cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پټنګ عمليات
په افغانستان کې جګړه
په 2001ز کال کې، برتانيې د امريکا او د امريکا د ايتلافيانو سره يوځای پر افغانستان بريد وکړ، تر څو طالبان له واکه لېرې کړي، چا چې القاعده او د دې شبکې مشر اسامه بن لادن ته خوندي پناه ځای ورکړی و، او دواړه په متحده ايالاتو کې د 11 ستمبر د بريدونو مسئول وو. په دې بريد کې د برتانيې د مرستې شفري نوم د Veritas عمليات وو، کوم نوم چې په 2002ز کال کې د Herrick په عملياتو بدل شو. د عملياتو پر مهال برتانيې د متحده ايالاتو او ايتلافيانو سره څنګ په څنګ، د نړيوالو مرستندويه امنيتي ځواکونو (ISAF) د برخې په توګه کار وکړ، تر څو د افغانستان ملي امنيتي ځواکونه (ANSF) ورزوي او پياوړي کړي او د طالبانو د بغاوت مقابله وکړي. د خپل عروج پر مهال په افغانستان کې د برتانيې 9500 پوځي مامورين ګومارل شوي وو. په 2013ز کال کې په پيل کېدو له اتحاديانو سره په همغږۍ، دا شمېر په کرار کرار کم کړای شو. تر 2014ز کال پورې ټول جګړه ييز عمليات بند کړای شول، په داسې حال کې چې د نوي شفري نوم Toral عملياتو لاندې د روزنې بهير روان و، چې دا عمليات د ناټو د پراخه غوڅ ملاتړ ماموريت برخه وه.
د دوحې تړون او د طالبانو بريد
د 2020ز کال د فبرورۍ په مياشت کې، متحده ايالاتو او طالبانو د دوحې تړون لاسليک کړ، د کوم تړون تر مخې چې له افغانستانه د متحده ايالاتو او ناټو د وتلو، د طالبانو تر واک لاندې د القاعده د فعاليت د مخنيوي او د طالبانو او افغان حکومت تر منځ د مذاکراتو په بدل کې د 400 هغو کسانو په ګډون چې د قتل په څېر په سترو جرمونو  تورن او مجازات شوي وو، د 5000 طالب بنديانو د خوشې کېدو اجازه ورکړل شوه. په هر حال، د تړون څخه وروسته په 45 ورځو کې، د 2020ز کال د مارچ د میاشتې د لومړۍ او اپريل د مياشتې د پنځلسمې نېټې تر منځ، د افغان امنيتي ځواکونو پر ضد د طالبانو په بريدونو کې د پام وړ زياتوالی راغی. د 2020ز کال د جون د مياشتې په 22مه نېته، په تېره اونۍ کې د طالبانو له خوا تر سره شويو 422 بريدونو کې، 291 افغان امنيتي ځواکونه وژل شوي او550 نور ټپيان شوي وو. په اتلسو ولايتونو کې، د مېرمنو او ماشومانو په ګډون، لږ تر لږه 42 ملکيان هم وژل شوي او 105 نور ټپيان شوي وو. له دې سره، په متحده ايالاتو کې د ټرمپ ادارې، د 2020ز کال د جولای تر مياشتې پورې په ابتدايي ډول له 13000 څخه تر 8600 پورې د خپلو سرتېرو د کمولو سره موافقه وکړه، چې له دې وروسته به په 2021ز کال د مۍ د مياشتې په لومړۍ نېټه له افغانستانه په بشپړ ډول سرتيري باسي. د بايډن په مشرۍ نوې راتلونکې ادارې د انخلاء ضرب الاجل د 2021ز کال د سپتمبر تر يوولسمې نېټې وغزاوه. دا نېټه وروسته د اګست مياشتې يو دېرشم ته بدله شوه. د متحده ايالاتو او ناټو د انخلاء په ځواب کې طالبانو خپل فعاليتونه زيات کړل، په کليوالو سيمو کې يې د پام وړ پرمختګ وکړ، او په لومړيو درې مياشتو کې يې تر خپل واک لاندې ولسواليو شمېر له 73 څخه تر 223 پورې لوړ کړ. د 2021ز کال د اګست له شپږمې نېټې څخه، طالبانو د افغناستان د 34 ولايتي مرکزونو څخه شل نيولي وو، چې به هغې کې کندهار او هرات هم شامل وو، او د اګست تر لسمې نېټې، طالبانو د هېواد په 65٪ سيمه واک درلود. د برتانيې د دفاع وزير (Ben Wallace) د متحده ايالاتو او طالبانو پر معامله سخته نيوکه وکړه، او دا تړون يې خرابه شوی او تېروتنه وبلله. له رسنيو سره په يوه مرکه کې (Wallace) همدا راز څرګنده کړه چې هغه د متحده ايالاتو د وتلو په پرېکړه دومره غوصه و، چې  د ناټو د نورو ايتلافيانو څخه يې وغوښتل، تر څو وګوري چې ايا له متحده ايالاتو پرته د کوم بل ايتلاف څخه ملاتړ کېدای شي که نه.
