو اشعارو دزياتې ښکلا په موخه يې د بديعي صنعتونو بېلابېلې ښکلاوې يې کارولي دي. او دا چار يې دا راپه گوته کوي چې اخلاص يار صيب په ادبي فنونو کې  لوى لاس درلود او په  اړونده برخه کې دپراخې مطالعې څښتن وو.
په پاى کې د درنو لوستونکو څخه هيله کوم که چېرته د لوستلو پرمهال کومه تېروتنې يا ستونزې سره مخامخ شي ،نو ماته دې بخښنه وکړي ، ځکه دا زما لومړۍ اکاډيميکه ليکنه ده او هرومرو به له نېمگړتياوو خالي نه وي او که چېرته شونې وه نو ماته دې په گوته کړي چې په راتلونکي کې کره او پوره شي ډېره مهرباني به مو وي. بايدپه پاى کې يوځل بيا دخپل لارښوداستاد ښاغلي پو هنمل سيدغني (غني) څخه د زړه له کومي مننه وکړم. ( کورمو ودان )
وړانديزونه
په پای کې په لاندې ډول څو وړانديزونه لرم هيله ده ،چې اړوند چارواکي ورته پوره پوره پاملرنه وکړي :
·    د ده د اثارو، کتابونو، مقالو د څېړنې او ښې پېژندنې لپاره بايد سمينارونه جوړ شي او نور ليکوالان بايد دده په اثارو، کتابونو، مقالو او ليکنو، مقالې وليکي ترڅو د ده کړې خواري، څېړنې او کتابونه نور هم ارزښتمن شي.
·       د ښاغلي اخلاص يار د درناوي او نازونې په وياړ بايد سمينارونه جوړ شي.
·    د پوهنتون محصلين او د پوهنځيو فارغين بايد د ده د بېلابېلو هنري پنځونو، ليکنو ،څېړنو او شعرونو نه ګټه پورته کړي او د ښې روښانتيا لپاره يې بايد دې ته  ورته مونوګرافونه او پايليکونه وليکي.
·    له خپلو ملي سوداګرو او شتمنو افغانانو نه غوښتنه کوم چې د ښاغلي ډاکټر عبدالله ګل ( اخلاص يار ) د اثارو او کتابونو په چاپ او خپراوي کې د نوموړي پوره مالي او مادي همکاري وکړي.
په پای کې بيا يادونه کوم چې د ښاغلي عبدالله ګل د ښې نازونې او درناوي په موخه دې غونډې ترسره شي.
ماخذونه
۱ )  اخلاص يار، عبدالله ګل. ( ۱۳۸۱ هـ ش ). خوړين زړګی. پېښور: الازهر خپرندويه ټولنه.
۲) اخلاص يار، عبدالله ګل. ( ۱۳۸۴ هـ ش ). سلګۍ. پېښور: الازهر خپرندويه ټولنه
۳ ) پنهان، فضل محمد. ( ۱۳۸۳ هـ ش ) . ادبي ارمغان . کوېټه : صحاف نشراتي موسسه.
۶ ) همکار، محمد ابراهيم ( ۱۳۸۶ هـ ش ) . د بديع فن او پښتو شاعري. جلال اباد : رڼا خپرندوی مرکز.
۷ ) يون، محمد اسماعيل ( ۱۳۷۷ هـ ش ). هندسي جوړښت . پېښور :دانش خپرندويه ټولنه.
رینګ توپولوژي
د دغې توپولوژي له لاری کولى شو کمپيوټرونه او نور وسايل د مزيو ديوی کړئ له لاری سره ونښلوؤ. د Bus توپولوژي په څير دلته دمزيو ددواړو سرونو د بندولو ( Termination ) ته اړتيا نه ليدل کیږي. پدغه ډول توپولوژي کی سيګنال يا معلومات د همدغه يوه مزي څخه چی کمپيوټرونه يی دکړۍ په څير سره نښلولي تيريږي او همدا راز ددغی کړۍ په ترڅ کی چی کوم کمپيوټرونه شتون لري له هغو څخه هم تيريږي تر څو خپل د پام وړ کمپيوټر ته ورسيږي پدغه توپولوژي کی د يوه کمپيوټر ناکاره کیدل د ټولی کړۍ د ناکاره کیدو لامل هم کیدى شي.
