cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
برج ټيليکوم
برج ټيليکوم مالېزيا په ښار  کوالا لمپور کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 55 منزلونه دي او ددې لوړوالی  310 ميټر (1,017 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2001 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
لوېديځې اورپا ګرمۍ وخت زون
د لویدیځې اروپا د دوبي وخت (Western European Summer Time) د وخت زون UTC+1 دی.
نور وګوره
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
جان هریسن
جان هریسن د ۱۶۹۳ ز کال د اپرېل له ۳مې یا د مارچ له ۲۴مې د ۱۷۷۶ د مارچ تر ۲۴مې ژوند کاوه، نوموړی یو ځان پوه انګلیسي ترکاڼ او ساعت جوړوونکی و، نوموړي سمندري کرونومیټر جوړ کړ، چې له ډېر وخت راهیسې په دې لټه کې و، چې په سمندر کې د طول البلد د محاسبې ستونزه حل کړي.
د هریسن دې حل لارې په هوايي چلند کې انقلاب رامنځته کړ او د اوږده واټن سمندري سفر یې لا خوندي کړ. کومه ستونزه چې نوموړې حل کړه، د سیلي د ۱۷۰۷ ز کال له سمندري ناورین وروسته خورا مهمه وګڼل شوه، چې د برتانیا پارلمان ورته د ۱۷۱۴ کال د اوږدوالي قانون له مخې ۲۰۰۰۰ پونډه (په ۲۰۲۲ ز کال کې د ۳،۲۲ میلیونه پونډو معادل) مالي ډالۍ وړاندیز کړه.
هریس په ۱۷۳۰ ز کال کې خپل لومړی ډیزاین وړاندې کړ او د ډېرو کلونو لپاره یې په غوره ډیزاینونو کار وکړ، د وخت معلومولو د ټکنالوژۍ په برخه کې یې ډېر پرمختګونه وکړل، په پای کې یې سمندري ساعتونو ته مخه کړه. دا چې هریسن ډیزاینونه جوړول او ازمایل، نو په دې برخه کې یې د اوږدوالي بورډ ملاتړ ترلاسه کړ. نوموړی د خپل ژوند په پای کې د پارلمان له خوا پیژندل شوی و او ډالي یې وګټله. د بي بي سي په ۲۰۰۲ کال  کې عامه ټولپوښتنه وکړه، چې هریسن پکې د ۱۰۰ سترو برتانویانو په ډله کې ۳۹م مقام په خپل نوم کړ.
لومړنی ژوند
د جان هریسن د زېږېدنې ځای د یارکشایر په لوېدیځ رایډینګ کې د فولبي سیمه ده، کورنۍ یې پنځه ماشومان لرل، چې دی پکې مشر و. د نوموړي ناسکه پلار په نږدې نوستیل پریوري املاکو کې ترکاڼ و. هلته یو کور و، چې ښايي د روسیې کورنۍ وي او یوه ابي لوحه یې لرله.
د هریسن کورنۍ د ۱۷۰۰ ز کال په شاوخوا کې د هامبر په بارو کې د لنکنشیر کلي ته لاړه. د خپل پلار سوداګري یې د یوه ترکاڼ په توګه تعقیب کړه، هریسن به چې کله وزګار و، نو ساعتونه به یې جوړول. په اړه یې دا افسانه ده، چې کله هغه شپږ کلن و او د چیچک ناروغۍ له امله په بستر کې پروت و،  د ځان مصروف ساتلو لپاره یو ساعت ورکړل شو، نو د دې ساعت په اورېدلو او د هغه د حرکت په مطالعه کولو به یې ساعتونه ساعتونه تېرول.
هغه له موسیقۍ سره هم لېوالتیا لرله، بالاخره د بارو پیرش کلیسا د کویر ماسټر شو.
کله چې هریسن ۲۰ کلن و، نو خپل لومړنی اوږد ساعت یې په ۱۷۱۳ کال کې جوړ کړ. ټول میکانیزم یې له لرګیو جوړ شوی و. د هریسن درې لومړني لرګين ساعتونه اوس هم شته: لومړی (۱۷۱۳) د ساعت جوړوونکو په ټولګه کې په باوري شرکت کې دی، چې پخوا د لندن په ګیلډال کې و او له ۲۰۱۵ کال راهیسې د ساینس په میوزیم کې نندارې ته کېښودل شوی. دویم ساعت (۱۷۱۵) یې هم د لندن په ساینس موزیم کې کېښودل شوی او درېیم ساعت (۱۷۱۷) د یارکشیر په نوسټیل پریوري کې اېښودل شوی، پر مخ یې «جان هریسن بیرو» لیکل شوی. د نوسټیل مثال دا دی چې دا لوړ کور په بلیرډ خونه کې د ویکتوریا بهرنۍ قضیه لري، چې د حرکت په هره خوا کې د شیشې کوچنۍ کړکۍ لري ترڅو د لرګیو کارونه وارزول شي.
جان هیریس د ۱۷۱۸ ز کال د اګست په ۳۰مه د بارو اوون همبر په کلیسا کې له الیزابیت بیرت سره واده وکړ. کله چې په ۱۷۲۶ ز کال کې الیزابیت بیرت مړه شوه، نو د ۱۷۲۶ ز کال د نومبر په ۲۳مه یې له الیزابت سکاټ سره په همدې کلیسا کې واده وکړ.
هریسن ته د ۱۷۲۰ لسیزې په لومړیو کې دنده ورکړل شوه، څو په بروکلسبي پارک شمالي لنکنشیر کې یو نوی برجي ساعت جوړ کړي. دغه ساعت تر اوسه کار کوي او د هغه د پخوانیو ساعتونو په څېر د څېړۍ او لیګنوم ویټا لرګي حرکت لري. د نوموړي د لومړیو ساعتونو برعکس په دې ساعت کې د وخت ساتنې د ودې لپاره ځینې اصلي ځانګړنې شته، لکه د ټوټو تېښته. جان او د هغه ورور جیمز د ۱۷۲۵ او ۱۷۲۸ کلونو  ترمنځ لږ تر لږه درې دقیق د اوږدې کیسې لرونکي ساعتونه جوړ کړل. جیمز د نوموړي یو ښه ملګری هم دی. ورورسته یې دا ډول ساعتونه له حرکت او اوږدې کیسې سره له اوک او لیګنوم ویټا نه جوړ کړل. په دې دوره کې د ګریډ اوسپنې پنډولم جوړ شوی دی. ځینې فکر کوي، چې دا ساعتونه په نړۍ کۍ د همغه وخت  ترټولو دقیق ساعتونه وو. اوس په شخصي ټولګه کې ۱ شمېره د متحده ایالاتو د همغه وخت په میوزیم پورې تړاو لري، دا چې موزیم په ۲۰۰۰ کې بند شو او دغه ټولګه یې په ۲۰۰۴ کال کې په لیلام کې وپلورل شوه. ۲ مه شمېره د لیډز ښار په میوزیم کې ده. دا د هغې نندارې اصلي برخه ده، چې د جان هیریسن لاسته راوړنو ته د وقف شوې وه. «جان هریسن هغه ساعت جوړوونکی و، چې نړۍ یې بدله کړه» او د ۲۰۱۴ ز کال د جنوري په ۲۳مه یې رسمي پرانیسته وکړه، دا په طول البلد پورې اړونده لومړۍ پېښه وه، چې د طول البلد قانون درېیمې کلیزې ته اشاره کوي. د ساعت جوړوونکو ۳ شمېره ټولګه په باوري کمپنۍ کې ده.
د طول البلد ستونزه
طول البلد د ځمکې په ختیځ یا لوېدیځ کې د شمالي-جنوبي کرښې په اوږدو کې د یو ځای موقعیت په نښه کوي، چې اصلي مریډین ورته ویل کېږي او د زاویې د اندازه کولو په موخه ورکول کېږي، چې په لومړي مریډین کې له ۰° نه تر +۱۸۰ ° ختیځ او -۱۸۰ ° لوېدیځ ته رسېږي. کله چې کښتۍ ځمکې ته نږدې کېږي، د ختیځ - لوېدیځ د موقعیت په اړه پوهاوی اړین دی. له اوږده سفر وروسته د مړو په حساب کې مجموعي تېروتنې ددې سبب شوې، چې په مکرر ډول کښتۍ ډوبه او لوی ژوند وبایلل شي. د هریسن په ژوند کې د داسې ناورینونو مخنیوی ډېر اړین او مهم و، دا هغه دوره وه، چې سوداګري او خبرو اترې په ټوله نړۍ کې په ډراماتیک ډول د ودې په حال کې وې.
د سمندري سفر په ترڅ کې د طول البلد د ټاکلو د څرنګوالي په موخه ډېر نظرونه ارایه شوي دي. په پخوانیو مېتودونو کې هڅه کېده، چې سیمه‌ییز وخت د حوالې په ځای کې د یوې ساده تیوري پر اساس  له پېژندل شوي وخت سره پرتله کړي لکه گرینویچ یا پاریس، چې لومړی د جیما فریسیوس په وسیله ارایه شوی و. د نوموړي مېتودونو د ستورپوهنې پر مشاهداتو ولاړ وو، چې پخپله یې بیا د مختلفو اسماني جسمونو د حرکتونو د اټکل پر ماهیت تکیه کوله. دا چې د حوالې په ځای کې وخت په سمه توګه نه اټکل کېده، نو له دې امله دا ډول مېتودونه ستونزمن وو.
مرګ او یادګارونه
هریسن دوه اتیا کلن و، چې د ۱۷۷۶ ز کال د مارچ په ۲۴ مه مړ شو، درې اتیایمې کلیزې ته یې لږ وخت پاتې و. نوموړی له خپلې دویمې مېرمنې الیزابیت او وروسته یې له زوی ویلیم سره په شمالي لندن کې د هیمپسټډ د سینټ جان کلیسا په هدیره کې خاورو ته وسپارل شو. په داسې حال کې هیریسن هیڅ د شرکت غړی نه و، د نوموړي مقبره په ۱۸۷۹ ز کال کې د ساعت جوړونکو ورشپ فول شرکت له خوا بیا جوړه شوې ده.
