cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انتى بيوتيکونه
مقدار :-
په کوچنيو حيواناتو کى (سپى ،وري ،سيرلى ) دبدن هرکيلوګرام وزن په مقابل کى ٢٥-٥٠ ملي ګرامه دورځى يو ځل او په لويو حيواناتو کى (خوسکى ،بياڼ ،آس ) دبدن هر کيلوګرام وزن په مقابل کي ١٠-٢٠ ملي ګرامه دورځي دوه ځله يعنى په هرو١٢ ساعتونو کى يو ځل ورکول کيږي. --دغولانځي دالهاب لپاره :-== له تيارو جوړو شوو ملي ليتر ه سورنجونو څخه يوه دانه په ناروغ تى کى داخل او بيا له هرو ٢٤ ساعتونو څخه وروسته يو ځل بايد تکرارشي. درحم دالتهاب لپاره :- له نيم ګرامه (٥٠٠ ملي ګرام ) تابلتونو څخه يو يا دوه تابليته دغواپه رحم کي او له همدي تابليت څخه نيم څخه پر يوه تابليته پوري دميږي په رحم کي کښيښودل کيږئ. مسموميت :- کلوروتتراسکين دنورو ټولو تتراسکلينو پرتله تخريشى خاصيت لري کله چى دخولي له لاري سپى او پيشو ته ورکړاي شي دکانګو او زړه بدوالى سبب کيږي او ان تردي چى ممکن داسهال سبب هم وګرځي. که چيري درمل له شيدو سره يوځاي ورکړاي شي له دي حالت څخه به مخنيوي وشي .او په شخوندوهونکو څارويو کى که دخولى له لاري ورکړاي شي دهضمي جهاز گډوډى راپيداکوي .په ځوانو حيواناتو کى تتراسکلين استعمال دغاښونو او هډوکو نشوونما وروسته کوي او دغاښونو درنګ تغير پيداکوي. --اکسي تتراسکلين يا (Oxytetracyclin )== نواځينى انتى بيوتيک دي چى دوترنري په طبابت کى زيات استعماليږي او په خارجى او داخلي توګه ښه وسيع ضد باکتريايى اغيزه کوي دبکترياوو نشونما يا ودي ته توقف ورکونکى اغيزه لرى. خواص :- يوډول زيړکرستالي پوډر دي تريخ خوند لري او په اوبو کي دحل کيدو وړ دي او بايد په يوه نخ وچ او په تياره يا بى رڼا ځاي کى وساتل شي. دتطبيق لاره ،جذب او اطراح :- که چيري دخولي له لاري تطبيق شي دهغه جذب دکولمو له لاري په ښه شان سره صورت نيسى او که دعضلي له لاري څاروي ته ورکړاي شي په دي صورت کى د٢ ساعتوپه موده کى دهغه غلظت په وينه کي خپل اعظمى حدته رسيږي. اکسى تتراسکلين دشوکى نخاع په مايعاتو کي جذبيږي او کولاي شو چى دنخاع په تداوي کى ورځينى ګټه واخلو او دنخاع شوکى له لاري هم تطبيق کيداي شي په همدي توګه نوموړي درمل دپلاسنتا څخه پير او دهغه غلظت دجينين يا بچى په وينه کي دمور دوينى دغلظت په اندازه کيږي او کله کله اصغري حد يعنى تقريبا ٢٥ فيصده ته راښکته کيږي. اکسى تتراسکلين دکولموله لاري هم جذبيږي او له هري لاري چى څاروي يا حيوان ته ورکړاي شي په شيدو کي اطراح کيږي او دنوموړې درمل زيات مقدار دبولي جهاز او دصفرا کڅوړي ( په کولمو کي توئيږي ) له لارو اطراح کيږي. اکسى تتراسکلين هايدروکلوريد کولاي شو چى له هري عادي لاري څاروي ته تطبيق کړو او دهغه روغنى يا غوړ شکل په الوتونکو او چرګانو کي يوازى دپوستکى له لاري زرق کولاي شو اوپه تى لرونکو حيواناتو کى دهغه زرق څخه بايد ډډه وشي ،
فیمنیستي الهیات
فیمینیستي الهیات هغه خوځښت دی چې د بودېزم، هندوئېزم، سېکېزم، نوپاګانېزم، بهایي عقیدې، عیسویت، یهودیت، اسلام او نوو مذهبي عقایدو په ګډون په ګڼ شمېر ادیانو کې شتون لري، څو د دغو عقایدو په سنتونو، اعمالو، سپېڅلو کتابونو او الهیاتو کې په فیمنیستي لیدلورو بیاځلي کتنه ترسره کړي. د فیمنیستي الهیاتو په یو شمېر موخو کې د روحانیونو او دیني مراجعو ترمنځ د ښځو د رول زیاتوالی، د خدای(ج) اړوند د حاکمې مردسالاره ژبې او انځور بیا تفسیر، په کاري چاپېریال او د مورګلوۍ په ډګر کې د ښځو د ځایګي ټاکل او د ادیانو په سپېڅلو متونو او په ښځ سالاره مذاهبو کې د ښځینه وو د انځور څېړنه شاملېږي.
مسیحیت
مسیحي فیمینېزم د فیمنیستي الهیاتو څانګه ده چې د عیسوي لیدلوري له مخې په اخلاقي، ټولنیز، معنوي او د رهبرۍ په ډګر کې د ښځینه او نارینه و د برابرۍ په برخو کې د پرمختګ او درک په لټه کې ده. دغه چاره د فیمینیستي لیدلوري او مذهب په همغږۍ د اصلاحاتو له مخې مخته وړل کېږي. عیسیوي فیمینیستان استدلال کوي چې په دغه لاره کې د ښځو همکاري د عیسیویت د بشپړ درک په موخه اړینه ده.
دغه الهیات پوهان باور لري چې خدای(ج) د ټاکل شوو بیولوژیکي ځانګړنو لکه جنسیت او نژاد له مخې تبعیض نه قایلېږي. د دوی په عمده مسایلو کې په دیني برخو کې د ښځو انتصاب، په عیسوي واده کې د نارینه وو برلاسي، د برابرو اخلاقي او معنوي وړتیاوو په رسیمت پېژندل، د امیدوارۍ حقوق او د ښځینه و الهي متعالي جنسیت لپاره پلټنه شاملېږي. عیسیوي فیمینیستان تر ډېره د تاریخي متنونو له لارښوونو څخه ډېره ګټنه کوي او ټینګار کوي چې فیمنیېزم د عیسویت پر خلاف نه دی او تل یې د هغو په متنونو کې شتون لرلی.
مري دالي((Mary Daly چې د ایرلنډۍ کاتولیکې په توګه را لویه شوه او خپلې ټولې زده کړې یې په کاتولیکو ښوونځیو کې وکړې؛ د دوکتورا درې سندونه لري یوه دکتورا یې له سنټ مري کالج څخه د سپېڅلو الهیاتو په برخه کې ده؛ او دوه نورې دوکتوراوې یې د سوئیس له فریبورګ پوهنتون څخه د الهیاتو او فلسفې په برخو کې دي. په داسې حال کې چې دالي(Daly)  په خپلو لومړیو چارو کې له ننه څخه په مسیحیت کې د اصلاح سره لیوالتیا لرله، خو وروسته دې پایلې ته ورسېده چې عیسویت د هغه ډول بدلونونو وړتیا نه لري چې ورته اړتیا ده. د الهیاتو د معاصر عالم فورډ په خبره، «مري ډالي له بل هر چا ډېر په عیسیویت کې د سمبولېزم په مرکزي هسته کې د ښځو د ستونزو د هواري، د هغوی په درک باندې یې د هغو د اغېزو او له خدای (ج) سره یې د هغوی د اړیکو اړونډ ډېر کار کړی دی». ډالي (Daly) د هغو مخکښه بېلګه ده چې څرګندوي څه ډول یو شمېر فیمینیست الهیات پوهان دې پایلې ته رسېدلي چې بېرته رغونه او اصلاحات نوره مناسبه لاره نده او یوازې محکومیت د ژغورنې لاره ده.
روزماري رادفورډ روټر(Rosemary Radford Ruether) د مهمو اضافي تفاسیرو اړوند لیکلي چې څه ډول عیسیوي فیمنیستي الهیات د نړۍ تر اغېز لاندې راغلي. روتر د رومن کاتولیک په توګه را لویه شوه او د پوهنتون تر دویم کال پورې به کاتولیک ښوونځیو ته تله. نوموړې له سکریپس کالج څخه د کلاسیک په څانګه کې فارغه شوې وه او په ۱۹۶۵ زکال کې یې د دلتا وزارت لپاره کار وکړ او همدارنګه یې له ۱۹۶۶ زکال څخه تر ۱۹۷۶ زکال پورې په هاروارډ پوهنتون کې درس ورکړ. «روزماري روتر د کلیسا پېژندنې او همدارنګه یې په ځانګړې توګه په کلیسایي نړیوالو جنجالونو کې د خپلې لاسوهنې، د یهودانو او عیسویانو ترمنځ د اړیکو...، په امریکا کې د سیاست، مذهب او فیمینېزم اړوند د عیسویت د اعتبار اړوند پوښتنه وړاندې کړې». ویل کېږي چې روتر زموږ د مهال یو له مخکښو عیسیوي فیمینست الهیات پوهانو څخه ده. د هغې کتاب جنسیت ګرايي او له خدای(ج) سره خبره (Sexism and God-Talk) په عیسوي الهیاتو کې د فیمنیستي الهیاتو لومړنۍ ارزونه ده.
