cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
په افغانستان کې د اطفالو د تخلفاتو کيفيت او نوعيت
لومړی پراګراف – د سرقت د جرم مرتکبين :
2)     ځان ښودنه او ځان لوړ حسابونه : ځينې وختونه ځينې اطفال ځان خپل نورو ملګرو ته جګ او وېښيار ښيي، چې دغه ځان لوړ حسابونه اکثره وخت د دې سبب ګرځېدلې چې نوموړی د جرايمو او تخلفاتو ارتکاب ته اړه باسي.
4)     انتقاد نه خوښول : مشران تل د کشرانو خير او ښېګڼه غواړي، خو ځينې اطفال او کوچنيان په دې نه پوهيږي کله چې مشران د هغوی د کوم کار او کړنې په هکله دوی ته نصيحت کوي، نو دوی هغه بابيزه ګڼي او بې پروايي ښيي او د هغوی نصيحت ته پام نه کوي، چې ډېری وخت دغه انتقاد نه منل او نه خوښول د دې سبب ګرځي چې نوموړی د جرايمو د ارتکاب په لوري تشويق شي او د تخفاتواو جرايمو مرتکب وګرځي.
5)     د خپلو هيلو او غوښتنو د پوره کولو توقع لرل : ډېری وخت ماشومان د دې هيله لري چې ځينې کارونه د ځان لپاره وکړي او ځينې وسايل او د ژوند سهولتونه د ځان لپاره ترلاسه کړي، خو دغه غوښتنې او هيلې کله د کورنۍ د اقتصادي غربت له کبله او کله هم دځينې مصلحتونو له کبله نه پوره کيږي چې په پايله کې طفل دې ته اړ کيږي چې خپلې غوښتنې او هيلې د غير مشروع لارو پوره کړي، نو د تخلفاتواو جرايمو لور ته مخه کوي او د سرقت د  جرايمو مرتکب ګرځي.
6)     د ډېرو او ناشونو هيلو او غوښتنو درلودل : ځينې وختونه اطفال او ماشومان ډېرې او ناشونې هيلې لري کومې چې د دوی د کورنۍ د کمزوري اقتصاد له کبله نشي پوره کېدای نو ماشوم ناهيلی پاتې کيږي او د نوموړي هيلې د دې سبب ګرځي چې نوموړی د جرايمو لور ته سوق کړي.
7)     ډېر ګټه خوښوونکی او ګټه غوښتونکی : ځينې اطفال او ماشومان تل د دې هڅه کوي چې هر کار او هره کړنه د دوی د ګټو په شاوخوا راوڅرخي او هيڅ کار د دوی له ګټو پرته د بل چا په ګټه ونشي، خو په عمل کې بيا دا امکان نه لري، مثلاً د کورنۍ دننه دوه ماشومان وي چې يوه ته د کورنۍ له لوري يو جنس او د بل لپاره بل جنس اخيستل کيږي، نو يو له دوی نه دا هيله لري چې دا دواړه اجناس دې د ده لپاره اخيستل شوی وای او د لومړني لپاره دې هيڅ نه وای اخيستل شوی، دلته نو د ده دغه سوچ د کورنۍ د نورو غړو د کړنې او د لومړني ماشوم له سوچ سره توپير کوي همدا دی چې نوموړي ته حسد او کينه پيدا کيږي او دغه کينه او حسد د دې سبب ګرځي چې نوموړي يا د لومړني ماشوم د اجناسو په ماتولو او يا هم له منځه وړلو مجبور کړي.
8)     خيالي او سوچ وهوونکی : ځينې ماشومان تل له ځان سره په سوچونو کې د خپلو هيلو  د پوره کولو هلې ځلې کوي او عملاً هيڅ روا او مشروع کاروبار د هغې د پوره کولو لپاره نه انتخابوي او تل په دې سوچ کې وي چې د يوې لنډې لارې نه خپلې ټولې غوښتنې او هيلې پوره کړي چې دغه سوچ وهنه او خياليتوب ډېری وخت ددې سبب ګرځي چې د وخت په رارسېدو نوموړی ماشوم د سرقت د جرم  مرتکب وګرځي.
دوهم پراګراف – د اخلاقي جرايمو مرتکبين :
معمولاً د اخلاقي جرايمو مرتکبين هغه ماشومان ګرځي چې له پخوا لاندې عادتونه ولري :
1)     د زيات هيجان او وېرې درلودونکی
3)     د اخلاقي معيارونو له پامه غورځول
4)     بې حيايي[29]
درېم پراګراف – د قتل، ضرب او جرحې د جرايمو مرتکبين :
1)     د ډېرو دعوو او جنګ عادي وي
2)     هدف ته د رسېدو لپاره هر ډول سپين سترګي او خشونت کول
4)     د نورو د نظرياتو او افکارو نه تحمل او د زغم نه وړ والی
5)     کمزورو او کم ځواکه خلکو ته ازار رسول[30]
پايله
زمونږ ماشومان زمونږ راتلونکی دی، بايده ده چې له خپلو اطفالو او ماشومانو نه سمه او سالمه ساتنه او څارنه وکړو، تر څو راتلونکی مو سالم او له وياړ او شانه ډکه واوسي، ماشومان يو لړ حقوق لري، لکه د نوم د لرلو حق، د زده کړې حق، د روزنې حق، د څارنې حق او نور..... چې په کار ده ماشوم ته ور کړل شي، خو ځينې وختونه د ناسمې او غير سالمې څارنې له کبله او يا هم د کورنۍ د سرپرست د نه شتون، غربت، فقر او بې وزلۍ له کبله ځينې ماشومان او اطفال د ځينې اخلاقي جرايمو،د اشخاصو پرضد جرايمو او د اموالو پرضد د جرايمو مرتکب ګرځي چې ځينې يې د نوعيت او کيفيت له مخې ډېر درانه او وخيم جرايم وي، لکه د هغې جملې د اخلاقي جرايمو له جملې څخه د زنا او لواطت جرايم، د اشخاصو پرضد د جرايمو له جملې څخه د ضرب و جرحې او قتل جرايم او د اموالو پرضد د جرايمو له جملې څخه د سرقت او کيسه برۍ جرايم يادولای شو، چې معمولاً ماشومان يې د ناسم کورني چاپېريال، جغرافيوي، موقيعيت، مسافرت او کډوالي، د ښوونځي ناسم چاپېريال او د ښوونکو او زده کوونکو ناسم چلند، د خراب کورني ماحول، اقتصادي ستونزو، غربت او محروميت له کبله مرتکب کيږي، چې په پايله کې ټولنه او ماشومان دواړه د تباهۍ او ميلان په لور راکاږي چې په کار ده چې د مخنيوي او کنترول لپاره يې هڅې او کار وشي.
وړانديزونه
1)     د دې لپاره چې د اطفالو د تخلفاتو او جرايمو د ارتکاب مخنيوی وشي، نو دولت ته په کار ده چې والدينو او کورنيو ته داسې پروګرامونه او ورکشاپونه په پام کې ونيسي چې په هغې کې د ماشوم د حقوقو او د والدينو د مکلفيتونو څخه بحث وشي.
2)     د دې لپاره چې ماشومان او اطفال مو په راتلونکي کې د جرايمو مرتکب ونه ګرځي، نو په کار ده چې له هغوی نه سمه او سالمه څارنه وکړو.
3)     د دې لپاره چې کوچني بې سرپرسته يا هغه ماشومان چې د کورنۍ سرپرستي ور تر غاړې وي، د جرايمو مرتکب ونه ګرځي، نو بايده ده چې د دولت له لوري داسې مرستونونه او روزنځايونه رامنځته شي، چې يتيمو او ناتوانه ماشومانو ته وړيا روزنه ور کړي او هم داسې مرستندويه ادارې رامنځته شي چې بې وزله او فقيرو کورنيو سره داسې مرستې وکړي، ترڅو د هغوی ماشومان د جرايمو ارتکاب ته مخه ونه کړي.
4)     داسې لارې چارې په کار واچول شي، چې له کبله يې اطفال زده کړو ته وهڅيږي او د ايله ګشتۍ او بې ځايه وخت تېرونې څخه ځان وژغوري، ترڅو په راتلونکي کې د اطفالو د جرايمو د ارتکاب مخه ونيول شي.
ماخذونه
1)     القرانکريم
2)     پژمان، اسدالله. سرامد، محمد حسين.حسرت ، محمد حسين . حسن زاده، محمد تقي.( ۱۳۹۲ لمريز کال ). په افغانستان کې د ماشومانو وضعيت، د افغانستان د بشر حقونو خپلواک کمېسينون.
3)     پسرلی، صيام الدين . ( ۱۳۹۲ لمريز کال ) د ماشومانو حقوق، مومند خپرندويه ټولنه – ننګرهار.
4)     پسرلی، صيام الدين او دولت زی، عبدالقدوس، ۱۳۹۱ لمريز کال، بشري حقوق پراخه لومړنۍ ټولګه ( پنځم ټوک د ماشوم حقوق ). نوی سيد جمال الدين افغان انسټيټيوټ: درېم چاپ.
5)     حضرتي، دوکتور غلام دستګير او عبدالحق. ( ۱۳۸۳ لمريز کال ). د ماشوم حقوقو زده کړه. د افغانستان د بشرحقونو خپلواک کمېسيون.
