cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غبرګوني
غبرګوني ماشومان هغه ماشومان د يوې میندوارۍ څخه زېږیدلي وي. معمولا غبرګوني اصطلاح په يوه ورځ له يوې ميندوارۍ څخه زېږېدلي دوه اشخاصو ته ویل کیږي. د داسې خلکو شکلونه هم معمولا ورته وي.
ډولونه
دوه ډوله غبرګوني شتون لري - identical او frternal - په هغو ماشومانو کې چې identical twins وي، د القاح وروسته، کله چې هګۍ په وېشلو پیل کوي، د دې پرځای چې په یو ځای کې یوځای پاتې شي، دوی دوه جلا حجرې جوړوي چې دوه بشپړ ماشومان جوړوي. ماشومان تل د یو جنس او یو شان وي - د دوه وروڼو په حالت کې، دوه هګۍ د مور له تخمدان څخه خوشې کیږي، چې د جلا سپرم په واسطه القاح کیږي، او دوه ماشومان زېږېدلي چې یو له بل سره ورته وي - دوی. کیدای شي د مختلف جنس وي او مختلف لید ولري - داسې پېښې شتون لري چې د دې غبرګونو پلرونه هم توپیر لري مګر دا په خورا لږو پېښو کې پیښیږي.
سرشمېرنې
په متحده ایالاتو کې د غبرګونو ماشومانو د زېږون کچه د 1,000 زېږونونو څخه 33 تنه ده.
وېشنيزه:ژوپوهنه وېشنيزه:ژبپوهنه وېشنيزه:غبرګوني وېشنيزه:ماشوم
د الکولي څښاکو د مخنيوي خوځښت
د الکولي څښاکو د مخنيوي پلوی خوځښت (په لنډ ډول د مخنيوي خوځښت) يو ټولنيز خوځښت دی، چې له الکولي څښاکو څخه ډډه کول يا يې له کارونې څخه بشپړه ځان ژغورنه پر مخ وړي. په خوځښت کې ګډونوال په عمومي ډول پر الکولي نشه باندې نيوکه کوي يا هغه عقيده پر مخ وړي، چې د شرابو څښل ناروا ګڼي او د خوځښت مشران د خلکو پر روغتيا، شخصيتونو او کورني ژوند باندې د شرابو پر منفي اغېزو باندې ټينګار کوي. یاد خوځښت په عمومي ډول د شرابو يا الکول زده کړې پر مخ وړي او د شرابو د خرڅلاو خلاف د نويو قوانينو د تصويبولو غوښتنه هم کوي، چې ياد قوانين به يا د شرابو د شتون په اړه مقررات وي او يا به يې د بشپړ مخنيوي په اړه وي. د مخنيوي خوځښت د ۱۹ پېړۍ پر مهال او د ۲۰ پېړۍ په لومړيو کې په بېلابېلو هېوادونو او په ځانګړي ډول انګليسي ژبو هېوادونو، سکاندناويا او زياتره پورتستانت هېوادونو کې نامتو شو او په پای کې له ۱۹۱۸ څخه تر ۱۹۲۰ز کال پورې کاناډا کې، ناورې (چې يوازې له ۱۹۱۹ څخه تر ۱۹۲۶ز کال پورې په کې راپورته شو)، فنلينډ کې له ۱۹۱۹ څخه تر ۱۹۳۲ز کال پورې او متحده ايالتونو کې له ۱۹۲۰څخه تر ۱۹۳۲ز کال پورې د الکولي څښاکو د ملي بنديزونو او همدا راز هند کې له ۱۹۴۸ز کال څخه تر اوسه د ولايتي بنديز لامل شو. د الکولي څښاکو د مخنيوي يو شمېر پلوي سازمانونه شته، چې د شرابو او د هغه د کارونې د مخنيوي چارې پر مخ وړي.
پېړۍ
د ۱۷ پېړۍ د وروستيو شمالي امريکا کې شراب د نارينه، ښځينه او کوچنيانو لپاره د څښاک، طبابت او جنس په توګه د استعماري ژوند يوه مهمه برخه وه. څښاک په پراخه کچه منل شوي وو او په بشپړ ډول ټولنه کې نغښتل شوي وو؛ که څه هم نشه د زغم وړ نه وه. د کورنۍ تر سره شوې څېړنې له مخې په حيرانونکي ډول د خوځښت زياتره ملاتړي په خپله سخت څښونکي (شرابيان) وو. د شرابو پر وړاندې کړو وړو د ۱۸ پېړۍ په وروستيو کې بدلون پيل کړ. د دې لپاره يو له لاملونو څخه په صنعتي اوښتون کې د رامنځته شويو درنو ماشين الاتو د چلولو لپاره له شرابو څخه ځان ساتونکو (نا نشه يي) کارکونکو ته اړتيا وه. انتوني بينيزيت په ۱۷۷۵ ز کال کې له شرابو څخه د ځان ساتنې وړانديز وکړ. د ۱۷۹۰ز لسيزې په لومړيو کې ډاکتر بنجامين رش “Benjamin Rush” هغه ګواښ وڅېړه، چې د شرابو څښل د هغه ناروغۍ لامل ګرځېدلی شي، چې د ځان اداره کولو د کمښت لامل کېږي او نوموړي له شرابو څخه ډډه کول د درملنې د يوازيني اختيار په توګه ياد کړ. رش په خميره (تخمر) شويو څښاکو کې ګټې هم وموندې، مګر د تقطير شويو الکولي څښاکو کارونه يې وغندله. رش همدا راز د روږدېدنې يا اعتياد په اړه هغه اړيکه يا تړاو په ګوته کړ، چې نشه توب له ناروغۍ، مړينې، ځان وژنې او جرم سره درلود. د “Pompili Maurizio et al” له نظره په دې اړه زياتېدونکې نښې يا شواهد شته، چې د مصرف شويو شرابو له کچې يا حجم څخه پرته هم د څښاکو نمونه د روغتيايي پايلو لپاره اړينه ده. په ټوله کې د شرابو د مصرف او د ناروغيو او ټپونو له ۶۰ څخه د زياتو ډولونو تر منځ سببي اړيکه شته. اټکل شوي دي چې شراب له ۲۰-۳۰ سلنه پورې د ستوني سرطان، د ځيګر سرطان، د ځيګر د التهاب، انسان وژنې، مېرګيو او د موټرو د ټکر پېښو لامل دي. د امريکا له اوښتون څخه وروسته رش د بېلابېلو کليساګانو پر ملايانو باندې غږ وکړ، چې خلکو ته له څښاکو څخه د ځان ژغورنې پيغامونه ورسوي. که څه هم د ځان ژغورنې پيغامونه تر ۱۸۲۰ ز لسيزې پورې امريکا کې په پراخه کچه له پامه غورځول شوي وو.
تاريخچه
له الکولي څښاکو څخه ځان ساتنه يو له هغو بنسټيزو سپېچلتياوو څخه ده، چې د ارستو په مقاله “Nicomachean Ethics” کې لښتليک شوې ده.
ريښې (له ۱۸۲۰ ز کال څخه مخکې)
د ۱۸ پېړۍ پر مهال د امريکا اصلي کلتورونه او ټولنې له الکولو څخه خورا اغېزمنې شوې وې، چې د بڼکو لپاره سوداګرۍ کې زياتره وخت ورکول کېدل او د بېوزلۍ او ټولنيزې ګډوډۍ (تيت او پرکتيا) لامل شو. د ۱۷۳۷ ز کال په لومړيو کې د څښاکو د مخنيوي امريکايي الاصله فعالانو د شرابو خلاف او په طبيعي يا بومي ټولنو کې د الکولي څښاکو د وېش او پېر د مخنيوي لپاره د قانون جوړونې هلې ځلې پيل کړې. د استعماري دورې پر مهال د پيټر چارټاير “Peter Chatier”، پاچا هېګلر “King Hagler” او کوچني ټرټل “Little Turtle” په څېر مشرانو د له هغو کلتوري بدلونونو څخه د اصلي امريکايانو د ژغورنې په هڅه کې د سوداګريزو توکو په توګه د ګني د شرابو او د مېوې له اوبو څخه د جوړو شویو شرابو د کارونې مخالفت وکړ، چې د دوی په اند ويجاړونکي وو.
په ۱۸ پېړۍ کې په لويه برتانيه کې د جين په نوم شرابو بوختيا يا کسب “gin craze” و. منځني پوړونه د ښکتنيو پوړونو په منځ کې د پراخه نشې په زياتېدونکي ډول مخنيونکي (منتقدين) وو. د جين شرابو څښل چې درجې يا ترتيب لپاره د منځني پوړ له هيلې څخه هڅول شوي او ښارونو کې د نفوس د ودې له امله پراخه شوي وو، د نيوکه کونکي ملي بحث موضوع شوه. په ۱۷۴۳ز کال کې د مېتودېست کليساګانو “Methodist Churches” بنسټګر جان ويسلي “John Wesley” اعلان وکړ، «چې که څه هم په بشپړ ډول ورته اړتيا ده، مګر څښاکو پلور، پېر او څښاک ټول هغه بدۍ دي، چې بايد مخنيوی يې وشي».
په ۱۸۱۰ز کال کې کالوين پلويو وزيرانو له شرابو څخه د ځان ساتنې په اړه د مقالو ليکلو په موخه ماساچوسيتس کې له يو دارالعلوم څخه ليدنه وکړه، چې يادې ليکنې دې خپلو جماعتونو ته په تبليغ کې وکاروي. د نه مخنيوي د ځپنې لپاره د ماساچوسيتس ټولنه “The Massachusetts Society for the Suppression of Intemperance (MSSI)” په ۱۸۱۳ز کال کې جوړه شوې وه. يادې ټولنې يوازې د لوړ ټولنيز دريځ نارينه (سړي) ومنل او د شرابو کارونه يانې مصرف کې يې منځلارېتوب وهڅوه. د ټولنې نفوذ په ۱۸۱۸ز کال کې خورا لوړ شو او په ۱۸۲۰ زکال په داسې حال کې پای ته ورسېده، چې د منځلاري خوځښت (موخه د شرابو د مخنيوي خوځښت ده) پر راتلونکي باندې يې هيڅ د بام وړ اغېز پرېنښود. د منځلارۍ نورې کوچنۍ ټولنې هم په ۱۸۱۰ز لسيزه کې راپورته شوې، مګر د خپلو نږدې سيمو څخه د باندې يې لږ اغېز درلود او خورا ژر بېرته له منځه ولاړې. د دوی لارو چارو د شراب څښلو د مخنيوي په پلي کولو کې لږه اغېزه درلوده او شراب څښل له ۱۸۳۰ز کال څخه تر وروسته مودې پورې په رښتيني ډول زيات شول؛ که څه هم د دوی د عامه ځان ژغورنې ژمنې او ناستې او همدا راز د رسالو پر مخ وړل د شرابو د مخنيوي په موخه د امريکايي ټولنې “American Temperance Society” په څېر د مخنيوي د يو څه اوږدمهاله ټولنو له لورې پلي شول.
پنسلوانيا کې د شرابو د مخنيوي لومړنۍ ټولنه چې سند يې موندل شوی دی، د “” په نوم وه، چې په ۱۸۱۹ز کال د ديلاوېر سيمې “Delaware County” په “Darby Friends Meetinghouse” کې جوړه شوه. (شلمه مخ، له کورنۍ جګړې څخه د مخه د شرابو د مخنيوي خوځښت، اسا ايرل مارتين؛ د تاريخ او ژوند ليک پي ای مجله، ۱۹۲۵زکال، ۴۹ ټوک، درېيمه ګڼه).
اطلاعاتي خوندیتوب
اطلاعاتي خوندیتوب (Information security) چې ځینې مهال ورته د InfoSec اختصاري ډول هم کارول کېږي د اطلاعاتي ګواښونو په راکمولو سره د اطلاعاتو د ساتنې چارې ته ویل کېږي. دغه موضوع د اطلاعاتو پر وړاندې د ګواښونو د مدیریت برخه ده چې په معمول ډول په دغه چاره کې په معلوماتو کې د غیرمجاز/نامناسبې لاسوهنې، غیرقانوني ګټنې، افشا، اختلال، له منځه وړو، فساد، اصلاح، څېړنې، ثبت یا د هغو د ارزښت له راکمولو څخه مخنیوی او یا هم د دغو مواردو کمښت په کې شاملېږي. همدارنګه د دغه ډول نامطلوبو پېښو د اغېزو راکم کوونکي اقدامات هم په کې شاملېږي. خوندي ساتل شوي اطلاعات کېدای شي بېلابېل ډولونه ولري، د بېلګې په توګه الکترونیکي یا فیزیکي، لمس کېدوني (لکه کاغذي اسناد) او نه لمس کېدوني (لکه پوهه) وي. د اطلاعاتو د خوندیتوب اصلي تمرکز د اطلاعاتو د محرمیت متوازنه ساتنه (confidentiality)، یو موټی توب (integrity) او معلوماتو ته د لاسرسي (availability) وړتیا ده (چې د درې ګونې CIA په توګه هم پېژندل کېږي)؛ په داسې حال کې چې د پام وړ پالیسۍ پر اجرا کې ورباندې تمرکز ساتل کېږي خو نه باید د یو سازمان د موثریت مخه ونیسي. دغه چاره د ګواښونو د جوړښت لرونکي مدیریت له بهیر څخه حاصلېږي چې لاندې موارد په کې شاملېږي:
د دغې څانګې د معیاري کولو په موخه علمي او مسلکي کسان له یو بل سره په همغږۍ د لارښوونو، پالیسیو او د پسورډ، انټي وایرس، فایروال، انکرېپټ کوونکو سافټ ویرونو، قانوني مسئولیت، امنیتي پوهې او روزنې په ګډون نورو صنعتي معیارونو په برخه کې همکاري لري. دغه معیاري کول کېدای شي د قوانینو او مقرراتو د پراخه طیف پر مټ هدایت شي چې معلوماتو ته د لاسرسي په ډول، پروسس کېدو، ساتنې، لېږد او له منځه وړو اغېز لري. ورته مهال که چېرې د دوامداره ودې فرهنګ په پام کې وه نه نیول شوي په هر یوه بنسټ کې دننه معیارونه او لارښوونې کېدای شي محدود اغېز ولري.
لنډه کتنه
د اطلاعاتو د خوندیتوب په اصلي هسته کې د معلوماتو د محرمیت ساتنې، یوموټي والي او لاسرسي په ګډون اطلاعاتي تضمین ځای لري څو له دې ډاډ ترلاسه شي چې د یو شمېر ګواښوونکو مسایلو په صورت کې اطلاعات له حیاتي ګواښ سره مخ نه شي. په دغو مسایلو کې طبیعي افات، د کمپیوټر/سرور خرابېدل او فزیکي غلا شاملېږي، خو دغو ته نه محدودېږي. په داسې حال کې چې د کاغذ پر بنسټ چارې لا هم دود دي او د اطلاعاتو د خوندیتوب ګڼ شمېر لارو چارو ته اړتیا لري، خو په سازماني ډیجیټال ابتکاراتو باندې په مخ پر زیاتېدوني ډول  ټینګار کېږي، چې اوس مهال د اطلاعاتو د ټکنالوژۍ د متخصصینو له خوا دغه مواردو ته رسیدګي کېږي. دغه متخصصین د ټکنالوژۍ (په ځانګړې توګه د کمپیوټري سیستمونو) په برخه کې د اطلاعاتو پر خوندیتوب کار کوي.
د یادونې وړ ده چې کمپیوټر لزوما د کورني ډسکټاپ په معنی نه دی. هر هغه وسیله کمپیوټر دی چې پروسېسر او حافظه ولري. دغه ډول وسیلې کېدلای شي له غیر شبکوي جلا وسیلو لکه د حساب له ساده ماشین څخه نیولې تر شبکوي موبایلي محاسبوي وسایلو لکه ځیرک تلیفونونو او تبلت کمپیوټرونو پورې راونغاړي. له همدې امله د اطلاعاتو د خوندیتوب متخصصین د معلوماتو د ماهیت او ارزښت له امله په هره لویه سوداګرۍ یا هر شرکت او لوی بنسټ کې شتون ولري. هغوی د شرکت دننه د ټولو هغو مخربو سایبري بریدونو پر وړاندې د ټکنالوژیکو وسایلو د ساتنې مسئولیت پر غاړه لري چې هڅه کوي خصوصي اطلاعاتو ته لاسرسی ومومي او یا هم د داخلي سیسټم کنټرول په واک کې واخلي.
ګواښونه
د اطلاعاتو د خوندیتوب پر وړاندې په بېلابېلو ډولونو ګواښونه شتون لري. د نن ورځې په رایجو ګواښونو کې د سافټ ویرونو بریدونه، د معنوي مالکیت غلا، د هویت غلا، د تجهیزاتو یا اطلاعاتو غلا، سبوتاژ او اطلاعاتي باج اخیستنه شاملېږي. وایرسونه، کمپیوټري چینجي، کوډ غلا کوونکي بریدونه او تروجان اسونه د پروګرامي بریدونو له عامو ډولونو څخه دي. د معنوي مالکیت غلا د معلوماتي ټکنالوژۍ په برخه کې یو له پراخو موضوعاتو څخه ده. د هویت غلا بیا هغه چاره ده چې معمولا د یو بل چا د شخصي اطلاعاتو د غلا په موخه د ټولنیزې انجینرۍ (social engineering) پر مټ د هغه مهمو اطلاعاتو ته د لاسرسي له لارې ترسره کېږي.
نن ورځ د تجهیزاتو یا اطلاعاتو غلا د دغه واقعیت له امله ده چې ډېری وسایل ګرځنده او د غلا وړ دي چې د معلوماتو د ظرفیت د زیاتوالي له امله لا هم مطلوب دي. په سبوتاژ کې معمولا د یوه بنسټ د ویب پاڼې له منځه وړل شاملېږي څو هغه د خپلو پېرودونکو باور له لاسه ورکړي. د اطلاعاتو په باج اخیستنه کې د یوه شرکت د پانګې یا اطلاعاتو غلا شاملېږي چې د هغو څښتن ته د خپلې پانګې یا اطلاعاتو په بېرته سپارنه کې ورڅخه د یوه څه تمه لري لکه له باج غوښتونکو (ransomware) پروګرامونو څخه چې ګټنه کوي. له دغه ډول بریدونو څخه د خوندیتوب په موخه ګڼ شمېر لارې چارې شتون لري، خو تر ټولو مهم احتیاطي اقدام د کارونکي دوره یي باخبري ده. د هر بنسټ لپاره لومړنی ګواښ د همدغه بنسټ کارمندان یا داخلي مامورین دي چې دوی د داخلي ګواښونو په توګه هم یادول کېږي.
دولتونه، پوځ، شرکتونه، مالي موسسات، روغتونونه، غیر انتفاعي بنسټونه او نور ګڼ شمېر شخصي سوداګرۍ د خپلو کارکوونکو، پېرودونکو، محصولاتو، څېړنو او خپل مالي وضعیت اړوند ګڼ شمېر خصوصي محرم اطلاعات راغونډوي. که چېرې د یوې سوداګریزې چارې د مالي چارو، پېرودونکو او نوې تولیدي کړنلارې اړوند محرم اطلاعات د هغو د یوه رقیب یا هم تورې خولۍ لرونکي هکر لاس ته ورسي؛ دغه سوداګري او د هغو پېرودونکي کېدای شي په پام وړ کچه نه جبران کېدوني زیانونه وګالي او همدارنګه د هغه شرکت اعتبار له منځه یوسي. له سوداګریز پلوه، د اطلاعاتو خوندیتوب باید د لګښت سره په متوازنه بڼه وساتل شي چې د ګورډن لوب موډل (Gordon-Loeb Model) د دغې اندېښنې اړوند په اقتصادي ریاضیکي کړنلار کې د دغې چارې وړاندیز کوي.
د وګړو لپاره د اطلاعاتو خوندیتوب د هغوی پر خصوصي حریم پام وړ اغېز لري چې په مختلفو کلتورنو کې د هغو اړوند په پراخه کچه متفاوت لید شتون لري.
کونګ فو پانډا (فلم)
کونګ فو پانډا Kung Fu Panda د ۲۰۰۸ امریکایی کمپیوټر انیمیشن عمل کامیډی فلم دی چې د ډریم ورکس انیمیشن لخوا تولید شوی او د پارامونټ پیکچرز لخوا توزیع شوی. دا فلم د لرغوني چین په یوه نسخه کې ترتیب شوی چې د انتروپومورفیک څارویو لخوا آباد شوی او د پو په نوم د ګونګ پانډا شاوخوا ګرځي ، د کنګ فو لیواله. کله چې د تای لونګ په نوم یو ناوړه کنګ فو تیپې له زندان څخه د تیښتې وړاندوینه کیږي ، پو په ناڅاپي ډول د "ډریګن جنګیالي" نومول شوی ، دا د هغه د ماتې لپاره ټاکل شوی و.
قیصه
دا د پو ، په نوم د لاجورد ، بې ارزښته سلیکر پانډا په اړه کیسه ده چې شاوخوا د کونګ فو خورا لوی مینه وال دی ... کوم چې د خپلې کورنۍ د نوډل پلورنځي کې هره ورځ کار کولو پرمهال کار نه کوي. په ناڅاپي ډول د یوې پخوانۍ پیشنهاد پوره کولو لپاره غوره شوی ، د پو خوبونه واقعیا کیږي کله چې هغه د کونګ فو نړۍ سره یوځای کیږي او د خپلو بتانو ترڅنګ مطالعه کوي ، افسانوي غصب پنځه - پړانګ ، کرین ، مانټیس ، ویپر او بندر - د دوی د ګورو په مشرۍ لاندې ، ماسټر شیفو. مګر مخکې لدې چې دوی پوه شي ، غچ اخیستونکی او خیانت کوونکی تپ لونګ تای لونګ د دوی لار پرمخ وړي ، او دا پو پورې اړه لري ترڅو د راتلونکي ګواښ څخه هرڅوک دفاع وکړي. ایا هغه کولی شي د کونګ فو ماسټر کیدو خپل خوبونه په واقعیت بدل کړي؟ پو خپل زړه - او خپل طمع - دنده ته اړوي ، او احتمالي اتل په نهایت کې وموندله چې د هغه ترټولو لوی ضعف د هغه ترټولو لوی ځواک دی.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
شاه زمان پټان
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;"
لنډه پيژنده
شاه زمان پټان د ميرزمان زوی دی چې په  ۱۳۷۲ لمريز کال د ننګرهار ولايت د بهسودو ولسوالۍ د بلندغر د سيمې په قلعه حسين کې زېږېدلی دی.
لومړنۍ زده کړې يې په محمدي صاحبزاده عالي لېسه کې کړي دي چې په ۱۳۹۱ لمريز کال له يادې لېسې څخه په اعلی درجه فارغ شوی دی..
په ۱۳۹۱ لمريز کال يې لوړو زده کړو ته د لار موندنې په پار په کانکور ازموينه کې برخه واخيسته چې د کونړ ولايت د ښوونې او روزنې پوهنځي ته کامياب شو، خو د ځينې ستونزو له کبله يې ياد پوهنځی ونه لوسته
په ۱۳۹۲لمريز  په الفلاح د لوړو زده کړو موسسه چې هغه وخت لا پوهنتون نه شوی نه و، داخله وکړه او د حقوقو او سياسي علومو پوهنځی يې پيل کړ، نوموړي په خپل د فراغت سند په لمريز کال د ياد پوهنتون د حقوقو او سياسي علومو د پوهنځي د قضاء او څارنوالۍ له څانګې واخيست.
د پوهنتون د لوستلو پرمهال يې د ياد پوهنتون د حقوقو او سياسي علومو د پوهنځي د فرهنګي کمېټې د غړيتوب وياړ هم درلود او له دې سره په څنګ کې د الفلاح اخبار مسئول مدير هم و.
اثار :
تراوسه لا کوم چاپ شوی کتاب نه لري
ناچاپ :
خيبر او ياسمين ( ناول )
داسې به يې تور کړم لکه زما برخليک :
هغه نن بيا هيڅ کار نه و، کړی، ډېر خپه او غمګين معلومېده، له ځان سره په سوچونو کې ډوب شو، خدای خبر چې څه څه سوچونه او خيالونه به يې په ذهن کې راغلې وي او څه څه پوښتنې او ګيلې به يې له خدايه په زړه کې کړې وي، خو د انسان په لاس کې هيڅ هم نه وي ، خدای د ژوند لپاره  يو عجيب او د انسان له عقله پورته قانون ايښی چې په ټولو برخو يې پوهېدل ناشوني بريښي، اوس نو تاسې د ده بد نصيبه ژوند ته وګورئ چې له زېږېدو سره سم د مور له شفقت او مهربانۍ محروم شو، څو مياشتې وروسته يې پلار د ده د روزنې او پالنې په بهانه بل واده وکړ، کوچني والی يې د ميرې مور د نادودو او نفرت په اور کې پيل کړ، هغه د چا خبره چې مور ميره شي، پلار پلندر شي، د ميرې مور په وړاندې يې کله هم پلار له ده څخه ننګه ونکړه او هر وخت به يې تراټه، کله چې د ښوونځي زده کوونکی شو، لا له دوهم ټولګي درېم ته نه و، اوښتی چې پلار يې هم په يوه ترافيکي پېښه کې خپل ژوند له لاسه ور کړ او  په نازکو او کمزورو اوږو د کورنۍ د ساتنې دروند پېټی ور کېښود، وخت او حالاتو يې د ده له لاسونو د ښوونځي کتابونه واخيستل او پرځای يې د بوټانو برس ور کړ، له مجبورې ورځې به يې سره له دې چې ډېر کوچنی و، خو بيا هم اړ و، چې خپلې کورنۍ ته يو څه روزي وګټي او خپل ژوند پرې پرمخ يوسي، تر يوې مودې خو ښه وو، له پلار ور پاتې لږ و ډېرې پيسې او د خپل خپلوانو مرستې يې د کورنۍ د چلولو ښه بسنه وکړه، خو پوره کال وروسته نور نو خپل خپلوان ترې لاس واخيست، ګوذاره يې ګرانه شوه، د کلي کور د هر چا پوروړی شو، په دوکانونو کې نور چا په پور سودا هم نه ورکوله او د ده له بدبختۍ به د اوړي چا څپلۍ هم نه رنګولې، ځکه نن سبا ټولې داسې څپلۍ او څپلکې دي چې رنګ ته اړتيا نه لري بس يو څه وخت يې په پښو کړه او نور يې ايسته واچوه، په کلي کې به چې هرې کوڅې او هر لوري ته ته، نو پوردارانو به ترې خپل پورونه غوښتل، مېره مور يې چې د پوردارانو له پورونو او د خلکو له پېغورونو نوره تنګه راغلې وه، يوه شپه يې ځان وژنه وکړه او د سر دا سيوری يې هم له سره کم شو، اوس، نو د روزۍ له ګټلو سربېره يو بل مسئوليت هم ور ترغاړې شو، چې هغه د خپلو دوه کوچنيو وروڼو د ساتنې او پالنې مسئوليت و، خو بيا يې هم خپل مسئوليت په ډېر ښه شکل پرمخ وړه او هيڅ کله يې ماتې نه منله، خو نن چې هغه تر غرمې هيڅ کار نه و، کړی او کوچني وروڼه يې چې له بېګاه راهيسې وږي وو، هره شېبه به يې له ده د څه خوراک غوښتنه کوله او ده به په دې او په هغه تېرويستل چې دا دی اوس کور ته ځو هلته به ډوډوۍ وخورو او کله به يې ويل چې يوه شېبه وروسته به تاسې ته دا او ....واخلم، خو له سهار راهيسې يې خپله يوه ژمنه هم پوره نه کړای شوه، له همدې کبله ډېر خپه او غمګين کله به يې د خپلو دواړو کوچنيانو وروڼو مړاوو څېرو ته وکتل چې د ولږې اثار پکې له ورايه ښکارېدل او کله به يې په لاره د تلونکو خلکو څپلو او بوټانو ته په ځير ځير وکتل، خو هيڅ يو هم نن د بوټونو د رنګولو يا جوړولو اړتيا نه ليدله، هغه وايي چې بدبختي دې راشي بيا نه شپه ګوري نه ورځ، نيمه ورځ يې د کار په تمه تېره کړه، خو هيڅ کار يې ونکړ، سوچونو پسې واخيست او لا په خيالونو کې غرق شو، په مخ يې له سترګو نرۍ نرۍ اوښکې راغلې، ژر يې په خپل خيرن لستوڼي پاکې کړې، زړه يې همداسې ډک ډک کېده، سر يې کښته واچاوه او ښه شېبه همداسې ټيټ سر ناست و، چې يو شخص راغی او خپل بوټونه يې ورته په مخ کې کېښودل او ورته يې وويل بچېم دا رنګ کړه، خو خيال دې وي چې ښه يې تور کړې، انور ورته په خپل له غريو نه ډک اواز ځواب ور کړ: غم مه کوه کاکا! داسې به يې تور کړم لکه زما برخليک!