د هیریسن اخرنی کور د لندن په هولبورن ولسوالۍ کې و، چې ۱۲ ریډ لاین مربع مساحت یې درلود. د چوک جنوب ته د سمیټ کور په دېوال کې یوه لوحه ده، چې هریسن ته ډالۍ شوې اودا د ۱۹۲۵ ز کال عصري دفتري بلاک و. د ۲۰۰۶ ز کال د مارچ په ۲۴مه هریسن ته یو یادګاري ټابلېټ په ویسټ مینسټر ایبي کې پرانستل شو، په پای کې هغه د خپل ملګري جورج ګراهام او توماس ټمپپین « د انګلیسي ساعت جوړونې پلار» د یوه وړ ملګري په توګه وپېژندل شو، دوی دواړه په ابي کې ښخ شوي دي. د هیریسن د بایمیټلیک سټریپ ترمامیتر د دې لویې اختراع د ښودلو په موخه  یادګار په دوه فلزاتو کې د مریډین کرښه (د ثابت طول البلد کرښه) روښانه کوي، چې نوار له خپل طول البلد سره په ۰ درجې، ۷ دقیقو او ۳۵ ثانیو کې له لوېدیځ سره کښل شوې دی.
په ۲۰۰۸ ز کال کې په کیمبرج کې د کورپس د ساعت پرانیسته د ډیزاینر له خوا د هیریسن کار ته درناوی دی؛ خو دا ډیزاین الکترو میخانیکي دی. په ظاهر کې دا د هریسن د ګراس شاپر د تېښتې ځانګړنې لري، دا چې د «پلیټ چوکاټ» له رښتیني ګراسشاپر سره ورته والی لري، نو له دې امله  مجسم شوی دی. دا هغه ځانګړنه ده، چې دساعت پرې معلومېږي.
فیلیپ لارکین
فیلیپ آرتور لارکین (زوکړه: د ۱۹۲۲ زکال د اګست ۹ مه – مړینه: د ۱۹۸۵ زکال د ډسمبر ۲ مه) انګلیسي شاعر، ناول لیکونکی او کتابدار و. د هغه د اشعارو لومړۍ ټولګه د شمالي بېړۍ (The North Ship) تر نامه لاندې په ۱۹۴۵ زکال کې خپره شوه چې ورپسې یې دوه نور ناورلونه د جیل (Jill؛ ۱۹۶۴) او نجلۍ په ژمي کې (A Girl in Winter؛ ۱۹۷۴ زکال) تر نومونو لاندې خپاره شول؛ نوموړي په ۱۹۵۵ زکال کې د خپلې دویمې شعري ټولګې The Less Deceived له خپرېدو وروسته شهرت وموند چې ورپسې یې د اشعارو دوه نورې ټولګې د The Whitsun Weddings (۱۹۶۴) او High Windows (۱۹۷۰ زکال) تر نومونو لاندې خپرې کړې. نوموړي له ۱۹۶۱ زکال څخه تر ۱۹۷۱ زکال پورې له ټلګراف ورځپاڼې سره د جاز (jazz) منتقد په توګه همکاري لرله چې په دغه ورځپاڼه کې د نوموړي مقالې د All What Jazz: A Record Diary 1961–71  تر نامه لاندې ټولګه کې (۱۹۸۵ زکال) راغونډې شوې دي؛ سربېره پر دې نوموړي د The Oxford Book of Twentieth Century English Verse په نامه اثر (۱۹۷۳ زکال) تصحیح کړ. هغه د شاعرۍ په برخه کې د ملکې د سروزرو د مډال په ګډون ګڼ شمېر ویاړونه ترلاسه کړي. په ۱۹۸۴ زکال کې د جان بېټجمن له مړینې وروسته ورته د انګلستان د ملک الشعرا د ځایګي وړاندیز وشو خو هغه دغه وړاندیز رد کړ.
لارکین په ۱۹۴۳ زکال کې له اکسفورډ پوهنتون څخه د انګلیسي ژبې او ادبیاتو له څانګې څخه له فراغت وروسته کتابدار شو. په هغو دېرشو کلونو کې چې نوموړي د هال پوهنتون په برینمور جونز کتابتون کې د کتابدار په توګه کار کاوه، د خپلو خپرو شوو آثارو ډېره برخه یې تولید کړه. د نوموړي اشعار د هغې ځانګړنې له مخې ځانګړي کېږي چې اندریو موشن یې د احساساتو، ځایونو او اړیکو په برخه کې «له کچې زیات غم انګېز انګلیسي دقت» بولي هغه چې ډونالډ ډیوي د «د خوښې وړ چارو او توقعاتو د کمښت» په توګه توصیف کړې. اریک هومبرګر (د رانډال جارل په تکرار) نوموړی «د جګړې وروسته سوپر مارکېټ کې تر ټولو خواشینی زړه بللی» - خپله لارکین ویلي چې د هغه لپاره محرومیت هغه څه و لکه «د وردزورث لپاره چې د نرګس ګلونه و». د نوموړي اشعار د ډبلیو. اچ. اوډن، ډبلیو. بي. یئتس او توماس هارډي تر اغېز لاندې ډېر سازمان یافته خو انعطاف منونکي جوړښتونه لرل. دغه جوړښتونه د لارکین د پخواني خپروندی (مارویل مطبعې) د مشر جورج هارټلي د مېرمنې ژان هارټلي له خوا د «غزل او ناخوښۍ شدید ترکیب» بلل شوی، په داسې حال کې چې د غوره ادبي قطعاتو څېړونکي کیټ ټوما لیکلي چې د لارکین آثار د ناوړه بدبینۍ په خوا کې د لرونکي شهرت څخه لا مخکې دي.
د لارکین عمومي شخصیت د یوه بې معنی او ځانی خوده انګلیسي په بڼه وه چې له شهرت څخه یې کرکه لرله او د عامه ادبي ژوند د دامونو پر وړاندې یې صبر نه درلود. په ۱۹۹۲ زکال کې د نوموړي له مړیني وروسته د انتوني ټوېت له خوا د هغه د لیکونو خپرولو د نوموړي د شخصی ژوند او سیاسي لیدلوري اړوند یو شمېر جنجالونه را وپارول چې د جان بانویل له خوا وېښتان جګ کوونکي او په ځینو ځایونو کې یې خندونکي بللي. لیزا جاردین نوموړی «عادت لرونکی نژاد پرست او په ساده توګه د ښځو ضد» بللی. د نظر له دغو اختلافاتو سربېره لارکین په ۲۰۰۳ زکال کې د هغه له مړینې نږدې دوه لسیزې وروسته د اشعارو د کتابونو د ټولنې د نظر پوښتنې له مخې په تېرو ۵۰ کلونو کې د بریتانیا د تر ټولو محبوب شاعر په توګه وټاکل شو چې په ۲۰۰۸ زکال کې د ټایمز ورځپاڼې نوموړی له جګړې وروسته تر ټولو مشهور بریتانوي لیکوال معرفي کړ.
په ۱۹۷۳ زکال کې د کاونټري اېوېنینګ ټلګراف ورځپاڼې بیا کتونکي لارکین د «کاونټري یوازنۍ شاعر» وباله، خو په ۲۰۱۰ زکال کې د نوموړي له مړینې ۲۵ کاله وروسته د لارکین منونکی اصلي ښار کینګسټون آپون هال و چې د ۲۰۱۰ زکال د ډسمبر په دویمه یې د لارکین د ۲۵ تلین د فستیوال په جوړولو او د مارتین جینینګز له خوا د هغه د جوړې شوې مجسمې په څرګندولو یې د نوموړي یادونه وکړه. د ۲۰۱۶ زکال د ډسمبر په ۲ مه د نوموړي په ۳۱م تلین کې د هغه د یادونې په موخه جوړه شوې ډبرینه تخته چې په ویسټ منیسټر کلیسا کې د شاعرانو د قبرونو په خوا کې نصب شوه؛ نندارې ته وړاندې شوه.
لومړنۍ چارې او اړیکې
په ۱۹۴۳ زکال کې لارکین د شروپشایر، ویلنګټون د عمومي کتابتون د کتابدار په توګه وټاکل شو. هغه مهال چې نوموړی هلته و د ۱۹۴۴ زکال په لومړیو کې له خپلې لومړنۍ شهۍ روث بومن سره چې د پوهنتون ۱۶ کلنه زده کړیاله وه بلد شو. په ۱۹۴۵ زکال کې روث د زده کړو د دوام په موخه د لندن کینګ کالج ته ولاړه. د هغوی په یوه لیدنه کې د دوی اړیکه له ملګرتیا څخه په جنسي اړیکه واوښته. د ۱۹۴۶ زکال په جون میاشت کې لارکین د کتابتون د ټولنې د غړیتوب په نیمه لار کې و چې د لکستر د یونورسیټي کالج د کتابدار د مرستیال په توګه وټاکل شو. په لکستر کې د لارکین لیدل او همدارنګه د پوهنتون د لوی تالار لیدنه هغه څه و چې کینګزلي آمیس ته یې الهام وروبخښه څو خوش چانسه جیم (Lucky Jim؛ ۱۹۵۴ زکال) ولیکي، هغه ناول چې آمیس یې مشهور کړ او لارکین هم د هغو په بډاینه کې پام وړ ونډه لرله. لارکین د ۱۹۴۸ زکال په مارچ میاشت کې د سرطان ناروغۍ له امله د خپل پلار له مړینې شپږ اونۍ وروسته له روث څخه خواستګاري وکړه او دغې جوړې د خپل اوړي رخصتۍ په د توماس هارډي په هېواد (وسکس) کې په چکر تېرې کړې.
