cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د عثماني سترواکۍ اساسي قانون
په اروپا کې د خپلو زده کړو پر مهال، د نوي عثماني اشرافو ځينې غړيو دا پايله تر لاسه کړه چې د اروپا د بريا راز نه يواځې په تخنيکي برياليتونو کې ايښی، بلکې په سياسي سازمانونو کې هم پټ دی. سربېره پر دې، د سمونونو پروسې خپله د اشرافو يوه کوچنۍ طبقه په دې باور تر اغېز لاندې راوستې وه چې د اساسي قانون حکومت به پر مطلق العنانې واکمنۍ د خوښې وړ څارنه وي او دوی ته به په تګلارو کې د خپل اغېز ښکاره کولو لپاره يوه ښه موکه په لاس ورکړي. د سلطان عبدالعزيز له ګډوډۍ ډکه واکمني په ۱۸۷۶ز کال کې د هغه په عزل پای ته ورسېده او يو څو ستونزمنو مياشتو څخه وروسته د يو عثماني اساسي قانون اعلان ته لاره هواره شوه چې نوي سلطان عبدالحميد دویم يې د ساتلو ژمنه وکړه.
پنجاب مېشت پښتانه او ترکان
د جنوبي پنجاب صوبې د خېبرپښتونخوا سره نزدې پرته ضلعې ميانوالې کې په خاصه توګه او په نورو ضلعو کې د ملتاني ډيروي پنجابي ژبې پښتانه، ترکان، مغل او داسې نور قومونه په يو لوی شمېر کې اباد دي. د دوی تفصیل په لاندې ډول دی، دلته د دوی مطالعه یوازې په علمي توګه ده، که نه نو د دوی او د پنجابي ګوتو د میانوالی کوچورکر په ژبه او کلتور کې هیڅ توپیر نشته. ځکه چې دا ټول قومونه په ځايي کلتور کې مدغم شوي دي(مطلب اوس پښتانه پښتو او ترکاني ترکي کلتور نه پالي، بلکې ځايي کلتور نه ګټه پورته کوي).
د عثماني سترواکۍ اساسي قانون
شاليد
عثماني اساسي قانون په ۱۸۳۹ز کال کې د تنظيميت په پړاو کې د ګڼو سمونونو له نفاذ وروسته وړاندې شو. د تنظيميت د پړاو موخه دا وه چې د لوېديځ پالنې په سرپرستۍ کې د عثماني سترواکۍ اصلاح وکړي. د سمونونو په سياق او سباق کې، د عثماني سترواکۍ هغو ارمينيايانو چې په لوېديځ کې يې زده کړې کړې وې په ۱۸۶۳ز کال کې د ارمينيايي اساسي قانون مسوده جوړه کړه. د ۱۸۷۶ز کال عثماني اساسي قانون نېغ په نېغه د ارمينيايي ملي اساسي قانون او د دې قانون د ليکوالانو تر اغېز لاندې و. د ۱۸۷۶ز کال عثماني اساسي قانون خپله عثماني ارمينيايي کرکور اوډيان چمتو کړی و چې په لوېديځ کې يې زده کړې تر لاسه کړې وې، څوک چې د مدحت پاشا سلاکار و.
پنجاب مېشت پښتانه او ترکان
د نيازي پښتني قبيلې چې اوس هم په ميانوالي کې دي اکثره يې د سلطان خېلو او بوري خېلو پرته خپله ژبه هېره کړې ده، سلطان خېلو او بوري خېلو لا هم خپله پښتو ژبه ساتلې ده.
ترک قومونه
وېشنيزه:ژبې وېشنيزه:پښتان وېشنيزه:ترک
د عثماني سترواکۍ اساسي قانون
شاليد
په سترواکۍ کې د سمونونو هڅې له پخوا څخه روانې وې. د سلطان سليم درېیم په واکمنۍ کې، د حقيقي سمون يو ليد موجود و. سليم په جګړه کې په غېزناکې طريقې سره عمل کولو سره د پوځ د ناکامۍ د لرې کولو هڅه کړې وه؛ ان تر دې چې د جګړې بنسټيز موضوعات نه و موجود او پوځي مشران د قوماندې د وړتيا له کمښت سره مخ وو. بالاخره د هغه د هڅو په پايله کې نوموړی د انکشاريانو له خوا ووژل شو. دې کار ژر د سلطان په توګه د محمود دويم واک تر لاسه کولو ته لاره هواره کړه. محمود د لومړي حقيقي عثماني سمونپال په توګه بلل کېدای شي، ځکه چې هغه د انکشاريانو په وړاندې پرېکنده دريځ خپل کړ، په دې ډول چې هغوی يې د يوې نېکمرغه پېښې په وړاندې د يو خنډ په توګه له منځه و ايستل.
د ډونالډ ټرمپ دويم ځل استیضاح کول
د مجلس د محاکمې اداره کوونکو سنا مجلس ته د ټرمپ په خلاف د تور وړاندې کولو سره، د جنوري پر ۲۵ مه په رسمي ډول د پيل نېټه ذکر کړه. د محاکمې د مدير او د استازو جرګې غړي Jamie Raskin په مشرۍ نهه مديران د سنا مجلس خونې ته لاړل، چې د ډلې مشر د محاکمې ماده ولوستله. په سنا مجلس کې استیضاح د فبروري په ۹ نېټه ټاکل شوې وه. ياده استیضاح د خپل ډول لومړنۍ ځکه وه، چې تېرې محاکمې د Andrew Wilson او Bill Clinton له مړينې څخه وروسته شوې وې او ټرمپ د پخوانۍ محاکمې په ټولو مقدمو کې لازمي و. د پايلې په توګه د سترې محکمې رئيس John Robert لکه څرنګه يې چې د ټرمپ د لومړۍ محاکمې مشرې کړې وه؛ دا ځل يې غوره ونه ګڼله مشري وکړي او پر ځای يې د Vermont ايالت استازي او د سنا پخواني لنډ مهالي رئيس Patrick Leahy د محاکمې مشري وکړه. د ټرمپ د محکوميت پلوي بحثونو د Ulysses S. Grant د جنګ منشي د سنا ۱۸۷۶ ز کال محکوم William W. Belknap يادونه وکړه، چې د دفتر پرېښودنې له امله استیضاح او ګنهګار بلل شوی و. په مقدمه کې ۵۷ سناتورانو د «ګنهګار» رايه وکاروله، چې د ټرمپ ګنهګار ګڼلو لپاره د دوه پر درې ډېري کيو رايې (۷۶) څخه کمې وې او ۴۳ سناتورانو د «نا ګنهګار» رايه وکاروله؛ چې په پايله کې يې د ۲۰۲۱ فبروري پر ۱۳ ټرمپ له تورونو څخه خلاص شو.
د عثماني سترواکۍ اساسي قانون
شاليد
له همدې امله دا پړاو د تنظيميت د پړاو په نوم پېژندل کېږي، کوم چې له ۱۸۳۹ څخه تر ۱۸۷۶ز کال پورې روان و. دا پړاو په دې ډول تعريف شوې چې هڅه شوې ځواک له سلطان څخه (ان تر دې دا هڅه کول چې د هغه هڅې له منځه لرې کړي) نوي جوړ شوي حکومت ته ولېږدوي چې مشري يې پارلمان کوله. دا د لوړې دروازې (الباب العالي) ارادې وې، په کوم کې چې نوی جوړ شوی حکومت شامل و. د تنظيميت د پړاو موخه سمون و، خو بنسټيزه موخه يې دا وه چې له سلطان څخه واکونه باب عالي ته ولېږدوي. د تنظيميت د پړاو لومړی نه تشریح کېدونکی کار هغه و، کله چې سلطان عبدالمجد لومړي د ګلهاني فرمان صادر کړ. دې سند يا بيان دا اصول واضح کړل چې ازاد خيالو سياستوالو غوښتل چې رېښتينی حقيقت وګرځي. د تنظيميت سياتوالو غوښتل چې په بشپړ ډول د سترواکۍ د ويجاړيدو مخه ونيسي.
د ډونالډ ټرمپ دويم ځل استیضاح کول
د ۲۰۲۰ ز کال ټاکنو د له منځه وړلو هڅې
له محاکمې څخه څو اونۍ وړاندې ولسمشر ټرمپ د متحده ايالتونو د ۲۰۲۰ ز کال ولسمشريزو ټاکنو د چپه کولو په موخه ګڼې بې پايلې هڅې وکړې.
د عثماني سترواکۍ اساسي قانون
شاليد
په دې وخت کې تنظیميت درې جلا جلا سلاطين درلودل: عبدالمجيد اول (۱۸۳۹-۱۸۶۱)، عبدالعزيز اول (۱۸۶۱-۱۸۷۶) او مراد پنځم (چا چې په ۱۸۷۶ز کال کې يواځې درې مياشتې واکمني وکړه). د تنظيميت پړاو په اوږدو کې، په اروپا کې د عثماني سترواکۍ څخه زيات درناوی لرونکی شخص مدحت پاشا و. مدحت د يوې داسې سترواکۍ خوب ليدلی و، په کومه کې چې به نه مسلمان وي او نه غېر مسلمان يواځې عثمانيان به پکې وي. دا ډول نظريه د ځوانو عثمانيانو او د اتحاد او پرمختګ لپاره کميټې په څېر ډلو جوړېدو لامل وګرځېده (کوم چې په عثماني اتحادي ټولنه کې مدغم شول). دې خوځښتونو هڅه وکړه چې نه يواځې د فرمانونو او ژمنو له لارې، بلکې د ثابتو اقداماتو له لارې حقيقي سمونونه راوړي. ان له هغې وروسته چې عبدالحميد دويم اساسي قانون معطل کړ، بیا هم په سالنامه يا هغو کلنيزو کتابونو کې چاپېدو چې عثماني حکومت جوړ کړي وو.
