د_نړېوال_سازمانونه_په_اړه_معلومات
اووم فصل د نړیوالو سازمانونو د مزایاوو ډولونه مزایا په حقوقی لحاظ له مصونیت سره توپیر لری، یعنی ډيپلوماټیک مصونیت هغه امتیاز دی چی له ډيپلوماټ پرته هر څوک تری د استفادی حق نه لری، خو یو ډيپلوماټ ته د دی امتیاز نه ورکولو او ځنډول، د هغه د دندی د اجرا خنډ نه سی ګرځیدای. د ډيپلوماټیکو مزایاوو ورکړه تر ډيره د هیوادونو یو اخلاقی مسولیت دی، یعنی که یو دولت یوه ډيپلوماټ ته د مزایا له ورکړی څخه انکار وکړی، کوم قانونی مسولیت نه لری خو ډيپلوماټیک مصونیت د نړیوالو حقوقو او قواعدو یوه مهمه برخه ده، چی ټول دولتونه یی پر پلی کیدو او درناوی مکلف ګرځول سوی دی. د یادونی ده چی یو شمیر هیوادونه د مصونیت او مزایا ورکړی ته ژمن نه دی پاتی سوی، خو له دی سره سره بیا هم په ناچاری د دغه اصل په منلو مجبور سوی دی. د ۱۹۴۶ او ۱۹۷۵ د کنوانسیونونو له مخی، د نړیوالو سازمانونو مزایا په دی ډول ټاکل سوی دی: ۱:- له محصول او مالیاتو څخه معافیت ۲:- له ګمرکی محصول او پلټنی څخه معافیت ۳:- له ټولنیزی بیمی څخه معافیت ۴:- له شخصی خدمتونو څخه معافیت ۱:- له محصول او مالیاتو څخه معافیت د ۱۹۴۶ او ۱۹۷۵ کنوانسیونونو له مخی د ډيپلوماټیک پلاوی مشرتابه او کارکونکی له لاندینو مواردو څخه پرته له هر ډول مالیی او محصول څخه معاف دی: الف- غیر مستقیم مالیات، چی معمولا توکی او خدمات دی. ب ـ په کوربه هیواد کښی پر خصوصی غیر منقوله توکو لګول سوی مالیه او محصول، خو هغه توکی پکښی نه شامیلیږی چی ډیپلوماټ د خپل ماموریت په موخه له خپل هیواده ځان سره راوړی دی. ج ـ په خپله د شخص په هیواد کښی د شخصی عوایدو پر سر مالیات او همدغه راز پر سوداګریزو چارو د پانګونی له درکه وضع سوی مالیه. د ـ هغه محصولات چی د ځانګړو خدماتو په مقابل کښی وضع کیږی. ه ـ د غیر منقوله توکو په برخه کښی د ثبت، ګرو او تعارفی لګښتونه، البته د ۲۴می مادی د مقرراتو له مخی، ۱۹۷۵ کال کنوانسیون ۲۳ ماده، د ۱۹۴۶ کال کنوانسیون ۱۱مه ماده لومړی فقره) ۲:- له ګمرکی محصول او پلټنی څخه معافیت د ګمرکی مزایاوو په هکله د ملګرو ملتونو د مقر تړون او د ۱۹۴۶ کال په کنوانسیون کی په دی اړه په څرګند ډول څه نه دی ویل سوی، خو د ۱۹۷۵ کال کنوانسیون د دغو مزایاوو په اړه لاندی مقررات ټاکلی دی. ۱:- کوربه دولت د خپلو داخلی قوانینو له مخی، لاندنی توکی باید د خپل ګمرکی محصول او مالیی څخه معاف او د لیږد اجازه ورکړی. الف – د ډیپلوماټیک پلاوی د استفادی وړ رسمی توکی. ب – د ډیپلوماټیک پلاوی د مشر او کارکوونکو د استفادی وړ شخصی توکی، (د ژوند اولیه توکی). ج – د ډيپلوماټیک پلاوی د مشر تابه او کارکوونکو شخصی بکسونه له څارنی او پلټنی څخه معاف دی، خو هغه توکی چی له اړتیا پرته راوړل کیږی او د کوربه هیواد په قوانینو کښی منع سوی وی، په استثناء کښی راځی او پلټنی څخه نه معاف کیږی، په داسی مواردو کښی پلټنه یوازی د هغه شخص په حضور کښی باید ترسره سی، چی له همدی ډول معافیت څخه برخمن وی، (( د ۱۹۷۵ کال د ویانا کنوانسیون ۳۵مه ماده)). ۳:- له ټولنیزی بیمی څخه معافیت د ویانا کنوانسیون د ۲۳می مادی پر اساس، ډيپلوماټیک پلاوی استازی له ټولنیزی بیمی څخه معاف دی، په یادو مادو کښی راغلی: ۱:- د ډيپلوماتیک پلاوی مشر او کارکوونکی د دی مادی دریمی فقری له مخی، د هغه خدمت له امله چی خپل هیواد ته یی تر سره کوی، په کوربه هیواد کښی د ټولنیزی بیمی له ورکړی څخه معاف دی. ۲:- پر ډيپلوماټانو سربیره، سفارت یا سازمان شخصی خدمتګاران هم له دی حق څخه برخمن دی خو په لاندی شرط: الف – د کوربه هیواد تبعه یا اوسیدونکی نه وی. ب – د ټولنیزی بیمی مقررات دی باید په خپل او هم په دریم هیواد کښی پری پلی سی. ۳:- د ډیپلوماټیک پلاوی مشر او کارکوونکی باید د دویمی فقری له مخی د سفارت خدمتګارانو په اړه د کوربه هیواد په بیمی پوری اړوند مقررات پلی او رعایت کړی. ۴:- که خدمتګاران وغواړی چی د لومړی او دویمی فقری پر اساس د کوربه هیواد له ټولنیزی بیمی څخه استفاده وکړی، کوربه هیواد یی باید مخنیوی ونه کړی. ۵:- د دی مادی مقررات به پر هغه دوه اړخیزو تړونونو هیڅ ډول اغیز ونه کړی، کوم چی له دی وړاندی د ټولنیزی بیمی په اړه لاسلیک سوی دی او په راتلونکی کښی به هم د دی ډول تړونونو په وړاندیی خنډ نه سی. ۴:- له شخصی چوپړتیا څخه معافیت کوربه هیواد حق نه لری چی پر ډيپلوماټانو هر ډول شخصی، عمومی او فوځی خدمتونه او نوری چوپړتیاوو تر سره کړی، د ډيپلوماټیک پلاوی له دی ډول چوپړتیاوو او خدمتونو څخه معاف دی.