cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ګماني تکامل
خوځښت
یو تر ټولو مهم اثر چې د ګماني تکامل «بنسټ» ګڼل کېږي، د «ډاګال ډیکسون» اثر «تر انسان وروسته» دی چې په ۱۹۸۱ کال کې خپور شو. «تر انسان وروسته» اثر تر ننه پورې په رښتینې لویه کچه کې چې ټوله نړۍ او د نوعو یوه پراخه مجموعه په کې شاملېږي، د لومړنۍ تکاملي پروژې په توګه پېژندل کېږي. د دغه اثر لا ډېر اهمیت په دې کې دی چې د اصلي خپرندویانو له‌خوا په پراخه کچه خپور شو او په رنګه انځورونو یې بشپړه انځورګري په کې کړې ده. په دې توګه داسې ښکاري چې «تر انسان وروسته» اثر د ګماني جهانونو د جوړولو مفکوره په کلکه ثبیت کړې ده. د دغه اثر تر خپرېدو په را وروسته لسیزو کې ډیکسون د ګماني تکامل یوازنی لیکوال پاتې شو او په همدې برخه کې یې دوه نور کتابونه هم خپاره کړل؛ یو «نوي ډایناسورونه» و چې په ۱۹۸۸ کال کې خپور شو او بل «انسان تر انسان وروسته» و چې په ۱۹۹۰ کال کې خپور شو. ډیکسون «د وخت ماشین» اثر خپل اصلي الهام بښونکی اثر بللی دی، ځکه چې د شټاینر پر اثارو خبر نه و او «تر انسان وروسته» کتاب یې د تکاملي پروسو په توګه وپنځاوه چې د کیسې لپاره یې د تېر وخت پر ځای د راتلونکي مهال پروسې وکارولې.
ډیکسون د کتاب د بېلابېلو حیواناتو د طراحۍ پر مهال د دې سیارې پر مخ بېلابېلو بایومونو او له هغو حیواناتو سره تطابق ته وکتل چې هلته اوسېږي، او داسې نوي حیوانات یې طراحي کړل چې د اوسنیو له نسل څخه را پیدا شوي دي او له دغو بایومونو سره تطابق لري. د «افټر من» یا تر انسان وروسته اثر بریالیتوب ډیکسون ته الهام ورکړ تر څو د داسې کتابونو لیکلو ته دوام ورکړي چې رښتینې علمي پروسې د تخیلي بېلګو یا مثالونو له لارې تشرېح کوي. «نوي ډایناسورونه» په اصل کې د ژویو د جغرافیې اړوند کتاب و چې په عمومي ډول خلک ورسره بلد نه وو او داسې دنیا په کې وه چې نه الوتونکي ډایناسورونه په کې له منځه نه وو تللي. «انسان تر انسان وروسته» بل هغه اثر و چې د راتلونکو څو میلیونو کلونو په جریان کې یې اقلیمي بدلونونه د بشر د نسل له سترګو څرګندول.
د ګماني تکامل اوسنۍ چټکې ودې ته بریتانیایي لرغون‌پوه «ډارن نیش» «د ګماني ژوي‌پېژندنې غورځنګ» نوم ورکړی دی.
د ښوونیزې او علمي وسیلې په توګه
که څه هم ګماني تکامل یوه ساعت‌تېري بلل کېږي، خو د تخیلي او خیالي مثالونو په مرسته یې د رښتینو طبیعي پروسو د تشرېح کولو او څرګندولو لپاره د زده‌کړې د یوې وسیلې په توګه هم کارولی شو. په ګماني تکامل کې جوړ شوي جهانونه د هغو بیوچاپېریالي او بیولوژيکي اصولو پر بنسټ ولاړ دي چې د ځمکې پر مخ د ژوند له رښتيني تکاملي تاریخ څخه اخیستل شوي دي او لوستونکي زده‌کړه ترې کولای شي. د بېلګې په توګه د ډیکسون د ټولو ګماني اثارو موخه د رښتینو پروسو څېړنه ده چې «تر انسان وروسته» اثر یې د تکامل څېړنه ده، «نوي ډایناسورونه» یې د ژویو جغرافیه ده او دوه نور اثار «تر انسان وروسته انسان» او «زرغونه نړۍ» یې د اقلیمي بدلونونو د څېړنې لټون دی او چاپېریالي پیغامونه وړاندې کوي.
۴۱۰۴ (عدد)
۴۱۰۴ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۴۱۰۳ څخه  مخکي او د ۴۱۰۵ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۴۱۰۴:
په کلینډر کې
۴۱۰۴ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۴۱۰۴ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:څلور رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
صالح محمد زېری
ډاکټر صالح محمد زېری (۱۳۱۵ - ۱۴۰۱ ل ل کال د ليندۍ ۳، انگلستان)، (۱۹۳۵ ز - ۲۰۲۲ ز کال د نومبر ۲۴) يو سياستوال، په انقلابي واکمنۍ کې د ځمکو او اصلاحاتو وزير او بيا د عامې روغتيا وزير، همدا راز د پښتو ژبې ليکوال، شاعر او ژباړن وو.
مخينه
ډاکتر صالح محمد زيری پر ۱۳۱۵ (د ځينو سرچينو پر بنسټ پر ۱۳۱۴) لمريز لېږدي کال د کندهار ښار د برو بازار په يوه بېوزله بزگره کورنۍ کې زېږېدلی وو. زېري خپلې زده کړې د کندهار د میرویس نیکه او احمد شاه بابا په لېسو کې وکړې. په ۱۳۳۷ ل ل کال کې د کابل پوهنتون طب پوهنځي ته بريالی شو او تر شپږ کاله زده کړو روسته يې دغه پوهنځی پای ته ورساوه. کلونه روسته يې په کوي روغتون او علي اباد روغتون کې دندې ترسره کړې. صالح محمد زيري له سياست سره د لېوالتيا او له دغې لارې هېواد ته د خدمت په موخه د عبدالمحمد درمنگر له خوا نور محمد تره کي ته وروپېژندل شو او د ۱۳۴۴ ل ل کال په مرغومي (د ۱۹۶۵ ز کال په حنوري) کې يې د افغانستان د خلق دموکراتيک گوند په لومړۍ او بنسټ اېښودونکې کنگره کې برخه درلوده. زېری په همدغه کنگره کې د خلق دموکراتيک گوند د مرکزي کومېټې د غړي په توگه ومنل شو. پر ۱۹۶۴ - ۱۹۶۶ کلونو کې يې پوځي خدمت وکړ.
د محمد ظاهر شاه د واکمنۍ پر مهال د خلق دموکراتيک گوند وپتېيله چې زېری له کندهاره د ملي شورا ۱۳ دورې ته د نوماند په توگه وروپېژني، خو د هغه مهال دولت يې مخه ونيوله او هغه يې ۲۴۰۰ ورځې بندي کړ.
کله چې د ۱۳۷۱ ل ل (۱۹۹۲) زېږدي کال د غويي پر اتمه جهادي تنظيمونه پر کابل واکمن شول، د نظار شورا وسله وال په مکرويانو کې د ډاکټر صالح محمد زېري پر کور ورننوتل او د هغه مېرمن، ماشوم زوی، او لور يې ووژل. دا يو داسې کړکېچن حالت وو، چې د هېواد په هېڅ يوه سيمه کې د افغان وگړي ژوند خوندي نه وو. د کورنۍ جگړې د اور لمبې داسې تاوجنې شوې چې په هېواد کې پاتې کېدل د هر افغان لپاره د سر په بيه تمامېدل. زېری هم د نورو گڼ شمېر افغانانو په څېر اړوت چې له هېواده ووزي. هغه وو چې بريتانيا ته کډوال شو.
صالح محمد زېری یو ورور لري چې پیر محمد نومېږی، لوړې زده کړې يې په لندن کې ترسره کړې دی.
مړينه
ډاکتر صالح محمد زيری له څه مودې ناروغۍ وروسته د ۱۴۰۱ لمريز کال د ليندۍ پر ۳ په بريتانيا کې ومړ.
چاپ شوي نښيرونه يې
۱. افغانستان او د ډيموکراسۍ سياسي نظام. ۲. ټولنپوهنه په افغاني مثالو کې.
۳. د نيمې پېرۍ خاطرې. ۴. د زمانې جفا (لنډې کيسې).
۵. د سنگر روستۍ ننداره (لنډې کيسې).
۶. ګل خاوره (شعرونه).
۷. د کابل رود (شعرونه).
۸. کلونه کلونه يې ډيموکراسۍ ووبپاڼه پر خپلو ليکنو وچلونه
ژباړې
۱. راه ما (زموږ لار).
۲. په اتفاق کې سوله د مير افغان شوه (لنډې کيسې).
۳. کليله او دمنه.
۴. د فردوسي شاهنامه.
ناچاپ نښيرونه
۱. په افغانستان کې د فيوډاليزم بهير (مجاهدينو له منځه يووړ).
۲. لنډه کيسه څنگه ليکل کېږي؟
۳. لوی افغانستان څنگه کوشنی شو؟
اخځونه
ْْ3. https://dawatmedia24.com/?p=152407 4. https://www.bbc.com/pashto/afghanistan-63752563
سور
وېشنيزه:رنگونه
صالح محمد زېری
اخځونه
وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:د خلق گوند غړي وېشنيزه:افغان وزيران وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
يهودي فلسفه
وېشنيزه:فلسفه
تور (رنگ)
وېشنيزه:رنگونه
بر کونړ ولسوالۍ
بر کنړ ولسوالۍ د افغانستان د کنړ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۰،۷۱۶ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د کونړ ولسوالۍ
دوامداره پانګه
دوامداره پانګه ( Constant capital  ) په سیاسي اقتصاد کې، دا هغه پانګې ته اشاره کوي چې د تولید په ډګر کې پانګونه کیږي. مستحکمه سرمایه د متغیرې پانګې برعکس ده، او د دوی ترمنځ توپیر د نوي اضافه شوي ارزښت په رامنځته کولو کې د تولید فکتورونو اقتصادي رول اړخ ته راځي. د پایښت وړ پانګې يا دوامداره پانګې مفهوم د لومړی د کارل مارکس لخوا وړاندیز شوی و او ډېری وختونه د مارکس د سیاسي اقتصاد په ښوونځي کې کارول کیږي.
