cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
لیبریا
په ۱۹۸۰ کال کې د ويليم ار ټولبرټ (William R. Tolbert) له حکومت څخه سياسي کړکېچونه د پوځي کودتا لامل شو، چې پر مهال يې ټولبرټ ووژل شو؛ يادو پېښو په هېواد کې د امريکايي ليبريايي حکومت پای او له دوه لسيزو څخه د زياتې سياسي بې ثباتۍ پيل په نښه کړ. د خلکو د پېر شورا (People’s Redemption Council) له لورې د پينځه کالونو پوځي او د ليبريا د ملي ديموکراتيک ګوند له لورې پينځه کالونه ملکي حکومتونه د ليبريا له لومړۍ او دويمې کورنۍ جګړو څخه مخکې وو. يادې جګړې د ليبريا اقتصاد تر ٪۹۰ پورې د ټيټېدلو تر څنګ د ۲۵۰۰۰۰ تنو (نږدې ٪۸ نفوس) د مړينې او د نورو زياتو د بې ځايه کېدنې لامل شوې. په ۲۰۰۳ کال کې د سولې يو تړون په ۲۰۰۵ کې ديموکراتيکو ټاکنو ته لاره هواره کړه، چې “Ellen Johnson Sirleaf” په کې ولسمشره وټاکله شوه او په دې سره يې په لويه وچه کې د لومړنۍ ښځينه ولسمشرې تاريخ جوړ کړ. ملي جوړښت (زېربنا) او بنسټيز ټولنيز خدمتونه د شخړو او همدارنګه د (۲۰۱۶-۲۰۱۳) کالونو د ايبولا د خپرېدنې له امله سخت اغېزمن شول، چې تر ۲۰۱۵ پورې د هېواد ٪۸۳ وګړو د نړېوال فقر تر کرښې لاندې ژوند کاوه.
بومي وګړي
په لويديځه افريقا کې د اولډووان لرغونې تېږي دورې (Oldowan Earlier Stone Age (earliest ESA)) د لاسي صنعتونو شتون د مايکل اوميليوا (Michael Omelewa) له لورې تاييد شوی دی، چې د لرغونو انسانانو شتون ثابتوي.
د تېږې لرغونې دورې د بې نېټې “Acheulean” دورې لاسي صنعتونه په ټوله لويديځه افريقا کې په ښه ډول لاسوند (مستند) شوي دي. د تيږې د منځنۍ دورې د نېټې معلومونې د ثبت راڅرګندېدل څرګندوي، چې لږ تر لږه د منځنۍ پليسټوسين «Middle Pleistocene» (۱۲۶-۷۸۰ زره کالونه زرګونه کاله پخوا) راهيسې د لويديځي افريقا په شمالي، پرانيستو ساحلي (Sahelian) حوزو او هغو سيمو کې د هستې او پتري ټيکنالوژي شته دی، چې دوی د لويديځ افريقا په شمالي او سويلي دواړو سيمو کې د پليسټوسين يا هولوسين تر وروستنۍ (Terminal Pleistocene/Holocene) پولې (۱۲ زره کالونو) پورې پرې ټينګار وکړ. دا حالت دوی په افريقا کې د بل هر ځای په پرتله، د منځنۍ تيږې دورې (Middle Stone Age (MSA)) د دې ډول ټيکنالوژۍ ځوانه بېلګه جوړوي. په ځنګلونو کې د MSA شتون يوه پرانيستې پوښتنه پاتې کېږي، که څه هم ښايي ټيکنالوژيکي توپيرونه د ژوند چاپيريال په بېلابېلو سيمو پورې اړه ولري. د تيږې وروستۍ دورې (Later Stone Age (LSA)) وګړي د کوچنيو او سترو ډبرينو دودونو په ګډون د پام وړ ټيکنالوژيکي توپير ثابتوي.
۸۶ (عدد)
۸۶ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۸۵ څخه  مخکي او د ۸۷ وروسته موجود دي.
لیبریا
بومي وګړي
ثبت ښيي چې په لويديځه افريقا کې د تيږې وروستۍ دورې د سيراميک يا کلالۍ او اسيراميک ټولنې په تاريخي ډول يو بل رانغاړي او له ساحل څخه د شمال پر لور د مايکرولايتيک يا د کوچنۍ ډبرې د صنعتونو بدليدونکي تراکمونه په جغرافيوي ډول جوړ شوي دي. دا بڼې کېدای شي ټولنيزې شبکې يا د ژوند چاپيريال له بدلون سره د يو ځای شوې کلتوري خپرېدنې يو څه بڼه وړاندې کړي.
۸۶ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۸۶:
لیبریا
بومي وګړي
له کلالۍ سره يو ځای د مايکرولايتيک يا د کوچنۍ ډبرې صنعتونه د ژوو يا ځنګي خواړو څخه د ګټې اخيستنې د يوې روښانه سختۍ په ملتيا د منځنۍ هولوسين “Mid-Holocence” دورې له لورې عام شول. دا ټولنې د له ۳،۵ څخه تر ۴ زره کالونو تر منځ په پرله پسې ډول د خواړو توليدونکو ټولنو ته بدلې شوې. يادې ټولنې ښايي د شمال له کرنيزو او کليوالو وګړو سره د اړيکې له لارې ځکه بدلې شوې وي، چې چاپيريال ورته خورا شاړ يا وچ شو. که څه هم ښکاري راټولېدونکي تر ډېره وروسته مودې پورې د لويديځې افريقا په يو څه ځنګلي برخو کې ژوندي پاتې شوي دي، چې په ياده سيمه کې د ايکولوژيکي پولو پياوړتيا ثابتوي.
۸۶ (عدد)
په کلینډر کې
۸۶ کولاي سي:
لیبریا
د Mande پراختيا
د يادو ډلو نفوذ په ۱۳۷۵ کې د سويلي سوډان د مالي سترواکۍ او په ۱۵۹۱ کې د “Songhai” سترواکۍ په شاتګ يا زوال په واسطه يو ځای شوی و. دا چې د هېواد (کورني) مذهب د دښتې له منځه وړنه وزغمله، اوسېدونکي يو څه لوند ساحل ته لاړل. دې نويو اوسېدونکو د پنبې د څرخولو، د ټوکر اوبدلو، د اوسپنې ويلي کولو، وريجې او sorghum د کښت په ګډون له مالي او سونغای سترواکيو څخه ټولنيز او سياسي بنسټونه له ځان سره راوړل. لږه موده وروسته له هغې چې “Mane” سيمه فتحه کړه، د پخوانۍ مالي سترواکۍ د “Vai” توکم وګړي د (Grand Cape Mount County) سيمې ته کډوال شول. د “Kru” توکم د “Vai” توکم د نفوذ مخالفت وکړ، چې د “Vai” د زيات نفوذ د مخنيوي په موخه يې له “Mane” توکم سره يو اتحاد رامنځته کړ.
ایداري وېش
لیبریا هیواد په ټوله کې په ۱۵ ایداري برخو ویشل شوې.
اقتصاد
وېشنيزه:د افریقایي اتحادیه غړي هیوادونه وېشنيزه:لایبېریا
عبدالهادي داوي
عبدالهادي داوي (۱۲۷۴ ل. - د زمري ۲۸مه، ۱۳۶۱ ل.) د كندهار اوسېدونكى په قوم كاكړ، د عبدالاحد اخونزاده زوى چې په ۱۳۱۳هـ ق كال د جمادى الاول پر ۱۴مه (۱۲۷۴ل) د كابل په باغ عليمردان سيمه كې زېږېدلى دی. پلار يې يو لوستى يوناني طبيب و، چې دامير عبدالرحمن خان په بلنه له كندهاره كابل ته راغلى و. داوي خپلې لومړنۍ زده كړې له خپل پلار څخه وكړې، بيا وروسته پر ۱۲۷۹ كال په حبيبيه ښوونځي كې شامل شو او د وخت له دود سره سم يې تر “رشيديه” پورې زده كړې تر سره كړي او پر۱۲۹۰ كال له دې ښوونځي فارغ شو. عبدالهادي په پښتو او دري شعرونه ويل چې كله يې پرېشان او كله يې هم داوي تخلص ځان ته غوره كړى. په عربي ، انگليسي ، اردو او تركي ژبو هم پوهېده او له دغو ژبو څخه يې پښتو او دري ته ژباړې كولې.
دندې
د مشروطيت غورځنگ گڼ شمېر غړي احساساتي ځوانان وو چې په شور او زوږ سره به يې بيانيي وركولې خو داوي سره له دې چې د همدې غورځنگ غړى و، په متانت سره يې نرمې او سنجيده خبرې كولې چې پر مقابل لوري به يې ډېر زيات ژور اغېز كاوه، په دې توگه يې كولاى شول چې ډېر او ژر خلك تر اغېز لاندې راولي، له همدې كبله يې په خلكو كې په ځانگړي ډول په ځوانانو كې زيات او ژور نفوذ درلود.
د داوي د همدسې اغېزمنو ويناوو او خبره په اړه دا مشهور ده، چې كله داوي په اوږد مهال حبس محكوم شو، نو سيد احمد خان چې د صدارت مشاور و، يو ځل صدراعظم محمد هاشم خان ته د دې خبرې يادونه وكړه چې كه يوه منظمه فرقه له توپونو او ټوپكو سره دغه بې ازاره مرغه (داوي) ته په لاس وركړې نو په باور سره هغه به يې له كارولو عاجز وي، نو بيا مو ولې داسې يو بې ضرره سړى په زندان كې ساتلى دى؟ محمد هاشم خان يې په ځواب كې وويل: هغه نه پېژنئ، له دغې ارامې او صالحې څېرې سره د هغه يوه خبره د توپ له يوې مرۍ څخه زيات اغېز لري.
