دلرګیو_په_انتخاب_کی_اساسي_فکتورونه
د استعمال لپاره دلرګی انتخاب
الف) د لرګو هر توليد  لرګي  تير  دلرګو په مکمله اداره  اوچهار تراش کې اهميت لري او ددي په خاطر چه هر توليد دلرګو بزګر ته دا ذمينه مسا عدوي   څو خپل دتير لرګي په مناسب وخت کې قطعه کړي او ددي لاري نه پيسي په لاس راوړي او د خپل ځنګل ګټورتوب  ( productivity)   ولاړو ونو  ته ښه والي وروبښي . ۱- چهارتراش (Timber):  عبارت دهغو لرګو نه دي چه دهغي نه تختي( الوار) کاغذ،دلاس لرګی  ،پايې او دسوند لرګي اوداسي نور لاس ته راځي. ۲-  چار تراش  دلرګو نه  خاص شيان  لاس ته راځي. دچهارتراش  دلرګو توليد ځانته خپل خاص خصوصيات لري، په کلي توګه دلوړ تو ليد دبيي تمام شوي دي  ، داداسي معني ورکوي چه ځينې خصوصيات ( مشخصات ) دچهار دلرګو نه داستفادي ساحه محدود وي.            الف) دنرم   لرګي په مقابل کې ډيري غوښتني  شته حال داچه دپايې اودتير لرګو ته زياتي غوښتني نه ليدل کېږي. ب ) سخت لرګي دسرکونو،ريل پټليو د استحکاماتو دپاره تري زياته استفاده کېږي،حال داچه دکلکولرګيو څخه د تختو په جوړولوکې زياته ګټه اخستل کېږي. ۳- دځنگل   توليدات  : الف)  نرم  لرګي  (Pulpwood) دکاغذ دجوړولو خام مواد دي، اوس تقريبا نور نر م  او کلک لرګي دکاغذ دجوړ ولو په فابريکوکې دکاغذ دجوړلو  لپا ره  پکاريږ ي ۱- دکاغذ جوړولو نرم لرګي  لنډ لرګي دی چې اوږدوالي يې(۳ ) متره  يا تر دري مترو زيات ۲ – دکاغذ جوړولو ځينې کارخاني ټولي چپه شوي وني  د ډيري کيدو او بار ګيري نه مخکي په بيه اخلي. ۳ – ټولي وني بايد ځمکي ته نژدي پري کړل شي. دونو ښاخونه او پاڼي يې عمومي تني (داوني ډډ) ته نژدي پريکړل شي. ۴ - دروغو  ونو ساقي يا (ډډ) پري کول  چه روغ قطع شوي دي  رنګ يې  تور(سوزيدلي)نه وي اوهم فلزي مواد لکه (ميخ ،پيچ  ) اوداسي نورشيان ونه لري. ب )- دلرګيو کټاره ( دلرګو پنجري) ښي  سو ري او  خروجي لاري د وړو تيرو دپاره  اماده کوي،خصوصاً دهغو تيرو دپاره چه ددو نرمو لرګو د يو کولو په منظور قطع شوي وي. د پنجري جوړولو دپاره دکاج تيرو ته  برتري ورکوي . ۱- داچه دګاچ لرګي په اساني سره د (مخ نيونکو  سره ) معامله کوي  په  دی توګه ورځ  په ورځ  په    preservative  ولي ځينې  وختونه سخت   لرګي  ( داستپراکس لرګي  دپنجري په جوړول زياتيدونکي ډول سره دحصاري پنجرو دجوړولو دپاره دزياتي استفادي وړ  ګرځي. ۲ - هغه لرګي چه دپنجري په جوړولوکې پکاريږي  با يد ښه مستقيم اوسخت وي څو دقفس چاپير ديوارونه کلک او استوار وساتي. ج )- دمعدن دلرګي تير دهغو تيرونه ده چه په معادنوکې دتونلو داعمار دپاره دکلکو  ستنو  اوهم په وړو کورو  او دتونل په داخل کې داستفادي وړ ګرځي. •	کلک لرګي داصل دمخي بلوط  او  جنوبي کاج لرګي يې مهم ډولونه دي چه منحيث د معدن د لرګي تير په ډول  د استفادي وړ ګرځي. •	د هغو لرګو ډولونه چه ددي موخو دپاره په کار وړل کېږي .بايد دستنو  دشرايطو دلوړي درجي وي کوږوالي ونه لري او هم د استحکام لرونکي وي. د) ـــ داوسپني د ليکي لرګي (د اورګاډي سرک) دجوړولو دپاره  په کار وړل کېږي.