cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
عامر بن عبدالله التميمی
هداکم الله........الله جل جلاله دي تاسي ته  هدايت  وکړي قسم  په  الله  داخلطه او دفارس دبادشاهانو ټوله  شتمني زما په  اند دنوکانو دخيرو غوندي لا  هم  کوم  قدر او ارزښت  نه لري که  دمسلمانانو دبيت المال حق  پکښي نه  واى  ما به  بلکل  را اخستي لانه واى او نه  به  مي تاسو ته راوړې واى .هغوى ورته وويل :من انت اکرمک الله ؟ ته څوک يې الله جل جلاله  دي عزتمن  ولره  ده  ورته  وويل  يا والله که زه  ددې لپاره تاسي او يا نورو ته خپل ځان  معرفي کړم  چي بيا به  تاسي زما تعريف  اوستاينه  وکړي  زه يوازي اويوازي دالله تعالى حمد اوثناوايم  او دهمهغه څخه دثواب  اميد لرم  داخبره  يې وکړه  اوتری روان سو..........دوي يوسړى ته امر وکړ چي پسي ورسه او ددې سړى معلومات وکړه چي داڅوک  دى .داسړى هم ورپسې سو هغه  نه  وو په خبر تر څو دده  ملګرو ته ورسېدى نو يې دهغو څخه پوښتنه وکړه چي داسړى څوک دى  هغوى ورته  وويل  دا ته  نه پېژني ؟ دادبصرې زاهد عامر بن عبدالله تميمي دى.
ددې سره سره دعامر بن عبدالله  ژوند د ناخوالواو د خلګو دازار څخه  په امن  پاته  نه سو او طبعا دداسي ناخوالو سره هر هغه څوک مخ کيږي  چي هغه  په  ډاګه  دحق  وينا کوي او د منکر(د بدو) منکِر وي اودهغه په ختمه ولو کي خپل توان نه سپموي ... ده ته  دتکليف  رسولو يو لامل  داهم  وو چي  يوه  ورځ  ده  يوصاحب منصب ولىدې  چي  يو ذمي  يې تر غاړه نيولې دى او راکشوي يي ذمي نارۍ وهي چي اي خلګو دخداى  لپاره  ماخلاص  کړي اي مسلمانانو دخپل نبي  په  خاطر  ماته  له  دغه  ظالم  څخه  پناه  راکړى  عامر را وړاندي سو اوورته  يې وويل : تا جزية  ادا کړي ده ؟ هغه ورته وويل  بلي هو اداکړي مي ده .عامر بن  عبدالله  هغه  نفر  ته  چي دغه  ذمي  يې تر غاړه نيولي وو وويل : ته  ددغه  نفر څخه  څه  غواړي ؟ هغه  ورته  وويل  زه غواړم  چي دې  زماسره  ولاړسي او زموږ دکور دغولې او باغيچۍ صفائي وکړي عامربن عبدالله  و ذمي  ته  وويل : ايا پر دغه  کار باندي راضي  يي ؟ هغه ورته وويل :
يا بلکل  نه  يم  راضي  دې ما د خپل کار اوکسب  څخه  راګرځوي  عامر  و هغه سړى ته وويل : دعه...دا سړى  پرېږده  هغه ويل  نه  يې  پرېږدم  بلاخره  عامر  پر هغه  ذمي  باندي  پټو  واچوې او ويي ويل قسم  په الله جل جلاله  تر څو چي زه  ژوندى  يم  دنبي علیه سلام  ذمه  او عهد به نه ماتېږي  بيا خلګ  سره  راټول  سوه دعامر پلوي  يې وکړه  او  هغه  ذمي يې  په  زو ره  د زورواکي له  منګلو څخه  خلاص کړ هغه صاحب منصب  او دهغه ملګرو  پر عامر  باندي د حاکم  د خلاف  ورزي  او دسنت  او جماعت  څخه  دوتلو  تور  پوري کړ  او ويي ويل :دې دښځو سره  نکاح  نه کوي ، دحيوانانو غوښي  اوشىدې نه  خوري او واليانو او حاکمانو د مجلس  څخه  سرغړ ونه کوي د دغه  شکايت  يې  وحضرت عثمان بن  عفان  رضي الله تعالی عنه  ته  وکړ هغه  وخپل  نائب الحکومة دبصرې والي  ته  امر  وکړ  چي دې  را وغواړې او ده  ته منسوب  دټولو تورونو  په  اړه  تري  پوښتني  وکړي دبصرې خليفه  دې  راوغوښت  ازور ته يې وويل امير المؤمنين اطال الله بقائه  ( الله جل جلاله دي يې تل پاتي ولري ماته  دا امر کړي دي  چي  زه ستا څخه  څه  پوښتني وکړم   ده ورته  وويل : مهرباني کولاى سي هغه ورته وويل ته ولي درسول الله صلى الله عليه وسلم  دسنتو څخه  ډډه  کوي او دښځو سره دنکاح  کولو منکر  يي ؟ ده ورته وويل ما نکاح  له  دي کبله  نه  ده  پري ايښې چي  زه د رسول الله صلى الله عليه وسلم  دسنتو څخه اعراض کوم ځکه زه  پردې شاهدي اداکوم  چي  په  اسلام  کي  رهبانيت  نسته  بلکه زه  داسي يوڅوک يم چى خپل دا يونفس  مي د الله جل جلاله  درضا لپاره  وقف  کړي دى اوپه دې بیره لرم چى ښځه  ورباندي  غالبه  نسي.
هغه ورته وويل ته  غوښي ولي نه خورې ؟ ده  ورته  وويل  :ولي نه  چي  پيداسي او اشتها مي ورته  وسي خورم  يي او داچي يا خو وي نه اوکه وي خو اشتهامي  نه  ورته  کيږي نو بيا يې  نه خورم :هغه  ورته  وويل  ته پنېر ولي نه  خورې ده ورته وويل صاحب  موږ په  داسي علاقعه کي  يو چي هلته  مجوسيان  (آفتاف پرست) دغه  پنېرجوړه وي او هغه  داسي قوم  دي  چي د مردارو اوحلالو فرق  نه  کوي نو  زه  بيرېږم  چي هغه سيلۍ کوم  چي دوي  ورباندي پنېر جوړوي د مړه حيوان  څخه  دي  وي  نو څوک  دا شاهدي اداکولاى سي  چي دا پنېر چي زه  يې وخورم  دحلال  سوی حيوان  په  سيلۍ سره دي جوړ سوی  دی  هغه  ورته  وويل :ته  دواليانو دربار او دهغوى  ومجلس  ته ولي  نه ورځي ؟ ده ورته وويل  ستاسي  په  دروازو کي نور ډير اړ اومحتاج  کسان  سته  هغه  در وغواړي او دهغوى اړتياوي ورپوره کړي څوک چي درته  ضرورت  نه  لري هغه څه کوي .....د عامر بن عبدالله  دا ټولي خبر‌ي  و اميرالمؤمنين حضرت عثمان بن عفان رضي الله عنه  ته  ورسول  سوې  هغه داسي خبره  پکښي  پيدانه کړه چي په  هغى کي دي د حکم خلاف ورزى اويا دسنت او جماعت  څخه  دوتلو څه  پکښي وى مګر پدي سره هم هغه بل سوی اور مړ نه سواو د عامربن عبدالله  په باره کي قيل وقال  بيخي زيات سو نژدي وه چي دعامر د پلويانو او دهغه  دمدعيانو  ترمينځ يوه غټه  فتنه  جوړه  سي ځکه  نو حضرت عثمان رضي لله تعالی عنه عامر بن  عبدالله  ته  امر وکړ چي شام  ته ولاړ سي او هلته  هستوګنه  غوره کړي  او د شام  والي معاوية  بن  ابي سفيان  ته  يې حکم  وکړ چي  دده  ښه  استقبال ، قدر  او عزت وکړئ کله چي عامربن عبدالله  د بصرې څخه  دوتلو او کوچ کولو ارده  وکړه  نو دده شاګردان او نور ډير خلګ  دخداى په اماني لپاره  تر ((مر بد)) پوري  ورسره  راووتل  دلته  نو عامر  و خلګو ته  مخ  را واړاوه او ويي ويل  زه  دعا کوم  تاسي  راسره  آمين  واياست  خلګو غاړي  او سرونه  راپورته  کړه  چي  دې وويني ټوله  چپ او کرار سول  ده  ته   يې کتل  ده  لاسونه  پورته  کړه  او ويي ويل :
اللهم  من  وشى  بى  وکذب  على ،وکان سببافى اخراجى من  بلدى  والتفريق  بينى  وبين  صحبى  ....اللهم  انى  صفحت  عنه  فاصفح  عنه .... وهبه  العافية  فى دينه  ودنياه.... ....................اي الله جل جلاله  هر چا چي  زما چغلګري کړی ده ،په ماپسي يې درواغ  تړلي دي ،زما دښار څخه  زما په  ايستلو کي لاس  لري زما او زما دملګرو تر مينځ  يې بيلتون  راوستي وي ....اي الله جل جلاله  زه تر ورتير يم  بخښلۍ مي دى ته  ترې ورتيرسي اوپه  دنيا او آخرت  کي  عافيت  او سلامتيا ورپه برخه کړي  ما او دوي او نور  ټول  مسلمانان  په  خپل  رحمت  ،بخښني اواحسان سره ونازه وې    برحمتک  ياارحم الراحمين.بيا يې خپله سپرلي دشام  پر خوا رهي کړه او لاړ پاته  نور ژوند يې  په  شام  کي تيرکړ په بيت المقدس کي يې هستوګنه کوله او دخپل  لياقت  او وړتيا مطابق  يې دمعاوية بن سفيان  دښېګڼو احترام  او عزت څخه استفاده  وکړه  کله  چي  يې دوفات  وخت  رانژدې سو ملګري يې  دپوښتني لپاره  وره غله  ده ژړل   هغوى ورته وويل  په  چشي او ولي ژاړې ته خو داسي داسى (تقواداره سړى وى) وې؟ ده وويل  قسم  په  الله  جل جلاله  زه پر دنيا باندي  دحرص  او دمرګ  څخه  دبېري له  کبله  نه  ژاړم  بلکه  په دي  ژاړم  چي سفر مي ډير  اوږد او توښه  مي ډىره کمه ده همدا نن  نه  ده معلومه  چي  پرکوم  لور  به  مي  تله وي دجنت  پر لور او که  د دوږخ  بيايې څوساوي په داسي حال کي وکښلې چي  ژبه  يې دالله جل جلاله  په  ذکر سره  لنده  وه  او په  لومړي قبله  دريم  حرم  او درسول لله صلى الله  عليه وسلم   په تګ لاره (بيت المقدس ) کى  يې  له  فاني دنيا څخه  سترګي پټي کړي ...الله جل جلاله دي  دعامر قبر منور کړي.