داوي تر ډېره د سراج الاخبار په اداره كې له محمود طرزي سره پاتې شو، همدلته يې د مشروطيت غورځنگ له ټولو ځوانانو سره پېژندگلوي وشوه، همدا أول يې له امان الله خان سره چې هغه مهال شاه زوى (شهزاده) و، ډېر نژدې اړيكي جوړ كړل. د ۱۲۹۷ ل كال د چنگاښ پر ۱۲ چې د امير حبيب الله خان د زېږېدا جشن و او چې امير په خپل موټر كې د كابل د شور بازار له كوڅې څخه تېرېده، د داوي يوه احساساتي ځوان ملگري عبدالرحمن لودين پر امير د تومانچېډزې وكړې، خو گولۍ پر امير و نه موښته او خطا لاړه، عبدالرحمن خان لودين يې سملاسي زندان ته واچاوه او د همدې ورځې پر سبا يې داوي هم ونيو او اوه مياشتې له ډېرو كړاوونو سره په زندان كې وساتل شو. داوي په زندان كې و چې پلار يې وفات شو، خو ده له دې ټولو ستونزو او كړاوونو سره سره خپل زغم له لاسه ور نه كړ او د خپلې مبارزې لړۍ يې پسې وغځوله.
د امير درباريانو داسې انگېرله چې د مشروطيت غورځنگ دغه دواړه غړي به ډېر ژر په دار وځړول شي، خو په خپله امير د دوى د وژلو امر و نه كړ. امير د همدغه كال په مني كې جلال اّباد ته لاړ او خبره تر پسرلي پاتې شوه، خو چې بيا څو پسرلى كېده او امير بېرته كابل ته راتلو، نو امير د پسرلي تر راتگ مخكې د لغمان په كله گوش كې د ۱۹۱۹كال د فبروري پر ۲۰مه ووژل شو.
ښاغلى سيد مسعود پوهنيار د همدې پېښې په اړه ليكي: “هنگاميكه كه در ماه سرطان ۱۲۹۷هـ (۱۹۱۸م) سپاهيان اّمده او را به زندان مى بردند، بى اندازه مى ترسيد چنانچه از شدت ترس دهانش خشكى مى نمود، وقتيكه نزديك كنبد كوتوالى رسيد مى خواست كه از جوى اّب كنار سرك نزدك بانك شاهى كمى اّب بنوشد اما درين وقت وجدانش او را ملامت كرد كه هر گاه باين اندازه ترسو و بزدل بودى پس چرا اّن اشعار زننده را مى سرودى و به تحرير اّن نوشته هاى انتقاد اّميز چرا مى پرداختى، موصوف علاوه كرده گفت باخود مى انديشيدم كه شايد مورد طعنه سپاهيانى كه او را به محبس مى برند قرار گيرم، كه چرا اينقدر بى جرئت هستم، لذا از نوشيدن اّب خود دارى كردم.”
داوي ډېر وخت همداسي كړي او په همداسې حالاتو كې يې سر گرېوان ته ټيټ كړى او بيا يې هغه كار كړى چې وجدان ورته ويلي.
كله چې د امير عبدالرحمن خان تر مرگ وروسته امان الله خان پاچا شو، ټول ځوانان يې خوشي كړل، چې داوي هم په دې لړ كې له زندان څخه راخلاص شو، څنگه چې داوي له پخوا له امير امان الله خان سره پېژندل او دوى دواړه د مشروطيت غورځنگ غړي وو، نو داوي له نوي پاچا سره د خپلواكۍ په گټلو او هېواد په سمسورۍ كې برخه واخيسته، داوي د نوي جوړې شوې خپرونې “امان افغان” مسوول مدير وټاكل شو چې لومړۍ گڼه يې د ۱۲۹۸ كال د وري پر ۲۲مه چاپ شوه.
كله چې داوي هېواد ته راستون شو په ۱۳۱۱ كال د ادبي ټولنې (انجمن ادبي) افتخاري غړى شو.
په ۱۳۱۲ل كال د اوإد مهال لپاره په زنداني كېدو محكوم شو چې بيا يې ۱۳ كاله پرله پسې د زندان كړاوونه وزغمل او د ۱۳۲۵ ل كال د ليندۍ پر ۲۵مه له زندان څخه را خلاص شو.
داوي ډېر وطندوست شخصت و، له خپلو خلكو او هېواد سره يې ډېره مينه لرله او پردي يې پردي بلل، ځكه خو يو ايراني ديپلومات خپل هېواد (ايران) ته د څارگرۍ په راپورونو كې داوي په ناسمه او سپكو الفاظو ياد كړى، كه څه هم د دغو راپورونو د چاپ زيارن چې وروسته يې د “كرسى نشنان كابل” په نامه چاپ كړى، يو ډول تعبير وركړى، خو كه شپه تياره ده مڼې په شمار دي.
داوي چې كله له زندان څخه را خلاص شو په ۱۳۲۷ ل كال كې د شاهي دربار سرمنشي وټاكل شو، په ۱۳۲۸ ل كال كې د كابل د ده سبز د خلكو له خوا د شورا اتمې دورې ته د وكيل په توگه غوره شو، په ۱۳۲۳ ل كال كې په مصر كې د افغانستان د سفير په توگه وټاكل شو، په ۱۳۳۴ ل كال په اندونيزيا كې د افغانستان سفير وټاكل شو چې تر ۱۳۳۸ كال پورې يې دغې دندې ته دوام وركړ.
عبدالرحيم ايوبي
عبدالرحيم ايوبي په ۱۳۶۰ لمریز کال کې د ارغنداب ولسوالۍ په ملک ایوبي کلي کې زېږېدلی دی. نوموړي خپلې ثانوي زده کړې د کندهار ښار د میرویس بابا په لېسه کې پای ته رسولي دي. هغه په کورنیو چارو وزارت کې له دندې سربېره د غزني، زابل او کندهار د پولیسو قوماندان په توګه دنده ترسره کړې ده. په ۱۳۸۸ لمریز کال کې یې د کاکر لوجستیکي او ساختماني شرکت تاسیس کړ او اوس مهال د SLC د کمپنۍ مرستیال دی.
عبدالهادي داوي
دندې
په ۱۳۴۵ ل كال كې د مشرانو جرگې رئيس غوره شو او د ۱۳۴۳ د اساسي قانون د جوړونې په مشورتي كمسيون كې يې هم برخه واخيسته.
عبدالرحيم ايوبي
سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
عبدالهادي داوي
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغاني ليکوال وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغان وزيران
د عثماني سترواکۍ له منځه تلل
د عثماني امپراتورۍ له منځه تلل (۱۹۰۸-۱۹۲۲ز کلونه) هغه مهال پیل شول چې ځوانو ترکانو انقلاب وکړ او د ۱۸۷۶ز کال اساسي قانون یې بېرته راژوندی او د عثماني پارلمان لپاره يې د دوه پړاویز ټاکنیز نظام له لارې ګڼ ګوندي سیاست رامخې ته کړ. په ورته مهال، د عثمانیزم په نامه یوه نوي راټوکېدولي غورځنګ وده وکړه. دې غورځنګ هڅه کوله چې د مذهب او توکم په پام کې نیولو پرته د ټولیزې عثماني ملت پالنې له لارې د امپراتورۍ وحدت او یووالی وساتي. په سترواکۍکې دننه، په لومړي سر کې نوی اساسي قانون د یوه داسې فرصت په توګه مثبت وبلل شو چې دولتي بنسټونه عصري کوي او د بېلابېلو توکمیزو ډلو تر منځ ټولنیزه ترینګلتیا هواروي.
پر ځای یې، دا پړاو د سترواکۍ د پاتې کېدو او ړنګېدو د شپې کیسه شوه. په پوځي سمونونو سربېره، عثماني پوځ د ایټالیا-ترکیې په جګړه (۱۹۱۱-۱۹۱۲ز کلونه) او بالکان په جګړو (۱۹۱۲-۱۹۱۳ز کلونه) کې ویجاړوونکې ماتې وخوړه او په پایله کې یې عثمانیان له شمالي افریقا او نږدې ټولې اروپا څخه ووېستل شول. دوامداره ناآرامۍ چې ترکیه یې لومړۍ نړیوالې جګړې ته ورننوېسته د ۳۱م مارچ د پېښې، د ۱۹۱۲ ز کال عثماني کودتا او ۱۹۱۳ ز کال عثماني کودتا لامل شوې. د یووالي او پرمختګ کمېټې (CUP) حکومت په دې پړاو کې زښته ډېر سختدرېځی شو او د امپراتورۍ د ارمني، اسېري او یوناني اتباعو پر وړاندې یې توکمیزه پاکوونه او ټولوژنه ترسره کړه. دې پېشو ته ځېنې مهال په ټولیزه توګه وروستۍ عثماني ټولوژنه هم وايي. په لومړۍ نړیواله جګړه کې عثمانیانو برخه واخیسته چې په پایله کې یې مات شول او د سېور تړون له مخې یې د عثماني سلطنت پاتې ځمکې ووېشل شوې. دا تړون چې په لندن کې ترسره شو، عثماني دولت ته یې اسمي (په نوم) ځمکه ورکړه او ورته ویې ویل چې دا به د "عثماني خلافت" ځمکې وي (کټ مټ لکه واتیکان چې د کاتولیک پاپ په مشرۍ یو راهبي-سلطنتي دولت دی)، او پدې توګه یې دوی یې زښته کمزوي کړل. د دې ترتیب تر شا یو عامل د برتانیې هغه لېوالتیا وه چې د خلافت غورځنګ له پښو وغورځوري.
