د_کمپيوټري_شبکې_فزيکي_جوړښت
8- مرکزي اداره (server) :  دکمپيوټرونو يو ځاى نښليدل دا معنا هم ورکوي چی ټول کمپيوټرونه يو څه مشترک خواص لري که دا خواص ونه لري نو يوځاى کار کول ناشونى کیږي. خو کله چی شبکه پراخه شي نو دنورو معيارونو وضع کول هم ضروري کیږي چی ددي معيارونو له کبله بايد ټول کمپيوټرونه يو رنګ او يو ډول عمل وکړي. ددي مرکزي معيارونو او اداری له کبله د پروګرامونو بيه راغورځيږي. ځکه چی مونږ دپروګرام يو نقل يا کاپي په مرکزي کمپيوټر (server) کی ځاى پر ځاى کوو ، او هر کارونکى د شبکی له لاری پدی پروګرام کی کار کولى شي ، همداسی لدی مرکزي نقطی څخه مونږ همدا پروګرام د شبکی په هر کمپيوټرکی ځاى پرځاى (install) کولى شو. او همدارنګه دانټرنيټ يا بلی وسيلی له لاری د پروګرامونو نوي (updated) ساتلو توان هم مونږ د ټاکلي پروسی له لاری يو ځانګړى مرکزي کمپيوټرته سپا رلي شو. د يو شانتوالي له کبله دشبکی د يو ځاى کارونکی کولى شي چی د شبکی په هر ګوټ کی خپل کار د شبکی پر بيلا بيلو توکيوله ستونزی پرته پر مخ بوځي. مونږ کولى شو چی په اساني سره د خپل معلوماتو (data) ملاتړ (backup) وکړو، د اداری مرکزيت داضافي نقلونو او کاپيانو  ساتلو اړتيا له منځه وړي او فزيکی پرزی (hard ware) او پروګرامونه (software)  دناکامى په صورت کښی دمناسب ملاتړ (backup) پرشتوالي مونږ خپل معلومات بيرته تر لاسه کولى شو، ملاتړ (backup) په متواتر او اتومات ډول ستاسی له لاسوهنی پرته هم اخستل کیدى شي. د شبکی په اړه لنډ معلومات کمپيوټر يوه غښتلى وسيله ده چی دپراخی اندازی معلومات گړندى او صحيح خوندي او اداره کولو لپاره پکاريږي. هر کاروبار که کوچنى وي يا لوى دمعلوماتو پر صحيح والي او پر وخت لاس ته راوړلو اتکا کوي او ددی معلوماتو ژر او گړندى شريکول کار نور هم اسانوي. پداسی حالاتو کښی چی دشبکی اړيتا احساسيږي. دکمپيوټر شبکه ددوه يا ډيرو محاسبوي وسايلو له نښلولو لاس ته راځي چی دټاکلى وسيلی لکه مزي يا له بلی لاری دوسايلو لکه چاپونکي او معلوماتو شريکولو لپاره نښلول شوى وي.تر ټولو ساده کمپيوټري شبکه چی له دوه کمپيوټرو جوړ وي دنورو وسايلو پرنښلولو پراخيږي او نور هم پيچلى کیدى شي، کله چی شبکه رواج نه وه نو معلومات دفلاپى ډسکونو له لاری کاپى او بيا به بل کمپيوټر ته له فلاپى ډسک څخه انتقال کیدل،کله چی سيستمونو شبکوي شکل غوره کړی نو دمعلوماتو د ګړندي شريکولو سره سره ددی معلوماتو ارزيابي ، اصلاح او سمول هم گړندى صورت نيسي. کله چی يوه وسيله دبلی وسيلی سره نښلول کیږي نو دهغی څخه يوه وړه شبکه منځ ته راځي چی دوسايلو په زياتيدو سره پيچلى کیږي. خو کله چی شبکى يو دبل سره وصل شي نو انټرنيټ منځ ته راځي انټرنيټ په نړئ کښی دميلينونو شبکو دارتباط څخه لاس ته راغلى چی نن سبا تري دنړئ ډير وگړي استفاده کوي. دکور يا کوچنى سوداگريزی اداری لپاره ديوی کوچنى کمپيوټري شبکی  د جوړیدو او سمبال کیدو لپاره لمړى بايد ځير شو چی څه ډول شبکه بايد جوړه کړو ځکه چی د کمپيوټري شبکی را منځ ته کو ل تر ډيره د اړتياوو او هغو توښو ( منا بعو )  پوری اړه لري چی په لاس کی وي. يعني موجود وي که کاري اړتيا ډيره او همدا راز هغه توښی چی د شبکی رامنځ ته کیدو لپاره اړين دي هم په پراخه پيمانه په لاس کی وي نو بيا بايد دشبکی يوه غښتلى بڼه په کار واچوو او که نه نو د لږو شو نتياو درلودونکي شبکی ته مخه کوو په هر صورت په لمړى سر کی  بايد د شبکی دا  لاندی ډولونه په نظر کی ونيسو. 1- Server based  (client based) پدغه ډول شبکه کی يو يا څو کمپيوټرونه دی ته ځا نگړۍکیږي چی په شبکه کی د نورو شته کمپيوټرونو لپاره د خبرتوکيود برابرولو ، ليږد راليږد او نوری ډيری هغه چاری چی ورته ځانګړى شوى وي تر سره کړي او يا دا چی دغه ځانگړۍ شوى کمپيوټر په شبکه کی دنورو کمپيو ټرونو لپاره خدمت کوی. ښه مثالونه يی په يوه کمپيوټري شبکه کی web server او print server  دى اوس نو که په شبکه کی څوک هم د کومی ويبپاڼی د راخلاصولو غوښتنه کوي او يا هم څوک د خبرتوکيوچاپول غواړي نو ددی د غوښتنو تر سره کول د ويب سرور او پرنټ سرور دنده ده چی ورته تر سره کوي به يی نو ځکه وايو چی په دغه ډول شبکه کی ځانگړۍ کمپيوټرونه دنورو لپاره د خادمانو دنده په غاړه لري. 2- peer to peer (work group) پدی ډول شبکه کی کوم ځانگړۍ کمپيوټرشتون نه لري چی نورو ته خدمت وکړي بلکی هر کمپيوټر چی په شبکه کی شتون له خپلی لاری له نورو کمپيوټرونو سره خبر توکي شريکوي او پخپله ځان لپاره په شبکه کی چاری تر سره کوي.