ټولنيز احساس
د نوي کال دوهمه ورځ وه، سهارني باران خپل زړه ښه يخ کړی وو، نور نو تم و، وريځو خپل ځای ورو ورو لمر ته پرېښوده، خو بيا هم ځای ځای خړې تورې ورېځې وې اسمان لا په پوره توګه شين نه، د مازيګر زېړ لمر خپل زرينې وړانګې لکه د سهار څرک په څېر ښوولې او د ورېځو له تورو تيارو سره لاس او ګرېوان و، ته به وايې د پټ پټوني لوبه کوي.
زه د تعمير له سره په ننداره ووم، نننۍ ورځ د ښاريانو ګڼه ګوڼه هم کمه وه، شايد چې ځينې ښاريان به کليوالي سيمو او نورو ځايونو ته په مېلو تللي او کاروباريانو بيا اکثره د نوي کال په مناسبت پيل کړې رخصتي لا پای ته نه و رسولې
د ورېدلي باران له کبله نن د ښار هوا پاکه ښکارېده، خو بيا د ښار په هره کوڅه کې ډنډ اوبه د دې ښار د يو بد کلتور او د ښاروالۍ د بې کفايتۍ يو ښه ثبوت و، ځای ځای په هره کوڅه او سړ ک اوبه ډنډ ولاړې وې چې د تېرېدونکو موټرو له ټايرونو سره به وړاندې وروسته تيت شوې او څو لحظې وروسته بېرته په هماغه پخواني حالت راټولې شوې، ما هم ننداره کوله شاوخوا مې کتل او د خپل دولت په کمزورۍ او د ملت په بې غورۍ مې افسوس راته له ځانه سره مې ويل چې دولت خو ځه ځينې ستونزې او مشکلات شايد ولري، خو ملت ولې په خپله خپل ځان له ستونزو سره مخ کوي، دومره خو د هر چا وس رسيږي چې دومره جګ بلند منزلونه جوړوي، نو تر مخ يې يو لښتۍ هم وباسي ايا شتمنه پوړۍ د خپل ملت لپاره دومره هم نشي کولای؟
لا په همدې خوبونو کې غرق ووم، چې ناڅاپه مې د يو سړک په منځ کې په يوه کراچي وان ولګېدې چې په خپلو لپو کې د سرک د منخ اوبه رااخلي او په خپله کراچۍ کې يې اچوي، يوه شېبه له ځان سره فکر واخيستم په زړه کې مې سل بلاګانې دده په نورو شتمنو پوړيو واچولې له ځانه سره مې وويل چې له هغوی خو دا هم ښه دی هم دومره وس يې چې رسيږي، خپل مسئوليت اداء کوي زړه مې غوښتل چې له هغه سره ملګرتيا وکړم او زه هم ورسره مرسته وکړم، ترڅو په ګډه د سړک منځ اوبه په يوه لښتي کې چپه کړو، خو دا ناشونې وه، ځکه زه له هغه ځايه ډېر لرې او په څوم منزل کې ووم چې يوازې په کښته کېدو مې لس دقيقې لګېدلې، لا هم په همدې يوه دوه کې ووم چې ورشم که ورنشم په دې حالت کې مې پام شو چې د سړک له غاړې يې يو څه راپورته کړ، څو ځله يې په لاس ګاډي کې وګرځاوه، فکر کوم لرګی يا کوم بل تېره څيز به و، بيا په سړک ور ټيټ شو څو لپې اوبه يې بيا لاس ګاډي ته ورواچولې بيا يې هم هماغه څيز راواخيست د لاس ګاډي دننه يې څو څو ځله خپل لاس وګرځاوه له هغې وروسته يې لاس ګاډۍ روان کړ، څو قدمه چې وړاندې ولاړ خپل لاس ګاډۍ يې څو څو ځله کله يو خوا او کله بله خوا کوږ راکوږ کړ او بار کړې اوبه يې بېرته شاوخوا دانه وانه وشيندلې او هغه جذبه، ولوله او عزت يې چې زما په زړه کې راويښ کړی وو، بېرته يې له خاورو سره خاورې کړ او په خپله مخ لاړ.
پښتونه تاته وايم !
څو به د جهالت په دې تورتم کې ژوند تېروې ؟
ترڅو به د جهالت په خوب ويده يې ؟
او تر کومې به په دې ناپوهۍ وياړې؟
'پښتونه پاڅه ! نړۍ په خوځښت کې ده ، هسې په قرار مه کېنه. د کيسو او نکلونو دوران پای ته رسيدلی دی ، اوس د عمل وخت رارسېدلی دی.پاڅه ! هڅه او زيار پيل کړه ، د نړۍ سره ګام پر ګام د برياليتوب منزلونه طی کړه.دا د قرارې ناستې وخت نه دی اوس د ساينس زمانه ده ، اوس د تورو د جنګونو دوران ډېر زوړ شوی نړۍ وال اوس په رسنيو خپله جګړه پرمخ بيايي  چې له بده بخته ته ترې ډېر لرې پاتې شوی يې .پاڅه ! ستا د نيکونو تاريخ له خلکو هېر شوی دی اوس په دې نـوي پېر کې د تاريخ يوه نوې پاڼه ورزياته کړه،د پرمختګ ، پوهې او ابادۍ پاڼه او په دې سره د خپلو نيکونو تاريخ يو ځل بيا روښانه کړه او د افغانيت د عزت او سر لوړۍ جنډه هسکه وساته ، ياده کړه هغه وخت چې خلکو به ستا له نيکونو څخه د خپلې خپلواکۍ لپاره د ملاتړ غوښتنه کوله ته اوس ولې دومره کمځواکی شوې چې خپله خپلواکي اوس د نورو په مټ ساتل غواړې ، پخوا به نړۍ تاته د پرتمين ، ښاغلي ، پياوړي ، توريالي ، وياړلي ، وفادار ، ميړني ، سپېڅلي او عزتمن قوم خطاب کاوه ، خو نن نړۍ تاته د يو جاهل ، ناپوه او له تمدنه د يو لري وګړي او وحشي قوم خطاب کوي. پاڅه ! ويښ شه او نړۍ والو ته دا وښيه چې ته اوس هم د نړۍ د سالارۍ وړتيا لرې او د تېر په څېر اوس هم په خپلو مټو د خپل قوم ، ملت او هېواد ساتنه کولی شې او خپل قوم د پرمختګ او بريا په لوري رهي کولی شې ، خو دا هر څه به هله ممکن وي چې ته يو څو خويونه په ځان کې ولرې او يو څه کړنلارې عملي کړې چې عبارت دي له :'
۱ – پوهنه او زده کړه بايد په ټوله پښتني ټولنه کې دود کړل شي.
۲ – د بښنې ، عاطفې او ځان ځارونې روحيه پياوړې شي.
۳ – سوچ بايد ځاني نه بلکې ټولنيز وي.
۴ – خپلې ګټې د ملت له ګټو غوره ونه ګڼل شي .
۵ – هغه دودونه چې د پښتني ټولنې د وروسته پاتې والي سبب ګرځي بايد سم او په نوي بڼه وړاندې کړل شي ( لکه ښوونځيو ته د انجونو نه پرېښودل ).
۶ – خپله ژبه تر نورو ټولو ژبو سپېڅلې وګڼل شي او په ويلو او ليکلو يې هيڅ ډول د شرم احساس ونکړل شي.
۷ – د هرکار له پيل دمخه بايد ټولنيز او اسلامي ارزښتونه او ګټې په پام کې ونيول شي.
۸ – قومونه او خېلونه د لوړوالي ، کبر ، غرور او بهترۍ پاړکي نه بلکې د پېژندنې يو معيار وګڼل شي.
۹ -  د خپل قوم ، ژبې ، هېواد او ملت ته د خدمت پرمهال د هر ډول ستونزو په وړاندې کلکه مبارزه وکړل شي او په هيڅ حالت کې ناهيلې نشو.