د استانبول اشغال او بیا ورسره د ازمیر اشغال د ترکانو د ملي غورځنګ د انسجا لامل شول چې په پای کې یې ترکانو د خپلواکۍ جګړه وګټله. عثماني امپراتورۍ ته په رسمي توګه د ترکیې د سترې ملي شورا لخوا د ز کال د نومبر میاشتې په لومړۍ نېټه د پای ټکی کېښودل شو. د عثمانیانو وروستی پاچا په هغو ځمکو کې نامطلوب عنصر اعلان شو چې د دوی عثماني کورنۍ پرې له ۱۲۹۹ز کال راهیسې پاچهي کوله.
ټولنیزې شخړې
په اروپا کې د ملت پالنې یا نشنلېزم په راپورته کېدو سره، دا لویه وچه د ملي دولتونو تر واک لاندې شوه. په ۱۹مه پیړۍ کې په عثماني امپراتورۍ کې ملتپالنې وده وکړه چې په پایله کې یې په ۱۸۲۱ز کال کې یونان، په ۱۸۳۵ز کال کې سربیا او په ۱۸۷۷-۱۸۷۸ ز کلونوکې په بلغاریا کې د یوه خپلواک هېواد په توګه رامنځته شول. د اروپایی هیوادونو برعکس، عثمانی امپراتورۍ د فرهنګي زغم او همرنګۍ له لارې د فتحه شویو ولسونو د ادغام لپاره لږ هڅې وکړې. د دې پر ځای، عثماني سیاست دا و چې د "ملت" نظام له لارې حکومت وکړي، چې د هر مذهب د عقیدتي ټولنو څخه جوړ نظام و.
امپراتورۍ هېڅکله خپلې مفتوحه سیمې له اقتصادي اړخه یولاس نه کړې او له همدې امله یې هېڅکله له خپلو اتباعو سره یو ټینګ تړاو رامنځته نکړ. د ۱۸۲۸ او ۱۹۰۸ ز کلونو تر منځ، امپراتورۍ د دولت او ټولنې د سمون له لارې هڅه وکړه چې صنعتي کېدلو او په چټک ډول راټوکېدونکي نړیوال بازار ته ځان ورورسوي. د عثمانیزم مفهوم چې د فرانسې انقلاب د ټولنیز تړون د متفکرینو مونتیسکیو او روسو څخه الهام اخیستونکو ځوانو عثمانیانو لخوا راټوکېدلی و، د ملتونو تر منځ یې مساوات دود کړل او په ډاګه یې کړه چې هر تبعه د قانون پر وړاندې مساوي حقونه لري. د عثمانیزم پلویانو باور درلود چې د عثمانیانو په توګه د ټولو بېلابېلو توکمونو او مذهبونو منل ټولنیزې مسئلې هواروي. د "تنظیمات" په نامه اصلاحاتو څخه وروسته، د امپراتورۍ په جوړښت کې زښته ستر سمونونه رامنځته شول. د ملت نظام اصل له منځه یونه وړل شو بلکې سیکولر سازمانونه او پالیسې ګانې جوړې شوې. لومړنۍ زده کړې او جبري عسکري خدمت په نامسلمانانو او مسلمانانو یو شان پلی کېده. مایکل هېکټر وايي چې په عثماني امپراتورۍ کې د ملت پالنې راټوکېدل د عثمانیانو د هغو هلوځلو پر وړاندې د سخت غبرګون پایله وه چې غوښتل یې پر هغو ټولنو لاډېر مستقیم او مرکزي حکومت وکړي چې له دې وړاندې یې ډېره خپلمنځني خپلواکي درلوده.
اقتصادي مسئلې
د دې پړاو په بهیر کې بهرنیو هېوادونو ته امتیاز ورکول د اقتصادي پالیسۍ اصلي بحث و. دوی پدې اند و چې بهرنیو هېوادونو ته په امتیاز ورکولو سره بهرنۍ مرستې د ټولواکۍ په ګټه دي. په بېلابېلو قضايي برخو کې عثماني چارواکي په هرو موکه کې د رشوت په لټه کې و او د یوه ناوړه او تبعیضي مالیاتي سیسټم عواید یې په بډه وهل. دې چارې د اختلاس په وسیله هر هغه صنعت ویجاړ کړ چې د پایښت هڅه یې کوله او د ټولواکۍ د ډېری هغو اتباعو پر وړاندې یې مبارزه وکړه چې د خپلواکۍ غوښتنه یې کوله.
د عثمانیانو دولتي پور د اروپايي ځواکونو له خوا د کنټرول د هغه ستر پلان برخه وه چې له لارې یې د نړۍ سوداګریزې ګټې ترلاسه کولې او ښايي دا چاره د عثماني امپراتورۍ په ګټه نه وه. دا پور د عثمانیانو د عامه پور ادارې لخوا مدیریت کېده او واک یې د ټولواک عثماني بانک (مرکزي بانک) سره و. له نړیوالې جګړې وړاندې ټول پور ۷۱۶۰۰۰۰۰۰ امریکایي ډالره و چې ۶۰ سلنه یې د فرانسې هغه و. جرمني ۲۰ سلنه پور ورکړی و. انګلستان ۱۵ سلنه پور پرې درلود. د عثمانیانو د پور ادارې د ټولواکۍ د ډېری مهمو عواید کنټرول په لاس کې درلود. شورا په مالي چارو واک درلود؛ دوی آن په ولسوالیو کې پر کورنیو ژویو د مالیې ټاکلو کنټرول درلود.
د ځوانو ترکانو انقلاب
د ۱۹۰۸ز کال په جولای میاشت کې، د ځوانو ترکانو انقلاب د امپراتورۍ جوړښت بدل کړ. د یووالي او پرمختګ کمېټې د دویم سلطان عبدالحمید د مطلق واک پر وړاندې پاڅون وکړ او د اساسي قانون دویمه دوره یې رامنځته کړه. د ۱۹۰۸ز کال د جولای په میاشت کې، دویم عبدالحمید د ۱۸۷۶ زکال عثماني اساسي قانون ومانه او بېرته یې راژوندی کړ.
دې انقلاب ګڼ ګوندي ډموکراسي رامنځته کړه. وروسته بیا ځوانو ترکانو خوځښټ خپل ګوندونه هم اعلان کړ چې د هغوی تر منځ یو یې "یووالی او پرمختګ" او بل یې "عثماني آزادي ګوند" و.
کوچني ګوندونه لکه عثماني سوسیالیست ګوند او توکمیز ګوندونه لکه د خلکو فډراتیف ګوند (بلغاریا څانګه)، بلغاري اساسي قانون کلبونه، په فلسطین کې یهودي سوسیال ډموکراټ کارګري ګوند (پوآل زیون)، الفتات (چې ځوان عرب ټولنه یې هم بولي، جمیعه العربیه الفتاه)، اداري نامتمرکز عثماني ګوند، او ارمنیان د ارمېنېکان، هونچاکین او ارمني انقلابی فدراسیون (ARF/دشناک) تر ټولنو لاندې راټول شوي وو.
په پیل کې، د متحد پاتې کېدو لپاره لېوالتیا موجوده وه او سیالو ډلو هیله درلوده چې یو ګډ هېواد ولري. داخلي مقدونیايي انقلابي سازمان د یووالي او پرمختګ له کمېټې سره همکاري درلوده، او یونانیان او بلغاریایان له دویم ستر ګوند، آزادي ګوند، سره یوځای شوي وو. د بلغاریا فډرالیستې څانګې انقلاب ته هرکڷی ووایه، او دوی وروسته بیا خلکو فډراتیف ګوند له اصلي سیاستونو سره یوځای شول. د داخلي مقدونیايي انقلابي سازمان پخوانیو مرکزیانو د بلغاریا اساسي قانون کلبونه جوړ کړل، لکه پي اېف پي، او دوی د ۱۹۰۸ز کال په عثماني عمومي ټاکنو کې برخه واخیسته.
اصفهان ولايت
اصفهان ولايت (په انگرېزي کې: Isfahan) د ایران د ولایتونو څخه یو ولایت دی. مساحت یې 107,029 کيلوميټر2 (41,324 مربع ميل) کیلومتره مربع ده او تقریبا 4,590,595 نفوس لري. د اصفهان ولايت د ولایت پلازمينه د اصفهان ښار دی. په دې ولايت کې که د گڼې گوڼې خبره وکړی شي نو 41.6 تنه په يو مربع کيلوميټر کې (108 تنه په يو مربع ميل کې) اوسيږي.په دې ولايت کې ټول 21 ولسوالۍ (کومو ته چې په سيمه ايزه توگه شهرستان ويلی کېږي) دي.
د اصفهان ولایت (په پارسی: استان اصفهان) د ایران ولایتونو څخه یو ولایت دی چی د ایران په مرکز کی پروت دی. مساحت یی ۱۰۷،۰۲۹ کیلومتره مربع ده او په اوس وخت کی تقریبا ۴،۵۵۹،۲۵۶ نفوس لری. د ولایت پایتخت اصفهان دی.
نور ولولئ
وېشنيزه:د ایران ولایتونه
په خپل ځان باور
په خپل ځان باور او هڅه یا انګېزه – Personal Confidence and Motivation انګېزه یا هڅه او په ځان باور په سوداګریزه نړۍ کې په ډېرو بحث شوو او څېړل شوو موضوع ګانو کې یوه موضوع هڅه او انګېزه ده. هغه څه چې خلک کوي ولې ېې کوي او څرنګه مونږ خلک دې ته اړ اېستلای شو چې هغه څه وکړي کوم چې مونږ په سوداګریز ځای کې کول غواړو؟ که مونږ چېرې په دې وپوهېږو چې ولې خلک هڅه کوي او د کړنې لپاره انګېزه لري، نو مونږ کولای شو چې دوي وهڅو ترڅو چارې خورا ښې ترسره کړي. څومره چې خلک زېاته هڅه او انګېزه د خپلو ټاکل شوو موخو د لاسته راوړلو لپاره لري همدومره ېې په خپلو وړتیاوو باور وده کوي، او همدا چاره ېې نور هم د کړنو لپاره هڅوي.
