cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نیکولا تسلا
د هغو اختراع‌ګانو په هڅه کې چې وکولی شي له هغو نه د اختراع د ثبت لپاره ګټه واخلي او بازار ته یې وړاندې کړي، تسلا په میخانیکي مولدونو/جنرېټرانو اد الکترونیکي تخلیې په لامپونو ګڼ شمېر ازمېیښتونه وکړل. تسلا ان د اېکس په شعاع ابتدایيي عکسونه واخیستل. ده همداراز یوه کښتۍ جوړه کړه چې له لرې به کنټرولېده، دا له ډېرو لومړیو وړاندې کولو وه. تسلا د یوه مخترع په توګه مشهور شو او خپلې لاسته راوړنې یې په خپل لابراتوار کې مشهورو او شتمنو کسانو ته وښودې، د ده د اختراع‌ګانو او فکرونو په اړه به هر ځای خبرې کېدې. د ۱۹۸۰ لسیزې په اوږدو کې تسلا د بې سیمه روښنایۍ او په ټوله نړۍ کې د بې سیمه برېښنا د ویش په اړه خپل فکرونه د ولتاژ او لوړې فرېکونسۍ په ازمېیښتونو په نیو یارک او کولاراډو سپرېنګز کې وڅارل. په ۱۸۹۳ کې یې له خپلو دستګاوو سره د بې سیمه اړیکو د احتمال په اړه خبرې وکړې. تسلا هڅه وکړه چې دغه نظریې په خپله نا بشپړه پروژه، وارډن کلیف ټاور کې د نړیوال بې سیمه او د برېښنا د لېږونکي تر منځ په اړیکه کې وکاروي، خو مخکې له دې چې بشپړه یې کړه، د بودیجې د نشتون له کبله یې پروژه پرېښوده. له وارډن کلیف ټاور پروژې وروسته، تسلا په ۱۹۱۰ او ۱۹۲۰ لسیزو کې بېلابېلې اختراګانې په بریالیتوب و ازمویلې. تسلا وروسته له دې چې خپله ډېره شتمني په څېړنو، ازمېیښتونو او اختراع‌ګانو ولګوله، په بېوزلۍ او ګوښه والي کې د نیویارک په ټیټې بیې لرونکو هوټلونو کې ژوند کاوه او د خپلو بېلونو د پرې کولو وس یې نه درلود. دی د ۱۹۴۳ کال په جنورۍ کې په نیو یارک کې مړ شو؛ له مرګ وروسته یې کارونه ورو ورو هېر شول. د تسلا له مرګ وروسته نه یوازې د ده نوم، بلکې اختراع‌ګانې یې هم هېرېدې، تر دې چې په ۱۹۶۰ کال کې د اوزانو او مقیاسونو په عمومي کنفرانس کې د ده د ختمونو لپاره په SI  سیستم کې  د مقناطیسي سیلان ګڼوالی د ده په نوم شو. له ۱۹۹۰ کلونو وروسته تسلا او د ده کارونو ته پام ډېر زیات شوی.
لومړني کالونه
نیکولا تسلا د د ۱۸۵۶ کال د جولای په لمسه [یا ښايي د جون په ۲۸مه] د اتریش سترواکۍ په سمیلجان کلي کې (اوسنۍ کرواسیه) په پوځي پوله کې زیږېدلی. پلار یې میلټون تسلا (۱۸۱۹-۱۸۷۹) د ختیځې ارتودوکس کلیسا کشش و.
د تسلا مور، دوکا مندیچ (۱۸۲۲-۱۸۹۲) وه او د دې پلار هم د ختیځې ارتودوکس کلیسا کشش و. د تسلا مور د کورنیو وسایلو او میخانیکي تجهیزاتو په جوړولو او د صربستاني حماسي شعرونو په یادولو کې استعداد درلود او یوه ښه مخترع وه. دوکا هېڅکله رسمي زده کړې ونه کړې. تسلا خپله حافظه او خلاقانه وړتیاوې د خپلې مور د چلند او جینیتیکي صفاتو پوروړې بللې. د تسلا نیکونه د صربستان له لوېدیځ څخه د منټېنګرو نیږدې سیمو ته راغلي وو.
در سال ۱۸۷۳ تسلا به سمیلجان بازگشت. مدت کوتاهی پس از رسیدن به وبا مبتلا شد و نه ماه در بستری بود و چندین بار تا پای مرگ رفت. پدر تسلا که در ابتدا از او خواسته بود که کشیش شود، در دوران مریضی نیکولا قول داد در صورت بهبودی بیماری، او را به بهترین دانشکده مهندسی بفرستد.
وروسته بیا تسلا ولیکل چې د خپل فزیک د استاد له لوري یې د برېښنا له ښودو سره لېوالتیا پیدا شوه. تسلا وویل چې د «دغې مرموزې پدیدې» ماهیت او جالبوالی د دې سبب شو چې وغواړي «دغه حیرانوونکی ځواک نور هم وپېژني». تسلا کولی شوی انټیګرالي محاسبې په خپل ذهن کې وکړي، دا چاره د دې سبب شوه چې ښوونکي یې ووایي چې دی تقلب کوي. نوموړي څلور کلنه دوره په درېیو کلونو کې بشپړه کړه او په ۱۸۷۳ کې فارغ شو.
له فراغت وروسته تسلا سمیلجان ته ستون شو، خو له لنډ وخت وروسته په کولیرا وبا اخته شو، نهه میاشتې بستر و او څو ځله د مرګ تر پولې ورسېد. د تسلا پلار چې په لومړیو کې یې له تسلا غوښتي وو چې کشش شي، د ده د ناروغۍ پر وخت ژمنه وکړه چې تسلا به له رغېدو وروسته د انجنیرۍ تر ټوله غوره پوهنځي ته لېږي.
عبدالخالق زیار
ډاکتر عبدالخالق زیار (د ۱۹۵۶ ز کال د نوامبر ۱۳ -د ۲۰۱۶ ز کال د ډيسمبر ۲۶)، د پښتو ژبی شاعر، ليکوال او ژباړن وو.
مخينه
ډاکټر عبدالخالق زیار په ۱۹۵۶ ز کال کې د ملکنډ ايجنسۍ درگۍ تحصيل د سيدرا جوړ کې د سعد ملک خان کره زیږېدلی وو. هغه تر رسمي زده کړو وروسته له کابله د ډاکټرۍ سند تر لاسه کړو او د درگۍ په سرکاري روغتون کې يې خپله دنده ترسره کوله.
ارواښاد زيار په شل کلنۍ کې په شاعرۍ پيل کړى وو، خو په دې وروستيو کې يې د نثر او ژباړې په برخه کې هم کار کړى دى، چې تر اوسه يې د شعرونو د مجموعې په شمول څو د نثر کتابونه او ژباړلي آثار هم خپاره شوي دي.
د ډاکټر زيار شاعري ډېره روانه، ساده او د رزم و بزم دواړو رنگونه پکې موجود دي. د ده يو گڼ شمېر شعرونه سندرغاړو له موسيقۍ سره هم زمزمه کړي، چې په ولس کې ډېر شهرت لري.
د ډاکټر خالق زیار ملگري او د پښتو نامتو شاعر رحمت شاه سایل مشال راډیو ته وویل چې «نوموړی د پښتنو یو لوی مبارز وو او د قامي وحدت لپاره به يې په تقریرونو او د شعر او نثر په ژبه هم پوهه خوروله.»
سایل وايي «هغه یو ډېر لوی سړی وو، ډېر لوی کار يې کړی دی؛ ډېر خدمت يې کړی او کتابوته يې ژباړلي دي، شاعري يې کړې ده او ډېر عالم فاضل سړی وو؛ ټولنیز سړی وو.»
د نیازک خان په وینا: «ډاکټر صېب په پښتون قام مئین وو، تل به يې د پښتنو په قامي ستونزو خبرې کولې او ویل به یې پښتنو له نور مذمت نه، بلکې مزاحمت پکار دی.»
ډاکټر خالق زيار په مالاکنډ سيمه کې د پښتو ژبې او ادب د ودې لپاره له اوږدې مودې راهيسې هلې ځلې کولې او هلته يې څه موده د «مالاکنډ ادبي جرګې» مشري هم په غاړه لرله. نوموړي په فلسفه او مارکسيزم کې هم ژوره مطالعه لرله، د دې تر څنګ د پښتنو له تاريخ او سياسته هم ښه خبر وو او په اوس وخت کې يې د پښتنو د حقوقو لپاره په سياسي ميدان کې هم فعال رول تر سره کاوه.
ارواښاد ډاکټر خالق زيار دوه زامن اتل خان (اېم بي بي اېس ډاکټر) کامل خان (الېکټرانک انجینئر) او یوه يې لور لري.
مړينه
ډاکټر خالق زيار د ۲۰۱۶ ز کال د ډيسمبر پر ٢٦ مه د زړه د ناڅاپي درېدو له امله د ۶۰ کلنۍ په عمر له دې نړۍ سترگې پټې کړې. د هغه چنازه د هغه په پلرنۍ سيمه مالاکنډ کې خاورو ته وسپارل شوه. اروا دې يې ښاده وي.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران
قانوني اثبات‌پالنه
قانوني اثبات‌پالنه (پوزتیفزم) د تحلیلي فقې یو فکري مکتب دی چې د اتلسمې او نولسمې پېړیو په اوږدو کې د جرمي بېنتام او جان اوستین په څېر، حقوقي فیلسوفانو له‌خوا په پراخه توګه وپنځول شوه. کله چې بېنتام او اوستین د قانوني اثبات‌پالنې تیوري ته پراختیا ورکوله، نو تجربې‌پالنې د دغو پراختیاوو لپاره تیوریکي بنسټ برابر کړ. په انګلیسي کې تر ټولو نامتو قانوني اثبات‌پال (پوزتیفست) لیکوال «هربرت لیونل ادولفوس هارت» دی. هغه په ۱۹۵۸ز کې یې په قانون کې د پلي کېدونکو «اثبات‌پالنو» ټولیزې کارونې وموندلې، چې لاندې موارد په کې شامل دي:
له هغه ځایه چې د طبیعت قانونپوه د ادعا له مخې: د قانون او اخلاقو ترمنځ یوه اړینه اړیکه شته ده، نو له تاریخي پلوه، قانوني اثبات‌پالنه د همدغه ځانګړي توپیر په درلودلو سره د طبیعت قانون د حقوقي تیوري‌ګانو پر خلاف واقع شوې ده.