د ډونالډ ټرمپ دويم ځل استیضاح کول
۲۰۲۱ز کال : د متحده ايالتونو کانګرس ودانۍ باندې بريد
ټرمپ پر خپلو ملاتړو باندې غږ وکړ، چې د جنوري پر ۶ مه واشنګټن ته راشي. دا هغه ورځ وه چې کانګرس د ملي منډوي (National Mall) په اړه «د امريکا د خوندي کولو لاريون» دويم ځل کتنې لپاره ټاکنيزې رايې شمېرلې. په دې کتنه کې ټرمپ او هم نورو ويناوالو دا ناسمې ادعاوې تکرار کړې، چې ټاکنې غلا شوې وې. ټرمپ له سوک وهنې سره په ورته ډول د «جنګ» [جنګ وکړئ] ويی وکاراوه او وړانديز يې وکړ چې د نوموړي ملاتړ کوونکو د دې ځواک درلود، چې ټاکل شوی ولسمشر Joe Biden د واک له ترلاسه کولو څخه منع کړي.
د عثماني سترواکۍ اساسي قانون
شاليد
د «د يوې ګڼ ژبې سترواکۍ لپاره اساسي قانون: د لږکيو په ژبو کې  د اساسي قانون او نورو رسمي متنونو ژباړې» ليکوال «جوهان ستراوسو» ليکلي «داسې برېښي» چې د بلجيم اساسي قانون او د پروشيا اساسي قانون (۱۸۵۰) «په عثماني اساسي قانون اغېز درلود».
د ډونالډ ټرمپ دويم ځل استیضاح کول
۲۰۲۱ز کال : د متحده ايالتونو کانګرس ودانۍ باندې بريد
کله چې د متحده ايالتونو کانګرس د ولسمشريزو ټاکنو د ټاکنيزو رايو د تاييدولو په موخه راټول شول، د ټرمپ لارويان له Mall څخه تېر شول او د متحده ايالتونو کانګرس ودانۍ باندې يې د يوې هڅې په دوام کې بريد وکړ. د بريد موخه يې د رايو د لیکلړ جوړونې مخنيوی او د بايډن د بريا پر وړاندې لاريون کول وو. د ټرمپ ملاتړ کوونکي، په ناقانوني ډول د کانګرس ودانۍ ته دننه او د بايډن د پرانيستې لپاره د جوړ شوي پرانيستې درېځ [د مراسمو ځای] په ګډون، د ودانۍ په ختيځو او لويديځو دواړو اړخونو کې يې سره راټول شول. د نښتو په پايله کې کانګرس ودانۍ د يوه پوليس افسر په ګډون پينځه تنه ووژل شول، په داسې حال کې چې د کانګرس ودانې ډګرونو ته نږدې څو ناچاودي چاودېدونکي توکي موندل شوي وو. د کانګرس يو بل پوليس افسر څو ورځې وروسته د نښتو په جريان کې د دندې پر مهال د ځان وژونکي له خوا ووژل شو. د نښتو پر مهال پر ودانۍ باندې د بريد له امله ټرمپ په «لومړني ډول خوښ» و او هيڅ غبرګون يې ونه ښوده. په پېښه کې یې د وينا په ساعتونو کې بلواګرو ته وويل: «موږ له تاسې سره مينه لرو، تاسې خورا ځانګړي ياست»، بيا يې د ټاکنيزې درغلۍ په اړه خپلې ناسمې ادعاوې بيان کړې او په وروستي ډول يې د جنوري د ۷ سهار وختي کې ټاکنيزې رايې تاييد کړې. له دې وروسته يې يوه وینا خپره کړه، چې د پرانيستې پر ورځ د ځواک د منظم لېږد ملاتړ يې کاوه، ان په داسې حال کې چې په ناسم ډول دې ادعا کولو ته يې ادامه ورکوله چې له هغه څخه ټاکنې [رايې] غلا شوې دي او دا يې هم ويل چې: نوموړی به د بايډن پرانيستې مراسمو کې ګډون ونه کړي.
د عثماني سترواکۍ اساسي قانون
موخه
عثماني باب عالي باور درلود چې يو ځل په قانون جوړونکې اسامبلۍ کې مسيحي اتباعو ته استازولي ورکړل شي، نو هېڅ بهرنی ځواک به ونه شي کړای، د دې مذهبي او قومي پيوندونو د حقوقو د استازولۍ په بهانه د دوی ملي ګټو ترويج ته قانوني حيثيت ورکړي. په ځانګړي ډول، که په برياليتوب سره عملي کړای شي، باور دا و چې دا به روسيه د دا ډول کومې ادعا څخه بې برخې کړي. په هر حال، د دې صلاحيت کله هم محسوس نه شو او روسي سترواکۍ سره تاوتريخوالی د روسي-ترکي جګړې (۱۸۷۷-۱۸۷۸) ته ورسېد.
د ډونالډ ټرمپ دويم ځل استیضاح کول
د پام وړ کيسې
له دفتر [دندې] څخه د ټرمپ د لرې کولو لپاره څلور کيسې د کانګرس د غړو، د ټرمپ د کابينې غړو، سياسي مبصرينو يا قانون پوهانو له لوري ثابتې شوې دي: استعفا يا لاس اخيستنه، د ۱۴ تعديل يا سمون څخه ګټه اخيستنه، ۲۵ سمون څخه ګټه اخېستنه يا استیضاح او محکوميت.
د عثماني سترواکۍ اساسي قانون
چوکاټ
سلطان مراد پنځم له خپلې دندې لرې کړای شو او عبدالحميد دويم نوی سلطان وګرځېد. مدحت پاشا وېره درلوده چې عبدالحميد دویم به د هغه د ليدلوري پر ضد عمل وکړي؛ په همدې بنسټ نوموړي له هغه سره يوه مرکه وکړه تر څو د هغه شخصيت وارزوي او معلومه کړي چې ايا هغه په دې کې شامل و که نه. اساسي قانون د دوه مجلسونو لرونکي پارلمان وړانديز وکړ، يوه يې عمومي اسامبلي وه چې د سلطان له خوا له ټاکل شوي سنا مجلس په عام ډول منتخبو استازو له خونې جوړه وه (که څه هم دا ټاکنه نېغ په نېغه نه وه؛ عوامو هغه استازي وټاکل، چا به چې له دې وروسته نماينده ګان ټاکل). د پارلمان د بدلولو او په پرله پسې ډول د ولسونو د غږ ښکاره کولو لپاره په هرو څلورو کلونو کې ټولټاکنې تر سره کېدې. همدا طريقه د اساسي قانون څخه په اخيستنې پر مخ يوړل شوه، څنګه چې په ۱۸۷۶ز کال کې وه، تر دې چې په ۱۹۰۸ز کال کې بيا پر ځای کړای شوه. د اساسي قانون ټول چوکاټ د سلطان ځواک د محدود کولو لپاره هېڅ ونه کړل. له سلطان سره ساتل شوي ځينې واکونه په دې ډول وو: د جګړې اعلان، د نويو وزیرانو ټاکل او د قانون جوړولو تاييد.
د ډونالډ ټرمپ دويم ځل استیضاح کول
استعفا يا له دندې څخه لاس اخيستنه
د متحده ايالتونو ولسمشر له دندې څخه استعفا کولی شي، چې په دې حالت به مرستيال ولسمشر يوازې د مرستيال ولسمشر په توګه د ولسمشرۍ ځواکونو او دندو ته د غاړه ايښودلو پر ځای، په خپل کاري ډول ولسمشر کېږي. په داسې حال کې چې د اساسي قانون دويمه ماده بيانوي، چې د ولسمشر «واکونه او دندې» د ولسمشر د مړينې، استعفا، نه وړتيا يا لرې کولو پر مهال مرستيال ولسمشر ته سپارل کېږي؛ John Tyler دا مقررات مرستيال ولسمشر ته په دې اجازې ورکولو سره تعبير کړل، چې په دې ډول حالتونو کې له هيڅ وړتيا پرته کولی شي ولسمشرۍ ته پورته شي. دا عمل په ۱۹۶۷ ز کال کې د ۲۵ تعديل په عبارت سره تدوين شوی و.
که چېرې ټرمپ له دندې څخه لاس اخيستی وی، نو مرستيال ولسمشر Mike Pence به د متحده ايالتونو ۴۶ ولسمشر شوی وی. نوموړی به د امريکا په تاريخ کې د تر ټولو لنډې مودې ولسمشر وی، چې د جنوري پر ۲۰ نېټه ۴۷ ولسمشر جوبايډن ته د واک له لېږد څخه مخکې به د څو ورځو لپاره ولسمشر وی. دا به کېدای شي د William Henry Harrison له ثبت (ريکارډ) څخه ځکه مخکې شوی و، چې نوموړی له ۳۱ ورځو ولسمشرۍ کولو څخه وروسته وفات شو. دا به کېدای شي په تاريخ کې دويم وار وی، چې يو ولسمشر استعفا ورکولو ته اړ کېږي؛ لومړی ځل په ۱۹۷۴ ز کال کې د Richard Nixon استعفا وه، چې په هغو وختونو کې داسې هيڅ نه ښکارېدل چې نوموړې دې د واټر ګېټ رسوايۍ کې د ونډې لرلو په تور استیضاح او ولسمشرۍ څخه ګوښه کړای شي.
د عثماني سترواکۍ اساسي قانون
پلي کول
سره له دې چې د مراد پنځم د واکمنۍ پر مهال د اساسي قانون د پلې کېدو په اړه خبرې شوې وې، بيا هم دا خبرې بې پايلې وې. د مدحت پاشا، څوک چې د اساسي قانون بنسټيز لیکوال و او عبدالحميد دويم، څوک چې د سلطان ورور و، تر منځ يوه پټه ناسته برابره شوه، په کومه ناسته کې چې موافقه وشوه چې د اساسي قانون مسوده به جوړه شي او واک ته د عبدالحميد دويم له رسېدو سره سم به پلی شي. له دې تړون وروسته، په ۱۸۷۶ز کال کې مراد پنځم د ليونتوب د فتوا پر بنسټ معزول کړای شو. د مدحت پاشا په مشرۍ د څلور وېشتو (وروسته اته ويشتو) کسانو يو پلاوی پر نوي اساسي قانون د کار کولو لپاره جوړ شو. دوی د اساسي قانون لومړۍ مسوده د ۱۸۷۶ز کال د نومبر په ديارلسمه نېټه وسپارله، کومه چې د عبدالحميد دويم د وزيرانو له خوا د صدر اعظم د دفتر د منځه وړلو پر بنسټ په سختۍ سره رد کړای شوه. له سختو بحثونو وروسته، ټولو خواوو ته د منلو وړ يو اساسي قانون جوړ کړای شو او د ۱۸۷۶ز کال د ديسمبر د ديارلسمې نېټې په سهار دا اساسي قانون د عبدالحميد دويم له خوا لاسليک کړای شو.
جفرسوني دیموکراسي
جفرسوني دیموکراسي چې د هغو د ملاتړي توماس جفرسون په نوم نومول شوې، له ۱۷۹۰ مې ز لسیزې څخه تر ۱۸۲۰ مې ز لسیزې پورې په متحده ایالاتو کې یو له دوو مخکښو لیدلورو او خوځښتونو څخه وه. جفرسونیان په کلکه سره د امریکايي جمهوریت غوښتنې ملاتړي و چې د هغوی پر باور جمهوریت له مصنوعي ارستوکراسي او فساد سره د مخالفت او په اخلاقي باورونو باندې د ټینګار په معنا و چې په کې «یومن کروندګرو»، «د کروندو مالکینو» او «عامو وګړو» لومړیتوب درلود. دوی د سوداګرو، پانکوالو او تولید کوونکو د غوره بللو او اشرافیت او د کارخونو په کارکوونکو باندې د بې باورۍ مخالف و. همدارنګه یې د ویسټ مینسټر سیسټم په ملاتړو پام درلود.
په معمول ډول دغې اصطلاح، دیموکراتیک – جمهوري غوښتونکي ګوند (په رسمي ډول «جمهوري غوښتونکی ګوند») ته چې جفرسون د الکساندر هیملټون د فدرالیستي ګوند په مخالفت جوړ کړی و، اشاره کوله. جفرسون د خپلې دورې په لومړیو کې یوازې په دووایالتونو (ورمونټ او کنټاکي) کې د مالکیت لرلو د شرط په لغوه کولو سره ټولو سپین پوستو نارینه وو ته د عمومي رایې ورکولو حق ورکړ. د دغې دورې تر پایه پورې د متحده ایالاتو له نیمایي زیاتو ایالتونو چې نږدې ټول لرغوني شمال لویدیځ ایالتونه په کې شاملېدل، د هغه له دغې کړنلارې پیروي وکړه. وروسته له هغو ایالتونو په ولسمشریزو ټاکنو کې د سپین پوستو نارینه وو د عمومي رایې ورکولو اجازه ورکړه او په ډېره معاصره توګه یې رایه ورکوونکي جذب کړل. د جفرسون ګوند نن ورځ د دیموکراتیک – جمهوري غوښتونکي ګوند په توګه پېژندل کېږي، چې هغه مهال یې له ایالتي قانون جوړوونکې جرګې او ښاروالیو نیولو تر سپینې ماڼۍ پورې په ټول دولتي سیسټم واک درلود.
جفرسوني دیموکراسي، د دیموکراتیک ګوند د یوه عنصر په توګه د ۲۰ مې پېړۍ تر لومړیو دوام وکړ، چې بېلګې یې د جکسوني دیموکراسۍ څرګندېدل او د ویلیام جیننګ برایان د درېیو ولسمشریزو نوماندانو ډول و.
ځایګي
جفرسون، «د متحده ایالاتو د بنسټ اېښودونکو پلرونو له ډلې د هغوی تر ټولو دیموکرات» ګڼل کېږي. جفرسونیانو فدرال حکومت ته د خوندي شوو واکونو اړوند د اساسي قانون د لومړۍ مادې د ګټو له محدود تفسیر نه ګټنه وکړه. هغوی په کلکه سره د مالیې وزیر الکساندر همیلټون تر مشرۍ لاندې له فدرالیست ګوند سره مخالفت وکړ. ولسمشر جورج واشنګټن په ټولیز ډول له اقتصادي پلوه د پیاوړي ملي دولت اړوند د همیلټون له طرحې ملاتړ وکړ. د ۱۸۰۰ ز کال کې په ټاکنو جفرسون بریالی شو او هغه خپله دغه ټاکنې د «۱۸۰۰ ز کال انقلاب وباله»، واک ته له رسېدو وروسته، نوموړي ان د سترې محکمې په ګډون یې په ټولو برخو کې د تل لپاره د فدرالستانو واکمنۍ ته د پای ټکی کېښود.
جفرسوني دیموکراسي چې یوه ټولیزه او چترۍ ډوله اصطلاح ده، چې یو شمېر ډلې یې د نورو په پرتله له ځانګړو ځایګیو ملاتړ کوي. په داسې حال کې چې جفرسونیان اصول پلویان او په خپلو باورونو کلک ولاړ وو، خو داسې ډلې یې هم لرلې چې ځینې مهال یې آن د هغو د اصلي موخې د معنا اړوند له یو بل سره بحث کاوه. د بېلګې په توګه: د ۱۸۱۲ ز کال په جګړه کې دا څرګنده شوه چې خپلواکې دولتي ملیشه ډلې له یوه لوی هېواد سره د سختې جګړې کولو وړتیا نه لري. د جګړې نوي جفرسوني وزیر جان سي کالهون وړاندیز وکړ چې باید پوځ جوړ کړي. په کانګرس کې د جمهوري غوښتونکو په ملاتړ هغه وتوانېد. ، په داسې حال کې چې، «پخوانیو جمهوري غوښتونکو» چې ادعا یې کوله، د ۱۷۹۸ زکال جفرسوني اصولو ته ژمن دي، وروسته له هغه چې فلوریډا د هسپانیې له واکه ووته او متحده ایالاتو ته اړونده شوه، د یادو اصولو لپاره یې مبارزه وکړه او د پوځ شمېر یې راکم کړ.
اقتصاد
جفرسوني کروندګرو باور درلود چې د متحده ایالاتو اقتصاد باید د صنعت پر ځای د کرنې په ستراتیژیکو توکو تکیه ولري. جفرسون خپله باور درلود: «هغه کسان چې په ځمکه کې زحمت ګالي، د خدای پر وړاندې غوره کسان دي.». په ورته مهال جفرسوني اصولو له هېڅ ډول تولیداتو سره مخالفت نه درلود او باور یې دا و چې ټول وګړي حق لري، د خپل ژوند د لګښتونو پوره کولو په موخه کار وکړي، خو هغه اقتصادي سیسټمونه چې دغه حق کمزوري کوي، د منلو وړ نه دي.
عام نسبيت
عام نسبيت چې د نسبيت د عامې تيورۍ او د انشټاين د جاذبې قوې د تيورۍ په نوم هم پېژندل کېږي، د جاذبې قوې هغه هندسي تيوري ده چې په ۱۹۱۵ز کال کې د البرټ انشټاين له خوا خپره شوې وه او په نوي فزيک کې د جاذبې قوې اوسنۍ تشریح وړاندې کوي. عام نسبيت خصوصي نسبيت عاموي او د نيوټن د نړيوال جاذبې قوې قانون ښه کوي، کوم چې د جاذبې قوې د يوې شریکې تشريح د فضا او وخت او څلور بعدي فضا-وخت د هندسي خصوصيت په توګه وړاندې کوي. په ځانګړي ډول، د فضا-وخت منحني والی اړيکه نېغ په نېغه د مادې او وړانګو له انرژۍ او چټکتيا سره ده، چېرته چې هم موجود وي. دا اړیکه د اينسټاين د ساحې د معادلو په مټ ټاکل شوې ده، کوم چې د دويم ترتيب جزوي تفريق معادلو يو سيستم دی.
د نيوټن د نړيوالې جاذبې قوې قانون ته، کوم چې د جاذبې کلاسيکي قوه تشریح کوي، د ساکنې کتلې د وېش په شا اوخوا کې د نږدې اوار فضا-وخت هندسې لپاره د عمومي نسبيت د وړاندوينې په سترګه کتل کېدای شي، په هر حال، د عمومي نسبيت يو شمېر وړاندوينې په کلاسيکي فزيک کې د نيوټن د کايناتي جاذبې قوې له قانون څخه ورهاخوا دي. دا وړاندوينې د وخت د تېرېدو، د تشيال د هندسې، په ازاد غورځېدو کې د جسمونو حرکت او د رڼا د خپرېدو اړوند دي او په دې کې د جاذبې قوې د وخت پراخېدل، د جاذبې قوې په عدسې سره ليدل، د رڼا د جاذبې قوې سور رنګه بدلون، د شاپيرو وخت ځنډ او انفراديت/تورغارونه شامل دي. تر اوسه پورې د عام نسبيت ټولو ازموينو دا ښښښودلې ده چې له دې تيورۍ سره په توافق کې دي. د عام نسبيت د وخت پورې تړلې حللاره موږ سره مرسته کوي چې د کايناتو د تاريخ په اړه وغږېږو او د کيهان پېژندنې لپاره يې نوې کاري اډاڼه وړاندې کړې ده، په همدې بنسټ د سترې چاودنې او د کايناتي کوچنيو څپو د مخينې د وړانګو موندنو ته يې لاره هواره کړې ده.د يو شمېر نورو بديلو تيوريانو له معرفې کېدو سره سره، بيا هم عام نسبيت د تجربوي معلوماتو سره سم تر ټولو اسانه اند (نظريه) ده.
په هر حال، د کوانټم فزکس له قوانينو سره د عام نسبيت يو ځای کول لا هم يوه ستونزه ده، ځکه چې د کوانټم جاذبې قوې د خپله جوړې شوې تېورۍ کمی دی. دا تر اوسه نه ده پېژندل شوې چې د جاذبې قوه د درې هغو ځواکونو سره څه ډول يوځای کېدای شي چې د جاذبې قوه نه لري: پياوړي، کمزوری اليکترومقناطيسي.
د اينشټاين تيوري فلکي طبيعي اغېزې لري چې د تورو غارونو وړاندوينه هم پکې شامل دي – د تشيال هغه سيمې، چېرته چې ځای او وخت په دې ډول له منځه وړل کېدای شي چې هېڅ شی، ان چې رڼا هم، له هغې څخه تېښته نه شي کولای. تور غارونه د لويو ستورو د پای حالت دی. د «مايکروکواسارز» (د تور غار شا اوخوا سيمه) او فعالو کهکشاني هستو په اړه باور کېږي چې ستوروزمه تور غارونه او ډېر لوی تور غارونه دي. دا په عدسې سره د جاذبې قوې وړاندوينه هم کوي، چېرته چې د رڼا د تاوېدو په پايله کې د ورته لرې واټن د فلکي ښکارندې ګڼ انځورونه جوړيږي. په نورو وړاندوينو کې د جاذبې قوې د څپو شتون هم شامل دی، کوم چې نېغ په نېغه د فزيک په مرسته LIGO او نورو مشاهداتي مرکزونو ليدلي دي. سربېره پر دې، عام نسبيت د پراخېدونکو کايناتو د کايناتي نمونو بنسټ هم وړاندې کړی دی.
د فوق العاده ښکلا د تيورۍ په توګه په پراخه کچه منل شوی عام نسبيت ډېر ځله د شته فزيکي تيوريانو په منځ کې تر ټولو ښکلی بلل کېږي.
تاريخ
په ۱۹۰۵ز کال کې د نسبيت ځانګړې تيورۍ له خپرېدو ډېر ژر وروسته، اينشټاين په دې اړوند فکر پيل کړ چې د جاذبې قوه په خپله نوي نسبتي اډانه کې څه ډول ځای کړي. په ۱۹۰۷ز کال کې، د ځمکې د جاذبې قوې د شتون د يو ليدونکي په ښکېل کولو سره د يو ساده فکر د تجربې سره په پيل کېدو، نوموړي د جاذبې قوې د نسبيتي تيورۍ لپاره په يو اته کلن لټون پيل وکړ. د ګڼو لارو له نيولو او ناسمو شروعاتو څخه وروسته، د هغه کار د ۱۹۱۵ز کال د نومبر په مياشت کې د علومو پروشيايي اکاډمۍ ته د وړاندې کولو لپاره پای ته ورسېدل، کوم چې اوس د اينشټاين د ساحې د معادلو په نوم پېژندل کېږي، کوم څه چې د اينشټاين د عام نسبيت تيورۍ بنسټيزه برخه ده. دا معادلې دا روښانه کوي چې د ځای او وخت هندسه څه ډول د کومې مادې يا وړانګو څخه اغېزمن کېږي. د غېر اقليديسي هندسې يوه نسخه، کومې ته چې «رمانين» هندسه ويل کېږي، اينشټاين د مهمې رياضياتي اډانې په براولو سره له هغه سره مرسته وکړه چې عام نسبيت ته وده ورکړي، د کوم پر بنسټ چې د جاذبې قوې په اړوند خپل فزيکي نظريات برابروي. دې اند ته رياضي پوه «مارسيل ګراسمين» اشاره کړې وه او د «ګراسمين» او «اينشتاين» له خوا په ۱۹۱۳ز کال کې خپره شوې وه.
د اينشټاين د ساحې معادلې غېر خطي دي او د هغې حل کول ستونزمن بلل کېږي. اينشټاين د دې تيورۍ د ابتدايي وړاندوينو په اړوند د کار کولو لپاره اټکلي طريقې کارولي وې. خو په ۱۹۱۶ز کال کې، فلک پېژندونکي «کارل شوارزچايلډ» د اينشټاين د ساحې د معادلې لومړی مهم سم حل پیدا کړ، کوم چې د «شوارزچايلډ ميټرک» په نوم پېژندل کېږي. دې حللارې د جاذبې قوې د ختمېدو د وروستيو پړاونو او اوسمهال د تور غار په نوم پېژندل کېدونکي شيانو د روښانه کولو لپاره بنسټ کېښود. همدا کال د «شوارزچايلډ» د برېښنايي پلوه چارج شويو شيانو د حل د عام  کولو پر لور لومړی ګام پورته شو چې په پايله کې يې « Reissner–Nordström»  حللاره په لاس راغله، کومه چې اوس له برېښنايي پلوه چارج شويو تورو غارونو سره اړوند ده. په ۱۹۱۷ز کال کې، اينشټاين خپله تيوري په ټوليز ډول په کايناتو پلې کړه، په کوم سره يې چې د نسبيتي کيهان پېژندنې څانګه پيل کړه. د اوسنيو افکارو سره په سمون کې، هغه د يو جامد کاينات اټکل وکړ او د دې مشاهداتي اټکل سره د سمون لرلو لپاره نوموړي د خپل اصل ساحې معادلو کې يې يو نوی عامل شامل کړ – چې هغه کايناتي ثابت دی. تر ۱۹۲۹ز کال پورې، د «هبل» او نورو کارونو وښوده چې زموږ کاينات د پراخېدو په حال کې دي. دا په اسانۍ سره په ۱۹۲۲ز کال کې د «فريډمين» له خوا پېژندل کېدونکي پراخېدونکي کايناتي حللارو په مټ تشريح کړای شوي دي، د کوم لپاره چې د کايناتي ثابت اړتيا نه شته. « Lemaître» دا حللارې د سترې چاودنې د نمونو د لومړيو نسخو د جوړولو لپاره وکارولې، په کوم کې چې زموږ کايناتو د يو زيات ګرم او ډبل لومړي حالت څخه تغير موندلی دی. اينشټاين وروسته کايناتي ثابت د خپل ژوند تر ټولو ستره تېروتنه وبلله.
د دې پړاو په اوږدو کې، عام نسبيت د فزيکي تيوريو په منځ کې د يو تجسس د شي په توګه پاتې شو. دا په څرګند ډول د نيوټني جاذبې قوې څخه ښه و، له ځانګړي نسبيت سره يې سمون درلود او د نيوټن د تيورۍ په مټ ناتشریح شوې ډېرې اغېزو محاسبه يې کوله. اينشټاين په ۱۹۱۵ز کال کې دا وښوده چې څه ډول د هغه تيورۍ د کوم بې توپيره معيار (فج عوامل) څخه پرته د عطارد سيارې غېر معمولي پرمختګ تشريح کړ او په ۱۹۱۹ز کال کې د «ايډنګټن» په مشرۍ يو ماموريت، د ۱۹۱۹ز کال د مۍ په نهه ويشتمه نېټه د ټول لمر تندر نيولو پر مهال، د لمر په واسطه د ستوري د رڼا د انحراف لپاره د عام نسبيت وړاندوينه تايید کړه او په دې ډول يې اينشټاين يو مشهور څوک وګرځاوه. له دې سره سره، دا تيوري د نظرياتي فزيکي او فلکي فزيک له مرکزي برخې څخه دباندې پاتې شوه، تر څو د شا اوخوا ۱۹۶۰ او ۱۹۷۵ز کلونو په منځ کې پرمختګ نه و شو، کوم ته چې اوس د عام نسبيت زرين پړاو ويل کېږي. فزيک پوهانو د تور غار پر تصور د پوهېدو او «کواسارز» ته د هغو شيانو د فلکياتي څرګندونو څخه د يو په توګه په رسېدو پيل وکړ. د پخوا په پرتله د لمريز نظام د لا زياتو دقيقو ازموينو د دې تيورۍ د وړاندوينې ځواک تايید کړ او نسبتي کاينات پوهنه هم نېغ په نېغه د مشاهداتي ازموينو لپاره د عمل وړ وګرځېده.
ایدینبرګ
ایدینبرګ د سکاتلند پلازمېنه ښار او د دغه هېواد له ۳۲ شورای سیمو یوه سیمه ده. له تاریخي اړخه، ادینبرګ د میدلوتیان ( که یو دبل په ځای وکارول شي نو له ۱۹۲۱  دمخه ایدنبرګ شایربلل کیږي) چې د فورت Forth دسیند د راوتلو سیمې په سویلي څنډه کې لوتیان Lothian په سیمه کې پروت دي. ایدنبرګ د سکاتلند له ګلاسکو وروسته دویم ډیر وګړي لرونکی او په برتانیا کې اوم د ډېرو وګړو لرونکی ښار دی.
له ۱۵ پېړې را دېخوا د سکاتلند د مرکز په توګه پېژندل شوی ایدنبرګ د سکاتلندې حکومت، سکالتندې پارلمان او د سکاتلند د سترو محکمو ناستځای دی. د دې ښار د  هالی رود هاوس Holyroodhouse مانې په سکاتلند کې د برتانوي پاچا رسمي هستوګنځای دی. له ډیره پخوا دا ښار د پوهنې په ځانګړې توګه د طب، سکاتلندي قانون، ادبیاتو، فلسفې، علومو او انجنیرۍ مرکز پاتې شوی دی. دا ښکار په برتانیا کې دویم ستر مالي مرکزدی. د دې ښار تاریخی کلتوري راکښنو داښار په برتانیا کې دګرځندویانولپاره دویمه ډیره لویه لیدونکې موخه ګرځولې ده چې په ۲۰۱۸ ز کال کې یې ۴.۹ میلیونه کتنې جلب کړي چې ۲.۴ میلیونه یې بهرني لیدونکي و. د تایم اوت Time Out مجلې ادینبرګ ته په نړۍ کې په ۲۰۲۲ ز کال کې د خورا غوره ښار درجه ورکړه.
د ۲۰۲۰ د کال په نیمایي کې د ایدنبرګ د خاصو ځایونو اټکلي وګړي ۵۰۶.۵۲۰ ، د ۲۰۱۹ ز کال په نیمایي کې د ایدنبرګ د شورایي سیمو وګړي چې د دې سیمې په لویدیځ کې لرې پراته کلي احتوا کوي ۵۱۸.۵۰۰ تنه، او په ۲۰۱۹ز کال کې د ایدنبرګ او ایدنبرګ د سکاتلند جنوب لویدیځ ښاري سیمو وګړي چې ختيځ لوتیان East Lothian Lothian، فایف Fife¸ میدلوتیان Midlothian ، سکاتلندي پولې او لویدیځ لوتیان  سیمې هم پکې شاملیږي ۱.۳۸۴.۹۵۰ اټکل شوی دی.
دا ښار د سکاتلند د کلیسا د عمومي کلنۍ ناستې ځای دی او د ملي کلتورې بنسټونو لکه د سکاتلند ملي موزیم، د سکاتلند ملي کتابتون او سکاتلندې ملې ګالرۍ کور دی. د ایدنبرګ پوهنتون چې په ۱۵۸۲ کې یې بنسټ ايښودل شوي او اوس په دې ښار کې له درې پوهنتونو داسې پوهنتون دی چې په نړۍ کې یو له غوره څېړنیزو بنسټونو شمیر کیږي. دا پوهنتون ۲۰۲۳ کال لپاره د QS ( دا یوه برتانوي کمپنۍ ده چې د پوهنتونونو درجه بندي کوي) د درجه بندۍ له مخې پنځلسم غوره پوهنتون بلل شوی دی. دا ښار د ایدینبورګ د نړیوال فیستیوال او فرینج Fringe فیستیوال له امله مشهور دی چې وروستی یې د هنرونو نړیوال  کلني خورا ستر فیستیوال بلل کیږي. په دې ښارکې تاریخي ځایونه د ایدینبرګ کلا Edinburgh Castle، د هالی رودهاوس Holyroodhouse ، د سینت ګیلس St. Giles، ګری فریرGreyfriars او کانوکېټ Canongate کلیساوې دي. د ایدنبورګ زوړ ښارګوټی او نوی ښارګوټی دواړه د یونسکو د نړیوال میراث سیمو به توګه لست شوېدي چې د ایدنبرګ دنړیوالو میراث ادارې له خوا مدیریت کیږي.
ایتمولوژي یا د اشتقاق علم
ایدین "Edin" د دې ښار د نامه ریشه ده چې له Eidyn څخه اخیستل شوی چې په کمبریک ، بریتونیک او سلتیک ژبو کې ددې ځای نوم دی چې پخوا دې ځای کې پرې خبرې کیدلې خو معنی یې نامعلومه ده. د Eidyn ناحیه د دین ایدین Din Eidyn په کلا کې، یا د dun یا Eidyn په غونډۍ کې موقعیت لري. باور دادی چې دا ناحیه د راک په ماڼۍ Castle Rock کې چې اوس د ایدینبرګ د ماڼۍ سیمه ده پرته وه. آیدن Eidyn د برنیشیا د انګلسانو له خو په ۷ پېړۍ کې ونیول شوه او وروسته په ۱۰ پېړۍ کې د سکاتلندیانو له خوا اشغال شو. لکه چې ژبه یې نورتومبرین Northumbrian زړې انګلیسي ته تغیر شوه چې بیا سکاتلندې ژبه ترې جوړه شوه او په دین آیدین Din Eidyn کې د بریتونیک دین سیمې نوم د بوره burh ته واووښت چې وروسته يې دایدینبرګ نوم را منځته کړ.او په همدې ډول دین din په سکتلندې ګې لیکScottish Gaelic ژبه کې په دن dùn واووښت چې دن ایدین ترې جوړ شو.
وړ نومونه
دې ښار ته د مهربانۍ له مخې د اولد ریکی Auld Reekie  لقب چې په سکاتلندې کې زوړ دود کوونکی معنی ورکوی د دودونو په واسطه د پوښل  شوي زاړه ښار منظرو ته په پام ورکړل شوی. د آلن رمسي  Allan Ramsay ( یو سکاتلندی شاعر و) په یوه شعري ټولګه چې۱۸۰۰ شعري ټوټې لري یوې تبصرې ولیکل "   بد بویه آولد Auld Reeky " دا نوم د خلکو له خوا ایدنبرګ ته د هغو دودجنو او بدبویو ورېځو  له امله ورکړل شو چې تل به د ایدنبرګ په سر را پېښېدلې.
توماس کار لیل Thomas Carlyle ( داد سکاتلند مقاله لیکونکی، تاریخپوه او فیلسوف و) وویل" د ورېځو دود په ایدنبرګ باندې د انیس سیلویوس Aeneas Silvius ( د کاتولیکي کلیسا مشر او د پاپل د ایالتونو واکمن د ۱۴۰۵ ز څخه تر ۱۴۶۴ ز پورې) له وخت را دې خوا  یالاهغه هم پخوا زوړندې دي، خلک  د یو ډول تورو ډبرو د سوځلو  داسې هنر لري چې د انیس سیلویوس Aeneas Silvius لپاره ډېر عجیب دی، ایدنبرګ د هغه د دودکشونو سره د خلکو له خوا د  Auld Reeki په نامه یادیږي "
د والتر سکات Walter Scott د ستر راهب  The Abbotپه نامه یوه ناول کې یو کرکتر وایي، "  .... هاخوا آولد ریکی Auld Reekie پروت دی، یواخې ۱۲ میلو واټن کې د هغه په سر دود لیدلای شئ "
ایدنبرګ له ۱۹ پېړۍ راه په دېخوا د شمال د آتن په نامه هم یادیږي. د آتن ورګرځونه لکه د برتانیا آتن یا عصری اتن په ۱۷۶۰ ز کې ترسره شوېده. د دې آتنونوترمنځ ورته والی په توپوګرافي ( نقشه اخیستنې) او معنوي اړخ ولاړدی. د ایدنبرګ د تېږې ماڼۍ Castle Rock او د نوې ښار نوې کلاسیکې معماري ته  او آتنې کلاوو ته ګڼ شمیر سنتي سفرونه را په زړه کوي. دواړه ښارونه هوارې، حاصل ورکوونکې ځمکې لري چې ښکته خوا یې څومیله لرې د لیت Leith او پیراوس Piraeus بندرې سیمې پرتې دي. له فکري اړخه ، د سکاتلندي روڼ اندي او ترڅنګ یې بشرپالنې او په تعقل ولاړ لرلید د پخواني یونان د فلسفې تر اغیزې لاندې پاتې شوی دی. په ۱۸۲۲ ز کال کې، انځورګر اک ولیم ولیمز یو نندارتون تنظیم کړ چې په هغه کې آتن او ایدنبرګ خوا په خوا انځور شوي و، او د دواړو ښارونو ورته والي په چټکۍ د خلکو ذهنونه ځانته جلب کړل. کله چې د۱۹ پېړۍ په پیل کې د کالتون د غونډۍ Calton Hill پرمختیايي مهندسي پلانونه جوړېدل نو د دې ملي یادګار دیزاین د آتن د پخواني معبد Parthenon له ډیزاین څخه کاپي کړای شو. د ټام ستاپارد ( د تمثیلي ټوټو لیکونی) د جمپرز Jumpers په تمثیلی ټوته کې کرکتر آرچي Archie  وویل له ریکجاویک Reykjavík ( د آیسلند یو ستر ښار دی) باندی لوبې کول د دددوجن خلیج په معنی ده نو د جنوب ریکجاویک Reykjavík نوم به یو وړ نوم وي.
دا ښار په څو لاتیني نومونه هم ياد شوی لکه ایدنیبرګم Edinburgum چې  ددې نوم وصفی حالات یې ایدنبرګنسیس Edinburgensis یا ایدننسیس Edinensis دي چې تعلیمی او علمی موضوعاتو کې کارول کیږي.
ایدینا Edina د ۱۸ پېړۍ په وروستیو کې ددې ښار یوه شعري بڼه ده چې د سکاتلندي شاعرانو لکه رابرت فرګوسون Robert Fergusson او رابرت برنس Burns له خوا کارول شوی دی. ایمبرا Embra یا ایمبرو Embro  دهمدي وخت مصطلح عبارتونه دي چې د شاعر رابرت ګاریوچ Robert Garioch د Embro to the Ploy په شعري ټولګه کې کارول شويدي.
بن جانسن Ben Jonson  ( یو انګلیسی شاعر او ننداره لیکوونکی وه) ایدینبرګ د بریتاینس Britaine بله سترګه باله  او سر والتر سکات Sir Walter Scott دې ته له شمال ها خوا ملکې نوم ورکړی. رابرت لویس ستوینسون یوه معروف شخصیت لیکلي چې ایدنبرګ هغه څه دی چې پاریس باید وای.
جنرال موټرونه
د جنرال موټر جوړونې کمپنۍ په پام کې لري، چې د ۲۰۳۵ ز کاله پورې د هایبریدي او پلاګین هایبریدي موټرونو په شمول د داخلي احتراق اړوند انجنونو څخه په ګټې اخیستنې سره د موټرونو تولید او پلور پای ته ورسوي، ځکه چې تر ۲۰۴۰ ز کاله پورې د کاربن په برخه کې د بېطرفه اوسېدو پړاو ته رسېدو لپاره دا د دوی د پالیسۍ یوه برخه ده. په دې برخه کې د جنرال موټرونو کمپنۍ د انعطاف منونکو تیلو په کارولو سره د موټرونو تولید وړاندیز کوي، چې کولای شي د E85 ایتانول یا بنزین په سوځولو او یا هم د دې دواړو په ترکیبي موادو په سوځولو سره د بل هر موټر په څېر کار وکړي.
مخینه، تاریخچه
په فلینت مشیګان کې د دورانت – دورت په نامه د ویلیام سي دورانت د ګاډیو اړوند کمپنۍ تر ۱۹۰۰ ز کاله پورې د امریکې په متحده ایالتونو کې د آسونو په وسیله د چلېدونکو موټرونو یا نقلیه وسایلو تر ټولو لویه تولیدوونکې کمپنۍ وه. دورانت له موټرونو سره مخالف و، خو د فلینت همکار سوداګر جیمز اچ وایتینګ په ۱۹۰۴ ز کال کې د فلینت واګون کار (Flint Wagon Works) مالک د بایوک موټرونو کمپنۍ په هغه وپلورله. دورانت په ۱۹۰۸ ز کال کې د جنرال موتورز شرکت د یو سهم لرونکي او ونډه وال شرکت په توګه له خپل شریک چارلز ستوارت مات سره جوړ کړ او دغه راز له جنرال الکتریک څخه یې د نوم ایښودنې یو قرارداد په پور واخیست. د جنرال موټرونو شرکت لومړنۍ خریداري یا استملاک بویک و، چې دورانت یې مخکې مالک و. تر دې وروسته د ۱۹۰۸ ز کال د نوامبر میاشتې په ۱۲ نېټه اولدز موبیل د دورانت په وخت کې د جنرال موټرونو کمپنۍ د کډ یلیک ، المور، وېلچ، کارترکار، اوکلند (پوتنیاک مخکیني بڼه) اخیستلو او پېرلو ته دوام ورکړ. د ده اووسو میشیګان په نامه د غټو یا بار وړونکو موټرونو کمپنۍ او د پوتنیاک میشیګان کمپنۍ تیزرفتاره موټرونو کمپنۍ (د GMC مخکیني کمپنۍ) په ۱۹۰۹ ز کال کې دوام درلود.
دورانت د مدیره پلاوي په تایید او تصویب سره هڅه وکړه، چې د فورد د موټر جوړولو شرکت هم وپېري؛ خو ۲ میلیونه ډالره اضافي شتمنۍ ته یې اړتیا درلوده. د جنرال موټرونو له کمپنۍ څخه دورانت د دې خریداریو په لړ کې ډېره زیاته ګټه ترلاسه کړه او په ۱۹۱۰ ز کال کې د مدیره پلاوي په وسیله د هغو بانکدارانو په هدایت سره له دې دندې او سمت څخه ګوښه شو، چې له پورونو څخه یې ملاتړ وکړ، ترڅو جنرال موټرونه په سوداګرۍ او تجارت کې وساتي. د بانکدارانو دا اقدام تر ډېره د ۱۹۱۰ – ۱۹۱۱ ز کلونو تر اغېز لاندې و، چې په ۱۸۹۰ ز کال کې د تراست شرمن ضد قانون د عملي او اجرا کېدو وروسته ترسره شو. په ۱۹۱۱ ز کال کې چارلز اف، کترینګ د دایتون انجینیري لابراتوارنو اړوند کمپنۍ (DELCO) له هنري ام لیلند سره د امریکې په متحده ایالتونو کې لومړنی بریښنایي ستارتر اختراع او ثبت کړ. د ۱۹۱۱ ز کال په نومبر میاشت کې دورانت د سیالیو اړوند موټر له سويسي موټر چلوونکي لوئیس شورلېټ سره د شورلېټ تاسیس او رامنځته کړ، چې په ۱۹۱۵ ز کال کې یې له دورانت سره تر مخالف کېدو وروسته دا کمپنۍ پرېښوده.
د جنرال موټرونو کمپنۍ په ۱۹۱۶ ز کال کې په دیترایت کې د جنرال موټرونو کمپنۍ په توګه ثبت شوه او د لومړنۍ عمومي خپراوي یا عرضه کولو له لارې په یو عمومي سهامي شرکت بدل شو. په ۱۹۱۷ ز کال کې شورلېټ موټرونه یې هومره بریالي شول، چې دورانت د ساموئل مک لافلین او پییر اس دو پونت په ملاتړ سره یوځای د جنرال موټرونو اړوند کمپنۍ ته د مشري کولو او کنترولولو لېوالتیا پیدا کړه. په همدې کال کې د جنرال موټرونو اړوند کمپنۍ د سامسون ټراکټور هم ترلاسه کړ. د شورلېټ موټرونو اړوند کمپنۍ چې ۱۹۱۸ ز کال د مې میاشتې په ۲یمه نېټه د جنرال موټرونو په کمپنۍ کې مدغم شوه او په همدې کال کې د جنرال موټرونو اړوند کمپنۍ د یونایټیډ موټرونو کمپنۍ هم واخیستله، د دورانت په وسیله د آلفرد پي اسلون په مشرۍ د موټرونو بېلابېلو پروزو پوره کوونکي شرکت د کابو ۴۵ میلیونه ډالر او د مک لافلین موټر جوړوونکی شرکت، چې د R.S. Mclaughlin په وسیله جوړ شو. جنرال موټرونو یوازې تر کانادا پورې محدود شول. په ۱۹۱۹ ز کال کې دې کمپنۍ د Guardian Frigerator شرکت هم واخیست، چې یوه برخه یې د دورانت اړوند وه. دې کمپنۍ بیا وروسته خپل نوم په (Frigidaire) باندې بدل کړ او د جنرال موټرونو اړوند شرکت د منلو او معلوماتو برخې  (GAMC) یې خپلو مشتریانو ته د مالي تمویل په توګه جوړ کړ.
په ۱۹۲۰ ز کال کې دوپونت یوځل د دورانت لیرې کولو پلان ترتیب او آلفرد پي اسلون یې د هغه ځایناستی کړ. کله چې د جنرال موټرونو کمپنۍ په شدت او تیزۍ سره د فورد موټرونو له کمپنۍ سره سیالي کوله، اسلون په کلني ماډلونو کې بدلون رامنځته کړ، د تېرو کلونو ماډلونه یې نوي کړل او د دویم لاس موټرونو لپاره یې بازار رامنځته کړ. هغه همدارنګه د نرخ ټاکلو ستراتیژي هم پلي کړه، چې نن ورځ د ټولو موټر جوړوونکو شرکتونو په وسیله کارول کېږي. د نرخونو یا نرخ ټاکلو ستراتیژۍ شورلېټ، پونتیاک، اولدزموبېل، بیوک او کیډیلیک ماډلونه په ترتیب سره تر ټولو ارزانه نرخونو څخه تر بیخي قیمتي نرخونو پورې ښودل.
د جنرال موټرونو اړوند کمپنۍ انجینیر توماس میدګلي جونیور په ۱۹۲۱ ز کال کې ټیټرایتیللیډ (د سرب اړوند بنزین) د ضربې ضد یو لامل په توګه کشف کړ او د جنرال موټرونو کمپنۍ دا ترکیب د ایتانول د ثبتولو امکان نه لرلو له امله ثبت کړ. دا مورد د لوړ تراکم لرونکو موټرونو د پراختیا او بالاخره د لا ډېر ځواک او کارکړنې لامل شو. خلک بیا وروسته دېته متوجه شول، چې په بنزین کې موجود سرب د انسان په شمول د بېلابېلو بیولوژیکي موجوداتو لپاره مضر او خطرناکه دی. په دې برخه کې موجوده شواهد ښيي، چې د موټر جوړونکو شرکتونو مدیران له همغه اوله د ټیټرا ایتیل د سرب اړوند روغتیایي عواقبو په هکله پوهېدل. د جنرال موټرونو اړوند کمپنۍ لپاره د یو انجینیر په توګه میدګلي همدارنګه کلوروفلورو کاربنونه هم زیات او پراخ کړل، چې اوسمهال د هوا او اقلیم په برخه کې د هغو د اغېز له امله منع شوي دي.
د جنرال موټرز کمپنۍ مشر آلفرد پي اسلون جونیور د تشویق او هڅونې په ترڅ کې د جنرال موټرز کمپنۍ په ۱۹۲۵ ز کال کې د په ۲.۵ میلیونه ډالرو باندې د واکسهال موټرونو کمپنۍ واخیسته. همدارنګه دې کمپنۍ په همدې کال کې د ژېړ کابین تولیدولو کمپنۍ سره هم لېوالتیا پیدا کړه او د دې کمپنۍ رئیس جان دي هرټز هم د جنرال موټرونو کمپنۍ له مدیره پلاوي سره یوځای شو، چې د یاد شرکت نوره پاتې برخه یې هم په ۱۹۴۳ ز کال کې واخیسته.
د جنرال موټرونو اړوند کمپنۍ په ۱۹۲۶ ز کال کې د پونتیاک Pontiac برنډ خلکو ته معرفي کړ او د جنرال موټرونو د کمپنۍ اړوند پراخې ډلې د بیمې پروګرام یې خپلو کارکوونکو ته د عمري بیمې د ورکړې په موخه تأسیس کړ. په بل کال یعنې ۱۹۲۷ ز کال کې یې د کاډیلیک لاسېل Cadillac Lasalle برنډ په بریالي کېدو سره، چې د هلري ایرل په وسیله ډیزاین شوی و، اسلون د جنرال موټرونو د "رنګ او هنر برخه" جوړه کړه او هلري ایرل یې د یادې برخې د لومړني مدیر په توګه معرفي کړ. ایرل د ډیزاین د برخې لومړني لوی مدیر او مشر و، چې په یو لوی امریکایي شرکت کې ګومارل شوی و، هغه د موټرونو د ډیزان په برخه کې داسې یو سیستم جوړ کړ، چې تر نن ورځې پورې عملي کېږي.
د جنرال موټرونو کمپنۍ د الیسون انجن جوړونې اړوند کمپنۍ هم واخیستله او په ۱۹۲۹ ز کال کې یې د الوتکې د ۱۰۰۰ هارس پاوره قدرت لرونکي مایع یخ کوونکي انجن جوړول پیل کړل. په همدې کال کې د جنرال موټرونو کمپنۍ د اوپل ۸۰٪ برخه تر لاسه کړه، چې هغه مهال یې د اروپا د بازار ۳۷.۵٪ برخه په خپل واک کې لرله، چې ۲۶ میلیونه ډالره کېده، دغه راز ۲۰٪ پاتې برخه یې هم په ۱۹۳۱ ز کال کې ترلاسه کړه.
چارلز کیټرینګ د ۱۹۲۰ ز لسیزې په وروستیو کې په موټرونو کې د احتمالي کارولو لپاره د یو کم وزن لرونکي دوه ضربه یي ډیزلي انجن جوړولو لپاره یو پروګرام پیل کړ، چې ډېر ژر د جنرال موټرونو کمپنۍ د الکترو موټیو کمپنۍ Electro-Motice Company او د وینتون انجن کمپنۍ Winton Engine Company دواړه ترلاسه کړې او په ۱۹۴۱ ز کال کې یې د الکترو موټیو کمپنۍ کاري ساحه د لوکوموتیف یا د اورګاډي د انجن تولیدلو پورې پراخه کړه.
عبدالرحمن المهدي
انګلیسانو له عبدالرحمن سره نږدې سیاسي اړیکې جوړې کړې. ورته مهال هغه په ابا ټاپو کې چې په ماشومتوب کې هلته تبعید شوی و د پنبې له تولید څخه پریمانه شتمني ترلاسه کړه چې د دغه کار په موخه یې ملاتړو ورته بشري قوه برابره کړې وه او په دې سره یې د خپلو وګړو ترمنځ ډېر نفوذ او محبوبیت درلود. د بریتانیا دولت پر هغه باور نه درلود ځکه نه یې شو کولای هغه کنټرول کړي یا هم له هغه څخه په سوډان باندې د نفوذ په برخه کې کار واخلي.
خپلواکۍ ته رسېدل
د ۱۹۴۴ زکال په اګست میاشت کې سید عبدالرحمن د کانګرس له مخکښو غړو او قبایلي مشرانو سره د یو داسې خپلواکي غوښتونکي ګوند د جوړولو اړوند خبرې وکړې چې له مهدویت سره یې کومه اړیکه نه لرله. د دوی لومړنی ګام د الامه (ټولنې) په نامه د ورځپاڼې نشرول و. د ۱۹۴۵ زکال په فبروري میاشت کې د ملت ګوند د تنظیم چارې بشپړې شوې او د دغه ګوند لومړي منشي عبدالله خلیل د هغو د فعالیت لپاره د دولتي جواز غوښتنه وکړه. د دغه ګوند په اساسنامه کې سیدعبدالرحمن یا انصارو ته هېڅ اشاره نه دې شوې. له عبدالرحمن سره د دغه ګوند یوازنې پام وړ اړیکه د مالي اړتیاوو د تامین په موخه وه. له دې سره داسې اوازو شتون درلود چې ملت ګوند د استعماري دولت له خوا جوړ شوی او موخه یې هم واک ته د سید عبدالرحمن رسول دي. دغو ګنګوسو د ۱۹۴۵ زکال تر جون میاشتې پورې دوام وکړ، هغه مهال چې دولت په رسمي ډول اعلان وکړ چې له مهدوي سلطنت څخه ملاتړ نه کوي.
دغه مهال عبدالرحمن د پریمانه شتمنۍ لرلو په خوا کې وګړیز ملاتړ له ځانه سره درلود. د هغه قد او قامت د دې لامل ګرځېده چې یو شمېر سیاستوال د رهبرانو پرځای د هغه د پیروانو په توګه په پام کې ونیول شي. عبدالرحمن نه شو کولای د بریتانیا د یوځلي وتو جنجال پر غاړه واخلي ځکه دغې چارې د مصر له خوا د سوډان د نیولو لپاره دروازه پرانیسته او هغه خپل ځواک له لاسه ورکاوه. انګلیسان هم د بېلابیلو لاملونو له امله پر سوډان باندې د مصر د واکمنۍ سره مخالف و. له دې سره نه شو کېدلای چې عبدالرحمن د سوډان د ناڅرګند استعماري وضعیت ملاتړی وبلل شي، هغه چې د خپلواکۍ ترویج ته یې دوام ورکاوه. عبدالرحمن او انګلیسان له یو لړ حساس او بې ثباته مدیریت سره ښکېل و چې ځانګړنه یې متقابله بې باوري وه.
هغه مهال چې په ۱۹۴۶ زکال کې د سوډاني العشیقه ګوند مشر اسماعیل الازهري د نیل د درې د یو موټي کولو لپاره هڅې پیل کړې، عبدالرحمن په کلکه سره په سوډان کې د مصر د پاچا د هر ډول ځواک لرلو سره مخالفت وکړ. هغه او ملاتړو یې د «خپلواکۍ جبهه» جوړه کړه او په ټول سوډان کې یې د سوډان اړوند د مصر او انګلیس د هوکړې د مسودې په غبرګون کې لاریونونه پیل کړل. د ۱۹۴۶ زکال په نومبر میاشت کې عبدالرحمن له یوه مذاکراتي پلاوي سره له قاهرې څخه لندن ته ولاړ. نوموړی چې په په بشپړه توګه په قاهره کې د مصر د دولت له خوا له پامه غورځول شوی و په لندن کې یې د بریتانیا له لومړي وزیر کلمنت آتلي سره دوه ساعته خبرې اترې وکړې. هغه مهال چې آتلي ترې وپوښتل چې ولې سوډانیان د مصر له خوا په سوډان باندې د اویا کلنې ادعا اړوند چوپه خولي دي، عبدالرحمن ورته وویل چې دا له دې امله چې انګلیسانو هغوی په هر ډول خبرو اترو کې له پامه غورځولي. هغه زیاته کړه چې سوډانیان به په هرې بیې چې وي د خپلې خپلواکۍ لپاره به جګړه وکړي.
عبدالرحمن د ۱۹۴۸ زکال په ډسمبر میاشت کې د مقننه قوې د کار له پیلولو څخه ملاتړ وکړ. هغه د لومړي ځل لپاره دا وموندله چې د سوډان سیاسي او مذهبي ډلې کولای شي له یو بل سره په داسې ځای کې سره کښېني چې بریتانویانو نه شو کولای د هغوی ترمنځ اختلافات رامنځته کړي. د هغه مخالفو ډلو بیا ویل چې اسماعیل الازهري یوازې له دې امله چې سوډان له مصر څخه لرې او خپلواکۍ ته یې نږدې کړي د شورا مخالفت کاوه. د ۱۹۵۰ زکال په ډسمبر میاشت کې د ملت ګوند یو غړي د یوه پرېکړه لیک په وړاندې کولو سره له ګورنر جنرال څخه وغوښتل چې مصر او بریتانیا باید له ځنډ پرته د سوډان خپلواکي اعلان کړي. انګلیسانو په کلکه سره له دغه ګام سره مخالفت وکړ او څرګنده یې کړه چې شورا د ټول سوډان استازولي نه شي کولی ځکه خاتمیه ډلې د هغوی په غونډه کې له ګډون ډډه کړې وه. دغه پرېکړه لیک په یوه رایه تصویب شو. عبدالرحمن او الازهري دواړو د بریا دعوا کوله؛ عبدالرحمن له دې امله چې رایه تصویب شوې وه او الازهري بیا له دې امله چې بریتانویانو ویلي و شورا استازیتوب نه شي کولای.
د سید عبدالرحمن په خبره انګلیسانو له دغه مهال وروسته له هېڅ ډول هڅې سپما ونکړه څو وکولای شوي ملت ګوند وپاشي او شخصا د ده هڅې شنډې کړي. هغوی ناکامه هڅې وکړې څو قبایلي او سیمه ئیز مشران یاد ګوند پرېږدي. هغه ادعا کړې چې دا ملت ګوند و چې بریتانویان یې اړ کړل په ۱۹۵۱ زکال کې د خپلواک سوډان لپاره د اساسي قانون د مسودې په لیکلو کار پیل کړي، هغه اساسي قانون چې د ۱۹۵۲ زکال په اپرېل میاشت کې تصویب شو. له دې سره چې متحده ایالاتو هڅه کوله مصر ته په سوډان کې واک ورکړل شي یو شمېر پراخو ملاحظاتو بریتانیا د خپلواک سوډان پر لور هدایت کوله.
میراث
سید عبدالرحمن د ۱۹۵۹ زکال د مارچ په ۲۴ مه د ۷۳ کلونو په عمر ومړ. هغه په خپل اوږد او له جنجالونو ډک ژوند کې تل د نوي مهدویت د خوځښت پیاوړی او هڅاند رهبر و. په ۱۹۵۶ زکال کې د مشارکتي حکومت په پای ته رسېدو سره څرګنده شوه چې سید عبدالرحمن د سوډاني وګړو تر ټولو بډایه کس و. انګلیسانو غوره بلله څو د انصارو خوځښت په بشپړه توګه مذهبي ماهیت ولري، خو سید عبدالرحمن المهدي د سوډان مخکښ سیاسي رهبر هم و.
د برازیل سترواکي
د برازیل سترواکي په نوولسمه پېړۍ کې دولت و چې اوسنی برازیل او (تر ۱۸۲۸ زکال پورې) یوروګوای په کې شاملېدل. حکومتي ډول یې د اساسي قانون له مخې په استازولۍ پارلماني پاچاهي وه چې ډوم لومړی پدرو او د هغه زوی ډوم دویم پدرو یې واکمنان و. د پرتګال د پاچاهۍ د مستعمرې په توګه برازیل په ۱۸۰۸ زکال کې د پرتګال د استعماري سترواکۍ پر مرکز واوښت، هغه مهال چې پرتګالي نایب السلطنت یا وروسته ډوم پاچا شپږم جان په پرتګال باندې د ناپلیون د برید له امله برازیل ته وتښتېد او هلته یې په برازیلي ښار ریو دو ژانیرو کې خپل حکومت رامنځته کړ. وروسته بیا شپږم جان پرتګال ته راوګرځېد او خپل مشر زوی یې چې د واکمنۍ وارث یې بلل کېده د نایب السلطنت په توګه د برازیل په پاچاهۍ کې پرېښود. د ۱۸۲۲ زکال د سپټمبر په اوومه پدرو د برازیل خپلواکي اعلان کړه او د خپل پلار د پاچاهۍ پر وړاندې له یوې بریالۍ جګړې وروسته د اکتوبر په ۱۲ مه د لومړي پدرو په توګه د برازیل لومړی سترواک وبلل شو. دغه نوی هېواد د اندازې له پلوه لوی و، خو د لږ وګړو په لرلو سره له قومي تنوع برخمن و.
یوازې بله هغه پاچاهي چې په امریکا لویه وچه کې له خپلواکۍ وروسته اعلان شوه د مکسیکو لومړنۍ سترواکي وه. د ډیری نورو هسپانوي الاصله امریکايي جمهوریتونو پر خلاف برازیل د سیاسي ثبات، پام وړ اقتصادي ودې او د اساسي قانون پر بنسټ د بیان د آزادۍ څښتن هېواد و او یوازې د ښځو او غلامانو په برخه کې له یو شمېر قانوني محدودیتونو پرته چې هغوی ته د مالکیت په سترګه کتل کېدل د وګړو مدني حقونو ته درناوي په کې شتون درلود. دوه جرګې لرونکی پارلمان یې د نسبتا دیموکراتیکو لارو چارو څخه په ګټې اخیستنې ټاکل کېده هماغه ډول چې سیمه ئیزې او ایالتي شوراګانې ټاکل کېدلې. دغه چاره په دولت کې د پاچا د رول پر سر د لومړي پدرو او د یوې لویې پارلماني ډلې ترمنځ د اوږد مهالي ایډیالوژیک مخالفت لامل وګرځېده. نوموړی همدارنګه له یو شمېر نورو موانعو سره هم مخ شو. په ۱۸۲۸ زکال کې د ریو دو لاپلاتا متحدو ګانډیو ایالتونو پر وړاندې د کیسپلاتین ناکامه جګړه د کیسپلاتین ایالت (وروسته په یوروګوای واوښت) د جلا کېدو لامل وګرځېده. په ۱۸۲۶ زکال کې له دې سره چې د برازیل په خپلواکۍ کې یې ونډه لره د پرتګال پاچا شو، خو د خپلې مشرې لور په ګټه د پرتګال له پاچاهۍ لاس پر سر شو. دوه کاله وروسته هغه (لور یې) د لومړي پدرو د کوچني ورور میګل له خوا له واکه لرې شوه. لومړي پدرو چې نه یې شو کولای هم مهاله د برازیل او پرتګال چارې اداره کړي د ۱۸۳۱ زکال د اپرېل په ۷مه نېټه یې پاچاهي پرېښوده او له ځنډ پرته اروپا ته لاړ څو خپله لور بېرته د پرتګال پاچاهۍ ته ورسوي.
په برازیل کې د لومړي پدرو ځای ناستی د هغه پنځه کلن زوی دویم پدرو و. له دې امله چې هغه کوچنی و نو کمزورې نایب السلطنتي رامنځته شوه. په سیاسي کړکېچونو کې د وروستي فیصله کوونکي په توګه د حاکم پاچا نشتوالی د سیمه ئیزو ډلو ترمنځ د داخلي جګړې لامل وګرځېد. دویم پدرو ته له پاشل کېدو سره مخ سترواکي په میراث پاتې شوه خو هغه مهال چې بلوغ ته ورسېد وه یې کولای شول په هېواد کې سوله او ثبات ټینګ او بالاخره دغه هېواد په یو نړیوال ځواک واړوي. برازیل د دویم پدرو تر واکمنۍ لاندې په دریو نړیوالو جګړو (پلاتین جګړه، د یوروګوای جګړه او د پارګوای جګړه) کې بریالی شو؛ همدارنګه دغې سترواکۍ وکولای شول ګڼې نړیوالې او داخلي شخړې حل کړي. له ودې او اقتصادي پراختیا سره اروپايي کډوالو له دې ډلې پروتستانتانو او یهودانو دغه هېواد ته مخه کړه؛ په داسې حال کې چې برازیل تر ډېره کاتولیک پاتې شو. غلامي چې په پیل کې یې په پراخې کچې شتون درلود تر ۱۸۸۸ زکال پورې هغه مهال چې په بشپړه توګه لغو شو د پرله پسې قوانینو له امله له محدودیتونو سره مخ شوه. په دغه دوره کې د برازیل تجسمي هنرونو، ادبیاتو او تیاتر وده وکړه.
له دې سره چې د دویم پدرو د واکمنۍ څلور لسیزې له دوامدارې داخلي سولې او اقتصادي پراختیا سره مل وې، خو هغه له خپل ژوند وروسته د خپلې واکمنۍ له دوام سره هېڅ لیوالتیا نه لرله او د هغو د ساتلو لپاره یې هم هېڅ هڅه ونکړه. د پاچاهۍ په درشل کې له هغه وروسته د هغه ځای نیونکې د هغه لور ایزابل وه، چې نه خپله دویم پدرو او نه هم حاکمو طبقاتو ته ښځینه واکمنه د منلو وړ نه وه. د سترواکۍ سیاسي رهبرانو له دې امله چې د سترواکۍ لپاره یې وارث نه درلود د سترواکۍ څخه د ساتنې په موخه یې هېڅ دلیل نه درلود. له ۵۸ کلن سلطنت وروسته د ۱۸۸۹ زکال د نومبر په ۱۵ مه سترواک د ناڅاپي کودتاه له امله چې یو شمېر پوځي مشرانو یې رهبري کوله او موخه یې هم د یو دیکتاتور تر رهبرۍ لاندې د جمهوریت رامنځته کول و؛ راوپرځول شو او د برازیل لومړنی جمهوریت یې جوړ کړ.
پارلمان
د برازیل د اساسي قانون دویمې مادې د سترواک او عمومي اسمبلۍ (یا پارلمان) چې په ۱۸۲۴ زکال کې د ۵۰ سناتورانو او ۱۰۲ وکیلانو څخه جوړ شوه؛ واکونه مشخص کول او هغوی یې د ملت استازي ګڼل.
د خارجي سیاست د مسایلو اړوند اساسي قانون (د ۱۰۲ مې مادې له مخې) څرګندوله چې د جګړې د اعلان، هوکړو او نړیوالو اړیکو د ترسره کولو په برخه کې باید له عمومي اسمبلۍ سره مشوره وشي.
پارلمان هر کال درې علني ناستې ترسره کولې. د دغو ناستو اړوند به په پراخه کچه خبر ورکول کېده او د هېواد له ټولو برخو څخه د اندېښنو راغونډولو په موخه یې ورته یو ملي جوړښت رامنځته کړی و. تر ډېره پورې دغه ناستې له سیاستونو سره د مخالفتونو او ناخوښیو د څرګندولو په موخه وې. قانون جوړونکي د دندې پر مهال د خپلو څرګندونو اړوند له قانوني خوندیتوب برخمن و. یوازې په پارلمان کې دننه د دوی خپلو کمیټو کولای شول د دندې پر مهال د یو غړي د نیولو امر صادر کړي.
سترواک او د وزیرانو شورا
سترواک د تعادل ساتونکې قوې او همدارنګه د اجرایوي قوې مشر و (په دغه برخه کې ورسره دولتي شورا او د وزیرانو شورا مرسته کوله)؛ هغه تل وروستۍ خبره کوله او په ملي دولت باندې یې وروستی کنټرول په واک کې درلود. سترواک دنده لرله څو خپلواکي او ملي ثبات خوندي کړي. اساسي قانون (۱۰۱ ماده) سترواک ته په عمومي اسمبلۍ باندې د خپلې ارادې د تحمیل کولو اړوند ډېر لږ واک ورکړی و. په پارلمان باندې د هغه اصلي واک د پارلمان د منحل کولو حق او یا هم د هغو د دورې تمدید کول و. سنا ته د سناتورانو د ټاکلو په برخه کې واک د هغه ډېر نفوذ ته لار نه برابروله ځکه سناتوران بیا د ټول عمر لپاره په دغه څوکۍ پاتې کېدل او د تائید له پړاو څخه له تېرېدو وروسته یې بیا د دولت له فشار خلاصون موند. هغه مهال به چې د استازو جرګه منحل کېدله اړینه وه چې په چټکۍ سره نوې ټاکنې ترسره شي او نوې جرګه یې ځای ونیسي.
د جین مصنوعي سنتېز
د جین مصنوعي سنتېز یا هم د جین سنتېز هغو مېتودونو ته ویل کېږي چې په مصنوعي بیولوژۍ کې له نوکلیوټيډونو څخه د جینونو د جوړولو او راټولولو لپاره کارول کېږي. په ژوندیو حجرو کې د DNA د سنتېز پر خلاف، د جین مصنوعي سنتېز د DNA قالب ته اړتیا نه‌لري او د DNA هر ډول لړۍ ته اجازه ورکوي چې په لابراتوار کې سنتېز شي. دا دوه اصلي پړاوونه لري چې لومړی پړاو یې د DNA د جامد فاز سنتېز بلل کېږي او کله ناکله د DNA د چاپ په نامه هم پېژندل کېږي. له دې لارې داسې الیګونوکلیوټيډي ټوټې تولیدېږي چې عموماً تر ۲۰۰ غیر اسیدي جوړو لاندې دي. ورپسې دویم پړاو دی چې په دې پړاو کې دغه الیګونوکیوټيډي ټوټې د DNA د بېلابېلو مېتودونو په مرسته سره نښلول کېږي. دا چې د جین مصنوعي سنتېز د DNA قالب ته اړتیا نه‌لري، له دې امله له تیوریک پلوه د DNA د داسې مالیکول د جوړېدو امکان موجود دی چې بشپړ مصنوعي وي او د نوکلیوټيډ په لړۍ یا اندازه کې محدودیتونه ونه لري.
د لومړني بشپړ جین سنتېز یو تخمیري tRNA و چې په ۱۹۷۲ کال کې «هار ګوبینډ کورانا» او د هغه همکارانو ترسره کړ. د لومړنیو پپټيډ او پروتین کود کوونکو جینونو سنتېز په ترتیب سره په «هربرټ بویر» او «الکساندر مارکهام» لابراتوارونو کې ترسره شو. په وروستیو کې د جین د مصنوعي سنتېز داسې مېتودونه رامنځته شوي دي چې د ټولو کروموزومونو او جینومونو د راټولولو شونتیا برابروي. لومړنی مصنوعي تخمیري کروموزوم په ۲۰۱۴ کال کې سنتېز شو او ټول باکتریایي کروموزومونه هم سنتېز شول. پر دې سربېره د جین مصنوعي سنتېز کولای شي په راتلونکي کې نوې نوکلیوبېس جوړې وکاروي.
الیګونوکلیوټيډ سنتېز
الیګونوکیوټيډونه په کیمیاوي ډول د نیوکلیوزیډي فاسفورامیډيټونو په نامه د جوړوونکو بلاکونو یا عناصرو په مرسته سنتېز کېږي. دا ښايي داسې معمولي یا اصلاح شوي نوکلیوزیډونه وي چې د امینونو، هایدروکسېل ګروپونو او فاسفېټ ګروپونو د ناسم غبرګون د مخنیوي لپاره ساتونکي ګروپونه لري. هر ځل یو فاسفورامیډېټ اضافه کېږي، ۵ هایروډېکسل ګروپ خوندي کېږي او یو نوی بېس [هره هغه کیمیاوي ماده چې له بل جسم څخه پروتون واخیستی شي] اضافه کېږي. دغه ځنځير د ۳ تر ۵ پر مسیر وده کوي چې د بیوسنتېز په پرتله شاته دی. په پای کې ټول ساتونکي ګروپونه حذفېږي. له دې سره سره، په دې کې د یوې کیمیاوي پروسې په توګه ګڼ ناسم متقابل غبرګونونه پېښېږي چې پایله یې ځینې عیب‌جن محصولات وي. د سنتېز په حال کې الکیګونوکیوټيډي لړۍ چې څومره اوږده وي هماغومره ډېرې نیمګړتیاوې موجودې وي، له دې امله دغه پروسه یوازې د لنډو نوکلیوټيډي لړیو د تولید لپاره عملي ده. د یوه داسې الیګونوکلیوټيډ لپاره چې د بیولوژيکي کارونې لپاره د مستقیمې استفادې کافي کیفیت ولري، اوسنی عملي حد شاوخوا ۲۰۰ غبرګ بېسه دی. د کارنده مایع کروماټوګرافي یا (HPLC) د هغو محصولاتو د جلا کولو لپاره کارولی شو چې مناسبې لړۍ لري. په همدې حال کې ګڼ شمېر الیګونه په موازي ډول د جیني چیپونو پر مخ سنتېز کولی شو. د نورو جینونو د سنتېز په پروسه کې د ښه فعالیت لپاره باید دغه الیګونه په لویه کچه کې چمتو شي.