د افغانانو د بيا مېشتولو او مرستې تګلاره
په انګلستان کې، پخوانيو پوځيانو، سياستوالو او کمپاينرانو له حکومت وغوښتل هغو افغانانو ته پناه ورکړي، کومو چې د جګړې پر مهال د برتانوي سرتېرو مرسته کړې وه، لکه ژباړونکي، ځکه چې د طالبانو د غچ اخيستنې وېرې موجودې وې. د 2020ز کال د ديسمبر په مياشت کې، د برتانيې حکومت د افغانانو د بيا مېشتولو او مرستې تګلارې (ARAP) طرحه پر لار واچوله، تر څو په برتانيه کې د وړ افغانانو بيا مېشتول وړاندې کړي. په کابل کې د برتانيې په سفارت کې د افغانانو د ګواښ او خطر ارزونې واحد (ATREU) جوړ کړای شو، څو د نوماندانو ارزونه وکړي. دې طرحې د 2021ز کال د اپريل په مياشت کې د بې ميشتېدو يا نورو مرستو په وړانديزونو پيل وکړ.
واک ورکول
د (Boris Johnson) له خوا له اجازې ورکولو وروسته دا عمليات په لومړي ځل د 2021ز کال د اګست په ديارلسمه نېټه اعلان شول. د دې اعلان شوې موخه د برتانوي اتباعو، د سفارت د کار کونکو او د افغانانو د بيا مېشتېدو او مرستې تګلارې (ARAP) تر مخې د بيا مېشتېدو لپاره د وړ افغانانو ايستل وه، دا عمليات د نږدې 600 پوځي کارکونکو په مرسته پيل شول، په کومو کې چې ځينې يې د برتانوي پوځ د لوړ چمتوالي لرونکي 16 هوايي بريد غونډ څخه راوستل شوي وو، چاته چې د لوژيستيکي ملاتړ او ځواکونو د خونديتوب دنده سپارل شوې وه. له دوی سره په کابل کې د FCDO سره د ويزو د بهير او نورو سفري اسنادو په برخه کې د مرستې لپاره يو کوچنی ټيم هم ملګری کړای شوی و. د عملياتو لپاره مشرتابه او اداره د لندن په (نارت ووډ) کې په خپلواک شريک مرکز کې وه، او د دې مشري د شريکو عملياتو قوماندان (Sir Ben Key) کوله. متحده ايالاتو په همدې موخه هممهاله پوځي عمليات تر سره کړل، چې شفري نوم يې (Allies Refuge) و، او همدا راز نورو هېوادونو هم ورته عمليات پر مخ وړل. انګلستان د انګلستان او افغانستان تر منځ يو هوايي پول جوړ کړ، چې په متحده عرب اماراتو کې يې يوه دمه درلوده. دا عمليات څو مياشتې مخکې طرحه شوي و، خو د طالبانو بريد له تمې ډېر زيات په چټکۍ سره پرمختګ وکړ.