آرپوهنه
د positivism ګړنه، د لاتین ponere او positum نه اخېستل شوې ده چې د «کېښودلو/وضع کولو» معنا لري. «وضعي قانون» هغه قانون ته ویل کېږي چې د انسان له‌خوا جوړ شوی وي او په رسمي توګه وګړو ته ورپېژندل کېږي.
قانوني مشروعیت او د قانون سرچینه
د یوه اثبات‌پال له نظره: د یوه قانون سرچینه د داسې یوه قانوني ټولواکې ادارې له‌خوا د قانون وضع کول دي، چې له ټولنیز پلوه په رسمیت پېژندل شوې وي. د یوه قانون غوره‌والی بېله مسئله ده: کېدای شي د ځینو معیارونو له مخې «ناوړه قانون» وبلل شي، خو که چېرې د یوه مشروع مقام له‌خوا نظام ته ضمیمه شوی وي، لا هم یو قانون دی.
د ستنفورد فلسفي پوهنغونډ له‌خوا، په لنډه توګه، د غوره‌والي او سرچینې ترمنځ توپیر داسې وړاندې شوی دی: «که چېرې یوه پالیسي عادلانه، عاقلانه، د کار وړ او مدبرانه وي، د قانون په توګه انګېرنې لپاره یې هېڅکله هم بشپړ دلیل کېدلای نه‌شي او که چېرې یوه پالیسي ناعادلانه، ناعاقلانه، هبته او نامدبرانه وي، نو د هغې په اړه د شک کولو لپاره بشپړ دلیل کېدلای نه‌شي. د اثبات‌پالنې له نظره، قانون د وضع شوي څیز د څرنګوالي مسئله ده (دستور ورکړل شوی، پرېکړه شوې، عملي شوی، تحمیل شوی او داسې نور)؛ د یوه نومهال بیان په توګه کولای شو ووایو چې: د اثبات‌پالنې له لیدلوري نه، قانون یو ټولنیز جوړښت دی».
په قانوني اثبات‌پالنه کې دا ادعا نه‌کېږي، چې ګواکی په دغه ترتیب سره وضع شویو قوانینو ته باید غاړه کېښودل شي، یا د روښانه او پېژندلو وړ قواعد هرو مرو ارزښتمن نه‌دي (که څه هم کېدای شي، ځیني اثبات‌پالان هم دغه ادعاوې وکړي). په حقیقت کې، د یوه قانوني نظام قوانین کېدای شي، په بشپړه توګه ناعادلانه او دولت په ټوله کې نامشروع وي، په پایله کې، کېدای شي غاړې اېښودلو ته په هېڅ ډول اړ نه‌اوسو. سربېره پر دې، د یوې محکمې له‌خوا د یوه قانون باوري پېژندلو واقعیت په ترڅ کې، هېڅ داسې کومه لارښوونه نه‌وړاندې کېږي، چې ایا محکمه هغه باید په یوه ځانګړي پېر کې پلي کړي که نه. لکه څرنګه چې جان ګاردنر وایي: قانوني اثبات‌پالنه «په کره توګه بېځواکه ده»؛ دا د قانون یوه تیوري ده، نه د کوم قانوني تمرین، قضاوت یا سیاسي ژمنتیا تیوري. قانوني اثبات‌پالان پر دې باور دي چې: فکري روښانتیا، تر ټولو ستره لاس‌ته راوړنه ده، چې جلا څېړنې ته د دغو پوښتنو پرېښودلو له لارې ترلاسه شوې ده.
قانوني اثبات‌پالنه او قانوني واقعیت‌پالنه
قانوني اثبات‌پالنه له قانوني واقعیت‌پالنې نه بېله ګڼل کېږي. توپيرونه یې هم له تحلیلي او هم له قاعده‌یي اړخه اهمیت لري. دواړه سیسټمونه پر دې باور دي چې، قانون یو د وګړو له‌خوا رامنځ‌ته شوی جوړښت دی. د امریکا قانوني واقعیت‌پالانو پر خلاف، اثبات‌پالان پر دې باور دي چې، په ډېري مواردو کې، قانون، لږ تر لږه په لومړنیو محکمو کې، وګړو او قاضیانو ته معقوله ټاکلې لارښوونه چمتو کوي.
د قانوني اثبات‌پالنې متقدمان
د قانوني اثبات‌پالنې اصلي مخینه، تجربه‌پالنه ده؛ چې تر ټولو لومړني متفکران یې سکستوس امپیریکوس، توماس هابز، جان لاک، جورج بېرکېلي، دېوېد هیوم او اګوست کونت دي. د تجربه‌پالنې اصلي مفکوره دا ده چې: د یوه واقعیت ټوله پوهه، باید د حسي تجربې له لارې باوري کړل شي او یا هم له داسې قضیو نه استنتاج شوې وي، چې په څرګنده توګه له حسي معلوماتو نه ترلاسه شوې وي. سربېره پر دې، تجربه‌پالنه د مېتافزیک پر وړاندې واقع شوې ده؛ د بېلګې په توګه: هیوم مېتافزیک ردوي، ځکه چې د هغه له نظره، په مېتافزیک کې د حسي تجربې په پرتله په ډېرې یوې ناڅیزه کچې زیات څه زده کېدلای شي. د تجربه‌پالانو ښوونې د ستونزو د پوهېدلو او شننو په تړاو د یوه اثبات‌پال میتود تر رامنځ‌ته کېدو دمخه وې، چې وروسته د قانوني اثبات‌پالنې له‌خوا وړاندې شوې.
د روډولف کارنَپ او آلفرېد جولس آیر په څېر منطقي اثبات‌پالان، د قانوني اثبات‌پالنې یو بل مهم اصل وړاندې کړ: پر واقعیت باندې پوهېدو په موخه، د قضیو او د وییکو کارونه، باید وازمایل شي. یوه جمله هغه وخت یو لغوي ارزښت لري، چې که چېرې یوازې او یوازې د عیني یا د تجربې له مخې د تایید وړ څیز په اړه یو بیان وړاندې کړي.
توماس هابز او لېویاتان
توماس هابز په خپل ستر اثر – لېویاتان – کې د قانون لومړنی تفصیلي مفهوم، د حاکم ځواک د مفهوم پر بنسټ فرض کړ. څرنګه چې همپتون لیکي: «[د هابز په اند] قانون په حاکم هوډ پورې تړاو لري. مهمه نه‌ده چې د یوه قانون محتوا څه ده او څومره ناعادلانه برېښي، که چېرې د حاکم له‌خوا فرمان ورکړل شوی وي، یوازې همهغه مهال قانون دی». له ‌دې سره سره، د هابز په اړه، دا بحث شته دی، چې هغه یو قانوني اثبات‌پال و او که نه.
جِرمي بېنتام
په یقین سره ویلای شو، چې انګلیسي حقوقپوه او فیلسوف – جرمي بېنتام – د برېتانیې په تاریخ کې تر ټولو ستر قانوني اثبات‌پال تېر شوی. هغه په خپل اثر – د اخلاقو او قانون‌اېښودنې د اصولو پېژندنه – کې د قانون یوه داسې تیوري وپنځوله، چې په هغې کې قانون، د یوه حاکم د هوډ بیان شوې بڼې په توګه انګېرل شوی دی. بېنتام د وګړو لاندې ډولونو سره جلا وبلل:
د قانون فلسفه، چې په کلکه توګه هم په پام کې نیول کېږي، د شرح‌کوونکو د واقعي قوانینو پر روښانه کولو ټینګار درلود، نه د کره‌کتونکو پر نیوکو.
بېنتام له هغه پلوه هم شهرت لري، چې طبیعي قانون «پر لکړې ولاړ بې‌معنا» انګېري.
فيض الله ذکي
فيض الله ذکي د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
کریستیان نتسی
کریستیان نتسي د افریقایي هیواد مداګاسکار لوړی وزیر دی. نوموړی د ولسمشر اندري راجولینا په حکومت کې دنده ترسره کوی.
روی جېنکېنز
روی هرېس جېنکېنز، د هېل‌هېډ بارون جېنکېنز د PC  (د کاناډا لپاره د ملکې ځانګړې شورا) غړی، د د مېریت /OM  (دا هغه نښان دی چې د غوره خدماتو لپاره یو کس ته ورکول کېږي) ګټونکی، د ۱۹۲۰ز کال د نومبر په ۱۱ زېږېدلی او د ۲۰۰۳ ز کال د جنوري په ۵ مه مړ شوی. یو بریتانوي سیاستوال چې له ۱۹۷۷ ز کال څخه تر ۱۹۸۱ ز کال پورې يې د اروپا د کمیسیون د رئیس په توګه خدمت وکړ. په بېلابېلو وختونو کې د کارګر ګوند، سوسیال دیموکرات ګوند (SDP) او لېبرال دیموکرات ګوند لپاره د پارلمان غړی (MP) و. هغه د وېلسون او کالاګان په دولتونو کې د هېواد د ماليې وزیر و.
