cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آتريال فېبرېلېشن
د آتريال فېبرېلېشن درملنه د درملو پرته هم کېدای شي او هغه داسې چې د زړه ټکان نورمالې کچې ته راټيټ شي او يا د زړه رېتم نورمال حالت ته راوستل شي. هممهاله برېښنايي کارډيوورژن هم د زړه د رېتم په نورماله ستنولو کې کارېدلی شي. جراحي او د کتيتر پر بنسټ شته درملنې هم د په ځينو ناروغانو کې آتريال فېبرېلېشن د بياپېښېدنې مخه نيسي. هغه خلک چې د آتريال فېبرېلېشن په حالت اخته وي اکثراً د وينې د پرڼ کېدو ضد درمل لکه وارفارين د دې لپاره کاروي چې مغزي سکتې د خطرونو په کتلو سره د وروستي نومېدلي حالت د پېښېدو مخه ونيسي. څنگه چې عمر ډېرېږي، همداسې د آتريال فېبرېلېشن د پېښېدلو چانس هم ډېرېږي، او هغه کسان چې عمرونه يې له ۸۰ کالو پورته دي په هغو کې ۸٪ د آترېال فېبرېلېشن ناروغي لري. د آتريال فېبرېلېشن اوندن حالت د مړينې د پېښېدو وېره په ډېروي. د ټولو مغزي سکتو درېيمه برخه د آتريال فېبرېلېشن په سبب رامنځ ته شوي.
چاربورجک ولسوالۍ
چاربورجک ولسوالۍ د افغانستان د نيمروز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۸،۰۸۰ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د نيمروز ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
چخانسور ولسوالۍ
چخانسور ولسوالۍ د افغانستان د نيمروز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱،۱۶۵ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د نيمروز ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
4 مې
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
هونډایی 1 پارک ميرينا ټاور 1
هونډایی 1 پارک ميرينا ټاور 1 جنوبي کوريا په ښار  بوسان کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 66 منزلونه دي او ددې لوړوالی  273 ميټر (895 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2011 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
خاش رود ولسوالۍ
خاش رود ولسوالۍ د افغانستان د نيمروز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۵،۳۸۱ وگړو ته رسېږي.
6 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
خاش رود ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د نيمروز ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
6 مې
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
يوروپيوم
يوروپيوم (په انگرېزي: Europium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Eu سمبول او ۶۳ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
5 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
زرنج ولسوالۍ
زرنج ولسوالۍ د افغانستان د نيمروز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۹،۸۵۱ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د نيمروز ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
GD
GD کیدای شي چې وي:
7 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
گاډولينيوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
بټي کوټ ولسوالۍ
بټي کوټ ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۷۱،۳۰۸ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
عبدالخالق واسعي
مولانا عبدالخالق واسعي چي د افغانستان د کندهار ولایت له نفوذ لرونکو اشخاصو څخه ګڼل کيږي دمولوی عبدالواسع شهید زوی، دمولوي عبدالرؤف خاکی لمسﺉ، دمولوي عبدالرحیم کړوسﺉ اود حبو اخوندزاده کوډﺉ دی. نوموړی د1319هجری ق کال دروژې میاشتي پر 20 نیټه پیداسوی دی.
عبدالخالق واسعي دخپلي زمانې مروجه علوم له پلار څخه ترلاسه کړه اوتر هغه وروسته یې دقضاتو په ښوونځۍ اوګنج ښوونځۍ کي دښوونکي په توګه دنده اجرا کړه. مولانا واسعی ددې دندو سربېره دپښتو مرکې غړۍ هم وو چي وروسته دکندهار په ادبي انجمن کي غړیتوب ورکول سو. د ادبي انجمن په هاخوا عبدالخالق واسعي ځیني نوري وظیفې هم سرته رسولي دي اوپه څو کلونو کي یې دومره پرمختګ وکړ چي اخرپه مشرانو جرګه کي دکندهار ولایت انتصابي سناتور وټاکل سو.
له ټولو رسمي کارونو وروسته مولانا عبدالخالق واسعی بیرته خپل پلرني ټاټوبي کندهار ته ولاړی اوهلته یې د قرآن کریم دحفظ سره یوځای دمسجد امامت هم په غاړه واخیست. مولانا په عربي ژبه کي ځانګړی مهارت درلودی اوله یادي ژبي څخه یې یوشمېر اثار هم ژباړلي دي.
مولانا عبدالخالق واسعي د1360 لمریز کال په وروستۍ ورځ د کابل په ابن سینا روغتون کي له دې نړۍ سترګي پټي کړې او وفات سو. جنازه یې سبا ورځ چي د 1361 لمړی نیټه ګڼل کیږي دکابل په شهداء صالحینو کي خاورو ته وسپارل سوه.
کنگ ولسوالۍ
کنگ ولسوالۍ د افغانستان د نيمروز ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۳،۵۱۴ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د نيمروز ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
اوسلو
اوسلو چي د ناروې پلازمېنه ده، او همدارنګه د وړوکوالي سره سره بيا هم د ناروی هيواد يوه فيلکه يا ولايت دي، چي ددي هيواد تر ټولو لوي او د خلګو ډک ښار دي. ددي هيواد دا ښار چي د سمندر غاړې ته پروت دي، د ښار د ښکلا د لاسه هر کال په لکونو انسان ددي ښار د ليدو لپاره ناروی ته راځي.
مهاجرین
د اقلیتونو شمیر (اول او دويم نسل) په اوسلو کې، د میګویزفر هیوادونو په اساس، د جنوري لومړۍ نېټه ۲۰۱۰:
سرچينې
وېشنيزه:د ناروۍ ښارونه وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:ناروې
9 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
پښتو قاموس
پښتو قاموس د پښتو - دري يو سيند دی. پدې سيند کې د پښتو ژبې بېلابېل وييونه په پارسي ژبه تشريح شوي.
وېشنيزه:پښتو سيندونه
يونایيټډ انټرنيشنل
يونایيټډ انټرنيشنل چين په ښار  چونگ چنگ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 68 منزلونه دي او ددې لوړوالی  271 ميټر (889 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2012 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
شلماني
شلمانىد خيبر ايجنسئ د وادى شلمان سره تعلق لرى. د سيدا خان شنوارى <سيدا خان شنوارى، لخوا شلمانى د مهمندو يوه فرع ده. خان روشن خان په خپل كتاب "تذكره" مخ ۳۷۹ كى ليكى, "شلمانى يوه افغانى قبيله ده, دوى د شام د علاقو "شلمان, عيناب او بيسود" جائداد درلود او د دغه شلمان بنو بختر وو. خو د بنى اسرائلو په جلاوطنئ كى ايران ته راغلو".خو زماد خپل تحقيق مطابق نن هم يو شلمان د شام او لبنان په پوله د شلال حيرا سره قريب واقع دئ. او يو شلمان په ايران كي د گېلان او كردستان سره قريب دي. په گېلان كي د رود شلمان په نوم د ايران يو لوي درياب هم شته. د دي نه نور مهم ثبوتونه هم شته خو په خپل وخت به بيان شى.شلمانى قبيله د تاريخ ليكونكى دشمن دلاسه په اكثرو كتابونو كي وروستئي پاتي شوى ده. او د هغي وجه د شلمانو د تعليم نشتوب وو او ساده توب وو.
انجنئر فريد شهزاده خان شلمانى, المملكةالعربيةالسعودية
سرچینې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
پچير او آگام ولسوالۍ
پچير او اگام ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱۲،۱۴۱ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
10 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
دره نور ولسوالۍ
دره نور ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده چې ډېری وګړي یې په پشه یي ژبه ګړېږي. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۸،۲۰۲ وگړو ته رسېږي.
عبدالرحيم ننگيالی
عبدالرحيم ننگيالی د پښتو او دري ژبې شاعر او ليکوال و.
11 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
TB
TB کیدای شي چې وي:
محمد گلاب ننگرهاری
محمد گلاب ننگرهاری د پښتو ژبې ليکوال او شاعر و.
وېشنيزه:پښتانه شاعران
بیت المال
بیت المال یا اسلامي خزانه د نبي علیه السلام په پېر کې د سوبو (فتوحاتو) لړۍ پیل شوه، نو د ځمکو مالیه، غنیمت مال کې پینځمه برخه (خُمس)، زکات، عشر، جزیه او داسې نورو ترلاسه کول پیل شول. ددې لاسته راوړنو لمن ورځ تر ورځې پراخېدله، تردې چې د دویم خلیفه په پېر کې هغه وانگېرله چې ددې مالونو د سمبالښت لپاره باید یوه اداره جوړه کړای شي، نو د بیت المال په نامه یې یوه اداره جوړه کړه. له دې ادارې څخه به ټولو مسلمانانو ته تنخوا او مالي مرستې ورکول کېدی. له ټولو مخکې د نبي علیه السلام د سپېڅلو بیبیانو او اهل بیت برخه وه چې له ۱۵ او ۱۰ زرو درهمو ترمنځ کالنۍ اټکل شوی و. بیا د اهل بدر او د هغو د اولادې حق و. له هغېط وروسته د عامو مسلمانو مهاجرینو او انصارو برخه.
