cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
گندهارا
thumb|230px|کيڼ|د گندهارا پیر د بودا (پژۍ گندهارا (سانسکرېت: गन्धार ) په پاړسي چې د وادي هند په نامه پېژندل کېږي، د مهاجناپادا لرغونې بادشاهي (د نن ورځې پښتونخوا او ختیځ افغانستان) تېره شوې. گندهارا د کابل پر سیند پرته جلالکوټ، پېښور، سوات، مردان (تخت بايي)، چارسده، ټکسلا او پټوهار پراخه سیمه باندې پروت و. ددې بادشاهۍ اصلي ښارونه له پروشاپور (پېښور) ، چې (د سړي د ښار) نامه دی، تکشاشیلا (نننۍ ټکسلا)، او همدا ددې لرغوني تمدن ټاټوبې و. د گندهارا یادونه په لرغونو ویدي سندرو او د بودا په ویناوو کې د رڼاگانو د ځای په مانا راغلې دی. چینایي گرځندوی هیون سانگ چې ددې سیمو په زیارت راوتلې و، ددې سیمې یادونه په ښه تفصیل سره کړې. د هندي فلسفې نامتو فیلسوف کوټلیا چانکیا په هغه پیر کې ژوندې و، کله چې ستر سکندر په ټېکسلا برید وکړ... د کوشانیانو پیر ددې واکمنۍ یو زرین پیر پېژندل کېږي. thumb||کيڼ|300px
د کنېشکا واکمن په پیر کې د گندهارا تمدن خپل لوړو پوړیو ته ورسېد. گندهارا د بودیزم د دیني ښوونو منځۍ وگرځېد، او خلک به له لری، لری واټنونو څخه دې ځای ته د زده کړې لپاره راتللل پیل شول. یوناني، پارسي تمدنونو هم د گندهارا په لرغوني تمدن باندې یو څه اغیز پرېښود. د گندهارا بادشاهي له شپږمې مخزېږدې پېړۍ څخه نیولې تر ۱۱مې زېږدې پېړۍ پورې شتون درلود. لدې پیر څخه وروسته په ۱۰۲۱ زېږدې کې دا پراخه سیمه د افغان بادشاه سلطان محمود غزنوي تر ولکې لاندې راغله. او لدې څخه وروسته د گندهارا نوم مخ په ورکېدو شو. د افغان واکمنو پر پیر کې به دا پراخه سیمه له کندهار، غزني، غور او بیا په وروستي وخت کې له کابل څخه اداره کېده. د مغولو په پیر کې دا سیمه د کابل د والي لخوا اداره کېده.
جغرافيه
افغانان د ویدي پیر څخه مخکې هم د کابل سیند (کوبا یا کابول) پر غاړه تر اباسینده پورې ودان ول. وروسته بیا د هندي پنجاب شمالي اترپردیېش ایالت ځینې برخې هم په گندهارا کې ورگډې شوی، او پدې توگه گندهارا د یو نړویال سوداگریزو چارو منځۍ وگرځېد. دا وخت گندهارا د پارس او منځني اسیا ترمنځ د یو مهم اړیکتایي چېنل په توگه مخې ته راغې.
د گندهارا بریدونه (سرحدونه) د وخت په تېرېدو سره ادلون بدلون موندلې. کله به د پېښور او ټېکسلا ښارونه به په ټولیز ډول د گندهارا د ټاټوبي په نامه یادېدل، کله به د سوات دره (سانسکرېت سوَستُو) هم پدې ستر لرغوني مدنیت کې راشامله شوه.
د گندهارا د لرغونۍ او تاريخي سيمي جغرافياى موقعيت او تاريخي شاليد
18.11.2011 11:59 څېړنوال عبدالرحيم بختانى خدمتگار :
د گندهارا د لرغونۍ او تاريخي سيمي جغرافياى موقعيت او تاريخي شاليد
گندهارا د افغانستان هغه لرغونۍ او تاريخي سيمه ده ، چې ډير اوږد تاريخ لري ، او د تاريخ په اوږدو کې دا سيمه د اقتصادي او فرهنگي له پلوه د اهميت وړ سيمه تيره شوې ده. دې سيمې په اوسنۍ زمانه کې هم خپل اقتصادي او فرهنگي ارزښت له لاسه نه دى ورکړي. په دې لنډه ليکنه کې ددې سيمې د جغرافياي موقعيت په اړه به لنډه څيړنه وکړم. د گندهارا تاريخي سيمه د کابل سيند د پيل نه تر پايه پورې ټولې سيمې چې ددې سيند شاوخوا ته پراته دي راځي. د گندهارا د جغرافيايي موقعيت په اړه ډيرو پوهانو او محققينو د لرغوني معتبرو منابعو له مخې څېړنې ترسره کړي دي او ددې څېړنې په نتيجه کې دا ثابته شوې ده چې د گندهارا سيمه همدغه د کابل سيند شاوخوا سيمې دي. د افغانستان نامتو لرغون پيژندونکي او مورخ ښاغلي علي احمد کهزاد ددې سيمې د جغرافيايي موقعيت په اړه ليکي : (( د گندهارا سيمه د کابل د دري څخه تر پيښوره پورې ټولي سيمې په برکې نيسي ، د کابل سيند او د هغه مرستيالان ددې سيمې څخه تيريږى. گندهارا د پراخو ورشوگانو او ځنگلي سيمو په لرلو سره د حيواناتو د روزلو لپاره ډير مساعد ځاى دى او ددې ځاى اوزې په ډيرو لرغونو سندرو کې ستايل شوي ده )) (١).
د گندهارا سيمه د تاريخ په مختلفو دورو کې په مختلفو نومنو ياد شوى دى. پوهنوال رسول باورى ددې سيمې د مختلفو نومونو او همدارنگه ددې سيمې دستر فرهنگي مرکز په اړه داسي ليکي : ((پخواني مورخينو او پوهانو د لرغوني افغانستان ختيځي چې د اوسنې هند تر شمالي څنډو رسيدلې، د گندهارا په نوم يادي کړي دي. يوناني مورخ هير و دوت او سترابون د گندهارا سيمه په خپلو آثارو کې د گنداريس په نوم ثبت کړي ده ، چې د کابل او کنړ تر منځ پرتې سيمي يې په برکې نيولي. ددې سره سره چې د مقدوني اسکندر په دوره کې د گندهارا نوم نه دى ياد شوى ، خو د يونان و باختري دورې حکمرانانو په آثارو کې چې د لرغوني افغانستان پرټولو حدودو واکمن وه. دا سيمه د گنداراتي (Gandarati) او يا گنداروا (Gandarwa) په نوم ياده کړيده ، چې ناگاهارا ( ننگرهار ) ، کوهش ( کونړ ) ، پورا شاپورا ( پيښور ) ، سراسواتى ( سوات ) سيمې پکښې شاملي دي.
د گندهارا يو ستر فرهنگي مرکز د اوسنې جلال آباد مرکز ته څيرمه د هډي سيمه ده ، چې په پخوانيو متونو کې د هيلو په نوم ياده شويده. هيلو د لرغونو بودايانو د تبرک ځاى او د هغو د عبادت سترټاټوبۍ وو. په هغو يو نليکونو کې چې د چيني زايرانو څخه راپاته دي ، ددې سيمې په هکله په زړه پورې او ارزښتمن معلومات شته. فاهيان لومړنۍ چيني زاير و چې په ٤٢٠ ميلادي کال يې د هډي ليدنه کړيده. له هغه وروسته سوينگ يون په ٥٢٠ ميلاد کال کې هډي ته راغلى او نامتو چيني زاير هوونتسنگ په ٦٤٠ ميلادي کال هډه ليدلې او په دې اړوند زيات مطالب په خپلو ليکنو کې ثبت کړيدي )) (٢).
اکاديميسن پوهاند عبدالشکور رشاد د لرغوني منابعو په استناد د گندهارا د جغرافيوي موقيعت او ددې سيمې د مساحت په اړه داسې ليکي : (( گندهارا د افغانستان يوه ډيره زړه ، تاريخي او پخواني سيمه ده ، چې پخپل وخت کې د علم او مدنيت زانگو بلل کيدله او د گندهاري مدنيت په نامه يو مدنيت ياديږي. هيوان څانگ او فاهيان د گندهارا د سيمې اوږده چې له شرق څخه غرب ته دى زر ((ليه)) ښيي او سور يې چې د سوات له لمنو څخه بيا تر کوهاټه پورې رسيږي ، اته سوه ((ليه)) ښيي ، خو دغه اندازه چې مونږ په خپل حساب باندې را واړوو ، له زرو ((ليو)) څخه يو سلو شپږ شپيته ميله او له اته سوه ((ليو)) څڅه يوسلو دري ديرش ميله جوړيږى. د اساحه دوى گندهارا بللې او د گندهارا شرقي سيمې يې لغمان او ننگرهار ښودلي او دا شرط هم دوى ذکر کړى ، چې د کابل رود د واړو خواوو آبادۍ ته گندهارا وايي او د کابل رود يې په منځ کې بهييږي )) (٣).
د افغانستان يو بل نامتو مورخ مير غلام محمد غبار د گندهارا د تاريخي سيمې د جغرافيوى موقعيت په اړه ژوره او هر اړخيزه څيړنه کړى ده ددې سيمې د موقعيت په اړه داسي ليکي : د گندهارا ولايت د افغانستان په ختيحه برخه پروت دى. د هغه ختيځ لور ته يې د سند سيند ، لويديځ لور ته يې د هندوکش غرونه ، سوېل لورته يې د پاختيا ( پکتيا ) ولايت او زابل او شمال لور ته يې چترال ، نورستان او پنجشير پروت دى. د گندهارا په مربوطاتو کې د پيښور ، اتک ، هشنغر ، سوات ، باجوړ ، بونير ، کابل ، لوگر ، وردک او کاپيسا سيمې دي. د گندهارا ډير لرغوني ښار بگرام دى. د گندهارا پورې مربوط نورې سيمې په لاندې ډول دي : کابل ، پيښور ، اتک ، چاريکار ، نوښار ، برکي راجان ، جلال آباد ، تکري ، مندرور ، د لغمان چهار باغ ، اسمار ، ښيوه او شيگي ، چغه سراى ، لعل پور ، جلالر ، شب قدر ، ديره ، امبيله ، تره کي ، ميان قلعه ، ناوه گى او نور  (٤).