جېنکېنز د زغالو د معدنچي او د کارګر ګوند د استازي ارتور جېنکېنز زوی و، د اکسفورډ په پوهنتون کې يې زده‌کړې وکړې او د دویمې نړیوالې جګړې په بهیر کې يې د اطلاعاتي افسر په توګه خدمت وکړ. په ۱۹۴۸ ز کال کې لومړی د مرکزي ساوتوارک د استازي په توګه وټاکل شو. جېنکېنز د ۱۹۶۴ ز کال تر ټاکنو وروسته د هارولډ وېلسون په ټاکنو کې د هوايي چلن د وزیر په توګه منصوب شو. یو کال وروسته یې کابینې ته ارتقا وکړه، تر څو د کورنیو چارو وزیر شي. جېنکېنز په دې موقف کې د سموونو/اصلاحاتو یوه لویه برنامه پیل کړه؛ نوموړی د هغه څه په لټه کې و چې د یوې«متمدنې ټولنې» په توګه یې تشرېح کول، هغه پر ځينو اغېزمنو قانوني ګامونو، لکه: په بریتانیا کې د تياتر سانورول او د اعدام سزا، په نسبي توګه هم‌جنس پالنه جرم نه ګڼل، د طلاق د قانون اسانتیا، د سزا ورکولو لپاره د یو ډول ځانګړو ونو ځنډول او د ماشوم د سقط کولو پر حق څار درلود.
د ۱۹۶۷ ز کال په نومبر کې د ارزښت د کمولو تر کړکېچ وروسته، جېنکېنز د جېمز کالاګان پر ځای د مالیې وزیر شو. جېنکېنز په ټول هغه مهال کې چې د مالیې وزیر و، د تورم د کنترول له هڅې سره یې پر سخت دریځ مالي سیاست څار درلود او د ۱۹۶۸ ز کال پر سخته بودیجه یې څار وکړ، چې د مالیاتو د سخت ډېروالي شاهد و. په پایله کې يې د دولت جاري حساب په ۱۹۶۹ ز کال کې مازاد ته د ننه شو. د ۱۹۷۰ ز کال په ټاکنو کې د تمې خلاف، د کاګر ګوند تر ماتې وروسته، جېنکېنز په ۱۹۷۰ ز کال کې د کارګر ګوند د مشر د مرستیال په توګه وټاکل شو. هغه وروسته په ۱۹۷۲ ز کال کې د کارګر ګوند د پرېکړې پر بنست، وروسته له هغې له خپل موقف څخه استعفا ورکړه چې د ګوند خلاف یې اروپايي ټولنې ته د بریتانیا د ننه کېدلو سخت ملاتړ وکړ. کله چې د ۱۹۷۴ ز کال تر ټاکنو وروسته کارګر ګوند واک ته راستون شو، وېلسون د دویم ځل لپاره جېنکېنز د کورنیو چارو د وزیر په توګه منصوب کړ. دوه کاله وروسته، کله چې وېلسون د لومړي وزیر له موقف څخه استعفا وکړه، جېنکېنز د مشرتابه په ټاکنو کې د هغه د ځای ناستۍ لپاره ګډون وکړ او تر مایکل فوټ او جېمزکالاګان وروسته درېیم ګټونکی شو. چې په دوام يې له پارلمان څخه د ګوښه کېدلو پرېکړه وکړه او د بریتانیا سیاست یې پرېښود تر څو د اروپا په کميسیون کې د لومړي بریتانوي رییس په توګه منصوب شي، هغه د ۱۹۷۷ ز کال په جنوري کې دنده پر غاړه واخیسته.
جېنکېنز په کمیسیون کې د خپلې دورې تر بشپړولو وروسته په ۱۹۸۱ز کال کې، په ناببره ډول د بريتانیا سیاست ته ورګرځېدل اعلام کړل. هغه چې د مایکل فوټ په مشرۍ کيڼ لور ته د کارګر ګوند له حرکت څخه ناهیلی و، د څلورکسیز بانډ په یو غړي بدل شو، د کاګر ګوند پخوانۍ وتلې څېرې چې ګوند يې پرېښی و او SDP یې رامنځته کړه. جېنکېنز په ۱۹۸۲ ز کال کې په منځ‌مهاله ټاکنو کې بریالی شو، چې د ګلاسکو هېلډ په استازیتوب پارلمان ته راستون او په مشهوره پایله کې یې له محافظه کارانو څخه چوکۍ ترلاسه کړه. هغه د ۱۹۸۳ ز کال تر ټاکنو مخکې د SDP مشر شو او په دې بهیر کې يې له لېبرال ګوند سره ټاکنیز اتحاد رامنځته کړ. په ټاکنو کې د SDP له کړنو څخه تر ناهیلي کېدو وروسته هغه له مشرتابه څخه استعفا وکړه او په دوام یې په ۱۹۸۷ ز کال کې په پارلمان کې خپله چوکۍ له لاسه ورکړه او تر لنډمهال وروسته يې د مشرانو جرګې غړیتوب ترلاسه کړ هغه د یو لېبرال دیموکرات په توګه په مشرانو جرګه کې حضور درلود.
هغه وروسته د پخواني لومړي وزیر هارولډ مک‌مېلان تر مړينې وروسته د اکسفورډ پوهنتون رییس وټاکل شو او دا موقف یې تر خپلې مړينې پورې د ۱۶ کلونو لپاره خوندي کړ. د ۱۹۹۰ لسیزې په وروستیو کې هغه د لومړي وزیر توني بلېیر نږدې سلاکار و او د ټاکنیزو سمونونو د لوی کمیسیون ریاست یې پر غاړه و. هغه د سیاسي فعالیتونو سربېره، تاریخ‌پوه، ژوندلیک لیکونکی او وتلی ليکوال هم و. د یو ژوند په مرکز په نوم د هغه اثر چې په ۱۹۹۱ کال کې خپور شوی، د شلمې پېړۍ په وروستیو کې د [طاووسی نثر] یو له تر ټولو غوره ژوندلیکونو څخه دی، چې «هغه مهال به په ډېر خوند سره ولوستل شي کله چې د دغه ژانړ ډېری نمونې هېرې کړای شي» جېنکېنز په ۲۰۰۳ کال کې د ۸۲ کالو په عمر ومړ.
لومړنی ژوند (۱۹۲۰-۱۹۴۵ز کلونه)
روی جېنکېنز د ابرسیکان په مونموث شایر کې، د ولز په سویل ختيځ کې نړۍ ته راغلی. هغه د ارتور جېنکېنز په نوم د معدن د کارګرانو د اتحادیې د یو چارواکي یوازینی زوی و. پلار يې په ۱۹۲۶ ز کال کې د عمومي اعتصاب د لاریون په بهیر کې د خپلې ادعايي لاسوهنې له امله زنداني شو. ارتورجېنکېنز وروسته د سویلي ولز د معدنچیانو د فدراسیون رییس او د پونتیپول د پارلمان غړی، د کلمېنت اتلي د پارلمان خصوصي منشي او په ۱۹۴۵ کال کې د لنډې مودې لپاره د کاریګرانو په دولت کې وزیر شو. د روی جېنکېنز مور، هټي هاریس د پولادو د یو سرکاریګر لور وه.
جېنکېنز د پېنټوين په لومړني ښوونځي، د ابرسیچان ښارګوټي د ګرامر په ښوونځي، د کارډيېف پوهنتون په کالج، او د اکسفورډ په بالیول کالج کې زده‌کړې وکړې، چېرې چې هغه دوه ځله د اکسفورډ اتحادیې د ریاست لپاره له ماتې سره مخ شو، خو په سیاست، فلسفه او اقتصاد (PPE) کې يې لومړۍ درجه سند ترلاسه کړ. ټوني کروسلانډ، دینېس هېلي او اېډوارډ هېث د هغه د پوهنتون له همکارانو څخه وو، هغه له درې واړو سره ملګری و که څه هم له هېلي سره کله هم ډېر نږدې نه و.
د جان کمپبېلز د یوه ښه ژوند په نوم ژوند لیک کې د جېنکېنز او کراسلنډ تر منځ عاشقانه اړیکې له جزئیاتو سره ذکر شوې دي. مدرون سلیګمن، نیکالاس هندرسون او مارک بونهام کارتر، نورې هغه څېرې وې چې هغه په اکسفورډ کې ملاقات کړې.
جېنکېنز د خپلې افسرۍ زده‌کړې د دویمې نړیوالې جګړې په بهیر کې د التون په برجونو کې ترلاسه کړې او د ۵۵مې سومېرېست لويديځې ډلې سره لویدیځ وېلېنګټون او وېلت‌شایر ته ولېږل شو. جېنکېنز د ۱۹۴۴ ز کال په اپرېل کې د خپل پلار د نفوذ له لارې بلچلي پارک ته واستول شو تر څو د کوډماتوونکي په توګه کار وکړي. هغه هلته د تاریخ لیکونکي اسا برېګز سره ملګرتیا وکړه.
لومړنۍ سیاسي دنده (۱۹۴۵- ۱۹۶۵)
هغه چې په ۱۹۴۵ کال کې د سولیهول له ټاکنیزې حوزې څخه بریالی نه شو، له هغه وروسته یې د لنډې مودې لپاره یو مالي صنعتي او سوداګریز شرکت ته کار وکړ. د ۱۹۴۸ کال په ضمني/منځ مهاله ټاکنو کې په ولسي جرګه کې د ساوت‌وارک د پارلمان د استازي په توګه وټاکل شو، چې د ولسي جرګي «تر ټولو ځوان استازی» شو. د ۱۹۵۰ کال د عمومي ټاکنو لپاره د هغه ټاکنیزه حوزه د پولو له بدلون سره له منځه لاړه، چې پر ځای يې هغه مهال د بیرمنګام اتنګفورډ له نوې ټاکنیزې حوزې څخه ودرېد. نوموړي دا چوکۍ ترلاسه کړه او تر ۱۹۷۷ کال پورې د یادې ټاکنیزې حوزې استازی و.
هغه په ۱۹۴۷ ز کال کې د کلمېنټ اتلي د ویناوالۍ ټولګه اېډت کړه چې د سیاست او موخې له سرلیک سره خپره شوه. وروسته اتلي جېنکېنز ته اجازه ورکړه چې د هغه خصوصي مقالاتو ته لاس‌رسی ولري تر څو وکولی شي چې د هغه ژوندلیک ولیکي، چې په دا ژوندلیک په ۱۹۴۸ کال کې د (ښاغلي اتلي: یو لنډمهال ژوندلیک) په نوم را څرګند شو. په ترېبون مجله کې د جورج اوروېل د لیکنو په ګډون بیاکتنې په عمومي ډول مطلوبې وې.