مونس الهي
مونس الهي (د 1976 مېلادي کال د اپریل 12مه زېږېدلی ) یو پاکستانی سیاستوال دی چې د اکتوبر 2018 کال راهیسې د پاکستان د ملي اسمبلۍ غړی دی. هغه د پاکستان د پخواني لومړي وزیر، د پنجاب د پخواني اعلی وزیر او د پخواني مرستیال لومړي وزیر چوهدري پرویز الهي مشر زوی او د پخواني لومړي وزیر چوهدري شجاعت حسین وراره او د چوهدري ظهور الهي لمسی دی - هغه د 2021 کال د جولای مياشتې له 13مې نېټې څخه تر 10 اپریل 2022 کال د اپرېل مياشتې تر 10مې نېټې د پاکستان د اوبو د زېرمووزير و. هغه وخت وزیر و ، کله چې د عمران خان په وړاندې د عدم اعتماد تحریک بریالی شو. له دې وړاندې هغه د ۲۰۰۸ نه تر مۍ ۲۰۱۸ پورې د پنجاب صوبايي اسمبلۍ غړی و.
لومړنی ژوند او زدکړې
چوهدري مونس الهي په 12 اپرېل 1976 د پاکستان په لاهور ښار کې د چوهدري پروېز الهي په کور کې زېږېدلی و. هغه په 1999 کې د پنسلوانیا پوهنتون د وارټن ښوونځي څخه BBA ترلاسه کړه. د زده کړو له بشپړولو وروسته پاکستان ته راستون شو او خپل کورنۍ سوداګري يې سمبالوله.
سیاسي دوره
مونس الهي د پنجاب صوبايي اسمبلۍ لپاره د 2008 کال پاکستان عمومي ټاکنو کې د پاکستان مسلم لیګ (ق) (PML (Q)) نوماند په توګه له دوو حلقو (لاهور او ګوجرات) څخه سیالي وکړه. هغه د ګجرات حلقې څخه وګټله خو د لاهور په حلقه کې ناکام شو هغه د ګوجرات په حلقه کې د پاکستان مسلم لیګ (ن) کاندید ته ماتې ورکړه. هغه د 2008-2013 کلونو پورې د پنجاب اسمبلۍ کې د ټيټو کمېټو غړي په توګه دنده ترسره کړې.
مونس الهي د پاکستان د ۲۰۱۳ کال په عمومي ټاکنو کې د پنجاب ایالتي اسمبلۍ لپاره د مسلم لیګ (ق) د نوماند په توګه له دوو حلقو (منډيي بهاوالدین او ګجرات) څخه سیالي وکړه او دواړه یې وګټل. هغه د منډيي بهاوالدین څوکۍ خالي کړه ترڅو په ګوجرات کې خپله اصلي څوکۍ وساتي.
هغه د کالاباغ بند د پروژې کلک ملاتړی و. مونس الهي د اقلیم د بدلون او د چاپېریال د تخریب په وړاندې د اقدام لپاره یو څرګند مدافع وکیل هم دی. الهي په دې وروستیو کې د پاکستان له حکومت څخه وغوښتل چې په نوي ملي نصاب کې د لومړیتوب مضمون په توګه د چاپېریال تعلیم شامل کړي. د 2019 کال په دسمبر کې، مونس الهي د خپل ګوند لومړنۍ چاپېریال پالیسي اعلان کړه.
د 2018کال په سپتمبر مياشت کې، هغه ته د PML-Q ټکټ ورکړل شو چې د NA-69 (ګوجرات-II) حلقې څخه ضمني ټولټاکنو کې برخه واخلي.
هغه د 2018-2023 مودې لپاره په ملي شورا کې د لاندې دایمي کمیټو د غړي په توګه دنده ترسره کوي:
د2020 کال د فبرورۍ په 10مه نېټه د پاکستان تحریک انصاف او پاکستان مسلم لیګ (ق) مشرانو د مسلو د حل لپاره سره وکتل. وروسته مونس الهي په ټوېټ کې وويل چې د پي ټي آی او مسلم ليگ (ق) اتحاد به جاري ساتي. او د جولای په 13مه ، لومړي وزير عمران خان مونس الهي د اوبو د سرچینو وفاقي وزیر په توګه وټاکه.
د 2022 مېلاډي کال د جولای په 23 مه هغه د پنجاب د وزیر اعلی په توګه د خپل پلار په ټاکلو کې خپله ناکامي ومنله. او له نوي بحران سره مخامخ شو.