د گندهارا لرغونې سيمه د ښه جغرافيايي موقعيت او آبادي ځمکي له امله د تاريخ په اوږدو کې د بهرنيو يرغلگرو د يرغلونو مرکز و. د ميلاد څخه ډير کلونه پخوا د سکندر مقدوني د زمانې څخه تر معاصري دوري پورې په دې سيمه کې بهرني يرغلگرو خپلو يرغلونو ته دوام ورکړي دى. د گندهارا په سيمه کې ددې يرغلونو لړۍ ډير اوږد تاريخ لري ، په دې برخه کې د گندهارا په سيمه باندې د تاريخ په مختلفو د ورو کې د ځينو مهمو بهرنيو يرغلونو په اړه لنډ معلومات وړاندې کيږي.
په ويدي سرودنو کې د گندهارا سيمه :
ويدي سرودنه د افغانستان او سيمې د لرغونو تاريخي منابعو څخه شميرل کيږي. ويدي سرودنه نژدې دوه زره کاله مخکې د ميلادنه ليکل شوى ده. په دې سرودنو کې د افغانستان او سيمې د تاريخ او جغرافي په اړه په زړه پورې معلومات وړاندې کړى ده. په ويدي سرودنو کې د گندهارا د لرغوني سيمې د سيندونو او ددې سيمې د اقتصادي اهميت په اړه هم ډير موضوعات لري.
(( د ريگويد په سردونو کې د افغاني سيمې د ډيرو سيندونو يادونه شوې ده لکه سنده هو ( سند ) ، کوبها ( کابل ) ، گوماتې ( گومل ) ، کرومو ( کورم ) ، سويتي ( سوات ) ورکه ( کونړ ) رودونه او گندهارا ( کابل مجرا ) )) (٥)
د (( ريگ ويدا سرودونه )) په تفصيل سره د کابل سيند او د هغه د مرستيالانو په اړه يادونه کوي. د گندهارا سيمه ، چې د کابل درې څخه پيليږي او تر پيښوره پورې دوام کوي د کابل سيند او د هغه مرستيالان ددې سيمې څخه تيريږي د کلکتې کالج د تاريخ استاد (( شاندارس )) د ريگ ويدا د سرودونو له مخې د گندهارا سيمه داسي معرفي کوي : دغه سيمه يوه حاصلخيز سيمه ده ، د اوزو او پسونو رمې پکې ډيرې دي. ددې ځاى څاروى د اسکندر مقدونې تر زمانې ، حتى تر ننه پورې شهرت لرى (٦)
د پوتنيو معلوماتو نه څرگنديږي چې د گندهارا لرغونې سيمه نژدې ٢٠٠٠ کاله د ميلاد مخکې چې په تاريخ کې د ويدي مدنيت په دوره ياديږي د اهميت وړ سيمه تيره شوې ده او د هم هغه زمانې نه تر اوسه پورې خپل جغرافيوي او اقتصادي ارزښت له لاسه نه دى ورکړى.
د گندهارا پر سيمه باندې د اسکندر مقدوني يرغلونه :
يونانى پاچا سکندر مقدوني د نورو سېمو د نيولو څخه وروسته په ٣٣٠ قبل ميلاد کې د افغانستان خواته خپل يرغلونو ته دوام ورکړ. د افغانستان د نورو سيمو د نيولو څخه وروسته د گندهارا د لرغوني سيمې د نيولو لپاره ملا وتړله. د گندهارا پر سيمه باندې د سکندر مقدوني د يرغلونو په اړه پوهاند عبدالحى حبيبى داسې ليکي : (( سکندر دپارو پاميزاد د خاواک درې له لارې کاپيسا ته و اوښت ، نيکاتور يې د هغه ځاى حکمران وټاکه او د کابل د ناوې حکمراني يي تير ياسپ ته وسپارله ، دى د درو نټې له لارې د کونړ ناوې ته ورغى او له هغه ځايه څخه اسمار ، باجوړ او جندول ته لاړ ، خو د لارې په هره برخه کې خلکو جگړې ورسره وکړې.
په هغه جگړه کې چې د کونړ له اسپيزو (( غالباً او سنيو يوسفزيو )) سره يې وکړه ، څلويښت زره بنديان او دوه سوه او ديرش زره غوايي يې په چور او چپاول ونيول او هغو لښکرو چې د هفستيون او پرديکاس په مشرۍ د کابل سيند له لارې د ټکسيلا د پاچا (( امپهى )) په لارښوونه د پيښور او چار سدى او ويهند د سيمو د نيولو لپاره استول شوې وې ، هغه سيمې تر سنده ونيولې.
پيرام قول
پيرام قول د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
گندهارا
د گندهارا پر سيمه باندې د اسکندر مقدوني يرغلونه :
سکندر د کونړ په سيمو کې تر باجوړ پورې د پښتنو له خورا کلک مقاومت سره مخامخ شو ، د هغو سيمو په جگړو کې دوه ځله ټپې شو )) (٧)
د گندهارا د لرغونې سيمې موقعيت د کابل سيند او د هغه د مرستيالانو شاوخوا سيمې په برکې نيسي. د کاپيسا ، د رونټې ، کنړ ، اسمار ، باجوړ ، پيښور او چار سدي سيمې د گندهارا د مهمو سيمو څخه شميرل کيږي. سکندر مقدوني ددې سيمو د نيولو لپاره ډير مالي او ځاني تلفات ورکړل او د سيمې خلکو ته هم ډير مالي او ځاني زيانونه ورسول. په پاى کې د همدې سيمې د خلکو د کلک مقاومت سره مخامخ شو او په همدې ځاى کې ټپي او د ماتي سره مخامخ شو.
پيرام قول
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
گندهارا
د گندهارا سيمه د کوشاني پاچاهانو په دوره کې :
کوشاني پاچاهانو د افغانستان او سيمې د مهمو پاچاهانو له جملې څخه شميرل کيږي. دغه پاچاهان د ٤٠ نه تر ٢٢٠ ز کاله پورې په افغانستان حاکميت درلود ، چې ددوي د حاکميت مهمې سيمې د گندهارا سيمې تشکيلوي.
(( په افغانستان کې د کوشاني پاچاهانو له جملې څخه ډير نامتو پاچا (( کانيشکا ))
و ، چې د ١٢٠ ز کال نه تر ١٦٠ ز کاله پورې پاچاهي وکړ. دا پاچا د لرغوني افغانستان پلازمينه د هندوکش د شمال نه د هندوکش جنوب لور ته را نقل کړ ، په کاپيسا کې بگرام د هغه د اوړي مرکز او پيښور د هغه د ژمي مرکز و )) (٨)
په دې ترتيب سره د کوشاني پاچاهانو د اوړي او ژمي مرکز د گندهارا سيمه شوه ، په همدې دليل د کوشاني دورې پورې مربوط ډير لرغوني آثار د همدې ځاى څخه لاسته راغلي دى او دا سيمه ددوي د حاکميت مرکزي او مهمه سيمه وه په کوشاني دوره او ځانگړي توگه د کنشکا پاچا په دوره کې د گندهارا د سيمې د مدنيت او تاريخي د اهميت په اړه اکاديميسن پوهاند عبدالشکور رشاد داسې ليکي : (( د گندهارا را صنعت د باختر او يوناني صنعت په سلسله کې خو را هم مدنيت و. دلته د صنعت يو خاص مکتب راوتلى دى ، چې هغه د هدې په هغو مجسمو کې چې پخواوې ښکاره کيده او هغه ته د گندهارا صنعت ويل کيده ، گندهارا خو د افغانستان د خورا لوى شاهنشاه کنشکا د ژمي پايتخت و ، هغه به په ژمي کې پيښور ته ورغى او هلته به اوسيده. کوم وخت چې کنشکا بودايي دين قبول کړ ، بيا پس له هغې څخه يې دغه اختلافات چې په بودايي دين کې منځ ته راغلى وو ، ددې د رفع او دفع لپاره يې لومړى معلومه لويه جرگه جوړه کړه. زمونږ د تاريخ لومړى معلومه لويه جرگه په گندهارا پورې اړه لري ، چې پنځه سوه کسه ورته راغوښتل شوي و )) (٩)
د پورتنيو معلوماتو او څيړنو نه دې نتيجې ته رسيږو ، چې د گندهارا سيمه نه يوازې چې يوه زراعتي سيمه وه او د زراعت او مالدارۍ لپاره مساعده سيمه وه و بلکې دا سيمه د پخوا زمانو نه لا تر اوسه پورې يو علمي او فرهنگي سيمه هم تيره شوى ده. ددې سيمې څخه د لرغونو آثارو د موندلو نه وروسته دا ثابته شوى ده چې دا سيمه د تاريخ په مختلفو د ورو کې د لويو پاچاهانو مرکز او د اسلام نه مخکى د پخوانيو مذهبونو مرکز او همدارنگه د اقتصادي بنسټونو د مرکز په توگه پاتي شوى ده.
د گندهارا سيمه د يفتليانو په زمانه کې (٤٢٠- ٥٦٥ ز )
په افغانستان کې د ٤٢٥ ز کال نه تر ٥٦٦ ز کاله پورې د يفتليانو واکمنۍ پورې مربوطه ده. په تاريخونو کې يفتلي پاچاهانو د هياطله يا هيطل په نومونو هم ياد شوي دي. په دې دوره کې د گندهارا سيمه د کوشاني پاچانو پر ځاى د يفتلي پاهانو حاکميت تر لاسه کړ. په دې برخه کې مير غلام غبار داسې ليکلى : (( په پنځمه ميلادي پيړى ( ٤٣٠ ز ) کال کې په افغانستان کې د هياطله دولت د حاکميت په ټينگيدو سره په گندهارا کې د کوشاني دولت تشکيلات له منځه ولاړل او د نوي دولت حاکميت په گندهارا او ټول افغانستان کې ټينگ شو. په افغانستان کې ددې دولت حاکميت تر شپږمې ميلادي پيړۍ ( ٥٦٥ ز ) کاله پورې دوام وکړ. په افغانستان کې د هيطل دولت له ړنگيدونه وروسته د گندهارا په سيمه کې مختلفې سيمه ييزى واکمنۍ را منځته شوې. په ټولو کې د کابل رتبيل شاهانو سلسله ډير غښتلي پاچاهي و ، چې تر نهمې ميلادي پيړۍ پورې دوام وکړ. په دې ټوله دوره کې د گندهارا په سيمه کې خلک د بودايى دين منلي و )) (١٠)
د گندهارا تاريخى سيمه د لرغونې زمانې نه تر اوسه پورې د تاريخ په مختلفو دورو کې خپل سياسي ، اقتصادي او جغرافيايي اهميت له لاسه نه دى ورکړى ، ځکه چې د ژوند ډير مهم ضرورتونه د اوبو څخه تامينيږې او ددې سيمې د پيل نه تر پايه پورې د کابل په اوږدو کې پريمانه او به بهيږى. او سمهال ددې سيمې د پيل نه تر پايه پورې د بې شماره بندونو د جوړيدو امکانات ليدل کيږي که ددې سيندونو د پاسه د بريښنا بندونه جوړ شي د ټول افغانستان د بريښنا اړتيا ليرې کيږي. د بريښنا د توليد په څنگ کې په دې سيمه کې د کانالونو د جوړيدو او د کبانو د روزلو لپاره ډير ښه شرايط برابر دي.
منابع او ماخذونه
(١)- على احمد کهزاد ، تاريخ افغانستان ، جلد اول ، دوم و سوم ، انتشارات ميوند ، ١٣٨٤ هـ ش ، کابل ، (ص ٥٢).
(٢)- پوهنوال رسول باورى ، لرغونى افغانستان ، کابل ، ١٣٨٨ هـ ل ، ( ١٢٦ مخ ).
(٣)- د سيمو تاريخي جغرافيه ، اکاديمسين پوهاند عبدالشکور رشاد ، ميوند کلتورى ټولنه ، کندهار ١٣٨٤ هـ ل ، ٢٠٠ مخ.
(٤)- مير غلام محمد غبار ، جغرافياى تاريخى افغانستان ،انتشارات ميوند،١٣٨٢ هـ ش کابل ، ص ٦٩.
(٥) پوهاند عبدالحى حبيبى ، د افغانستان لنډ تاريخ ، ژباړن : عبدالروف بينوا ، دانش خپرندويه ټولنه ، پيښور ، ١٣٨٢ هـ ل ، ( ١١ مخ ).
(٦) على احمد کهزاد ، تاريخ افغانستان ، جلد اول ، دوم و سوم ، انتشارات ميوند ، کابل ١٣٨٤ هـ ش ، ( ص ٥٢ ).
(٧) پوهاند عبدالحى حبيبى ، د افغانستان لنډ تاريخ ، ژباړن : عبدالروف بينوا ، دانش خپرندويه ټولنه ، پيښور ، ١٣٨٢ هـ ل ، ٤٧ مخ.
(٨) مير غلام محمد غبار ، افغانستان در مسير تاريخ ، کابل ، ١٣٤٦ هـ ش ( ص ٥٠ ).
(٩) اکاديمسين پوهاند عبدالشکور رشاد ، د سيمو تاريخي جغرافيه ، ١٣٨٤ هـ ل ، کابل ( ٢٤ مخ ). (١٠) مير غلام محمد غبار ، جغرافياى تاريخى افغانستان ، انتشارات ميوند ، کابل ، ١٣٧٨ هـ ش ، ( ص ٧٥)
سرچینې
‎
وېشنيزه:گندهارا وېشنيزه:د افغانستان پیښلیک وېشنيزه:د پاکستان پیښلیک وېشنيزه:لرغونې هند وېشنيزه:د هند امپراتورۍ او واکمنۍ وېشنيزه:لرغوني خلک وېشنيزه:د هند پیښلیک وېشنيزه:د پاکښتان لرغوني سیمې
کلورامفينيکول
کلورام فينيکول (په انگرېزي کې:Chloramphenicol) د وسیع التاثیر د انتی بیوتیکونو څخه دي چى په گرام مثبت منفى باکترياگانو آغېزه کوي. دغه انتی بیوتیک کولای سی د ریکتسییا (Rickettsia) پر باکتریاگانو باندي هم تاثیر وکړي.
تاریخ
کلورام فينيکول په ۱۹۴۹ کال کې د سترېپتومیسیس (Streptomyces venezuelae)  د باکتریاگانو څخه  د داوید گوټلیب لخوا حاصل شو. په اوس وخت کي کلورام فينيکول په صنعت کې جورېږي. کلورام فينيکول سپين او لږ خاکې او يا دسپک زيړ رنگه کرستالى پوډرو په شکل وي او دميکرو اورگانيزمونو د ودى دروونکې اغيزه لرى او دمحرقى ديوي انتخابى درمل څخه عبارت دي. کلورام فينيکول په اوبو کې حل کېږي.
وېشنيزه:انتي بيوتيکونه
ګنج اباد کلی
ګنج اباد کلی:
صبغت الله ذکي
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
الف جانه خټکه
الف جانه خټکه (زوکړه د ۱۹۳۱ زېږدي کال د سيپټبر ۱۰، خيبر پښتونخوا، د کرک ولسوالۍ - مړینه د ۲۰۱۹ زېږدي کال سپټمبر) د پښتو ژبې يوه شاعره او لیکواله ده.
مخينه
د الف جانې خټکې د زوکړې کال په بېلابېلو سرچينو کې بېلابېل راغلی دی. د ساری په توگه لوی څېړنکي ښاغلي همېش خليل د خپل نامتو اثر «د قلم خاوندان» په ۱۴۳ مخ کې د هغې د زېږېدو کال او نېټه د ۱۹۲۹ ز کال د فبرورۍ ۲۸ نېټه ليکلې ده. د همېش خليل صاحب د يو بل نښير «پښتانه لیکوال» په ۴۶۹ مخ کې کې د الف جانې د زوکړې کال ۱۹۲۷ ز ليکلی دی. خو د پروفېسر ډاکټر وزير شاداب د وېنا او هغې ليکل شوې مقالې، چې د الف جانې خټکې په اړه يې ليکلې ده او بيا د محمد عثمان خټک د هغه ليکلي مضمون، چې د ۲۰۱۷ ز کال د اپرېل پر ۱۸ يې په «وحدت» ورځپاڼه کې د «الف جانه خټکه» تر سرليک لاندې چاپ کړی، دا دواړه ليکوال په يو وخت له الف جانې خټکې سره مخامخ شوي وو او د الف جانې خټکې څخه يې د مرکې پر مهال مالومات حاصل کړي وو. دا مهال الف جانې خټکې هغوی ته ويلي وو چې زما د زېږون کال ۱۹۳۱ زېږدي دی. ځکه نو هم دا يې د زېږون سمه او کره نېټه ده.
پر دې بنسټ ويلای شو چې الف چانه خټکه د ۱۹۳۱ ز کال د سېپټمبر پر ۱۰ د خيبر پښتونخوا د کرک ولسوالۍ په احمدي بانډه کې زېږېدلې وه. هغې تر اتم ټولگي په کلي کې زده کړې کړې وې او وروسته يې په پښتو او اردو ادبياتو کې ماسټري واخيسته. د هغې پلار غنى شاه خټک نومېد چې د انگريزانو په واکمنۍ کې نوکر وو او وروڼو يې په پنجاب کې کاروبار کاوه.
هغې يو ځل د عوامي نېشنل پارټۍ له خوا خپرېدونکې پښتون رسالې ته په مرکه کې ویلي وو، پلار يې د پخوانيو فکرونو سړی وو چې د دې د زده کړو خلاف وو خو د هغې وروڼو په تعليم کې ورسره مرسته کړې وه.
د الف جانې د شهرت لامل
د الف جانې خټکې لوی شهرت د خدايي خدمتگار تحريک له خوا خپرېدونکې پښتون رساله کې د هغې د شعرونو او لیکنو چاپپدل وو. د هغې ماماگان د خدايي خدمتگار تحريک غړي وو او په کور کې د هغو مباحثو پر الف جانې خټکې اغېز وکړ چې د انگريزانو پرضد د دغه تحريک په مبارزه کې ملگرې شي.
ډاکټر وقار علي شاه له اکسفورډ پوهنتونه پر خدايي خدمتگار تحريک پي اېچ ډي کړې ده. نوموړي د دې تحريک له خوا چاپېدونکې پښتون رسالې شاوخوا ۲۲۰ گڼې لوستې او په هغې کې د پښتنو ښځو د چاپ شوو ليکنو پر اساس يې پښتنې ښځې او قامي تحريک په نوم تحقيقي کتاب ليکلی دی. په دغه کتاب کې د الف جان خټکې په اړه هم یوه تفصیلي ليکنه شته. ډاکټر وقار علي شاه د ۲۰۱۹ ز کال د سېپټمبر پر ۱۵ مشال راډیو ته وويل چې د پاکستان تر جوړېدو له مخه په پښتون رساله کې به الف جانې خټکې ډېر په زړه پورې شعرونه او نثرونه ليکل. د هغه په خبره، په پښتون رساله کې نورو پښتنو ښځو هم ليکل کول خو الف جانه خټکه له هغو ځکه مختلفه وه چې د دې پر شعرونو او ليکونو به سياسي رنگ زيات غالب وو.
د الف جانې له صحنې وتل
کله چې په ۱۹۴۷ ز کال د اگست پر ۱۰ مه نېټه د پښتون رسالې وروستۍ گڼه چاپ شوه او له دې وروسته رساله بنده شوه نو الف جانه خټکه هم له منظره ورکه شوه. ډاکټر وقار علي شاه وايي چې ان د نېشنل پارټۍ مشرانو ته هم مالومه نه وه چې الف جانه ژوندۍ ده او که نه؟
ډاکټر وقارعلي شاه هغه څنګه بیا موندله؟ خو بيا يوه ورځ په ۱۹۹۴ ز کال کې ډاکټر وقار علي شاه د تحقيق لپاره وزيرستان ته روان وو چې په لاره کې پر احمدي بانډه د دې لپاره تم شو چې د الف جانې په اړه مالومات ترلاسه کړي. نوموړی وايي چې هغوی خپله گاډۍ پر پېټرول پمپ ودروله او کله چې يې پر کاونټر (دخل) ناست سړي څخه وپوښتل چې تاسو د دې ځای يئ که له بهره راغلي ياست؟ هغه سړي ځواب ورکړ، چې مساپره خپله خبره کوه.
ډاکټر وقار علي شاه ورته وويل چې تاسو ځوان ياست نو کېدای شي د چا په اړه چې پوښتنه کوم تاسو به هغه ښايي نه پېژنئ، هرگوره، کېدای شي تاسې له خپل پلار يا نيکه نه یې ذکر اورېدلی وي.
هغه سړي ورته وويل: چې څوک؟: ډاکټر وقار علي شاه ورته وويل، دلته يوه ښځه وه چې الف جان خټکه نومېدله او هغې به په پښتون رساله کې ليکنې کولې. ډاکټر وقار علي شاه وايي: « هغه سړي ماته بره وکتل، ویې خاندل او راته یې وويل، دلته څنگه ته مې کښېنه زه د هغې کشر ورور يم.»
ډاکټر وقار علي شاه وايي چې د دې خبرې په اورېدو دومره خوشاله شوم لکه چې د اختر ورځ وي. د الف جانې ورور ډاکټر وقار علي شاه ته زېری ورکړ چې هغه ژوندی ده.
عوامي نېشنل گوند الف جانه ولمانځله
له دې وروسته بيا په ۲۰۰۸ ز کال کې په خېبر پښتونخوا کې د عوامي نېشنل گوند حکومت جوړ شو. د وزير اعلی حيدر هوتي په مشرۍ حکومت الف جانه خټکه ولمانځله او وروسته د هغې په نوم په احمدي بانډه کې ښوونځی هم جوړ شو.
د پاکستان تر جوړېدو وروسته په ۱۹۵۱ ز کال کې الف جانه خټکه په ښوونځي کې استاده شوه او په ۱۹۹۱ ز کال کې د گرلز سکول ټیری بانډه څخه د پرنسپلې په توگه رېټايرډ شوه.
اخځليک
۱- https://www.voadeewanews.com/a/5084217.html
۲-https://www.mashaalradio.com/a/30165283.html
۳-http://pakhtoonmagazine.com/other-writers/2024/
وېشنيزه:پښتنې شاعرانې وېشنيزه:پښتنې ليکوالې
بلقيس
بلقيس د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
زرين خان
وېشنيزه:پښتنۍ لوبگرانۍ
عقل سلیم
= عقل سلیم = از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد پرش به ناوبریپرش به جستجو ارسطو را می‌توان از نخستین افرادی دانست که از این مفهوم بهره گرفته‌اند. به نظر او عقل سلیم نوعی توانایی فهم با استفاده از مجموعهٔ حواس است و حسی است تا خردبنیان.
مطلب کامل در رابطه ذیل دریافت کنید
https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%82%D9%84_%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85
سموزروالا حشرات
سيخ وزري خوځندکې یا سموزروالا حشرات(تیز ملخ/سیخ وزری ملخ) (علمي نوم: Orthoptera) د وزر لرونکو خوځندکو یوه طایفه ده چې په دوو مهمو څېرمو طایفو (ډلو) (اېنسیفېرا او ملخان) او ۲۳۵ څېرمو کورنيو تقسیمېږي. د هغو خوځندکو څخه ملخ، توره وړونکی ملخ چرچرک او چورچورک (کیرړی) تر ټولو مشهور دي. د اوسنیو سموزروالو حشراتو جدونه ۲۰۰ میلیونه کاله مخکې رامنځ ته شوي ول. خو د کشف شويو فوسیلونو په مطابق او طبیعت پوهانو په نظر یقین دي چې لمړني ابتدايي سموزروالا حشرات ۳۰۰ میلیونه کاله مخکې رامنځ ته شوي ول.
توصيف
هر سموزروالا خوځندکه استوانه اي یدن، قوي کرغشي، اوږدي او قوي وروستی پښې، دوه انتېنونه، دوه جوړه وزره او مرکبې سترگې لري. د اوریدلو غړی یې په مخکینو جوړو پښو کې پروت دي. د دي ژويو نارينه د ښځينو د جلبولو (جذب کولو) لپاره ځانگړي ږغ (آواز) جوړوي چې ۵۰۰ Hz ته رسېدلاي سي. سموزروالا خوځندکې غوښه خوړونکی، بوټي خوړونکی یا ټول څیز خوړونکی ژوي دي.
د سموزروالو حشراتو طبقه بندي
وېشنيزه:سيخ وزري خوځندکې
د انټرنټ تاریخ
د انټرنټ تاریخ د کمپیوټري شبکو د جوړلو او نښلولو له هڅو سره تړاو لري چې د نړیوالو په ځانګړې توګه د بریتانوي او فرانسوي څېړونکو په همکارۍ د امریکا په متحده ایالاتو کې د اړوند څېړنو له پیل او ودې سرچینه اخلي.
کمپیوټر پوهنه یوه نوې څانګه وه چې د ۱۹۵۰ مې لسیزې په وروستیو کې رامنځته شوه، په پیل کې د کمپیوټر کاروونکو ترمنځ له مهالیز ویش (time-sharing) او وروسته یې په پراخو ساحوي شبکو سره ورته د لاسرسي امکانات برابر کړل. پاول باران (Paul Baran) د ۱۹۶۰ مې لسیزې په پیل کې په خپلواکه توګه د پیغامونو په بلاکونو کې د معلوماتو پر اساس د یوې ویشل شوې شبکې وړاندیز وکړ او ډونالډ داویس (Donald Davies) په ۱۹۶۵ ز کال کې د فزیک په ملي لابراتوار (National Physical Laboratory) کې د پاکټ سوېچنګ (packet switching) پخلی وکړ او وړاندیز یې وکړ چې په بریتانیا کې د ملي سوداګریزو معلوماتو شبکه جوړه شي. د امریکا د دفاع وزارت د پرمختللو څېړنیزو پروژو ایجنسي (Advanced Research Projects Agency) په ۱۹۶۹ ز کال کې د رابرټ تایلور (Robert Taylor) په مشرۍ او د لاورنس رابرتس (Lawrence Roberts) په مدیریت د آپارانیټ (ARPANET) پروژې د پراختیا هوکړه وکړه. آپارانیټ د داویس او باران د پاکټ سوېچنګ له ټکنالوژۍ کار واخیست، چې د ۱۹۷۰ مې لسیزې په پیل کې په UCLA کې د لیونارډ کلینروک (Leonard Kleinrock) له خوا د ریاضیکي چارو په واسطه تائید شوې وه. دغه شبکه د بولټ (Bolt)، بیرانېک (Beranek) او نیومن (Newman) له خوا جوړه شوې وه.
د پاکټ سوېچنګ لومړنیو شبکو لکه NPL شبکې، آپارانېټ (ARPANET)، مېرېټ شبکې (Merit Network) او CYCLADES له څېړنو وروسته د ۱۹۷۰ مې لسیزې په پیل کې کمپیوټري شبکه وړاندې کړه. د ARPA پروژې او نړیوالو کاري ډلو په انټرنټ کې د کار کولو په موخه پروتوکولونو ته وده ورکړه، چې په هغو کې څو جلا شبکو کولای شول د شبکو له یوې شبکې سره وصل شي او ګڼ شمېر معیارونه یې رامنځته کړل. له ARPA څخه باب کهان (Bob Kahn) او له سټنفورډ پوهنتون څخه وېنټ کېرف (Vint Cerf) په ۱۹۷۴ ز کال کې څېړنه خپره کړه چې د لېږد د کنټرول پروتوکول (Transmission Control Protocol) یا (TCP) او انټرنټ پروتوکول (IP) ته یې د انټرنټي پروتوکولونو د ټولګې په توګه وده ورکړه. په دغه طرح کې د لویس پویزین (Louis Pouzin) په مشرۍ د فرانسوي CYCLADES پروژې یو شمېر مفاهیمو هم ځای درلود.
د ۱۹۸۰ مې لسیزې په پیل کې د علومو ملي بنسټ (National Science Foundation) یا (NSF) د امریکا د متحده ایالاتو په ګڼ شمېر پوهنتونونو کې د ملي سوپرکمپیوټنګ مرکزونو (national supercomputing centers) لپاره بودیجه ځانګړې او په ۱۹۸۶ ز کال کې یې د NSFNET  له پروژې سره متقابلې اړیکې رامنځته کړې، د دغې شبکې په جوړېدو سره د امریکا په متحده ایالاتو کې د سوپرکمپیوټر سایټونو ته څېړنیزو او علمي بنسټونو لاسرسی وموند. له NSFNET سره نړیوالو اړیکو، د ډومېن په نامه سیسټم (Domain Name System) جوړېدل رامنځته او په موجودو شبکو کې په نړیواله کچه د TCP/IP کارولو د انټرنټ پیل په نښه کړ. په ۱۹۸۹ ز کال کې د سوداګریزو انټرنټي خدموتو وړاندې کوونکو ((ISPs د امریکا په متحده ایالاتو او اسټرالیا کې ظهور وکړ. په ۱۹۹۰ ز کال کې آپارانېټ (ARPANET) له منځه یووړل شو. د ۱۹۸۹ ز کال په وروستیو او ۱۹۹۰ ز کال کې د امریکا په ګڼ شمېر ښارونو کې د رسمي سوداګریزو شرکتونو له خوا د انټرنټ یو شمېر برخو ته محدودې خصوصي اړیکې رامنځته شوې. په ۱۹۹۵ ز کال کې NSFNET هم له منځه لاړ او د سوداګریز انټرنټي ټرافیک پر وړاندې وروستي محدودیتونه هم له منځه لاړل.
د ۱۹۹۰ مې لسیزې له نیمایي وروسته، د برېښنالیک، چټکې پیغام رسونې، د انټرنټي پروتوکول پر بنسټ تلیفوني اړیکو (VoIP)، انځوریز چټ او په نړیوال ویب کې د خبرو کولو ټولنو، بلاګونو، د ټولنیزو شبکو خدمتونو او آنلاین سوداګرۍ ویب پاڼو له لارې د چټکو اړیکو په ګډون انټرنټ په کلتور، سوداګرۍ او تکنالوژۍ انقلابي اغېز درلود. د ډاټا یا معلوماتو مخ پر زیاتوالي کچه په لوړ او تر هغه لوړو سرعتونو باندې د نوري فایبر د شبکو له خوا د ۱ جي بي په ثانیه، ۱۰ جی بی پر ثانیه او لا زیاتې چټکتیا سره لېږدول کېږي. انټرنټ مخ پر ودې روان دي چې د آنلاین معلوماتو، سوداګرۍ، تفرېح او ټولنیزو شبکو دخدمتونو له لارې هدایت کېږي. ورته مهال د نړیوالې شبکې راتلونکی ډول کېدای شي د سیمه ییز توپیرونو له مخې جوړ شي.
ګرځنده ټلیفون او انټرنټ
انټرنټ ته نښلېدونکی لومړنی ګرځنده ټلیفون نوکیا ۹۰۰۰ (Nokia 9000 Communicator) و، چې په ۱۹۹۶ ز کال کې په فنلنډ کې جوړ شو. په ګرځنده ټلیفونو کې انټرنټ ته د نښلېدو امکان تر هغه مهاله چې د دغه ماډل ټلیفون بیې را ټیټې شوې محدود و، د شبکو وړاندې کوونکو داسې سیسټمونو او خدمتونو ته په وده ورکولو لاس پورې کړ چې په آسانۍ سره په تلیفونونو کې انټرنټ د لاسرسي وړ کړي. په ۱۹۹۹ ز کال کې په  جاپان کې NTT DoCoMo  د i-mode په نامه د موبایل انټرنټ لومړني خدمات وړاندې کړل، چې په ګرځنده تلیفونونو کې د انټرنټي خدمتونو د زیږون په توګه یادېږي. په ۲۰۰۱ ز کال کې Research in Motion (چې اوس BlackBerry Limited دی) د امریکا په متحده ایالاتو د خپلو بلک بېري ګرځنده تلیفونونو په تولیداتو کې د برېښنالیک سیستم رامنځته کړ. د دې له پاره چې د موبایل له کوچنۍ صفحې، نازکو دکمو (کیبورډ) او په عامه توګه په یو لاس له ګرځنده تلیفون څخه اغېزمنه ګټه واخیستل شي د ګرځنده ټلیفونونو لپاره یې ځانګړی سند او شبکوي موډل Wireless Application Protocol (WAP) رامنځته کړ. چې ګڼ شمېر انټرنټي خدمتونه په ګرځنده ټلیفونونو کې له WAP څخه په کار اخیستنې کار کوي. د ګرځنده ټلیفونونو په خدمتونو کې وده په سر کې تر ډېره یوه آسیايي پدیده وه، په دې ډول چې جاپان، سویلي کوریا او تایوان ډېر ژر وموندله چې د انټرنټي خدمتونو ډېری کارونکي منابعو ته د شخصي کمپیوټرو پر ځای د تلیفون له لارې لاسرسی لري. مخ پر ودې هېوادونو او ورپسې هند، سویلي افریقا، کینیا، فلیپین او پاکستان ټولو راپور ورکړ چې د هغوی ډېر داخلي کارونکي انټرنټ ته د شخصي کمپیوټرونو پر ځای له تلیفون څخه لاسرسی لري. په اروپا او شمالي امریکا کې له انټرنټ څخه ګټنه په لویه کچه د شخصي کمپیوټرونو د لرلو له امله تر اغېز لاندې وه او د ګرځنده ټلیفونونو د انټرنټي خدمتونو څخه کار اخیستو تدریجي وده لرله، خو په ډېر لویدیځو هېوادونو کې یې د ملي اغیز کچه ۲۰-۳۰ سلنه وه. له دغه ځایګي څخه اوښتل په ۲۰۰۸ کال کې رامنځته شول، هغه مهال چې انټرنټي خدمتونو ته تر ډېره لاسرسی د شخصي کمپیوټرونو پر ځای د ګرځنده ټلیفونونو له لارې و. د مخ پر ودې نړۍ په ډېری برخو کې دغه نسبت د یو شخصي کمپیوټر پر ځای ۱۰ ګرځنده ټلیفونونه دی.
د فایلونو ساتنې خدمتونه
د فایلونو د ساتنې خدمتونه خلکو ته اجازه ورکوي چې د خپل کمپیوټر حافظه زیاته کړي او خپل فایلونه په یو سرور کې وساتي. د فایلونو ساتنې ډېری خدمات وړیا ځای یا حافظه او همدارنګه د فیس په مقابل کې زیاته حافظه وړاندې کوي.
ګوګل ډرایو (Google Drive)، د ۲۰۱۲ ز کال د اپرېل په ۲۴ مه وړاندې شو چې د فایلونو د ساتنې تر ټولو مشهور خدمتونه دي. ګوګل ډرایو خپلو کاروونکو ته اجازه ورکوي چې فایلونه زخیره، اېډېټ او له خپل ځان او نورو کارونکو سره شریک کړي. دغه اپلیکشن نه یوازې د اېډیټ، ذخیرې او شریکولو اجازه ورکوي بلکې د ګوګل خپلو آفیس پروګرامونو لکه ګوګل ډاکس (Google Docs)، ګوګل سلایډ (Google Slides) او ګوګل شیټ (Google Sheets) ته وړیا لاسرسی هم برابروي. دغه اپلیکېشن د پوهنتونونو ښوونکو او زده کوونکو او همدارنګه هغو کسانو ته چې کلاوډ حافظې ته اړتیا لري تر ټولو ګټوره وسیله ده.
شکريه پيکان
شکريه پيکان د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
شيبه راډيو
شېبه راډیو یوه خپلواکه، ناپېلې، راډیو ده چې د افغانستان په لر و بر کې اورېدل کېږي. دا رادیو کابل ولایت کې په 99.9،  کندهار کې په 104.3، هرات کې په 104.3، بلخ کې په 104.3، او ننګرهار، کنړ، لغمان او نورستان ولایتونو کې په 101.7 اېف اېم څپو اورېدل کېږي. شیبه راډیو په داسې حال کې فعالیت پیل کړ چې افغانستان یوې داسې ناپېیلې رسنۍ ته اړتیا لرله چې د هېواد د ملي اجنډا په چوکاټ کې بې تعصبه، ګټورې او خوندورې خپرونې وړاندې کړي. یعنې د معلوماتو د وړاندې کولو انداز، معیار او کیفیت یې بې‌ساری او لوړ وي. شیبه راډیو د هېواد په ۳۴ ولایتو کې نشرات لري چې ۳۵ ميلیونو ته يې اورېدونکي رسېږي. شیبه راډیو په پښتو او دري ژبو بېلابېلې خبري، ښوونیزې، کلتوري، اسلامي، معلوماتي او تفریحي خپرونې وړاندې کوي.
ارزښتونه او لومړیتوبونه
باور
موږ د خپلې رښتینولۍ، بې‌پریوالي او خپلواکۍ له لارې د خلکو باور ګټو.
مسلکي‌توب
معیار
اورېدونکی‌توب، بې‌تعصبي او د جنسونو ترمنځ برابري زموږ بنسټیز معیارونه دي.
عالم ساعي
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
تره خيل
د ده سبز ولسوالي چې دکابل په شمال ختيز اته کيلو مترۍ کې پر ته ده دخلکو مجموعي شمير يې (١٠٠١٣٦  تنه دی چې په سلو کې ٧٠ خلک يې پښتا نه او زيا تره تره خيل دي٠
د ده سبز ولسوالي د شکر درې،مير بچه کوټ،کلکا نو او دقره باغ سره گډه پو له لري٠ دده سبز ولسوالي مر کز د تره خيلو په پل سنگي کې مو قعيت لري٠ دده سبز ولسوالي د لا ند نيوکليو او با نډو نه جوړه شوې ده : تره خيل،ده يحيي،بختياران، خواجه چا شت،د پای منار پا چا صا حب،خاص ده سبز، اب دره، قلعه شاه محمد،کټه خيل،نوار، سورخي، ابد ره بالا،جارو اوده سبز بالا٠ په افغا نستان با ندې د رو سانو د ير غل په دوران کې ددغې ولسوالۍ زيا تره خلک اوله هغې جملې نه تر ه خيل له خپلې سيمي نه مها جرت ته اړ شول او پيښور ته وليږ ديدل او زياتره يې د اکوړې او زا خيلو په کيمپو نو کې او سيدل٠ داسي ويل کيږي چې د تپل شوې جگړې په تر څ کې ددوی په سلو کې ٨٠ کورونه ويجاړ او دکر نې ځمکې يې شاړې شوې٠
تره خيل زيا تره دکر کيلي اوباغو نو په چا رو بو خت دي٠ د کر نې محصو لات يې غنم،جوار ، خټکي او هند وانې دي٠دوی په خپلو بڼو نو کې د توت، زردالو،انگوراو بادامو ونې لري، خو دپنبه گل په نا مه دتاکونو نا روغي ددوی د انگورو حا صلاتو ته ډيرتا وان رسوي ٠په پخوا وختو نو کې ددوی ځمکې دکابل د سيند او هم دکاريزونو په ذريعه خړوبيدلې،خو د ديرش کلن تباه کوونکې جگړې په تر څ کې ددوی داوبو لگو لو سيستم بيخي ويجاړ شو، په تيره بيا پر له پسي وچکا ليو ددوی کرنې او ونو بو ټو ته ډير زيات ز يا نو نه واړول اواوس د ژورو څا ه گا نو په ذريعه خپل د کر کيلې چارې پر مخ بيا يي، خو اوس يې هم ډيرې ځمکې داوبو دنشتوالي له کبله شاړې پر تې دي٠حيوانات يې پسونه، وزې او غواگانې دي٠
تره خيل زيا تره دکر کيلي اوبا غدارۍ په چارو بو خت دي، خو لږ شمير يې دبيلا بيلو کارونو دتر سره کو لو له پاره کا بل ته ځي٠  د ده سبز ولسولي په عمو مي ډول او په تيره بيا دتره خيلو سيمه په ځا نگړي تو گه کوم رو غتون نلري ، خو يوازې دوه رو غتيا يي کلينيکونه لري چې د ډاکټرانو او نر سا نو مجمو عي شمير يې ٨ تنو ته ر سيږي چې ددوی د سيمې له پاره کفا يت نه کوي. دده سبز ولسوالي په مجمو عي تو گه٢ ليسې او د گو تو په شمير لو مړ ني ښوونځي لري٠ تره خيل غير تي، ميلمه پا لو نکي،نرم مزاجه او دښو اخلاقو او کړو وړو څښتنان دي٠ دروسي ير غلگرو په وړاندې ښه په ميړانه جنگيدلي او خپل هيوادنی رسالت يې تر سره کړی دی٠ دوی دعلم او ښوونې او روزنې له چارو سره هم ځانگړې مينه لري٠ددوی قو مي مشران او سپن ږيري هم ډير درانه خلک دي٠ د تره خيلوخلک دسپورټ سره هم ځا نگړې مينه لري لکه غيږه نيونه، تيږه اچول اوپه ځا نگړي تو گه توره وهل يا شمشير بازي پکې زيات رواج لري چې د لوبي په وخت کې د مخصو صو ډالو نو نه پکې کار اخلي او په دې کار کې خورا مهارت لري٠
په او سني وخت کې لا نديني بهر نۍ مو سسي ده سبز ولسوالۍ د بيا ودانولو په چارو کې مر سته کوي:
په دې ورو ستيو وختو نو کې دافغا نستان دبيا رغا ونې وزارت پتييلې ده چې په ده سبز کې به يو ښار گو ټی چې دښار جوړولو په نړ يوالو معيارونو سره به برابر او د٢٠ زره تنو له پاره به کورونه ولري جوړ کړي چې دا په خپل ذات کې دده سبز دولسوالۍ په غوړيدو اد پر مختگ کې ستر رول لو بولای شي٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
۹۹ (عدد)
۹۹ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۹۸ څخه  مخکي او د ۱۰۰ وروسته موجود دي.
په کلینډر کې
۹۹ کولاي سي:
په کیمیا کې
۹۹ د آينسټېنيوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۹۹ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
احمد خان
احمد خان د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
د هند او پنجاب پښتانه
د هند او پنجاب پښتانه: د نړۍ هر قام هغه وخت عملاً له منځه ځي کله چې خپلې مورنۍ ژبه ته شا کړي او په خپله ټولنه کښې پردۍ ژبو ته وده ورکړي سوکه سوکه د دوی نوۍ کهل خپله مورنۍ ژبه هیره کړي او د هغه پر ځای حاکمه ژبه د خپلې لومړۍ او مورنۍ ژبې په توګه خپله کړي د بېلګې په ډول په هند کښې دا وخت د یو اټکل تر مخې نژدې یوه نیم کروړ پښتانه په بېلا بېلو ولایتو کښې استوګنه لري خو له بده مرغه د دوی مورنۍ ژبه د هغه ولایتو د اکثریت ژبې ګیرزېدلې دي او پښتو له سره پېژني هم نه بس دومره خبر دي وايي ” هم پټهان ھے ” او ځینو ته بیا خپل خیل او زئي هم معلومه وي لکه په راجهستان ولایت کښې د شېراني قبیلې پنځه زره کوره ابادي ده او د کلي نوم یې “شیراني آباد” دی ټول کلۍ مرواړي ژبه وايي له ما سره د شېراني آباد ډېر ځوانان پر فیسبک ملګري دي چې یواځې په مرواړي، هندي او اړدو ژبه پوهېژي ـ د پاکستان په پنجاب ایالت کښې نژدې څلور، پنځه ملیون پښتانه استوګنه لري چې په کښې نومیاتې قبیلې دا دي لکه نیازي، دراني، مهمند، سدوزي، ککېزئی، عیساخیل، ترین او داسې نور خو له بده مرغه نن سبا د ټولو مورنۍ ژبه پنجاپي ده او په سرشمیرنه کښې ټول په پنجابیانو شمیر دي د پاکستان لومړی وزیر عمران خان هم په قام نیازي (پښتون) دی خو مورنۍ ژبه یې سرائیکي( د پنجاپي ژبې سهېلي لهجه) ده پوښتنه دا ده چې دا خلګ عملاً ولې پنجاپیان شو ؟ لامل یې څه وو ؟ ھغه ځکه چې د دوی مشرانو خپلې مورنۍ ژبې پښتو ته پام و نکړو او سوکه سوکه پښتو له منځه لاړه او پر ځای یې پنجاپي ژبه راغله او بل لامل یې دا دی چې پښتانه د نورو قامونو له ښځو سره ودونه کوي چې وروسته یې ماشومان بیا د خپلې مور ژبه وايي او پښتو نشي وئیلای باید موږ د خپلو زمنو ودونه د پښتنو پېغلو سره وکړو نو ځکه خو زه دا په دعوه سره وایم چې مورنۍ ژبه د قام جرړه ده او ټولو افغانانو او په خاصه توګه کابلیانو ته خواست کوم چې پښتو مه تر شا کوئ خپله ټولنیزه او دوتري .ژبه یې و ګیرزوئ ، پردۍ ژبه پرته له اړتیا ویل او لیکل د فکري غلامي نخښه ده ـ
د برتانيې شاهي کورنۍ
د برتانيې شاهي کورنۍ د ملکې الزابت دويمې او د هغې له نژدې خپلوانو جوړه ده. په دې اړوند چې څوک د کورنۍ غړی دی او څوک نه دی، دقيق او رسمي قانوني تعريف نه شته، خو شاهي کورنۍ بېلا بېلا نوملړونه خپاره کړي چې په ډاګه کوي څوک د شاهي کورنۍ برخه دی. د کورنۍ ډېری غړي د برتانيې د پاچايۍ استازیتوب کوي، له پاچا سره د هغه په  عامه مسئوليتونو کې مرسته کوي او ډېر ځله خيريه کارونه او خپلې ګټې تعقيبوي. شاهي کورنۍ د برتانيې کلتوري بېلګه بلل کېږي.
د کورنۍ غړي
د متحده سلطنت او څوارلسو نورو ټولګټو قلمرو سلطنتي مشر ملکه الزابت دويمه ده. هغه د شاهي کورنۍ مشره هم ده. څلور بچيان، اته لمسيان او دولس کړوسيان لري. په لارډ چمبرلين «چې د شاهي کورنۍ يو نوملړ دی» کې د جورج شپږم د ټولو بچيانو او د هغوی د مېرمنو (د يارک د دوشش سارا په ګډون چې اوس طلاقه شوې)، همدا راز د ملکې د تره بچيانو او د هغوی رتبې او د هغوی مېرمنې شاملې دي. د لارډ چمبرلين نوملړ د شاهي نښو او د کورنۍ د انځورونو د کارولو د تنظيم په موخه عملي کېږي. په ورته وخت کې د شاهي کورنۍ وېبپاڼې «د شاهي کورنۍ د غړو» يو نوملړ وړاندې کړی دی؛ د شهزادګۍ بياتريس، شهزادګۍ يوجني او کينت له دوشس پرته د شاهي کورنۍ د ټولو غړو انځورونه لاندې ورکړل شوي. د شاهي کورنۍ له يو غړي سره د ښه راغلاست په اړه د شاهي کورنۍ لارښود وايي چې دوی بايد په لومړي ځل  په دې ډول مخاطب شي «تاسې اعلیحضرت سلطنتي». ستاسې اعلیحضرت سلطنتي حيثيت يواځې د پاچا بچيانو، نارينه لمسيانو، د ويلز د شهزاده د مشر بچي اولادونو او د دوی مېرمنو ته ورکړل شوی دی.
لقب او کورنی نوم
د پاچا بچيان، پلرني لمسيان او د ويلز د شهزاده د مشر زوی بچيان په خپله د شهزادګانو په نوم پېژندل کېږي چې د «شاهي اعلحضرت» (HRH) لقب خپلوي. شاهي اشرافو، عموماً شهزاده ګانو ته له واده مخکې د ډيوک لقب ورکول کېږي. د ملکې د لور بچيان هر يو پيټر فيليپس او زارا ټينډال او «ان» له همدې امله شهزاده او شهزادګۍ نه دي. ليډي لويز ماونټ بيټن-ويندزور او جيمز مونټ بيټن-وينزور، ويسکونټ سورن، که څه هم د درناوي حيثیت ورکړل شوی، خو دوی ته هم شهزاده يا شهزادګۍ نه ويل کېږي؛ ځکه چې د دوی مور او پلار د وسکس «ارل» او «کنټس» غوښتل چې بچیان يې متواضع لقبونه ولري. د معلوماتو پر اساس شهزاده چارلس هيله لري که چېرې پاچا شي نو د شاهي کورنۍ د غړو شمېر به کم کړي.
له دود سره سم د شاهي کورنۍ د نارينه غړيو مېرمنې هم د خپلو مېړونو حق او لقب خپلوي. د واده له لارې د شهزادګيو لقب د هغوی له نوم سره نه تړل کېږي، بلکې د هغوی د ميړونو سره تړل کېږي، د بېلګې په ډول، د کينت شهزاده مايکل مېرمن د کينت شهزادګۍ مايکل ده. د پاچا زامنو ته په دوديز لحاظ له واده سره سم د ډيوک لقب ورکول کېږي او همدا شريف لقب د هغوی مشرانو زامنو ته لېږدېږي.
د پنځم جورج نارينه زوزات او تر واده پورې ښځينه زوزات ټول د وينډزور کورنی نوم له ځانه سره اخلي. له واده شويو ښځو پرته، د ملکې دويمې الزابت د نارينه زوزات کورنی نوم مونټ باټن ويندزور دی، دا د هغې د مېړه د ايډنبرا ډ‌يوک شهزاده فليپ د نوم څرګندونه کوي، څوک چې په يونان کې زېږېدلی، او بيا د تابعيت له اخستلو وروسته دا نوم ورکول شوی. د شاهي کورنۍ هغو غړو ته عموماً د کورني نوم اړتیا نه وي، چاته چې د شهزاده يا شهزادګۍ نوم، او د اعلیحضرت/اعلی حضرتې القاب ورکړل شوي وي. دوی د واده د ثبت دفتر په څېر په رسمي اسنادو کې د خپل کورني نوم څخه ګټه اخلي.
ولسي دندې
د الزابت دويمې په استازيتوب د هغې بچيان او د هغوی جوړې (مېرمن/مېړه) او بيا د هغوی لمسيان او د هغوی جوړې (مېرمن/مېړه)، په همدې ترتيب د ملکې د اکا بچيان او د هغوی جوړې (مېرمن/مېړه) رسمي دندې پر غاړه اخلي. د هغې د اکا په بچيانو کې يواځې د پاچا پنځم جورج زامن شاهي دندې پر مخ وړي. دا کورنۍ د قانوني فعاليتونو څخه پرته، له ملکې سره د هغې په دولتي او ملي دندو کې مرسته کوي. که واکمن کمزوری شي، د دولت له دوه سلاکارانو غوښتنه کېږي چې د هغې دندې پر مخ يوسي چې شهزاده چارلس، شهزاده وليام، شهزاده هري او شهزاده انډريو په دې برخه کې خدمت کولای شي.
هر کال دا کورنۍ «په انګلستان او ټوله نړۍ کې له دوه زرو څخه زياتې رسمې دندې تر سره کوي»، د اويا زره ميلمنو پالنه کوي او سل زره ليکونو ته ځواب وايي. په دې کارونو کې د دولتي مسئولينو جنازې، ملي مېلې، په ټولنيزو موخو جوړې شوې غونډې، ښه راغلاست او له وسله وال پوځ څخه لېدنې شامل دي. د ملکې د زامنو او لمسيانو په ګډون، د دې کورنۍ ډېريو غړيو په خپله په وسله والو ځواکونو کې دنده ترسره کړې. دا فعاليتونه او د شاهي کورنۍ  ورځنۍ لېدنې او مصروفيتونه د دربار په نشريه کې ثبتيږي. د عامو خلکو په وړاندې راښکاره کېدل ډېر ځله په پلي تګ کې وي، چېرته چې د شاهي کورنۍ غړي په بهرنيو مراسمو کې له عامو خلکو سره ستړې مشې او خبرې کوي.
د پارلمان دولتي پرانيسته، رنګينه سرتيري او د ملي خدماتو يادونه هغه کلني مراسم دي چې شاهي کورنۍ پکې ګډون کوي. د تاريخ پوه رابرټ ليسي په وينا ملکې ويلي چې په خپل منصب د وياړ تر لاسه کوونکو ټاکنه، تر ټولو مهم هغه څه دي چې هغه يې تر سره کوي. شهزاده وليام، شهزاده چارلس او شهزادګۍ «ان» هم دولتي دندې لري. د کورنۍ غړي نورو هېوادونو او سفيرانو سره په رسمي ليدنو او سفرونو کې د ملکې استازيتوب کوي، تر څو ديپلوماتيکې اړيکې پیاوړې کړي. دوی همدا راز د پاچا په استازولۍ د ټولګټو په ناستو کې ګډون کوي. دوی د ټولګټو چارو او بهرنيو چارو وزارتونو په لارښوونه په دولتي ليدنو کې ګډون کوي چې په دې کې مهمو شخصيتونو ته ښه راغلاست او رسمي ميلمستياوې شاملې دي. ژورنالست جيمز فورساټ دې کورنۍ ته «نرم ځواک شتمني» نوم اخلي.
د شاهي کورنۍ ولسي دندې او فعاليتونو ته په کتنې سره، کله کله هېوادونه دې ته يو «شرکت» وايي، دا هغه اصطلاح ده چې د شپږم جورج څخه سرچينه اخلي. له سياسي او سوداګريز اړخه، د شاهي کورنۍ غړي له خپلو ولسي دندو سره د خپلو ګټو له ټکر ډډه کوي. شاهي کورنۍ د برتانيې کلتوري نښه بلل کېږي، له هېواده بهر ځوانان دا کورنۍ د هغو خلکو يوه ډله بولي چې د برتانيې له کلتور سره ډېر نژدې دي. له غړيو څخه تمه کېږي چې د برتانيې صنعت ته وده ورکړي. عمدتاً شاهي کورنۍ غړي د انګلستان د کليسا غړي دي چې مشري يې پاچا کوي او تر دې مخکې يې د سکاټلينډ کليسا لپاره د عالي کميسار په توګه دنده تر سره کړې.
شامرادان قول
شامرا دان قول د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
محمد الله کمال
زده کړې
لومړنی زده کړې یې د شهيد احدی په لومړني ښوونځي کې او منځني او د لېسې زده کړې یې د حضرت عمر فاروق په لېسه کې په چک ولسوالۍ کې ترسره کړې دي. کمال د ژورنالیزم پوهنځي ته په کال ۱۹۹۷ کې بریالی شو، خو د کورنیو ستونزو له امله ونه توانیده چې خپلو لوړو زده کړو ته دوام ورکړي.
باندنۍ تړنې
د کمال نوي شعرونه او نظمونه په وېبلاگ کې کتلی شی.
وېشنيزه: پښتانه شاعران
اندري راجولینا
آندری راژولینا په انګلیسي Andry Rajoelina) زوکړه ۳۰ مې ۱۹۷۴م کال) د مداګاسکار ووم منتخب ولسمشر دی.
يوسف غضنفري
يوسف غضنفري د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
د افغانستان برېښناکوټونو او ډنډونو لړليک
لکه څنگه چي سيندونه د افغانستان په ملي اقتصادکي رغنده رول لوبولي شي په همدا شان ولاړي اوبه هم دملي اقتصاد په پرمختياکي ستررول لوبولي شي نو لازم بو لم چي افغانستان ولاړي او بو (ډنډونه ) څخه بحث وکړم
زرقول ډنډ
دزرقول اوبه ديخچالي ډنډ په نوم ياديږي ا وانگريزان يي دوکتوريا په نو م يادوي چي دسمندر له سطحي څخه (٣١٠٠ ) متره جگوالي لري عرضي (٤) کيلو متره ده طول يي په اوسط ډول (٨) کيلو مترو ته رسيږي دزرقول اوبه دامو سيند سرچينه ده او دتاجکستان او افغانستان تر منځ سيا سي سرحد تشکيلوي دزرقول اوبه دکال په اوږدو کي کنگل وي ولي داوړي په دوه نيمو مياشتو کي دغه خاصيت له لاسه ورکوي چي دمنطقي دقرغز قوم دخلکو لپاره دڅارويو دپووندي مناسب ځاي تشکيلوي
چقمقتين ډنډ
دچقمنتين ډنډ دکوچني پاميرپه سيمه کي پروت دتراجمير غاښي ته مخامخ دکاروانونو لاره دهمدي ډنډ تر څنگ تيره شوي ده دچقمنتين دډنډ دلويديځ څخه دواخان سيند څخه سرچينه واخلي (١٤) ددغه ډنډ غظمي اوږدولي (١٧ ) کيلو متره او عرض يي (٢٠٥ ) کيلومتره دي او دسيمي دقرغز خلکو دحيواناتو څړ ځايي بلل کيږي
شيوا ډنډ
شيوا ډنډ لپاره که چيري شرايط مناسب شي نو په راتلونکي کي دتوريزم او سيلانيانو لپاره فوق العاده اقتصادي اهميت لري درڼو، پاکو او خوږو اوبو لرونکي ده چي دڅښلو لپاره ډيري مناسبي دي دشيوا ډنډ دامو سيند ته نژدي دبدخشان ختيځ ته پروت دي په اوړي کي دري مياشتي يخچالي حالت له لاسه ورکوي او نورټول نه مياشتي کنگل وي دسمندر له سطحي څخه (٣٥٠) متره لوړ دي او ږوالي يي (١١) کيلومتره او عرض يي (٨) کيلو متره ده همدا ډول کوچني يخچالي ډنډونه چي عام خلک ورته حوض خاص وايي دسالنگ دکوتل دغاښي پرسر( دسالنگ دتونل دپاسه ) همدا شان دپغمان دره له پاسه او هم دکونړ او نورستان دلوړو لړيو دپاسه شته چي په سيمه يزو او محلي نومونو ياديږي
سيستان ډنډ
دافغانستان په جنوب لويديځه گوښه کي دهلمند هامون ، صابري هامون ، دپوزگ هامون ،دکودزري هامو ن او نمروز ولايت دمحلي سيندونو داو بو تويدنه دسيستان هامون اوبه جوړوي ددغه ډنډ داو حجم ثابت نه دي کله يي حجم زيات او کله يي حجم په کمه ساحه کي محدود وي دپوزک هامو ن (٢٤ ) کيلو متره او ږد (١٩ ) کيلو متره په اندزه عرض لري دصابري هامون (٥٨٤ ) کيلومتره مربع مساحت لري فراه او داو هاروت سيندونه همدلته تويږي ددغه هامو ن عمق ژوردي دشاوخواسيمو او به  همدلته راجمع کيږي ددغه نمد او نمکساز او بۀ دفغانستان دهرات په لويد يځ کي پرتي دي او به يي ماليگيني او شاوخوا سيمي يي جبه زار ده دنمک سار ډنډ (کول ) دمالگي دتليد له پلو ه کولاي شي دتالوقانو دمالگي سره سيالي وکړي پدي شرط چي توليد يي دصنعتي او تخنيکي اساساتو له مخي تر سره شي
ناور ډنډ
دغزني په ولايت کي دناو ر ولاړي او بو نژدي (٤٠٠ ) کيلو متره مربع ساحه نيولي ده دغزني له ښار څخه (٥٥ ) کيلو متره لري پرته سيمه د ه
غزني ډنډ
دغه ډنډ نسبتا کوچني او دغزني دښار څخه (١٢٨) کيلو متره ليري پرتي دي او دغزني دسيند ابريزه بلل کيږي (١٥)
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ډنډونه
احمد حسیني
احمد حسيني، یو كردي عالم او شاعر دی. په ۱۹۵۵ز کال د سوریې ختیځ په لودیځ کردستان د عامودا ښار کې زېږېدلې دی.
د فلسفي موضوعاتو زده کړه یې له دمشق پوهنتون څخه ترلاسه کړه.
احمد حسیني د کوردي ژبې یو پیاوړې شاعر او ادیب تېر شوې چې په خپله ژبه (کوردي ژبه) کې یې ډېر ستر، ستر دیوانونه پرېښي. د کوردي ژبې کره کتونکي دې د کوردي ژبې له اوسنیو شاعرانو سالار گڼي.
دې په له ۱۹۸۹ز کال راپدېخوا د السويد په ښارگوټي ک اوسېده. دده د شعرونو زیاتره قصیدې نورو نړیوالو ژبو لکه: عربي، ترکي، انگرېزي او الماني ته ژباړل شوې دي.
ده د شعر او شاعرۍ سره، سره ادپی نړۍ ته هم نه هېرېدونکي خدمتونه کړي، او په برېښیزه نړۍ کې یې خپل خدمتونو ته دوام ورکړې. د تبرېز او روجافا په نامه گورتپاڼو چلولونه هم د همدې ادیب پر غاړه وه، او د مرگ تر وخته یې خپلو ادبي هلوځو ته دوام ورکاوه.
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:عربي فيلسوفان وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان وېشنيزه:ختيځ فيلسوفان وېشنيزه:کردي شاعران وېشنيزه:کردي خبريالان وېشنيزه:عراقي ممثلين وېشنيزه:زوکړې 1955 وېشنيزه:مړينې 2007 وېشنيزه:فيلسوفان
محمد بدیع
دکتور محمد بدیع په کال ۱۹۵۹ م کې د سلیمان النجار په بلنه د اخوان غړیتوب ترلاسه کړ او په دې لار کې یې ډیرې قربانۍ ورکړې دي چې څلور کرته زندان ته هم تللی دی.
سیاسي ژوند
په ۱۹۶۵ م کال د استاذ سید قطب سره یو ځای ونیول شو او په ۱۵ کاله بند محکوم شو چی یو کال د شهید سید قطب سره په یوه خونه کې وو، تر ۹ کاله زندان وروسته بیرته خوشې شو. بیا په ۱۹۹۸ م کې د دوهم ځل لپاره ونیول او د ۷۵ ورځو بند نه وروسته خوشې شو. د دریم ځل لپاره په ۱۹۹۹ م کې یو ځل بیا ونیول شو او د مصر نظامي محکمې په پنځه کاله بند محکوم کړ چې د څه کم څلور کاله بند تیرولو نه وروسته را خلاص شو. نوموړی په وروستي ځل د مصر د سیمه ایزو ټاکنو په مهال یو ځل بیا زندان ته ولیږدول شو او د یوې میاشتې بند نه وروسته خوشې شو. نوموړی د ۱۹۹۶م کال نه راپدیخوا د مکتب ارشاد (چې د اخوان تر ټولو لوړه مرجع ده) غړی وو. دوکتور محمد بدیع عبدالمجید سامي په طب کې دوکتورا لري خو په دیني علومو کې هم ډیر وړاندې دی او د یوې څیړنې له مخې د عربي نړۍ په ۱۰۰ نامتو عالمانو او پوهانو کې ګڼل شوی دی.
د یادونې وړ ده، چې د اخوان المسلمين نړیوال ا سلامي خوځښت، چې اوسمهال شاوخوا ۸۰ هېوادونو کې منظم فعاليت او دعوتي کار لري، د نړول شوي اسلامي خلافت د بېته قايمېدو او مسلمانانو د برم د اعادې او نړیوالو ته د اسلام د هر اړخيز او شامل فهم د رسولو په موخه په ۱۹۲۸ م کال کې تاسيس شو، چې لومړنی مرشدعام او بنسټګر يې امام حسن البناء و، چې په ۱۹۴۹ م کال د نړيوال استعمار او مصري ګوډاګي حکومت په ګډه توطيه په شهادت ورسېد، تر هغه وروسته استاد حسن الهضيبي، استاد عمر التلمساني، استاد حامد ابو النصر، استاد مصطفی مشهور، استاد مامون الهضيبي او استاد محمد مهدي عاکف يې د مرشد عام په توګه پاتې شوي دي، چې اوس مهال دغه دروند مسوليت دوکتور محمد بدېع عبدالمجيد سامي ته ور په غاړه شو. نوموړي ته د اسلامي دعوت په لاره کې بریالیتوب او د خدمت توفیق غواړو
تړلې لیکنې
اخوان المسلمین
۱۰۰ (عدد)
۱۰۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۹۹ څخه  مخکي او د ۱۰۱ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۰۰:
په کلینډر کې
۱۰۰ کولاي سي:
په کیمیا کې
۱۰۰ د فېرميوم اټومي عدد ده
په نورو موضوعګانو کې
۱۰۰ د عدد شمیره ارزښت ق د ابجد حساب کې دي.
سرچينې
وېشنيزه:۱۰۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
نیکولا تسلا
نیکولا تسلا Nikola Tesla  (/ˈtɛslə/ TESS-lə صربستاني سریلیک: Никола Тесла، تلفظ[nǐkola têsla] ) د ۱۸۵۶ کال د جولای په ۱۰مه  زیږېدلی او د ۱۹۴۳ کال د جنورۍ په ۷مه مړ دی. نوموړی یو صربستاني الاصله امریکایی مخترع، د برق انجنیر، میخانیک انجنیر او د راتلونکي په اړه نظریه ورکوونکی و؛ دی ډېر د نوي متناوب جریان پر بنسټ د برېښنا رسولو د نوي سیسټم په ډیزاین کې په ونډه اخیستو کې پېژندل شوی.
په اتریش سترواکۍ کې وزیږېد او لوی شو. تسلا په ۱۸۷۰ کې انجنیري او فزیک لوتي خو کوم سند یې ترلاسه نه کړ، د ۱۸۸۰ کلونو په لومړیو کې یې په Continental Edison کې د لرې لارې په مخابراتو او د برېښنایي انرژۍ صنعت کې کې په کار کولو د عملي کار تجربه ترلاسه کړه. په ۱۸۸۴ یې امریکا ته کډه وکړه او د هغه ځای تابعیت یې واخیست. د لنډ وخت لپاره یې په نیویارک ښار کې د توماس اډېسون د میخانیکي کارونو په شرکت کې کار وکړ او بیا یې وروسته خپل مستقل کار پیل کړ. د مالي همکارانو او د خپلو فکرونو لپاره د بازارموندنې په مرسته یې په نیویار کې لابراتوارونه او شرکتونه جوړ کړل او الکټرونیکي وسایل یې تولید کړل. د ده متناوب جریان (AC)، القایي موتور او د پولي فېز اړوند د متناب جریان اختراع‌ګانې په ۱۸۸۸ کې د ویسټېنګهاوز بریښنایي وسایلو له لوري ثبت شوې، ده ته ډېرې پیسې لاسته ترې ورغلې او پولي فېز سیستم اساس یې جوړ کړ چې هغې کمپنۍ بلاخره بازار ته وړاندې کړې.