cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د جو بایډن ولسمشري
بایډن له افغانستان نه د متحده ایالاتو د پوځي ځواکونو د وتلو څارنه وکړه چې شل کلنه جګړه یې پای ته ورسوله او د ملت جوړوونې هڅو ته یې د پای ټکی کېښود او د متحده ایالاتو بهرنی سیاست یې له چین سره او یو څه له روسیې سره په ستراتیژیکو سیالیو را ټول کړ. نوموړي د ۲۰۲۱ ز کال د مارچ په ۱۱ مه نېټه، د ۲۰۲۱ ز کال د امریکا د ژغورنې د پلان قانون تر نامه لاندې په ​​قانون کې خپله لومړی لویه لایحه لاسلیک کړه چې د ۱.۹ ټریلیون ډالرو په ارزښت د پانګونې د هڅونې لایحه ده. نوموړي په لنډمهاله توګه د بېکارۍ پراخه بیمه په لاره واچوله او د کووېد-۱۹ له امله د پرله پسې اقتصادي فشار په غبرګون کې یې زیاتره امریکایانو ته د ۱۴۰۰ ډالرو د هڅونې چکونه ولېږل. بایډن د ۲۰۲۱ ز کال د نومبر په ۱۵ مه نېټه د ۱.۲ ټریلیون ډالرو په ارزښت د زیربنایې پانګوونې او د دندو قانون لاسلیک کړ چې په متحده ایالاتو کې د سړکونو، پلونو، عامه ترانزیت، بندرونو، د اوبو رسولو د پایپونو د بدلولو، د لوړې فریکوینسي انټرنیټ ته د لاسرسي پراخول او د بریښنایی موټرو د چارج په ملي شبکه کې د پانګونې لس کلن پلان دی. د  دې لایحې په اړه په سنا کې د دیموکراتانو او جمهوري غوښتونکو تر څنګ د بایډن له خوا هلې ځلې وشوې او د ښاروالانو، والیانو او کانګرس ترمنځ دوه ګونده ملاتړ لري.
د ۲۰۲۰ ز کال ټاکنې
بایډن د ۲۰۱۹ ز کال د اپریل په میاشت کې خپله نوماندي اعلان کړه، چې له دې وړاندې یې په ۱۹۸۸ز او ۲۰۰۸ ز کلونو کې د دیموکرات ګوند په استازیتوب د نوماندۍ غوښتنه کړې وه، خو دواړه ځله ناکام شو.
د نومبر د میاشتې په ۷ مه نېټه له ټاکنو څلور ورځې وروسته، ښکاره شوه چې بایډن برحال ولسمشر ډونالډ ترمپ ته ماتې ورکړې ده او له ۵۳۸ ټاکنیزو رایو څخه یې د ۳۰۶ رایو په ترلاسه کولو او د ترمپ د ۷۴۲۱۶۱۵۴ پر وړاندې د ۸۱۲۶۸۹۲۴ عمومي رایو په ترلاسه کولو سره د متحده ایالاتو ټاکل شوی ولسمشر شو. د ترمپ د کمپاین ډلې د پایلو پر وړاندې لږ تر لږه ۶۳ شکایتونه، په ځانګړې توګه د پنسلوانیا، اریزونا، جورجیا، ویسکانسن، نیوادا او میشیګان د برخلیک ټاکونکو ډګرونو د رایو په اړه ثبت کړل او د پراخو رایه ورکوونکو د درغلیو بې ثبوته تورونه یې راپورته کړل چې وروسته د محکمو له لوري رد شول.
د واک د لېږد دوره، پرانیسته او لومړۍ ۱۰۰ ورځې
که څه هم په عمومي بڼه بایډن د ګټونکي په توګه وپېژندل شو، خو په پیل کې د عمومي خدماتو د ادارې مشر ایملي ډبلیو مورفي ټاکل شوي ولسمشر ته د واک د لېږد له پیلولو ډډه وکړه، چې د هغه ټیم ته یې د پیسو او د دفتر برابرول رد کړل. وروسته له هغه چې د نومبر په ۲۳ مه نېټه، میشیګان ایالت خپلې پایلې تصدیق کړې، مورفي د تصدیق لیک خپور کړ او د منظم لېږد لپاره یې فدرالي بودیجې او سرچینو ته د بایډن د لېږد ټیم ته د لاسرسي اجازه ورکړه.
کله چې بایډن د ۲۰۲۰ ز کال د ټاکنو احتمالي ګټونکي اعلان شو، دوه ورځې وروسته نوموړي د لېږد پرمهال د کووېد-۱۹ وبا په اړه د مشورې کاري ډله رامنځ ته کړه، چې په ګډه سره د پخواني سر-جراح ویویک مورتي، د خوړو او درمل د ادارې د پخوانی کمیشنر ډېوېډ اې کیسلر او د یېل پوهنتون څخه د مارسیلا نونیز-سمیت تر مشرۍ لاندې وه.
دیموکرات ګوند د ۲۰۲۱ ز کال د جنوري په ۵مه نېټه، په نهایي ټاکنو کې په جورجیا کې د جان اوسوف د شپږ کلنې دورې لپاره د دویم ځل د بریا او په ځانګړو ټاکنو کې د رافایل وارناک د دوه کلنې دورې لپاره د بریا په پایله کې د متحده ایالاتو د سنا کنټرول ترلاسه کړ، چې د جنوري له ۲۰ مې نېټې څخه پیل شو. ټاکل شوي ولسمشر بایډن د جنوري په ۵ مه نېټه د فاینل ټاکنو څخه مخکې د دویم پړاو په  ټاکنو کې د دواړو نوماندانو ملاتړ او کمپاین کاوه.
د ترمپ د زرګونو پلویانو یوه ډله د جنوري په شپږمه، په قهرجنه بڼه د بایډن د ټاکلو د لغوې په هوډ پلازمېنې ته ننوتله او د ټاکنیز کالج د رایو د بیا شمېرنې پر مهال یې کانګرس اړ کړ چې له سیمې ووځي. د پرانستې د مراسمو لپاره له ۲۶۰۰۰  زیات د ملي ګارډ سرتېري پلازمېنې ته ولېږل شول، چې په زرګونو یې ان تر پسرلي پورې پاتې شول.
بایډن د ۲۰۲۱ ز کال د جنوري په شلمه نېټه د امریکا د قاضي القضات جان رابرټس له لوري د امریکا د شپږڅلوېښتم ولسمشر په توګه لوړه وکړه او دا مراسم یې د خپلې دورې له قانوني پیل څخه یوولس دقیقې مخکې د سهار په ۱۱:۴۹ بجو بشپړ کړل.
د پرانیستې وینا
بایډن د پرانستې په خپله وینا کې د ملت په یووالي، چې د کووېد-۱۹ وبا، اقتصادي شخړو، د اقلیم بدلون، سیاسي قطبي کېدو او نژادي بې عدالتۍ د بېلابېلو اړخونو له خوا اغېزمن شوی و، خپل لیدلوری وړاندې کړ. بایډن د تنوع د پراخه منلو له لارې د سیاسي، ډیموګرافیک او ایډیالوژیکي امریکایي دود د "نا متمدنه جګړې" د پای غوښتنه وکړه. نوموړي د امریکا کورنۍ جګړه، ستر ناورین، نړیوالې جګړې او د سپټمبر د یوولسمې بریدونه د امریکا په تاریخ کې د تاریخي پېښو په توګه یادې کړې چې په کې د وګړو "غوره فرښتې" برلاسې شوې، او ویې ویل چې: د یووالی، یعنې د حل لارې لپاره باید یو ځل بیا دعا وشي، ترڅو د "پېښېدونکو" ناورینونو پروړاندې را پورته شو؛ هغه وویل چې دا یووالی، په هغو "ګډو شیانو" کې شته چې امریکا تعریفوي: "فرصت، آزادۍ، عزت، درناوی، ویاړ، او ... حقیقت" نوموړي په څرګنده توګه د سپین پوستو په لوړوالي او بومي پلوۍ نیوکه وکړه او دا یې د امریکایی ژوند یو "تریخ حقیقت" وګاڼه او نوموړي ژمنه وکړه چې: د متحده ایالاتو د خپلواکۍ په اعلامیه کې د ټاکل شوو "امریکایي غوره موخو" پر وړاندې سیورو ته به ماتې ورکړي ،چې ټول امریکایان برابر دي. بایډن ژمنه وکړه چې متحده ایالات به "یو ځل بیا له نړۍ سره په اړیکه کې شي"، "اتحاد به و رغوي" او د "سولې او امنیت لپاره د باور وړ ملګري" په توګه به عمل وکړي. بایډن د خپلې وینا پای ته نږدې د هغو کسانو لپاره چې د کووېد-۱۹ په وبا کې مړه شوي دي، د یوې شېبې لپاره چوپ پاتې شو.بایډن د جین شییر د "متحده ایالاتو د سرود" کمپوز ته یې اشاره وکړه، له امریکایانو یې وغوښتل چې د "تاریخ د غوښتنې" په ځواب کې خپل میراث په نظر کې ونیستي، ترڅو "ډیموکراسي، هیله، حقیقت او عدالت"، خوندي کړي " آزادۍ وساتي" او متحده ایالات "د نړۍ بېلګه" کړي او ټینګار یې وکړ چې د دوی راتلونکی نسل به د دوی د کړنو پر بنسټ قضاوت کړي.
اداره
بایډن د ۲۰۲۱ ز کال د نومبر په ۱۱ مه نېټه رون کلین د سپینې ماڼۍ د دفتر د رئیس په توګه وټاکه، چې له دې وړاندې یې د مرستیال ولسمشر د دفتر د رئیس په توګه دنده ترسره کوله. بایډن د بارک اوباما د ولسمشرۍ پر مهال د سپینې ماڼۍ د مطبوعاتو مرستیاله او د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویانده جین ساکي د سپینې ماڼۍ د مطبوعاتي سکرترې په توګه غوره کړه. ساکي د سپینې ماڼۍ د خبریالانو لپاره ورځني خبري لنډیزونه او ویناوې وړاندې کولې. بایډن د خپلو مخکینو ولسمشرانو بر عکس (له ۱۹۲۹ کال د هربرټ هوور څخه وروسته) چې ټولو یې د ۳۳ ورځو دندو وروسته خپل لومړني ځانګړي مطبوعاتي کنفرانسونه ترسره کول، د ۲۰۲۱ ز کال د مارچ په ۲۵ مه نېټه له ۶۴ ورځو دندې وروسته،خپل لومړی ځانګړی مطبوعاتي کنفرانس دایر کړ.
