منرالونه
د کلسيم منابع شيدي د کلسيم د غوره منابعو څخه دي نور منابع ئې هګې،هډوګې نخود،لوبيا سبزيجات،شنه پاڼي لرونکې نباتات او دڅښلو د سختو او لو څخه عبارت دي فاسفورس   Phosphors: فاسفورس د فاسفيت په څيرد ژونديو حجراتو په ساختمان او وظيفه کې رول لوبوي او همدا رنګه فاسفورس د کلسيم په څير د هډو کو او غاښونو په ترکيب کې په زياته مقدار سره موجود دي د عضويت په حجراتوکې فاسفيت شتوالي لري کوم چې پروتين، لپيدو، او کاربوهايدريتو سره د ترکيب په تو ګه د فاسفو لپيد، فاسفو پروتين اوHexose Phosphate په څير موجود دي علاو تاً د ATP او د هغي سره ورته مرکباتو په څير په سخمتان کې شتوالي لري چې د انرژي په ذخيره او ټراسنفورميشن (Transformation) کې رول لوبوي ديوکاهل شخص تقريباً (700gr) فاسفيت لرونکې دي چې د عضويت مجموعي وزن ئې تقريبً 1% تشکليوي د ويني پلازما کې د فاسفيت اندازه (3-5mg) دويني RBC نسبت پلازما په لوړ مقدار سره فاسفيت لرونکې دي په عضويت کې دفاسفورس فزيولوژيکې دندي فاسفورس لا ندي دندي سرته رسوي. 1-	د هډوکو او غاښونو په جوړښت کې ونډه اخلي چې عضويت د فاسفورس 85-80% په هډوکو کې موجود دي. 2-	هستوي اسيدونه RNA او DNA سختماني جز دي کوم چې د پروتينو په تشکيل کې او په ارثيت کې ډير ارزښت لري 3-	د فاسفورس د لوړي انرژي لرونکې مرکباتو ATP او UTP او نور په سختمان کې برخه اخلي. 4-	د حجروي غشا دعمده او سختماني اجزاوو څخه شيمرل کيږي. 5-	 د فاسفو لپيد، Latlacthines ،Cepharin او پلازمالوجين (Plasmolgen) او نورو سختماني برخه تشکيلوي. 6-	ګلوکوزGalocose-1-6-Phosphate د انرژي ښه منبع د ي اوهم په عضويت کې وجود لري. 7-	فاسفيت د انساوجود حجراتو په داخل کې دغوره انيون په څيره شتوالي لري. 8-	څرنګه چې د پلاز ما فاسفيت په دوه شکلو (HpP4) او H2PO4 کې شتوالي لري بناپردي د بفر په علميه کې او د ويني PH په تنظيم کې رول لري. فاسفورس کموالي د حيواناتو په نسجونو کې د فاسفورس د کموالي په وخت کې حيوانات په لا ندي نارغيو اخته کي. 1- د ويني په پلا زما (Plasma) کې فاسفورس اندازه د نارمل حالت څخه ښکته ځي اوحيوانات د فاسفورس د کموالي له کبله د هډوکو په ناروغيو اخته کيږي. 2- د فاسفورس د کموالي په وخت کې دفاسفيت انزايم اندازه د حيواناتو په هډوکو او وينه کې زياتيږي دا انزايم فاسفورس او کلسيم د هډوکو څخه ليږدوي او حيوانات (Ostiomalacia) په ناروغي اخته کيږي. 3- د فاسفورس د کموالي په وخت کې د حيواناتو هډوکې په عمومي توګه د خپل مقاومت د لاسه ورکوي او ژر ماتيږي. 4- د فاسفورس د کموالي په وخت کې د حيواناتو په هډوکو بندونه شخيږي. 5- حيوانات د غذا د جوړه اشتهاد لاسه ورکوي او حيوانات کم خوراکې (Anorexia) په ناروغي اخته کيږي. 6 – حيوانات د غذا د نه خوړلو له امله خپل وزن د لاسه ورکوي او ډنګريږي. د فاسفورس استقلاب فاسفورس هم د حيواناتو په وړو کولمو کې د حيواناتو وينه ته جذبيږي د فاسفورس په جذب کې لاندي عوامل مرسته کوي. 1- د حيواناتو په خوړو کې د فاسفورس او کلسيم مناسب تناسب د غذا فاسفورس هغه وخت کې د حيواناتو د هاضمي جهاز څخه په ښه تو ګه جذبيږي چې د هغوي په منځ کې مناسب نسبت موجود وي چې د کلسيم او فاسفورس د جذب لپاره مناسب نسبت 1:2 دي. 2 – د حيواناتو د هاضمي د جهاز PH، فاسفورس په تيزابي PH کې د القي PH په نسبت زيات جذبيږي دا ځکه چې په تيزابي PH غير منحل فاسفورس دهغه په منحل شکل بدليږي. 3- د هايدرو کلوريک اسيد شتوالي د حيواناتو په معده کې د فاسفورس په جذب باندي مثبت تا ثير لري دا ځکه چې HCl هايدروکلوريک اسيد هم غير منحل فاسفورس لرونکې مرکبونه په منحل فاسفورس لرونکو مرکبونو بدلوي. 4- د لکتوز قند شتوالي د حيواناتو د هاضمي په جهاز کې هم فاسفورس په جذب باندي مثبت تاثيرلري دا ځکه چې لکتوز د حيواناتو د هاضمي په جهاز کې په لکتيک اسيد بدليږي لکتيک اسيد په غير مستقيمه توګه د حيواناتو د هاضمي په جهاز کې د فاسفورس او د کلسيم جذب زياتوي د فاسفورس غذائې منابع په عمومي ډول ټول هغه غذايي مواد چې د کلسيم غني منابع دي په لوړ مقدار سره فاسفورس هم لري په دي لړ کې شيدي (98%) لوبيا حبوبات د هګيو زيړ غوښه د يا دولو وړ دي. مګنيزيم (Magnesium) Mg : مگنيزيم په عضويت کې (12gr) په شاو خوا کې د جود لري چې نيمائي برخه ئي هډو کو په غير عضوي موادو کې موجود دي او پاتي برخه ئي د نرم انساجو او د عضويت په مايعاتو کې شتوالي لري د ويني د سيروم (1-9,5mgr) مگنيزيم لرونکې دي چې تقريبً 1/2 برخه ئې له پروتينو سره داتصال په څير وجود لر همدارنګه د عضلي په (100gr) کتله کې (21gr) مگنيزيم شتوالي لري. په عضويت کې دمگنيزيم فزيولوژيکې دندي مگنيزيم د حيواناتو په نسجونو کې لاندي وظيفي سرته رسوي. 1- مگنيزيم په بدن کې د ډيرو انزايمونو د فعاليت لپاره ضروري دي دکلوروفيل په جوړښت کې برخه اخلي. 2- مگنيزيم د هډوکو اوغاښونو (Compla Salt) په تشکيل کې برخه اخلي. 3- د عصبي عضلو په انساجو کې Myocinisa انزيم هم فعالوي دا انزايم د عضلاتو په استقلابي تعاملا تو کې چې د عضلو د غځيدو او پراخيدو لپاره ضروري دي رول لري. 4- د حيواناتو په نسجونو کې د کاينيز (Cainase) انزايم هم د دي عنصر په ذريعه فعاليږي او د حيواناتو په اساجو کې د کو انزايم دنده اجراکوي. د مگنيزم کموالي ناروغي د مگنيزيم د کموالي په وخت کې حيوانات په لا ندي ناروغيو اخته کيږي. 1-Vasodilation ويزوډيلشن د دي ناروغي په وخت کې د ويني د رګونو قطر زياتيږي او د وجود فشار ټيټيږي 2- (Erythma) ددي ناروغي په وخت کې د حيواناتو پوستکې سورنګ اختياروي. 3- (Hyperemia) هايپريما ددي ناروغي وخت کې د حيواناتو د ويني په مجراکې د ويني حجم زياتيږي او فشار لوړځي. 4 – (Arrhythmia) اريتيما ددي ناروغي په وخت کې د حيواناتو د زړه حرکت بدلون مومي او حيوانا نارامي احساسوي. 5- د مگنيزيم د کموالي په وخت کې د حيواناتو د عضلو د هغو برخو حساسيت زياتيږي چې هلته اعصاب د عضلو سره وصل شوي په کوم ځاي کې چې اعصاب د علضو سره وصليږي. 6- د دي عنصر د کموالي په وخت کې حيوانات (Tremor) په ناروغي اخته کيږي د دي ناروغي په وخت کې د حيواناتو عضلي ريږدي. 7- د مگنيزيم کموالي د شيدو په غواګانو کې د شيدو د تبي (Milk Fever) د ناروغي سبب کيږي. د مگنيزم استقلاب مگنيزم چې د حيواناتو په وړو کولمو کې جذبيږي د حيواناتو په هډوکو او پستو نسجونو کې پيداکيږي د حيواناتو په نسجونو کې عموماً د کوانزايم په شکل دندي سرته رسوي مګنيزيم لکه د نورو ضروري عناصرو په څير د حيواناتو په کولمو کې جذبيږي. مګنيزيم د استقلاب څخه وروسته د حيواناتو په صفرا کې د (Bill) د تيوب له لاري د حيواناتو وړي کولمي ته دا خليږي او د حيواناتو په فضله موادو کې د حيواناتو د بدن څخه خارجيږي. مګنيزيم د استقلاب څخه وروسته يو اندازه مګنيزيم د حيواناتو د ادرار د لاري د حيواناتو د بدن څخه خارجيږي. د مګنيزيم غذاي منابع حبوبات او شنه نباتات د مګنيزيم ډيرښه منابع دي همدارنګه مګنيزيم منابع MgSO4 او MgSO3 څخه عبارت دي خود MgO2 څخه زياته استفاده کيږي سوډيم (Sodium)    : Na سوډيم هم د ضروري عناصرو د ډلي څخه يو مهم عنصر دي څرنګه چې دغه عنصر د حيواناتو په غذا ګانو کې يو کافي اندازه نه پيداکيږي نو له دي کبله بايد سوديم د حيواناتو په غذاکې هره ورځ د سوديم کلورايد په شکل علاوه شي سوديم کلورايد له د نورو عناصرو هم دحيواناتو په نسجونو کې پيداکيږي د ويني په هره (100ml) کې (160mg) سوديم موجود دي په همدي ډول د پلازما په هره (100ml) کې (330mg) سوديم شتوالي لري د يادولو وړده چې د اسکليټ غير عضوي برخه د عضويت مجموعي سوديم (1/3) برخه تشکليوي. د Na (+) ايون يو خارج حجروي ايون دي چې د وجود اوبه د لا زم اندازي څخه دسوديم فزيولوژيکي دندي 1- څرنګه چې د پلا زما په ايون کې د سوديم ايون نسبت نورو ايونونو ته په زياته مقدار سره موجود دي بناءً د سوديم ايون د پلازما د حجم او ازموتيک فشار په ساتنه کې عمده فکتور دي. 2- سوديم او پوتاشيم د کلسيم او مګنيزيم Antagonist دي له دي کبله دعصبي هيجاناتو په تنظيم کې مهم رول لوبوي. 3- په زياته مقدار سره د Cl او H2CO3 سره يو ځاي او په وينه کې د کاربن داي اکسايد په انتقال او د ويني PH په تنظيم کې برخه اخلې. 4- د کلورين هغه Cl چې د HCl د تشکيل لپاره د سوديم کلورايد څخه مشتق کيږي له دي کبله د معدي عصاره د HCl په جوړيدو کې مرسته کوي. 5- څرنګه چې دا عنصر د حيواناتو د عصبي انګيزو د انتقال لپاره هم ضروري دي له دي کبله د سوديم د کموالي په وخت کې عصبي انګيزي د حيواناتو په عصبي سيستم کې په ښه توګه نه انتقاليږي د سوديم زياتوالي په وينه کې د ويني غلظت زياتوي. د سوديم د کموالي ناروغي د سوديم د کموالي په وخت کې لا ندي ناروغي په حيواناتو کې رامنځته کيږي. 1- د سوديم اندازه د حيواناتو په وينه کې په تيره بيا د حيواناتو د ويني په پلازما کې ټسټيږي. 2- د سوديم کموالي په وخت کې حيوانات عموماً (Gravy) په ناروغي اخته کيږي د دي ناروغي په وخت کې حيوانات اشتها د ملګي خوړلو لپاره زياتيږي او حيوانات د مالګي د ميندلو لپاره هڅه کوي. 3- حيوانات خپل وزن د لاسه ورکو او ډنګريږي. 4- حيوانات د غذا د خوړو د اشتها د لاسه ورکو دا ناروغي د غذا د تغذي په نظره د انوريکشيا (Anorexia) د ناروغي په نوم يا ديږي. 5- د سوديم د کموالي په وخت کې د حيواناتو د انساجو څخه زياتي او به ضايع کيږي دا ناروغي په حيواناتو کې Dehydration د اوبو د خارجيدو د ناروغي په نوم هم يا ديږي. د سوديم استقلاب سوديم د نورو عناصرو په څير د حيواناتو په کولموکي جذبيږي کله چې دا عنصر د حيواناتو پ انساجوکې د حيوان د اړتيا څخه زيات شي په هغه صورت کې اضافي سوديم د حيواناتو د انساجو څخه د حيواناتو په ادرار کي خارجيږي. د سوديم اندازه د حيواناتو په بولو(متيازو) کې د غذاي د سوديم د اندازي سره مستقمي اړيکي لري د سوديم اندازه د حيواناتو په انساجو کې د هورمونونوپه ذريعه هم کنتروليږي چې د هغوي څخه مهم د ادرينال دغدي هورمونونه دي د سوديم کموالي د حيواناتو په انساجو کې عموماً په هغه و ختونو کې ليدل کيږي چې حيوانات د اسهال،زړه بدي اود کانګو په نارغيو اخته وي همدارنګه د سوديم کموالي د حيواناتو په انساجو کې هغه وخت ليدل کيږي چې د حيواناتو په غذا کې د خوړو مالګه په کافي اندازه موجوده نه وي. د سوديم منابع او ورځني ضرورت : سوديم په پراخه پيمانه سره په اکثره خوړو کې شتوالي لري غوره غذائي منابع د خوړو مالګه (NaCl) سوديم کلورايد دي چې په پخلي کې استعماليږي غوښه نسبت نباتي خوړو ته زيات مقدار سره سوديم لري په داسي حال کې چې (Processed) شوي غذا ګانو په اضافي مقدار سره د سوديم لرونکي دي په (USA) کې د کاهلانو د سوديم کلورايد ورځني مصرف (5-16gr) پوري په نو موړي مقدار (90-95%) د ادرار له لاري اطراح کيږي او همدارنګه د خولو له لاري هم د وجود څخه خارجيږي. په هغه خلکو کې چې (Hypertension) د ويني د فشار زياتوالي کورنۍ تاريخچه نلر. کولاي شي دورځي (5gr) پوري سوديم کلورايد واخلو اما هغه خلک چې (Hypertension) کورنۍ تاريخچه لري بايد د سوديم کلورايد ورځني اخستينه ئي د يوګرام (1gr) څخه کم دي ځکه چې سوديم زيات مقدار اخستينه (Hypertension) توقوعات زياتوي په همدي تو ګه که يو شخص د يوي اوږدي مودي لپاره د حرارت د لوړي درجي سره مفروض وي اويو زيات مقدار سره خوله ولري يو مقدار سوديم د خولي د لاري ضايع کوي. پوتاشيم (Potassium)  K: پوتاشيم د سوديم خلاف په زياته اندازه د حيواناتو د حجرو په داخلې مايعاتو کې پيداکيږي. پوتاشيم K يو دا خل الحجروي ايون دي چې د حجراتو کېمياوي فعاليت هغي تته اړتيالري د اعصابو او عضلا تو فعاليت د پوتاشيم خارج الحجروي غلضت پواسيطه تنظيم کيږي کېمياوي تجربي ښودلي ده چې د انسانانو په نسجونو کې (400mg) په حدودو کې پوتاشيم موجود دي ددي پوتاشيم څخه (70mg) په اندازه د انسانانو د خارجي مايعاتو کې او پاتي برخه ئې د انسانانو د حجرو په داخلې مايعاتوکې موجود دي د پوتاشيم