خو په کار کې تاسې په خپلې هڅې او انګېزې او پر خپل ځان د باور جوړولو کار هم کولای شی تر څو خپلې موخې ته ورسېدای شی. کله چې خلک په کار کې هڅه یا انګېزه او په خپل ځان او خپلو وړتیاوو باور ولري نو څو مثبت فکتورونه ېې پایله وي:
۱- په دندې کې قناعت او خوښي کې ښه والی رامنځته کیږي
۳ – کاري چاپېریال کې ښه والی رامنځته کیږي
۴ – تمرکز د کړنو پر پایلو وي
۵ – هر کس په دنده کې خپل رول او مسولیت پېژني
په ځان باور
مونږ ټول هغه خلک پېژنو چې په ځان باور لري. دا خلک کله چې د ژوند له خنډونو سره مخ شي نو ارام وي. مخکې له دې چې نا ارامه شي او یا هم وخت ضایع کړي ستونزو ته د ځواب ویلو لپاره عمل کوي. په کار کې دا ډول خلک بریالي وي ځکه چې که له هر ډول وضعېت سره مخ شي نو په خپلو وړتیاوو باور لري او د خپلو وړتیاوو په ذریعه وضعېت کنټرول یا اداره کوي. د بېلګې په توګه: پرېزنټېشن جوړ کړئ؟ کومه ستونزه نشته! – په ځان باور لرونکي خلک پرته له دې چې وېرې ته اجازه ورکړي تر څو د کړنې خنډ وګرځي پرزېنټېشن جوړوي.
یو کس چې په ځان باور لري نو:
۱ – کله چې خپله کمزورتیا اداره کوي په خپل استحکام او ځواک هم تمرکز کوي
۲ – له خطر اخیستو وېره نلري
۳ – د لوړو موخوپه تعینولو سره د ځان له ننګونې خوند اخلي
۴ – د هغو فرصتونو په لټه کې وي چې په ځان کې ښه والی راولي
۵ – کله چې تېروتنه وکړي له منلو ېې وېره نلري
۷ – په کاري ځای کې په هره کچه اړیکه لرلای شي
۸ – د خپلو کمزورو ټکو د پټولو هڅه نکوي
په ځان کې هڅه او انګېزه مونږ ټول هیله لرو چې په خپل ژوند کې یو څه لاسته راوړو. په دې پوهېدل غواړو چې یو داسې څه مو لاسته راوړي کوم چې ارزښت لري، اړین دي، بې معنی ندي.
هڅاند کېدل یا انګېزه لرل په دې معنی دي چې:
۱- په خپل ځان باور کې ښه والی راولو
۲ – د خپل ځان نظم یا ډیسپلین لوړ کړو
۳ – د لاسته راوړنې لپاره بېلګې وټاکو
۴ – خپل ځان وننګوو ترڅو د درک شوو حدودو لرې ولاړ شو
۵ – کله چې موخې ته ورسېږو خپل ځان ته خپله جایزه ورکړو
څومره مو چې لاسته راوړنې زېاتې وي همدومره مو په ځان باور زېاتیږي. څومره مو چې په ځان باور زېاتیږي همدومره مو د لاسته راوړنو وړتیا زېاتیږي. که چېرې د موخې لاسته راوړنې کې له ماتې سره مخ شو نو برعکس پایله امکان لري. که چېرې له ماتې سره مخ شو د بیا کولو لپاره زمونږ پر انګېزې هم اغیز کوي. د انګېزې او په ځان د باور لرلو ترمنځ په اړیکې پوهېدل ډېر اړین دي.
د باور تعریف
ډېر خلک غرور او په ځان باور سره ګډوي یا ېې توپیر نشي کولای. مغرور کس وېرېدونکی کس وي او غرور د خپلو کمزورتیا د پټولو لپاره یوه لار ګڼي، په خبرو ځان ښودنه کوي، خو په ځان باور لرونکی کس په خبرو کې ځان ښودنه نکوي ځکه چې د هغه کړنې د هغه په استازیتوب خبرې کوي. یو مغرور کس چې کله تېروتنه وکړي هېڅکله په دې اعتراف نکوي چې تېروتنه ېې کړې بلکې په ځان باور لرونکی کس چې کله تېروتنه وکړي له اعتراف کولو وېره نلري ځکه پوهیږي تېروتنه ېې ارزښت او وړتیا له منځه نشي وړلی. مغرور کس هڅه کوي چې په فزیکي توګه ښه ښکاره شي مګر په ځان باور لرونکی کس کوښښ کوي چې ښه واوسي او په خورا ښه توګه چارې ترسره کړي.
د هڅې یا انګېزې تعریف
د هڅې ساده تعریف د کړنې یا عمل لپاره دلیل ته وایي. که چېرې دا دلیل په کافي توګه منطقي وي، او یا د کړنې لپاره کافي هڅونکی وي نو لاسته راوړنې به مو خورا زېاتې وي کنه برعکس پاېله به ولري.
په ځان د باور په اړه تیوریانې یا نظرونه
په دې برخه کې په ځان د باور، د ځان احترام، د ځان اغیزمنتوب تر منځ د توپیر ازموینه کوو چې هر یو ېې د کار ځای کې اړین دي.
د ارواه پوهنې له نظره په ځنې نظرونو پوهېدل اړین دي تر څو یو کس د خپلې روغتیا ساتنه وکړای شي، وړتیا ېې یوه دنده پر مخ یوړای شي.
په ځان باور له دوه برخو جوړیږي :
۱- د لاسته راوړنې لپاره کافي تجربه لری کنه ؟
۲ – خپل ځان ته د دې اطمینان ورکول چې د لاسته راوړلو وړتیا لرې کنه ؟
فکر وکړئ چې د مرکې یا انټرویو وړتیا لری خو په انټرویو کې ارام نه یاستی دلته تاسې وړتیا لری مګر خپل ځان ته مو اطمینان نده ورکړی. له بلې خوا ممکن تاسې داسې باور ولری چې یو څه کولای شی خو د کولو لپاره وړتیا نلری په دې صورت کې تاسې په خپل ځان اطمینان لری خو د لاسته راوړنې لپاره ېې کافي زده کړه او تجربه نلری. ریښتینی په ځان باور هغه وخت جوړیږي چې د تجربې او په ځان د اطمینان ترمنځ توازن شتون ولري.
د ځان احترام
د ځان احترام د خپل ځان د احترام اود ځان په اړه د ښه فکر لرلو ظرفیت ده. په دې معنی چې ته د یو کس یا فرد په توګه له نورو توپیر لرونکو د وړتیا یو سیټ، استعدادونه او مهارتونه لرې او ته ېې قدرداني او له خپل ځان سره ستاینه کوې. ډیوېډ برنس خپل ځانته احترام داسې تعریف کوي ” که ته د ژوند یوې برخې کې بریالی وې او یا نه، هغه ظرفیت د کومې په ذریعه چې د ځان په اړه د مینې لوړه کچه احساس کړای شي.”
ارواه پوه مکسین ایلیوټ د ځان د احترام په اړه څېړنه کړې هغه وایي: کله چې خلک له شاتګ سره مخ شي نو په هر کس کې ځانته د احترام کچه څرګندیږي چې له یو بل سره توپیر لري. کوم خلک چې د ځان د احترام لوړه کچه لري نو د دې وړتیا لري چې یو ورانونکي یا ویجاړونکي وضعېت ته د خپلې تجربې له مخې ځواب ووایي، مقاومت کوي او د ځان احترام ته د زېات زېان اوښتو مخه نیسي. داسې خلک د زېان لیدو سره سره بیا هم خپل ځان با ارزښته، با استعداده ګڼي. خو ډېر خلک چې کله له یو منفي وضعېت سره مخ شي د ځان احترام ته خورا زېات زېان اړوي. داسې خلک له ماتې سره له مخ کېدو وروسته فکر کوي چې دا ورته ثابته شوه چې دوي نشي بریالي کېدای او په ژوند کې له کړنې وروسته ورته فکر کوي.
د ځان اغیزمنتوب
البرټ باندورا د ځان د اغیزمنتوب ماهر یا کارپوه ده. هغه وایي چې ” د ځان اغیزمنتوب طرحه شوې موخې ته د رسېدو لپاره د خپلو وړتیاو اوکړنو په اړه قضاوت ده، دا قضاوت نه چې کومې وړتیاوې لرو بلکې د دې په اړه قضاوت چې په همدې وړتیاو کومې چې لرو څه کولای شو. ” په بله معنی داسې قضاوت کول چې څه کولو کې بریالي کېدای شو او څه کولو کې نشو بریالي کېدای.
د ځان د اغیزمنتوب سرچینې
۱ – ځان په کار پوه کول، په کار کې تجربه لرل
۲ – ټولنیزې نمونې یا ټولنیز ماډلونه
۳ – ټولنیز تشویق
۴ – احساساتي حالتونه
کله چې کار کوی او هره پایله لاسته راوړی تجربه مو زېاتیږي او له تجربې زېاتېدو سره مو د ځان د اغیزمنتوب کچه لوړیږي. خو کمه اندازه ماته خوړل هم ښه وي کنه خلک به داسې فکر وکړي چې کله یوه نوې چاره پېل کوي باید هرومرو بریا تجربه کړي. شاتګ سره مخ کېدل هم اړین دي ځکه چې شاتګ مونږ ته راښي چې باید با ثباته هڅې وکړو تر څو پر مختګ وکړای شو. په دې ټولو وضعېتونو کې باید یو کس له خپګان سره مخ نشي تر څو وکولای شي چې د ځان د اغیزمنتوب کافي لوړه کچه لاسته راوړي.
کله چې یو ځل بریالي شو نو فکر کوو چې بیا ېې هم کولای شو.