ریوو راکوتوواو
ریوو راکوتووا د افریقایي هیواد مداګاسکار د مشرانو جرګې رئیس دی.
شراب د اسلام له نظره
شراب د اسلام او طبابت له نظره
د خمر (شرابو) لغوى معنى: خمر يا شراب عبارت د هر هغه شى څخه دې چې انسان اداره او عمل گډوډ او مختل کړى لکه په عربى ژبه کې لاندى کلمات : خمراشى – يو شى ئې په پرده کې پټ کړ حمر وجهه- مخ يې پټ کړ (توارى وخا مراشى) يو شى ښه مخلوطول او گډول (خامره الداء) مرض په هغى کې داخل شو (المخامرة) مخلوط صورت حال پس خمر يا شراب د هر هغه شى او څيز څخه عبارت دى چې په عقل کې گډوډى پيدا کړئ ، په هغه باندى مسلط او د نيشى کيفيت او حالت منځ ته راوړى
په اسلامى فقه کې د خمر يا شرابو تعريف
خمر هر هغه شى ته وايې چه نشه کوونکى وى که هغه د ميوو څخه جوړه شوى وي لکه : انگور ، خرما او انځر او يا له غلو دانو څخه جوړه شوى وى لکه غنم ، وربشى او جوار له خوږو موادو څخه جوړه شوى وى لکه شهد که په خام ډول جوړ شوى وى او که هغه په اور باندى پاخه شوى وى که په اوسنى نامه باندى ياد شوى وى او که په پخوانى نوم. رسول الله (ص) فرمايلې: 1.	عن النعمان بن بشير (رض) قال قال رسول الله (ص) :ان الخمر من العصير و الذبيب والمتر والحتطة و الشعير والذرة اونى انها کم عن کل مسکر (ترمد ا-ج-٦٧٨ ص له حضرت نعمان بن بشير (رض) څخه روايت دې چې رسول الله (ص) څخه روايت دي چې رسول الله (ص) وفرمايل : خمر (شراب) د انگورو د شيرى څخه د خرما وربشو ، جوارو او غنمو څخه حاصليږى او زه تاسى د هر نشه کوونکى شى د استعمال څخه منع کوم . 2.	عن ابو مالک الاشعرې (رض) قال قال رسول الله (ص) :ليشدبن انا س من امتى الخمرو يسمو نها بغير اسمها (ابوداود) له حضرت ابو مالک الاشعرى (رض) څخه روايت دى چې رسول الله (ص) وفرمايل: ځما په امت کې به ځينى خلک شراب څښى خو په هغى به بل نوم کيږدى 3.	عن عبد الله بن عمر (رض)  قال قال رسول الله (ص) کل مسکر خمر وکل خمر حرام (تر مذى باب ماجاء فى شرب الخمر. ابوداود (١ج ٦٧٣ ص ، مسلم) له حضرت عبدالله بن عمر (رض) څخه روايت دى چې رسول الله (ص) وفرمايل: هر نشه کوونکى څيز خمر دى او هر خمر (شراب) حرام دى 4.	قال عمر بن الخطاب (رض) څخه روايت دى چې رسول الله (ص) په منبر کې وائې (فى منبر رسول الله (ص) الخمر ما خامر العقل ( الحلال و الحرام فى السلام ٩٢ ص) حضرت عمر فاروق (رض) د رسول الله ص دمنبر د پاسه دا خبره وکړه چې خمر (شراب) هغه دى چې عقل پټ کړى يعنى هغه تر خپل اثر لاندى راولى په خمر (شراب) کې ټول هغه نشه کوونکى شيان شامل دى لکه د غنمو نبيذ ALE، د وربشو نبيذ BEER ، شاتو نبيذ MEED، جوارو نبـيذ MAIZFQUOR ، د گنى نبيذ RUM 5.	عن عايشه ان النبى( ص) سئيل عن التبغ فقال کل شراب السکر فهر حرام (ترمذى) ٦٧٥ ص – ١ج  حضرت بى بى عايشه (رض) فرمايي چې رسول الله(ص) څخه د شهدو د شرابو په برخه کې پوښتنه وشوه هغه ورته وفرمايل کوم شى چې نشه کوونکى وى هغه حرام دى.
د شرابو په وسيله تداوى کول
ايا شراب او خمر دوا (دارو) دې او که زهر ؟ پدى هکله رسول الله (ص) دارنگه فرمايلى : 1)	عن وايل (رض) قال قال رسول الله (ص) انها ليست بدوا لکنها دا ء (ترمذى ٢٠٤٧ حديث مسلم ١٩٨٤ حديث) له حضرت وايل (رض) څخه روايت دى چې طارق بن سويد (رض) درسول الله (ص) څخه پوښتنه وکړه د شرابو په هکله هغه (ص) ورته وفرمايل شراب دوا نده بلکه ناروغى او مرض دى . 2)	عن ابى هريرة رض قال نهى رسول الله عليه وسلم : عن الداوا الخبيث ( ابودود . ٣٨٧٠ حديث ترمذى ٢٠٤٦ حديث ، ابن ماجه ٣٤٥٩ حديث) له حضرت ابو هريره (رض) څخه روايت دى چه رسول الله (ص) منع کړى له خبيثى (نجسى) او بدى دوا څخه يعنى د ذهرى دوا څخه. 3)	عن ابى الدردا (رض) قال قال رسول الله ص : ان الله انزل الداء والداواء و جعل لکل داء دواء فتدوا ولاتداوو بالحرام (ابو داود) له حضرت ابو داود (رض) څخه روايت دې چې رسول الله (ص) وفرمايل: الله (ج) هم مرض او دوا پيدا کړى او هر مرض لپاره يې دوا پيدا کړى پس تاسى د خپلو ناروغيو تداوى اوعلاج و کړى او په حرامو شيانو خپل علاج مه کوى . 4)	عن النبى (ص) قال : ان الله تعالى لما حرم الخمر سلبها المنافع( ثعليى (٢ج ٣٦) له رسول الله (ص) څخه روايت شوى چى هغه وفرمايل : الله (ج) چه کله شراب حرام کړل نو د هغى څخه ګټه او نفع سلب کړه . 5)	يا ايها الذين امنو انما الخمر و الميسر ولانصاب ولازلام رجس من عمل الشيطان فاجتنبوه لعلکم تفلحون (المائده – ٩٠) اى د ايمان خاوندانو شراب ، جوارى (قمار) بتان او د بتانوغشي نجس او دشيطان عمل دي تاسي دهغي څخه ځان وساتى نو تاسى به کامياب شي. ٦ عن اعبدالله بن مسعود (رض) قال قال رسول الله (ص) ان الله لم يجعل شفاء کم فيما حرم عليکم (بخاري کتاب (طب) له حضرت عبدالله بن مسعود (رض) څخه روايت دي چي رسول الله (ص)  وفرمايل الله(ج) ( ستاسي لپاره په حراموشيانو کي شفاء ندي ايښي په حرامو شيانو کي شفاء نشته ). ٧ – علامه بن القيم (رح) پخپل کتاب طب نبوي کي دارنکه فرمائي په حرامو شيانو باندي علاج کول دعقل اوشريعت له نظره بدکاردې په شرعي لحاظ مونږ درسول الله (ص) احاديث وړاندي کړل اوپه عقلي لحاظ دادلايل وړاندي کيږي کوم شيان چه دانسان لپاره ګټور اومفيدنه وي نوپه مضر اوزيان رسونکي شي باندي علاج هم نه کيږي په محمدي امت باندي چي کوم شيان حرام شوي هغه شيان تاواني اومضردي اود حراموالى علت ئي دمسلمانانو ساتنه اوحفاظت دمضرو شيانو څخه دي که له يوه طرفه په حرامو شيانولږ  شانته شفاء حاصليږي خوله بلى خو اڅخه نورى ناروغي ورسره پيداکيږي چي هغه به ددي څخه خطرناکي وي هره دوا په طبعيت کي يو اثر پيداکوى اوحرام شي .د دوا په حيث استعمالول هم په انسانى طبعيت کې خباثت پيدا کوى څرنگه چې شراب دوا نده بلکه ناروغى ده نو بيا په شرابو باندى علاج کول غلط دى بله دا چې د مسلمان کرکه اونفرت د حرامو سره وى نو بيا په هغى باندى علاج کول هم اثر نه کوى (طب نبوى – ٣٠٠ ص)
شراب او دهغي اثرات په عصبي سيستم باندي
دانسان په بدن کي چي څومره فعاليتونه صورت نيسي ټول د عصبي سيستم تر کنترول او اداري لاندي وي انسان اشرف المخلوقات دي يعني داسي شخصيت دي چي ځانته فکر ، اراده، قوت ، حافظه ،غور،اوريدل،حرکت،ليدل، خبري ، ليکل ، لوستل ،د معلوماتو جمع کول ،فهم اوادراک لري ،دا ټول دعصبي سيستم پوسيله سرته رسيږي ددي لپاره چي انسان دا مهم او حياتي سيستم محفوظه او خوندي پاته شي نود هډوکو پوسيله دهغي ساتنه او حفاظت کيږي ددي څخه علاوه د مغزو څخه دري حفاظتي پردي هم راتاوشوي چي داپردي هم ددماغ حفاظت او ساتنه کوي دانسان عصبي سيستم له دري برخوڅخه تشکيل شوي چي يو يي مرکزي عصبي سيستم دي کوم چي دماغ Brain او حرام مغز   Spinal cordپکي شامل دي. دوهمه برخه محيطي نظام دي چي په هغي کي ١٢ جوړي مغزى اعصاب Cranial nerves او٣١ جوړه نخاعى اعصاب Spinal nerves  شامل دي ددي برخي وظيفه دمحيط سره دبدن ارتباط قايمول دي. دريمه برخه اتومات نظام دي چي په هغي کي سمپاتيک سيستم Sympathetic nerves اوپاراسمپاتيک سيستم Parasympathetic  شامل دى ددي نظام وظيفه