عیسوي فیمینستي الهیات تل په سپین پوستو مېرمنو باندې د تمرکز له امله له نیوکو سره مخ شوي. دغه چاره د ښځینه الهیاتو د خوځښتونو د رامنځته کېدو لامل شوې لکه په افریقايي الاصله امریکايي ښځو باندې په تمرکز سره د الیس والکر((Alice Walker له خوا ابداع شوي الهیات، اسیايي فیمینیست الهیات او مجریستا الهیات چې د ادا ماریا ایساسي –ډیاز له (Ada Maria Isasi-Diaz) خوا په لاتین وړاندې شوي.
د لیبرال الهیاتو مدافعین بیا خدای(ج) ته د «هغې» یعنې ښځینه ضمیر کاروي. دغه موضوع د الهیاتي سیمنار د اتحادیي ډیری علمي غړو ته چې د الهیاتي آزادۍ غوښتنې مرکز جوړوي صدق کوي؛ آن سناتور رافائل وارناک (Rafael Warnock) هم له دریم جان ((John څخه په تفسیر کې خدای (ج) ته ښځینه ضمیر کاروي.
اسلام
اسلامي فیمینېزم د فیمنېزم هغه ډول دی چې په اسلام کې د ښځو په رول تمرکز لري. موخه یې هم په عمومي او خصوصي ژوند کې جنسیت ته له پام پرته د ټولو مسلمانانو بشپړه برابري ده. اسلامي فیمینستان د اسلامي قانون پر بنسټ له جنسیتي برابرۍ او ټولنیز عدالت څخه ملاتړ کوي. په داسې حال کې چې دغه خوځښتونه په اسلام کې ریښه لري، خو مخکښانو یې د سکولار او غیر اسلامي فیمینیستي لیدلورو څخه هم ګټنه کړې او د هغو رول یې له نړیوال فیمینستي خوځښت سره تړلی بللی.
سعد الله جان برق
سعدالله جان برق (زوکړه د ۱۹۴۰ زېږدي کال د مې ۱۱، خيبر پښتونخوا ايالت د نوښار ولسوالۍ ) (په انگرېزي: Saadullah Jan Barq) د خيبر پښتونخوا يو طنزيه شاعر، ډرامه ليکونکی، ليکوال، کره کتونکی او کالم ليکونکی دی.
مخينه
سعد الله جان برق د خېبر پښتونخوا د ولايت د نوښار ولسوالۍ د ډاگ بېسود په کلي کې زېږېدلی دی. د پلار نوم يې عجب خان او د نيکه نوم يې محمود خان وو. هغه تر لسم ټولگي زده کړې کړې او وروسته بيا د اقتصادي ستونزو له امله يې نورې زده کړې نه دي کړي او په غټو وړو کارونو پسې شوی.
د برق نيکه محمود خان د باچا خان خان عبدالغفار خان د خدايي خدمت گار غورځنگ يو پرجوشه او څرگند غړی وو. انگرېزانو د خدايي خدمتگارو له تحريک سره د اړوندۍ په سزا کې پر هغه په هغه زمانه کې زر روپۍ جرمانه لگولې وه، چې ډېړ لوی رقم وو. محمود خان د دغې جرمانې د اداينې لپاره خپله پینځه ويشت جريبه زمکه جريب په ۴۰ څلوېښت روپۍ وپلورله. اوسمهال د دغې زمکې قېمت په کروړونو روپيو دی.
د برق پلار عجب خان هم د خپل پلار محمود خان غوندې باچا خان او د هغه له خدايي خدمت گار تحريک سره ډېر نزدې تړون او عقيدت لرلو. هغه يو ځل د حکومت خلاف د خدايي خدمت گارو يو احتجاج کې موجود وو، چې له همدې لامله ونيول شو او بندي کړای شو. په ژمي کې به د جېل په دننه کې د واورو په سانچو څملول کېده او سزاگانې به ورکول کېدې. د دغه تشدد او سزا په پايله کې هغه د ساه لنډي په ناروغۍ اخته شو او پر ۱۹۶۸ ز کال د ۵۸ کلونو په عمر له نمونيا څخه په حق ورسېد.
«زما مور د کاکاخېلو د کورنۍ وه. هغې به کور کې د پښتو منظومو قيصو کتابونو وېنا کوله. بله دا چې د ماماخېلو په حجره کې به مې په ژمي کې د شپې د قيصو کتاب لوسته. په حجره کې ماشومانو ته د ناستې اجازت نه وو، خو د ماماگانو مجبوري مې دا وه چې کور ته د تلو راتلو د پاره د يو ماشوم ضرورت وو، نو ځکه ماته په دغه محفل کې د ناستې اجازت وو. د مور او ماماگانو دغه د منظومو قيصو وېناگانو زه په لاشعوري طور سره کتاب سره ډېر نزدې کړم او بيا په پبو کې به يو کس په کټ باندې څادر غوړلی وو او په هغې به يې کتابونه ايښي ول. ما به بيا د هغه نه کتابونه راوړل او هغه به مې لوستل.»
دندې
له ١٩٦٤ ز. تر ١٩٦٥ ز. پورې د کهسار په اوونيزې مجلې کې مدير پاتې شوی او د خپلو دندو تر څنگ په بېلابېلو ادبي او کلتوري غونډو او مشاعرو کې گډون کړی. بيا پېښور ته کډه شوی او هلته يې په بېلابېلو چاپي خپرونو کې د کالم ليکونکي په توگه کار کړی. پښتو ژبې او ادب کې د نوموړي ونډه د يادولو وړ ده. دی يو وخت سنجيده ليکنو سره سره لغازونه او ټوکې هم ليکلې او په همدې هنري سبک کې د نوم خاوند هم دی چې اکثره خلک يې د طنز او مزاح د ليکوال په توگه پېژني.
د شعر بېلگې يې
هر يو گل دی پاڼې پاڼې - نشته سا يوه غوټۍ کې
په سپرلي کې هم خزان دی - وير ژړا ده په ښادۍ کې
لکه گل وي چا ټومبلی - په ريښې ريښې پگړۍ کې
چې دې خپل زړگي ته گورم - د يارانو په محفل کې
لکه کور د چا کنډر وي - په اباده ابادۍ کې
تږى تږى يم چي نه یې - جل مې اخلي چې دې وينم
اخر سا به رانه وځي - په دې تنده لېونۍ کې
برقه ته چي شاعري کړې - په دې بې شعوره وخت کې
لکه دښته کې څوک واوري - خپل اواز په واپسۍ کې
* * *
د برق د مزاحيه شاعرۍ شوخي:
ملگرو! مبارک مو شه! سېلاب راغلی دی - بيا وخت مو د گټلو د حساب راغلی دی
جالونه مو راواخلئ هم رسۍ لومې دامونه - بهر نه د امداد نومې سرخاب راغلی دی
* * * حافظ دې پس د دې نه شي الله زمونږ د کلي - د غل سره چې مل شولو ملا زمونږ د کلي
چې پل مې ووهو په رو رو پسې تلمه - د کلي څوکيدار کړې وه غلا زمونږ د کلي
* * * نه چا په کوتک نه په چاړه چاقو خنجر وهلی يم - دا ځل بازاريانو دښمنانو په اختر وهلی يم
روژې ورته نيولی ومه کلک سرِ بازار - ملا ورته تړلے وم وهلم دوکاندار - د ټولو سوداگرو سره لاس وو د سرکار
د دې نه پس يې بيا زه د نرنو په خنجر وهلی يم - دا ځل بازاريانو دښمنانو په اختر وهلی يم
څوک پښتو خوړلي دي او چا پښتو خوړلې ده - دا د ړانده ښځه ده په خدای باندې سپارلې ده
څوک ترې لوپټه راکاږي څوک ترې نه برقعه گوره - څوک يې لاس نه نيسي څوک يې لاس ږدي په اوږه گوره
څوک ورله خپل کور ته ورکوي ټېله ديکه گوره - نوې نوې ناوې يې زامنو کور ته راوستې ده - مور يې د څاروو په کوټنۍ کې غورځولې ده
چاپ شوي نښيرونه يې
سعدالله جان برق يو منظم کالم ليکونکی دی چې په زرگونو ليکنې يې په بېلابېلو چاپي خپرونو کې خپرې شوې، خو د هغه يو شمېر چاپ شوي کتابونه په لاندې توگه دي:
۱- برېښنا (شعري ټولگه).
۲- اناردانه (شعري ټولگه).
۳- د کشمير غازي (د کيسو ټولگه).
۴- د پښتنو اصل نسل (څېړنيز اثر).
سرچينې
۱- https://kokchapress.com/756427/
۲- http://pakhtoonmagazine.com/other-writers/1212/
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه ډرامه ليکونکي
وزيراباد
وزيراباد د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 89,652 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 60م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
سومالیایي ژبه
سومالیایي ژبه په انګلیسي د Somali Language) ختیځو کوشي ژبو له ډلې یوه افریقایي-آسیایي ژبو له کورنۍ څخه ده.