6)     رازق، محقق عبدالحميد.عدالت برای اطفال ( چاپ کال نه لري، خو له ليکنې يې ښکاري چې د ۱۳۸۲ او ۱۳۸۳ کلونو منځ کې ليکل شوی وي ) . د افغانستان بشر حقونو خپلواک کمېسيون.
7)     ستانکزی، نصرالله. واصل ، عبدالاقرار. نجيب، ضل الرحمن. رامز پور، ابوالاحرار. قادري، فريده. حکيمي، بريالی. ( ۱۳۸۷ لمريز کال). د حقوقي اصطلاحاتو قاموس. USAIDخپرندوی.
8)     عدليې وزارت رسمي جريده.( ۱۳۸۴ ل کال ). د افغانستان د اطفالو د سرغړونو د رسيده ګۍ قانون،۸۴۶  پرله پسې ګڼه.
9)     عدليې وزارت رسمي جريده . (د جزا قانون له تعديلونو سره ).( ۱۳۸۶ لمريز کال). ۳۴۷ پرله پسې ګڼه.
10)عدليې وزارت رسمي جريده . ( ۱۳۵۵ لمريز کال)، د افغانستان مدني قانون، ۳۵۳ پرله پسې ګڼه.
حفوفي اصطلاحاتو قاموس، ستانکزی، نصرالله. واصل، عبدالاقرار. نجيب، ضل الرحمن. رامزپور، ابوالاحرار. قادري، فريده. حکيمي، بريالی.، ۱۳۸۷ لمريز کال،يو اس آي ډي خپرندوی، ۲۰۳ مخ[1]
حقوقي اصطلاحاتو قاموس ،  ۲۰۳ مخ[2]
د ماشومانو حقوق، پسرلی، صيام الدين،۱۳۹۲ لمريز، مومند خپرندويه ټولنه،  ۲مخ[3]
د اسلام جنايي تشريع او وضعي قوانين،عوده، عبدالقادرږ ژباړن،  هدايت، عبدالهادي ، دوهم چاپ، ۱۳۸۸ لمريز،۵۳۱مخ[4]
قرانکريم، سورت النور، ۵۹ ايت[5]
د ماشومانو حقوق، صيام الدين پسرلی، ۳ مخ[6]
پورتنی ماخذ، ۴ مخ[7]
وجايبو حقوق، دانش، حفيظ الله. ژباړن کوچی، بصير احمد، ۱۳۸۹ لمريز کال، مستقبل خپرندويه ټولنه، ۸۲ مخ[8]
د عدليې وزارت رسمي جريده، افغانستان د اطفالو د سرغړونو د رسيده ګۍ قانون،۱۳۸۴ لمريز کل،۸۴۶ پرله پسې ګڼه څلورمه ماده، درېمه فقره[9]
پورتنی ماخذ، پنځمې مادې لومړۍ فقره[10]
وجايبو حقوق، ۸۲ مخ[11]
د د عدليې وزرات رسمي جريده، ۱۳۵۵ لمريز کال، د افغانستان د جزا قانون، ۳۴۷ پرله پسې ګڼه ، ۷۰ ماده.[12]
د افغانستان د اطفالو سرغړنو ته د رسيده ګۍ قانون، څلورمه ماده څلورم بند[13]
د جزا قانون، ۷۲ ماده.[14]
حقوقي اصطلاحاتو قاموس، ۱۸۷ مخ[15]
د اسلام جنايي تشريع او وضعي قوانين، عبدالقادر عوده، ژباړن عبدالهادي هدايت، ۵۳۱مخ[16]
د افغانستان د اطفالو د سرغړونو ته د رسيده ګۍ قانون، پنځمه مادۍ لومړۍ فقره[17]
حقوقي اصطلاحاتو قاموس، ۲۳۷ مخ[18]
حقوقي اصطلاحاتو قاموس، ۲۴۱ مخ[19]
حقوقي اصطلاحاتو قاموس،۴۲۱ مخ[20]
د افغانستان د اطفالو د سرغړونو ته د رسيده ګۍ قانون، پنځمې مادې لومړۍ فقره[21]
جزاقانون، ۷۴ ماده[22]
پورتنی ماخذ، ۷۵ ماده[23]
جزا قانون ، ۷۶ ماده.[24]
پورتنی ماخذ، ۸۲ ماده .[25]
د جزا قانون ، ۸۴ ماده.[26]
عدالت برای اطفال، از نشرات کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان، ۱۳ مخ[27]
پورتنی ماخذ، ۱۵ مخ[28]
عدالت برای اطفال، رازی، محقق عبدالحميد، چاپ کال نه لري، از نشرات کميسيون مستقل حقوق بشر ، ۲۷ مخ[29]
پورتنی ماخذ ۲۷ مخ[30]
23 جولای
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
اناکزیمېنډر
له تېلېز څڅه وروسته د ايونيا دويم فيلسوف انېكزېمنډر ؤ. اناكزېمېنډر د تېلېز وطندار او زده كوونكې ؤ. دې له تېلېز څخه تقريبا ۴۰ كاله وروسته زېږېدلې ؤ (نو پدې ډول دده د فكر و نظر وخت بايد چې له ۵۴۰مخزېږد كال څخه پيل شي). دده په اړه چې كوم مالومات نن سبا ترلاسه كېږي د هغو مفكرينو څخه دي، چې له ده څخه وروسته زوكړو فېلسوفانو څخه ترلاسه شوي دي. د لرغونيو پيرونو رواياتو مطابق ده يو كتابگوټې وليكله، مگر له بدقسمتۍ څخه يې هغه كتابگوټې ضايع شو. دې يو ذهني او تخليقي مفكر ؤ، او په جغرافيه او ستورپېژندنې په علومو كې يې ځانگړې ځاى درلود. دې لومړنې كس ؤ، چې د گردې نړۍ نقشه يې جوړه كړې وه.
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:لوديځ فيلسوفان وېشنيزه:لرغونې فيلسوفان وېشنيزه:لرغوني يوناني فيلسوفان
انجسانا هوټل ټاور 1
انجسانا هوټل ټاور 1 متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 49 منزلونه دي او ددې لوړوالی  250 ميټر (820 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2008 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
سورة الاسراء
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
خوجه جم
خوجه جم د يو کلي نوم دی.
24 جولای
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
نيوټرون
نيوټرون (په انگرېزي: neutron) د هاډرونونو د ذرو څخه د مادې یوه بنیادي ‌ذره ده چې هېڅ اټومي چارج نه لري. وزن یې ۹۴۰ MeV/c2 دی. نوموړې ذره د درې کوارکونو u    او d څخه جوړه شوې ده او \frac{1}{2} سپين او \frac{1}{2} اېزوسپين لري.
وېشنيزه: هاډرونونه وېشنيزه: اټومي ذرې
چرداول ولسوالي
چرداول ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان چرداول)  د ايران د ايلام ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د سرابله ښار دی. دا ولسوالي ۵۷٬۳۸۱ تنه نفوس لري. د چرداول ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د ايلام ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
عبدالرحيم هاتف
عبدالرحيم هاتف (۱۹۲۷ - ۲۰۱۳ ز کال د اگسټ ۱۹) (۱۳۰۶ لمريز کال کندهار ، دويمه ناحيه-د ۱۳۹۲ ل ل کال د زمري ۲۸ هالنډ) د افغانستان ټولنيز ، سياسي شخصیت ، او ليکوال وو. دی دډاکتر نجيب الله ولسمشرۍ پر وخت د لويې جرگې مشر او دده د واکمنۍ په وروستۍ موده کې مرستيال ولسمشر او بيا چې کله ډاکټر نجيب د ۱۹۹۲ ز. کال اپرېل کې استعفا ورکړه، هاتف يې پر ځای شاوخوا دوه اوونۍ ولسمشر پاتې شو.
مخينه
عبدالرحیم هاتف د مولوي محمد ويس کاکړ زوی د ۱۳۰۶ ل ل کال د کندهار په دويمه ناحيه کې زېږېدلی دی. د ده د پلار او مور له خوا ډېری نيکونه پوهان او شاعران تېر شوي دي. د ده د پلار مولوي محمد ويس کاکړ په اړه عبدالروف بېنوا په اوسني ليکول کې هم یادونه کړې او دده یو نظم یې راوړی دی.
زده کړې
عبدالرحيم هاتف لومړنۍ زده کړې په کندهار کې وکړې او بيا په حبيبيه لېسه کې له زده کړو وروسته د ادبياتو پوهنځي کې زده کړې کړې وې.
مړينه
عبدالرحیم هاتف د ۱۳۹۲ لمريز کال د زمري مياشتې پر ۲۸ د ۸۶ کلو په عمر په هالېنډ کې ومړ.
سرچينې
http://www.bbc.co.uk/pashto/multimedia/2013/08/130825_aa-pilwazai-a-hatef-art.shtml
25 جولای
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
سابین
سابین فوشو هغه په عمومي توګه د خپل نوم سره شهرت لري؛ (پيدايښت: اکتوبر 2، 1988) لبنانی سندرغاړی او لوبغاړي ده. د سندرو سربیره، صابرین د هغې د نڅا لپاره ښه پیژندل کیږي.