ساکزي
اسحاق زي چې د ساکزيو په نا مه سره هم شهرت لري د پښتنو د سړ بن په ټو لنېز گروپ کې يوه ډېره مشهوره قبېله ده چې خلک يې هم په کليوالي تو گه ژوند کوي او هم يې يو شمېر کو چياني ژوند لري٠ د تاريخ حيات افغاني ليکوال ډپټي محمد حيات خان په خپل دغه نا متو اثر کې چې دافغانستان د بيلا بېلو قو مونو او په عمده تو گه يې دپښتنو قو مونو او قبېلوپه اړونديې کښلی دی د اسحق زيو يا سا کز يو پښتنو په باب داسې وايې:" ساکزي دکند هار لو يد يز خواته په شگلنه سيمه کې دارغنداب د سيند پر غاړه د بست تر کلا پورې او همداراز څو سيمې يې د چکه علا قې په ښکتنۍ بر خه کې دهيلمند سين په ختېزه غا ړه کې پر تې دي٠ ځينې ځمکه وال خلک يې په گر مسير،فراه، شين ډنډ،لاش وجوين، دهرات جنوب لو ېدېز، دسيستان په شمال او ځينې يې هم په هرات کې مېشته دي٠ همدا راز دسا کزيو د قبيلې پورې اړونده دوې معتبرې کورنۍ ديادولو وړدي چې يوه يې د سر دار سالو خان کو رنۍ چې دلاش و جو ين په سيمه د درناوي او واک خاونده ده او بله يې د گر مسېر د کلای خا نشين په سېمه کې د رئيس سردار مدد خان کو رنۍ ده چې په دغې کو رنۍ کې موسی ډونگی يو مشهور سړی تېر شویدی٠(1)" په اوسني وخت کې اسحق زي يا سا کزي پښتانه د افغا نستان په لاند نيو ولايتونو کې مېشته دي :
١- د کند هار په ولايت کې: اسحق زي دکند هار ولايت په مر کز،د ميوند په ولسو الۍ،دپنجوايي په ولسوالۍ ،دارغنداب په ولسوالۍ او دمعروف په ولسوالۍ کې مېشته دي چې په دغه ولايت کې ددوی تخميني شمېر د سلو زرو تنو په شا او خواکې ښودل شوی دی.
٢-دهلمند په ولايت کې: دهلمند په ولايت کې هم يو زيات شمېر ساکزي اوسيږي ٠په دغه ولايت کې دوی دهلمند په مرکز لشکر گاه، دکجکي په ولسوالۍ ،دريگستان په ولسوالۍ، د خانشين په ولسوالۍ،دنوزاد په ولسوالۍ او دنهر سراج په ولسوالۍ کې استو گنه لري چې په نو موړي ولايت کې ددوی ټول شمېر څه د پاسه سل زره تنه ښو دل شويدي٠
٣-دفراه په ولايت کې: د فراه ولايت په مرکز او د لاش و جوين په ولسوالۍ کې هم زيات شمېر اسحق زي يا سا کزي مېشته دي چې په نو موړي ولايت کې ددوی شمېر پنځوس زره تنه ښودل شويدي٠
٤-دهرات په ولايت کې: په هرات کې د ساکزيو شمېر د هېواد د ټو لو ولايتو نو په پر تله ډېر دی٠په دغه ولايت کې ساکزي دانجيل،شين ډنډ، پښتون زر غون،گلران،کشک،غوريان او کهسان په او لسو اليو کې مېشته دي چې دهرات په ولايت کې دسا کزيو مجمو عي شمېر تر يو سلو پنځوس زرو تنو زيات ښودل شوی دي٠
