cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د روسيې او ناټو اړيکې
د ناټو نظامي تړون او روسي فدراسيون تر منځ اړيکې د شمالي اتلانتيک ګډې مرستې شورا د چارچوکاټ دننه په ۱۹۹۱ ز کال کې رامنځته شوې. په ۱۹۹۴ ز کال کې روسيه د سولې لپاره د ملګرتيا (Partnership for Peace) خپرونې سره يو ځای شوه او له همغه وخت راهيسې ناټو او روسيې د ګډې مرستې بېلابېل مهم تړونونه لاسليک کړي دي.
د روسيې او ناټو شورا (Russia-NATO Council) د امنيتي مسئلو او ګډو پروژو د پر مخ وړلو په موخه په ۲۰۰۲ ز کې رامنځته شوه. د روسيې او ناټو تر منځ ګډې مرستې اوسمهال په بېلابېلو اصلي څانګواو برخو کې پرمخ ځي. لکه: د تروريزم پر وړاندې مبارزه، نظامي مرسته، د افغانستان په اړه مرسته (د روسيې له لوري د امنيتي مرستې نړيوال غير نظامي ځواک د لېږد رالېږد لېږدولو په ګډون)، د سيمه ييزو درملو د توليد پر وړاندې مبارزه، صنعتي ګډې مرستې او د وسلو نه زياتوالی.
د ۲۰۱۴ ز کال اپرېل پر لومړۍ نېټه ناټو د کريميا يو ځای کېدنې په غبرګون کې له روسي فدراسيون سره د خپلو ټولو عملي ګډو مرستو د ځنډولو ناخوښه پرېکړه وکړه، مګر د ناټو او روسيې شورا (NATO-Russia Council) ونه ځنډول شوه. د ۲۰۱۷ ز کال  فبروري پر ۱۸ د روسيې د باندينيو چارو وزير سرګيلاروف (Sergey Lavrov) وويل، چې نوموړی له ناټو تړون سره د نظامي ګډې مرستې د بيا پيل ملاتړ کوي. د ۲۰۱۷ ز کال مارچ په وروستيو کې يادې شورا د بلجيم په بروسلي کې له وخته مخکې د ناټو د باندينيو چارو وزيرانو له ناستې څخه ليدنه وکړه.
د ۲۰۲۱ ز کال په اکتوبر کې له هغې پېښې څخه وروسته، چې ناټو په کې په بروکسل کې له خپلو مرکزي ادارو څخه اته تنه روسي چارواکي وايستل، روسيې د ناټو په اړه خپل ماموريت وځنډاوه او په مسکو کې يې د ناټو دفتر د تړلو امر وکړ.
له سړې جګړې څخه وروسته ګډه مرسته
په جرمني کې د برلين دېوال له نړېدلو څخه وروسته، ناټو او شوروي اتحاد (اوسنۍ روسيې) لکه په اروپا کې د معمولي وسله والو ځواکونو په اړه تړون، د وسلو د اداره کولو تړونونو لپاره تلپاتې هڅې په ګډون پر بېلابېلو کچو باندې خبرې کول پيل کړل. د شوروي د باندينيو چارو وزير Shervardnadze د ۱۹۸۹ ز کال ډسمبر پر ۱۹ نېټه د لومړي ځل لپاره د ناټو له مرکزي ادارو څخه ليدنه وکړه، چې وروسته ورڅخه په ۱۹۹۰ ز کال کې د ناټو او شوروي نظامي مشرانو تر منځ نارسمي خبرې وشوې. د ۱۹۹۰ ز کال په جون کې د Turnberry له لوري پيغام د ناټو او روسيې تر منځ د معاصرو اړيکو په بشپړتيا کې د لومړني ګام په توګه ياد شو. د ناټو سرمنشي Manfred Worner به د ۱۹۹۰ ز کال په جولای کې د راتلونکو ګډو مرستو په اړه د بحث کولو په موخه له مسکو څخه ليدنه کړی وی، چې دا د ناټو او روسيې د اړيکو لپاره لومړنۍ ليدنه وه.
دا چې په ۱۹۹۱ ز کال کې شوروي اتحاد ړنګ شو، روسي ولسمشر Boris Yeltsin ناټو ته په دې وړانديز سره يو ليک واستاوه، چې د روسيې اوږدمهاله موخه له ناټو سره يو ځای کېدل وه.
په ۱۹۹۱ ز کال کې د روسيې او ناټو تر منځ رسمي اړيکې او ګډې مرستې د شمالي اتلانتيک د ګډو مرستو شورا (وروسته يې نوم د اروپا او اتلانتيک د ګډون شورا ته بدل شو) د چارچوکاټ دننه پيل شوې او د ۱۹۹۴ ز کال د جون پر ۲۲ نېټه د سولې لپاره د ګډون خپرونې سره د روسيې په يو ځای کېدلو سره نورې هم ژورې [غښتلې] شوې.
د دوه اړخيزو اړيکو، مرستې او امنيت په اړه د مالي ملاتړ قانون ۱۹۹۷ز کال
دې چارې د بحث يو نوی ځای ترتيب کړ: د ناټو او روسيې تل پاتې ګډه شورا (NATO-Russia Permanent Joint Council) د سلا مشورو، ګډې مرستې او د دواړو اړخونو د نظريو تر منځ سمون راوړلو لپاره د کتنځي په توګه رامنځته شو. د يو بل د کړنو پر وړاندې ناټو يا روسيې ته د ويټو ځواکونو د ورکولو هيڅ شرط نه و. ناټو وويل چې په نويو غړو دولتونو کې د ذروي وسلو د تم ځای جوړولو يا يې نویو تل پاتې نظامي ځواکونو ته د لېږد هيڅ پلانونه نه لري. ياد ډلو وويل چې دوی يو بل ته د مخالفو په سترګه نه ګوري او په تر ټولو لوړې سياسي کچه کې د يوې منل شوې ټينګې سياسي ژمنتيا پر بنسټ به د ديموکراسۍ او ګډو امنيتي اصولو پر بنسټ د اروپا – اتلانتيک سيمه کې په ګډه يوه تلپاتې سوله رامنځته کړي.
له ۲۰۰۹ څخه تر ۲۰۱۴ ز کال پورې ګډې مرستې
د ۲۰۰۹ ز کال په ډسمبر کې ناټو په افغانستان کې د مرستې لپاره روسې ته نږدې شوه، چې له روسي پولو څخه يې د شوني نظامي اموالو په ګډون د هوايي مالونو د لېږد تړون لپاره د اجازې او افغان وسله وال ځواکونو لپاره د زياتو جنګي طيارو د برابرولو غوښتنه کوله. که څه هم روسيې له خپلې خاورې څخه يوازې د غير نظامي اکمالاتو د تېرېدلو اجازه ورکړه.
د ۲۰۱۱ ز کال د جون پر ۶ مه نېټه ناټو او روسيې د Vigilant Skies 2011 په نوم د خپل تاريخ په لومړني جنګي جېټ تمرين کې ګډون وکړ. د سړې جګړې له راهيسې دا د ناټو تړون او روسيې تر منځ يوازې دويم ګډ نظامي ګواښ منل دي، چې لومړنی هغه يې د اوبتل ګډ تمرين و چې د ۲۰۱۱ ز کال د می پر ۳۰ مه نېټه پيل شو.
د ۲۰۱۲ ز کال په اپرېل کې له ناټو سره د روسيې يو ځای کېدلو په اړه په ياد هېواد کې ځينې لاريونونه وشول، چې د کيڼې جبهې (Left Front) د کيڼ پلوي تړون له لوري تر سره شول.
مخالف ګواښونه او معيارونه
روسيه د يو بل تر منځ د (Moldova/Transnistria 1992–2016)، (Georgia 2004–2012)، (Estonia 2006–2007)، (اکراين له ۲۰۱۴ ز کال څخه تر اوسه)، (سوريه له ۲۰۱۵ ز کال څخه تر اوسه) او (ترکيه له ۲۰۱۵ څخه تر ۲۰۱۶ ز کال پورې) پر وړاندې په مخالفو ګواښونو کې بوخت شوه.
۲۰۱۴ز کال
د ۲۰۱۴ ز کال مارچ په لومړيو کې د ناټو او روسيې تر منځ کړکېچونه هغه وخت زيات شول، چې روسيې د کريميا سيمه په خپلې خاورې پورې وتړله. ناټو له روسيې څخه په ټينګه وغوښتل چې خپلې کړنې ودروي او د اوکراين له ځمکنۍ بشپړتيا او حاکميت څخه يې خپل ملاتړ اعلان کړ. د ۲۰۱۴زد  اپرېل پر ۱ نېټه، ناټو د خپلو باندينيو وزيرانو له لوري د يوې وینا په خپرولو سره اعلان وکړچې: «ناټو د دوی او روسيې تر منځ د ټولو عملي ملکي او نظامي ګډو مرستو د ځنډولو پرېکړه کړې ده. د ناټو او روسيې په شورا کې سياسي خبرې اترې به يې په اړينه سفارتي کچه يا له هغې پورته ادامه ولري، تر څو يې پر مټ د دې کړکېچ د يو بل تر منځ د نظرياتو بدلولو ته لومړنۍ او خورا ښه لاره هواره شي». یاده وینا روسيه په اوکراين کې په ناقانونه نظامي لاسوهنې او د اوکراين په حاکميت او ځمکنۍ بشپړتيا باندې د تيري له امله ملامته کړه.