د هغو خلکو بېلګې چې تاسې سره ورته وضعېت پرې تېر شوی وي او بریالي شوي وي؛ ځکه چې دا مونږ کې باور جوړوي چې مونږ هم لکه د بل کس په څېر بریالي کېدای شو. خو که داسې خلک وګورو چې مونږ ته په ورته وضعېت کې وو او له ماتې سره مخ شوي دي نو زمونږ د ځان د اغیزمنتوب کچه کمولای شي.
مونږ تل باور کوو چې مونږ ېې هم ډېر په اسانه لاسته راوړی شو که چېرې په دې وپوهېږو چې مونږ ته ورته وضعېت کې کس په لاسته راوړنه کې بریالی شوی وو.
که چېرې یو کس د پام وړ شکونه په خپلو وړتیا یا بریالي کېدو ولري مونږ کولای شو په خبرو د دې کس شک ته د پای ټکی کېږدو او با ثباته کوښښ ته ېې وهڅوو تر څو په یوه کړنه کې د تشویق له لارې خپلې ټولې وړتیاوې وکاروي. ټولنیز تشویق لکه څرنګه چې په یو کس کې د اغیزمنتوب کچه لوړولای شي همداسې ېې له منځه هم وړلای شي. هیڅکله هغه مه تشویق کوی کوم چې کړنو لپاره کافي زده کړه، مهارت، وړتیا او تجربه نلري ځکه که له ماتې سره مخ شي نوفکر به وکړي چې هېڅکله نشي بریالی کېدای او د اغیزمنتوب کچه به ېې هم له منځه ولاړه شي.
خلک چې کله یوه کړنه ترسره کوي د کړنې په اړه له خپل احساساتي حالت څخه قضاوت کوي. که چېرې د ذهني فشار یا سټرس او تشویش سره مخ شي نو فکر کوي کمزوري دي او دا احساس د زېان رسونکي په توګه منځګړی کوي. اروایي وضعېت هم د ځان د اغیزمنتوب په کچه کې رول لري. مثبت حالت ېې لوړوي او منفي حالت ېې له منځه وړي. کوم کاري چاپېریال کې چې د سټرس د کمېدو فرصت ورکول کیږي د کمېدو لپاره د سټرس مدیریت ورښي او خپلو کار کوونکو ته وایي چې سټرس د ژوند یوه نورمال برخه ده بلکې کومه کمزورتیا نده او په همدې چارې سره په خپلو کار کوونکو کې د ځان د اغیزمنتوب کچه لوړوي.
څرنګه د ځان اغیزمنتوب په چارو اغیز کوي
د ځان د اغیزمنتوب څلور اروایي پروسې:
۱ – معنوي بهیر یا ادراکي پروسه
۲ – د هڅونې بهیریا پروسه
۳ – اغیزمن بهیر
۴ – د انتخاب پروسه یا بهیر
د معنوي بهیر یا ادراکي پروسې پر وخت مونږ خپلې وړتیاوې او استعدادونه څېړو ترڅو خپلې موخې ته ورسېدای شو. په دې پروسه کې خپل فکر یا ذهن کې یو منظر یا سیناریو جوړو او فکر کوو چې که داسې وکړم څه به وشي ؟ ډېر وخت ځینې خلک د فکر په ځای له ځان سره پټې خبرې کوي. په دې پروسه کې انسان د پېښو مخنیوی کوي او یا یوې پېښې ته په ژوند کې د پېښېدو لار پرانیزي. د پېښو پایله په ذهن کې انځور کوي، فرضیې جوړوي او د پېښې په اړه وړاندوینه کوي. که تاسې کې د ځان د اغیزمنتوب کچه لوړه وي نو د ذهني فشار لاندې یا د سټرس لاندې وخت کې هم سمه وړاندوینه کولای شی.
د ځان هڅه یا انګېزه له فکره تولیدیږي او په همدې وجه د ځان اغیزمنتوب پکې خپل رول لري. مونږ د ځان په هڅونې کې له احتیاط څخه کار اخلو په دې معنی چې فکر کوو او فکر کې د لاسته راوړنې په اړه خپل باور لرو چې هو یا نه، لاسته ېې راوړی شو یا ېې نشو. له دې وروسته بیا خپل د معنوي بهیر یا د ادراکي پروسې مهارت کاروو تر څو ځانته موخه وټاکو او په دې ځان پوه کړو چې کوم ګامونه پورته کول د موخې د لاسته راوړنې لپاره اړین دي.
دا تیوري په درې فرعي سیټونو وېشل شوې:
۲ – د پاېلې هیله یا توقع: په دې پروسه کې مونږ فکر کوو که داسې چلند اختیار کړو نو داسې پایله به ولري په دې معنی چې څومره هڅه، څه ډول چلند، مرسته… به څه ډول پایله ولري. چې همدا مونږ کې د کولو لپاره انګېزه پیدا کوي. که چېرې د ځان د اغیزمنتوب کچه مو ټیټه وي نو د دې وړاندوینه نشو کولای چې څه ډول چلند، څومره هڅه … او همداسې نور مونږ خپلې موخې ته رسولای شي.
۳ – د موخو د ټاکلو له مخې په خپل ځان نفوذ کول: کله چې ننګونې او خپلې موخې وټاکو نو له همدې لارې خپله انګېزه د نفوذ لاندې راوستی شو یا پر خپلې انګېزې کې نفوذ کولای شو. که چېرې خپلې موخې ډېرې ساده په نظر کې راشي نو د ځان د اغیزمنتوب د لوړې کچې لرونکی سم د لاسه خپلې موخې لوړې ټاکي که چېرې مو د ځان د اغیزمنتوب کچه ټیټه وي نو موخې به هم ډېرې ټیټې او ساده وي.
څرنګه مونږ خپله د مقاومت وړتیا درک کوو؟ که چېرې مونږ یو ستونزمن وضعېت سره مخ شو او د ځان د اغیزمنتوب کچه مو کمه وي نو پایله ېې سټرس یا ذهني فشار وي. که چېرې د ځان د اغیزمنتوب کچه مو لوړه وي نو په ستونزمن وضعېت کې مقاومت کوو او د تېښتې یا سټرس پر ځای په عمل کولو لاس پورې کوو. په بله معنی هغه چې د ځان د اغیزمنتوب لوړه کچه لري نو که ژوند کې هر ډول وضعېت سره مخ شي اداره کولای ېې شي او هغه کسان چې د ځان د اغیزمنتوب کچه ېې ټیټه وي داداره کولو پر ځای له تشویش او ذهني فشار سره مخ کیږي.
په مونږ کې په ځان د باور کچه او زمونږ وړتیاوې هغه چاپېریال ته شکل ورکوي چې مونږ ېې انتخاب کوو، د پوهنیزې لار په انتخاب کې مرسته کوي، همداسې د مسلک او دندې په انتخاب کې هم مرسته کوي. که په داسې چاپېریال کې ېې چې ته پکې ناخوښ ېې نو لمړی دا پوښتنه له ځانه وکړه چې ایا دا مقام چېرې چې ته ېې تا خپله ځانته انتخاب کړی کنه ؟
که چېرې تا خپله نه وي انتخاب کړی له پورته یادې شوې پروسې کار واخلی.
ديکلوفيناک
دیکلوفیناک (په انگرېزي: Diclofenac) د غیر ستروئیدی درملونو څخه دی چی د دردونو، تبو او التهابونو دعلاج د پاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. نوموړي مسکن د اوسټوارترايټس، پوښتورگو تيږه، ريوماتايډ ارترايټس او حیض دردونو د علاج لپاره هم کارېدلای سی.
تاریخ
دیکلوفیناک په ۱۹۶۰ کال کی په سويس کی د J. R. Geigy A. G. ( په اوس وخت کی Novartis) په شرکت کی د Alfred Sallmann او Rudolph Pfister لخوا جوړ شو او په اوس وخت کی د مسکنونو څخه گن شمیر لرونکی درمل دی چی د گولی،ملهم، جل, پيچکاري، پلاستر او شاپ په شکلونو کی جوړ شوی دی.
مېکانيزم
دیکلوفیناک د فېنیل آسېتیک اسیډ یو مشتق دی چی د انسانانو په بدن کی د سیکلواکسیجېناز اېنزیم بندوی او د پروستاگلندینونو او نورو التهاب کونکی توکو د جوړولو کم کوی. نوموړي درمل د دردونو او تبو پر ضد او د پیوندی (نښلوونکي) انساج پر جوړولو باندي ښه آغېزه لري. دیکلوفیناک د وينو په پلازما کی د پروتئينونو سره بندېږي (تړل کېږي) او تر ټولو زیات تمرکز (غلظت) یی په وینه کی تر دوو ساعتو وروسته اوج ته ورسېږي. دغه درمل تر دوو ساعتو وروسته د بدن څخه د متیازی سیستم په مرسته جلا کېږي.
څنگ اغېزې
دغه درمل په هغو کسانو کې چې د معدې پیپټیک زخم لري مضاد استطباب دی. که ناروغ ته د معدې او کولمو ستونزې د دې درملو د کارولو له سبب پېښېږي نو باید دیکلوفیناک بې له ځنډه ورباندی قطع شي. که ناروغ د دیکلوفیناک حساسیت ولري نو ور کول ئې مضاد استطباب دی. دیکلوفیناک د ماشونو او اميدوارو ښځو د پاره مناسبه نه ده.
اندازه
ددی درملو تعقیبیه اندازه په ورځ کې ۵۰ – ۱۵۰ میلیگرامه پورې دی. دا درمل د ورځی درې واره يوه يوه گولۍ خوړل کېږي. ماشومانو ته  په ورځ کې ۲ میلیگرامه د بدن د هر کیلو وزن په حساب توصیه کېږی.