د اوبو سرچینو وفاقي وزیر
د ۲۰۲۱ کال د جولای په ۱۹ مه مونس الهي د اوبو د سرچینو د وفاقي وزیر په توګه د ولسمشر عارف علوي پر وړاندې لوړه وکړه.
د NICL د فساد دوسیه
په 2010 کال کې، الهي د پنجاب د وزیر اعلی په توګه د خپل پلار په دوره کې د NICL په سکینډل کې د 320 مېلیونه روپیو په اختلاس تورن شو. الهي پر ده لګېدلي تورونه رد کړل. هغه د تحقیقاتو کمیټې ته د نه حاضرېدو له کبله اشتهاري مجرم وګڼل شو او وروسته ونیول شو او زندان ته واستول شو. هغه وروسته په 2011 کال کې د شواهدو د نه موجوديت له کبله خوشې کړای شو او په 2012 کال کې ټول تورونه ترې لرې کړای شول. د احتساب عدالت په 2020 کال د جنوري په 2 مه دا ومنله چې د NICL فساد دوسيه کې د تورنو په وړاندې د کافي شواهدو او ثبوتونو موندلو کې پاتې راغلې دي.
یو راپور کې ویل شوي چې مونس الهي په 2007 کال کې د خپلو شتمنيو د 0.5 مېلیون روپیو څخه د زياتو اعلان نه دی کړی. په هرصورت، په 2009 کې، دوی د 700 مېلیون روپیو څخه زیاتې شتمنۍ درلودې.
په 2016 کې، د هغه نوم په پاناما پیپرز کې د پاکستان څخه بهر د غیرقانوني بانکي اکاونټونو له کبله راغلی و. په هرصورت، د هغه پلار ادعا وکړه چې مونس د ساحلي حسابونو سره هیڅ تړاو نه درلود. په 2017 کې، د احتساب ملي ادارې د الهي د شتمنۍ په اړه نوې پلټنې پیل کړې.
د ۲۰۲۱ کال په جنورۍ کې، د احتساب ملي ادارې د لاهور هايي کورټ ته وویل چې د ایم این اے منیس الهي او د هغه د کورنۍ د غړو په ضد د پاتې تحقیقاتو د ثبوتونو د نشتوالي له امله لغوه شوي دي.
بېرونۍ تړنې
"مونس الٰہی"، ذاتی تفصیل، قومی اسمبلی پاکستان، اخذ شدہ بتاریخ 22 جولا‎ئی 2022 .mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit}.mw-parser-output .citation q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output .id-lock-free a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Lock-green.svg/9px-Lock-green.svg.png")no-repeat;background-position:left .1em center}.mw-parser-output .id-lock-limited a,.mw-parser-output .id-lock-registration a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-limited a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg/9px-Lock-gray-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:left .1em center}.mw-parser-output .id-lock-subscription a,.mw-parser-output .citation .cs1-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Lock-red-alt-2.svg/9px-Lock-red-alt-2.svg.png")no-repeat;background-position:left .1em center}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration{color:#555}.mw-parser-output .cs1-subscription span,.mw-parser-output .cs1-registration span{border-bottom:1px dotted;cursor:help}.mw-parser-output .cs1-ws-icon a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/12px-Wikisource-logo.svg.png")no-repeat;background-position:left .1em center}.mw-parser-output code.cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:inherit;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-visible-error{font-size:100%}.mw-parser-output .cs1-maint{display:none;color:#33aa33;margin-right:0.3em}.mw-parser-output .cs1-subscription,.mw-parser-output .cs1-registration,.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}.mw-parser-output .cs1-kern-left,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right,.mw-parser-output .cs1-kern-wl-right{padding-right:0.2em}
سرچينې
وېشنيزه:1976 زېږېدنې وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
میثم ابراهیمی
میثم ابراهیمي (په سپټمبر۲۹ ، ۱۹۸۵ کې په تهران کې زیږیدلی) یو ایراني پاپ سندرغاړی دی.
قهرمان مرعش
مرعش په ترکي Kahramanmaraş) د ترکې په سویل ختیځ کې د قهرمان مرعش ولایت مرکز دی. قهرمان مرعش ښار په ۲۰۰۰م کال کې ۳۲۶،۱۹۸ وګړي لرل.
