cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ایان فلمینګ
زوکړه او کورنۍ
په ۱۹۱۴ زکال کې د لومړۍ نړیوالې جګړې په پیل کېدو والنټاین فلمینګ ملکې ته د اړوند اکسفورډ شایر پوځ له «سي» پیاده ډلګۍ سره مل شو او د جګړنۍ رتبه یې ترلاسه کړه. نوموړی د ۱۹۱۷ زکال د مۍ په ۲۰مه په لویدیځه جبهه کې د جرمني پوځ په برید کې ووژل شو؛ وینسټون چرچیل د هغه د مړینې اعلان ولیکه چې په ټایمز مجله کې خپور شو.
زده کړې او لومړنی ژوند
په ۱۹۱۴ زکال کې فلمینګ د ډورسټ په پوربک جزیره کې د ډورنفورډ ابتدايي ښوونځي ته ولاړ. نوموړي په ډورنفورډ کې د ناسمې غذا، جسمي ستونزو او زورګويي د شتون له امله خوښ نه و.
په ۱۹۲۷ زکال کې د دې لپاره چې فلمینګ په بهرنیو چارو وزارت کې د احتمالي دندې ترسره کولو په موخه چمتو کړای شي مور یې نوموړی د اتریش د کیتزبوهل ښار ټینرهوف کوچني خصوصي ښوونځي ته ولېږه چې د ادلرین دسپلین پر بنسټ د بریتانیا د پخواني جاسوس ایرنن فوربس ډنیز او د هغه د ناول لیکونکې مېرمنې پېلیس بوټوم له خوا مدیریت کېده. نوموړي هلته د ژبني مهارت له ترلاسه کولو وروسته د لنډ مهال لپاره د مونیخ او جینوا په پوهنتونونو کې زده کړې وکړې. هغه مهال چې فلمینګ په جینوا کې و له مونیک پانچود بوتنز سره یې عاشقانه اړیکه پیدا کړه، دوی دواړو لندن ته له راګرځېدو وړاندې د ۱۹۳۱ زکال په سپټمبر میاشت کې د بهرنیو چارو وزارت لپاره د مامورینو د ګمارنې په ازموینه کې نوم ثبت کړ. هغه د بریا معیاري نمرې خپلې کړې، خو وه یې نشو کولای د دندې وړاندیز ترلاسه کړي. مور یې په چارو کې مداخله وکړ او د رویټرز خبري آژانس د مشر روډریک جونز پر وړاندې یې هغه ته لابي ګري وکړه؛ نوموړی د ۱۹۳۱ زکال په اکتوبر میاشت کې د دغه خبري آژانس د فرعي ایډیټور په توګه دنده ترلاسه کړه. فلمینګ د ۱۹۳۳ زکال په اپرېل میاشت کې څه موده په مسکو کې تېره کړه، چېرې چې نوموړي د بریتانیايي متروپولیټن ویکرز شرکت د شپږو انجینرانو نمایشي ستالینېستي محاکمه تر خبري پوښښ لاندې راوړه. دغه مهال نوموړي د شوروي اتحاد له لومړي وزیر جوزف ستالین سره د مرکې غوښتنه وکړه خو هغه مهال حیران شو چې ستالین خپله په دغه مرکه کې د نه ګډون کولو اړوند د بخښنې غوښتنې په لیک کې لاسلیک کړی و. له مسکو څخه په بېرته راګرځېدو نوموړي د خپلې مور د ګواښ له امله چې مالي مرسته ورسره بیا نه کوي له مونیک سره یې خپلې اړیکې ته پای ټکی کېښود.
فلمینګ بیاځلي د ۱۹۳۳ زکال په اکتوبر میاشت کې کورني فشار ته تسلیم شو او د کال اېنډ کو (Cull & Co) په سوداګریز شرکت کې یې بانکوالۍ ته مخه کړه. په ۱۹۳۵ زکال کې نوموړي د روی او پیټمن د اسهمامو د دلال په توګه بیشاپزګېټ ته ولاړ. فلمینګ په خپلو دغو دواړو هڅو کې بریالی نه شو. همدغه کال فلمینګ له موریل رایټ سره د اتریش په کیتسبوهل کې د سکي کولو پر مهال ولیدل او له هغې سره یې اوږد مهالې اړیکه پیل کړه. په ۱۹۴۴ زکال کې د یوه بمي برید پر مهال د نوموړې له مړینې وروسته فلمینګ په دغه پېښه کې د ځان مجرم بللو او پښېمانۍ پر احساس بریالی شو چې په ټولیزه توګه داسې انګېرل کېږي چې نوموړې د هغو نجونو لپاره الهام بخښونکې وه چې په پام کې وې فلمینګ یې په خپلو راتلونکو ناولونو کې انځور کړي.
ايا ژوند په ريښتيا هم يوه لويه ډرامه ده. ارواپوهنه
ژوند په ريښتيا يوه لويه ډرامه دی. ارواپوهنه
د اسد غالب حسن پرستي
د اسد غالب حسن پرستي پياوړی شاعر هغه وي چې بې حده مبالغه يا د پيښورو په اصطلاح حد په شعر يا شاعري کې وکړي، د هندوستان د شاعر اسد غالب ترجمه مې څو کاله پخوا لوستې وه، خو څه شعرونه يې زما اوس هم ياد دي، د غالب په اړه ادب پوهان وايي چې د نويو ترکیبونو شاعر دی ، خو زه يې چې ځانته ډېر متوجو کړم هغه دده په حسن پرستي کې بې حده مبالغه ده، هسې خو د شاعرانو په اړه منل شوی تاثر دا دی چې دی به حسن پرسته وي او چې څومره ډېر دی حسن پرسته وي، دغسې به يې شعر هم خوږ وي، د رحمان بابا په اړه که عامه رايه هر څه ده خو ماته يې هغه خبرې خوند راکوي چې وايي  په صورت مې نري تبه ولاړه شي چې ته دواړه سترګې تورې کړې يا زما زړه هغو نجونو نری کړو چې ملا يې د ويښته په دود نرۍ ده، يا د شمعې تور په فانوس نه پټیږي تا ولې د خيال نرۍ جامې اغوستي، دغسې بيا ته چې ائينه په لاس کې واخلې ځانته حيرانه شې نو زه صبر څنګه راوړم، داسې نور ډېر. او خوشحال خټک خو بيا په حسن پرستي کې تر ټولو مخکې دی هغه د محبوبې په پالنګ ورخيژي او هغه مئين هيڅ هم نه ګني چې په محبت کې تر سره تير نه شي، د شها د حسن صفت چې کله کوي د يو يو اندام خبره يې کوي شونډې،تورې سترګې، باريکه ملا، پستې ګوتې، غونډه پوزه ، نرمه مهينه سينه لکه اويزاندې پاغوندې په نري تار وي داسې نور خواږه له جمالياتو ډک اشعار. خو د هند د کلاسيک شاعر استاد اسد غالب بيا ځانګړتيا په دې کې ده چې دی هيڅ باک نه محسوسوي او وايي
کله څکو ته وينځم چې د هغه ګل بدن پښې ضد کوي را کاږي په څو څو وار د لګن پښې
يعنې زه هغه اوبه څکم کومې چې زما د محبوب د پښو د خيرو وي، خو هغه ضد کوي د خنک يا لګن نه پښې باسي. بل ځای کې بيا وايي
ما ولې نه پرېږدې چې پستې پښې دې لږې ښکل کړم؟ دا ولې د اسمان هم برابر نه يمه زه
دلته بيا غالب حد کوي او هغه حدونه کراس کوي چې نور ترينه عاجزه دي د غالب چې څنګه په عقيده شکونه ډېر دي دغسې دده د نګار په اړه هم سړی شکمن کېږي چې دده محبوب به په ريښتيا هم څوک انسان و؟ او هغه به لا څنګه ښکلی و. غالب که پکې نه وي خير دی هيڅ خبره نه ده دنيا دې وي ودانه ربه تل مې دې باچا وي
شعرونه
غزل د غنم رنګ کوچی
شپه ده شپه ده او په شپه کې رڼايي ده
ستا د حسن په خيمه کې رڼايي ده
له د جاله سره ډېر خلک ولاړ دي
وايي ټول د ده څيره کې رڼايي ده
زه په دې لارې روان يم ته په بله
لارې دوه دي په يوه کې رڼايي ده
دا سپوږمۍ را کوزه شوې له اسمانه
ستا د کور په دروازه کې رڼايي ده
د کوچي په وطن کوم ماتم تېر نه شو
رابرټ منزیس
رابرټ ګورډون منزیس (زوکړه: د ۱۸۹۴ زکال د ډسمبر ۲۰ مه – مړینه: د ۱۹۷۸ زکال د مۍ ۱۵ مه) اسټرالیايي سیاستوال و چې د اسټرالیا د دولسم لومړي وزیر په توګه یې له ۱۹۳۹ زکال څخه تر ۱۹۴۱ زکال او بیاځلي د ۱۹۴۹ زکال څخه تر ۱۹۶۹ زکال پورې د څه باندې اتلسو کلونو لپاره په دغه څوکۍ خدمت وکړ. نوموړي د اسټرالیا د لیبرال ګوند په جوړولو کې مرکزي رول درلود؛ د ګوند پالیسۍ یې تعریف کړې او هغو ته یې پراختیا ورکړه.
منزیس په ملبورن پوهنتون کې حقوق ولوستل او د ملبورن یو له مخکښو وکیلانو څخه شو. نوموړی له ۱۹۳۲ زکال څخه تر ۱۹۳۴ زکال پورې د لومړي وزیر ویکټوریا مرستیال و او له هغې وروسته یې فدرال پارلمان ته لار ومونده؛ ورپسې د اسټرالیا لوی څارنوال شو او بیا د جوزف لیون په حکومت کې د صنعت وزارت ته ورسېد. د ۱۹۳۹ زکال په اپرېل میاشت کې د لیون له مړینې وروسته منزیس د اسټرالیا د متحد ګوند (UAP) مشر وټاکل شو او د لومړي وزیر په توګه یې لوړه وکړه. نوموړي په ۱۹۳۹ زکال کې په دویمه نړیواله جګړه کې د اسټرالیا د مداخلې امر ورکړ، څلور میاشتې یې په انګلستان کې تېرې کړې څو د چرچیل د جګړې د کابینې په غونډو کې برخه واخلي. د ۱۹۴۱ زکال په اګست میاشت کې هغه مهال چې اسټرالیا ته راوګرځېد پام یې شو چې د خپل ګوند ملاتړ یې له لاسه ورکړی او له همدې امله یې د لومړي وزارت له څوکۍ استعفا ورکړه. له دې وروسته نوموړي د نوي لیبرال ګوند په جوړولو کې مرسته وکړه او د ۱۹۴۵ زکال په اګست میاشت کې د دغه ګوند د افتتاحیې د مراسمو مشر وټاکل شو.
د ۱۹۴۹ زکال په فدرال ټاکنو کې، منزیس د لیبرال او ملي ګوندونو ائتلاف بریا ته ورساوه او بېرته لومړی وزیر شو. د کور او کورنۍ څخه د هغه غوښتنو چې د ډاډ ورکوونکو راډیويي خبرو پر مټ یې ترویج وموند د ملي غوښتنو لکه له اقتصادي ودې او د متوسطې طبقې د ارزښتونو له لوړېدو سره یې مطابقت درلود؛ له دې سره د سړي جګړې له وېرې یې د اسټرالیا د کارګر ګوند ملاتړ هم ډېر نه کاوه. له ۱۹۵۵ زکال وروسته د هغه دولت د کارګر ګوند څخه له جلا شوې برخې کارګر دیموکرات ګوند څخه ملاتړ وکړ. منزیس د خپل لومړي وزارت په دویمه دوره کې اووه ځله پرله پسې ټاکنې وګټلې چې بالاخره د ۱۹۶۶ زکال په جنوري میاشت کې له لومړي وزارت څخه تقاعد شو. نوموړي د خپلې لومړنۍ دورې له ناکامیو سربېره د اسټرالیا د پلازمېنې کانبرا ښار د پراختیا په موخه له جګړې وروسته د کډوالۍ طرحې ته پراختیا ورکړه، په لوړو زده کړو یې ټینګار وکړ او له دې سربېره یې د ملي امنیت په پالیسیو کار وکړ چې له امله یې اسټرالیايي ځواکونو د کوریا په جګړه، د مالایا په بېړنی حالت، د اندونیزیا او مالیزیا په جګړه او ویتنام جګړه کې ونډه واخیسته.
زیږون او کورنۍ مخینه
رابرټ ګورډن منزیس د ۱۸۹۴ زکال د ډسمبر په ۲۰ مه د ویکټوریا په جپاریت کې په خپل پلرني کور کې وزېږېد. نوموړی د کېټ (کورنی نوم یې سامپسون و) او جمیز منزیس د پنځو ماشومانو څلورم و؛ هغه دوه مشران وروڼه، یوه مشره خور او یو کوچنی ورور لرل. منزیس (پلار یې) د اسټرالیا لومړنی لومړی وزیر و چې والدین یې دواړه په اسټرالیا کې زېږېدلي و؛ د نوموړي پلار په بالارات او مور یې په کرزویک کې زېږېدلې وه. د هغه نیکه او انۍ د ویکټوریا د سرو زرو د برید له له امله اسټرالیا ته کډه شوي و. د هغه مورنی نیکه او انۍ د کورنوال په پنزاس کې زېږېدلي و. د نوموړي پلارنی نیکه چې رابرټ منزیس نومېده د سکاټلنډ په رونفروشایر کې زېږېدلی و او په ۱۸۵۴ زکال کې ملبرون ته راغلی و. راتلونکی کال هغه له الیزابت بانډ سره واده وکړ چې د فایف د اسېدونکي بوټ ګنډونکي لور وه. منزیس په خپلو سکاټلنډي اجدادو ویاړ کاوه او غوره یې بلله چې کورنی نوم یې په منزیز توګه نه بلکه په منزیس بڼه تلفظ شي. د هغه منځنی نوم د چارلز جورج ګورډون (سکاټلنډي جنرال و) په ویاړ اېښودل شوی.
ماشومتوب
منزیس او د نوموړي خویندو او وروڼو په لویوالي کې «د یوه کوچني کلیوالي ښارګوټي ساده خویونه او ملګرتیا لرله». نوموړي خپلې رسمي زده کړې په ۱۸۹۹ زکال کې د جپاریت په دولتي ښوونځي کې پیل کړې چې یو ښوونکی او یو ټولګی یې درلود. هغه مهال چې نږدې ۱۱ کلن و له خپلې خور سره بالارات ته ولېږل شو څو له خپلې پلرنۍ انۍ سره ژوند وکړي. د هغه دوه مشرانو وروڼو له وړاندې دلته ژوند کاوه. په ۱۹۰۶ زکال کې منزیس د بکري هېل د هامفري واټ په دولتي ښوونځي کې زده کړې پیل کړې. راتلونکی کال نوموړي د ۱۳ کلنۍ په عمر د ټول هېواد په کچه سکالرشېپونو په ازموینه کې لومړۍ درجه خپله کړه. دغې چارې د هغه د متوسطه زده کړو ټول لګښتونه چې باید په خصوصي ښوونځي کې یې کړې وای؛ برابر کړل ځکه دغه مهال په ویکټوریا کې دولتي متوسطه ښوونځیو شتون نه درلود. په ۱۹۰۸ او ۱۹۰۹ زکال کې منزیس ګرنوېل کالج ته ولاړ چې په بالارات کې کوچنی خصوصي کالج و. هغه او کورنۍ یې په ۱۹۱۰ زکال کې ملبورن ته کډه وکړه او هلته یې په وسلي کالج کې نوم ثبت کړ. منزیس له ورزش سره چندان علاقه نه لرله او په کې ټنبل و، خو له اکاډمیک پلوه مخکې و. په وسلي کې د زده کړو د دریم یا وروستي کال پر مهال نوموړي په پوهنتون کې د زده کړو په موخه له یوه نندارتون څخه د ۴۰ پونډو په ارزښت جایزه ترلاسه کړه؛ دا یو له هغو ۲۵ جایزو څخه و چې د ایالتي دولت له خوا ورکول کېده.
پوهنتون
په ۱۹۱۳ زکال کې منزیس د ملبورن پوهنتون د حقوقو په پوهنځي کې شامل شو. نوموړي د خپلې زده کړیالاۍ پرمهال ګڼ شمېر جوایز او مختلف تحصیلي سکالرشېپونه ترلاسه کړل. نوموړی په ۱۹۱۶ زکال کې له حقوقو پوهنځي څخه لیسانس او په ۱۹۱۸ زکال کې یې د ماسټرۍ سند ترلاسه کړ. له دې سره نوموړی د زده کړو په لومړي کال کې په لاتین کې ناکام شو. «د جګړې پر مهال د قانون د رول» تر نامه لاندې د هغه مقاله چې له جایزې ګټونکو مقالاتو څخه یې وه د بروشور په بڼه خپره شوه چې د حقوقو د پوهنځي رئیس هاریسون مور یې مقدمه لیکلې وه. په ۱۹۱۶ زکال کې منزیس د زده کړیالانو د شورا مشر او همدارنګه د ملبورن پوهنتون د مجلې مدیر مسئول وټاکل شو. هغه د دغې مجلې لپاره مقالې او اشعار ولیکل؛ همدارنګه یې د تحصیلي کال په وروستۍ ورځ د «کوچني بیلي هیوز» اړوند ترانه وړاندې کړه. له دې سربېره منزیس د زده کړیالانو د مسیحي اتحادیې مشر، د تاریخي ټولنې بنسټګر غړی او د حقوقو د زده کړیالانو د ټولنې دایمي غړی و. نوموړي «په لیسانس ټولنه کې د ځېرکه او غوره ویناوال غړي» په توګه شهرت درلود او د یو پیاوړي مناظره کوونکي په توګه پېژندل کېده.
د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال منزیس له ۱۹۱۵ زکال څخه تر ۱۹۱۹ زکال پورې خپل ملیشه اجباري خدمت د ملبورن پوهنتون په نیم مهالي پوځي واحد کې ترسره کړ. دغه واحد ګټمن نه و او منزیس د خپلو خاطراتو په کتاب کې د هغو اړوند څرګنده کړه چې لومړني مهارتونه لکه په ټوپک باندې ډز کول هم په کې له معیار ښکته و. نوموړي د ۱۹۱۵ زکال د جنوري په ۶ مه د دویم بریدمن رتبه ترلاسه کړه. هغه د خپلو ډېری هم دوره کسانو پر خلاف له هېواده بهر خدمت کولو داوطلب نه شو، هغه چاره چې وروسته د هغه سیاسي مخالفینو د هغه پر ضد ترې ګټنه کوله. د هغه دوه وروڼو له هېواده بهر خدمت کاوه. د هغه ورور فرانک منزیس په ۱۹۷۲ زکال کې په یوه مرکه کې څرګنده کړه چې د «هغوی کورنۍ ناستې» دا څرګنده کړې وه چې رابرټ نه باید له هېواده بهر خدمت کې نوم ثبت کړي؛ ځکه چې دوی پر دې باور و چې د کورنۍ له دریو بالغو زامنو څخه دوه له هېواده بهر په فعال خدمت کې دي او د دوي کورنۍ د جګړې پر مهال خپله وطن پالونکې ونډه پوره کړې او رابرټ باید په تر ټولو غوره توګه خپلو علمي چارو ته دوام ورکړي. بل لامل چې هغوی خپل بالغ زامن په کور کې ساتلي و دا و چې د پلار روغتايي حالت یې ښه نه و او همدارنګه له عاطفي پلوه یې هغوی ته اړتیا لرله.
اډمورتيا
اډمورتیا(Udmurtia) (په روسي ژبه: Удму́ртия؛ Удмурт : Удмуртия) یا د اډمورت جمهوریت (په روسي ژبه: Удму́ртская Песпу́блика; Удмурт : Удмурт ) د روسیې موضوع ده. پلازمېنه یې د ایجیوسک ښار دی. دا جمهوريت د 2010 کال د سرشمېرنې له مخې 1,521,420 تنه نفوس لري.
سرشمېرنه
=== حیاتي احصایې === سرچینه: د روسیې فدرالي دولتي احصایوي خدمت
توکمیزه ډله
زمرہ:سانچہ جات ابواب
فیمینیزم په انګليستان کې
فیمینیزم (په سياسي او ټولنيزو چارو کې د ښځو او نارينه وو د مساوات پلوي) په انګليستان کې، لکه د نورو هېوادونو په څېرد ښځو لپاره د سیاسي ،ټولنیز او اقتصادي مساوات غوښتنه کوله. په انګليستان کې د فیمینیزم تاریخ  په خپله د فیمینیزم د لومړنيو وختونو تاریخ ته ورګرځي. په دې توګه چې ډېری پخواني فيمينيزم پلوي لیکوالان او فعالان، لکه: ماري وول   سټونکرافټ، باوبارا بوډيچون (Mary Woll Stonecraft, Baobara Bodichon )او ليديا بيکر( Lydia Becker) بریتانويانې وې.
نولسمه پېړۍ
د نولسمې پېړۍ په اوږدو کې د اصلاح غوښتونکو د دورې راتګ په دې معنا و، چې نالیدلي لږه کي یا له پامه غورځول شوي اکثریتونه، د اصلاحاتو په داسې نوو تمایلاتو کې د کوچنۍ ټولنې او کتلست په موندلو پسې وو. هغه وخت چې روورټونوِن (Rovertonwen) د ټولنيزې بیارغونې غوښتنه کوي. د نوې بیارغونې مخینه مخ په ځوړ وه. یو له هغو غورځنګونو څخه چې له نوې روحيې څخه يې ګټه پورته کړه، د فيمينيزم پلوی (Feminist) غورځنګ و. د ویکتوریايي پېغلو کليشه د نه منلو او ان نه زغملو شوه. د بریتانوي مېرمنو د رايې حق اړوند لومړنی تنظیم شوی غورځنګ، په ۱۸۵۰ز کلونو کې د لنګم د ځای داېره (Langham Place Cicle) و، چې د باربارا باډيچون  Barbara Bodichon ne’e Leigh-(Smith، بيسي راينر پارکس Bessie Rayner parkes له خوا رهبري شو. دوی په قانون کې د ښځو د پرمختللو حقونو، ګمارنې، زده کړو او واده لپاره مبارزه وکړه.
شتمنو مېرمنو او کونډو ته په ځينو سیمو ییزو ټاکنو کې د رايې کارونې اجازه ورکړل شوې وه، مګر په ۱۸۳۵ زکال یې بندیز پرې و لګاوه. له ۱۸۵۸- ۱۸۳۸ ز پورې چارټسټ  ( Chartist) تحریک په پراخه کچه د رايې د حق غوښتنه کوله. که څه هم یوازې ۲۱ کلونو پورته عمر لرونکو نارینه وو ته يې د رايې ورکولو حق ورکړ. په ۱۸۵۱ز کې شيفيلډ (Sheffield) د ښځو سیاسي ټولنه د (Sheffield Female Political Association) په نوم رامنځته کړه او د مشرانو جرګې څخه يې د ښځو د رایې د حق لپاره یوه ناکامه غوښتنه وکړه. کېدای شي، همدې بریتانوي فيمينيزم پلوې هارېټ ټيلر مېل (Harriet Taylor Mill) دې ته هڅولې وې، چې په ۱۸۵۱ ز کال  ښځو ته د مدني حقونو د ورکړې په نوم، د ښځو د رايې د حق په پلوۍ لیکل وکړي. د ۱۸۶۶ ز کال د جون په اوومه نېټه د ښځو د رايې د حق لپاره، د ۱۴۹۹ ښځو په غوښتنه پارلمان ته یوه عرض پاڼه وړاندې شوه، مګر هڅه يې ناکامه شوه. د لوړې طبقې مېرمنو کولای شول، چې په پرمختللې ټولنې کې په پټه یا د پردې تر شا لږ سیاسي فشار راوړي. لکه څنګه چې د طلاق په حالاتو کې شتمنو ښځو، د خپلو بچیانو واک اواختیار ترلاسه کړ.
دندې يا مسلکونه
د منځنۍ طبقې د لوړو هیلو لرونکي مېرمنې، هغه وخت له ګڼو ګواښونو سره مخامخ شوي، چې دوی مناسبو مسلکونو، لکه: نرسنګ، تدریس، حقوق او طب  برخو ته د ننوتو وړاندیز وکړ. هر څومره چې د دوی هیلې لوړې وې، په همغې کچې يې ننګونې سترې وي. ډاکټرانو په طب کې داخله بنده کړه. ښځينه قاضیانو ته محدود فرصتونه وو، مګر هېڅ یوه يې د کشيشې په حیث (په لوړ موقف کې) دنده نه درلوده. د روا سوداګرۍ فرصتونه کم وو، تر هغې چې په شلمې پېړۍ کې د کتابت دندې پيل شوې. فلورينس نايټېنګېل (Florence Nightingale) د مسلکي نرسانو اړتیا ته اشاره وکړه او د نولسمې پېړۍ په دویمه نیمايي کې يې یو تعلیمي سیستم رامنځته کړ، چې ښځې يې په دې برخه کې ځيرک او پوه کړې. تدریس هغومره اسانه نه وو، مګر لږې تنخواګانې د یو واده کړي نارینه په پرتله، د یوې مجردې ښځې لپاره لږ خنډونه وو. د ۱۸۶۰ زکلونو په وروستیو کې په ځينو ښوونځيو کې د حکومتدولۍ او تدریس لپاره ښځې روزل کېدې. په ۱۸۵۱ زکال احصايې راپور ورکړ، چې په انګليستان او ويلس (Wales) کې ۷۰۰۰۰ ښځې ښوونکې وې، د ۱۷۰۰۰۰ ښوونکو سره په پرتلنې، چې په ۱۹۰۱ ز کال يې د ټولو ښوونکو   برخه لرله. د دې ښوونکو له ډلې، ډېرې يې د ټيټې طبقې څخه وې. د ښځينه ښوونکو ملي اتحادیه د ۲۰ پېړۍ په لومړيو کې د نارینه وو تر واک لاندې د ښوونکو اتحادیې په دننه کې رامینځته شوه. د ښځو دې اتحاديې له نارینه وو سره د مساوي اداینې غوښتنه وکړه او په پای کې اکسفورډ او کمبريج پوهنتونونو ترې نه ځان ویوست او د ښځو ونډه يې لږه کړه. یوازې ښځينه وو کوچنيو کالجونو ته يې اجازه ورکړه. که څه هم د نوي ( redbrick) پوهنتونونه او نور ستر ښارونه د  ښځو لپاره پرانېستي وو.
طبابت تر ټولو سترګواښ و. د ډاکټرانو له خوا تر ټولو منظم مقاومت سره او تر ټولو محدودې ښځې ماتې شوې. د داخلې لپاره یوه د حل لاره دا وه، چې متحده ایالاتو ته لاړې شي؛ ځکه چې هلته د ۱۸۵۰ز کلونو په شان، د ښځو لپاره مناسب ښوونځي وو. بریتانیا یو له تر ټولو وروستی هېواد و، چې ښځينه ډاکټرانې وروزي. ٪۹۰ ــ ٪۸۰ بریتانوي ښځې د طبي سندونو د ترلاسه کولو په موخه امریکا ته راغلې. ايدنبرګ (Edinburgh) پوهنتون، په ۱۸۶۹ز کال محدودو مېرمنو ته داخله ورکړه. په ۱۸۷۳ز کال يې د بریتانوي طبي زده محصلینو تر منځ د غښتلي منفي غبرګون په پرېښودلو سره سره، ځان بېرته شاته کړ. د ښځينه ډاکټرانو لپاره لومړني بېل(جلا) ښوونځي په ۱۸۷۴ز کال په لندن کې یوه ډله محصلینو ته پرانېستل شول. سکاتلېنډ د نورو په پرتله ډېر پرانېستي و، د نارینه وو او ښځينه وو یو ځای زده کړو، باید تر نړيوال جنګ پورې صبر کړی وی. د نولسمې پېړۍ په پای کې ښځو د دندو د ترلاسه کولو او رايې ورکولو د کورس څخه پرته، په ډېرو برخو کې د حالت مساوات ساتلی و.
د ماشومانو سرپرستي(ساتنه)
له ۱۸۳۹ز څخه مخکې شتمنو مېرمنو به، له طلاق څخه وروسته د خپلو ماشومانو د ساتنې اختیار له لاسه ورکاوه. ماشومان به له خپلو پلرونو، کورنۍ د سرپرست یا کوم بل داسې چا سره پاتې کېدل، چې د دوی د ساتنې مسؤل به و. کارولاين نورټن(Caroline Norton) د دې ډول مېرمنو له ډلې وه. نوموړې هم له طلاقه وروسته، خپلو درېو زامنو ته له لاسرسي منع شوې وه. د ښاغلي کارولاين دې دردناکه حالت، نوموړې سختې مبارزې کولو ته وهڅوله، چې په ۱۸۳۹ز کال کې، د نابالغه کوچنیانو د ساتنې قانون په بریالیتوب سره پاس (تصويب) کړ او د ماشوم ساتنې د تنظیم لپاره يې، د پالندويې کلونو دوکتورین معرفي کړل. قانون په لومړي ځل مېرمنو ته د خپلو بچیانو حق او قاضي ته د ماشوم د ساتنې په قضیو کې یو څه اختیار ورکړ. د دوکتورینو له مخې، په قانون کې له ۷ کلونو څخه د کم عمره کوچنیانو لپاره د مورنۍ پالنې یو احتمال هم خپور شو، چې مالي ملاتړ به يې د پلار مسؤلیت وي. په ۱۸۷۳ زکې د ښځو له خوا د اضافي فشارونو له امله، پارلمان د مورنۍ پالنې ذکر شوي اټکل ته پراخوالی ورکړ او د مورنۍ پالندويۍ موده يې ۱۴ کاله وټاکله. یاد دوکتورین، د بریتانوي سترواکۍ له امله د نړۍ په ډېرو ایالتونو کې خپاره شول.
طلاق
په دودیز ډول غریب خلک له عسکرۍ تښتېدل او غریبو نارینه وو حتی د طلاق د بدیل په توګه خپلې مېرمنې په بازار کې خرڅولې. په بریتانیا کې که ۱۸۵۷زکال څخه مخکې مېرمنې، د خپلو مېړونو تر اقتصادي او حقوقي اختیار لاندې وې او طلاق زیاتره وخت ناممکن و. دې کار د پارلمان قېمتي خصوصي لایحې ته اړتیا درلوده، چې نږدې $ ۲۰۰ کېدل چې په دې ترتیب یوازې تر ټولو شتمنو مېرمنو د دې توان درلود. دا ډېره ستونزمنه ده، چې د بدلمنۍ، تېښتې یا ظلم په برخو کې طلاق وساتل شي.[ په ذکر شوو حالتونو کې به معمولاً مېرمنو ته طلاق ورکول کېده].لومړنۍ کلیدي مقننه بریا، په ۱۸۵۷ ز کې د واده د اسبابو په لایحې سره رامنځته شوه.
نوموړې لایحه، د انګلیستان د دودیزې کلیسا په سختو فعالیتونو سربېره، په لندن کې د یوې نوې محکمې سره چې ټولې قضيې به پرمخ وړي، په رامنځته کولو سره تصویب شوه. د طلاق اخیستلو پړاو، تر اوسه لوړه بیه یعنې نږدې ۴۰پونډه وه؛ مګر اوس لږ تر لږه د منځنۍ طبقې لپاره هم ممکن و. هغه ښځه چې په قانوني ډول به جلا شوه، د یوې خپلواکې مېرمنې حالت به يې ترلاسه کاوه، چې د خپلو مدني حقونو بشپړ واک به يې درلود. په ۱۸۷۸ ز کال کې اضافي تعدیل رامنځته شو، چې سیمه ییزو محکمو ته يې د بېلتون (طلاق) اجازه ورکړه. د انګلیستان کلیسا نور اصلاحات تر هغې بند کړل، چې په ۱۹۷۳ ز کې د واده د اسبابو په لایحې سره وروستنی له هیلې پورته پرمختګ رامنځته شو.
زمری احمدزی څوک دی؟؟
زمری احمدزی د ملی راډیو تلویزیون یو کمیدین او ممثل دی چی په کال ۱۳۵۰ کی د افغانستان په ننګرهار ولایت کی په درنه او روښانه کورنی کی زیږیدلی دی
شعرونه.
سپرلی خو نه يم چې دا ونه له ما پاڼې غواړي
ما چې اغوستې ده څرمنه له ما پاڼې غواړي
غوښتنه دومره لويه نه ده خو پوره دې شولی
د موسمونو ارمان جنه له ما پاڼې غواړي
په دې وطن کې څه نا اهلو واکمني کړې ده
د چمن هره يوه غنه له ما پاڼې غواړي
هيله زما داسې وړه ده او معصومه هم ده
حنايي خال چې ږدي په زنه له ما پاڼې غواړي
زړه داسې ځوان ښه دی او لاس بايد ازاد وساتې
کوچيه دا خالي چپنه له ما پاڼې غواړي
غنم رنګ کوچی
اوم جان پالایولوګوس
اوم جان پالایولوګوس (په یوناني: Ἰωάννης Παλαιολόγος، رومي بڼه یې: Iōánnēs Palaiológos؛ له ۱۳۷۰ کال څخه د ۱۴۰۸ کال د سپټمبر تر ۲۲) له ۱۳۹۰ کال د اپرېل له ۱۴ د سپټمبر تر ۱۷ پورې د پنځو میاشتو لپاره د بیزانس سترواک و. ځینې سرچینې وایي چې اوم جان ځینې وختونه د انډرونیکوس (Ἀνδρόνικος) نوم کارولی، چې ښایي د خپل پلار، څلورم اندرونیکوس پالایولوګوس یاد ته د درناوي لپاره و، خو نوموړي د خپل زیږون تر نوم لاندې واکمني وکړه.
څلورم اندرونیکوس د سترواک پنځم جان پالایولوګوس (۱۳۴۱ – ۱۳۹۱) لومړی زوی و او له همدې امله د تخت وارث و. په ۱۳۱۷۳ کال کې څلورم اندرونیکوس له ناکام بغاوت وروسته زنداني شو او په نیمه بڼه ړوند شو، چې ښایې ورته سزا اوم جان ته ورکړل شوې وي، چې هغه وخت یوازې دری کلن و. څلورم اندرونیکوس په ۱۳۷۶ کال کې وتښتېد او په بریالیتوب سره یې قسطنطنیه ونیوله او تر ۱۳۷۹ کال پورې یې سترواکي وکړه. اوم جان په دې وخت کې د مرستیال سترواک په توګه دنده ترسره کوله، چې ښایي په ۱۳۷۷ کال کې دې دندې ته ټاکل شوی و. کله چې په ۱۳۷۹ کال کې د خپل ورور دوهم مانویل پالایولوګوس او د خپل پلار پنځم جان له خو ګوښه شو،  څلورم اندرونیکوس هېڅکله هم له خپلې ادعاو تېر نه شو. په ۱۳۸۱ کال کې د نورو شخړو د مخنیوي لپاره هوکړه وشوه چې څلورم اندرونیکوس د پنځم جان ځای ناستی شي، چې اوم جان یې د تخت په لیکه کې دوهم نمبر ته راوست.
په ۱۸۳۵ کال کې د څلورم اندرونیکوس په مړینې سره، اوم جان د هغه ځای په میراث کې ترلاسه کړ. د پخوانۍ هوکړې سره سره، د پنځم جان له لوري مانویل د غوره ځایناستي په توګه لیدل کېده. اوم جان د پنځم جان په وړاندې بغاوت وکړ او په ۱۳۹۰ کال کې یې په بریالیتوب سره قسطنطنیه ونیوله. یوازې پنځه میاشتې وروسته، مانویل د عثمانیانو او د اتل ملمه پالو (Knights Hospitaller) په مرسته د خپل وراره په ګوښه کولو بریالی شو. مانویل په ۱۳۹۱ کال کې د پنځم جان له مړینې وروسته د هغه ځای ناستی شو. اوم جان چې تر اوسه یې د متحدینو ځواکمنه شبکه درلوده، د مشروع سترواک په توګه هېڅکله له خپلې ادعا تیر نه شو او د نوموړي او د هغه د تره ترمنځ ترینګلې اړیکې څو ځله سترواکي کورنۍ جګړې ته نږدې کړه. که څه هم دوی یوازې د مانویل له لوري تر یوې محدودې کچي ویاړ درلود، د دریځ او د ځایناستۍ د کرښې په اړه د دواړو ترمنځ زیاتې هوکړې د شخړو د مخنیوي لپاره وشوې، او تصدیق شوه چې اوم جان به د مرستیال سترواک په توګه پاتې شوی او د هغه په ​​مرګ به د مانویل ځای ناستی شي.
په ۱۳۹۴ کال کې عثماني سلطان اول بایزید قسطنطنیه کلابنده کړه. په ۱۳۹۹ کال مانویل ښار پرېښود ترڅو د نظامي مرستې په لټه کې د لوېدیځې اروپا په اوږدو کې سفر وکړي او اوم جان ته یې دنده وسپارله چې په قسطنطنیه کې د چارسمبالي په توګه دنده ترسره کړي او له دفاع څارنه وکړي. د عثمانیانو سره توطئې له تورونو سربېره، اوم جان د مانویل د دری نیم کلن سفر په اوږدو کې په وفادارۍ سره ښار وساته او بایزید ته یې له تسلېدو ډډه وکړه. قسطنطنیې ته ګواښ په ۱۴۰۲ کال کې د انقرې په جګړه کې د تیموریانو په وړاندې د بایزید په ماتې سره پای ته ورسېد. د دې جګړې په پایله کې، اوم جان د بایزید د یو زوی سلیمان
چلبی سره د هوکړې په اړه خبرې وکړې، چې ډاډ ترلاسه شو چې د تیسالونیکا مهم ښار، چې په ۱۳۸۷ کال کې د مانویل د کړنو له امله عثمانیانو ته له لاسه ورکړل شوی، بېرته سترواکۍ ته وسپارل شو. د اوم جان د وفادار خدمت سربېره، کله چې مانویل په ۱۴۰۳ کال راستون شو، هغه یې په سپکاوي لرې کړ او دوی دواړه یو ځل بیا دښمنان شول. دا شخړه لنډه وه، ځکه چې دوی څو میاشتې وروسته پخلا شول او یو نوی تړون رامنځ ته شو چې په هغه کې اوم جان ته اجازه ورکړل شوه چې د تیسالونیکا چارې په لاس کې واخلي او د بشپړ شاهي لقب یې ترلاسه کړ. له ۱۴۰۳ څخه په ۱۴۰۸ کال کې د هغه تر مړینې پورې، اوم جان په دې توګه په تیسالونیکا کې د "ټول تیسالي سترواک" په توګه له خپل جلا شاهي دربار سره حکومت وکړ. تیسالونیانو نوموړي ته د یو وړ واکمن په سترګه کتل او د سیمه ایزې کلیسا په چارو کې د هغه کار او د ښار دفاعي جوړښتونو ته وده، هغه ته مثبت وړیاړ ورپه برخه کړ.
شالید او لومړی ژوند
اوم جان پالایولوګوس په ۱۳۷۰ کال کې د څلورم اندرونیکوس پالایولوګوس او د بلغاریا د کراتسا یوازینی زوی په توګه نړۍ ته سترګې پرانیستې. کرتاسا د بلغاریا د سترواک ایوان الکساندر لور وه. څلورم اندرونیکوس د سترواک پنځم جان پالایولوګوس (۱۳۴۱ – ۱۳۹۱) لومړی زوی و او په دې توګه د بیزانسی تخت قانوني وارث و.
د پالایولوګوس کورنۍ چې له ۱۲۵۹/۱۲۶۱ څخه یې واک په لاس کې درلو، زیاتره په خپل منځیو جګړو کې اخته وه او د دې کورنۍ سترواکانو او شهزادګانو زیاتره په خپل منځ کې د همکارۍ توان نه درلود، چې سترواکۍ ته زیان ورسو. په دې وخت کې د بیزانسیانو اصلي دښمن عثماني سترواکۍ وه، چې د څوارلسمې پېړۍ په اوږدو کې يې د پخوانيو سترواکيو پراخې سيمې فتحه کړې وې. پنځم جان حتی د عثماني سلطان اول مراد (۱۳۶۲-۱۳۸۹) سره د یو باج ورکوونکي تابع په توګه د خدمت کولو هوکړه کړې وه.په دې وخت کې د جغرافیایي-سیاسي ناورین تر څنګ، بیزانس او عثماني اشرافیان یو له بل سره نږدې اړیکې درلودې.
په داسې حال کې چې جان په اناتولیا کې د عثماني خلافت په خوځښت کې دنده ترسره کوله، د اول مراد سره د هغه د بعیت د تړون له مخې، اندرونیکوس او د اول مراد زوی، ساوجي بی، په یو وخت کې د خپلو پلرونو په وړاندې پ بغاوتونه همغږي کړل. دواړه شهزادګان په څو میاشتو کې له دې امله مات شول، ونیول شول او زندان ته واچول شول، چې پلرونه یې د بغاوتونو د ماتولو لپاره ځواکونه یوځای کړل. اندرونیکوس او ساوجي له سختې سزا سره مخامخ شول. ساوجي ړوند شو او د اول مراد له لوري یې سر پرې شو. همدارنګه که څه هم سلطان پنجم جان ته امر وکړ چې خپل زوی هم ړوند کړي، د بیزانس سترواک زړه نازړه و، په نیمه بڼه یې دا کار ترسره کړ. اندرونیکوس یوازې په نسبي ډول ړوند شو، ظاهراً یې یوازې یوه سترګې له لاسه ورکړه. ځینې ​​سرچینې وایي چې د اندرونیکوس ماشوم زوی جان، چې وروستی اوم جان شو، په دې وخت کې یوازې درې کلن و او په ورته ډول نیمه ړوند شو. د دې ترڅنګ اندرونیکوس د تخت لپاره د ځایناستۍ حق له لاسه ورکړ، د هغه کوچني ورور، دوهم مانویل پالایولوګوس، د پنځم جان له لوري د وارث په توګه وټاکل شو.
اندرونیکوس چې په قسطنطنیه کې د انیماس په زندان کې له خپلې کورنۍ سره زنداني و، د ۱۳۷۶ کال د جولای په میاشت کې له خپلې مېرمنې او زوی سره یو ځای ګالتا ته وتښتېد، چې د ګولډن هارن بلې غاړې ته د جینوا جمهوریت یوه مستعمره وه او د جینوایانو له لوري یې تود هرکلی وشو. جینوایانو د پنځم جان په پرتله اندرونیکوس غوړه ګڼه، ځکه چې جان په وروستیو کې د ټینډوس ټاپو خپل سیال، د وینس جمهوریت ته ورکړه، او په دې توګه د دوی سوداګریزې ګټې زیانمنې کړې. اندرونیکوس د خپلو سرکشو ګامونو تر څنګ، د بیزانسي ټولنې د یوې لویې برخې ملاتړ هم له ځانه سره ساتلی و او د هماغه کال د اګست په ۱۲ نیټه یې په بریالیتوب سره د جینوایانو او عثمانیانو په ملاتړ قسطنطنیه ونیوله. پنځم جان او مانویل زنداني شول، او اندرونیکوس د سترواک په توګه، مخکې له دې چې هغوی وتښتي او هغه بېرته ګوښه کړي، درې کاله حکومت وکړ. اوم جان د خپل پلار د واکمنۍ پر مهال (د ۱۳۷۶ کال د اګست له ۱۲ – د ۱۳۷۹ کال د جولای تر ۱)، اټکل کېږي چې په ۱۳۷۷ کال کې مرستیال سترواک اعلان شو. اندرونیکوس حتی له ګوښه کیدو وروسته هم هېڅکله د تخت لپاره له خپلې ادعا تېر نه شو او په ګالتا کې اوسېده او په ښکاره ډول یې د پلازمینې د بېرته نیولو د هوډ په ډاکه کاوه.
په قسطنطنیه کې د اندرونیکوس او سترواکانو تر منځ کړکېچ تر ۱۳۸۱ کال پورې تر هغې دوام وکړ، چې یوه هوکړه را منځ ته شوه چې پر بنسټ یې اندرونیکوس او د هغه زوی جان د پنځم جان د سترواکانو په توګه وټاکل شول. د دې ترڅنګ، اندرونیکوس یو ځل بیا د ټیټ پوړي مرستیال سترواک په توګه وپېژندل شو او اجازه ورکړل شوه چې د باسیلیوس (سترواک) لقب ترلاسه کړي او ویې کاروي. په ۱۳۸۲ کال کې اندرونیکوس هم د سیلیمبریا شاوخوا کې د شهزاده په توګه د خاورې چارې ترلاسه کړې.
د کروشيا اقتصاد
که څه هم کروشيا د پياوړي خصوصي مصرف، د ګرځندويۍ صنعت له تمې څخه پورته فعاليت او د سوداګريزو توکو د لېږد يا صادراتو د ودې پر مټ يو ځل بيا اقتصادي وده وکړه، چې د ۲۰۲۱ زکال په لومړيو نهو مياشتو کې ۱۳،۳ بيليون يورو وګڼل شوه، چې ۲۴،۶ سلنه کلنی زياتوالی و. دې حالت ۲۰۲۱ز کال د کروشيا د لېږد يا صادراتو د ښه نوم يا ثبت کال جوړ کړ، ځکه چې له ۲۰۱۹ ز کال څخه يې حساب ۲ بېليون يورو زيات و.
ګرځندويي د کروشيايي اقتصاد يو له اصلي ارکانو څخه ده، چې د هېواد د کورني ناخالص توليد ۱۹،۶ سلنه رانغاړي. کروشيا د کرک “Krk” نومي ټاپو وزمه کې د خپل مايع طبيعي ګاز “LNG” د بيا ګازي کولو (پر ګاز د بدلولو) د هډې او شنې انرژۍ په برخو کې د پانګونو په مرسته د انرژي ځواک د جوړولو په موخه کار کوي؛ په ځانګړي ډول بادي، لمريزې او د ځمکې حرارتي انرژي د ۲۰۱۹ ز کال په وروستيو کې سيګلينا “Ciglena” سيمه کې د ۱۷ مېګا واټه يو ويليکا [په يو ساعت کې] د ځمکې حرارتي برېښنا توليدونکی ماشين پرانېسته، چې د دويال تکنالوژۍ په لرلو سره د اروپا لويې وچې په کچه د برېښنا تر ټولو ستر توليدونکې ماشين دی او د ۲۰۲۱ زکال په اوړي کې يې په ورته دويم ماشين باندې هم کار پيل کړ. د هېواد حکومت اراده لري، چې ۲۰۲۶ز کال کې لږ تر لږه ۸۰۰ مېګا واټ او په ۲۰۳۰ز کال کې ۲۵۰۰ مېګاواټه د نوې کېدلو وړ انرژيکي سرچينې د تړلتياوو [شبکو] د زياتولو په موخه د اوسپنې سيخانو د عصري کولو په برخه کې نږدې ۱،۴ بيليون ډالر مصرف کړي او اټکل کوي، چې د نوې کېدلو وړ انرژي يادې سرچينې به د انرژۍ د ټول مصرف د ونډې په توګه په ۲۰۳۰ز کال کې ٪۳۶،۴ ته او ۲۰۵۰ ز کال کې ٪۶۵،۶ ته وده وکړي.
ياده سيمه به د نوي ګډ ګواښ منلو له امله د بوګاتي د راتلونکو موډلونو لپاره د څېړنې او پراختيا ټاټوبی هم شي، که څه هم د لېږد رالېږد دا وسايل به فرانسه کې د بوګاتي په مولشيم “Molsheim” نومي کارځای کې جوړ شي.
د ۲۰۲۱ زکال د نومبر په ۱۲ نېټه د جمعې په ورځ، اعتبار د کچې معلومولو فېچ “Fitch” نومي استازولۍ د کروشيا د اعتبار يا کرېدټ ميزان له “BBB-“ څخه “BBB” ته يوه کچه پورته کړ، چې دا د هېواد په تاريخ کې د مثبت نړۍ ليد له مخې د اعتبار تر ټولو لوړه کچه يا ميزان و، چې د يورو سيمې “Eurozone” د غړيتوب لپاره د چمتوالي برخو کې پرمختګ او د وبا له کړکېچ څخه د کروشيا د اقتصاد پياوړې بيارغونه په ګوته کوي. ټاکل شوې ده، چې کروشيا به ډېر ژر له شينګين سيمې “Schengen area” سره يو ځای شي، چې د هېواد د ګرځندويۍ صنعت باندې به مثبت اغېز ولري او د توکو لېږد رالېږد به نور هم اسانه کړي. د ۲۰۲۲ زکال د مارچ په وروستيو کې د کروشيا د احصايې ادارې اعلان وکړ، چې د هېواد صنعتي وتنۍ په فبروري مياشت کې ٪۴ پورته شوې ده، چې په دې ډول به د ۱۵ مياشتو لپاره پرله پسې ډول وده کوي.
له ۱۹۹۰ ز کال څخه مخکې
د صنعتي کولو پر لور لومړني ګامونه په ۱۸۳۰ ز لسيزه کې پيل شول او په وروستيو پېړيو کې يې ستر صنعتي تشبثونه جوړ شول. د ۱۹ پېړۍ د دويمې نيمايي پر مهال او د ۲۰ پېړۍ په لومړيو کې کروشيا کې د صنعت وده وه، چې د اورګاډي د ليکو او د برېښنايي توليد د جوړولو له مخې غښتلې شوه. که څه هم صنعتي توليد لا هم د کرنيز توليد په پرتله ټيټ و. سيمه ييز توپيرونه په لوړه کچه وو. د صنعتي کولو بهير د نورو سيمو په پرتله د کروشيا دننه يو څه چټک و، په داسې حال ک:ې چې دالماشيا “Dalmatia” د اتريش او هنګري سترواکۍ د تر ټولو بې وسه سيمو له ډلې څخه وه. د عصري کولو ټيټه کچه او د کليوالي سيمو د نفوس زياتوالی په ځانګړي ډول له داماشيا سيمې څخه د پراخه کډوالۍ لامل شول. د اټکلونو له مخې د ۱۸۸۰ او ۱۹۴۱ زکالونو تر منځ له اتريش – هنګري څخه نږدې ۴۰۰۰۰۰ کروشيان کډوال شول. په ۱۹۱۰ز کال کې د کروشيا – سلاونيا ٪۸،۵ نفوس په ښاري استوګنځايونو کې ژوند وکړ.
په ۱۹۱۸ز کال کې کروشيا د يوګوسلاويا پاچاهۍ برخه شوه، چې د جګړې په دوره کې د اروپا په کچه د خورا لږ پرمختللو هېوادونو له ډلې څخه وه. د هېواد ډېری صنعت په سلووينيا او کروشيا کې و، مګر نور صنعتي پرمختګ د اوبدلو يا نساجۍ ماشينونو، د ارې ماشينونو، د ښختو بټيو او د خورو د پروسس ماشينونو باندې برابر او متمرکز و. اقتصاد لا هم په دوديز ډول د کرنې او کورنيو څارويو د روزنې پر بنسټ و او بزګرانو د کروشيا له نيمايي څخه زيات نفوس جوړوه.
په ۱۹۴۱ زکال کې د کروشيا خپلواک دولت “Independent State of Croatia (NDH)” چې د المان او ايټاليا د دويمې نړيوالې جګړې يو لاسپوڅي دولت و، د متحد نيول شوې يوګوسلاويا ځينو برخو کې رامينځته شو. د کروشيا د خپلواک دولت اقتصادي نظام «د کروشيا سوسياليزم» د مفکورې پر بنسټ و. د نوي نظام اصلي ځانګړتيا اقتصادي ژوند کې د پراخه کچې دولتي ښکېلتيا سره، د پلان شوي اقتصاد مفکوره وه. د بنسټيزو اقتصادي ګټو پوره کول په لومړيو کې د فشار په معيارونو سره تامين شوي وو. ټول ستر شرکتونه د دولت تر واک لاندې راغلل او د نظام د ملي دښمنانو شتمني ملي شوې وه. د هېواد پولي واحد «د کروشيا د خپلواک دولت کونا» و. د کروشيا دولتي بانک “Croatian State Bank” مرکزي بانک و، چې د پولي واحد د صادرولو دنده يې درلوده. د جګړې په پرمختګ سره، حکومت د زياتو پيسو چاپولو ته دوام ورکړ او د پيسو دوران کې يې کچه په چټکۍ سره د زياتېدلو په حال کې وه، چې له امله يې د انفلاسيون کچه لوړه شوه.
د اکس (X) نسل
د X نسل (یا په اختصاري ډول Gen X) یوه ډیموګرافیکي ډله ده چې له بېبې بومرز نسل څخه وروسته او له زرګونو نسل څخه مخکې رامنځته شوی. څېړونکي او نامتو رسنۍ د ۱۹۶۰مې لسیزې له منځه تر پایه د دې نسل د زېږدون پیل کلونو او د ۱۹۷۰مې لسیزې پای څخه د ۱۹۸۰مې لسیزې تر پیله د دې نسل د زېږون پای کلونو په توګه کار اخلي، په داسې حال کې چې دا نسل په ټولیز ډول د ۱۹۶۵م تر ۱۹۸۰م کال زېږېدلو په توګه تعریف کېږي. د هاروارډ پوهنتون وایي هغه کسان چې د ۱۹۶۵م تر ۱۹۸۴م کاله پورې زېږېدلي دي د X نسل په نوم یادېږي. د دې تعریف په رڼا کې او په متحده ایالتونو کې د سرشمېرنې معلوماتو په اساس، تر ۲۰۱۹م کاله پورې، په متحده ایالتونو کې د X نسل ۶۵.۲ میلیونه کسان شتون لري. د X نسل ډېری غړي د خاموش نسل او لومړني بومرز نسل اولاده دي؛ په خپله د X نسل غړي بیا ډېری د زرګونو نسل او Z نسل پلرونه دي.
په ۱۹۷۰مه او ۱۹۸۰مه لسیزو کې، کله چې ټولنیز ارزښتونه د بدلون په حال کې وو، د X نسل ماشومانو ته به کله کله «د قفل او کیلي نسل» نوم هم ورکول کېده ځکه چې که کله به دوی غوښتل د یوه ماشوم په توګه بېرته تش کور ته راوګرځي نو اړتیا وه د دروازې خلاصولو لپاره کیلي وکاروي، ځکه چې په دې نسل کې د پخوانیو نسلونو په پرتله د لویانو نظارت ډېر کم شوی وو. تر هغې چې له کوره بهر په پراخه کچه د ماشومانو ساتنې ګزینې رامنځته کېدې، دا کار د طلاق کچې د او همدارنګه په کاري ځواک کې د میندو د ګډون زیاتوالي لامل شو.
په ۱۹۸۰مه او ۱۹۹۰مه لسیزه کې د نوي ځوانانو او ځوانو لویانو په توګه، د X نسل کسان د «MTV نسل» په توګه (د ویډیویي موسیقي چینل ته اشاره) لقب واخیست، چې کله کله به د تنبل، مغرور او ناکراره کسانو په توګه هم ځانګړي کېدل. د X نسل پر ځوانانو باندې د بې شمېره فرهنګي اغېزو یوه برخه کې د میوزیک ژانرونو پراختیا شامله وه چې په کې د پانک، پسټ پانک او هیوي مټال په څېر ټولنیز – قبیلوي هویتونو شتون درلود، سربېره پر هغو وروستیو ډولونو چې په خپله د X نسل کسانو لخوا جوړ شول (لکه ګرانچ، ګرینډکور او اړوند نور ژانرونه). فیلم، هم د فرانچایز لړیو تولید او هم د خپلواکو فیلمونو وده چې تر یوه حده د ویډیو په واسطه فعالېږي، هم د پام وړ کلتوري اغېز درلود. ویډیویي لوبې څه په تفریحي سالونو کې او څه په لوېدیځو کورونو کې هم د لومړي ځل لپاره د نوي ځوانانو د سرګرمۍ عمده برخه جوړوله. له سیاسي اړخه، د ختیځ بلوک په ډېری هېوادونو کې، د X نسل د کمونیزم وروستۍ ورځې او د سرمایه دارۍ نظام ته د ننه کېدو ورځې د خپلې ځوانۍ یوې برخې په توګه تجربه کړې. د لوېدیځې نړۍ په ډېری هېوادونو کې، د وخت ورته موده د محافظه کارۍ او آزاد بازار اقتصادونو تسلط سره تعریف شوه.
د یوویشتمې پېړۍ په لومړیو کې منځني ژوند کې، څېړنو هغوی فعاله، خوشحاله او د کار او ژوند په منځ کې د توازن لاسته راوړلو په حال کې توصیف کوي. دا ډله همدارنګه په پراخه توګه د کار په محیط کې د تشبث او تولیدوونکي په توګه پېژندل شوې ده.
اصطلاح پېژندنه او ریښه پېژنونه
د X نسل اصطلاح په بېلابېلو وختونو کې د پردیو ځوانانو د توصیف لپاره کارول شوې ده. د ۱۹۵۰مې لسیزې په لومړیو کې، هنګري عکاس رابرټ کاپا د لومړي ځل لپاره د X نسل نوم د هغو ځوانو سړیو او ښځو د انځورونو مقالې سرلیک لپاره وکاروه چې له دوهمې نړیوالې جګړې وروسته سمدستي رالوی شوي وو. دا اصطلاح د لومړي ځل لپاره د ۱۹۵۲م کال په ډسمبر کې په Holiday مجله کې چاپ شوه او هلته یې اعلان وکړ چې د کاپا د انځورونو مقاله به هم خپره کړي.له ۱۹۷۶ تر ۱۹۸۱م کاله پورې، انګلیسي موسیقار، بیلي آیډل، له دې نوم څخه د خپلې پانک راک ډلې د نوم په توګه کار اخیست. آیډل د خپلې ډلې نوم د X نسل کتاب پورې تړلی وو، د ۱۹۶۴م کال کتاب چې د خبریالانو جېن ډیورسون او چارلز هامبلټ لخوا د بریټانیا د ځوانانو د خوښې وړ کلتور په هکله لیکل شوی – چې یوه نسخه یې د آیډل له مور سره هم وه. داسې ښکاري چې له دې اصطلاح څخه داسې کارونه د رابرټ کاپا د انځورونو مقالې سره هیڅ کومه اړیکه نه لري.
دې اصطلاح په ۱۹۹۱م کال کې (د اکس نسل یانې: د یوه ګړندي شوي کلتور لپاره ځینې نکلونه) ناول څخه وروسته، چې د کاناډایي لیکوال ډاګلاس کوپلنډ لخوا ولیکل شو، خپله معاصره کارونه وموندله. په ۱۹۸۷م کال کې، کوپلنډ د ونکوور په مجله کې د «X نسل» له سرلیک سره یوه ټوټه ولیکله چې دا «هغه تخم وو چې په کتاب بدل شو». کوپلنډ د ۱۹۸۷م کال په مقاله کې او بیاځلې په ۱۹۸۹م کال کې په ویسټا مجله کې د بېلي آیډل X نسل ډلې ته اشاره وکړه. د خپل ناول لپاره په سپارښت شوي کتاب کې کوپلنډ لیکي چې د X نسل «د ۱۹۷۰مې لسیزې په پای کې د بیلي آیډل د اوږدې ناکاره پانک ډلې له نوم څخه اخیستل شوی». په هرحال، په ۱۹۹۵م کال کې کوپلنډ له دې ډلې سره د دې اصطلاح تړاو رد کړ او داسې یې وویل:    "لکه څنګه چې ډېری کسان اټکل کوي د دې کتاب سرلیک د بېلي آیډل ډلې له نوم څخه ندی اخیستل شوی، بلکې د پال فوسل لخوا د طبقې په نوم لیکل شوي کتاب له وروستي څپرکي څخه اخیستل شوی چې د امریکایي طبقاتي جوړښت په هکله یو په زړه پوری د ټولن‌پوهنې کتاب دی. په خپل وروستني څپرکي کې، فوسل د «X» کټګورۍ خلکو څخه نوم واخیست چې غوښتل یې د موقعیت، پیسو او ټولنیز صعود چې اکثراً مډرن شتون په بر کې نیسي، څخه عبور وکړي."لیکوال ویلیام اسټراوس یادونه وکړه چې په هغه وخت کې چې د کوپلنډ د ۱۹۹۱م ناول خپور شو، د «X» نښه په عامه کلتور کې مخکښ وو، ځکه چې په ۱۹۹۲م کال کې د مالکوم X فلم نندارې ته وړاندې شو او د «X نسل» نوم بلآخره تلپاتې شو. «X» یوه ناپېژندل شوي متغیر یا هغې لېوالتیا ته اشاره لري چې تعریف شوي ندي. د سټراوس همکار نیل هاو، په ځنډ سره د دې ډیموګرافیکې ډلې نومونې ته اشاره وکړه او وې ویل: «د هغوی له زېږېدو څخه وروسته تر ۳۰ کلونو پورې هغوی نوم نه درلود. زه فکر کوم دا یو طبیعي امر دی». له دې د مخه، دا ډله د پوسټ بومرز، بېبي بسټرز (چې په لوېدیځه نړۍ، په ځانګړې توګه په متحده ایالتونو کې، د ماشومانو د ودې وروسته د زېږون کچې ټیټ‌والي ته اشاره کوي)، نوی ورک شوی نسل، د قفل او کیلي ماشومان، د MTV نسل او دیارلسم نسل (د آمریکا خپلواکي راهیسې دیارلسم نسل) په نومونو هم یادېدل.
د نېټې او عمري محدودې تعریفونه
د X نسل یوه ډیموګرافیکه ډله ده چې د دوهمې نړیوالې جګړې وروسته د ماشومانو زیاتوالي څخه وروسته رامنځته شوه او د بېبي بومرز ډلې څخه وروسته یو نسلي بدلون څرګندوي. ډېری څېړونکي او ډیموګرافران له هغو نېټو څخه کار اخلي چې په نفوس کې د زېږون (بارورۍ) بڼو سره مطابقت لري. د X نسل لپاره، په متحده ایالتونو کې (او په ټوله کې په لوېدیځه نړۍ کې)، دا دوره هغه وخت پیلېږي چې د زېږون کچه کې د پام وړ کم‌والی رامنځته شوی وو، یانې د ۱۹۵۰مې لسیزې په پای کې په لوړه کچه د ماشومانو د زېږېدو زیاتوالي څخه وروسته، تر هغې چې د ۱۹۷۰مې لسیزې په وروستیو کې بیا پورته شوه او د ۱۹۸۰مې لسیزې په پیل کې له وروستنۍ بیارغونې ته ورسېده.
مونږ او نړۍ
د انسان د ژوند په آغاز کې يو وخت د ځنګله ميوې خوړل و، په ځنګلونو کې ژوند و، يو وخت خوراک د ښکار غوښې وې او ژوند به يې په غارونو کې کولو، پسته پسته يې چې څومره شعور بيداريدلو له غرونو، غارونو يې فکر د مځکې زراعت ته شو، د يو بل په وژلو يې لاس پورې کړ، هر باچا دغه هڅه کوله چې خواران مسکينان له ستوني تېر کړي ، خپل سرحدونه پراخه کړي، چې په دغه لغاو ترغاو کې بې حسابه انسانان ووژل شول، بيا چې ژوند جديد شو انسانانو د خپلې دفاع لپاره رنګ رنګ وسلې جوړې کړې، غرب لويدلي هيوادونه غلامان کړل او عربو بيا له دين نه په استفادي نور مسلمانان ګروي کړل غلامان يې کړل ، مزدوري    مسلمانان کوي د خپلې برخې ګټه ترينه عرب باداران اخلي دغسې،عرب کې اوس هم د ختيځ مسلمان غلام دی، خولې به دی تويوي ګټه به يې عرب شيخ اخلي، لويديځ بيا ټوله نړۍ د خپلو وسلو او اقتصاد په زور غلامه کړه ، اوس چې ژوند له جديد دور څخه په مابعد جدت ورګډيږي، د پرمختګ وسيله ساينس ټيکنالوژۍ ده او د ژوند اسانتياوې به په ريموټ د مصنوعي انسان روبوټ په لاس مخته وړل کېږي، په داسې وخت کې پښتانه د سترو قوتونه په اشاره له زده کړو هم بې برخې دي او سيمه يې هم جنګ ته ور ټيل وهل کېږي، پښتون په يو او بل نوم وژل کېږي له پرمختګ پاتې دی ،حقوق ترينه اخيستل شوي، پخپلو مادنونو کې حق نه ورکول کېږي، په پښتونخوا کې خلک خپله برق نه لري خو پنجاب يې رڼا کړی، دغسې مادنونه يې پنجاب ته شپه او ورځ چليږي، د کرک ګيس د وزيرستان کرومايټ هم پنجاب ته روان دي، د ملاکنډ بريښنا هم پنجاب ته لاړه ده.دلته بيا سترو قوتونو امريکه، برطانيه، جرمنيانو خپل غلامان شل کاله واکمن کړل ، ټوله شتمني يې له دې سيمې په پټه خپلو هيوادونو ته انتقال کړه، ، هغوي چې لاړل بله ډله يې واکمنه کړه،شايد موده پس نور راولي، ټول انساني حقوق تر پښو لاندې شول، اوس ګاونډيان لګيا دي  چې له غرب پاتې شوي زخيرې چور کړي، څوک مادنونه وړي، څوک بيا اوبه غواړي د ځينو سترګې بيا په ليتم،ګاز،تيل،زوغال، او طلا ته دي،  په منځ کې برباد د دې سيمي ولس دی نه په خيټه موړ دی نه يې هم د ژوند اسانتياو ته لاس رسی شته، يا به په يو او بل نوم وژل کېږي، یا به يې اروپا ته په لار د  سمندر کبان خوري يا به د عرب د شيخانو غلامي کوي، خو حل لاره داده که امکان ولري په ډليزه توګه له دې خطې  وتل پکار  او انساني حقوق جرم دی، د يو ښه ژوند تش تصور کول هم له زاڼو کټوري غوښتل دي.
د پرديو په دې جنګ کې ای درويشه زه دې خوا ته زما ورور دی هغه خوا ته
غنم رنګ کوچی
فاتح ویلیام
لومړنی ویلیام (د ۱۰۲۸ ز کال د سپتمبر له ۹مې تر ۱۰۸۷ ز کال پورې یې ژوند کاوه) تر ډېره د فاتح یا فتح کوونکي ویلیام او کله هم د حرموني ویلیام په نامه پېژندل کېږي، چې د انګلستان لومړنی نورمن پادشاه و، چې له ۱۰۶۶ ز کال نه د خپلې مړینې تر وخته یعنې تر ۱۰۸۷ ز کاله پورې یې سلطنت وکړ، هغه د رولو دوک له لمسیانو نه و. نورمنډي چې له ۱۰۳۵ ز کال نه وروسته تر ۱۰۶۰ ز کاله پورې د پادشاهۍ او خپل تخت د بقا او استقرار لپاره یې تر یو کاله اوږدمهاله مبارزې وروسته د هغه د واکمنۍ دوره او کنټرول یې په نورماندي کې ډېر خوندي و. په ۱۰۶۶ ز کال کې د ادوارد کنفیسر له مړینې وروسته ویلیام په انګلستان حمله وکړه او د هاستینګز په جګړه کې یې د انګلوساکسون هارولد ګادوینسون ځواکونو په وړاندې د نورمنیانو د پوځ رهبري وکړه، دغه راز د انګلستان تر فتح کولو وروسته د نورمن په نامه د انګلیسانو د نورو پاڅونونو مخه یې ونیوله او پاتې نور ژوند یې په انګلستان او د هغه اړوند لویدیځو سیمو باندې د خپل واک په قوي کولو، له خپل مشر زوی رابرت کورتوز سره د موجوده ستونزو په حلولو تیر شو.
ویلیام د نورماندي د لومړي دیوک رابرت او د هغه د معشوقې هېرلېوا له واده مخکې نامشروع زوی و. د هغه دې نامشروع حالت او ځوانۍ یې د پلار تر ځایناستي کېدو وروسته ورته ډېرې ستونزې جوړې کړې او دغه راز د هغه د حکومت لومړنیو کلونو ګډوډۍ او بې نظمۍ هم ورته ستونزې جوړې کړې وې. ویلیام د ماشومتوب او ځوانۍ په وخت د نورمن اړوند اشرافي غړي هم د کوچني دوک د ساتنې او کنترول او هم د خپلو موخو لپاره ډېره له یو بل سره جنګېدل. په ۱۰۴۷ ز کال کې ویلیام په دې وتوانېد چې ټول بغاوتونه او پاڅونونه خنثي کړي او خپل اقتدار د دوک په استوګنو ټینګ کړي، چې دا بهیر بیا تر ۱۰۶۰ ز کاله پورې بشپړ نشو. په ۱۰۵۰ ز لسیزه کې له ماتیلدا فلاندر سره یې واده کولو د هغه لپاره په خپل ګاونډ سیمه کې یو ځواکمن متحد برابر کړ. فلاندرز د واده په وخت په دې وتوانېد، چې د نورمن په کلیسا کې د اشقف یا عیسوي ملایانو او مذهبي مشرانو په توګه د خپلو پلویانو د ګومارلو زمینه برابره کړي. د هغه د ځواک پیاوړتیا ورته د دې اجازه ورکړه، چې خپل سیمه او افق یې پراخ کړي او په دې توګه یې تر ۱۰۶۲ ز کاله پورې د مین ګاونډوۍ سیمې کنټرول هم ترلاسه کړ.
په ۱۰۵۰ ز لسیزه او دغه راز د ۱۰۶۰ ز لسیزې په لومړیو کې ویلیام د انګلستان د تخت او پادشاهۍ په یو لوی رقیب بدل شو، چې د بې اولاده ادوارد کنفیسر د هغه د کاکا لومړنی زوی په واک کې و، چې یو وخت ترې ګوښه شوی و. دغه راز یو شمېر نور بالقوه مدعیان هم موجود و، چې لکه د هارولد ګادوینسون په نامه ځواکمن انګلیسي ارل، چې ادوارد هغه د ۱۰۶۶ ز کال په جنوري میاشت کې د مرګ به بستر کې د پادشاه په توګه ونوماوه. ویلیام په دې استدلال سره یوه لویه ودانۍ جوړه کړه، چې ګواکي ادوارد ډېر مخکې د پادشاهۍ تخت د ورکولو ژمنه له هغه سره کړې وه او دغه راز هارولد د هغه د دې ادعا د پلوي کولو او ملاتړ لپاره قسم خوړلی و. هغه د ۱۰۶۶ ز کال د اکتوبر میاشت په ۱۴مه نېټه د هاستینګز په جګړه کې په قاطعانه توګه هارولد ته ماته ورکړه او هغه یې وواژه. د ګڼ شمېر نورو نظامي هلو ځلو وروسته ویلیام د ۱۰۶۶ ز کال د کریسمس په ورځ په لندن کې د پادشاهۍ تاج په سر کېښود، هغه نورماندي ته تر راګرځېدو مخکې د ۱۰۶۷ ز کال په لومړیو کې د انګلستان حکومت لپاره یو شمېر مقدمات چمتو کړل. دې هرڅه یو شمېر بېلابېل ناکام پاڅونونه له ځانه سره لرل؛ خو په انګلستان باندې د ویلیام واکمني او کنټرول تر ۱۰۷۵ ز کاله پورې خوندي وه او هغه ته یې د دې فرصت او اجازه ورکړه چې د خپل سلطنت لویه موده یې د اروپا په قاره کې تېره کړي.
په وروستیو کلونو کې ویلیام په قاره ای حوزو کې او دغه راز له خپل زوی رابرت سره په ستونزو کې ښکېل شو او په انګلستان باندې د دنمارکیانو د حملې کولو ګواښ روښانه شو. په ۱۰۸۶ ز کال کې هغه داسې هدایت وکړ، ترڅو د Domesday کتاب راټول کړي، داسې یوه نظر پوښتنه چې د انګلستان د ټولو ځمکو په شمول د هغو ځمکو چې د ویلیام تر فتحې مخکې او اوسنی حالت یې و، راټول او بیان کړي. هغه د ۱۰۸۷ ز کال په سپتمبر میاشت کې په داسې حالت کې مړ شو، چې د فرانسې شمالي برخې ته د لښکر کشي کولو رهبري یې په غاړه وه. او بلاخره په کان کې خاورو ته وسپارل شو. په انګلستان کې د هغه سلطنت او پادشاهي د بېلابېلو کلاګانو په جوړولو، په دې سیمه کې د نویو نورمنیانو اړوندو اشرافو ځای پر ځای کېدو او د انګلیسي مذهبي ملایانو په ترکیب کې له بدلون سره روښانه او څرګند شو. ویلیام هېڅ هڅه و نه کړه، ترڅو خپلې بېلابېلې حوزې او سیمې یې په یوه سترواکي کې ادغام کړي، بلکې په جلا توګه یې د هرې برخې اداره کولو ته دوام ورکړ. د هغه تر مړینې وروسته یې ځمکې ووېشل شوې؛ نورماندي سیمه رابرت او انګلیند بیا د هغه دویم ژوندي زوی ویلیم روفس ته ورسېده.
مخینه
په انګلستان باندې د ډنمارکیانو بریدونو دوام وکړ او اتلرد له ریچارد څخه مرسته وغوښتنه او په ۱۰۱۳ ز کال کې کله چې د دنمارک د لومړي سوئین پاچاه اتلرد او د هغه کورنۍ له انګلستان څخه و ایستله، نو هغو بیا نورماندي ته پناه یوړه. په ۱۰۱۴ ز کال کې د سوئین مړینه د دې لامل شوه، ترڅو اتلرد بېرته خپل کور ته وګرځي؛ خو د سوئین زوی کنات د اتلرد له بیا راګرځېدو سره مخالفت وکړ. په ۱۰۱۶ ز کال کې اتلرد په ناڅاپي توګه مړ شو او کنات د انګلستان پادشاه شو. خو د ادوارد او آلفرد په نامه د اتلرد دوه زامن نورماندي ته تبعید شول، په داسې حال کې چې مور یې بیا د کناب دویمه ښځه شوه.
په ۱۰۳۵ ز کال کې د کنات له مړینې وروسته د انګلستان پادشاهي او سلطنت د هارولد هارفوت یعنې د کنات د لومړۍ ښځې زوی ته په لاس ورغی، حال دا چې د هارتاکنوت په نامه زوی یې په دنمارک کې پادشاه شو، انګلستان په دې وخت کې همداسې بی ثباته پاتې شو. آلفرد په ۱۰۳۶ ز کال کې بېرته انګلستان ته راوګرځېد ترڅو له خپلې مور سره وګوري یا شاید موخه یې دا وه، ترڅو هارولد د پاچاه په توګه له ستونزو سره مخ کړي. د ارېل ګادوین ويسېکس یو داستان د آلفرد په مړینه کې دخیل کوي؛ خو نور بیا هارولد په دې هکله ملامت بولي. هغه بیا فلاندر ته تبعید شو، تر دې چې هارتاکنات په ۱۰۴۰ ز کال کې د هارولد له مړینې وروسته پاچا شو او د هغه ناسکه ورور ادوارد هارتکنوت پسې انګلستان ته لاړ. ادوارد د ۱۰۴۲ ز کال پّ جون میاشت کې د هارتکنوت له مړینې وروسته د پاچاه په توګه اعلان شو.
د ژوند لومړي وختونه
ویلیام په ۱۰۲۷ یا په ۱۰۲۸ ز کال کې او په قوي احتمال سره په ۱۰۲۸ ز کال کې د نورماندي د دوک هستوګنیزې سیمې په فالایز کې زېږېدلی دی. هغه د دویم ریچارد د زوی لومړي رابرت یوازینی زوی و، مور یې هرلېوا د فولبر فالایز لور وه، چې ښایي هغه یو دباغ یا مومیایي کوونکی و. داسې اټکل کېږي، چې هرلېوا د دوک د کورنۍ یوه غړې وه؛ خو رابرت سره یې واده و نه کړ. هغې بیا له هرلېوي دوکونتویل سره واده وکړ، چې له هغه سره یې دوه زامن درلودل، چې بایوکس اودو او کنټ رابرټ مورتین و. دغه راز یوه لور یې هم درلوده، چې نوم یې معلوم نه دی. د هرلېوا یو ورور والټر نومېده چې د ویلیام د اقلیت او یوازېتوب په وخت کې د هغه ملاتړی او ساتونکی شو. همدارنګه رابرټ وایي، چې ما د ادلاید په نامه یوه لور هم درلوده چې زما له بلې معشوقې څخه وه.
لومړی رابرټ د ۱۰۲۷ ز کال د اګست په ۶مه نېټه د خپل مشر ورور درېیم ریچارد ځایناستی شو. په دې وخت کې د ورور په ځایناستي کېدو باندې د پاتې ورونو تر منځ اختلافات موجود و، او د ریچارد مړینه ناڅاپي وه.
خودمختاري/ خپلواکي
په پرمختیایي ارواپوهنه او اخلاقي، سیاسي او بیولوژیکي فلسفه کې، خودمختاري هغه ظرفیت ته وايي چې یو کس د يوې  با خبره او بې جبره پرېکړې توان ولري. خودمختاره بنسټونه، هغه بنسټونه دي چې په خپلواکه بڼه کار کوي او یا هم په خپله واکمن دي. خپلواکي د بشري زېرمو له نظره یوه کارمند ته د هغه یا هغې په ​​​​کاري ماحول کې نسبتاً لوړ امتیاز ورکول دي. په داسې پېښو کې خپلواکی ډېری وخت د دندې نه د رضایت زیاتیدو لامل ګرځي. هغو کسانو چې ځانونه یې په ریښتینې توګه پېژندلي خپلې دندې په خپلواکه بڼه د بهرنیو تمو په نظر کې نه نیولو سره مخته وړي. له طبی اړخه، د ناروغ خپلواکۍ ته درناوی په طب کې یوه له ډېرو بنسټیزو اخلاقي اصولو څخه ګڼل کیږي.
ټولنپوهنه
د علم په ټولنپوهنه کې د خپلواکۍ په محدودو باندې شخړه رامنځته شوې وه او د خپلواکي د نسبي خودمختاري نه هاخوا د هر مفهوم تحلیلول منع و، تر هغه چې د ساینسي او تخنیکي زدکړو په لړ کې د خپلواکۍ نور ډولونه جوړ او وده ورکړل شوه. د هغوی په وینا، «انعکاسي خپلواکي» د اوسنۍ شته خودمختاره ساینس بنسټ دی:
په ساینسي ډګر کې فعالین او جوړښتونه کولی شي چې متنوع ټولنیز او سیاسي موضوعات وژباړي یا منعکس کړي او یا هم د څېړنیزو پروژو موضوعي ټاکنې اغیزمنې کړي.
اداري خپلواکۍ/ خودمختاري
اداري خپلواکۍ، دیوه قانون جوړونکي په توګه د رسمي اهدافو جوړول او دهغې د لاس ته راوړلو ظرفیت یا توانایې درلودلو ته وایي. خودمختاره/ خپلواکه ادارې د کافي زېرمو د موندلو یا د خپلو پلانونو، پروګرامونو، کورسونو، مسولیتونو او خدماتو د تعدیل مسولیت لري. د د کافي زېرمو د موندلو په خاطر، دوی باید د هر ممکنه خنډونو لکه د لګښتونو کمولو یا ټولنیز اقتصادي ستونزو په وړاندې د ټولنیز فشار سره مقابله وکړي. د یوه قانون جوړونکي په اند، د ادارې لا خپلواکۍ په خاطر، باید د ځان اداره کولو او د ادارې په خپل مټ چلېدلو شرایط جوړ او پلي شي. د تصمیم نیولو په مشرتابه کې زیاتوالی او د مسولیتونو بیا وېش د زېرمو د څېړلو لپاره ګټور تمامیږي.
سیاست
په دولتي اصطلاح کې خپلواکي په خپلو مټو د حکومت مخ ته وړل دي. د امریکا په لاس د فیلیپین ټاپوګانو اداره کېدل  کولای شې د امریکا د خپلواکې سلطې ېوه بېلګه واوسي. د  ۱۹۱۶ کال د فیلیپین د خودمختارۍ قانون د یو خپلواک حکومت د جوړولو لپاره یو چوکاټ/ چارچوب چمتو کړ چې د هغه لاندې د فیلیپین خلکو د پخوا په پرتله ډېره او پراخه کورنۍ خپلواکي درلوده، که څه هم امریکا د خپلو ګټو او حاکمیت خوندي ساتلو په خاطر ځینې حقونه او امتیازونه ځانته خوندي کړی وو. د سومالیا په فدرالي جمهوریت کې د پونټلنډ سیمه او په مخکنۍ يوګوسلاویا کې چې د مارشال ټېټو په ولکه کې وه د کوسوو(د سوسیالیستي خودمختاره ولایت په توګه) سیمه کېدای شي د نورو خپلواکو سیمو بېلګې واوسي.
فلسفه
خپلواکي یوه داسې اړینه او کلیدي مقوله ده چې د فلسفې په بېلابېلو برخو کې پراخه اغېزه لري. په مابعدالطبعي فلسفه کې، د خپلواکۍ مفهوم د ازادې ارادې، قسمت، تعدیل او ادارې په اړه بحثونو ته راجع کیږي او په اخلاقي فلسفه کې، خپلواکي نه مطلب له اخلاقي قانون څخه په خپله خوښه د یوه کس تابعیت دی.