سرچینې
‎ وېشنيزه:درمل وېشنيزه:مسکنونه
په خپل ځان باور
فرېډ رېک هېزبرګ په دې اړه څېړنه کړې چې د یو کار کوونکي کاري چاپېریال څرنګه د کار کوونکي په کار اغیز کوي. هغه باور لري چې که چېرې خلک کار کې خوښ او قانع اوسي نو د خپلو چارو په مخ وړلو لپاره انګېزه پیدا کوي مګر که خوښ نه وي نو برعکس پاېله لري. هغه له ډېر کار کوونکو سره د کار په اړه له مرکې وروسته په کال ۱۹۵۹ کې د (the motivation to work)په نامه کتاب ولیکه. د هېزبرګ تیوري د
(motivation-hygiene theory)
تیور په نامه هم پېژندل کیږي.
د وېروم د هیلو یا توقع تیوري
وېروم وایي چې انګېزه د یوې کړنې اوهڅې له پایلې سره مستقیم تړاوم لري.
توقع په دې معنی ده چې کومې هڅې ته کوې په کړنو اغیز کوي، د بیلګې په توګه که ته خورا سخت کار کوې نو کړنې به دې ښې، زېاتې او موخې ته رسونکې وي، که کار کم کوې کړنې به دې کمې او موخې ته رسونکې نه وي د وېروم د تیوري خلاصه په لاندې ټکو کې وګورئ ۱- د کار لپاره سرچینې لرل (وخت، پیسې، ابزار، او نرم ابزار) ۲- د کار لپاره وړتیا، مهارت او زده کړې ته اړتیا ده ۳- د اړتیا لپاره ملاتړ ته ضرورت ده تر څو دنده ترسره شي (د مدیر ملاتړ، تصدیق، مالومات) ۴- په دې ښه په روښانه توګه پوهېدل چې څه باید لاسته راوړل شي تر څو جایزه پرې واخیستل شي، کوم قوانین باید تعقیب شي تر ستا د هڅو له وجې تاته جایزه درکړل شي ۵ – په هغو خلکو باور کول کوم چې د جایزې لپاره کس ټاکي ۶ – د جایزې لپاره د کس د ټاکلو په پروسه کې روڼتیا ۷- کار کوونکي باید په دې باور شي چې د دوي هڅې د دوي په کړنو کې زېاتوالی راولي ۸ – او د دوي زېاتې کړنې د دوي جایزې زېاتولای شي ۹- جاېزې ته باید ارزښت ورکړي تر څو انګېزه لرونکی شي د ایم سي کلېنډ نظریه
کلینډ پر اساسی اړتیاوو تاکید کړي:
۱ د لاس ته راوړنې اړتیا
۲ د اړیکو لرلو اړتیا
۳ د قدرت لرلو اړتیا
کلېنډ وایي مونږ ټول دې ۳ څیزونو ته په مختلفه کچه اړتیا لرو
د کلینډ په نظریه کی د ضروریاتو لنډیز:
۱- د لاسته راوړنې په لټه کې اوسېدل
۲ – هڅه تر څو موخه لاسته راوړل شي۳ د ترفیع لټه
۳- د پرمختګ غوښتنه
۴ – نیوکه او د سمون لپاره وړاندیز
۵ – د چارې د ترسره کولو لپاره احساس لرل
د کلینډ په نظریه کې د اړیکو لنډیز ۱- د نورو سره د فعل او انفعال اړتیا
۲ – له نورو سره د ملګرتیا اړتیا
۳ – د نورو لخوا د خوښېدو غوښتنه او اړتیا
د کلینډ د ځواک د اړتیا لنډیز
۲ – په نورو د نفوذ کولو اړتیا
۳ – د نورو د رهبري کولو اړتیا
د ابراهم مسلو تیوري
د ابراهم مسلو د اړتیا له تیورۍ پرته امکان نلري چې د انګېزې تیوري بشپړ شي. په کال ۱۹۴۳ کې ابراهم یو تیوري خپره کړه. ابراهم وایي چې انسانان د اړتیا پنځه کچې لري چې هر انسان ېې د لاسته راوړلو هڅه کوي
د مسلو په تیورۍ کې اروایي اړتیاوې
۱- هوا
۲- خواړه
۴ – استوګنځای
۵- جنسي اړیکې
د خوندیتوب یا محافظت اړتیا
کله چې فزیکي اړتیاوې لاسته راوړل شي نو هر کس په دې تمرکز کوي چې خپل ځان د خوندیتابه یا محافظت په اړه ځان مطمن کړي. خوندیتوب یوازې د اروایي خوندیتوب په معنی نده بلکې عامه صحت او روغتیا هم پکې راځي، له مالي ویجاړي څخه خوندیتوب، د نا انصافي، تیري، ظلم څخه خوندیتوب هم پکې شامل ده.
۱ – د دندې خوندیتوب
۲ – له یو اړخیزه واک څخه خوندیتوب
۳- مالي سپما یا سپمونه
۴- د بیمې پالیسي
د مسلو په تیورۍ کې د نورو سره د اړیکې اړتیا کله چې پاسنۍ اړتیاوې پوره کړای شي نو انسان د نورو سره د اړیکو لرلو په اړه فکر کوي. دا اړیکې د احساس سره تړاو لري په دې اړیکه کې انسان غواړي لکه څرنګه چې ده همداسې باید د نورو لخوا ومنل شي، د نورو لخوا ېې خیال وساتل شي، له نورو سره مینه ولري او بېرته د نورو لخوا د مینې احساس وکړي.
که چېرې دا اړتیا لاسته رانه وړل شي انسان د سټرس کېدو له خطر سره مخ کېدای شي او سټرس کولای شي نورې لاسته راوړې اړتیاوې هم له لاسه ورکولای شي.
د اړیکو سرچینې
۱ – کورنۍ
۲ – ملګري
۳ – صمیمي اړیکې
۴- کلب یا ټولنیزې ادارې
۵- د سپورت ټیم
۶- دفتری کلتور
۷- مذهبي ډلې
۸- مسلکي ادارې
۹- ټولنه
۱ – له دندې څخه تر لاسه شوی وضعېت
۲ – روغتیا
۳ – سمبول لکه موټر، کور، پیسې، لګښت…
۴ – د نورو لخوا پېژندنه
۵- د نورو رهبري کول
۶ – شخصي لاسته راوړنې لکه زده کړې، وړتیاوې او سپورتي لاسته راوړنې…
۷ – د کورنۍ لخوا د لاسته راوړنو له امله په دوي افتخار کول
مسلو وایي چې انسان کوښښ کوي چې ډېر د ځان په څېر شي؛ هغه څه شي د کوم چې د کېدلو وړتیا لري. دا اړتیا یوازینۍ اړتیا ده چې انفرادي ځکه چې هر کس له بل سره توپیر لري او همداسې ېې خوښې هم توپیر لري لکه ممکن یو کس وغواړي چې ښه مور شي بل کس ممکن وغواړي ښه لوبغاړې شي…
څرنګه کولای شو د خپل ځان په څېر شو ؟ مسلو وایي چې د خپل ځان په څېر کېدو لپاره
۱ – د نورو ښکلو ښایسته مشورو ته غوږ ایښودنه پرېده
په ځان کې د باور د ښه کېدو لپاره طریقې
۱- ښې جامې اغوستل
که غواړې چې ډېر په ځان باور ولرې نو سمې جامې واغونده او ځان مطمن کړه چې ښه ښکارې. ځکه چې له نورو سره د فعل او انفعال پر وخت به په دې فکر کې نه ېې چې نورو ته څرنګه ښکارې.
۲ – قدم وهل
کار وخت کې داسې قدم ووهه چې قدم وهل ستا د ځان په اړه د باور خبرې وکړي. تېز قدم، سر پورته، او مسکا ولره.
۳ – د بدن د جوړښت حالت
بدن داسې په پښو وړه چې لټ ښکاره نشې؛ ولي یا وږې دې لاندې نه وي زوړندې؛ ناسته یا ولاړه کې سر پورته نیسه او سیده کینه یا درېږه.
۴ – د خپل ځان اعلانات
فکر وکړه پرېزنټېشن ورکوې او تېروتنه دې وکړه؛ د کار مالک ناخوښ ده او له تا هم لار ورکه ده؛ دلته باید داسې چارې وکړې چې بېرته وښې تېروتنه له انسانه کیدای شي او دغه باید د چارو په سمه توګه مخکې وړلو وښې خبرې وکړې او هر څه سره سم کړې نه چې له سټرس او پرېشانۍ سره مخ شې.
۶ – د حق پېژندنې تمرین کول
ممکن د ځان په اړه د بد فکر کولو تر ټولو چټکه لار دا وي چې په دې تمرکز وکړی چې څه تر اوسه نلرم، څه مې تر اوسه لاسته ندي راوړي؛ یا خپل ځان له نورو سره پرتله کړې تر څو په دې چارې هغه زېات څه لاسته راوړې. که چېرې په دې تمرکز وکړې چې تر اوسه دې څه لاسته ندي راوړي او یا نور ېې لري او ته ېې نلرې په دې معنی ده چې ته خپل منفي پواینټونه نوټ کوې او خپله انګېزه او په ځان باور پرې له منځه وړې.
د دې پر ځای کوښښ وکړه چې هره ورځ هغه پنځه شیان یاد ته راوړې کوم چې تا لاسته راوړي او ته پرې خوښ ېې یا پرې ویاړې. دا لسټ له ځان سره وساته کله هم چې له ستونزمن وضعېت سره مخ شې او په مثبتو شیانو تمرکز نشې کولای دا لسټ تاسره په مثبت ګام پورته کولوکې مرسته کولای شي.
کله چې مونږ د منفي پایلو، فکرو او چارو لخوا محاصره شوي یو او نا ارامه کړي یو نو ډېر وخت مونږ د ځان ارامولو لپاره په نورو پسې خندا کوو، د نورو توهین کوو، یا له وروسته ورپسې خبرې کوو. چا پسې د خندا پرځای یا په توهین کې د بوخت کېدو پر ځای د خلکو په اړه فکر وکړه چې هر کس یو څه لري چې با ارزښته دي او په با ارزښته شتمنۍ ېې تمرکز وکړه.