د ۱۹۵۰ زکال په جون میاشت کې لارکین په بلفاسټ کې د کوئینز پوهنتون د مرستیال کتابدار په توګه وټاکل شو؛ هغه دنده چې نوموړي د همدغه کال تر سپټمبر پورې مخته یووړه. د دغې دندې له خوشي کولو وړاندې هغه او روث له یو بل جلا شول. په پوهنتون کې د ځایګي ساتلو او روث سره د کوژدې د پای ته رسولو په دغه پړاو کې لارکین له مونیکا جونیز سره ملګری شو چې په لستر کې د انګلیسي ژبې ښوونکې وه او د دوی اړیکه هم په جنسي اړیکه واوښته. هغه پنځه کاله په بلفاسټ کې تېر کړل، چې ښکاري د هغه په ټول ژوند کې د خوښې وړ کلونه و. په داسې حال کې چې له جونز سره یې اړیکې پرمختګ وکړ، نوموړي له پتسي سټرنګ سره چې هغه مهال د خپل یو همکار سره د آزاد واده په اړیکه کې وه د «خپل ژوند تر ټولو ارامه کوونکې سکسي اړیکې» تجربه کړې. آن په یو پړاو کې هغې ورته وړاندیز وکړ چې خپل مېړه خوشی کړي او له لارکین سره واده وکړي. له ۱۹۵۱ زکال وروسته لارکین له جونز سره د بریتانیا د چاپېر په جزایرو کې خپلې رخصتۍ تېرولې. نوموړي همدارنګه له وینیفرد آرنوت سره چې د « Lines on a Young Lady's Photograph Album» موضوع یې جوړوله پام وړ اړیکې لرلې، خو له جنسي پلوه یې پرمختګ نه درلود او د دوی دغه اړیکه په ۱۹۵۴ زکال کې د هغې د واده له امله پای ته ورسېده. دا هغه دوره وه چې نوموړي کینګزلي ته د لکي جیم اثر د لیکلو اړوند پام وړ مشوره ورکړه. آمیس، لارکین ته د خپل بشپړ شوي کتاب په ډالۍ کولو سره د هغه دا پور پرې کړ.
په هال پوهنتون کې د لارکین یوه همکار ویلي چې نوموړی له جګړې وروسته د بریتانیا په کتابدارۍ کې په مهم شخصیت واوښت. د نوي کتابتون له بشپړېدو لس کاله وروسته لارکین په کتابتون کې د شته کتابونو نوملړ کمپیوټري کړ او له دې امله دا په اروپا کې لومړی کتابتون و چې آنلاین اوتوماتیک GEAC سیسټم یې درلود. ریچارډ ګوډمن لیکلي چې لارکین غوره مدیر، د کمېټې غړی او پرېکړه کوونکی و؛ د ګوډمن په خبره «هغه له خپلو کارکوونکو سره غوره چلن درلود او هغوی ته به یې انګېزه ورکوله، هغه دغه چاره د خپلو وړتیاو، لوړ معیار لرلو، شوخ طبعۍ او زړه سواندۍ پر بنسټ ترسره کوله». نوموړي د نیټ بوک قرارداد رد کړ. له ۱۹۵۷ زکال څخه تر خپلې مړینې پورې بیټي ماکرث د لارکین منشي وه. هغه ته یې د همکارانو لاسرسی د همدې له لارې و او له همدې امله هم د بل هر چا په پرتله د لارکین د ژوند په اړه ښه پوهېدله. د هغو دیرشو کلونو پر مهال چې لارکین هلته و؛ د کتابتون کتابونه شپږ چنده زیات شول او بودیجه یې هم له ۴۵۰۰ پونډه څخه ۴۴۸۵۰۰ پونډه ته ورسېده چې په واقعیت کې ۱۲ چنده زیاته شوه.
آن بیشاپ
آن بیشاپ (زوکړه: د ۱۸۹۹ زکال د ډسمبر ۱۹ مه – مړینه: د ۱۹۹۰ زکال د مۍ ۷ مه ) د کلمبیا د پوهنتون له ګیرټون کالج څخه بریتانوۍ بیالوژیسته او د سلطنتي ټولنې غړې وه چې یو له هغو محدود شمېر میرمنو څخه و چې د سلطنتي ټولنې (د علومو د پراختیا لپاره د لندن سلطنتي ټولنه) غړیتوب یې درلود. نوموړې په منچسټر کې وزېږېده خو د خپل مسلکي ژوند ډېره برخه یې په کمبریج کې تېره کړه. هغې په پروټوزولوژي او پرازیټولوژي کې تخصص درلود؛ لومړی کار یې د وریځو لرونکو پرازیټونو اړوند و چې په اهلي فیل مرغانو کې د ینې د ژوبلېدو لامل ګرځېدل او د هغې نورو څېړنو ته یې لار برابره کړه. بیشاپ د دوکتورا سند د ترلاسه کولو لپاره پرازیټي امیبونه تر څېړنې لاندې ونیول او د امیبي خوني اسهالونو په ګډون یې د امیبونو د ناروغیو د درمنلې لپاره د کیمیاوي درملنې بالقوه لارې چارې وڅېړلې.
د نوموړې تر ټولو پېژندل شوې چاره د پلازمودیم او د ملاریا د پرازیټ جامعه څېړنه او د دغې ناروغۍ لپاره د کیمیاوي درملنې د ډولونو ارزونه وه. وروسته نوموړې د دغه پرازیټ پر وړاندې د درملو مقاومت و ازمویه؛ هغه ازموینه چې په دویمه نړیواله جګړه کې د بریتانیا د پوځ لپاره ګټمنه تمامه شوه. هغې په دغو پرازیټونو کې د متقاطع مقاومت پوتانشیل په هماغه دوره کې کشف کړی و. نوموړې په ۱۹۵۹ زکال کې د سلطنتي ټولنې غړیتوب ترلاسه کړ او په دغه ټولنه کې یې د پرازیټولوژي د برخې بنسټ کېښود. همدارنګه نوموړې د نړیوال روغتیايي سازمان د ملاریا په کمېټه کې هم خدمت وکړ.
ژوند
بیشاپ د ۱۸۹۹ زکال د ډسمبر په ۱۹ مه د انګلستان په منچسټر کې وزېږېده. د هغې پلار جیمز کیمبرلی بیشاپ د فرنیچرو تولید کوونکی و او د پنبې یوه کارخونه یې هم لرله چې له پلاره ورته په میراث پاتې شوې وه. مور یې الن بیشاپ (کورنی نوم یې جینجر) د بېډفورډشایر څخه وه. بیشاپ یو ورور درلود چې د دې د دیارلس کلنۍ پر مهال وزیږېد. په ماشومتوب کې بیشاپ لیوالتیا لرله چې خپلې کورنۍ سوداګرۍ ته مخه کړي، خو هغه مهال چې پلار یې پوهنتون ته تللو ته وهڅوله د هغې لیوالتیا په چټکۍ سره د علومو لور ته واوښته. بیشاپ چې د نوې ځوانۍ له مهاله یې له موسیقي سره مینه لرله، په مرتب ډول یې په منچسټر کې د هاله ارکستر په اجراوو کې ونډه اخیسته. د یوې څېړونکې په توګه ځان غوښتونکې او ځیرکه وه چې غوره یې بلله په یوازې ځان او یا له هغو پوهانو سره چې د دې له نظره یې لوړ معیار درلود کار وکړي. هغې د خپل ژوند ډېره برخه په ګیرتون کالج کې په کار کولو تېره کړه. ګارډین د هغې د مړینې په خبر کې هغې ته «د ګیرتونیانو د ګیرتوني» لقب ورکړ.
بیشاپ په کالج کې د خپلې هغې بل ډول خولۍ له امله چې هره ورځ به یې مولټینو انستیتیوت ته د ۳.۵ مایله (۵.۶ کیلومتره) فاصلې په اندازه پیاده تګ پر مهال په سر کوله؛ پېژندل کېدله. هغې په لاس باندې د توکو په ګنډلو کې مهارت درلود او له هنرونو به یې ستاینه کوله، په داسې حال کې چې له معاصرو هنرونو سره یې لیوالتیا نه لرله. د هغې تفریحي چارې پیاده تګ او په ځانګړې توګه لېک ډیسټریکټ ته سفر کول و؛ په داسې حال کې چې ډېره لږ به له بریتانیا بهر تله. نوموړې همدارنګه د هر نوي کال پیل په لندن کې تېراوه او د اوپېرا او بالیټ په نندارو کې به یې ګډون کاوه او له نندارتونونو څخه به یې لیدنه کوله. د ژوند په وروستیو کې یې چې د آرتریت یا د مفاصلو د التهاب له امله، تحرک ستونزمن شوی و د بیولوژوي او طبابت له تاریخ سره یې لیوالتیا پیدا کړه، خو هېڅکله یې په دې برخو کې کومه لیکنه خپره نه کړه. بیشاپ د سږو د پړسوب د لنډ مهالې ناروغۍ وروسته د ۹۰ کلونو په عمر مړه شوه. د هغې د جنازې مراسم د کالج په عبادت ځای کې ترسره شول او ملګرو یې په لویه کچه د دې د جنازې په مراسمو کې ونډه واخیسته.
زده کړې
بیشاپ تر اووه کلنۍ پورې په کور کې زده کړې وکړې او له هغه وروسته تر ۹ کلنۍ پورې یوه خصوصي ابتدايي ښوونځي ته لاړه. په ۱۹۰۹ زکال کې هغه مهال چې لس کلنه وه په خپل زیږون ځای منچسټر کې د فیلډن پرمختللي ښوونځي ته لاړه او هلته یې هم درې کاله زده کړې وکړ. هغې د ښوونځي عالي زده کړې د مانچسټر د نجونو په عالي لیسه کې بشپړې کړې. په داسې حال کې چې بیشاپ لیوالتیا لرله د کیمیا په برخه کې زده کړې وکړي خو د فزیک په برخه کې د کافي زده کړو نشتوالی یې په دې معنی و چې نه یې شو کولای خپلې پام وړ زده کړې د کیمیا په ښوونځي کې وکړي. پر ځای یې هغې د ۱۹۱۸ زکال په اکتوبر میاشت کې د منچسټر پوهنتون د بوټو پېژندنې، کیمیا او ژوو پېژندنې په پوهنځي کې نوم ثبت کړ. د ژوو پېژندنې په برخه کې د هغې لومړنی تحصیلي کال له دغې څانګې سره د نوموړې د لیوالتیا او وروسره د ژمنتیا لامل وګرځېد. هغه په عالي درجه د ژوو پیژندنې له پوهنځي څخه فارغه شوه او په ۱۹۲۱ زکال کې یې د لیسانس سند ترلاسه کړ. نوموړې په ۱۹۲۲ زکال کې د ماسټرۍ سند ترلاسه کړ. د لیسانس د زده کړو پر مهال هغې د چینجیو پېژندونکي آر. اې. وارډل (R.A. Wardle) او پروټوژولوژیست جفري لاپج (Geoffrey Lapage) تر نظر لاندې له سیمه ئیزو ویالو څخه په ترلاسه کړو وریځو لرونکو چینجیو څېړنه وکړه.
د لیسانس له مسلک دوه کاله وروسته؛ وروسته له هغه چې نوموړې له پوهنتون څخه د جان ډالټون د طبیعي تاریخ جایزه ترلاسه کړه هغې د سلطنتي ټولنې د بل غړي، پروټوزولوژیست سیډني جې. هکسون سره په کار پیل وکړ. په ۱۹۳۲ زکال کې یې د مانچسټر پوهنتون څخه د ساینس په برخه کې د ینې د تورونکي پرازیټ اړوند څېړنې په مرسته دوکتورا ترلاسه کړه. په ۱۹۴۱ زکال کې یې له کمبریج پوهنتون څخه د علومو دوکتورا (Sc.D) ترلاسه کړه؛ په داسې حال کې چې هغه مهال دا څرګنده وه چې ښځینه و ته کمبریج د بشپړو زده کړو سند نه ورکوي.
لومړنی ژوند
د لیسانس په کچه د بیشاپ کار د هغې لومړۍ لویه څېړنیزه هڅه وه چې له هیکسون سره یې په ګډه د Spirostomum ambiguum د تکثیر اړوند ترسره کړه، چې لوی وریځې لرونکی پرازیټ و او د «چینجي ډوله» په توګه توصیف شوی و. په ۱۹۲۳ زکال کې په منچسټر پوهنتون کې د کار پر مهال بیشاپ د افتخاري څېړونکې په توګه وګمارل شوه. په ۱۹۲۴ زکال کې د کمبریج د ژوو پېژندونکې ډلې د نیم مهالې روزونکې په توګه وټاکل شوه؛ د دغې ډلې له روزونکو دوه مېرمنو څخه یوه یې دا وه چې ځینې مهال به دوی ته ارزښت نه ورکول کېده. د بېلګې په توګه اجازه یې نه لرله چې د نارینه و په څنګ کې د چای څښلو مېز ته کښیني؛ پر ځای به یې د لومړنیو مرستو په بکسونو باندې چای څښلو ته کښېناستلې. همدلته بیشاپ د خپل پوهنځي د یوازنۍ ژوو پېژندونکې په توګه په Spirostomum باندې څېړنې ته دوام ورکړ.
نوموړې په ۱۹۲۶ زکال کې دغه ځای پرېښود څو له کلیفورډ ډوبل سره د طبي څېړنو په ملي انستیتیوت کې کار وکړي؛ چېرې چې هغې درې کاله کار وکړ. د ډوبل تر نظر لاندې بیشاپ د انسانانو په هاضمه سیسټم کې په پرازیټي امیب باندې د څېړنې پر مهال د خوني امیبونو د اسهال په رامنځته کوونکو ډولونو تمرکز درلود. بیشاپ، ډوبل او پټریک لیډلاو د امتین په څېر د امیب وژونکو درملو په اغیز باندې کار وکړ څو د امیب ناروغیو درملنه پیدا کړي.
مولټینو انستیتیوت
بیشاپ د خپل کاري ژوند ډېره برخه د پرازیټونو د بیولوژي په برخه کې د کمبریج په مولټینو انستیتیوت کې چې په ۱۹۲۹ زکال کې ورته راوګرځېده؛ تېره کړه. دلته د نوموړې کار له ډوبل سره د هغې د څېړنو پراختیا وه، ځکه هغې د لکۍ لرونکو پرازیټونو په هستوي ویش او همدارنګه د هغو په فقاریه او غیرفقاریه ډولونو څېړنه ترسره کړې وه. په منچسټر کې له ایچ. پي. باینون سره د هغې څېړنې د اهلي فیل مرغانو د ینې د تورونکي پرازیټ پېژندنې او طبقه بندۍ ته اړوندېدلې. دغه څېړنه په ینه کې د له منځه تلونکو او ودې کوونکو پرازیټونو د پېژندلو په برخه کې مخکې تلونکی تخنیکي ګام و. بیشاپ او باینون لومړني پوهان و چې هیستوموناس یې جلا کړ او بیا یې د ینې په توریدو کې د هغو رول ثابت کړ.
مولوي نورالحق مظهري
مولوي نورالحق مظهري
پيژندنه
مولوي نورالحق مظهري د ملا لعل محمد آخند زوی او د اخترمحمد مرحوم لمسی دی.
زېږېدنه
مولوي نورالحق مظهري په 1359 سپوږميز کال کي د فراه په ولايت بالابلوک ولسوالۍ شيوان په کلي کي په متدينه مسلمانه کورنۍ کي دنيا ته سترګي روڼي کړې.
د ژوند پيل
پدې خاطر چي پدې وخت کي په افغانستان کي د کمونستانو انقلابونه او د شورويانو يرغل وو په هيواد کي ژوند ډېر سخت وو نو ددوی کورنې هم د نورو افغانانو په څېر ايران ته مهاجر سوه چي پدې وخت کي مولوي صاحب د دوو کالو وو د هجرت په ديار کي يې لومړنۍ زدکړي او ليک لوست د خپل پلار څخه حاصل کړ.
د زده کړو دوام
ددې وروسته چي ددوی کورنې د هجرت څخه افغانستان ته ستانه سوه د څه مدې وروسته يې پلار دده د مشر ورور مولوي محمد حسن صاحب سره د زدکړو د دوام لپاره د ايران د اهل سنتو ښار زاهدان ته واستوی څلور کاله يې هلته درسونه وويل، کله چي په افغانستان کي د طالبانو اسلامي تحريک حاکم سو او په هيواد کي د ننه ډېري مدرسې جوړي سوې مولوي صاحب هم د نورو طالبانو په څېر خپل هيواد ته ستون سو او په هيواد کي د ننه يې خپلو زدکړو ته دوام ورکړ او د زدکړو تر څنګ یې د خپل مسلمان وولس لپاره په ګڼو برخو کي د خپل توانه سره سم خدمتونه هم کول تر څو چي د امريکايي اشغال په سبب د طالبانو اسلامي تحريک ړنګ سو او د څه وخت لپاره ديني مدرسې وتړل سوې.
ددې وروسته مولوي صاحب ايران ته او بيا پاکستان ته د خپلو زدکړو د دوام لپاره سفرونه وکړه چي بالاخره په 2004 ميلادي کي د پاکستان په کويټه ښار کي د مظهرالعلوم ديني مدرسې څخه د لوی دورې د احاديثو څخه فارغ سو او د فراغت پګړۍ يې پر سرکړه.
نومړي په خپل علمي سفرونو کي د ديني علومو تر څنګ چي مقصودي يې ويل په عصري علومو کي هم ډېره لاس رسي پيدا کړېده.
ليکلي آثار
سره ددې چي د نوموړي مخي ته ګڼي ستونزي او نا برابر شرايط راغلي دي خو بيا يې هم ډېر علمي او معلوماتي آثار ليکلي دي:
لیکل سوي آثار
1 – گروههاي گمراه
2 – غندل سوي انسانان
3 – ډېر ولور نيکمرغي ده که بدمرغي؟
4 – ازالة الشبهات في حجاب النسوة المسلمات
5 – د شبهاتو ازاله( د حنفي مذهب او لا مذهب ترمينځ مناظره)
7 – حل المسائل
8 – د نيکټايي شرعي حکم
9 – استعداد قوي
10 – مقالات مظهريه(درې ټوکه)
12 – فکري جګړه
ژباړل سوي آثار
2 – طفل خوب
چاپ سوي آثار
له بده مرغه چي د اقتصادي ستونزو له کبله تر اوسه تنها د د مولوي صاحب درې آثار چاپ سویدي نور یې همداسي بې چاپه پاته دي.
اوسني مصروفيتونه
نوموړی د فراغت څخه بيا تردې دمه پوري دديني علومو په خدمت باندي بوخت دی چي د اوس لپاره د تجويدالقرآن ديني مدرسه کي د ديني علومو په تدريس باندي مصروف دی او او د تعلیم الاسلام راډیو فراه څانګي مسئوليت په غاړه لري.
نوموړي د تحصيل په دوره کي د ديني فرهنګي کارونو سره ډېره مينه درلودل چي د فراغت وروسته يې هم په همدې لاره کي خپل خدمت ته دوام ورکړی دی او د ګڼو ويب پاڼو او پاڼو لپاره په مختلفو موضوګانو کي افتخاري مقالې ليکي.
تر سره کړي دندي:
خصوصي دندي
مظهري صاحب تقريبا 7 کاله په فراه ولايت کي د تعليم الاسلام راډیو مدير مسئول پاته سو او تقریبا 16 کاله یې د تجویدالقرآن قلعه زمان مدرسه کي تدریس کړی.
غصب
د غصب پيژندنه:
په لغت کې : غصب په لغت کې د ( اخذ المام المتقوم الغیر ظلماً و عدواناً)
ژباړه: غصب په لغت کې په ظلم او زور سره د يو چا څخه د مال اخيستلو ته  وايي.
په اصطلاح کې: د متقوم او محترم مال اخیستل دي، پرته د مالک د اجازې څخه په داسې ډول سره چې د ده لاس ور څخه لنډ کړي
د تعریف شرحه:
۱: مال باید متقوم وي: ټول هغه مالونه چې په اسلامي شریعيت کې متقوم دي د غصب موضوع تشکيلوي او کوم مال چې متقوم نه وي لکه شراب او خنزير د غصب موضوع نه تشکيلوي.
پوښتنه دا ده چې شراب او خنزیر خو هم مال دی نو ولې د غصب موضوع نه تشکیلوي ځواب دا دی چې دا سمه ده چې شراب او خنزیر مال دی خو په اسلامي شریعيت کې ارزښت نه لري او هر شی چې ارزښت ونه لري د غصب موضوع نه تشکيلوي.
۲: مال باید محترم وي: نو د هغه مال غصب چې محترم نه وي غصب مه شمېرل کیږي لکه د حربیانو مال. د حربیانو مال خو مال دی خو ولې اسلامي شریعیت غېرې محترم ګڼلی دی.
۴: مال به د مالک له لاسه وتلی وي: په دې اړه د فقهاوو تر منځ اختلاف دی امام ابو حنیفه رح وایي چې کله مال د مالک له لاسه لاړ شي نو د غصب جرم تحقق پيدا کوي مګر امام شافعي وایي چې غصب هغه وخت منځته راځي چې مال د غاصب په لاس ورشي
پورته ذکر شوې څلور نقطې د غصب د تحقق لپاره شرط ګڼل کيږي.
همدارنګه د جزا کوډ په ۷۱۵ ماده کې هم غصب تعريف شوی دی.
د جزا کوډ ۷۱۵ ماده:
د اعتبار وړ سندونو د درلودلو یا د قانون د حکم پرته د دولتي او خصوصي، د عامې او خاصو یا وقفي ځمکو تصرف، تصاحب استقاده انتقال، رهن، تضمین، اجازه یا کرایه د ځمکې غصب پيژندل کيږي
د جزا کوډ ۷۱۵ مادې تحلیل:
د جزا کوډ ۷۱۵ مادې د غصب په اړه تعریف کړی دی چې ځينې مهم نقاط پکې ذکر شوي دي چې عبارت دي له:
۱: د اعتبار وړ سندونه : د اعتبار وړ سندونه عبارت له هغه سندونو څخه دي محکمه ور باندې استناد کوي او تزویر پکې نه وي شوی چې په دې اړه د مدني قانون ۹۹۲ داسې صراحت لري.
د مدني قانون  ۹۹۲ ماده:د رسمي سندونه محتویات چې د دې قانون په ۹۹۱ ماده کې ذکر شوي دي حجت ګڼل کیږي خو په دې شرط چې په هغې کې داسې تزویر ښکاره نه شي چې په قانون کې توضيح شوی وي.
نو د دې مادي له رویه هغه اسناد چې تزویر پکې نه شوی مثبته اسناد یا د اعتبار وړ اسناد بلل کيږي او قاضي ور باندې د حکم د صدور په وخت کې استناد کولای شي.
۲:د قانون حکم: هغه مجوز سند دی چې یو چا ته په یو معین ملکیت کې د تملک یا تصرف اجازه ورکوي
۳: وقفي ځمکه: هغه ځمکه ده چې د عامه ګټې او خیریه چارو په منظور د واقف له ملکیت څخه بهر او د موقوف علیه په ملکيت پورې اړه نه لري.
رهن: هغه عقد دی چې د هغې له مخې د یو مال قيدول د بل مال په مقابل د هغې د يوې برخې يا ټولو څخه ممکن وي.
تضمین: هغه تعهد دی چې د قانون په حکم او د داین او مدیون له توافق سره سم د دوی تر منځ د دېن د ورکړې او يا حاصلو په وخت رامنځته شوی وي.
د غصب حکم: غصب درې ډوله حکم لري چې په لاندې ډول ترې يادونه کوو
۱: د غصب اخروي ګناه :که یو سړی سره له علمه چې په دې پوهيږي دا د ده مال نه دی او بیا هم پکې نوموړی شخص مداخله کوي او مال له ځان سره وساتي نو اخرت کې ورباندې نيول کيږي
۲: د غصب د مال مستردول: که چېرې مال د غاصب په لاس کې وي نو مستردول يې ور باندې لازم دي او د مستردولو مصارف هم د غاصب په غاړه دي
۳: که غاصب د غصب مال له مېنځه یوسي: د مال د تاوان په ورکولو مکلف شوی دي که مال مثلي نو مثل به یې ورکول کيږي او که مثلي نه وو نو بیا به یې قېمت ورکول کیږي.
د غصب تحریم:
د غصب  حرمت په قرانکريم، د نبي کريم ص احاديثو او د امت په اجماع باندې ثابت دی
۱: قرانکريم: ولا تاکلوا اواموالکم بینکم بالباطل وتدلو بها الی الحکام لتاکلوا فریقا من اموال الناس با الاثم و انتم تعلمون.
ژباړه: مه خورئ په خپل منځ کې يو د بل مالونه په ناحقه سره
۲: د غصب تحریم په نبوي احادیثو کې: له حضرت سعید ابن زید رض څخه روایت دی چې رسول الله ص فرمایلي دي: که چېرته څوک د چا څخه یوه لويشت ځمکه په ظلم یعنې غصب سره واخلې، الله ج به د قیامت په ورځ د همدې ځمکې برابر تر اوومې ځمکې پورې ورته په غاړه واچوي.
۳: اجماع: دوکتور وهبه الزاحیلي په الفقه السلامي و ادله په ۶ جلد ۴۷۸۷ مخ کې داسي ليکلي دي : د غصب په تحریم باندې علماوو اجماع کړې ځکه چې غصب ګناه يې کبیره ده اګر که غصب شوی شی د غلا د حد نصاب ته هم ونه رسیږي.
د غصب متشکله عناصر:
د غصب ځانګړي متشکله عناصر عبارت دي له
۱: قانوني عنصر   ۲: مادي عنصر      ۳: معنوي عنصر
۱: قانوني عنصر: د قانوني عنصر مفهوم او معنا دا ده چې یو عمل اسلامي شریعیت او د جزا کوډ د جرم په توګه ګڼلي وي او په وړاندې يې مجازات پيش بيني کړي وي لکه د غصب په برخه مونږ هم د اسلامي شریعیت او هم د جزا کوډ دواړه دلایل ذکر کړ لکه د غصب د تحریم په اړه د د بقرې سورت  ۱۹۹ نمبر ایات او همدارنګه د ابو سعید رض روایت شوی حديث او د مسلمانو اجماع د غصب په تحریم مو ذکر کړل او همدارنګه د جزا کوډ په ۷۱۵ نه تر ۷۱۹ مادو پورې موارد ذکر شوي دي چې د غصب په تحریم دلالت کوي.
مادي عنصر: د مادي عنصر په اړه پوهيږو چې د يو عمل اجرا کول او يا ور څخه اهمال یا امتناع دي خو د غصب مادي عنصر اکثرا د يو اجرایي عمل په واسطه منځته راځي
په لنډ ډول که ووایو چې د غصب مادي عنصر په غېرې منقولو اموالو کې په اجرايي شکل اجرا کيږي. نو د دې لپاره چې په دې موضوع باندې ښه پوه شو نو په لاندې نقاطو باندې رڼا اچوي.
په دې معنی کله چې یو شخص په يوه ځمکه کې قانوني حق ونه لري یا دا چې د ملکيت لپاره د قانون حکم یا د اعتبار وړ سند نه لري خو بیا هم نوموړی شخص په نوموړې ځمکه کې تصرف وکړي لکه په ځمکه کې يو څه وکري او يا پرې تعمير جوړ کړي يا یې په خپل ملکيت کې داخل کړي یا ترې نه استفاده وکړي یا یې خپل ځان ته انتقال کړي يا یې بل چا ته انتقال کړي یا همدغه ځمکه بل چاته په رهن يا ګروۍ ورکړي یا دا چې په دولتي يا شخصي حساب کې په تضمين کې ورکړي يا يې چا ته د لنډ يا اوږد وخت لپاره په اجاره ورکړي او یا یې چا ته په کرایه ورکړي دا ځمکې عمومي يا خصوصي یا دا چې دولتي يا شخصي ځمکه وي.
۲: موضوع د جرم: د غصب موضوع معمولاً غېر منقول اموال وي. لکه ځمکه چې زراعتي وي، ځنلګونه، څړ ځایونه، باغونه، د اوبو سر چينې، لکه کوهی، کاریز، چينې، خوړونه، حوضونه، او نور ملي پارکونه، غرونه ، رغونه، دشتې، املاک چې دولتي يا غېرې دولتي وي، تعمیرات او داسې نور تشکليوي
۳: مال باید د بل چا ملکیت وي: د اموالو پر ضد د جرایمو له جملې دا لازمي ده چې مال به په بل چا پورې تعلق ولري او که چا پورې تعلق ونه لري نو بیا خو د هغه مال اخیستل مباح دي د مثال په ډول: که چېرته يو سړی خپله زراعتي ځمکه څو کاله د کښت او کر څخه منع کړي په دې صورته د غصب جرم منځته نه راځي او که پردۍ ځمکه د کښت څخه منع کړي بیا د غصب جرم منځته راځي.
د غصب د جرم معنوي عصر: غصب د قصدي او عمدي جرایمو له جملې څخه دی او هر وخت چې مرتکب د نوموړي جرم اجرا په ارادي ډول شروع کړې وي ماهيت د حرمت یې درک او نتيجه يې هم غوښتې وي.
د غصب مجازات:
د غصب د مجازاتو په اړه د جزا کوډ ۷۱۶ او ۷۱۷ مادو کې ذکر شوی دی:
(１)       د ځمکې د غصب مرتکب د ځمکې پر استرداد برسېره په لاندې توګه مجازات کيږي
۱: په هغه صورت کې چې د ځمکې ارزښت تر ۳۰۰۰۰۰ پورې وي په قصير حبس
۲: په هغه صورت کې چې د ځمکې ارزښت له یو ۳۰۰۰۰۰ څخه زيات تر  ۱۰۰۰۰۰۰ میلیون پورې وي تر دوو کلونو پورې په متوسط  حبس
۳: په هغه صورت کې چې د ځمکې ارزښت له یو۱۰۰۰۰۰۰ څخه تر ۵۰۰۰۰۰ مليونه  پورې وي تر دریو کلونو پورې په متوسط حبس
۴: په هغه صورت کې چې د ځمکې ارزښت له پنځه مليونه افغانيو څخه زيات وي، تر لسو کلونو پورې په طویل حبس
(۲): د ځمکې د غصب د جرم مرتکب مکلف دی چې د قطعي حکم تر صادرېدو له نېتې څخه د دریو مياشتو په ترڅ کې، غصب شوې ځمکه تخليه کړي او د ځمکې او د مکليت د ادعا سندونه د هغې قانوني مالک ته تسلیم کړي
(۳): هغه شخص چې غصب شوي ځمکه یې پلورلې وي مکلف دی د حکم د صادرېدو له ڼېټې څخه د غصب شوې ځمکې بيه پيرېدونکي ته ور کړي
(۵): که چېرې غصب شوې ځمکه يا عامه يا وقفي ملکيت، د سرپناه (کور) د جوړولو لپاره پر بل یوه پلورل شوي وي مرتکب په دې فصل کې درج د ځمکې د غصب په مجازاتو بر سېره د دولت خزانې ته د اخيستل شوو پیسو پر ورکړې هم مکلف دی.
(۶): که چېرې د غصب له امله، ځمکه ويجاړه يا هغې ته زيان رسېدلی وي. مرتکب مالک ت د وارد شوي زيان په جبران هم محکوميږي، د وارد شوي زيان مقدار او د هغې پېسې د اهل خبره په واسطه چې د محکې لخوا ټاکل کيږي محاسبه کيږي.
(۷): د ځمکې د غصب د جرم مرتکب مکلف دی ځمکه مسترده کړي او د هغې ځمکې د ملکيت د ادعا سندونه باطل ګڼل کيږي.
۷۱۷ ماده:
د ځمکې د غصب جرم د ارتکاب له لاندې حالاتو څخه په يوه کې مشدده پيژندل کيږي، مرتکب د دې فصل د مرتکبه جرم د مجازاتو په اکثر حد محکوميږي.
۱ـ له زور، اجبار، اکراه، ارعاب يا تهدید څخه په استفادې يې صورت موندلې وي.
۲: غاصب د اړوندو دولتي ادارو لخوا د شفاهي يا کتبي اطلاع اخطار باوجود، د غصب شوې ځمکې تصرف ته ادامه ورکړي.
۳: د ځمکې د غصب لپاره د يوه يا له يوه څخه د زياتو اشخاصو ته دستور ورکول. امر کول تمویلول يا اړويستل.
۱: القران الکريم
۲: نبوي احاديث
۳: د عدلي وزارت. (۱۳۹۶). د جزا کوډ. پرلپسې نمبر(۱۲۶۰) د فوق العاده ګڼه
۴: د عدلي وزارت. مدني قانون، دويم ټول حق
۵: درانی واثق، احمد ګل، (۱۳۹۷)  د جزا اخصاصي حقوق. يار خپرندويه ټولنه
۶: صديقي برهان الدين، (۲۰۱۶). توضيح المرام شرح پښتو مجلة الحکام. جيد مکتبه رشیدیه
۷: د حقوقي ليکنو بورډ کابل پوهنتون،(۱۳۸۷) د حقوقي اصطلاحاتو قاموس.کابل افغانستان
رابین جورج کولېنګووډ
رابین جورج کولېنګووډ د FBA اوارډ ګټونکی (/ˈkɒlɪŋwʊd/؛ ۱۸۸۹ فبروري ۲۲مه – ۱۹۴۳ جنوري ۹مه) یو انګرېز فیلسوف، تاریخپوه او لرغونپوه و. نوموړی د هنر اصول (۱۹۳۸) او له مړینې وروسته خپاره شوي اثر د تاریخ نظریه (۱۹۴۶)  په ګډون د خپلو فلسفي اثارو له کبله خورا مشهور دی.
ژوندلیک
کولېنګووډ د ۱۸۸۹ کال د فبروري پر ۲۲مه د انګلستان د ګرینج-اوور-سنډز ښارګوټي (اوسني لانکاشر) په کارتمېل کلي کې زیږېدلی و. نوموړی د هنرمند او لرغونپوه ویلیام ګېرشون کولېنګووډ زوی و. پلار یې د جان راسکین د ژوند په وروستیو کلونو کې د هغه د خصوصي سکرتر په توګه کار کاوه. د نوموړي مور هم یوه هنرمنده او یو تکړه پیانو غږوونکې وه. نوموړي په رګبي ښوونځي او اکسفورډ پوهنتون کې زده کړې کړې وې، او په ​​​​۱۹۱۰ کال کې یې په کلاسیک اعتدال (یوناني او لاتین) کې او په ۱۹۱۲ کال کې یې په کلاسیکو زده کړو (لرغوني تاریخ او فلسفه) کې د فراغت سندونه ترلاسه کړي وو. تر فراغت وړاندې د اکسفورډ په پمبروک کالج کې د غړي په توګه هم منل شوی و.
کولېنګووډ د اکسفورډ په مګډالین کالج کې د مېتافزیک فلسفې د وینفلیټ پروفیسور په توګه د ټاکل کېدو تر وخته شاوخوا ۱۵ کاله د اکسفورډ د پمبروک کالج غړی و. هغه ته د تاریخپوه او لرغونپوه فرانسېس جان هاورفیلډ له لوري تدریس شوی و، چې هغه مهال د لرغوني تاریخ پروفیسور و. ایټالوي ایډیالیستانو بېنېډېټو کروچه، جوواني جنټیله او ګوایدو ډي روګیرو پر کولېنګووډ پام‌وړ اغېزې ښندلې وې، چې وروستی هغه یې د نوموړي نږدې ملګری هم و. د دې ترڅنګ، نوموړی د هیګل، کانټ، جامباتیستا ویکو، ایف ایچ براډلي او جې اې سمیټ تر اغېزو لاندې هم و.
کولېنګووډ له زیاتېدونکو او ځوروونکو سکتو څو کاله وروسته د ۱۹۴۳ کال د جنوري په ۹مه د لانکاشر په کانیسټون کلي کې ومړ. هغه د خپل ژوند په اوږدو کې د مسیحي دود یو تمریني انګلیکان و.
د تاریخ فلسفه
کولېنګووډ په پراخه کچه د هغه "د تاریخ نظریه" په نوم اثر (۱۹۴۶) له کبله مشهور شوی. دا اثر د هغه له مړینې سملاسي وروسته د یوه زدکړیال ټي ایم ناکس له لوري له بېلابېلو سرچینو څخه راټول شوی و. دا اثر د انګلیسي ژبې په نړۍ کې د تاریخ د فلسفې په برخه کې یو ستر الهام بښونکی اثر وګرځېد او په پراخه کچه د ماخذ په توګه کارېدلی، او د مبصر لویس مېنک له لوري د هغې تبصرې لامل شو، چې وایي کولېنګووډ "زموږ د پېر تر ټولو غوره پېژندل شوی خو له پامه غورځېدلی مفکر" دی.
کولېنګووډ تاریخ د یوه علم په توګه ډلبندي کړ او علم یې د "پوهې د هرې منظمې مجموعې" په توګه تعریف کړ. که څه هم، نوموړي تاریخ له طبیعي علومو څخه توپیر کړی، ځکه د دغو دوو څانګو تړاوونه سره متفاوت دي: طبیعي علوم له فزیکي نړۍ سره تړاو لري، حال دا چې تاریخ په خورا عام ډول له ټولنیزو علومو او بشري چارو سره تړاو لري. کولېنګووډ په اوس وخت (یا په طبیعي علومو کې) د شیانو د پوهېدو او د تاریخ د پوهېدو ترمنځ یو بنسټیز توپیر په ګوته کړ. په طبیعي علومو کې د موجوداتو یا شیانو په اړه د پوهېدنې لپاره "ریښتیني" څیزونه لیدل کېدای شي، لکه څنګه چې دا څیزونه عملا شته دي او یا همدا اوس د مادې لرونکي دي.
دا چې د تاریخي اشخاصو داخلي فکري پروسې له فزیکي حواسو سره نه شي درک کېدای او تېرې تاریخي پېښې نېغ په نېغه نه شي لیدل کېدای، تاریخ باید په میتودولوژیک ډول له طبیعي علومو څخه توپیر ولري. تاریخ، د انسان د ذهن د مطالعې په توګه، د تاریخ په اوږدو کې شته لوبغاړو له افکارو او تحرکاتو سره لېوالتیا لري. له همدې امله، کولېنګووډ وړاندیز وکړ چې یو تاریخ لیکوال باید له تاریخي سرچینو څخه د معلوماتو او شواهدو پربنسټ د تاریخي اشخاصو د فکر پروسې "بیا فعالولو" لپاره د "تاریخي تخیل" په کارولو سره تاریخ "له سره راجوړ کړي". د فکر بیا فعالول یا وضع کول دې نظریې ته اشاره لري چې تاریخ لیکوال نه یوازې له تاریخي لوبغاړي سره د ورته فکر یوې پروسې ته لاسرسی موندلی شي، بلکې په خپله د فکر واقعي پروسې ته رسېدلی شي. د افلاطون د مطالعې په اړه د کولېنګووډ دا خبرې په دې اړه د پام وړ دي:
"د افلاطون استدلال د هغه د خپلې یوې واقعي تجربې په توګه، باید له شک پرته له یو ډول بحث څخه سرچینه اخیستې وي، که څه هم زه نه پوهیږم چې دا بحث به څه و، او له دغه ډول بحث سره یې نږدې تړاو درلود. که زه نه یوازې د هغه استدلال ولولم، بلکې پرې وهم پوهېږم، په خپل ذهن کې یې له ځان سره او د ځان لپاره د بیا استدلال له لارې مخته یوسم، د استدلال دا پروسه چې زه یې پرمخ وړم د افلاطون د پروسې په څېر یوه پروسه نه ده، ترڅو چې زه هغه په سم ډول درک کوم، دا په حقیقت کې د افلاطون پروسه ده."
د کولېنګووډ د درک له مخې، فکر یو واحد وجود دی چې خلکو ته د لاسرسي وړ دی او له همدې امله، پرته له دې چې څومره خلک له یو بل سره ورته فکر لري، دا بیا هم یو واحد فکر دی. "په بل عبارت، فکرونه باید د سوچه کیفي معیارونو پر بنسټ توپیر شي، او که دوه داسې کسان وي چې (له کیفي پلوه) له یو بل سره ورته فکر ولري، نو (د شمېر له پلوه) یوازې یو فکر شته دی، ځکه یوازې یوه وړاندیزي منځپانګه شته ده. له همدې امله، که تاریخ لیکوالان د تاریخي سرچینې او دلیل په ځواب موندلو کې د پلټنې سمه کرښه تعقیب کړي، دوی به هغه ورته فکر ته ورسېږي چې د دوی د سرچینې لیکوال درلود او په دې توګه، هماغه فکر "بیا فعالوي".
کولېنګووډ هغه څه رد کړل چې نوموړي "قیچي او پیسټ تاریخ" یا ادبي غلا شوي اثر په توګه یاد کړي، په کوم کې چې تاریخ لیکوالان د دوی په موضوع کې ثبت شوی یو بیان ځکه ردوي چې دا یا خو له بل تاریخي بیان سره ټکر لري او یا دا چې دا د نړۍ په اړه د تاریخ لیکونکي له خپلې پوهې او درک سره په ټکر کې دی. لکه څنګه چې نوموړي په خپل اثر "د تاریخ اصول" کې وایي: کله ناکله یو تاریخ لیکونکی ښایي "له یوې داسې کیسې سره مخ شي چې هغه په ​​​​ساده ډول باور نشي پرې کولی، یوه داسې کیسه چې  شاید د لیکوال د پېر یا هغې دورې چې لیکوال ژوند پکې کړی د خرافاتو یا تبعیضونو ځانګړنې ولري، مګر په اوسني یا د روښانوالې په دوره کې د باور وړ نه وي، او له همدې امله باید پریښودل شي." کولېنګووډ استدلال کوي، چې دا د تاریخ لیکنې یوه د نه منلو وړ لاره ده. هغه سرچینې چې ادعا کوي د نړۍ له اوسني پوهاوي او درک سره سمون نه لري، بیا هم د عقلي انسانانو لخوا رامنځته شوې دي او دوی یې د رامنځته کولو لپاره خامخا دلیل درلود. له همدې امله، دا سرچینې ارزښتناکې دي او باید نوره څېړنه یې وشي ترڅو تاریخ لیکوال د هغو تاریخي شرایطو په اړه پوه شي چې دا پکې رامنځته شوې او دا چې د څه لپاره رامنځته شوې دي.
د هنر فلسفه
کولېنګووډ یو داسې دریځ رامنځته کړ چې وروسته د جمالیاتي بیان‌پالنې (aesthetic expressivism) په نوم وپېژندل شو (له نورو بېلابېلو هغو نظرونو سره خلط نه شي، چې په ځانګړي ډول د ایکسپریسیویزم په نوم یادېږي)، هغه تیزیس یا نظریه چې لومړی د کروچه لخوا وړاندې شوه.
سیاسي فلسفه
په سیاست کې کولېنګووډ د هغو نظریاتو دفاع وکړه چې نوموړي لیبرالیزم "د هغه په کانټینینټل مفهوم" بللی:"د دې مفکورې جوهر دا دی چې ... دا د یوې داسې ټولنې مفکوره ده چې ځانواکې وي او د ټولو هغو سیاسي نظرونو د آزاد بیان له لارې وده کوي چې په هغه ټولنه کې رامنځته کېږي، او هم یووالي ته د دغو څو اړخیزو نظرونو د راکمولو لپاره ځینې لارې چارې مومي."نوموړی په خپل "ژوندلیک" نومي اثر کې اعتراف کوي، چې د هغه سیاست تل "ډیموکراتیک" او "لیبرال" و، او د ګوایدو ډي روګیرو هغه نظر یې شریک کړی، چې وایي سوسیالیزم د لېسه فېر (laissez-faire) اقتصادي نظام د نیمګړتیاوو په ګوته کولو له لارې د لیبرالیزم لپاره ستر خدمت کړی دی.
تر مړینې وروسته خپاره شوي اثار
ټولې 'بدلې شوې یا بیاکتل شوې' نسخې اصلي متن او یوه نوې سریزه او نور ګڼ اضافي مواد لري.
د چقمقتین جهيل
د چقمقتین جهيل د افغانستان په واخان سیمه کې یو جهيل دی. دا په کوچني پامیر کې د شاوخوا ۴,۰۲۴ مترو په لوړوالي کې موقعیت لري. دا شاوخوا ۹ کیلومتره پراخیږي او شاوخوا ۲ کیلومتره پراخوالی لري.
د پروس شهزادګۍ شارلوټ
د پروس شهزادګۍ ویکټوریا الیزابت اګوستا شارلوټ (زوکړه: د ۱۸۶۰ زکال د جولای ۲۴مه – مړینه: د ۱۹۱۹ زکال د اکتوبر لومړۍ نېټه) د وروستي دوک واکمن دریم برنارد د مېرمنې په توګه د ساکس – ماینینګن دوشس وه. نوموړې چې د پوستډام په نوې ماڼۍ کې وزېږېده د پروس د شاهزاده او د هوهنزولرن کورنۍ د غړي شاهزاده فریدریک دویم اولاد او مشره لور وه. پلار یې په ۱۸۶۱ زکال کې د پروس ولیعهد او په ۱۸۸۸ زکال کې د جرمني سترواک شو. شارلوټ د خپلې مور شهزادګۍ ویکټوریا له اړخه د بریتانوۍ واکمنې ملکې ویکټوریا او د هغې د مېړه، د ساکس – کوبورګ او ګوتا د شهزاده البرټ مشره لمسۍ وه.
شهزادګۍ شارلوټ یوه سخت سرې ماشومه او د خپلو زده کړو پر وړاندې بې تفاوته زده کوونکې وه چې قهرجن خوی یې درلود. د هغې اړیکې له خپلې مور سره چې له دې یې ډېرې هیلې لرې ترینګلې شوې وې. په لویوالي کې شارلوټ له شایعاتو خپرولو او جنجال جوړولو سره لیوالتیا پیدا کړه. هغې چې لیوالتیا لرله له خپلو والدینو څخه وتښتي؛ په ۱۸۷۸ زکال کې هغه مهال چې اوولس کاله عمر یې درلود د ساکس او ماینینګن له شهزاده برنارد سره یې واده وکړ. د هغې د مېړه ضعیف شخصیت پر هغې چندان اغېز نه درلود. شهزادګۍ شارلوټ چې د شایعاتو خپرولو او همدارنګه خپل عجیب او غریب شخصیت له امله یې شهرت موندلی و د برلین له ټولنې یې خوند اخیست او ډېر مهال به یې خپله یوازنۍ ماشومه شاهزادګۍ فئودورا د خپلې کورنۍ سره یوازې پرېښوده. شارلوټ او فئودورا بیا په خپل نوبت سره له یو بل سره چندان ښه اړیکه نه لرله.
د شارلوټ ورور په ۱۸۸۸ زکال کې د سترواک دویم ویلهلم په توګه د خپل پلار ځای ناستی شو او په دې سره د نوموړي ټولنیز نفوذ هم زیات شو. د خپل ورور د واکمنۍ پر مهال هغه د خپلو شیطانتیو له امله مشهوره وه او خپل ژوند یې په ناروغیو، بیهوده چارو او بې ځایه وخت تیرولو سره تېر کړ. نوموړې په ۱۹۱۴ زکال کې د ساکس – ماینینګن دوشس شوه، خو مېړه یې په ۱۹۱۸ زکال کې د لومړۍ نړیوالې جګړې له پای ته رسېدو وروسته خپل ځایګی له لاسه ورکړ. راتلونکی کال شارلوټ د زړه د سکتې له امله په بادن – بادن کې مړه شوه. هغه د ټول عمر پر مهال له ناروغۍ رنځېده او د اوس مهال ډیری تاریخ پوهان په دې باور دي چې هغه په پورفیري اخته وه، هغه ژنټیکي ناروغي چې د بریتانیا په سلطنتي کورنۍ کې یې شتون درلود.
زیږون او کورنۍ
شهزادګۍ ویکټوریا الیزابت اګوستا شارلوټ د ۱۸۶۰ زکال د جولای په ۲۴ مه د پوستډام په نوې ماڼۍ کې وزېږېده. نوموړې د پروس د شهزاده فریدریک ویلیام او د هغه د مېرمنې شهزادګۍ ویکټوریا چې په خپله کورنۍ کې په ویکي مشهوره وه؛ مشره لور او دویم اولاد و. هغه چې د یو ساده زیږون په ترڅ کې وزېږېده، یوه سالمه ماشومه وه چې د خپل مشر ورور شهزاده ویلیام له ستونزمن زیږون ۱۹ میاشتې وزېږېده. انۍ یې ملکې ویکټوریا هیله لرله چې په مشره لمسۍ یې د هغې نوم کېښودل شي. په داسې حال کې چې پروسیانو غوښتل چې په نوې شهزادګۍ چې د پروس شهزادګۍ شارلوټ وه د روسیې د ملکې الکساندار فئودوروانا نوم کېږدي. د جوړ راتلو په توګه د هغې لومړی نوم ویکټوریا کېښودل شو په داسې حال کې چې هغې ته تل شارلوټ ویل کېدل؛ همدارنګه د هغې په نوم کې د هغې د انۍ او د پروس د ملکې اګوستا نوم هم ور زیات شو.
لوی کېدل او زده کړې
د دوی مخ پر ودې کورنۍ چې د ماشومانو شمېر یې اتو تنو ته رسېد، ژمي یې په برلین او اوړي یې په پوتسډام کې تېرول؛ همدارنګه به یې د کال یوه موده په خپل هېواد کې هم تېروله څو ماشومان یې خوشاله شي. په ۱۸۶۳ زکال کې ویکټوریا او فریدریک ویلیام یوه ویجاړه ځمکه وپېرله او په هغو کې یې کرونده وکړه څو کورنۍ یې په دوره یې توګه کلیوالي ساده ژوند هم تجربه کړي. فریدریک ویلیام یو مینه ناک مېړه و، خو د پروس د پوځ د یو افسر په توګه د هغه دنده د دې لامل کېدله چې هغه ډېر مهال له خپلې کورنۍ لرې وي. ویکي له فکري پلوه داسې مور وه چې تمه یې لرله اولادونه یې له ځانه اخلاقي او سیاسي ځانګړتیاوې وښيي او د خپل مېړه په غیاب کې به یې د هغوی په ښوونه او روزنه نظارت درلود. ویکي خپل نوي هېواد ته له راستنېدو ډېر ژر وروسته دې ته متوجه شوه چې په سلطنتي کورنۍ کې جنجالونه او دوامدارې دسیسې شتون لري. دغې چارې د انګلیسي کلتور د غوره توب اړوند د هغې باور لا پسې پیاوړی کړ. هغې خپل ماشومان د انګلیسي کلتور له مخې تربیه کړل، په خپل کور کې یې د انګلیسي کلتور له لارو چارو کار اخیست او انګلستان ته یې د هغوی په مکرر وړلو سره په ډېرې بریا د هغوی په زړونو کې د خپل مورني هېواد سره مینه پیدا کړه.
په داسې حال کې چې ویکي له خپلې مشرې لور سره صمیمي اړیکه لرله خو د لور په لویوالي سره یې دغه وضعیت تغیر وکړ. هغه مهال چې شارلوټ دوه کلنه وه د «خوږې کوچنۍ شیطانې» په نوم پېژندل کېدله او دا یې ثابتوله چې د کورنۍ د اتو ماشومانو ترمنځ سخت سرې ده. د یوې ځوانې نجلۍ په توګه هغې په عصبیت سره رفتار کاوه او په مکرره توګه یې یو شمېر غبرګون لرونکې چارې لکه د خپلو جامو ویستل، ترسره کولې. د هغې لومړنی عادت لکه د نوکانو خوړل د دې لامل وګرځېدل چې په هغې باندې په جبري ډول دستکش واغوندي خو په دې برخه کې هرې چارې لنډمهالی تسکین رامنځته کاوه. ملکې ویکټوریا خپلې لور ته ولیکل، «شارلوټ ته ووایه چې زه له دې څخه په خبرېدو چې هغه په یو شمېر شیانو خوله لګوي، ویرېدلې یم. د انۍ شیطان/شوخ ماشومان نه خوښېږي». په ۱۸۶۳ زکال ولیعهد د خپلو خاطراتو په کتاب کې ولیکل چې «د شارلوټ کوچنی ذهن د هغه د بدن پر وړاندې فعال ښکاري – هغه ډېره عصبي، حساسه او چټک خوی لرونکې ده. خوب یې هم په کافي کچه منظم نه دی او ډېره ډنګره ده». شارلوټ له تاوتریخوالي ډکه غصه لرله. دغې ځوانې نجلۍ لږ وزن درلود او د خوړو په هضمولو کې یې هم ستونزه لرله.
شارلوټ یوه بې تفاوته زده کوونکې وه هغه چاره چې مور یې له امله ورته خواشینې وه ځکه هغې ته زده کړو ډېر ارزښت درلود. د شارلوټ د روزنیزو چارو مسئولینو څرګنده کړه چې هغوی هېڅکله د شهزادګۍ له خوا ورته د جوړو کړو ستونزو په پرتله زیاتې ستونزې تجربه کړې نه دي. آن تردې چې یوځل ویکي خپلې مور ته په یوه لیک کې د شارلوټ اړوند وویل «بې عقلي ګناه نه ده، خو زده کړې په یوې ستونزمنې چارې بدلوي». ولیعهد به هم په ډېر ندرت سره د هغو کسانو اړوند چې دا به یې خواشینې کوله د خپلو افکارو له څرګندولو دډه کوله او په صریح ډول یې خپلو نورو ماشومانو ته لارښوونه کوله چې هغه تشویق کړي او ورسره مرسته وکړي چې خپله دغه ټنبلي ورکه کړي. ملکې ویکټوریا له خپلې لور وغوښتل چې هغې ته د غصه کېدو پر ځای له هغې سرې هڅونکی چلن وکړي، ځکه باور یې درلود چې نه شي کولای له ځوانې شهزادګۍ څخه دا تمه ولري چې هغه دې د ویکي په ډول وي.
شارلوټ تر ډېره پورې د خپل پلرني نیکه او انۍ د علاقې وړ نجلۍ وه او دا به هم تر ډېره د هغوی لیدو ته ورتلله. پاچا ویلهلم او ملکې اګوستا به هغه د ولیعد او شاهزادګۍ (پلار او مور) پر وړاندې بغاوت ته هڅوله همدارنګه شارلوټ او ورور به یې هم تر ډېره په کورنۍ جنجالونو کې د خپل پلار او مور پر وړاندې د خپل بابا او انۍ لوری نیو. دغه بغاوت ته جرمني لومړي وزیر اتو فون بیسمارک هم لمن وهله ځکه هغه له لیبرال ولیعهد او شهزادګۍ سره سیاسي مخالفتونه لرل.
د روانډا انقلاب
د روانډا انقلاب چې د هوتو انقلاب، ټولنیز انقلاب، یا د تباهۍ د باد په نوم هم یادېږي. په روانډا کې له ۱۹۵۹ز کال نه تر ۱۹۶۱ز کال پورې له دریو توکمونو نه د دوه تر منځ یې چې هوتو او توتسی وو د توکمیز تاوتریخوالي یوه لړۍ وه. یاد انقلاب د بلجیم د استعمار او توتسي د واکمنۍ د ختمېدو په موخه د هوتو تر واک لاندې خپلواک جمهوریت ته د هیواد لېږد و.
روانډا لږترلږه له ۱۸مې پېړۍ راهیسې د توتسي پلوه او د هوتو ضد سیاست سره د توتسي پاچاهۍ له خوا واکمنه وه. دغه راز روانډا د شلمې پېړۍ په لومړیو کې په پرله پسې توګه د المان او بلجیم  تر کنټرول لاندې وه او دواړه اروپایي هېوادونو  توتسي پلوه سیاستونو ته دوام ورکړ، خو له ۱۹۴۵ز کال وروسته د هوتو ضد اشرافي رامنځته شو، چې د هوتویانو اوتوتسیانو ترمنځ د اړیکو د خرابیدو لامل شو، چې د توتسي مشرتابه د خپل واک د پیاوړې کولو لپاره ګړندۍ خپلواکۍ ته زور ورکړ او د هوتو اشرافو له توتسي نه هوتو ته د واک د لېږد غوښتنه وکړه د هوتیانو له یاد دریځ نه رومن کاتولیک کلیسا او استعماري حکومت ملاتړ کاو.
انقلاب د ۱۹۵۹ز کال په نوامبر کې د توتسي افراطیانو له خوا وروسته له هغه پیل شو، چې د توتسيانو کورونه د هوتو یو څو فرعي مشرانو له خوا وسوځول شول. دغه راز تاوتریخوالی په چټکۍ سره په ټول هیواد کې خپور شو. پاچا او توتسي سیاستوالو د واک د ترلاسه کولو او د هوتویانو او بلجیمانو د ایستلو لپاره ضد هڅې پیل کړې، خو دغه هڅې د بلجیم ډګروال ګای لوجیست له خوا ناکامې شوې، چې هغه تر ټولو معقول قانون او نظم بیا جوړ کړ او د هوتو اشرافو د ودې او ملاتړ لپاره یې یو پروګرام پیل کړ. همدارنګه بلجیم بیا د توتسي ډېری مشران او فرعي مشرانو پر ځای هوتیان وګومارل. د توتسي ضد پرله پسې تاوتریخوالي سره سره بلجیم د ۱۹۶۰ لسیزې په منځ کې محلي ټاکنې تنظیم کړې. د هوتو ګوندونو د نږدې ټولو برخو کنټرول ترلاسه کړ او په دې ډول یې انقلاب پای ته ورساوه. لوجیست او د هوتو مشر ګریګویر کیبینډا په ۱۹۶۱ز کال کې روانډا یو خپلواکه جمهوریت اعلان کړ او هېواد په ۱۹۶۲ز کال کې خپلواک شو.
د انقلاب له امله لږ تر لږه ۳۳۶۰۰۰ توتسیان ګاونډیو هېوادونو ته وتښتېدل او هلته یې د مهاجرینو په توګه ژوند کاوه. که څه هم جلاوطنانو روانډا ته د سمدستي بېرته راستنېدو لپاره پاڅون وکړ خو ځیني جلاوطنو له هوتیانو سره د خبرو اترو غوښتونکي و او ځیني بیا د نوي رژیم د نسکورېدو غوښتونکي و. په دې ډول ځینو جلاوطنو وسله والې ډلې جوړې کړې (چې د هوتو حکومت له خوا د انینزي په نوم یادېدې) او په روانډا یې برید وکړ. ترټولو ستر برید د ۱۹۶۳ز کال په وروستیو کې وشو او د یو ناڅاپي برید په پایله کې کیګالي ته نږدې شول، خو حکومت بېرته جګړه وکړه او یاغیانو ته یې ماتې ورکړه او په دې ډول په روانډا کې په زرګونو پاتې توتسيان ووژل شول. کله چې د توتسي - کډوال محب وطن جبهې (RPF) له خوا پیل شوې کورنۍ جګړه د هوتو حکومت خبرو اترو ته اړ کړ، نور تر ۱۹۹۰ لسیزې پورې د مهاجرینو له لوري ګواښ نه په سترګو کېده، خو دا د هوتو د افراطیت د زیاتوالي او د ۱۹۹۴ز کال نسل وژنې لامل شو چې د RPF له خوا د کنټرول ترلاسه کولو دمخه له نیم میلیون نه ډېر توتسيان وژل شوي وو.