اقتصاد سنجونه
اقتصاد سنجونه Econometrics
چڼچړ
چڼچړو کلی د افغانستان د کونړ ولايت د ... ولسوالۍ یو کلی دی چې ... تنه وگړي لري. ددې کلي اوسېدونکي په ... ژبه خبرې کوي.
سرچینې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د کونړ کلي وېشنيزه:د ختیځو ولایتونو کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي  وېشنيزه:د افغانستان اړونده لړليک
پېچ دره ولسوالۍ
پېچ دره ولسوالۍ د افغانستان د کنړ ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۴،۹۵۸ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د کونړ ولسوالۍ
پروژه
سريزه دمصر اهرام، دچين ديوال....اوداسې نور دبشريت دلومړيو پروژو څخه ګڼل کيږي. په همدی توګه داډيسن لخوادBulb  (څراغ )  اختراع  هم ديوې پروژې په توګه ترسره شوې وه. په لومړيو کې دپروژی دمديريت څخه عمدتا د تحقيق او پراختيا او يا هم دپوځی وسلو دجوړولو اونورو پيچلو برخو کې کار اخستل کيده که څه هم په اوسنې وخت کې شخصی کمپنۍ او سازمانونه له يوه اړخه اودولتي ادارې له بله اړخه دپروجيکټ منجمنټ څخه په ډيره پراخه پيمانه ګټه اخلي اوخپل ډيرو فعاليتو نه دپروژو په توګه پرمخ وړي. دهمدې اهميت په نظرکی نيولو سره اوسمهال د پروژې مديريت په پوهنتونونوکې ديو مضمون په توګه تدريسيږي. راتلونکي څوپاڼې هم په همدغې موضوع ليکل شويدي. دکرني دپراختيا اودکرنيزوتوليداتودلوړولوپه خاطرضروري ده چي په کرنه کي هم دنوروسکتورونوپشان مختلفي پروژي تطبق شي. نوهمدي اهميت له کبله مي دخپل سمينارموضوع دکرنيزوپروژواداره وټاکله چي ددي موادوپه راټولولو کي له ماسره محترم پوهاندصاحب هحمدبشير((دويال)) اوپوهنمل نورعلي ((نور)) مرسته کړيده چي دزړه له کومي ورڅخه مننه کوم پدي هيله چه دپاملرني وړمووګرځي په درنښت سيد فياب ((فياض )) سيدي دکرني دپوهنځي دکرنيزاقتصاد اوتوسعي دڅانګي دڅلورم کال محصل سيدفياب ((فياض))سيدي دکرني دپوهنځي دکرنيزاقتصاداوتوسعي ځانګي دڅلورم کال محصل
لومړی فصل
منا بع (Resources)
هره اداره يا پروژه عموماً څلور ډوله منابع لري: هره اداره بايد د خپلو مشتريانو، سيالانو، بازارونو او اجناسو په اړه هر اړخيزه او دقيق معلومات ولري او د هغې څخه په صحيحه توگه استفاده وکړي. همدارنگه د يوې پروژې د پيل کېدو څخه د مخه د هغې څخه د کټې اخستونکو (Beneficiaries) شريکانو(Stakeholders) او همدارنگه د نوموړي پروژې د اقتصادي گټورتوب په هلکه بايد معلومات راټول شي او د هغې په  اساس تصاميم ونيول شي. ٢ – بشري منابع (Human Resources) ټول هغه فني او غير فني پرسونل چې په يوه اداره کې کار کوي او يا يوه پروژه پر مخ وړي په بشري منابعو کې شامليږي. بشري منابع بايد دقيق ډول انتخاب شي، په مناسبو دندو و گمارل شي او په خپلو دندو کې ورته لازم ټريننگ ورکړى شي. ٣ – مالي منابع (Financial Recourses) هره پروژه يوه معينه بوديجه لري چې د پروژې د پيل څخه وړاندې پېشبينې کيږي. بايد کوښښ وشي چې مالي منابع په داسې ډول سره مصرف شي چې پروژه د ټاکل شوي بودجې په حدودو کې خپلو اهدافو ته ورسيږي.
٤– فزيکي منابع (Physical Resources) په فزيکي منابعو کې ماشين الات، ساختمان، کمپيوترې، تجهيزاب، عراده جات او داسې نور شامليږي. دغه منابع بايد په سمه توگه په کار واچول شي او معقوله استفاده ترينه وشي.
د پروژي د مديريت تعريف ( Project Management Definition)
د پروژې مديريت د کمپنۍ د منابعو د پلان، تنظيم او کنټرول څخه عبارت دى.تر څو ددغو منابعو په واسطه هغه لندمهاله ټاکل شوي اهداف ترلاسه شي چې د کمپنۍ عمومي اهدافو ته درسيدو په خاطر وضع شوي. ياپه بل عبارت: د پروژې د مديريت اصطلاح د باارزښته او هدفمندې طريقې څخه عبارت دى چې پلانول، هدايت کول او همآهنګي د ټولو پروسو او منابعو کنترول پکې شامل دى او يا په لنډ ډول ويلاې شو چې د پروژې مديريت د پروژې د همآهنګۍ او رهبرۍ څخه عبارت دى. Project management is the discipline of organizing and managing resources in such a way that these resources deliver all the work required to complete a project within defined scope, time, and cost constraints.
د پروژې د مديريت دند ې
1.	د پروژې پيچلتيا 2.	د پروژې څخه د گټې اخستونکو ( مشتريانو) ځانگړې غوښتنې 3.	د سازمان د سختار تغيرول: ځينې وخت نوې پروژې ددې ايجاب کوي چې په سازمان کې نوي ډيپارتمنټونه ايجاد شي او نوى پرسونل استخدام شي چې دا پخپله د سازمان د ساختار د تغييريدو باعث کيږي. 4.	د پروژې خطرونه: ځينې وخت پروژې د طبيعي آفاتو يا امنيتي ستونزو سره مخامخ کيږي او يا هم د خلکو د عکس العملونو سره مخ کيږي. د بيلگې په توگه زمونږ د هېواد په مختلفو برخو کې ډېرې پرمختيايي پروژې د امنيتي دلايلو له امله د ستونزو سره مخ دي. 5.	 په تکنالوژې کې تغيرات: ځينې وخت د يوې نوي پروژې پيل ددې ايجاب کوي چې عصري ماشين الآتو څخه استفاده وشي چې دا پخپل وار د زياتو مصارفو باعث گرځي او د پروژې د مديريت لپاره يو خند دى. 6.	د مخه پلان جوړونه او قيمت تعيينول: د هرې پروژې د پيل څخه د مخه بايد د هغې لپاره بوديجه او پلان ترتيب شي او په هغې کې د استعماليدونکو مواو قيمت، د تعمير کرايه، د پرسونل معاشونه و غېره تخمين شي چې دا يو ستونزمن کار دى ځکه په هر ا قتصاد  کې انفلاسيوني حالت موجود دى چې د هغې په اساس قيمتونه ورځ تر بلې فرق کوي. د پروجيکټ منجمنټ حدود Constraints of Project Management
١ _ وخت Time ٢ _ مصرفCost ٣ _ اجراءات Performance ٤ _ د مشتريانو سره ښې اړيکې Good Customer Relations
په پروژه کې ښکيلي خواوې
له هغه خواو څخه عبارت دى چې د پروژې په فعاليتونو کې برخه لري يا د ګټې او تاوان سره يې علاقمندي لري او يا داچې د پروژې فعاليتونه ورباندې په يو نه يو ډول تاثير ولري. په پروژه کې ذيدخلې خواوې په لاندې ډول دې: 1.	 برخه لرونکي 2.	 کار کونکي 3.	 مشتريان، تمويلونکي 4.	وړاندې کونکي 5.	 د سيمې خلک په يوه پروژه کې درې ګروپه کليدې نقش ادا کوې: ١-د پروژې مشتريان: د پروژې مشتري هغه څوک دى چې د پروژې لاسته راوړنه يا خدمات تمويل يا خريداري کوي، مشتري يا تمويلونکې منابع کيداې شي داخلي يا خارجي وي، د پروژې د خريدار لپاره همدا دوه اصطلاحګانې مشتري يا تمويلونکي کارول کيږې. ۲.د پروژې مدير: مدير هغه څوک دى چې له خپل ټيم سره يو ځاى د پروژې د مديريت دنده په غاړه لري.د پروژې د موثر او ګټور مديريت په خاطر مدير بايد د لاندې مهارتونو لرونکى وي: 	 تخنيکي مهارت 	 ميتودولوژيکي مهارت 	 اجتماعي مهارت
د پروژې د منيجر رول   Project Manager Role
١ _ د پروژې په ټيم کې د کارکوونکو تر منځ د اړيکو مينج ( اداره) کول: Managing human interrelationships within the project team ٢ _ د پروژې د تيم او وظيفوي سازمانونو دات البييني اړيکو اداره کول: Managing human interrelationships between the project team and functional organizations ٣ _ د پروژې د ټيم او لوړې سطحې د منجمنټ تر مينځ د اړيکو اداره کول: ٤ _ د پروژې د ټيم او د مشتريانو ( افراد/سازمانونه) تر مينځ د اړيکو اداره کول:.
د پروژې د مديريت پړاوونه
Phases of project management د پروژې بشپړ مديريت عموماٌ په پنځو پړاوونو کې صورت نيسي : ۱ ـ د پروژې سکوپ (وسعت، محتوا) Scope of the project ٢ ـ د پروژې پلان جوړول Developing the project plan ۳ ـ د پلان د عملي کولو پيل کول Launch the plan چې به دې پړاو کې لومړی پايد د پروژې د ټيم استخدام او منظم شي او بيا د ټيم د فعاليت لپاره قوانين او مقررات جوړ شي همدارنګه کارونه دسته بندي او د هغوې لپاره مهال وېش ترتيب شي او بالآخره د هر دسته کارونو لپاره منظم اسناد ترتيب شي. ۴ ـ د پروژې مونيټورېنګ او ارزيابي : وروسته تر څېړنې لاندې نيول کيږي. ۵ ـ د پروژې بندول Close out the Project
دوهم فصل
دپروژی پلانګذاري اوسازماندهي
لومړی : دپروژی پلانګذاري The Process of setting organizational goals and deciding in advance the action taken to achieve these goals د پروژې د پلان جوړونې څخه هدف په منطقي دول سره د پروژې د کارونو منظم کول دي تر څو د پروژې مقاصد په موثرډول سره تر لاسه شي. په پروژه کې د پلان لرل ډېر مهم دی ځکه له يوې خوا د پروژې په جريان کې د کنټرول د وسېلې په توګه ور څخه استفاده کيږي او له بلې خوا د پروژې د بشپړېدو څخه وروسته دا روښانه کوي چې آيا پروژه خپلو اهدافو ته رسدلې او کنه د پلان جوړونى ګټى ١-څه بايد وکړو ٢-د خلکود استفادي لپاره ليکلى شکل جوړيدل ٣-د پروژي د کاميابى لپاره قضاوت ٤-د اهدافو ښودل ٥-همکاري رامنځته کول ٦-دکار دموثريت زياتول او په لګښت کې سپما ٧-د مراجعينو همکاري راجلبول ٨-دراتلونکى پروګرام لپاره اصلاحات
هغه مهم مراحل چى پلان احتوا کوى ۱.تر هرڅه مخکى بايد ضرورتونه ارزيابى شى ۲.د سيمى ټول خلک بايد په بر کى ونيسى ۳.پدى پوهيدل چى پلان د سيمى ټولو خلکو ته ګټور دى ۴.د پلان د جوړولو عمليه ۵.ارزيابى
د پروژې په پلان جوړونه ګې عموماٌ ځېنې موضوعات لکه د پروژې د نېټورک پلان جوړول د کارونه په کوچنېو برخو وېشل ......او داسې نور تر څېړنې لاندې نېول کيږي.
. BUILDING HIGH PERFORMANCE TEAM د يوه فعال ټيم جوړول د ټيم تعريف او مفهوم ټيم د يو شمېرهمغږو همکارانو څخه عبارت دى چي د يوه مشترک مقصد لپاره کار کوي اود کار په جريان کي خپلو کړنو ته ژمن ، حساب ورکونکې او يو د بل د مهارت تکميلونکې وي. يو ټيم دوه او يا هم له دوو ډېر غړي لري. چې مشخصې کاري موخې لري تر څو مقاصدو ته پرې ورسېږي. اهدافو ته د رسېدو په خاطر د ټيم د غړيو تر منځ همغږي يو حتمي کار دى. د يو ښه ټيم خصوصيات: تر ټولو ښه ټيم ژمن غړي لري چې يو پر بل باور لري او د څرګند هدف لرونکي وي. د ټيم د غړيو تر منځ اغېزناک ارتباطات په پرېکړو کې ګډون او بالاخره هغه پروسه تعقيبول چې د ټيم په اهدافو کې مرسته کوي. د ټيم د انکشاف کليدي لاملونه: د يوه ټيم په پرمختګ او ترقۍ کې شپږ ډوله عمده لاملونه وجود لري: تعهد باور هدف ارتباط فعاليت او د پروسې په اړه لارښودنې
تعهد
Commitment د ټيم غړي خپل ځان ټيم پورې تړلى ګڼي، نه په يوه شخص او فرد پورې او بايد د يوه فرد په توګه کار وکړي. دوى بايد د ټيم په اهدافو باندې معتقد وي. باور: Trust د يوه ټيم غړي بايد په دې باوري وي چې يو پر بل اعتماد لري، يو د بل احترام وکړي يو له بل سره مرسته وکړي. او په عامه توګه د يوه بل په وړاندې له ښه سلوک څخه کار واخلي. هدف:Purpose د ټيم غړي کولي شي چې هدف ته په څه ډول د موسسي ياا اداري له چارو سره تناسب ورکړي. د ټيم غړي بايد د خپلو نقشونو په اړه خبر وي او د خودۍ احساس ورسره وي تر څو د ابتکاراونوښت قابليت پيداکړي. ارتباط: Communication ارتباط د غړيو تر منځ د متقابل عمل پراختيا د معضلاتو حل، د پرېکړو او د ورځنيو چارود ښه پرمختګ سبب ګرځي. برخه وال کېدل:Involvement د ټيم هر يو غړى د يوه نقش لرونکى دى. د موجودو توپيرو سره سره د ټيم غړي بايد د مشارکت او همغږۍ ذهنيت د يوه بل په وړاندې ولري. مرسته او کمک يوه عمده او د قدر وړ اړتيا ده چې له کار څخه مخکې بايد په يوه ټيم کې وليدلى شي. د مرحلو د تطبيق پړاونه:Process Orientation کله چې يو ټيم د يوه ځانګړي هدف (چې ولې يوه بل سره يو ځاى دي او يو ځاى ځي) لرونکى وي، پس مقصد ته د رسېدو په غرض بايد ځينې پړاونه ترسره کړي. پورتنې پروسه د داسې مسايلو لکه د معضلو حل، د پلان جوړونې روشونه او طريقې، منظمې غونډې او له ستونزو سره د مبارزې لرونکې وي. د فعالو ټيمونو اته صفتونه: د ويلسن څېړنې څرګندوي، هغه ټيمونونه چې ښه فعاليتونه کوې ددي اته صفتونولرونکې وي. مشارکتي رهبري: د ازادې فضاء او نورو ته د خدمت له لارې يو بل ته د لزوميت او ملزميت د فضاء ايجادول د ويلسن څېړنې څرګندوي، هغه ټيمونونه چې ښه فعاليتونه کوې ددي اته صفتونولرونکې وي. ۱.مشارکتي رهبري: د ازادې فضاء او نورو ته د خدمت له لارې يو بل ته د لزوميت او ملزميت د فضاء ايجادول ۲.د مسؤليتونو په اړه مشارکتي مساعدت: د داسې فضا ايجاد چې په هغې کې د ټيم ټول غړي د يوه امر په توګه د مسووليت احساس کوي. ۳.له اهدافو څخه پیروي: د دې په اړه چې ولې ټيم جوړ شوى او د هغه د اجرا خدمت څه دى بايد د هدف يو عمومي ذهيت موجود وي. ۴.عالي ارتباط : د صادقانه ارتباط، ازادې فضاء او د اعتماد د فضاء ايجادول. ۵.راتلونکي ته پاملرنه: د ترقۍ او پرمختګ لپاره د بدلونو څخه د يوه فرصت په توګه ګټه اخېستل. ۶.کار ته پاملرنه: د غونډو جوړول او د پايلو په اړه بحث. ۷.د نوښتونو قابلیت: د قابليت او توانايي څخه ګټه اخېستنه. ۸.ګړندۍ ځواب: د فرصت تشخيص او له هغه څخه ګټه.
Principles of Teamwork
په يوه ټيم کې د فعاليت بنسټونه
هر شخص بايد ټول مشکلات درک کړي. هر شخص بايد پوه شي چې څنګه وکړى شي د ستونزو د حل لپاره همکاري څرګنده کړي. هر شخص بايد د ټيم د نورو غړيو له همکارۍ څخه خبر وي. د نورو د ستونزو درک هم ضروري ګڼل کېږي. تر څو له هغې لارې د لازياتې همکارۍ لپاره چمتو شي. هغه ډله يا ګروپونه چې د خپلو ستونزو د حل لپاره ډېره پاملرنه کوي، په عمومي ډول له هغو نورو ګروپونو څخه مؤثر وي چې بې پروايي کوي.