څو د هغي فلزي ليکي دکلکوالي دپاره کومکی  حالت  برا برکړي. •	دجنوبي دټيټي درجي لرګي لکه دګاچ ،صنوبر اودوګلاس او داسي نور نرم لرګي تقريبا ټول دټيتي درجي  کلک لرګي داوسپني پټليو (ريل) سرک دجوړولو دپاره مناسب دي. •	په کلي توګه هغه لرګي چه د نورو څيزو دپاره مناسب نه وي. بيا نو د ريل (داوسپني دسرکودجوړولو ) دپاره خرڅيږي. ل ـــ  د اره کشي دپاره مناسبي وني (Saw timbers): عبارت دهغو ونو څخه دي چه  دْضرورت په اندازه اوږدوالي ولري  او دونو دقطع کولو  دپاره دښه کيفيت لرونکي وي .او د (lumber) دلرګو نه څو طبقه اي يادفرشولولرګي ، (veneer) يا (plywood)  لاس ته راځي. •	ويلاي شو چه تقريبآ نور نرم لرګي داره کولو دپاره پري کېدي شي. څه کم او يا څه زيات دټولوکلکو لرګو ډولونه چه دمناسب کيفيت لرونکي وي دتختو دتوليد دپاره په کار وړل کېږي. الف) دسختو ډيرو  ټيتو  درجو لرګو نه دسرک جوړولو تختو دپاره د استفا دي وړ ګرځيدلاي شي  . دټيتي درجي تختي  دتيلو په څا ګانوکې په کار وړل کېږي. م) ـــ  پايې  (Poles) عبارت دمدورو تيرانو څخه دي چه اکثره دبجلي لين دپايو په ډول تري کار اخستل کېږي. ۱- دبرق دلين پايې اکثره  دکاج ،صنوبر،دوګلاس ،سرو ه او عربي لاريکس تيرو نه  لاس ته راځي. ۲ـ دتير دپايو خصوصيات ډير لوړ دي. •	پايې بايد دنورو نواقصو لکه سوري ،درز، دمرغانو دجالو ، ويجاړي،حرارت ( هغه حرارت  دي چه  جسم پکي  د ګرمي له کبله سورکېږي )  وروستوالي ، او نور فلزي مواد  لکه(ميخ ،پيچ او داسي نورشيان)ونه لري او تري نه پاک وي. ف)- دستني لرګي (Piling) عبارت دهغو مدورو تيرو څخه دي چه په کلي توګه  دودانيو دساتني او کلک ساتلو دپاره په مځکه باندي ايښودل کېږي. اوپه عامه توګه دکيمياوي مواد دکروسوت  (  creosote) په نوم پلو رل او خرڅول کېږي.      ۱ –  دستني لرګي(Piling) دپلونو او لنګرونو،تاسيسات اوساختماني کارونواو داسي نورو چارو(مواردو)کې تري استفاده کېږي. ۲ -  کوم شرطونه چه د بجليو پايو دلرګيو  داستفادي دپاره موجودي دي، عين شرايط  دستنو دلرګو  دانتخاب دپاره هم ضروري دي . ص )-  دفرش يا مخ پوښ لرګي  (Veneer) عبارت دلرګو دنازکو ورقو  څخه دي چې  مشابه او يو ډول پنډوالي لري. دا هغه نازک لرګي دي چه يوشان  او يوډول  پنډوالي لري او دوني د تني  نه په اوږدو پريکولو سره لاس ته راځي .( دوه پوښه    اودري پوښه  تختي  اوداسي نور دي). قاش کړل شوي پوښونه ياورقي معمولاً  په قيمتي مبل  يا په کوچنيو ځايونو   کي په کاروړل کېږي. قاش شوي پنډ او نري  ورقي يا پوښونه کېدي شي  که وغواړو چه څو پو ښه  (Poly wood) تري جوړ کړو څو نري  يا (نازکي )تختي يو دبل سره سريښو. ۴ - د وني هغو برخو نه چه  تختي، لايې  (طبقي)  دجوړولو دپاره په کاريږي بايد دهر ډول نواقسو څخه لکه خساکېدلو او داسي نورو نواقصو نه خلاص وي. يعني هيڅ عيب ونه لري .خو زيات وختونه دپوښ يا دتختو دلرګي  کندي دوني دتني دښکتني برخي څخه  پريکېږي او داره کشي کندي (Saw log  ) د وني هغي برخي دي چه خرڅيږي  دهغي نه غير پاتي برخي يې پري کېږي. دونی دتنی (trunk) توليدات لکه دکاغذ جوړولو نرم  لرګی ، پايې، ستنی، ديوارونه، تختی، دلرګو فرش ،  او بر اره (داری بوره)،  اماده کوی ۶- دونو څوکي  ‌ښايست  يا ارايش  ،  ميوي ا و غوړ اماده کوي .زياتره لرګي دمشخصو مقاصدولرونکي وي.لاندي څو  مثاله  يا نموني دعامو لرګو او دهغو داستفادي دضرورت ځايونه بيان  شويدي.