نظرآباد ولسوالي
نظرآباد ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان نظرآباد)  د ايران د البرز ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د نظرآباد ښار دی. دا ولسوالي ۱۵۲٬۴۳۷ تنه نفوس لري. د نظرآباد ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۱ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د البرز ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
بین النهرین
بین النهرین (پخوانی یونان: Μεσοποταμία Mesopotamíā؛ په عربي: بِلَاد ٱلرَّافِدَيْن Bilād ar-Rāfidayn؛ کلاسیکې سریاني کې: ܐܪܡ ܢܗܪ̈ܝܢ، یا Ārām-Nahrīn ܒܝܬ ܢܗܪ̈ܝܢ Bēṯ Nahrīn) د لویدیځې اسیا یوه تاریخي سیمه ده چې د دجلې ـ فرات سیندونو په لاره کې د ښېرازه کرینسټ  په شمالي برخه کې موقعیت لري. بین النهرین عصري عراق اشغال کړ. په دې تاریخي سیمه کې د فارس خلیج او سویل ختیځه ترکیه، لویدیځ ایران، شمال ختیځه سوریه او شمالي کویټ هم شامل دي.
جغرافیه
بین النهرین د فرات او دجلې سیندونو تر منځ ځمکه رانغاړي، چې د دواړو سرچینه  د توروس په غرونو کې ده. دواړه سیندونه د ډېری مرستیال سیندونوله خوا تغذیه کیږي او د سیند ټول سیسټم یوه پراخه غرنۍ سیمه اوبه کوي. د سیمې اقلیم نیمه وچ دی چې په شمال کې د یوې پراخې دښتې پراخوالی لري، چې په سویل کې د ۱۵۰۰۰ کیلومتره مربع (۵۸۰۰ مربع مایل) سیمې ته لاره ورکوي. په جنوب کې د فرات او دجلې سیندونه سره یو ځای کیږي او فارس خلیج ته بهېږي.
دارو(درمل)
د طب په اړه د بابلیانو تر ټولو زاړه متنونه د دویمې مخکې له میلاد زریزې په لومړۍ نیمایي کې د زاړه بابل  په دورې پورې اړه لري. په هرحال، د بابل ترټولو پراخ طبي متن، د تشخیص لارښود کتاب دی چې د اُمَنُو له خوا لیکل شوی. د معاصر مصر له طب سره، بابلیانو د تشخیص، وړاندوینه، فزیکي معاینې، تنقیه او نسخې معرفي کړې. سربېره پردې، د تشخیص لارښود کتاب د درملنې او ایټیولوژي مېتودونه ، د تشخیص او درملنې په برخه کې د تجربې، منطق او عقلیت کارول معرفي کړل. په متن کې د طبي نښو لیست او ډیری وختونه هراړخیزې تجربې مشاهدې او منطقي قواعد شامل دي چې د ناروغ په بدن کې د تشخیص او وړاندوینې سره د لیدل شویو نښو په ترکیب کې کارول کیږي.
ټکنالوژي
د بین النهرین خلکو ډیرې ټیکنالوژۍ اختراع کړي چې په کې د فلزکارۍ او مس، د شیشې او څراغ جوړول، د ټوکر اوبدل، د سیلاب کنټرول، د اوبو ذخیره کول او اوبه لګول شامل دي. دوی په نړۍ کې د برونزو د دورې لومړنۍ ټولنې هم وې. دوی د مسو، برونزو او سرو زرو څخه اوسپنې ته وده ورکړه. ماڼۍ په سلګونه کیلوګرامه قیمتي اوسپنو سینګار شوې وې. همدارنګه له مسو، برونزو او اوسپنې د زغرې او هم د بېلابېلو وسلو، لکه: تورو، خنجر، نیزو او میخونو لپاره کارول کېده
دین او فلسفه
د لرغوني بین النهرین دین لومړنی ثبت شوی دین دی. دوی دا باور درلود، چې اوبه په هر ځای کې دي، پورته، ښکته او اړخونه او دا نړۍ له دې لوی سمندر څخه زیږیدلی. برسېره پر دې، د بین النهرین دین شرک و. که څه هم پورته بیان شوې عقیدې د بین النهرین په منځ کې په عام ډول شتون درلود، خو سیمه ییزو توپیرونو هم شتون درلود. د نړۍ لپاره سومري کلیمه an-ki ده، چې د خدای لپاره An او Ki رب النوع ته اشاره کوي. دوی باور درلود ،چې اینیل ترټولو پیاوړی خدای و.
فلسفه
د سیمې ډیرېو تمدنونو په ابراهیمي مذهبونو په ځانګړې توګه پر عبراني انجیل اغیزه وکړه؛ د هغه کلتوري ارزښتونه او ادبي اغیزې په ځانګړې توګه د پیدایښت په کتاب کې څرګندې دي. جیورجیو بوکیلاتی په دې باور دی، چې د فلسفې منشا د بین النهرین په لومړیو حکمتونو کې موندل کیدای شي، کوم چې د ژوند ځینې فلسفې، په ځانګړې توګه اخلاقي، د ډیلیکټیک، ډیالوګونو، افسانوي شعرونو، فولکلورونو، حمدونو، غزلونو، نثرونو او متلونو په بڼو کې ځای پرځای شوي. د بابلي استدلال او عقلیت له تجربوي مشاهدې هاخوا یې وده وکړه. د منطق لومړنی شکل د بابلیانو له خوا رامنځته شوی و.
موسیقي
ځینې سندرې، د الهو او ارباب النواعو لپاره لیکل شوې، خو ډیری یې د مهمو پیښو بیانولو لپاره لیکل شوې. که څه هم موسیقي او سندرې د پاچایانو د خوښې وړ وې، خو هغو عامو خلکو چې غوښتل یې په خپلو کورونو یا بازارونو کې سندرې ووایي او نڅا وکړي، هغوی هم ترې خوند اخیست. ماشومانو ته سندرې ویل کېدې، چې هغوی به بېرته خپلو ماشومانو ته انتقالولې. په دې توګه سندرې د ډېریو نسلونو له خوا په شفاهي ډول انتقال شوې، تر هغه چې لیکل نړیوال شوو. دا سندرې د پېړیو په اوږدو کې د تاریخي پېښو په اړه د معلوماتو غوره وسیلې وې. عود (عربي: العود) د موسیقۍ یوه کوچنۍ وسیله ده چې د بین النهرینیانو لهخوا کارول کیږي. د عود ترټولو زوړ انځوریز ریکارډ د ۵۰۰۰ کاله دمخه په سویلي بین النهرین کې په اوروک دورې پورې اړه لري، چې په استوانې مهر کې دی، چې دا مهال د بریتانیا په موزیم کې ځای پرځای شوی او د ډاکټر ډومینیک کولون له خوا اخیستل شوی.
حکومت
د بین النهرین جغرافیې، د سیمې په سیاسي پرمختګ ژوره اغیزه درلوده. د سیندونو په منځ کې، سومري خلکو د اوبو لګولو کانالونو سره لومړني ښارونه جوړ کړل چې د خلاصې دښتې یا جبې په واسطه جلا شوي وو، چیرې چې کوچیان قومونه ګرځیدل. د جلا شویو ښارونو ترمنځ اړیکه ستونزمنه وه او کله ناکله خطرناکه وه. په دې توګه، هر سومري ښار یو ښاري دولت شو، د نورو څخه خپلواک او د خپلواکۍ ساتونکي یې شوو. کله نا کله به یو ښار د یوې سیمې د فتح کولو او یوځای کولو هڅه کوله، خو دې ډول هڅو د پیړیو لپاره مقاومت وکړ او ناکامې شوې. د پایلې په توګه، د سومر سیاسي تاریخ نژدې د پر له پسې جګړو تاریخ دی. په نهایت کې سومر د ایناتوم له خوا یوځای شو، خو یووالی کمزوری و او پای ته ونه رسېد، ځکه چې اکادیانو یوازې یو نسل وروسته په ۲۳۳۱ مخکې له میلاد کې سومر فتح کړ.
شېرخان فرنود
شېرخان فرنود (په انگرېزي:Sherkhan Farnood) د کابل بانک پخوانى مشر چې په دې خصوصي بانک کې يې ٢٨.١٦ فيصده ونډه (سهم) درلود. فرنود د پامير هوايي شرکت مشر هم دى، چې خليل الله فېروزي، محمد فهيم او ځينې نور ورسره شريکان دي.