ونضرفى جنات الخلدوجهه .١٤٣٤-١٠-١٥ شوال  المکرم  هجرى  القمرى.
کتبه وترجمه  العبد الفقير سيد عبدالبارى الحنفى  الخويدم  لدارالافتاء فى المذياع  الملية  بقندهارالمسمى بتعليم الاسلام ادام الله نشراتها الدينية.
ماخذ: صور من حياة التابعين
https://www.taleemulislam.net/bashpar.php?id=4003
ابو سليمان داراني
لیکنه: مولوي عبد السلام "حسيني" / تعلیم الاسلام ویب پاڼه
د ابو سليمان داراني  رحمة الله علیه  اصلي نوم عبد الرحمن بن احمد بن عطيّه العبسي دی، تبع تابعي او لوی محدث دی، د لوړي مرتبې اولياء الله څخه بلل کيږي، په محدثينو کي دده مقام ډېر لوړ دی. امام ابو داؤد  رحمة الله علیه  او امام ابن ماجه  رحمة الله علیه  دده شاګردان دي، په شام کي پيدا سوی دی او بيا د يو څه وخت له پاره عراق ته تللی دی، وروسته بيرته شام ته تللی دی او د وفات تر وخته په شام کي اوسېده، اکثره وخت به په ذکر او فکر مصروف وو. ددعوت او ارشاد سلسله به ئې هم جاري ساتله.
امام ابو نعيم اصفهاني رحمة الله علیه په (۲۶) صفحو کي دده مبارک رحمة الله علیه  تذکره کړې ده او په دغو (۲۶) صفحو کي ئې دده رحمة الله علیه  ډېر ملفوظات رانقل کړي دي. د هغو څخه يو څه دلته يادوو:
۲- د وسوسو او خوبونو ډېر والی د کمزوري انسان څخه کيـږي، که په دې انسان کي مکمل اخلاص پيدا سي، نو دده وسوسې او خوبونه به دواړه ختم سي، بيا به ئې د خپل ځان په باره کي ويل، چي بعضي وختونه پر ما باندي څو کاله تېر سي يو خوب هم ونه وينم.
۴- بعضي وختونه پر ما د قرآن کريم د يوه آيت د مضمون پر غور باندي پنځه شپې تيري سي، که زه په خپله پر هغه باندي سوچ پرې نه ږدم، نو نور قرآن کريم نه سم ويلای.
۵- دده شاګرد يو وار ځني وپوښتل، چي ماته په بني اسرائيلو باندي شک راځي، چي د دوی عمرونه ډېر اوږده وه او دونه عبادت به ئې کاوه، چي پوستونه به ئې ورباندي د زړو غړکو په مثل وراسته سوه! حضرت داراني  رحمة الله علیه  ورته وويل:
په الله قسم! الله تعالی زموږ څخه دا نه غواړي، چي زموږ پوستونه دي زموږ پر هډونو وچ سي، الله تعالي زموږ څخه دښه نيت (اخلاص) پرته هيڅ نه غواړي،که زموږ يو کس لس ورځي ښه نيت پيدا کړي، نوهغه ته به هغه درجه حاصله سي، چي د بني اسرائيلو يو سړي ته به په ټول عمر حاصلېدله، عبادت دانه دی، چي ته دواړي پښې سره يو ځای کړه، پر لمانځه ودرېـږه او دوهم کس دي ستا له پاره ډوډۍ جوړوي يا پيدا کوي، بلکي اول د خپلي ډوډۍ انتظام وکړه، بيا عبادت وکړه.
د امام داراني  رحمة الله علیه  قبر په شام کي د دمشق په لوېدیځ کي د (داريا) په کلي کي واقع دی، دغه ځای د انبياء کرامو علیهم السلام صحابه وو رضی الله عنهم علماوو او اولياوو رحمة الله علیهم مرکز دی.
له دې سيمي ډېر جليل القدر ه اشخاص پيداسوي دي. د امام داراني رحمة الله علیه د قبر تر څنګ د هغه اهل او يو شاګرد احمد بن ابي الحواري رحمة الله علیه هم مدفون دی، احمد بن ابي الحواري رحمة الله علیه دده هغه خاص شاګرد دی، چي د خپل استاذ بې شمېره ملفوظات به ئې ذکر کول.
ماخذ: تعلیم الاسلام مجله: ۱۹ ګڼه https://www.taleemulislam.net/bashpar.php?id=8257
لمر
لمر (سمبول: ) هغه ستورۍ دی چی د لمريز غونډال په منځ کی قرار لری. تقریبا کروی او گرد شکل لری. او د پلازما او وودل شوی مگنیټی ساحی څخه تشکیل شوی دی. قطر یی ۱۳۹۲۰۰۰ کیلومتره دی چی د څمکی څخه ۱۰۹ څله لوی دی او کتله یی  ۲۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ کیلوگرامه ده چی د څمکی څخه ۳۳۰۰۰۰ څله لویه ده.
د کیمیاوی اړخه دری پر څلور برخه یی هایدروجن څخه جوړه شوی ده او پاتی برخه یی تقریبا په ټولیز ډول سره هیلیوم دی.
دلمر نوم او د هغه منشأ
په انگریزی کی ورته Sun وایی چی پخوا وختونو کی په زړه انگریزی کی ورته Sunne ویل کیده چی د جنوب معنی تری اخستل کیږی،‌ په جرمنی ژبو کی د جرمنی خدایانو په نامه چی ورته به یی sol یا Sunna ویل یادیده. په لاتین کی ورته Sol وایی،‌ پدی آخری وختونو کی د ستورپیژندونکی لخوا دا کلمه د ورځی د اوږدوالی لپاره استعمال شوی ده چی یوه ورځ ۲۴ ساعته ۳۹ دقیقی او ۳۵،۲۴۴ ثانیی اوږدوالی لری.
دلمر مشخصات
لمر د G-type ستورو د سلسلی څخه دی او د لمریز نظام ۹۹،۸۵ سلنه جوړوی. کابو بشپړ کروی شکل لری مگر په قطبونو کی وتلی برخه لری چی د هغه قطر د منځنیو خطونو څخه د ۱۰ کیلومترونو په اندازه توپیر کوی. داخل یی د پلازما څخه جوړ شوی دی معنی یی دا چی لمر جامد ندی. منځنی برخی یی نسبت د قطبونو څخه سریع حرکت کوی. دی نوع دوران ته اشتقاقی دوران یا Differential rotation وایی.
د لمر هسته د ۲۰ څخه تر ۲۵ سلنی د لمریزی شعاع په اندازه په داخل کی پرته ده. کثافت یی ۱۵۰ گرامه پر سانتی متر مکعب سره دی چی د اوبو د کثافت څخه ۱۵۰ څله لوی دی.‌ او پدی ځای کی حرارت ۱۵،۷ میلیونه کالوین دی. مگر د لمر په سطح باندی حرارت ډیر کم دی چی مقدار یی ۵۸۰۰ کالوینه ته رسیږی.
دلمر کیمیاوی جوړښت
د لمر ړڼا
وېشنيزه:تشیالپوهنه]]
وېشنيزه:لمريز نظام وېشنيزه:لمريز غونډال وېشنيزه:ستوري وېشنيزه:ستورپوهنه وېشنيزه:ستورپېژندنه وېشنيزه:فضاء وېشنيزه:تشیال
موسم
موسم یکی از تقسیمات سال بر اساس تغییرات آب‌وهوایی، بوم‌شناسی و تعداد ساعات روز(روشنایی خورشید) در یک منطقه مشخص در کرهٔ زمین است. در زمین، فصول نتیجه گردش زمین به دور خورشید و انحراف محوری زمین نسبت به دایرةالبروج است. در مناطق معتدل و قطبی، فصول با تغییراتی در شدت نور خورشید که به سطح زمین می‌رسد مشخص می‌شود، تغییراتی که ممکن است باعث خواب زمستانی جانوران و گیاهان یا مهاجرت جانوران به مناطق دیگر شود. فرهنگ‌های گوناگون تعداد و ماهیت فصول را بر اساس تغییرات منطقه‌ای خود تعریف می‌کنند و به همین دلیل تعداد فصول در ملل گوناگون متفاوت است.
فصل‌ها اغلب برای جوامع کشاورزی اهمیت ویژه‌ای دارند، که زندگی آن‌ها حول محور زمان کاشت و برداشت می‌چرخد، و تغییر فصل اغلب با آیین‌ها خاصی همراه است. تعریف تعداد فصل‌ها هم تا حدی مربوط به فرهنگ هر ملت می‌شود. در هندوستان، از دوران گذشته تا به امروز، شش فصل (یا به اصطلاح ریتو) بر اساس گاهشمارهای مذهبی یا فرهنگی جنوب آسیا برای اهدافی مانند کشاورزی و بازرگانی به‌وجود آمده‌است. وېشنيزه:موسمونه
عبدالستار ايدهي
عبدالستار ايدهي (1 جنوري 1928- 8 جولای 2016) د خېرښېگړې د ادارې ايدهي فاوندېشن مشر او جوړونکی و، د انسانيت مبارز عبدالستار ايدهي چې د مړېنې په وخت يې عمر 88 کاله و نوموړي 66 کاله وړاندې په کراچۍ کې د يوې کمرې روغتون څخه د خېرښگرې او د انسانيت په خدمت پېل کړی چې اوس دغه اداره د هېواد په کچه تر ټولو غټه خېراتي اداره جوړه شوې د ايدهي دا يو قول ډېر مشهور دی چې د انسانيت نه بل غټ کوم مذهب نشته، هغه به ويل
نوموړي ته د انساني خدماتو په سر پاکستان کې يو شمېر جائزې ورکړل شوي دي.