فزيولوژيکي دندي : 1- په پلا زما کې د پوتاشيم ايون متناسبه سويه د زړه د نور مالي وظيفي لپاره ضروري دي په همدي ډول پوتاشيم د اسکليټي عضلي د اليافو په ورماله و ظيفه کې برخه اخلي. 2- پوتاشيم د زياتو انزايمونو دتعاملا تو لپاره ضروري دي. 3- پوتاشيم د عصبي فعاليتونو لپاره ضروري دي د يو تاشيم د کموالي په وخت کې د عصبي انګيزي د حيواناتو په عصبي سيستم کې په ښه تو ګه نه انتقاليږي 4- د حيواناتو په حجروکې د حجرو د پردو پوتنشيال هم د دي عنصر په دريعه کنتروليږي. 5- د حيواناتوپه فزيولوژيکې سيستم کې د اعنصر هم لکه سوډيم د ازموسس د فشار په کنترولولو کې رول لري. 6- يوشيمر انزايمونه چې د حيواناتو په انساجو کې شکري استقلابوي د پوتاشيم عنصر ته ضرورت لري. 7 – يو شمير انزايمونه چې د حيواناتو په انساجو کې الکترو ته د الکترون په انتقالي سيستم کې د انتقال ورکوي هم د يو پوتاشيم د عنصر په ذريعه فاليږي يعني په Cribcycal کرب سايکل رول لري. 8- د پوتاشيم د کموالي په وخت کې د حيواناتو په انساجوکې غدايي موادو په ښه توګه نه انتقاليږي. د پوتاشيم کموالي: د پوتاشيم د کموالي په وخت کې حيوانات په لاندي نارغيو اخته کيږي. 1 حيوانات د غذا د خوړلو اشها د لاسه ورکوي دا ناروغې د غذايي تغذيي له نظره (Anorexia) انوريکسياپه نوم ياديږي. 2- د حيواناتو وده د پوتاشيم د کموالي په وخت کې سستيږي ، دا ناروغي د غذائي تغذيي د رتياردت ګروت (Retorted Growth) په نوم يا ديږي. 3- حيوانات د پوتاشيم د کموالي په وخت کې د لتارجک (Lethargic) يا تمبلي په ناروغي اخته کيږي. 4- که چيري د پوتاشيم ناروغي اوږ ده شي په هغه صورت کې په حيوان د کوم حالت ته ننوځي او حيوان به د دري 3 هفتو څخه وروسته مړشي. 5- د پوتاشيم د عنصر د کموالي په وخت کې د حيوان د پو ستکې رنګ شين گرځي دا ناروغي د غذا دتغذيي له نظره سانياتيک (Cyanotic) د ناروغي په نوم يا ديږي. 6- د حيواناتو عضلې ضعيفيږي. 7- د حيواناتو سږي پړ سيږي دا ناروغي په حيواناتو کې (Pulmonary Edema) په نوم ياديږي. 8- د پوتاشيم د کموالي په وخت کې د حيواناتو د زړه عضلي تخريبيږي. 9- د پوتاشيم د کموالي په وخت کې سطحې اعصاب فلجيږي. د پوتاشيم استقلاب : پوتاشيم لکه سوديم د حيواناتو په وړو کولمو کې جذبيږي که چيري د پوتاشيم اندازه د حيواناتو په غذاکې د هغوي اړتيا څخه زياته شي په هغه صورت کې به اضافي پوتاشيم د حيواناتو د بدن څخه د ادرار پواسطه خارجيږي د پوتاشيم د کموالي نښي د حيواناتو په بدن کې په لاندي وختونو کې ليدل کيږي. 1- په هغه وخت کې چې حيوانات د اسهال په ناروغي اخته وي. 2- په هغه وخت کې چې حيوانات د کانګي په ناروغي اخته وي. 3- د ادرينال د غدي د نارغي په خت کې. 4- په هغه وخت کې چې پوتاشيم د حيواناتو د هاضمي په جهاز کې په ښه گټه نه اخلي. د پوتاشيم د کموالي په وخت کې حيوانات د غذاي موادو څخه په ښه توګه ګټه نه اخلي، نو له دي امله د پوتاشيم د کمولي په وخت کې حيوانات د ډنګرتوب په ناروغي اخته کيږي.