د ٢٠١٠ز کال په نومبر کې د ورکړل شويو راپورونو پر اساس، د افغانستان بانک فرنود او فېروزي له دندو ليرې کړل. پر دوى دواړو بنديز لگېدلى چې له افغانستان څخه بهر سفر نه شي کولاى.
شېرخان فرنود په خټه اوزبک دی ، او له آره د افغانستان د شمالي ولايت کندوز دی. زده کړې يې په مسکو، روسيې کې کړي. سوداگري يې هم له مسکو څخه پيل کړې. د 1980 يمو او 1990 يمو کالونو کې يې د مسکو نه په غير رسمي توگه د د پيسو د حوالې کاروبار کاوه. د هغه د پيسو حواله د تاجکستان او افغانستان تر منځ د هيروينو او اپيمو قاچاقبرانو لخوا وړل راوړل کېده. په ۱۹۹۸ ز. کال کې د مسکو د چارواکو لخوا د هغه د حوالې سوداگري د پيسو د وينځلو او د مخدره موادو د قاچاق په پيسو کې د ښکېلتوب په تور بند شو، او د سوداگرۍ د بندېدو دمخه فرنود له روسيې څخه تښتېدلی و. شېرخان فرنود په روسيې کې د شېرخان محمد مراد په نامه سوداگري فعاليت کاوه."
فرنود يو مشهور قمارباز هم دی او ۲۰۰۸ کال د پوکر اروپا د قمار په نړيوالو لوبو کې يې گډون هم کړی و. پر ده د بنديزونو د لگېدو دمخه، هغه خپل ډېر وخت په دوبۍ کې تېراوه، فرنود په دوبۍ کې د پالم جميره په ښارگوټي کې د گڼ شمېر بنگلو او کورونو خاوند دی.
د هسپانيې د ځايناستي جګړه
د هسپانيې د ځايناستې جګړه (۱۷۱۵ – ۱۷۰۱ز کلونه) يوه شخړه وه، چې د اروپا زياتو مخکښو ځواکونو په کې برخه درلوده او د ۱۷۰۰ ز کال په نومبر کې د هسپانيې د بې اولاده دويم چارلس (Charles II) د مړينې له امله رامنځته شوه. دې جګړې دا اصل رامنځته کړ، چې د کورنۍ حقونه د بېلابېلو هېوادونو تر منځ د واک د توازن ساتلو لپاره دويمي دي. په اړوند جګړو کې له ۱۷۰۰ څخه تر ۱۷۲۱ ز کال پورې د شمال ستره جګړه (Great Northern War)، په هنګري کې د خپلواکۍ د Rakoczi جګړه، شمالي فرانسه کې د Camisards پاڅون، شمالي امريکا کې د ملکې Anne جګړه او په مستعمراتي هند کې کوچنۍ هڅې شامل دي.
د هسپانيې سترواکي که څه هم له يوې پېړۍ څخه زياتې پرله پسې جګړې کمزورې کړې وه، مګر د هسپانوي نيدرلينډ، د ايټاليا د پراخه برخو، فليپين او د امريکا د زياتو برخو په ګډون د خپل پراخه حاکميت په لرلو سره يو نړيوال ځواک پاتې شو. د چارلس تر ټولو نږدې وارثان د اطريش د هبسبرګس (Austrian Habsburgs) يا فرانسوي بوربنس (French Bourbons) غړي وو، چې د دواړو له لورې د هسپانيې د يوې ناوېشل شوې سترواکۍ تر لاسه کولو د اروپا د ځواک توازن وګواښه.
په ۱۶۹۸ او ۱۷۰۰ ز کلونو کې د فرانسې د څوارلسم لوی (Louis XIV) او د انګلېنډ د درېيم ويليم (William III) له لورې د سترواکۍ د وېش هڅې د هسپانيې له لورې ځواب شوې. پر ځای يې چارلس (Charles) د انجو فيليپ (Philip of Anjou) په نوم د څوارلسم لویی لمسی خپل وارث ونوماوه، که چېرې نوموړي ونه منله، ځايناستی يې د روم د سپېڅلې سترواکې د لومړی ليپولډ (Leopold I) کشر ځوی Archduke Charles و. فليپ ومنله او د ۱۷۰۰ نومبر پر ۱۶ باندې د هسپانيې د ناوېشل شوې سترواکۍ پاچا اعلان شو. ياده څرګندونه د هسپانيې او فرانسې د واکمنانو د بېلتون ساتنې په موخه، په يو اړخ کې د فرانسې او هسپانيې او په بل اړخ کې د ستر يووالي (Grand Alliance) د جګړې لامل شوه.