سرچینې
وېشنيزه:1988 زېږېدنې
په دهریت د خلکو دوکه کېدل
د خلكو دوكه كېدل په دې نوم سره : د مسلمانانو دوښمنانو هم دا خبره درك كړې چې د مسلمانانو د دين او شرعې بناء او اساس پر دوو بنسټيزو اساساتو ولاړ دی يو قران كريم او دویم دنبي صلي الله عليه وسلم سنت مباركه، نو دوي هېڅكله په دې نه توانېږي چې په اسلام او مسلمانانو باندې برتري ترلاسه كړي ترڅو چې مسلمانان خپل دين ته ژمن وي او هم يې  دين د خپل ژوند په هر اړخ كې عملي او كارنده وي ، نو له دې وجې نه يې د اسلام پر ضد دا يوه  نوې توطيه او هڅه پیل كړې چې ترڅو مسلمانان  د ژوند په هر اړخ كې له اسلام څخه لرې كړي او د اسلامي قوانينو پرځای غربي وضعي قوانین د هغې ځای ونيسي او هم  خپل هغه ناپاكه مقصدونه چې له ډېري مودي راهيسي يې د ترلاسه کولو ارمان لرلو، ترلاسه كړي او وكولايي شي د مسلمانانو عقيده خرابه كړي، مسلمانان د توحيد له ډلې وباسي او دشرك په ناروغۍ يې اخته كړي، نو دې مقصد ته سېدا لپاره دوي دغه اصطلاح كارولې،  له كله راهیسې چې دوي په اسلامي نړۍ كې دا مفكوره وړاندې كړې ترڅو بديل يې د غرب قانون او نظام شي.
كه موږ لږ څه هم ددوي د عقايدو او اعمالو په اړهفكر وكړو نو ښه به را جوته شي چې دا نوم يې ددې لپاره غوره کړی چې خلك پری دوكه اوتېر باسي، ځكه دوي په دې سره خلكو ته ښيي چې ددې نظريې او مفكورې اساس په علم او پوهې ولاړ دی  او هېڅوك هم د علم مخنيوي نه كوي نو همدا لامل دی  چې په يوشمېر ناپوهانو يې تاثير هم كړی دی او پرته له دې چې دا افكار وڅېړي په پټو سترگو یې منلي دي، پاتې دې نه وي چې اسلام كله هم د علم مخالفت نه دی كړی او نه يې هم  له علم څخه گټه اخېستل حرام او ناروا عمل بللی، مگر دا خورا اړين دي چې وښودل شي چې د علمانيت مفكورې خاوندان د كوم علم خبرې كوي!!؟
او ځان ورته منسوبوي چې ددوي سند او اساس پری ولاړ دی، خو په واقعيت كې ددوي علم له دين سره هېڅ راز اړيكه نه لري ځكه ددوي علم دين او ژوند سره جدا کوي. پر دې بنسټ اسلام علمانيت او سيكولرزم په دې معنی سره جاهليت او ناپوهي بولي ځكه چې دوي غواړي دين د ژوند د چارو نه لرې كړي خو اسلام ددې په خلاف دی ځكه اسلام د ژوند بشپړ لارښود دی چې موخه یې بشريت ته د خير او كاميابۍ هغه غوره لارې ښایي چې د دنيا او اخرت كاميابي په هغو پورې تړاو لري، او دا چې د دين جلاوالې د ژوند د چارو نه حال دا چې دين د انساني ژوند ټولو اقتصادى، سياسى، تعليمى او ټولنيزو چارو ته شامل دى ددې ټولو څخه دين وېستل او هغې ته هېڅ راز غاړه نه كېښودل په دې معنی ده چې كفر او جاهليت ته غاړه كېښودل دى، او له دې څخه يې مقصد د اسلام حدود معطل كول او خلك له دين نه اړول دي نو دا په واقعيت كې كفر دی. كه حقيقت ته وگورو نو د علمانيت د نوم نه د همدې خبرې بوي راځي او داسې ښكاري چې دين او علم سره جلا دي او دواړه يو د بل ضد دي او د دواړو  تر منځ اختلاف او ټكر موجود دی، سربېره پر دې دا هم ورڅخه ښكاره كېږي چې دين له دنيا سره هېڅ راز تړاو او اړيكه نلري او په دين منگولې لگول په لوى لاس ځان په  جهالت كې اچول دي او هم دين د دنيا  د ترقۍ او پرمختگ په مخ كې خنډ دي، كه واقعيت ته وگوور نو دا خورا غټه تېروتنه ده ځكه اسلام د علم نېكمرغۍ او پرمختگ دين دی او  لوديځوالو ته دا ښه معلومه ده هغوی د اسلامي نظريې ښه مطالعه كړې، ځكه اسلام و چې د غرب لپاره يې د علم او پرمختگ لارې پرانېستې. لومړی لامل يې په دې نوم نومولو كې دا دى چې د كليسا ځینې مشران د پرمختگ او د علم مخې ته په مخالفت كې ودريېدل په دې اند وه  چې دين علمي تجربو او نوښتونه حرام بولي او دا دين خلاف دی. نو كله چې د كليسا مشرانو ددې مخالفت كولو نو مطلب دا چې كليسا د پرمختگ او وړاندې والي نوې تجربو او نوښتونو او څېړنو مخالفت كوي نو همدا د كليسا او دين مخالفت دې د علم سره. درېيم د علمانيت د پيداېښت لاملونه او پړاونه : علمانيت په ناببره توگه همداسې نه دی راغلی، بلكې د څو پړاوونو د طۍ كول وروسته منځته راغلي او هم يې معاصر حالت ته د رسېدو په لار كې بې شمېره ستونزې او ربړې گاللي دي ، نو له دي امله بعضي خلك په دي نظر دي چې د علمانيت مفكوره ددو پړاوونو په طي كولو سره مينځ ته راغلي ده :
لومړۍ مرحله او يا شكل يې: اوولسمه او اتلسمه پېړۍ د علمانيت د اعتدال زمانه او وخت و، په دې مهال دين د يو شخصي كار په توگه شمېرل شوي او له دولت سره يې  هېڅ راز كار نه و مگر ددې سره سره دولت مسوليت لرلو وه  چې د كليسا ساتنه وكړي او د هغې خيال وساتي په تېره بيا په عشر او ټېكسونو كې. اگر كه په دغه وخت كې هم علماني مفكوره دا غوښتنه كوله چې دين بايد د دولت نه جدا شي خو ددې سره سره يې بيا هم مسيحت د خپل نظر نه و غورځولی،  سره له دې چې د دين او كليسا د يو لړ كارونو سره يې مخالفت ښودلو اوغوښتنه به يې كوله چې د كليسا ځینې كارونه او غوښتنې بايد د عقل دايری لاندې راشي، د طبيعت اساسات ومنل شي.
دویمه مرحله يې:
دغه مرحله د نولسمې پېړۍ څخه پېلېږي او دا د علمانيت په انقلاب هم يادېږي په دې مرحله كې دا خبره واضحه شوه چې دين بايد په بشپړه توگه لغوه شي او له ټولوغيبي او پټو كارونو څخه انكار وشي، دې مرحله كې نور هم په مخ لاړل ځكه مخکې یې د جداوالي خبره كوله خو په دې مرحله كې په غيبي شيانو باندې ايمان راوړل غلط وبلل. او په دې اند ول چې موجود حقيقي هغه شيان دي كوم چې حس كېږي، او په سترگو ليدل كېږي، بل كار دا چې په دولت باندې تسلط كول او دولت د ټولو شيانو څخه مخکې كول او د هغې لاس ته راوړل مهم وگڼل شول، نو په دې اساس علمانيت په خپل حال برابر پاتې نه شولو ځكه كومه مفكوره چې وه هغه د دين او دولت د جداوالي وه خو اوس د دين لغوه كول د عمل نه هغه  غورځول ددې اساسي مهمو او لومړنيو كارونو كې شامله شوله كومه چې د دولت لپاره په كار دي چې ځانته والې غوره كړي او د ټولنيز ژوند څخه دين لغوه كړي او دوي ته چپ لاسي كمونېستي مفكورې والا هم ويلې شو، ددې مرحلې د بلونكو او سرخېلانو څخه هېگل، فېرباخ، كارل ماركس او داسې نور دي.
په ايران کې ديني خپلواکي
د ايران په اسلامي جمهوري کې مذهبي يا عقيدوي خپلواکي، د ايران د کلتور، سترو دينونو او سياستونو له لارې په ښوونو، عمل، عبادت او څارنه کې په نښه شوې ده. د ايران د اسلامي جمهوري اساسي قانون لارښوونه کوي چې د ايران رسمي دين شيعه اسلام او اثناء عشرية جعفري مذهب دی، همدا راز لارښوونه کوي چې نورو اسلامي مذهبونو ته بايد پوره درناوی وشي او د دې مذهبونو پيروان په خپل قلمرو کې د خپلو مذهبي لارو چارو په تر سره کولو کې خپلواک دي. د ايران اساسي قانون روښانه کوي چې يوازې زردشتيان، يهوديان او مسيحيان د مذهبي لږه کيو په توګه پېژندل شوي دي. په ايران کې له اسلام څخه د مخکې دينونو د پيروانو او غیر مسلمانانو، لکه:  زردشتيانو، يهوديانو او مسيحيانو پرله پسې شتون، خلک په ټولنه کې د غیر مسلمانو له برخه اخستو سره بلد کړي دي.
مذهبي سرشمېرنه
د شا اوخوا درې اتيا ميليونه نفوس څخه نږدې اته نوي سلنه يې ايراني مسلمانان دي (دا شمېرنه ۲۰۰۶ ز کال کې شوې ده). د دوی له منځه نهه اتيا سلنه يې شیعه ګان او نهه سلنه یې سنيان دي (ډېری يې ترکمن، عرب، بلوڅان او کردان دي چې د هېواد په سويل لويديځ، سويل ختيځ او شمال ختيځ کې ژوند کوي). که څه هم د صوفي مسلمانانو رسمي شمېر نه شته، په ځينو راپورونو کې اټکل شوی، چې اوس په ايران کې له دوه څخه تر پنځو ميليونو پورې خلک، صوفي اسلام عملي کوي چې دا شمېره په ۱۹۷۹ ز کال کې نږدې سل زره تنه وه.
بهائيان، عيسايان، زردشتيان، مندائيان او يهوديان په ګډه سره د ايران د نفوس په اټکلي توګه، دوه سلنه جوړوي. تر ټولو ستره غیر اسلامي ټولنه د بهائيانو ټولنه ده، کوم چې د اټکل له مخې په ټول هېواد کې له درې څخه تر درې نيم سوه زره پورې پلويان لري. د يهوديانو د شمېر په اړه له شل زره څخه تر دېرش زره پورې ډول ډول اټکلونه ورکول کېږي. دا شمېرې ښيي چې، د يهوديانو په شمېر کې د پام وړ کمښت راغلی دی، د اټکل له مخې په ۱۹۷۹ ز کال کې د ايران له انقلاب مخکې، په دې هېواد کې له پنځه اويا زره څخه تر اتيا زره پورې يهوديانو ژوند کاوه. د ملګرو ملتونو د شمېرو تر مخې، په اېران کې نږدې درې سوه زره عيسايانو ژوند کاوه چې ډېری يې ارمينيايي توکمه وو. غیر رسمي اټکل تر مخې په ایران کې نږدې لس زره اشوري مسيحيان ژوند کوي. د انجيلي کليساوو په ګډون پورټيسټانت ډلې هم هلته شته. د مندائي صابئينو شمېر د پنځه زرو او لس زرو تر منځ دی، د دوی مذهب د مسيحيت څخه د مخکې عرفاني مودو پر عقېدو ولاړ دی، د دې مذهب ډېری پيروان د هېواد په سويل لويديځ خوزستان کې ميشت و. په ۲۰۰۶ ز کال کې، داسې نښې وې چې د ټولو مذهبي لږکيو غړي د پخوا په پرتله تر ډېره بريده د کوچېدو په حال کې دي.
د مذهبي خپلواکۍ حالت
په هر حال، مذهبي پيروان چې په ځانکړي ډول د اساسي قانون تر مخې خونديتوب نه لري، د فعاليت له خپلواکۍ څخه هم برخمن نه دي. ان هغه مسلمانان هم نه دي خوندي، چې بل دين ته اوړي. د اساسي قانون په وسیله د مذهبي خپلواکۍ څخه ملاتړ د دې واقعيت تر اغېز لاندې راغلی دی چې، د هېواد د امنيت پر ضد هڅې، د لوړ رتبه دولتي مسئولينو په وړاندې قهراو د امام خميني  او اسلامي جمهوري دولت د ستر مشر په وړاندې سپکاوی د مبهمو تورونو پر بنسټ د مرګ سزا لري. همدا راز د نشه يې توکو قاچاق په څېر د جرم پر بنسټ هم د مرګ سزا ورکول کېږي، له کوم سره چې د مذهبي او سياسي مخالفينو هېڅ راز معقولې اړيکې نه شته. په داسې حال کې چې د ارتداد پر ضد هېڅ ځانګړی قانون نه شته، محکمې کولای شي، پخوانيو مسلمانانو ته د ارتداد له کبله د مرګ سزا ورکړي او دا کار يې په تېرو کلونو کې د شرعې قانون او فتوا د تشرېح پر بنسټ کړی هم دی (فتوا هغه قانوني نظرونه يا حکمونه دي، چې اسلامي مذهبي مشرانو صادر کړي وي). د دين د سپکاوي پر ضد قوانين هم شته او سزا يې مرګ دی.
په ۲۰۰۴ ز کال کې، د مصلحت شورا د اسلامي بندیزونو د ۱۹۹۱ ز کال د قانون له ۲۹۷ مې مادې سره يوه تبصره زياته کړه، چې تر مخې يې د مسلمانانو او غیر مسلمانانو د يو شان ديت (د مقتول کورنۍ ته مالي تاوان ورکول) اخستلو اجازه ورکړل شوه. ټول بهايي نارينه او ښځې د دې قانون د برابرۍ له مادو څخه ايستل شوي وو.
حکومت په هېواد کې د بهايانو پر ضد احساساتو ته وده ورکوي. حکومتي چارواکي وايي چې:  بهايان مذهبي لږه کي نه دي، بلکې يو سياسي سازمان دی چې د پخواني پاچا له دولت سره اړه لري، د ايران د انقلاب مخالف دی او د جاسوسۍ په کارونو کې ښکېل دی. سره له دې، د معلوماتو پر بنسټ، حکومتي چارواکو ويلي دي چې، د افرادو په توګه ټول بهاييان د خپلو عقيدو لرلو حق لري او د اساسي قانون له نورو مادو سره سم د اتباعو په څېر خوندي دي. د (۱۹۸۲ او ۱۹۸۴ ز کلونو تر منځ) موده کې، په ملګرو ملتونو کې د ايراني استازو د بيا بيا دې هڅو په ځواب کې، چې د ملګرو ملتونو ديپلوماتيکه ټولنه قانع کړي، چې بهايي عقيده يو سياسي سازمان دی کوم چې د ايران د حکومت پر ضد د جرمي فعاليتونو مخينه لري. ملګرو ملتونو ويلي دي:  د ايران د ادعاوو لپاره شواهد نه شته او په ايران کې بهايي ټولنې له حکومت څخه خپل ملاتړ اعلان کړی دی. ملګرو ملتونو د خپل هېواد له حکومت څخه د بهايي لارښوونو تابعدارۍ ته اشاره کړې او روښانه کړې يې ده چې، د حکومت پر ضد هر ډول تخريبي کارونو کې ښکېلتيا به د بهايي دين د لارښوونو سره په ټکر کې وي. ملګرو ملتونو دا هم ويلي دي چې: که چېرته د ايران حکومت باور لري ،چې بهايي عقيده يو دين دی، نو دا به په دې اقرار وي، چې په ايران کې د ټولو لپاره مذهبي خپلواکي نه شته او دا چې ايران، د بشري حقوقو د نړيوالې اعلامیې او بشري حقوقو د نړيوالو ميثاقونو ساتنه نه کوي، چې ايران هم لاسليک کړي دي.
دحج فوت والی او هديه
د حـج فـوت والـى
كه چادحج په نيت سره احرام وتړى اودلوى اختردسهاردسپيدو پورى دعرفات پرميدان ونه دريدى حج ئې فوت (قضاء) شو، پر عرفات نه دريدل په سبب دشرعى عذرلكه ناروغى ياد دښمن ويره يا داسى نور احصار يعنى بندوالى بلل كيږى، كه له حاجى نه د عرفات لار وركه شوه ياويده وو دعرفات وخت ورنه تيرشو يا و عرفات ته نه راورسيدى اوداسى نور، فوت يعنى قضاء بلل كيږى پدغه بيان سره داحصار او فوت توپير وشو، پرحاجى باندى لازمه ده چه په عمره سره ځان له احرام نه خلاص كړى يعنى پركعبه شريف دى اوه شوطه طواف وكړى اودصفااومروه ترمابين دى اوه شوطه سعيه وكړى ځان دى له احرام نه خلاص كړى اوراتلونكۍ كال دى دحج قضاء راوړى، كوم دم ورباندى نشته ځكه چه جنايت ئې ندى كړى، عمره نه فوت كيږى په اجماع دامت مرحومه په ټول كال كښى رواده، مګرپه كال كښى پنځه ورځى دى چه د عمرى افعال پكښى مكروه دى لكه دعرفات ورڂ، د لوى اخترورځ اودتشريق درى ورځى، عمره كول سنت دى اوعبارت دى له احرام تړلواوپركعبه شريف طواف كول اودصفا او مروه په مابين كښى سعيه كول، عمره په حنيفى مذهب كښى سنت مؤكدده څوك وايى واجب ده، څوك وايى فرض كفايى ده، حضرت امام شافعى (رح) ئې فرض عين ګڼى.