په پسرلي کې د روسيې د دفاع وزير اعلان وکړ، چې په کريميا کې د خپلې تورې بحيرې د بهېدلو (Black Sea Fleet) د پياوړې کولو د برخې په توګه په کريميا کې د ۲۰۱۶ ز کال د هستوي وړ Tupolev Tu-22M3 (Blackfire) لرې واتن وېشتونکو وسلو د بيا زياتوالي په ګډون، د نورو ځواکونو د خپرولو پلان لري، چې يادې ذروي وسلې د سړې جګړې پر مهال د شوروي د سمندري وېشتونکو څانګو د ملا تير په توګه کارېدلې؛ مګر وروسته په کريميا کې له نظامي هډو څخه بېرته راټولې شوې. دې ډول حرکتونو ناټو اندېښمنه کړه: په نومبر کې د ناټو لوړ پوري نظامي قوماندان د متحده ايالتونو جنرال Philip Breedlove وويل چې: ياد تړون د هغې شونتيا په اړه د وېرې تر منځ نښو ته کتل دي، چې روسيه کېدای شي خپل کوم هستوي وسلتون Peninsula ته ولېږدوي. په ډسمبر کې د روسيې د باندينيو چارو وزير سرګيلاوروف وويل چې: دا به يوه قانوني کړنه وي، چې «کريميا اوس د داسې يو هېواد برخه شوې ده، چې د هستوي وسلو د نه زياتوالي د تړون له مخې دا ډول وسلې لري».
د سپټمبر په لومړيو کې د ناټو د ويلس په ناسته کې د ناټو او اوکراين کميسيون يوه ګډه وینا تصويب کړه، چې «په کلکه يې د روسيې له لوري په ناقانونه او ناروا ډول او خپله خوښه د کريميا سيمې تړلتيا د نړيوالو قوانينو څخه په سرغړونه کې د ختيځ اوکراين په پرله پسې او ارادي بې ثباتۍ په اړه پړه کړه»، دا درېځ يا حالت د ياد کميسيون له لوري د ډسمبر د لومړيو په وینا کې يو ځل بيا تاييد شو.
خاد
خاد يا د خاد د څارگرۍ اداره د افغانستان يوه دولتي اداره او د خدمات امنيت دولتي يو لنډون دی. د دولتي اطلاعاتي خدمات يا خاد په افغانستان کې د شوروي د يرغل وروسته د ببرک کارمل د ولسمشرۍ په مهال رامېنځ ته شوې چې د دې ادارې غړو اکثراً د افغانستان د کمونيستي مارکسيستي گوند د پرچم ډلې غړيتوب يې درلوده. دغه څارگرې اداره که څه هم چې په ښکاره د افغانستان د گټې د ساتنې او د افغانستان د دښمنانو د دسيسو د شنډولو په موخه جوړه شوې وه خو داسې ډېرې لږې پېښې به وي چې د دغې ادارې لخوا ترسره شوي دي چې د افغانستان په گټه تمامې شوې وي. د دغې څارگرې ادارې کړنې هغه وخت رسوا شوې چې مجاهدينو په افغانستان کې واک تر لاسه کړ خو کله چې د مجاهدينو تر مېنځ خپلمنځي تنظيمي جگړې او د هغوی لخوا د ظلمونو او ناورينونو لړۍ پيل شوې نو د افغانستان خلکو د خاد نوم نژدې هېر کړ او د تنظيمي ډلو د ربړو او شکنجو نه يې سرټکول پيل کړل. د خاد څارگرې ادارې لخوا د بنديانو ربړول او د هغوی شکنجې او ځورونې دغه اداره په يوې ډېرې بدنامې او کرغېړنې استخباراتي اداره بدله کړه. خاد د افغانستان اصلي استخباراتي اداره وه چې د شوروي د یرغل پرمهال یې د پتو پوليسو په توگه دنده تر سره کوله. د خاد اداره د اگسا يا ( د افغانستان د گټو د ساتنې ادارې) ځای ناستې ده چې د افغانستان د دولت يوه برخه گڼل کېده خو د ۱۹۸۹ کال پورې د شوروي تر مستقيم کنترول لاندې يې کار کاوه. د ۱۹۸۶ کال د جنوري په مياشت کې د خاد ادارې وزارت ته ارتقا وکړه او له هغه وروسته د دولتي امنيت د وزارت په نوم ياد شو. په ۱۹۷۹ کال کې د شوروي له يرغل وروسته د خاد اداره د پخواني شوروي اتحاد د جاسوسي ادارې يا کی جي بي تر کنترول لاندې راوستل شوه. دغه اداره د افغانستان ديموکراتيک جمهوري دولت د داخلي مخالفينو د ځپلو لپاره جوړه شوې وه. خو ددې سره سره د خاد ادارې په ۱۹۹۲ کال د شوروي تر ملاتړ لاندې کمونستي نظام له راپرزېدو وروسته هم خپل فعاليت ته دوام ورکړ او د شمالي ټلوالې د يوې استخباراتي ادارې په توگه يې له کال ۱۹۹۶ – ۲۰۰۱ يعنې د کورنۍ جگړې پرمهال کار کاوه.
وېشنيزه:څارگرې ادارې
د انټرويو (د دندي لپاره د ځانګړي مرکې) په اړه ځيني لارښوونې
لومړۍ پوښتنه
د ځان په اړه که مو راته ووېل؟
ځواب:
• خپل د نوم څخه يې پيل کړئ
• د خپل استوګنځی په اړه معلومات ورکړی
• د خپل تعليم په اړه لنډ ټکي وړاندي کړی
• د خپل کورنۍ په اړه لنډ وضاحت ورکړی
زما نوم منظوراحمد (دانش) دی، د کندهار ولاېت په اوومه ناحيه کي استوګنه لرم. د لسانس تر کچي مي په اداره او پاليسي کي زده کړي تر سره کړي دي، اوس مهال د امريکا د کاليفورنيا ايالت د UoPeople انلاين پوهنتون د کمپيوټرساينس پوهنځۍ محصل يم. په بېلابېلو ځايونو کي مي اوږدمهاله او لنډمهاله دندي تر سره کړي دي، په مالي اداري او تخنيکي (IT) چارو کي څه باندي شپږ کلنه کاري تجربه لرم. زه مي له خپلي کورنۍ سره د کندهار ښار په اوومه ناحيه ميرويس مينه کي اوسېږم.
دوهمه پوښتنه
• دا چي د مخکينۍ دندي څخه مو څه زده کړي لنډه تشرېح ورکړئ
• د خپل راتلونکي موخي مو بيان کړئ
بـــــېلـــــګــــه:
زه مي له خپل مخکيني کارځای څخه نړۍ مننه کوم، ځکه چي نوموړي ادارې زما د وړتياوو په جوړولو کښي هر اړخيزه هڅي کړي دي. زما په آند هر کس د خپل راتلونکي د جوړولو او د خپلو کاري وړتياوو د لا پراختيا په موخه اړ دی تر څو په بېلابېلو ځايونو کي دنده تر سره کړي، ځکه نو زما د پوهي د ډېرښت، مالي ځواکمنتيا او ځاني ډاډمنتيا لپاره ستاسو اداره تر ټولو غوره ټاکنه ده.
ستاسو پياوړتيا په څه کي ده؟
• ايمانداري او امانت داري
• د حالاتو سره د ځان برابروونه
• آزاد خياله او مثبت ګرايه
• ژر تصميم نيونه
• د دندي په تړاو د ځان هڅوونه
که په ځان ښودنه کي ونه شمېرل سي نو ځان راته ايمانداره، خپل ځان پخپله هڅوونکی، د سخت او درانه کار توان لرونکی او د خپل کارځای او کاري ډلي په وړاندي آزاد خياله او د هر ډول تعصب او کرکي څخه خلاص ايسي.
څلورمه پوښتنه
ستاسو نيمګړتياوي کومي دي؟
• بې حوصلې يم
• ډېر حساس يم
• ډيري خبري کوم
• پر خلګو ډېر ژر باور کوم
• کله چي ملګري مرسته وغواړي نو هيڅکله يې ناهيلي کولای نه سم
• ډېر ژر تصميم نيسم
• کله چي نابلدو ته خبري کوم نو زياتره وختونه غوسه کېږم
کله چي راڅخه کوم کس مرسته وغواړي نو ناهيلي کولای يې نه سم او له هغه چارو سره چي مينه نه لرم په ډېر ځنډ او خنډ سره يې مخ ته وړم.