داده چي کوم کارونه اوفغاليتونه دانسان په اداره کي ندي هغه کنترول کړي دغيرى ارادي کارونو تنظيم اوکنترول ددي نظام په غاړه دي مغز Brain بيا په څوبرخوويشل شوي دماغ اکبر Cerebrum منځنى دماغ Mid brain کوچني دماغ Cerebellum  پل دماغ Pons  او بصل النحاع Medullaoblonguta  چي داهر برخه يي ځانته جلاجلاوظيفي لري لوى دماغ Cerebrum   بياپه قشر Cortex  اوداخلي برخه Medulla  باندى تقسيم شوي چي قشرى برخه ئي خاکستري. (خړ ) رنګه اوداخلي برخه ئي سپين رنک لري. دانسان ډير مهم فعاليتونه چي فکر ى اوارادى دى هغه ددماغ دقشر برخه اجراکوى اودهمدى فعاليتونه مجموعى ته مونږ عقل وايو لمړي دحواصو په وسيله دبهر څخه دماغ ته معلومات راجمع کيږي اوبيا دورنيکه Wernakea په ساخه کي داټول مسايل سره تفسير اونتيجه کيږي چي دنتيجه ګيري نه وروسته بياپه عمل لاس پوري کوي که دچادورنيکه ساخه خرابه شي نو د خواصو څخه معلومات دماغ ته ځي خوعمومي تفسراو نتيجه گيري ورڅخه صورت نه نيسي. د انسان عصبي سيستم د عصبي حجراتو Neurons څخه تشکيل شوي چي په عمومي توگه نيورون دري برخي لري نري او کوچني سايتوپلازمي څانگي Dendrites ،د حجري مرکزي برخه Cellbody او اوږده سايتوپلازميکي څانگه Axon ،ددندريتونووظيفه د عصبي پيغامونو اخستل او دحجري مرکزته د هغي رسول دي ،د حجري مرکز دنورو حجراتو په شان د حجري ټول فعاليتونه تر نظارت او کنترول لاندي ساتي چي پدي برخي کي ډير مهم حياتي غړي او اعضا وجود لري کوم چي د حجري په فعاليت او کار کر دگي عمده رول لري او اعضا عبارت دي له : الف : Ly bosom کوم چي دا نزايمونه څخه ډک وي او د حجري په هضمي ،تعمري او تخريبي فعاليتونه کي برخه اخلي. ب: مايتو کاندريا : چي ددي وظيفه د حجري لپاره انرژي برابرول او د حجري د پاروپلانت په نامه سره ياديږي. ج: رايبوزوم :چي دپروتينونو په ساختمان او جوړيدوکي رول لري. د: اندو پلارميک ريتکولم : ريتکرلم کوم چي په حجره کي د کاناليزيشني په حيث کارکوي دانزامونو او هارمونونو په توليدکي هم رول لري. هـ: هسته : چي په حجره کي دوه عمده وظيفي په غاړه لري يو دټولي حجري د فعاليتونو کنترول او تنظيمول او بل دارثي خواصو انتقال.
ب: په عصبي رشتو باندي د شرابو اثر. عصبى رشتي Nerves  چه دشحموکوم غلاف Mylinesheate لرى دهغى لاندى استوانى سلندر Axis cylinder  واقع دي په کوم کي چي دعصبى حجرى سايتوپلازم قرارلرى عصبى پيغانونه ددى رشتوپه وسيله نقليږي که چيرى په عصبى رشتوکي خرابوالى راشي نوعصبى پيغامونه خپل ځاى ته نه رسيږي اوپه نتيجه کي انسان دخپل محيط څخه ناخبر پاتي کيږي اوهم دمحيطى حوادثو اوواقعاتوپه مقابل کى عکس العمل نشى ښودلاى کله چي الکول استعمال شي اودوينى په وسيله عصبى نسج ته ورسيږى نو دعصبى رشتو داخل يعنى Axis cylinder  ته ننوځې. دهغى دالتهاب سبب کرځى اوکله داسى هم کيداى شي چه عصبى رشته بالکل مړه شي چي بيانه ژوندى کيږي. کله چي الکول دعصب داخل ته ننوتل دهغى دانتقال قدرت متاثره کيږي اوپه پوره توګه خپل عصبى پيغامونه نشى نقلولاى الکول دبدن ټولى عصبى رشتى متاثره کوى چي هغى کي ١٢ جوړى دماغى اعصاب Cranilnerves  او٣١ جوړي نخاعي اعصاب Spinal nerves  شامل دي همدارنکه سمپاتيک اوپاراسمپاتيک اعصابو باندى هم اثرکوى لنډه داچي ټول محيطي عصبى سيستم (A.N.S ) ترخپل اثرلاندى راولې  د دماغى اعصابو دخرابوالى يو صورت داسي څرکنديږي چي شرابي ته يو شى دوه ښکاري يعنى Diplopic  عارضه ورته پيداکيږي هرى خواته چي کوري نوشيان ورته بدل اوډير ښکارى ددي پخواکي دسردر د څخه هم شکايت کوي دنخاعى اعصابو دخرابوالي په نتيجه کي په پښو لاسونو ګوتو اونورو اطرافى اعضاو کي بى نظمى اوشل والي Paralysisمنځ ته راځي. دخود کاره عصبي سيستم Atonomicnervous system دخرابوالي په نتيجه کي دزړه سږو اوهاضمى سيستم فعاليت بى نظمه کيږي دزړه ضربان اونبض زياتيږي دويني فشار هم ورسره متاثره کيږي همدارنګه په هضمي سيستم کي خرابوالي منځ ته راځي. ددي په خواکي په جنسي قوت کي هم انخطاطى تغيرراځي ځکه چي جنسي فعاليت داتومات عصبي سيستم له لوري کنتروليږي که چيري دالکول سره يو ځاى سکريت هم استعمال شي نودخپل زهرى خاصيت له امله دليدلو په عصب  Optic nerve  باندي اثر کوى اودليدلو دکموالى باعث ګرځى چه دزياتوالى په صورت کي ړوند والى هم منځ ته راځى. ج :فلجيدل او دماغي سکتي واقع کيدل نو ى تحقيقات داثابته کړى چه کوم کسان شراب خورى په هغوى کي تقريباًآ ٣٠ فيصده فلج اومغز ى سکتى واقع کيدل نسبت نورو کسانو ته زيات وي ددي علت تحقيقاتو داخودلى چي په وينه کي دصفحات دمويه Thrombocytes  دنښتلوپوسيله سره دويني لخته يا  Thrombosis  صورت نسي الکول دويني صفحات سره نښلوى اوپه نتيجه کي ددماغ عروق شعريه بند يږي ياداچي دزړه دبى نظمه ضربان په نتيجه کي دماغى عروق شعريه شليږي اوپه نتيجه کي مغزى سکته اوفلج منځ ته راځي چي داواقعات په هغو کسانو کي ډير زيات ليدل کيږي کوم چي دشرابو معتاددى.
د دبدن دحرارت ددرجى کموالى الکول په عمومي صورت سره دبدن دحرارت دضايع کيدو سبب ګرځي ځکه چي الکول دپوستکي دوينى رگونه وسيع کوى اوپه نتيجه کي حرارت ضايع کيږي نو تخقيقاتو داثابته کړي چي الکول دحرارت درجه کموى لکه چي مونږ ورته اشاره وکړه دشمالي امريکا دطبى مجلى 1984 دجنورى دمياشتي په ګڼه ١٢٩ پانه کي دارنګه ليکل شوى : الکول دبدن دحرارت درجه راکموى. دالکولو دوديز ډيروالي اعراض اونښي الکولو دوزد ډيروالي څخه مړينه په څوفزيالوژيکو ميخانيکيتونو منځ ته راځي کله چي په دماغ کي دالکولو غلظت دومره لوړشي چي د دماغ هغه برخي چي دهوش اوتنفس مسئوليت لري تر فشار لاندي راولي نوشخص کوماته ځي تنفس يي ودريږي اوپه څودقيقوکي مړينه رامنځ ته کيږي همدارنکه الکول عصاب Depress  کوي کوم چي دوجود غيرارادي دندي کنټرول لوي لکه Gag reflex  نوڅرنګه چي الکول معده تخريشوي اوهغه خلک چي زيات الکول څښي اکثره کانکي کوي اود Gag reflex  خرابوالي له امله دمعدي توکي په بي هوشه وګړوکي سږوته ننوځي اودمړيني لامل ګرځي. ددوزد ډيروالي عراض اونښي عبارت دي له زړه بدوالي او کانکو؛ په تړټرۍ ژبه خبري کولو دموازني له ستونزو ؛ وروسطحي او ګډوډ تنفس ؛ يخ لوند خاسف يا شين رنګه پوستکي ؛ دوجود دعکساتوضعيف ياهيڅ نشتوالي ؛ چټکي ؛ دوجود د تودوخي کموالي دويني دگلوکوز د کچي کموالي  دشعور نشتوالي اوکوماڅخه  (S  )
الکول (شراب )
شراب الکول مشروبات دي چي ډول ډول قندلرونکو نباتاتو له محصولاتو څخه په لاس راځي چي يادشوي قندي توکي دخميرمايي(yeast ) پواسط خميره کيږي اوپه الکولو بدليږي فعال توکي يي ايتانول يا ايتايل الکول دي الکول په ډول ډول نومونو جوړيږي چي هريوي په ځانګړي غلظت سره الکول لرى rum(Whis key) (brandy). او gin له ٥٠فيصده ٣٠ سلني پوري الکول لري حال داچي beers  په عادى ډول %٥ -٤ الکول لري همدارنګه  wines نږدي ١٢ فيصده سلنه الکول لري مګردتقويه شويwines  (کله چي له wines  سره brandy  يوځاى شي )  غلظت يي نږدي ١٢٠ فيصدسلنه ته رسيږي شراب دډيري پخوازماني راهيسي کارول کيږي.