۸ – تل مخکې کینه
له لمړي کتار څخه تېښته ډېر عامه ده. له لمړي کتار څخه تېښته مونږ له مکتب څخه پېل کوو په ځانګړي ډول هغو ورځو کې چې کورنۍ کار مو نه وي کړی. خو په کار کې وروسته کیناستل هغه خلک کوي چې په ځان باور نلري.
۹ – په لوړ اواز خبرې کوه
۱۰ – سپورت
که چېرې هم داسې احساس کوې چې نا راسته ېې، دروند او یا هم له نورمال حالته وتلی ېې نو سپورت کول پیل کړه چې بې شماره ګټې لري تر څو د ذهني فشار یا سټرس مخه هم پرې ونیولی شې. سټرس زړه، عضلات او عصاب کمزوري کوي او سپورت زړه، عصاب او عضلات ځواکمن کوي.
۱۰- د نورو سره مرسته
د دې پر ځای چې په دې فکر وکړې چې څوک له ماسره څه مرسته کولای شي د کار ځای کې په دې تمرکز وکړه چې ته له چا سره څه ډول مرسته یا همکاري کولای شې.
۱۱ – په کاري ځای کې د ځان احترام
د ځان احترام جوړول او بیا خپل ځانته دا احترام ساتل اسانه کار هم نده خو څېړنې ښي چې یو کس څومره زېات رول ولري همدومره ېې خپل ځان ته د احترام کچه لوړیږي او د کار ځای خپل ځان ته د احترام جوړولو یو فرصت وګڼه
هغه وجې چې مونږ انګېزه پرې له لاسه ورکوو
دا هر کله هم اسانه چاره نده چې انسان له انګېزې سره واوسي. ممکن چې په پېل کې مونږ ډېر ځواکمن واوسو خو د سفر په لار کې دا هم امکان لري چې ساړه وهلي یا یخ وهلي شو. حتا که مونږ چېرې دنده له لاسه نه ورکوو، د کار مالک مو هم داسې وي چې موخې ته په رسېدو کې له مونږ سره مرسته کوي، په کور کې کورنۍ، په کار ځای کې همکاران مو په متمرکز پاتې کېدو کې مرسته راسره کوي، که له دې ټولو سره مونږ خپله هم هڅه وکړو چې مثبت واوسو او مخکې ولاړ شو مګر له دې ټولو سره سره بیا هم انسان له تشویش، ابهام یا د قاطعېت نشتون سره مخ کیږي او سټرس کیږي. خو ریښتونی بریالی کس له عامو خلکو سره څه توپیر لري ؟ ریښتونی بریالی کس په دې د پوهېدو وړتیا لري چې ولې بې انګېزې شوی، هر لامل چې وي ځواب ېې وایي او مخکې تګ کوي.
په انسان کې د انګېزې د کمېدو درې لاملونه دي:
د باور نشتوالی
هیڅ امکان نلري چې ته یو داسې څه پېل کړې چې ته باور لرې چې نه ېې شې کولای او که چېرې ېې پېل کړې نو په خپل ذهن به ماتې خوړلو ته چمتوالی نیسې. که چېرې په ځان باور ونلری نو هیڅکله انګېزه ونلری.
د تمرکز نشتوالی
که تمرکز ونلرې نو په دې نه پوهېږې چې ته څه غواړې. نو که په دې پوه نشې چې ته څه غواړې ولې به په عمل پېل کوې ؟ او یا به د ډېرو موخو ترمنځ حیران ېې چې کومه پېل او لاسته راوړم. په همدې وجه تمرکز د انګېزې بل لامل ګڼل کیږي.
د لوري یا جهت نشتوالی
د لوري مالومول په دې معنی چې که ته یو څه کول غواړې نو باید په دې وپوهېږې چې پېل ېې له کومه ځایه ده او پای ېې یا ستا موخه چېرې ده. که چېرې لور ونلرې نو په د پېل ټکی نشې پېدا کولای
په ځان د باور جوړولو لپاره لاندې ټکو باندې ځان پوه کړی
۱ – په هغه څه تمرکز مه کوئ کوم چې نلری د دې پر ځای په هغه څه نظر وکړی چې تاسې لاسته راوړي وي
۲ – یو خپل داسې مثبت سرود جوړ کړه دکوم په تکرار چې ته پرمختګ کولای شې
۳ – دهغه څه تکرار کوه چې تاته ستا لاسته راوړنې در یادوي
۴ – تل مثبت فکر کوه حتا که ستا نظر کې دا مثبتې خبرې رښتیا هم نه وي ډېر ژر به د تکرار له امله ستا ذهن ومني ځکه چې ذهن د بدن داسې غړی ده چې مونږ څه ورته وایو هغه مني
په اوسني وخت کې د تمرکز له لاسه ورکول ترټولو اسانه چاره ده ځکه چې کاري چاپېریال کې خورا بوخت یو. ډېرې چارې وي چې مونږ ستړي کوي، پرېشانه او نا ارامه کوي مو چې بلاخره د تمرکز د لاسه ورکولو لامل ګرځي. بله وجه وېره ده. د بېلګې په توګه مونږ په یوه ملاقات کې د خپل نظر له څرګندولو وېرېږو ځکه فکر کوو چې د چا به خوښ نشي او بېرته به ېې زمونږ په ضد وکاروي، مونږ په کار کې یوه چاره نه پېل کوو ځکه چې د مثبتې پاېلې ضمانت ېې نشته او څوک چې وېره لري هېڅکله د موخې په لور تګ نشي کولای ځکه چې وېره ېې مخکې خنډ وي. د تمرکز د لرلو او وېرې له منځه وړلو لپاره داسې موخې وټاکئ چې تګلاره ېې روښانه او د لاسته راوړلو وړ وي. موخه ټاکل ستا تګلارې او موخې ته یو شکل ورکوي، د پېل او پای ټکی ېې مالوموي په کوم چې ته تمرکز کولای شې. د راتلونکې نا مالومه پېښو پر ځای بهتره ده چې د اوسمهال پر کړنو تمرکز وکړئ.
د ځان نظم یا ډیسپلین
د ځان نظم هم د انګېزې پیدا کولو لپاره یوه سرچینه ګڼل کیږي. د ځان نظم دې ته وایي چې ته په یو وخت کې یو څه کوې او داسې اکت یا عمل کوې چې په حال کې ستا احساس نه ښي چې ته څه احساس لرې بلکې ستا اکت یا عمل ستا فکر وښي چې ته په حال کې څه فکر کوې.
جرات
تړلې لیکنې
ذکریا رحیمي
پرمليان
پرمليان  په پښتنو کې يوه ډيره لرغونې قبيله ده چې د غرغښت په ټولنيز گروپ پورې اړه لري او ځانونه د کاکړو يو ه څانگه بولي. ددوی د استو گنې اصلي ټا ټو بی پر مل يا بر مل دی چې د سليمان د غرو نو لړۍ او د پکتيکاپه و لايت پورې يوه اړونده ولسوالي ده.
پرمليان زياتره په ارگون او د خرو ټو د سېمې په منځنۍ بر خه کې او سيږي. البيروني د قا نون مسعودي په دريم ټوک کې د پر مليا نو د سيمي مو قعيت د غز ني او ملتان تر مينځ ښو دلی دی. همداراز د صو لت افغا ني دتاريخ مؤ لف زردار خان نا غر د پر مليا نو د سيمې د مو قعيت په اړوند ليکلي دي:" برمل د غزني په تو ابعو کې د يوې سيمې نوم دی او هغه کسان چې د برمل په سيمه کې استوگن دي د پرمليانو په نامه ياديږي."
د افغانستان نامتو او وتلی مؤرخ ارواښاد استاد احمد علي کهزاد هم د پرمليانو اصلي ټاټوبی اورگون ښودلی چې پرمليان پکې ژوند کوي. که څه هم د پرمليانو د تو کميزو اړيکو په اړوند بيلابيلې نظريې څرگندې شوي او د ځينو په اند دوی د يفتلي شهزاده گانو اولاده ده چې د عربو د فتوحاتو او سوبو له وخته د غزنوي واکمنۍ پورې تر اوسه په سليمان او سپين غر کې مېشته دي.
همداراز د پرمليانو په اړوند دريم نظر د ادی چې دوی غلجي پښتا نه دي،خو د تا ريخي شو اهدو پر بنسټ دوی د پښتنو د غرغښت د ټو لنيز ې ډلې پورې اړه لري.
هغه وخت چې المتو کل علی الرحمن پښتون واکمن بهلول لودي د ډيلي سلطنت تر لا سه کړ نو د يوه فر مان له مخې يې پښتا نه قبا يل هند ته ور و بلل تر څو د خپلې وا کمنۍ ستنې پيا وړې او مضبو طې کړي او له بلې خوا پښتنو ته د خپلې وا کمنۍ په قلمرو کې جا گيرونه او منصبو نه ور کړي. د بهلول لو دي په دې فر مان کې را غلي وو:" ما ته خدای د هند وستان تخت راپه بر خه کړ، خو ددې تخت سا تنه هغه څوک کو لای شي چې دقوم او قبيلې خا وند وي. نو پښتنو ته په کار دي چې ددوی ډير شمير هند و ستان ته ر اشي او نه يو ازې د واکمنۍ په پيا وړ تيا کې بر خه وا خلي، بلکې دغې وا کمنۍ ته پر ا ختيا ور کړي او جا گير ونه تر لا سه کړي. " ددغه فر مان په ځواب کې ډير پښتا نه قبا يل چې په هغه کې لو ا ڼيان ، نيا زيان،لو ديان،سرواڼيان،پڼي، ترين، سړ بني،سو ريان، ميا ڼه، کاکړ،کر لا ڼي او پرمليان ( فر مليان) هم شا مل ووله افغا نستا نه دهند لور ته لاړل چې ډيرو يې لوړ لوړ منصبو نه او جا گيرونه تر لا سه کړل چې موږ کو لای شو د لو دي او سوري دو اکمنا نو په وخت کې د ځينو مشهورو امر اوو نو مو نه وا خلو چې پر ملي پښتا نه وو.