د معاشاتو په اړه څه نظر لرې؟
• د لومړۍ دندي پر مهال هيڅکله پر معاش ټينګار مه کوی
• که په همدې دنده کي مخينه (تجربه) ولری بيا نو کولای سی يو څه چنې ووهی
• د دندي په تړاو د کمپنۍ د نورمونو (قوانينو) په وړاندي تل مثبت فکر ولری او هر قانون ته يې ښه راغلاست وواياست
بېلګه:
دا زما لومړۍ دنده ده، ځکه نو زما لپاره معاش لومړنی غوراوی نه دی. ستاسو کمپنۍ به زما د مهارتونو او وړتياوو په جوړولو کي رغنده رول ولري او غواړم د دې موقع څخه په غوره توګه ګټه پورته کړم. څرنګه چي پيسې پر هيچا هم ډيري نه دي ځکه نو زما د توانايي او ظرفېت په تناسب ستاسو څخه د وړ او مناسب معاش هيله لرم تر څو د خپلي کورنۍ ورځني اړتياوي ورباندي پوره کړای سم.
د راتلونکي لپاره مو موخي څه دي؟
• اوږد مهاله موخي
• لنډ مهاله موخي
زما لنډمهاله موخه داده تر څو په يو داسي سازمان کي دنده تر لاسه کړم چي خپلي وړتياوي پکښي په کار واچوم او خپل راتلونکي ژوند ته يو څه نور هم ور زيات کړم. او اوږدمهاله موخه مي داده چي په همدې سازمان کي يوه ورځ پر يوه لوی او عزتمن پوسټ باندي وګمارل سم.
اوومه پوښتنه
ولي باېد تا وګمارو؟
• چي خپله پوهه د نورو سره شريکه کړم
• چي د دندي په تړاو مهارتونه قوي کړم
• چي خپلو راتلونکو موخو ته ورسېږم
ښاغلې، زه په دنده تازه پيل کوم، ما هر څه نظري لوستي دي، مګر باور لرم چي د خپل کارځای لپاره به زياته خواري ګالم او د خپلي ادارې هر اړخيز پرمختګ ته به لومړيتوب ورکوم. په خپلي رښتينولۍ سره به د آمر له لوري راکول سوي دندي په غوره توګه پر ټاکلي وخت سرته رسوم.
اتمه پوښتنه
تيروچيراپلي
تيروچيراپلي د هند يو ښار دی، دا د هند په تامل ناډو ايالت کې دی. دا د هند 58م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 752,066 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 846,915 وه.
د انټرويو (د دندي لپاره د ځانګړي مرکې) په اړه ځيني لارښوونې
ولي غواړې زموږ سره دنده تر سره کړې؟
تيروچيراپلي
وېشنيزه:د هند ښارونه
د انټرويو (د دندي لپاره د ځانګړي مرکې) په اړه ځيني لارښوونې
• همدا خپله خوښه مو د خپل راتلونکي سره وتړی
ښاغلې، هر څوک غواړي چي ستاسو د کمپنۍ غوندي په يوه مشهوره او بريالي سازمان کي دنده ولري، کله چي مي د دې دندي په اړه ستاسو اعلان وليد ځکه مي نو وپتېل چي ستاسو د لوري غوښتل سوي معيارونه او وړتياوي به مي پوره کړي وي او وبه توانېږم تر څو
د کمپنۍ په پرمختګ کي خپله پوهه او تخنيکي مهارتونه په کار واچوم.
نهمه پوښتنه
• د انټرويو اخيستونکي څخه مننه وکړئ
• د دندي د کاري وختونو په اړه پوښتنه وکړی (سهار دی؟ ماښام دی؟ نيمه ورځ دی؟ مکمله ورځ دی؟............)
• د دندي د موقعېت په اړه پوښتنه وکړی (په ښار کي دی؟ ولسوالۍ کي دی؟ لمر ته دی؟ سايې ته دی؟.............)
• د اضافه کارۍ په اړه وپوښتی
• د ټرانسپورټ په اړه وپوښتی
يادونه: پر شريکولو يې مصرف نه راځي!
مننه
ليکنه: منظوراحمد (دانش)
عبدالرحيم ساربان
عبدالرحیم ساربان «محمودی» (په انگرېزي: Abdurrahim Sarban) (زېږېدنه: ۷ وري، ۱۳۰۸ لمريز، کابل - مړينه: ۸ وري، ۱۳۷۳ لمريز، پېښور) يو افغان شاعر او سندرغاړی و.
ساربان د افغانستان د لومړنيو شوقي سندرغاړو څخه و. هغه د سندرو ښه استعداد درلود او په همدې خاطر يې لومړی راډيو افغانستان ته لار پيدا کړله او بيا وروسته يې تلويزوني سندرې هم خپرې شولې. هغه سندره چې په وييلو سره يې ساربان ډېر مشهوره شو هغه د دري ژبې يوه سندره «خورشید من کجایی، سرد است خانهٔ من» ده چې شعر يې د يو ايراني شاعر ابوالقاسم لاهوتي دی.
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
۱۵ (عدد)
۱۵ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۴ څخه  مخکي او د ۱۶ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۵:
په کیمیا کې
۱۵ د فاسفورس اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۱۵ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
رامسي مکډونالډ
جېمز رامسي مکډونالډ، د شاهي ټولنې غړی (Fellow of the Royal Society) (اصلي نوم یې جمېز مکډونالډ رامسي، د ۱۸۶۶ ز کال د اکتوبر له ۱۲ نه د ۱۹۳۷ ز کال د نومبر تر ۹ مې پورې) د بریتانیا اول لومړی وزیر و چې د کارګر ګوند غړی او په ۱۹۲۴ ز کال کې یې د نهه میاشتو لپاره د کارګر ګوند لږه کی حکومت پرمخ یووړ او د ۱۹۲۹ ز او ۱۹۳۱ ز کلونو تر منځ یې بیا دا چوکۍ ترلاسه کړه. نوموړي د محافظه کار ګوند تر برلاسی لاندې د ولسي حکومت مشري وکړه چې د کارګر ګوند د یوازې څو غړو له خوا یې ملاتړ کېده. په پایله کې مکډونالډ له کارګر ګوند نه وشړل شو.
مکډونالډ د کایر هارډي او ارتور هېنډرسن سره یو ځای، په ۱۹۰۰ ز کال کې د کارګر ګوند له درېیو اصلي بنسټ ایښودونکو نه و. نوموړی د ۱۹۱۴ ز کال نه مخکې  د پارلمان د کارګرو غړو مشر و. له ۱۹۱۴ ز کال نه وروسته د نړیوالې جګړې سره د مخالف له امله یې په مسلک کې یو څه ځنډ را منځ ته شو، خو له ۱۹۲۲ ز کال نه وروسته بېرته د کارګر ګوند مشر شو. د کارګر ګوند دویم حکومت (۱۹۲۹ – ۱۹۳۱ز) د ستر ناورین تر اغېز لاندې و. نوموړي ولسي حکومت رامنځته ته کړ، تر څو ریاضتي سیاست (دلګښت کموالی) پلی کړي او د سزو زرو له معیار نه ملاتړ وکړي، خو دا ګامونه د اېنورګورډن له پاڅون نه وروسته پرېښودل شول او هغه په ۱۹۳۱ ز کال کې د اقتصاد د ښووالي لپاره، "د یوې روغیایي نسخې" په لټه کې ټول ټاکنې را وبللې. ولسي ائتلاف په لوی توپیر ټاکنې وګټلې او د عوامو په مجلس کې د کارګر ګوند چوکۍ شاوخوا ۵۰ ته راټيټې شوې. نوموړی له روغتیايي ستونزه سره مخامخ شو او په  ۱۹۳۵ ز کال کې د لومړي وزیر چوکۍ ته له نومانۍ نه په شا شو او په ۱۹۳۷ ز کال کې تر تقاعد پورې د شورا د رئیس په توګه پاتې شو. نوموړي د همدې کال په وروستیو کې له نړۍ سترګې پټې کړې.
د مکډونالډ د خپلو ویناوو، مقالو او کتابونو پر مټ اغېزمن تیوریسن شو. تاریخ لیکونکی جان شیفرډ وايي چې: "د مکډونالډ طبیعي وړتیاوې، لکه: د هغه زړه راښکونکی ظاهر، ښایسته ځانګړتیاوې او هڅونکې ویناوې چې په غوره لوړه لهجه وړاندې کېدې، له نوموړي نه مشهور کارګر مشر جوړ کړ". مکډونالډ له ۱۹۳۱ ز کال نه وروسته په پراخه اوسخته توګه د کارګر غورځنګ له خوا د خپل خوځښت پر وړاندې د غدار په توګه وغندل شو. له ۱۹۶۰ کلونو نه را په دې خوا، تاریخ پوهانو د نوموړي له شهرت نه دفاع کړې، چې د کارګر ګوند په بنسټ کې د نوموړي پخوانۍ ونډه ارزښتناکه ګڼي، د ستر ناورین پروړاندې د هغه کړني یادوي او نوموړی، د ۱۹۹۰ او ۲۰۰۰ز لسیزو په اوږدو کې د سیاسي جوړښتونو مخکښ بولي.