۱۰ – عزت او سر لوړي په پيسه کې نه بلکې په انسانيت کې ولټول شي.
پښتون پروت دی لا خوبونه د غفلت کړي
پښتون پروت دی لا خوبونه د غفلت کړي
خوار ناصح ګوره ويدو تـــه نصيحت کړي
چې قـــــدم  د ننــــــــګ په لار ناخلې ناپوهه
تورې خورې بـــــــــه د قوم سر راوچت کړي
ســـــــرې لمـبـــــې په ګوګـل کــې رابلـيـــږي
پښتون خپله د خپل ځان سره خيانت کړي
په سم کار کې يې ورپېښ څه مصيبت کړي
که سر په بيه وي هم ترېنه ځار شــــــــــــــــــه
پټـــــــان ننګ په پښتنو په هر قيمت کړي
لفظونه پښتــانـه دي او خيالــونه پښتانه
لفظونه پښتــانـه دي او خيالــونه پښتانه
په يو کــور کې اوسيـږي لکـه ورونه پښتانه
ډېر زيات ترې نه خوشحال يم زه يې يوازې پرېښی نه يم
همېش راسره مله وي ستـــا يادونــه پښتانه
په خپـلـــه مې خپه کړي بيا جرګې راوليږي
جـانــان راسـره پالــــي عـــادتونـه پښتانه
زما په انتظار به دې د سـر کمڅـۍ شي سپينې
ماتيږي نه ما کـړي دي لــوظــونــــه پښتانه
نور هر عادت يې ګل دی خو دا يو پکې سم نه دی
سکه د تره زامن وي شي تــربـــرونـه پښتانه
تر څو به لاس ګرېوان وي د يو بل سره پټانــه
پښتون دی پښتون وژني خوري قبرونه پښتانه
نن به زمونږ کلي ته سوله راځي
که څه هم ژوند تېريږي ،خو زړه مې نه صبريږي.
ګيله من هم يم او ناهيلی هم ، خو
سترګې مې ستا د راتلو لارې څاري
د غمونو خېلخانه ده او زمونږ غريب خانه
ژوند مو د هدف لپاره دی ،خو
هدف مو د احسان لپاره
لکه څنګه چې د انسان اړتياوې نه پوره کيږي
همداسې زمونږ جګړې هم نه ختميږي
پر سر مو نه راتېريږي او خپلې وزرې پر مونږ نه راخوروي
هر څه بدليږي ،خو
زمونږ دښمنۍ پای ته نه رسيږي
سيندونه بهيږي
واورې اوريږي ،خو
د وينو سېلاوو نه بنديږي
خو تاته وايم!
اخر تر کومې به مونږ داسې په تمه يو ستا؟
تر څو به تاته انتظار کوو مونږ؟
تر څو به ستا راتګ له خدايه غواړو ؟
زمونږ تن تن درته لاري څاري
چې نن به زمونږ ترمنځ وروري ټينګيږي
نن به نو مونږ له کلي جنګ شړو
نن به زمونږ کلي ته سوله راځي.
مونږ پښتانه يو جنګ په بيه اخلو
زه ددې خاورې
ددې کلي
ټوکيدلی زرغون شوی
قوم يم
لکه ګلاب چې شي راپورته
له څو تورو خاورو،خو
د ګلاب د ښايستو
اټکل له خاورو نه شي
خپل هر عاشق او هر مين ته
په خندا ولاړ وي
هيڅ يو ورغلی بې نوا نه پريږدي
په هر ميلمه بلا خوشبو
بلا وږمې لوروي
يوه شېبه له تورو خاورو لرې نه شي زغمی
شي پسې مړاوی
پاڼې پاڼې شي او ورژيږي،خو
له دې مخکې د شکوونکي لاس کړي وينې وينې
زه هم په دغه تورو غرو کې پيدا
خو بلا هيلې اميدونه لرم
نړۍ مې کور ده په کې سوله غواړم
زه يې د ټولو خوشحالي غواړمه
په ما داهسې ټاپه مه لګوۍ
په يو خبره يوه ژمنه همېشه  ولاړ
زه مې له خپلې ژمنې نه اوړمه
د پښتون زوی يم
تل په خپل ټاټوبي ننګه کوم
سر ترې ځاروم ،خو
که څوک زمونږ مينځ کې :
نفاق اچوي
جنګ جوړوي
زور چلوي
شر جوړوي
مونږ پښتانه يو جنګ په بيه اخلو
په دویمه نړیواله جګړه کي د پولنډ ونډه
پولندې وسله وال ځواکونه له شوروي، امریکا او برتانیا څخه وروسته په دویمه نړیواله جګړه کې له خورا سترو متفقینو قواوو څخه و. پولنديانو د متفقینو په جګړه ایزو هڅو کې هوایي، ځمکنې او سمندري قواوو لویه ونډه درلوده.
پولندي ځواکونو په ختیځ کې له سرو لښکرو سره یوځای  او د شوروي تر قوماندې لاندې له بلاروس اواوکراین ها خوا په پولند کې د شوروي په یرغل کې برخه واخیسته او له ویستولا او آدر سیندونو ها خوا یې د برلین په جګړه کې ونډه واخیسته.
په لویدیځ کې پولندي ځمکنیوقواوو د توبروک په محاصره کولوکې د شمالي افریقا په یرغل کې حضور درلود، د مونټ کاسينوپه جګړه کې د موناستري د غونډۍ په نیولو کې د ايټالیا په یرغل کې ، د فرانسې له یرغل وروسته په جګړو کې ( د فلایسي پاکېټ په جګړه کې، د مارکټ ګارډن په عملیاتو کې  د هوایي لوا د پاراشوت غورځولو او د زرهدارو په هغه فرقه کې حضور درلود چې جرمني باندې د لویدیځ ایتلاف یرغل لپاره کاریدل.
په ځانګړې توګه د ۱۴۵ پولندي پيلوټانو خدمتونه چې برتانوي چورلکې یې د برتانیا د جنګ په مهال د برتانیا تر قوماندې الوځولې په ښه توګه مستند شوي دي، له دې ډلې ۷۹ پیلوټانو د راف  RAF ( شاهي هوایي قوا)  تر قوماندې لاندې د ۱۹۴۰ تر جولای وروسته ، ۳۲ پیلوټانو د پولنډي ۳۰۳ شمېرې هوایي ډلګي سره د ۱۹۴۰ ز کال له اګست وروسته او ۳۴ پيلوټانو د پولندې ۳۰۲ شمېرې هوایي ډلګي سره الوتنې تر سره کړې. د هغوی د نورو خدمتونو موارد د پولند د هوایی قواوو له خوا د فرانسوي الوتکو الوځول و چې د برتانیا د جګړې په مهال تر سره شول، له ۱۹۴۴ ز کال څخه وروسته د پولندې هوایي قواوو مرکز ( له برتانیایي الوتکو سره ) په برتانیا کې جوړ کړای شو.
په جګړه کې د پولند ځينې ونډې لږ د لیدو وړ وې، د جګړې په مهال او تر جګړې د مخه د جرمني د رمز جوړونکي ماشین د رمزونو کشفول د مرین ریجاوسکي Marian Rejewski ، هنریک زیګالسکي Henryk Zygalski او جرزی روزیکی Jerzy Różycki په څېر رمزپېژندونکو له خوا د پام وړ و. د پولند پراخې استخباراتي شبکې هم د متفقینو د استخباراتو لپاره خپل ستر ارزښت ثابت کړ.
د دویمې نړیوالې جګړې اروپایي محاذ د ۱۹۳۹ ز کال د سپتمبر په لومړۍ نېټه په پولند باندې د جرمني په یرغل او له هغه وروسته د ۱۹۳۹ په د سپتمبر په ۱۷په پولند باندې د شوروي  په یرغل پرانستل شو. د همدې کال د اکتوبر په ۶ د کاک Kock په جګړه کې د پولند له ماتې وروسته، جرمني او شوروي ځواکونو د پولند بشپړ کنترول لاس ته راووړ. د دې یرغل بري د پولند د دویم جمهوریت په پای تمام شو که څه هم پولند په رسمي توګه هیڅکله تسلیم نه شو. د پولند یو پټ دولت چې په تبعید کې و خپل مرکز بلاخره په لندن کې تنظیم کړ او خپله مبارزه یې د اشغالګرو قواوو په مقابل کې له سره پېل کړه. په لویدیځ کې او ختیځ کې پولندې قواوې ځای په ځای شوې او له پولند بهر داستخباراتي خدمتونو یو مرکز له پولند څخه بهر تاسیس شو او په ټوله جګړه کې  په نړیوال ایتلاف کې برخه واخیسته.
په پولند یرغل
د پولند په دویم جمهوریت باندې د نازي جرمني د ځواکونو یرغل په اروپا کې د دویمې نړیوالې جګړې پیل وبلل شو. شوروي په پولند د سپتمبر په ۱۷ یرغل وکړ او د جرمني متحدې سلواکیا هم د مولوتوف – رایبنتراپ Molotov–Ribbentrop تړون الحاقي پروتوکول ته په پام سره په پولند حمله وکړه، جرمني شوروي ته خبر ورکړ چې ځواکونه یې د شوروې د علاقې وړ زون ته نژدې کيږي نوپه شوروي یې ټينګار وکړ چې نوموړي زون ته ننوځي. شوروي د جرمنیانو له چټک پرمختګ څخه حیرانه شوه ځکه فکر یې کاوه چې د جرمني به په څو اونیو کې د یرغل لپاره چمتو شي نه په څو ورځو کې. هغوی په خپل منځ کې وعده وکړه چې هر څومره شونې وی حرکت وکړي. د سپتمبر په ۱۷ شوروي په ختیځ پولند باندې یرغل وکړ او پولندی حکومت  او نظامیان یې اړ کړل چې د Romanian bridgehead په سیمه کې له اوږدمهاله دفاع څخه ډډه وکړي. د پولندیانو وروستی نظامي غونډونه د اکتوبر په لومړیو کې تسلیم شول.
په تړون پورې اړونده مکلفیتونو له مخې، برتانیا او فرانسې د سپتمبر په ۳ د جرمني په وړاندې د جنګ اعلان وکړ. هتلرغلط فکر کړی و چې فرانسه او برتانیا به ده ته اجازه ورکړي چې پرته له نظامی عملیاتو د پولند ځينې برخې له جرمني سره یوځای کړي. جګړه د ۱۹۳۹ ز کال د سپتمبر په ۱ د Molotov–Ribbentrop Pact تړون تر لاسلیک وروسته یوه اونۍ وروسته پیل شوه. په دې تړون کې یو پټ پروتوکول شامل و چې له مخې یې شمالي اروپا او مرکزي اروپا یې د جرمني او شوروي نفوذ سیمو تر منځ تقسیم کړې وه. دا جګړه د ۱۹۳۹ ز کال  داکتوبر په ۶ د جرمني او شوروي له خوا د ټول پولند په نیولو پای ته ورسېده. په دې جګړه کې د جرمني تلفات تقریبا ۱۶۰۰۰ مړه، ۲۸۰۰۰ ټپیان، ۳۵۰۰ ورک و. د جرمني ۲۰۰ الوتکې او ۳۰٪ زره لرونکي ټانکونه له منځه لاړل. د پولند تلفات ۶۶۰۰۰ مړه او ۶۹۴۰۰۰ اسیران و.
د پولند په جګړه کې د جرمني تلفات د هغو تلفاتو ۵۰٪ سلنه و چې تر ۱۹۴۱ ز کال پورې پر شوروی د حملې تروخته یې زغملي وه اوهغې جګړې چې یوه میاشت یې دوام وکړد ۸ میاشتو اکمالات مصرف کړل.
له یهودانوسره مرسته
په پولند کې داسې ډلې هم وې چې د جرمني د اشغال په مهال یې خپل ژوند د یهودانو د ژغورلو لپاره په خطر کې واچاوه. د جرمني له خوا اشغال شوی پولند په اروپا کې یواځينی هیواد و چې جرمني به له یهودانو سره هر ډول مرسته کوونکي او د هغه کورنۍ ته د مرګ سزا ورکوله. همدا رنګه پولند د جرمني له خوا یواځينی اشغال شوی هېواد و چې په ځانګړې توکه یې د یهودانو د مرستې لپاره یو سازمان جوړ کړی و. د دې سازمان پټ نوم زیګوتا Żegota وه چې یهودانو ته یې خواړه، پنا ځای، روغتیایي پاملرنه، پېسې او تقلبي اسناد برابرول. د  زیګوتا Żegota ډیری پیسې به په مستقیم ډول په برتانیا کې د جلاوطنه پولندي حکومت څخه راتلې.
ډیری یهودیان چې د جرمني له خوا د پولند د اشغال په مهال ژوندي ووتل  دهغو پولندیانو له خوا وژغورل شول چې له  Żegota سره بې اړيکې و. د هغو یهودیانو شمیره چې په پولند کې بچ کړل شول له ۴۰۰۰۰ تر ۵۰۰۰۰ یا ۱۰۰۰۰۰ تر ۱۲۰۰۰۰ پورې وه. پوهان اټکل کوي چې د یوه یهودي د ژوند ژغورلوبه د لسو کسانو کار ته اړتیا درلوده. د هغو خلکو منځ کې چې د ملتونو په منځ کې نیکي کوونکي لقب ( دا هغه لقب و چې د اسراییلي دولت له خوا هغو غیر یهودي خلکو ته ورکول کېده  چې د عام قتل په مهال یې یهودان له منځه وړل کېدو څخه ژغورلي و ) پولندې وګړي ډیر و. څه ناڅه ۶۳۳۹ پولندي ښځو او نارینه وو دا لقب تر لاسه کړ چې دا د ۲۲۷۶۵ هغو خلکو ۲۵ سلنه خلک دي چې دالقب یې پخوا تر لاسه کړی و.
د پولند مقاومت
د جرمني له خوا د پولند د اشغال په وړاندي د مقاومت اصلي قوه د آرمیا کراجوا Armia Krajowa وه چې معنی د ( کور لښکر) وه او اختصاري بڼه یې "AK" وه. لکه څنګه چې د AK قوماندان ویل دې قوې ۴۰۰۰۰۰ قسم خوړلي غړي درلودل خو یوه یو سلنه  کوچنۍ برخه یې په  ۱۹۴۳ز کال او ۱۹۴۴ کې له ۵ تر ۱۰ سلنه پورې یې په چریکي جګړو کې ښکېل وه. دجګړې په ډیری برخه کې AK د مقاومت له د رېو سترو خوزښتونو یو ستر خوزښت وه. AK به خپل عملیاتونه په لندن کې له جلا وطني پولندي حکومت سره همغږي کول او فعالیتونو یې د مسیر په انحراف، تخریب او استخباراتي معلوماتو په چمتو کول تمرکزدرلود.
کناډا ژبه
}}
کناډا ژبه ( تلفظ : /ˈ k ɑː n ə d ə / or /ˈ k æ n ə d ə /, ಕನ್ನಡ kannaḍa ) یا کناریس ، یوه دراویډی ژبه ده چې په هند کې ویل کیږي. په ځانګړې توګه د کرناټکا په ایالت کې، دا رسمي ژبه ده. د دې ژبې ویونکو ته 'کنګا' ویل کیږي. او د دوی شمېر شاوخوا 40 ملیونه دی. دا د هند یوه له رسمي ژبو څخه ده. او دا د کرناټکا ایالت لومړۍ رسمي ژبه ده.
سرچينې
وېشنيزه:کرناټک وېشنيزه:کرناټکال وېشنيزه:کرنا وېشنيزه:سلطان ټيپو وېشنيزه:شهيد سلطان ټي وېشنيزه:کرناټک او مسلمانان وېشنيزه:ميسور
د روم د وروستۍ سترواکۍ اساسي قانون
د روم د وروستۍ سترواکۍ اساسي قانون د لارښوونو او اصولو يوه ناليکل شوې ټولګه وه، چې په اصل کې د دود يا تعامل له لارې تصويب شوې وه او هغه کړه وړه يې تعريف کړل، چې د روم وروستۍ سترواکي په کې اداره کېده. د تاريخي تړون د موضوع په توګه د روم وروستۍ سترواکي په ۲۸۴ ز کال کې د ديوکليتين “Diocletian” لاسرسي سره له رومي پاچاهۍ (د روم لرغونې سترواکۍ) څخه راپورته شوه؛ د نوموړي دوره د سترواکۍ د څلور ګونو څانګو “Tetrarchy” پيل په نښه کوي. د واک لرلو اساسي قانون شاهي دولت په څرګند ډول د واک د رښتينې سرچينې په توګه وپېژنده او په همدې ډول يې د ديارشي باندنۍ بڼه پای ته ورسوله، چې سترواک او د مشرانو جرګې په کې په ګډه سترواکي اداره کوله.
د سترواک حکومت په اړه د ډيوکليتين سمونونو په پای کې هغې دورې ته د پای ټکی کېښود، چې پخوانيو جمهوري غوښتونکو قاضيانو (لکه: استازو او سالارانو) په کې رښتيني واکونه درلودل. له همغه وخته استازو د مشرانو جرګې د ناستو له رياست کولو څخه پرته نږدې رښتينې دندې نه درلودې او د ټيټو قاضيانو دندې په ګټور ډول د دوه ارابه يي وسيلې د ځغلونې په څېر يوازې د بېلابېلو لوبو کوربه توب کاوه. نور ډېری کوچني قضات په اسانۍ سره ورک شول.
ديوکليتين هڅه وکړه چې په خپله د سترواکۍ نظام په داسې يو جوړښت کې بيا ورغوي، چې له دوه اګوسټي او دوه قيصاريانو څخه جوړ څلور سترواکان هر يو په کې د سترواکۍ څلورمه برخه اداره کوي. د سترواکۍ د څلور ګونو څانګو يا “Tetrarchy” په نوم پېژندل شوی دا اساسي جوړښت که څه هم ان د ديوکليتين د مودې تر پايه هم دوام ونه کړ؛ نوموړی د خپل نظام د ړنګېدلو او کورنيو جګړو شاهد و، چې په ۳۰۵ ز کال کې له ګوښه کېدنې څخه وروسته د نوموړي د استعفا لامل شول.