٥-د بادغيس په ولايت کې: په دغه ولايت کې ساکزي دمر غاب او غورماچ په ولسواليو کې مېشته دي ٠ ٦-په فارياب ولايت کې: دفارياپ په ولا يت کې او په تېره بيا دپښتون کوټ په اولسوالۍ کې ساکزي پښتانه اوسي٠ زه ددې مقالې ليکوال کله چې په ١٣٥٧ کال ميمني ته تللی وم نو ما دميمني د لويدېز په پنځه کيلو مترۍ کې يو شمېر کو چيان ولېدل چې په کېږ ديو کې او سيدل او ځانونه يې اسحق زي بلل٠ ٧-د جو زجان په ولايت کې: په دغه ولايت کې هم داسحق زيو يو شمير کو رنۍ مېشته دي٠ ٨-دبلخ په ولايت کې: دبلخ په ولايت کې هم يو زيا ت شمېر سا کزي استو گنه لري چې دحيات ا فغاني مؤلف ددوی شمېر په ١٨٦٥ عيسوي کال کې چې له نن نه ١٤٣ کلونه پخوا کيږي ددوی شمېر دبلخ په ولايت کې تر زرو کو رنيو زيات او په ټول افغا نستان کې تر يولس زره کو رنيو نه زيات ښودلی دی٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
فرانسه
فرانسه چې رسمي نوم يې د فرانسې جمهوريت دی، په څو لويو وچو کې خپور هيواد دی چې له لوېديځې اروپا نيولې بيا له سمندرونو ورهاخوا د امريکاګانو او اتلانتيک، ارام او د هند سمندرونو په ګډون د باندې سيمو او ځمکو کې خپور دی. د فرانسې په ټوله خاوره کې دولس زماني سيمې (time zones) لري چې په ټوله نړۍ کې د زیاتو زماني سيمو لرونکی دی. د فرانسې ښارې استوګنيزې سيمې له «راين» څخه تر اتلانتيک بحر او له مديترانې څخه تر انګليش کانال او شمالي سمندر پورې غځیدلې دي؛ د باندې يا له بحرونو څخه ور هاخوا سيمو کې يې د سويلي امريکا فرانسوي «ګوينا»، په شمالي اتلانتيک کې سنت پير او ميکلون، فرانسوي غرب الهند او په اقيانوسيه او هند سمندر کې ګڼ نور ټاپوګان شامل دي. د ګڼو ساحلي سيمو لرلو له کبله فرانسه په نړۍ کې تر ټولو سترانحصاري اقتصاد لري. فرانسه په اروپا کې له بلجيم، لکزامبرګ، المان، سویس، موناکو، ايټاليې، اندورا او هسپانيې سره ګډه پوله لري، په امريکا کې له نيدرلينډ، سورينام او برازيل سره پوله لري. د فرانسې د اتلس سیمو (پنځه يې دباندې دي) مساحت ۶۴۳،۸۰۱ کيلو مترمربع (۲۴۸،۵۷۳ ميل مربع) او د وګړو شمېر يې له اوه شپېته ميليونه څخه زيات دی (د ۲۰۲۱ز کال د مۍ مياشتې راهيسې). فرانسه يو اتحادي نيمه صدراتي جمهوريت دی، پلازمېنه يې پاريس دی کوم چې د دې هيواد تر ټولو ستر او مرکزي کلتوري او سوداګريز مرکز دی، په نورو مهمو ښاري سيمو کې يې ليون، مارسي، تولوز، بوغدو، ليل او نيس شامل دي.
له لرغوني ډبرين عصر راهيسې د فرانسې په ښاري استوګنيزو سيمو کې سلتي قبايلو ژوند کړی، دوی د اوسپنې په عصر کې د ګول په نوم پېژندل کېدل. له مېلاد مخکې ۵۱ کې روم دا سيمه له خپل حکومت سره يو ځای کړه او له دې کبله يو ځانګړی ګالو-رومي کلتور رامنځ ته شو، کوم چې د فرانسوي ژبې بنسټ یې کېښود. جرماني فرانکيان په ۴۷۶ کې هلته ورسېدل او د فرانسيا پاچاهي يې جوړه کړه، کوم چې د کارولينزي سترواکۍ مرکز وګرځېد. د ۸۴۳ کال د وردن تړون دا سترواکي ووېشله، په ۹۸۷ کې لویديځ فرانسيا د فرانسې په سلطنت واوښت.
په منځنيو پېړيو کې، فرانس يو ځواکمن، خو تر ډېره بریده نامتمرکز د ملوک الطوايفۍ سلطنت و چې د پاچا اختيارات په کې کم محسوسېدل. پاچا فيليپ اګوستوس د پاچاهي کورنۍ د ځواک په پياوړتيا او د خپلو حدودو په پراختيا کې د پام وړ بريا تر لاسه کړه، خپلو مخالفينو ته يې ماتې وکړه او د فرانسې ساحه يې پراخه کړه. د هغه د واکمنۍ په پای ته رسېدو سره، په اروپا کې د يو پياوړي سلطت په توګه راڅرګند شو. د څوارلسمې پېړۍ له نيمايي څخه د پنځلسمې پېړۍ تر نيمايي پورې، فرانسه د تخت او تاج د  تر لاسه کولو لپاره په يو لړ نښتو کې ښکېله شوه، دا لړۍ د سل کلنو جګړو په توګه پېژندل کېږي، په دې ډول يوه جلا فرانسوي پېژندګلو رامنځ ته شوه. په فرانسوي رنسانس کې هنر او کلتور وغوړېد، له ګڼو  مخالفینو سره جګړې وشوې او يوه نيواکګره سترواکي رامنځ ته شوه، همدا سترواکي په شلمه پېړۍ کې د نړۍ په کچه دويمه ستره سترواکي وه. د شپاړسمې پېړۍ په نيمايي کې د کاتوليکانو او هوګنوتانو ترمنځ مذهبي کورنۍ جګړې وشوې او دا هېواد يې سخت کمزوری کړ. خو له دېرش کلنو جګړو وروسته په اولسمه ېپړۍ کې د څوارلسم لويس د واکمنۍ پر مهال فرانسه يو ځل بيا د اروپايي واکمن کلتوري، سياسي او پوځي ځواک په توګه راڅرګنده شوه. نامناسبو اقتصادي تګلارو، ناعادلانه مالياتي نظام او همدا راز نه ختمېدونکې جګړې (په ځانګړي ډول په اوه کلنه جګړه کې ماتې او د امريکا د خپلواکۍ په جګړه کې د زيات لګښت ښکېلتيا) دا سلطنت د اتلسمې پېړۍ په پای کې له کم پايښته اقتصادي حالت سره مخ کړ. دې وضعيت د ۱۷۸۹ز کال فرانسوي انقلاب چټک کړ، کوم چې مطلق العنان سلطنت یې نسکور کړ، د تاريخ د يو لوړ عصري جمهوريت پر ځای يې لرغونی حکومت نصب کړ او د بشر او تبعه حقوقو اعلاميه يې رامنځ ته کړه، همدا اعلاميه تر نن ورځې د فرانسوي ملت د نصب العين څرګندونه کوي.
فرانسه د نولسمې پېړۍ په پيل کې د ناپيليون بوناپارټ تر واکمنۍ لاندې خپل سياسي او نظامي اوج ته ورسېده، د اروپا لويې وچې ډېره سيمه يې تر واک لاندې وه او لومړۍ فرانسوي سترواکي يې رامنځ ته کړه. د فرانسې انقلاب او د ناپيليون جګړو د نړۍ او اروپا د تاریخ لاره جوړه کړه. د دې سترواکۍ ړنګېدل د فرانسې د نسبي ځوړ د پړاو پيل و، په کوم پړاو کې چې فرانسه د لوړو ژورو  ښکار شوه، تر دې چې په ۱۸۷۰ز کال کې د فرانسې-پروسي جګړې پر مهال د فرانسې درېيم جمهوري دولت رامنځ ته شو. راتلونکې لسيزې د هيله مندۍ، کلتوري او علمي غوړېدا او همدا راز د اقتصادي سوکالۍ لسیزې وې چې د « Belle Époque» په نوم پېژندل کېږي. فرانسه د لومړۍ نړيوالې جګړې يو ستر برخه وال و، د غټو بشري او اقتصادي لګښتونو په بدل کې فرانسه له دې جګړې بريالۍ راووته. د دويمې نړيوالې جګړې د متحدینو برخه وګرځېده، خو ډېر ژر د محوريزو (جرمني، ایټالیا او جاپان) هيوادونو له خوا په ۱۹۴۰ز کال کې اشغال شوه. په ۱۹۴۴ز کال کې له خپلواکۍ وروسته، د لنډې مودې لپاره پاييدلی جمهوريت جوړ شو او وروسته د الجزايري جګړې پر مهال منحل شو. اوسنی پنځم جمهوريت په ۱۹۵۸ز کال کې شارل دي ګيل جوړ کړ. الجزاير او د فرانسې نورو ډېرو مستعمرو په ۱۹۶۰ز کلونو کې خپلواکي تر لاسه کړه، په داسې حال کې چې همدا مستعمرې له فرانسې سره نژدې اقتصادي او پوځي اړيکې لري.
فرانسه اوس هم د هنر، علم او فلسفې په برخه کې د پېړيو زوړ خپل حيثيت ساتلی دی. په فرانسه کې له يونیسکو سره ثبت شوي د نړۍ پنځمې سترې تاريخي سيمې شته او د سياحت له اړخه د نړۍ مخکښ ځای دی، په ۲۰۱۸ز کال کې له نهه اتيا ميليونه څخه زياتو سيلانيانو له فرانسې څخه لېدنه کړې. فرانسه يو پرمختللی هيواد دی، د اسمي داخلي ناخالص توليد له نظره د نړۍ اوم اقتصاد او د PPP له نظره د نړۍ نهم ستر اقتصاد دی؛ د يو کور پر سر د ټوليزې شتمنۍ له پلوه د نړۍ څلورم ستر اقتصاد دی. فرانسه د لیک لوست، روغتيايي خدماتو، ژوند ته هيله مندۍ او بشري ودې په نظر کې نيولو سره په نړيواله کچه ښه ډلبندي شوې ده. فرانسه په نړيوالو چارو کې هم يو ستر ځواک دی، د ملګرو ملتونو د امنيت شورا د پنځو دايمي غړو څخه يو او رسماً د هستوي وسلو لرونکی هيواد منل شوی. فرانسه د اروپايي ټولنې او اروپايي سيمې (Eurozone) له بنسټګرو اومخکښو غړو څخه ده، همدا راز د اوو د ډلې (G7)، شمالي اتلانتيک تړون سازمان (ناټو) د اقتصادي همکاريو او پرمختګ سازمان (OECD) او La Francophonie مهم غړی دی.
د نوم رېښې او تلفظ
په اصل کې د فرانسې نوم ټولې فرانکي سترواکۍ ته کارول کېده، فرانس ټکی له لاتيني ټکي فرانسيه (Francia) څخه اخیستل شوی دی، يا د دې معنا ده «د فرانکانو قلمرو». په اټيالوي او هسپانوي ژبه کې اوسنۍ فرانسې ته فرانسيه ويل کېږي، په الماني ژبه کې « Frankreich»، په هالنډي ژبه کې « Frankrijk» او په سويډني ژبه کې « Frankrike» بلل کېږي، د ټولو معنا يوه ده چې «د فرانکانو ځمکه/قلمرو».
«فرانکان» نوم د انګليسي ژبې د فرانک («ازاد») ټکي اړوند دی: دا ټکی د فرانسوي ژبي له «فرانس» څخه سرچينه اخلي (چې معنا يې ده «ازاد، شريف، رېښتينی»)، په اوږده معنا د فرانسې ټکی له منځنۍ لاتيني ژبې (francus) څخه مشتق شوی (چې معنا يې ده «ازاد، له خدمت څخه معاف شوی؛ خپلواک سړی، فرانک»)، دا ټکې د قبيلې د نوم عامول دي کوم چې د وروستۍ لاتيني ژبې له خوا د يو سيمه ايز فرانکي نوم «فرانک» د جوړې شوې بڼې په توګه پور شوی دی. داسې وړانديز شوی چې د «ازاد» معنا ځکه غوره شوې وه چې «ګول» له نېولو وورسته يوازې فرانکان له مالياتو ورکولو څخه معاف و، يا په عام ډول د خادمانو او غلامانو په پرتله يوازې دوی د ازادو خلکو حيثيت درلود.
لوی ښارونه
پاریس د فرانسې تر ټولو لوی ښار او پلازمینه ده.
اقتصاد
فرانسه د نړۍ د مهمو اقتصادي هیوادونو څخه ده، همدارنګه د نړۍ په مختلفو سازمانونو کې (جي شل) غړیتوب هم لري.
ایداري ویش
هغه سیمي چې په پخواني نوم پاتی دي:
د فرانسې غرونه
د فرانسې په جمهوریت کی ډېر غرونه سته. د فرانسې په جنوب کی د پیرینی غره، په جنوب ختیځ کی د آلپ غرونه او په ختیځ کی د یورا غره سته. د مونټ بلانک غر د فرانسې تر ټولو لوی غر دی. لوړوالی یی ۴۷۸۰ متره دی.
تاریخ
د کلټ قبیلو په ۸۰۰ ( ق.م.)کی فرانسی ته ورسیدل. په اوس وخت کی هغه د کلټ قبیله د گال ( Gauls ) په نوم یادېږی. په ۳۹۰ ( ق.م.) کی د رومان پوځ پر گالیا ( د گال هېواد ) برید وکړ او په ۵۸ ( ق.م.) کی د گال قبیله د رومان امپراطور یولیوس څېسار ( Julius Caesar ) لخوا ماته وخوړله او گالیا دیولیوس څېسار لاس ته ورغله. په ۵ پیړۍ کی فرانسی د فرانک حکمرانانو لاس ته ورغلی. په ۷۳۲ کال کی پاچا چارل مارتل د مسلمانانو پوځ ماته کړل. په ۱۳۳۷ کال کی سل کلنه جگړه پېل شوه. په دی وجت کی شمالی فرانسه د انگریزی حکمرانانو لاس ته ورغلی. مگر په ۱۴۵۳ کال کی انگرېزی پوځ د فرانسی د پوځ لخوا ماته وخوړل او د فرانسی هېواد د فرانسی پاچا لاس ته ودغلی.
سرچينې
‎
وېشنيزه:فرانسه وېشنيزه:د اروپایي اتحادیې غړي هیوادونه وېشنيزه:هېوادونه وېشنيزه:د اروپا هېوادونه
محمد صديق پسرلی
بټنوک|استاد محمد صديق پسرلی استاد محمد صديق پسرلى (د ۱۳۰۷ لېږديز لمريز کال وری، غزني - د ۱۳۹۲ ل.ل کال د مرغومي ۲۲، هند)(د ۲۰۱۴ ز کال د جنوري ۱۲) (په انگرېزي: Mohammad Seddiq Pasarly) د پښتو ژبې د غزليزې شاعرۍ يو تکړه شاعر او ليکوال وو چې د کورنۍ نژدې ټول غړي يې فرهنگيان دي.
زده کړې
محمد صديق پسرلي خپلې لومړنۍ زده کړې د کندوز ولايت په شېرخان لېسه کې سر ته ورسولې. د ځوانۍ ټول عمر يې د کندوز ولايت په چهار دره کې تېر کړ، چې د شعر لومړنى څرک يې هم په همدې سيمه کې د ادب د غرونو په څوکو لگېدلی دی. د څه کار او بار لپاره يې د هېواد مرکز کابل ښار ته مخه کړه خو تر څه مودې وروسته، کله چې په هېواد کې د کورنيو جگړو اور بل شو، دى هم د ډېرو نورو افغانانو په څېر له هېواده کډې کولو ته اړ شو او د پاکستان هېواد ته يې مخه کړه.
ادبي او هنري فعاليت
كه څه هم محمد صديق پسرلى په اوسني پېر كې د هندي سبك لاروى شاعر گڼل كېږي، خو په شعرونو كې د جوت فكر او پيغام شتون دى د يوې جلا لارې او سبك څښتن شاعر راپيژني، ځكه د ده شعر پر ښكلاييز اړخ سربېره جوت مانيز اړخ هم لري او دا هغه خصوصيت دى، چې ډېرى ادبپوهان يې د لويو شاعرانو خاصه او ځانگړنه بولي.
د دغه شاعر شاعري کلاسيک سبک لري، شاعري يې په فطرت كې گډه ده. پخپله ښاغلی پسرلى هم په همدې نظر وو او ښه شاعري هغه شاعري گڼله، چې فطري وي: "داسې ډېر خلك وينم، چې په ډېر كم عمر باندې شعر وايي او ډېر خلك دي، چې تر ډېره عمره يا كاله پورې كوښښ كوي، خو بيا هم يو شعر نه شي ويلاى. زه د دې خبرې طرفدار يم، چې بعضې خلك فطري شاعران دي او په لږ لوست او لږو معلوماتو ښه شيان ويلاى شي، خو بعضې خلكو ډېر تحصيل هم كړى وي، ډېر كوښښ هم كوي، ډېر زحمت هم وباسي، ان داسې خلك مې ليدلي، چې په يوه غزل باندې شپې او ورځې تېروي او بالاخره په ظاهره په غزل كې يې كوم نقص هم نه وي، خو ليكن هيڅ خوند نه لري او دا ځكه چې دى فطري شاعر نه دى"
په کډوالۍ کې فرهنگي خدمت
پسرلی پر ۱۳۵۹ ل کال پېښور ته مهاجر شو او د شپيتمو كلونو په لومړيو كې يې د سپېدې په نامه يوه مجله راوكښله، چې تر ۱۳۶۴ ل کاله پورې په منظم ډول چاپېده، خو وروسته وروسته بيا له چاپه پاتې شوه. بيا يې په دويم ځل په ۱۳۶۶ كې د دې مجلې په چاپ لاس پورې كړ او ورسره يې د افغان كلتوري ټولنې بنسټ هم كېښود. تر دې څه موده وروسته يې د افغان ادبي بهير بنسټ كېښود او د هغه مشري يې ومنله. پر ۱۳۷۷ ل کال كډون كابل ته راغى او په خپل كور كې په ادبي هڅو بوخت شو.