لاسیموت
مکډونالډ د سکاتلنډ، مورای، لوسیموت په ګریګوري سیمه کې نړۍ ته سترګې خلاصې کړې چې د کروندګر، جان مکډونالډ او اېن رامسي، چې د کور وینځه وه، نامشروع زوی و. د زېږون پرمهال (دقیق) د جیمز مکډونالډ رامسي په نوم ثبت شوی، خو نوموړی د جېمي مکډونالډ په نوم یادېده. په ۱۹مې پېړۍ کې په پریسبتر مذهبه سکاتلنډ کې نامشروع اولاد یوه جدي سرغړونه وه، خو په شمال او شمال ختیځ کروندګرو ټولنو کې دا لویه ستونزه نه ګڼل کېده. په ۱۸۶۸ ز کال کې د کرنې په برخه کې د ماشومانو، ځوانانو او ښځو د ګومارنې په اړه د شاهي کمیسیون یو راپور څرګنده کړه چې، د نامشرع اولادونو کچه شاوخوا ۱۵ سلنه وه – یعنې هر شپږم ماشوم له بې واده اړیکې زېږېدلی و. د مکډونالډ مور الویز ته نږدې د کلایډل په کرونده کې، چې پلار یې هم دلته کار کاوه، وینځه وه. دوی هوډ درلود چې واده وکړي، خو واده د بېلابېلو لاملونو له امله و نه شو، ښایې دوی د دعوا له امله پرېکړه کړې وي چې واده و ونه کړي، یا دا چې د اېن مور ایزابیلا رمسي، د خپلې لور لپاره دا سړی نه و خوښ او د واده مخه  یې ونیوله.
رامسي مکډونالډ له ۱۸۷۲ ز کال نه تر ۱۸۷۵ ز کال پورې د لاسیموته په سیمه کې د سکاتلنډ د وړیا کلیسا په ښوونځي کې لومړنۍ زده کړې ترلاسه کړې او وروسته د ډریني سیمه ییز ښوونځي ته لاړ. په ۱۸۸۱ ز کال کې نوموړی د ۱۵ کلنۍ په عمر د دوبي له دورې وروسته ښوونځی پرېښود او په نږدې کرونده کې یې کار پیل کړ. هغه د ۱۸۸۱ز کال د ډسمبر په میاشت کې د ډریني په سمه ییز ښوونځي کې مرستیال ښوونکی وټاکل شو. نوموړي په ۱۸۸۵ ز کال کې بریسټول ته ولاړ، ترڅو د مورډانت کرافټون د مرستیال په توګه دنده ترسره کړي. کرافتون یو روحاني و چې هڅه یې کوله، په سینټ سټیفن کلیسا کې د هلکانو او ځوانانو ټولنه جوړه کړي. رامسي مکډونالډ په بریسټول کې د دیموکراتیک فدراسیون سره یوځای شو، چې یو سخت درېځه بنسټ و، چې څو میاشتې وروسته یې نوم د سوسیال دیموکراتیک فدراسیون (SDF) ته واوښت. کله چې دا ټولنه د برسټول سوسیالیست ټولنه شوه، نوموړی په دې ډله کې پاتې شو. د ۱۸۸۶ ز کلونو په لومړیو کې نوموړی لندن ته کډه شو.
په لندن کې د سوسیالیزم په لټه کې
په فلیټ سټریټ کې د سایکل ځغاستې په هېوادنۍ اتحادیه کې په لیک پاکټونو باندې د پتې لګولو د لنډ مهاله دندې نه وروسته، نوموړی وزګار شو او اړ شو چې هغه په لږو هغو پیسو خپلې شپې او ورځې تېرې کړي چې نوموړي په ​​بریسټول کې سپما کړې وې. وروسته هغه د کوپر، باکس د شرکت په ګودام کې د رسیداتو د کاتب په توګه دنده وموندله. نوموړي په دې وخت کې خپل سوسیالیستي اند پراخ کړ او د چارلز فتزجېرلاد له سوسیالیستي اتحادیې سره یو ځای شو چې د SDF په پرتله یې کړنې پراخې وې او د پارلماني نظام له لارې یې سوسیالیستي لیدلوري ته وده ورکوله.د ۱۸۸۷ ز کال د نومبر په ۱۳ مه نېټه مکډونالډ د ټرافالګر په واټ کې د خونړۍ یکشنبې شاهد و او په ځواب کې یې نوموړې د پال مال د جرېدې له لارې (د ټرافالګر د چوک په یاد: په ۱۸۸۷ ز کې د توری ترهګري) تر سرلیک لاندې یوه مقاله خپره کړه.
مکډونالډ د سکاتلنډ په سیاست کې خپله لېواتیا ساتلې وه. د ګلډسټون د آیرلینډ د کورني واک د چارو لومړي قانون، په اډینبورګ کې د سکاتلنډ د کورنیو چارو د اتحادیې بنسټ ته انګېزه را منځ ته کړه. مکډونالډ د ۱۸۸۸ ز کال د مارچ په ۶ مه نېټه په لندن کې د سکاټلنډیانو په یوه غونډه کې ګډون وکړ، چې په خپل نوښت سره یې د سکاټلنډ د کورنیو چارو د ټولنې د لندن عمومي کمیټه را منځ ته کړه. هغه د سکاتلنډ له کورنۍ واکمنۍ نه د یو څه مودې لپاره ملاتړ وکړ، خو د لندن مېشته د سکاتلنډیانو ترمنځ د لږ ملاتړ شاهد و، خو مکډونالډ د سکاتلنډ د سیاست او د کورنۍ واکمنۍ په اړه خپله لېوالتیا هېڅکله له لاسه ورنه کړه. نوموړي د (سوسیالیزم: انتقادي او رغنده) تر نامه لاندې مقاله کې، چې په ۱۹۲۱ ز کال کې خپره شوه، لیکلي: "د انګلیسي کلیسا اصولو ته د سکاتلنډ اړول، د دې هېواد د ښوونې، موسیقۍ، ادبیاتو او نبوغ د زیانمنولو لپاره ګام دی او هغه نسل چې تر دې اغېز لاندې وده کوي، له خپل تېرتاریخ نه یې ریښې غوڅېږي."
په ۱۸۸۰ ز کلونو کې مکډونالډ ته زده کړې د سیاست په پرتله لاهم ډېر ارزښت درلود. د ۱۸۸۶ او ۱۸۸۷ ز کلونو تر منځ مکډونالډ د برکبیک په ادبي او علمي انستیتیوت (اوس د لندن برکبیک پوهنتون) کې د نباتاتو، کرنې، ریاضیاتو او فزیک په برخه کې زده کړې وکړې، خو له آزموینو نه یوه اونۍ مخکې، د ناڅاپه روغتیايي ستونزو له امله ستومانۍ  نوموړی ناکام کړ، چې دې کار د نوموړي لیدلوري د علمي مسلک په اړه پای ته ورساوه، خو وروسته په ۱۸۹۵ ز کال کې نوموړی د دې انستیتیوت مشر وټاکل شو او په ورستیو کلونو کې یې د برک بیک له ماموریت سره ډېره لېوالتیا څرګنده کړه.
د معدې مکروب
د معدی میکروب (ايچ پایلوری) په انګریزي: (HP) یا (H Pylori) دا يو میکروب دي چې د هليکوباکتر پایلوری Helicobacter pylori په نامه سره ياديږی چې د نوم لنډیز یې HP دی. دا میکروب د معدي په داخلي طبقه کي يعني د مکوزا (mucosa ) په طبقه کي ځاي پر ځاي کيږي او چي يواري يي ځاي ونيوي بيا يي ددې طبقې څخه پاکول مشکل وي. دا میکروب چه کله وجودته داخل شي په اول وختوکي نښي نښاني نه ورکوي خو څه وخت وروسته په معده کي د التهاب سبب ګرځي د مياشتو په تيريدو سره التهاب په زخم بدليږي او دا زخم چې نور ډير وخت پر تيرسي او چاره يي ونه سي کلونه کلونه وروسته په کنسر يا په سرطان (cancer) باندي يي دبدليدو احتمال زيات دي. دا ميکروب چې کله وجود ته داخل شي په اول وختوکي په اکثره انسانانو کي داسي خاص نښي او نښاني نه ورکوي خو د وخت په تریدو د لاندی مشکلاتو سبب گرځی
دامیکروب دنړي په سطحه تقريبا نيمايي نفوس ددي ميکروب سره مخ دي .پر مختللو هيوادو کي يي فصيدي څلويښت %40 ښودل سوي او په پس پاته هيوادو کي يي فيصدي تقريبا پنځه اويا %70-75 ښودل سوي ده.
دا ميکروب اکثره وخت د معدي په اخيرني برخي کي او دغټو کلمو د سر په برخه کي زخم جوړوي ځکه ددي برخو محيط نسبت نورو برخو ته زيات القلي محيط دي د ميکروب لپاره مساعد محيط دي تيزابي خاصيت يي کم دي نسبت نورو برخوته
هغه انسانان چه دډيروخت لپاره دمعدي دشکايت څخه ځوريږي بايد ددي ميکروب يا ايچ پي HP معاينات وکړي ډير ددي احتمال سته چه ايچ پي HP یي مثبت وی خو ددی میکروب دمخنیوی لاری چاری او دواگانی هم سته.