فرانسې په لومړيو پړاوونو کې ګټه تر لاسه کړه، مګر له ۱۷۰۶ ز کال څخه وروسته ځان ساتنې ته اړ شو. که څه هم په ۱۷۱۰ ز کال کې متحدين د پام وړ پرمختګ په تر لاسه کولو کې بې پايلې شول، په داسې حال کې چې په هسپانيه کې د بوربون (Bourbon) برياوو د پاچا په توګه د فليپ دريځ خوندي کړ. کله چې په ۱۷۱۱ ز کال کې سترواک لومړی جوسيف (Joseph I) مړ شو، ارچودوک چارلس (Archuduke Charles) د خپل ورور پر ځای سترواک شو او د برتانيې نوي حکومت د سولې خبرې پيل کړې. دا چې يوازې برتانوي بسپنو په جګړه کې خپل متحدين وساتل، پايله يې په ۱۷۱۵-۱۷۱۳ ز کال کې د Utrecht د سولې تړونونو او ورپسې په ۱۷۱۴ ز کال کې د Rastatt او Baden تړونونو منځته راتګ و.
فيليپ (Philip) د فرانسې د واکمنۍ د ميراث کولو په موخه د خپل ځان يا خپلو بچیانو د حق پرېښودلو په بدل کې د هسپانيې د پاچا په توګه ومنل شو. هسپانوي سترواکي په پراخه ډول روغه رمټه پاتې شوه، مګر په ايټاليا کې سيمې او د ټيټ هېوادونه اطريش او ساووي (Savoy) ته وسپارل شول. انګليستان Gibraltar او Menorca تر لاسه کړل، چې د جګړې پر مهال يې ونيولې، په هسپانوي امريکا کې يې د پام وړ سوداګريز امتياز تر لاسه کړ او د اروپا د مخکښ سمندري او سوداګريز ځواک په توګه د هالنډ ځايناستی شو. هالنډ په هغه سيمه کې د ځان ساتنې ليکې پياوړې کړې، چې اوس د اطريش نيدرلينډز وه؛ که څه هم دوی يو ستر سوداګريز ځواک پاتې شول، مګر د جګړې لګښت د تل لپاره د دوی اقتصاد ويجاړ کړ.
مخینه
د هسپانيې دويم چارلس په ۱۶۶۵ ز کال کې د څلور کلنۍ په عمر د خپل پلار ځايناستی شو. که څه هم دويم چارلس په خپل ټول ژوند کې له ناروغۍ وکړېده، مګر مرګ يې نږدې له زوکړې څخه اټکل شوی و او د نوموړي د ځايناستي موضوع د لسيزو لپاره د سياسي بحثونو مسئله وه. په ۱۶۷۰ ز کال کې انګليستان د Dover تړون له مخې د هسپانيې د تخت يا واکمنۍ لپاره د څوارلسم لویي له حقونو څخه د ملاتړ هوکړه وکړه، په داسې حال کې چې د ۱۶۸۸ ز کال د ستر يووالي (Grand Alliance) اصولو انګليستان او د هالنډ جمهوريت ژمن کړل چې د ليوپولډ (Leopold) ملاتړ وکړي.
له ۱۶۸۸ څخه تر ۱۶۹۷ز کال  پورې د نهه کلنې جګړې (Nine Year’s War) پر مهال پوځونه په منځني ډول په ۱۶۴۸ ز کال کې له ۲۵۰۰۰ څخه په ۱۶۹۷ ز کال کې ۱۰۰۰۰۰ ته لوړ شول، چې دا له صنعتي څخه د مخکې اقتصادونو لپاره د پايښت کچه نه وه. ۱۹۶۰ ز لسيزې هم د کوچني يخ دورې (Little Ice Age) تر ټولو ټيټ ټکی په نښه کړ. ياد وختونه د يو څه سړې او وچې هوا دوره وه، چې په ټوله اروپا کې يې د غله جاتو حاصلات په پياوړي او اغېزناک ډول کم کړل. اټکل کېږي چې د ۱۶۹۷-۱۶۹۵ ز کلونو سترې وچکالۍ (Great Famine of 1695-1697) په فرانسې او شمالي ايټاليا کې د دوه ميليونه نورو وګړو په ګډون، د اوسني سکاتلېنډ، استونيا، فنلينډ، لتويا، ناروې، سويډن له ۱۵ تر ۲۵ سلنه نفوس وواژه. د ۱۶۹۷ز کال د رېسوېک تړون (Treaty of Ryswick) د دوه اړخيزې ستړيا او د څوارلسم لويي د منښت پايله وه، چې فرانسې له متحدينو پرته خپلې موخې نه شوې تر لاسه کولی. دا چې د ځايناستي مسئله تر اوسه نا حل پاتې وه، ليوپولډ (Leopold) د ۱۹۶۷ز کال په  اکتوبر کې په خورا مخالفت سره ياد تړون لاسليک کړ. روښانه وه چې چارلس هيڅکله يو وارث نه شو زېږولی او د دښمنيو بيا پيلول هرو مرو څرګند شول [حتمي به دښمني پيلېږي].
د بېلتون تړونونه
د فرانسې يا اطريش د تاجونو [پاچاهيو] خلاف د هسپانيې خول يا تاج د ښځينه کرښې [نسب] له لارې ميراث کېدلی شي. دې اصل د چارلس دوه خويندو ماريا تيريسا (Maria Theresa (1638–1683)) او مارګرېت تيريسا (Margaret Theresa (1651–1673)) ته لاره هواره کړه، چې خپل حقونه له څوارلسم لويي او سترواک ليوپولډ سره د دوی د ودونو له مخې کوچنيانو ته ولېږدوي. لويي (Louis) غوښتل له خپل اصلي سيال (د انګلېنډ درېيم ويليم: William III of England) سره د سيده خبرو له لارې د مسئلې په اړه د جګړې مخنيوی وکړي.
د ليوپولډ او مارګريټ لور ماريا انټونيا  په ۱۶۸۵ ز کال کې د Bovaria هېواد له Maximillian Emanuel سره واده وکړ او د د ۱۶۹۲ ز کال د اکتوبر پر ۲۸ يې د جوزف فرديناند (Joseph Ferdinand) نوم زوی وزېږېد. د فرانسې، بریتانيې او هالنډ جمهوريت تر منځ د ۱۶۹۸ ز کال اکتوبر د هاګ (Hague) تړون له مخې، پينځه کلن جوزف د دويم چارلس وارث وټاکل شو چې په بدل کې به يې فرانسه او اطريش د هسپانيې د اروپايي سيمو برخې تر لاسه کړي. چارلس د ياد تړون دا اصل ونه مانه. نوموړي د ۱۶۹۸ ز کال د نومبر پر ۱۴ مه نېټه باندې يو وصيت خپور کړ، چې جوزف فرديناند ته د ناوېشل شوې هسپانيې پاچهي پرېږدي. که څه هم د ۱۶۹۹ ز کال فبروري کې له چيچک ناروغۍ څخه مړينې يې ياد ترتيبات بې اغېزې کړل.
ترخه
وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات وېشنيزه:تريز ډوله بوټي
میش توپولوژي
په دغه ډول توپولوژي کی هر کمپيوټر په يوه شبکه کی له نورو کمپيوټرونو يا وسايلو سره د بيل بيل مزي پواسطه وصل وي او همدارنګه که پدی ډول توپولوژي کی که کوم کمپيوټر  ناکاره شي نوره شبکه خپل کار تر سره کولى شي د يادونی وړ ده چی دا توپولوژي اوس مهال په بی مزيو شبکو کی ډيره کاريږي دغه توپولوژي ددی له امله چی لگښت پری زيات کیږي په هر ځاى کی نه کارول کیږي.
Mesh Topology دوه ډولونه لري: Fully connected mesh topology Partial connected mesh topology په لمړي ډول کی به خامخا يو کمپيوټر له بل کمپيوټر يا وسيلی سره دجلا مزي په مټ نښلول شوى وي او نيغ په نيغه به يو له بل سره اړيکه ټينگوي مګر په دوهم ډول کی ځنی کمپيوټرونه له ټولونورو کمپيوټرونو سره نښلول شوى او ځني نور بيا يواځي له هغه کمپيوټر ونو يا وسيلو سره نښلول شوى وي چی ډير کار ورسره لري يا تر ټولو ډير معلومات ( خبرتوکی ) سره ليږدوي.