بایډن د ۲۰۲۰ کال د نومبر په ۱۷ نېټه اعلان وکړ چې مایک ډونیلون یې د ستر سلاکار او سټیو ریچیتي د سلاکار په توګه ټاکلی دي جین اومالي ډیلن، چې د بایډن په لسمشریز بریالي کمپاین کې یې د کمپاین د مدیر په توګه دنده ترسره کوله، د دفتر د رئیس د مرستیالې په توګه وټاکه.
کابینه
بایډن انتوني بلینکن د بهرنیو چارو د وزیر، لینډا توماس-ګرینفیلډ په ملګرو ملتونو کې د سفیرې او جیک سلیوان د ملي امنیت سلاکار په توګه وټاکل.
بایډن د خپلې کابینې جوړښت ته بدلون ورکړ، چې د اقتصادي سلاکارانو د شورا ریاست، د ساینس او ​​ټیکنالوژۍ پالیسي د ادارې د ریاست او په ملګرو ملتونو کې د سفیر چوکۍ یې د کابینې په کچه چوکیو ته لوړې کړې. بایډن د مرکزي استخباراتو د ادارې مشر له خپلې رسمي کابینې څخه لرې کړ.
بایډن چې د ویډیو کنفرانس له لارې د سپینې ماڼۍ سلګونو چارواکو ته د لوړې مراسم وړاندې کول، په سیاست کې د پراخ مدنیت غوښتنه وکړه او څرګنده یې کړه: "که تاسو هر وخت له ما سره کار کوئ او زه پوه شم چې تاسو له خپل همکار سره ناوړه چلند کوئ، له کوم سره په کبر خبرې وکړئ ، ژمنه کوم چې زه به تا سمدلاسه له دندې وشړم که څه هم ... مګر نه اورم."
د ګټې اصالت
د ګټې اصالت په اخلاقي فلسفه کې د معياري اخلاقي نظريو څانګه ده، چې هغه کړنې وړاندې وي، چې ټولو اغېزمنو شویو وګړو ته د خوښۍ او هوساينې کچه لوړوي.
که څه هم د ګټې اصالت بېلابېل ډولونه بېلابېلې ځانګړتياوې لري، مګر د ټولو تر شا بنسټيزه نظريه د يو څه مانا له مخې د ګټورتوب لوړول دي، چې زياتره د هوساينې يا اړوند مفهومونو له مخې راپېژندل کېږي. د بېلګې په ډول: د ګټې اصالت بنسټګر جيرمي بينتام “Jeremy Bentham” ګټورتوب په لاندې ډول روښانه کوي: "«په هر توکي کې هغه ځانګړتيا، چې په واسطه يې د ګټې، غوره والي، خوشالۍ، ښه يا خوښۍ د رامنځته کولو هڅه کوي يا دا چې هغې ډلې ته د ځور، درد، زيان يا ناخوښۍ د پېښېدلو مخنيوی کوي، چې ګټه يې په پام کې نيول شوې ده»."ګټورتوب يا د ګټې اصالت د پايلې اصالت يو ډول دی، چې څرګندوي چې د هرې کړنې پايلې يوازې د سم او ناسم معيار دي. د پايلې اصالت د نورو ډولونو لکه ځان پالنې او د نورو پالنې خلاف، د ګټې اصالت په برابر ډول د ټولو انسانانو ګټې په پام کې نيسي. د ګټې اصالت پلويان په يو شمېر ټکو کې سره همغږي نه دي. لکه: ايا کړنې د هغوی د شونو پايلو پر بنسټ بايد غوره شي (د کړنې له مخې ګټورتوب)، يا ايا عوامل بايد له هغو اصولو سره سمون وکړي، چې ګټورتوب لوړوي (د اصل له مخې ګټورتوب). په دې اړه هم اختلاف شته، چې ايا ټول ګټورتوب، منځنی ګټورتوب يا د خلکو تر ټولو ناوړه ګټورتوب بايد لوړ شي.
که څه هم د نظريې ريښې د اريستيپوس او اپيکور نومي هيډونيستانو [د نظرياتو د هغې څانګې پلويان چې خوښي په کې مرکزي ونډه لوبوي]، چې خوښي يې يوازينۍ ګټه ګڼله او د منځنيو پېړيو د هندي فيلسوف سانتيديوا “Santideva” په کتاب کې موندل کېږي، مګر د معاصر ګټورتوب دود په جيرمي بينتم سره پيل شو او د جان سټوارټ مېل، هنري سيجوېک “Henry Sidgwick”، ار ام هار “R. M Hare” او پيټر سينګر “Peter Singer” په څېر فيلسوفانو سره يې دوام وکړ. ياد مفهوم د ټولنې هوساينې د اقتصاد، د نړېوالې بېوزلۍ د کړکېچ، د خوړو په موخه د ژويو د پالنې اخلاقو او انسانيت ته د شته ګواښونو د مخنيوي د اهميت په برخو کې پلی شوی دی.
له معاصر څخه مخکې فرمول جوړونې
انسانانو لپاره د پايلې په توګه د خوښۍ ارزښت له اوږدې مودې راهيسې پېژندل شوی دی. د اريستيپوس او اپيکور له لورې د هيډونيزم يا د نظريو د هغې څانګې ځيني ډولونه وړاندې شوي وو، چې خوښي په کې مرکزي ونډه لوبوي: ارستو استدلال وکړ، چې د ايوډايمونيا په نوم د خوښۍ يا هوساينې حالت د انسان تر ټولو لوړه ګټه يا ښه دي او اګوستين وليکل، چې «ټول خلک وروستۍ پايله چې خوښي ده، مني». خوښي د توماس اکويناس “Thomas Aquinas” په “Summa Thologica” نومي کتاب کې هم ژوره څېړل شوې وه. په ورته وخت کې د منځنيو پېړيو هند کې د ۸ پيړۍ هندي فيلسوف سانټېډيوا “Santideva” د ګټې اصالت له لومړنيو پلويانو څخه و؛ نوموړی ليکي چې «موږ ته په کار دي، چې د ټولو حس لرونکو شيانو د ټول شته او راتلونکی درد او ځور مخه ونيسو او نږدې ټوله شته او راتلونکې خوښي او هوساينه رامنځته کړو».
د پايلې اصالت بېلابېل ډولونه په لرغونې او د منځنيو پېړيو نړۍ کې هم وو. لکه: د اخلاقو او منطق په اړه د موهيزم په نوم د لرغونې چينايي فلسفې د دولت د پايلې اصالت يا د نيکولو ماکياولي “Niccolo Machiavelli” سياسي فلسفه. د موهيزم د فلسفې پلوی د پايلې اصالت د سياسي ثبات، د نفوس د ودې او شتمنۍ په ګډون د ټولنيزو اخلاقي ښېګڼو ګټندويي وکړه، مګر د انفرادي خوښۍ د لوړولو د ګټې د فلسفې ملاتړ يې ونه کړ.
۱۸ پېړۍ
د ګټې اصالت د يو بېل اخلاقي دريځ په توګه په ۱۸ پېړۍ کې راپورته شو او که څه هم په عمومي ډول فکر کېږي، چې دا اصالت په جيرمي بينتم سره پيل شوی دی، مګر ځيني پخواني ليکوالان هم وو، چې خورا ورته نظريې يې وړاندې کړې.
هچيسن “Hutcheson”
فرانسس هچيسن په لومړي ځل ۱۷۲۵ز کال کې «زموږ د ښکلا او غوره والي د نظرونو اصلي پلټنه:An Inquiry into the Original of Our Ideas of Beauty and Virtue” کتاب کې د ګټې د فلسفې يو مهم عبارت وړاندې کړ: د يو خورا اخلاقي عمل د غوره کولو په وخت کې په يو ځانګړي عمل کې د غوره والي کچه د هغو خلکو د شمېر برابر ده، چې يادې خوښي يې ور په برخه کول غواړو. په ورته ډول اخلاقي بدي يا ناسم چلند د هغو خلکو د شمېر برابر دی، چې له بدۍ څخه مو کړېږي. غوره عمل هغه دی، چې د خورا زيات شمېر خلکو ستره خوښي تر لاسه کړي او تر ټولو ناخوښه يا بد عمل هغه دی، چې د خورا بدمرغۍ لامل کېږي. د کتاب په لومړيو درې ټوکونو کې هچيسن «د هر ډول کړنې د غوره والي د ګڼلو» په موخه بېلابېلو عددي محاسبو ته ځای ورکړی دی. په دې ډول کولو سره نوموړي وار له مخه د بينتم هيدونيک محاسبه “hedonic claculs” رامنځته کړه.