بادرنگ
بادرنگ (په انگرېزي: Cucumber) د سابه بابو په ډله کې راځي. دا د خوړو په توگه کارېږي. بادرنگ د هغو سبزیو او میوو په سر کې راځي، چې له تندې سره مبارزه کوي، له رومي ، کاهو او هندواڼې هم مخکې دی چې تقريبا 92% اوبه لري. بادرنگ دکاهو، رومي په پرتله ډېره لږه کالري لري ځکه خود ډنگروالي / لاغر ستوری بلل کیږي،دخوړو کارپوهان یې تل هغو کسانو ته سپارښتنه کوي، چې ډېر وزن لري پردې سربېره بادرنگ بوره نه لري ،چې دوزن د ډېرښت لامل وگرځي. ځینو علمي څېړنو دا ښودلې ده، چې بادرنگ دا وړتیا لري چې د نارينه دجنسي ځواک فعالیت لا پسې ډېر کړي په ځانگړي توگه هغه کسان چې دکوروالي پرمهال له ځانگړو ستونزو ځوریږي ، بادرنگ دجنسي ناروغیو د درملنۍ په سرکې راځي ، ځینې يي عضوي ویگرا گڼي. دبادرنگ له گټو یوه دا هم ده، چې دسړی ادرار زیاتوي او دا ددې لامل گرځي، چې سړی له خپل کوروالي څخه خوښ شي پردې سربېره په بدن کې دوینې دجریان فعالیت زیاتوي،چې دا چاره دسړی او ښځی لپاره مهمه او گټوره بلل شوې ده. ځینې څیړنې دا هم وايي:چې دبادرنگ بوی دښځو دراپارولو په برخه کې هم دپام وړ رول لوبوي ددې ترڅنگ هغه ښځې، چې دسترگو شاوخوا توروالې او پړسوب څخه ځوریږي کولای شي له بادرنگ څخه گټه پورته کړي، چې دا پړسوب له منځه ولاړ شي. دا هم دیادوني وړ ده چې بادرنگ دخولې بد بوی له منځه وړي. دبادرنگ ځینې گټې په دې ډول رالنډولای شو: بادرنگ په هضم کې مرسته کوي ، له بدن څخه د زهري موادو په ویستلو کې مرستندویه ثابتیږي او پر جنسي روغتیا یې اغیز مثبت دی، سرطان ناروغۍ ته هم گټور دی او هغه وگړي چې دبدن پوست یې وچ وي دبادرنگ کارول ورته گټه لري. کولای شو له مختلفو لارو څخه له بادرنگ گټه پورته کړو که له هوږې او اوبو سره وخوړل شي اغیز یې ډېر دی ځینې خلک یې دجوس په بڼه هم کاروي
ګټې یې
لله (جل جلاله) هیڅ کوم نعمت له ګټې پرته ندی خلق کړی. ځینې خلک فکر کوي چې بادرنګ هیڅ کومه روغتیايي ګټه نه لري. خو داسې نه ده. بادرنګ هم بې شمیر روغتیايي ګټې لري. بادرنګ کې شته روغتیايي مواد انسان له ځینو مهلکو ناروغیو څخه په ژغورلو او د انسان روغتیا بهتره کولو کې ډیره زیاته مرسته کوي. دلته مو د بادرنګ له ځینو مهمو ګټو سره چې په مرسته يي کولی شئ د ځینو مهمو ناروغیو مخنیوی وکړئ اشنا کوو: د زړه سوی له منځه وړلو کې مرسته کوي. د خیټې تیزاب او خیټې کې شته دانو په درملنې کې مهم رول لوبوي. د ګردې او مثانې څخه د تیږې په له منځه وړلو کې ډیر زیات ګټور دی. د وینې فشار په نورمال ساتلو کې مرسته کوي. د خولې بد بوي له منځه وړي. زیاته اندازه اوبه لري او په دې ډول د بدن د اړتیا وړ اوبه پوره کوي. د سر درد رغوي د پوټکي روغتیا په ساتلو او بهتره کولو کې مهم رول لوبوي. د سرطان ضد خاصیت لري. ادرار راوړوونکی خاصیت لرلو له امله د بدن فاسد او زهري مواد خارجوي. جلاب راوړوونکی خاصیت لري
حساب
حــِــساب (شمېرن يا arithmetic) '' حــِــساب (شمېرن) د رياضي (څوپوهن) تر ټولو ړومبۍ برخه ده چې د عددونو (شمېرو يا نومرو يا numbers) اَو د عددونو (شمېرو يا نومرو) سره د عــَــمــَــلــِــيــّــو (پېکړنو يا operations) په اَړوند څېړنې اَو زده کړې ورکړنې کوي. ''
د حساب (شمېرن) څلورې مـــُـــهـــِـــمې عــَـــمـــَـــلــِــيې (پېکړنې) Arithmetic’s four important operations
په حساب (شمېرن) کښې څلورې مهمې عمليې (پېکړنې) شته دي چې هاغه عمليې (پېکړنې) دا دي :
'' １. د جمع عمليه (د هـــَـــمټول کړن پېکړنه يا addition’s operation). ''
'' ２. د تفريق عمليه (د اِيسته کړن يا د کمتر کړن پېکړنه يا subtraction’s operation). ''
'' ４. د تقسيم عمليه (د وېش پېکړنه يا division’s operation). ''
'' اَو نور د عدد (شمېر يا نومر) توان (طاقت) number's power ميندن اَو د عدد (شمېر يا نومر) جذر (بېخ يا ريښه) number's root ميندن هم د حساب (شمېرن) په عمليو (پېکړنو) کښې شمېرل کيږي. ''
سورة التحريم
سورة التحريم د قرآن کريم ۶۶ سورت دی.
ډومنيک ډي وېلپين
ډومنيک ډي وېلپين
سورة التحريم
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
ډومنيک ډي وېلپين
= Dominique de Villepin
د فرانسې لومړی وزير
لومړی وزير, فرانسه
دهاقان ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د اصفهان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ډومنيک ډي وېلپين
ژاک شېراک
وېشنيزه:فرانسه وېشنيزه:سياست
30 ډيسمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين
هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين (په انگرېزي:hexamethylentriperoxidiamin یا HMTD) د چاودونکي موادو څخه دي چی د ډیټونیټرونو د جوړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. کیمیایي فورمول یی C6H12N2O6 دی.
توصیف
هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين په ۱۸۸۵ کال کی د ډرسډېن په ښار کی په آلمان کی جوړ شو. هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين د پروکسیدو د ترکیبونو څخه بلوری (کریسټالي) یوه سپینه توگه ده چی په اوبو او عضوي محلولونو (اتهانول) کی ویلېږي. نوموړي توگه مستقر او حساسیت ده. کثافت یی 0,88 g/cm³
د هېکزامېتيلين ټرايپرآکسيډايامين تولید
هایډروجن پاړوکسایډ (۴۵ گ.) د ښیښه لوښی ته ورکړﺉ. په دی لوښی کی اروټروپین (۱۴ گ.) چی د جامد الکول یا هکسامین په نومونو هم یادېږي زیات کړﺉ. د اروټروپین تر ویلېږلو وروسته سیټرک ایسد (۲۱ گ.) په دی محلول کی زیات کړﺉ. دغه لوښی د محلول سره په یخ کی سړه وکړﺉ. د محلول حرارت یاید د ۰ °C څخه تر ۱۰ °C درجو پورې واوسی. وروسته تاسو باید تقریبا ۳ ساعتونه دغه محلول سړه وکړﺉ او گډ کړﺉ. تر ۳ ساعتو وروسته د محلول گډ کولو قطع وکړﺉ. کله چی په محلول کی کړیسټالونه جوړ شوي نو تاسو دغه کړیسټالونه د محلول څخه تجرید کړﺉ. وروسته تاسو کولای سی دغه کړیسټالونه خشک وکړي.
وېشنيزه:چاودېدونكى مواد
تور اېلډر
تور اېلډر (په لاتین: Sambucus nigra) یو شفا بښونکي بوټي دي چی د Adoxaceae په کورنۍ او د Sambucus په جنس پورې اړه ولري، په اروپا او آسيا کی شنه کېږي او په طب او خواړه پېژوندوى کی مهم رول لوبوي.
توصيف
تور اېلډر لوی بوټي دی چی اوږدوالي یی د ۷ مترو څخه تر ۱۰ مترو پورې وي او د مې څخه تر جولای پورې گل کوي. گلونه یی سپين - ژړ رنگ لري او په لوندو سیمو کی شنه کېږي.د تور اېلډر مېوې تور رنگ لري او دایروي شکل لري او په اگست کی پخېږي.
د تور اېلډر گلونه
د تور اېلډر گلونه یو شمېر طبیعی توکې لکه گلیکوزیډونه Sambunigrin، روتین، آنتوسیانین او فلافونويدونه لري. گلونه ادرار او خوله زیاتوي او پر هضم او تریخی (زاره) باندی ښه آغېزه لري.
کچالو
کچالو (په لاتین: Solanum tuberosum) د څو کلن یو زهرلرونکي بوټي دي چی د Solanaceae په کورنۍ او د Solanum په جينس پورې اړه ولري او په امریکا او اروپا کی شنه او کرل کېږي. ټول نبات پرته له غوټو نه زهرجن دي. کچالو ډیرغذایی ارزښت لری چی نه تنها انرژی تولید وی بلکه دپروتین، ویتامین، اومنرال دلوړکیفیت په لرلو سره په ورځنیو خوړوکی ډیر مهم رول لری.کچالو ۷۷،۵٪ اوبه ۲۲،۵٪وچ مواد په ۱۰۰گرام کی ۱۹،۴گرام کاربوهایدریت دوه گرام پروتین ۱ گرام شهم اویوشمیرویتامینونه لکه B1,B2,B6,C لری. کچالو ادرار زیاتوې نو دمثانی اوگوردې لپاره مفید دی همدارنگه دکچالو ساقه اوپاڼې دسولانین دمادی درلودونکې ده دنموړوځخه په جوش شکل دخوب وړونکې اودعصابودآراموونکی  مادی په حیث استفاده کیږی. همدارنگه په کچالو کی یوه زهری ماده چی سولانین نومیږی هم موجوده ده ا وشین رنگ لری چی په طبعی ډول یی اندازه د۰.۱-۰.۰۱ پوری ده که چیرته نموړی ماده د۲۰-۳۰ پورته شی دصحت لپاره خطر لری دنموړی مادی دمخنیوی لپاره باید کچالو په شفاف لوښو کی وساتل شی او دحرات په ۴ درجه کی زخیره کړی شی.
وېشنيزه:زهرلرونکي نباتونه
شق القمر
شق القمر یا "د سپوږمۍ په منځ بېلېدل" د رسول الله يوه معجزه وه. دا معجزه هغه وخت پېښه شوه کله چې د مکې مشرکینو رسول الله ته وويل چې موږ به تا هغه وخت نبي ومنو کله چې ته دا سپوږمۍ په منځ نيمه کړی، نو هماغه وخت رسول الله سپوږمۍ ته لاس ونيولو او سپوږمۍ په منځ دوه نيمه شوه. له علمي اړخه، ناسا ادارې د خپل یو ساینسپوه په ځواب کې په دې خبره تاکید کړی چې اوسنۍ سپوږمۍ د دوه بېلو بېلو جسمونو له ټکر او یو ځای کېدو څخه منځ ته راغلې، او دا خبره یې هم زیاته کړې چې په لومړي سر کې د سپوږمۍ د جوړښت او شکل نیونې خبره یواځې یوې نظریې پورې محدوده وه. دوي دا خبره هم نه ده روښانه کړې چې د سپوږمۍ دا بېلېدنه کله او څرنگه دا پېښه ترسره شوې. لکه څرنگه چې یې بیان کړې چې داسې کومه نښه نښانه نه لري چې د سپوږمۍ بېلېدنه د تېر وخت په کومه برخه کې ترسره شوې ده. ..
په نبوي حديث کې
ژباړه: د مکې مشریکین چې په ډله کې یې ولید بن مغیره، ابوجهل بن هشام، العاص بن وایل، العاص بن هشام، اسود بن عبد یغوث، اسود بن مطلب، زمعه بن اسود، نضر بن حارث ... او نبي ته یې وویل: که چېرې ته رښتینی یې نو مونږ ته سپوږمۍ داسې په دوه ټوټو بېله کړه چې یوه ټوټه یې د ابي قبیس په غره او بله یې د قعیقعان په غره راوستل شي. نبي علیه السلام ورته وویل: که چېرې داسې وکړم نو تاسو به ایمان راوکړئ، ویې ویل هو. دا داسې شپه وه چې سپوږمۍ د څوارلسو شپو وه، نو نبي علیه السلام الله تعالی ته سوال وکړ چې هغه څه ور وبښي چې مشرکینو له ده څخه غوښتي دي، نو سپوږمۍ ته یې اشاره وکړه، نو نیمه یې د ابي قبیس په غره او نیمه نوره یې د قعیقعان په غره راکوزه شوه. په دې وخت کې نبي علیه السلام غږ کړ چې اې ابا سلمه بن عبد الاسد او ارقم بن ارقمه! گواهي ورکړئ.
ساینس
تقریبا ۲۰۰ کاله پخوا علما دې پایلې ته ورسېدل چې د سپوږمۍ په سطحه درې داسې درزونه موندل شوي چې لومړی هغه یې د اور شیندونکي لاوا پایله ښکاري او دوه نورو په اړه یې څېړونکو څه ونه ویل بس دومره وایي چې د نامالومې وجې له امله شوي،. او د علمي اعجاز ځینې مسلمان څېړونکي په دې گروهه دي چې دا درزونه تردې دمه ځکه راپاتې شوي دي چې د نبي د نبوت رښتینوالی تل تر تله همداسې پاتې شي، او ددې خبرې هم ښه ثبوت دی چې قرآن د الله تعالی له خوا رانازل شوی ځکه چې د ټېلېسکوپ له اختراع نه وړاندې په دې قرآن کې د شق القمر (سپوږمۍ درز کېدنې) په اړه مدلل ایاتونه راغلي دي. او د ناسا له خوا د سپوږمۍ د خاپونو انځورکښنه هم په دې دلالت کوي چې یو وخت نه یو وخت سپوږمۍ په منځ دوه نیمه شوې وه. په لسگونو انټرنیټي ویب سایټونو د قرآن علمي اعجاز په اړه د سپوږمۍ انشقاق مسئله راخېستې چې د ناسا انځورونه یې ښه ثبوت کېدای شي، مگر خپله د ناسا رسمي ویب سایټ بیا ددې مسئلې څخه ناخبري ښایي، او وایي چې داسې څه علمي ثبوت نشته چې سپوږمۍ دې په منځ نیمه شوې اوسي. لودیځ تاریخپوهان ددې معجزې له پېښېدو انکاري دي. لکه څرنگه چې د فضا پوهنې علماء د انشقاق القمر پېښې د علمي دلیل په نه شتون تاکید کوي.
بهرنۍ تړنې
وېشنيزه:د قرآن او سنتو اعجاز وېشنيزه:معجزی وېشنيزه:محمدي معجزی وېشنيزه:د نبي معجزه وېشنيزه:د رسول معجزه
مرزا اسد الله خان غالب
مرزا اسد الله خان غالب د هند يو لوی شاعر او غزل بول و. هغه په اردو او فارسي ژبه شعرونه ويلي دي ، په 1797 کې پيدا او په 1869 کال کې مړ شوئ نوم یې اسدالله بیګ دي ، د پلار نوم یې عبدالله بیګ وو ، په ماشومتوب کې یتیم شو او سر پرستي یې د تره میرزا نصرالله بیګ پر غاړه واخیسته ، خو په اته کلنۍ ګې یې تره هم مړ شو. په دیارلس کلنۍ 1810 کال کې د نور احمد بخش خان د وړوکي ورور میرزا الهي بخش خان معروف له لور سره واده وکړ. د اسد غالب حسن پرستي پياوړی شاعر هغه وي چې بې حده مبالغه يا د پيښورو په اصطلاح حد په شعر يا شاعري کې وکړي، د هندوستان د شاعر اسد غالب ترجمه مې څو کاله پخوا لوستې وه، خو څه شعرونه يې زما اوس هم ياد دي، د غالب په اړه ادب پوهان وايي چې د نويو ترکیبونو شاعر دی ، خو زه يې چې ځانته ډېر متوجو کړم هغه دده په حسن پرستي کې بې حده مبالغه ده، هسې خو د شاعرانو په اړه منل شوی تاثر دا دی چې دی به حسن پرسته وي او چې څومره ډېر دی حسن پرسته وي، دغسې به يې شعر هم خوږ وي، د رحمان بابا په اړه که عامه رايه هر څه ده خو ماته يې هغه خبرې خوند راکوي چې وايي  په صورت مې نري تبه ولاړه شي چې ته دواړه سترګې تورې کړې يا زما زړه هغو نجونو نری کړو چې ملا يې د ويښته په دود نرۍ ده، يا د شمعې تور په فانوس نه پټیږي تا ولې د خيال نرۍ جامې اغوستي، دغسې بيا ته چې ائينه په لاس کې واخلې ځانته حيرانه شې نو زه صبر څنګه راوړم، داسې نور ډېر. او خوشحال خټک خو بيا په حسن پرستي کې تر ټولو مخکې دی هغه د محبوبې په پالنګ ورخيژي او هغه مئين هيڅ هم نه ګني چې په محبت کې تر سره تير نه شي، د شها د حسن صفت چې کله کوي د يو يو اندام خبره يې کوي شونډې،تورې سترګې، باريکه ملا، پستې ګوتې، غونډه پوزه ، نرمه مهينه سينه لکه اويزاندې پاغوندې په نري تار وي داسې نور خواږه له جمالياتو ډک اشعار. خو د هند د کلاسيک شاعر استاد اسد غالب بيا ځانګړتيا په دې کې ده چې دی هيڅ باک نه محسوسوي او وايي
کله څکو ته وينځم چې د هغه ګل بدن پښې ضد کوي را کاږي په څو څو وار د لګن پښې
يعنې زه هغه اوبه څکم کومې چې زما د محبوب د پښو د خيرو وي، خو هغه ضد کوي د خنک يا لګن نه پښې باسي. بل ځای کې بيا وايي
ما ولې نه پرېږدې چې پستې پښې دې لږې ښکل کړم؟ دا ولې د اسمان هم برابر نه يمه زه
دلته بيا غالب حد کوي او هغه حدونه کراس کوي چې نور ترينه عاجزه دي د غالب چې څنګه په عقيده شکونه ډېر دي دغسې دده د نګار په اړه هم سړی شکمن کېږي چې دده محبوب به په ريښتيا هم څوک انسان و؟ او هغه به لا څنګه ښکلی و. غالب که پکې نه وي خير دی هيڅ خبره نه ده دنيا دې وي ودانه ربه تل مې دې باچا وي
وېشنيزه:هندي شاعران
فارياب ولسوالي
فارياب ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان فاریاب)  د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د فارياب ښار دی. دا ولسوالي ۳۴٬۰۰۰ تنه نفوس لري او مساحت یې ۲۵۶۴ کیلومتره مربع دی. د فارياب ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کرمان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
31 ډيسمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
خوشاب
خوشاب د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 87,294 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 61م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
برېښنایي (الکترو) مقناطیسي وړانګې
په فزیک کې الکترومقناطیسي وړانګې (EMR) د الکترومقناطیسي ساحې (EM) څخه خپرېدونکو څپو ته ویل کېږي، چې د فضا له لارې خپرېږي او الکترو مقناطیسي وړانګینه انرژي لېږدوي. په دې څپو کې د راډیو څپې، مایکروويو (کوچنۍ څپې) ، انفرارېډ وړانګې، (لیدونکې) رڼا، ماورای بنفش وړانګې، ایکسرې او ګاما وړانګې ګډون لري. دا ټولې څپې د الکترومقناطیسي ټولګې (طیف) یوه برخه جوړوي.
برېښنایي مقناطیسي وړانګې په کلاسیک بڼه کې، له الکترو مقناطیسي څپو څخه را منځ ته کېږي، چې د برېښنایي او مقناطیسي ساحو هم مهالی اهتزاز دی. الکترومقناطیسي وړانګې یا الکترومقناطیسي څپې د برېښنايي یا مقناطیسي ساحې د دوراني بدلون له امله رامنځته کېږي. دا دوراني بدلون د رامنځ ته کېدو او د برېښنا د تولید د څرنګوالي پر بنسټ، د الکترومقناطیسي طیف د موج بېلابېلې اوږدې او لنډې څپې را منځته کېږي. برېښنایي مقناطیسي څپې په خلا کې د رڼا په سرعت حرکت کوي چې په عمومي توګه په  c ښودل کېږي. په ورته او د یو ډول ځانګرتیاوو په لېږدوونکې آله کې، د دوو ساحو دوه اهتزازات يو له بل سره عمودي او د انرژي د څپو د خپرېدو په وړاندې په عمودي بڼه حرکت کوي، چې متقاطعې څپې منځته راوړي. د الکترومقناطیسي څپو د خپرېدو مسیر چې له یوې نقطوي سرچینې (لکه چراغ) څخه خپرېږي، د کورې (کُرې) په نوم یادېږي. په الکترو مقناطیسي طیف کې الکترو مقناطیسي څپې ځای کېدای شي، د هغې د اهتزاز د فریکونسي یا د هغې د څپې د طول پر بنسټ مشخص شي. ډول ډول فریکونسي لرونکې الکترو مقناطیسي څپې په بېلابېلو نومونو یادېږي، ځکه چې دوی بېلابېلې سرچینې او په ماده باندې بېلابېلې اغېزې لري. په ترتیب سره زیاتېدونکې فریکونسي او لڼدېدونکی د څپو موج په لاندې ډول دي: راډیويي څپې، مایکرووېو (کوچنۍ) څپې، انفرارېډ وړانګې، د لید وړ رڼا، ماورای بنفش وړانګې، ایکس وړانګې او ګاما وړانګې.
الکترومقناطیسي څپې د برېښنایي چارج شویو ذراتو په پر مټ له چټک سرعت سره خپرېږي او ورپسې دا څپې له نورو چارج شوو ذراتو سره ټکر کوي چې په هغوی قوه واردوي. الکترو مقناطیسي څپې انرژي، مومنټ او زاویوي مومنټ د سرچینې له خپلو ذراتو څخه لېږدوي او دا کمیتونه په هغه ماده باندې واردوي چې دوی ورسره ټکر کوي. الکترومقناطیسي وړانګې د هغو الکترومقناطیسي څپو سره تړاو لري او د هغه خوځنده چارج له اغېز پرته چې دوی تولیدوي، د خپرېدو لپاره آزادېږي (وړانګې خپروي) ځګه چې دوی له هغه چارج څخه په پراخ واټن کې واقع کېږي. په دې توګه، ځینې وختونه الکترو مقناطیسي وړانګې د لرې ساحې په توګه ګڼل کېږي، چې په دې مفهوم کې نږدې ساحه د الکترو مقناطیسي هغې ساحې ته ویل کېږي چې هغه چارج او جریان ته نږدې واقع وي چې دوی په مستقیم ډول تولید کړي، لکه: د الکترو مقناطیسي القا او د الکترو ستاتیک (ساکن) القا د پېښو په بېلګه کې.
د کوانټم په میخانیک کې، د الکترو مقناطیسي وړانګې د پوهېدو بله لار دا ده چې دا وړانګې له فوټونونو څخه را منځ ته شوې دي. دا فوټونونه له صفر ثابتې کتلې سره بې چارجه لومړنۍ ذرې ګڼل کېږي چې د الکترو مقناطیسي ساحې کوامټمونه دي او د ټولو الکترو مقناطیسي تعاملاتو لامل دی. کوانټم الیکتروډینامیک هغه تیوري ده چې په اټومي کچه د مادې سره د الکترو مقناطیسي وړانګې د تعاملاتو څرنګوالی ښیي. د کوانټم اغېزې د الکترو مقناطیسي وړانګې لپاره نورې سرچینې، لکه په اتوم کې د انرژی ټیټې کچې او د تور جسم وړانګې ته د الکترون لېږد چمتو کوي. د یو فوټون انرژي په کوچنیو د سنجش وړ برخو وېشل کېږي او د لوړې فریکونسي فوټونونو لپاره دا بهیر پراخ دی. دا اړیکه د پلانک د معادلې له لارې، E = hf ښودل کېږي، چې په کې E د هر فوټون انرژي، f د فوټون فریکونسي او h د پلانک ثابت دی. د بېلګې په توګه: د ګاما د وړانګې یو یوازینۍ فوټون ښایي د لید وړ رڼا د یو واحد فوټون په پرتله، نږدې ۱۰۰۰۰۰ وارې ډېرځله انرژي ولېږدوي.
د الکترو مقناطیسي وړانګو اغېزې په کیمیاوي مرکباتو او بیولوژیکي ارګانیزمونو د وړانګو په ځواک او فریکونسي پورې تړلې دي. د لید وړ یا د ټیټې فریکونسي الکترو مقناطیسي وړانګو ته (د لید وړ رڼا، انفرارېډ، مایکروویو او راډیویي څپې) غیر آیون کوونکې وړانګې ویل کېږي، ځکه چې په یوازې توګه فوټونونه دومره انرژي نه لري چې اتومونه یا مالیکولونه ایوني کړي، یا کیمیاوي اړیکې ماتې کړي. د دې وړانګو اغېزې په کیمیاوي اړیکو او ژوندیو نسجونو باندې اساساً د زیاتو فوټونونو د ګډې انرژي له لېږد څخه د تودوخې د اغېزې له امله رامنځ ته کېږي. په بل اړخ کې، د لوړې فریکونسي ماورای بنفش، ایکسرې او ګاما وړانګو ته د ایون کوونکې وړانګې ویل کېږي، ځکه چې د دې لوړې فریکونسي یوازیني فوټونونه د مالیکولونو د ایون کولو یا کیمیاوي اړیکو د ماتولو لپاره پوره انرژي لري. دا وړانګې دا وړتیا لري چې کیمیاوي تعاملات رامنځ ته کړي او له دې ها خوا د ساده تودوخې په پایله کې ژوندیو حجرو ته زیان ورسوي او روغتیا ته خطر را منځ ته کړي.
مولانا منصور انصاري
د اسلامي ټولنپوهنې او ختیځ سیاسي مفکر علامه مولانا ابوالحامد محمد بن عبدالله منصور انصاري د دیوبند په علمي او جهادي روزنځای کې روزل شوې و، او د شېخ الهند د سیاسي او جهادي غورځنگ څخه یې د اسلام د بریالیتوب او مسلمان امت له انگرېزي استکبار څخه ژغورلو لپاره په مبارزه لاس پورې کړ و. دې د شېخ الهند له سرتېرو څخه ؤ، چې د اسلام لپاره یې خپل آل، مال او آن تردې چې خپله کورنۍ هم ځار کړه، او انگرېز ضد مبارزې ته یې راودانگل.
علامه منصور انصاري په ۱۸۸۳ز کال د اتراپردېش ایالت، سهارنپور ولسوالۍ په انبېټه کلي کې د دیوبند دارالعلوم بنسټ اېښوونکي مولانا محمد قاسم نانوتوي رحمه الله په کاله (د مور له اړخه) دې نړۍ ته سترگې پرانیستې.
د علامه ژوند د هغه په قلم
زما پيداۍښت په ۱۲۹۹ هجري سپوږميز كال د روژۍ په ۲۱مه نيټۀ د جمعۍ په شپه د سهارنپور ښار په انبۍټۍ كلي كۍ شوۍ. تقريبا د ۷ كلونو په عمر مۍ بغدادي قاعده خلاصه او د عمۍ پاره پيل كړه.
زما والد صيب (حضرت مولانا عبدالله انصاري رحمه الله) په دغو ورځو كۍ د گلاوټي كلي د اسلامي مدرسۍ صدرالمدرسي و.د هغه شفقت او مهربانې څخه چې په ما يۍ لرلو، زه يۍ له ځان سره گلاوټي ته بوتلم.
د نصب لړۍ
د علامه مولانا منصور انصاري د نصب لړۍ د هرات خواجه عبدالله انصاري، او بایزید پیر روښان سره نښلېدو څخه وروسته، د محمد صلی الله علیه وسلم کوربه( حضرت ابو ایوب انصاري رضي الله عنه ته رسېږي. په لاندې ډول به یې موږ لنډه راواخلو:
علامه مولانا منصور بن عبدالله بن انصار علي، بن احمد علي، بن شاه قطب الدین، بن شاه غلام محمد، بن شرف الدین، بن غلام محی الدین گنگوهي... چې په همدې لړ کې د هرات پیر خواجه عبدالله انصاري او د مدینې د خزرج قبیلې نامتو صحابي ابو ایوب انصاري رضی الله عنه ته رسېږي.
مړینه او زیارت
پدې توگه مولانا منصور د خپل ژوند تر پایه په ډېر اخلاص او شوق د هند د آزادۍ غوښتونو نه ستړۍ کېدونکی ملگرې او سرتېر مجاهد و، څو چې د (۱۳۲۴هجري لمریز-۱۳۶۴هجري سپوږمیز=۱۹۴۴ز) کاد د دلوې په میاشت د افغانستان د ننگرهار په ولایت کې د فلج په ناروغۍ وفات شو، او د لغمان د مهترلمک د زیارت په هدیره کې د یوه واړه مسجد اړخ ته ښخ دی.
سیاست کې ونډه
بټنوک|200px| علامه مولانا منصور انصاري او د افغاني سفارت غړي په تركيه كې
د ورېښمین دسمال غورځنگ
د ورېښمین دسمال غورځنگ د هند خپلواکۍ د جگړې د کړۍ یوه مهمه برخه وه. د انگرېر څارگریزو لاسوندونو کې دا غورځنگ د «رېشمي رومال» یعنې ورېښمین دسمال په نامه یاد شوی دی. د ۱۸۵۷ز کال د خپلواکۍ جگړې له ناکامۍ وروسته، ددې جگړې یو لارښود، مولانا محمد قاسم نانوتوي او د مولانا رشید احمد گنگوهي په څېر نورو ملگرو یې د خپلواکۍ غورځنگ بیا راژوندی کولو او د هغې د موخو ترلاسه کولو لپاره په ۱۸۶۶ز کال د دیوبند دارالعلوم بنسټ کېښود. ددې دارالعلوم په اړه مولانا محمد قاسم نانوتوي یوه وینا ده چې دا مدرسه «د اسلام داسې کلا ده چې ما پرې د تعلیم څادر غوړولی دی».
د دیوبند دار العلوم لومړنی زده کوونکې، محمود الحسن چې نن سبا د شېخ الهند مولانا محمود الحسن په ستاینوم یادېږي، د مولانا محمد قاسم نانوتوي له غوره فکري ځایناستی و. هغه له هند څخه د انگرېزی ښکېلاک د بشپړې شړنې پلان په ۱۹۰۴ز کال تیار کړ، او د خپل ډېر نږدی باوري او راز ساتونکي شاگرد او مرید، مولانا محمد میا چې په منصور انصاري پېژندل کېږي؛ په لاس د هېواد او سیمې نامتو دین-پوهانو ته ولېږلو، چې د هغوي رایه هم ترلاسه کړي. د مولانا منصور مشر زوی، مولانا حامد الانصاري غازي د یوې وینا له مخې، د ځینو مشرانو سینه دې کار ته پر وخت پرانېستې نشوه. دې ښاغلو تر لسو کلو پورې غور و فکر او په شپو و ورځو دوعاگانې کولې، تردې چې په دې پلان یې د عمل کولو هوکړه وکړه. په دې توگه د خپلواکۍ غورځنگ ته عملي جامه اغوستو باندې لس کاله نور ولگېدل. په ۱۹۱۴ز کال ورېښمین دسمال غورځنگ پیل شو، په همدې کال اروپایی هېوادو کې، ښکېلاکي ځواکونه یو بل ته ښکر په ښکر شول، او لومړۍ نړیواله جگړه پیل شوه، چې په پایله کې یې د عثماني خلافت د ړنگېدا بنسټ کېښودل شو. د نجد ابن مسعود (شاه عبدالعزیز آل سعود) او د حجاز (مکې مکرمې) د شریف حسین زامنو تورک (عثماني خلافت) دوښمنه کړو وړو په پایله کې له عربي نړۍ د عثماني خلافت ټغر ټول شو، چې په دی کار سره د عربي هېوادو تېل د انگرېزانو په ولکه کې راغله، او د برېټانیې او فرانسې د گډ پلان له مخې په فلسطین کې د اسراییلو بنسټ کېښودل شو.
مخیېنه
د ورېښمین دسمال غورځنگ بنسټیز فکر او پلان د شېخ الهند مولانا محمود الحسن لخوا تیار شوی و. ددې غورځنگ لنډیز دا و چې: انگرېزي ښکېلاکگرو، هندوستان نه خپل هېواد کړ او نه یې وگڼلو، بلکه په پرله پسې توگه یې ددې هېواد وگړي، دولت او د هغې طبعي سرچینې لوټلي دي. انگرېزان په خپله خوښه هندوستان ته راغلي ول، مگر په خپله خوښه به دا هېواد نه پرېږدي. له هندوستانه د انگرېزانو وېستلو لپاره هر ډول هڅو ته اړتیا ده. د انگرېزانو پر ضد جگړه ییزو هڅو څخه به هغوي ته پته ولگي چې نور د هندوستان ښکېلول شوني نه دي. د ورېښمین دسمال له ټولو مهم غړي مولانا محمد میا و، چې افغانستان ته په رسېدو یې د منصور انصاري پټ-نوم بدیل نوم غوره کړی و، ځکه چې د هند د خپلواکۍ غورځنگ یوه فعال غړي په توگه، دده د نیونې پر سر هغه مهال پینځه ویشت زره هندي روپۍ انعام ټاکل شوی و. ددې غورځنگ په نورو غړو کې مولانا عبید الله سېندي، مولانا حسرت موهاني، مولانا ابوالکلام آزاد، مولانا عبدالرحیم پوپلزی، مولانا عُزیر گل، راجا مهندرا پرتاب، برکت الله بهوپالي مولانا مفتی کفایت الله، مولانا حسین احمد مدني، ډاکټر مختار احمد انصاري، حکیم اجمل خان، مولانا شوکت علي، مولانا محمد علي جوهر او داسې نور دین-پوهان د یادولو وړ دي. ددې غورځنگ پر مټ د لومړي ځل لپاره په افغانستان کې د هندوستان خپلواک جلا وطن حکومت جوړ شو، چې ددې حکومت په رامنځته کولو کې د مولانا منصور انصاري بنسټیز رول لوبولې و، چې د همدې حکومت د دفاع وزیر هم وټاکل شو.
د نړۍ له مختلفو سیمو او هېوادونو څخه ددې مشرانو کابل ته د را رسولو تیارۍ هم د مولانا محمد میا منصور انصاري لخوا د افغان حکومت په مرسته ترسره شوی.
د هند عبوري حکومت
د هندوستان دی عبوري حکومت کې یو څه نور وزارتونه هم ول، چې د ډېری وزیرانو، کارمنانو، او نورو سرتېرو اولاده اوس هم په افغانستان کې اوسېږي، که څه هم اوس هغوي ټول افغان تابعت لري، مگر په زړونو کې له هند سره مینه لري. د ورېښین دسمال د غورځنگ پلان داسې و، چې له هرڅه مخکې د عثماني خلیفه ملاتړ ترلاسه کړای شي، ځکه چې عثماني خلیفه په ټوله نړۍ کې د مسلمانانو د خلیفه په توگه پېژندل کېدو، چې په قانوني توگه د امت د اجماع او راټولېدنې یو انځور و. په دویم پړاو کې افغانستان خپل منځی (مرکز) ټاکل او داسې یو پوځ تیارول چې له هندي، افغانانو، سرحدي خپلواکو قبایلو، بخارا او ترکانو څخه منځته راغلی وي.
په درېیم پړاو کې به دا پوځ د هندي انگرېز حکومت پر ضد د جگړې اعلان کوي، څرنگه چې د برېټانوي ښکېلاک پر ضد به ددې جگړې اعلان د هند جلا وطنه حکومت کوي، ددې لپاره به ددې حکومت قانوني توب پر بنسټ، د نړیوال قانون ملاتړ ترلاسه وي، او په دې لړ کې به له هغو هېوادو څخه اخلاقي ملاتړ ترلاسه کړي چې په نړیوال سیاست کې د برېټانیې دوښمنان یا مخالفان دي. ددې موخې لپاره جاپان، امریکه او د المان ملاتړ ترلاسه کړای شو. په لومړیو کې دا یواځې اخلاقي ملاتړ و، او دا هيله وه چې د خپلواکۍ جگړې پیلېدا سره به سملاسي په ښکاره توگه د سیاسي او پوځي ملاتړ بڼه غوره کړي. د هند د خپلواکۍ لپاره مولانا محمد میا منصور انصاریله په مختلفو وختونو کې د مصر له شیخ عبدالعزیز شاویشله او د لیبیا له شیخ احمد سنوسيله سره لیده کاته کړي، او د انگرېزي ښکېلاک پر ضد یې د جهاد په ملاتړ ترې شرعی فتاوی او سیاسي ملاتړ ترلاسه کړ. دا شخصیات د مصر او لېبیا د خپلواکۍ د غورځنگونو فکري لارښوونکي ول، چې په خپل وخت کې یې له هندوستانه د مرستې وعده ترلاسه کړې وه. مولانا محمد میا منصور انصاري له تورکي لارښوونکو سره هم نږدې اړیکې ټینگې کړې وی.
د ورېښمین دستمال فرمان
کله چې په ۱۹۱۴ز کال د ورېښمین دسمال غورځنگ د دینپوهانو لخوا منظور شو، نو د عثماني خلافت څخه د جهاد فرمان اخېستلو لپاره شیخ الهندله د یو شمېر اعتمادي او راز ساتونکو ملگرو سره چې مولانا محمد میا منصور  هم په کې شتون درلود، د حج په نیت د حجاز (مکې معظمې) پر لور وخوځېدل. مولانا منصور او شیخ الهندله  دواړو له تورک والي غالب پاشا او دفاع وزیر انور پاشا سره په مدینې منورې کې لیدنې کتنې وکړی. ددې لیدنې لپاره انور پاشا په ځانگړي توگه مدینې منورې ته راغلې و. د لیدنو پایله دا شوه چې له استنبول څخه د عثماني خلیفه شپږم محمد هوکړه راغله. د هند خپلواکۍ غورځنگ په ملاتړ د عثماني خلیفه فرمان هندیانو، افغانانو، دا رنگه خپلواکو قبایلو، د قرغېزستان، اوزبکستان، قزاقستان، ترکمنېستان او داسې نورو هېوادو د تورک توکمو په نامه و چې هغوي هم باید په هر ډول چې وي ددې غورځنگ ملاتړ وکړي او د خپلواکۍ جهاد کې گډون وکړي.
ددې غورځنگ چې کوم نا مرتبه پېښلیک (تاریخ) موندل کېږي، په عام ډول داسې ترې ښکاري چې دا لیکونه (ورېښمین دسمال) لیکونه د مولانا عبیدالله سېندي په وسیله افغانستان ته رسېدلي ول. دا ناسم پوهاوی د برېټانیې له څارگریزو رپورټونو په پایله کې رامنځته شوې و. ښايي د غورځنگ مشرانو ددې لپاره چې له مولانا منصور څخه د پولیسو پام بل اړخ ته واړوي، نو مولانا عبیدالله سېندي یې ورته په نښه کړو، چې که چېرې دې ونیول شي، نو له ده څخه به پولیس هېڅ هم ترلاسه نه کړي، ځکه چې له ده سره خو هغه لاسوندونه (سندونه) نه ول.
د شیخ الهند نیول کېدنه
له خلاصونه وروسته شیخ الهندله د روژې په ۲۰مه، کال ۱۳۳۸هـ سپوږمیز بمبۍ ته ورسېد چې د ښه راغلاست لپاره یې له فرنگي محلې څخه مولانا عبدالباري او احمد اباد څخه مهاتما گاندي راغلي ول. په همدې بمبۍ کې ورسره د خلافت مشران مولانا شوکت علي، مولانا محمد علي جوهر هم له هغوي سره وکتل.
تردې وخته پورې د ورېښمین دسمال غورځنگ پلان انگرېزانو ته تر ډېره بریده برېټانوي حکومت ته ښکاره شوې و. هورې د نیونې او بند له وجې د شیخ الهند روغتیا ډېره خرابه شوې وه، او هند ته له را رسېدو وروسته سملاسي ومړ. په دې توگه ورېښمین دسمال غورځنگ سمه پایله ور نه کړه. ددې ناکامۍ لامل یو مسلمان برېټانوي څارگر و چې د ځینو مشرانو سره د خپلولۍ په وجه به د دینپوهانو په غونډو کې شتون درلود، او په ډېره هوښیارۍ به یې د هغوي د غونډو رپورټونه برېټانویانو ته رسول، چې ددې رپورټونو له لامله د هند د خپلواکۍ غورځنگ مشري د مسلمانانو له لاسه ووتله. او په دې توگه ورېښمین دسمال غورځنگ د خپلواکۍ جگړه جوړ نه شو، او د هند خپلواکي دوه لسیزې وځنډېېده.
چاپ شوي آثار
لکه څرنگه چې علامه مولانا منصور انصاري عملا د جها د ډگر تکړه مجاهد ؤ، په نظري ډگر کې یې هم ډېر کار کړې، او ډېر گټورې لیکنې یې کړي، چې موږ به یې د ځینو څخه یادونه وکړو:
سرچینې
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:افغاني فیلسوفان وېشنيزه:ختیځ فیلسوفان وېشنيزه:افغاني پوهان وېشنيزه:افغان مفسرين وېشنيزه:افغان سیاستپوهان وېشنيزه:افغان ډېپلوماتان وېشنيزه:ديني عالمان وېشنيزه:مولويان وېشنيزه:افغاني ليکوال وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:هند وېشنيزه:هندي علماء وېشنيزه:دیوبندي علماء وېشنيزه:دیوبندي مشران وېشنيزه:مسلمانان وېشنيزه:مجاهدین وېشنيزه:ورېښمین دستمال
د رنسانس او روښانتيا پړاو تکاملي اندونه
د رنسانس او روښانتيا د پړاوونو پر مهال تکاملي اندونو په يو داسې وخت کې وده وکړه، کله چې د اولسمې او اتلسمې پېړۍ په اوږدو کې طبيعي تاريخ خپل اوج ته ورسېد، هغه مهال، کله چې د علمي اوښتون او ميخانيکي فلسفې د عروج پر مهال طبيعي نړۍ ته د يو ماشین په نظر کتل کېدل، چې د تحليل د وړتيا پر بنسټ يې فعاليت کاوه، خو د اتلسمې پېړۍ په لومړيو کې تکاملي اندونه مذهبي او روحاني ډوله وو. د اتلسمې پېړۍ په دويمه نيمايي کې، د بيالوژيکي ارتقا په اړوند زياتو ماديت خوښونکو او څرګندو اندونو سر راپورته کړ او د تکاملي اند په تاریخ کې يې نور ډېر اړخونه ورزيات کړل.
اولسمه او د اتلسمې پېړۍ لومړي وختونه
د تکامل ټکی(د لاتيني ژبې له evolution ټکي نه اخستل شوی، معنا يې ده:«د يوې پاڼې په څېر پرانيستل کېدل») په انګليسي کې په اولسمه پېړۍ کې راڅرګند شو، په دې ټکي سره د پېښو يوې منظمې لړۍ ته اشاره کېده، په ځانګړي ډول هغو لړيو ته چې له پيل نه یې پايله معلومه وه. د يادولو وړ ده چې په ۱۶۷۷ز کال کې «سر ميتيو هيل» په داسې حال کې چې د «ديموکريتوس» او «اپيکوريس» ملحدانه ماده پرستي يې تر بريد لاندې نيولې وه، د تکامل ټکي په دې موخه وکاراوه، چې د خپلو مخالفينو اندونه تشرېح کړي او هغه دا چې: په تشه کې د اتومونو د ارتعاش او ټکر«لومړي تخمونه» (Semina) جوړ کړي دي، کوم چې د انسانانو، ژويو، مرغيو او کبانو د توليد لپاره نېغ په نېغه لومړۍ توليدونکې سرچينې او منشا وو. د هيل لپاره دا تګلاره «د خندا وړ» وه، ځکه چې په تکامل کې بايد د شونتيا تر حده لږ تر لږه د انساني طبيعیت ټول نظام موجود وای، يا لږ تر لږه هغه بېلګه ييز اصول يا د هغې جوړېدل شامل وای، کوم چې د انساني طبيعیت جوړوونکي او بشپړونکي دي... او دا هر څه د ځينو بې سده او مړو ايټمونو د تصادفي ائتلاف له امله منځ ته راغلي دي».
کله چې هيل په لومړي ځل د میخانيکي اند پر ضد د بحث پر مهال د «تکامل» اصطلاح وکاروله،  دا لفظ د يوې نښې په توګه مشهور شو، هغه څرګندوي چې د ۱۶۵۰ او ۱۸۰۰ز کلونو تر منځ لږ تر لږه ځينې تکاملي اندونه موندل شوي او اټکل کوي چې د ځمکې په ګډون ټوله نړۍ په ميخانيکي ډول تکامل ته رسېدلې، ټول په ټوله په خپل سر، له اسماني لارښوونې پرته. د همدې مودې په شا او خوا کې، د ګاليليه او نيوټن د فزيک په مټ پیاوړې شوې د دیکارت فلسفې د کایناتو د ماشيني اند پر مخ وړل پيل کړل، کوم چې په پايله کې د علمي تکامل ځانګړتيا وګرځېده. په هر حال، د تکامل په اړوند ډېری اوسني اندونه، د الماني ايډياليسټ فلسفيانو هر يو «شيلنګ» او «هيګل» له خوا د وړاندې شويو (شوپنهاور يې پېښې کړي)  اندونو په ګډون، په دې باور دي چې تکامل په بنسټيز ډول يوه روحاني پروسه وه، په دې معنا چې ټول طبيعي او انساني تکاملي بهير «د يو مطلق له خوا د خپل ځان د څرګندونو لپاره وحی» وه.
د دې اندونو له منځه ځينې يې ځانګړي دي، د دوی له منځه «ګوټ فرايډ ليبنز» په ۱۷۱۴ز کال کې ادعا وکړه چې د شیانو په منځ کې شته «موناډز» (اتومونه/واحدونه/الهي جوهر) د داخلي ځواکونو له امله په ځوښت راځي، او زياتوي چې:«د هر شي اصل د تل لپاره موجود و.... [او] په خپل داخل کې د ودې لپاره داخلي اصول لري، کوم چې دوی د «ميټامورفوسس» (د بڼې او شکل بدلون) د يوې پراخې لړۍ په مټ مخ په وړاندې بوځي»، تر څو له دوی نه اوسني جيولوژيکي شکلونه، د ژوند بڼې، نفسيات او مدینتونه جوړ شي. «ليبنز» په څرګند ډول محسوس کړه چې، تکامل په الهي اصولو مخکې ځي – هغه په خپل کتاب « De rerum originatione radicali» (۱۶۹۷ز) کې ليکلي دي: «بايد د الله(ج) د کارونو ښکلا او نړۍ شموله بشپړتيا، په ټوليز ډول د کايناتو يوه تلپاتې او  نامحدوده وده وبلل شي، په داسې ډول چې دا د مدنيت تر ټولو لوړ حالت پر لور مخ په وړاندې ځي». د «جی ون هرډر» په څېر نورو هم هداسې اندونه څرګند کړي دي.
د ۱۶۰۳ او ۱۶۱۳ز کلونو تر منځ «سروالټر ريلی» د لندن په برج کې بندي و او د اعدام انتظار يې یوست. په دې پړاو کې هغه په پنځو جلدونو کې د نړۍ تاریخ ولیکه، د امریکا خپلې تجربې او پېښې يې تشرېح کړې، په دې لیکنو کې هغه په دې اړه په فکر کې غورځېدلی چې ايا په نوې لويه وچه کې موندل شويو ټولو انواعو کولای شول، د نوح(ع) په بېړۍ کې خپل ځای پيدا کړي. هغه مهال دا ډېره جدي پوښتنه وه، هغه اټکل کوي چې يواځې د زړو لويو وچو ژويو په بېړۍ کې ځای موندلی و، چې له سيلاب وروسته ځينې ژوي نوې لويې وچې ته کوچېدلي او د چاپيريالي فشار له امله د دوی بڼې بدلې شوې دي، تر څو نوي انواع ځينې منځ ته راشي. پنځوس کاله وروسته، «متيو هيل» له دې هم مخکې ولاړ او ويې ويل چې په بېړۍ کې يواځې د ټولو ژويو د انواعو لومړۍ بڼې/نمونې منل شوې وې چې دوی به له خوشې کېدو وروسته سره بدل شي. ډېر مذهبي مشران د «ريلی» او «هيل» له اندونو نه خوشحاله وو، ځکه دوی د بېړۍ د ظرفيت (هغه بار چې بېړۍ يې وړلای شي) د ستونزې د حل لپاره راڅرګند شوي وو.
د اتلسمې پېړۍ نيمايي
«پيری لويس موپرټيس» په ۱۷۴۵ز کال کې په خپله لیکنه «Venus Physique» او په ۱۷۵۱ز کال کې د « System of Nature» په نوم لیکنه کې زیات مادي اړخ ته اوښتی دی. هغه د بيا توليد پر مهال د طبيعي بدلونونو او د ډېرو نسلونو په اوږدو کې د راټولېدو، نويو توکمونو د توليد او ان د نویو انواعو په اړه ليکل کړي. هغه په ټوليز ډول، د طبيعي غوراوي د اندونو په اړه هم وړاندوينې کړې وې.
د تکامل عام او ناڅرګند اندونه د اتلسمې پېړۍ په نیمايي کې د روښانتيا د فيلسوفانو تر منځ په خپرېدو وو.«جی. ايل.ايل.بفون» وړانديز کړی، هغه څه چې ډېرو خلکو انواع بللي و، په اصل کې دا ټول یواځې په نښه شوي ډولونه/خېلونه وو. هغه په دې اند و: د هغه څه غړي چې هغه مهال جنس (کوم چې د اوسني علمي ډلبندۍ پر بنسټ کورنۍ بلل کېږی) بلل کېدل، دا ټول له يو او شریک اصل نه راخپاره شوي دي. د هرې کورنۍ اصل، د يو خپل سري نسل له لارې منځ ته راغلي دي؛ دا چاپيرياليزې اغېزې دي چې په بېلا بېلو انواعو د دوی د وېشل کېدو لامل ګرځېدلي دي. هغه اټکل کوي چې د هغه مهال دوه سوه يا د دې په شا اوخوا کې د تي لرونکو انواع له ډېرو کمو اصلي بڼو نه چې نږدې اته دېرش دي، منځ ته راغلي دي. د تکامل په اړه د «بفون» تصور ډېر زیات محدود و. هغه باور درلود چې: «داخلي نمونې» هم وې، کومو چې په خپله خوښه د هرې کورنۍ بڼه جوړه کړه او دا چې دا کورنۍ په خپله او د تل لپاره مختلفې وې. په همدې بنسټ شونې ده چې زمري، پړانګان، سترې پېشوګانې، پوماس او کورنۍ پېشوګانې يو شریک اصل ولري، خو د سپيو او د کورنيو پېشوګانو اصل شریک نه دی. که څه هم «ډاروين» د اصليت په اړه  په خپله شپږمه نشريه کې د اصل انتخاب د تصور د شهرت لپاره د ارستو حواله ورکړې، هغه دا هم ليکلي دي چې:«هغه لومړی ليکوال چې اوسمهال يې له دې موضوع سره په يوه علمي روحيه چلند کړی دی، هغه بفون دی».
د اتلسمې پېړۍ ځينو ليکوالانو د انسان د تکامل په اړه اټکل کړی. «جان مچل»، څوک چې يو ډاکټر او نقشه جوړوونکی و، په ۱۷۴۴ز کال کې د « An Essay upon the Causes of the Different Colours of People in Different Climates/ په جلا جلا اقليمونو کې د خلکو د رنګ د توپير د لاملونو په اړه يوه لیکنه» په نامه يو کتاب وليکه، په دې کتاب کې هغه ادعا کړې چې په ځمکه لومړی توکم نصواري رنګه او سور بخون رنګ درلود، هغه وايي:«د اسيايي او سيمه ييزو امريکايانو په منځ کې موندل کېدونکی غنم رنګی» د بني نوع انسان اصلي رنګ و، هغه زياتوي چې: نور توکمونه له اصلي توکم نه په داسې ډول منځ ته راغلل، کله چې په يو جلا اقليم کې يو جلا نسل وخت تېر کړ. د ۱۷۶۷ او ۱۷۹۲ز کلونو تر منځ «جيمز برنيټ، لارډ مونبوډو» په خپلو لیکنو کې نه يواځې دا تصور شامل کړ، چې انسان له څو نورو جلا «پرايميټ» نه منځ ته راغلی، بلکې دا يې هم ورزياته کړه چې، د خپل چاپېريال په ځواب کې، مخلوقاتو د اوږدې مودې  ځنډونو(وقفو) پر مهال، د خپلو ځانګړتياوو د بدلولو لارې چارې وموندلې. هغه د ژبو د تکامل په اړه هم څېړنه وکړه، د کوم حواله چې «اراسمس ډاروين» په خپل شعر «Temple of Nature» کې ورکړې ده. «جان انډريو هينډرسن» ويلي دي چې: «مونوبوډو» لومړی هغه څوک و چې د طبيعي غوراوي اند يې بيان کړ.
غلام صديق مخترع
غلام صدیق مخترع وردگ په ۱۳۱۹ لمریز کال د وردگو ولایت دسید آباد ولسوالی د تنگی د درې د امیرکلا د شاگل خیلو په کلی کې زیږیدلی.
زده کړې
د نوموړی پر وینا په هغه وخت کې د بیلابیلو لاملونو له کبله چې یو یې هم د ښوونځیو لیرې والی و، په دې نه دی توانیدلی، چې ښوونځی ته لاړ شي او زدکړې وکړي. نوموړي په خصوصی توگه د هغه وخت معمولي کتابونه لکه بوستان، گلستان، خلاصه، قدوری او داسې نور دیني کتابونه لوستی. دده په وینا لیکنه او زده کړه یې له خپل پلار او د خپل کلي له ملا امام څخه زده کړې دي. که څه هم زموږ د هېواد دغه د مخترعینو مخکښ نالوستی دی، خو سره له دې هم د خپل استعداد او خدایي نبوغ له کبله په دې توانیږي چې لوستل او لیکل وكولاى شي. ښاغلی مخترع هماغه د ژوند له لومړیو کلونو څخه چې نژدی دولس کلن وو، د نويو ابتکاراتو رامینځ ته کولو ته ملا تړلی وه. هر هغه څه یې چې په خپل چاپیریال او ماحول کې ترسترگو کېدل هغې ته د پوښتنې وړ وو. د هرڅه په هكله ورته بیلابیل سوالونه ورته پیدا کیدل. د بیلگې په توگه ولې دیو کس غږ بل کس ته ورسیږي؟ ولې زموږ سترگې ډول ډول شیان په بیلابیلو رنگو ویني؟ ولي الوتکه الوزي؟ ولی شپه او روځ رامنځ ته کیږي؟ او په لسگونو داسې نور.
په لومړیو کې د ده په وینا ډیر شمیر ستونزې د نوموړي د لارې خنډ وي. چا به لیونی گاڼه، چا به ویل چې اعصاب یې خراب شوي دي او آن دا چې پلار یې هغه په زیارتونو او پر ډاکترانو گرځاوه ترڅو د نوموړي درملنه وکړي.خو  مخترع لیونۍ نه وو او نه یې هم ناروغی درلوده، بلکې هغه څه چې ده غوښتل پرې پوه شي دنورو له درک څخه لوړ وو. هر څه يې چې لیدل له هغې څخه یې یو الهام اخیست او هغه یې د یوې تجربې د ترسره کولو لامل گرځېدل.