د پرمليانو د استوگنې سېمې
په او سني وخت کې پرمليان په افغا نستان کې په لا ند نيو سيمو کې مېشته دي:
زوړ ارگون
چې د او سني اور گون په شپږ کيلو مترۍ کې پروت دی او ويل کيږي چې په د غه ځای کې د پرمليان و تقر يبا څلور زره کو رنۍ ژوند کوي. د زاړه او رگون پرمليان په دوو ښا خو نو ويشل کيږي: شرف او سپري. شرف بيا د با لشتي، سيل احمد او ملت کلان په څانگو او علي خيل او قره خيل د سپري په ښا خ پورې اړه لري.
د کابل د چها رد هي په ولسوالۍ
هغه پرمليان چې د کا بل د چها رد هي په ولسوالۍ کې او سيږي نو ددوی د سيمو او محلو نو مو نه دادي:
کلای قاضي، کلای غيبي،اقا علي شمس، ده مراد خان،چهلستون،سر اسياب، مو سهي،پرمليان ،کلای کا شف،يو سف بنگي،بر پر ملي او کوز پر ملي چې د گلبا غ په سيمې پورې اړه لري، کلای غيب الله او کلای بهادر خان پر ملي. همداراز د کا بل درخت شنگ ته نږ دې په کوز پر ملي کې هم پرمليان ژ وند کوي. يو شمير پرمليان د مزار شر يف په چار کنت ا ود لو گر، غزني، هلمند او کند هار په و لايتو نو  کې هم او سيږي. د پښتو نخوا په صو ابۍ او د پا کستان په پنجاب کې هم يو شمير پښتانه پرمليان استو گنه لري.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
لېږد ۲۰
لېږد ۲۰ (انگلیسي: Expedition 20) نړیوال تشیال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو شلم ماموریت دی.
سرچينې
وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
اراکنید غڼې
اراکنید – Arachnid د کلاس نوم ېې اراکنیدا، د ګروپ نوم ېې ارتروپوډ ده. په اراکنید کې غڼې، لړمان او اوږد پښی پلار شامل دي. په فرعي کلاس کې ېې چې د اکاري په نامه یادیږي سپږې یا شني او خسک شامل دي. دغه خسک او سپږې انسان، حیوان او بوټو ته مرضونو هم انتقالولای شي.
عمومي ځانګړتیاوې بدن او په بدن پسې پیوندونه د اراکنید د بدن کچه له ۰.۰۸ ملي متره خسک نه نیولې تر د افریقا غټ لړم (هادو جېنس تروګلوډایټس) چې تر ۲۱ سانتي متره پورې اوږدوالی لري ده. همداسې ېې د بدن پیوندونه د لړم له لکۍ او د اوږد پښي پلار نه نیولې تر د خسک وړو پښو او ګرد ډبل بدن شته. د ځینو بدن ېې وېښته هم لري. لکه د ټولو ارترو پوډ په څېر اراکنید هم په برخو وېشل شوی بدن لري، سخت بهرنۍ اسکلیټ لري، بدن ېې پیوندونه لري، ډېر ېې نور حیوانات ښکار کوي. اراکنید زامې نلري، ځنې اراکنید د خپلې خولې لاړې د خپل ښکار بدن ته تذریق کوي او له هغې وروسته د ښکار شوي حیوانان د بدن مایع زبېښي. مګر د ځینو مکمل بدن یوه سیمه جوړوي لکه د سپږو، خسکو او اوږد پي پلار. دغې سیمې ته د پروزوما یا سیفالوتورکس(سراو مری) او بطن یا اوپیستوزوما وایي. د سترګو جوړښت ېې ساده ده.
سیفالوتورکس ېې سخت پوښ لري چې دغه پوښ د کاراپاس یا سخت قاب یا کاسه ورته وایي او په دې کاراپاس پسې شپږ جوړه ضمیمې نښتي چې اولې جوړې ته ېې د کېلیسوري نوم اخلې او خولې ته ېې نږدې وي په زیاتو ډولونو کې دغه جوړه ضمیمې د پنس شکل لري لکه په لړم کې، چې ډېر وخت دغه ضمیمې د ښکار د نیولو لپاره کاریږي او په ډېرو کې دغه پنسونه په لاندې برخه کې زهري کیسه لري. د ضمیمې دویمې جوړې ته ېې د پیډي پالپ یا پالپ نوم اخیستل کیږي چې په اراکنید کې د لمس دغړي په توګه کاریږي. په غڼو او اوږد پښي پلار کې دغه ضمیمه د پښو په څېر دي مګر په لړم کې کېلټ یا کېلیسوري په څېر ښکاري. د ضمیمو نورې څلور جوړې قدم وهونکې پښې دي د کومو په ذریعه چې حرکت کوي. د څلور جوړو ضمیمو کې اوله جوړه ځنې اراکنید د لمس لپاره کاروي لکه بې لکۍ لړم. په ځنې خسکو کې چې کله واړه وي دغه څلور ضمیمې مکملې نه وي یوازې دوه یا درې جوړې پښې لري خو کله چې بلوغیت ته ورسیږي بیا څلور جوړې شي. په ډېرو اراکنید کې سر او مری (سیفالوتورکس) او بطن سره وصل وي خو په ځنې اراکنید کې بیا لکه د ساقې په څېر یو تونل دواړه سره وصل کړي وي. بطن ېې له ۱۳ برخو جوړ وی چې د سومایت په نامه یادیږي. اولې برخې ېې یوازې په وړو کې لیدل کیږي او کله چې بلوغیت ته ورسیږي دغه اولنۍ برخې ورکې شي. په ځینو کې میسزوما موجوده وي چې له ۷ برخو جوړه شوی او میتازوما چې له پنځه برخو جوړه ده.
خپرېدل او پرېماني پرته له ځنې اراکنیدو چې په اوبو کې ژوند کوي ټول په وچه کې ژوند کوونکي د بل حیوان ښکار کوونکي دي. د غڼو د ډلې نوم ېې ارانیدا، د کروندګر یا اوږد پښي پلار د ډلې نوم ېې اوپیلیون، د فالس لړمانو د ډلې نوم ېې پسودوسکورپیون ده. او په اراکنید کې سپږې او خسک د اراکنید فرعي کلاس ده. په ټوله نړۍ کې شته دي. ځنې ېې په ګرمو او نیمه ګرمو سیمو کې ژوند کوي لکه د لمر غڼه، د بادونو لړم، بې لکۍ وایپ لړم. د مثل تولید په ډېرو موردونو کې نر په مستقیمه توګه ښځې ته سپیرماتوزوا نه انتقالوي. خپله کې مراسم لري او د همدې مراسمو له لارې ښځینه دې ته اړ باسی چې د سپرمو ژلاتینی کپسول ومني. د جنسي نزدیکت په وخت کې سپرم یوې کیسې ته چې د ښځینه د مثل تولید په سیستم کې ده انتقالوي چې د سپیرماتیکا په نامه یادیږي. ډېر اراکنید خپلې هګۍ په خاوره یا بلې محفوظې سیمه کې کوي او له هګیو کولو وروسته ېې خیال نه ساتي. خو د ځنې ګرموسیمو اراکنید بیا له خپلو هګیو سره پاتې کیږي او ساتنه ېې کوي. د ځنې لړمانو هګۍ په خیټه پسې لاندې نښتې وي او له ځان سره ېې ګرځوي. په ځنې لړمانو کې هګۍ د مور په خېټه کې وده کوي او بچیان ېې پیدا کیږي. د ډېرو وړو اراکنیدو د وړوکتوب د ژوند په اړه کافي مالومات نشته. ایکولوژي او چلند ډېر اراکنید سره له دې چې پرېمانه دي خود پټ ژوند کولو په وجه په چاپیریال کې نښکاري. ځنې سپږې او خسک پرازیت دي، ځنې غڼې اوبو ته نږدې ژوند کوي، ځنې خسک اوبلن دي او په اوبو کې ژوند کوي. ډېر اراکنید یواځې ژوند کوي او د لنډ وخت لپاره د جنسي نزدیکت په وخت کې راغونډیږي. سره له دې چې بهرنۍ کلک پوستکی لري له اوبو لرې والی کوي ډېر ېې په محفوظه سیمه کې ژوند اختیار کوي. ځنې ېې په سمڅو، خاور او د دېوارونو په سوریانو کې ژوند کوي. کوم ېې چې په سمڅو کې ژوند کوي ډېر ېې سترګې نلري. ځنې ېې غږ هم کوي. خواړه ډېر اراکنید په نورو وړو ارتروپوډ باندې خپل ځان تغذیه کوي. ځنې ېې د بوټو پرازیت دي لکه خسک او ځنې غڼې، ځنې ېې د ژوند څو دورې لري لمړی له حیواناتو بیا له بوټو خپل خواړه زبېښي. کوم چې پرازیتي دي د خولې برخه کې د زبېښلو لپاره غړي لري. ځنې ېې چې نور حیوانات ښکار کوي له ښکار کولو وروسته ېې بدن کې سوری کوي او د بدن په مایعاتو ېې ځان تغذیه کوي. ټول اراکنید په ډېره فعاله توګه خپل ښکار پسې ګرځي خو ډېر ېې بیا انتظار کوي
تړلې لیکنې
غڼه
مامور جبار
مامور جبار د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي