cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دغږیزې ککړتیا اغیزې په انسانانو
د غږيزې ککړتيا د خپرېدو جايز حد
په عامه ځايونو او کارخانو کې د غږيزې ککړتيا جايز حد د (٧٠ دسي بل ) په شاوخوا کې او د راکړې ورکړې په مرکزونو کې د ورځې له پلوه (٦٥دسي بل ) او د شپې له پلوه (٥٠دسي بل ) دى. په غرنيو سيمو او د خرڅلاو په ځايونو کې د غږيزې ککړتيا جايز حد په ورځ کې (٦٠ دسي بل) او په شپه کې ( ٤٥دسي بل ) دى. د تفريح په ځايونو او په روغتونونو کې د غږيزې ککړتيا جايز حد په ورځ کې ( ٤٥ دسي بل ) او په شپه کې ( د شپې ١٠ بجو څخه د سهار تر ٦ بجو پورې) (٣٠دسي بل) دى. تر اوسه پورې په پوره توګه نده څرګنده شوې چې د دسي بل اندازې دې په دقيقه توګه د غږ د مزاحمت کچه وټاکي. د قبلولو وړ غز او د ناڅاپي او ناغوښتنې غږ تر منځ اختلاف د شخص پورې تړاو لري او دا ښکاره خبره ده چې دغه کار د غږ  دقيقه اندازه کول د ستونځو سره مخ کوي. د غږ په وړاندې د انسان غبرګون د غږ ذهني عواملو ( د غږ لوړوالى ) او فرکانس پورې او همدارنګه د عيني عواملو لکه د غږ د ليږدوونکي مقبوليت او نه مقبوليت پورې اړه لري. همدارنګه د غږ په وړاندې د انسان  د تحمل او حوصله مندۍ درجه د ځان او وخت پورې هم تړاو لري. د شپې لخوا د غږ په وړاندې د انسان د تحمل کچه د ورځې په پرتله کمه وي. کله چې د ناغوښتې غږونو شمېر او ډولونه په يو چاپيريال کې زيات شي، د چاپيريال د ککړتيا لامل کيږي.
د غږيزې ککړتيا سرچينې
په ښارې چاپيريال کې د شورماشور عمده لامل د ليږد راليږ د وسايل دی چه موټری، الوتکی او اورګاډي پکې شامل دی. د ښارونو په غږيزی ککړتيا کې د ليږد راليږد ترافيکي وسايل لکه لوی موټر، تيز رفتار موټر، موټرسايکل او داسې نور عمده ونډه لري. همدارنګه د ښاري ټولنو د غږيزی ککړتيا نورې منابع صنعتي فعاليتونه عمراني فعاليتونه او د ژوند په چاپيريال کې د ماشينونو او توليدي دستګاه ګانو شتون دی چه هر يو يې د ژوند د چاپيريال په غږيزی ککړتيا کې برخه لري.
غږيزه ککړتيا ګڼې نورې سرچينې
هم لري، چې د ځينو څخه يې په لاندې ډول يادونه کوو: ✓	په ښارونو کې د لويو او وړو فابريکو شتون. ✓	د زړو موټرو، ريکشو او دارنګه نورو وسايطو تګ راتګ. ✓	په ښاري سيمو کې د ترانسپورتي وسايلو زيات شتون. ✓	په ښاري سيمو کې د بې ځايه او لوړو اوازونو هارن وهل. ✓	په ميدان هوايي کې د طيارو ښکته کيدل او پورته کيدل ✓	د اورګاډو تګ راتګ ✓	د ساختمانونو جوړول ✓	د سرکونو برمه کول ✓	د تيږو ماتول ✓	د ودونو په مراسمو کې د موسيقي الاتو د لارې د اوازونو توليدول ✓	د حيواناتو اوازونه لکه سپى، پيشکه.... ✓	د لوډسپيکرونو اواز همدارنګه د موفقيت له مخې د غږيزې ککړتيا سرچينې په لاندې ګروپونو ويشل کيږي: 1.	داخلي يا کورنۍ سرچينې (Indoor Sources): د غږيزې ککړتيا داخلي سرچينې د راډيو، تلويزيون، پکې، کولر، برقي جارو، ايرکنديشن، د کورونو اسباب او د کورني تاوتريخوالي څخه عبارت دى. 2.	بهرنۍ سرچينې (Outdoor Sources): لوډسپيکر، صنعتي فعاليتونه، موټر، اورګاډى، طيارې، په بازارونو کې ګڼه ګوڼه، اجتماعي او فرهنګي مراسم، د ودونو مراسم، موسيقي او داسې نور د غږيزې ککړتيا بهرنۍ سرچينې بلل کيږي. د استراليايي پوهانو لخوا يوه څيړنه تر سره شوى ده چې : داوريدلو هغه الې چې د موسيقي د اوريدول لپاره په اوونۍ کې تر (٦) ساعتونو زيات واوريدل شي په (٣٠) کلنۍ کې به د اوريدلو حس راټيټ شي. همدارنګه د هانګ کانګ د قوانينو له مخې د صنعتي فابريکو مشر به نه شي کولى چې د کارکوونکو څخه غوښتنه وکړي چې د (90Db) څخه لوړ غږ ځايونو کې له وقفې پرته له (٨) ساعتونو څخه پرته ډيره موده کار وکړي.
د غږ د ککړتيا ارزونه:
په هغه صورت کې چه ونه غواړو د چاپيريال د غږيزی ککړتيا ارزونه په فني ډول وکړو ، اړينه ده چه څلور بيل بيل پړاوونه شاته پريږدو. دغه پړاوونه په لاندې ډول دي: 1.	د غږيزی ککړتيا د سرچينو پيژندنه. 2.	د غږ اندازه کول. 3.	د باوري ستاندرد پواسطه د ارزښتونو پيدا کول. 4.	د ټاکلو حدوداتو څخه د لوړوالی په صورت کې کنترولی کړنی سرته رسول. په لومړي قدم کې لازمه ده چې د پام وړ موقعيت وضعيت د غږيزی ککړتيا له پلوه په کيفي توګه وڅيړل شي پدی پړاو کې درې پوښتنې طرح کيږي: 1.	ايا د غږ ستونزه شتون لري؟ 2.	د غږ کچه په محل کې څومره ده، ايا د جايز حد څخه لوړه ده؟ 3.	غږ له کومې منبع څخه توليد شوی، اياکيدای شي چه کنترول شي؟ ددی پوښتنو د ځوابونو لاس ته راوړلو لپاره همدا بسنه کوي چې د بيلګې په توګه د يو توليدی صالون د يو کار کوونکي سره خبري وکړو، البته پداسې وضعيت کې چې وشو کولای پدې صالون کې له هر چا سره د يو متر په واټن خبرې وکولای شو. حتماً پدغه ځای کې د غږ کچه پداسې اندازه کې نده چه د انسان د اوريدو سيستم تخريب کړی خو برعکس که چيری د مقابل کس د خبرو اوريدو لپاره د ۲۰ تر ۴۰ سانتي متره واټن کې لوړ غږ ايستلو ته مجبور شو نو د غږ شدت به له جايز حد څخه پورته ولاړ شي او کيدای شي چه د کار کوونکی د اوريدو د حس د ضعيفه کيدو سبب شي. پداسی شرايطو کې لازمه ده چه دوهم پړاو ته وردننه شو چه پدی مرحله کې دغه موضوع د تجهيزاتو څخه په استفادې سره کاملاً په کيفي توګه څيړل کيږي خو په دوهم پړاو کې د غږونو د شدت او فرکانس کچه د يوی دستګاه پواسطه د کميت له پلوه اندازه کيږي او د پام وړ موقعيت کې د غږيزی ککړتيا وضعيت د باوري ستاندردونو مطابق پرتله کيږي او ارزول کيږي. که چيرته پدی پړاو کې کومه ستونزه منځ ته رانشي نو دريم پړاو ته ننوتل نفي کيږي خو که چيری د غږيزو څپو کچه د جايز حد څخه لوړه وی نو بايد دريم پړاو ته ننوځو او د اصلاحي طريقو په عملي کولو سره د غږ د کچې د راټيټولو او د هغې د کنترول لپاره عملاً لاس په کار شو.
دغږيزې ککړتيا اغيزې
(Effect of Noise Pollution) په منظم ډول د غوږونو څخه استفاده کول يو حياتي اهميت لري. په ثابت ډول سره د لوړې غږيزې ککړتيا په وړاندې موقتي يا دايمي کميدل د غږ د حجم په مودې او تکرار پورې اړه لري، هر څومره چې د غږ لوړوالى او تکرار زياتيږي په هماغه اندازه يې اغيزې هم زياتې وي. د هوا د ماليکيولونو اهتزاز او د فشار د دوامداره اغيز له امله غږ ( اواز ) رامنځته کيږي. دغه موج په طولي ډول په هوا کې خوريږي اود يوې معينې فريکونسي په شاوخوا کې د انسان پواسطه د حس کيدو وړ ده، نو په دې اساس صوتي موج د ميخانيکي امواجو په شکل دى، چې په طولي توګه خوريږي او د غوږ سره د لګيدو په صورت کې د اوريدلو احساس رامنځته کوي. ميخانيکي امواج کولاى شي د بيلابيلو فريکونسيو په صورت کې په چاپيريال کې خورې شي. د انسان لپاره د درک وړ فريکونسيو حد او اندازه (٢٠ څخه تر ٢٠٠٠) هرتز پورې ده. هغه امواج چې د ٢٠ هرتز څخه کم وي انسان يې د اوريدلو توان نه لري او که د ٣٠٠٠٠ هرتز څخه لوړ وي هغه ته لوړ غږ ويل کيږي چې انسان ته صحي ستونزې رامنځته کوي. د غږيزې ککړتيا له امله د اوريدلو حس د لاسه ورکول کيږي، همدارنګه شور ماشور هم د انسان لپاره خطرناک بلل کيږي. د ١٠٠ ډيسي بل غږ د شدت له مخې د غږ اوريدل د لسو دقيقو لپاره ديته اړتيا ليدل کيږي چې د ٢٠ دقيقو لپاره په يوه ارام چاپيريال کې استراحت ته اړتيا لري. د غږيزې ککړتيا چانبي عوارض په لوړه کچه سره عصبي ستونزې رامنځته کوي. د انسان په روغتيا باندې د ناخوښه اوازونو غير مستقيمې اغيزې د عصبي عصبانيت، عصبي شوک، روحي او جسمي خستگي، ويره ، حساسيت، د بدن د تعادل د لاسه ورکول، ځان وژنه او قتل ته ميلان لرل، د سترگو د ليد کمزوړتيا ، د جنسي قوې کمزورتيا ، قلبي ناروغۍ، سوء هاضمه، د معدې پړسوب او نورو څخه عبارت دي.
له غږ څخه پيدا کيدونکې ناروغۍ او تاوانونه
(? Noise Causing Dieses) څېړنو ښودلې ده چې لوړ او تېز غږونه د انسان په روغتيا باندې بدې اغيزې لري. په عمومي توګه تېز غږ په اسنانانو باندې په مستقيمه او غير مستقيمه توګه اغيزې لري. له هغه ساده عوارضو څخه چې د غږ له امله  يو انسان ته پيدا کيږي، يو هم د اوريدلو د قدرت ضعيف کيدل  او حتى د لاسه ورکول دي. پرله پسې غږونه که څه هم يو انسان ونه ځوروي خو بيا هم د انسان لپاره زيان لري او د غږونو په وړاندې د غوږ حساسيت راکموي. که چيرې يو انسان د (١٠) دقيقو لپاره د (١٠٠) دسي بل په اندازه شديد غږونه واوري نو اړينه ده چې ورپسې بايد د (٢٠) دقيقو لپاره په يو ارام چاپيريال کې استراحت وکړي تر څو د دغو غږونو اغيزې جبران شي. هغه ناروغي چې د چاپيريال د غږيزې ککړتيا له امله انسان پرې اخته کيږي، ډيرې يې ذهني عوامل لري. پر انسان باندې د غږ مستقيمې اغيزې د اوريدلو د حس کموالى او کمزورتيا ده او په زيات شدت کې کوڼوالى رامنځته کوي او غير مستقيم اغيزې له عصبي حساسيت، شديد غبرګون او پارونه د عضلاتو کلکوالى، عصبي شوک، روحى او جسمي ستوماني، د سر ګيجوالى، ماليخوليا، ډار او انديښنه، عصانيت، الرژي او حساسيت، د بدن تعادل د لاسه ورکول، ځان وژنې او قتل ته ليوالتيا د ليدلو حس ضعيفوالى، د جنسي قوت ضعيف کيدل، د زړه مرضونه، د معدې تورم او اختلال او د هاضمې خرابوالي څخه عبارت دى. په عمومي توګه کولای شو چه
پر انسان باندې د غږيزی ککړتيا اغيزې
په لاندې برخو وويشو: 1.	د اوريدلو د حس کموالی 2.	کلينکي اغيزې 3.	بستريزی اغيزې 4.	پر خوب باندې اغيزې 5.	روحي او رواني اغيزې 6.	په نويو زېږېدلو ماشومانو باندې اغيزې 7.	په خبرو کې اختلال او ګډوډي 8.	پر نباتاتو او څارويو باندې د غږ اغيزې: 9.	په زړه او رګونو باندې اغيزې 10.	دايمي کڼيدل
کلينکي اغيزې
د غږ د نورو نامطلوبو اغيزو څخه چې د انسان په روغتيا باندې لري د سر درد، سوء هاضمه، قبضيت، د معدې او کولمو زخم، د پوستکي حساسيت او خارښت، عصبي نارامتيا، د وينې د فشار لوړوالى، د زړه دريدل او بالاخره په خوب کې د ګډوډۍ څخه عبارت دي. په دوامداره توګه لوړ غږ د ادرنالين او کورتيزول د هارمونونو د زياتوالي باعث ګرځي. د ادرنالين هورمون د زړه د ضربان د زياتيدو او کورتيزول هارمون په شخص کې د استرس او اضطراب د لوړيدو باعث ګرځي. غږ د زيات شدت په اساس د وينې فشار په ځانګړي توګه د جمجمې داخل فشار پورته ځي، د لاړو ( توکاڼو ) ترشحات کميږي چې ورسره خوله وچيږي. همدارنګه د لوړ غږ سره د مخامخ کيدو په صورت کې زړه بدوالى (Nausea)‌ ، ستومانتيا، روحي او رواني ستونزې او د پوستکي حساسيت رامنځته کيږي.
بستريزې اغيزې:
د لوړو او ازاروونکو غږونو د نامطلوبو اغيزو څخه يو هم بستريزی اغيزې دی چه له امله يي د هاضمې سيستم خرابيږي، د معدی او کولمو زخمونه پيدا کيږي. د سر درد او کچوالی خارښت او د پوستکي حساسيت ، عصبي ناراحتي، د رګنو تنګوالی د وينې فشار ، د زړه سکته او په خوب کې اختلال رامنځ ته کيږي. دوامداره غږونه د وينې د کور تيزول او ادرنالين هورمونونو د زياتوالي سبب کيږي چه ادرنالين د زړه ضربان زياتوي او کورتيزول په انسان کې د پريشانی او خپګان باعث ګرځي په شديدو لوړو غږونو او شورماشور کې د بدن د وينې فشار په خاصه توګه د جمجمې په دننه کې لوړ ځي، د خولې ترشحات کميږي او خوله وچيږي اوهمدارنګه د کولمو په حرکتونو کې هم اختلال رامنځ ته کيږي. په لوړو غږونو ( د موتور غږ ) کې واقع کيدل لاندې حالتونه رامنځ ته کوي: د سرګيچوالی، زړه بدوالی، روحي نا ارامي او ستوماني، د پوستکي تحريک او د پوستکي لړزه.
ځوان غږ اونیزه
ځوان غږ اونیزه دا په لوګر ولایت کې د ځوانانو له لوري چاپېدونکې اونيزه وه، چې مشري يې عبيد اورمړ کوله، په ۱۳۸۸ کال کې رامنځته شوه؛ خو له له تیرې څه مودې راهيسې د نامعلومو دلايلو له مخې تړل شوې ده.
دغږیزې ککړتیا اغیزې په انسانانو
په خوب باندې اغيزې
خوب ځانګړي دوراني بدلونونه لري چه دغه بدلونونه خوب له پيل څخه وروسته د شپې په اوږدو کې ۴ تر ۵ ځله زياتيږي او يا هم کميږي. دی موضوع ته په پاملرنی سره خوب په پنځه برخو ويشل کيږي چه له صفر څخه تر څلورو پورې دی. د صفر پړاو د ويښتوب پړاو دی او څلورم پړاو د خوب تر ټولو ژور پړاو دی چه د dream  يا د رويا په نامه ياديږي. لوړ غږ د خوب په مخنيوي کې اساسي رول لوبوي. هغه سيمې يا ځايونه چې د لوړ غږ سرچينې ورته نږدې وي د دې ځايونو خلک د خوب د ستر نعمت څخه بې برخې دي. خوب الهي ستر نعمت دى چې د شپې لخوا خوب د بدن ټول غړي د ورځې د کارونو په سرته رسولو کې د ارامتيا يوه ښه برخه ګڼل شوى ده. د طب ډاکټران دا سپارښتنه کوي چې يو کس بايد په څلورويشت ساعتونو کې د (٦-٨) ساعتونو پورې خوب وکړي. د خوب د مخنيوي لاملونه ډير دي ، ليکن يو هم د لوړ غږ اوازونه دي چې د يو شخص د خوب مخنيوى کوي.
روحي او رواني اغيزې
په انسان کې د پريشانې او خپګان د رامنځ تکيدو يو لوی لامل نامطلوبنه غږونه دی. د لوړو او ناغوښتو اوازونو په وړاندې دوامداره واقع کيدل، د عصبانيت د ايجادولو او د عکس العمل او غبرګون د تحريکولو باعث کيږي. اعتقاد پر دی دی چه لوړ غږونه او شورماشور د روحي او رواني  ناروغيو مستقيم لامل دی او ممکنه ده چه د غږونو شدت دغه ناروغي زياته کړي. هغه شواهد چه دغه موضوع څرګنده او جوته کړی، ډير کم دی او دا موضوع اکثراً د کلينيکي او بستريزو اغيزو پر اساس سنجول کيږي. د ضعيفه شواهدو د شتون سره سره دغه شواهد پردی دلالت کوي چه د چاپيريال غږونه د انسانانو په روحي سلامتيا منفي اغيزې لري.
په جنين باندي د غږ د ککړتيا اغيزی
کيدای شي چه شورماشور د جنين د سقط ( زيان ) سبب واوسي، شورماشور د ميندو د پريشانې سبب کيږي. دغه پريشاني او خپګان د رحم رګونه چه جنين ته د خوړو او اکسيجن رسولو دنده په غاړه لري، منقبض کوي ځکه خو نوی زيږيدلی ماشومان غالباً د لږ وزن سره نړی ته راځي. لوړ غږ د دې باعث کيږي چې ماشومان بې وخته ، کم وزنه او معيوب تولد شي او حتى ځينې وخت د جنين سقط يو د عواملو څخه بلل کيږي. جنين د دې قدرت لري چې مختلف ليول اوازونه حس کړي. هغه ښځې چې حامله وي بايد د (١٥-٦٠) ورځې وروسته د حاملګۍ څخه بايد د ډير شور څخه ځان وژغوري، ځکه چې په دې وخت کې د جنين اصلي عضوې، اعصاب او نور سيستمونه د جوړيدو او تشکيل په حالت کې وي.همدارنګه لوړ اوازونه د حامله دارو ميرمنو استرس (Stress) سبب کيږي. دغه سترس د رحم رګونه چې جنين د غذايي موادو او اکسيجن د تر سره کولو دنده لري ، منقبض او تنګيږي نو ځکه نوى زيږيدلى ماشوم په لږ وزن دنيا ته راځي. د دې تر څنګ لوړ اواز په ميرمنو کې د بعضې هورمونونو د کمښت سبب ګرځي چې د جنين په رشد او انکشاف باندې اغيزه اچوي.
په خبرو اترو کې اختلال
لوړ اوازونه کولى شي چې د خبرو په کولو کې بې انډولي رامنځته کړي او همدارنګه په مکالماتو او خبرو کې د غږ داخليدل په پراخه کچه د انسان د ناتوانی او بې وسۍ سبب گرځي د بيلګې په توګه په خبرو کې د تمرکز کمښت، د چټکتيا کمښت، پخپل ځان د باور کمښت ،  د درک کولو د قدرت راټيټيدل ، په نفس باندې د اعتماد کموالى، عصبانيت، د پوهې د کچې کموالى او په انساني اړيکو کې د ستونزو څخه يادونه کيږي.
په زړه او رګونو باندې اغيزې
که چير د غږيزې ککړتيا وخت زيات شي د يوې خوا څخه د اوريدلو حس کې کموالى راځي او د بلې خوا قلبي او عروقي خطرات زياتيږي، د نمونې په توګه که چيرې يو کس د (٨) ساعتونو لپاره په مسلسله توګه د (٧٠) دسي بل اواز سره مخامخ شي د وينې فشار يې (٥ – ١٠ ) پورې لوړيږي. ځينې څېړنې ښايي چې د (١٦٠) ډسې بل اواز د وينې فشار لوړوي، د بدن د تودوخې درجه ټيټوي او همدارنګه په مسلسله توګه اوازونه د رګونو د انقباض باعث ګرځي. څېړنې ښايي هغه کسان چې د اره کشۍ په ماشينونو باندې هره ورځ (125 Db) غږ سره سر او کار لري، کله چې دوى د شپې لخوا خپلو کورونو ته ځي ګوتې يې شنې او وروسته بيا سپينيږي چې د وازواسپاستيک (Vasospastic) د ناروغۍ نښې پرې ليدل کيږي، چې په پايله کې رګونه انقباض کوي. دغه نارامي د ګوتو د رينال (Renal) يا د مړو ګوتو سره پيژندل شوي دي.
دايمي کڼيدل
د۷۰ دیسي بل دسطحي لرونکي غږ سره د۸ ساعتو نودمخامخ کیدو په صورت کي دویني فشار ۵ـ۱۰ میلي متر ستون سیماب ته لوړیږي.داوریدلودوړتیا له لاسه ورکول په ۸۰ــ۹۰ دیسي بل اوازکي شروع کیږي ډیرالکترونیکي موټرونه تر 80dB لوړاوازلري د اوريدلو وړتيا د لاسه ورکول په (80-90Db) کې پيل او په (140 Db) کې د دردناکه حالت او په (180 Db) کې کولى شي  چې يو شخص ووژني. د غږ ( اواز ) د زغم اندازه (Level of Tolerance) 1.	د روغتيا نړيوال سازمان (WHO) لخوا د ورځې د پلوه د اواز اندازه (45Db) اود شپې لخوا (35Db) ښودلې ده، هر هغه اواز چې د (80Db) څخه لوړ شي خطرناک بلل کيږي چې په اولو مرحلو کې موقتي او بيا وروسته دايمي د اوريدلو ستونزې رامنځته کوي. 2.	د غږ د زغم نورماله اندازه (80Db) ښودل کيږي، لکن د اوږدې مودې لپاره د غوږ  دايمي، موقتي زيان سبب ګرځي.
3.	د اوريدلو د وړتيا د لاسه ورکول د (70 - 90 Db) کې پيل کيږي. 4.	په (140 Db) کې غږ يو دردوونکى غږ دى. 5.	په (130 Db) کې د غږ اوريدل د غوږونود درد سبب ګرځي، ځکه چې د غوږ پرده پداسې حال کې په شدت سره اهتزاز کوي، 6.	که چيرې د غږ اندازه (150 Db) ته ورسيږي د  غوږ د پردې يا د غوږونو د هډوکو زيانمن کيدو سبب ګرځي او کوڼوالى رامنځته کوي او د غوږ پردې څيريږي. 7.	که د غږ اندازه (180 Db) ته ورسيږي د يوه شخص د مړينې سبب کيږي. 8.	(85 – 90 Db) د غږ د شدت په اساس يواځې د اوريدونکي حس زيان ګوري.
د غږيزی ککړتيا ستندردونه:
په وروستيو دوه لسيزو کې د نړۍ په ډيرو هيوادونو کې د غږيزی ککړتيا موضوع ته خاصه پاملرنه رامنځ ته شوی چه له امله يي پدغه هيوادونو کې غږيزی ککړتيا سره د مبارزې په موخه ځانګړی قوانين او اصول وضع شوی چه د غږيزی ککړتيا په کمښت او مخنيوي کې ګټور ثابت شويدي. په دي معني ځيني هيوادونه دي چي دغه ستونزه يي په جدي ډول تر څار لاندي نيولي او کوښښ کوي چي ياد ګواښ په هر قيمت وي له منځه يو سي په لاندې جدول کې زمونږ د هيواد د سميه ييزې اوسيدنې سټندرد چې د چاپيريال ساتنې اداره پواسطه اعلان شوى دى ، ګورو چې دغه سټندرد ته په کتو سره زمونږ د هيواد ښارونه په پنځه برخو ويشل شويدي: شمېره منطقه روزانه د ٧ بجو څخه د شپې تر ١٠ بجو پورې (db)a د شپې د١٠بجو څخه د ورځې تر٧بجو پورې (db)a ١ د اوسيدنې ځايونه ٥٥ ٤٥ ٢ سوداګريز او اوسيدنې ځايونه ٦٠ ٥٠ ٣ سوداګريز ځاى ٦٥ ٥٥ ٤ صنعتي او اوسيدنې ځايونه ٧٠ ٦٠ ٥ صنعتي ځايونه ٧٥ ٦٥
ځينې هغه غږونه چې مونږ ورسره په ورځني ژوند کې مخامخ يو. د خوريدو سرچينې په Db سره د غږ اندازه انساني احساس د ونو د پاڼو ښوريدونکى اواز 20 ډير آرام د راديو څخه د موسيقي ارام غږ 40-45 آرام عادي خبرې کول او خندا 50-65 ورو-تر اوچته پورې په (٥) مترۍ کې باربري لارۍ 85-95 ډير لوړ د سپکو نقليه وسايطو تګ راتګ 55 آرام برقي اره له (١٥) مترۍ واټن څخه 80 ستړى کيدونکى اواز د الوتکې غږ په (٣٠٠) مترۍ کې 100 ډير لوړ الوتکه د پرواز په وخت کې 130 د غږد درد سبب ګرځي راکټ د پورته کيدو په وخت کې 190 د غوږ د درد سبب ګرځي جيټ الوتکه 140 د زغملو وړ نه دى د ايربس طياره په (٢٥٠) مترو کې 120 درد راوړونکې مرحله نرم غږ 30 ډير ارام برقي جارو په (٣٠) مترو کې 70 .... موټر سايکل 88 .... د کبلو د قطع کولو ماشين 85 .... اورګاډى 100 .... د کوهي د ايستول برمه 110 .... رعد او الماسک 120 ....
د انسان د غوږونو فزيولوژي:
د انسان غوږ له درې برخو ( دننه برخه، منځنۍ برخه او بهرنۍ برخه ) څخه جوړ شوی چه هر ه برخه يي له شاوخوا څخه صوتي څپې راټولوی او له متمرکز کولو څخه يي وروسته د اوريدو مجرا ته ليږدوی. دغه څپې د همدې مجرا له طريقه د غوږ دننه انتقاليږي. دغه څپې د درې ګونو هډوکو پواسطه د صماخ پردې سره لږيږي او دغوږ دننه ( چه د حلزون شکل لري ) لار پيدا کوي. د غوږ حلزون ډوله برخه له ويښته ډوله سلولونو څخه جوړه شوی چه حسني اعصابو ته د غږ د ليږدولو دنده لري. کله چه دغه سلولونه حرکت پيلوي، د هغوی اړوند عصبي سلولونه هم تحريک کيږي او د عصبي فيبرونو د تحريک باعث ګرځي. دغه تحريکات مغزو ته رسيږي او له تحليل او تجزيي څخه وروسته ، غږ د انسان پواسطه درک کيږي.
د غږيزې ککړتيا د مخنيوي لارې چارې
۱. د توليد د سرچينې څخه د غږ کموالی او له منځه وړل ۲. د نقليه وسايطو د لاسته راغلي غږ مخنيوی. ۳. د ترانسپورتي وسايلو لپاره داسې سرکونه جوړ شي چې هارن کولو ته اړتيا نه وي. ۴. د روغتونونو، مکتبونو،پوهنتونونو، دولتي ادارو په شاوخوا کې د غږيزې ککړتيا د مخنيوي لپاره د هارن کولو څخه ډډه وشي. ۵. په صنعتي ځايونو کې د غږ د ټيټوالي لپاره دستګاوې نصب شي. ۶. د نقليه وسايطو ماشين او سلنسر بايد وخت په وخت وکتل ( معاينه ) شي تر څو چې لوړ اواز توليد نه کړي او که چيرې لوړ اواز توليدوي بايد ترميم او ياد ګرځيدو مخه ونيسي. ۷. په ښاري جادو يا واټونو کې د موټر سرعت بايډ في سرعت ک  30  کيلو متره ته ورسيږي. ۸. د حلبي سازي، ولډ نکاري، فلز کاري، نجاري او دارنګه غږ توليدونکې دستګاوې بايد د ښار څخه لرې وويستل شي. ۹. د ټولنې د وګړو لپاره عامه پوهاوی چې له امله يې د نقليه وسايطو د لوړ او بې ځايه هارنونو، په لوړ اواز سره د راديو او تلويزيون او نورو موسقي مخنيوی. ۱۰. د سرکونو، فرعي کوڅو، لوړ پوړيزه ودانيو په شاوخوا کې بايد ونې وکرل شي او شنې ساحې را منځته شي، چې له امله يې د غږيزې ککړتيا په مخنيوي کې ستر رول لوبولی شي. ښودل شوي چې ونې، د رختچې او بوټي د غږيزې ککړتيا په مخنيوي کې ګټور بلل کيږي. د يوې څيړنې په اساس چې په نباتاتو باندې تر سره شوې ښودل کيږي چې د بلوط، چنار، کاج، شمشاد ونې د نورو ونو په پرتله د غږيزې ککړتيا په مخنيوي کې مرتسه کوي نو له همدې امله، په اکثره اروپايي هيوادونو کې ياد نباتات د ښکلا د رامنځته کيدو تر څنګ ، دغږيزې ککړتيا د مخنيوي لپاره يې هم کري. د اوازونو په کموالي کې يوه اغيزمنه لره د نباتاتو څخه ګټه اخيستنه ده. د نباتاتو پواسطه د صوتي امواجو ټيټيدل د جذبولو په پرتله څو ځلې زيات وي، نو پدې اساس لوړې ونې چې د باد سرعت کموي او هم د اوريدونکو خواته د صوتي امواجو مخه نيسي، کولی شي چې د غږيزې ککړتيا په وړاندې د غږيز عايق په توګه ورڅخه کار واخلي. ونې نه يواځې دا چې د غږيزې ککړتيا په مخنيوي کې رول لري ځينې نورې ښيګڼې هم لري. ۱ – د لمر د مضره وړانګو د جذب لپاره ګټور دي. ۲ – د هوا په پاکولو کې خاص ارزښت لري. ۳ – ګرد، غبار او کاربن ډای اکسايد جذبوي او اکسيجن توليدوي. ۴ – د خاورې د تخريب په مخنيوي کې ځانګړی ارزښت لري. ۵ – په ګرم موسم کې د سيوري د حالت په رامنځته کيدو کې مهم بلل کيږي. لکه څرنګه چې يادونه وشوه چې ونې او درختچې د غږيزې ککړتيا په کمولو کې اغيزمن رول لري د بلې خوا اواز ( غږ ) هم بايد د نباتاتو وده د ستونزو سره مخامخ کړې. په يوه څيړنه کې ښودل شوي دي، چې د تنباکو په کرونده کې د تنباکو وده په سلو کې  41 %  د شديد غږ په صورت کې کمه شوې وه. د ونو او درختچو د لاری د غږ په کموالي کې د بوټو د پاڼو اندازه ، د ښاخونو  شمير، د ونو ډول د، د ونو ارتفاع ( لوړوالی ) سره توپير لري. هغه ساحي چې د نباتي پوښ په اساس پوښل شوي دي د غير پوښل شوو ساحو په پرتله د اواز په کموالي کې موثر دي. په پآيله کې د دولتي چارواکي او د ښآروالی مسولين بايد په ښاري سيمو کې د نيالګيو په کينولو کې فعاله ونډه واخلي تر څو چې يادې ښيګڼی ترلاسه شي.
د غږيزې ککړتيا د کنترول او مخنيوي لپاره بيلابيلې طريقې
او لارې چارې شته چه په لنډ ډول ذکر کيږي: د غږيزی ککړتيا د کنترولولو لپاره بايد درې پړاوونه په پام کې ونيول شي: 1.	د غږ توليدونکی منبع د غږ کنترول او کمښت 2.	د غږ د خپریدو په مسير کې د غږ کنترول او کمښت 3.	د غږ اخيستلو په ځای کې د غږ کنترول او کمښت لومړی پړاو د ليږد راليږد وسايلو او تجهيزاتو د توليد کوونکو پورې اړه لري چه بايد د توليد په برخه کې يې د دولت لخوا ستاندردونه تعين او په اړه يې قوانين وضع او په اجباري توګه پلی کړای شي. په دوهم او دريم پړاو کې هم بايد ځانګړی قوانين وضع او تطبيق شي او هڅه وشي چه د غږونو د توليدي منابعو شاوخوا ودانۍ جوړی نشي. ځيني هغه کړنې چه د غږيزی ککړتيا او شورماشور په کنترول او کمښت کې مثبت اغيز درلودی شي، په لاندې ډول دی: د زړو ماشين الاتو نوی کول: د ماشين الاتو د زړښت له امله ، د ماشينونو او موتورونو له بيلابيلو اجزاو څخه غږونه توليديږي چه بايد د هغې ځای نوی ماشين الات ونيسي. پدی کار سره به نه يواځې د هوا د ککړتيا مخنيوی وشي بلکه غږيزه ککړتيا به هم کنترول او راکمه شي. له اکوستيکي ( د اوريدلو ) پردو يا ديوالونو څخه استفاده د غږ د خپريدو د مخنيوي يوه مناسبه طريقه داده چه هغه ديوالونه او پردی چه جنس ، بڼه اوږدوالی او لوړوالی يي په ځانګړي توګه طراحي شوی ، دغږ د توليدي منابعو شاوخوا نصب کړای شي تر څو څيرمه سيمو ته غږونه خپاره نشي. په فرعي سړکونو کې د شپې له پلوه د لويو نقليه واسطو د تګ راتګ مخنيوي د ورځې لخوا معمولاً په ښارونو کې د لويو نقليه واسطو په تګ راتګ باندې بنديزوی له همدی امله دغه نقليه واسطې د شپې له پلو تګ راتګ کوی اومقصد ته د رسيدو لپاره په هغه فرعي لارو چه تګ راتګ پرې ممنوع دی او د اوسيدو له سيمو چه تير شوی، په سرعت او بيړی سره تيريږي او پدې توګه دغو سيمو کې غږيزه ککړتيا منځ ته راوړي. که چيرې له دغه حالت نه مخنيوي وشي او د شبې له پلوه باروړونکی لويي نقليه واسطې په اصلي سړکونو او مسير باندې تګ او راتګ وکړی نو د غږيزی ککړتيا مخ به ونيول شي. له نباتي پوښښ څخه ګټه اخيستنه نباتي پوښښ که چيری کافي جګوالی، مناسب شور او تراکم ( ګڼوالی ) ولري نو د لويو لارو د ترافيک د غږونو مطلوبې روانې اغيزې هم د ځان سره لري. د يو نباتي پوښښ د جوړولو لپاره زياتې سيمي او فضا ته اړتيا ده.
سرچینې
1.	دبيري مينو و سهاره، بشيرى بد، (١٣٩٤) لمريز کال، الوده گى محيط زيست، نشر اتحاد ، تهران
2.	سعادت، محمد اسماعيل، (١٣٩٧) لمريز کال، د ژوند چاپيريال ساتنه، ننگرهار پوهنتون
3.	مندوزى، عارف الله، (١٣٩٤) لمريز کال، د ژوند چاپيريال، ننګرهار پوهنتون، انجنيرۍ پوهنځى.
ماکس شتیرنر
یوهان کاسپار شمیت (۲۵ اکتوبر ۱۸۰۶ – ۲۶ جون ۱۸۵۶ زکال) چې تر ډېره د ماکس شتیرنر په نوم پېژندل کېږي، له هیګل وروسته جرمنی فیلسوف و چې تر ډېره یې له ځانه د ټولنیز پردي توب (social alienation) او ځان پېژندنې (self-consciousness) له هیګلي مفاهیمو سره سروکار درلود. شتیرنر تر ډېره د نیهلېزم (nihilism) (هېڅ پالنې)، اګزیستانسیالېزم (existentialism)، رواني زیان پوهنې د تیوري (psychoanalytic theory)، پوسټ مډرنېزم (postmodernism) او فرد پالونکي انارشېزم (individualist anarchism) د مخکښانو په توګه پېژندل کېږي.
د شتیرنر مهم اثر زه  او هغه څه چې زما دي (په جرمني ژبه: Der Einzige und sein Eigentum) دی چې د لومړي ځل لپاره په ۱۸۴۴ زکال کې په لایپزیګ کې چاپ شو او له هغو وروسته څو ځله په څو ژباړو چاپ شوی.
ژوند لیک
شتیرنر د بایرن په بایرویت کې وزېږېد. هغه لږ معلومات چې د هغه د ژوند په اړه د لاسرسي وړ دي تر دېره په سکاټلنډ کې د زېږېدلي لیکوال جان هنري مک کي له خوا دي چې د هغه ژوندلیک/بیوګرافي یې د «ماکس شتیرنر – ژوند او د هغه اثر» (په جرمني ژبه: Max Stirner – sein Leben und sein Werk) په نامه لیکلی چې په ۱۸۹۸ زکال کې په جرمني کې چاپ شو (په ۱۹۱۰، ۱۹۱۴ زکلونو کې پراختیا ورکړل شوه) او په ۲۰۰۵ زکال کې په انګلیسي ژبه وژباړل شو. شتیرنر د آلبرت کریسټین هاینریش شمیت (۱۷۶۹ – ۱۸۰۷ زکال) او سوفیا راینلاین (۱۷۷۸ – ۱۸۳۹ زکال) یوازنی ماشوم و، هغوی دواړه لوتریان و. د هغه پلار د ۱۸۰۷ زکال د اپرېل په ۱۹ مه د ۳۷ کلونو په عمر د تبرکلوز ناروغی له امله ومړ. د هغه مور په ۱۸۰۹ زکال کې د هاینریش بالرشتت په نامه درمل جوړونکي سره واده وکړ او د لویدیځ پروس په کولم (اوس مهال د پولنډ، خلمنو) کې استوګن شول. هغه مهال چې شتیرنر ۲۰ کلن شو، د برلین په پوهنتون کې شامل او هلته یې لغت پوهنه ولوستله. هغه د جورج ویلهلم فریدریش هیګل په لکچرونو کې برخه واخیسته او هغه د نوموړي د تفکر د الهام په سرچینې واوښت. هغه د هېګل د فلسفې د تاریخ، د مذهب د فلسفې، او موضوعي ارواح په لکچرونو کې ګډون وکړ. وروسته له هغه شتیرنر ارلانګن پوهنتون ته لاړ او همالته یې له لودویګ فویر باخ سره هم مهاله په زده کړو پیل وکړ.
شتیرنر برلین ته راوګرځېد او د تدریس په موخه یې خپله تصدیق پاڼه ترلاسه کړه، خو وه یې نشو کولای د پروس له دولت څخه د بشپړ مهالي ښوونکي څوکۍ ترلاسه کړي. په ۱۸۴۱ زکال کې هغه مهال چې نوموړی په برلین کې و، هغه د ازادو/خپلواکو (Die Freien) په نامه د ځوانو فیلسوفانو د ډلې چې وروسته بیا تاریخ لیکونکو هغوی ځوان هیګلیان بلل په ډله ئیزو بحثونو کې ونډه واخیسته. د نوولسمې پېړۍ د ادبیاتو او فلسفې یو شمېر پیژندل شوو څېرو لکه کارل مارکس، فریدریش انګلز، برونو بائر او آرنولډ رګه د دغې ډلې غړیتوب درلود. په داسې حال کې چې یو شمېر ځوان هګلیانو د دیالکتیکي میتود سره لیوالتیا لرله او هڅه یې کوله د هیګل له نتایجو څخه دیالکتیکي پایلې ومومي، د دغې ډلې کیڼ اړخو غړو له هګل سره خپله اړیکه له منځه یووړه چې له دغو څو لومړني کسان فویر باخ او بائور وو.
ډېری مهال به دغه بحثونه په فریدریش شتراسه سیمه کې د هیپل په نامه میخانه کې کېدل چې مارکس او انګلز به په کې ګډون درلود او دواړه هم دغه مهال د فویرباخ پلویان و. شتیرنر څو ځله له انګلز سره ناسته لرله آن تر دې کچې چې انګلز به ویل، هغوی «ښه ملګري» و، خو دا نامالومه ده چې مارکس او شتیرنر کله سره کښېناستلي او که نه. داسې ښکاري چې شتیرنر په بحثونو کې ډېر ګډون نه کاوه خو د دغې ډلې له وفاداره غړو او غوره اورېدونکو څخه و. هغه نقاشي چې تر ډېره د شتیرنر په نوم یادېږي، هغه کاریکتور دی چې د شترینر له مړینې وروسته د هغه د ژوند لیک لیکونکي مک کي په غوښتنه د انګلز له خاطراتو څخه ویستل شوی. په ډېر احتمال سره دا او په هیپل کې د Die Freien  ډله ئیزه طرحه د شتیرنر لومړی لاس انځورونه دي. شتیرنر، مېرمن ګرویپوس ته په اړوند ښوونځي کې د ځوانو نجونو د ښوونکي په توګه کار کاوه. هغه مهال چې هغه خپل مهم اثر زه او هغه څه چې زما دي (The Ego and Its Own) لیکه، ده د ښوونکي په توګه له خپلې دندې څخه استعفا ورکړې وه؛ ځکه په دغه کتاب کې یې تر یوه بریده د فویرباخ او بائر، همدارنګه د یو شمېر کمونېستانو لکه ویلهلم وایټلنګ او انارشېست پیر – ژوزف پرودون په ضد لیکنه کړې وه او له همدې امله د هغو جنجالونو په تمه و، کوم چې د ۱۸۴۴ زکال په اکتوبر میاشت کې د دغه کتاب په چاپېدو رامنځته شول.
شتیرنر دوه ځله واده وکړ. د هغه لومړۍ مېرمن د هغه د کور د څښتن لور اګنتس بورتس (۱۸۱۵- ۱۸۳۸ زکال) وه چې د ۱۸۳۷ زکال د ډسمبر په ۱۲ مه یې ورسره واده وکړ. هغه په ۱۸۳۸ زکال کې د امېدوارۍ د یو لړ ستونزو له امله مړه شوه. په ۱۸۴۳ زکال کې هغه ماري دنهارت (Marie Dähnhardt) سره چې د آزادو د ډلې یو له روڼ آندو څخه وه واده وکړ. هغې ترې په ۱۸۴۶ زکال کې طلاق واخیست. د هغوی لنډ مهالی واده د شتیرنر په اپارتمان کې ترسره شو، چې ګډون کوونکو معمولي جامې اغوستې وې، دوی له مسي ګوتمیو ګټنه وکړه ځکه له یاده یې وتلي و چې د واده ګوتمۍ وپېري همدارنګه یې ټول خپل ګاونډ د بایبل د موندلو په موخه وکوت ځکه دوی خپل هغه نه درلود. شتیرنر د ماري له میراث څخه په ګټنې د لبنیاتو هټۍ جوړه کړه او له هغو څخه یې په ښار کې د فارم لرونکو شیدې وېشلې، خو وه نه توانېد خپل کار ته د دوام په موخه په پام وړ توګه پېردونکي جلب کړي. د ده دغه کاروبار ډېر ژر سقوط وکړ او دغې چارې د ده او ماري ترمنځ اختلاف جوړ کړ چې په ۱۸۴۷ زکال کې د هغوی د طلاق لامل وګرځېد. هغه خپل اثر  زه او هغه څه چې زما دي خپلې مېرمن ته ډالۍ کړ او وه یې لیکل «زما معشوقې ماري دانهارت ته ډالۍ شو». ماري وروسته کاتولیک مذهب ته واوښته او په ۱۹۰۲ زکال کې په لندن کې مړه شوه.
شتیرنر له زه او هغه څه چې زما دي کتاب وروسته د شتیرنر نقد ولیکه او د آدم سمیت د ملتونو شتمني (The Wealth of Nations ) او د ژان باتیست سي Traite d'Economie Politique اثر یې جرمني ژبې ته وژباړه چې د هغه لپاره یې لږ ګټه له ځان سره لرله. هغه همدارنګه د تاریخ د غبرګون په نامه د متونو ټولګه په ۱۸۵۲ زکال کې ولیکه. شتیرنر په ۱۸۵۶ زکال کې په برلین کې د یوې وژونکې حشرې د چیچلو له امله ومړ. ویل کېږي چې برنو بائر یوازنی ځوان هګلي و چې د هغه د جنارې په مراسمو کې یې ګډون کړی و.
زه او هغه څه چې زما دي (The Ego and Its Own)
د شتیرنر مهم اثر زه او هغه څه چې زما دي (Der Einzige und sein Eigentum) د ۱۸۴۴ زکال په اکتوبر میاشت کې په لایپزیګ کې چاپ شو او د خپرېدو نېټه یې هم ۱۸۴۵ زکال وښوول شوه. په دغه کتاب کې شتیرنر د پروس په معاصره ټولنه او معاصره لویدیځه ټولنه کې په راډیکال اقتدار ضد او فرد پالونکي لیدلوري نقد وکړ. هغه د انسان د هستۍ لپاره د یوې کړنلارې وړاندېز کوي چې په کې ځان «یوازنی کس» یو «د هېڅ شي نه جوړونکی» چې ژبه یې په بشپړ بیان کې ناتوانه ده، معرفي کوي او وايي چې «که چېرې زه، په دغه یوازني کس ځان مشغول کړم؛ هغه مهال به زما اندېښنه د دغه له منځه تلونکي او فاني خالق اړوند وي چې خپل ځان خوري او کولای شم ووایم: هر شي د ما لپاره هېڅ شی دي».
شتیرنر په خپل دغه کتاب کې ادعا کوي چې ټول مذاهب او ایډیالوژۍ په پوچو مفاهیمو استواردي. دغه ادعا د ټولنې د بنسټونو اړوند چې په فرد باندې د قدرت د پلي کولو وړتیا لري لکه حکومت، کلیسا، قانوني او روزنیز سیسټم لکه په پوهنتونونو کې هم صدق کوي. د شتیرنر استدلال د نقد محدودیتونه هم ارزوي او هغو ته پراختیا ورکوي؛ چې دغه نقد هغه په ځانګړې توګه په خپلو معاصرینو لکه په لودویګ فویرباخ او برونو بائر او همدارنګه د هغه مهال په مطرحو ایډیالوژیو لکه کمونېزم، لیبرالېزم، هیومنېزم او نشنلېزم باندې نقد ته معطوف کوي.
د افغانستان بانک
د افغانستان بانک د افغانستان مرکزي بانک دی چې د دغه هېواد د بانکنوټونو او پيسو د خپراوي، د افغانۍ د ارزښت د ټينگښت او د هېواد د سوداگريز او وټنيز غونډال د رغښت او پايښت يو اهم بنسټ گڼل کېږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د افغانستان بانکونه وېشنيزه:مرکزي بانکونه
Main Page/motd-ps
د ابرام دیور لخوا په ۹۱۰۸ میلادي کال کې د بربر آف ساییل څخه د انګیرنې احساسي اواز.
سند
د سند ایالت (په اردو: سندھ، په سندۍ: سنڌ) د پاکستان د پینځو ایالتونو څخه یو ایالت دی. د سېند ایالت په لویدیځ کې له بلوچستان سره، په شمال کې له پنجاب او په ختیځ کې له راجستان (هندوستان) سره گډې پولې لري. مساحت یې ۱۴۰،۹۱۵ کیلو متره مربع دی. کراچۍ د سېند د ایالت مرکز دی او ددغې ایالت تر ټولو لویې ښار دی. په سېند کې اردو، سېندي او راجستاني ژبې ویل کېږي. د آباسن د سېند تر ټولو لویې سیند دی. په دې ایالت کې په ځانکړي ډول غنم، مالوچ، وریجې، گني، کیله، ام کرل کېږی. د سېند په ختیځ کې لویه دښته پرته ده چی د ټهار په نوم یادېږي.
د سند ستر ښارونه
د سند ايالت پلازمېنه کراچۍ ښار دی او لويې ښارونه يې دا دي:
آبادیانې
وېشنيزه:سند
لویس میشل
لویس میشل (۲۹ می ۱۸۳۰ – ۹ جنوری ۱۹۰۵ زکال) ښوونکې او د پاریس د کمون دورې یو له مخکښانو څخه وه. نوې کلودنیا ته له جزایي تبعید وروسته هغې انارشېزم ومانه. فرانسې ته په بېرته راګرځېدو سره هغه د یوې مهمې فرانسوي انارشېستې په توګه راڅرګنده شوه او سراسر اروپا ته یې د وینا کولو په موخه سفرونه ورکړل. خبریال برایان دوهرتي هغه «د فرانسې لویه انارشېسته بولي». د ۱۸۸۳ زکال په مارچ میاشت کې په پاریس کې د لاریون پر مهال له تور بیرغ څخه د هغې ګټنه د دې لامل وګرځېده چې تور بیرغ د انارشیستي بیرغ په توګه وپېژندل شي.
لومړی ژوند
لویس میشل چې د ۱۸۳۰ زکال د مۍ په ۲۹ مه وزیږېده؛ چې د ماریان میشل په نامه د یوې خدمت کوونکې او د هماغه کور د هلک لوران دماهیس نامشروع لور وه. نوموړې د هغه د پلرني نیکه او انۍ شارلوت او چارلس اتین دماهیس له خوا د فرانسې په شمال ختیځ کې را لویه شوه. هغې خپل ماشومتوب په Château de Vroncourt کې تېر کړ او لېبرال زده کړې یې وکړې. هغه مهال چې نیکه او انۍ یې مړه شول، هغې د ښوونکي په توګه خپلې زده کړې بشپړې کړې وې او په کلو کې یې په کار کولو پیل وکړ.
د پاریس کمون
د محاصرې پر مهال میشل په ملي ګارد کې شامله شوه. هغه مهال چې د پاریس کمون اعلان شو نوموړې د مونتمارتر د مېرمنو د هوښیارۍ د کمېټې د مشرې په توګه وټاکل شوه. د ۱۸۷۱ زکال په اپرېل میاشت کې هغې د فرانسې د دولت پر وړاندې وسله واله مبارزه پیل کړه. هغه د کمون او عمومي امنیت د کمیتې په غړي تئوفیل فیره مینه وه. دا فیره و چې د پاریس د لوی سقف ژرژداربوی د اعدام امر یې ورکړ. هغې د پاریس د کمون له دوه مبارز غړو فیره او رائول ریګو سره برابر ځایګی درلود.
له دې سره فرو او ریګو هغه متقاعده کړه چې د فرانسې د ملي دولت د اجرایوي مدیر آډولف تیره د ترور خپله طرح پلې نه کړي. پر ځای یې میشل د مونتمارتر له ۶۱ فرقې سره د خونړۍ اونۍ پر مهال شدیده جګړه وکړه چې له امله یې کمون پای ته ورسېده او د امبولانس سټیشنونه یې ترتیب کړل. هغې وروسته په خپلو خاطراتو کې ولیکل: «اوه، زه یوه وحشي یم، زما د باروتو بوی خوښېږي څو د انګورو مرمۍ په هوا کې څرخي، خو له دې ټولو مهمه دا چې زه یوه انقلابي فداکاره یم».
میشل له ایدیالوژیک پلوه له تاوتریخوالي ډک انقلاب توجیه کړ او اعلان یې وکړ: «زه له یوې لوړې غونډۍ را لېږل شوې یم؛ زما تر کوټ لاندې ټوپک غږ کوي: خیانت: ... زموږ مړینه باید پاریس آزاد کړي». هغې تامل وکړ: «شاید دا سمه وي چې مېرمنې پاڅون خوښوي. موږ د پیاوړتیا له مخې له نارینه و غوره نه یو، خو واک لا تر اوسه فاسد کړي نه یو». میشل په خپلو خاطراتو کې اعتراف وکړ چې د انقلابي حکومت واقعیتونه شتون لري. میشل په خپلو خاطراتو کې اعتراف کړی چې د انقلابي حکومت واقعیتونو د ښځو پر وړاندې تبعیض ته د پای ټکي اېښودلو په موخه د هغې هوډ پیاوړی کړی. هغې د خپلو نارینه همرزمانو په اړه ولیکل: « څوځله به زه په کمون دوره کې له یو ملي ګارد یا یو سرتېري سره هغه ځای ته تللې وم چې په سختۍ سره یې تمه لرله چې دوی دې له یوې ښځې سره سیالي وکړي؟» هغې خپل سیالان وننګول څو «وروسته له هغه چې ټولو نارینه و او ښځینه و د بشریت حقونه ترلاسه کړل د ښځو د حقونو لپاره د مبارزې په برخه کې ونډه واخلي».
تبعید/ډیپورټ
له شلو میاشتو بند وروسته میشل د ۱۸۷۳ زکال د اګست په ۸ مه نېټه په Virginie نومي بېړۍ کې نوې کلودنیا ته ډیپورټ شوه، چېرې چې هغه څلور میاشتې وروسته ورسېده. هغه مهال چې په بېړۍ کې وه هغه له مشهور بحث کوونکي هنري روشفور سره بلده شوه چې بیا د هغې په تل پاتي ملګري واوښت. هغې همدارنګه له ناتالي لمل سره چې د کمون یو له بلو فعالو څېرو څخه و ملاقات وکړ. همدا وروستی تماس د دې لامل وګرځېد چې هغه په یوې انارشېستې واوړي. هغه اووه کاله په نوې کلودنیا کې پاتې شوه او د کاناک له سیمه ئیزو وګړو سره ملګرې شوه.
هغې له کاناک افسانو، کیهان پېژندنې او ژبو سره په لیوالتیا په ځانګړې توګه له بیکلامار ژبې سره په لیوالتیا له کاناک وګړو سره د ملګرتیا له امله کاناک کلتور زده کړ. هغې فرانسوي ژبه کاناکایانو ته ور زده کړه او په ۱۸۷۸ زکال کې یې د کاناکیانو په پاڅون کې د هغو لوری ونیو. راتلونکی کال هغې په نومه کې د تبعید شوو ماشومانو ته د درس ورکولو اجازه ترلاسه کړه – د دغو ترمنځ ډیری الجزایري کابیلان و چې د شیخ المقراني پر وړاندې په پاڅون (۱۸۷۱ زکال) کې یې ونډه لرله.
سیاسي تیوري
میشل یو ځل په ټوکه کې وویل: «زموږ خوښېږي چې تحریک کوونکي عوامل په ګوند کې ولرو، ځکه هغوی تل تر ټولو انقلابي طرحې وړاندیز کوي». د میشل سیاسي نظریات د هغې د ژوند په اوږدو کې وده کړې. هغه مهال چې د مترقي ارمانونو پر بنسټ ښوونکې وه او فعالیتونو یې وهڅوله څو انقلابي سوسیالېزم ومني، خو ماته خوړلي انقلاب هغه په یوه راډیکال انارشېستې واړوله. د هغې سیاسي نظریې له سوله ئیزو اصلاحاتو څخه له تاوتریخوالي ډک انقلاب ته وده وکړه، ځکه هغه دې باور ته رسېدلې وه چې معاصره ټولنه باید په بشپړه توګه له منځه لاړه شي څو نوی برابری غوښتونکی دوران ظهور وکړي. هغه ګڼ شمېر کلونه چې هغې په بند او د فرانسې په جزایي مستعمره نوې کلودنیا کې تېر کړل د هغې د زړه په بدلون کې یې مرکزي رول درلود.
د میشل سیاسي نظریه د فرانسې له انقلاب وروسته عواقبو څخه سرچینه اخلي، چې له مخې یې ګن شمېر پاچاهۍ رامنځته شوې. له همدې امله دوه غالبې نظریې رامنځته شوې؛ یو شمېر هغه کسان و چې باور یې درلود له انقلاب وروسته د ترور د حکومت رامنځته کېدل د د دیموکراسي د نقص له امله و. له انقلاب وروسته سلطنتونو کې حاکم اشراف بیا په دې نظر و چې د اقتصادي بریا په موخه د کاري بازار، معاشاتو او کاري شرایطو کنټرول اړین دی. له همدې امله ډېر لږ کارګري اصلاحات پلي شول. بل پلو فرانسوي رومانتېزم د فرانسې انقلاب د فرانسوي وګړو حس کېدونې ارواح بلله. په ۱۸۴۰ مه لسیزه کې په فرانسه کې رومانتېزم له دې امله سیاسي شو چې ومنل شوه فردي خوشحالي نه شي کېدلای په انزوا کې ترلاسه شي. رومانتیکان په ټولنیز پرمختګ او اصلاحاتو بوخت شول. لیکوالانو د بې وزلو کارګرو د ژوندانه د انځور کولو په موخه کار پیل وکړ. ویکتور هوګو او امیل زولا د سیاسي لیکوالانو او فعالانو په توګه راڅرګند شول.
وحيدالله غازي خيل
وحيدالله غازي خيل د افغانستان يو وتلي او سياسي ژورنالست دى چي اوس په کاپل کي د کاپل پوست د اخپار سياسي مبصر او سياسي تحليلکر دى، د حقوقو او سياسي علوم له فاکولتي نه فارغ دى.
وېشنيزه:افغان سياستوال
زابلون سیمینتوف
زابلون سیمینتوف (په عبراني:: זבולון סימן-טוב؛ زېږون: ۱۹۵۹ زکال) چې د زیبولون سیمنتوف په نوم هم پېژندل کېږي یوازنی افغان یهودي دی چې پخوا یې په افغانستان کې د غالیو سوداګري کوله او هوټل یې درلود. وړاندې له دې چې نوموړی په ۲۰۲۱ زکال کې له افغانستان څخه اسرائیلو ته وویستل شي، په ټول افغانستان کې یې د یوازني استوګن یهودي وګړي په توګه شهرت درلود او په پلازمېنه کابل ښار کې یې د یوې کنیسې مشري هم کوله. نوموړی د طالبانو له واکمنۍ وروسته د ۲۰۲۱ زکال د سپټمبر په اوومه د یوه اسرائيلي الاصله امریکايي سوداګر مردخای کاهانا او د تزدک ټولنې د مارګارېتن موشي خاخام د خصوصي امنیتي کمپنۍ په مرسته له افغانستان څخه وویستل شو؛ له دې وروسته څرګنده شوه چې د تووا مرادي په نامه د سیمینتوف لرې خپلوانه په افغانستان کې وروستۍ استوګنه یهودي ده؛ مرادي هم د ۲۰۲۱ زکال په اکتوبر میاشت کې له افغانستان څخه البانیا ته وتښتېده.
لومړنی ژوند
سیمینتوف (چې د زابلون سیمینتوف په نوم پېژندل کېږي) په ۱۹۵۹ زکال کې د هرات ښار په یوه ارتدوکس یهودي کورنۍ وزېږېد چې کابل ته له کډې کولو وړاندې یې خپل ماشومتوب په هرات کې تېر کړ. د هغه د استوګنې ځای د افغانستان د دویمې کورنۍ جګړې پر مهال وروسته له هغه چې طالبان واک ته ورسېدل په شدیده توګه ویجاړ شو او هغه اړ شو په کابل ښار کې د یهودانو په یوازنۍ کنیسې کې استوګن شي. په داسې حال کې چې دغه مهال ډیری یهودان له هېواده وتلي و او په اسرائیلو کې استوګن شوي و؛ سیمینتوف د تل لپاره له هېواد څخه بهر استوګن نه شو. هغه د لنډې مودې لپاره په ترکمنستان کې ژوند وکړ او په ۱۹۹۸ زکال کې بېرته کابل ته راوګرځېد. دغه مهال طالبانو په رسمي ډول د افغانستان اسلامي امارت تاسیس کړی و. له دې وروسته سیمینتوف څو ځله د طالب ملیشه کسانو له خوا ونیول شو، بندي کړای شو او وځورول شو، همدارنګه په ۲۰۰۱ زکال کې د دغې ډلې له خوا د غالیو په یوه ګدام کې د هغه زیاته شتمني په زور ترې واخیستل شوه.
وروسته ژوند
سیمینتوف له اسحاق لوین سره چې په افغانستان کې یوازنی پاتې یهودی ګڼل کېده د کابل په کنیسه کې یوځای ژوند کاوه. لوین د ۲۰۰۵ زکال د جنوري په ۲۶مه د ۸۰ کلونو په عمر ومړ. د سیمینتوف او لوین اړوند، په افغانستان کې د یوازې پاتې دوه یهودانو کیسه د یوې بریتانوۍ نمایشنامې بنسټ جوړوي. سیمینتوف له بریتانوي خبریال مارتین فیچر سره په مرکه کې لوین ته په داسې حال کې سپکاوی وکړ، چې لوین وروسته له هغه چې سیمینتوف په ۱۹۹۸ زکال کې له ترکمنستان څخه هېواد ته راوګرځېد د کابل په کنیسه کې یې د هغه هرکلی وکړ او هلته یې ځای ورکړ؛ دوی دواړو د شخصي او مذهبي اختلافاتو له امله په شدیده توګه له یو بل څخه کرکه لرله.
سیمینتوف د ټبلېټ په نامه د یهودو امریکایانو له یوې مجلې سره په مرکه کې په افغانستان کې د یهودیت د یوازني پیرو ستونزې او پر وړاندې یې خنډونه څرګند کړل. هغه څرګنده کړه چې د خپلو دامونو د څارویو د حلالولو لپاره به یې د ازبکستان په تاشکند کې له تر ټولو نږدې خاخام څخه ځانګړې اجازه اخیسته، ځکه چې دغه چاره په معمول ډول د یو روزل شوي یهودي قصاب له خوا ترسره کېږي. هغه د پسح د اختر په ورځ (د فرعونانو له غلامۍ څخه د یهودانو د آزادۍ ورځ) د کوشر ځانګړو وسایلو یوه منظمه محموله په نیویارک کې د استوګنو افغان یهودانو له خوا ترلاسه کړه. هغه ویلي چې خپله قیفه یې په یوازیتوب کې اغوسته او په زړه نا زړه توګه به یې اجازه ورکوله سیلانیان یې له کنیسې لیدنه وکړي.
سیمینتوف په یوازې ځان د دغې کنیسې په یوه کوچنۍ خونه کې اوسېده او له هېواده بهر یهودانو او همدارنګه سیمه ییزو زړه سواندو مسلمانانو به ورسره مالي مرسته کوله. د هغه مېرمن چې ترې جلا شوې له خپلو دوه لوڼو سره په اسرائیلو کې ژوند کوي. هغه مهال چې ترې وپوښتل شول چې آیا غواړي اسرائیلو ته کډه وکړي او له خپلې کورنۍ سره یوځای شي، ځواب یې ورکړ: «اسرائیلو ته لاړ شه؟ زه هلته څه کار لرم؟ ولې باید زه له دې ځایه لاړ شم؟». په ۲۰۰۷ زکال کې هغه له الجزیرې ټلویزیون سره په مرکه کې وویل چې کېدای شي اسرائیلو ته له دې امله له تګ سره لیوالتیا ومومي څو له خپله دوه لوڼو سره یوځای شي. له دې سره نوموړي په ۲۰۱۹ زکال کې له افغانستان څخه وتل رد کړل او څرګنده یې کړه: «زه عبري خبرې نشم کولای. زه یو افغان یم». سیمینتوف همدارنګه څرګنده کړه چې هغه له افغان ولسمشر محمد اشرف غني سره له نږدې پېژني.
سیمینتوف د ۲۰۱۳ زکال په نومبر میاشت کې څرګنده کړه چې غواړي د ۲۰۱۴ زکال په مارچ میاشت کې خپل د کبابو رسټورانټ په افغانستان کې د امریکايي او ناټو ځواکونو د شمېر د کمېدو په خاطر په سوداګریزو چارو کې د کمښت له امله وتړي.
د طالبانو واک ته رسېدل او د سیمینتوف وتل
بلاخره نوموړی د ۲۰۲۱ زکال په سپټمبر میاشت کې له خپلو څو نورو ګاونډیانو سره یوځای له هېواده ووت او څرګنده یې کړه چې د طالبانو له خوا نه، بلکې د داعش په څېر نورو سخت دریځو اسلام پالو ډلو له خوا د یرغمل کېدو له ډاره یې هېواد پرېښې. وروسته له هغه چې سیمینتوف له افغانستان څخه ووت خپلې ښځې ته یې طلاق ورکړ. یوه میاشت وروسته د ۲۰۲۱ زکال په اکتوبر میاشت کې د هغه لرې بله خپلوانه، ۸۳ کلنه تووا مرادي هم له افغانستان څخه البانیا ته وتښتېده. په دې توګه داسې ښکاري چې مرادي «په افغانستان کې وروستۍ یهوده» وه.
زینت راډیو
زینت راډیو دا راډيو په لوګر ولایت کې يوه فعاله راډيو ده، چې په ۱۳۸۶ کال کې د نور الله ستانکزی له لوري رامنځته شوه، د لوګر سربېره په پکتيا، ميدان وردګ او کابل ولايتونو کې هم اورېدل کېږي. دمګړۍ په کې لس تنه په کار بوخت دي.
روح الله محمد
د روح الله محمد (پارسي: روح الله محمد; پيدايش 1994) افغان ژورناليست او افغانستان ښځون حقونو فعال دی.
د 2017 کال کې هغه د #WhereIsMyName اجتماعي رسنۍ د کمپین سره له لاله عثمانی سره مرسته کول[2]. دا کمپین د اعتراض لپاره مخکښنې شوی چې افغانستان کې د مشر زوړي په نړيوالو کې د نومونه اجازت نه وو، دغه عادت ووایي چې ښځي ښاغلي، او نه حتی د تاسو د مزارې په نړيوالو کې هم نه وو.[4][5] ماری اکرمی، د افغانستان د ښځونوالو شبکې ترين کالمېره، د دی ستنو خبر له لارې وړاندې وکړ "د قانون تغیر خبرتیا یوه مثبت قدم دی نو بانی ښځونونو چپر کول". فوزیه کوفي، د افغانستان د سابق ام پی او ښځونوال، وړاندې کړ "دا هیڅ مسله نه دی چې ښځونوالو حقونه - دا یوه قانوني حق، یوه انساني حق دی".[6] نور خوښوي د #WhereIsMyName حملې د اړخیزې اغیزمنانه، د ټولني کابل اغیزمنانه، په خلاف دی چې د ښځونوالو نومونه د هویت کارتونو سره تضمین کیدي شي.[3] دغه کېږي، محمد د حملې سره مخه وړاندې شوی دی چې اوس چې د حملې کې، او د ژورنالستي ادارې کې د کار وړاندې وړاندې شوی دی.
ملي پیغام راډیو
ملي پیغام راډیو دا په لوګر ولایت کې يوه له فعالو راډيو ګانو څخه ده، چې په ۱۳۸۲ه ش کال کې د عثمان طارق له لوري رامنځته شوه، چې د انټرنيوز له لوري تمويليږي او دمګړۍ په کې اته تنه په کار بوخت دي.
كرم
د پاملرنې وړ خبره داده ، چې گلپي هم د كرم له ډولونو نه گڼل كيږي. گلپي د گرمۍ په وړاندې مقاومت نه لري ، ځكه خو معمولا په هغو سيمو كې كرل كيږي ، چې هوا يې سړه او لنده وي. گلپي د كرم تر ټولو ډولونو نه ارزښتمن او گټور دى. په رښتيا سره هم ډېر كم داسې خوراكي توكي شته ، چې هغوى دې پخپل تركيب كې البومين ، د كاليوم مالگې ، كلسيم ، او مگنيزم ولري ، خو دا ټول غذايي مواد په گلپي كې شته. گلپي د وينې له جوړولو ( ډېرولو ) د وينې د فشار له ټيټولو ، او د بدن د دفاعي شونتياوو له پياوړتيا سره مرسته كوي.
د كرم يو بل ډول د "بروكسل" په نامه ياديږي ، چې په مني او ژمي كې حاصلات وركوي. ( په ژمي كې ورته تاوخانې جوړوي او په هغو كې يې كرنه او روزنه ترسره كيږي. ) دا ډول كرم پخپل تركيب كې تر ټولو زيات البومين لري.
بهارک ولسوالۍ (تخار)
د بهارک ولسوالۍ د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده.
كرم
د كرم بل ډول "كولرابي كرم" دى. لكه څرنگه چې ددغه ډول كرم ډنډر له منرالي موادو او قندو نه غني دى ، نو ځكه خو يې كال په كال په كرنه كې زياتوالى راځي. له بل پلوه په دا ډول كرم كې ډېر ويټامينونه شته ، چې له هغه شمېر نه يې د A او PP ويټامينونه هم دي. د كرم يو بل ډول د "چيني كرم" په نامه ياديږي. چيني كرم د كاليوم له مالگو ، كلسيم او وسپنې نه غني دى. جاپانيانو چيني كرم له خپل جاپاني ډوله كرم سره پيوند كړى ، چې په پايله كې يې نوى ډول كرم تر لاسه كړى دى. دغه نوى چيني او جاپانى پيوندي كرم له يوې خوا پخپل تركيب كې ډېر غذايي مواد لري ، له بلې خوا ژر رسيږي ، بل دا چې حاصلات يې له نورو كرمو نه زيات وي ، چې نن ورځ په اروپا او امريكا كې هم دود دى او پراختيا يې موندلې ده. په افريقا كې بيا د "حبشې كرم" ډېر نامتو دى. د كرم دغه ډول د تور او پاڼيز كرم د طبيعي پيوند په پايله كې منځته راغلى دى.
بهارک ولسوالۍ (تخار)
بهارک ولسوالۍ د تخار ولايت  لومړۍ درجه ولسوالۍ ده  حاصل خيزه زراعتي ځمکې  او ډېرو روانو  لرلو سره پېژندل شوې ولسوالۍ ده دا   تخاريانو منځ ښه شهرت څخه برخمنه ده
ښاغلي محترم لیکوال صديقي ، په جغرافيايي تاريخي کتاب کې داسې لیکلي.
كرم
د پام وړ يوه خبره دا هم ده ، چې سرې ملۍ ، شنې ملۍ او ټېپر هم د كرم له نسله سره تړاو لري او د كرم ځينې ډولونه بلل كيږي؛ خو ددغو سابو هم له پاڼو ، هم له بېخ او رېښو نه كار اخيستل كيږي او له ويټامينونو نه هم غني دي.
ژباړن : اوڅار افغان.
بهارک ولسوالۍ (تخار)
د بهارستان نوم ، د غالبا ښار د اسلامي دورې په وخت کې ورته کېښودل شوی، خو وروسته بیا  د مغلو درنې جګړې ډېر ورانۍ له امله ډېر ويجاړ شو ، د تاريخ په اوږدو کې  د بهارک  په یاد شوی.
كرم
سرچينه : گ. پ. شالاېووا ، و. پ. سيتنيكوف ، ت. م. كولياديچ. د عمومي مالوماتو انسكلوپېډيا، ۴۷ – ۵۲ مخونه ، د ۱۹۹۹ ز كال ماسكو ټاپ.
بهارک ولسوالۍ (تخار)
جغرافيايي سيمه
كرم
وېشنيزه:د پاڼو سابه
بهارک ولسوالۍ (تخار)
بهارک ولسوالۍ  د  تالقانو ښار  په پنځلس کيلو ميټرۍ د ولايت مرکز  شمال ختيځ افغانستان په  47 ثاينه 24 درجې طول البلد ختيځ 20 ثانيې 49 دقيقې او 36 درجې طول البلد شمال   موقعيت لري.
شاواخوا سيمه
بهارک ولسوالۍ  چې موږ يې يادونه کوو ، له شمال ختيځ  لوري هزار سوموچ ولسوالۍ، لويديځ لوري ته د کندوز ولايت دشت ارچي ولسوالۍ ،شمال لوري ته خواجه غار ولسوالۍ ته، او جنوب لوري ته د تالقانو ښار ته سره وصلېږي.
د ولسوالۍ نفوس ښځينه او نارينه:
واټن له مرکز ولسوالۍ تر تالقان او نورو  نږدې ولسوالۍ او ولايتونه.
له مرکز ولسوالۍ تر تالقانو ښار 15 کيلومټره واټن لرې
له مرکز ولسوالۍ تر خواجه غار ولسوالۍ 45 کيلومټره واټن لرې.
د بهارک ولسوالۍ پېژندل شوي /مشهور کلي
بهارک:
بهارک ولسوالۍ  94 کلي لري او پېژندل يا مشهوره کلي يې دادي: شور قودق ،جيده بلاق، مير همبر کوو، سپين جومات،
هزاره قرلق،  حاجي پهلوان ، ملا راکيټ ، خوجه چنګال شینواری، خروټي، جنګاور ، تخته کوپرک ،مياظفر کلی ،چايله مياخيلو کلی، دوراهي ، بدخشي بالا سید مختار او شرف الدين.
ژبې :
اوزبيکي؛  پښتو؛ دري. او داسې
نفوس او قومونه
ازبيکان ، پښتانه، تاجکان, عربان، مغل، او هزاره ګان په دغه ولسوالۍ کې اوسېږي
دغه قومونه خپلمنځي اقتصادي ، تجارتي، خپلمنځي خېښي  راکړه ورکړه لري‌
په ازبيکي پښتو دري ژبو خبرې کوي.
بهارک ولسوالۍ يو تخمين لمخې ازبکان 60 ٪ سلنه  ، پښتانه 15سلنه, تاجکان ، 15، سلنه ، عرب او هزاره او داسې نور قومونه 10 سلنه دي.
سرچينې
وېشنيزه:د تخار ولسوالۍ
محمد رحمت الله تنها
محمد رحمت الله تنها اندړ د قضاوت پوه مولوي ميرزاخان عاطفي زوي دی. نوموړی د كابل پوهنتون د ساينس په پوهنڅي کې د فزيك په څانگه كي استاد دی او علمي رتبه يې پوهيالی ده.
مخينه
افغان هستوي فزیکپوه محمدرحمت الله تنها د غزني ولايت د اندړو د ولسوالي اصلي اوسیدونکی دی. خو د ۱۳۶۲ لمريز كال د سلواغې په دويمه نيټه د كابل په ښار كي دې نړۍ ته سترگی غړولي دی.
چاپ شوي آثار
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:فزیکپوهان وېشنيزه:هستوي فزیکپوهان وېشنيزه:افغان فزیکپوهان وېشنيزه:افغان هستوي فزیکپوهان وېشنيزه:پښتانه فزیکپوهان وېشنيزه:پښتانه هستوي فزیکپوهان
اوتو فون بیسمارک
اوتو، د بیسمارک شهزاده، کنت بیسمارک – شونهاوزن، د لوئنبورګ دوک (په جرمني ژبه: Otto Fürst von Bismarck, Graf von Bismarck-Schönhausen, Herzog zu Lauenburg، ۱ اپرېل ۱۸۱۵ – ۳۰ جولای ۱۸۹۸ زکال) چې د اوتو ادوارد لئوپولډ فون بیسمارک په نامه وزېږېد، جرمني محافظه کاره سیاستوال او دیپلومات و. بیسمارک په یونکر (Junker) ځمکه لرونکو کې د لوړ ځایګي لرلو له امله په چټکۍ سره د پروس په سیاست کې وده وکړه. هغه په ۱۸۷۱ زکال کې د جرمني د یووالي طراح و او تر ۱۸۹۰ زکال پورې د جرمني لومړی وزیر و چې له دغه ځایګی څخه یې د دوو لسیزو لپاره د اروپا پر چارو واک درلود. هغه له ۱۸۶۱ زکال څخه تر ۱۸۷۱ زکال پورې د شمالي جرمني د کنفدریشن د لومړي وزیر په توګه خدمت وکړ او د دغه ځایګی په خوا کې هغه له ۱۸۶۲ زکال څخه تر ۱۸۹۰ زکال د پروس د وزیرانو د شورا مشر او هم د پروس د بهرنیو چارو وزیر و.
بیسمارک په اجرائیه قوه کې واک ته له رسېدو وړاندې د روسیې او فرانسې لپاره د پروس سفیر و او هم یې د پروس د پارلمان په دواړو جرګو کې خدمت کړی و. هغه د پروس له پاچا لومړي ویلهلم سره مرسته وکړه، څو د جرمني بېلابېل ایالتونه یوموټي کړي، هغه مشارکت چې د ویلهلم د ژوند تر پایه یې دوام درلود. پاچا ویلهلم په ۱۸۶۵ زکال کې لومړي وزیر بسمارک ته د کنت بیسمارک – شونهاوزن او په ۱۸۷۱ زکال کې یې هغه ته د شاهزاده بیسمارک لقبونه ورکړل. بیسمارک د ډنمارک، اطریش او فرانسې پر وړاندې درې برخلیک کوونکې لنډې جګړې پیل کړې. د اطریش پر وړاندې له بریا وروسته هغه د جرمني فراملي کنفدریشن لغوه کړ او پر ځای یې د شمالي جرمني کنفدریشن د جرمني د لومړني ملي ایالت په توګه رامنځته کړ او کوچني جرمني شمالي ایالتونه یې د پروس په ملاتړ کې ودرول.
په جرمني باندې له ۱۸۷۱ زکال وروسته د پروس د واکمنۍ پر مهال، بیسمارک په ډېرې ځیرکتیا سره  په سوله يیزه اروپا کې د جرمني د ځایګي ساتلو په موخه د دیپلماسي له موازنې کار واخیست. د تاریخ لیکونکي اریک هبسبام پر باور: بیسمارک «له ۱۸۷۱ زکال وروسته د نږدې شلو کلونو لپاره د څو اړخیزې دیپلماسۍ د شطرنج له شک پرته اتل پاتې شو او ځان یې په انحصاري او بریالۍ توګه د ځواکونو ترمنځ د سولې ساتلو ته وقف کړی و». له دې سره د هغه له خوا د الزاس لورن الحاق کولو فرانسوي غچ اخیستنې او د جرمني پر وړاندې طرحې ته سون توکي برابر کړل. د واقعي سیاست او په کور دننه د پیاوړي حکومت دیپلماسي نوموړی په اوسپنیز لومړي وزیر مشهور کړ. د جرمني یووالی او د هغو چټکه اقتصادي وده د نوموړي د بهرني سیاست پر بنسټ وه. هغه له استعمار نه کرکه لرله، خو اړ و، څو د اشرافو او عامه وګړو د غوښتنو له مخې لویه بهرنۍ سترواکي جوړه کړي. هغه د یو لړ پېچلو کنفرانسونو، خبرو اترو او اتحادونو پر مهال له خپلو دیپلماتیکو وړتیاوو څخه د جرمني د ځایګي د خوندیتوب په موخه کار واخیست.