د میکروب سرایت د یو انسان څخه بل انسان ته:
داميکروب دانسان څخه انسان ته دخولي دلاري په اساني سره انتقال کيداي شي او همدارنګه دچټلو شيانو دلاري دانسان و معدي ته انتقال کيداي شي.
هغه خلګ چه دامیکروب ولري دخپل خوراک لپاره استعما ل شوي لوښي بايد دبل سره شريک نکړي, استعمال شوي لوښي اول بايد ښه پاک او پريمينځل شي ورسته استعمال شي
همدارنګه هغه ميرمني ,نياگاني (اناگاني),او نيکه گان چه پدي ميکروب اخته وي و خپلو کوچني ماشومانو او لمسيانوته بايد يو شي په خپله خوله ميده ميده او بیا یی ماشومانو ته ور نکړي ځکه ددي لاري دميکروب انتقال اسانه امکان لري
دتشخيص لپاره يي محتلف لابراتواري تسيتونه سته ( Culture, Biopsy, Rapid urea test, urea breath test ) چه دهغوي په واسطه د ميکروب يا ايچ پالوري شتون والي او نه شتوالي ثابت کيږي
د معدي د ميکروب دتداوي لپاره څو ډوله معياري نسخي سته چه دهغوي څخه يوه عمومي نسخه په لاندي ډول دي
Lansoprazole+ Amoxicillin + clarithromycin
ذکر سوي نسخه په ډير لوړ فيصدي د معدي ميکروب د منځه وري او که چيري ذکر سوي دمعدي ميکروب تداوي نسي د ژوند تر پايه خپل فعاليت ته دوا ورکولاسي له دي خاطره تداوي يي اړينه(ضروري) ده
هغه خلګ چه د پښتورګي مشکل ولري کيداسي د پښتورګي درد ور څو چنده کړي خو د دوا داستعمال په وخت کي بايد روزانه پريمانه اوبه وچښي تر څو پښتورګو(ګردوکي) ته زيات تاوان (ضرر) ونه رسوي
پورته ذکر سوي نسخه د اوه يا څوارلس ورځو لپاره استعمال کيږي خو څوارلس(14) ورځي يي ښه دي
پورته دري قلمه دوا د معدي لپاره ښه کيفايت کوي بعضي ډاکتران سته ددي لپاره چي نسخه نور هم ور درنه کړي نو د ويټامينو, تقويه دواگاني اوداسي نور په بغل کي ورسره ورکړي
هغه خلګ چي معدي تکليف ولري دلاندي شيانو څخه بايد پرهيز وکړي.
اېنډوسکوپي
اېنډوسکوپي د مېنځ کتنې مانا لري او په ټولگړي توگه دا هغه کړنه ده چې په دې کې د طبي موخو لپاره د انسان د منځني غړو کتنې لورې اشاره ده. دا کتنه د يوې طبي آلې په مرسته چې د اېنډوسکوپ په نامه يادېږي ترسره کېږي. په انجينرۍ کې هم د بوروسکوپ په مرسته د ناليدونکو تخنيکي کړنو حالت لوري ته اېنډوسکوپي وايي. په داسې کړنو کې هغه تخنيکي سامانونه چې د سترگو د ليدلو وړ نه وي نو د اېنډوسکوپۍ له لورې يې کتنه کېږي او بيا غوښتلې انجينري پرې سر ته رسي.
کتنه
اېنډوسکوپي يوه لږ خپرېدونکې تشخيصي طبي کړنه ده چې د بدن د منځنيو غړو د سطحو د کتنې لپاره بدن کې د يوه نلکې په ننوېستلو سره ترسره کېږي. دا آله يوه کلکه او يا هم کږېدونکې تيوب لري او يواځې داسې انځورونه جوړوي چې د طبي کتنې او طبي زده کړو په موخه د عکاسۍ لپاره هم کارېږي، خو ددې آلې په مرسته بيوپسي هم اخېستل کېږي او د مشکوکو غړو او نورو برخو څارنه او موندنه هم پرې ترسره کېږي. اېنډوسکوپي د لږ خپرېدونکې جراحۍ يوه اهمه وسيله ده.
د اېنډوسکوپ برخې
يو اېنډوسکوپ له لاندينيو برخو جوړ شوی
کارېدنه
اېنډوسکوپ يواځې د طبي چارو لپاره نه کارېږي، ددې په مرسته ډېر څه کتل کېږي چې ځينې يې دا دي
تاريخ
The first endoscope, of a kind, was developed in 1806 by Philip Bozzini with his introduction of a "Lichtleiter" (light conductor) "for the examinations of the canals and cavities of the human body". However, the Vienna Medical Society disapproved of such curiosity. An endoscope was first introduced into a human in 1822 by William Beaumont, an army surgeon at Mackinac Island, Michigan. The use of electric light was a major step in the improvement of endoscopy. The first such lights were external. Later, smaller bulbs became available making internal light possible, for instance in a hysteroscope by David in 1908. Jacobeus has been given credit for early endoscopic explorations of the abdomen and the thorax with laparoscopy (1912) and thoracoscopy (1910). Laparoscopy was used in the diagnosis of liver and gallbladder disease by the German Heinz Kalk in the 1930s. Hope reported in 1937 on the use of laparoscopy to diagnose ectopic pregnancy. In 1944, Raoul Palmer placed his patients in the Trendelenburg position after gaseous distention of the abdomen and thus was able to reliably perform gynecologic laparoscopy.
For diagnostic endoscopy Basil Hirschowitz invented a superior glass fiber for flexible endoscopes. The technology resulted in not only the first useful medical endoscope, but the invention revolutionized other endoscopic uses and led to practical fiber optics.
Surgery, as well as examination, did not begin until the late 1970s and then only with young and 'healthy' patients. By 1980, laparoscopy training was required by gynecologists to perform tubal ligation procedures and diagnostic evaluations of the pelvis. The first laparoscopic cholecystectomy was performed in 1984 and the first video-laparoscopic cholecystectomy in 1987. During the 1990s, laparoscopic surgery was extended to the appendix, spleen, colon, stomach, kidney, and liver. Wireless capsule endoscopy is an emerging technology and is awaiting FDA approval.
وېرې
د اېنډوسکوپي د کارولو سره دغه لاندينې وېرې شته دي
اوسني پرمختگونه
With the application of robotic systems, telesurgery was introduced as the surgeon could operate from a site physically removed from the patient. The first transatlantic surgery has been called the Lindbergh Operation.
لابين
سرچینې
وېشنيزه:ناټو غړي هېوادونه وېشنيزه:کروشيا وېشنيزه:کرواسيا وېشنيزه:اروپايي هېوادونه
په سعودی عربستان کې د افغانستان شتمني يا جایداد څه شو؟
ستر احمد شاه بابا کله چې په کال (۱۷۵۲ زېږديز) "سعودي عربستان " ته د حج فریضې د ادا کولو په نیت لاړ هلته د هغه وخت د اعجاز ایالت له امیر سره يې وکتل او په مکه معظمه کې د ځمکې پیرولو(اخستلو) وړانديز د افغان حاجیانو د اوسېدو لپاره وکړ ځکه هغه وخت په مکه کې ځمکه اخيستل د مسلمان یا اسلامي هېواد لپاره پرېښه يا اجازت و. په پایله کې بابا وتوانېده چې (۸) جریبه ځمکه کعبې ته نږدې په مکه کې په نغدو پیسو د افغانستان لپاره د تلپاتې شتمنۍ يا دايمي ملکیت لپاره واخلي او دا کار په رسمي ډول تر سره شو.
که څه هم ځمکه هلته په هغه وخت کې هم ګرانه وه مګر بیا وروسته کله چی مصریانو او نورو هېوادونو هلته په خپلو ځمکو کی خوړنځي، مېلمستونونه يا هوټلونه جوړ کړ د ځمکو بیه خورا لوړه شوه او په ځانګړې توګه وروسته د السعود کورنۍ څخه چې د ځمکې پلورل پکې بند شول د ځمکو بیه حیرانونکې لوړه شوه. اوس ویل کېږي چی هلته د خرڅلو لپاره هېڅ ځمکه نشته یا پاتې نه ده خو که چېرې وي د یوې لوېشت ځمکې بيه په میلونونو ډالرو یا ریال ده. خو پوښتنه دا ده چې زموږ ځمکه څه شوه؟
دا پوښتنه چې زموږ ځمکه څه شوه؟ ولې یې پوښتنه نه کېږي؟
ښاغلی صدیق چکري چې د ښاغلی کرزي په حکومت کې کله چې د حج او اوقاف وزیر شو دا خبره یې یواځې یو ځل راوسپړله او لاسوند يا اسناد یې هم را پیدا کړل او د حق یا د نوموړې ځمکې ترلاسه کولو خبره یې هم وکړه مګر په خواشینۍ سره کله یې چې د سعودي عربستان له استازي يا سفیر سره وکتل بیا سملاسي غلی شو او وروسته ویل کېږي چی له هېواد څخه وتښتېد او لندن ښار کی دېره شو.
بله او مهمه خبره دا ده که چېرې افغانستان دا خپله شتمني يا جایداد بېرته واخلي یا ترلاسه کړي او هلته خوړنځي، مېلمستونونه يا هوټلونه جوړ کړي یا له سعودي څخه خپل تاوان واخلي خورا ډېرې پیسې ترلاسه کولای شي. خو دا ځمکه د تل لپاره اخستل شوې او د مرور زمان حقوقي قاعدې لاندې هم نه راځي.
یهودۍ ناوې
د ښځه او خاوند انځور چې د ایساق او روبکا په نوم (په هلندي: Het Joodse bruidje) یوه پېژنده شوی انځور او رسم د رېمبرانت چې په 1666 عیسوي کال کې رسم شوي ده .او دا انځور د غوره انځورونه د ريمبرانت نه شمیرل کیږي.
سرچينه
وېشنيزه:انځورگري
اباسين (سيند)
د سیند سيند په اسيا کې څو پولو او په سويلي او مرکزي اسيا کې د هماليا له غرونو نه تېرېدونکی سيند دی. دا ۳۱۸۰ کيلو متره (۱۹۸۰ ميله) سيند له لويديځ تبت نه سرچينه اخلي، شمال لويديځ ته د کشمير د لداخ او ګلګت بلتستان سيمو نه تیریږي، د نانګا پربت له سترې برخې نه په تیزۍ سره کیڼ اړخ ته تاوېږي او د کراچۍ له بندري ښار سره عرب سمندر ته تر بهېدو مخکې، سويل ته په سويل لويديځ کې له پاکستان نه تېرېږي.
د سيند د زېم اېستلو ټوله سيمه له ۱۱۶۵۰۰۰ کيلو متره (۴۵۰۰۰۰ ميل مربع) نه زياته ده. په کلني ډول يې بهېدنه ۲۴۳ کيلو متر مکعب (۴۸ميل مکعب) ده، په دې ډول دا سیند د کلنۍ منځني بهېدو له پلوه پنځوسم ستر سيند دی. په کیڼ اړخ لداخ کې يې مرستندويه سيند د زانسکار په نوم دی، په چپ اړخ هواره کې مرستندويه سیند يې د پنجناد په نوم دی، کوم چې خپله هم پنځه نور مرستندويان لري چې نومونه يې دا دي: ناب، جهلم، راوي، بيس او سوتلج سيندونه. د شيوک، ګيلګيت، کابل، کرام او ګومل سيندونه يې په ښي اړخ کې اصلي مرستندوی سيندونه دي. دا سيند له يوې غرنیزې چينې نه پيلېږي، په هماليا، قراقورم او هندوکش  کې له کنګلونو او سیندونو نه تغذيه کېږي. د اکوسيستم معتدل ځنګلونه، دښتې او وچې سيمې اوبه کوي.
د سیند درې شمالي برخه او د هغې مرستندويان، د سويلي اسيا پنجاب سیمه جوړوي، په داسې حال کې چې د دې سيند ښکتنۍ لاره د پاکستان د سیند ايالت په سويلي برخه کې سترې ډلټا ته پای مومي. دا سيند له تاریخي پلوه د سيمې د ډېرو کلتورونو لپاره مهم و. له زېږد مخکې درېيمې زريزې د سیند درې تمدن پرمختګ لیدلی دی، کوم چې د ژېړو د پير يو ستر ښاري تمدن و. له زېږد مخکې په دويمه زريزه کې، د پنجاب سيمه د رګويدا په سرودونو کې د «ساپتا سیندو» په نوم او د اوستا په ديني متنونو کې د «ساپتا هندو» (د دواړو اصطلاحاتو معنا ده «پنځه سيندونه») په نامه ياد شوي دي. په هغو لومړيو تاریخي پاچاهيو کې چې په سیند دره کې يې سر راپورته کړی، د ګندهارا او سويرا روز سلسله واکمنۍ شاملې دي. د سیند سيند، د لرغوني پړاو په لومړیو کې، هغه مهال د لويديځې نړۍ په پام کې راغی، کله چې له زېږد مخکې په ۵۱۵ کې د پارس دارايوش پاچا خپل یوناني تبعه کارياندا سکيلاکس، د دې سيند د موندلو لپاره واستاوه.
د نوم رېښه او نومونه
لرغونو هنديانو په سنسکريت کې دې سيند ته د سيندو نوم اخيست او پارسيانو ورته د هندو نوم ياداوه او دواړو د «سرحدي سيند» په نامه پېژانده. د دې دوو نومونو بدلون د لرغوني ايراني غږ *s > h له امله راغلی، چې د اسکو پارپولا په وينا: له زېږد مخکې ۸۵۰ او ۶۰۰ کې رامنځ ته شوی دی. د پارسي هخامنشي سترواکۍ نه دا نوم يونانيانو ته د Indós (Ἰνδός) په توګه رسېدلی دی. روميانو د انډس په توګه ومانه. د India  (هندوستان) نوم هم له Indus نه اخیستل شوی دی.
څرګندونه
د سیند سيند د نړۍ يو له هغو سيندونو نه دی، چې جزر او مد (توپاني څپې) په کې لیدل کېږي. د دې سيند نظام د هماليا، قراقورم او په تبت کې د هندوکش له لړيو، لداخ، د هندوستان لانجمنې جامو او کشمير سيمو او د پاکستان د لانجمنې سيمې ګلګت بلتستان له واورو او طبيعي کنګلونو نه تغذيه کېږي. د دې سيند بهېدل هم د موسمونو په مټ ټاکل کېږي – په ژمي کې زيات کمېږي، په داسې حال کې چې له جولای نه تر سپتمبر پورې په مون سون (موسمي بادونه) کې يې په څنډو کې سيلاونه راوځي. له تاريخ نه مخکې د دې سيند د بهېدو په لاره کې د بدلون نښې لیدل شوې دي – د ۱۸۱۶ز له زلزلې وروسته، د دې سیند بهيدا د کوچ د ران او ورسره نژدې زرغونې باني سيمو نه د لويديځ پر لور کوږ شوی دی. اوسمهال د سيلاو پر مهال، د دې سیند اوبه سيلاويزې څنډې ماتوي او د کوچ په ران کې بهېږي.
د دې سيند اصلي سرچينه Sênggê Kanbab ده (د Sênggê Zangbo, Senge Khabab په نامه هم پېژندل کېږي) يا «د زمري خوله»، يوه تلبهانده چينه ده، د کالاش له سپېڅلۍ غره نه چندان لرې نه ده، کوم چې له تبتي تپو نه  د يوې ښکته غځېدلې لیکې ځانګړتيا لري. ورته نژدې ډېر نور مرستندويه سيندونه شته، چې شونې ده، له Sênggê Kanbab نه هم اوږده وياله جوړولای شي، خو د Sênggê Kanbab په خلاف ټول د واورو تر وېلې کېدو پورې تړلي دي. د زنسکار سيند، کوم چې په لداخ کې د سیند سيند ته بهېږي، له يادې نقطې نه په مخکې برخه کې خپله د سیند له سيند نه ډېرې اوبه لري.
سرچینې
وېشنيزه:د پښتونخوا سيندونه
برانکیوپیوډ
رانکیو پوډ Branchiopod برانکیوپوډ نوم د براکیوپوډا کلاس (class Branchiopoda) ټولو ۸۰۰ ډولونو ته کاریږي. همدا کلاس د کروستاسیا فرعي فیلوم (subphylum Crustacea) او د ارتروپوډا فیلوم (phylum Arthropoda) هم ګڼل کیږي. په اوبو کې ژوند کونکي ژوي (aquatic) دي چې د مالګینو اوبو د اوبو ملخ (brine shrimp)، ښاپیرۍ د اوبو ملخه (fairy shrimp)، د چونګښې بچیانو ته ورته د اوبو ملخ (tadpole shrimp)، د اوبو ګونګټې (water fleas) او نور واړه د تازه اوبو شکلونه پکې شامل دي.
ګمان کیږي چې برانکیوپوډ لومړني چنګاښونه دي. د ډې وونین مودې (Devonian period) فوسیلي جسدونه یې هم موندل شوي (له ۳۵۹.۲ میلیونه تر ۴۱۶ میلیونه کاله وړاندې ترمنځ). د برانکیو پوډ ښاپېرۍ د اوبو ملخه (fairy shrimp) چې د انوستراکا انفرا ډله (infraorder Anostraca) ده په موقتي ډنډونو کې پیدا کیږي. انفرا ډله په طبقه بندۍ کې له فرعي ډلې لاندې ډلې ته وایي.
تر ټولو واړه یې په امنوپوډ (anomopods) کې پیدا کیږي کوم چې تر ۰.۲۵ ملي متره (۰.۰۱ انچ) پورې اوږدوالی لري. تر ټولو غټ یې برانکینېکتا ګیګاس (Branchinecta gigas) یا ښاپیرۍ ډوله د اوبو ملخان دي چې اوږدوالی یې تر ۱۰ سانتي متره (۳.۹ انچه) پورې رسیږي. په فوسیلي ډله کې کازاکارترا ډله (order Kazacharthra) تر ۱۰ ساتني متره (۳.۹ انچه پورې) وو.
برانکیوپوډا په لسو ډلو کې سره وېشل شوي چې دوه ډلې یې له منځه تللي او یوازې په فوسیلي یادون یا ریکارډ کې موجودې دي. له یو بل سره یې شکلونه خورا زېات توپیر لري: د بېلګې په توګه په لایوي کوداتا (Laevicaudata) کې د تنې یا بدن برخې ثابتې پاتې کیږي، د ښځې په تنه کې یې ۱۲ جوړې پښې او د نر په تنه کې یې ۱۰ جوړې پښې موجودې وي. په سپیني کوداتا (Spinicaudata) کې د تنې برخې توپیر لري. همداسې په سي تېنو پوډا او انوموپوډا انفرا ډلو (Ctenopoda and Anomopoda) کې کاراپاس یا کاسه موجوده وي خو کاسه یې یوازې تنه پوښلی شي. په اوني کوپوډا او هپلوپوډا انفرا ډلو (infraorders Onychopoda and Haplopoda) کې کاراپاس یا کاسه تنه نه وي پوښلې بلکې یوازې په ملا کې د کیسې شکل جوړوي. همداسې انوستراکان (anostracans) یې کاراپاس یا کاسه نلري او سترګې یې په سر کې واقع وي. دوه فوسیلي ډلې یې هم له یو بل سره ډېر توپیر لري: لیپوستراکا فوسیلي ډلې (order Lipostraca) کاراپاس نه درلود خو د بدن ۱۳ جوړه غړي او یوه جوړه انتنونه یا ښکرونه (antennae) یې لرل کوم یې چې ممکن د لامبو وهلو لپاره کارولي وي. کازاکارترا فوسیلي ډلې (Kazacharthra) بشپړ وده کونکی کاراپاس یا د ساتنې کاسه (carapace) لرله او په خېټه پورې نښتي شپږ جوړه د بدن غړي لرل.
برانکیوپوډ خپل ژوند د نوپلیوس (nauplius) په توګه پېل کوي (د ژوند د یوې مرحلې یا پړاو نوم ده) کوم چې نا وېشل شوی مثلثي بدن لري، درې جوړه ضمیمې لري: لمړي انتنونه (antennules)، انتنونه (antennae) او د ژامې برخه (mandibles). خپل انتنونه یا ښکرونه د لامبو وهلو لپاره کاروي. خواړه خوري او وده کوي او په تدریجي توګه د غټ شکل ته بدلیږي په دې مانا چې بدن یې په برخو وېشل کیږي او بدن کې یې اضافي غړي وده کوي.
تړلې لیکنې
شین چنگاښ
شیرزاد زلمی
ښاغلی شیرزاد"زلمی" د شهزاد میر زوی، د 1992 میلادي کال د مارچ په دریمه نېټه د شمالي وزیرستان، سره درګه سیمه کې په یوه دینداره او پښتانه کورنۍ کې زیږیدلی دی. نوموړی د ګربزو د اږدنو کلي اوسیدونکی چی لومړنۍ زده کړې یې د خپل کلي په ابتدائیه ښوونځي، منځنۍ زده کړې یې د ګربزو ولسوالۍ په شیخ آمیر عالي لیسه او د لیسه دورې زده کړې یې په 1389 کال کې د خوست ښار په عبدالحی حبیبی عالي لېسه کې پای ته رسولي دي، نوموړي په 2018 میلادي کال کې د دشیخ زاید پوهنتون(Sheikh Zayed University) طب پوهنځۍ (Medical Faculty) څخه د فراغت سند ترلاسه کړ.
ډاکټر صاحب شیرزاد زلمی اوس مهال په خوست ملکی روغتون کې د خپلو هېوادوالو په چوپړ کې دی، نوموړی د ډېرې لویې حوصلې، د لوی استعداد او غوره اخلاقو خاوند او د هر چا لپاره د خوږو خاطرو شخصیت دی، چې موږ دده په شتون همیشه ویاړو او د الله ج څخه ورته د لا نورو بریالیتوبونو هیله کوو.
ایمېل آدرس: sherzadzalmai01@gmail.com
اسامه بن لادن
اسامه بن لادن (په عربی: أسامة بن لادن)، ( زېږېدنه۱۰ وری ۱۹۵۲ ریاض، سعودي عربستان – مړینه ۲ مې ۲۰۱۱ ایبټ آباد، پاکستان) د اسامه بن محمد د ۵۲ اولادونو له ډلې ۱۷م و او د القاعدې د شبکې مشر وو.
مخينه
اسامه بن لادن په ۱۹۵۲ کال کې په ریاض کی پیدا شو. پلار یی یمنی وو او مور یی د سوريې وه. کله چی اسامه بن لادن په سعودی عربستان کی د جدّه په پوهنتون کی زده کړه کوله نو د الإخوانو المسلمونو غړی وو. اسامه بن لادن په ۱۷ کلنۍ کې لومړی واده وکړ. د ده لومړنۍ ښځه د سوريې هېواد څخه وه چې نوم ېې نجوا غنم و او د لادن سره د واده کولو پر مهال د ۱۵ کلو عمر کې وه. داسې وېل کېږي چې د لومړنۍ ښځې څخه ېې لس ماشومان راوړي دي او څو ورځې مخکې د ۱۱ د سپټمبر د ۲۰۰۱ م ز کال په امريکايي ودانيو د بريد څخه ېې ښځې ترې طلاق واخيست او د افغانستان څخه بېرته پلرني ټاټوبي ته ولاړه.
د افغانستان په جهاد کې ېې ونډه
د افغانستان د جهاد په کلونو کې اسامه رول درلود، خو د طالبانو له رژيم سره يې همکاري زياته وه.
القاعده، افغانستان او اسامه
په ۱۹۷۹ کال کی شوروی پوځ پر افغانستان یرغل وکړ نو اسامه بن لادن افغانستان ته ولاړ. هغه مجاهدینو ته پیسې او وسلې ورکولې او د شوروي سره پوځ په مقابل یی جگړه کووله. په نوموړي پير کې ېې د القاعدې تنظیم جوړ کړ. په ۱۹۹۱ ز کال کې د خلیج جگړه پېل شوه، دې کار دی لا زيات د لويديځ په مقابل کې کرکجن کړ.
په کال ۱۹۹۱ کی اسامه بن لادن مجبور شو چې د سعودی عربستان څخه سوډان ته ولاړ شي او د ۱۹۹۶ز کال په جنورۍ مياشت کې اسامه بن لادن بيا افغانستان ته د برهاندالدين رباني او څو نورو پخوانيو جهادوالو په بلنه ورمخه کړه.
په ۱۹۹۶ ز کال کې افغانستان د طالبانو لاس ته ورغلئ نو اسامه بن لادن په دې هېواد کې د حقیقې مسلمانانو لپاره ډیرې اډې جوړې کړې. د ۱۹۹۸ ز کال په فبروري مياشت کې هغه يوه فتوا ورکړه او په دغه فتوا کې يې ويلي و چې د يهوديانو او د امريکايانو او هر قسم کفری پلويانو وژل د مسلمانانو فرضیه ده ځکه دوی د اسلام دښمنان او یو غولونکې ګروه ده.
په ٢٠٠١ کي امریکا پر افغانستان برید وکړ، او اسامه بن لادن قبایلي سيمو ته ولاړ. په ۲۰۰۴ ز کال کې اسامه بن لادن د ایبټ آباد په ښار کی خپل کور جوړ کړ. په ۲۰۱۱ ز کال کې امریکایی ځواکونو پر دغه کور برید وکړ او اسامه بن لادن د امریکې ځواکونو لخوا په ووژل سو او درې ښځې او څو کسان ورسره ټپیان سول.
سرچينې
http://www.guardian.co.uk/world/2011/may/06/osama-bin-laden-family-compound
وېشنيزه:سعودي عربستان وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:د ۱۹۵۷ کال زېږېدنې وېشنيزه:القاعده
انور خيال
انور خيال يو پښتون سندرغاړی دی. هغه د استاد خيال محمد زوی دی.
وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
مفاهمه
د (Communication) وییکی، له لاتيني (communicare) څخه اخېستل شوی دی، چې د شريکولو يا له چا سره په اړيکه کې اوسېدلو معنا لري. مفاهمه د ځان او نورو، شخصي او عمومي او داخلي فکر او باندنۍ نړۍ تر منځ دردناک وېش ته يو څرګند ځواب دی. لکه څرنګه چې تعريف څرګندوي، په ثابت او ټول منلي ډول د مفاهمې تعريفول ځکه ستونزمن دي، چې مفاهمه په عام ډول د بېلابېلو چلندونو (په پراخه توګه د معلوماتو لېږدولو) يوې پراخې لړۍ ته د ورګرځېدلو لپاره کارول کېږي. يا دا چې مفاهمه د دې لپاره کارول کېږي چې، هغه څه محدود کړي، چې د مفاهمې په ډلبندۍ کې شاملېدلی شي (د بېلګې په ډول: د هڅولو لپاره د یوې شعوري پاملرنې غوښتنه). جان پيټر (John Peter) د مفاهمې د پېژنې ستونزه د هغه حقيقت له مخې بحث کوي، چې مفاهمه هم طبيعي ښکارنده ده (ځکه چې هر څوک مفاهيمه کوي) او هم د بنسټيزې علمي مطالعې يوه ځانګړې روزنه يا انضباط دی.