الکوليزم
الکوليزم يو اصطلاح ده چه ډول ډول تعريفونه لري په عاميانه اصطلاح کي هر هغه حالت چي دروعتيا يي ستونځو او ټولنيزو اغيزو باوجود دالکولى مشروباتو د دوامداره کاروني په پاپله کي منځ ته راځي داالکوليزم څخه عبارت دي خونوي طبى تعريف الکوليزم ديوي ناروغي يا اعتياد (روږديتوب ) په شکل تشريح کوي کوم چي دمنفى اغيزو دالکولو ددوامداره کاروني په پايله کي منځ ته راځي همدارنګه بل طبي تعريف يي داسي دي چي الکوليزم يوه ځندنۍ ناروغي ده چي دالکولو په بي کنتروله څښلو دالکولو په اړه دډيرفکر کولو دخرابو اغيزو سربيره دالکولو کاروني اوپه فکر اوسلوک کي دبدلون راوستلو پواسطه مشخص کيږي Alcoholic Hepatitis په کومو خلکوکي چي دالکولو پواسط تنبه شوي دځيګر التهاب شتون ولري نو دډول ډول فزيکي څرګندوني لري لکه زړه بدوالى بي اشتهايي دځيکر غټوالي ژيړي دګيدي درد حساسيت اوکيداي شي چي دتوري غټوالي Ascetic   تبه اودمغزو استحالوي ناروغۍ Encephalopathy   هم شتون ولري
کریستیان رازاناماهاسوا
کریستی رازاناماهواسوا په افریقا کې د پروت هیواد مداګاسکار د ولسي جرګې رئیس دی.
ستار درزابي
ستار درزابي د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
عبدالخبير
عبدالخبير د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
جتيندر شاه
جتيندر شاهيو هندي موزیک کمپيوزر او سندر غاړي دي. هغه په ​​لومړي سر کې د پنجابي موزیک او فلمي صنعت کې د هغه د سندرو او ترکيبونو لپاره پیژندل کيدي. هغه د ډیرو هندي فلمونو لپاره کمپوزر په طور هم پيژندل کيږي.
نوی ډیلي
ډېلي (په هندي کې:दिल्ली په اردو کې:دہلی په پنجابي کې:ਦਿੱਲੀ ) د هندوستان شمال کې پروت دویم لويې ښار دی چې ددې هېواد پایتخت ( پلازمېنه) ده. د ښار مساحت ۱،۴۸۳ کیلومتره مربع ده او ۱۶،۷۵۳،۲۶۵ نفوس لري. د ډېلي په ښار کې د جمنا مشهور سیند بهیږي.
سرچينې
وېشنيزه:د آسیا د هېوادونو پلازمېنې
حميرا گلشني
حميرا گلشني د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
مهرعلي وطندوست
مهرعلي وطندوست چې اصلي نوم يې مهرعلي و، نژدې ۶۵ کاله (1952 کال کې) وړاندې د کابل په بتخاک کې زیږیدلی و. خو اصلي ټاټوبی یې د ننګرهار د بهسودو ولسوالي وه.
مخېنه
وطندوست تراووه کلنى پورې په کابل کې اوسيده اولومړنى ښوونځى يې همدلته ولوست. وروسته ېې ننگرهارته کډه وکړه اود ننگرهارليسه ېې پاى ته ورسوله. وطندوست د لیسې تر پای ته رسولو وروسته دهمدې ولايت داطلاعاتواوکلتور په مديريت کې مقرر شو.
په افغانستان کې دبدلونونو په راتگ سره دده په ژوند کې هم بدلون راغي اوله افغانستان نه ووت. په ېيښورکې ېې واړول او تر ډيره هملته اوسیده. وطندوست ناظر اوږده موده د پښتو موسیقۍ د وتلو سندرغاړو لپاره بیلابیلې خوږې سندرې ولیکلي او یو یاد شاعر و. نوموړې په ۱۹۹۴ م کال کې په پېښور کې د بي بي سي په تعلیمي پروژو کې کار پیل کړ او د نوي کور نوي ژوند د ډرامې د ناظر کرکټر یې لوباوه. دا کرکټر د افغانستان په ګوټ، ګوټ کې مشهور و اوګڼ مینوال یې لرل.
مړېنه
نوموړې د یکشنبې په ورځ په پېښور کې په خپل کور کې د یوې حادثې له کبله وفات شوی.
سرچينې
وېشنيزه:افغان لوبګران وېشنيزه:افغان شاعران
۱۰۱ (عدد)
۱۰۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۰۰ څخه  مخکي او د ۱۰۲ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۰۱:
په کلینډر کې
۱۰۱ کولاي سي:
په کیمیا کې
۱۰۱ د مندليفيوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۱۰۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
فلسفه
فلسفه (له یوناني ژبې نه اخیستل شوې: φιλοσοφία، فیلوسوفیا، 'د حکمت مینه') د عمومي او بنسټیزو پوښتنو مطالعه ده، لکه هستي/موجودیت (existence)، دلیل (reason)، پوهه (knowledge)، ارزښتونه (values)، ذهن (mind) او ژبه (language). ډېری مهال دا ډول پوښتو ته ستونزې وايي چې باید مطالعه او حل شي. ځینې سرچینې وايي چې د فلسفې اصطلاح فیثاغورث (۵۷۰-۴۹۵ قبل المیلاد) رامنځته کړله، ځینې نور بیا په دې اړه زړه نازړه دي او دلیل راوړي، چې فیثاغورثیانو یوازې له وړاندې موجوده اصطلاح کاروله. په فلسفه کې دغه مېتودونه شامل دي، پوښتنه کول (questioning)، انتقادي بحث (critical discussion)، منطقي استدلال (rational argument) او سیستماټیکه پېژندنه (systematic presentation).
له تاریخي اړخه، فلسفه د پوهې ټولې برخې رانغاړي او په دې برخه کې بوخت کس ته به يې فیلسوف وایه. د لرغوني یوناني فیلسوف ارستو د زمانې نه تر ۱۹مې پېړۍ پورې، "طبیعي فلسفې" ستورپېژندنه، روغتیاپالنه او فزیک رانغاړل. د بېلګې په توګه: د نیوټن د ۱۶۸۷ز کال د طبیعي فلسفې ریاضیکي اصول وروسته بیا د فزیک د یوه کتاب په توګه ډلبندي شول.
په ۱۹مه پېړۍ کې، د عصري څېړنیزو پوهنتونونو وده د دې لامل شوه، چې اکاډمیکه فلسفه او نورې څانګې لامسلکي او لاتخصصي شي. له هغه راوروسته، د څېړنو ګڼې برخې چې په دودیزه توګه د فلسفې برخې وې، په ځانګړو اکاډمیکو څانګو واوښتې ، یعنې ټولنیز علوم، لکه: ارواپوهنه، ټولنپوهنه، ژبپوهنه او اقتصاد.
نن ورځ د اکاډمیکې فلسفې سترې فرعي څانګې میتافیزیک، پوهنپوهنه، علم الاخلاق او منطق رانغاړي. میتافیزیک د هستۍ او واقعیت په بنسټیز ماهیت پورې تړاو لري. پوهنپوهنه د پوهې او عقیدې ماهیت څېړي. علم الاخلاق یا اخلاقیات په اخلاقي ارزښتونو پورې تړاو لري. منطق د استنتاج هغه قواعد مطالعه کوي چې د سمو مفروضاتو نه پایلې راوباسي. نور د پام وړ فرعي څانګې يې دا دي: د ساینس فلسفه، سیاسي فلسفه، ښکلاپوهنه، د ژبې فلسفه او د ذهن فلسفه.
تعریفونه
په پیل کې، دا اصطلاح هر ډول پوهې ته کارول کېده. له دې انده، فلسفې له دین، ریاضي، طبیعي علومو، پوهنې او سیاست سره نږدې اړیکه درلوده.
په درېیمه پېړي اړوند د فلسفې د ترټولو زوړ راپاتې تاریخ، د وتلو فیلسوفانو ژوند او نظر (inquiry) کتاب کې دیوژن لېرتیوس د لرغوني یونان د فلسفي څېړنې درې برخې وړاندې کوي:
اخلاقي فلسفه  (یعنې اخلاقیات (ethics)، د êthika له لغت نه، 'چې په شخصیت، خوی، ټولنیز چلند پورې اړه لري' د ښېګڼې، سم او ناسم، عدالت او فضیلت/سپېڅلتیا مطالعه وه.
مېتافزیکي فلسفه (یعنې منطق (logic)، د logikós له لغت نه 'دلیل یا وینا او یا ورپورې اړوند) چې د هستۍ، علیت، خدای، منطق، شکلونو او نورو تجریدي/ذهني شیانو مطالعه وه. (meta ta physika، 'له فزیک وروسته')
سورسرپال (Pyrrhonist) فیلسوف سېکستوس امپیریکوس (Sextus Empiricus) د منطق پوهانو پر وړاندې (Against the Logicians) په نامه په خپل کتاب کې هغه ګڼې لارې چارې تشرېح کړي دي چې له مخې يې لرغونو یوناني فیلسوفانو فلسفه وېشلې وه او اپلاتون، ارستو، سقراط او رواقیونو په دې درې برخې وېش خوښه راغلې وه. شکاک اکاډمیک فیلسوف سیسرو هم دغه درې برخې وېش منلی و.
دا وېش له کاره نه دی لوېدلی ، بلکې بدل شوی دی: طبیعي فلسفه په بېلابېلو طبیعي علومو وېشل شوې ده، په ځانګړې توګه فزیک، ستورپېژندنه، کیمیا، بیولوژي او کوزمولوژي/کیهان شناسی، اخلاقي فلسفې ټولنیزعلوم رامنځته کړل او لاهم د ارزښت نظریه په کې شامله ده (لکه: اخلاق، ښکلاپېژندنه، سیاسي فلسفه او نور او میتافزیکي فلسفې خپل ځای شکلي علومو ته پرېښود، لکه منطق، ریاضیات او د علم فلسفه، خو بیا هم پوهنپوهنه او کوزمولوژي او نور په کې شاملېږي. د بېلګې په توګه:  د نیوټن د ۱۶۸۷ز کال د طبیعي فلسفې ریاضیکي اصول چې وروسته بیا د فزیک د یوه کتاب په توګه ډلبندي شول، د طبیعي فلسفې اصطلاح د هماغې زمانې په مفهوم کارولې ده او د ستورپېژندنې، طب او فزیک په څېر څانګې یې رانغاړلې  دي چې، وروسته بیا په ساینس پورې وتړل شوې.