سرچینې
وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:مالیاتي اداری وېشنيزه:د اسلام تاریخ وېشنيزه:اسلامي اقتصاد وېشنيزه:دیني اصطلاحات وېشنيزه:دیني وییپانگه وېشنيزه:اسلامي وییپانگه وېشنيزه:زکات
12 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
دور بابا ولسوالۍ
دور بابا ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۳،۴۷۹ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
13 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
عبدالعلي مستغني
عبدالعلي مستغني (۱۲۵۳ کابل- ۱۳۱۲ لمريز لېږدي کال) د افغانستان يو پښتو ژبی او پارسی ژبی شاعر وو.
تېربيوم
تېربيوم (په انگرېزي: Terbium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Tb سمبول او ۶۵ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
عبدالعلي مستغني
مخينه
مستغني او د هغه کورنۍ له کندهاره وردگو ته کوچیدلي او همدا لامل وو چې ځان ته یې مستغني وردگي هم وایه. هغه د خپل وخت دودیز علوم لکه فقه، صرف او نحو، حکمت، علم کالم او تصوف لوستي ول. ارواښاد استاد محمد صديق روهي د مولانا خسته له قوله لیکلي چې مستغني په نجوم، رمل، حساب او هندسه کې هم مطالعه درلوده. د مستغني صاحب شعرونه په سراج الخبار او کابل مجله کې خپاره شوي دي. هغه په دري ژبه کې د اشعارو څو لوی دیوانونه لري.
تېربيوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
عبدالعلي مستغني
مخينه
ښاغلی حیدر ژوبل د عبدالعلي مستغني د دیوان په اړه وایي: «عبدالعلی مستغني از استادان شعر و داری طبع روان و صاحب کلیات است. کلیات او تا هنوز به چاپ نه رسیده، کلیات وی که در حیاتش ترتیب شده بود، پس از وفات به سرقت برده شد و تا امروز مفقود االثر است اما مرحوم پاینده محمد زهیر در اثنای معاونیت و ریاست دارالتالیف آثار پراگنده اش را از جراید، روزنامه ها و مجالت و مسودات گرد اورد و ښاغلی عبدالکریم پسر مستغني مرحوم نیز با وی از هیچ گونه کمک دریغ نه کرد. این کلیات فعالً در مطبعه معارف تحت طبع است. وی شاعر قصیده سرا بوده و در دوره خود در صف شاعران درجه اول قرار داشت.»
دندې
هغه په حبیبيه لیسه کې د ښوونکي دنده لرله او بیا په سراج الاخبار کې د ادبي برخې پازوال او ادیتر سو؛ نوموړی د کابل د ادبي انجمن غړی هم وو.
عبدالعلی مستغني خپله لومړنۍ دنده په سراج االخبار کې له محمود طرزي سره د قلمي همکار په توگه پیل کړه او بیا په همدغه اخبار کې د ایډیتر په توگه پاتې شو. په دې دندو سربیره مستغني د ژوند په وروستیو کلونو کې د کابل ادبي انجمن غړی شو او د خپل ژوند ډیره برخه یې خپل ولس ته د علمي، ادبي او گټورو اثارو وړاندې کولو ته وقف کړ.
د مستغني شاعري
عبدالعلي مستغني سره له دې چې په شعر کې د یو لړ استادانو له خوا د استاد په نامه ستایل شوی، شعر ته یې د لرغونو او منځنۍ دورې د شاعرانو په څیر نه دي کتلي، بلکې شعر یې ټولنې ته د خدمت لپاره وقف کړی دی.
مستغني لومړنی شاعر وو چې په شعر کې يې ورځنۍ پېښې، وییونه او طنزي توکي ځای کړي دي. د هغه د ټولنیزو شعرونو منځپانگه د خپلواکۍ ارمانونه، د نالوستۍ (بې سوادۍ) له بلا سره مبارزه، خلک په ټولنیزو پرمختگونو پوهول جوړوي.
مړینه
شاعر عبدالعلی مستغني د ۱۳۱۲ لمريز لېږدي کال د کب پر ۲۱ د شپېتو کلونو په عمر وفات شو. د نوموړي په مړینه باندې بېلابېلو شاعرانو ویرنې وویلي، چې یوه له هغو څخه د ایران ملک الشعرا محمد تقي بهار دی، چې د مستغني په مړینه باندې یې د غم اوښکې توی کړې دي.
بهر تاریخ وفاتش زد رقم کلک بهار عاقبت مستغني بیدل وداع روح کرد
سرچينې
۱- http://www.taand.com/archives/16438
۲- http://www.afghan-german.net/upload/Tahlilha_PDF/Momand_ehsanula_de-mostaghni_czwandlik.pdf
وېشنيزه:پښتانه شاعران
دي کلينن نارتھ ټاور
دي کلينن نارتھ ټاور هانگ کانگ په ښار  هانگ کانگ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 68 منزلونه دي او ددې لوړوالی  270 ميټر (886 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2008 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
HO
HO کیدای شي چې وي:
14 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
ډيسپروسيوم
ډيسپروسيوم (په انگرېزي: Dysprosium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Dy سمبول او ۶۶ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
چين انټرنيشنل سينټر ټاور بي
چين انټرنيشنل سينټر ټاور بي چين په ښار  گوانگژو کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 62 منزلونه دي او ددې لوړوالی  270 ميټر (886 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2007 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
شېرزاد ولسوالۍ
شېرزاد ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۳،۲۳۲ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
هولميوم
هولميوم (په انگرېزي: Holmium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Ho سمبول او ۶v اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سره رود ولسوالۍ
سره رود ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹۱،۵۴۸ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
ER
ER کیدای شي چې وي:
15 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
دپينگ انټرنيشنل پلازا
دپينگ انټرنيشنل پلازا چين په ښار  گوانگژو کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 56 منزلونه دي او ددې لوړوالی  269 ميټر (884 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2006 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
اېربيوم
اېربيوم (په انگرېزي: Erbium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Er سمبول او ۶۸ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
غنیخېل ولسوالۍ
شينوار ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۴،۸۷۲ وگړو ته رسېږي.
اېربيوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
گوشته ولسوالۍ
گوشته ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۱،۱۳۰ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
رودات ولسوالۍ
رودات ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه مرکزي ولسوالۍ ده. دغه ولسوالۍ د جلال اباد څخه ۲۵ کیلو متره واټن لري. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۶۳،۳۵۷ وگړو ته رسېږي. ، روداتوال ۱۰۰% مسلمانان دی او ژبه یی پښتو ده. رودات د تاریخ په اوږدو کي یو د پر امنه ولسوالۍ ده.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
جزیه
جزیه هغه جبري مالیه ده چې مسلمانان د یوه غیر مسلمانه هېواد یا ښار په نیولو سره د هغه ځای له اوسېدونکو څخه اخېستل کېږي. لومړی خو به د یاد هېواد یا ښار غیر مسلمانو اوسېدونکو ته د اسلام منلو ویل کېده، که چېرې به هغوي له اسلام منلو څخه ډډه کوله نو بیا د اسلامي حکومت یا خلافت تر چتر لاندې اوسېدو لپاره یې باید جزیه ورکړې وای. دې خلکو ته چې د مسلمانانو حکومت ته جزیه ورکوله، د ذمي په نامه یادېده. د ذمیانو عبادات او دیني رسوماتو ترسره کول بیخي ازاد او هر ډول خپلواکي یې درلوده. او د هغوي خوندیتابه د حکومت له لومړیتوبونو څخه گڼل کېده. له جگړه ییزو خدمتونو څخه هم ذمیان معاف ول، حال دا چې په مسلمانانو باندې جگړه ییز فعالیتونه ضروري ول.
د ذمیانو، ماشوما، غلامان، معیوبین، زاړه او لیونیان له جزیه ورکولو معاف ول. جزیه له هر بالغه نر او ښځې څخه د هغوي د مالي وړتیا له مخې نقده یا په جنس ډول اخېستل کېده. د جزیې لږه اندازه په کلني حساب یو دینار او زیاته یې څلور دیناره وه.
