cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نوعې (د ژویو ډولونه)
د نوعې یا ډولونو څرګندونې
کله چې په رسمي توګه یوه نوعه په کومه خپرونه کې نومول کېږي، نو یو ځانګړی علمي یا ساینسي نوم ورکول کېږي. دا توضېحات معمولاً د نویو انواعو د پېژندلو، د پخوانیو مربوطو توضېح شویو یا نامعلومو انواعو د بېلولو لپاره وړاندې کېږي او کله چې مقاله، د نشرولو لپاره ومنل شي، نو یو معتبر خپور شوی نوم (د بوټو علم) یا یو موجود نوم (ژوپوهنه) کې وړاندې کوي.
= د مایر د بیولوژیکي ډولونو مفهوم = ډېری عصري  درسي کتابونه د ارنست مایر له تعریف نه، چې په ۱۹۴۲ز کال کې یې وړاندې کړي، کار اخلي، چې دا د بیولوژیکي نوعې د مفهوم او تعریف لپاره یو بنسټ دی. دغه ته د زېږون یا جلاکولو مفهوم هم ویل کېږي.
دا استدلال شوی، چې دا تعریف د طبیعي ټاکنې په متحرکاتو باندې د جنسي تکثیر اغېزې طبیعي پایله ده.
د نوعې ستونزه
دا ستونزمنه ده چې یوه نوع داسې تعریف شي، چې هغه دې پر ټولو ژوندیو موجوداتو تطبیق شي. د نوعې د محدودولو په اړه بحث ته د نوعې ستونزه ویل کېږي. دا ستونزه ان په ۱۸۵۹ ز کال کې پېژندل شوې وه، کله چې ډاروین د نسلونو په اړه لیکلي: هېڅ یو تعریف ټول د طبیعت پوهان نه دي راضي کړي، بیا هم هر طبیعت پوه په مبهم ډول پر دې پوهېږي چې، کله د یوې نوعې په اړه خبرې کوي، د ده هدف څه وي. په عمومي توګه  دا اصطلاح د تخلیق د جلا عمل نامعلوم عنصر دی.
د ارستو بیولوژي
ارستو په خپلې بیولوژۍ کې د (genos) اصطلاح، د یو ډول مرغۍ یا کب لپاره او د (eidos) اصطلاح، د یوې نوعې د ځانګړي شکل لپاره کارولې، لکه: کلنګ (یو ډول مرغه)، باښه، کوا او چڼچڼه (مرغۍ). دا اصطلاحات په لاتیني کې د (جنس) او (نوعې) په توګه ژباړل شوي، که څه هم دا اصطلاحات، د لینن له اصطلاحاتوسره چې په دې توګه نومول شوي، سمون نه لري. نن ورځ مرغان یوه طایفه ده، کلنګان یوه کورنۍ ده او کوا، یو نسل دی. ځینې نوعې د خپلو صفاتو له مخې توپیر کېږي، د بېلګې په توګه: یوه مرغۍ بڼکې، مښوکه، وزرونه، سخته هګۍ او توده وینه لري، په دې سره بېلېږي. یوه ډله بیا د خپلو اعضاوو د شریکولو له لارې بېلېږي، چې دا تغییرات له خپلې مور او پلار نه  په میراث وړي. ارستو باور درلود چې، ټولې نوعې او ډولونه جلا او نه بېلېدونکې دي. د هغه د دې نظر اغېزې،  تر رنسانس وخته پورې  پاتې وې.
په ۱۸ مې ز پېړۍ کې سویډني ساینس پوه کارل لینیوس ژوندي موجودات د ګډو فزیکي څانګړتیاوو له مخې ډلبندي کړل، نه یوازې د توپیرونو پر بنسټ. هغه دا ډلبندي د کتنې وړ ځانګړتیوو پر بنسټ وکړه، چې موخه یې ترې د طبیعي اړیکو منعکس کول و. په هر حالت کې، لا هم په هغه وخت کې په پراخه کچه باور پر دې و چې، د ډولونو تر منځ هېڅ عضوي اړیکه نشته او دا هم اړینه نه ده چې، دوی څومره سره ورته ښکاري. دا نظر د اروپايي علمي او مذهبي زده کړو نه اغېزمن شوی و، چې د دوی باور دا و، چې د ژوند ډلبندي، د خدای(ج) له خوا ترتیب شوې ده. د ارستو سلسله، د اسکالا فطرت یا د وجود لویه سلسله جوړوي، په هر حال که دا ثابته شوې وای، یا هم نه وای. سکالا (یوه زینه) په طبیعي توګه د پورته کېدو احتمال په ګوته کوي.
بيشاپور
تاریخ
د بیشاپور پایتخت د رومانی اسیرانو لخوا جوړ شو. د بیشاپور نوم په ساسانی پارسی ژبې کې د ښه شاپور معنی لری. د بیشاپور په مرکز کی یوه ستره کلا وه چی په اوس وخت کی د قلعه دختر په نوم یادېږی.
آرگون
آرگون (په انگرېزي: Argon) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Ar سمبول او ۱۸ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
AR
AR کیدای شي چې وي:
۱۹۴ (عدد)
۱۹۴ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۹۳ څخه  مخکي او د ۱۹۵ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۹۴:
په کلینډر کې
۱۹۴ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۹۴ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
امين رنځور
پښتون ليکوال او «ژورنالیست» دی، اصلاً د لوګر ولایت د ازری ولسوالۍ د منګل د سيمی اوسيدونکی خو له دوه زره یو کال راهيسی په ننګرهار ولایت مرکز جلال اباد کی اوسيده.
د روسيې خلاف د افغانانو تر پاڅون وروسته له خپلی کورنۍ سره د ډيورنډ بلی غاړی کوهاټ ضلعی ته کډه شول، سره له دی چی د پاکستان حکومت اجازه نه ورکوله خو په ځوانو افغانانو کی د يو ريښتيني ملي فکر ژوندي ساتلو لپاره يې په پښتو او انګريزۍ اخبار (National Tribune) شروع کړ چی په کمشنرۍ مکتبونو کی به تقسيمېده او څو ځله پاکستاني حکومت بنديز پری ولګاوو خو بيا يې هم تر دوه زره ميلادي کال پوری دوام وکړ.
د يوولسم سپتمبر له پيښو وروسته چی کله امريکا د طالبانو حکومت نسکور کړ نو هيواد ته ستون شو او د ملي فکر په نوم اخبار یی پيل کړ چی د ډيورنډ په پوله پرتو ولایاتو کی به وړيا توزيع کیده. نه یوازی دا بلکی د افغانستان په ختيځ کی يې د بی روزګاره ځوانانو لپاره د پژواک په نوم د حرفوي زده کړو يو مسلکي انسټيټيوټ بنياد کیښود چی سلګونه کسانو ته يې په شپږو برخو کی تخنيکي زده کړی ورکولی.
ددی ترڅنګ یی څو جلده کتابونه ليکلي او ژباړلي دي چی يوشمير یی چاپ شوي هم دي. فلسفه په ساده ژبه، ستر فيلسوفان يې مشهوری ژباړی او د نړۍ سترمذاهب، ماډرن پولټري فارمينګ، کوچنی انسان يې مشهور ليکل شوي کتابونه دي.
په بيلابيلو دولتي او غيردولتي څوکيو يې کار کړی او ددی ترڅنګ يې د ايکوزون، ويټيريا او انټرلينک په نامه د زراعت، مالدارۍ او سايبري خدماتو کمپنۍ هم رامنځته کړی وی چی د خپل وخت ګټوری هلی ځلی یی کړي دي.
حاجي بايي
د مجاهدینو د دورې يو ډېر تکړه جهادي قوماندان وو. هغه د کندهار په ارغنداب ولسوالۍ کې نړۍ ته سترګې پرانېستي.
سرچینې
وېشنيزه:د ارغنداب خلگ وېشنيزه:افغان جنگسالاران وېشنيزه:کندهاریان
مالټه
مالټه (په انگرېزي: Orange) يو ډول مېوه ده. مالټه یو ډول میوه ده چی هغی اونه تر 10 متره پورۍ رسیگی.د مالټۍ سرچینه د چین او هندوستان دی.
دمالټی غوره جنس
غوره مالټه په نري کی (ناول تامسون)دۍ.
دمالټی خارو ارزښ
مالټه د وایتمین سی نه ديره دکه ده.
دمالټی او اونۍ ظاهر
دا اوڼه وره ده د دی پاڼی شني دی.گلونۍ سپین رنگ لری.د مالټی پوستکۍ د نارنجو په رنگ دی او دننۍ سور یا زیر او خاندي خوگ یا تریو دی.
وېشنيزه:مېوې
رواني جګړې او د افغانانو مسولیتونه
په افغانستان هیواد کي تقریبا ۴۰ کاله کېږي چي په يو او بل نوم د خارجیانو او داخلیانو خلاف جګړې رواني دي. اوس نو خلګ له جنګه ستړي شوي دي. نور نه غواړي چي په جنګونو کي خپل ځانونه او نور انسانان ووژني. خو جنګ لا په پوره شدت روان دی او د سړېدا هيڅ څرک يې نه مالومېږي. د روان جنګ په اړه خلګ پر څو ډلو ويشلي دي.
يوه ډله وايي، په دې جنګ کي د خارجيانو لاس دی او پر موږ يې په مطلق ډول تحمیل کړی دی. نه موږ په کي ملامت يو، نه يې د کولو توان لرو او نه يې اوس مهارولای شو.
بله ډله فکر کوي چي خارجيان زموږ د سوکالۍ لپاره راغلي. زموږ د هیواد جوړونې او رغونې لپاره يې میلياردونه ډالر لګولي او لا يې هم لګوي. نو جنګ خپله افغانانو روان کړی، ملامت هم دوئ دي او درول يې هم د دوئ په لاس کي دي.
یو شمېر نور کسان بیا فکر کوي چي د روس خلاف جنګ وو، که اوس د امريکا خلاف دی، په دواړو کي هم موږ ګرم يو او هم خارجیان. یاني دا چي موږ ورته د سون توکي برابر وو او بهرنيان د ولګيت خاشه او تیل را کوي چي د اور سرې لمبې ورته بلې کړو.
دلته د لوستونکو په وړاندي يو څو پوښتنې ږدم، لکه: ایا موږ په خپله خوښه بهرنيانو ته اجازه نه وه ور کړې چي زموږ له خاورې بریدونه پلان کړي او نوره نړۍ ناارامه کړي او همداسي يې وکړل؟ ایا زموږ په مدرسو، مکتبونو، لېسو، پوهنتونو او مسجدونو کي هره ورځ موږ ته د کرکې، نفرت، جنګ جګړو، له نظام سره د ټکر، د نورو د باطلوالي، د ځان د حقانيت، د کافرانو او مشرکانو د هر ډول دښمنۍ، په ديني، دنیوي، سیاسي، اقتصادي، کلتوري او د ژوند په نورو برخو کي د مخالفت، کرکې او دښمنۍ درسونه نه را کول کېږي؟ ایا زموږ ملایان او د جوماتونو امامان د هغو طالبانو او خارجي جنګیالیانو ملاتړ نه کوي چي په پاکستان کي ميشت دي او د ګرمي په راتلو له پولې را اوړي او زموږ په خاوره کي جنګونه کوي؟ ایا زموږ د مدرسو او پوهنتونو په ديني برخه کي د هغه چا کتابونه د نصاب برخه نه دي چي د هغه په فتواوو دلته خلګ وژل کېږي؟ ایا زموږ ديني زده کوونکي لا هم د هغه هیواد په ديني درسګاوو کي زده کړې نه کوي چي زموږ هیواد يې وران کړی او همدې دیني زده کوونکو ته دا اوس هم دلته د جنګ، نفرت، وژنې، تخريب او ورانونې سبق ویل کېږي؟ ایا زموږ په چارواکو کي غله، خاینين، مفسدين، د بل د ګټو لپاره کار کوونکي، جاسوسان، شر اچونکي، جنګسالاران، جنګ ته لمن وهونکي، د انسانانو په وینو، سرونو، مالونو او عزتونو تجارت کوونکي، نااهل او له خپله مسلکه او دندې ناخبر چارواکي نه شته؟ ایا زموږ چارواکي او ديني کسان دواړه نن قاچاکبرو او د نشيي توکو کرونکو او تولېدونکو ته زمینه نه برابروي؟ ملا د خپل زکات لپاره د هغه چا ملایي نه کوي چي ښه ډېر تاریاک يې کرلي وي؟ د ولس مسلمان کسان مو په دې حرامو پیسو حج، عمرې، ودونه، خیراتونه، زکاتونه او د روژې ختمونه نه کوي؟
که پر دې پوښتنو فکر وکړو او بیا راته مالومه شي چي هو والله! دا خو شته مګر له دې سره بیا هم نور ملامت دي نو دا د انصاف پرېکړه نه ده. موږ اوس هم پوهېږو چي د نورو په لمسون د نورو د ګټو لپاره جنګېږو او پرون هم پوهېدو. له روس سره جنګېدونکي کسان ښه پوهېږي چي دوئ د اور خاشاک او نورو ورته د اور بڅرکي ور غورزول. خو لا هم په فخر وايي چي موږ مجاهدين يو، ولس مو بايد قدر وکړي؟ د روس خلاف جنګ د شريعت له مخې مطلق ناروا او حرام جنګ وو. نه امیر مالوم، نه هدف مالوم، نه وس لرم، نه اتفاق لرم، نه په دين پوهېږم، نه میکانيزم لرم، نه د دې نظام لپاره بدیل لرم، مګر جهاد کوم؟ په دې شرايطو کي چي څوک دا اقدام کوي، نتيجه به يې تل هغه وي چي موږ وليده!
اوس بیا هماغه پخوانی درس تکرارېږي. زما پر اوږه د بل توپک، د بل د ګټو لپاره، خو نښه زما سړی دی، زما هیواد دی، زما نظام دی او هر څه ناخوالې بیا هم ماته پاتېږي. ښه پوهېږو چي جنګ نه په فقر کېږي او نه په چندو، نه په زکاتو کېږي او نه په سرسايو. نو دا د جنګ پیسې له کومه کېږي؟ د طالب او نورو جنګیاليو زخميانو څوک تداوي کوي؟ ځای څوک ور کوي؟ ټرينيګ څوک ور کوي؟ په هیواد کي ځای څوک ور کوي؟ لار ګودر، ښار ښارګوټی، داخلي و خارجي څوک ور ښيي؟ امريکا ولي پاکستان ته هغه ډول ګواښ نه کوي چي لومړۍ ورځ د بهرنيو چارو وزیر کولن پاول ورته وکړ؟ امريکا ولي پاکستان ته لس زره لکه ډالر د نړۍ په مخ کي ښکاره ور کوي؟ طالب ولي په هغه هیواد کي پنا اخلي چي په قانون کي يې له شريعت سره ښکاره مخالفتونو دي؟ ولي هغه هیواد ته ور ځي چي تر خپل هیواد هلته ډېر تبعیضي او غیر انساني سلوک ور سره کېږي؟ هيڅ طالب مشر د افغان دولت په زندانونو کي له شکنجو څخه نه دی مړ شوی ، مګر په پاکستان کي يوه پېښه نه، بلکي څو واري داسي شوي چي طالب مشران د شکنجې له امله یا هلته مړه شوي او یا داسي حد ته رسول شوي چي مرګ هم پرې ښه وي. مثالونه يې ډېر دي، د دفاع وزیر ملا عبید الله، استاذ یاسر، لوړ پوړی طالب چارواکی ملا نذیر، د مینونو او فدایانو مسوول حاجي حافظ، د زمانې په لنډ واټن کي د طالبانو دوه امیران ملا عمر او ملا منصور، د طالبانو د دوستانو (القاعده) مشر اسامه او سلګونه نور.هلته د فحشا لپاره ځانګړي مرکزونه شته، په قانون کي د اسلام خلاف مادې شته، خلګ يې له شريعت خوښتونکو ګوندونو څخه کرکه لري، هيڅ وخت خلګو شريعت خوښتونکو ګوندونو ته دومره رایه نه ده ور کړې چي د دې ګوندونو مشران د لومړي وزیر چوکۍ ته ورسوي، مګر له دې هر څه سره طالب او نور په اصطلاح مجاهدين هلته پنا اخلي او هغه ملک ورانوي چي که همدا طالب او حزبي دلته په انتخاباتو کي ځان نوماند کړي نو زه په قسم وايم چي له هر بل ګوند او نوماند څخه به يې همدا اسلام کاري ډلې او کسان په لوی اکثريت ګټي؟
نو دا حقیقت بايد ومنو چي موږ خام مواد توليدوو او خارجیان اور ور کوي. زموږ، ملا، طالب، ملک، چارواکی او حتا عام خلګ لا هم په يو نه يو ډول د جنګ اور ته ور پوکي. دا چي موږ خپله جنګي ذهنيت لرو. د سون توکي برابر وو. وژنې خوند را کوي. د مدرسې او پوهنتون نصاب مو دې فکر ته جوړ دی او د سولي و امن لپاره هيڅ کار نه دی پر شوی او نه اوس پر کېږي، نو بیا خارجي خو له خدایه غواړي باد و باران!
نو چي داسي ده څه به کوو؟ دې مسووليت ته به روشنفکره کسان اوږه ور کوي. نه له ټولو چارواکو تمه کېږی چي د سولي او امن لپاره دي کار وکړي او نه په عمومي توګه طالب او ملا دې ته چمتو دي چي له جنګه لاس واخلي او سوله ییزه طریقه غوره کړي. عام خلګ څه له طالب سره ولاړ دي، يو څه له دولت سره او ځيني يې هک پک دي چي په دې سرچپه اتڼ کي د چا لوری ونیسي؟
هغه کسان چي د ستونزې په جرړه پوه شوي مسووليت لري چي په هره برخه کي کار کولای شي، بايد ځان ونه سپموي او همدا نن خو څه کوې، بايد وختي يې لا کار شروع کړی وي. دينپوهان دنده لري چي د دين سوله ییزه څېره را برسېره کړي. نوي  ديني سوله پاله ادبيات رامنځته کړي. د شريعت او اسلام تر پوښښ لاندي د هر جګړمار له څېرې نقاب پورته کړي او ولس په دې پوه کړي چي د خدای، رسول، قران او دين لپاره نه وژل کېږو، بلکي د دې بدمرغې څېرې لپاره دا ۴۰ کاله سره وژنو.
ویناوال مسووليت لري چي د سولي او امن په ارزښت، ښه والي، اړتيا او په خاصه توګه زموږ لپاره پر اړتيا يې ویناوي وکړي. جنګ بد وګڼي، د ژوند وژونکی، د سوکالي ختمونکی، د پر مختګ په وړاندي خنډ او د ولسونو د زوال لامل وبولي. شاعر دنده لري چي د سولي د ارزښت او اهميت په اړه اشعار وليکي او جنګ يو ډېر کرغېړن او نهايت بده پدېده معرفي کړي. لیکوالانو ته په کار ده چي اوس مهال دې موضوع ته خپلې ليکنې ځانګړې کړي. د سولي او جنګ پر مختلفو اړخونو ليکنې وکړې. په ځانګړې توګه هغه لیکوالان چي د دې ستونزې په ريښو خبر دي، له ډېره وخته يې پر عواملو غور کوي، موږ هم پېژني او بهرنیان يې هم له پامه نه دي اچولي. لکه: عبد الغفور ليوال، محمد محق، اسد الله غضنفر، مجيد قرار، عبد الغفور پېروز، محمد یار یار، امين دريځ، رحمت الله اندړ، محب الله زغم او دې ته ورته نوور هیواد پاله، انسان پاله، علم پاله او ولس پاله ليکوالان. ژورنالیستان دي په خپلو لیکنو، مرکو او راپورنو کي د جګړې ويرونکې څېره بربنډه کړي. په راډيو، ټلويزون، ورځپانو، اونیزو، جريدو او مجلو کي د جګړې د هر اړخ په اړه له پوهانو سره مرکې وکړي. د دې جګړې هر اړخيز زیانونه وارزوي. پر اقتصاد، علم، اخلاقو، دين، هوا ګرمونې او نورو يې د ناوړه پایلو په اړه خپرونې تنظيمول، دې موضوع ته میلمانه را بلل، ليکنې کول، را پور تیارول، د جنګ ځپلو سيمو انځورونه ښودل او هر ډول ډارونکو نتايجو ته ګوته نیول د دوئ ایماني او انساني مسووليت دی.
که موږ له ځان سره فکر وکړو چي په دې کړنو خو مو ترهګرپاله وژني؟ نو يوځل دې حقیقت ته هم وګورئ چي بدلون له قربانۍ پرته نه شي راتلای. اروپا چي له ستونزو ووته، ایا پوهانو يې قربانۍ ور نه کړې؟ ترکانو سختې ورځې تېري نه کړې؟ نو بدلون وخت، قرباني، زحمت او د مال لګول غواړي. که موږ نن قرباني ور کړو، نو ارو مرو به موو راتلونکی نسل سوکاله او ارام ژوند ولري. که يې ور نه کړو، نو زموږ په شان به د هغوئ ژوند هم تريخ او بې مزې وي. موږ له دې پرته هم وژل کېږو. ړانده مايونه، ړندې بمبارۍ، د جنګونو له امله د خرابي هوا زیاتوب، د فساد له وجې د ښارونه د هوا ککړتوب او نور ګڼ عوامل شته چي هره ورځ مو کدرونه را څخه اخلي. ډېر داسي کسان هم وو چي هيڅ یو لوری يې نه وو غندلی خو نن نه شته. نو دا چي د نوور مزدوران مو هسي هم وژني، د بل ګولۍ ډېري دي چي افغانان په مړه شي او دلته لا هغه کارخانې له کاره نه دي لوېدلې چي د سون خام مواد ورته چمتو کوي، نو پر موږ فرض ده چي ژر لاس په کار شو. په مجلس، وینا، مقاله، میلمستيا او هر ځای کي د سولي په ملاتړ او د جنګ پر ناولتوب خبرې وکړو، خلګ متوجې کړو، نورو ته ور پام کړو، را سره ملګري يې کړو، دا يون لا تېز، چټک او غټ کړو او یوه داسي ورځ به ژر راشي چي زموږ دا هڅې به رنګ را وړي لازمي نه ده چي موږ دي ارو مرو ژوندي يو.
د هغې ورځې په هیله چي په افغانستان کي سوله و امن وي، نظام حاکم وي، ټولو ولسونه او قومونه يو له بله سره په سوله، امن او ښه فضا کي کار او ژوند وکړي او د دې هیواد هر بچی د افغان انسان د ګټې لپاره را پاڅېدلی وي.
د برونای ولسوالۍ
د بروناي د اداري وېش لومړۍ درجه ولسوالۍ ده بروناي ټول په 4 ولسوالو کې ويشلي شوي دي چې دا دي:
نور ولولئ
برونای
ملهم
ملهم (په لاتینی ژبې کی: Unguentum ) د نیمه جامد یو درمل شکل دي چی د انسانانو یا حیوانانو پر پوستکي او انساج باندي مښل کېږي. انسانانو په پخوانۍ وخت کې د حیواناتو غوړې څخه د ملهمونو د جوړولو لپاره کار واخیستل. په تیر وخت کې دواجوړونکو د سپی له غوړوی،د خرس غوړی او غوا غوړی نه کار واخیستل. په اوس وخت کې ملهمونه د صنعتی غوړی په مرسته جوړېږی. درمل جوړونکی د ملهمو جوړولو لپاره د ترکوندی تېل ، د نفت محصول/واسلین/ او صنعتی تېل یا غوړی /ماکروگول/ څخه کار اخلی.
د ملهمونو خاصی ډولونه
په اوس وخت کی ملهم د سنگار په صنعت او طب کی کارېږي. هر ملهم د درملونو، غوړو، تیلونو څخه جوړ شوي وی. ملهمونه چی په کښې د اوبو محتوی یی په سلو کې لس زیاته ده کریم ته وایی. ملهمونه چی پکښې د جامدو توکو محتوي یی په سلو کی پنځه ویشت زیاته ده پاسټا (په انگرېزي کی: Paste ) ته وایی.
د سترگی ملهم
دسترگی ملهم د استریل د ملهم یو ډول دی چی دسترگو د رنځ لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږی.د سترگی ملهم کولای شی چی د سترگو د التهابو او حساسیتو لپاره ور څخه کار واخلی. د سترگی ملهم کولای شی دانټيبايوټيکونه, آنتی‌هیستامینیک یاالقلويدونه محتوي ولری.
ملهمونه
په اوس وخت کی په ځانگري ډول د ملهم د جوړولو لپاره نفتي محصولونه کارېږي. د هغو محصولاتو څخه واسلین، پرافین او گلیسرین تر ټولو مشهور دي. خو طبیی توکې لکه د لمرکلی تیل، د ښون تیل، د مچیو موم، د پسه د وړۍ غوړې هم اهمیت لري. په عصری صنعت کی مصنوعی ملهمونه لکه ماکروگول، د سیلیکون تیل، د کربوپول جل جوړېږي.
واسلین
واسلین د نفتی محصولاتو څخه تر ټولو مشهور دي او د ملهم د جوړولو لپاره اړین رول لوبوي. واسلین ژیږ یا سپین رنگ درلودلای شي.
گلیسرین
گلیسرین د نفتی توکو څخه یو استرطابي او بې رنگ، بې وږم خوږه توکه ده چی د غاښو کریم او مرطوب کونکی کریم ته ریاتېږې او د C3H8O3 کیمیاوي فورمول لري.
ماکروگول
ماکروگول د مصنوعی مخصولاتو څخه دي چی په څانگري ډول په صنعت کی د ملهمونو د جوړولو لپاره کارېږي. ماکروگول په رښتیا کی پلی‌اتیلن گلیکول دي چی د مولکول وزن یی ۴۰۰ یا ۲۰۰۰مولونو ته رسېږي. ماکروگول یوه جامده سپینه توکه ده چی په اوبو کی حلېږي.
د ملهمونو ډولونه
ملهمونه د فیزیکی مخصوصیت په مطابق بسیط ملهم، د سوسپانسیون ملهم، د امولسیون ملهم او  د سوسپانسیون-امولسیون ملهم دي.
وېشنيزه:ددرمل شکل
په ناروې کې د دین آزادي
له هغه ځایه چې د ناروې اساسي قانون امر کوي چې د دې هېواد پاچا باید لوتران – انجیل پیرو وي، دا هم په ګوته کوي چې ټول وګړي حق لري چې په خپل دین عمل وکړي. په دې هېواد کې د حکومت تګلارې عموماً د دین د ازاد عمل ملاتړ کوي او دغه هېواد همدا رنګه په دوامداره توګه دیني بنسټونو او د تبعیض ضد پروګرامونو ته مالي امکانات برابروي. د غیر دولتي بنسټونو او د ناروې د پولیسو له قوله، له دیني اړخه د نفرت وړ ویناوې معمول دي، په ځانګړې توګه په انلاین ډول او دا ویناوې ډېری د مسلمانانو او یهودانو ټولنې په نښه کوي.
د ناروې د اوسني شاهي نظام سرچینه د منځنیو پیړیو په ترڅ کې د ویکنګز له خوا تاسیس شوي شاهي نظام ته رسېږي. د ناروې پاچاهانو لکه دویم اولاف د نوموړي په دوره کې مسیحیت ته واوښتل او په خپلو قلمرونو کې د واک د ساتلو لپاره دې دین ته پراختیا ورکړه. له دې دورو څخه شمېرې د هغو بې ایمانه کسانو پر وړاندې بې رحمه شکنجې ښیي چې دې دین ته نه اوښتل. په ناروې کې په ۱۶ پیړۍ کې د اصلاحاتو په ترڅ کې، انجیل-لوتیرانیزم د کاتولیک کلیسا ځای ونیو او غیر پروټیسټان مذهبه تر تعقیب لاندې ونیول شول. ناروې (د ډنمارکي یا سویډني پاچا در واک لاندې) له ۱۶ تر ۱۹ پیړیو پورې د شمال ختیځې سکیندنیویا بومي سامي (سکندنویان) وګړي د عیسویت دین قبولولو ته مجبور کړل او ویې ځپل چې بالاخره د دوی اصلي مذهب د له منځه تللو لامل شو. ځینې وختونه په دې هېواد کې یهودیان زغمل کېدل، خو د نوي اساسي قانون له مخې، په ۱۸۱۴ ز کال کې یهودان له دغه هېواد څخه منع شول. د قانون دغه ماده په ۱۸۵۱ کال کې بېرته لغوه شوه او د ۱۹مې پېړۍ تر پایه ناروې د څو زرو یهودانو کور شو. په ۱۹۴۰ لسیزه کې دغه نفوس د جرمني له خوا د دې هېواد د اشغال په ترڅ کې د دویمې نړیوالې جګړې او هولوکاسټ د عام وژنې د یوې برخې په توګه له منځه لاړ. د شلمې پیړۍ په پای او د یویشتمې پېړې په ترڅ کې، د ناروې حکومت د سامي خلکو د دودونو د رسمیت پېژندلو، د کلیسا او دولت ترمنځ د جلاتوب او د یهودي ټولنو لپاره د مالي جبران لپاره ځینې اساسي اصلاحات تصویب کړل خو دې هېواد د مسلمانو مېرمنو په دیني جامو یې بندیز لګولی.
دیموګرافیک معلومات
د ناروې هېواد د شمېرو پر بنسټ، تر ۲۰۱۹ کال پورې، د دې هېواد ۷۰ سلنه نفوس د ناروې د انجیل لوتران په کلیسا پورې اړه لري، کلیسا چې د تیرو دریو مخکې کلونو په پرتله یې ۳ سلنه کمښت درلود. د نفوس ۶.۷ سلنه د نورو عیسوي مذهبونو سره تړاو لري چې تر منځ یې د رومن کاتولیک کلیسا ترټولو لویه ده، چې ۳ سلنه نفوس سره. د نفوس ۳.۲ سلنه مسلمانان دي. پینتیکوستالیست، بودایان، سکان، هندوان او یهودیان هر یو د نفوس له ۱ سلنې کم جوړوي. د نفوس 1.8 سلنې د ژوند-دريځ په  سازمانونو کې برخه اخلي (غیر مذهبي یا فلسفي ټولنې چې سازماني اخلاق یې د بشرپاله ارزښتونو پراساس دي) چې تر منځ یې د ناروې بشرپاله ټولنه ترټولو لویه ده.
د ناروې د کلیسا له نفوس هغه خوا، د ناروې د دیني ډلو اکثریت غړي کډوال دي. د کاتولیکانو شمیر له پولنډ او فیلیپین کډوالو زیات کړی، په داسې حال کې چې د مسلمانانو د ټولنې اندازه له سوریې، عراق، افغانستان او سومالیا په څېر هیوادونو څخه د کډوالو له امله زیاته شوې ده. د کلیوالو سیمو په پرتله، کاتولیکان او مسلمانان عموماً په ښارونو کې ډیر ډېر نفوس لري. د اوسلو په سیمه کې په متمرکز نفوس سره، مسلمانان په ټول هیواد کې شته. د اکثریت مسلمان هیوادونو څخه ډیری وروستي کډوال تراوسه د پناه اخیستنې په مرکزونو کې اوسیږي. د ناروې د کډوالو د ادارې د شمېرو پربنسټ، د ۲۰۱۷ ز کال  تر اکتوبر پورې د استوګنې په مرکزونو کې د ۶۳۰۰ کسانو نږدې ۵۶۰۰ د مسلمان اکثریت هیوادونو څخه راغلي دي.
د ناروې د شاهي نظام د یووالي او عیسویت کولو تګلاره ( له ۱۰ مې عیسوي پېړۍ څخه تر ۱۰۳ کال پورې)
کله چې په لومړي ځل د ناروې متحد شاهي نظام په نهمه یا لسمه پیړۍ کې د افسانوي هیرالډ فییریر له خوا رامنځ ته شو په دې دوره کې د ناروې یووالي لنډمهاله وو او د ناروې د عصري دولت بنسټ د ویکنګ مشرانو له خوا  لکه اولاف ټریګواسن، اولاف هارالډسن او هارالډ هارډرا ته منسوب کېږي.
د بريټانوي ټاپوګانو او نورو اهدافو پر وړاندې دغو واکمنانو د یرغلونو په ترڅ کې را ټول شوي ثروت، ناروې د واکمنې طبقې ځواک خورا پراخ کړ او د یو متحد سلطنت د جوړولو وړتیا ورکړه. لکه څرنګه چې د  د هاکون صالح د واکمنۍ (۹۲۰ – ۹۶۱ عیسوي کال) راهیسې عیسویت په ناروې کې شتون درلود، لومړی پاچا چې هڅه یې وکړه ناروې مسیحیت ته واړوي، په رسمي ‌ډول یو عیسوي سلطنت  په توګه دې هېواد د را منځ ته کولو هڅې او په بشپر ډول عسویت ته د نفوسو اړول تر 1000 کلونو پورې بریالۍ نه وې.
د دې دورې شمېرې په بشپړ ډول د اعتبار وړ نه دي، خو ځینې مشخص جزییات غیر متناقص دي. پاچا اولاف تریګواسون له مړینې وروسته د ځینو موافقو روایاتو پر بنسټ هغه بې دینه مشران د دردناکې شکنجې له لارې د دین اړولو یا مرګ ته مجبورل؛ لږ موافق روایات د شکنجې تایید نه کوي چې ښایي داسې فکر وکړي چې د دين اړولو په خدمت کې سخت تاوتریخوالی د مثبت ټکې په توګه لېدل کېږي. داسې انګېرنې شته چې د ناروې د لومړنیو پاچاهانو له خوا د عیسویت د رواجولو لپاره لومړنۍ انګیزه د دوی دې متمرکز طبقاتي واکمنۍ لپاره عیسویت ته د توجیه په توګه کارول وو څو د کارزیماتیک پخواني بې دینه واک پرځای د الهی حق له خوا تایید شوی شاهی نظام را منځ ته کړي.
جورج بوم یسوس
جورج بوم یسوس Jorge Lopes Bom Jesus) زوکړه ۲۶ جولای ۱۹۶۲) د افریقا لویدیځ لورته په آرام سمندر کې د پروت ټاپوییز هیواد سایوتومه او پرنسیپ لومړی وزیر دی.
نورايل کليوال
نورايل کليوال Noorayel Kaliwal  د ځوان کهول ملي ټولنې بنسټګر او همدا راز د پښتون ژغورنې غورځنګ د مخکښو غړو څخه دی. ښاغلی کليوال د ملتپالني او هېوادپالني د نظریې پالونکی دی او د افغانستان ثبات په یوه ولسواک سیستم کې ویني.
شخصي ژوند
ښاغلی کليوال  ۹ کلن ؤ چي کورنۍ يې د خپل کلي او ولسوالي څخه د جنګ او جګړو له کبله د هلمند مرکز لښکرګاه ښار ته کډه سول.
لومړنۍ زده کړي يې  د لښکرګاه هلکانو منځنۍ ښوونځي کي وکړې وروسته بيا  په ۱۳۹۰ لمريز کال کي کندهار ته کډه سول او د ځينو ستونزو لو کبله يې زده کړي څو کاله وځنډېدې. د ځنډ وروسته يې  ثانوي زده کړي په کندهار کي د ميرويس مېنې عالي لېسه کي په ۱۳۹۶ لمريز کال کي بشپړه کړې.
او د همدې کال په پای کي يې په ميرويس نيکه د لوړو زده کړو پوهنتون کي د حقوقو او سياسي علومو  پوهنځي پيل کړه. اوسمهال د همدې پوهنتون د ياد پوهنځي زده کړيال دئ.
نورايل کليوال د خپلو هغو مبارزو ملګرو لخوا چي د ۲۰۱۳م کال راهيسي يې پښتو ژبي، کلتور او نورو ملي آرزښتونو لپاره يې کار کاوه، مشر وټاکل سو او د يادو مبارزو لپاره يې د ځوان کهول په نوم يوه ټولنه رامنځته کړه چي په ډېره چټکتيا سره يې فعاليتونه د هيواد په ډېرو ولايتونو کي روان دي.
کليوال د ځينو تعليمي مؤسسو ترڅنګ په نورو خصوصي ادارو کي هم دنده تر سره کړې ده.
کليوال اوسمهال درې وړونه لري چي محمد طاهر عادل او قاهر خان افغان يې مشران او ميرزايل سېلاب يې کشر ورور دئ.
پلار يې شهيد حاجي عبدالقدوس خان او بل ورور يې  شهيد محمد اسرايل ارماني په ۱۳۸۹لمريز کال کي د وطن د روانو ناخوالو له کبله دواړه په يوه ورځ په شهادت رسېدلي دي.
نورايل کليوال په ۱۳۹۴ کال کي  په کندهار کي واده  کړی دئ، اوسمهال يو زوی اجمل کليوال او يوه لور زرغونه کليواله رب ورکړي دي.
پتي او اړيکي يې:
موبايل، وټساپ، ايمو او وايبر شمېره 0700763538
سرچينه
Https://www.Wasiweb.com
https://twitter.com/NoorayelKaliwal?s=09
نانگه
نانگه د ځنگلي مېوو په بوټني کورنۍ اړه لري. دغه ډول توت د اروپا په لوېديځې سيمې (فرانسې ، بلجيم ، جرمني ، نيدرلېنډز ، او سهيلي اټاليا ، همدا رنگه سهيلي سپانيا ، پورټگال ، او پولنډ او سهيلي اروپا لکه سويډن ، فنلاينډ اوناروې ) کې موندل کېږي. د دغه بوټي شينلي ډېر ځلې د ۱ ـ يا هم ۱.۵ م پرې اوږدېږي ، کله هم ۲ مترو ته رسېږي. دغه بوټی د افغانستان په سهيلي سيمو کې هم لیدل شوی.
وېشنيزه:مېوې
ټالکوټ پارسونز
له ۱۹۷۰ لسیزې څخه نوي ټولن‌پوهان پر پارسونز نیوکه کوي او نظریې يې ټولنیزه محافظه‌کاري او لیکنې يې پېچلې او غیر ضروري يادوي. د ټولن‌پوهنې درسونه د هغه د محبوبیت د دوران د لوړوالي (۱۸۴۰-۱۹۷۰) په پرتله د هغه پر نظریو لږ ټینګار کوي. که څه هم په وروستیو کې د هغه د نظریو د نوي کولو لېوالتیا شته.
د ژوند لومړي کلونه
هغه د ۱۹۰۲ کال د ډېسمبر په ۱۳مه د کلوراډو په سپرېنګز کلوراډو کې زېږېدلی. هغه د اېوارډ سمېت پارسونز (۱۸۶۳ - ۱۹۴۳) او ماري اګوستا اېنګرسول (۱۸۶۳ - ۱۹۴۹) زوی و. پلار یې د یېل په دیني مدرسه/ ښوونځي کې زده کړې کړې وې او د کلیسا د خپلواکې ادارې د ملا په توګه منصوب شو او لومړی یې د کلوراډو په ګېرلي کې د یوې مخکښې ټولنې د ملا په توګه خدمت وکړ. پلار یې د پارسونز د زېږدو پر مهال د انګلیسي ژبې استاد او د کلوراډو کالج د رییس مرستیال و. اېډوارډ د ګريلي په کلیسا کې د خپل ملاتوب په دوران کې د انجيل له ټولنیز غورځنګ سره خواخوږي پيدا کړه. خو دې ته مایل و چې د لوړو اللهیاتو له لیدلوري يې وڅاري او د سوسیالیزم له اېډیالوژۍ سره يې دوښمني وه. هغه او ټالکوټ دواړه باید د جاټون اېډوارډز له الهیاتو سره بلد وی. پلار يې وروسته په اوهایو کې د مارېټا کالج رییس شو.
د پارسونز کورنۍ د امریکا په تاریخ کې یوه ډېره پخوانۍ کورنۍ ده. د هغه نیکونه لومړني کسان و چې د ۱۷مې پېړۍ په لومړۍ نيمايي کې له انګلستان څخه راغلي وو. د دې کورنۍ ميراث د امریکا د تاریخ په لومړیو ورځو او په ډېر ژور ډول د بریتانیا په تاريخ کې د پارسونز دوه بېلې پرمختللې خپلواکې کرښې لرلې. دا کورنۍ یې د پلار له طرفه د مېن یارک پارسونز ته رسېږي. د هغه د مور له طرفه د اېنګرسول کرښه له اېډوارډ سره تړاو لري او د پارسونز یوه نوې او خپلواکه کرښه کېدی شي ځکه د اېډوارډ مشرې لور سارا د ۱۷۵۰ کال د جون په ۱۱مه له اېلهو پارسونز سره واده وکړ.
د امهرسټ کالج
په امهرسټ کې د پارسونز استادان اوټو سي. ګلېسر (Otto C. Glaser) او هېنري پلاو (Henry Plough) وو. پارسونز د «کوچني ټالکوټ او ښکلي ماشوم » په نوم یادېده، په امهرسټ کې د زده‌کړیالانو استازی شو. پارسونز همدارنګه له والټون هېل همېلټون او فلیسوف کلارنس ادوين ایرس سره هم یوه ښوونیزه دوره تېره کړه چې دواړه د اقتصاد د بنیادي متخصصینو په توګه پېژندل کېږي. همېلټون پارسونز په ځانګړي ډول د ټولنیزو علومو خواته کش کړ. او هغه یې د تورستین وېبلن، جان ډيویوي او وېلیم ګراهام سامنر په څېر لېکوالانو له ادبیات سره مخ کړ. پارسونز همدارنګه د امانوئل کانت په فلسفه کې له جورج براون او په مدرنه جرمنۍ فلسفه کې له اتو مانتي زورن سره چې د کانت ستر مفسر و یوه ښوونیزه دوره تېره کړه. پارسونز له ډېرو لومړیو وختونو له فلسفي موضوعاتو سره  ډېره لېوالتیا وښوده، دا ښايي په ډېر احتمال له تيولوژۍ/دين پوهنې سره د هغه د پلار د ډېرې مينې انعکاس و، چې هغه په دې دود کې په ژور ډول ټولنیز شوی و، استادان یې له دې موقف سره مخالف وو.
د فلسفې د درېیم ټولګي د زده‌کوونکي په توګه د پارسونز د دوو اصطلاحاتو مقالې لیکنه چې د کلارنس اي. ایرېس فلسفې لپاره يې په امهرسټ کې لکلې وه لا هم شته ده. دا لیکنې د امهرسټ د مقالو په نوم یاديږي چې د پارسونز د څېړونکو پام يې ځانته اړولی. لومړۍ يي د ۱۹۲۲ کال د ډېسمبر په ۱۹مه د «په ټولنیزو او فردي جنبو کې د انسان د چلند تیوري/نظریه» په نوم ولیکل شوه. دویمه يې د ۱۹۲۳ کال د مارچ مياشتې په ۲۷مه د «د اخلاقو له ماهیت څخه د چلندپالنې مفهوم» په نوم ولیکل شو. دا مقالې له ټولنیزې بشپړتیا سره د پارسونز لومړنۍ مينه ښيي. د امهرسټ مقالې دا هم ښيي چې پارسونز له خپلو استادانو سره همغږی نه و ځکه هغه د امهرسټ په مقالو کې ولیکل چې د تېکنالوژۍ پراختیا او اخلاقي پرمختګ دوه خپلواکې تجربوي پروسې دي.
د لندن د اقتصاد ښوونځی
هغه تر امرهسټ وروسته د یو کال لپاره د لندن د اقتصاد په ښوونځي کې زده‌کړې وکړې او هلته د برونسیلاو مالینوفسکي، ار. اېچ. ټاوني، اېل.ټي هابهوس او هارولډ لاسکي له کارونو سره بلد شو. د لندن د اقتصاد په ښوونځي (LSE) کې يې د خپل وخت په بهیر کې د ملېنوېسکي سمینار له ګدونوالو اي.اي. ايوانوس-پرېټچارډ (E. E. Evans-Pritchard)، ميیارفورټ (Meyer Fortes) او رېمانډ فورټ (Raymond Firth) سره ملګری شو. هغه له ارتور او ايوېلیون اېم. برنز سره هم نږدي شخصي اړیکه جوړه کړه.
شاتوت
شاتوت (په انگرېزي: black Mulberry) يو ډول توت دي چې علمي نوم يې مورس نيگارا دی.
حاجي امير محمد اغا
يو ډېر تکړه مجاهد او د طالبانو پخواني قوماندان وو. هغه د کندهار په ارغنداب ولسوالۍ کې نړۍ ته سترګې پرانېستي.
سرچینې
وېشنيزه:د ارغنداب خلگ وېشنيزه:افغان جنگسالاران وېشنيزه:کندهاریان
د خاورې ککړتيا
د خاورې ککړتيا، د خاورې ناولتيا، يا د ځمکې ککړتیا د ځمکې د خرابېدو د یوې برخې په توګه د زينوبايوټک (انسان له خوا جوړ شوي) کیمياوي موادو د شتون يا د طبيعي ځمکې په چاپېريال کې  د نورو بديلونو د شتون له امله منځ ته راځي. لامل يې عموماً صنعتي کارونه، کرنيز کیمياوي مواد يا د فاضله موادو په ناسم ډول له منځه وړل وي. تر ټولو عام کیمياوي مواد چې دې چاره کې ښکېل دي، هغه پيټروليم هايډرو کاربن، پولی نيوکلير اروميتيکي هايډرو کاربن (لکه نيفتالين او بينزو (a) پايرين)، سالوينټس، د خځنده ګانو وژونکي درمل، «سرپل» او نور توکي دي. ککړتیا د صنعت تر کچې او کيمياوي مادې د سختوالي سره اړيکه لري. د خاورې د ککړتیا په اړوند اندېښنې په بنسټيز ډول د روغتيا په وړاندې د ګواښونو، د ککړې خاورې سره نېغ په نېغه اړيکه، د ککړتيا څخه پیدا کېدونکو بخارونو، يا د خاورې په داخل کې او لاندې اوبو برابرونکو کې د دويمې درجې ککړتيا، څخه پيدا کېږي. د ککړې خاورې د سيمو د نقشې جوړولو او په پايله کې يې پاکول هم وخت ته اړتيا لري او هم په لوړ قيمت تماميږي او د دې لپاره په ځمک پېژندنه، هايډرولوژي، کيميا، کمپيوټر نمونې جوړولو او چاپېرياليزه ککړتيا کې په GIS کې د مهارت او پوهې اړتيا ده، تر څنګ يې د صنعتي کيميا د تاریخ تعريف اړين دی.
په شمالي امریکا او لويديځه اروپا کې د ککړې ځمکې اندازه تر ټولو زياته څرګنده ده، په داسې حال کې چې په دې سيمو کې ډيری هېوادونه د دې لباره حقوقي چوکاټ لري چې د دې چاپېريالي ستونزې لرونکې سيمې معلومې او د هغې چاره وکړي. مخ پر وده هېوادونو کې په کمې سختۍ سره منظم شوي دي، په داسې حال کې چې د هغوی له ډلې ځينې يې د صنعتي کېدو له مهم پړاو څخه تېر شوي دي.
لاملونه
د خاورې ککړتيا د لاندې مواردو له امله پېښېدای شي (دا يو بشپړ فهرست نه دی).
تر ټولو زيات کيمياوي مواد چې په دې چاره کې ونډه لري، هغه پيټروليم هايډرو کاربن، سالوينټس، د خزنده ګانو وژونکي درمل، سرپ او نور درانده مواد دي.
هرهغه کارونه چې د خاورې د زياتې خرابېدو د بڼو لامل ګرځي (توږل کېدل، راټولېدل او داسې نور)، شونې ده چې په غېر مستقيم ډول (بالواسطه) د ککړتيا اغېزې لا پسې خرابه کړي چې په دې سره د خاورې بېرته اصلاح کول نور هم ستړي کوونکي ګرځي.
د تاريخ له مخې: د ډبرو سکرو د ايرو راټولېدل د استوګنيز، سوداګريز او صنعتي تودوخې لپاره کارول کېدل، تر څنګ يې د صنعتي پروسو لپاره لکه: د ډبرو او فلزاتو وېلې کول په هغو سيمو کې د ککړتيا يوه عامه سرچينه وه، کومې چې له شا اوخوا ۱۰۶۰ز کال مخکې صنعتي شوې وې. په طبيعي ډول د ډبرو سکاره د خپلو جوړېدو پر مهال د سرپو او «زينک» تر څنګ درانده فلزات هم تر کمې اندازې ټينګوي. کله چې د ډبرو سکاره وسوځول شي، د دې فلزاتو ډېری يې په ايرو کې سره ر اټول شي (سيماب ورڅخه مستثنا دي). شونې ده چې د ډبرو سکرو ايرې په پوره اندازه سرپ ولري چې «د ځانګړو خطرناکو فضله موادو» په توګه وبلل شي، په متحده ايالاتو کې د TCLP تګلارې په کارولو سره له 5 mg/l څخه د زياتو استخراج وړ سرپو لرونکي وي. پر سرپو سربېره، د ډبرو سکرو ايرې عموماً ډول ډول غلظت لري، چې د پام وړ يې څو هسته يي «اروماتيک هايډروکاربنونه» دي (PAHs د بېلګې په ډول، benzo(a)anthracene, benzo(b)fluoranthene, benzo(k)fluoranthene, benzo(a)pyrene, indeno(cd)pyrene, phenanthrene, anthracene او داسې نور). دا PAHs د انسانانو په بدن کې د سرطان جوړوونکو په توګه پېژندل شوي او په خاوره کې د هغوی د منل کېدو وړ راټولېدل عموماً شا او خوا 1 mg/kg دی. شونې ده چې د ډبرو سکرو ايرې او ځګ په خاوره کې د نيمه سپین رنګه (کريمي رنګه) رېګ د شتون، د خړې بدلې خاورې، يا (ډبرو سکرو ځګ) د پوکاڼيو، د کوچنيو ډبرو په اندازه  درېګ د شتون په نښو وپېژندل شي.
د فضله موادو تصفيه شوې خړې چې په صنعت کې د «بايو سولډز» په نوم پېژندل کېږي، د سرې په توګه د اختلاف موضوع ده. له دې امله چې هغه د فضله موادو د سمبالښت ضمني توليد دی، عموماً د نورې خاورې په مقابله کې زیاته ککړتيا لري، لکه ژوندي موجودات، خځنده وژونکي درمل او درانده فلزات.
په اروپايي ټولنه کې، د ښاري فضله موادو اوبو د سمبالښت لارښود، د فضله موادو ته اجازه ورکوي چې په ځمکه وشيندل شي. تمه کېږي چې په ۲۰۰۵ز کال کې به يې حجم دوه برابره او ۱۸۵۰۰۰ ټنه وچو جامدو ته ورسېږي. د نايټروجين او فاسفيټ د اندازې د زياتوالي له امله په هغې کې ښه کرنيزې ځانګړتياوې هم شته. په ۱۹۹۰/۱۹۹۱ز کلونو کې، ۱۳٪ لامده وزن لرونکي ۰.۱۳٪ په ځمکه شيندل شوي و؛ خو بيا هم تمه کېږي چې تر ۲۰۰۵ز کال پورې به دا دوه برابره لوړ شي. پلويان يې وايي چې دا چاره اداره کولو ته اړتيا لري، تر څو پيتوجينيکي (ناروغي پيدا کونکي) کوچني موجودات د اوبو په وړاندې رانه شي  او ډاډ حاصل شي چې د خاورې په پورتنۍ برخه کې درانده فلزات نه دي راټول شوي.
خځنده وژونکي او د ناوړه بوټو له منځه وړونکي درمل
خځنده وژونکي درمل هغه ماده ده چې د خځنده ګانو د وژلو لپاره کارول کېږي. خځنده وژونکې درمل يوه کیمياوي ماده، بيالوژيکي وسيله (لکه وايرس يا باکتريا)، د ميکروبونو ضد، د عفوني کېدو ضد يا هغه وسيله ده چې د خځنده ګانو پر ضد کار ځینې اخستل کېږي. په خځنده ګانو کې حشرې، د بوټو پيتوجينونه، بدبوټي، تنپوستي، مرغۍ، تي لرونکي، کبان، نيماټودان (ګرد چينجي) او ميکروبونه شامل دي، کوم چې له انسانانو سره د خوراک لپاره سيالي کوي، شیان خرابوي، ناروغۍ خپروي يا د ناروغۍ لېږدونکي دي يا ستونزې پیدا کوي. سره له دې چې د خځنده وژونکو د کارولو ګټې هم شته، خو زيانونه هم لري، لکه په بالقوه ډول د انسانانو او نورو ژوندي موجوداتو سموميت (زهرجن کول).
د بوټو له منځه وړونکي د ګنده بوټو د وژلو لپاره کارول کېږي، په ځانګړي ډول په پليو لارو او د وسپنې پر پټليو کې. دوی اکسين ته ورته دي او ډيری يې د خاورې د باکتریا په مټ د تجزيې وړ دي. په هر حال، یوه ډله چې له «تري نيتروتولوين» (2:4 D and 2:4:5 T) څخه اخستل شوي، ناخالص «ډيوکسين» لري، کوم چې ډېر زهرجن دي او ان په کم غلظت کې هم د مړينې لامل ګرځي. نور ګنده بوټي وژونکي «پاراکواټ» دي. دا ډېر زهرجن دي، خو دا د باکتريا د عمل له امله په خاوره کې په تېزۍ سره راټولېږي او د ځمکې ژوي نه وژني.
بې مزده یا وړیا کار
بې مزده یا تنخوا نه لرونکی کار هغه کار ته ویل کېږي، چې شخص د خپل کار په بدل کې هیڅ ډول مستقیم پاداش او ثمره نه ترلاسه کوي. دا ډول کار د «غیر بازاري کار» یو ډول ده، چې په لاندې دوه بڼو وېشل کېږي: ۱ ـ هغه بې مزده او تنخوا نه لرونکی کار چې د ملي حسابونو اړوند سیستم (SNA) په تولیدي برخه لکه د ناخالصه کورنیو تولیداتو (GDP) په ډله کې راځي. او ۲ ـ هغه بې مزده او تنخوا نه لرونکی کار چې د تولید له ساحې څخه بهر (غیر SNA) کار دی، لکه کورني کارونه چې په کورنو کې د کورنیو د مصرف لپاره ترسره کېږي. بې تنخوا او بې مزده کار په بېلابېلو بڼو لیدل کېږي او یوازې د یوې کورنۍ داخلي فعالیتونو پورې محدود نه دي. د بې مزده او تنخوا نه لرونکي کار اړوند فعالیتونو نورې بڼې او نور ډولونه د خیریه فعالیتونو په توګه رضاکارانه کار کول او دغه راز د دندې نیولو یوې بڼې په توګه د کار زده کولو په دوره کې بې مزده او وړیا کار کول دي. په زیاتره هېوادونو کې د جنسیتي نابرابرۍ او دغه راز د جنسیتي توپیرونو او نورمونو له امله زیاتره وخت په کور دننه د کورنیو بې مزده او تنخوا نه لرونکي کارونه د ښځو په وسیله ترسره کېږي، چې زیاتره وخت په هغو ښځو کې د لوړ فشار لاملېږي، چې هڅه کوي د خپل دې بې مزده او تنخوا نه لرونکي کار او تنخوا یا حقوق لرونکي مصروفیت تر منځ یې تعادل او توازن وساتي. په وروسته پاتې او بېوزله هېوادونو کې کله وخت دا کار د ماشومانو په وسیله ترسره کېږي.
د تولید ساحه یا سرحد هغه نوم دی، چې اقتصاد پوهانو هغې خیالي کرښې ته ورکړی، چې د بې مزده او تنخوا نه لرونکي کار (چې په مستقیمه توګه په ناخالصه کورني تولید کې نه محاسبه کېږي) او تنخوا لرونکو کار (چې ناخالصه کورني تولیدات بلل کېږي) تر منځ موجوده ده. د تولید ساحه یا سرحد په برخه کې هغه خدمتونه یا سوداګریز توکي او اقلام شامل دي، چې د نورو تولیدوونکو اړوندو واحدونو ته عرضه او وړاندې کېږي، لکه د هغو توکو یا خدمتونو تولید او وړاندې کول، چې د دې ټاکل شویو اقلامو یا خدمتونو د تولید او وړاندې کولو په بهیر کې مصرف یا کارول شوي دي. په ۲۰۰۱ ز کال کې د OECD نامتو اقتصاد پوه دایا کویل په وینا؛ «د کور یا استوګنیزو برخو خدمتونه د خپله مالکینو په وسیله او دغه راز کورني او شخصي خدمتونه د کورنیو مزدورکارانو په وسیله ترسره او وړاندې کېږي». هغه دا تشریح کړه چې څنګه دیجیټلي انقلاب او د COVID-19 وبا خپرېدو د تولید ساحې یا سرحد په رامنځته کېدو کې بحثونه زیات کړي دي، چې د ګټې اخیستنې «ریښتینی» محصول ارزونه او اندازه کول پکې شامل دي. په میلیونونه ساعته بې مزده او تنخوا نه لرونکی وړیا او داوطلبه کار له هغو وړیا خدمتونو سره مرسته کوي، چې نور د ټولنیزو رسنیو او ویکي پیډیا له لارې یې په نوي موازي اقتصاد کې مصرفوي. دا بې مزده او تنخوا نه لرونکی کار د ډیجیټلي پلټفارمونو اړوند مالکینو ته ریښتینی پولي ارزښت ور په برخه کوي، چې دا برخې یې په خپل ناخالصه کورني تولید کې یې شامل کړي دي، حال دا چې ټول بې مزده او تنخوا نه لرونکي کارونه د تولیدي ساحې یا سرحد په ناسم او غلط ړخ کې دي او له همدې امله د شمېر او حساب وړ نه دي.
د پاملرنې بې مزده کار
د «بې مزده یا تنخوا نه لرونکې پاملرنې کار» تر ډېره ورځنیو فعالیتونو لکه ځان جوړونې، خپلو وسایلو بیارغونې، د کورنې اړوندو تخنیکي وسایلو پېرلو، د رخصتیو پلان نیولو، د ماشومانو تفریح او سرګرمۍ، پخلی کولو، مینځلو، نظافت، پاکۍ د شخصي خونې لپاره د وسایلو پېرلو او دغه راز د ماشومانو، مشرانو او معلولانو څخه ساتنې او پاملرنې پورې اړوند وي. د «بې مزده یا تنخوا نه لرونکې پاملرنې کار» اړوند اصطلاحی په لومړي سر کې د کورنۍ غړو ته د پاملرنې اړوند کار ترسره کولو په توګه تعریف کېږي؛ خو دې ټکي ته پام کول ډېر اړین دي، چې د بې مزده او تنخوا نه لرونکي کار SNA یو شمېر نورې بڼې هم شته، چې «تولیدي فعالیتونه» په نښه او د کار بېلابېل ډولونه لکه «د ځان لپاره د خوړو چمتو کول» یا «د اوبو او سون توکو راټولول او مصرفول» پکې شامل دي.
بیا تولیدوونکی کار
سره له دې چې د پاملرنې بې مزده او تنخوا نه لرونکی کار په بشپړه توګه بیولوژیکي نه دی؛ خو تر ډېره یو ډول بیا تولیدوونکی کار دی. دیبرا ساتز په دې باور دی، چې بیا تولیدوونکی کار «یو ډول ځانګړی کار دی، چې باید د بازار اړوندونو قواعدو او نورمونو سره سم چلند و نه لري». دا کار د ماشوم زېږولو، ماشوم روزنې او د ماشومانو او کورنۍ نورو غړو د ساتنې او پالنې اړوند دی. ماشوم راوړل یا د ماشوم زیږون یو داسې عمل دی، چې یوازې هغه څوک یې ترسره کولای شي، چې ښځینه تناسلي اندام لري، له همدې امله دا کار په نه بدلېدونکې توګه یو ښځینه بیولوژیکي شغل او کار جوړېږي او داسې تمه کېږي، چې واده شوې مېرمنې، یوازې یا مجردې میندې یا د کورنۍ نورې ښځینه غړي (لکه خویندې، عمه ګانې، خاله ګانې او داسې نورې...) په خپل شخصي او کورني ژوند کې تولیدي برخې ته د ننوتلو اقتصادي اړتیا سربېره د دې بې مزده او تنخوا نه لرونکي کار اصلي لوبغاړي واوسي. د ماشوم روزنې او پالنې اړوند مزد اخیستونکی کاري ځواک هم د ماشوم د زېږون اړوند کار په برخه او هم د پالنې اړوند کار په برخه کې راځي، له همدې امله د مور په وسیله له شیدو ورکولو وروسته د کورنۍ هر غړی کولای شي دا دنده ترسره کړي.
مخینه یا تاریخ
په کورنیو کې د نارینه وو او ښځینه وو نقشونه د کورنۍ په جنستیي نورمونو او کلتوري ارزښتونو کې ژورې ریښې لري، چې د وخت په تېرېدو سره دا نقشونه د استعمار او امپریالیسم په وسیله تقویه او پیاوړي شوي دي. د بېلګې په توګه لکه څنګه چې په هاوايي کې د پیټریشیا ګریمشاو په څیړنه کې لیدل کېږي: د نوي انګلستان اړوندو مبلغینو د هاوایی اصلي او بومي خلکو ته د خپلو مسیحي ارزښتونو په تبلیغ کولو سره د د امپریالیستانو او استعمارګرانو رول په غاړه واخیست، چې دې خلکو د تبلیغ کوونکو ښځو تر راتلو او راڅرګندېدو مخکې به څو څو مېرمنې لرلې (د لوړې طبقې په اساس به یې اجازه درلوده) او له یو شمېر کورنیو کارونو لکه اتو کولو سره یې هیڅ ستونزه نه درلوده. مسیحي ښځو به په ځانګړې توګه دا خپل مسؤلیت ګڼلو، چې بومي او اصلي ښځو یا مېرمنو ته د ښځینه توب اړوند مفاهیم او مفکورې ور زده کړي، چې په کور کې پاتې کیدل، د کورنۍ پالنه او د خپلو خاوندانو په وړاندې تابع پاتې کیدل په کل شامل دي. له تاریخي پلوه په کور کې د ښځې پاتې کېدل به د یوې ښې مېرمنې او ښې مور شرط او ځانګړنه بلل کېده. په دې توګه له ۱۹۶۰ لسیزې راهیسې د نړیوال کېدو پراختیا د ښځو لپاره ډېر نوي فرصتونه رامنځته کړي، ترڅو د بازار په کار کې برخه واخلي، چې دې مورد په لویوالی کې د هغو اصلي رول یعنې د کور او کورنۍ د پالنې رول یې له ستونزو او ننګونې سره مخ کوي.
د ټولنیزو نورمونو او توقعاتو په اساس د بې مزده یا تنخوا نه لرونکي کار بار او زور په لومړۍ درجه کې د کورنیو د ښځینه غړو په اوږو دی. حتی تر دې چې له مزد یا تنخوا لرونکي کار څخه کور ته تر راستنېدو وروسته که د کورنۍ نارینه غړي په کور کې هم وي، بیا هم تر ډېره لیدل کېږي، چې د کورنۍ ښځینه غړې له کار څخه کور ته تر راستنېدو وورسته د کورنۍ د پالنې اړوند برخې کارونو لویه برخه ترسره کوي او په خپله غاړه یې اخلي.
د کورنیو سنتي او دودیزه لیدلوری دا دی، چې ښځې د کور په کار کې بې مزده دي او د کورنۍ ملاتړ نه لري. په دې توګه د دوه ګونو عاید لرونکو کورنیو یا واده شوي ښځې او خاوند او دغه راز هغه خلک چې په چټکۍ سره بوډا کېږي، د کورنیو مشغولتیاوو یا کارونو سوداګریز کول او د کورنیو پالنه او پاملرنه ناګزیره شوي دی. داسې استدلالونه هم شته چې د کورني بې مزده او تنخوا نه لرونکي کار ارزښت باید تل په پام کې ونیول شي، ترڅو د بې مزده استثمارګرانو مخنیوی وشي او له همدې امله د یو مشروع کار او شغل په توګه وګڼل شي. همدارنګه داسې استدلالونه هم شته، چې باید د کورنیو بې مزده کارګرانو لپاره «د پالنې اړوند لګښت» مرستې په پام کې ونیول شي، ترڅو د هغوی د کار د ارزښت ساتنه وشی.
بيلائت ولسوالۍ
بيلائت د برونای يوه ولسوالۍ ده ددې ولسوالۍ د وگړو شمېر 73,200 دی۔
روهي سنګ
روهي ديليپ سينګ يوه هندي لوبګره، ماډل او د هند پخواني ترټولو ښکلې انجلۍ ده. روهي خپله مشهورتيا د مدهور بندرکر د فلم تقسیم اوقاتي نجونې څخه شروع کړ.
بيلائت ولسوالۍ
نور ولولئ
برونای
وېشنيزه:د برونای ولسوالۍ
تورتوت
تور توت تور توتان (زرې) د توتو یو ډول دی چې په افغانستان او نوره نړۍ کې پیدا کیږي.
وېشنيزه:مېوې
ناروې ولایت شمېرنه او تاریخ لړلیک
Population figures from 2009.
۱۹۵ (عدد)
۱۹۵ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۹۴ څخه  مخکي او د ۱۹۶ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۹۵:
په کلینډر کې
۱۹۵ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۹۵ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
د پاکستان ژبې
په اوس وخت کی اوردو (اردو) د پاکستان رسمی ژبه ده او ټول اوسېدونکی په اردو ښه پوهېږی. د پاکستان تر پېدایښت وروسته اردو د پاکستان اساسی قانون په یوې مادې کی اردو ژبه په رسمی توگه ومنله شوه. مگر انگرېزي ژبه هم اهمیت لری او هر زده کوونکی یا ښوونکی په انگرېري خبری کوی. په پاکستان کې په ۱۴ ژبو خبری کېږي خو پنجابی ژبه،سندھی ژبه، بلوچی ژبه او د پښتو ژبه د مهمو ژبو څخه گڼل کېږي.
پنجابی ژبه
پنجابی ژبه د هندو- اریانی ژبو څخه ده چی په ځانگړی ډول د پانجاب په ولایت کې ویل کېږي. دغه ژبه په پاکستان کی ۷۶ میلیونه ویونکی لری. د پنجابی الفبا د عربی توری څخه جوړه شوی ده. پنجابی ژبه په ځانگړی ډول د پنجاب په ولایت کی ویل کیږي او لاهور، ملتان، راولپنڈی د پنجابی ژبې مهم مرکزونه دی. د پانجابی شاعری په مطابق شفقت تنویر مرزا او احمد سلیم د پنجابی شاعرونو څخه تر ټولو مشهور شاعران دی.
سندھی ژبه
سندھی ژبه د هندو- اریانی ژبو څخه ده چی په ځانگړی ډول د سند په ولایت کی ویل کېږی. دغه ژبه په پاکستان کی ۲۴ میلیونه ویونکی لری. دغه ژبه په ځانگړی ډول د سند په ولایت کی ویل کېږی او کراچي چی د پاکستان تر ټولو لوی ښار دی د سندهی ثقافت او ژبه مهم مرکز دی. سندهی ادبیات د پاکستانی ادبیاتو څخه تر ټولو پخوانی او مشهور ادبیات دی.
پښتو ژبه
پښتو د اریانا د ژبو څخه ده چې په ځانگړي ډول په فدرالي قبايلي سيمې ، خيبر پښتونخوا، بلوچستان، د سيند ولايت په لويه ښارونو لکه کراچۍ، حیدر آباد او د پنجاب په گڼ شمېر ولسوالو کې پرې خبرې کېږي.د کال ۲۰۱۷ز د سر شمېرنې پر بنسټ له پنجابۍ څخه وروسته پښتو د پاکستان دوېمه ستره ژبه ده. د پېښور ښار د خيبر پښتونخوا په ولایت کی د پښتانو مهم ثقافتی مرکز دی. پښتوالفبې له عربي توروڅخه جوړه سوې ده ، چي دږغونو ( فونيمونو )شمېر يې څلوېښتو ته رسيږي. په دې کي اته ږغه ( ټ ، ډ ، ړ ،ږ ،ځ ،څ ، ښ ،ڼ ) دپښتو خپل ځانگړي فونيمونه دي. داچي تردې الفبې دمخه به په پښتوپه کوموتوروليکله کېدله ، زموږسره دقيق معلومات نسته خودځينوسکو ، لوښو اوکتيبو له مخي چي دپښتونخواپه بېلابېلوبرخوکي موندل سوي دي ، داسي گومان کيږي ، چي (( يووخت به دپښتوليک خروشتي و )) .البته ترننه پوري په دغوموندل سوو سکو ، خاورينواوډبرينولوښو ، اوکتيبوکي داسي يوه  نسته ، چي دعلماوو په نظر دي پرهغه د پښتو حکم سوی وي اوترڅو چي تراسلامي دورې مخکي د پښتو کومه ليکلې بڼه ﻻس ته نه وي راغلې ، گرانه ده ، چي دپښتودلرغوني الفبې په باب دي وروستۍ فيصله وسي. دپښتوداوسنۍ الفبې په باب عام روايت داسي دئ ، چي دااوسنۍ بڼه يې دسلطان محمودغزنوي په زمانه کي دده دوزير خواجه حسن ميوندي په حکم دقاضي سيف الله په زياراوکوښښ تراصلاح اوسمون وروسته باب سوه. خودپښتنومبارز روحاني او سياسي زعيم بايزيد روښان ( ٩٣١ ـــ ٩٨٠ هـ ق ) بيا پر عربي الفبې باندي دپښتوتوروزياتول دخپل ځان کارنامه بولي. په هرصورت په پښتوالفبې کي دروښان پيربايزيداورمړ، داخونددروېزه ننگرهاري ( ٩٣٩ ـــ ١٠٤٨ هـ ق ) ، دخوشحال خان خټک ( ١٠٢٢ ـــ ١١٠٠ هـ ق) اوبيا په معاصرينوکي دوزيرمحمدگل خان مومند ، خان عبدالصمدخان اوقلندرمومند له خوا يولړبدلونونه راغلي دي خوپه دې ټولوکي يې هغه شکل منل سوی اوعام سوی دئ ، چي دکابل پښتو ټولني په نوښت دافغانستان اوپښتونخواپوهانو تر گډو غونډواوفيصلو وروسته تاييد کړی دئ او زموږ دپښتنومعاصر ي ليکني له ځينوجزئي بدلونونوسره په همدا الفبې ليکلي کېږي. دپښتو ژبي شفاهي ادبيات ډېرغني اولرغوني دي. په هغوکي لنډۍ لومړی مقام لري. نورشکلونه يې نارې ، غاړي ، سروکي ، کاکړۍ ، فالونه ، دښادۍ سندري ، ساندي ، دميندو سندري ، نکلونه ، متلونه ، لنډي افسانې ،دکوچنيانوسندري اونور راتلای سي. دکتبي ادبياتو په باب دپټي خزانې دروايت له مخي دپښتوادب شعري بېلگې دوهمي هجري پېړۍ ته رسېږي. خودپښتونثر موجوداسناداته سوه کلنه سابقه لري اومعلوم پيل يې دسليمان ماکوله تذکره الاولياء رانښلي. دغه کتاب د٦١٢ هـ ق ( ١٢١٥ ع )ليکنه ده. تردې وروسته نوبيا ترروښاني عصروروسته يعني ترلسمي هجري پېړۍ راپه دېخوا دپښتوکتبي ادبيات په يوه تسلسل کي ترننه رارسېدلي دي. د پښتوادبياتوترټولو ځلانده دوره دخوشال خان خټک اودهغه دزامنواولمسودوره ده. اوهغه دچاخبره که له پښتوڅخه لنډۍ اوخوشال خان خټک وايستل سي ، يوه بې سره تنه به ځني جوړه سي. اوس دپښتوادب په فرهنگي حوزو کي کابل ، کندهار ، گندهارا( دننگرهاراوپيښورسيمه ) او کويټه ( بلوچستان ) فعالي حوزې دي اوپه گڼ شمير اديبان ، شاعران اوليکوال يې دنړۍ له فرهنگي بهير سره ملگري کړي دي.
سرچینې
وېشنيزه:پاکستان
نوې اپلاتوني فلسفه
نوې اپلاتوني فلسفه (په انګلیسي: neoplatonism) داسې یوه فلسفي او دیني نظام ته ویل کېږي چې په ۲۴۵ز کال کې د فلوطین په هڅه پیل شو، چې د اپلاتون د فلسفې او الهیات‌پوهنې درس ورکوي او تر د منځ‌مهالو پېړیو (شاوخوا ۸۰ز تر ۲۴۵ز پورې) منځنۍ اپلاتون‌والې پورې غځېږي. د «neoplatonism» یا «Neo-Platonism» انګلیسي ګړنه د اتلسمې او نولسمې پېړۍ آلماني پوهانو له‌خوا رامنځ ته شوې ده (آلماني ګړنه په اتلسمې پېړۍ کې: «Neu-Platonische»؛ په نولسمې پېړۍ کې: «Neuplatoniker») چې غوښتل یې تاریخ د نوم لرونکو پېرونو له‌لارې سره ترتیب کړي.
نوې اپلاتوني فلسفه شاوخوا ۲۴۵ز کې د مصري فیلسوف «فلوطین» له‌خوا وروسته له هغو رامنځ شوه چې، نوموړی فیلسوف له سکندریې څخه روم ته لاړ، هلته یې یوه مدرسه پرانېسته او تر شاوخوا ۲۷۰ز کال پورې یې د اپلاتون د فلسفې تفسیر تدریس کړ. د لرغوني پېر نوې اپلاتوني فلسفه په ۵۲۹ز کې وروسته له هغو پای ته رسېږي چې د بیزانس ټولواکمن «لومړي ژوستینین» د ۵۲۹ز کال د اپرېل پر ۷مه خپل ژوستینیني قوانین تصویب کړ او اجرا کوونکو، وروسته له هغو د ۵۲۹ز کال د اپرېل پر ۱۶مه نېټه قانوني واک ترلاسه کوي، نوي قوانین اجرا کړل او په آتن کې یې د نوې اپلاتوني فلسفې وروستۍ مدرسه وتړله، چې هغه مهال د سوري فیلسوف «داماسکیوس» له‌خوا اداره کېدله.
تاریخ
نوې اپلاتوني فلسفې د اپلاتوني فلسفې، ارسطویي فلسفې او رواقیت په څېر، له پخوانیو فلسفي او دیني دودونه څخه یو لړ مفکورې ترکیب کړې او دغه ترکیب دی چې د د اپلاتوني او نوې اپلاتوني فلسفو ترمنځ ستر توپیر په ډاګه کوي. له هغه ځایه چې څېړونکي باور لري، چې نوې اپلاتوني فلسفه نېغ په نېغه د اپلاتوني فلسفې څخه زېږېدلې نه‌ده، هغوی فرض کوي چې د منځنۍ اپلاتوني فلسفې (په آلماني: Vorneuplatonismus) په نامه یو لړ منځني پړاوونه شتون لري چې د اپلاتون اصول نویو اپلاتوني اصولو ته غځوي. منځنۍ اپلاتوني فلسفه هغه پېر دی چې مورخان یې د لومړیو اپلاتوني، ارسطویي او رواقیت دودونو ترکیب کېدلو پېر ګڼي.
«neoplatonism» یوه نومهالې ګړنه ده چې له‌آره، د اتلسمې او نولسمې پېړیو کې په آلمان کې د ترسره شویو څېړنو او هغو هڅو په ترڅ کې رامنځ‌ته شوې ده چې غوښتل یې تاریخ د څرګندو پېرونو له‌مخې ترتیب کړي. د یوویشتمي پېړۍ څېړنې په ډاګه کوي چې، پر نوې او منځني اپلاتوني فلسفو باندې د لرغونې اپلاتوني فلسفې د وېشلو مفهومي بنسټ د شپږ ټوکیز اثر پر مټ ټینګ شو چې هغه اثر «د فلسفې انتقادي تاریخ» (په لاتین: Historia critica philosophiae) دی چې د ۱۷۴۲ او ۱۷۶۷ز کلونو ترمنځ د اتلسمې پېړۍ آلماني مورخ «یوهان جاکوب بروکر» له‌خوا خپور شو. له بده مرغه، په اتلسمې پېړۍ کې د «neoplatonism» د ګړنې کارونه ډېره کرکجنه وه.
د «neoplatonism» ګړنه، د یوې تاریخي مقولې په توګه، دوه‌ګونې کارکړنه درلوده. نوې اپلاتوني فلسفه له یوې خوا، د فلوطین له عصر څخه راپه‌دې خوا د اپلاتوني اصولو پراختیا جلا کوي؛ له بلې خوا، د «نوی-neo» مختاړی بیانوي چې د فلوطین، پورفېري، یامبلیخوس او پروکلوس له‌خوا د اپلاتوني فلسفې په تفسیرونو کې نوي څیزونه پراته دي. په رنسانس کې، اپلاتون‌وال «مارسیلیو فیچینو» فکر کاوه چې د اپلاتوني فلسفې نوی تفسیر، د اپلاتوني فلسفې یوه معتبره او دقیقه ښودنه ده. په ورته توګه، ځیني نومهال څېړونکي ادعا کوي چې فلوطین ښوونې له مخکېنیو اصولو څخه یوازې د یوشمېر حاشیوي توپیرونو په لړ کې جلا کېږي.
د یوویشتمې پېړۍ څېړنیزه پوهه د نوې اپلاتوني فلسفې پیل څرګندوي، او دا هغه مهال دی چې فیلسوف فلوطین له سکندریې څخه روم ته لاړ او هلته یې په شاوخوا ۲۴۵ز کې یوه مدرسه پرانېسته. د یوویشتمې پېړۍ اېرلنډي پروفېسورې سارا کلیتنیک ویر، د یوه لیدلوري له‌لارې ادعا کوي چې له فلوطین وروسته د نوې اپلاتوني فلسفې درې ستر پېرونه د نومېرلو وړ دي: د فلوطین شاګرد «پورفېري» د فعالیت پېر؛ په سوریه کې د یامبلیخوس د مدرسې د فعالیت پېر؛ او پنځمې او شپږمې زېږدیزې پېړې، چې په هغو کې اپلاتوني اکاډمۍ په آتن او سکندریه کې د سیریانوس، پروکلوس، داماسکیوس او اولمپیودوروس د هلوځلو په پایله کې وغوړېدې.