تاریخي عمومي کتنه
په یوه ټولیز مفهوم کې، فلسفه له حکمت، فکري کلتور او د پوهې لپاره لټون سره تړاو لري. په دې مفهوم کې، ټول کلتورونه او لوستې ټولنې فلسفي پوښتنې پوښتي، لکه: "څرنګه ژوند وکړو؟" او "د حقیقت ماهیت څه شی دی؟" وروسته بیا د فلسفې یو پراخ او ناپېیلی مفهوم د حقیقت، اخلاقو او په ټولو نړیوالو تمدنونو کې د ژوند په څېر موضوعګانو په اړه مستدلې پوښتنې او پلټنې مومي.
لویدیځه فلسفه
د ارستو مجسمه (۲۸۴-۳۲۲ قبل المیلاد)، د لرغوني یوناني فلسفې یوه ستره څېره، د ارستو پارک، ستاګیرا
لویدیځه فلسفه د لویدیځې نړۍ فلسفي دوددستور دی او تاریخ یې له سقراط نه وړاندې هغو متفکرینو ته ورګرځي چې د میلاد نه وړاندې په شپږمه پېړۍ کې په یونان کې فعال و، لکه: تالس (۶۲۴-۵۴۵ قبل المیلاد) او فیثاغورث (۵۷۰-۴۹۵ قبل المیلاد) چې له "حکمت سره پر مینه" (یوناني: philosophia) کار کاوه او د "طبیعت شاګردانو' (physiologoi) اصطلاح هم ورته کارول کېده.
لویدیځه فلسفه په درېیو دورو وېشلای شو:
لرغونې دوره
په داسې حال کې چې د لرغونې دورې نه زموږ پوهه له میلاد نه وړاندې په شپږمه پېړۍ کې له تالس نه پیل کېږي، بیا هم د هغو فیلسوفانو په اړه چې له سقراط نه مخکې تېر شوي وو، لږمعلومات لرو (چې معمولاً يې له سقراط نه وړاندې فیلسوفان بولي). په لرغونې دوره کې یوناني فلسفي مکتبونو نفوذ درلود. د سقراط د لارښوونو نه اغېزمن تر ټولو وتلي مکتبونه: اپلاتون چې د اپلاتون اکاډمي يې جوړه کوړه او د هغه شاګرد ارستو وو. نور هغه لرغوني فلسفي دودونه چې سقراط پرې اغېزه درلوده، دا دي: کلبي فلسفه (Cynicism)، د شهوت پالنې فلسفه (Cyrenaicism)، رواقي پالنې فلسفه (Stoicism) او د اکاډمیکې شک پالنې فلسفه (Academic Skepticism). د سقراط هم-عصر دماکریتوس (Democritus)هم پر دوو دودونو اغېز درلود:  نپوهېږم پالنه (Pyrrhonism) او اپیکورپالنه (Epicureanism). د هغه مهمې موضوعګانې چې د یونانیانو له خوا کار پرې کېده، دا ډول وې: میتافزیک (له سیالو نظریو سره، لکه: اټومیزم (atomism) او مونیزم (monism))، کوزمولوژي، د ښه ژوند ماهیت (ایوډامونیا (eudaimonia))، د علم امکان او د دلیل ماهیت (logos).
د منځنیو پېړیو دوره
د منځنیو پېړیو فلسفه (۵مې-۱۶مې پېړۍ) د لویدیځې رومي سترواکۍ له راپرځېدو نه وروسته دوره ده، چې د عیسویت لوړتیا سیوری پرې غوړلی و او له دې امله، د یهودي-عیسوي الهیاتو نظري موضوعګانې  منعکسوي او د یوناني-رومي فکر دوام خوندي ساتي. په دې دوره کې د خدای پر شتون او ماهیت، د باور او استدلال پر ماهیت، میتافزیک، د بدۍ پر مسئله بحث روان و. د منځنیو پېړیو ځینې نوموتي مفکرین دا دي: سېنټ اګوسټین، توماس آکویناس، بویتیوس، آ‌نسلېم او راجر بېکان. دې مفکرینو فلسفه، د الهیاتو مرستندویه (ancilla theologiae) بلله او له همدې امله دوی په دې لټه کې وو، چې فلسفه د سپېڅلي کتاب له تفسیر سره تنظیم کړي. دا دوره د مکتب پالنې (scholasticism) د رامنځته کېدو شاهده وه. مکتب پالنه د متن انتقادي مېتود و چې د منځنیو پېړیو په پوهنتونونو کې د کلیدي متنونو د دقیقې مطالعې او مباحثې پر بنسټ رامنځته شو. د رنسانس په دوره کې، پر کلاسلیک یوناني-رومي فکر او سختې انسان پالنې (humanism) تمرکز ډېر شو.
عصري دوره
د اغېزناک عصري فیلسوف اېمانوېل کانت انځور (په آبي کورتۍ کې) له ملګرو سره. نورې څېرې دا دي: کریسټین جېکب کراوس، جوهان جورج همان، تیودور ګوتلیب وان هیپل او کارل ګاتفرید هېګن.
د فلسفې تاريخ
په دودیزه توگه لویدیځه فلسفه په دری برخو وېشل شوې ده: لرغونې فلسفه، منڅني پېر فلسفه او نوې فلسفه. ختیځه فلسفه له تاریخي اړخه له لودیځې هغې خپلواکه وه. ځینې فیلسوفان په دې آند دي چې انساني تمدن یو نوي «له نوي ور اخوا» دور ته ورتېر شوی. نور وایي چې د نوی فلسفی او اوسمهالې فلسفې ترمنځ څرگندوالې شته. مگر ددې توپیر د محتوی په اړه یو سر اختلاف هم شته.
لرغونې هندي فلسفه
د لرغونې هندي فلسفي نظريات په ټوله نړۍ كې منل شوي نظرياتو څخه شمېرل كېږي. د هندي فلسفې زياتره نظريات د هغه په ديني ډلو پورې تړلي دي. د هند پېژندونكو له څېړنو څخه دا خبره جوتېږي، چې په مخزېږيزو پېړيو ې د هندي اديانواو مذدهبونو له گروهو څخه هندي فلسفه منځته راغلې. او په همدې پېړيو كې د هند ديني گروهې له فلسفي افكارو سره گډې شوې دي. دا نظريات په پېړيو پېړيو له يوې خولې وبلې خولې ته ورلېږدېدلي دي، او له ډېرې مودې پس د هند په ديني كتآبونو كې خوندي شوې دي. د لرغوني هند فلسفه په پخوا وخت كې دويمه درجه درلوده. په لومړي سر كې د يونان راتله. چېنايانو لدې فلسفې څخه په متاثره كېدو دا هېواد د (حكمت هېواد) په نامه يادكړې. هندي فلسفه له يو اړخه هر څيز څښتن گڼي، او له بل اړخه هرڅيز په څښتن كې ويني، نو پدې ډول د هند فلسفه د نړۍ او طبيعت په پېژندلو كې له اېډياليزم او ماټريالېزم (ماده پرستۍ) څخه سرچينه اخلي. كې د زياتره هندوانو په وړاندې طبيعي نړۍ نه دا چې د ژوند، اروا او عقل د مسئلو په اوارولو د ستونزو راولاړوې كړي، بلكه په خپلو صوري مظاهرو سره دوكه وركوونكي او له رښتياوو سره په ټكر كې دي. هندي فلسفه دا ده چې غم له كومو وجوهو منځته راځي، د بې وسۍ او مجبورۍ سبب څه دى، ايا ځآن هم كوم مادي شې (څيز) دى يا نه، د ژوند بريدونه او بندويزونه تركوم حده پورې دي، مرگ ولې راځي، او لدې څخه څرنگه ځآن ژغولې شو، د ځيزونو (شيانو) اصل حقيقت څه دى؟ لنډه دا چې ټوله هندي فلسفه له همداسې پوښتنو گروېږنو څخه ډگه ده. هندي مفكرين پدې خبره قائل ول، چې ژغورنې (نجات) لپاره يواځې پوهه بسيا نه كوي، بلكه لدې سره سره د عمل شتون هم اړين دى. هندي فلسفه په حقيقت كې د هند د نيمې وچې د دينونو او مذهبي ډلو دويم نوم دى، چې له بتپالنې څخه پېل كېږي، او په يووالي ته رارسېږي. هو دا بېله خبره ده چې ځينې خلك څښتن مني او ځينې يې په هستۍ گروهه لري، څوك يې انكاري دى، نو څوك يې منونكې، لنډه دا چې هندي فلسفه يوه بېكاره فكر څخه نيولې تر لوړو افكارو پورې لرونكې فلسفه ده. د هندي فلسفي افكارو او گروهو وېش علامه محمد نادر ايوبي كندهارې د عمومي فلسفې په اړه خپل ليكلي اثر (فلسفه) كې د هند فلسفي افكار او گروهې د فلسفي وېش له مخې په دوه ډلو وېشلي چې په لاندې ډول يې بيانوي: د لرغوني هندوانو د فلسفي افكارو او عقيدو په ارته ورشو كې فلسفه په لومړي سر كې پر دوو لويو ډلو وېشل كېږي:
۱- ناستيكا او ۲- استيكا
ناستيكا چې لغوي مانا يې (نشته) ده، د هغو فلسفي او مذدهبي نظرياتو څخه عبارت دي، چې د هند لرغوني گروهې، چې پر (وېداگانو) يانې مذهبي سرودونو ولاړې دي، نه مني او ورڅخه انكار كوي. په هندي فلسفه كې يو سپېڅلې نوم چې (برهما ) نومېږي، د فكري بشپړتيا او لوړتيا كې پوره لاس لري، ددې فلسفې له مخې د (برهما) قوت زموږ د وجود په تل كې كرل شوې، او په هر گړۍ كې د انسان د خدمت لپاره تيارسې وي، خو هغه پدې شرذ چې موږ ورڅخه ځان په بشپړ ډو خبر كړو. او هغه داسې چې لدې درې لورو څخه ځان ورنږدې كړو:
هندي مفكرين د وجود پټو (اسرارو) ته د رسېدو لپاره په يوه بې سره او بې پايه ډكر كې ډېر اوږده واټنونه وهلي. پدې ډگر چې لومړې پل (قدم) كېږدي، هغه رياضت، د دونيوي مزاياؤ شاته غورځول، د رزيلو ځآنگړتياؤ جرړې ويستل، ترڅو وكولاى شي پدې توگه د تيارو لدې گرداب څخه ځآن وباسي، او د روښنايۍ نړۍ ته ځآن ورسوي. هندي فلسفه د اروا او مادى ترمنځ د يو ډېر لوى توپير خبره كوي، او همدا توپير د هندي فلسفې له مهمو ځانگړتياوو څخه دي، چې په خپل فلفيي فكر كې د اروا لپاره په يوه ځانگړي ځاى قائله ده. هغه ستر توپير چې د اروا او مادې ترمنځ دى، په سانكي فلسفه كې، چې وروسته به بيان شي، په ښه ډول تشرېح شوې. په هندي فلسفه كې انسان يواځينې روحاني وجود دى، چې د خپلې اروا په روزلو سره كولې شي، لدې نړۍ څخه وراخوا (ماوراى طبيعت) ليدنه وكړي، هغه څوك چې د نړۍ وراخوا څخه ليدنه وكړي، لپاره تېره زمانه، حال او راتلونكې نشته، هغه دې نړۍ ته د تلپاتې شي په سترگه گوري، د هغه لپاره رون او سبا هم شتون نلري. د يوه هندو مومن لپاره دا اړينه ده ترڅو د هندويزم د قانون يو بنسټيز شرط ومن، او هغه په وېداگانو چې هغه د خپل ايمان پېل او پاى وگڼي، گروهه ده. پدې ډول د وېدا څلور كتابونه د دوه شرحو او دوه تفسيرونو سره چې يو يې (براهمني) او بل يې (اوپنېشادونه) دي، د هندو دين او فلسفې بنسټيز توكي دي. د عام هندو (ارتودوكس) فلسفه د ۱۰۰۰ كلونو (له ۵۰۰م ز څڅه تر ۵۰۰ز) كلونو پورې وخت كې راجوړه شوې، چې بيا ۱۰۰۰ كاله نور پدې ولږېدل، ترڅو دا فلسفي نظريات تصفيه شي، سم او منظم شكل ترلاسه كړي، كه څۀ هم د هند د فلسفي ډلو تداد ډېر زيات دى، مگر خپله هندي مفكرينو دا ډلې په شپږو ښوونځيو كې راټولې كړي دي. پدې ډول ددې ښوونځيو دننه فلسفي سېسټم كې د پينځو نورو ښونځيو سره اختلاف ښكاري.
سرچینې
وېشنيزه:گروهه
احمد
احمد د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
فتح الله
فتح الله د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
آخال ولايت
وېشنيزه:د ترکمنستان ولايتونه
شاکر کارگر
شاکر کارگر د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
سردار اغلي
سردار اغلي د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
سيد محي الدين هاشمي
سيد محي الدين هاشمي (د ۱۳۳۷ ل کال، د ننگرهار ولايت) د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال، څېړونکی او ژباړن دی.
مخينه
سرڅېړونکی دوکتور سيد محي الدين هاشمي په ۱۳۳۷ ل کال کې د ننگرهار ولايت د کوز کونړ ولسوالۍ د بريالي کلي په يوه روحاني کورنۍ کې زېږېدلی دی. لومړنۍ او منځنۍ زده کړې يې د نور درې په لېسه کې سرته رسولې دي. په ۱۳۵۶ لمريز کال کې د کانکور په ازموينه کې تر بري وروسته د کابل پوهنتون د ژبو او ادبياتو پوهنځي په پښتو څانگه کې شامل شوی او لوړې زده کړې يې هلته سرته رسولې دي. د لوړو زده کړو تر پای ته رسولو وروسته د همدغه پوهنڅي په کدر کې د استاد په توگه پاتې شوی او تر ۱۳۶۳ کاله پورې همدلته او بيا يې په ننگرهار پوهنتون استادي کړې ده. په هېواد کې د نامساعدو سياسي آړونو (شرايطو) له لامله د ۱۳۶۳ ل کال په کب مياشت کې پښتونخوا ته کډوال شو. لکه څنگه چې د هغه د ماسترۍ زده کړې په کابل پوهنتون کې نیمگړې پاتې وې، نو کله چې پښتونخوا ته کډوال شو هلته يې د ماسترۍ زده کړې بشپړې کړې. بيا يې د ازاد افغانستان په ليکوالو ټولنه او تعليمي نصابونو کې دنده درلوده او تر دې وروسته يې د دعوت او جهاد په پوهنتون کې د پښتو ادبياتو د استاد په توگه دنده ترسره کوله.
ليکوال سيد محي الدين هاشمي په ۱۳۸۰ ل کال کې خپل هېواد افغانستان ته راستون شو. په کابل کې د افغانستان په پوهنو اکاډمۍ کې د څېړونکي په پوهنيزه رتبه ومنل شو. نوموړي په پوهنو اکاډمۍ کې په څېړونو پيل وکړ، د پوهنو اکاډمۍ په بېلابېلو څانگو کې يې دندې ترسره کړې، لکه د پښتو څېړنو په نړیوال مرکز، د اریانا دايرت المعارف په مرکز او د ژبو او ادبياتو په مرکز کې. اوسمهال (۱۳۹۸ ل کال) د ژبو او ادبياتو په مرکز کې پوهنيز مرستيال دی.
هاشمي په ۱۳۹۰ ل کال کې دکتورا واخيسته. تر اوسه د هغه ټول نږدې ۹۲ اثار چاپ شوي دي. له دغه شمېره يې له ۳۰ تر ۳۵ اثارو څېړنې دي.
چاپ شوي اثار يې
۱- د لوی احمد شاه بابا ياد، د ۱۳۸۲ ل کال د علومو اکاډمۍ چاپ.
۲- د نثري ادب ډولونه، د ۱۳۹۴ ل ل کال چاپ.
۳- د ادبپوهني څانگې، د ۱۳۹۶ ل ل کال چاپ. ۴- د گل پاچا الفت د هنري نثرونو معناییزه او بڼه ییزه څېړنه، د ۱۳۹۷ ل ل کال چاپ.
۵- د بایزید روښان یاد.
۶-
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
د شنو خونو ګاز توليد
د شنو خونو ګاز، د انسان له فعاليتونو نه توليديږي، چې د اقليم د بدلون سبب کېږي. زياتره يې له فوسيلي سون توکو له سوځېدلو نه کاربن ډای اکسايد دی. تر ټولو پراخه ککړونکو نه په چين کې د ډبرو سکاره او د تېلو او ګازو ستر شرکتونه دي، چې زيات دولتونه يې د OPEC [د نفتو صادرونکي هېوادونه] او روسيې پورې اړوند دي. د انسان له امله د ګازونو توليد له صنعتي دورې نه د مخکې کچو په پرتله فضايي کاربن ډای اکسايد نږدې ٪۵۰ زيات کړی دی.
د برېښنا توليد او لېږد رالېږد توکي يې ستر خپروونکي دي، چې د ډبرو سکرو پر مټ چلېدونکي د برېښنا سټېشنونو يوه تر ټولو پراخه سرچينه ٪۲۰ د شنو خونو ګاز توليدوي. د ځنګلونو پرې کول او د ځمکې په کارونه کې نور بدلونونه هم کاربن ډای اکسايد او ميتان خپروي. د انتروپوجينيک ميتان د خپرولو تر ټولو پراخه سرچينه کرنه ده، چې له فوسيلي سون توکو صنعت نه په نږدې ډول د ګاز د خپرولو او لنډمهالي شنو خونو ګاز توليد په واسطه تعقيبېږي. د کرنيز ميتان تر ټولو پراخه سرچينه کورني حيوانات دي. کرنيزې خاورې د سرې (پارو) له امله نايترس اکسايد خپروي. په ورته ډول له يخچالونو نه فلوريني ګازونه د انسان په ټول توليد کې ستره ونډه لوبوي.
د ګازونو د توليد اوسنۍ اندازې، په کال کې د يوه شخص پر سرشپږ نيم ټنونه منځنۍ کچه ټاکي، چې د حرارت درجه به له ۲۰۳۰ ز نه مخکې کېدای شي، د صنعتي دورې نه د مخکې کچې په پرتله (1.5 °C (2.7 °F)) زياته کړې وي، چې د اووه سترو هېوادونو حد او د پاريس د تړون د هيله مندۍ حد دی.
اندازه اخيستنې او محاسبات
د نړۍ د شنو خونوګازونو توليد نږدې 50Gt  پر يو شخص دی (۶.۶ ټنه پر يوه شخص) او د ۲۰۱۹ ز لپاره د ځمکې د کارونې د بدلون له امله د 5Gt په ګډون 57 Gt کاربن ډای اکسايد اټکل شوی دی.
کاربن ډای اکسايد، نايټرس اکسايد، ميتان، د فلوريني ګازونو درې ډلې (sulfur hexafluoride (SF6), hydrofluorocarbons (HFCs) او perfluorocarbons (PFCs)) ستر انتروپوجينيک شنو خونو ګازونه دي او د پاريس تر تړون لاندې ترتيب شوي دي.