سرچینې
وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:مالیاتي اداری وېشنيزه:د اسلام تاریخ وېشنيزه:اسلامي اقتصاد وېشنيزه:دیني اصطلاحات وېشنيزه:دیني وییپانگه وېشنيزه:زکات
کرېسټيانو رونالډو
کریسټیانو رونالډو دوس سانټوس اویرو (Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro) چې د ۱۹۸۵ ز کال د فبرورۍ میاشتې په ۵مه نېټه زېږېدلی، یو پرتګالی مسلکي فوټبالیست دی ، چې په پرېمیر لیګ سیالیو کې د منچسټر یونایټډ کلب لپاره د بریدګر او د پرتګال ملي لوبډلې لپاره د کپتان په توګه لوبېږي. رونالډو چې د نړۍ او فوټبال د تاریخ یو تر ټولو ښه لوبغاړی بلل کېږي، د طلايي توپونو پنځه او د اروپا د طلايي بوټونو څلور جایزې یې ګټلې دي، چې د یوه اروپايي لوبغاړي په توګه تر ټولو ډېرې دي. رونالډو په خپله مسلکي مخینه کې ۳۲ جامونه ګټلي، چې اووه یې په لیګونو کې دي او په هغو کې د اروپا د اتلانو لیګ ۵ اتلولۍ، د اروپا د ملتونو جام یوه اتلولي او د اروپا د ملتونو لیګ یوه اتلولي شاملېږي. رونالډو ځینې ریکارډونه جوړ کړي، چې د اروپا د اتلانو په لیګ کې تر ټولو ډېرې (۱۸۰) لوبې، تر ټولو ډېر (۱۳۹) ګولونه او (۴۲) پاسونه؛ د اروپا د اتلولۍ په جام کې تر ټولو ډېر (۱۴) ګولونه؛ د یوه نارینه لوبغاړي په توګه تر ټولو ډېر (۱۱۵) نړیوال ګولونه او د یوه نارینه اروپايي لوبغاړي په توګه تر ټولو ډېرې (۱۸۴) نړیوالې لوبې دي. رونالډو د ګوتو په شمېر څو لوبغاړو له ډلې نه دی چې، تر ۱۱۰۰ ډېرې مسلکي لوبې یې کړې دي او د خپل کلب او هېواد لپاره یې د مشرانو په کچه کې تر ۷۹۰ زیات رسمي ګولونه وهلي دي.
رونالډو په ماډیرا کې زېږېدلی او لوی شوی دی. د مشرانو په کچه کې یې فوټبال د سپورټېنګ پرتګال کلب لپاره پیل کړ. په ۲۰۰۳ ز کال کې یې د ۱۸ کلنۍ په عمر له منچسټر یونایټډ سره تړون لاسلیک کړ او په خپل لومړي فصل کې یې د انګلستان د فوټبال حذفي جام وګاټه. همدا راز، هغه د غوره لیګ، اتلانو لیګ او د کلبونو د نړیوال جام درې پرله‌پسې اتلولۍ وګټلې او د ۲۳ کلنۍ په عمر یې خپل لومړنی طلایي توپ ترلاسه کړ. رونالډو چې کله په ۲۰۰۹ ز کال کې د ۹۴ میلیونه یورو (۸۰ میلیونه پونډو) په ارزښت ریال مادرید کلب ته ور انتقال شو، دا هغه مهال په فوټبال کې د یوه لوبغاړي د لېږد تر ټولو لوړه بیه وه. هلته رونالډو د لالیګا د دوو اتلولیو، د کوپا دل رې د یوې اتلولۍ او د اتلانو لیګ د څلورو اتلولیو په ګډون ۱۵ جامونه وګټل او د کلبونو د تاریخ تر ټولو مخکښ ګول‌ وهونکی شو. رونالډو درې ځله د طلايي توپ لپاره تر (خپل مسلکي سیال ) لیونل مېسي را وروسته دویم شو، خو په ۲۰۱۳ او ۲۰۱۴ ز او بیا په ۲۰۱۶ او ۲۰۱۷ ز کلونو کې یې پرله‌پسې طلايي توپونه ترلاسه کړل. رونالډو په ۲۰۱۸ ز کال کې د ۱۰۰ میلیونه یورو (۸۸ میلیونه پونډو) په ارزښت له ریال مادرید څخه یوونتوس ته د ورتلو تړون لاسلیک کړ، چې د یوه ایټالیايي کلب او تر ۳۰ کلونو د لوړ عمر لرونکي لوبغاړي لپاره د انتقال تر ټولو لوړه بیه وه. هغه په ۲۰۲۱ ز کال کې منچسټر یونایټډ ته تر راګرځېدو وړاندې، له دغه ټیم سره د سري آ دوې اتلولۍ، د کوپا ايټالیا یوه اتلولي او د ایټالیا د سوپر کپ دوې اتلولۍ وګټلې.
رونالډو په ۲۰۰۳ ز کال کې د ۱۸ کلنۍ په عمر د پرتګال لپاره خپله لومړنۍ لوبه وکړه او تر هغه را وروسته یې تر دې مهاله ۱۸۰ ملي لوبې کړې دي، چې په دې توګه دی د پرتګال لپاره تر ټولو ډېر لوبېدلی لوبغاړی دی. رونالډو د څه باندې ۱۰۰ ګولونو په وهلو سره، د خپل هېواد په تاریخ کې تر ټولو مخکښ ګول‌ وهونکی لوبغاړی هم دی. دی د پرتګال لپاره په ۱۱ لویو ټورنمنټونو کې لوبېدلی او ګول یې وهلی، خپل لومړنی نړیوال ګول یې په یورو ۲۰۰۴ لوبو کې وواهه او پرتګال یې پایلوبې ته ورساوه. رونالډو د ۲۰۰۸ ز کال په جولای میاشت کې د ملي لوبډلې بشپړه کپتاني پر غاړه واخیسته او په ۲۰۱۵ ز کال کې د پرتګال د فوټبال فدراسیون له‌خوا د پرتګال د تاریخ تر ټولو ښه لوبغاړی ونومول شو. په ورپسې کال پرتګال د رونالډو په مرسته د مهم ټورنمنټ یورو ۲۰۱۶ ز لومړنۍ اتلولي وګټله او رونالډو په دغو لوبو کې د دویم ښه ګول‌وهونکي په توګه نقره‌يي بوټونه ترلاسه کړل. ده د ۲۰۱۹ ز اروپايي ملتونو په لیګ کې پرتګال، اتلولۍ ته ورساوه او بیا وروسته یې د یورو ۲۰۲۰ طلايي بوټونه هم ترلاسه کړل.
رونالډو په نړیواله کچه د ډېرو بازار لرونکو او نامتو ورزشکارانو له ډلې دی. په ۲۰۱۶ ز او ۲۰۱۷ ز کلونو کې د فوربس مجلې له‌خوا تر ټولو ډېر عاید لرونکی ورزشکار او له ۲۰۱۶ ز څخه تر ۲۰۱۹ ز کلونو پورې د اي.اېس.پي.اېن له‌خوا د نړۍ تر ټولو مشهور ورزشکار وبلل شو. ټایم مجلې په ۲۰۱۴ ز کال کې رونالډو د نړۍ په ۱۰۰ اغېزناکو شخصیتونو کې وشمېره. دی لومړنی فوټبالیست او درېیم ورزشکار دی، چې په خپله مسلکي برخه کې یې یو میلیارد ډالر ګټلي دي.
شمشتو
شمشتو
شمشتو چې د افغانستان د مهاجرينو يو کيمپ دی. د پاکستان په پيښور کې موقعيت لري چې تقريبا لس زره (10000) کورونه لري او د حزب اسلامي افغانستان له خوا جوړ شوی دی
کرېسټيانو رونالډو
د ژوند لومړي وختونه
رونالډو د ماشومتوب په دوره کې له ۱۹۹۲ څخه تر ۱۹۹۵ ز کال پورې، د انډورینیا کلب لپاره لوبه وکړه، چې هلته یې پلار د وسایلو مدیر و، بیا وروسته دوه کاله د ناسیونال کلب لپاره ولوبېد. په ۱۹۹۷ ز کال کې د ۱۲ کلنۍ په عمر له پرتګال سپورټېنګ کلب سره د درې ورځني ازمویښت لپاره لاړ او د ۱۵۰۰ پونډو په مقابل کې یې تړون ورسره لاسلیک کړ. ورپسې له ماډیرا څخه «لیسبون» ته نږدې «الکوشېټي» ته لاړ، تر څو د ځوانانو له سپورټېنګ اکاډمۍ سره یوځای شي. رونالډو په ۱۴ کلنۍ کې باوري شو، چې د نیمه مسلکي لوبې وړتیا لري، له خپلې مور سره یې هوکړه وکړه، چې زده‌کړې پرېږدي او ټول پام فوټبال ته واړوي. که څه هم په ښوونځي کې د نورو زده‌کوونکو تر منځ ډېر منلی و، خو له ښوونځي څخه ځکه اخراج شو چې، د خپل ښوونکي خوا ته یې څوکۍ وار کړې وه او هغه ویلي وو، چې ده ته یې "بې‌احترامي" کړې ده. له دې سره سره، یو کال وروسته څرګنده شوه چې، دی د زړه د ډېر درزېدو (Tachycardia) ناروغي لري او دا هغه څه و چې ښايي دی یې د فوټبال پرېښودو ته اړ کړی وای. رونالډو د زړه د جراحۍ تر عملیات لاندې شو، چې په دغه عملیات کې یې یوه مسیر ته د زړه د څو مسیرونو د سوځولو لپاره لیزر وکارول شو او د زړه ضربې یې بدلې کړې. تر عملیات څو ساعته وروسته، له روغتون څخه رخصت شو او څو ورځې وروسته یې خپل تمرینات بېرته پیل کړل.
