الجيان
نباتات د نصوار ي رنګه معاصرو الجيانو څخه مينځ ته نه دي راغلي بلکي د هغوي د ځينو ابتدايي اشکالو  څخه چې ډ ېر پخواله منځه تللي وه او لرونکي دساده پېچلي جوړښتونو وه منځه ته راغلي دي کوم الجيان چې وچې ته دباندې راوتلي وه په څرګند ډول يې دنسل تبادلې له امله په اوبوکې نصواري رنګه الجيانودنسل دتبادلې مختلف شکلونه منځ ته راغلي وه. دمثال په ډول د لاميناريا(lamenaria) دانکشاف په دوران کې سپوروفايټ (sporophyte) يې انکشاف يافته او ګاميټوفايټ (gametephyte) دمايکروسکوپي نبات پ شکل دى ګاميتوفايټ يې په کلي ډول دانکساف له دوران خخه پاتي دي او نبات يواځي دسپيورفايټ په شکل موجود دي. اوپه کوتلري (cutleria) کې ددې په برعکس ګاميټوفايټ يې انکشاف يافته دى په پاى کې ديکتيوتا(Dictyota) کې دواړه نسلونه ګاميټوفايټ (Gametophyte) او سپوروفايټ (sporophyte) په عين شکل سره وده کړي ده په ظاهري ډول دواړه سره ورته دي ليکن دسايتولوژي له نظره دکروموزومونوسيټ اودتکثري مختلفو غړو دموجوديت له رويه سره توپير لري. کوم نباتات چې دلومړي ځل لپاره داوبوڅخه وچې ته بېرون راوتلي دي په امتحاني ډول د ډيکتيوتا(Dictyota) په شان دي چې ګاميټوفايټ اوسپوروفايټ يې يوډول انکشاف کړى دى. اودنسل تبادله هم لري دځمکې دمخ ساده نباتات کوم چې مونږته معلوم دي هغه پسيلوفايټا(Psilophta) څخه دي چې بدون له شک او ترديد څخه دپسيلوفايټا نباتاتوڅخه دمخه يوډول اوږده نباتات چې ساده جوړښتونه يې لرل اوالجيانوته ورته وه موجود وه. الجيان د اقتصادله حيثه ډېر اهميت لري دمثال په ډول دغذاپه حيث دالجيانوڅخه استفاده کېږي اوهم دقنداوځينوويټامينونوله حيثه لکه (A-B) ويټامين ډېر غني دي (c)او(D) ويټامين هم په الجيانو کې پيداکېږي همداډول دبکترياودکرني لپاره ديوښه وسط په حيث روغتونونو اولابراتوارونوکې استعماليږي. ايودين چې يوه ډېره مهمه غيري عضوي ماده ده په طبابت کې دجراحي په څانګه کې د ټينچرايودين (Tentur iodin) جوړلولپاره پکاروړل کيږي اودالجيانوڅخه هم لاسته راځي له بلي خوا ماهيانو او دنوروبحري حيواناتولپاره دغذايې موادو په حيث کار ورکوي اوهم دهغوۍ په تنفسي چاروکې ډېر مهم رول لري. دالجي حجروي دېوال دسلولوز اوپکتيني موادو له مخلوط څخه جوړشوي او دهغوۍ حجرې يې احاطه کړى دى .يا يوه ډله الجي کې حجروي دېوال ديوه سريښناکه پنډ پوړ په واسطه پوښل شوى او نوريې سليکان لري. د دوي دحجرې سايتوپلازم يو ياڅو هستې واکيولونه او کلويداستونه لري په الجي کې کلوروپلاستونه ډول ډول شکلونه اوبيل بيل رنګونه لري چې دکلوروفيل پګمينټ په هغوۍ کې حتمي دي. دډېروالجيانوپه کلوروپلاستونوکې دپيرينودپه نوم مخصوص پروتيني جسمونه ساتل کېږي هغوۍ په نشايسته اوړي اومستقيماپه کلوروپلاستوکې ذخيره کېږي بې له نشايستې په الجيانو کې نور پولي سکرايدونه اوهمدارنګه مونوسکرايدونه اوشحميات هم ترکيبيږي همداشان يوڅه الجي (شنه اوابي الجي)دفنجي (اسکومايسيتو دې) سره ګډژوند تېروي دوه ګډې ټولنې يې منځته راوړي دي. دالجي مارفولوجيکې ډولونه ډېر زيات دي تقريباټولې نوعي يې چې مايکروسکوپي دي اوله يوې حجرې څخه جوړشوي دي په خاوره کې ليدل کيږي. الجي دنايتروجن دبدلېدو په عمليه کې فعاله برخه اخلي .دوى منرالي (ناتيرايتي او امونيايې )نايتروجن په هغه عضوي موادوکې چې دپروتوپلازم په جوړښت کې ورننوځي بدلوي .الجي دځمکې دموادو په دوران کې ډېرعمده رول لوبوي لکه چې دوى عضوي مواد خصوصآهغه موادچې خاوره جوړوي توليداوغونډوي. دالجيانوډولونه پخوانيوالجي پوهانو(Phycologists)الجيان يواځي درنګه موادو له مخې په ځلوروټولګيوتقسيم کړي وه اماپه تېروکلونوکې الجي پوهانوداډول طبقه بندي مصنوعي ګڼلي ده اودالجيانوطبقه بندي يې دجسم جوړښت دتکثري غړوڅرنګوالى د ذخيره شوي غذاډول اوبلاخره د رنګه پګمټونوپه اساس په (٧) ټولګيوتقسيم کړى ده. په همدې ډول الجي طبقه بندي دحجروي دېوال په کېماوي ترکيب،جوړښت اومتحرکوحجروکې دفلاجيل موقيعت،دضيايي ترکيب دپګمنټ خاص اوهمدارنګه په حجره کې دذخيروي عضوي موادوجوړېدو دطبقې نښوپه بنسټ ولاړه ده ددغونښو بنسټ الجيان يوڅوعمده ځانګړوګروپونو باندي ويشل شوي ده ددغوګروپو څخه هغه الجيان چې په خاورو کې په پراخه اندازي سره تيت دي بيان شوي دي. حقيقي الجيان (True Algae) حقيقي الجيان (Eukaryotic cell)حجراتوپورې ارتباط لري اوپه عمومي توګه دغه الجيان کلورفيل لري اودفوتوسنتيزس عمليه مخکې بيايي اوحجروي دېوال يې له سلولوزڅخه جوړشوي دى دانباتات اصلي ريشه –ساقه –پاڼه نه لري اويومخصوص جوړښت منځ ته راوړي چې تيلس(Thalus)په نوم ياديږي ددې نباتاتوتکثرپه دريومختلفوطريقو سرته رسيږي. ١-(Vegetative Reproduction) په دې ډول تکثرکې دنبات يوبرخه جداکيږي اوجداشوي برخه کولاى شي چې يواځي يوطالوس (Thalus)مينځ ته راوړي. ٢- (Sporulation Reproduction) دغه نباتات کولاى شي چې دسپورپه وسيله هم تکثروکړي اودوه ډوله سپورونه مينځ ته راوړي. الف- متحرک سپورونه :داسپورونوچې د(Planospore)په نوم ياديږي چې هرسپوردډېرفلاجيلا لرونکى وي. ب- غيرمتحرک سپورونه : داسپورونه چې د (Aplanospore)په نوم ياديږي داسپورونه فلاجيلا نه لري.