اکسيجن
د اکسيجن پــيـژنـدنـه اکسيجن هغه عنصردى چې ددنيا دپيدايښت سره سم الله (جل جلا الله) په خپلو کائناتو باندې لورولى دى اوهغه يې دخپل مخلوق لپاره هديه کړى دى. په دې لويه او پراخه نړۍ کې يوازې عناصردي چې ټول ژوندي موجودات ورته اړتيا لري که چيرې داکسيجن عنصرنه واى نو ژونديو ژويو يعنې ژونديو موجوداتو ژوند نشو کولاى. يواځينى عنصردى چې ژونديو موجوداتو ته يې ژوند وربښلى دى. که مونږ وګوروپه نړۍ کې څومره طبعي اوعصري شيان دي اوڅومره ژوندي موجودات دي په ټولوکې داکسيجن شتوالى شته اوټول ژوندي موجودات ور څخه تنفس کوي اکسيجن دحيواناتو،انسانانو، نباتاتو يعنې ټول کثير الحجروي( زياتوحجراتولرونکي ) وحيد الحجروي (يوې حجرې )څخه چې جوړ شوي دي اويا هغه ژوندي حيوانات چې په اوبوکې ژوندکوي اوهغه حيوانات چې په وچه کې ژوند کوي ټول اکسيجن ته ضرورت اواړتيا لري. که چيرې مونږ دانسان بدن ته په غورځيرشو نومونږ دانسان په بدن کې ددې عنصرډيرزيات ضرورت وينواکسيجن دتنفس لپاره پوره ضروري عنصردى دتنفس شوي اکسيجن په وسيله دبدن په مختلفو حجروکې غذايې مواد سوځول کيږي نوپه دې ترتيب دبدن دتودخې درجه ثابته يعنې   ساتل کيږي. ۱- داوبوژوي (ژوندي موجودات)داوبودمنحل اکسيجن څخه دخپل تنفس لپاره کاراخلي داحتراق ( دسوځيدلو ) عمليه بې له اکسيجن  څخه پرته صورت نه نيسي په همدې ډول دژوند په ټولو ورځنيو چارو کې په زياته اندازه په مصرف رسيږي لکه دصنعتي موادوپه جوړولوکې ،دکورونوپه ګرمولوکې ،دغذايې موادوپه جوړولوکې اوهم دغذايې  موادوپه پخولوکې په مصرف رسيږي. برسيره پردې داکسي اسيتلين څراغونواوپه مايع حالت دالکولو ديوځاى کيدو سره په راکټونواوتوغنديوکې دضرورت وړانرژي برابروي اوهم دنباتاتو په ژوندکې اکسيجن ډيرمهم عنصردي که اکسيجن نه وي دنباتاتو ژوند هم ناممکن دى. داکسيجن اتومي جوړښت اکسيجن ددوراني جدول په شپږ م ګروپ او دويم پيريود کې قرار لري چې پدي ګروپ کې Po, Te, Se, S, O عناصر شتون  لری. اکسيجن اتومي وزن (16) دي او اتومي نمبر 8 دي اوولانس (2) او پراکسايدونوکې اکسيديشن نمبر(1-) دي مګردفلورين په مقابل کې +2 داکسيديشن نمبر لری. دويلي کيدو ټکى يې او دايشيدو ټکى يې  اتومي جوړښت اتومي نمبر اتومي وزن الکتروني ويش
د اکسيجن کشف اکسيجن زمونږ دبدن او ټولوژونديو موجوداتو لپاره يومهم جز ګڼل کيږي اوهيڅ ساکښ پرته له اکسيجن څخه ژوند نه شى کولاي خو سره ددي هم پوهان دډيری مودي لپاره ددي عنصر په شتوالي نه پوهيدل د(17)پيړي په اواخيرو کې اکسيجن نږدي په يو وخت کې ددووکسانو لخوا کشف شو چې يويي دسويډن شيليpcheele)) اوبل يي دانګلستان (جوزف پرستليJ-priestly) نوميدل چی اکسيجن يی د (1733) څخه تر (1804)پورې  کشف کړ. داسی مشهوره ده چې اکسيجن شيلي دپرستلي څخه مخکې کشف کړی وو، خو کله چې پرستلي خپل کشفيات دشيلي څخه دمخه چاپ کړي ونو ځکه داکسيجن دکشف کولو وياړ دنوموړي په نصيب شو،اوپرستلي په (1774) داګست دمياشتي په لومړي نيټه خپله مشهوره تجربه په سيمابو اکسايدوباند ي اجراء کړه چې دغه يو سوررنګه ماده ده تودوخه يي ورکړه چې په يو نل کې يې د سيمابو سره بخن پوډر واچول دا پوډر بيا وروسته د لاوزيه لخوا د سيمابو د اکسايد په نوم ياد کړل نوموړي نل يې د سيمابو په بل لوښى کې نسکور سرچپه کړ د سيمابو اکسايدو د خپل سپکوالي له امله په نسکور شوي نل کې د سيمابو د پاسه ودريدل پرستلى د يوې عدسې په وسيله دنل په پاسنۍ برخه چې سره بخن پوډر راجمع شوي وه .دلمر وړانګې سره متراکمې کړي ترڅو چې دلمر دحرارت په نتيجه کې نوموړي سره بخن پوډر ټول په سيمابو او يو غاز تجزيه شول پرستلي په نتيجه کې معلومه کړه چې نوموړي غاز بې رنګه او له سيمابو څخه خورا سپک دى پرستلي د نوموړي غاز څخه ډک نل ته يوه بله شوي شمع وردننه کړه اووئې ليدل چې ددغه امتحاني  نل دننه دغه شمع ډيره  ښه سوځي. (اول شکل ) پرستلي دغي دستګاپه واسطه اکسيجن کشف کړ. داکسيجن استحصال الف : له هواڅخه داکسيجن حاصلول داکسيجن دلاسته راوړلو غور ه طريقه دهوا څخه په لاس راوړل دي يعني اکسيجن په تخنيکې ډول دهوا څخه دسيتيليشن په مرسته لاس ته راوړي. چې دي طريقي ته دليندي طريقه هم وايي چې په اول کې هوا په مايع ډول اوبيا يي دتدريجي تقطير پواسطه اکسيجن تر ينه په لاس راوړي دهوا دمايع کولو لپاره د تودوخي دډيري درجي په ورکولو سره اکسيجن لاس ته راوړي چې ددي کارلپاره دژول تامسن افکټ (Joul-Thmson-Effect )څخه ګټه اخستل کيږي چې په دي ډول غاز چې فوق العاده د ټيټ فشار لاندي صورت نيسي په ټيټ فشار کې انبساط کوي چې په دي ډول غاز سړيږي ځکه چې دغاز دحجم   دزياتيدو په اثرخلاف دمقابلو ماليکولونو دکشش قوه اجرا کيږي اوهغه لازمه اندازه چـې پدي کارکې اجـــرا اوپه مصرف رسيږي دهغه غازدتودوخي څخه اخستل کيږي چې په نتيجه کې دغاز دتودوخي درجه ټيټه راځي. داکسيجن غاز په فولادي بوتلونو کې چې150 atm فشارولري ځاي پرځاي اوبازارونوته عرضه کيږي که چيري BaOته د500cپه هواکې تودوخه ورکړل شي نو اکسيجن اخلي اوپه باريم پر اکسايد BaO2 بدليږي لکه په لاندي معادله کې
ب : له اوبو څخه داکسيجن په لاس راوړل اکسيجن له اوبو څخه دهغه د برقي تجزيي په پايله  کې په لاس راځي داوبو برقي تجزيه ددستګاه يا هافمن (Haffman) دالې پواسطه چې په منځني نل کې چې پاسني سريي دقيف په واسطه بندوي يوه اندازه اوبه وراچوواويو څوڅاڅکې رقيق (نري) سلفوريک اسيد هم پري ورعلاوه کوو ددوهم شکل سره سم پلاتيني الکترودونه (Platinum electrodes) په داسي يوي بطري پوري وصل کوچې (24-12) ولټ پوري پوټانشيل ولري نو پدي وخت کې داوبو تجزيه شروع کيږي .دتعامل دشروع سره سم هايدروجن چې مثبت چارج لري هغه الکترود ته ځي کوم چې دبرق دمنبعې په منفى قطب پوري تړل شوي وي اودکتود په نوم ياديږي .او اکسيجن چې منفي چارج لري په هغه الکترود کې ازاديږي چې دبرق دمنبع په مثبت قطب پوري تړل شوي چې دانود په نوم ياديږي. نوڅرنګه چې داوبو په يوماليکول کې دوه اتومه هايدروجن اويو اتوم اکسيجن شته دي نودتجزيي په وخت کې ليدل کيږي چې ديو ټاکلي اندازي اوبو دتجزيي څخه دوه حجمه هايدروجن اويو حجم اکسيجن په لاس راځي .يا په بل عبارت داوبو دبرقي تجزيي په نتيجه کې څومره اکسيجن چې دحجم په لحاظ داوبو څخه په لاس راځي .نو دهغه په نسبت به دوه همغه اندازه هايدروجن دحجم په لحاظ په لاس راشي .دا وبو دبرقي تجزيي معادله په لاندي ډول دي.
نو داچې اوبه يوه ارزانه ماده ده نو له دي طريقي څخه دتجارتي اکسيجن دحاصلولولپاره هم ترې کار اخيستل کيږي. ج- داکسيجن په لاس راوړل له جامدواکسيجن لرونکو مرکباتو څخه اکسيجن دنجيبه فلزاتو داکسايدونو څخه دلږى تودوخې په اثرلاس ته راځي لکه په لاندي معادلو کې يي ښه مثالونه دي. 4Au + 3O2     	                   	2Au2O3 2PtO2                                2 Pt +2O2 2Hg + O2                                     	   2HgO
دفوتوسنتيز عمليه (Photosynthesis) څرنګه چې نباتي ژوندي حجري يو مخصوص ميکانيزم لري اونوموړي ميکانيزم په نبات کې نوري انرژي په کيمياوي انرژي تبديلوي چې دغه پروسه دفوتوسنتيز په نوم ياديږي چې کيمياوي معادله يي په لاندي ډول ده. C6H12O6 + 6O2                                6H2O+ 6CO2 +E دکيمياوي تعامل له مخي دفوتوسنتيز عمليه چې دکاربن داى اکسايداو اوبو ديوځاي کيدو څخه دلمروړانګو اوکلورفيل په موجوديت کې ګلوکوز لاس ته راځي اوپه نتيجه کې اکسيجن ازادوي لکه په لاندي معادله کې. 6CO2 + 12H2O                           C6H12O6 + 6O2 نوموړي تعامل په بشپړه توګه په لاندي ډول دي 6CO2+12H2O                              C6H12O6+6O2+6H2O دغه عمليو په ذريعه نوري انرژي په کيمياوي انرژي بدله اوګلوکوز دشنو نباتاتو داستعمال له امله په نورو کيمياوي مرکباتو بدليږي لکه په اوله معادله کي. دپورتنيو معادلو څخه څرګنديږي چي ددغه پروسي په نتيجه کې دکاربن داى اکسايد په څير مواد چي لږه انرژي لري په کاربوهايدريتونو کي يعني په پيچلو موادو بدليږي اوددغه مرکب داکسيديشن په اثر په نباتي حجره کې (700000)کالوري انرژي ازاديږي،همدارنګه دفوتوسنتيز په نتيجه کې ماليکولي اکسيجن هم ازاديږي نو په دي لحاظ دفوتوسنتيز عمليه دارنګه تعريفولي شو فوتوسنتيز(Photosynthesis) هغه پروسه ده چې دانساني ژوند ټولې پديدې په هغې پورې اړه لري .ځکه چې دهمدي عملي پواسطه دحيوان اونبات ترمينځ ارتباط صورت نيسي .نوموړي عمليه دعضوي ترکېب بنسټ اومنبع اوهم دځمکي پرمخ دازاد اکسيجن يواځني سرچينه ده.اوهمدارنګه دانرژي لاس ته راوړنه په حقيقت کې دتغذي پواسطه کيږي اودانرژي اولومړني منبع دټولو ژونديو اجسامو لپاره دلمر شتوالي دي اوهمدغه نوري انرژي ده چې لومړي په کيمياوي انرژي بدله اوبيا دټولو حيواناتوداستفادي وړګرځي نو همدا دفوتوسنتيز عمليه ده چې نوري انرژي په کيمياوي انرژي بدلوي
پــايـلـه اکسيجن دټولو ژونديو موجوداتو لپاره خورا مهمه ماده شميرل کيږي.اوهريو ورته په هر وخت  کي د  تنفس لپاره اړتيا لري چې پرته داکسيجن څخه ژوندي پاتې کيدل  ناشونې ده  يعني بغير داکسيجن څخه دهر ژوي  ژوند ناشونې  ده. نو مونږ د لته د همدې مادې يعني اکسيجن اتومي او ماليکولي جوړښت ، د نوموړې کيمياوي اوفزيکي خواص ،دهغه تعاملات د فلزاتو اوغير فلزاتو سره او همدارنګه دهغه الوتروپي ،او تيوري له مخي داکسيجن الکتروني جوړښت اودهغه اوربيټالونو په هکله معلومات راټول اوپدي موضوع کې موځاي کړي. چي کيداي شي زمونږ دا راټولونه دکيميا دعلم مينه والو ته په ځانګړي ډول هغه څوک چي دطبيعت په رازونو باندې د پوهيدو سره علاقه ولري يوښه مرستندوې وي او په راتلونکې  کي تري خلک ګټه پورته کړي او زمونږ لپاره د علمي ليکنې يو بيلګه وي.
ومن الله توفيق
وړانديزونه 1.	دا چې داکسيجن اودهغه مرکبات يوه حياتي موضوع ده بايد محصلينو ته د محصلۍ په دوره کې  تدريس شي. 2.	د اکسيجن د تعاملاتو په اړه بايد محصلينو ته معلومات ورکړل شي او په ورځنيو چاروکې يې بايد د استعمال موارد وروښودل شي. 3.	د دې لپاره چې ا کسيجن وپيژندل شي ، نو هيله مې ده چې د       اکسيجن پيژندل  په لابراتوار کې د محصلينو په وړاندې وښودل شي. 4.	دا چې د اکسيجن اودهغه مرکبات د  کيميا دغوره موضوعاتو څخه ګڼل کيږي او ليکنې په دې اړه  نظرداکسيجن اهميت ته ډيرې کمې دي نو بايد چې په دې اړه د علم او ادب خاوندان ليکني وکړي. 5.	دا چې ا کسيجن په کيميا کې يوه حياتي موضوع ده نو د لوړو زدکړو وزارت او ننګرهار پوهنتون څخه هيله کوم چې په دې اړه استاذان بيرون ته د ماسټرۍ او تخصص لپاره وليږي.
اخستنې ۱- تڼيوال ، محمدعارف (۱۳۹۰) ، عمومي کيميا. مستقبل خپروندويه ټولنه کابل. مخونه  ۱۱۷-۱۱۸ ۲- تڼيوال ، محمدعارف (۱۳۸۲)،غيرعضوی کيميا. انتشارات سمت ۳- حکيمي، محمد غوث ( ژباړونکى ) (١٣٥١) ، عمومي کيميا. مطبعه پولي تخنيک ، کابل. ۴- حکيمي ، محمد (۱۳۸۸) ، شيمي معدني. انتشارات دانشګاه پيام نور صفحه ــ ۱۰۳. ۵- مندوزی ، عارف الله ، (۱۳۷۹) ، عمومي کيميا( دوهمه برخه ). خپروندويه موسسه صافی د پښتو څيړنې مرکز پيښور. مخونه ۴۷۰ - ۴۶۵
داکسجن کشف کونکى ( پريستلي ) کال 			١٧٧٤م
لــړلـيـک عنوانونه                                                                                        مخ سـريـزه	1 د اکسيجن پــيـژنـدنـه	2 داکسيجن اتومي جوړښت	3 داکسيجن پيدايښت او د هغه اهميت	4 د اکسيجن کشف	5 داکسيجن استحصال	6 الف : له هواڅخه داکسيجن حاصلول	6 ب : له اوبو څخه داکسيجن په لاس راوړل	7 ج- داکسيجن په لاس راوړل له جامدواکسيجن لرونکو مرکباتو څخه	8 د- داکسيجن حاصلول له پوتاشيم کلورايد څخه	9 د اکسيجن فزيکي خواص	9 داکسيجن کيمياوي خواص	11 داور لګيدولاملونه	13 اکـــــسايـــدونـــه	15 ١-فلزي اکسايدونه	15 ٢- غيرفلزي اکسايدونه	16 ٣- پراکسايدونه	16 ۴- سوپر اکسايدونه	18 ۵- هايدرواکسايدونه	18 ۶- خنثى اکسايدونه	19 د اکسيجن استعمال	20 اوزون	22 دفوتوسنتيز عمليه (Photosynthesis)	25 پــايـلـه	27 وړانديزونه	28 اخستنې	29
<br style="clear: both;" />
وېشنيزه:اکسجن وېشنيزه:کيمياوي توکي
گورجېس
گورجېس د سسلي په ليونټني (Leontini) ښار كې په ۴۸۳مخزېږد كې زېږېدلې دى. د مړينې كال يې ۳۷۵مخزېږد ښودل كېږي. دې په ۴۲۷مخزېږد كال د يوه استازي په توگه آتن ته ولاړ. يو كتابگوټې چې (On not being or Nature) نومېږي. د ده په نظرياتو باندې د زينون ښكاره اغيزې ښكاري، او د همدې زينون جدلي نظرياتو دې تشكيك (Scepticism) خواته مائل كړ. د زينون د جدلياتو موخه د پارمنيډز د نظرياتو صحت زباتول ؤ. موږ دا ويلاى شو، چې هغه د يوې مثبتې موخې لپاره منفي لاره وكاروله. مگر گورجېس د گورجېس پر وړاندې هېڅ مثبت مقصد نه ؤ. نو پدې ډول دده نظريات خالص تشكيكي (Sceptical) نظريات جوړ شول.
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:د 487 م.ز.پ زېږېدنې وېشنيزه:د 376 م.ز.پ مړينې وېشنيزه:لرغوني يوناني مبلغين وېشنيزه:سوفيستان وېشنيزه:لرغوني يوناني فيلسوفان وېشنيزه:د سيسيلياني يونانيان وېشنيزه:فيلسوفان
26 جولای
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
پونو ژبه
پونیایي ژبه په افریقایي هیواد ګابن د بانتو ژبو له کورنۍ څخه د نورو څو ژبو ترڅنګ یوه سیمه ییزه ژبه ده.
سورة الكهف
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
زرغون
شين رنگ (په انگرېزي: green) يو طبيعي رنگ دی.
وېشنيزه:رنگونه
امیلیا-رومانیا
امیلیا رومانیا ولایت په ایټالوي Emilia–Romagna) د ایټالیا هیواد له شمالي مرکزي سیمو څخه یوه ده.
نزبي ژبه
نزبیایي ژبه د بانتو ژبو له کورنۍ څخه یوه ژبه ده چې په افریقایي هیواد ګابن کې پری یو شمیر خلک خبرې کوي.
د گوربزو ولسوالۍ
ګربز: د خوست ولایت یوه ولسوالۍ ده چې د خوست ښار د جنوب ختیځ په شل کیلو مترۍ کې پرته ده د پاکستان هیواد د میران شاه او شمالي وزیرستان سره ګډه اوږده پوله لري ددې ولسوالۍ زیاتره خلک په تجارت مصروف دي ددې ولسوالۍ خلک د پاکستان او افغانستان ترمېنځ د مالونو په انتقالولو کې مهم رول لري.
هشترود ولسوالي
هشترود ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان هشترود)  د ايران د آذربايجان شرقي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د هشترود ښار دی. دا ولسوالي ۵۷٬۱۹۹ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱٬۹۹۰ کیلومتره مربع دی. د هشترود ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۳۷ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د آذربايجان شرقي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
مستوره شال
مستوره شال (۱۳۰۹ ل. - د وږي ۹ مه، ۱۳۷۷ ل.) (په انگرېزي: Mastura Shal) يوه افغانه ليکواله شاعره او د افغان نندارې له لومړنيو لوبگرانو څخه وه.
مخينه
مېرمن مستوره شال د سيد عبدالرزاق پاچا (مشهور په شال پاچا) لور وه. پلرنی ټاټوبی يې د کونړ د اسمار ولسوالۍ د شال کلی دی.
زده کړې
په شپږ کلنۍ کې يې ليک لوست پيل کړی او د هماغه وخت دودې زده کړې يې زده کړي.
27 جولای
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
انجسانا هوټل ټاور 2
انجسانا هوټل ټاور 2 متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 49 منزلونه دي او ددې لوړوالی  250 ميټر (820 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2008 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
نيوجي جومات
نیوجی مسجد د چین په پلازمېنه بېجینگ کې ډېر لرغونې جومات دى، چې په ۹۹۶ز كال جوړ شوې. دا جومات د بېجينگ په مسلمان مېشتې ژوان وو په سيمه كې واقع دى، د اټكل له مخې ۱۰۰۰۰ مسلمانان په دې ځاى كې اوسېږي.
دا جومات په شپږ زره متر مربع ساحه كې جوړ شوې، او په چين كې د اسلامي او چيني كولتور ښكارندويي كوي، هغه داسې چې دا جومات له بهر څخه د چين د نورو ودانيو په څېر د چين د كولتور او تمدن نمونه ښكاري، مگر كله چې دنننه ورشې، نو بيا د اسلامي تمدن او كولتور ښكارندويي كوي.
په ۹۹۶ز كال جوړ شوې دا جومات د منگ كورنۍ لخوا په ۱۴۴۲ز كال يو ځل بيا له سره جوړ شو، او د چنگ كورنۍ په پير كې (۱۶۹۶ز) يو ځل بيا ددې جومات ساحه يوځل بيا پراخه كړاى شوه.
په ۱۹۴۹ز كال د چين ولسي جمهوريت له جوړېدو څخه وروسته دا جومات درې ځلې له بيا جوړونې او سېنگار څخه تېر شوې، چې دا كلونه عبارت دي له: ۱۹۵۵ز، ۱۹۷۹ز، او ۱۹۹۹ز څخه.
د بېجين بلدياتي حكومت په دې سيمه كې د استوگنې لپاره يو پلان پيل كړې، چې د نيوجي چارچاپېره ۳۵.۹ اېكړه زمكه كې به ۷زره او پينځه سوه كورنيو ته استوگنځايونه جوړ كړي، چې لدې ټولو كورنيو څخه ۵۸سلنه مسلمانان جوړوي. داسې ښكاري، چې د چين حكومت له دې پلان څخه به د نيوجي مسلمانه سيمه په يوه سوداگريزه سيمه بدله شي، او ددې سوداگريزه سيمې مركز بۀ ارومرو د نيوجي جومات وي.
تړلي ليكنې
عید گاہ مسجد، کاشغر
د ژیان جامع جومات وېشنيزه:جوماتونه وېشنيزه:د چين جوماتونه
پر سوسیالیزم نیوکه
پر سوسیالیزم نیوکه (د سوسیالیزم په ضد هم پېژندل کېږي) د اقتصادي سازمان د سوسیالیستي ماډلونو او د دوی د امکاناتو او همدارنګه د داسې سیسټم د پلي کولو د سیاسي او ټولنیزواغېزو هر ډول نیوکه ده. ځینې نیوکې د یو سیسټم په توګه د سوسیالیزم پر لور نه دي بلکې، د سوسیالیستي غورځنګ، ګوندونو یا موجوده دولتونو پر لور دي. ځینې نیوکه کوونکي سوسیالیزم یو خالص نظري مفهوم ګڼي، چې باید په نظري اساس (لکه د اقتصادي محاسبې ستونزه او د سوسیالیستي محاسبې په بحث کې) نیوکه وشي، په داسې حال کې چې نور بیا په دې باور دي چې ځینې تاریخي مثالونه شته او په عملي اساس نیوکه کېدای شي. ځکه چې د سوسیالیزم ډېری ماډلونه شته، ډېرې نیوکې په ځانګړي ډول پر سوسیالیزم او د شوروي ډوله اقتصادونو پر تجربه تمرکز کوي، چې ښايي د سوسیالیزم په ټولو ډولونو کې پلي نه شي، ځکه چې د سوسیالیزم بېلابېل ماډلونه د ملکیت، اقتصادي همغږۍ او د سوسیالیزم د ترلاسه کولوپه اړه له یو بل سره په ټکر کې دي. د سوسیالیزم د ځانګړو موډلونو منتقدین ښايي د یو بل ډول سوسیالیزم پلویان وي.
د اتریشي مکتب د اقتصاد پوه لودویګ وون میسز په وینا یو اقتصادي سیسټم دی، چې پیسې نه کاروي، مالي محاسبه او د بازار نرخونه د پانګې د توکو ارزښت او تولید په اغېزناکه توګه نه شي همغږي کولای او له همدې امله سوسیالیزم ناشونی دی، ځکه چې په لومړي ځای کې د اقتصادي محاسبې د ترسره کولو لپاره اړین معلومات نه لري. یو بل مرکزي دلیل چې د اقتصادي پلان جوړونې پر بنسټ د سوسیالیستي سیسټمونو پر وړاندې د خورې پوهې په کارولو ولاړ دی. په دې نظر کې سوسیالیزم ناشونی دی، ځکه چې معلومات د مرکزي ادارې له خوا نه شي راټولیدای او په اغېزناکه توګه په ټول اقتصاد کې د پلان جوړونې په موخه کارېږي، ځکه چې دا کار به د بیو د تحریف یا غیر حاضرۍ نښه وي. نور اقتصادپوهان د نوي کلاسیک اقتصاد پر بنسټ د سوسیالیزم پر ماډلونو نیوکه کوي، چې د اقتصادي انډول او نیمګړي موثریت پرناسمو او غیر واقعیتي انګېرنو تکیه کوي. ځینو فیلسوفانو هم د سوسیالیزم پر موخو نیوکه کړې ده او استدلال کوي، چې مساوات په انفرادي رنګارنګۍ کې له منځه ځي او د یوې مساوي ټولنې رامنځته کول باید قوي جبر ته اړتیا ولري.
اقتصادي لیبرالان او د حق لیبرالان د تولید د وسیلو شخصي مالکیت او د بازار تبادله د طبیعي ادارو یا اخلاقي حقونو په توګه ګوري، چې د دوی د ازادۍ او واکمنې مفکورې مرکز دی او د پانګوالۍ اقتصادي تحرک ته د بدلون نه منونکي او مطلق په توګه ګوري. د پایلې په توګه دوی د تولید د وسیلو او اقتصادي پلان جوړونې عامه ملکیت د ازادۍ سرغړونې ګڼي.
تحریف شوې یا غایبې نرخ نښې
میسز استدلال وکړ، چې د پلان شوي اقتصاد پر بنسټیو سوسیالیستي سیسټم د نرخ نښود نشتوالي سرچینې په اغېزناکه توګه نه شي تخصیصولای، ځکه چې د تولید وسیلې به د یوې واحدې ادارې له خوا کنټرول شي، په پلان شوي اقتصاد کې د پانګې اچونې نږدې بیې ناشونې وي. د هغه استدلال دا و چې سوسیالیزم باید د اقتصادي محاسبې ستونزې له امله له اقتصادي پلوه ناکام شي، د سوسیالیستي حکومت ناشوني کول چې د پېچلي اقتصاد د تنظیمولو لپاره اړینې اقتصادي محاسبې ترسره کړي. میسز وړاندوینه وکړه، چې د بازار له اقتصاد پرته به د بیو کوم فعال سیسټم نه وي، چې هغه یې د دوید تولیدي کارونې په موخه د پانګې د توکو د معقول او اغېزناک تخصیص ترلاسه کولو لپاره اړین بولي. د میسز په وینا سوسیالیزم به ناکام شي، ځکه چې تقاضا له نرخونو پرته نه شي پېژندل کېدای. دا استدلالونه وروسته د اتریش اقتصادپوهانو لکه هایک او زده کوونکو هانس سینهولز له خوا تشریح شوي. په ۱۹۷۷ ز کال کې هایک استدلال وکړ، چې «بیې د اړیکو او لارښوونې وسیلې دي، چې په مستقیم ډول زموږ په پرتله ډېر معلومات جذبوي» او «ټولې نظریې چې د ساده لارښوونو په وسیله د کار د وېش پر بنسټ ورته ترتیب رامنځته کولای شئ. (زه) که تاسو نرخونو ته اړتیا لرئ، د کار د نرخونو په شمول خلکو ته لارښوونه وکړئ، چې چېرته ورته اړتیا وي، تاسو د بازار له اصولو پرته بل وېش نشئ کولای.»
د هنګري اقتصادپوه جانوس کورناي لیکلي دي، چې «د بازار د سوسیالیزم د احساسولو هڅه یو متضاد سیسټم رامنځته کوي او داسې عناصر په کې شته، چې یو بل ته مخه کوي: د عامه مالکیت حاکمیت او د بازار عملیات سازښت نه لري».
د اقتصادي ډیموکراسۍ فشار او د ځان مدیریت
پر مرکزي پلان هم د کیڼ اړخو افراطي عناصرو له خوا نیوکه کېږي. د ازاد سوسیالیست اقتصادپوه رابین هانیل یادونه کوي، چې ان که مرکزي پلان د هڅونې او نوښت خپل اصلي خنډونه له منځه یوسي، بیابه هم د اقتصادي ډیموکراسۍ او ځان مدیریت د اعظمي کولو وړتیا ونه لري، چې د هغه په اند هغه مفکورې دي، چې د اصلي جریان پر پرتله خورا فکري همغږې، ثابتې او د اقتصادي ازادۍ داصلي لوري له مفهوم نه عادلانه دي.
څرنګه چې هانیل تشریح کوي: «له یو ډېر ډیموکراتیک سیاسي سیسټم سره یو ځای شوی او د یوې غوره قضیې د تفسیر تقریبي نږدې کولو لپاره بیا ترسره شوی، په مرکزي توګه پلان شوی اقتصاد به بې له شکه ښه کار وکړي؛ خو دوی هیڅکله د اقتصادي ځان اداره کولو وړتیا نه لرله، دوی به په نوښت کولو کېتل ورو وي، لکه د لېوالتیا نه لرلو او ناهیلۍ چې د دویناچاره زیانونه اخیستي او دوی به تل د ډېرېدونکې نابرابرۍ او بې کفایتۍ پر وړاندې حساس وو،ځکه چې د توپیري اقتصادي ځواک اغېزې وده کړې او نه هم د پلان جوړونې سیسټم مصرفوونکي د وروستیو توکو لپاره نږدې بازارونه په معنالرونکې توګه هڅوي؛ خو مرکزي پلان جوړونې به له اقتصادي ډیموکراسۍ سره سازښت نه درلود، ان که د معلوماتو او هڅونې پر مسؤلیتونو بریالی شوې وي او حقیقت دا دی، چې دا ځکه تر هغې ژوندی پاتې شویو، چې د بې ساري توکمپاله سیاسي ځواک له خوا رامنځته شوی و.»
جورج میفلین دالاس
جورج میفلن دالاس (د ۱۷۹۲ ز کال د جولای له ۱۰ مې – د ۱۸۶۴ ز کال د ډسمبر تر ۳۱ مې) یو امریکایی سیاستوال او ډیپلومات و، چې له ۱۸۲۸ ز کال نه تر ۱۸۲۹ ز کال پورې یې د فلاډلفیا د ښاروال او له ۱۸۴۵ ز کال نه تر ۱۸۴۹ ز کال پورې د متحده ایالاتو د یوولسم مرستیال ولسمشر په توګه دنده پر مخ وړې ده.
جورج دالاس د خزانې د رئیس الکساندر جې دالاس زوی و چې د حقوقي مسلک له پیل نه وړاندې یې د چمتووالي په غوره ښوونځیو کې ګډون وکړ. نوموړي د البرټ ګالاتین د ځانګړي منشي په توګه دنده پر مخ یووړه او د متحده ایالاتو د خزاني په اداره او د متحده ایالاتو په دویم بانک کې یې دنده ترسره کړه. نوموړی د پنسلوانیا دیموکرات ګوند د "کورنۍ ګوند" د ډلې د مشر په توګه راڅرګند شو او د "امالګماتر یا یووالي کوونکې" ډلې مشر جېمز بوکانان سره یې خپله سیالي پراخه کړه. نوموړي د ۱۸۲۸ ز او ۱۸۳۵ ز کلونو تر منځ د فلاډلفیا د ښاروال، د پنسلوانیا د ختیځې ناحیې په چارو کې د فدرالي حکومت د څارنوال او د پنسلوانیا د لوی څارنوال په توګه چوپړ کړی دی. دالاس د ۱۸۳۱ز کال نه تر ۱۸۳۳ ز پورې د متحده ایالاتو په سنا مجلس کې د پنسلوانیا په استازیتوب هم خدمت وکړ او له دویم ځل ټاکنې نه په شا شو. ولسمشر مارتین وان بورین دالاس د روسیې په چارو کې د وزیر په توګه وګوماره او نوموړي دا چوکۍ، له  ۱۸۳۷ ز نه تر ۱۸۳۹ ز کال په واک کې درلوده.
نوموړی ته په ۱۸۴۰ ز کال کې د امریکا د فلسفي ټولنې غړیتوب ورکړل شو.
د ۱۸۴۴ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د دویمې دورې لپاره دالاس د وان بورېن له سیالۍ نه ملاتړ وکړ، خو د ګوند ولسمشریزه نوماندي جېمز کی پولک وګټله. د ۱۸۴۴ ز کال ملي ډیموکرات کنوانسیون دالاس د پولک د مرستیال په توګه وټاکه او دوی په ټول ټاکنو کې د ویګ ټکټ له ماتې سره مخامخ کړ. دالاس چې د پراختیا او ولسي واکمنۍ ملاتړی و، د مکسیکو – امریکا د جګړې په اوږدو کې یې د مکسیکو د ټولې خاورې د یوځای کېدو غوښتنه وکړه. نوموړي د ۱۸۴۸ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې هڅه وکړه چې د دې شخړې په اړه د ځان لپاره موقف و لټوي، خو د ټیټو تعرفو په ملاتړ د هغه رایې په خپل ایالت کې د نوموړي د ملاتړ بنسټ وران کړ. دالاس له دولتي چوکیونه تر تقاعد وړاندې د ۱۸۵۶ ز کال نه تر ۱۸۸۱ ز کال پورې د انګلستان په چارو کې د وزیر په توګه دنده پر مخ یووړه.
د ژوند لومړي کلونه او کورنۍ
جورج دالاس د ۱۷۹۲ ز کال د جولای په ۱۰مه نېټه په فلاډلفیا کې د الکساندر جېمز دالاس او ارابیلا ماریا سمېت دالاس (چې د انګلستان په ډیون کې زېږېدلی وه) په کورنۍ کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. پلار یې چې د جامیکا په کنگستان کې د ډاکټر رابرت دالاس په کورنۍ کې زېږېدلی او په اډینبورګ کې یې زده کړې کړې وې، د متحده ایالاتو د ولسمشر جېمز مدیسن په واکمنۍ کې د خزانې وزیر او د لنډې مودې لپاره د جګړې د وزیر په توګه دنده ترسره کړې وه. ډاکتر دالاس په ۱۷۶۴ ز کال کې جمیکا پرېښوده او جایداد، د دالاس مانۍ، چې ۹۰۰ جرېبه ځمکه او ۹۱ غلامان وو، په امانت په ګرو پرېښودل. جورج دالاس ته خپل منځنی نوم د توماس میفلین له نامه نه اخیستل شوی چې یو سیاستوال او د هغه د خپل پلار ښه ملګری و.
په حقوقي، دیپلوماتیکه او مالي برخه کې لومړنی خدمت
کله چې دلاس نوي فارغ شو، له حقوقي کار سره یې لږ لېوالتیا درلوده. نوموړي غوښتل چې د ۱۸۱۲ ز کال په جګړه کې برخه واخلي، خو د پلار له نیوکې وروسته له دې هوډ نه په شا شو. دالاس له دې لږ وروسته د خصوصي سکرتر په توګه د البرت ګالاتین وړاندیز ومانه او له ګالاتین سره روسیې ته ولاړ، چې هلته یې د بریتانیا او امریکا تر منځ د سولې په خبرو کې د اسانتیا لپاره لېږل شوی و. دالاس روسیې ته له تګ سره له وړاندیز شوې موکې نه خوند واخیست، خو شپږ میاشتې وروسته هغه ته لارښوونه وشوه چې لندن ته لاړ شي، ترڅو له ډېپلوماتیک اړخه د ۱۸۱۲ز کال د جګړې حل لاره په ګوته کړي. نوموړي د ۱۸۱۴ ز کال په اګست کې واشنګټن ډي سي ته راستون شو او د بریتانیا د سولې د شرایطو لومړنۍ مسوده یې وړاندې کړه. په دې ځایې کې، نوموړی د جېمز مډیسن له خوا په خزانه کې دپیسو د لېږد په برخه کې وټاکل شو چې یوه "آسانه دنده" وه. پلار یې په دې وخت کې د دې څانګې د مشر په توګه دنده ترسره کوله. لکه څنګه چې په دې ځای کې د کار فشار کم و، دالاس د سیاست په برخه ګې، چې د نوموړي مسلکي لېوالتیا وه، د پوهې پراختیا ته وخت وموند. نوموړی وروسته د متحده ایالاتو د دویم بانک سلاکار شو. د دالاس پلار په ۱۸۱۷ ز کال کې مړ شو او د کورنۍ د حقوقو په برخه کې یې د هغه کاري پلان لغوه کړ او هغه د متحده ایالاتو په دویم بانک کې دنده پرېښوده او په فلاډیلفیا کې د لوی څارنوال مرستیال شو، چې په دې چوکۍ کې هغه تر ۱۸۲۰ ز کال پورې کار وکړ.
د برېښنا دستګاه يا سټېشن
د برېښنا سټېشن، چې د برېښنا دستګاه او ځيني وختونه ورته توليدي سټېشن يا توليدي دستګاه هم وايي، د بريښنايي انرژۍ د توليد لپاره يوه صنعتي اسانتيا ده. د برېښنا دستګاوې په عمومي ډول له يوې برېښنايي شبکې سره وصل دي.