د پروژې بررسي ، کنټرول او ارزيا بي Monitoring, Controlling and Evaluating a Project پدې چپټر کې پدې بحث کوو چې يوه پروژه څه ډول بررسي، کنټرول او بلاخره ارزيابي کيږي. لومړۍ برخه : د پروژې بررسي (Monitoring a Project) د منيټورنګ څخه هدف د پروژې د اجرااتو په اړه د هر اړخيزه معلومات را تولول ،ثبتول او د هغې څخه د راپورونو تهيه کول دي. Monitoring is collecting, recording and reporting information concerning any and all aspects of project performance. هر عمل ديو خاص مقصد لپاره پلان او اجرا کيږي دعمل دڅرنګوالي او جريان څخه ځان باخبر ساتل سړی مطمين کوي تر څو دمقاصدو په لور په منظمه توګه ورسيږي که زمونږ هدف کابل ته تګ وي نو لمړي دسفر پلان جوړوو دپلان څخه مخکي دلاري امنيت ،امکانات، دسفر وسايل او نور ضروري معلومات اخلو او دهغو پر بنا دخپل سفر پلان جوړوو دسفر دشروع سره سم زمونږ خپلوان په دي هڅه کي وي چه زمونږ دسلامت رسيدو خبر واوري. که چيري خداي مه کړه په لاره کي څه مشکل سره مخامخ شو نو هغوي دمشکل دعلت پيدا کوي او دحل لياره يي لټوي په ټولو انکشافي پروژو کي ټول فعاليتونه دخاصو مقاصدو لپاره پلان او اجرا کيږي .ددي لپاره چه دغه فعاليتونه دپلان مطابق په تعين شوي وخت کي په منظمه توګه دمقاصدو دحصول لپاره پر مخ ولاړ شي دهغو دخبر دتهيه کولو عمليه چه دمانيتورينګ په نوم ياديږي ډيره ضروري بريښي
دمونيتورينګ ډولونه! 	دمالي منابعو مونيتورينګ 	دستاف مونيتورينګ 	دعملياتو مونيتورينګ دمالي منابعو مونيتورينګ:يو عام اومتداول ډول دي چه 	دپيسو،وسايلو دتګ راتګ په اړه معلومات برابروي 	دمالي شرايطو او امکاناتو دفعاليتونو او اهدافو تر منځ انډول واضح کوي 	دمنابعو څخه دايستل شوو پيسو او وسايلو په باب دمعلوماتو راټولول چه ايا دغه پيسي په خپلو اختصاصي برخو کي مصرف شوي؟ 	ايا دمطلوبه پايلو په لاسته راوړلو کي کافي دي؟ سټاف منیټورينګ 	ايا دپروژي موجوده ستاف داړتيا مطابق او کافي دي؟ 	دستاف دحقوقو او تريننګ چاري څنګه دي؟ 	دوظايفو داجرا کمي او کيفي اړخونه څنګه دي؟ په ساحه کي دکار تناسب،دوخت پابندي،تخنيکي مهارتونه،ددندي داجرا معيار،ابتکار،برخورد اوداسي نور دعملياتو مونيتورينګ 	دټولو هغو فعاليتونو،عمليو چه دپروژي څخه مخکي دپلان کولو او دپلان دتطبيق په دوران کي سر ته رسيږي 	داړتياو او ستونځو په باب معلومات را ټولول 	دمنابعو او امکاناتو او دعمل کولو دشرايطو څيړل 	دمقاصدو تعين او دپلان داجراتو ټول فعاليتونه تر نظارت لاندي نيول. 	دعملياتو ټول ضعيف او قوي نقاط په ګوته کول 	دمشکلاتو او موانعو په هکله توضيحات برابرول 	دتغيرآتو،آصلآحآتو آو تصميم نيولو لپآره منآسب کمک کوونکي دلآيل وړآندي کوي 	دآدآري سيستم دښه تنظيم آو موثره آنکشآف لپآره يوه ښه وسيله ده
منيټورنګ د پلان او کنټرول سره نږدې اړيکې لري او په شريکه سره يو دوران ( Cycle) جوړوي چې په پروجيکټ منجمنټ کې ورته (Planning-Monitoring-Controlling Cycle) وايي. وخت يا مهال وېش مصارف (بوديجه) او اجراات هغه درې مهم عناصر دی چې بايد کنټرول، پلان او بررسي شي. پدې کې هيڅ شک نشته چې ځينې سازمانونه په پلان  جوړولو باندې کافي وخت او انرژې نه مصرفوي بلکې مستقيماٌ د پروژې کارونه پېل کوي اوداورته ګټور بريښي خو دغه ډول سازمانونه معمولاٌ له تاوانونو سره مخ کيږي او نشي کولای چې په اقتصادي ډول سره خپلې پروژې پر مخ يو سي. ددې لپاره چې د پروژې کنټرول په اغيزمن ډول تر سره شي بايد د پروژې لپاره د منيټورنګ يو ښه سيستم ډيزاين او پکار واچول شي.
د پروژې را پورنه
Project Reports کله چې د پروژې د اجرااتو د بېلابېلو اړخونو په هکله معلومات راجمع شي نو د هغې څخه بايد راپورونه تهيه او اړونده مسولينو ته وليږدول شي. تعريف راپور هغه سند دي چي د يوي پروژي مالومات اوياداشت د نظرياتو،تصاميمو اوپشنهاداتو لپاره وړاندي كوي. راپور.. د يوي خاصي  موضوع  په  اړه  په  ليکلي  ډول  بل  چا  ته  د  خپلو نظرياتو  انتقالول  دي  چي کيداي شي د کار په اړه خپل سفارشونه هم وکړي دراپورليكلوبنسټيزاصول راپور بايد دقيق وي راپور بايد خلص وي راپور بايد واضح وي (دقيق،خلص،واضح) د ښه را پور خصوصيات مكمل اوخلص وي شامل د مهمو مضوعاتو وي ساده وي او په ښه الفاظو كي بيان شوي وي تكراري موضوعات په كي نه وي په زړه پوري وي اومربوطه موضوعات پكي رانغښتي وي ښه ترتيب شوي وي شفاف وي (دلوستولواودچاپ د لحاظه) راپور بايد دسفر نامي په شکل نه وي نه بايد دمکتوب په شکل وي دشاعرانه قصي په توګه بايد ونه ليکل شي په راپور کي دځنو کلماتو دليکلو څخه ډده وشي لکه:فرضاُ،تخميناُ،زه،مونږ،بعضي اونور
د بي مفهومه او غير قابل اجرا راپور خصوصيا بي معنى او بي مفهومه جملي په كي وي بند(پرگراف) شامل د يو نظرئي نه وي بلكه شامل د دو نظرياتو وي چي لوستونكي مشوش كوي دراپورجوړښت په صحيح ډول نه وي نامکمل مالوماتو لرونکي وي. دراپور ليکني عمده مرحلي! دراپور اماده ګي (پلان کول) دراپور دمحتوياتو يا ساختار ليکل دراپور دمسودي امتحان کول دراپور ارايه يا تقديمول
3- د سازمان پسمنظر (Background) په دې برخه کې لوستونکو ته د سازمان د پسمنظر په اړه هغه معلومات وړاندې کيږي چې د يو عام لوستونکي لپاره د پروژې پر جزياتو د پوهېدو څخه د مخه ضروري دي. 4- تخنيکي بخشونه (Technical Sections ) د راپور په دې برخه کې د پروژې د کارونو په اړه تفصيلي معلومات وړاندې کيږي او په حقيقت کې د راپور اساسی بدنه (Main Body) تشکيلوي. دغه بخش کېدای شي پخپل وار بېلابېل بخشونه ولري. چون د راپور دابرخه دېر زيات د پروژې د تخنيکي اړخ اوکارونو پورې اړه لري نو په همدې اساس دلته پرې دېر بحث نه کوو. خو د يادولو وړ ده چې په دې برخه کې شکلونه (Figures) جدولونه(table) او انځورونه (Picture) ځانګړی اهميت لري اوبايد له نظره ونه غورځول شي. اوپه همدې ډول سره ټول هغه سمبولونه اواصطلاحات چې په کاروړل کيږي بايد ځای پر ځای تعريف شي او کوښښ وشي چې په ټول راپور کې د يو شان اصطلاحاتوڅخه کار واخيستل شي. 5- پايله اخيستنه (Conclusion) لوستونکی عموماٌ سرليک، لنډيز، پېژندنه او پايله اخيستنه لولي نو په همدې اساس دې سيکشن ته بايد خاصه پاملرنه وشي. پدې سيکشن کې بايد لوستونکي ته يوځل بيا ور په ياد شي چې دا ټول راپور د څه په هکله وو او څه شی په کې ذکر شوي وو. په راپورونو کې ځېنې نورې برخي هم وي لکه :- 1-	فهرست Table of Content 2-	ماخذونه References 3-	ضميمي Appendices
د پروژې کنټرول
Controlling Project په تېر فصل کې مو د پروژې د بررسۍ او معلوماتو د راټولولو پروسه تشريح کړه کوم چې د پروژې د منيجر سره د پرورژې په کنټرولولو کې مرسته کوي. د پلان د بررسۍ کنټرول په دروان (Cycle) کې تر ټولو وروستی عنصر دی. د اجرااتو په هکله معلومات راتوليږي، د مطلوبې سطحې (پلان) سره پرتله کيږي ددې لپاره لازم اقدامات کيږي. بايد په ياد ولرو چې داجرااتو په اړه راپور ورکول دمطلوب او واقعي(Actual) کار پرتله کول او ددې سنجش کول چې ولې دغه توپير(Variance) موجود دي ټول د کنټرول دپروسۍ برخې دي. کنټرول په حقيقت کې د پلان او واقعيت تر مينځ د توپير کمولو عامل ته ويل کيږي. کنټرول عموماٌ په دريو عناصرو ډېر تمرکز کوي چې عبارت دي له : اجراات ، مصارفو او وخت څخه.
د کنټرول اساسي موخې (the fundamental purpose of Control) : کنټرول دوه عمده هدفونه لري : 1-	د فعاليتونو د بدلولو له ليارې د پايلو منظمول Regulating results through alteration of activities 2-	د سازمان د شتمنيو څارنه Stewardship of Organizational Assets
د پروژې ارزيابي
Project Evaluation ارزيابي د ارزښت د ټاکلو په معنی دی. د پروژې ارزيابي د پروژې د پرمختګ او اجرااتو ارزښت ټاکي يا د پلان شوي پرمختګ او اجرااتو سره په پرتله او يا هم د نور مشابهو پروژو د پرمختګ او اجرااتو سره په پرتله. ددې لپاره چې د تېرې تجربې څخه ګټه واخستل شي نو پر هغې پوهېدل لازمي دی چې پوهيدل بيا ارزيابۍ ته ضرورت لري. بايد په ياد ولرو چې د پروژې ارزيابي يواځې د پروژې په پای کې صورت نه نيسي که څه هم د ټولې پروژې ارزيابي هغه وخت صورت نيسي چې پروژه بشپړه شي. خو د پروژېې د جريان پر مهال هم بايد په مختلفو نقطو کې د پروژې اجراات ارزيابي شي. دارزيابي مراحل stages of evaluation. دارزيابي په دريو مراحلو کي سرته رسږي 1.	دپروژي دشروع څخه مخکي ارزيابي،pre-project evaluation 2.	متوسطي مراحلي ارزيابي،mid-term Evaluation. 3.	نهايې ارزيابي ،Final, Impact Evaluation.
د پروژې ارزيابي بايد له يوې خوا د پروژې منجمنټ (د چا لپاره چې ارزيابي صورت نيسي) او له بلې خوا د پروژې ټيم ته (د چا کارونه چې ارزيابي کيږي) د منلو وړ وي. نو په همدې اساس د پروژي ارزيابي بايد په دېر احتياط سره پرمخ يوړل شي.
د پروژې د ارزيابی موخې Purposes of project evaluation بې له شکه هره پروژه ددې لپاره ارزيابي کيږي چې د هغې کاميابي او يا ناکامي تثبيت شي، د يوې څېړنې له مخې د ۱۲۷ پروژې مديرانو څخه په کې پوشتنې شوی وی، د پروژې د کاميابۍ څلور بعده (Dimensions) په نښه شوي. لومړی بعد:- اقتصاديت Efficiency اقتصاديت په دې مانا چې پروژه له يوې خوا د بوديجې او له بلې خوا د خپل مهال وېش مطابق سرته ورسوي. دويم بعد:- د اخيستونکي رضايت Customer Satiations په دې بعد کې له يوې خوا د پروژې د تخنيکي او عملياتي ځانګړتياوو پرځای کول او له بلې د مشتريانو وفاداري، او بيا اخستنې(Repurchase) د اهميت وړ دی. دريم بعد:- د بزنس کاميابي (مستقيمه کاميابي) Business/ Direct success دغه بعد اساساٌ د سوداګريزې کاميابۍ د کچې (Commercial Success level) او همدارنګه په مارکيټ کې د ونډې (Market Share) په اساسي اندازه کيږي. څلورم بعد:- راتلونکی پوتنشيل Future Potential په دې کې هغه فکتورونه شامل دي چې د نوي مارکيټ د خلاصولو، د نوي تکنالوژۍ را مينحته کولو،.... او داسې نورو سره اړه لري. د پورتنيو څلورو بعدونو اندازه ګيري د ارزيابۍ هسته جوړ وي.
د پروژې بندول Closing a Project د پروژې ختمونه په پروسو کې تر ټولو وروستۍ پروسه ده او زياتره وخت له نظره غورځول کيږي.\ د پروژې ختمونه څلور مهم اړخونه لري چې عبارت دي له :- 1- د کار د بشپړتيا او صحت (Accuracy) کتل. 2- د رسمي منلو مستندکول documenting formal acceptance 3- د پروژې ختمونې د معلوماتو خپرول disseminating project closure information 4- د ياد شوو درسونو او سوانحو په ارشيف کې ساتل Achieving records and lessons learned د پروژې د ختمونې پروسه عموماٌ دوه فرعي پروسې لري چې عبارت دي له:- (A) د قراردادختمول Contract close out (B) اداري ختمونه Administrative Closure (A) د قرارداد ختمول د اداري ختمونې څخه مخکې صورت نيسي او له يوې خوا د قرارداد د معاملاتو د تصفيه کولو او له بلې خوا د قرارداد د شرايطو(Terms) سره د قرارداد د بشپړولو پورې تړلي. د قرارداد ختمول دوه حاصله (Outputs) لري چې عبارت دي له:- 1- د قرارداد دوسيه Contact tile 2- د رسمي منل او ختمونه formal acceptance and Closure  څخه. (‌‌B) اداري ختمونه دپروژې د هر پړاوو په پای کې صورت نيسي او همدارنګه د ټولې پروژې په پای کې هم. په اداري ختمونه کې د رسمي منلو مستندول او دقبلولو acceptance اعلاميي لېږل ټولو شريکانو، اخستونکو او نورو ته شامل دي. د پروژې څخه ياد شوي درسونه (Learned lessons ) د پروژې کاميابي او ناکامي مستندوي. زياتره وخت يادشوي درسونه نه مستنديږي ځکه د ټيم غړي نه غواړي چې د هغوي نومونه د ناکاميو او يا غلطيو سره وتړل شي. له تېر څخه د ياد شوي درسونو مستندول په راتلوونکو پروژو کې د عينې غلطۍ د تکرار مخنيوی کوي.
د ميندوارۍ روغتیا
د روغتيا نړيوال سازمان (WHO) په چوکاټ کې، روغتیا د بشپړ فزیکي، رواني او ټولنیز هوساینې په توګه تعریف شوی، نه یوازې د ناروغۍ یا ضعف نشتوالی، د زیږون روغتیا، یا جنسي روغتیا ، په ټولو مرحلو کې. ژوند، د زیږون پروسې، دندو او سیسټمونو په ګډون. د ملګرو ملتونو ادارې ادعا کوي چې جنسي او زېږون روغتیا د جنسي روغتیا په مقابل کې فزیکي او هم رواني شامل دي.
د زېږون روغتیا پدې مانا ده چې خلک د مسؤلیت، اطمینان لرونکي او خوندي جنسي ژوند وړتیا لري، او دا چې دوی د بیا زیږون وړتیا او د پریکړه کولو آزادي لري چې کله، کله او څو ځله دا کار وکړي.
د دې یو تفسیر دا معنی لري چې نارینه او ښځې باید د زیږون کنټرول خوندي، اغیزمن، ارزانه او د منلو وړ میتودونو څخه خبر وي او لاسرسی ولري. همدارنګه، د جنس ، تکثیر او د روغتیایی زده کړو د پروګرامونو تطبیق د امیندوارۍ او زیږون په وخت کې د میرمنو د خوندیتوب لپاره د روغتیا او درملنې مناسبو خدماتو ته السرسی کولی شي د سالم ماشوم زیږون لپاره غوره جوړه چمتو کړي.
په لویانو کې روغتیا
د ځوانۍ روغتیا په لویانو کې د زیږون روغتیا په پرتله د پام وړ نړیوال بوج رامینځته کوي، پشمول د امیندوارۍ او مور او پالر پرمهال ستونزې، د امیندوارۍ مخنیوي او خوندي سقط ته د لاسرسي ستونزې، روغتیایی پاملرنې ته د لاسرسي نشتوالی، او د HIV او جنسي اړخیزو اغیزو لوړه کچه او دا لري. ډیری ډولونه. د دې هر یو انفیکشن او رواني روغتیا ستونزې په بهر کې د سیاسي، اقتصادي او ټولنیزو - کلتوري عواملو لخوا اغیزمن کیدی شي. د ډیری وخت دمخه میرمنو لپاره، دوی لا تر اوسه د پراختیا لارې نه دي بشپړې کړي، نو د امیندوارۍ اضافه کول دوی د اختلاطاتو خطر سره مخ کوي.
په دې اختلاطاتو کې د انیمیا، ملاریا، HIV او نورو STIs، د زیږون څخه وروسته خونریزي او د زیږون وروسته نور اختلالات، د رواني روغتیا اختالفونه لکه خپګان، او د ځان وژنې فکرونه یا هڅې شاملې دي. په 2016 کې، د 15-19 کلونو ترمنځ د ځوانانو د زیږون کچه په هرو 1000 کې 45 وه. په 2014 کې، په هرو دریو ځوانانو کې یو تن د جنسي تاوتریخوالی تجربه کړې، او له 1.2 ملیون څخه ډیر مړه شوي. د 15-19 کلونو ترمنځ میرمنو کې د مړینې درې اصلي لاملونه د میندو شرایط 10.1٪، ځان ته زیان 9.6٪ او د سړک شرایط (اسانتیاو ته لاسرسی) 6.1٪ دي.
د میندو روغتیا
په مخ پر ودې هیوادونو کې ښځې د کورنۍ د پالن کولو خدماتو ته ډیر لاسرسی نلري، بیلابیل کلتوري کړنې، د معلوماتو نشتوالی، د زیږون ګډون کونکي، د زیږون څخه مخکې پاملرنې، د زیږون کنټرول، د زیږون وروسته پاملرنې، روغتیایی پاملرنې ته د لاسرسي نشتوالی، او معمولا په فقر کې وي. دا ټول لاملونه د میندو د مړینې د تناسب (MMR) د زیاتوالي لامل کیږي.
د حمل مخنیوی
د زیږون روغتیایی خدماتو ته لاسرسی په ډیری هیوادونو کې خورا ضعیف دی. د داسې خدمتونو د شتون په اړه د پوهاوي د نشتوالي او یا د خوځښت د آزادۍ د نشتوالي له امله، ښځې اکثرا د میندو روغتیایی خدماتو ته د نه لاسرسي له امله نشي کولی د میندو روغتیایی خدماتو ته لاسرسی ومومي. ځینې ښځې په زوره امیندواره کیږي او له کوره د وتلو منع کیږي. په ډیری هیوادونو کې، میرمنو ته اجازه نه ورکول کیږي چې د نارینه خپلوان یا میړه پرته له کوره ووځي او له همدې امله طبي خدماتو ته د لاسرسي وړتیا محدوده ده. د زیږون د روغتیا د ښه کولو لپاره د ښځو د خپلواکۍ زیاتوالی اړین دی، مګر دا کار کول ممکن کلتوري بدلون ته اړتیا ولري. د WHO په وینا، "ټولې میرمنې د امیندوارۍ په جریان کې د زیږون دمخه پاملرنې ته اړتیا لري، د زیږون پرمهال مهارت لرونکي پاملرنې، او د زیږون وروسته په اونیو کې پاملرنې او ملاتړ ته اړتیا لري. »
د ماشوم واده او جبري ودونه
د کم عمره نجونو د جبري کولو دود، چې د نړۍ په ډېرو برخو کې شتون لري، د هغوی د زیږون روغتیا ګواښي. د روغتیا نړیوال سازمان په وینا: "'د ماشومانو په ودونو کې جنسي او د زیږون روغتیا له پامه غورځول کیږي، ځکه چې دا نجونې اکثرا د یو زوړ، ډیر جنسي تجربه لرونکي ملګري سره جنسي اړیکو ته اړ کیږي. د یوې میرمنې ملګري اکثرا د خوندي جنسیت او د امیندوارۍ مخنیوي په اړه د خبرو اترو لپاره اړین دریځ او پوهه نلري، د HIV یا نورو جنسي لیږد شوي انتاناتو خطر زیاتوي، او همدارنګه په ځوان عمر کې د میندوارۍ امکان. »"د ماشوم واده یا د ماشومانو واده یو رسمي یا غیر رسمي واده دی چې په هغه کې یو سړی د 18 کلنۍ ته رسیدو دمخه د واده تړون ته داخلیږي. په ډیرو قضایاوو کې د واده لپاره لږترلږه قانوني عمر 18 دی، په ځانګړې توګه د نجونو لپاره؛ او حتی کله ناکله د 18 کلنۍ عمر په دې قانون کې شامل دی. عموما، د " ماشوم واده" اصطلاح د ښځینه ماشومانو په قضیه کې کارول کیږي چې د توکمیزو دودونو یا د کورنۍ د اقتصادي ستونزو په پایله کې د جبر له امله له بالغ نارینه سره واده کوي. اجباري واده یا جبري واده په دې معنی دی چې د یو چا سره واده کولو ته اړ کول یا جبري کول. په بل عبارت، یو ځوان یا ښځه د رواني فشار یا ګواښونو او فزیکي ځورونې له امله واده کولو ته اړ کیږي. اجباري واده د دودیزو واده څخه توپیر لري چې په هغه کې نجلۍ او هلک د ملګرو یا د کورنۍ د غړو لخوا معرفي کیږي، مګر واده د جوړې په رضایت سره ترسره کیږي.
اجباري ودونه د بشري حقونو څخه د سرغړونې یوه بیلګه ده او د جنسیتي تاوتریخوالي یوه بیلګه ده. د ټولنې نجونې یې اصلي قربانیانې دي. دا پدیده په افغانستان کې ډیره معموله ده، په ځانګړې توګه په کلیوالو سیمو کې چیرته چې دولتی اداره کمه ده. د دې پدیدې قربانیان د 8 کلونو څخه کم عمر لرونکي نجونې دي. معمولا د اجباري ودونو او د ماشوم ودونو ترمنځ نږدې اړیکه شتون لري. په هرصورت، د واده دا بڼه د نړۍ په یوې ځانګړې سیمې پورې ځانګړې نه ده. د مثال په توګه، په انګلستان کې، اټکل کیږي چې هر کال په انګلستان او ویلز کې په زرګونو نجونې او ځوانې میرمنې ودونو ته اړ کیږي، چې ډیری یې د سویلي آسیا هیوادونو لکه پاکستان او هند څخه راځي. له همدې امله، د دوشنبې په ورځ، د 2014 کال د جون په 16، په انګلستان او ویلز کې یو قانون نافذ شو، چې له مخې یې هغه والدین چې خپل ماشومان په زور واده کوي مجرم ګڼل کیږي.
د ایران د قوانینو له مخې د نجونو لپاره د واده عمر ۱۳ کاله او د هلکانو لپاره ۱۵ کاله دی، خو قانون د دې اجازه د نجلۍ پلار یا نیکه ته ورکړې ده چې په خپله خوښه او د خپلې خوښې له مخې واده وکړي. ماشوم کولی شي د 13 کلنۍ څخه مخکې واده وکړي. په همدې حال کې د ماشومانو د حقونو د نړیوال کنوانسیون له مخې، چې ایران هم لاسلیک کړی، ټول هغه کسان چې عمرونه یې له ۱۸ کلونو کم دي، ماشومان ګڼل کېږي. دغه نړیوال تړون د ماشومانو ودونه هم منع کوي. د ایران د ملکي ثبت ادارې د تازه شمېرو له مخې، د ۲۰۱۲ کال په لومړیو ۹ میاشتو کې له ۱۵ کلونو کم عمره ۳۱ زره نجونو ودونه ثبت کړي دي. د دې احصایو پر بنسټ، په دې موده کې له دریمې برخې څخه زیات ودونه د 19 کلونو څخه کم عمر لرونکو نجونو پورې اړه لري. اجباري ودونه په مدني قانون کې ځای نه لري او د قانون له مخې هر ډول ودونه چې د کورنیو له خوا په اجباري توګه ترسره کیږي باطل او نه پیژندل کیږي.
افغانستان په ۲۰۱۲ ز کال کې
لاندې پېښې په ۲۰۱۲ ز کال کې په افغانستان د میاشتو په ترتیب رامنځته شوې دي.
د ګویانا هیواد د ولایتونو نوملړ
د ګویانا هیواد ولایتونه (د ګویانا هیواد د آیالاتونو نوملړ)
تفسیر روح المعاني
دغه نړیوال مقبول او مشهور تفسیر دخلافت عثمانیه په زرینه دوره کې دستر فقیه او مفسر علامه محمود الوسي رح له لورې ولیکل شو.
او هر مسلمان عالم سره موجود دی
باميان ولايت
د باميان ولايت د افغانستان له مركزي ولاياتو څخه دى. ددې ولايت مركز د باميانو ښار دى. مساحت یې ۱۷،۴۱۴ کیلومتره مربع دی. د وگړو شمېره يې د ۱۹۸۰ زېږدیز کال داټكل له مخې ۶۱،۸۶۳ تنه وه.، د ځمکنې ویش له مخې ۲۴۰ كسه په هر كيلومتره كې راځي. باميان په هزاره جاتو كې ستر ښار گڼل كېږي. دا ښار د لرغوني ښارگوټي په درلودو سره، چېرې چې د بودا دوه پژۍ نږدې دوه پېړيو څخه راپدېخوا ولاړې دي، ډېر مشهور دى.
ولسوالۍ
وېشنيزه:د افغانستان ولايتونه
ملا علي قاري رحمه الله
شیخ الاسلام ملا علي قاري رح دګران هیواد له هرات ولایت څخه وو
هغه دحنفي مذهب له سترو فقهاو څخه شمیرل کیږي
هندي فلسفه
هندي فلسفه د لرغونې هندي فلسفي نظريات په ټوله نړۍ کې منل شوي نظرياتو څخه شمېرل کېږي. د هندي فلسفې زياتره نظريات د هغه په ديني ډلو پورې تړلي دي. د هند پېژندونکو له څېړنو څخه دا خبره جوتېږي، چې په مخزېږيزو پېړيو ې د هندي اديانواو مذدهبونو له گروهو څخه هندي فلسفه منځته راغلې. او په همدې پېړيو کې د هند ديني گروهې له فلسفي افکارو سره گډې شوې دي. دا نظريات په پېړيو پېړيو له يوې خولې وبلې خولې ته ورلېږدېدلي دي، او له ډېرې مودې پس د هند په ديني کتآبونو کې خوندي شوې دي. د لرغوني هند فلسفه په پخوا وخت کې دويمه درجه درلوده. په لومړي سر کې د يونان راتله. چېنايانو لدې فلسفې څخه په متاثره کېدو دا هېواد د (حکمت هېواد) په نامه يادکړې. هندي فلسفه له يو اړخه هر څيز څښتن گڼي، او له بل اړخه هرڅيز په څښتن کې ويني، نو پدې ډول د هند فلسفه د نړۍ او طبيعت په پېژندلو کې له اېډياليزم او ماټريالېزم (ماده پرستۍ) څخه سرچينه اخلي. کې د زياتره هندوانو په وړاندې طبيعي نړۍ نه دا چې د ژوند، اروا او عقل د مسئلو په اوارولو د ستونزو راولاړوې کړي، بلکه په خپلو صوري مظاهرو سره دوکه ورکوونکي او له رښتياوو سره په ټکر کې دي.
هندي فلسفه دا ده چې غم له کومو وجوهو منځته راځي، د بې وسۍ او مجبورۍ سبب څه دى، ايا ځآن هم کوم مادي شې (څيز) دى يا نه، د ژوند بريدونه او بندويزونه ترکوم حده پورې دي، مرگ ولې راځي، او لدې څخه څرنگه ځآن ژغولې شو، د ځيزونو (شيانو) اصل حقيقت څه دى؟ لنډه دا چې ټوله هندي فلسفه له همداسې پوښتنو گروېږنو څخه ډگه ده. هندي مفکرين پدې خبره قائل ول، چې ژغورنې (نجات) لپاره يواځې پوهه بسيا نه کوي، بلکه لدې سره سره د عمل شتون هم اړين دى. هندي فلسفه په حقيقت کې د هند د نيمې وچې د دينونو او مذهبي ډلو دويم نوم دى، چې له بتپالنې څخه پېل کېږي، او په يووالي ته رارسېږي. هو دا بېله خبره ده چې ځينې خلک څښتن مني او ځينې يې په هستۍ گروهه لري، څوک يې انکاري دى، نو څوک يې منونکې، لنډه دا چې هندي فلسفه يوه بېکاره فکر څخه نيولې تر لوړو افکارو پورې لرونکې فلسفه ده.
د هندي فلسفي افکارو او گروهو وېش
علامه محمد نادر ايوبي کندهارې د عمومي فلسفې په اړه خپل ليکلي اثر (فلسفه) کې د هند فلسفي افکار او گروهې د فلسفي وېش له مخې په دوه ډلو وېشلي چې په لاندې ډول يې بيانوي:
د لرغوني هندوانو د فلسفي افکارو او عقيدو په ارته ورشو کې فلسفه په لومړي سر کې پر دوو لويو ډلو وېشل کېږي:
ناستيکا او استيکا
ناستيکا چې لغوي مانا يې (نشته) ده، د هغو فلسفي او مذدهبي نظرياتو څخه عبارت دي، چې د هند لرغوني گروهې، چې پر (وېداگانو) يانې مذهبي سرودونو ولاړې دي، نه مني او ورڅخه انکار کوي.
په هندي فلسفه کې يو سپېڅلې نوم چې (برهما ) نومېږي، د فکري بشپړتيا او لوړتيا کې پوره لاس لري، ددې فلسفې له مخې د (برهما) قوت زموږ د وجود په تل کې کرل شوې، او په هر گړۍ کې د انسان د خدمت لپاره تيارسې وي، خو هغه پدې شرذ چې موږ ورڅخه ځان په بشپړ ډو خبر کړو. او هغه داسې چې لدې درې لورو څخه ځان ورنږدې کړو:
هندي مفکرين د وجود پټو (اسرارو) ته د رسېدو لپاره په يوه بې سره او بې پايه ډکر کې ډېر اوږده واټنونه وهلي. پدې ډگر چې لومړې پل (قدم) کېږدي، هغه رياضت، د دونيوي مزاياؤ شاته غورځول، د رزيلو ځآنگړتياؤ جرړې ويستل، ترڅو وکولاى شي پدې توگه د تيارو لدې گرداب څخه ځآن وباسي، او د روښنايۍ نړۍ ته ځآن ورسوي. هندي فلسفه د اروا او مادى ترمنځ د يو ډېر لوى توپير خبره کوي، او همدا توپير د هندي فلسفې له مهمو ځانگړتياوو څخه دي، چې په خپل فلفيي فکر کې د اروا لپاره په يوه ځانگړي ځاى قائله ده. هغه ستر توپير چې د اروا او مادې ترمنځ دى، په سانکي فلسفه کې، چې وروسته به بيان شي، په ښه ډول تشرېح شوې.
په هندي فلسفه کې انسان يواځينې روحاني وجود دى، چې د خپلې اروا په روزلو سره کولې شي، لدې نړۍ څخه وراخوا (ماوراى طبيعت) ليدنه وکړي، هغه څوک چې د نړۍ وراخوا څخه ليدنه وکړي، لپاره تېره زمانه، حال او راتلونکې نشته، هغه دې نړۍ ته د تلپاتې شي په سترگه گوري، د هغه لپاره رون او سبا هم شتون نلري.
د يوه هندو مومن لپاره دا اړينه ده ترڅو د هندويزم د قانون يو بنسټيز شرط ومن، او هغه په وېداگانو چې هغه د خپل ايمان پېل او پاى وگڼي، گروهه ده. پدې ډول د وېدا څلور کتابونه د دوه شرحو او دوه تفسيرونو سره چې يو يې (براهمني) او بل يې (اوپنېشادونه) دي، د هندو دين او فلسفې بنسټيز توکي دي.
د عام هندو (ارتودوکس) فلسفه د ۱۰۰۰ کلونو (له ۵۰۰م ز څڅه تر ۵۰۰ز) کلونو پورې وخت کې راجوړه شوې، چې بيا ۱۰۰۰ کاله نور پدې ولږېدل، ترڅو دا فلسفي نظريات تصفيه شي، سم او منظم شکل ترلاسه کړي، که څۀ هم د هند د فلسفي ډلو تداد ډېر زيات دى، مگر خپله هندي مفکرينو دا ډلې په شپږو ښوونځيو کې راټولې کړي دي. پدې ډول ددې ښوونځيو دننه فلسفي سېسټم کې د پينځو نورو ښونځيو سره اختلاف ښکاري.
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:هندي فلسفه وېشنيزه:هندي وییپانگه وېشنيزه:ختیځه فلسفه
د تبادلې ارزښت
په سیاسي اقتصاد او په ځانګړې توګه مارکسيستي اقتصاد کې، د تبادلې ارزښت (جرمني: Tauschwert ) د اجناسو له څلورو اصلي ځانګړتیاوو څخه یوه ته اشاره کوي، د بېیلګې په توګه، یو توکی یا خدمت چې د بازار لپاره تولید او پلورل کیږي. نور درې اړخونه فعال ارزښت، اقتصادي ارزښت او قیمت دي.
له همدې امله، یو محصول کې لاندې برخې شاملې دي:
دا څلور مفکورې د ارستو څخه تر ډیویډ ریکارډو پورې د انسانانو په باورونو کې خورا اوږد تاریخ لري.
۵۰۰۰ (عدد)
۵۰۰۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۴۹۹۹ څخه  مخکي او د ۵۰۰۱ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۵۰۰۰:
په کلینډر کې
۵۰۰۰ کولاي سي:
کریفش
کریفشان (په لاتين: Palinuridae) د كلک پوستى ژويو څخه دي چې په گرمو سمندرونو کې ژوند کوي. په اوس وخت کې په نړۍ کې د کريفشانو ۶۰ ډوله ژوند کوي.
وېشنيزه:لس پښی لرونکې ژوې
تحلیلی کیمیا
تحلیلي کیمیا د موادو د جلا کولو، پیژندلو او اندازه کولو لپاره د وسایلو او طرزالعملونو مطالعه او کارولو په معنی دی. په عمل کې ښايي بېلول، پېژندنه یا اندازه کول ټول په ګډه یو واحد تحلیل رامنځته کړي یا هم له بل مېتود سره یوځای وکارول شي. کيفي تحليل تحلیلوونکي راپېژني او کميتي تحليل عددي کچه يا غلظت ټاکي. تحلیلي کیمیا د مادې د ترکیب او جوړښت په اړه د معلوماتو د ترلاسه کولو، پروسس کولو او اړیکو پوهې ته وايي. په بله وینا د موادو او د هغو د کچې د معلومولو هنراوعلم دی. تحلیلي کیمیا د ای سي ایس کیمیاپوهانو لپاره د کار یوه مشهوره څانګه ګڼل کېږي.
تحلیلي کیمیا د دودیزو، لمدو کیمیاوي میتودونو او عصري وسایلو یوه ټولګه ده. دودیز کیفي میتودونه د باران، استخراج، او تقطیرد جلا کولو لپاره کارول کیږي، چې پیژندنه یا بیولنه یې ښايي د رنګ، بوی، د ویلې کېدو د ټکي، د جوش ټکي، محلولیت، رادیو فعالیت یا په غبرګون کې د توپیرونو پربنسټ وي. د کچې د اندازه کولو لپاره، کلاسیک کمیتي تحلیل د کتلې یا حجم دتغیراتو (بدلون) څخه ګټه اخلي. دا امکان هم شته، چې میتودونه د کروماتګرافي، الکتروفوریسس یا د ساحې د جریان له وېش نه په ګټې اخیستنې سره د نمونو د بېلولو لپاره وکارول شي، وروسته بیا کیفي او کمیتي تحلیل د عملي کېدو وړ ده. کېدای شي له ورته وسیلې سره د رڼا تعامل، د تودوخې تعامل، برېښنايي ساحې یا مقناطیسي ساحې هم وکارول شي. زیاتره وخت دا ډول وسیله تحلیلوونکي سره بېلولای، پېژندلای او اندازه کولای شي.
د ‌ډیزاین د تجربې، کیمومیتریک او د نویوو وسیلو د اندازه کولو لپاره تحلیلي کیمیا ډیر پراخ رول لوبوي. په طب، ساینس او ​​انجینرۍ کې هم تحلیلي کیمیا ته اړتیا پیدا کیږي.
تاریخچه
تحلیلي کیمیا له پیله مهمه ګڼل کېږي دا ځکه چې نوموړې څانګه د یو کیمیاوي تعامل په هکله، هغو پوښتنو ته ځواب وایي چې، د تعامل په پروسه کي له کومو عناصرو او کیمیاوي توکو څخه ګټه اخیستل شوی ده. ددغې څانګې په تکامل کې جسټس وان لیبک د پام وړ رول لرلی ده، چې د سیسټمیک عنصري تحلیلونو پراختیا او د فعالو ګروپونو د ځانکړو غبرګونونو پر اساس سیسټمیک عضوي تحلیل یې یوه ښه بېلګه ده.
د شعاع خارجولو سپیکرومیټري لومړنی وسیلوي تحلیل و،چې رابرټ بنسن او ګوستاو کرچوف رامنځته کړی وه او په ۱۸۶۰ز کال کې یې د روبیډیمRb) ) او سیزیم Cs)) عناصر کشف کړل.
له ۱۹۰۰زکال نه وروسته په تحلیلي کیمیا کې ډېر پرمختګ وشو. په دې دوره کې د وسایلو تحلیل په تدریجي ډول خپل ځای ونیو. په ځانګړي توګه زیاتره لومړني سپیکټروسکوپي او سپیکټرومیټریک تخنیکونه د ۲۰مې پېړۍ په لومړیو کې کشف او د ۲۰مې پېړۍ په وروستیو کې اصلاح شول.
د جلا کولو علوم د ودې ورته مهال ویش تعقیبوي او په زیاتیدونکي توګه د لوړ فعالیت په وسیلو بدلیږي. ډیری دا تخنیکونه په ۱۹۷۰ ز کال کې د هایبرډ تخنیکونو سره یوځای پیل شول ترڅو د نمونو بشپړې ځانګړتیاوې ترلاسه کړي.
کابو د ۱۹۷۰ ز کال پیل راهیسې اوسنۍ تحلیلي کیمیا په تدریجي ډول د بیولوژیکي سوالونو (بیولوژیکي کیمیا) په شمول ډېره پراخه شوې، په داسې حال کې چې له دې مخکې غیرعضوي یا کوچنیو عضوي مالیکولونو ته ډېر پام کېده. په کیمیا کې لېزرونه په زیاتېدونکې توګه د څېړنو په توګه کارول شوي، څو بېلابېل غبرګونونه رامنځته او اغیز پرې وکړي. د ۲۰مې پېړۍ په وروستیو کې هم ځینو علمي کیمیاوي پوښتنو په نورو څانګو کې پراخوالی لامل وګرځیده، دا پرمختګ په ځانګړي ډول په عدلي، چاپېریالي، صنعتي او طبي څانګو لکه په هستولوژۍ کې ولیدل شو.
د وسایلو تحلیل په عصري تحلیلي کیمیا باندې ولکه لري. ډیری تحلیلي کیمیا پوهان په یو ډول وسیله کې تخصص لري.ا کاډیمیسنان پر نویو غوښتنلیکونو او موندنو یا د تحلیل پر نویو مېتودونو تمرکز کوي. په وینه کې د کیمیاوي موادو د شتون کشف هغه دی، چې یو تحلیلي کیمیاپوه په کې دخیل وي او د سرطان خطر ډېروي. د یوه نوي مېتود د رامنځته کولو په هڅه کې ښايي د تنظیم منونکي لیزر کارول شامل وي، څو د وینې ځانګړتیا او حساسیت زیات کړي. د سپیکرومیټریک طریقې زیاتره مېتودونه په یوځل رامنځته شوي او په قصدي توګه جامد ساتل کېږي، څو معلومات د ډېر وخت لپاره پرتله شي. دا په ځانګړې توګه د صنعتي کیفیت په تضمین QA))، عدلي او چاپېریالي غوښتنلیکونو کې حقیقت لري. د درملو په صنعت کې د تحلیلي کیمیا رول ورځ تر بلې په ډېرېدو دی، چې پرQA سربېره د درملو د نویو نوماندانو په موندلو او کلینیکي غوښتنلیکونو کې کارېږي، چې هلته د درملو او ناروغ ترمنځ تعاملات مهم دي.
کلاسیک مېتودونه
که څه هم پیچلي وسایل په عصري تحلیلي کیمیا باندې ولکه لري، د تحلیلي کیمیا ریښې او ځینې اصول چې په عصري وسایلو کې کارېږي، د دودیزو تخنیکونو له ډلې دي، چې زیاتره یې اوس هم کارېږي. دا تخنیکونه هم د تحلیلي کیمیا د ډېرو ښوونیزو لابراتوارونو د ملا تیر جوړوي.
کیفی تحلیل
کیفي تحلیل د کتلې یا غلظت شتون یا نشتوالی نه ټاکي، بلکې د یوه ځانګړي مرکب شتون یا نشتوالی ټاکي.کیفي تحلیلونه، د تعریف له مخې، مقدار نه اندازه کوي.
کیمیاوي ازمېښتونه
ډیرې کیفیت لرونکي کیمیاوي ازموینې شتون لري، لکه د سرو زرو لپاره د تیزابو ازمېښت او د وینې د شتون لپاره د  کاسټل مییر ازمېښت.
د شعلې ازموینه
غیر عضوي کیفي تحلیل د یو لړغبرګونونوپه ترڅ کې د ځانګړو آبی آیونونو یا عناصرو شتون تاییدوي، چې د تایید شوي ازموینې سره د شکمنو ایونونو تصدیق کولو دمخه د امکاناتو سلسله له مینځه وړي. ځینې ​​​​وختونه کوچني کاربن لرونکي ایونونه په داسې سکیمونو کې شامل دي. له عصري وسایلو سره دا ازموینې ډېرې کمې کارېږي؛ خوپه ښوونیزو موخو، د ساحې کار یا نورو شرایطو کې ګټورې کېدای شي، چې هلته هنري وسایلو ته لاسرسی نه وي یا مناسب نه وي.
کمي تحلیل
په یوه ماده کې د ځانګړو کیمیاوي اجزاوو د کچې اندازه کولو لپاره کمي تحلیل پکاریږي. کچه د کتلې (د ګرویمیټریک تحلیل) او حجم د (حجمي تحلیل) په وسیله اندازه کېدای شي.
وزني تحليل
په وزني تحلیل کې د شته موادو د کچې ټاکل شاملېږي، چې له یو څه بدلون مخکې یا وروسته د نمونې د وزن کولو له لارې ترسره کېږي.د لیسانس په زده کړو کې ، د اوبو د لرې کولو لپاره د اوبو نمونې ته د تودوخې په ورکولو سره په هایبرېټ کې د اوبو د کچې معلومول لکه د اوبو د ضایع کېدو له امله چې وزن توپیر کوي یو عام مثال دی.
جیورج فیلیپ ټیلیمن
جورج فیلیپ ټیلیمن د آلمان د باروک موسیقۍ کمپوز جوړوونکی او د موسیقۍ د ګڼو الاتو غږوونکی و. هغه په بشپړ ډول موسیقي په خپله زده کړه او د خپلې کورنۍ د هیلو پر خلاف موسیقي جوړوونکی شو. ټیلیمن په مګدبرګ، زیلرفیلډ او هیلډیشیم کې له زده کړو وروسته، لایپزز ک پوهنتون کې یې د حقوقو زده کړې پیل کړې، خو په پای کې د موسیقۍ مسلک ته یي مخه کړه. هغه مخکې له دې چې په ۱۷۲۱ز کال کې په هامبورګ کې میشت شي، په سوراو، ایزینچ او فرانکفورت کې مهمې دندې درلودې، او هلته د ښار د پنځو کلیساګانو د موسقۍ رییس شو. سره له دې چې ټیلیمن په خپلې دندې کې پرمختګ درلود، خو هغه شخصي ژوند کې تل له ستونزو سره مخامخ و: د هغه لومړۍ میرمن چې له واده يي دوه کاله له وو تېر شوي مړه شوه او د هغه دویمه میرمن له خاوند له جلا نورو سره اړیکې درلودې او د هغه پریښودو دمخه یي په قمار کې ډیرې پیسې پور کړې.
تحلیلی کیمیا
حجمي تحلیل
تیتراسون هغه پروسه ده چې د حل عملیه کې د ګډونې چارې ترسره کوي او تر هغې تر مطالعې لاندې نیول کیږي تر څو مساوي نقطې ته ورسیږي. دا په مکرر ډول ممکنه ده چې په حل کې د موادو مقدار وټاکي. هغه کسان چې د ثانوي زده کړو په لړ کې یې کیمیا انتخاب کړې ده، د تیزابو بیس ټایټریشن ډېر پېژني او د رنګ بدلولو شاخص پکې شامل دی. ډېر نور ډولونه هم لري، د بېلګې په توګه د پوټینټیومیټریک ټایټریشن. دا تیراسیونونه ښايي مساوي ټکو ته د رسېدو لپاره له مختلفو شاخصونو ګټه پورته کړي.
جیورج فیلیپ ټیلیمن
ټیلیمن په تاریخ کې یو له خورا نامتو موسیقي جوړوونکو څخه دی. هغه د خپلو معاصرانو له خوا د هغه وخت یو له مخکښوالماني موسیقي جوړوونکو څخه ګڼل کیده، او همداشان د هغه له ملګري جوهان سیباستیان باخ سره، چې ټیلیمن یي د خپل پلار په توګه ګڼه او د خپل زوی نوم یې کارل فیلیپ ایمانویل کړ. هغه د خپلو دندو د یوې برخې په توګه، د ارګ موسیقي غږوونکو (ارکسټر) ته د روزنې لپاره خپلو لارښوونو سره سم موسیقۍ لیکلې.
تحلیلی کیمیا
جلا کول
د موادو د مخلوطې پېچلتیا د کمولو لپاره د جلا کولو پروسیجرونه کارول کیږي. کروماتګرافي، الکتروفورسیس او د ساحې د جریان فرکشنیشن د دې برخې نمایندګي کوي.
جیورج فیلیپ ټیلیمن
د ژوند په لومړیو کې (۱۷۱۲-۱۶۸۱ز کلوله)
ټیلیمن په ماګډبورګ کې چې هغه وخت د ماګډبورګ دوچي پلازمیله، برانډنبورګ-پروس و زېږېدلی. د هغه پلار هینریچ، د روح القدس کلیسا (Heilige-Geist-Kirche) ملا یا کشیش و، ټیلیمن څلور کلن و چې پلار یي مړ شو. راتلونکي موسیقي جوړوونکي لومړني درسوله په ۱۰ کلنۍ کې د ځایی تنظیم کوونکي څخه زده کړل، او په ځانګړي توګه یي د موسیقۍ سره ډیره علاقه پیدا شوه. ټیلیمن د خپلې مور او خپلوانو له مخالفت سره سره، چې د موسیقۍ هر ډول فعالیت څخه یې منع کړی و، د دې موقع ترلاسه کړه چې زده کړه وکړي او په پټه به یي موسیقي جوړولې، تر دې چې په ۱۲ کلنۍ کې یې د موسیقۍ یوه موزیکال ننداره یا اوپیرا جوړه کړه.
ټیلیمن وروسته له دې چې په ۱۶۹۷ زکال کې، د مګدبرګ په ډومسکول کې او د زیلرفیلډ په یوه ښوونځي کې زده کړې وکړې، اندریانوم، د هیلډیشیم مشهور جمنازیم  ته واستول شو، چې هلته د ښوونځي د چارواکو او د جمنازیوم د مشر ملاتړ ترلاسه کولو سره د موسیقي وړتیا یي وده وکړه. ټیلیمن په موسیقي جوړولو او ترسره کولو کې په مساوي توګه مهارت درلود، ځان ته به یي د فلوت، سورنا، وایلین، وایولا دا ګمبا، ثبتوونکی، ډبل باس او نورو الو ښووله کوله. په ۱۷۰۱ کال کې هغه د جمنازیم څخه فارغ شو او لایپزیګ ته لاړ ترڅو د لیپزیګ پوهنتون کې د حقوقو محصل شي.