سرچينې
وېشنيزه:2016 مړينې وېشنيزه:ايدهي کورنۍ وېشنيزه:د کراچۍ کسان
د غزني ملي راډیو تلویزیون
غزني ملي راډیو نلویزیون له غزني ښار نه خپریدونکی دولتی تلویزیون دی چې لګښت یې د اطلاعات او کلتور وزارت ورکوی.
ورځ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
ورځ د يوه شواروز هغې برخې ته ویل کېږي چې لمر پکې روښان وي، رڼا کوي او لوېديلی نه وی. په بله وينا ورڅ د ۲۴ گړيو لمرينې برخې ته ويل کېږي.
سرچينې
وېشنيزه:وخت
ده صالح ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
شپه
شپه هغه مهالي موده ده چې د لمر پرېوتو وروسته د لمرين نور د کمښت او د لمر پورته کېدو سره د لمرين نور د ډېرښت تر مېنځ زېږي.
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:شپه
غزنویان تلویزیون
غزنویان تلویزیون غزنويان تلويزيون په غزني ولايت کې له فعالو رسنيو څخه دى ، چې د انجنير عبدالقيوم عمري له خوا يې په ١٣٨٨ کال کې په خپرونو پيل وکړ. دغه تلويزيون په ورځني ډول پنځه ساعته خپرونې لري ، چې ددغه ولايت تر ٤٠ کيلومتره ساحه تر خپل خبري پوښښ لاندې راولي. غزنويان تلويزيون له شخصي بوديجي او اعلاناتو څخه تمويلېږي او ١٥ تن په کې په کار بوخت دي.
دهنه غوري ولسوالۍ
ډنډ غوري ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۷،۶۱۳ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
محراب
محراب په دېوال کې يو نيم دايروي تاق ته وييل کېږی.
وېشنيزه:د جومات معماري
عزیز حدیث
عزیز حديث يعني دضَرَبَ باب اوصفت مشبه صيغه ده. چي دلږاونادرپه معنی دی. که دادفتح له باب عزّيعزّ دعين په زور(فتح) سره وويل شي نوبيادقوي اوسخت په معنی دی نوداډول روايات ياخوله دې وجې په دې نوم يادشوي چي دهغوتعدادلږاونادردی،ياله دې وجې چي کله بل سندورسره يوځای شي نوپه هغه کي قوت پيدا کيږي.
اصطلاحاً
هغه حديث دی چی دهغه راويان په ټولوطبقو کي تردؤکم نه وي.
ګليسورا، بلغاريا
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> کالیسورا د بلغاریا په پلوودیو ولایت کې یو ښار دی چې په 2001 مېلادي کال کې یې نفوس 1,404 تنه و.
عزیز حدیث
اصطلاحاً
۲ ــ دتعريف وضاحت
ګليسورا، بلغاريا
سرچینې
وېشنيزه:بلغاريا وېشنيزه:د بلغاريا وېشنيزه:بلغاريايي ژ وېشنيزه:اروپايي هې وېشنيزه:اروپايي وېشنيزه:اترا پردېش گرځندوی
عزیز حدیث
۳ ــ مثال
۴ ــ په دې موضوع کي تصنيفات
له عزيزحديث سره اړوندکوم ځانگړی انفرادي تصنيف نه شته،ښکاره ده چي يادشوی مخصوص صفت بالکل لږاو نــــادردی اوپه داډول تصنيف کي کومه دپام وړگټه هم نه وي.
وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:د اسلام وییپانگه وېشنيزه:حدیث وېشنيزه:سنت وېشنيزه:د حدیثو وییپانگه
جیمز فورمن
جیمز فورمن (انګلیسي: James Forman) (۱۹۲۸ ز، د اکتوبر ۴مه – ۲۰۰۵ ز، د جنوري ۱۰مه) د مدني حقونو په غورځنګ کې یو مشهور افریقایي-امریکایي رهبر و. نوموړی د محصلینو د عدم تشدد د همغږۍ کمېټه (SNCC)، د تور پړانګ ګوند او د انقلابي تورپوستو کارګرانو په ټولنه کې فعال و. ښاغلي فورمن له ۱۹۶۱ ز کال نه تر ۱۹۶۶ ز کال پورې د همغږۍ کمېټې (SNCC) د اجرائیوي منشي په توګه، د آزادۍ سپرلۍ، الباني غورځنګ، برمینګم کمپاین او له سېلما نه تر مونټګومري پورې مارشونو کې مهم رول لوبولی دی.
ښاغلي فورمن له ۱۹۶۰مې ز لسیزې وروسته د خپل ژوند پاتې برخه، د ټولنیزو او اقتصادي برابریو د قضایاوو اړوند برخو کې د تور پوستانو پر تنظیمولو تېره کړه. نوموړي په ​​امریکايي پوهنتون او نورو مهمو ښوونیزو بنسټونو کې هم تدریس کړی. هغه څو کتابونه لیکلي چې په کې یې د مدني حقونو په غورځنګ کې د خپلو تجربو او خپلې مخ پر ودې او تکاملي سیاسي فلسفې په اړه لیکل کړي. په دغو کتابونو کې "سامي یونګ جونیر: د کالج لومړنی تور پوستی محصل، چې د تور پوستانو د آزادۍ په غورځنګ کې مړ شوی (۱۹۶۹ز)"، "د تور پوستو انقلابیانو رامنځته کول (۱۹۷۲ او ۱۹۹۷ز)" او "خپلواکمني: د پوښتنې یوه ازموینه او پر افریقایي-امریکایانو د هغې تطبیق (۱۹۸۴ز)" یې د یادولو وړ دي.
نیویارک ټایمز، نوموړی د "مدني حقونو هغه مخکښ بللی و چې په ۱۹۶۰مه ز لسیزه کې یې د مدني حقونو د مبارزې په کابو ټولو ډګرونو کې خورا سخت انقلابي لیدلوری او په زړه پورې تنظیمي مهارتونه له ځان سره راوړل".
د ژوند لومړي وختونه او زده کړې
فورمن د ۱۹۲۸ ز کال د اکتوبر په ۴مه د ایلینوی ایالت په شیکاګو ښار کې زېږېدلی. نوموړی د ۱۱ میاشتو ماشوم و چې له خپلې انا "ماما جین" سره د میسیسيپي ایالت په مارشال سیمه کې د هغې په فارم کې د ژوند کولو لپاره هغې ته ورولېږل شو. هغه په ​​یوه "چټل او بې‌وزله" چاپېریال کې لوی شوی و. دا د هغه لپاره غیر معمول نه وه چې کثافات او چټلۍ وخوري، ځکه هلته باور دا و چې دا خپل تغذیوي ارزښت لري. نوموړي په خپل ژوندلیک کې همغه د کثافاتو خوړل، د خپل غذایي رژیم "اصلي" برخه بللې ده. هغه یادونه کوي چې: "هر وخت به وږی" و. د هغه کورنۍ هېڅ ټټۍ(کناراب) (outhouse) او برېښنا نه لرله. دوی به د تشناب کاغذ لپاره پاڼې، ورځپاڼې او د جوارو ټنټې کارولې او لښتې به یې د غاښونو د بورس په توګه کارولې. له دې هر څه سره سره، فورمن وایي چې: هېڅکله د خپلې بې وزلۍ په اړه پوښتنه نه ده ورسره پپدا شوې او هغه مهال پر دې نه پوهېده. د هغه ترور تیلما یوځل جیمز په تیاره کې د پېرودنې د کتلاګ پر لوستلو ولید. نوموړې، چې د ښوونځي ښوونکې وه، د جیمز د زده کړو ګړندي کولو کې لېوالتیا وښوده او هغه ته به یې په کور کې درسونه ورکول. جیمز د خپلو وروستیو بریاوو کرېډېټ د هغه روزنې ته ورکوي او وايي چې: د هغه انا هغه ته د عدالت احساس ورکړی او ترور یې هغه ته "فکري اور" یعني فکري ځواکمني وربښلې ده.
د توکمپالنې په اړه پوهاوی
جیمز ته له محاکمې پرته وژلو یا غرغره کولو (lynching) لومړۍ تجربه هغه وخت وشوه ،کله چې یو سپین پوستی سړی د هغه د ​​دروازې په مخکې راښکاره شو، د خوړو غوښتنه یې وکړه او ویې ویل چې: چا ته ونه وايي چې هغه چېرې دی. بله ورځ خبر خپور شو چې یو سپین پوستی سړی وژل شوی، خو فورمن هېڅ نه پوهېده چې ولې. کله چې فورمن شاوخوا شپږ کلن و، هغه ته د نژادي تبعیض یا توکمپالنې لومړنۍ تجربه وشوه. یو وخت هغه په ټینیسي ایالت کې د یوې ترور لیدو ته ور روان و، غوښتل یې چې له یوې سیمه ییزې مغازې نه کوکا کولا واخلي. هغه ته وویل شول چې: که غواړي وایې خلي، نو باید په شا ته ځای کې یې وڅښي، نه له کاونټر یا د خرڅلاو له مېز سره. فورمن په ډېره حیرانتیا د داسې کولو د لامل پوښتنه وکړه. ورته وویل شول: "هلکه، ته یو تور پوستی یې." دا د هغه په ​​ژوند کې لومړی ځل و چې هغه پوه شو، چې د پوستکي د رنګ له امله یې "داسې کارونه شته چې دی یې ترسره کولی شي یا یې نه شي ترسره کولی او هم نور خلک حق لري چې هغه ته ووایي چې، څه کولی شي او څه نه شي کولی."
د ژوند وروستي وختونه او مړینه
ښاغلي فورمن د ۱۹۷۰ او ۱۹۸۰ ز کلونو په اوږدو کې په کارنیل پوهنتون کې د افریقایي او افریقایي-امریکايي مطالعاتو په برخه کې زده‌کړې وکړې او په ۱۹۸۲ ز کال کې یې د سیاسي مطالعاتو له انسټیټیوټ سره په همکارۍ د تجربوي کالجونو او پوهنتونونو له اتحادیې نه د دوکتورا سند ترلاسه کړ.
فورمن د خپل ژوند پاتې برخه د پرمختیایي اقتصادي او ټولنیزې ودې او مساواتو اړوند مسایلو کې د تور پوستانو او محرومو وګړو په تنظیمولو کې تېره کړه. هغه په واشنګټن ډي سي کې په امریکايي پوهنتون کې هم تدریس کړی. هغه څو کتابونه لیکلي چې په کې یې د مدني حقونو په غورځنګ کې د خپلو تجربو او خپلې مخ پر ودې او تکاملي سیاسي فلسفې په اړه لیکل کړي. په دغو کتابونو کې "سامي یونګ جونیر: د کالج لومړنی تور پوستی محصل دی چې، د تور پوستانو د آزادۍ په غورځنګ کې مړ شوی (۱۹۶۹ز)"، "د تور پوستو انقلابیانو رامنځته کول (۱۹۷۲ او ۱۹۹۷ز)" او "خپلواکمني: د پوښتنې یوه ازموینه او پر افریقایي-امریکایانو د هغې تطبیق (۱۹۸۴ز)" یې د یادولو وړ دي.
فورمن د ۲۰۰۵ ز کال د جنورۍ په ۱۰مه د کولمو د سرطان له امله د ۷۶ کلونو په عمر په واشنګټن ډي سي کې، د واشنګټن هاوس په نامه یوه مرستون کې مړشو.
شخصي ژوند
فورمن له ماري فورمن او میلډرډ تامپسن سره ودونه کړي او په طلاق سره پای ته رسېدلي دي. هغه له ۱۹۵۹ ز کال نه تر ۱۹۶۵ز  کال پورې د محصلینو د عدم تشدد د همغږۍ کمېټې (SNCC) ترټولو فعالې دورې پر مهال له میلډرډ تامپسن فورمن (اوس میلډرډ پېج) سره واده کړی و. میلډرډ فورمن له جیمز سره اتلانتا ته ولاړه او د SNCC په اتلانتا څانګه کې یې کار وکړ او هم یې د آزادۍ د سندرغاړو (The Freedom Singers) د سفرونو د همغږې کوونکې په توګه کار کاوه.
ښاغلي فورمن د ۱۹۶۰ او ۱۹۷۰ ز لسیزو په جریان کې له کانستانسیا "ډینکي" روملي سره ګډ ژوند وکړ، چې د بریتانوۍ ژورنالیستې، فاشیزم ضد فعالې او اشرافي کورنۍ غړې جیسیکا میټفورډ او د جیسیکا میټفورډ د لومړي مېړه "ایسمونډ روملي" چې د وینسټون چرچل وراره و، دویمه او یوازېنۍ ژوندۍ ماشومه وه. که څه هم د فورمن په اړه خپرو شوو د مړینې خبرتیاوو او نورو له مړینې وروسته مقالو ویلي دي چې: هغه او روملي واده کړی و، خو د روملي د مور او ترورګانو تر منځ تبادله شوي لیکونه وايي چې، دوی په قانوني توګه مېړه او ښځه نه وو.
فورمن او روملي دوه زامن لرل: چاکا فورمن او جیمز فورمن جونیر، چې د ییل پوهنتون حقوقو پوهنځي (Yale Law School) پروفیسور دی.
دوشي ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
مخکې تر زېږون هورمونونه او جنسي لېوالتیا
د جنسي لېوالتیاوو په تیوري کې باور پر دې دی چې، څرنګه چې د ځینو ځانګړو هورمونونو پر وړاندې واقع کېدل د جنین په جنسي توپیروالي کې رول لوبوي، دغه حالت پر هغو جنسي لېوالتیاوو باندې هم اغېزه لري چې وروسته په ځوانۍ کې راڅرګندېږي. مخکې تر زېږون هورمونونه کېدای شي په ځوانۍ کې د جنسي لېوالتیا مشخص کوونکي ستر لامل او یا د جېنونو، بیولوجیکي لاملونو او یا د چاپېریالي او ټولنیزو شرایطو یو ګډ لامل په توګه وانګېرل شي.
جنسي ډوله چلند
د جنسي لېوالتیا او جنسیتي پېژندګلوي په هورموني تیوري کې باور پر دې دی چې، څرنګه چې د ځینو ځانګړو هورمونونو پر وړاندې واقع کېدل د جنین په جنسي توپیروالي کې رول لوبوي، دغه حالت پر هغو جنسي لېوالتیاوو او یا جنسیتي پېژندګلوي باندې هم اغېزه لري چې وروسته په ځوانۍ کې راڅرګندېږي. باور پر دې دی چې، د ماغزو په جوړښت کې د توپیرونو شتون، چې د ماغزو پر وده‌کوونکو حجرو باندې د اغېزناکو کېمیاوي پیغام‌رسوونکو او جېنونو له‌امله رامنځ‌ته کېږي، د جنسي لېوالتیا په شمول، د بې‌شمېرو چلندونو د جنسي توپیرونو بنسټ دی. مخکې تر زېږون لاملونه، چې پر وده‌کوونکو ماغزو باندې د دغو هورمونونو پر تعامل یا مداخلې باندې اغېزه پرېږدي، د ماشومانو راتلونکي جنسي ډوله چلندونه هم اغېزمنولای شي. دغه فرضیه، پر تي‌لرونکو ژویو باندې د بې‌شمېرو ترسره شویو تجربي مطالعاتو له‌مخې رامنځ‌ته شوې ده؛ سره له‌دې، هغه ادعا، چې ګنې سره ورته اغېزې د انسان په عصبي-چلندي وده کې تر سترګو کېږي، د څېړونکو ترمنځ یو لانجمن بحث دی. د دې ترڅنګ، وروستیو مطالعاتو، د ماشومانو پر جنسي چلندونو باندې د اغېزناکو مخکې تر زېږون اندروجن د تایید لپاره شواهد وړاندې کړي دي.
د جنین هورمونونه کېدای شي د ځوانۍ پر جنسي لېوالتیا باندې د سترې اغېزې او یا له جېنونو او یا چاپېریالي او ټولنیزو شرایطو سره د تعامل کوونکي ګډ لامل په توګه وانګېرل شي. سربېره پر دې، ګارسیا-فالګوېراس او ډیک سواب موافق نه‌دي چې ګنې ټولنیز شرایط، په لوړه کچه، پر جنسي لېوالتیا باندې اغېزه پرېږدي. څرنګه چې په کوچنیو ماشومانو او همدا راز په وِروېت او رېزوس بیزوګانو کې لېدل کېږي، د لوبو د سامان په خوښولو کې د نارینه‌وو او ښځینه‌وو جنسي چلند توپیر لري، چې ښځینه نانځکې او نارینه د لوبو توپونه او موټر خوښوي؛ دغه غوراوي ان په ۳ تر ۸ میاشتنیو ماشومانو کې هم لېدل کېږي. له اندروجن سره د مخ شویو انجونو د جنسي لوبو په هکله د بحث کولو پر مهال، ناشونې ده چې ټولنیز چاپېریال یا د جنسیت په هکله د ماشوم ادراکي پوهاوی په بشپړه توګه رد کړو. په برعکس ډول، ماشومان هغو وسایلو ته، چې د هغوی د جنسیت لپاره ځانګړي شوي دي او یا د لوبو هغو سامان ته، چې ځان ته ورته جنس ماشوم یې له هغو سره د لوبېدلو پر مهال لېدلی وي، لېوالتیا ښیي.
د ګارسیا-فالګوېراس او سواب له‌خوا د اندوکرینولوجي یوې مطالعې له‌مخې، فرض پر دې دی چې، «د انسانانو په هغه ستر میکانیزم کې، چې د جنسي پېژندګلوي او لېوالتیا دنده لري، پر وده‌کوونکو ماغزو باندې د تستسترون یوه مستقیمه اغېزه شتون لري». د دې ترڅنګ، د هغوی مطالعه ښیي چې د رحم دننه د هورمونونه پر وړاندې واقع کېدل تر ډېره بریده تعیین کوونکی رول لري. لیکوالان د داسې یوې ادعا په مطرح کولو سره، چې په لنډه توګه دلته بیانېږي، وایي چې په لومړي سر کې جنسي غړي او وروسته له هغې ماغزه «په پراخه توګه، د ماغزو پر وده‌کوونکو حجرو باندې د تستسترون، استروجن او پروجسترون په څېر د جنسي هورمونونو تر اغېزې لاندې او همدا راز د بېلابېلو جېنونو د شتون له‌امله…» له جنسي پلوه توپیر مومي. «په دغه پړاو کې رامنځ‌ته کېدونکي بدلونونه دایمي دي. …د ماغزو جنسي توپیروالی یوازې د هورمونو له‌امله نه‌رامنځ‌ته کېږي، که څه هم دغه هورمونونه د جنسیتي پېژندګلوي او جنسي لېوالتیا لپاره ډېر مهم دي».
تنظیمي اړخونه
د جنین جنسي غدې په اصل کې د اندروجن هورمونونو، په تېره بیا د تستسترون، دي‌هایدروتستسترون (DHT) او اندروستندیون د شتون یا نه‌شتون پر بنسټ وده کوي؛ د حمل له ۶ تر ۱۲مې اوونۍ پورې د تستسترون تولید او دي‌هایدروتستسترون ته د هغه بدلون، د نارینه جنین د تناسلي آلې، خصیو کیسې او پروستات په تولید کې کلیدي لاملونه بلل کېږي. له بل پلوه، په ښځینه جنین کې د اندروجن د دغو کچو د نه‌شتون د ښځینه تناسلي غړو د ودې لامل ګرځي. وروسته له‌دې، د ماغزو جنسي توپیروالی پېښېږي؛ جنسي هورمونونه پر ماغزو باندې تنظیمي اغېزې لري چې په بلوغ کې فعاله کېږي. د دغو دوو پروسو په پایله کې، چې په جلا توګه پېښېږي، د تناسلي غړو نارینه‌والي کچه، هرومرو، د ماغزو له نارینه‌والي سره اړیکه نه‌لري. د ماغزو جنسي توپیرونه په ګڼ‌شمېر جوړښتونو، په تېره بیا هایپوتلاموس او امیګدالا کې موندل شوي دي. سره له‌دې، لږشمېر دغه موارد چلندي جنسي توپیرونو ته اړوند ګڼل شوي دي او ساینس‌پوهان لا تراوسه په لټه کې دي ترڅو د لومړنیو هورمونونو، د ماغزو ودې او چلند ترمنځ کلکې اړیکې ومومي. کېدای شي د مخکې تر زېږون هورمونونو د تنظیمي تیوري مطالعه ستونزمنه وي، ځکه چې څېړونکي، له اخلاقي پلوه، د هغه جنین هورمون چې په وده کې دی، بدل کړي؛ د دې پرځای، څېړونکي باید د هغو بې‌قاعده پېښو له‌مخې ځوابونه وړاندې کړي چې په طبیعي توګه رامنځ‌ته کېږي.
تر ټولو پراخه برخه، چې د هورمونونو په تنظیمي اغېزو کې مطالعه شوې ده، د پښتورګو پورتنۍ غدو مورزادي هایپرپلازیا (CAH) ده. CAH یوه جنتیکي ناروغي ده چې د امېدوارۍ په لومړیو کې، په لوړه کچه د اندروجن د افرازاتو لامل ګرځي. په CAH اخته انجونې، د نارینه‌وو له تناسلي غړو سره زېږېږي، چې که چېرې ژر تر ژره عملیات شي، معالجه یې شونې ده. له هغه ځایه چې په CAH اخته کسان له هغو کسانو سره چې دغه ناروغي نه‌لري، پرتله کولای شو، نو CAH د طبیعي ازمایښتونو لپاره زمینه برابروي. سره له‌دې، «CAH یو بشپړ ازمایښت نه‌دی»، ځکه چې، کېدای شي «د نارینه‌توب تناسلي غړو یا لاملونو ته ټولنیز غبرګونونه، چې له خپلې ناروغۍ سره اړیکه لري» د ازمایښت پایلې ګډې وډې کړي. خو بیا هم، څوګونو مطالعاتو ښودلې ده چې CAH پر جنسي لېوالتیا باندې څرګنده، خو نه تعیین کوونکې اغېزه لري؛ په ټوله کې، په CAH اخته ښځې د نورو ښځو په پرتله، لږشمېر بل‌جنسپاله دي.
له هغه ځایه چې یوازې هورمونونه جنسي لېوالتیا او د ماغزو جنسي توپیروالی نه‌ټاکي، د پلټنو لړۍ نورو لاملونو او د SRY او ZFY په څېر هغو جېنونو ته رسېدلې چې پر جنسي لېوالتیا باندې اغېزه لري.
د پرله‌پسې وروڼو زېږېدل
د څوګونو مطالعاتو له‌مخې، چې د څو لسیزو په لړ کې ترسره شوې دي، همجنسپاله نارینه، په منځنۍ توګه، لا زیات مشر وروڼه لري او دا ښکارنده «د پرله‌پسې وروڼو د زېږېدلو اغېزې» په نامه یادېږي. ویل کېږي، هرڅومره چې د مشر وروڼو شمېر زیات وي، جنین د لوړې کچې اندروجن پر وړاندې واقع کېږي. په ښځو کې د پرله‌پسې‌والي زېږون هېڅ کوم اغېزه تر سترګو شوې نه‌ده. په دغه تیوري کې، باور پر دې دی چې د پرله‌پسې وروڼو د زېږېدلو اغېزه د مور د معافیتي سیسټم د یوه غبرګون پایله ده. دغه غبرګون په هغه صورت کې رامنځ‌ته کېږي او کچه یې لوړېږي چې مور په پرله‌پسې توګه هلک وزېږوي. د بوګارت د فرضیې له‌مخې، ادعا کېږي چې، «د معافیتي غبرګون هدف کېدای شي د نارینه جنین د ماغزو د حجرو پر سطح باندې د نارینه‌وو ځانګړي مالیکولونه وي (د بېلګې په توګه: هغو کې چې ړومبنی هایپوتلاموس لري). د نارینه جنین ضد انټي‌بادي کېدای شي دغو مالیکولونو سره یوځای شي او وروسته بیا په طبیعي جنسي توپیروالي کې د بدلون لامل وګرځي او په پایله کې داسې هلک وزېږېږي چې د ښځو په پرتله، نارینه‌وو ته ډېر تمایل ولري. ګارسیا فالګوېراس او سواب بیانوي چې، «د پرله‌پسې وروڼو د زېږېدلو اغېزه، په تېروتنې سره، معافیت ته اړوند یوه غبرګون له‌لارې بیانېږي، چې د دغه غبرګون په ترڅ کې مور د زامنو زېږولو لپاره یو مقدار Y کروموزوم تولیدوي. د نارینه‌وو فکټورونو ته د دغه معافیتي غبرګون د احتمال کچه د هرې هغې امېدوارۍ په پایله کې، چې هلک زېږېږي، لوړه ځي».
د سویلي تایلنډ بلوا
د سویلي تایلنډ بلوا (په تایلنډي ژپه کې: ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย; ؛ په ملاوي ژبه کې: Pemberontakan di Thailand Selatan) په سویلي تایلنډ کې روانې شخړې دي. دا شخړې په ۱۹۴۸ ز کال کې د توکمیزه او دیني بېلتون پلوه بلوا په بڼه په تاریخي ملاوي پتاني سیمه کې را پورته شوې، چې د تایلنډ دری سویلي ولایتونه او د څلورم ولایت یوه برخه تر پوښښ لاندې راولي، خو د ۲۰۰۰م کلونو له پیل راهیسې د مخدره توکو د ډلو (کارتلونو)، د تېلو د قاچاق د کړیو او کله ناکله د سمندري غلو د بریدونو له امله یې پېچلی او پراخېدونکې بڼه خپله کړې ده.
د پټاني پخوانی سلطنت چې د سویلي تایلنډ پټاني، یالا، ناراتیوات (مینارا) یې تر پوښښ لاندې وو او د دریو سویلي سرحدي ولایتونو (SBP) په نوم هم یادېږي، او همدارنګه د ګاونډي سونګکلا (سینګولا) ولایت ځینې برخې او د مالیزیا شمال ختیځه برخه (کېلانتان) یې تر پوښښ لاندې وو، د سیام د سلطنت له لوري په ۱۷۸۵ کال ونیول شوې، له هغه وخت راهیسې، پرته له کېلانتان څخه، د تایلنډ له خوا اداره کېږي.
که څه هم د ټیټې کچې د بېلتون غوښتونکو تاوتریخوالی د څو لسیزو راهیسې په سیمه کې موجود و، دا مبارزې له ۲۰۰۱ کال وروسته پراخې شوې چې په ۲۰۰۴ کال کې بیا تکرار شوې او ځینې وختوته نورو ولایتونو ته هم غځېدلې دي. په هغه پېښېو کې چې په بنکاک او فوکیټ کې را منځ ته شوې دي، سویلي بلواګر په کې ملامت ګڼل کېږي.
لومړي وزیر تاکسین شیناواترا د ۲۰۰۵ کال په جولای کې، د سویلي تاوتریخوالی سره د مبارزې لپاره پراخ بېړني واکونه په غاړه واخیستل، خو بلوا لا نوره هم پراخه شوه. تاکسین شیناواترا د ۲۰۰۶ کال کال د سپتمبر په ۹۱ نېټه د یوې پوځي ډلې د کودتا پر مټ له واکه لرې شو. پوځې ډلې د تاکسین د پخوانۍ کړنلارې پر ځای د بلواګرو د "زړونو او ذهنونو" د ګټلو د کمپاین یو لوی سیاسي بدلون په لاره واچو. پوځې ډلې د تاوتریخوالي په مخنیوي کې د لږ پرمختګ تر څنګ، اعلان وکړ چې امنیت ښه شوی او په ۲۰۰۸ کال کې به په سیمه کې سوله راشي. خو د مړینو شمېر د ۲۰۰۸ کال تر مارچ پورې له ۳۰۰۰ واوښت.
د ابیسیت ویجاجیوا تر مشرۍ لاندې د دیموکرات حکومت په اوږدو کې، د بهرنیو چارو وزیر کاسیت پیرومیا د "خوشبیني" وښوده او ویې ویل چې په ۲۰۱۰ کال کې سیمې ته د سولې په راوستلو باوري دی. خو د ۲۰۱۰ کال په پای کې د بلواګرو تاوتریخوالي نور هم زور وموند چې د حکومت خوشبیني یې ګډوډه کړه. په پایله کې حکومت د ۲۰۱۱ کال په مارچ میاشت کې ومنله چې تاوتریخوالی مخ په زیاتېدو دی او په څو میاشتو کې د حل وړ ندی.
له تایلنډ څخه د پټاني سیمې لپاره ځايي مشرانو په پرله پسې ډول د لږ تر لږه یوې کچې خپلواکۍ غوښتنه کړې او یو شمېر بلواګرو بېلتون غوښتونکو غورځنګونو د سولې د خبرو اترو لپاره یو لړ غوښتنې وړاندې کړې دي. خو دا ډلې تر ډېره حده د باریسان انقلابي ناسیونال – کواردیناسی له لوري، چې دا ډله د بلواګرۍ مشري کوي، په پراخه کچه څنډو ته ګوښه شوي دي. نوموړې ډله د خبرو لپاره هېڅ دلیل نه ویني او له نورو یاغي ډلو سره د خبرو په اړه مخالفت کوي. د خپل نږدې هدف په توګه، BRN-C غواړي سویلي تایلنډ له کڼتروله وباسي او په دې کار تر ډېره حده بریالي شوي هم دي.
د بلواګرو د ځواک اټکلونه په پراخه کچه توپیر لري. جنرال پالوپ پنماني په ۲۰۰۴ کې ادعا وکړه چې په دې ځای کې یوازې ۵۰۰ سخت دریځه جهادیان شته. د نورو اټکلونو له مخې تر ۱۵۰۰۰ پورې وسله وال بلواګر موجود دي. د تایلنډ ځینې شنونکي د ۲۰۰۴ په شاوخوا کې په دې اند وو چې بهرنۍ اسلامي ترهګرې ډلې سیمې ته نفوذ په حال کې دي او بهرنۍ مرستې او وسلې راوړل کېږي، خو بیا هم، دا ډول ادعاګانې د اوړوند نورو نظرو پر بنسټ رد شوې او وړاندیز کوي چې دا یوه څرګنده سیمه ییزه شخړه ده.
په دې پخوانۍ توکمیزه بېلتونپاله بلوا کې د ۲۰۰۴ او ۲۰۱۵ کلونو تر منځ له ۶۵۰۰ ډېرو خپل ژوند له لاسه ورکړی او نږدې ۱۲۰۰۰ نور ټپیان شوي دي، چې اوس مهال یې د سخت دریځو جهادي ډلو له لوري مشري کېږي او د تایلنډي بودايي لږکیو او ځايي مسلمانانو پر وړاندې چې منځلاری چلند لري، یا دا چې د تایلنډ د حکومت ملاتړ کوي، فعالیت کوي.
ريچل کارسن
ريچل لويس کارسن (۲۷ مۍ، ۱۹۰۷ ز– ۱۴ اپريل، ۱۹۶۴ز) يوه امريکايۍ تبعه د سمندري ژوند پوهانده، لیکواله او د طبيعي سرچينو د ساتنې د پلوي خوځښت غړې وه چې د نړيوال چاپېريال ساتنې خوځښت د ودې نسبت د هغې اغېزناک کتاب «چوپ پسرلی» (۱۹۶۲ز) او نورو لیکنو ته کېږي.
کارسن خپل مسلکي ژوند، د متحده ايالاتو په کب روزنځای کې د اوبو اړوند ژوند پوهاندې په توګه پيل کړ او په ۱۹۵۰ز کلونو کې به يې په بشپړ ډول د طبيعيت په اړه لیکنې کولې. په ۱۹۵۱ ز کال کې زيات پلورل شوی او ستايل شوی د هغې کتاب « زموږ شا او خوا سمندر» د متحده ايالاتو د کتاب ملي جايزه وګټله، د ځیرکې لیکوالې او مالي خونديتابه په توګه وپېژندل شوه. د هغې بل کتاب « د سمندرغاړه» او د لومړي کتاب بيا خپره شوې نسخه «د سمندر تر باد لاندې » هم تر ټولو زيات پلورل شوي کتابونه وو. د سمندر په اړه دا درې ګونې ليکنې له سمندرغاړو نيولې، تر ژورو پورې ټول سمندري ژوند راسپړي. د ۱۹۵۰مو کلونو په پای کې، کارسن خپله پاملرنه د طبيعي سرچينو ساتنې لورته وګرځوله، په ځانګړې ډول کله چې هغې باور پيدا کړ چې ځينې ستونزې د مصنوعي خځنده ضد کيمياوي موادو له امله رامنځ ته شوي دي. د هغې د دې هڅو پايله، د هغې کتاب چوپ پسرلی (۱۹۶۲ ز) و، چې د ژوند چاپېريال په اړه يې د امريکا د خلکو بې مخينې اندېښنې له ځانه سره لرلې. سره له دې چې (چوپ پسرلی ) د کيمياوي موادو د جوړولو د شرکتونو له سخت مخالفت سره مخامخ شو، بيا يې هم د خځنده وژونکو کيمياوي موادو په ملي پاليسۍ کې بدلون رامنځته کړ، چې په پايله کې يې په ټول هېواد کې په ډي ډي ټي (يو ډول کيمياوي مواد دي چې د خزنده وو د له منځه وړلو لپاره جوړېدل او کارېدل) او پر نورو خځنده ضد کيمياوي موادو بنديز ولګېد. له هغې څخه د چاپېريال ساتنې يو سيمه یيز خوځښت الهام واخيست او په پايله کې يې، د متحده ايالاتو د چاپېريال ساتنې اداره رامنځته شوه. کارسن ته له مرګ وروسته، د ولسمشر جيمي کارټر له خوا د ازادۍ ولسمشريز ميډال ورکړل شو.
وختي ژوند او زدکړه
ريچل کارسن د مۍ مياشتې په ۷ نېټه ۱۹۰۷ زکال د سپرينګډال، پينسلوانيا سره نږدې د پيتسبورک د اليګيني سمندر څخه لږ پورته د کورنۍ په کرونده ځای کې زېږېدلې وه. هغه د ماريه فريزير او د بېمې د پلورونکي راربرټ وارډن کارسن لور وه. هغې خپل زيات وخت د کورنۍ په پنځه شپېته ايکړه کرونده کې تېر کړ. د يوې لېواله لوستونکې په توګه، هغې په اته کلنۍ کې د کيسو ليکل پیل کړل (کیسې يې ډېر ځله د حيواناتو په اړه وې). لومړۍ کیسه يې په لس کلنۍ کې خپره شوه. هغې په ځانګړي ډول د سینټ نيکولس له مجلې (چې همدې مجلې د هغې لومړۍ کيسې خپرولې)، د بيټريکس پاوټر له ليکنو او جين سټراټن پوټر له ناولونو او له لس کلنۍ وروسته، د هرمن ميلول، جوزف کونريډ او روبرټ لويس سټيوينسن له ناولونو خوند اخيست. طبيعي نړۍ او په ځانګړي ډول سمندر، د هغې د خوښې د ادبياتو لړۍ وه. تر لسم ټولګي کارسن د سپرينګډال کوچني ښوونځي ته ولاړه، ليسه يې په نږدې پارناسس پينسلوانيا کې بشپړه کړه او په۱۹۲۵ زکال کې په داسې حال کې فارغه شوه چې د ټولګي په څلور څلوېښتو زده کوونکو کې لومړۍ وه.
کله چې په لېسه کې وه، د ښځو لپاره د پينسلوانيا په پوهنځي کې (اوس د چاټم پوهنتون په نوم پېژندل کېيږي) کارسن تريو بريده يوازې وه. په اصل کې هغې انګليسي ولوسته، خو د ۱۹۲۸ زکال په جنوري کې يې خپل تخصص ژوندپوهنې ته بدل کړ. بيا هم هغې د ښوونځي د زده کوونکو ورځپاڼې او بشپړوونکو ادبياتو کې مرسته کوله. سره له دې چې هغه په ۱۹۲۸ زکال کې د جانز هوپکينز پوهنتون څخه فارغه شوه، خو بيا هم د مالي ستونزو له امله، هغه اړ شوه چې وروستی کال د پينسلوانيا د ښځو په پوهنځي کې پاتې شي. نوموړې په ۱۹۲۹ زکال کې په اعلی درجه فارغه شوه. په مارين بيولوژيکي لابراتوار کې د دوبي(اوړي) له يوې دورې وروسته، هغې په جانز هوپکينز پوهنتون کې د ۱۹۲۹ ز کال په مني کې د ژوپوهنې او ارثياتو په برخه کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړ.
له ښوونځي څخه تر فراغت وروسته په لومړي کال کې، کارسن د نيم وخت زده کوونکې شوه، په داسې حال کې چې د ريمونډ پيرلز په لابراتوار کې يې د مرستيالې دنده لرله، چېرته چې هغې له مږو او مچانو ته ورته يوې خځندې سره کار وکړ، تر څو د زده کړې لپاره پيسې تر لاسه کړي. له يو ډول مارانو او موش خرما (پيښو پړانګ) سره له ناکام پيل وروسته، هغې په کبانو کې د پرونوفراس (د ماهيانو بدني جوړښت کې د پښتورګو اړوند) د جنيني ودې په اړه خپله د پای پروژه بشپړه کړه. د ۱۹۳۲ ز کال د جون په مياشت کې يې په ژوپوهنه کې د ماسترۍ سند بشپړ کړ. نيت يې درلود چې دوکتورا پيل کړي، خو په ۱۹۳۴ ز کال کې هغه اړ شوه چې جانز هاپکينز پوهنتون په دې موخه خوشې کړي چې، د پوره وخت لپاره د ښوونکې په توګه دنده پيدا کړي، تر څو د سترمالي رکود پر مهال، له خپلې کورنۍ سره مرسته وکړي. په ۱۹۳۵ زکال کې، ناڅاپه د هغې پلار مړ شو، چې په دې سره يې پخوانی کړکېچن مالي حالت نورهم خراب شو او کارسن د خپلې زړې مورپالنې ته پاتې شوه. د لېسې د زده کړو پر مهال، د هغې د بيولوژي د روزوونکې ميري سکاټ سکينکر په هڅوونه، کارسن د متحده ايالاتو د کب روزنې له ادارې سره لنډمهاله دنده پيل کړه او د راډيو څخه د اوونيزو تعليمي خپرونو لړۍ لپاره به يې لیکنې کولې چې د دې لړۍ نوم « تر اوبو لاندې مينه » وه. د ۵۲ اووه دقيقه يي پروګرامونو لړۍ د اوبو پر حيواناتو تمرکز کاوه او موخه يې دا وه چې د کبانو ژوند او د ادارې کار ته د عامو خلکو لېوالتيا راواړوي. دا هغه هدف و چې له کارسن مخکې ډېر ليکوالان نه وو توانيدلي، تر سره يې کړي. کارسن همداراز د چسيپيک په خليج کې د  سمندري ژوند په اړه سيمه یيزو ورځپانو او مجلو ته مقالې لیکل پيل کړل، چې دا مقالې د يادې لړۍ لپاره د هغې پر څېړنو ولاړې وې.
د راډيو د لړيو په بريا سره، د کارسن مدير خوشحاله و او له هغې يې وغوښتل چې د کب روزنې د ادارې په اړه يوې عامې رسالې ته معرفتي لیکنه وکړي. مدير همداراز د کارسن د بشپړ وخت دندې خوندي کولو لپاره کار وکړ چې دا هم برابره شوه. د دولتي دندې د ازموينې پر مهال، هغې له ټولو برخه والو څخه زياتې نمرې تر لاسه کړې او په ۱۹۳۶ ز کال کې، کارسن لومړۍ مېرمن شوه چې د کبانو د روزنې ادارې له خوا د اوبو اړوند ژوندپوهاندې په توګه، د پوره وخت په مسلکي  دنده وګمارل شوه.
د دندې لومړي کلونه او خپرونې
د متحده ایالاتو د کب روزنې په اداره کې، د کارسن لومړی مسئوليت دا و چې د کبانو شمېر تجزيه او له ساحې څخه د معلوماتو رپوټ ورکړي او د عامو خلکو لپاره رسالې او نورې لیکنې وليکي. د پيل د نقطې په توګه، د خپلو څېړنو او له نورو سمندري  ژوندپوهانو سره د سلا مشورو په کارولو سره، هغې( د بالټيمور سن) او نورو ورځپاڼو لپاره منظمې مقالې لېکلې، خو د ۱۹۳۷ زکال په جنورۍ مياشت کې د هغې د مشرې خور په مرګ سره، د نوموړې کورني مسئوليتونه لاپسې زيات شول او کارسن د خپلې مور او خور د دوه بچیانو لپاره يوازينۍ نفقه ګټونکې شوه.
د ۱۹۳۷ زکال په جولای مياشت کې اتلانتيک مياشتنۍ « د اوبو نړۍ » په نوم، د يوې لیکنې بيا کتل شوې نسخه ومنله ، کومه چې کارسن د کب روزنې د ادارې د رسالې لپاره په لومړي ځل لیکلې وه. د هغې لارښود د يادې موخې لپاره دغه لیکنه ډېره ښه بللې وه. هغه لیکنه (تراوبو لاندې) سرلیک سره خپره شوه. د سمندر په اوږدو کې د يوه سفر دا ډېره عام فهمه لیکنه وه. نوموړې لیکنه د لیکوالۍ په مسلک کې د کارسن لپاره د عطف نقطه وګرځېده. خپروونکې اداره سايمن او شيسټر له دې لیکنې څخه متاثره شوه، له کارسن سره يې اړیکه ونيوله او وړانديز يې وکړ چې لیکنې ته د کتاب په بڼه وده ورکړي. د څو کلونو د لیکنې نتيجه « تر اوبو لاندې باد » (۱۹۴۱ز) کتاب په بڼه راووته، چې ډېر ښه غبرګونونه يې درلودل، خو ډېر لږخرڅ شو. په ورته وخت کې، د کارسن د مقالې لیکلو برياوې روانې وې، د هغې ځانګړتياوې په (سن) مجله، طبيعيت، او کاليرز کې راڅرګندې شوې. کارسن هڅه وکړه چې په ۱۹۴۵ ز کال کې دا اداره پرېږدي، (چې هغه مهال د متحده ايالاتو د کب او وحشي ژوند خدماتو ته انتقال شوه). سره له دې چې د طبيعيت پالونکو لپاره کمې دندې برابرې وې، ځکه چې د ساينس لپاره ډېرې پيسې د مينهاتين په پروژه کې د تخنيکي برخو لپاره ځانګړې  شوې وې. د ۱۹۴۵ ز کال په نيمايي کې، کارسن په لومړي ځل د ډي ډي ټي له موضوع سره مخامخ شوه، يو نوی انقلابي خځنده وژونکی – چې په هيروشيما او ناګاساکي کې د اتومي بمبارد څخه وروسته دا مواد « د خځنده بمب» په نوم زيات وستايل شول – دا د خونديتابه او ژوند چاپېريال د اغېزو د ازموينې لپاره يوازې يو  پيل و. هغه مهال د کارسن د ليکوالۍ لپاره ډي ډي ټي يوه لېوالتيا وه او چلوونکو دا موضوع زړه راښکوونکې ونه ګڼله، هغې تر ۱۹۶۲ زکال پورې، بيا په ډي ډي ټي کې هېڅ هم خپاره نه کړل.
شرنبلالي
ژباړونکي: محمد عیسیٰ / تعلیم الاسلام ویب پاڼه
نسب :
حسن بن عمار بن علي الشرنبلالي، کنیت یې ابو الاخلاص وو.
په کال ۹۹۶ھ کي پیدا سوی دی.
د علومو تحصیل:
په شپږ (۶) کلنۍ کي خپل پلار مصر ښار ته راوستی، قرآن کریم یې حفظ کړی او د شیخ محمد محوي او شیخ عبدالرحمن المسیري رحمة الله علیهما څخه یې لومړني زده کړي تر سره کړې. د امام عبدالله نحریري،  علامه محمد العجمی رحمة الله علیهما څخه یې فقه زده کړه. د شیخ الاسلام نورالدین علی بن غانم مقدسي او داسي نورو علماؤ څخه یې هم خپل علمي تنده پوره کړې ده. په ۱۰۳۵ھ کي یې د مسجد اقصی زیارت وکړی هلته یې د شیخ الاسلام ابوالاسعاد بن یوسف بن وفا صحبت ترلاسه کړی.
درس او تدریس:
د خپل وخت نامتو محدث، فقهې او په فتوی لیکلو کي یې څاری نه درلودی. يو څه وخت یې په جامعه ازهر کي هم تدریس کړی دی. نامتو شاګردان یې عبارت دي:
سیدالسند احمد بن محمد حموی
شیخ الا شاهین الامنادی
علامه احمد العجمی
علامه اسماعیل نابلېسی دمشقې رحمة الله علیهم
تصانیف:
(۱) رقم البیان فی دیة المفصل والاسنان:  دغه کتاب یې په ۱۰۱۹ھ کي تالیف کړی دی
(۲) بسط الکفالته فی تاجیل الکفالته: دغه کتاب یې په ۱۰۲۶ھ کي تالیف کړی دی
(۴) سعادة اهل الاسلام بالمصافحة عقیب الصلوه والسلام: دغه دواړه کتابونه یې په ۱۰۲۹ھ کي تصنیف کړه
(۵) غنیته ذوی الاحکام فی بغیة ورر الاحکام:  په ۱۰۳۵ھ کي یې تصنیف کړی
(۸) تنقیح الحکام فی الابراء الخاص والعام:  په ۱۰۴۲ھ  کي یې تصنیف کړی.
(۹) امداد الفتاح شرح نور الایضاح: دغه کتاب یې په ۱۰۴۶ھ کي تصنیف کړی.
(۱۰) حسام الحکام المحقیقین لصد المعتدین عن اوقاف المسلمین.
(۱۱) نظر الحاذق الخریر فی الرجوع علی المتسعیر.
(۱۲) جد اول الزلال الجاریة لترتیب الفوائت بکل احتمال: دغه کتاب یې په ۱۰۵۰ھ کي تصنیف کړی.
(۱۳) واضح الحجة للعدول عن خلل الحجة: دغه کتاب یې په ۱۰۵۲ھ کي تصنیف کړی دی.
او داسی نور.
د نور الایضاح لیکنه:
لکه څنګه چي تاسو خبر یاست چي د علامه الشرنبلالي رحمه الله  هر کتاب د علم بحر دی او هر کتاب خپل د ځان مثال خپله دی. خو نورالایضاح هغه کتاب دی چي د حضرت رحمه الله په حیات کي غیر معمولي شهرت ترلاسه کړی. او د فقهي ډیري غټ مسائل یې په ډېر پیاوړي او قوي ترتیب سره رالنډ کړي دي. او دغه رساله درې سوه (۳۰۰) کاله پخوانۍ رساله ده.
دغه کتاب علامه الشرنبلالي رحمه الله  د کتاب اعتکاف پوري په (۱۰۳۲، ۵، ۲۶ھ) کي ولیکی. وروسته یې کتاب زکوة او حج ور اضافه کړل.
ددې کتاب هندوستان ته راوړونکی  امام العصر و محدث اکبر علامه انور شاه کشمیری رحمه الله دی. دی مصر ته د خپل استاذ (شیخ الهند رحمه الله) په امر ولاړی او دغه کتاب یې مطالعه کړی، کله چي هندوستان ته راغلی نو دغه کتاب یې ټوله ولیکی.
وفات:
تقریبا په (۷۵) کلنۍ کي په کال (۱۰۶۹ھ)  کي دغه ستر حنفي فقیه ددې پاته نړۍ څخه سترګي پټي کړې.
رحمة الله علیه رحمة واسعة
ریچارد رورټي
ریچارد مکې رورټي (د ۱۹۳۱ ز کال د اکتوبر له ۴ – د ۲۰۰۷ ز کال د جون تر ۸) یو امریکایی فیلسوف و. نوموړي چې د شیکاګو او یېل په پوهنتونو کې زده کړې کړې وې، هم د فلسفې په تاریخ کې او هم معاصره تحلیلي فلسفه کې پراخه لېوالتیا او روزنه ترلاسه کړې وه. رورټي د پرنسټن په پوهنتون کې د فلسفې په برخه کې د سټوارټ پروفیسور په توګه، د ویرجینیا په پوهنتون کې د بشري علومو په برخه کې د کینن پروفیسور په توګه او په سټنفورډ پوهنتون کې د پرتلیزو ادبیاتو د پروفیسور په توګه اوږد او متنوع علمي ژوند لري او د نوموړي په تر ټولو اغېزمنو کتابونو کې: فلسفه او د فطرت هېنداره (۱۹۷۹ز کال)، د رښتین پالنې پایلې (۱۹۸۲ز کال) او شونتیا، تناقص، او پیوستون (۱۹۸۹ ز کال) دي.
رورټي هغه اوږدمهاله تیوري رد کړه چې ګواکي په بهرنۍ نړۍ کې د شیانو په اړه غوره داخلي انځور د پوهې لپاره اړین شرط دی. د دې پرځای رورټي استدلال وکړ چې پوهه یوه داخلي او ژبنۍ چاره ده؛ په دې معنا چې پوهه یوازې زموږ په خپله ژبه پورې اړه لري. رورټي استدلال کوي چې ژبه له داسې اصطلاحاتو جوړه شوې ده چې لنډمهاله او تاریخي دي او دې پایلې ته رسېږي "[...] چې: له هغه ځایه چې اصطلاحات او لغات د انسانانو له خوا جوړېږي، همدا ډول حقیقتونه هم د دوی له خوا را منځ ته کېږي." د مخکینیو دلایلو منل د هغه څه لامل کېږي، چې هغه ته رورټي "تناقص پلوي" وایي؛ یعني یو داسې ذهني حالت چې په کې خلک په بشپړ ډول پوهېږي چې د دوی پوهه له تاریخي اړخه د دوی په وخت او ځای پورې اړه لري، او له همدې امله یو څه د خپلو باورونو څخه واټن اخلی. خو رورټي دا هم استدلال کوي چې "[...] یو باور لاهم کولای شي، یا لا هم ډېره لېوالتیا را منځ ته کولای شي، د هغو خلکو په منځ کې یوه کړنې ته بڼه وروبښي چې په دې پوهېږي چې دا باور د شونتیا د تاریخي شرایطو په پرتله کوم بل څه نه دی."
ژوندلیک
ریچارد رورټي د ۱۹۳۱ ز کال د اکتوبر په ۴ نیټه په نیویارک ښار کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. د نوموړي مور او پلار، جیمز او وینفرډ روټی، لیکوالان، فعالان او ټولنیز دیموکراتان وو. د هغه مورنی نيکه والټر راؤشينبوش د شلمې پېړۍ په لومړيو کې د عیسی د زېرې د ټولنيز خوځښت نامتو څېره وه. پلار یې د ژوند په وروستیو کې دوه رواني کړکیچونه تجربه کړل. دوهم کړکېچ، چې د نوموړي د ژوند د ۱۹۶۰ ز کلونو په لومړیو کې را منځ ته شو، ډېر زیان رسوونکی و او "په هغه کې د الهی غیب پوهنې ادعاوې راپورته شوې." په پایله کې، په ځوانۍ کې ریچارد رورټي په خپګان اخته شو او په ۱۹۶۲ ز کال کې یې د رواني وسواس د رنځ له امله شپږ کلنه رواني شننه پیل کړه. رورټي د "ټروتسکي او صحرایي ارغوان ګلونه" تر عنوان لاندې په خپل لنډ ژوندلیک کې د زړه راښکونکې ښکلا او ټولنیز عدالت په یوځای کولو سره د نیو جرسي د کلیوالي ارغوان ګلونو د ښکلا په اړه لیکلنه کوي. د رورټي په اړه د هغه د همکار، جورګین هابرماس، یادښت د رورټي د ماشومتوب متضاده تجربې په ګوته کوي لکه د ښکلو ارغوان ګلونو او د خپل مور او پلار په کور کې د یو کتاب لوستل چې د سټالین په وړاندې د لیون ټروټسکي دفاع کوي، چې له فلسفې سره لومړنۍ لېوالتیا را منځ ته کړه. نوموړی روټي د یو متناقص کس په بڼه وړاندې کوي:    "د تناقص پلوي راورټي لپاره هېڅ شی سپېڅلي نه دي. کله چې له نوموړي د خپل ژوند په پای کې د 'سپېڅلتیا' په اړه وپوښتل شول، سخت دریځه خدای-منکر د ځوان هیګل د ټکو په بڼه ځواب ورکړ: 'زما د سپېڅلتیا احساس په دې هیله پورې تړلی دی، چې یوه ورځ به زما کړوسي په داسې نړیوال تمدن کې ژوند وکړي چې مینه په کې یوازینی قانون وي."رورټي د ۱۵ کلنۍ عمر څخه لږ وړاندې د شیکاګو په پوهنتون کې ګډون ترلاسه کړ، چې په دې ځای کې نوموړي په ​​فلسفه کې (د ریچارد مک کیون تر نظر لاندې) د لیسانس او ​​ماسټرۍ سند ترلاسه کړ او په ۱۹۵۲ – ۱۹۵۶ ز کلونو کې یې په یېل پوهنتون کې په فلسفه کې پی ایچ ډي (ډوکتورا) ته دوام ورکړ. هغه په ۱۹۵۴ز کال کې له یوې علمي څېرې، امېلي اوکسنبرګ (د هارورډ پوهنتون استاد) سره واده وکړ، چې له هغې څخه يې يو زوی جې روټي پيدا شو. د متحده ایالاتو په په پوځ کې له دوو کلونو وروسته، نوموړي تر ۱۹۶۱ ز کال پورې دری کاله د ويلزلي په کالج کې تدريس وکړ. رورټي خپله مېرمن طلاق کړه او وروسته یې په ۱۹۷۲ ز کال کې د سټینفورډ پوهنتون په بیولوژي کې د اخلاقیات پوهې، ماري وارني سره واده وکړ. دوی د کیون او پیټریشیا په نومونو دوه ماشومان درلودل. پداسې حال کې چې ریچارد رورټي یو "سخت دریځه خدای-منکر" (هبرماس) و، ماري وارني رورټي د مورمون مذهبې ډلې (د راتلونکې ورځې عیسي) پلوه وه.
د رورټي د ډوکتورا رساله، چې  د پټ ځواک د مفهوم تر نوم لاندې یوه تاریخي مطالعه وه، د پاول ویس تر څارنې لاندې بشپړه شوه، خو د نوموړي لومړی کتاب (د اډېتور په توګه)، چې د ژبني بدلون (۱۹۶۷ز کال) تر نوم لاندې و، اساساً په موجوده تحلیلي بڼې کې و، چې په تحلیلي فلسفه کې یې د ژبني بدلون په اړه کلاسیک مقالې راټولولې کړې. خو هغه په کراره د امریکایی فلسفی له غورځنګ سره چې د پراګماتزم یا عملي فلسفې په نوم یادېده، په ځانګړې توګه د جان ډیوي له لیکنو سره آشنا شو. هغه ارزښتمند کارونه چې د تحلیلي فیلسوفانو لکه ویلارډ وان اورمن کوین او ویلفرډ سیلارز له خوا ترسره شوي وو د هغه په ​​فکر کې د پراخ بدلون لامل شو، چې د نوموړي په ​​راتلونکي کتاب، فلسفه او د فطرت هنداره (۱۹۷۹ز کال) کې څرګند شو.
عمل پلویان زیاتره په دې اند دي چې د فرضیي معنی په ژبني عمل کې د هغې د کارولو له لارې ټاکل کېږي. رورټي د حقیقت او نورو مسلو په اړه عملي فلسفه د ژبې د وټګینسټنین د وروستنۍ فلسفې سره ګډ کړ چې بیانوي چې معنی یو ټولنیز-ژبنی محصول دی، او جملې  د توافق د اړیکې په مفهوم کې نه "اوبدل کېږي:". رورټي په خپل د شونتیا، تناقص، او پیوستون (۱۹۸۹ز کال) اثر کې لیکلي: "حقیقت په دې ځای کې نشته - یعنې د انسان له ذهن څخه په خپلواکه توګه شتون نلري - ځکه چې دلته جملې شتون نلري. نړۍ دلته شته، مګر د نړۍ توضیحات شتون نلري. یوازې د نړۍ توضیحات ریښتیا یا غلط کېدای شي. نړۍ په خپله د انسانانو د توصیفي کړنو له مرستې پرته نشي کولای ځان څرګند کړي.'"ډا ډول نظرونه د دې لامل شول چې رورټي د فلسفې زیاتره لومړنۍ انګیرنې تر پوښتنې لاندې راولي — او همدارنګه د دې لامل شول چې هغه له موډرن-نه-وروسته / پرانیست-کوونکی فیلسوف په توګه شهرت ترلاسه کړي. په حقیقت کې، رورټي د ۱۹۸۰ لسیزې له وروستیو څخه تر ۱۹۹۰ ز کلونو پورې، د اروپا د وچې په فلسفي (براعظمي فلسفي) دود تمرکز وکړ او د فریډریش نیچه، مارتین هایدګر، میشل فوکو، ژان فرانسوا لیوټار او ژاک دیریدا اثار یې تر سپېړنې لاندې ونیول. د نوموړي کارونه له دې دورې څخه، شونتیا، تناقص، او پیوستون (۱۹۸۹ز کال) د هایدګر او نورو په اړه مقالې: فلسفې مقالې ۲ (۱۹۹۱ز کال) او حقیقت او پرمختګ: فلسفې مقالې ۳ (ز کال) دي. وروستني دوه آثار هڅه کوي چې د تحلیلي او د اروپا د وچې د فلسفې (براعظمي فلسفې) تر منځ بېلوالی په دې دلیل کم کړي چې دا دواړه دودونه یو بل بشپړوي، نه د دا چې د یو بل مخالف دي.
د د خپل ژوند په وروستیو پنځلسو کلونو کې، روټي خپلو لیکنو ته دوام ورکړ، پشمول د کلتوري سیاست په توګه فلسفه (د فلسفې مقالې IV)، او زموږ هیواد ته رسیدل (1998)، یو سیاسي منشور چې یو څه برخه یې د ډیوي او والټ ویټمن په لوستلو ولاړه وه چې په هغه کې هغه د هغه څه په مقابل کې چې هغه فکر کوي د ماتې غوښتونکي، لیبرال ضد، د بشریت ضد دریځونو په وړاندې د کیڼ اړخو او براعظمي ښوونځي لخوا ملاتړ شوي د یو پرمختلونکي، پراګماتیک بائیں نظریې دفاع وکړه. رورټي احساس وکړ چې دا د انسانیت ضد دریځونه د نیټز، هیډیګر، او فوکو په څیر شخصیتونو لخوا مشخص شوي. دا ډول تیوریسټان هم د "الوتونکي افلاطونزم" مجرم و چې په هغه کې یې هڅه کوله چې پراخه، مابعدالطبعي، "عالي" فلسفې رامینځته کړي - کوم چې په حقیقت کې د دوی اصلي ادعاګانې د اوسپنې او متقابلو ادعاوو سره مخالفت کوي. د رورټي وروستي اثار، د سټینفورډ پوهنتون ته د هغه د تګ وروسته په معاصر ژوند کې د مذهب ځای، لیبرال ټولنو، مقایسوي ادبیاتو او فلسفې ته د "کلتوري سیاست" په توګه اشاره وکړه.