کورنۍ، بچیان او عاطفي اړیکې
رونالډو څلور بچیان لري. لومړی د «کریسټیانو جې.آر» په نامه د یوه زوی پلار شو، چې د ۲۰۱۰ ز کال د جون په ۱۷مه نېټه په امریکا متحدو ایالتونو کې وزېږېد. ده وویل : د ماشوم بشپړه ساتنه یې پر غاړه اخیستې، خو له دوه‌اړخیزې هوکړې سره سم به د خپل زوی د مور هویت څرګند نه‌کړي. رونالډو د ۲۰۱۵ ز کال په جنورۍ میاشت کې اعلان وکړ چې، له روسۍ ماډلې «ایرینا شایک» سره یې پنځه کلنه اړیکه پای ته رسېدلې ده.
ورپسې رونالډو د غبرګونو بچیانو پلار شو. لور یې «اوا» او زوی یې «متیو» چې د ۲۰۱۷ز کال د جون په ۸مه نېټه په امریکا متحدو ایالتونو کې د اجاره‌يي رحم له لارې وزیږېدل. رونالډو دا مهال له اسپانیایۍ ماډلې او د یوه پلورنځي له پخوانۍ کارکوونکې «جورجینا روډریګز» سره په عاطفي اړیکه کې و، چې د ۲۰۱۷ ز کال د نومبر په ۱۲مه یې بله لور «الانا مارټینا» وزېږېده.
سرچینۍ
وېشنيزه:فوټبالران
TM
TM کیدای شي چې وي:
16 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
مومیایي
مومیایي کول هغه تگلارې ته ویل کېږي چې په ترڅ کې یې د مړي له خېټې څخه ټول داخلي شیان خالي کېږي، او ورسره یې له سر څخه ماغزه هم راوېستل کېږي، بیا جسد په سوډیم کاربونېټ سملولو. او بیا یې په بنداژونو ټول جسد پېچلو. .
د مړو مومیایي کېدنه په لومړي ځل د مصریانو له خوا مروجه شوه چې دوي به د شاهي کورنۍ لوړپوړي غړي مومیایي کول او بیا به یې په مصري اهرامونو کې ښخول. ددې مومیایي شویو جسدونو پېښلیک له میلاد څخه هاخوا سلگونو کلونو ته رسېږي.
ورته ځیني مومیایي شوي جسدونه له افغانستان څخه په غیر فني توگه راویستل شوي ول چې د بهر ته د قاچاق په ډول د لېږدولو پر وخت پاکستاني گومرکي مامورینو په کوېټه او کراچۍ ښارونو کې ونیول. ددې مومیایي شويو جسدونو څخه یو یې د نا څرگندې شازۍ (شهزادگۍ) و چې له افغانستانه پاکستان ته قاچاق شوی و.
په تېرو څو کلونو کې څو سینمایي فېلمونه هم د مومیایي اجسادو په اړه جوړ شوي دي.
سرچینې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:لرغونپوهنه وېشنيزه:د مرگ لرغونپوهنه وېشنيزه:لرغونی مصر مومیایي
توليوم
توليوم (په انگرېزي: Thulium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Tm سمبول او ۶۹ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
ون لوجيازویي
ون لوجيازویي چين په ښار  شنگهای کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 47 منزلونه دي او ددې لوړوالی  269 ميټر (883 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2008 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
کوټ ولسوالۍ
کوټ ولسوالي د افغانستان د ننګرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۲،۱۵۴ وگړو ته رسېږي.
د کوټ ولسوالۍ خلک په پښتو ژبه خبرې کوي، ډېر میلمه پاله او عزتمند اوسیدونکي لري يوه ښه خبره چې تر اوسه په کوټ ولسوالۍ کې هوټل نشته یعنې که ملیمه وي نو هوټل ته یې نه پریږدي.
د کوټ ولسوالۍ مشهور شخصیتونه د کوټ مشر مولوي صاحب (شیخ القرآن محمد ابراهیم حقاني) نورالله مرقده، شیخ منهاج الدین، مولوي نوراسلام حقاني، قاضي محمد امین وقاد د مشرانو جرګي غړی، مولانا عبدالعزیز خیرخواه، شهید قاري احسان الله،
قومندان بڅرکی، قومندان بختیار، قومندان نور خطاب، جمال کوټوال خبریال او داسې نور...
زنک
زنک (zinc) Zinc
کوټ ولسوالۍ
مشهورې مدرسې دارالعلوم اسلامیه حنفیه (د کوټ ديني مدرسه) دارالعلوم اسلامیه محمدیه د محمد ابن اسماعیل البخاري مدرسه او داسې نور...
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
17 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
YB
YB کیدای شي چې وي:
ايتربيوم
ايتربيوم (په انگرېزي: Ytterbium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Yb سمبول او v۰ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
د افغانستان قومي جوړښت
د افغانستان قومي جوړښت د افغانستان لپاره د واک فونډېشن د شپږ کلنې پروژې راپور ، د ساپي دپښتوڅېړنو اوپراختيا د مرکز چاپ.
وېشنيزه:پښتو کتابونه
اسيکو ټوين ټاورز
اسيکو ټوين ټاورز متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 60 منزلونه دي او ددې لوړوالی  269 ميټر (883 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2008 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
18 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
محمد نسيم نوري
محمد نسیم نوري د ارواښاد عبدالواحد صاحبزاده زوی، د ارواښاد غلام نبي صاحبزاده مشهور په ( اغا صاحبزاده ) لمسی او د رحمت الله صاحبزاده کړوسی دئ.
ارواښاد نوري په (۱۳۳۲هـ.ق.) يا (۱۲۹۱ش.) کال د کندهار په (کوچني کارېزک) کلي کي زېږېدلی دئ.
نسیم نوري د محمد ګل نوري ورور وو، شهيد پتیال وایي: «استاد محمدګل نوري دوی څلور وروڼه ول، چي مشر ئې ملا عبدالظاهر ور پسې استاد محمدګل نوري، بل ورور ئې محمد نسیم نوري وو او کشر ئې حاجي عبدالحق نوري نومېدی.»
ښاغلی نوري په قد میانه، سپین پوستی، خنده رویه او د پښتني احساساتو څښتن زلمی وو؛ د کندهاريانو په اصطلاح ځوان سړی وو. محمد نسیم نوري یو ټولنیز، له ملګرو سره وفادار، وطن او ژبي ته ژمن، په اداري کارونو کي سخت محتاط او اصولي، په مجلس کي د یو طنزیه انداز خاوند، خو په شخصي او کورني ژوند کي ډېر ځپلی او غمجن انسان وو. دی له مادي لحاظه سخت کمزوری وو او په دغه خاطر ئې څوک په کیسه کي هم نه ول، نه ئې یارانو څه مرسته ور سره کړې وه او نه ئې مرکزي دولت په کيسه کي سوی وو.
ارواښاد محمد نسیم نوري هم د خپل ځپلي ورور غوندي ځپلی ژوند لاره، آن بېخي د فقیرۍ ژوند ئې وو.
مرحوم نوري زده‌کړي په خصوصي توګه کړي وې او د عربي او دري متداول کتابونه ئې هم لوستي ول.
دی لومړی د کندهار په پښتو انجمن کي مامور وو، بیا و طلوع افغان اخبار ته ولاړی، تر ډېره وخته د طلوع افغان د ورځپاڼي محرر وو.
په (۱۳۲۲هـ.ش.) کال په کندهار کي د اژانس مامور وو، بیا څه وخت د حاجي نظرجان میرزا وو، په همدې خاطر په (میرزا نسیم نوري) مشهور هم وو.
مرحوم نوري منظومي او منثوري ليکني کړي، آثار ئې په طلوع افغان، پښتو مجله او کابل مجله کي نشر سوي دي؛ خو تر اوسه په مجموعي ډول را ټول سوي نه دي، چي مستقل دي چاپ سي.
تر دې برعلاوه ده نور کتابونه هم لیکلي دي خو اوس یا ورک دي یا هم لاس ته نه دي راغلي.
د ده يو بل کتاب (د کندهار محلي لوبي) وو او د شعرو څو نور کتابونه ئې هم درلودل، چي تر اوسه په دغو کي يو کتاب هم نه دئ چاپ سوی.
مرحوم نوري په کندهار کي د خپلي زمانې ډېر مشهور شاعر وو او په هغه وخت کي د ډېرو سرلارو شاعرانو د مخ په کتار کي درېدی.
ده د خپل ژوند کړېدلی او دردېدلی حالت په شعر کي بیان کړی دئ.
دغه ځپلی شاعر او لیکوال په (۱۳۹۴.) کال د بلوچستان د سرانانو په کلي کي په ډېري غریبۍ او پردېسۍ کي له دنیا څخه مرور ولاړ.
د کلام نمونه:
و هر چا ته تر خوله باسم دا آواز
ژر په ګور دي سي هغه چي وي چمباز
د نفرت وړ دئ هغه چي چمبازي کا
او په خوله وي بیا له تا سره دمساز
منفعت د ځان یې وي په نظر کښي
مګر ستا سره خبري کړي په ناز
په جار جار او په قربان به خپل کار وکه
مسلمـان ته به لنګته د چم ګښیږدي
خوار به غوزار کي نو ځان بولي سر فراز
شپه او ورځ یې ذکر فکر وي په چم کي
مسلمـان ته وي په پټه تیر انداز
د غرېب آل و عیال کړي در بدره
دا کړي ځکه ثـروت کړ دی بې نیاز
دا اسلام کښي خیانت و چلبازي ده
اختـــه مــــه شـــه مسلمـــــان په دغه راز
چمبــــازي و محیلـي و مګـاري خپــــــــل
زیاتي پرېږده نور یې مکړه پسي دراز
په رشتیـا د هر مسلم سـه دلنواز
لوېديځ
لوېديځ يو نوم دی چې يو جغرافي سمت ته اشاره کوي. لوېديځ د څلورو جغرافي سمتونو او يا هم د قطب نما يو سمت دی چې يوه ځانگړي لور ته اشاره کوي. لوېديځ د ختيځ متضاد نوم او سمت دی. لوېديځ د لمر ولېدلو د ځای په مانا هم دی.
محمد نسيم نوري
وای ګوښه د يــــــــار صفت مي په ليکلای
محبت کي خـــــــــــــــماري په ميخانه کي
غوړپ د ميو صراحــــــــــــي مي خندولای
يمه رنـــــــــــــــد د خرابات مصلحت وينم
سر تور سر د يـــــــار په پښو کي لغړېدلای
له وحشته بې طاقت سليـــــــــماني حبس
د قــــــــــــــلم په څېر پر سر زه ګرځېدلای
اور به نلري ســــــــوزش نه به ترې ډار سم
محبت کي د جانـــــــــــــان چي ورلوېدلای
د نسيـــــــــــم په مرګ و ژوند څه اړه نسته
يو مقصد دئ چي مي خپل محبوب ليدلای
د مرحوم محمد نسيم نوري يو کتاب د رجوم الشياطين پنامه د حاجي محمد الدين بارک لخوا چاپ سو; د کتاب کلام ټول صوفيانه دئ او وعظ دئ خو ددې تر څنګ د هغه بله د کلام ټولګه  چي جاذب او جالب عناصر لري چي هغه مينه، حسن او مزاحمت دئ; متاسفانه چي ضايع سوی دئ.
ښاغلى سرجن ډاکټر حبيب الله اسحاقي صاحب د مرحوم محمدنسيم نوري پۀ اړه داسي تبصره کوي:
مرحوم محمدنسيم نوري يو د وېاړه ډک شخص ؤ. هغه يو ډېرمشفق او بهترين استاد ؤ، هغوي ډېري عمده ليکني کولي، اعلى درجه خطاط ؤ.
تر کومه حده چې زما تعلق دئ؛ زه د پنځوکالو وم، لمړى ځل هغوى ما ته قلم پۀ ګتو کي راکړ، زما اولين استاد ؤ، همېش به يې دا،توصيه راته کول چې بايد د نورو علومو تر څنګ ماډرن سائنس او انګرېزي ژبه هم زده کړم.
کله چې زه مکتب ته شامل سوم هغوى زه ډېر وستائلم او تشويق يې کړم؛ همدغه سبب سو چې د مکتب پۀ امتحانونو کې زه لمړى درجه بريالى راتلم او دا لړۍ تر اوس پوري دوام لري.
زه د هغوى د درس او تدريس څخه انتهايي ښې خاطرې لرم، او دا د هغوى راهنمائي ده چې زه نن د زدکړي پر کوم مقام قرار لرم.
تاريخ تېريږي خو پۀ تاريخ کي خاطرې او کارنامې پاتي کيږي.
هغوى يو ترقي پسند او وطنپرست لارښود ؤ، که څه هم هغوى پۀ ډېر سخت غربت او نادارۍ کي وفات سو خو زه به د وخت دا بېرحمي او بېرخي هيڅکله هېره نه کړم.
د هغوى ياداښتونه به همېشه ژوندي وي، د هغوى خاطرې به تر ژونده زما پۀ ذهن کي پاتي وي. الله ج دي يې روح پر ارام ولري.
زه ستاسو ستاينه کوم چې د هغوى کتاب مو چاپ کړ، هغوى ډېر اشعار درلودل چې متاسفانه غلا سويدي.
ستاسو دا اقدام ناقابل فراموش دئ چي د مرحوم محمدنسيم نوري صاحب نوم مو ژوندئ کړ.
ژوندي اوسئ ښې هيلي.
نوی پورتو
نوی پورتو په فرانسوي Porto-Novo) د ۲۰۰۵م کال د اټکل له مخی د ۲۳۵ زره وګړي لري چې د په افریقا کې میشت د بینین هیواد پلازمینه ده.
19 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
مومند دره ولسوالۍ
مومندره ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۲،۱۰۳ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
لوتيتيوم
لوتيتيوم (په انگرېزي: Lutetium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Lu سمبول او v۱ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
بي-٥٢ سټراټوفورټرېس
بوئينگ سټراټوفورټرس بي-٥٢ (انگریزي: B-52 Stratofortress) بم غورځونکې الوتکې دي چې د دروند وزنه الوتکو په ډله کې راځي.کولاى شي بېلابېل هوايي ماموريتونه سرته ورسوي، دا الوتکې خورا ډېرې چټکې دي (البته دصوت له سرعت څخه نه دي چتکې) چې کولاى شي د ٥٠٠٠٠ فټه په لوړوالي الوتنه وکړي، او همدارنگه په دوديزو اوعصري بمونوسربېره د اتومي بمونو د وړلو اوغورځولو توان هم لري.
مخینه
دا الوتکه د (BUFF) په نامۀ چې د (Big Ugly fat fellow) پټ لوزى (مخفف) دى هم يادېږي چې مانا يې ( بدرنگه غټ چاغ انډيوال ) دى. دې الوتکې خپله لومړنى الوتنه د ١٩٥٢ زېږدي کال د اپرېل په پنځلسمه نېټه تر سره کړه، A ماډل الوتکې يې د ١٩٥٤ زېږدي کال د اگست په پنځمه لومړنى پرواز وکړ، B ماډل الوتکه يې د ١٩٥٥ زېږدي کال د جنوري په پنځه ويشتمه په لومړي ځل والوتله، C ماډل الوتکې يې د ١٩٥٦ زېږدي کال د مارچ په نهمه پرواز وکړ، تر دم گړۍ ٧٤٤ دانې B52 الوتکې جوړې شوې دي. په دې الوتکه کې پر نورو شيانو سربېره ډېر په زړه پورې خبره داده چې د سون توکو ټانکۍ يې په وزرونو کې دي کله چې دا ټانکۍ خالي وي، نو هغه د چا خبره د ډېر لوړ سړي لاس هم نه ورسېږي خو کله چې تشې وي نو بيا يې چې د وزرونو لاندې تېرېږې بايد د سر سره پام وکړې چې د تېلو د ټانکۍ سره ونه لگېږي.
تر اوسه پورې په ټوليز ډول ٧٤٤ بې ٥٢ ډوله الوتکې جوړې شوې دي، چې وروستى ماډل يې H ماډل نومېږي چې په ١٩٦٤ کې يې خپله الوتنه وکړه.
ځانگړنې
بي ٥٢ ډوله الوتکې د بوئينگ شرکت جوړې کړې دي ، اته  دانې (TF-33) ماشينونه پکې کارېدلي دي،چټکتيا يې په ساعت کې٩٣٠کيلومتره ده ، پنځه نفره عمله لري ، د خطر په وخت کې پراشوټي سيستم هم لري، ټوټل بيه يې ٥٣،٤ ميليون ډالره ده.
سرچينې
وېشنيزه:بم غورځونکي الوتکې وېشنيزه:امريکايي بم غورځونکي الوتکې
نازيان ولسوالۍ
نازيان ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۶،۳۲۸ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
د يويشتمې پېړۍ ټاور
اکيسويں صدي ټاور متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 55 منزلونه دي او ددې لوړوالی  269 ميټر (883 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2003 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
زیک آفریدی
زیک آفریدی زیږدلي نیټه (1آپریل . پیښاور ) پاکستان کې. هغه د آفریدی خیل خلکو نه دی چي یو پیژنده شوی قام د پښتنو نه دی.زیک په پیښاور ښار کې وروزول شو او هلته د مکتب او مدرسي زده کري وکرۍ.هغي د خپل ماستري سند لیک د پیښاور پوهنتون نه اخستي ده.هغه د خپل د کالج د زده کرو په وقت کې ډیره وقتونه او هر کله د موسیقي او سندو سیالۍ کې لومرۍ مقام اخیستو چي دا هغي ته دا هیله او آرمان ورکو چي خپل ځان د هغي نه هم پرمختگ وکري.
لومرۍ آلبوم
کله چي په 2003 کال کې هغي خپل ماستری پای ته ورسول خپل لومرۍ آلبوم خپره کو د بي بي شیرني په نوم چي فولکلور لو محلي سندري د پشتو او اردو ژبي په کې شتون درلودو.او په پاکستان او د افغاني ټولني د نريوال کچي باندي ډیر مینه وال پیدا کرو.
هسکه مېنه ولسوالۍ
هسکه مېنه ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۳،۲۹۴ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د ننگرهار ولايت ولسوالۍ
HF
HF کیدای شي چې وي:
هافنيوم
هافنيوم (په انگرېزي: Hafnium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Hf سمبول او v۲ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
20 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
افغانستان د څلور لاري پر سر
افغانستان د څلورلاري پر سر د محمد امين واکمن يو اثر دی.
بيټيکس کو فنانشل ټاور
بيټيکس کو فنانشل ټاور ويتنام په ښار  هو چي من کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 68 منزلونه دي او ددې لوړوالی  269 ميټر (882 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2010 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
د ډیورنډ کرښې تړونلیک
د ډیورنډ تړون (د ډیورنډ کرښې تړون) په داسي حال کي چي د هند په خوا کي د افغانستان د سرحدي سيمي په هکله ځيني مسألي رامنځ ته شوې،او په داسي حال کي دواړه والاحضرت امير او د هند حکومت هيله من دي چي دغه مسألي د دوستۍ په فهم او د دواړو د نفوذ د ساحو د حد په ټاکلو سره حل کړي، تر څو په آينده کي د دغو متحدو حکومتونو تر منځ د دغي موضوع پر سر د نظر اختلاف نه وي، په دې وسيله په لاندې ډول سره موافقه وشوه.
هېنري مورټېمر ډيورنډ د هند د حکومت د باندنيو چارو وزير
امير عبدالرحمن خان دافغانستان او دهغه دتوابعوامير کابل دنومبر 1893.12
وېشنيزه:د افغانستان رسمي لاسوندونه
زمریالی طرزي
پروفېسر زمریالی طرزي یو افغان څېړونکی او لرغونپوه او په فرانسه کې د سټراسبورگ پوهنتون استاد دی.
دی په ۱۹۳۹ز کال کابل کې زېږېدلی، لومړنۍ زده کړې یې په استقلال لېسه کې پای ته رسولي. په ۱۹۶۰ز کال کې د لېسان او ماسټرۍ سندونو ترلاسه کولو لپاره فرانسی ته ولاړ. او په ۱۹۷۲ز کال یې خپله دوکتورا په لرغونپوهنه کې ترلاسه او سملاسي افغانستان ته راوگرځېد. افغانستان کې د تاریخي اثارو د خوندیتابه او لرغونپوهنې د آمریت آمر وټاکل شو. په ۱۹۷۲ز کال بېرته فرانسې ته ولاړ او خپله دویمه او درېیمه دوکتورا یې هم ترلاسه کړه.
زمریالی طرزي په ۱۹۷۹ز کال کې د منځنۍ اسیا عمومي لرغونپوهنې مضمون د سټراسبورگ په پوهنتون کې تدریساوه. دی په ۲۰۰۲ز کال راهیسې په بامیانو ولایت کې د د فرانسې لرغونپوهنې هیئت مشري په غاړه لري. افغانستان کې د اوسېدو پر مهال یې د هډې او بامیانو کې زیاتې کیندنې او پلټنې کړي. پروفېسر طرزي د لرغونپوهنې په څانگه کې تر اوسه څه باندې اتیا کتابونه او علمي او څېړنیزه مقالې پنځولي دي. په مختلفو هېوادونو کې یې د لرغونپوهنې په اړه سلگونو سېمینارونو کې گډون او ویناوې کړي، او دارنگه یې د بامیان او د هغه پېښلیک په اړه څو تاریخیي فلمونو جوړولو کې مرسته کړې.
سرچینې
وېشنيزه:ژوندي وگړي وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغان لرغونپوهان وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:لرغونپوهنه وېشنيزه:د افغانستان لرغونپوهنه
د خوځښت په اړه د نیوټن قوانین
د نيوټن د حرکت قوانين، د لرغوني ميخانيک درې قوانين دي، چې د يوه جسم د حرکت او پرې باندې د عمل کوونکو قوو تر منځ اړيکه بيانوي. ياد قوانين په لاندې ډول تشرېح کولی شو:
لومړی قانون: يو جسم تر هغې پورې په خپل حالت يا دمه يا هم په يوه سيده ليکه کې په ورته حرکت کې پاتې کېږي، چې تر څو پرې يوې قوې عمل نه وي کړی.
دويم قانون: يو جسم چې قوې پرې عمل کړی دی، په داسې ډول حرکت کوي، چې د مومنټم [هغه قوه چې يو خوځېدونکی جسم يې د حرکت او وزن له امله لري] د وخت اندازه له قوې سره مساوي کېږي.
درېيم قانون: که چېرې دوه جسمونه يو پر بل باندې قوه واردوي، دواړه قوې په اندازه يا پراخوالي برابرې او مخالف لوري لري.
د حرکت درې قوانين، د لومړي ځل لپاره د اسحق نيوټن له لوري د هغه په (Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica (Mathematical Principles of Natural Philosophy)) [د طبيعي فلسفې رياضيکي اصول] کې بيان شول، چې لومړی په ۱۶۸۷ ز کې چاپ شول. نيوټن ياد قوانين د زياتو فزيکي شيانو او نظامونو د حرکت تشرېح کولو او پلټلو په موخه وکارول، چې د نيوټن ميخانيک بنسټ يې کېښود.
لومړی قانون
د نيوټن لومړی قانون چې د سکون يا جبر قانون هم ورته وايي، بيانوي چې دمه جسم په دمه کې پاتې کېږي او يو حرکت کوونکی جسم به په سيده او ثابتې چټکتيا سره يوازې او يوازې هغه وخت خپل حرکت ته دوام ورکړي، چې هېڅ خالص قوه پرې عمل ونه کړي.
که چېرې د بېلابېلو باندينيو قوو له ډلې هره يوه  يې پر يو جسم باندې عمل وکړي، نو سوچه قوه (FNet) د عمل کوونکو قوو لوری لرونکې (ويکتوري) جمع ده، نو FNet = F1 + F2 + …. که چېرې سوچه قوه صفر وي، د جسم چټکتيا بايد بدلون ونه کړي او په سرچپه ډول که چېرې د جسم چټکتيا بدلون نه کوي، نو د صفر سوچه يا خالصه قوه بايد ولري.
په رياضيکي ډول:
گوزڼ
گوزڼ یا پولیو (poliomyelitis) یوه انتاني ناروغي ده چی عصبي سیستم اغیزمن کوي او کله کله د فلج سبب گرځي. د پولیو ویروس د منتنو خوړو، د څښاک اوبو، ډکو متیازو او د لمبا ډنډونو له لیاری انسان ته انتقال مومي.
په سلو کې ۹۰ د پولیو په ویروس اخته ناروغان هیڅ ډول نښی نښانی نه ښکاره کوي. په سلو کې ۵ ناروغان د منتن کیدو څخه ۲۱ ورځی وروسته ځینی نښی نښانی ښيي لکه کانگی، زړه بدوالی، سرخوږی او د گیډی درد. دغه ستونزی یواځی ۲-۳ ورځی دوام کوي.
د خوځښت په اړه د نیوټن قوانین
لومړی قانون
د نيوټن لومړی قانون هغه جسمونه تشرېح کوي، چې په دوه بېلابېلو حالتونو کې وي: يانې هغه جسمونه چې بې حرکته او هغه چې په يو ثابت سرعت کې سيده حرکت کوي. نيوټن وکتل چې جسمونه به په دواړو حالتونو کې يوازې پرې باندې د سوچه قوې د پلي کېدلو په حالت کې خپل سرعت ته بدلون ورکړي. يو جسم چې د صفر سوچه قوه زغمي؛ ويل کېږي چې په ميخانيکي تعادل کې دی او د نيوټن لومړی قانون دوه بېلابېل ډوله ميخانيکي توازن وړاندې کوي: هغه جسم چې صفر سوچه قوه لري او حرکت نه کوي، په ميخانيکي تعادل يا توازن کې دی، مګر هغه جسم چې په ثاتې چټکتيا سره په يو سيده ليکه کې حرکت کوي، همدارنګه په ميخانيکي توازن کې دی.
گوزڼ
په سلو کې ۱ په ویروس اخته ناروغانو کې کیدای شي پورته یاد شوي نښی نښانی ډیری شدیدی وي او پدوی کې د اورمیږ شخوالی د لاسونو او پښو د عضلاتو شخوالی هم منځته راتلای شي چی دا د فلجي پولیو په نامه یادیږي.
د خوځښت په اړه د نیوټن قوانین
لومړی قانون
د نيوټن لومړی قانون يوازې په (inertial reference frame) [د جبري قوې د ورګرځېدنې په چوکاټ کې د کارونې وړ دی.
گوزڼ
د فلجي پولیو د منځته راتگ خطر په هرو ۱۰۰۰ ناروغانو کې ۱ ښودل شوی. پدوی کې کیدای شي یوه عضله او یا د عضلاتو یو گروپ اخته شي. که چیری د عضلاتو یو گروپ په ناروغی اخته شي نو ژوند د گواښ سره مخامخ کولای شي د بیلگی په ډول تنفسي عضلات، د مری عضلات، د مثانی او کولمو عضلات. فلج کیدای شي د شپږو میاشتو په موده کې ښه شي خو ځیني ماشومان په تل پاتي گوزڼ اخته کیږي.
د خوځښت په اړه د نیوټن قوانین
دويم قانون
د نيوټن دويم قانون ،د يوه جسم د چټکتيا او m کتلې تر منځ يوه ساده اړيکه او پر ياد جسم باندې د خالصې قوې FNet عمل بيانوي:
گوزڼ
هغه وگړي په ناروغی اخته کیږي چی له وړاندی معافیت نه وي ترلاسه کړی، پدی مانا چی واکسین شوي نه وي. د نړی نژدی ټول هیوادونه د پولیو د واکسین له برکته د لدی ویروسه پاک دي پرته له څلورو هیوادونو څخه چی پکې افغانستان، پاکستان، هند او نایجیریا شامل دي.
واکسین ددغی ناروغی د مخنیوي لپاره یواځنی اغیزمنه لاره ده.
د خوځښت په اړه د نیوټن قوانین
دويم قانون
سوچه قوه او د جسم چټکتیا دواړه لوري لرونکي دي او په ورته لوري کې اشاره کوي. د قانون دا نسخه د ثابتې کتلې (m) لرونکې يو جسم باندې پلې کېږي. دا اړيکه وایې چې يو جسم باندې پلې شوې سوچه قوه متناسبه چټکتيا توليدوي. دا معنا هم  لري، چې که چېرې يو جسم چټک کېږي (ځغلي)، نو يوه سوچه يا خالص قوه پرې پلي کېږي.
گوزڼ
سرچينې
وېشنيزه:ناروغۍ
د خوځښت په اړه د نیوټن قوانین
دويم قانون
ياد قانون په عام ډول د جسم د momentum p [مومنټم هغه قوه ده چې يو خوځېدونکی جسم يې د حرکت او وزن له مخې لري] په اصطلاحاتو کې هم بيان شوی دی، چې له مخې يې p = mv او a =. نو د نيوټن دويم قانون په لاندې ډول هم ليکل کېږي:
ځيني درسي کتابونه، د نيوټن دويم قانون د قوې د پېژندنې په توګه کاروي، مګر په نورو کتابونو کې بې ارزښته ګڼل شوی دی.
د بدلېدونکې کتلې نظامونه
د بدلېدونکې کتلې نظامونه، لکه د راکټ سوځېدونکي سون توکي او د لګول شويو ګازونو لرې کول، نږدې نه دي او په دويم قانون کې کتله د وخت د دندې په توګه د جوړولو له مخې په سيده ډول په پام کې نه شي نيول کېدلی. د هغه جسم لپاره د حرکت معادله چې کتله (m) يې د دفع کولو يا يو ځای کولو له مخې په وخت سره بدلون کوي، کتله يې په ټولو باندې د دويم قانون د پلي کولو له مخې تر لاسه کېږي، چې د ثابتې کتلې نظام د جسم او د هغې د لرې شوې يا ورسره يو ځای شوې کتلې لرونکی دی. پايله يې دا ده:
u په کې د جسم اړوند د تښتېدونکې يا راتلونکې کتلې له کاره لوېدلې چټکتيا ده. د دې معادلې له مخې کولی شو، د بدلېدونکې کتلې د نظام لپاره د حرکت يوه معادله تر لاسه کړو. د بېلګې په ډول: د (Tsiolkovsky rocket equation).
د ځينو تړونونو لاندې پر کيڼ اړخ باندې د (u ) اندازه چې د مومنټم advection وړاندې کوي، د يوې قوې (advection) په توګه راپېژندل شوی دی او د F په اندازه يا کميت کې شامل دی. نو د چټکتیا(ځغاستې) د پېژندنې په بدلولو سره د F = ma معادله تر لاسه کېږي.
درېيم قانون
درېيم قانون بيانوي چې د دوو شيانو تر منځ ټولې قوې په برابر پراخوالي او مخالف لوري کې پرتې دي: که چېرې A جسم پر B جسم باندې FA قوه وارده کړي، نو B په ورته ډول پر A باندې FB قوه واردوي او يادې دواړه قوې په پراخوالي يا اندازه کې برابرې او مخالف لوري لري: FA = -FB. درېيم قانون دا معنا لري، چې د بېلابېلو جسمونو تر منځ يا د يو جسم دننه د بېلابېلو برخو ټولې قوې متقابل دي او په دې ډول چې د قوې په توګه داسې هيڅ کوم څه نشته چې د يوې بلې برابرې او مخالفې قوې سره مل نه وي. په ځينو حالتونو کې د قوو اندازه او لوری د يوه يا دوو جسمونو له مخې په بشپړ ډول معلومېږي. که ووايو چې پر B جسم باندې د A جسم له خوا واردې شوې قوې ته «عمل» وايي او پر A جسم باندې د B جسم له لوري واردېدونکې قوې ته «غبرګون» وايي. دا قانون ځيني وختونه، د عمل او غبرګون قانون په نامه يادېږي، چې FA ته په کې عمل او FB ته په کې غبرګون وايي. په نورو حالتونو کې د قوو اندازه او لوري د دواړو جسمونو له خوا په ګډه مشخص کېږي او اړينه نه ده چې يوه قوه د عمل او بله هغه يې د غبرګون په توګه مشخص کړو. عمل او غبرګون په يو وخت کې دي او اړينه نه ده، چې کوم يو يې عمل او کوم يې غبرګون دی. دواړه قوې د يو مفرد تعامل (متقابل عمل) برخې دي او هيڅ يوه يې له بلې پرته نه شي اوسېدلی.
د نيوټن په درېيم قانون کې يادې دوه قوې يو ډول دي (لکه: که چېرې سړک پر د يو ځغلېدونکي موټر پر ټايرونو باندې يوه اصطکاکي قوه وارده کړي، نو دا هم يوه اصطکاکي قوه ده چې د نيوټن درېيم قانون يې، د موټر د ټايرونو لپاره اټکلوي، چې بېرته يې پر سړک باندې پورې وهي [واردوي].
د نيوټن درېيم قانون د يوې ادراکي نظريې له مخې هغه وخت کتل کېږي، چې يو شخص پلی ګرځي: شخص د ځمکې د سطحې پر وړاندې او د ځمکې سطحه د شخص پر وړاندې زور (ټېله) کوي. په ورته ډول د موتر ټايرونه د سړک پر وړاندې او سړک د ټايرونو پر وړاندې قوه واردوي، يعنې ټايرونه او سړک په يو وخت کې د يو بل پر وړاندې قوه واردوي.
حاجي محمد نوزادي
پوهنمل حاجي محمد نوزادي (د ۱۳۲۶ لېږديز لمريز کال د لړم مياشت) د افغانستان يو پښتو ژبی ليکوال، شاعر او ژباړن دی.
مخينه
حاجي محمد نوزادي د سيد محمد زوی د ۱۳۲۶ ل ل کال په لړم مياشت کې د هېلمند ولايت په نوزاد ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. لومړنۍ زده کړې يې د همدغې ولسوالۍ په ښوونخي کې پای ته رسولې او د کندهار ولايت په منځۍ کې د منځنيو زده کړو تر پای ته رسولو وروسته پر ۱۳۴۵ ل ل کال د کابل پوهنتون د طب پوهنځي زده کړيال شو. له همدغه پوهنځي څخه د زده کړو پر لومړي کال د کابل پولي تخنيک انستيتوت لپاره د استادانو د روزلو د پروگرام له مخې شوروي اتحاد ته ولېږل شو. هلته يې د مسکو دولتي پوهنتون د جيولوجۍ په پوهنځي کې لوړې زده کړې پای ته ورسولې او پر ۱۳۵۲ ل ل (۱۹۷۳ ز) کال هېواد ته راستون شو.
دندې
نوزادي په شوروي اتحاد کې د لوړو زده کړو تر پای ته رسولو او هېواد ته تر راسنېدو وروسته د کابل پولي تخنيک انستیتوت د جيولوجۍ او کانونو لټولو په ديپارتمنت کې د استاد په توگه وگومارل شو. پر ۱۳۵۵ ل ل کال د پوهنځي په همدغه څانگه کې د دوکتورا درجې د اخیستلو په موخه شوروي اتحاد ته ولاړ او پر ۱۳۵۷ ل ل کال هېواد ته تر راستنېدو وروسته د کانو او صنايعو وزارت د کانو د جیولوجۍ او سروې په څانگه کې د لوی سروال (عمومی ريس) پر څوکۍ وگومارل شو. هغه تر ۱۹۹۷ ز کاله د همدغه وزارت پر بېلابېلو پوړيو (پستونو) دندې ترسره کړې. حاجي محمد نوزادي د ۱۹۹۹ ز کال راهيسې په ډنمارک هېواد کې د کډوال په توگه ژوند کوي. نوموړي د مسلکي تدريسي کتابونو تر څنگ يو زيات شمېر کتابونه له روسي ژبې څخه پښتو او دري ژبو ته راژباړلي او همدارنگه یې يو لړ مستند، علمي، تخنيکي او نور مالوماتي فېلمونه هم له روسي څخه پښتو ژبې ته راژباړلي او په خپل غږ کې يې دوبله کړي دي.
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- ساختمانی جیولوجی (د تدریسی لکچرونو ټولگه). ۲- منطقوی جیولوجی (د تدریسی لکچرونو ټولگه). ۳- عمومی جیولوجی ((د تدریسی لکچرونو ټولگه). ۴- د وړانگو جنازې (شعري ټولگه)، د دانش خپرندويې ټولنې تخنيکی څانگه، د ۱۳۸۷ (۲۰۰۸ ) ز کال پېښور چاپ.
۵- بریتور آشنا (د شعرونو ټولگه)، مالي لگښت یی غلام حضرت حساس ورکړی دی. ۶- د څو گلونو بېلگه، د شعرونو هغه گډه ټولگه ده چی پخپله د نوزادي په گډون د څو تنو شاعرانو د شعرونو غورچاڼ دی او د «سلام» فرهنگي ټولنې له خوا چاپ شوې ده.
۷- د کوه نور الماس له کومه راغی او چیرته ولاړ؟ (دا کتاب د محمد موسی نعیمی په مالي لگښت چاپ شوی او د په زړه پوری مالوماتي لیکنو غورچاڼ دی). ۸- انسانان ولی یو بل مچوی؟ (د انجینر عبدالاحد عزیزي په مالي لگښت چاپ او د په زړه پورې علمي، ادبي او مالوماتي لیکنو غورچاڼ دی). ۹- د ځان طبیب (د زړه د رگونو د ناروغیو په اړه د مالوماتي لیکنو ټولگه).
۱۰- د شعرونو یوه ټولگه چې چاپ ته د چمتو کېدو په حال کې ده.
ژباړې:
الف ـ له روسي ژبې څخه پښتو ته د کتابونو ژباړې:
۱- مور، د ماکسیم کورکي ناول.
۲- د شوروي اتحاد اخیرنی اساسي قانون، چی په ۱۹۷۶ ز کال کی نافذ شو.
۳- په شوروي اتحاد کې روغتیا ساتنه (مالوماتي کتاب).
۴- په شوروي اتحاد کې ښوونه او روزنه (مالوماتي کتاب).
۵- د شوروي اتحاد قضایي سیسټم (مالوماتي کتاب).
۶- د انسان د پیدایښت په تکاملي پړاوونو کې د کار رول (د فریدریک انگلس اثر).
۷- د ښځو د مسئلې په اړه (د درو تنو کلاسیکو پوهانو نظرونه).
ب ـ له دري څخه پښتو ژبې ته «د وزير فتح خان او د هغه د کورنۍ تاریخي رول په سدوزي دولت کې، اثر ژباړه. د کاندید اکاډیمیسن محمد اعظم سيستاني اثر چې په ۲۰۱۳ ز کال کې چاپ شوی دی.
ج ـ له ډنمارکي ژبې څخه پښتو ته «د مولس اوسیدونکو کیسې» په نامه کتاب ژباړه چې د ډنمارکي ټوکو یوه ټولگه ده.
د ـ له انگریزي ژبې څخه پښتو ته د «برَگ پړی» په نامه د یوه لنډ داستان ژباړه (انگریزی لیکوال کانندوئیل، د شرلیک هولمس په هکله د یاداښتونو له لړۍ څخه).
اخځونه
۱- پوهنمل حاجي محمد نوزادي، د وړانگو جنازې.
۲- https://larawbar.net/41151.html
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
21 مې
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
تانتاليوم
تانتاليوم (په انگرېزي: Tantalum) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Ta سمبول او v۳ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
TA
TA کیدای شي چې وي:
اپارتید
Apartheid اپارتید ‎د اپارتید معني جلا کېدل دي او یوه داسې کلمه ده چې د جنوبي افریقا حکومت خپل تبعیضي نژاد ته ورکړي او د جنوبي افریقا د جمهوریت د هغه تبعیض ښکارندوي دي ، چې د 1948 م کال را پدېخوا یې په دغه هېواد کې رواج وموند. ‎ددغه سیاست له مخې سپین پوستي په تورپوستو لوړ بلل کېږي او هغه څه چې سپين پوستو یا نورو نژادونو ته ورکول کېږي ، تور پوستو ته نه ورکول کېږي. ‎لکه ؛ د ژوند ښه امکانات.....
اضطراري حالت
اضطراري حالت په انګلش کې : state of emergency ‎ی‌ؤ داسې حالت دي چې د هغې په واسطه ی‌ؤ دولتي نظام د خطر لاندې راځي د مثال په توګه نه شي کولاي د طبعي پروګرامونو له لارې اساسي قانون په سم او عادي توګه پلي کړي ، نو په داسې حالت کې ضروري ده چې حکومت د قانوني نظام د ساتلو لپاره فوق العاده اختیارات په خپل لاس کې واخلي ، تر څو وکولاي شي له دغه نا سم او حالت څخه ووځي.، کیدایشي چې اضطراري حالت د بهرنیو تاثیراتو یا د ټولنیزو ، اقتصادي او طبیعي بحرانونو د خوځښت له کبله رامنځته شوي وي.
22 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
لالپوره ولسوالۍ
د لالپورې ولسوالۍ د افغانستان د ننگرهار له ۲۲ ولسوالیو یوه ولسوالۍ ده چې د مېشتو وگړو شمېر ۱۸،۹۹۷ تنو ته رسېږي.
او ۶۵ کیلو متره د ننگرهار ولایت له مرکز جلال آباد ښار څخه فاصله لری. لالپوره د ډیورند کرښی سره اوږد سرحد لري. د لالپوری ولسوالۍ مساحت ( ۵۳۰.) کیلو متر مربع دی. د شرق او شمال له لوری په جگو غرونو احاطه شوی او د شمال غرب، غرب او خوا یې د گوشتی او بټی کوټ ولسوالۍ پرتی دي او د جنوب او جنوب شرق خوا ته یې د مومندری ولسوالی موقعیت لري. د لالپوری او مومند دری تر منځ سرحد د کابل، کنړ څپانده سیند دی. د لالپوری ولسوالی(۳۷) لوی او واړه کلی او بانډی لری.
قومي جوړښت
د لالپوری خلک ۱۰۰٪ فیصده مهمند (ترکزی )پښتانه دی ،د پخوا زمانوو راهسی اعلیحضرت محمد ظاهر شاه د پادشاهی د دوری تر نمائی پوری پکښی تر سلو زیاتی کورنۍ (سیکهان ) اوسیدل چه په لالپوره کښی درمسال، هندو سوزان،ځمکی ،کورونه ،دوکانونه او د( پره با، )په نوم ژرنده هم درلوده، د لالپوری د بازرا شاوخوا کورونه د سیکهانو ؤ د لالپوری تر ۷۰٪ خلک ئی کروندگر اومالدار دی او پاتی نور ئی په جلال آباد ،طورخم او کوزه پښتونخوا کښی په وړه سوداگرۍ ،تعلیم او خوارۍ ،مزدورۍ لگیا دی.