نوموړي د سترواکۍ لپاره ستر اداري سمونونه هم پلي قانوني کړل. په ختيځ او لويديځ باندې د نوموړي د سترواکۍ وېش چې هره نيمه يې د يو بېل سترواک تر امر لاندې وه، د سياسي يووالي په کوټلو خنډونو سره پاتې شو. که څه هم د روم ښار تر هغې وخته پورې يوازينۍ پلازمېنه پاتې شو، چې قسطنطنيه په ۳۵۹ ز کال کې دې دريځ پورته شوې وه، مګر د سترواکۍ حکومت څوکۍ پاتې شوه، چې لويديځ په کې په عمومي ډول ميډيولانيوم (نني ميلان) کې يا ځيني وختونه د سترواک د استوګنې حالت کې اګوستا تريويروريوم (نني تراير) کې يا هغه ځای کې و، چې له څلورمې پېړۍ سترواکانو راهيسې په کې سترواک رامنځته کېدلو د دوی په پاچاهيو کې حرکت وکړ، که څه هم روم تر اوسه پر نورو ټولو ښاري واليانو او ښاروالانو او همدا راز د نورو ټولو ښاري شوراګانو (له ۳۵۹ ز څخه له قسطنطنيې پرته) څخه پورته په سترواکه کچه د خپلو مشرانو جرګې “Praefectus urbi” لرلی دی، چې د رسمي پلازمېنې دريځ يې ساته.
د ايټاليا د سالاري يا پرايتورين رئيس “Praetorian Prefect of Italy” له مخې يو نايب يا خليفه او وروسته دوه نايبانو د ايټاليا د سترواکې ادارې مشري وکړه، چې يو يې سبربيکارين ايټاليا (اپينينيس سويل او تاپوګان) کې او بل يې انونارين ايټاليا (د اپينينيس او رايشيا شمال) کې و. سنا او اجرائيه قاضيانو د هغه څه له مخې خپلو دندو ته دوام ورکړ، چې په اصل کې د ديوکليتين اساسي قانون مشخص کړي وو. د دیوکليتين له لورې د سترواکۍ ملکي او فوځي څانګې په لږ بدلون سره په اغېزه کې [په خپل حال] پاتې شو، که څه هم پورتنی مصر “Upper Egypt” د پنځوسمې له نيمايي څخه د ډکس جنرال له لورې اداره کېده، چې پر نفوس باندې ملکي واک يې هم پلی کړ. وروستي کنستانتين سترواکان ښايي د چارواکو د يو څه اصولو په بدلولو سره د ديوکليتين اساسي قانون کې بدلون راولي، مګر اداري چارچوکاټ يې نه بدلوي. سترو بدلونونه د لومړي جستينين “Justinian I” تر وخته (۵۲۷ – ۵۶۵ز)  پورې د چارواکو د سيمه ييز پوړ راتلونکې د له منځه تلنې او د زېرمه تون (sacrae largitones) او د تاج ملکيتونو د سختې کمزورې کېدنې شاهد نه وو.
د ديوکلوتين د نوي اساسي قانون
د ديوکلوتين د نوي اساسي قانون له مخې واک د اګوسټي په نوم د دوه سترواکانو تر منځ شريک شوی و. د دوه برابرو اګوسټي واکونو رامنځته کېدنې د برابرښت يا “Collegiality” د پخواني جمهوري غوښتونکي اصل بيا راپورته کېدنه په نښه کړه، لکه ټول قوانين، فرمانونه او ګومارنې چې د يو اګوسټي له لورې تر سره کېدلې، په يو ځای ډول د دواړو له لورې تر سره شوې ګڼل کېدلې. ټاکل شوې وه چې يو اګوسټس به د سترواکۍ لويديځه نيمه برخه او بل به يې ختيځه نيمه برخه باندې واکمني کوي. ديوکليتين مګزيمين خپل مرستيال اګوسټس وټاکه او لويديځه سترواکي يې ورکړه، په داسې حال کې چې په خبله يې ختيځه سترواکي واخيسته. ديوکليتين نيکوميديا سيمه او مګزيمين د ميلان سيمه خپلې پلازمېنې وټاکلې. د دې لپاره چې دواړه نیمې برخې داسې جوړې کړي، چې په نښه ييز يا سمبوليک ډول د يو په څير ښکاره شي، ديوکليتين خپله سيمه “patres Oreintis” او مګزيمين خپله سيمه “patres Occidentis” وبلله.
اګوسټي په قانوني ډول له پخواني پرينسيپونو “Princeps” (د پاچاهۍ يا د شهزاده تر لاس لاندې سيمو له مخې رومي سترواکان) څخه څرګند يا روښانه وو، ځکه چې د پرېنسيپېټ له مخې رومي سترواکانو د پخوانيو جمهوري غوښتونکو قاضيانو ځای ونيو. کله به چې يو پرينسيپس يو فرمان ورکړ، نو فرمان به يې يوازې د سترواکۍ تر مودې پورې د قانوني چلند وړ و، په داسې حال کې چې د دې خلاف د جمهوريت له مخې د اجرائيه يا قضائيه قوې د مشر له لورې هر ورکړل شوی فرمان به د واک کې د هغه د اوسېدلو تر مودې پورې د اعتبار وړ و. د جمههوريت او پرېنسيپېټ له مخې يوازې د مشرانو او مقننه جرګې تل پاتې بنسټونه وو او په دې ډول يوازې همدوی هغه قوانين تصويبولی شول، چې تر نامعلومې نېټې به واکمن وو. د ديوکليتين د سترواکۍ د نوي څلور ګونې بڼې يا ‘Tetrarchy’ له مخې اګوسټي د سنا او جرګو ځای ونيو او په دې ډول د يو اګوسټس فرمان به په واک کې [په خپل حال] پاتې کېده، ان که ځانګړي سترواک به دنده هم پرېښوده. دا ډول قانون يوازې د يو راتلونکوي سترواک له لورې بې اعتباره کېدلی شو. د دې مفهوم منطقي پراختيا دا معنا، چې د اجرائيه يا قضائيه قوې مشر قاضي، جرګو او د مشرانو جرګې هيڅ يو هم په قانوني ډول د سترواک مخه نه شوه نيولی.
پخوانيو جمهوري غوښتونکو قاضيانو او همدا راز پرېنسيپونو دواړو حقوقي دريځ درلود. د جمهوريت له مخې دولت قاضيانو ته واک ورکړی و، چې خپلې دندې ته دوام ورکړي، په داسې حال کې چې د پرېنسيپېټ له مخې دولت پرېنسيپونو ته د سترواک اوسېدلو قانوني واک ورکړی و. هر اګوسټي د دوی خلاف د سترواک اوسېدلو لپاره د دولت له لورې واک ته اړتيا ځکه نه درلوده، چې اګوسټي په خپله دولت و. د اګوسټي لوړ واک د دوی د پوښاک يا جامې اغوستلو (چې په قيمتي تيږو سره به ښکلې شوې وې) او د سترواکۍ د تاج او همدارنګه د نوموړي د پېژندنې د هغو مراسمو له مخې تشرېح کېدل، چې دوی سره له نږدې کېدونکي هر شخص څخه غوښتل کېدل. د پخوانيو پرېنسيپونو خلاف اګوسټي د له منځه تلونکي يا فاني په پرتله د ډېر عمر لرونکو په سترګه کتل کېدل، چې د دوی د تر لاسه کړيو درنښتونو [سر ورته ټيټول] له مخې تشرېح شوي وو. دا درنښتونه پخوا يوازې د خدايانو لپاره په پام کې نيول کېدلې. په داسې حال کې چې سترواکانو په تېر کې دا ډول درنښتونه تر لاسه کړې وو، دوی يوازې له خپلې مړينې څخه وروسته دا درنښتونه تر لاه کړل او اګوسټي تر اوسه دا ډول درنښتونه ان د خپل ژوند پر مهال تر لاسه کولی شول.
د عثماني سترواکۍ کلاسيکي عصر
د عثماني سترواکۍ کلاسيکي پړاو، په ۱۴۵۳ز کال کې د قسطنطنيې له فتحې نيولې د شپاړسمې پېړۍ تر نيمايي د عثماني سترواکۍ د تاریخ په اړوند موده ده چې تقريباً د ستر سليمان (۱۵۲۰) د واکمنۍ تر پای پورې ۱۵۱۶رسېږي. په دې پړاو کې د سلطان د مطلقې واکمنۍ پر بنسټ د هېوادپالنې نظام خپل اوج ته ورسېد او دې سترواکۍ داسې اداري بنسټونه جوړ کړل چې په اصلاح شوې بڼه يې د څو پېړيو لپاره پر ځای وساتل. د عثماني سترواکۍ د واکمنۍ سیمه ډېره پراخه شوه او له همدې امله ځينو تاريخ پوهانو دې سترواکۍ ته د « Pax Ottomana» نوم ورکړ. له ۱۴۵۳ز کال مخکې د سترواکۍ له خوا د مرکزيت پروسه د دويم محمد په واکمنۍ کې بشپړه شوه.
سيمه
په کلاسيکي پړاو کې عثماني سترواکۍ د خپلې سيمې هيښونکې پراختيا تجربه کړه. دا پړاو په ۱۴۵۳ز کال کې د محمد الثاني (۱۴۵۱-۱۴۸۱ز) له خوا د قسطنطنيې په نيولو سره پيل شو. محمد الثاني په بالکان او اناتوليا کې د سترواکۍ حيثيت غښتلی کړ، په ۱۴۵۴-۵ کې يې سربيا، په ۱۴۵۸-۹ کې يې پيلوپوني، په ۱۴۶۱ز کال کې يې تريبيزانډ او په ۱۴۶۳ز کال کې يې بوسنيا ونيول. د ۱۴۶۳-۷۹ د عثماني-وينزي جګړې پر مهال په يونان کې ډېرې وينيزي سيمې فتحه شوې وې. تر ۱۴۷۴ز کال پورې عثمانيانو خپل اناتولي سيال قرامنيان فتح کړي، په ۱۴۷۵ز کال کې يې په کریميايي ټاپپوزمه کې «کافه» ونیوله او په دې ډول يې کريميايي خانات د يو تابع دولت په توګه جوړ کړ. په ۱۴۸۰ز کال کې د ايټاليې په «اوترانتو» بريد وشو، خو په راتلونکي کال کې د محمد الثاني مړينه د عثمانيانو د شاتګ لامل وګرځېده.
د بايزيد الثاني مهال (۱۴۸۱-۱۵۱) د پخواني پړاو د چټکو فتوحاتو څخه وروسته د پیاوړتيا يو پړاو و او ددې سترواکۍ سيمې يواځې تر يو بریده پراخه شوې. په ۱۴۸۴ز کال کې بايزيد د مالداوي پر ضد د يوې جګړې مشري وکړه، دې سيمې ته يې تابع حيثيت ورکړ او د «کليا» او «اکرمين» ستراتيژيک بندرونه يې له خپلو سيمو سره يوځای کړل. د ۱۴۹۹-۱۵۰۳ جګړو پر مهال په يونان او البانيا کې د وينزي سترې بندرګاوې ونیول شوې چې تر ټولو مهمې يې د موډون، کورون او دورازو وې. په هر حال، د هغه د واکمنۍ تر پايه، عثماني سيمې په ختيځ کې د نوې جوړې شوې صفوي سترواکۍ له ګواښ سره مخ شوې.
د سليم اول (۱۵۱۲-۱۵۲۰) د واکمنۍ پر مهال يو ځل بيا په چټکۍ سره پراختيا پيل شوه، چا چې په ۱۵۱۴ز کې د «چالديران» په جګړه کې صفويانو ته ماتې ورکړه، د اناتوليې ډېره برخه يې له خپلې خاورې سره يو ځای کړه او د لنډې مودې لپاره يې تبريز هم ونيو. په ۱۵۱۶ز کال کې هغه د مملوکي سترواکۍ په وړاندې د جګړې مشري وکړه، راتلونکی کال يې لمړی سوريا ونيوله او ورپسې يې مصر فتح کړ. په دې ډول د عثماني سترواکۍ په لوري کې هېښونکی بدلون منځ ته راغی، ځکه چې اوس دې سترواکۍ د منځني ختيځ په اسلامي مرکزي سيمو واکمني کوله، تر څنګ يې سپېڅلي ښارونه مکه او مدينه هم د دوي تر حمايت لاندې راغلل. دې چارې د سترواکۍ پر حکومت د اسلامي فعاليتونو اغېز زيات کړ او په عربي خبرې کونکې نړۍ او اناتوليه او بالکان کې يې د عثماني مرکزي سيمو تر منځ تعامل زيات اسانه کړل. د سليم د واکمنۍ پر مهال د دې سترواکۍ خاوره له شا اوخوا ۳۴۱۱۰۰ ميل مربع (۸۸۳۰۰۰ کيلو متر مربع) څخه ۵۷۶۹۰۰ ميل مربع (۱۴۹۴۰۰ کيلو متر مربع) پورې پراخه کړه.
د سليمان اول (۱۵۲۰-۱۵۶۶) د واکمنۍ په لومړۍ نيمايي کې پراختيا دوام پيدا کړ، چا چې مخکې تر دې چې په ۱۵۲۶ز کال کې په هنګري بريد وکړي، لومړی بلګراد (۱۵۲۱) او «روډز» ونيول، د «موهکس» په جګړه کې يې دويم وليس پاچا ته ماتې ورکړه او هغه يې وواژه او د لنډې مودې لپاره يې «بوډا» ونيو. د پاچا د نه شتون له امله په هنګري کې د ځای ناستي پر سر کورنۍ جګړه پیل شوه او عثمانيانو د يو تابع شهزاده په توګه د «جان زپوليا» ملاتړ وکړ. کله چې د  دوی سيال «هبسبرګ» د برياوو په تر لاسه کولو پيل وکړ، سلیمان نېغ په نېغه مداخله وکړه، «بوډا» يې ونيو او په ۱۵۴۱ز کال کې يې دا سيمه له خپلې سترواکۍ سره يو خای کړه. په نورو سيمو کې، سليمان د ايران د صفويانو پر ضد سترې جګړې رهبري کړې، په ۱۵۳۴ز کال کې يې بغداد ونيو او عراق يې له خپلې سترواکۍ سره ونښلاوه. د شمالي افريقا د ډېرې برخې په يو ځای کېدو سره، په ۱۵۳۸ز کال کې د ساحلي يمن په نيولو او له هغې وروسته د داخلي برخې په الحاق سره عثماني واکمني لا پسې پراخه شوه.
۱۴۵۱-۱۴۸- محمد الثاني
د قسطنطنيې نيولو له محمد الثاني سره مرسته وکړه چې خپل پام د اناتوليې پر لور واړوي. محمد الثاني په اناتوليه کې د يوې واحدې سياسي هستې د منځ ته راولو هڅه وکړه، په دې ډول چې د « Beyliks» په نوم ترکي دولتونه يې ونيول، په شمال ختيځه اناتوليا کې يې د يوناني سترواکۍ « Trebizond» ونيو او له کريميايي خانات سره متحد شو. د اناتوليايي « Beyliks» يو ځای کول له محمد الثاني څخه له پنځوس کاله زيات مخکې، تر ټولو لومړی سلطان بايزيد اول پيل کړي و، خو په ۱۴۰۲ز کال کې د انقرې د ويجاړونکې جګړې څخه وروسته، نوی جوړ شوی اناتوليايي اتحاد ختم شوی و. محمد الثاني په ترکي دولتونو عثماني ځواک بيا پر ځای کړ. دې فتوحاتو هغه ته فرصت ورکړ چې په اروپا کې مخ په وړاندې ولاړ شي.
د قسطنطنيې له سقوط وروسته، محمد په ۱۴۶۰ز کال کې په «پيلوپونيس» کې د موريا د مستبد او په ۱۴۶۱ز کال کې په شمال ختيځه اناتوليه کې د «ټريبيزنډ» سترواکي هم ونيول. په دې ډول د بيزانس واکمنۍ وروستي دوه پاتې شوني په عثماني سترواکۍ کې ضم شول. د قسطنطنيې فتتحې دې هېواد ته خورا زيات درناوی او شهرت ورکړ.
پلوتين
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
پلوتين يو له هغه ورستنيو فيلسوفانو څخه دی چې له یوناني تمدنه اغېزمن شوی. هغه په 204 یا 205 کې زېږېدلی. فرفوریوس سوري د هغه ژوند ليک ليکلی چې په هغې کې د هغه د ټاټوبي په اړه هیڅ مالومات نشته ، مګر نن ورځ هغه د ډېری مصریانو له خوا د اسکندريې په ښوونځي کې د فلسفې سره بلد ګڼل کیږي.
پېژندنه
د لرغونې نړۍ پای ته د سکندر تر برید وروسته، د پوهې او فلسفې مرکز له اتن څخه اسکندریې ته ولېږدول شو چې په هغه وخت کې اسکندريې نږدې يو مېليون نفوس درلود.او د بېلابېلو افکارو د جذبولو مرکز و. خو د دې مختلف فکرونو او نظرونو په اړه زموږ پوهه خورا لږه ده. ځکه د دغه ښار مشهور کتابتون څو څو ځله سوځول شوی و.
بر سېره پر دې د الکساندريا د ښوونځي د مفکرينو، ب د یونانیانو برعکس، د دوی د نظریاتو په لیکلو کې ډیر ټینګار نه کاوه. ځکه چې ډیری یې د ساینس هدف، نه زده کړه، د انفرادي آزادۍ په توګه ګڼل، او په پایله کې، دوی نور د خپلو افکارو پایلې لیکلو ته اړتیا نه لیدله. مګر د دوی ټولو په منځ کې، پلوتين یو استثنا دی. هغه د خپلو شاګردانو په ټینګار لیکل پیل کړل او د هغه لیکنې د هغه شاګرد فیرفوریس په 54 مقالو کې راټولې کړې. فیفوریوس لیکنې په نهو ټولګو او شپږو ګروپونو کې تنظیم کړې او هرې ډلې ته یې د " آیناد " نوم ورکړ. (په یوناني کې دا د 9 کټګوریو مانا لري او په عربي ژبه ورته تصاوات ويل کيږي.)
د دې ليکنو له امله پلوتين په نړۍ کې له خورا اغېزمنو او الهام اخيستونکو فيلسفانو څخه شو، پرته له مبالغې، موږ کولای شو ووایو چې د نفوذ د درجې له مخې د پلوتين فلسفه - چې تر ټولو مهم نوې اپلاتوني فلسفه ده او په یو ډول د هغه د بشپړتیا استازی دی - د اپلاتون یا ارستو له فلسفې سره د پرتلنې وړ دی.