جان ګی “John Gay”
ځيني ادعا کوي چې جان ګی د ګټور اخلاقو لومړۍ منظمه نظريه رامنځته کړه. د ۱۷۳۱ز کال په د غوره والي يا اخلاقو د بنسټيز اصل اړوند “Concerning the Fundamental Principles of Virtue or Morality” نومي کتاب کې ګی استدلال کوي، چې: "خوښي او په تېره خصوصي خوښي زموږ د ټولو کړنو مناسب يا وروستۍ پايله ده... ښايي وويل شي چې هره ځانګړې کړنه خپله مناسب يا ځانګړې پايله لري... (مګر) ... دوی لا هم د زيات څه ته ميلان لري يا بايد ميلان ولري؛ لکه څرنګه چې له دې څخه څرګندېږي، په دې مانان چې يو شخص ښايي د يو لامل پوښتنه او تمه وکړي، چې ولې يې يو ته دوام ورکول کېږی (څارل کېږي): اوس د هر عمل يا څار د لامل پوښتل يوازې د هغې د پايلې پلټل دي: مګر د يو لامل د پېښېدلو د اټکل يا د بېلګې په ډول يوې پايلې لپاره، چې بايد د يوې وروستۍ پايلې لپاره وټاکل شي، بې معنا دی. دا پوښتل به د شرايطو له تشرېح څخه پرته بل هيڅ ځواب ونه مني، چې زه ولې خوښي څارم."د خوښۍ څارلو ته ديني اصل ورکول شوی دی: "اوس دا د خدای له طبيعت څخه څرګنده ده، يعنې په خپل ځان کې له پايښت څخه په بې کچې خوښه اوسېدلو او د نوموړي له غوره والي څخه چې د هغه په کتابونو کې څرګند شوی دی، چې نوموړي د انسانانو په جوړولو کې د هغوی له خوښۍ څخه پرته بل هيڅ طرحه نه شوه درلودلی؛ او د همدې له امله هغه د دانسانانو خوښي غواړي؛ د همدې له امله د خوښۍ مانا دا ده، چې زما کړه وړه تر هغه ځايه چې د انسانانو د خوښۍ وسيله وي، بايد داسې وي چې ... په دې ډول د خدای غوښتنه يا اراده د غوره والي مستقيم معيار دی او د انسانانو خوښي د خدای د ارادې معيار ده. د همدې له امله ښايي وويل شي، چې د انسانانو خوښي د غوره والي يا فضيلت معيار دی، مګر کله چې له مخې لرې شي... (او) ... زه به د انسانانو خوښۍ ته د ودې ورکولو لپاره هغه څه وکړم، چې زما په واک کې دي."
اتریشي مکتب
اتریشي مکتب د اقتصادي نظریاتو هترودکس مکتب دی چې له میتودولوژیکي فرد پالنې څخه د دقیقې پیروي څخه ملاتړ کوي او څرګندوي چې ټولنیزې ښکارندې په منحصره بڼه د افرادو له انګېزو او اعمالو څخه سرچینه اخلي. د اتریشي مکتب نظریه ورکوونکي باوري دي چې اقتصادي نظریه باید په منحصره توګه د انساني عمل له اساسي اصولو څخه سرچینه واخلي.
اتریشي مکتب د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو او د شلمې پېړۍ په لومړیو کې په ویانا (د اطریش پلازمېنه) کې د کارل مینګر، یوګین فون بوم – باوریک، فریدریش فون ویزر او د نورو له چارو سرچینه اخلي. له میتودولوژیکي پلوه دغه مکتب له تاریخي مکتب (چې بنسټ یې له جرمني څخه و) سره د میتودونېسټریټ یا میتودولوژیکي مبارزې په نامه بحث کې په ټکر کې و. د نن ورځې اقتصاد پوهان چې د دغه سنت له مخې کار کوي د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې شتون لري، خو لا هم د هغوی چارې د اتریشي اقتصاد په اډانه کې ګڼل کېږي. په لومړنیو کلونو کې د اتریشي مکتب په نظري چارو کې د ارزښت ذهني نظریه، د قیمتونو په تیوري کې حاشیه ګرایي او د اقتصادي محاسبې د مسئلې فورمول بندي شاملېږي چې هر یو یې د اقتصاد په اصلي جریانونو کې په منل شوو برخو اوښتی.
د شلمې پېړۍ له نیمايي څخه د اصلي جریان اقتصاد پوهانو په معاصر اتریشي مکتب نیوکې وکړې او څرګندوله یې چې دغه مکتب ریاضیکي موډل جوړونه، اقتصادسنجي او د لوی اقتصاد تحلیل د اقتصاد د اصلي جریان یا «هترودوکس» څخه بهر بولي. د ۱۹۷۰مې لسیزې پر مهال وروسته له هغه چې فریدریش هایک له ګونر میرډال سره په شریکه توګه په ۱۹۷۴ زکال کې د اقتصاد د علم اړوند د نوبل جایزه ترلاسه کړه؛ اتریشي مکتب ته یوځل بیا د اقتصاد پوهانو پام واوښت او وروسره لېوالتیا زیاته شوه.
رېښه موندنه
اتریشي مکتب د خپل نوم په برخه کې د جرمني د تاریخي اقتصادي مکتب د غړو څخه پوروړی دی، هغو چې د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې یې د میتودولوژیکي بحث («Methodenstreit») په اډانه کې د اتریشیانو سره په مخالفت بحث وکړ او اتریشیانو هم په خپل نوبت سره په اقتصاد کې د تاریخي شرایطو د تدوین یا مطالعې پر ځای د نظریاتي رول څخه د یو جلا مورد په توګه دفاع وکړه. په ۱۸۳۳ زکال کې مینګر اقتصاد ته په ځانګړي پام سره د ټولنیزو علومو د څېړنیز میتود تر نامه لاندې اثر په خپرولو سره د تاریخي مکتب په لارو چارو انتقاد وکړ. ګوستاو فون شمولر چې د تاریخي مکتب یو له مخکښانو څخه و، د هغه د دغه انتقاد پر وړاندې یې نامطلوب غبرګون وښود او د دې لپاره چې دغه مکتب رټل شوی او ایالتي وښيي د هغو لپاره یې د «اتریشي مکتب» اصطلاح وکاروله. دغه نوم دوام راوړ او آن د دغه مکتب خپلو پلویانو هم ومانه.
لومړۍ څپه
دغه بنسټ د اتریش د سترواکۍ په وین ښار کې را پیل شو. په ټولیزه بڼه د اقتصاد د اصولو په نامه (Principles of Economics) د کارل مینګر اثر چې په ۱۸۷۱ زکال کې خپور شو د یاد مکتب د بنسټ اېښودونکي په توګه په پام کې نیول کېږي. دغه اثر یو له هغو معاصرو لومړنیو رسالو څخه و چې د حاشیوي ګټې نظریه یې وړاندې کړه. په دې سره په ۱۸۷۰ زکال کې اتریشي مکتب د حاشیه پالونکي انقلاب د دریو بنسټ اېښودونکو جریانونو څخه یو و چې د اقتصاد په ډګر کې یې د ذهن پالونکې کړنلارې په معرفي کولو کې پام وړ رول درلود. له دغې ادعا سربېره؛ جان ستوارت میل په ۱۸۴۸ زکال کې د سیاسي اقتصاد د اصولو په نامه خپل اثر کې له دغې معنا څخه په ګټنې د ارزښت په برخه کې کار اخیستی او لیکلي یې دي چې «استفادوي ارزښت، یا هماغه ډول چې ښاغلي ډي کوئینسي مفهومي ارزښت بللی، د مبادلې په برخه کې د ارزښت افراطي محدودیت دی». د یو څه په مبادلوي ارزښت کې د هغو د ارزښت کچه کېدای شي د هغو د مصرفي ارزښت له کچې کمه وي، خو ایا دا چې کېدای شي هغه د مصرفي ارزښت له کچې څخه تجاوز وکړي، د تناقض متضمن دی؛ داسې انګېرل کېږي چې خلک یو څه ورکوي څو مالکیت ترلاسه کړي. د هغو د ارزښت د وروستۍ کچې څخه یو څه زیات چې د خپلو تمایلاتو د ارضا په موخه ورته قائل دي».
په داسې حال کې چې حاشیه ګرایي په ټولیزه توګه اغېزمنه وه، یو ځانګړی بل مکتب د مینګر د هڅو پر مټ رامنځته شو چې د «اروايي مکتب»، «ویانايي مکتب» او د «اتریش په مکتب» یې شهرت وموند. د اقتصادي نظریې په برخه کې د مېنګر چارې د یوګن بوهم فون باورک او فریدریش فون ویزر له خوا تعقیب شوې. دغه درې اقتصاد پوهان د اتریشي مکتب د «لومړنۍ څپې» رامنځته کوونکي وګڼل شول. بوهم باورک په ۱۸۸۰مه او ۱۸۹۰ مه لسیزه کې پر کارل مارکس پریمانه نقدونه ولیکل؛ دوی د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې له اتریشي اړخه د میتودولوژیکي بحث اصلي غړي وګرځېدل چې په هغو کی یې د تاریخي مکتب اړوند په هېګلي دوکتورینو نیوکې وکړې.
د شلمې پېړۍ په لومړیو کې
په متحده ایالاتو کې فرانک البرت فتر (زوکړه: ۱۸۶۳ – مړینه: ۱۹۴۹ زکال) د اتریشي مکتب له مخکښانو څخه و. نوموړي په ۱۸۹۴ زکال کې د خپلې دوکتورا سند له هال پوهنتون څخه ترلاسه کړ او په ۱۹۰۱ زکال کې د کارنل پوهنتون د سیاسي او مالي اقتصاد ښوونکی وټاکل شو. ورته مهال څو مخکښو اتریشي اقتصاد پوهانو د ۱۹۲۰مې لسیزې پر مهال د ویانا په پوهنتون کې د اقتصاد په برخه کې زده کړې وکړې او وروسته یې په هغو سیمینارونو کې ونډه واخیسته چې د لوډویګ فون میزس له خوا جوړ شوي و. په دوی کې ګوتفرید هابرلر، فریدریش هایک، فریتز ماچلوپ، ځوان کارل مینګر (د کارل مینګر زوی)، اوسکار مورګنسترون، پاول روزنشټاین – روډان، ابراهام والډ، مایکل اې. هیلیپرین او ټولنپوه الفرد شوتز شامل و.
د شلمې پېړۍ په وروستیو کې
د ۱۹۳۰مې لسیزې په نیمايي کې ډیری اقتصاد پوهانو هغه څه چې د لومړنیو اتریشیانو مهمه ونډه بلل کېده، منلې وه. فریتز ماچلوپ د هایک دغه جمله نقل کړې چې «د یو مکتب تر ټولو لویه بریا په دې کې ده چې له خپل ځان څخه پر پښو ودرېږي، ځکه چې په دې سره د هغو اساسي کرښې د عمومي افکارو د وجود په منل شوي اړخ بدلېږي». د شلمې پېړۍ په نیمايي کې ځینې وختونه داسې هم راغلل چې د اتریشي اقتصاد اصول د اصلي اقتصادي جریان د اقتصاد پوهانو له خوا له پامه غورځول کېدل او یا به هم پرې ملنډې وهل کېدلې، ځکه چې دغه مکتب د اقتصاد په مطالعه کې محاسبوي او ریاضیکي لارې چارې رد کولې. د میزس شاګرد اسرائیل کرزنز څرګنده کړې چې په ۱۹۵۴ زکال کې هغه مهال چې د خپلې دوکتورا لپاره په څېړنو بوخت و، دغه مهال د اتریشي مکتب په نامه کوم جلا څه شتون نه درلود. هه مهال چې کرزنر دا پرېکړه کوله چې په کوم پوهنتون کې خپلې بشپړونکې زده کړې وکړي، میزس ورته لارښوونه کړې وه چې په جان هاپکېنز پوهنتون کې د زده کړو وړاندیز ومني ځکه چې دا یو مخکښ پوهنتون و او فریتز ماچلوپ هلته درس ورکاوه.
له ۱۹۴۰مې لسیزې را وروسته د شلمې پېړۍ تر پایه کولای شو اتریشي اقتصاد په دوه مساوي فکري اقتصادي مکتبونو ووېشو. یو له دغو څخه چې میزس یې بېلګه دی، نیوکلاسیکه میتودولوژي په جبران نه منونکې توګه ناقصه بولي. بل برخه یې بیا چې بېلګه یې فریدریش هایک دی د نیوکلاسیکې میتودولوژي کړنلار او همدارنګه په اقتصاد کې د دولت زیاته مداخله مني. هنري هازلیت چې د ګڼ شمېر نشریاتو لپاره یې اقتصادي لیکنې کړي او له ۱۹۳۰ زکال څخه یې تر ۱۹۸۰ زکال پورې د اتریش د اقتصاد اړوند ګڼ شمېر کتابونه لیکلي په فکري بڼه د میزس تر اغېز لاندې و. په یوه درس کې د اقتصاد (Economics in One Lesson؛ ۱۹۴۶ زکال) تر عنوان لاندې د نوموړي د کتاب له یو میلیون څخه زیاتې نسخې پلورل شوې دي.
اتریشي مکتب د شلمې پېړۍ په وروستیو کې تر ډېره بریده د اسرائیل کرزنر او په نیویارک پوهنتون کې د لوډوېګ لاخمان د هڅو او سربېره پر دې په ۱۹۷۴ زکال کې د اقتصاد په برخه کې د هایک له خوا د نوبل د جایزې د ترلاسه کولو له امله د نوموړي چارو ته د عامه پام له اوښتو وروسته، ډېر شهرت وموند. د هایک چارې په شلمه پېړۍ کې د لسه فر تفکر د بېرته را ژوندي کېدو په برخه کې ډېر اغېزمنې وې.
شير پېړه
شکربوره يا شير پېړه د سموسې په بڼه د خوږې يو پخوانی اريايي جوړښت دی، چې بادام، غوز دي، له بورې ډکیږي او په تنور کې پخیږي. شکربوره معمولا د نوروز لپاره پخیږي. بهرنۍ سطحه يې په ځانګړې بڼه ډيزاين شوې وي ( مانا بېلابېل ډيزاينونه ورکړل شوي وي).
شکربوره د ایراني خوږو یو ډول دی چې اوږد تاریخ لري او لږ تر لږه د ساسانیانو دورې ته رسیږي. دا خوږه په اصل کې د حلوا په څېر وه چې له بورې او بادامو څخه جوړېده. په فارسي کې یې نور نومونه دي: شکربوره ، شیکربورک ، شکرپېره او شکرپېره. شکرپورې شکرپېره، شکرباره، سنبوسه قندي، اګردک، سیکري او ساکران پېژندل شوې. دا خواږه اوس هم د ایران د پخوانۍ امپراتورۍ په ځینو سیمو کې مشهور دي، لکه افغانستان ، منځنۍ اسیا او قفقاز. په افغانستان کې د شيرپېړې په نوم یو ساده ډول جوړیږي. په افغانستان کې دې ته په محلي ژبو کې شيرپېړه یا شیرپیرا ویل کیږي. دا خواږه په پاکستان کې هم جوړیږي.
دا خواږه په اناتولیا کې په ترکیه کې د شیکرپیر ( ترکي ژبه:Şekerpare) په نوم یادیږي او په ترکي خواړو کې یو له مشهورو میوو څخه دی. هلته، شیکرپېره په عمده توګه د بادام پیسټری د نرمو بالونو په پخولو سره چمتو کیږي چې د لیمو په خوند شوي شکر شربت کې ډوب شوي. د آذربایجان جمهوریت کې، دا د شاکربورا په نوم یادیږي او دا د خوږ په توګه کارول کیږي. دا خواږه د لمریز شکل لري او د بادامو ، هیزلنټ یا اخروټ او شکر څخه ډک شوی. شکربوره، شورغل او باخله د اذربایجان په جمهوریت کې د نوروز اختر سمبولیک خواړه دي.
د اذربایجان په جمهوریت کې د شکربورې جوړول معمولا د خپلوانو، ملګرو او ګاونډیانو د یوې ډلې کار شامل دی چې د نوروز د خوښۍ لپاره د یو کس په کور کې راټولیږي. شکربوره، لکه د نوروز لپاره چمتو شوي خوږو په څیر، سمبولیک معنی لري چې نیمه سپوږمۍ یا د اور لمبې معنی لري.
نوم او مانا
د دې نیمګړې خوږې نوم د فارسي شکر بوره څخه اخیستل شوی. د بوره ریښه د منځنۍ فارسي کلمې * بوراک ته ځي. دا کلمه بالاخره د هند-اروپایي ریښې *bher- ته ځي، چې مانا یې "پرې کول او وېشل". ترکانو دا کلمه له فارسي څخه اخیستې ده. په پخوانیو عثماني سیمو کې د یو بل عام خوږ نوم، بوریک ، هم د ورته فارسي کلمې څخه راځي. په عموم کې، دا مانا لري "د بورې ټوټه" او "د بورې ټوټه".
تیارول
د شکربزې د چمتو کولو لپاره، د غنمو د اوړو وړې ټوټې، بوره، د بادامو دانو او پستې ټوټې ټوټې شوي او پخیږي.
اوړه یې د غنمو له اوړو، مکھن، شیدو، د هګیو ژیړ، کریم او خمیر څخه جوړیږي. د هغې داخلي برخه د پوډر شوي بورې سره مخلوط شوي بادام یا جوش شوي مغز څخه چمتو شوي. دا د خواږو د خوند کولو لپاره لاچي هم لري.
په آذري نسخه کې، موږ ټوخه غوټه کوو او په کوچنیو ګردي شکلونو کې یې پرې کوو، بیا یې د اجزاوو سره ډک کړو او د ډنډ په څیر نمونه یې وتړو. په ټوټو کې د ګنډلو نمونه د دودیزو ټیزرونو په کارولو سره جوړه شوې.
سرچینې
وېشنيزه:بوره وېشنيزه:شکر
Indians in Afghanistan
افغان هندوان او سېکان ( Afghan Hindus and Sikhs  ) ټولنه د افغانستان یو له هغو اقلیتونو څخه ده چې په غزني، کابل، پکتیا ، لغمان ، ننګرهار ولایتونو کې ژوند کوي. په افغان هندوانو کې سېکان او هندوان شامل دي. د افغانستان زیاتره هندوان تجارت او ازادې دندې لري، چې لږ شمېر یې د کرنې کارګران، دوکانداران او داسې نور دي. دوی په پنجابی، سندی ، اردو ، لیهندا، تیراهی، جگاتی، سرائیکی ژبو خبرې کوی.
مخېنه
د افغانستان په سویل کې هندو او هندویزم تر ۳۰۰۰ زره کاله وړاندې تاریخ لري. ۶۰۰۰ کاله وړاندې لومړی کډوال چې له منځنۍ اسیا څخه افغانستان او بیا هند ته کډه شول د ویدي یا دراوډیان خلک وو. ویدیانو د ویدیک مذهب، بیا هندویزم ، او وروسته بودیزم تاسیس کړ. د افغانستان د جنوبي ښارونه د موریانو د سلطنت پر مهال هندو مذهب درلود. د چندر ګوپت موریا زوی اشوکا په وخت کې په افغانستان کې د هندویزم ځای بودیزم خپل کړ خو بیا هم په افغانستان کې ډېر هندوان اوسېدل. د عربو له واکمنۍ وروسته په افغانستان کې بودييزم له منځه ولاړ، خو هندوييزم پاتې شو. چې تر نن ورځې پورې د دې ډلې یو شمیر په دې خاوره کې ژوند کوي. د هند تاریخ پوهان د هند د تاریخ سره یوځای د سویلي هندوکش سیمې مطالعه کوي. . ځکه د هندوکش غرونه ډېر پخوانی نوم دی. هیروډوټس یا د تاریخ پلار په خپل کتاب کې لس ځله د هندوکش د غره نوم یاد کړی دی. ویدیان، نورستانیان، یونانیان او د منځنۍ اسیا نور قومونه د بدخشان ، پنجشیر، کاپیسا، نجراب ، تګاب ، سروبي، لغمان او کنړ او یا د نورستان بدخشان له لارې هند ته ننوتل. سکندر اعظم څلور کاله د هندوکش څخه د تېرېدو لپاره د یوې لارې په لټه کې و، تر هغه چې هغه د بدخشان له لارې سفر پیل کړ. د بلخ او بامیان – کابل لاره وروسته کشف شوه. د هندو کلمه د هند یا انډیس یا د کابل سیند څخه اخیستل شوې ده. چې د هند بحر ته بهیږي. د هینډس خلک د هندوییزم په نوم د دین ګروهمن ول. د هندویزم ریښې د نوولیتیک دورې او دورې (5500 څخه تر 2600 قبل مسیح) ته ځي. په ټوله نړۍ کې پخوانیو خلکو د شمنیزم په نوم عقیده درلوده (د روحونو سره اړیکه)، او هند - اروپایان هیڅ استثنا نه وه. په هند کې د آریایي څانګې شمنیزم ځان د عقیدې په بڼه څرګند کړ (تنترا، چې عملي اړخ لري)، او تانترونه د هندویزم سرچینې ګڼل کیږي. دې ابتدايي عقايدو وروسته د آريايانو په منځ کې نوې بڼه خپله کړه او يو دود يې رامنځته کړ چې د ويدي دود په نامه يادېږي او دا دود په ليکنو کې د ويدونو په نامه يادېږي. او داه د هندي کلتور د دریو لویو مذهبونو، هندویزم، بودیزم او جینیزم په جوړولو کې هم بنسټیز رول لوبوي.
په سنسکرت کې ویدونه د آریایی ترټولو پخوانی کتابونه او په هند-اروپایی ژبو کې ترټولو زاړه لیکنې دي، چې باور کیږي د 1750 او 600 BC ترمنځ لیکل شوي. ویدا څلور کتابونه لري: رګ وید یا دعا، یاجورودا یا د لمانځه کتاب، سمویدا یا د حمدونو کتاب او اتارودا. چې رګ وید په افغانستان کې لیکل شوی. له نن نه تقریباً څلور زره کاله مخکې د اندیس سیند په غاړه اوسیدونکو د هندو په نوم مذهب درلود او جنوبي افغانستان هم یو له دغو خلکو څخه وو. . د سیلابونو او د اوبو په اهمیت پوهیدلو وروسته، دغو خلکو د دې اوبو سرچینه لټوله. هندوان پوه شول چې کابل د اندیس سیند سرچینه ده. دوی کابل ته د جنت، خوشبویي او په لوړ غږ ویل. په همدې ډول د کابل تازه هوا او د کابل ښکلي طبیعت د هندوانو پاچاهان په زړه پورې کړل. دوی د کابل سیند په غاړه مذهبي ودانۍ جوړې کړې. د اشوکا په دوره کې په کابل کې د اسمايي په نوم یو معبد و. د اسمايي ارزښت دې حد ته ورسېد چې د هند پاچاهانو د اسمايي بت په پښو کې سجده وکړه. تر څو چې یو هندو پاچا دې معبد ته نه وي تللی، د دې پاچاهي به رسمي نه وي. د افغانستان په جنوب کې ناګارهارا (ننګرهار) او ګندهارا (۵۵۰ ق-م – ۱۰۰۵ م) د غزني د محمود تر پاچاهۍ پورې په خپلواکه توګه هندو – بودايي دینونه موجود وو. د مسلمانانو تر بریدونو وروسته (۶۵۵-۹۷۱ م) د ۳۱۶ کلونو په موده کې په تدریجي ډول د هندوانو او ترکانو یو زیات شمیر مسلمانان اسلام ته مخه کړه، د غزنویانو په دوره کې له کابل څخه بودایي دین له منځه ولاړه، خو ځینې خلک په هندویزم کې پاتې شول، چې په افغانستان کې د اقلیت په توګه ژوند کوي. د افغانستان په سوېل کې پر هندوانو سربېره د اچینیانو، ساسانیانو، یفتليانو، کوشانیانو، ترکانو، مغولو، بابریانو، تیموریانو او اریایانو لکه پښتانه تاجک، پشه یې، نورستاني او داسې نور هم په بدل کې مېشت شول. دا ټول د منځنۍ اسیا کډوال دي. د محمد داود خان د واکمنۍ پر مهال د هندوانو او سېکانو شمېر سل زرو ته رسېده، له جګړو وروسته يې شمېر بهر ته لاړ او شاوخوا دېرش زره يې په کابل، جلال اباد او پکتيا کې اوسېدل. اوس شاوخوا ۷۰۰ کورنۍ شته چې ټولټال شمېر یې ۴۰۰۰ تنو ته رسېږي. دوی د مسلمانانو تر فشار لاندې بد ژوند تېروي. تر دې مخکې دوی د افغانستان په پارلمان کې دوه استازي درلودل. اوس دوی په پارلمان کې استازی نه لري.
سپېڅلي ځایونه
د هغه احصایو له مخې چې د هندوانو او سیکانو له سپیڅلو مرکزونو څخه د "موږ د دې خاورې لرغوني اوسیدونکي یو" د کتاب لیکوال اېشور داس له خوا راټول شوي ، لاندې لیست شوي دي.
سرچینه
وېشنيزه:د افغانستان توکمونه
د اشوک فرمانونه
د اشوکا فرمانونه په ستنو او همدارنګه د ډبرو او غار دیوالونو باندې له دېرشو څخه د زیاتو لیکنو مجموعه ده چې د موریان امپراتورۍ امپراتور اشوکا ته منسوب شوي چې له 268 BCE څخه تر 232 BCE پورې یې واکمني کړې. [1] اشوکا د دھما لپي ( پراکرت په برهمي رسم الخط کې: 𑀥𑀁𑀫𑀮𑀺𑀧𑀺 ، "د مذهب لیکنې") د خپلو اثارو بیانولو لپاره کارولې. دا لیکونه د بنګله دیش ، هند ، نیپال ، افغانستان او پاکستان په ټولو سیمو کې ویشل شوي، او د بودیزم لومړنی ثبوت وړاندې کوي. فرمانونه د دمام په اړه د اشوکا نظر په تفصیل سره بیانوي، د ځینو ستونزو د حل لپاره یوه جدي هڅه چې یوه پیچلې ټولنه ورسره مخ وه. د احکامو له مخې، په دې دوره کې د بودا د تبلیغ کچه د مدیترانې سمندر ته رسېدلې وه، او د بودا ډیری اثار جوړ شوي وو.
دا لیکنې د بودا فلسفې ته د اشوکا پیروۍ اعلانوي. لیکنې د هغه هڅې ښیي چې د هغه په پاچاهۍ کې د بودا دین د پراختیا لپاره هڅې کوي. که څه هم بودیزم او همدارنګه د ګوتم بودا یادونه شوې، فرمانونه د ځانګړو مذهبي کړنو یا د بودیزم د فلسفې اړخ پر ځای په ټولنیزو او اخلاقي اصولو تمرکز کوي. دا په عامه ځایونو کې موقعیت درلود او د خلکو لوستلو لپاره و.
په دې لیکنو کې، اشوکا ځان ته د "د خدایانو محبوب" ( دیوانمپیا ) په توګه اشاره کوي. د اشوکا سره د دیوانمپیا پیژندنه په 1915 کې د کرناټکا د رایچور ولسوالۍ په یوه کلي مسکي کې د سرو زرو د کان کیندنې انجینر C. Beadon لخوا په 1915 کې کشف شوې. د ډبرې یو بل کوچنی فرمان چې د مدهیا پردیش د دتیا ولسوالۍ په ګوجرا کلي کې موندل شوی؛ د اشوکا نوم هم د خپلو لقبونو سره یوځای کارولی دی: " دیوانمپیا پیاداسی اسوکاراجا ". د هند په مرکزي او ختیځو برخو کې موندل شوي لیکونه په مګادي پراکرت کې د براهمي رسم الخط په کارولو سره لیکل شوي، په داسې حال کې چې پراکرت د خروشتي لیکدود په کارولو سره، یوناني او آرامي په شمال لویدیز کې کارول شوي. دا فرمانونه د برتانوي لرغونپوه او تاریخ پوه جیمز پرنسپ لخوا تشریح شوي. [5]
د نوي کاروبار پيل
نوى کاروبار پيل
By Wahdat
نوى کاروبار په ډيرو مختلفو طريقو سره پرانيستل کيږى او پيل يې د ابتداء څخه شروع کيږى. د نوي کاروبار پيل په ځينو ستونزو د منلو څخه عبارت دى چه په مستقبل کې د کاروبار مالک ته پيښيږي. هغه خطرات او ستونزي کوم چه د نوي کاروبار د پيليدو په وخت کې رامنځته کيږي، په تفصيل سره په دغه ليکنه کې واضح کيږي.
د کاروبار انتخاب
د کاروبار انتخاب يو له سختو انتخابونو څخه دى چه يو کاروباري يې د خپل کاروبار د ښه کيدلو لپاره بايد ترسره کړي. په لومړي قدم کي به تاسي د بازار تحليل وکړٸ تر څو تاسي ته په مارکيټ کې يو عيب پيدا شي او داسي د متشبثې نظريې سره راشى چه مسابقه کوونکې مو پر نشت حساب وي. د بازار يا مارکيټ تحليل د باتجربه او مسلک پوه متشبيثينو او بازار موندونکو لخوا ترسره شي تر څو هغوى په بازار کې دداسي توليد کمى درک کړي چه د مشتريانو ورته په بي صبرى اړتيا ده. په دغه توليد سره به نه يواځي د مشتريانو ضروريات بلکي د کاروبار د مالک په شتمنۍ کې زياتوالى راشي. بله مهمه طريقه چه د يو کاروبار په انتخاب کي وشي، هغه د مارکيټ يا بازار په اړه مطالعه ده. د کاروبار پرانيستونکى بايد دا وڅيړي او مطالعه کې چه په کوم ډول او کوم قسم توليد رامنځته کړي چه د مصرف کوونکو توجه راوړوي. د مثال په ډول تاسي غواړى په ننګرهار کې د ميک ډونلډ (MacDonald) برګرو کاروبار شروع کړى خو تاسي د مياشتو مياشتو تيرولو باوجود کوم خاص عايد په لاس نه راوړى ځکه تاسي د خپل کاروبار لپاره ناسم جعرافيايې محيط انتخاب کړى او د ميک ډونلډ برګر په مسلم هيوادونو کې رايج نه دى ځکه مسلمانان حلال خوراک کوي او ميک ډونلډ ډيره برخه د خوږ يا خنزير غوښي د برګر څخه جوړوړي. يا تاسي د نيو جرسي (New Jersey) په ښار کې د حلال ريستورانت په نوم يو ريستورانت خلاصوى خو د وخت په تيريدو سره ګورى چه ستاسي کاروبار پرمخ نه ځي ځکه چه تاسي د خپل کاروبار لپاره ناسم محيط انتخاب کړى. نو دا جوته کيږي چه سم انتخاب د سم جعرافيايې  موقعيت په کتلو او د مشتريانو د خوښۍ له مخي کيږى.
د پانګي چمتو کول
پانګه د هر يوه کاروبار د وينې (blood) مثال لري. هر کله چه يو نوى کاروبار شروع کوى نو د هغي لپاره به تاسى سره په کافي اندازه سرميايه يا پانګه وجود ولري. دغه سرمايه به شايد د مالک مستقيما خپله وي، يا به د شراکت له مخي وي او يا به په کريډيټ يا قرض باندي وي. سرمايه بايد ستاسي راتلونکې څو کلنو لپاره اکتفاء وکړي تر څو ستاسي نوى کاروبار په ښه ډول سره روان شي. هره سرمايه چه ټاکل کيږي د کاروبار د اړين مصارفو او اجناسو له مخي وي نو هر کله مو چه خپل مصارف او اجناس( يا شايد خدماتي کاروبار ) وټاکل نو سرمايه هم ټاکل کيږي. وروسته له دي، تاسي کولاى شى چه د کاروبار د لا ښه والي لپاره خپله سرمايه کې نور هم زيادت راولى. که سرمايه د کاروبار د مالک لخوا شخصا نه شوه برابريدلى نو د بانکونو څخه د کاروبار پورونه اخيستلى شى چه وروسته بيا په معلومه موده کې تاديه کيږي.
موقعيت
د کامياب کاروبار لپاره مناسب، مزدحم او محفوظ ځاى انتخابول دي. کاروبار طبعا په يو مشخص ځاى کې وي کوم چه بايد مناسب وي او تر ډيره حده د خلکو ګڼه ګوڼه پکي وي. د کاروبار لپاره مناسب ځاى هغه دى چيرته چه ستاسي مشتريان د ډاډ او د پاک چاپېريال احساس وکړي. د چاپيريال تعين د کاروبار د ځاى اړوند رغنده رول لوبوي. پاکوالى او مشتريانو ته نزدي والى د بهترين موقيعت له ځانګړنو څخه دى. که تاسي خپلو پيريدونکو ته نږدي يې يا تاسي خپل عرضه کوونکو، خامو موادو، بانکونو، کار قوې، بريښنا، ګاز او داسي نورو ضروري شيانو ته نږدي نو وپوهيږٸ چه تاسي د خپل نوي کاروبار لپاره مناسب چاپيريال موندلى دى.
د فزيکې سهولتونو ټاکنه
د کاروبار لپاره بله مهمه ټاکنه د فزيکې سهولتونو ده. فزيکې سهولتونو کې به تاسي خپل د نوي کاروبار لپاره ثابتي شتمنى پيدا کوى. دغه ثابتي شتمنى په يوه مالي کال کې اختتام ته نه رسيږى او تر بل او بېا پسٸ بل او نورو مالي کلونو ته ادامه کوي. دا هغه مصارف دي چه تاسي يې expenditure بولى. د مثال په ډول زه غواړم يو خدماتي کاروبار شروع کړم چه هغه د يو پوهنتون پرانيسته ده نو زه اړين ېم چه ثابته شتمني ولرم تر څو زه چوکۍ او ميزونه، نصاب، تلويزونونه، کمپيوټري، محافظينو ته وسله او داسي نور پيدا کړم چه تر ډيرو مالي کلونو پوري ادامه وکړي. پرتله پردي، مونږ ځيني اوسنۍ شتمنياني لرو چه په يوه مالي دوره کې په استعمال رسيږي او تر بلي مالي دوري پوري نه رسيږي.
د پلان تطبيق
د کامياب او نوي کاروبار لپاره د يوه قوي پلان درلودل چه لږ تر لږه يو څو کلنو پوري وي. تاسي بايد د خپل نوي کاروبار لپاره داسي يو پلان جوړ کړٸ چه هغه فعاليتونه چه ترسره کيږي، د هغي لپاره يو تقسيم اوقات جوړ شي. داسي يو پلان چه ستاسي مالي حالت په تر راتلونکي کال يا راتلونکي څو کلنو کې په کوم ډول دي. امکان ولري چه تاسي په نفع کي يې نو تاسي ته لازما څه په کار دي چه بايد بيا ترسره شي او يا احيانا تاسي په تاوان کې ياست نو بايد د خپل پخواني حالت بيا راتګ لپاره کوم اقتدامات اړين دي چه اجراء شي. د پلان جوړولو برخه کې بايد خپلي ثابتي شتمنى، اوسنۍ شتمنى، د کاميابى د وخت کړنلاري، د تاوان يا سقوط د وخت حل لاري او داسي نوري برخي بايد تجديد نظر شي. د پلان په برخه کې بايد دي ته هم فکر وشي چه ستاسي دفتر، ماشينونه او اسباب په کوم کوم ځاى کې په کوم کوم ډول سره کيښودل شي. د کاروبار د پيل کيدو څخه وروسته ستاسي فعاليتونه بايد د د پلان سره يو شان وي. امکان ولري، ستاسي نوى کاروبار ډير زيات کامياب پرمخ لاړ شي او پلان نه وي خو شايد يو داسي وخت راشي چه بيا سقوط کوى او پلان او حل لاره نه وي. پلان بايد موثر او اغيزمن وي چه ستاسي کاروبار د پيل څخه موثر او اغيزمن شي.
د دفتر وسايل
د دفتر وسايل البته د کاروبار په ثابته شتمنى کې ذکر هم شول خو د هر کاروبار پيل د يو دفتر د جوړيدو څخه کيږي. او هر کله چه يو دفتر جوړيږي نو هغه وسايل غواړي او دغه وسايل د نوي کاروبار د ثابتي شتمنى څخه عبارت دي. د دفتر وسايل لکه چوکۍ، ميز، ټيليفون، ماشينونه، کمپيوټري، آير کنډيشنرز او داسي نور شامل دي.
د قانونې اړتياوو پوره کول
د سوداګرۍ په تعريف کې مونږ وايو چه هر هغه قانونې فعاليت چه د نفع لپاره صورت ونيسي سوداګري ده. نو کله چه هم تاسي يو نوى کاروبار پيل کوى نو د هغي قانونې اسنادو او جوازونو را خلاصول دي. نوى کاروبار بايد په هره معنى قانوي وي او د موجوده حکومت د نظارت لاندي وي او تاسي هم د ماليې په پريکړي سره خپل کاروبار ته د هماغه دولت تر سيوري لاندي په سالم ډول سره ادامه ورکړي. که چيري تاسي جواز او قانوني اسناد ونلرى نو بيا امکان ولري چه د دولت لخوا مو نوى پيل شوى کاروبار وتړل شي او ستاسي شتمني په خطر کې پريوځي.
د جاپان سترواک
اوس مهال د جاپان سترواک یوازنی هېواد مشر دی چې تر ټولو لوړ سلطنتي عنوان «سترواک» ورته کارول کېږي. د جاپان سلطنتي کورنۍ چې د خپل نوم یاماتو لړۍ له مخې پېژندل کېږي د نړۍ یو له لرغونو کورنیو څخه ده چې تاریخي ریښه یې له دریمې میلادې پېړۍ څخه تر شپږمې میلادي پېړې د کوفون دورې وروستیو ته اړندېږي. د کوجیکي او نیهون شوکي افسانوي روایتونو ته په پام جاپان له میلاد څخه په وړاندني ۶۶۰ کال کې د سترواک جیمو له خوا تاسیس شو.
له تاریخي پلوه د جاپان د امپراتور رول تر ډېره له تشریفاتي ډول څخه د سترواکۍ د واقعي حاکم په توګه رول لوبولو پورې متناوب پاتې شوی. په ۱۱۹۹ زکال کې د لومړني شوګانات له تاسیس څخه د جاپان سترواکانو د ډیری لویدیځو پاچاهانو پر خلاف د جګړې په ډګر کې د اعلی قوماندانانو په توګه ډېر کمه ونډه لرلې. د جاپان سترواکي تقریبا د تل لپاره د بهرنیو سیاسي ځواکونو له خوا په مختلفو کچو په کنټرول کې ساتل شوې. د بېلګې په توګه له ۱۱۹۲ زکال څخه تر ۱۸۶۷ زکال پورې په کاماکورا کې شوګانان یا د هغوی شیکن نایب السلطنتان د جاپان بالفعل واکمنان و، په داسې حال کې چې هغوی په اسمي توګه د سترواک له خوا ټاکل کېدل. په ۱۸۶۷ زکال کې له میجي بیارغونې وروسته سترواک په ټول قلمرو کې د واکمن قدرت څرګندويي کوله، هماغه ډول چې د ۱۸۸۹ زکال د میجي په اساسي قانون کې واضحه شوې وه. د ۱۹۴۷ زکال د اساسي قانون له تصویب وروسته د سترواک رول تشریفاتي بڼې ته تنزیل وکړ چې اسمي سیاسي ځواک یې هم نه درلود.
د نوولسمې پېړۍ له نیمايي وروسته د سترواک ماڼۍ ته کیوجو (宮城) او وروسته کوکیو (皇居) ویل کېږي چې د توکیو (د اوسني جاپان پلازمېنه) په زړه کې د ایډو پخوانۍ کلا پر ځای موقعیت لري. له دې وړاندې سترواکان د ۱۱ پېړیو لپاره په کیوتو (لرغونې پلازمېنه) کې استوګن و. د سترواک د زوکړې ورځ (اوس مهال د فبروري ۲۳ مه) ملي رخصتي ده.
ناروهیتو د جاپان اوسنی سترواک دی. نوموړی د ۲۰۱۹ زکال د مۍ په لومړۍ نېټه د خپل پلار سترواک اکی هیتو له ګوښه کېدو وروسته د جاپان د پاچاهۍ پر تخت کښېناست.
مشروطه واکمني
د ډېری مشروطه پاچایانو پر خلاف سترواک آن اسمي اجرایوي مشر هم نه دی. ډیری مشروطه پاچاهۍ په اسمي توګه اجرایوي واک پاچا ته ورکوي، خو پاچا د کنوانسیون پر بنسټ موظف دی څو د کابینې په مشوره ګام واخلي او یا هم د وزیرانو له خوا له خپلو واکونو ګټنه وکړي. په داسې حال کې چې د جاپان د اساسي قانون ۶۵مې مادې په واضحه توګه اجرایوي واک کابینې ته ورکړی چې مشري یې لومړی وزیر کوي. له دې سره سترواک د جاپان د خپلو دفاعي ځواکونو اعلی سرقوماندان هم نه دی. د جاپان د دفاعي ځواکونو د ۱۹۵۴ زکال قانون په واضحه توګه دغه مسئولیت لومړي وزیر ته سپارلی.
په داسې حال کې چې سترواک په رسمي توګه لومړی وزیر ګماري، خو د اساسي قانون شپږمې مادې بیا دا اړینه بللې چې د لومړي وزارت څوکۍ ته د ملي شورا له خوا ټاکل شوی نوماند پرته له دې چې سترواک یې د رد کولو حق ولري باید په خپله څوکۍ وګماري.
د جاپان د اساسي قانون شپږمې مادې لاندې تشریفاتي چارې سترواک ته اړوندې بللې دي:
پاچا ته اړوندې نورې چارې د اساسي قانون په اوومه ماده کې راغلي چې څرګندوي، « سترواک د وزیرانو د شورا په مشوره او تائید په ایالتي چارو کې د وګړو په استازیتوب لاندې اقدامات ترسره کولای شي»:
د اساسي قانون پر بنسټ د سترواک په منظمو مراسمو کې د توکیو په سلطنتي ماڼۍ کې د لومړي وزیر او قاضي القضات د لوړې مراسم او د وزیرانو شورا او ملي شورا ته د سلطنت له تخت څخه وینا کول شاملېږي. وروستي مراسم د شورا ګانو عادي او اضافي غونډو ته لار پرانېزي. عادي غونډې د هرې جنوري په میاشت کې د ولسي جرګې له نوو ټاکنو وروسته کېږي. اضافي غونډې بیا په معمول ډول د مني په موسم کې پیلېږي چې بیا وروسته له هغو دوام مومي.
بهېروي گوسوامي
زمرہ:صفحات مع کثیر میڈیا name birth_name
بهېروي گوسوامي (د نومبر په 12مه 1984کال زېږېدلې) د هندي فلمونو اداکاره او د تلویزیون کوربنه ده.
لومړنی ژوند
بهېروي گوسوامي په 12 نومبر 1984 کې په سویلي هند کې د دوه بېل نسلو والدینو په کور کې زیږیدلی و. د هغه پلار بنګالی او یو څه سویلي هندي دی پداسې حال کې چې مور یې کریول (افریقی او اروپایی) ده. بهېروي گوسوامي په شپږ کلنۍ کې انګلستان ته له هندوستانه لاړه او د ځوانې په توګه هندوستان ته راستنه شوه چې د ماډلېنګ او اداکارۍ مسلک تعقیب کړي. بهېروي گوسوامي د خپل ځوانۍ ډیره برخه په انګلستان کې تیره کړه.
ماډلینګ
بهېروي گوسوامي د "Pantaloons Model Quest" وګټله او د "AXN Hot & Wild" سیالۍ کې دویم راغی. ټایمز آف انډیا هغه د "هند پاریس هیلټن" په توګه بیان کړ چې له ټولنیز کولو سره مینه لري.
فلمونه او سينما
بهېروي گوسوامي خپل فلم په بهیا فری کې پیل کړ، چې د ساګر بیلارین لخوا لارښود شوی، او بیا یې د ماشومانو په کمپوزیټ انیمیشن فلم My Friend Ganesha 2 کې کار وکړ.
حوالې
وېشنيزه:1984 زېږېدنې وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:پښتو فلمونه وېشنيزه:هندي فلمونهب وېشنيزه:هندي فلمونه وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:پښتو سينما
برنارد مونتګومری
مونتګومري د لومړي ځل لپاره د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال د سلطنتي وارویک شایر ډلګۍ د ځوان افسر په توګه په جګړه کې برخه واخیسته. نوموړی د بلجیم بایول پولې ته څېرمه په میترن کې د یپرس د لومړۍ جګړې پر مهال د مخالفو ځواکونو د نښه ویشتونکي له خوا په ښي سږي کې وویشتل شو او ټپي شو. لویدیځې جبهې ته د لوی درستیزیت د افسر په توګه له را ګرځېدو وروسته نوموړي د ۱۹۱۷ زکال د اپرېل او مۍ میاشتو پر مهال د آرس په جګړه کې برخه واخیسته. نوموړي همدارنګه د ۱۹۱۷ زکال په وروستیو کې وړاندې له دې چې جګړه پای ته ورسي په پاشندیل جګړه کې یې د ۴۷ مې (د لندن د دویمې) فرقې د قوماندان په توګه برخه واخیسته.
د دواړو جګړو ترمنځ نوموړي وړاندې له دې چې د پیاده ځواکونو د ۹ مې لوا قوماندان او همدارنګه د ۸ مې پیاده لوا عمومي قوماندان شي؛ د پوځ د اولسمې ډلګۍ، سلطنتي پیاده ځواک او همدارنګه د سلطنتي وارویک شایر لوا د لومړۍ ډلګۍ قومانداني یې وکړه.
د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال د لویدیځې صحرا د عملیاتو پر مهال مونتګومري د ۱۹۴۲ زکال له اګست میاشتې څخه د ۱۹۴۳ زکال تر مۍ میاشتې پورې د العلمین په دویمه جګړه او همدارنګه په تونس کې د متفقینو د وروستۍ بریا تر مهاله د بریتانیا د پوځ د اتمې لوا قومانداني پر غاړه لرله. له دې وروسته نوموړي په سیسلي او ایټالیا باندې د متفقینو د بریدونو پر مهال د بریتانیا د پوځ د اتمې لوا قومانداني پر غاړه لرله او همدارنګه یې د ۱۹۴۴ زکال د جون له ۶ مې څخه د ۱۹۴۴ زکال د سپټمبر تر لومړۍ نېټې پورې د نورماندي جګړې (اوورلارډ عملیاتو) پر مهال د متفقینو د ځمکنیو پوځونو عمومي قومانده پر غاړه لرله. له دې وروسته نوموړي ته د اروپا په شمال لویدیځ کې د پاتې عملیاتو په ترڅ کې د پوځ د ۲۱ مې لوا قومانداني ور تر غاړه شوه چې د مارکېټ ګارډن په نامه عملیات هم په کې شاملېدل چې له راین څخه د تېرېدو په موخه و، خو وه نه توانېد.
هغه مهال چې د جرمني زرهي ځواکونو د بولج د جګړې په ترڅ کې په بلژیک کې د امریکايي ځواکونو سنګرونه مات کړل، مونتګومری ته د بولج د شمالي غاړې قومانداني وسپارل شوه. په دغه قومانداني کې د متحده ایالاتو د لومړي او نهم پوځ لنډ مهاله مشري شامله وه چې د بولج د شمال پر لور یې د جرمني د مخکې تګ مخه ونیوله، په داسې حال کې چې جرمنانو په سویل لوري کې د متحده ایالاتو د برید جنرال جورج پاتون تر مشرۍ لاندې د متحده ایالاتو دریم پوځ په شاه وتمباوه.
د مونتګومري تر قوماندې لاندې د پوځ ۲۱ مه لوا چې د متحده ایالاتو د پوځ ۹مه ډلګۍ او د متفقینو لومړنۍ هوايي ډلګۍ په کې شاملې وې د ۱۹۴۵ زکال په مارچ میاشت کې د پلنډر عملیاتو په ترڅ کې له راین څخه تېر شول او دوه اونۍ وروسته د متحده ایالاتو د پوځ لومړۍ ډلګۍ د رمیګان د جګړې پر مهال له راین څخه تېره شوه. د جګړې په پای سره د مونتګومري تر قوماندې لاندې ځواکونو د روهر پاکټ په نامه محاصره کې ونډه واخیسته، هالنډ یې آزاد کړ او د جرمني ډېری شمال لویدیځې برخې یې ونیولې. د ۱۹۴۵ زکال د می په ۲ مه شوروي اتحاد ته د برلین له تسلیم کېدو وروسته، مونتګومري د می په ۴ مه د اروپا په شمال لویدیځ لونبورګ هیث او د هامبورګ په سویل کې ځانته د جرمني ځواکونو تسلیم کېدل ومنل.
له جګړې وروسته نوموړی په جرمني کې د راین لپاره د ټولو بریتانوي ځواکونو درستیزوال شو چې بیا له ۱۹۴۶ زکال څخه تر ۱۹۴۸ زکال پورې د ټول سلطنتي ځواک لوی درستیز شو. له ۱۹۴۸ زکال څخه تر ۱۹۵۱ زکال پورې نوموړي د لویدیځ اتحاد د قوماندانانو د عمومي کمېټې د مشر په توګه خدمت وکړ. له دې وروسته نوموړي په ۱۹۵۸ زکال کې د خپل تقاعد تر مهاله په اروپا کې د ناټو سازمان د مخکښو متحدو هېوادونو د اعلی قوماندان د مرستیال په توګه خدمت وکړ.
شخصیت
مونتګومري د تدبیر او دیپلماسۍ نه لرلو له امله بدنامه و. تر دې پورې چې د هغه «ملاتړي» یا د سترواکۍ د پوځونو لوی درستیز جنرال آلن بروک په مکرر ډول په خپلو جنګي خاطراتو کې نوموړي ته اشاره کړې: «کېدای شي هغه نامحدودې تېروتنې ترسره کړي» او «زه اړ شوم څو هغه د زغالو له سر څخه د تدبیر د نه لرلو او همدارنګه د هغه ځان خوښونکي لیدلوري له امله چې د نورو احساساتو ته یې پام نه کاوه؛ را وباسم».
یو له دغه مواردو څخه چې د دغې موضوع څرګندويي یې کوله، د شمالي افریقا د عملیاتو پر مهال رامنځته شو؛ هغه مهال چې مونتګومری له والټر بدل سمیت سره شرط وتاړه چې کولای شی صفاقس د ۱۹۴۳ زکال د اپرېل تر نیمايي ونیسي. سمیت په ټوکو کې ځواب ورکړ چې که چېرې مونتګومري دغه کار وکړای شي، یوه بم غورځونکې الوتکه له یوې خدمتکارې سره ورکوي. د سمیت دغه خبره له یاده ووته خو مونتوګومري هغه له یاده وه نه ویستله او هغه مهال چې د اپرېل په ۱۰ مې یې صفاقس ونیو، سمیت ته یې پیغام ولېږه او «د خپلې جایزې غوښتنه یې وکړه». سمیت هڅه وکړه پر ده وخاندي، خو مونتګومري دا ټوکه نه بلله او پر خپلې الوتکې یې ټینګار درلود. هغه د ایزونهاور په څېر چې په دیپلماسۍ کې یې شهرت درلود د خپلې الوتکې له ترلاسه کولو یې ځان ډاډمن کړ، په داسې حال کې چې په ډېر زیات لګښت او بد احساس سره یې د کار ترسره کړ. آن بروک فکر وکړ چې دا یو بې معنی حماقت دی.
آنتوني بیور د جګړې د پای په وروستیو میاشتو کې د مونتګومري د معکوس تدبیر اړوند بحث کې نوموړی «زغم نه لرونکی» توصیف کړ. بیور وايي چې د ۱۹۴۵ زکال په جنوري میاشت مونتګومري هڅه وکړه د ۱۹۴۴ زکال په ډسمبر میاشت کې په اردنیز کې د جرمنانو د برید ضد وړتیاوو په ماتولو سره د بریتانیا (او ځان لپاره) د لا زیات اعتبار ادعا وکړي. دغه «کثیفې او ناوړې تېروتنې» دا ناشونې کړه چې چرچیل او فیلډ مارشال آلن بروک وکولای شي – د مونتګومري تر قوماندې لاندې- د جرمني له لارې برلین ته د یو فوري حرکت اړوند ایزونهاور متقاعد کړي. ایزونهاور د «ډېګر ټرسټ» عملیاتو عملي توب وه نه مانه، او په دې له وړاندې هوکړه شوې وه چې برلین به په راتلونکي کې د شوروي تر اشغال لاندې سیمه وي او هغه چمتو نه و چې له کومې ګټې پرته درانه تلفات ومني؛ همدا و چې ایزونهاور د بریتانیا وړاندیز له پامه وغورځاوه او د جګړې په ډګر کې یې خپلې محافظه کارانه ستراتیژۍ ته دوام وکړ چې له همدې امله سور پوځ له لویدیځو متفقینو وړاندې برلین ته ورسېد.
ستر اخلاق
ستر اخلاق يا ميتا اخلاق د ميتا فلسفې او اخلاقو په علم کې د اخلاقي قضاوت د طبيعت، پراختيا او معنا څېړي. دا د اخلاقو له درې څانګو څخه يوه ده، چې په عمومي ډول د فيلسوفانو له لورې څېړل کېږي؛ دوه نورې څانګې معياري اخلاق (د يو شخص د اوسېدلو او عمل کولو د څرنګوالي په اړه پوښتنې) او عملي اخلاق (په عمومي ډول مخالفتي ټاکلو حالتونو کې د سم چلند عملي پوښتنې) دي.
برنارد مونتګومری
شخصیت
د ۱۹۴۵ زکال په اګست میاشت په داسې حال کې چې بروک، اندرو کانینګهام او چارلز پورتال د پوځ د لوی درستیز په توګه د خپل احتمالي ځای ناستي اړوند بحث کاوه، دوی دې پایلې ته ورسېدل چې مونتګومري د لوی درستیز په توګه د پوځ لپاره ډېر په ګټه تمام کېدلی شي، خو هغه چندان محبوبیت نه لري. له دې سره هم د پوځ لویې برخې، کانینګهام او پورتال په کلکه سره د دې ملاتړي و چې مونتګومري د بروک له تقاعد وروسته د هغه ځای ناستی شي. د لومړي وزیر وینسټون چرچیل د یو نږدې ملګري له قوله راغلي چې لومړي وزیر د مونتګومري اړوند داسې ویلي: «په ماته کې، نه ماتېدونکې؛ په بریا کې نه زغمل کېدونی».
ستر اخلاق
په داسې حال کې چې معياري يا قانوني اخلاق د «زه بايد څه وکړم؛» په څېر پوښتنې په نښه کوي او د کړنې ځانګړي لارې چارې او اصول ارزوي، ميتا يا ستر اخلاق د «ښه والی څه شی دی؟» او «څنګه کولی شو ووايو، چې څه شی له ناوړه څخه غوره دي؟» په څېر پوښتنې ځوابوي، د معياري نظريو پر بنسټيزو انګېرنو د پوهېدلو هڅه کوي. يو بل توپير چې زياتره وخت د دواړو تر منځ کېږي، دا دی چې معياري اخلاق لومړۍ درجه يا بنسټيزې پوښتنې رانغاړي او ستر اخلاق دويمه درجه يا رسمي پوښتنې تر بحث لاندې نيسي.
د نظرياتو ځيني متخصصين يا تيوريسټان استدلال کوي، چې د رښتينو اخلاقي نظريو د مناسبې ارزونې او د عملي اخلاقي پرېکړو کولو لپاره د اخلاقيت يو ميتافزيکي دليل ته اړتيا ده؛ له مخالفو اړخونو څخه ځيني نور استدلال او وړانديز کوي، چې د مناسبو کړنو په اړه د اخلاقي قضاوتونو څېړل موږ ته د اخلاقي طبيعت د يو رښتيني دليل لارښوونه کولی شي.
ميتا-اخلاقي پوښتنې
د ريچارد ګارنر او برنارد روسن له نظره درې ډوله اخلاقي ستونزې يا درې عمومي پوښتنې شته:
ګارنر او روسن وايي، چې يادو درې بنسټيزو پوښتنو ته ځوابونه «بې تړاوه نه دي او ځيني وختونه به يوې پوښتنې ته ځواب په پياوړي ډول يوې بلې پوښتنې ته د ځواب وړانديز وکړي يا يې ان ځواب راونغاړي». ميتا اخلاقي نظريه د معياري اخلاقي نظريې د زيات ښه، زيات ناوړه، ښه، ناوړه يا خراب په څېر د ځانګړو ټاکنو د ارزولو هڅه نه کوي؛ که څه هم ښايي د معياري اخلاقي ادعاوو د اعتبار او معنا په اړه ژورې پايلې ولري. د پورتنيو درې بېلګو پوښتنو د هرې يوې ځواب به په خپله يوه معياري اخلاقي څرګندونه نه وي.
اخلاقي سيمانټيکس
اخلاقي سيمانټيکس «د اخلاقي اصطلاحاتو او قضاوتونو معنا څه ده؟» پوښتنې د ځوابولو هڅه کوي»، چې ځوابونه يې ښايي د دوه نورو پوښتنو د ځوابونو پايلې يا وړانديزوه هم ولري.
ادراکي نظريې
ادراکي نظريې د نا ادراکي نظريې خلاف په پام کې نيسي، چې ارزونکي اخلاقي جملې وړانديزونه څرګندوي (لکه: دوی «رښتيا مناسب» يا «رښتيا توليدونکي» دي، د سم يا ناسم وړ دي). د ادراکيت زياتره ډولونه په دې باور دي، چې دا ډول ځيني وړانديزونه (د اخلاقي رياليزم او اخلاقي معروضيت په ګډون) سم دي، چې د دوی دا باور د تېروتنې د نظريې خلاف دی، چې ادعا کوي چې ټول وړانديزونه ناسم دي.
اخلاقي واقعيت پالنه يا رياليزم
اخلاقي واقعيت پالنه په پام کې نيسي، چې دا ډول وړانديزونه د پياوړو يا خپلواکو ذهني حقيقتونو په اړه دي، چې د کوم شخص يا ډلې د ذهني يا موضوعي نظريې په اړه حقيقتونه نه دي، مګر د نړۍ د عيني يا واقعي بڼو په اړه دي. ميتا اخلاقي نظريې په عمومي ډول د رياليزم د يوې بڼې يا اخلاقي حقيقتونو ته په پام سره د رياليزم ضد د درې بڼو له ډلې د يوې بڼې په توګه ډلبندي کېږي: اخلاقي موضوعيت يا ذهن پالنه، د تېروتنې نظريه يا نا ادراکيت. واقعيت پالنه دوه مهم ډولونه لري:
اخلاقي ذهن پالنه يا موضوعيت
اخلاقي ذهن پالنه د حقيقت پالنې يا رياليزم ضد اخلاقو يو ډول دی. دا ډول په دې باور دی، چې اخلاقي څرګندونې د هرې ټولنې، د هر فرد يا د ځيني ځانګړي شخص د خلکو د کړو وړو او يا ټاکلو کړنلارو له مخې سم يا ناسم ګڼل کېږی. د ذهن پالنې يا موضوعيت زياتره بڼې نسبيتي دي، مګر ځيني د يادوني وړ نړۍ پال ډولونه يې هم شته:
د تېروتنې نظريه
د تېروتنې نظريه چې د حقيقت پالنې ضد اخلاقو يو بل ډول دی، په پام کې نيسي چې که څه هم اخلاقي ادعاوې بايد چې وړانديزونه څرګند کړي، مګر دا ډول ټول وړانديزونه ناسم دي. په دې ډول د تېروتنې نظريې له مخې «وژل په اخلاقي ډول ناسم دي» او «وژل په اخلاقي ډول روا دي» دواړه ناسمې څرګندونې دي. جی ال ماکي “J. L. Mackie” ښايي د دې نظريې تر ټولو پېژندل شوی وړاندې کونکی وي. دا چې د تېروتنې نظريه د اخلاقي حقيقتونو شتون نه مني، نو د همدې له امله اخلاقي هيڅ پالنې او په همدې ډول اخلاقي شک پالنې ته اړتيا لري؛ که څه هم هيڅ پالنه او شک پالنه يوه هم د تېروتنې نظريې ته اړتيا نه لري.