د کلاوډ شېننون (Claude Shannon) او وارن وييور (Warren Weaver) په اغېزناک موډل يا نمونه کې، د انسانانو مفاهمه تصور شوې وه، چې لکه د يو ټيليفون يا ټيلګراف غوندې دنده تر سره کړي. د همدې له مخې، دوی مفاهمه د بېلابېلو پړاوونو د شاملوونکې په توګه درک کړه:
دا عناصر اوس په دې ډول پېژندل شوي دي چې، په لازمي ډول پر يو بل باندې ............ او په يوه زماني تسلسل کې د پړاوونو په پرتله بېرته راګرځېدونکې فعاليتونه وي. د بېلګې په ډول: مفاهيموي عملونه کولی شي پيل شي، مخکې له دې چې يو مفاهيمه کوونکی يې د تر سره کولو لپاره د فرمول په ډول يوه شعوري هڅه کوي. لکه د (phatics) [په ادبياتو کې دا اصطلاح يوه مفاهمه ده، چې کوچنۍ خبره هم ورته وايي] په حالت کې. په همدې ډول مفاهيمه کوونکي د ريښتيني وخت غبرګون ته په ځواب کې د يوه پيغام په اړه خپلې ارادې او جوړښت مشخص کوي (لکه: په ظاهري يا مخيزو اصطلاحاتو کې). د ډيکوډينګ تمرينونه او تعبير په کلتوري ډول تصويب يا وضع شوي دي. نه يوازې د افرادو په واسطه (د جنس ټاکلې کړنلاره، د بېلګې په ډول: د دې لپاره مقدماتي توقعات خوشې کول، چې پيغام بايد څنګه تر لاسه شي) او د هر پيغام تر لاسه کوونکی په تعبير کې د سرچينو خپل خپل چوکاټونه عملي کوي.
د مفاهمې علمي څېړنه په لاندې ډول وېشل کېږي:
د مفاهمې چينل يا کانال کولی شي، ليديز يا بصري، سامعي يا د اورېدلو د حس اړوند، لمس کېدونکی، د شامې حس، برېښنايي مقناطيس يا حياتي کيمياوي وي. انساني مفاهمه، د مفاهمې د پراخه معنوي ژبې د کارونې لپاره بې سارې ده.
غير لفظي مفاهمه
غير لفظي مفاهمه، هغه پړاوونه تشرېح کوي، چې په غير ژبنۍ بڼه معلومات لېږدوي. د غير شفاهي مفاهمې په بېلګو کې (haptic communication) يا هپټيک مفاهمه [هغه غير شفاهي مفاهمه ده، چې انسانان او حيوانات په کې د لامسې حس په واسطه مفاهمه او متقابل عمل کوي] ، (chronemic communication) يا کرونيميک مفاهمه [دا په مفاهمه کې د وخت ونډه ده] ، حرکات، د بدن ژبه، مخيز اصطلاحات، د سترګو اړيکه او داسې نور شاملېږي. غير شفاهي مفاهمه، د يوه پيغام په موخې پورې هم اړه لري. د موخې يا پاملرنې بېلګې اختیاري، ارادي حرکتونه، لکه: د لاس خوځول يا سترګه وهل او غير اختياري، لکه خوله کېدل دي. وينا هم غير شفاهي عناصر لري، چې پارالنګوېچ يا د ژبې بند ورته وايي. لکه: اهنګ، دغږپورته والی او ښکته والی، د ګړنديتوب اندازه او فشار. دا په اړيکو کې د تحت الشعوري کچه کې ډېره اغېزه کوي او باور رامنځته کوي. همدا ډول په ليکنيزو متنونو کې غير شفاهي عناصر، لکه: د لاسي ليکنې ډول، د ويیوکو فضايي تنظيم او د احساس د لېږدولو لپاره د څېرې کارونه شامل دي.
غير شفاهي مفاهمه، د پاول واټزلاويک (Paul Watzlawick) يو قانون ته (تاسې مفاهمه نه شئ کولای) اشاره کوي. يو ځل نږدې والي پوهاوی تشکيل کړی دی، ژونديو موجوداتو د هرې تر لاسه شوې اشارې يا سيګنال تعبیر پيل کړ. په انسانانو کې د غير شفاهي مفاهمې ځينې دندې بشپړول او تشرېح کول، پياوړي کول او ټينګار کول، ځايناستی يا عوض کول، کنترولول او منظم کول او د تشخيصي پيغام مخالفت کول دي.
غير لفظي اشارې، په مفاهمې څرګندولو او د نورو د مفاهمې په تعبيرولو باندې په کلکه تکيه کوي او کولی شي، شفاهي پيغامونه ځايناستي يا معاوضه کړي. که څه هم غير شفاهي مفاهمه پېچلې ده. کله چې شفاهي پيغام له غير شفاهي پيغام څخه نفې يا انکار کوي، د غير شفاهي چلند ارزونه په ځانته ډول د شفاهي پيغام د حقيقت پر غاړه اخېستلو په پرتله، د نورو د سلوکياتو او احساساتو په قضاوت باندې تکيه شوې ده.
په دې اړه ګڼ دلايل شته، چې ولې غير لفظي مفاهمه، په مفاهمه کې حياتي ونډه لوبوي:
غير شفاهي مفاهمه، هر چېرته وي. دوی د مفاهمې په هر عمل کې شامل دي. د دې لپاره چې کلي اړيکه ولرو، ټول غير شفاهي کانالونه، لکه: بدن، مخ، غږ، ظاهري بڼه، لمس، واټن، وخت او نور ټول چاپيريالي ځواکونه بايد د مخامخ متقابل عمل په جريان بوخت وي. ليکنيزه يا شفاهي مفاهمه يا اړيکه هم کولی شي، غير شفاهي خواص ولري. برېښنايي ليکونه، انټرنيټي خبرې اترې او ټولنيزې رسنۍ د متن د رنګونو بدلولو، د ليکلو توکي، د غټو تورو ليکنه او انځورونو اختيارات يا اپشن لري، تر څو غير شفاهي اشارې په يوه شفاهي رسنۍ ونيسي.
غیر لفظي چینلونه، کېدای شي د يوې طبيعي ژبې سيستم تشکيل کړي. خندل، ژړل، اشاره کول، نازول او روڼتيا غير شفاهي کړه وړه دي، چې د قوم په پام کې نيولو څخه پرته کارول کېږي او د خلکو له خوا درک کېږي. دا ډول غير شفاهي اشارې د مفاهمې تر ټولو بنسټيزې بڼې ته هغه وخت اجازه ورکوي، چې شفاهي مفاهمه، د ژبې د خنډونو له امله ګټوره نه وی.
شفاهي( لفظي) مفاهمه
شفاهي مفاهمه د پيغام وييزه يا ليکنيز لېږد دی. انساني ژبه کولی شي، د سمبولونو د يوه سيستم په توګه او ګرامر چې په واسطه يې سمبولونه په سمه توګه کارول کېږي؛ معرفي شي. د ژبې وییکي د ژبو عامو ځانګړنو ته هم راجع کېږي. د ژبې زده کړه په عادي ډول د انسان د کوچنيوالي پر مهال رامنځته کېږي. د انساني ژبو زيات شمېر د غږ يا سمبولونه لپاره د اشارو نمونې کاروي، چې د دوی شاوخوا له نورو سره مفاهمه وړ ګرځوي. ژبه د ټاکلو ځانګړنو د شريکولو هڅه کوي، که څه هم استثناوې شته. جوړښتي ژبه، لکه: (Esperanto)، (programming languages) او بېلابېلې رياضيکي فرمولونه په اړينه توګه، د انساني ژبو په واسطه شريک شوو ځانګړنو ته محدود نه دي.
لکه څرنګه چې مخکې يادونه وشوه، ژبه په سمبوليک ډول توصيف کېدلی شي. کارلوس اوجن (Charles Ogden) او آی ای ريچارډ (I.A Richards) د معنا مثلث (The Triangle of Meaning) نمونې ته وده ورکړه، چې سمبول (د يوې کليمې تر منځ اړيکه)، ارجاع (هغه څه چې دا يې تشرېح کوي) او معنا (په کليمې او شي سره همغږی شوی فکر) تشرېح کوي.
بوبنسوار
وېشنيزه:د هند ښارونه
کراتوفو
کراتوفو ښار په مقدونیایي Кратово) د شمالي مقدونیه هیواد په شمال ختیځ ولایت کې پروت ښار دی.
۱۶ (عدد)
۱۶ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۵ څخه  مخکي او د ۱۷ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۶:
په کلینډر کې
۱۶ کولاي سي:
په کیمیا کې
۱۶ د گوگړ اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۱۶ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه