cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ايمي نيوتر
په پوهنتون کې ژوند او زده کړه
دا يوه غېر دوديزه پرېکړه وه؛ له دې دوه کاله مخکې، د دې پوهنتون علمي شورا اعلان کړی و چې د نجونو او هلکانو ګډ تعلیم ته اجازه ورکولو سره به ټول تعلیمي نظام پای ومومي. د پوهنتون د 956 محصلينو په منځ کې له يوازينيو دوه ښځو څخه يوه نيوتر وه، چې په بشپړ ډول برخه اخيستلو پر ځای يوازې د درسي ټولګيو اجازه ورکړل شوه، او د هغې لپاره اړينه وه، څو د هغو پروفيسرانو انفرادي اجازه واخلي، د کومو په درسونو کې چې هغې ګډون غوښت. له دې خنډونو سره سره، د 1903ز کال د جولای د مياشتې په څوارلسمه نېټه، نوموړې د نيورمبرګ په يو ريلجمنازيوم (په المان کې هغه ښوونځی چې زده کونکي پوهنتون ته چمتو کوي) کې د فراعت ازموينه کې بريالۍ شوه.
د 1903-1904 کلونو د دوبي په سمسترونو کې، نوموړې د ګوټنګن په پوهنتون کې زده کړې وکړې، د ستورپېژندونکي « Karl Schwarzschild» او رياضي پوهانو « Hermann Minkowski, Otto Blumenthal, Felix Klein» او « David Hilbert» درسونو ته حاضرېده. له دې ډېر ژر وروسته، په دې پوهنتون کې د ښځو پر ګډون بنديزونه پای ته ورسول شول.
وازه خوا ولسوالۍ
وازه خوا ولسوالۍ د افغانستان د پکتيکا ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۰،۸۱۸ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د پکتيکا ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
نېکه ولسوالۍ
نېکه ولسوالۍ د افغانستان د پکتيکا ولايت ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۵،۱۰۳ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د پکتيکا ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
خلاسونځی
تړمه ییز خلاسونځی (خلاسون ځای) چې په لنډه یې خلاسونځی او په انگرېزۍ ژبه یې Expansion joint بولي. خلاسونځی هغه غوڅ شوي ځای یا ټکی ته وايي چې د تودوخې د امله د توکونو د تړمه ییزې پرختیا په پار پرېښودل کېږي تر څو د یوې شي دوې برخې په خپلواکه توکه څه وړې او غټې شي او ځیز کې وټونه (درزونه) او کوږوالی منځ ته رانه شي. د تودوخې مانا دلته د شپې - ورځې، د ژمي - وړي او داسې نور د تودوخې بدلونونه دي. د خلاسونځي د پټولو - د تړلو او د بندولو په پار د رابړ، د راز راز د تودوخې ساتلو توکونه خو په ډېر وختونو کې د گلگل څخه کار اخلي. گلگل به د اوبو (باران)، تودوخې او د کښولو او کښېکاږلو پیاوړتیا لري او په بڼه کې به یې بدلون نه رادرومي.
سرچينې
وېشنيزه:ودانیزه فیزیک وېشنيزه:د توکونو ځانگړنې
شهر نو
شهر نو سیمه (نوی ښار) د کابل ښار په شمال لویدیځه برخه یوه مهمه مسکوني او ایداري سیمه ده. په یاده سیمه کې د یو شمیر افغان هوایی شرکتونو د دفترونو ترڅنک د فرانسې هیواد سفارت هم موقیعت لري.
نوی ښار (شهرنو د کابل ښار، په شمال لویدیځ کې یوه پرته سیمه افغانستانده.
تعصب
د يوې ډلې د غړيتوب پر بنسټ، د يو چا په وړاندې پارېدلی احساس تعصب بلل کېدای شي. د تعصب ټکی د يوه بل شخص په اړه د هغه د سياسي تړون، جنس، جنسيت، باورونو، ارزښتونو، ټولنيزې ډلبندۍ، عمر، معيوبيت، دين، جنسي تمايلاتو، توکم، قوميت، ژبې، مليت، څېرې، ښکلا، ونې، مسلک، شتمنۍ، زده کړې، جرم، د سپورت له يوې ډلې سره د تړون، موسيقۍ ذوق يا نورو شخصي ځانګړتياوو پر اساس له وړاندې څخه د اټکل شوې (په عمومي توګه نامناسب) ارزونې يا ډلبندۍ لپاره کارول کېږي.
د تعصب ټکی، بې بنسټه او نا مناسبو باورونو ته هم کارېدای شي او دا ټکی هرهغه نامناسب چلند ته هم وېل کېدای شي چې، کله نا کله د معقول اغېز مخه نيسي. ګورډن الپورت تعصب په دې ډول تعريف کړی: د يوه شخص يا يوه شي په وړاندې له رښتینې تجربې مخکې يا داسې چې په هېڅ تجربې ولاړ نه وي، هر خوښ يا ناخوښه احساس هم تعصب بلل کېږي. اويسټاد (۲۰۱۵ز) تعصب د «سمبوليک لېږد» په ټولنيز ډول جوړې شوې ډلې او بيا هغو خلکو ته، څوک چې له همدې ډلې سره تړاو لري، پر لور د ارزښت لرونکې معنا منځپانګې لېږد، د بدلون په وړاندې مقاومت او بيا ډېر عامولو په معنا تعريفوي.
تاريخي تګلارې
په ۱۹۳۰ز او ۱۹۴۰ مو کلونو کې د نازيانو د نظريې له امله د يهودو ضد مخ پر زېاتېدونکو اندېښنو پر بنسټ دا تصور د بدلون پر لور ولاړ. په هغه وخت کې، د نظري علومو پوهانو تعصب ته د ناروغۍ په سترګه کتل او په همدې اساس دوی د شخصيت د هغو نښو په لټه کې و، چې له توکمپالنې سره اړيکه لري. تيودور ادورنو په دې باور و چې، تعصب له واک خوښونکي شخصيت څخه سرچينه اخلي، هغه باور درلود، هغه کسان چې واک خوښوونکی شخصيت لري، د ټيټ حيثيت ډلو په وړاند متعصب وي. نوموړي واک خوښوونکي داسې راپېژني: هغه سخت فکر کوونکي چې واک ته غاړه ږدي، نړۍ ته د سپين او تور په سترګه ګوري، ټولنيز اصول او ډلبندۍ په سخت ډول عملي کوي».
په ۱۹۵۴ ز کال کې ګوردون الپورت په خپل کلاسيک اثر «د تعصب طبيعيت» کې، تعصب له مطلق فکر سره تړلی دی. الپورت دعوا کړې ده چې:  تعصب د انسانانو يو طبيعي او عادي بهير دی. د هغه په باور: «د انسان دماغ ،بايد د ډلو په مرسته فکر وکړي...کله چې دا ډلې رامنځته شوې، همدا ډلې بيا له مخکې څخه د شوې عادي پریکړې لپاره بنسټ دی. شونې ده چې، موږ له دې بهير څخه ځان ونه شو ساتلای. منظم ژوند په هغې پورې اړه لري».
ننني اندونه او تجربوي موندنې
له خپلې ډلې څخه د بهر ورته والي اغېزهغه تصور دی چې، ګوندې د يوې بهرنۍ ډلې غړی د خپلې ډلې له غړو څخه زيات يو شان دی. ټولنيز ارواپوه کواترون او جونز يوه څېړنه تر سره کړې ده چې، همدا موضوع د پرنسټن پوهنتون او سيال راتګرز پوهنتون د محصلينو له خوا همداسې ښودل شوې ده. د اورېدو د درک د ارزونې په موخه، په هر پوهنتون کې محصلينو ته د بل پوهنتون د محصلينو ويډيوګانې ښودل شوې وې، تر څو د اورېدو لپاره يوه موسيقي غوره کړي. بيا له ګډونوالو پوښتنه شوې وه، څو اټکل وکړي چې، څو سلنه ټولګيوال به همدا وېډيو غوره کړي. ګډونوالو د خپلې ډلې د غړو په پرتله، د بهرنۍ ډلې غړو (له سيال ښوونځي) سره د زيات ورته والي اټکل کړی و.
د تعصب د ځپلوـ توجیه نمونه، کريسټين کراندال او امی اشلمن جوړه کړې وه. په دې نمونه کې ويل شوي دي چې، خلک د تعصب د څرګندولو د هيلې او د خپل مثبت تصور د ساتلو د هيلې تر منځ له ټکر سره مخامخ دي. همدا ټکر د دې لامل ګرځي چې، ولس له خپلې ډلې د بهر چا د نه خوښولو لپاره توجيه پيدا کړي او دا توجيه، د خپل ځان په اړه د منفي احساس (د پېژندنې توپير) څخه د ژغورنې لپاره هغه مهال کاروي، کله چې دوی يوه بهرنۍ ډله نه خوښوي.
د رښتیني ټکر نظريه وايي چې: د محدودو سرچينو تر منځ سيالي منفي تعصب او توپيري چلند زياتوي. ان دا هغه مهال هم لیدل کېږي، کله چې سرچينه بې ارزښته وي. د رابرکيو په تجربه کې د دوو ډلو تر منځ د سپورت له سياليو څخه وروسته د ډاليو لپاره منفي تعصب او دښمني جوړه شوې وه. دا دښمني په دې ډول کمه کړای شوې وه ،چې دواړه سيالي کوونکې ډلې اړ کړای شوې وې، څو د شريکې موخې د تر لاسه کولو لپاره سره همغږي وکړي.
ریښتیني ګواښونه رېښتيني وي، لکه د طبيعي سرچينې لپاره سيالي يا د عايد په وړاندې ګواښ. سمبوليک ګواښونه د ډلو تر منځ د کلتوري ارزښتونو يا د ځواک د نه برابروالي څخه راوتلي وي (د بېلګې په ډول: يوه ډله د بلې ډلې دين د خپلې ډلې له دين سره برابر نه بولي). د ډلو تر منځ تشويش د نا ارامۍ هغه احساس دی چې د يوې بهرنۍ ډلې يا د يوې بهرنۍ ډلې د غړي د شتون له امله رامنځته کيږي، چې همدا يو ګواښ جوړوي، ځکه چې له بلې ډلې سره تعامل منفي احساسات پيدا کوي (د بېلګې په ډول: د ارامو تعاملاتو په وړاندې ګواښ). منفي کليشې يو بل ته ورته ګواښونه دي، چېرته چې وګړي د بهرنۍ ډلې له غړو څخه د کليشه يې درک سره سم د منفي چلند اټکل کوي (د بېلګې په ډول: دا چې بهرنۍ ډله تونده ده). ډېر ځله دا کلیشې له جذباتو سره ملګري وي لکه وېره او غوصه. د ګډ ګواښ نظريه د ګواښ له نورو نظريو څخه بېله ده، په دې کې د ډلو په منځ کې تشويش او منفي کلیشې هم د ګواښ د ډولونو په توګه شامل دي.
د مرجان سپینېدل
د مرجان سپینېدل هغه پروسه ده چې مرجان د بېلابېلو فشارونو لکه د تودوخې د درجې، رڼا یا د مغذي توکو د بدلون له امله سپین کېږي. سپینېدل هغه وخت پېښېږي چې مرجاني پولیپونه زوګسانتیلا (zooxanthellae) الجي چې د دوی په نسج کې ژوند کوي، خارجوي او د مرجان د سپېدو لامل کېږي. زوګسانتیلا فوتوسنتیتیک دي او د اوبو د تودوخې درجې په لوړېدو سره آکسیجن د تعامل وړ نوعې تولیدوي. دا د مرجان لپاره زهرجن دی، نو مرجان زوګسانتیلا خارجوي. څرنګه چې زوګسانتیلا د مرجاني رنګدانو زیاتره برخه تولیدوي، نو د مرجاني نسج روښانه کېږي او مرجاني اسکلیټ چې د کلسیم کاربونیټ څخه جوړ شوی، ښکاره کوي. زیاتره سپین شوي مرجان روښانه سپین برښي، خو یو شمېر په مرجان کې د پروټینونو له امله کم رنګه نیلي، ژېړ یا ګلابي دي.
عموماً مرجاني پولیپونه په متقابله داخلي (endosymbiotic) اړیکه کې د زوګسانتیلا سره ژوند کوي. دا اړیکه د مرجان او مرجاني برښې د روغتیا لپاره زیاته مهمه ده، دا پرښه د ټول سمندري ژوند نږدې ۲۵ سلنې لپاره پناهځای برابروي. مرجان په دې اړیکه کې زوګسانتیلا ته پناهځای برابروي. په بدل کې زوګسانتیلا داسې مرکبات برابروي چې د فوتوسنتز له لارې مرجان ته انرژي ورکوي. دې اړیکې مرجان ته امکان ورکړی چې د مغذي توکو نه لرونکي چاپېریالونو کې لږ تر لږه ۲۱۰ مېلیونه کاله ژوند وکړي. د مرجان سپینېدل د دې اړیکې د ړنکېدو له امله رامنځته کېږي.
د مرجان د سپینېدل اصلي لامل د اوبو د تودوخې درجې زیاتوالی دی. د تودوخې د شاوخوا °C۱ (°F۲) د اوسط څخه پورته کېدی شي د سپینوالي لامل شي. د ملګرو ملتونو د چاپېریال پروګرام په وینا، د ۲۰۱۴ او ۲۰۱۶ کلونو ترمنځ په نړۍ کې د سپینوالي ډېرو اوږدو ثبت شوو پېښو په بې ساري پیمانه مرجان له منځه یوړل. په مرجاني لوی پرښیز خنډ کې د مرجان سپینېدو په ۲۰۱۶ کال کې د دې پرښې د ۲۹ څخه تر ۵۰ سلنې پورې مرجان له منځه یوړل. دا سپینېدل په ۲۰۱۷ کال کې د پرښې مرکزي برخو ته وغځېد. سپینوالي پېښو ترمنځ اوسط واټن د ۱۹۸۰ کال څخه تر ۲۰۱۶ کال پورې نیمایي ته راټیټ شوې دی. په نړۍ کې د سپینوالي ترټولو مقاوم مرجان په سویلي فارس/عرب خلیج کې موندل کېدی شي. د دې مرجان یو شمېر یوازې هغه وخت سپینېږي چې د اوبو د تودوخې درجه له منفي ۳۰ سانتي ګراد څخه لوړه شي.
پروسه
هغه مرجان چې د تودو سمندرونو د پرښې لوی ایکوسیستمونه جوړوي د الجي په څېر د یوه حجروي فلاجیلي پروټوزوا سره چې د زوګسانتیلا په نوم یادیږي، د همزیستي (symbiotic) اړیکې له مخې تړاو لري، زوګسانتیلا د دوی په نسجونو کې ژوند کوي او مرجان ته رنګ ورکوي. زوګسانتیلا د فوتوسنتز له لارې چې په پاکو او د مغذي توکو نه لرونکې تودو ​​اوبو کې يو مهم عامل دی، مرجان ته مغذي توکي برابروي. مرجان په بدل کې زوګسانتیلا ته د فوتوسنتز لپاره اړین کاربن ډای اوکسایډ او امونیم ورکوي. د چاپېریال منفي شرایط لکه د تودوخې یا ساړه غیرطبیعي درجې، زیاته رڼا او حتی ځینې مایکروبي ناروغۍ د مرجان / زوګسانتیلا  همزیستۍ د له منځه وړلو لامل کېدی شي. مرجاني پولیپ د خپلې لنډ مهاله بقاء د خودیتوب لپاره زوګسانتیلا مصرفوي یا خارجوي. دا د هغې د روښانه یا بشپړ سپین ظاهر لامل کېږي، له همدې امله د "سپین شوي" اصطلاح ورته کارول کېږي. ځینې مرجانونه تر کم فشاره شرایطو لاندې ممکن سپین نه بلکې روښانه نیلي، ګلابي، ارغواني یا ژېړ څرګند شي، داسې پېښې ته "رنګین سپینېدل" ویل کېږي. لکه څنګه چې زوګسانتیلا د فوتوسنتز د محصولاتو له لارې د مرجان د انرژي اړتیاوو ۹۰ سلنه برابروي، د زوګسانتیلا د ایستلو وروسته ممکن مرجان له لوږې سره مخ شي.
مرجان کولی شي په لنډ مهاله ګډوډیو کې ژوندي پاتې شي، خو که هغه شرایط چې د زوګسانتیلا د ایستلو لامل کېږي، دوام ومومي، د مرجان د ژوندي پاتې کېدو امکانات کمېږي. د دې لپاره چې د سپینېدو بیا ورغېږي، زوګسانتیلا باید د مرجاني پولیپونه نسجونو ته بېرته ننوځي او فوتوسنتیز بېرته پیل کړي، ترڅو په ټولیزه توګه مرجان او همدارنګه ایکوسیستم چې په دې پورې اړه لري، وساتي. که مرجاني پولیپونه د سپینېدو وروسته له لوږې مړه شي، نو دوی به له منځه ولاړ شي. سختې مرجاني نوعې به بیا د خپلو کلسیم کاربونیټي سکلیټونو شا پرېږدي او د الجي لخوا به ونیول شي او د مرجان د بیا ودې مخه به سمه نیسي. په نهایت کې مرجاني اسکليټونه به له منځه ولاړ شي او د پرښې د جوړښت د سقوط لامل به وګرځي.
امنیتي کامرې
امنیتي کامره (مدار بسته دوربین) یو ډول کامرې دي چې ترډیره د امنیتي ستونزو د مخنیوې لپاره کاریږي. یو آلمانی انجینر والټر بروش د یادو کامرو محترع وو چې د لومړی ځل لپاره په ۱۹۱۳م کال کې په امریکا کې وکارول شوه.
د مرجان سپینېدل
لاملونه
د مرجان سپينوالی ممکن د یو شمېر عواملو له امله رامنځته شي. پداسې حال کې چې موضوعي علتونه د موضوعي سپينوالي لامل کېږي، په وروستي کلونو کې د مرجان سپینوالي لویه پيمانه پیښې د نړۍ د تودېدو له امله رامنځته شوي دي. تمه کېږي چې په ۲۱ پېړۍ کې د کاربن ډای اوکسایډ د غلظت تر زیاتوالي لاندې، مرجان په پرښیز سیسټمونو کې په زیاتیدونکي توګه کم شي. مرجاني پرښې چې د اوبو ټیټ جریان سره په تودو، کم عمقه اوبو کې قرار لري، د هغو پرښو په پرتله ډېرې تر اغېزې لاندې دي، چې د اوبو لوړ جریان په سیمو قرار لري.
ډله ییز سپینوالي پیښې
د سمندري اوبو د تودوخې لوړې درجې د ډله ییز سپینوالي پېښو اصلي لاملونه دي. د مرجان د سپینېدو شپېته لویې پېښې د ۱۹۷۹ کال او ۱۹۹۰ کال ترمنځ پېښې شوې دی او د مرجان اړوند مړینو د نړۍ په هره برخه کې مرجاني پرښې اغېزمنې کړې. د مرجان د سپینېدو ترټولو اوږده پېښه په ۲۰۱۶ کال کې ثبت شوه. د مرجان سپینوالي تر ټولو اوږده او تر ټولو ویجاړونکې پېښه د ایل نیینو (El Niño) له کبله وه، چې له ۲۰۱۴ کال څخه تر ۲۰۱۷ کال پورې پېښه شوه. په دې موده کې په ټوله نړۍ کې څه باندې ۷۰ سلنه مرجاني پرښې زیانمنې شوې.
هغه عوامل چې د سپینوالي پېښې په پایله اغېزه کوي، عبارت دي له د فشار پر وړاندې مقاومت چې سپینېدل کموي، د زوګسانتیلا نشتون ته زغم او نوي مرجان د ودې سرعت ترڅو د مړو مرجانو ځایناستي شي. د سپينوالي د منقطع طبیعت له امله، سیمه ییز اقلیمي شرایط لکه سیوره یا د سړو اوبو جریان کولی شي د سپینوالي پېښې میزان کم کړي. د مرجان او د زوګسانتیلا روغتیا او وراثت هم په سپينوالي اغېزه کوي.
د مرجان لویې پرګنۍ لکه پوریټس (Porites) کولی شي چې د تودوخې د سختو ټکانو په وړاندې مقاومت وکړي، پداسې حال کې چې نازکشاخه مرجان لکه اکروپورا (Acropora) د تودوخې درجې د بدلون وروسته د فشار پر وړاندې ډېر حساس دي. هغه مرجان چې په دوامداره توګه د فشار ټیټو کچو سره مخ کېږي، ممکن د سپینېدو پر وړاندې ډېر مقاومت ولري.
بلګورود
سرچينې
<references group="" responsive="1">
وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روس وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي رادارونه
ورمامی ولسوالۍ
ور مامی ولسوالۍ د افغانستان د پکتيکا ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۰،۱۳۵ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د پکتيکا ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
جان انټوني کوپلنډ
ژوند
د کوپلنډ پلار، په ۱۸۰۸ ز کال کې د «شمالي کارولینا» ایالت‎ «رالي» ښار ته نږدې د غلامۍ په حالت کې وزېږېد او مور یې په ۱۸۰۹ز کال کې د یوې تور پوستې په توګه آزاده وزېږېده. د ده پلار د ۱۸۱۵زکال شاوخوا د خپل بادار په وصیت آزاد شو، چې دغه بادار یې پلار هم و. په ځوانۍ کې یې له «ایوانز» سره واده وکړ او تر ۱۸۴۳ز کال پورې یې په «شمالي کارولینا» ایالت کې «هیلزبورو» ښار ته نږدې ژوند وکړ، کله یې چې کورنۍ د نژادي ځورونو له امله وتښتېده، لومړی د «اوهایو» ایالت «سینسیناتي» ښار ته او بیا «اوبرلین» ته لاړل. د مېرمنې کورنۍ او ځينې وروڼه یې هم هلته مېشت شول.
زوی یې ترکاڼ شو او د لنډ وخت لپاره يې د اوبرلین کالج په ابتدايي برخه کې ګډون وکړ. وروسته یې د لیکنو له لارې کورنۍ ته د خپل سواد لوړه کچه او وړتیا ثابته کړه. د رالف پلمب په وینا: ده ښې زده‌کړې لرلې، یو زړه‌ سواندی کس بلل شوی او په ځوانۍ کې یې د غلامۍ پر ضد په اوبرلین ټولنه کې هم غړیتوب درلود.
په ۱۸۵۹ ز کال کې د ډيټون په نامه ورځپاڼې د یرغل په اړه په راپور کې ویلي وو چې: کوپلنډ «له ډېر وخته زموږ د ښار اوسېدونکی و.»
د غلامۍ ضد فعالیتونه
کوپلنډ یې له ماما ګانو «هنري» او «وېلسون بروس ایوانز» سره یوځای د ۱۸۵۸ کال په سپټمبر میاشت کې د هغو ۳۷ کسانو مشر و ،چې د اوبرلین-ولینګټون د ژغورنې په نامه پېښه کې یې ګډون کړی و او «جان پرایس» یې را خوشی کړ، جان پرایس یو تښتېدلی غلام و چې په ۱۸۵۰ ز کال کې «د غلام د تېښتې قانون» چارواکو نیولی و. دوی غلام آزاد کړ او له هغه سره یې مرسته وکړه، چې کاناډا ته وتښتي. کوپلنډ په دې قضیه کې تورن شو، خو له نیولو وتښتېد او د جان براون له ټیم سره یوځای شو.
کوپلنډ د ۱۸۵۹ ز کال په سپټمبر میاشت کې پر «هارپرز فري» د جان براون په ناکام برید کې د ګډون لپاره د کاکا او همکار «لویس شریدان لیري» له‌خوا وګومارل شو. د هارپرز فري په برید کې د کوپلنډ رول دا و چې، له سپین‌پوستي بریدګر «جان هنري کاګي» سره یوځای د «هال ورکز ټوپک» کنترول واخلي. کاګي او څو تنه نور هغه مهال ووژل شول چې، له هال ورکز نه یې په شینانډو سیند کې په لامبو وهلو سره د تېښتې هڅه کوله. کوپلنډ د سیند په منځ کې ژوندی ونیول شو.
کوپلنډ، براون او پنځه تنه نور د محاکمې لپاره ویرجینیا ایالت ونیول. دی هغو افسرانو هم ولید چې د ولینګټون د ژغورنې لپاره یې د ده د سزاغوښتنه کوله. ده افسرانو ته پوره اعتراف وکړ.
کوپلنډ په محاکمه کې بغاوت ته د غلامانو د هڅولو پر دسیسه او د وژنې په جرم تورن شو او پر اعدام محکوم شو. پر ده د خیانت تور لرې کړل شو، ځکه مدافع وکیل یې «جورج سنوټ» د «دېرډ سکاټ» د پرېکړې پربنسټ، په بریالیتوب سره استدلال وکړ چې کوپلنډ د سترې محکمې د حکم پر اساس د دغه ځای اوسېدونکی نه دی او پر خیانت نه‌شي تورنېدای.
د څارنوالۍ وکیل انډریو هانټر د کوپلنډ په اړه ویل:"له کوپلنډ سره مې نږدې اړیکه لرله او یو ډېر محترم زنداني مې باله. دی یو مسي رنګه تور پوستی و، له هر یوه سره به یې ډېر دروند چلند کاوه. که شونې وای چې کوم زنداني ته بښنه وشي، هغه به کوپلنډ وای، ځکه زه د ګوند د هر غړي په نسبت د کوپلنډ د اعدام پر لیدلو ډېر پښېمانه شوم."
مړینه
کوپلنډ د ۱۸۵۹ ز کال د ډسمبر میاشتې په ۱۶مه نېټه د ویرجنیا ایالت په چارلېز ښار کې اعدام شو. دار ته د ور تګ په لاره کې یې وویل: "که زه د آزادۍ لپاره مرم، تر دې د ښې موخې لپاره نه‌شم مړ کېدای. تر غلامۍ مې مړینه ښه وبلله."
جسد
پنځه کسه تور پوستان داسې وو چې په دغه برید کې ووژل شول یا لږ څه وروسته اعدام شول. په دوی کې یو هم په مناسب ډول خښ نه‌شو. د دوی دوه تنه «شیلډز ګرین» او «کوپلنډ» د طب محصلینو د اناتومۍ د زده‌کړې لپاره یووړل او بیا یې د بدن پاتې‌شوني وغورځول.
د کوپلنډ کورنۍ (مور او پلار) هڅه وکړه چې، د زوی جسد یې پيدا او خښ کړي. د دوی په غوښتنه، د اوبرلین ښاروال اې.بي. بیچر د ویرجینیا والي «هنري وایر» ته پیغام ولېږه چې د زوی جسد یې وغواړي. وایز ځواب ورکړ چې، د آزادو تور پوستانو په توګه ویرجینیا ته نه‌شي داخلېدای، خو جسد به د «جنرال تالیافیرو» په مرسته «کوم سپين پوستي» ته ورکړل شي.
د تور پوستو د غلامۍ د اصولو له منځه وړلو پلویانو «وایز» ته لیک ولیکه او د «کوپلنډ» او «ګرین» د جسد پلټلو غوښتنه یې وکړه. جورج سټیرنز چې د براون ملاتړی و، غوښتل یې د دوی لپاره په «ابورن هدیره» کې یادګاري څلی جوړ کړي. سره له دې، یا خو «وایز» له خپلې خبرې په شا شو او یا یې بل کس ته اجازه ورکړه چې دا واک واخلي، ځکه له دې لږ څه وروسته جسدونه په ځمکه کې خښ شوي وو، هغه یې را واېستل او «وېنچسټر طبي کالج» ته یې محصلینو ته د اناتومۍ د زده‌کړې لپاره یووړل. د دا ډول موخو لپاره د مجرمانو د جسدونو کارول قانوني وو.
میراث او ویاړونه
"د اوبرلین دغو رنګین پوستانو او د جان براون اتلو ملګرو د غلامۍ لپاره خپل ژوند بایلود. (اوس د خدای په فضل سره غلامي له منځه تللې ده).
اېس. ګرین د ۱۸۵۹ ز کال د ډسمبر میاشتې په ۱۶مه نېټه د ویرجینیا ایالت په چارلېسټون ښار کې د ۲۳ کلونو په عمر مړ شو.
کوپلنډ د ۱۸۵۹ز  کال د ډېسمبر میاشتې په ۱۶مه نېټه، د ویرجینیا ایالت په چارلېسټون ښار کې د ۲۵ کلونو په عمر مړ شو.
لیري د ۱۸۵۹ ز کال د ډسېمبر میاشتې په ۲۰مه نېټه، د ویرجینیا ایالت په هارپرز فري ښار کې د ۲۴ کلونو په عمر مړ شو."
انټرکانټینینټال هوټل کابل
نقشه (مسیر)
Hotel Intercontinental Kabul +93 20 256 2765 https://goo.gl/maps/UKFkqABW5JWc35iJ8
ترافیکي پولیس
ترافیک په پښتو د (تګ راتګ) په معنی ده. یاد کلیمه کولې شي نقلیه وسایلو انسانانو او اطلاعاتو ته وکارول شي. (Traffic) په اصل کې د ایټالوي ژبې نه اخیستل شوې Traffico چې د تجارت او معملو په معنی ده. په افغانستان کې یاده کلمه ترډیره د موټرو ګڼې ګوڼې ته کاریږي.
يحيى خېل ولسوالۍ
یحیی خېل ولسوالۍ د افغانستان د پکتيکا ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۰،۱۶۱ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د پکتيکا ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
په سعودي عربستان کې دیني آزادي
د سعودي عربستان شاهي هېواد یو مطلقه اسلامي سلطنتي رژیم دی چې سني اسلام یې د شرعي قانون پر بنسټ رسمي دولتي دین دی. غیر مسلمان وګړي باید خپل دین په خپل خصوصي حریم کې عملي کړي او له تبعیض او جلاوطنۍ څخه زیانمنوونکي دي. ویل کېږي چې د هېڅ قانون پربنسټ شرط نه دی چې ټول اتباع باید مسلمان وي،مګرغیر مسلمان د سعودي تابعیت اجازه هم نه لري. د قانون په بنسټ د مسلمانو پلرونو څخه زېږېدلي ماشومان مسلمان ګڼل کېږي او بل دین ته له اسلام څخه اوښتل ارتداد ګڼل کېږي چې سزا یې مرګ دی. سني اسلام ته د سپکاوي سزا هم مرګ دی، خو تر ټولو عامه سزا د اوږده بند سزا ده. د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت، د ۲۰۱۳ ز کال، د نړیوالې دیني آزادۍ د راپور پر بنسټ، د ۱۹۱۳ ز او ۲۰۱۳ ز کلونو ترمنځ "د ارتداد یا دین ته د سپکاوي په تور د اعدامونو هېڅ تایید شوی راپور نشته.
دیني آزادي په عملي توګه نشته. دولت دیني آزادۍ ته قانوني رسمیت یا خوندیتوب نه دی وکړی، نو له دې امله سخته محدوده ده. د حکومت د پالیسۍ له مخې د شخصي عبادت حق د ټولو لپاره، غیرمسلمانانو په ګډون چې د عبادت لپاره په کورونو کې راټولېږي، تضمین او خوندي دی؛ خو په عمل کې دې حق ته نه درناوی کېږي او نه په قانون کې تعریف شوی دی.
د سعودي مطوعين Mutaween چې د تقوا د پراختیا او د فسق او فجور د مخنیوي کمېټې یا "دیني پولیس" په نوم هم یادېږي، په عامه ځایونو کې د غیر مسلمان ادایانو په عمل باندې بندیز پلي کوي، که د هغوی واکونه د ۲۰۱۶ ز کال په اپریل میاشت کې ډېر لږ شول.
دیني ډيموګرافی
د دې هېواد مساحت شاوخوا ۲۱۵۰۰۰۰ کیلومتره مربع دی او نفوس یې شاوخوا ۲۷ میلیونه دی، چې شاوخوا ۱۹ میلیونه یې خپل اتباع دي. په دې هېواد کې د بې اسنادو کډوالو په ګډون بهرني وګړي، ممکن د ۱۲ میلیونه وګړو څخه ډېر وي. د بهرنیو وګړو د دين په اړه  جامع احصایوي شمېرې نشته، خو د اسلام د مختلفو مذهبونو او عقیدو مسلمانان، عیسویان (د ختیځ ارتودوکس، پروتیسټانت، او رومي کاتولیک په ګډون)، یهودیان، له ۲۵۰۰۰۰ څخه ډېر هندوان، له ۷۰۰۰۰ څخه ډېر بودایان، نژدې ۴۵۰۰۰ سیکان او نور د دوی په منځ کې شته،
د اتباعو په اړه د کره دیني ډیموګرافیکو شمېرو ترلاسه کول ستونزمن کار دی. سلفي مسلمانان د سعودي ډېری(اکثریت) اتباع جوړوي او د اسلام سخت درېځه تفسیر د سلفي یا وهابي مذهب یوازینی په رسمیت پېژندل شوی مذهب دی (چې د اسلام په لومړیو کې له تاریخي اړخه صوفیاني په نوم يادېدل او اوس د سلفي په نوم یادېږي). د اتباعو په منځ  کې یې لږه کي شیعه مسلمانان هم شته دي. دوی په ۲۰۰۶ ز کال کې د بومي نفوس شاوخوا ۱۵ سلنه برخه جوړوله. ډېری دوی د فارس خلیج په ختیځ (قطیف، الحساء او دمام) ښارونو کې ژوند کوي، چې په دې ځای او د عربستان په لویدیځ کې (د جازان، نجران، اسیر، مدینې ، طائف او حجاز ښارونو). کې دوی د بومي نفوس نږدې درې پر څلور برخې جوړوي. د هېواد له خوا د اسلامي قانون د تصویب شوو نسخو پر بنسټ، له اسلام څخه د وتلو (ارتداد) سزامرګ دی، مګر له ۲۰۱۱ ز کال نه را په دېخوا، په دې وروستیو کې د ارتداد په تور اعدامونو هېڅ تایید شوي راپورونه نشته، خو له قانون پورته د اعدامونو شتون لاهم پاتې دی. د ګالوپ د نظرپوښتنې پر بنسټ، ۱۹ سلنه سعوديان دین پاله نه دي او ۵ سلنه ملحدین دي.
د ديني آزادی حالت
سعودي عربستان یو اسلامي دیني نظام دی چې حکومت قرآن او محمدي سنت د محمد (ص) د هېواد اساسي قانون اعلان کړی دی. د دین آزادي غیر قانوني نه ده، خو د بل دین تبلغ غیر قانوني دی. اسلام د دې هېواد رسمي دین دی. د مسلمانو پلرونو څخه زېږیدلي ماشومان، پرته له دې چې د هغوی د ودې هېواد یا دیني دود په پام کې ونیول شي، د قانون پر بنسټ مسلمان دي. حکومت په عامه ځایونو کې د نورو ادیانو اعمال منع کوي،مګر په خصوصي توګه هغوی ته اجازه شته. په سعودي عربستان کې د قانون لومړنۍ سرچینه شریعت (اسلامي قانون) دی، چې شرعي محکمې په پراخ ډول د قرآن او سنتو پر بنسټ، د قانون له مخې پریکړې کوي. له دې سره، قبیلوي دودیز قانون او دود په پراخه کچه شته.
يوسف خېل ولسوالۍ
یحیی خېل ولسوالۍ د افغانستان د پکتيکا ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۲،۶۴۸ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د پکتيکا ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
وزیر اکبر خان سیمه
وزیر محمد اکبر خان سیمه یاده سیمه د کابل ښار یو له ډیرو مهمو امنیتي سیمو څخه ده، چې ډیره وخت د ګرون زون (زرغونې سیمې) په توګه پیژندل کیږي. په وزیر اکبر خان سیمه کې د چین المان ترکې او ناروې هیوادونو د سفارتونو ترڅنګ د ګڼ شمیر نورو هیوادونو سفارتونه د موسیساتو دفترونه د نړیوالو مطبوعاتي آژانسونو دفترونه او ګڼ شمیر افغان مهم دولتي دفترونه موجود دي. وزیر اکبر خان سیمه د وزیر محمد اکبر خان په نوم نومول شوې ده.
1: بم اچونکې الوتکې
بم اچونکی اوتکی د جگری او نظامی الوتکی حخه شمیرل کیگی چی هغی مخ بحری او خمکی موخی دی.
دبم اچونکی الوتکی تاریخ
بم اچونکی الوتکی لومری حل پهلومری نریواله جگره کی جوره شوی ده.دا الوتکی کولی شی چی په لگ او کم ارتفاع کی والوزی او هغی سرعت یا اسپید هم لگ او کم وی.
گيان ولسوالۍ
گیان ولسوالۍ د افغانستان د پکتيکا ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۲،۴۹۵ وگړو ته رسېږي.
Daud Haqmal's profile photo Daud Haqmal Shared publicly • Jan 1, 2014 گیان (کیان خیل) د گیانې ولسوالي په افغانستان کې د پکتیکا ولایت یوه سرحدي ولسوالي ده چه  شمال خواته د خوست ولایت د سپیرې ولسوالۍ، ختیځ ته د خیبر پښتونخوا د شمالي وزیرستان ،جنوب ته یی د برمل ولسوالۍ، لویدیځ ته د ارگون د ولسوالۍ او شمال لویدیځ ته د زړوک د ولسوالۍ سره گډې پولې لري.
د گیانې په ولسوالۍ کې میشت خلک د ځدراڼو د قوم یوه برخه ده او د گیانخیلو په نوم یادیږي، د گیانې ولسوالي په ختیځ کې د خیبر پښتونخوا د شمالي وزیرستان سره تقریبآ ۲۰ کيلومتره گډه پوله لري،او له افغانستان څخه خیبرپښتونخوا ته لویه لاره هم له همدې ولسوالۍ څخه تیریږي، خو بدبختانه تر اوسه دغه لاره خامه ده، او پوخ (قیر) سړک وجود نه لري.
د گیانې ولسوالي یوه غرنۍ ولسوالي او په غرونو کې یی د نښتر، سرپ، څیړۍ او زڼغوزي وني په زیاته اندازه شتون لري.
د گیانې ولسوالي تقریبآ ۵۰۰۰۰ نفوس لري او خلک یی په کرنه او مالداري بوخت دي، کرنیز حاصلات یې جوار، غنم او اوربشې دي ، او اوبه یې د خلکو په واسطه د کیندلو شووو کاریزونو څخه په لاس راځي.
د گیانې ولسوالي ډیر په زړه پورې ځنگلونه او ښایسته منظرې لري. او زیاته برخه یی ځنگلونو پوښلې ده ، او دا د ولسوالۍ خلک د کرنې تر څنگ د ځنگلونو د میوو څخه  هم ډیر عاید لاس ته راوړي.
د مثال په ډول تیر ۲۰۱۳ کال کې یی د زڼفوزیو عاید 9,000,000 $  میلیونه ډالر وو، او د غرونو غوره میوه یي هم زڼغوزي دي، د ځنگلونو د میوو تر څنگ د گیانې په ولسوالي کې مڼې ، مندتې (زردالو)، شفتالو ، بادام ، الوچې، چارمغز ، توت او انگور هم پیدا کیږي. د گیانخیلو قوم یو پښتون، غیرتي او میلماپاله قوم دی ولې بدبختانه د معارف په برخه کې ډیر ورسته پاتې دي او دښمن همیشه کوښښ کړی دی چه دغه خلک له علم څخه لرې وساتي. او اوسني دولت هم په دا دولس کاله کې د ولسوالۍ ته کومه خاصه پاملرنه نده کړې.
څنگه مو چه مخکې ذکر کړل چه د گیانې ولسوالي د پښتونخوا د شمالي وزیرستان سره گډه پوله لري نو خلک یی هم پښتونخوا ته زیات تگ راتگ کوی او د ورځنیو ضرورتونو یو شمیر توکي له پښتونخوا څخه واردوي. د گیانې ولسوالۍ خلک قومي جوړښت لري او دا قوم په خپل منځ کې ۹ خیلونه لري. ref> https://plus.google.com/106644562621933393198/posts/V7fw11BLR8V
بودایي فلسفه
بودایي فلسفه هغو فلسفي څېړنو او څېړنیزو سیستمونو ته ویل کېږي چې په هند کې د بېلابېلو بودايي مکتبونو تر منځ له «پاري نیروانا» وروسته رامنځته شول او بیا په ټوله آسیا کې خپاره شول. بودايي طریقه فلسفي استدلال او تفکر سره یوځای کوي. بېلابېل بودايي دودونه د خلاصون او نجات لپاره بېلابېلې لارې چارې وړاندې کوي. بودايي متفکرانو په هند او بیا وروسته په ختیځه اسیا کې د دغو لارو چارو په اړه په تحلیلونو کې بېلابېل موضوعات لکه پدیده پېژندنه، اخلاق، کاینات پېژندنه، علم‌پوهنه، منطق او د وخت فلسفه رانغاړلي دي.
گيان ولسوالۍ
دا هم وگورۍ
گیان (کیان خیل) د گیانې ولسوالي په افغانستان کې د پکتیکا ولایت یوه سرحدي ولسوالي ده چه شمال خواته د خوست ولایت د سپیرې ولسوالۍ، ختیځ ته د خیبر پښتونخوا د شمالي وزیرستان ،جنوب ته یی د برمل ولسوالۍ، لویدیځ ته د ارگون د ولسوالۍ او شمال لویدیځ ته د زړوک د ولسوالۍ سره گډې پولې لري. د گیانې په ولسوالۍ کې میشت خلک د ځدراڼو د قوم یوه برخه ده او د گیانخیلو په نوم یادیږي، د گیانې ولسوالي په ختیځ کې د خیبر پښتونخوا د شمالي وزیرستان سره تقریبآ ۲۰ کلومتره گډه پوله لري، او له افغانستان څخه خیبرپښتونخوا ته لویه لاره هم له همدې ولسوالۍ څخه تیریږي، خو بدبختانه تر اوسه دغه لاره خامه ده، او پوخ (قیر) سړک وجود نه لري. د گیانې ولسوالي یوه غرنۍ ولسوالي او په غرونو کې یی د نښتر، سرپ، سیړۍ او زڼغوزي ونې په زیاته اندازه شتون لري. د گیانې ولسوالي تقریبآ ۵۰۰۰۰ نفوس لري او خلک یی په کرنه او مالداري بوخت دي، کرنیز حاصلات یې جوار، غنم او اوربشې دي ، او اوبه یې د خلکو په واسطه د کیندلو شووو کاریزونو څخه په لاس راځي. د گیانې ولسوالي ډیر په زړه پورې ځنگلونه او ښایسته منظرې لري. او زیاته برخه یی ځنگلونو پوښلې ده ، او دا د ولسوالۍ خلک د کرنې تر څنگ د ځنگلونو د میوو څخه  هم ډیر عاید لاس ته راوړي، د مثال په ډول تیر ۲۰۱۳ کال کې یی د زڼفوزیو عاید 9,000,000 $  نه ملیونه ډالر وو، او د غرونو غوره میوه یي هم زڼغوزي دي، د ځنگلونو د میوو تر څنگ د گیانې په ولسوالي کې مڼې ، مندتې (زردالو)، شفتالو ، بادام ، الوچې، چارمغز ، توت او انگور هم پیدا کیږي. د گیانخیلو قوم یو پښتون، غیرتي او میلماپاله قوم دی ولې بدبختانه د معارف په برخه کې ډیر ورسته پاتې دي او دښمن همیشه کوښښ کړی دی چه دغه خلک له علم څخه لرې وساتي. او اوسني دولت هم په دا دولس کاله کې د ولسوالۍ ته کومه خاصه پاملرنه نده کړې ،
بودایي فلسفه
لومړنی بودایېزم د تجربي شواهدو پر اساس ولاړ و چې د حسي غړو په واسطه ترلاسه شوی و او داسې ښکاري چې بودا ځينو مشخصو میتافزيکي پوښتنو ته له ځواب ورکولو ډډه کوله، ځکه د نجات لپاره ګټورې نه وې او د لا ډېرو ګومانونو لامل کېدې. په بودايي فلسفه کې یوه ډېره تکرار شوې موضوع مفاهیمو ته عملي بڼه ورکول او له هغه وروسته د بودایي منځنۍ لارې ته بېرته راتګ دی.
گيان ولسوالۍ
دا هم وگورۍ
څنگه مو چه مخکې ذکر کړل چه د گیانې ولسوالي د پښتونخوا د شمالي وزیرستان سره گډه پوله لري نو خلک یی هم پښتونخوا ته زیات تگ راتگ کوی او د ورځنیو ضرورتونو یو شمیر توکي له پښتونخوا څخه واردوي ، د گیانې ولسوالۍ خلک قومي جوړښت لري او دا قوم په خپل منځ کې ۹ خیلونه لري.
سرچينې
وېشنيزه:د پکتيکا ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
بودایي فلسفه
د بودايي فلسفې ځینې مشخص ټکي تر ډېره د بېلابېلو بودايي مکتبونو تر منځ د بحث موضوع وه. دغه بحثونه او اختلافات د «ابهیدرما» په لومړني بودایېزم او د مهایانا په سنتونو لکه پراجناپارامیتا، مادهیامکا، د بودا طبعیت او یوګاکارا کې د بېلابېلو مکتبونو د پیدايښت لامل شول.
د بودايي فلسفې تاریخي پړاوونه
اډوارد کونز د هندي بودايي فلسفې وده په درېیو پړاوونو وېشي:
فلسفي تمایل
په هند کې د فلسفې موخه تر ډېره معنوي نجات و. پیټر ډېلر سانتینا په هند کې د مډياماکا د بودايي فلسفې په اړه په خپله څېړنه کې لیکي: "تر هر څه وړاندې باید دې واقعیت ته پام وکړو چې په هند کې فلسفي سیستمونه ډېر کم نظري یا توصیفي وو. د هند نږدې ټولو لویو فلسفي سیستمونو لکه سانکیا، ادوایتاودانتا، مادیماکا او نورو د نجات یا ژغورنې لپاره پر لارو چارو وړاندې کولو تمرکز درلود. دا د دغو سیستمونو په اړه یوه ضمني انګېرنه وه چې که د دوی فلسفه په ښه ډول درک شي، ښايي بې قید و شرطه، بې کړاوه او بې محدودیته پاک حالت رامنځته شي. که دغه واقعیت ته پام ونه‌شي، لکه څرنګه چې ډېری مهال خالص توصیفي فلسفي کار ته د پام لپاره د لوېديځ رسمي فلسفې ته د تمایل په پایله کې داسې پېښېږي، د هندي او بودايي فلسفې رښتینی اهمیت به له پامه وغورځل شي."د هندي بودايي فیلسوفانو لپاره د بودا لارښوونې د دې لپاره نه وې چې یوازې ایمان پرې راوړل شي، بلکې باید د نړۍ په منطقي تحلیلونو (پرامانا) سره ومنل شي. په لومړنيو بودايي متنونو کې راغلي چې هر شخص د بودا د لارښوونو په اړه له تفکر وروسته د هغه پیروي کوي او همدا راز زده‌کوونکی باید د نورو لارښوونو په زده‌کړه کې هم «څېړنه» او «دقت» ولري. همدا راز بودا له خپلو پیروانو تمه لرله چې د یوه لارښود په توګه ده ته په انتقادي طریقه ور نږدې شي او کړنې او خبرې یې وڅاري، لکه څرنګه چې په ویماساکا سوتا کې ویل شوي.
منځنۍ لار
بودا خپلې لارښوونې د (منځنۍ لارې) په نامه ونومولې. د (ډماکاکاپاواټانا سوټا) په نامه متن کې دغه نوم د دې لپاره کارول شوی چې ګواکي د ده لارښوونې د زهد د سخت‌دریځیو او بدني بندیزونو (لکه د جین او نورو زاهدو ډلو پيروان چې کوي) او د نفساني لذتونو تر منځ د یوې منځنۍ لارې لارښوونه کوي. د بودا د وخت ډېری سرامنیاینو [هغه کسان وو چې د نجات لپاره یې سخت‌دریځي کارونه کول] پر بدني بندیزونو ډېر ټینګار کاوه او له بدن څخه د ذهن د خلاصون لپاره یې د روژې نیولو په څېر عملونه کول. سره له دې بودا پر دې پوهېده چې ذهن مجسم دی او د یوه لامل له مخې له بدن سره تړلی دی، له همدې امله خوارځواکي بدن نه پرېږدي چې ذهن وروزل شي او وده وکړي. له دې امله د بودایېزم اصلي مسئله عیش او نېستي نه دي، بلکې د دې پرځای شرایطو ته د انسان ځواب دی.
هندي مهیانا فلسفه
تر میلاد وړاندې له شاوخوا لومړۍ پېړۍ راهیسې د مهایانا  په نوم نوی متني سنت یا دود د هند په بودايي تفکر کې پیل شو چې ورو ورو یې د هند پر بودايي فلسفه تسلط پیدا کړ. بودايي فلسفې د لویو خانقاوو- پوهنتونونو لکه نالاندا او ویکراماسیلا په ودانیو کې، چې د هند په شمال کې پر ښوونیزو مرکزونو بدلې شوې، وده وکړه. د مهایانا فیلسوفانو د ابهیدرما د فلسفې پروژو ته دوام ورکړ او په ورته وخت کې یې د هغو پر نقد او څېړنه پیل وکړ او نوي مفاهیم او نظریات یې را وایستل. مهایانا د حقیقت عملي مفهوم ته ژمن و. مهایانا همدا راز د بودیساتوا هغه ارمان پراخ کړ چې په هغو کې د ټولو ژوندیو موجوداتو لپاره د مهربانۍ نظر موجود و. بودیساتوا هغه څوک دی چې غوښتل یې په سامسارا کې پاتې شي تر څو ټولو هغو موجوداتو ته ګټه ورسوي چې کړېږي.
د مهایانا په لویو فلسفي مکتبونو او دودونو کې پراجناپارامیتا، مادهیاماکا، تاتاګاتاګاربا، د دیګناګا د علم پوهنې مکتب، یوګاکارا، هوایان، تیانتای او د چان/زین مکتبونه شامل دي.
ښکاري الوتکې
ښکاري الوتکې د بم اچونکې الوتکې له ډلې شمیرل کېږي چې له دې پرته چې بم غورځوي؛ کولای شي چې جنگ جگړه کې هم ونډه واخلي چې ددې عملیاتو سیمې باید بحري او وچې سیمې دي.
د ښکاري الوتکې تاریخ
له دې الوتکو په لومړي پلا کې پر دوښمن په پټنځایونو د هوایي بریدونو گټه اخېستل کېده چې لاسي بمونه یې په ډېره ټیټه ارتفاع کې اچول.
تړلې لیکنې
الوتکه امنیت
اشتارلي ولسوالۍ
اشتارلي ولسوالۍ د افغانستان د دايکندي ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۲،۹۰۹ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د دايکندي ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
خادر ولسوالۍ
خادر ولسوالۍ د افغانستان د دايکندي ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۱،۴۲۰ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د دايکندي ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
د افغانستان واکمنان
د افغانستان د معاصر تاریخ واکمنان پدې نوملړ کې په ۱۷۰۹م کال کې صفوی حکومت ته د میرویس خان نیکه د ماتې ورکولو نه تر ۲۰۲۱م کال د ولسمشر اشرف غنی د دویمې دورې پورې افغان واکمنان او د هغوئ واکمني ښودل شوې.
لویدیځه نړۍ
لویدیځه نړۍ، چې د لویدیځ په نامه هم یادیږي هغو بېلابېلو سیمو، ملتونو او دولتونو ته اطلاق کېږي چې زیاتره یې په اروپا، شمالي امریکا او استرالیا براعظم کې پراته دي. لویدیځه نړۍ د اکسېډینټ Occident (چې په لاتین ژبه کې Occidens «لمرپرېواته، لویدیځ») معنی ورکوي هم راغلی دی، چې اورینټ Orient (چې په لاتین ژبه کې ورته oriens «لمرختل، ختیځ») وایې هغه بیا د ختیځې نړۍ لپاره کارول کېږي. یعنې د ځمکې د کرې نیمايي شمالي برخه هغه هېوادونه دي چې زیاتره یې پرمختللي دي.
د ځمکې د لویدیځې برخې مفهوم د لویدیځ رومان کاتولیک او ختیځ ارتودوکس د کلیساګانو تر منځ د الهیاتو، کلامي وېش او مېتودپېژندنې په برخه کې رېښه لري. لویدیځ په اصل کې همغه لویدیځ مسیحیت دی، چې له کاتولیک او پروټیسټانټ اروپا او د ارتودوکس اروپا له کلتورونو او تمدنونو سره مخالف دی، چې منځنی ختیځ او د افریقا شمال، د افریقا نیمه صحرا، سویلي اسیا، سویل ختیځه اسیا او ختیځه اسیا او د منځنیو پېړیو پخوانۍ عصري لویدیځه اروپا ته هم د ختیځ په سترګه کتل کېږي.
د شلمې پېړۍ په نیمايي کې، لویدیځ کلتور ټولې نړۍ ته د فلم، راډیو، ټلویزیون او ثبت شوې موسیقي پر مټ ورسېد او د نړیوال ترانسپورت او مخابراتو (لکه ترانس اټلانټیک کیبل او راډیوتلیفون) په عصري نړیوالتوب کې پرېکنده رول ولوباوه.
په اوسني وخت کې کله نا کله لویدیځه نړۍ اروپا او هغو سیمو ته ویل کېږي چې له ۱۵مې پېړۍ راهیسې یې زیاتره وګړي اروپايي نژاد لري. په دې لړ کې کولای شو اسټرالیا او نوی زیلانډ هم د لویدیځې نړۍ په تعریفونو کې شامل کړو: که څه هم دا هېوادونه د ختیځې نیمه کرې اړوند دي، خو دا چې په دغو سیمو کې د برتانوي کشافانو د مستعمره کولو له مهال نه تر اوسه پورې برتانوی اغېز شتون لري او په تیره بیا په ۲۰مه پېړۍ کې په زیات شمېر سره اروپایان هلته کډوال شول، نو هغوی هم له سیاسي او کلتوري اړخه لویدیځ هېوادونه بلل کېږي.
سریزه
د وخت په تیریدو سره، د لویدیځ سترواکیو لومړی ختیځ او لویدیځ ته وغځیدې تر څو د مدیتراني او تورې بحیرې په څنډو کې پراته هېوادونو فتح او ځان ته را جذب کړي. وروسته، دوی د مدیتراني د سمندر شمال ته پسې پراخې شوې تر څو لویدیځ، مرکزي او سویل ختیځه اروپا هم تر واک لاندې ولري. د ایرلنډ مسیحي کول (۵مه پېړۍ)، د سکاندیناویا مسیحي کول (ډنمارک، ناروي او سویډن په ۱۲ مه پېړۍ کې) او د لیتوانیا په مسیحي کولو سره (په ۱۴مه پېړۍ کې) د نن ورځې د اروپايي قلمرو ټولې برخې په لویدیځ تمدن کې را شاملې شوي.
د لرغونې لویدیځې نړۍ پوهه په دغه دوره کې د ختیځ روم د سترواکۍ د پایښت او د کاتولیک کلیسا په معرفي کېدو سره وساتل شوه. همداشان د عربانو له خوا د لرغوني یونان-روم په وارداتو او د عربانو له لارې له هند او چین څخه اروپا ته د نوي تکنالوژۍ په راوړلو سره دا لا پراخ شو.
د رنسانس له وخت راهیسې، لویدیځ د لرغوني یونان او روم او اسلامي نړۍ نه هم د دویم کرهڼيز، سوداګریز، علمي او صنعتي انقلاب (د عصري بانکوالۍ) په مټ وکولای شول چې په دغو برخو کې پر مخ ولاړ شي. لویدیځ د ۱۸مې پېړۍ د روښانتیا په عصر سره لا وکولای شول چې پرمختګ وکړي او د اکتشاف په عصر کې یې د لویدیځې او مرکزي اروپا د سترواکیو په تېره بیا په ټوله نړۍ کې یې د اتلسمې او نوولسمې پېړۍ د استعماري سترواکیو په جوړولو سره لا پراختیا ومونده. دا پراختیا په بې شمېره توګه د کاتولیک مبلغانو سره مل وه، چا چې غوښتل د مسیحیت دین ته تبلیغ وکړي.
لویدیځ/اروپايي کلتور
د «لویدیځ کلتور» اصطلاح په پراخه توګه د ټولنیزو نورمونو میراث، اخلاقي ارزښتونو، دودیزو رواجونو، مذهبي عقایدو، سیاسي نظامونو او مشخص مصنوعاتو او تکنالوژیو ته د اشارې کولو لپاره کارول کېږي.
په ځانګړې توګه لویدیځ کلتور ښايي د دې متضمن وي چې:
سنگ تخت ولسوالۍ
سنگ تخت ولسوالۍ د افغانستان د دايکندي ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۶،۶۱۲ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د دايکندي ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
گيزاب ولسوالۍ
گیزاب ولسوالۍ د افغانستان د دايکندي ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۷۵،۵۰۳ وگړو ته رسېږي. د دغه ولسوالۍ خلک پښتانه دي او اکثریت خلک یې په پښتو ژبه باندې خبرې کوي
شهرستان ولسوالۍ
شهرستان ولسوالۍ د افغانستان د دايکندي ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۶،۳۳۰ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د دايکندي ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
قیاس
لمړی برخه
قیاس څه شي ته وایي؟   ایا قیاس حجت دی او که نه؟
ایا د حجت والي لپاره یي کوم عقلي یا نقلي دلیل شتون لري؟
د قیاس اړتیا او هدف څه شي دی؟
قیاس په شرعي مصادرو کي د کومي درجي څښتن دی؟
القیاس في الغة التقدیر و في الشرع تقدیر الفرع بالاصل في العلة والحکم.
قیاس په لغت کي اندازه کولو ته ویل کیږي.
ځیني حضرات د قیاس تعریف داسي کوي چي د قياس حکم خو له اصل څخه فرعي ته متعدي کيږي، او د تعديت قانوه خو دادی، چي له يوه ځايه بل ځای ته شی متعدي سي، نو اول ځای خو ورحخه خالي سو يعني په اول کي چي حرمت وو د هغه څخه د حرمت حکم ليري سو.
موږ ورته وايو، چي تعديت دوه ډوله دی: ۱- مادي يا صوري تعديت، ۲- معنوي يا مثلي تعديت.
۱- مادي يا صوري تعديت: هغه دی، چي کله يوشی له خپل محل څخه دوهم محل ته متعدي سي، نو اول محل ورڅخه فارغ سي لکه د يوه انسان تعديت، چي له يوه ځای څخه بل ځای ته ولاړ سي، نو په اول محل کي نه وي او په دوهم محل کي وي.
۲- معنوي يا مثلي تعديت: هغه دی، چي کله يوشی له  اول محل  څخه تعديت وکړي په دوهم محل کي هم پاته وي مثل يا معنا يې دوهم محل ته ولاړ سي لکه علم، چي د عالم څخه طالب ته متعدي سي په عالم کي علم پاته وي او طالب ته يې مثل ولاړ سي، نو قياس مثلي تعديت دی په اول يا اصل کي يي حکم باقي دي او فرعي ته يې مثل ځي، نو دا اعتراض هم باطل دی.
که څه هم قیاس نقلاً او عقلاً حجت دی خو بیا هم بعضي خلک د قیاس د حجت والي څخه انکار کوي. دوی وايي چي الله ﷻ فرمایي: و نزلنا علیک تبیانا لکل شی. نو د قیاس حاجت نه لیدل کیږي او نبي ﷺ فرمایي: لم یزل امر بني اسرائیل مستقیماً حتی کثرت فیهم اولاد السبایا فقاسو اما لم یکن بما قد کان فضلوا و اضلوا.
او بل دا چي د قیاس په اصل کي شبهه ده يعني څه معلومه ده، چي دغه علت دی که علت ندی.
نو ددي اعتراضاتو جواب په لاندي ډول سره دی:
۱. موږ د تبیاناً لکل شیء  له آيت څخه انکار نه کوو او نه هم په قياس سره د حکم اثبات کوو بلکي قیاس د حکم کشف  او اظهار کوي يعني قياس مثبِت نه بلکي مظهِر دی.
۲. د بني اسرائيلو قیاس د خلکو  عيب جويي او عناد لپاره وو او زموږ قیاس د حکم د اظهار لپاره دی.
۳. شبهه د عمل سره منافات نه لري بلکي د علم سره منافي ده، ځکه دا یقین نه افاده کوي خو عمل واجبوي.
د قیاس د حجت والي لپاره دلایل
ددې لپاره چي قیاس حجت دی مختلف دلایل شتون لري چي هم عقلي او هم نقلي دي او په قران او سنتو کښي راغلي دي.
'''الف. د قیاس د حجت والي دلیل له قران څخه:'''
الله ﷻ فرمایي: فاعتبروا یا اولي الابصار! یعنی ای د عقل خاوندانو تاسي اعتبار وکړی. اوس دلته د اعتبار معنی خپل نظیر ته د شي رد کول دي، نو دا ایت و هر قسم قیاس ته ورشامل سو که هغه قیاس د عقوبات په عقوبات وي او که قیاس د فروع الشرعیه وي پر هر اصل باندي.
مفسرینو لاندي ایت هم د قیاس د اثبات لپاره وړاندي کړی دی:
ولقد علمتم النشأة الأولى فلولا تذكرون. (سورة الواقعة:۶۲) انظر تفسیر النسفي
إنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ. (الایة)
ولو ردوه إلى الرسول وإلى أولي الأمر منهم لعلمه الذين يستنبطونه منهم. (الایة)
'''ب. د قیاس د حجت والي نقلي دلیل له حدیث څخه:'''
ددي لپاره حدیث د معاذ> مشهور دی. که قیاس حجت نه وای، نو رسول3 به د حضرت معاذ> د اجتهاد څخه  انکار کړی وای او حمد به یي نه ویلای. که څوک دا دلیل نیسي، چي الله ﷻ فرمایي: ما فرطنا في الکتاب من شی. ژباړه: الله' فرمايي: موږ په کتاب کي هیڅ شی نه دی پرې ایښی.
عبدالاکبر خان اکبر
عبدالاکبر خان اکبر (زوکړه ۱۲۶۹ لمريز لېږدي کال - مړینه ۱۳۵۶ لمريز لېږدي کال)، (۱۸۹۰-۱۹۷۷ زېږدي کلونه) د لوی افغانستان يو پښتو ژبی، لیکوال، شاعر، ملي مبارز او د خدايي خدمتگارو غورځنگ غړی وو.
قیاس
د قیاس د حجت والي لپاره دلایل
کله چي د بنو قریضه بندیان ونیول سوه نو رسول الله صلی الله علیه وسلم د دوی په اړه معاذ رضی الله عنه ته اختیار ورکړی چي ته د دوی په اړه فیصله وکړه نو کله چي معاذ رضي الله عنه د دوی په خپل اجتهاد فیصله وکړه نبي کریم صلی الله علیه وسلم وفرمایل: لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ (رواه مسلم) او په بل روایت کي:
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
عبدالاکبر خان اکبر پر ۱۲۶۹ ل ل (۱۸۹۰ زېږدي) کال په اگسټ مياشت کې د چارسدې د سیمې په عمرزیو کلې کې د عبدالقادر خان کره دې نړۍ ته سترگې غړولې وې. هغه د سخي ارسلا خان لمسې دی. لسم ټولگی يې د پېښور په اسلاميه کالجېټ سکول کې پای ته ورساوه او د پېښور په اسلاميه کالج کې څوارلسم ټولگی نيمگړی پرېښود او په عليگړ کې د خلافت تحريک د مولانا محمد علي جوهر څنگ ته ولاړ. د ۱۹۲۰ ز کال په هجرت کې له باچا خان سره افغانستان ولاړ او له هغه ځايه بيا له ځينې ملگريو سره روسي تورکستان ته په مسافرت وخوځېد. نوموړی له فضل محمود مخفي صيب سره د تورنگزو حاجي صېب د مرستيال په توگه په لکړو او غازي اباد کې دېره وو، چې د باچا خان په وېنا د اصلاحي او سياسي کار لپاره بېرته خپل کلي ته راستون شو. په دغه وخت کې باچا خان په اتمانزو کې يوه لومړنۍ ازاده مدرسه پرانستې وه.
قیاس
د قیاس د حجت والي لپاره دلایل
لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ الْمَلِكِ. (متفق علیه)
رسول الله صلی الله علیه وسلم خپلو صحابه کرامو ته د احکامو علل هم بیان کړي دي. یوه ښځه نبي کریم صلی الله علیه وسلم ته راغله او ويې ویل چي زما مور مړه سوه او د یوې میاشتي روژې پر پاته وې (ایا هغه ددې پر ځای زه ونیسم؟) رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته وفرمایل چي ته خبر راکړه که چیري ستا پر مور قرض پاته وای ایا تا هغه ادا کوی؟ هغې وویل: هو نبي صلی الله علیه وسلم وفرمایل چي د الله تعالی قرض ډیر مستحق دی چي ادا سي. (مسلم)
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
اکبر صېب د پښتنو د معاشرې په کمزورو اړخونو خوږمن وو. د هغه دا گروهه (عقيده) وه چې د ښو حاصلاتو د اخيستو لپاره بايد ځمکه ښه جوړه شي؛ ښه توخم کرل او ښې زميندارۍ ته بډې راکښل ډېر اړين دي. د هر انقلاب نه وړاندې ذهني انقلاب ضروري دی.
قیاس
د قیاس د حجت والي لپاره دلایل
عن عمر بن الخطاب رضي الله عنه انه قال : هششت يوما فقبلت وأنا صائم فأتيت رسول الله صلى الله عليه و سلم فقلت صنعت اليوم أمرا عظيما قبلت وأنا صائم فقال رسول الله صلى الله عليه و سلم أرأيت لو تمضمضت بماء وأنت صائم فقلت لا بأس بذلك فقال رسول الله صلى الله عليه و سلم ففیم (رواه احمد)
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
هغه په خپل ژوندليک کې ليکلې دي چې روسې انقلاب د سلو کالو د ذهني کار او زيار په اوږو راغلې دی. هغه پوهېده، که چيرې د پښتنو د بې علمۍ، معاشي بدحالۍ او د بې اتفاقۍ د رنځونو درملنه ونه کړی شي، نو هيڅ گټه نه شي تر لاسه کېدی. د دې موخې لپاره هغه د باچا خان او نورو ملگريو په ملگرتيا د ۱۹۲۱ ز کال په اپرېل کې د «انجمن اصلاح افاغنه» اېره کېښووه او پر ۱۹۲۲ ز کې د انجمن او د جرگې مشر وټاکل شو.
قیاس
د قیاس د حجت والي لپاره دلایل
د قیاس په اړه نور دلایل هم سته....
د قیاس څخه اهل الظواهر او بعضي شیعه ګان منکره دي.
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
اکبر په خپل سوانح حيات کې دا ليکلې دي چې پښتون يو ايډيال قام دی چې يو مذهب يو ټاټوبی او يوه وينه لري. د قامولي ټولې فطري نښې پکې پېدا شوې دي، خو د يوې ساهو مشرۍ لاندې په يو قامي سنگر راغونډول غواړي.
قیاس
د قیاس د حجت والي لپاره دلایل
'''ج. د قیاس د حجت والی عقلي دلیل:'''
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
د دغې موخې لپاره دوی د باچا خان غوندې يو پياوړې شخصيت راوړاندې کړ او د انجمن او خدايي خدمتگارۍ پټکی يې ور په سر کړ. اکبر له انقلابي او قامي شاعرۍ سره سره اصلاحي او ولسي ډرامې لکه «تربور، خدايي خدمتګار، درې يتيمان، جونګړه» وغېره ليکلې دي چې د اتمانزو د ازادې مدرسې په کليزو کې په سټېج وړاندې شوې دي. د اصلاح او انقلاب لارې يې هوارې کړې دي. د هغه په «تربور» ډرامه کې خان خان عبدالولي خان هم د يو يتيم کردار لوبولې وو.
د هېواد د خپلواکۍ د دغه توتي وزرونه څو څو کرته د جېل په پنجرو کې تړل شوي دي! خو غېرتي پښتون غږ يې چړې هم مړزپن شوی نه دی.
محب الله زغم
ډاکټر محب الله زغم (۱۴ د سلواغې. ۱۳۵۱ ل. - ) (په انگرېزي: Mohibullah Zegham) يو افغان درملگر. ليکوال او ژباړونکی دی. محب زغم د مصور بنسټ د خپرنيزې کميټې مسوول هم دی. دا بنسټ د ماشوم ادبياتو ته کار کوي او په فېسبوک کې د «یو ماشوم، یوه نړۍ» په نامه پاڼه چلوي.
قیاس
د قیاس د حجت والي لپاره دلایل
'''د. د قیاس حجت والی په عقلي دلیل يا استدلال سره:'''
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
کله چې به خدايي خدمتگارو په کچهرو پکټنگ کولو او پښتانه اهلکار به يې د تحريک په مرسته هڅول، نو د عبدالاکبر اکبر دا نظم به يې په خوږ اواز ويلو، چې دلته يو څو کړې تري وړاندې کېږي:
محب الله زغم
مخينه
هغه د ۱۳۵۱ د سلواغې پر ۱۴ مه په کابل کې وزېږېد. پلار یې د خوست د دره گي ولسوالۍ او مور یې د کابل وه.
قیاس
د قیاس د حجت والي لپاره دلایل
شرعي قیاس د دواړو مماثل دی یعني تأمل في العقوبات او تأمل الحقایق اللغة، نو د قیاس حجت د اجماع په دلالت سره یو ثابت امر دی عقلاً نه په قیاس سره؛ ځکه که يې په قياس ثابتوو، نو بيا خو دور لازميږي، يعني په يوه قياس به بل قياس ثابتوو.
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
سپاهي، که تهانېدار، که تحصيلدار دی، زموږ ورور دی - په ملک بل شوی اور دی
محب الله زغم
زده کړې
لومړنی زده کړې یې د بگرام د هوايي ډگر په لیسه کې پیل کړې، له شپږمه تر اتم ټولگي پورې يې د کابل په عزیز افغان ښوونځي کې ولوستل، بیا حربي ښوونځي ته لاړ او په ۱۳۶۸ کې له دې لیسې فارغ شو. له ۱۳۸۹ تر ۱۳۷۸ پورې یې د کابل طب په معالجوي پوهنځي کې زده کړې وکړې، البته په دې منځ کې له ۱۳۷۱ تر ۱۳۷۴ پورې چې کابل پوهنتون د تنظیمي جگړو ډگر و، د ټولو محصلانو په زده کړو کې درې کلن ځنډ راغلی و.
قیاس
د قیاس مسایل
موږ مخکي وویل قیاس خپل نظیر ته د شي رد کول دي او د اصل حکم فرعي ته متعدي کیږي. د دې خبري بیان په حدیث کي راغلی دی، رسول اکرم3 فرمایي: الحنطة بالحنطة والشعیر بالشعیر.... د مثلاً بمثل پر ځای د کیلاً بکیل او وزناً بوزن روایت هم راغلی دی. د حدیث څخه مطلب دا اخیستل کیږي چي بیع الحنطة بالحنطة او مثلاً بمثل ځنی حال دی معنی دا چي خرڅ کړی غنم په غنمو لاس په لاس او  مثل په مثل یعني په دي شرط چي سره برابر وي ځکه حال د شرط په معنی کي دی لکه څنګه چي په انتفاء د شرط سره انتفاء د مشروط راځي همداسي په انتفاء د حال سره هم انتفاء د حکم راځي، نو که غنم په غنمو وي خو مثل به مثل نه وي بیا حکم تغیر خوري او "بیعوا" چي امر راغلی دا حال ته متوجه دی نه نفس بیع ته ځکه بیع مباح ده، واجب نده، بلکي مثل په مثل او لاس په لاس واجب ده.
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
زموږ د قام بچې دی، هم د ملک يو نمکخور دی- په ملک بل شوی اور دی
تل سر ورکئ! سپاهيان د خپل وطن په پاکه زمکه - موږ دلته راغلو ځکه
محب الله زغم
دندې
پر دې سربېره د مصور بنسټ د خپرنیزې کمیټې مسوول یم چې دا بنسټ د ماشومانو لپاره کار کوي او تر اوسه یې ۴۳ عنوانه کتابونه چاپ کړي دي. همدارنگه د سپیده مجلې د پښتو برخې ایډېټر پاتې شوی یم. دا مجله د کلید گروپ له خوا خپرېدله. اوس د انسان مجلې (چې د ارواپوهنې، ټولنپوهنې، فلسفې ... په اړه مقالې خپروي) ایډیټر یم.
قیاس
د قیاس مسایل
الفضل ربا: ددي مطلب دا دی چي له اندازې "قدر" څخه زیادت حرام دی؛ خو مطلق زیادت حرام ندی لکه د یو موټ غنمو خرڅول په دوو مټو غنمو باندي جایز دي؛ ځکه دومره اندازه غنم په قدر کي نه راځي وجه داده چي په شرعه کي د قدر لږ اندازه نیم صاع ده او یو موټ له نیم صاع څخه کم دی.
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
چې ځان ترې نه خبر کړو! په وطن کې شرو شور دی - په ملک بل شوی اور دی
موږ خلاص کړو پېرنگيانو هم له زمکې، هم له ماله - موږ ځکه راغلو تا له
محب الله زغم
ليکوالي
زغم په ۱۳۸۵ کې یې د لنډو کیسو په لیکلو پیل وکړ. دی په ۲۰۱۲ کې په کابل کې د امریکا د سفارت د فرهنگي چارو دفتر له خوا د امریکا ایوا پوهنتون ته معرفي شو او د لیکوالۍ د نړېوال پروگرام په درې میاشتنۍ دوره کې یې برخه واخیسته.
قیاس
د قیاس مسایل
په پورته شپږو شیانو کي علت قدر او جنس دی دا ځکه چي مماثلت د دوو شیانو چي منځته راځي هغه په قدر او جنس سره نه راځي بلکي په قدر سره مماثلت صوري او په جنس سره مماثلت معنوي راځي.
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
دا شرم غلامي زموږ د ټولو لوی پېغور دی - په ملک بل شوی اور دی
محب الله زغم
ناچاپه آثار
وېشنيزه: پښتانه ليکوال
قیاس
د قیاس مسایل
که څوک اعتراض وکړي چي مماثلت یوازي په قدر او جنس سره نه راځي بلکي وصف هم باید یو شان وي لکه ښه او بد. نو جواب دادی چي د وصف خبره په (جیدها و ردیها سواء) حدیث کي ساقطه ده.
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
راځئ! چې ځان تيار کړو جرمني او جاپاني ته - دا نه چې ورور ملکي ته
هبل تشیال لروین
د بابا ادم له پیدا کېدو څخه بیا تر کابو ۴۰۰ کاله مخکې پورې چې موږ د پینۍ (کاینات) په اړه څومره مالومات ترلاسه کړي، دا ټول د هغو کتنو پایلې وې چې انسانانو په لغړو سترگو (naked eye) کولې. گالیلیو (Galileo) لومړنی کس وو چې په ۱۶۱۰ کې یې خپل لروین (ټلسکوپ) اسمان ته سیده کړ. د همدې لروین له برکته، د څېړلو لپاره یو نوی کاینات پیدا شو. موږ په دې وپوهېدو چې زحل اووه کړیانې لرلې. مشتري ډېرې سپوږمیانې لرلې. د اسمان په منځ کې لوگي (دود) ته ورته سیمه چې پخوانیو پښتنو به اسمانلار (Milky Way) بلل، نه کومه لاره او نه هم کومه وریځ وه، بلکې دا د بې‌شمېره ستورو یوه مجموعه را وختل. په یو څو کلونو کې، د کاینات په اړه زموږ نظر بدل شو؛ او په ساینس او ستورپوهنې دواړو کې یو ستر انقلاب را منځته شو.
قیاس
د قیاس مسایل
دا د وریجو او نورو شیانو قیاس چی ذکر سو دا نظیر دی د هغو عقوباتو او قیاس کوم چي نازل سوی دی د کفارو په هکله ځکه الله ﷻ فرمایي: هو الذي اخرج الذین کفروا من اهل الکتاب من دیارهم...
په شرعي قیاس کي موږ تأمل کوو. او له اصل څخه و فرعي ته حکم متعدي کوو خو دا هلته کیدلای سي چي نص معلول وي او خامخا یو علت ولري او دا خو څه ضروري نه ده چي هر نص دي معلول وي. نو د نورالانوار مصنف دا شک دفع کوي او یوه قاعده ورته ږدي، چي هغه نصوص چي احکام یي متضمن وي که هغه د کتاب الله څخه وي یا سنت او یا هم اجماع څخه وي هغه به حتماً معلول په یوه علت سره وي ځکه په دي کي خلکو ته فایده ده او له دوی څخه دفع د ضرر ده، تر څو په اسانی سره احکام ترې راوایستل سي.