صديق پسرلى او نور ادبي ځېلونه
تر دې ځايه زموږ بحث د استاد پسرلي د غزل په اړه و او هغه مو د غزل سالار شاعر په توگه وپېژانده، خو هغه يوازې د غزل شاعر نه دى، بلكې قصيدې، څلوريزې، نظمونه او منظومې يې هم ليكلي دي. په لنډو ټكو كې كه ووايو، استاد پسرلي د شعر په ټولو قالبونو كې شاعري كړې او په ټولو كې يې د خپل شاعرانه قوت ثبوت وړاندې كړى دى. پير محمد کاروان همدا خبره كوي: «پسرلى صاحب غزل هم ليكي، قصيده هم ليكي او نظمونه هم. كه په ځير سره وگورو داسې ډېر كم شاعران پيدا كېږي، حتي كه ووايم ډېره ناممكنه ده، چې هغه دې په دې ټولو قالبونو كې خپل شعريت برقرار وساتي. موږ ته ډېر لوى لوى شاعران معلوم دى، چې هغوى به ښه غزل ليكي، مثلا حمزه بابا، چې واقعا د پښتو غزل عظيم شاعر دى، غني خان ډېر بهترين نظمونه لري، خو غني خان ورسره تر څنگ غزل نه لري. حمزه بابا نظمونه ليكلي دي، خو د حمزه بابا ټول نظمونه، چې دي هسې نه دي لكه د هغه غزلې، خو پسرلى صاحب هغه شاعر دى، چې هم قصيده، هم غزل او هم هغه نور قافيه وال نظمونه په ډېر عجيب انداز ليكي.»
د پسرلي صاحب شعرونه له گڼو نورو ښكلاوو او باريكيو هم برخمن دي او په كار ده، چې افغان كره كتونكي او ادبپوهان پخپلو څېړنو كې دغه ښكلاوې او ځانگړنې رابرسېره او د دغه حقدار او نوميالي شاعر حق په ځاى كړي.
مدني اکر او کورنۍ
محمد صديق پسرلي څلور زامن لري، چې امان الله ساهو، عصمت څاروان، اېمل پسرلی، اجمل پسرلی او اسد الله غضنفر نومېږي.
چاپي نښيرونه يې
د دغه نوميالي شاعر او ليكوال دا لاندې نښيرونه چاپ شوي دي:
۱- كوكچه، د شعرونو لومړۍ مجموعه، د ۱۳۳۰ ل ل کال بدخشان چاپ. ۲- د يوناني شاعرې بېلټس ترانې (ژباره) د ۱۳۳۰ ل ل کال چاپ.
۳- د وطن وير (د شعرونو دويمه ټولگه) د پاسني په مستعار نامه، د ۱۳۶۱ کال چاپ. ۴- لېونی باد، (د طنزونو ټولگه)، د ۱۳۶۲ ل ل کال چاپ. ۵- داسې هم وو، (د لنډو کيسو ټولگه). ۶- سره غالۍ، (د لنډو کيسو ټولگه).
۷- نن، پرون او سبا (بولـله). ۸- گيتانجلي، د رابندراناټ ټاگور اثر (ژباړه). ۹- پسته اور، (د څلوريزو ټولگه). ۱۰- زمری (منظومه). ۱۱- ماته شپيلۍ (د شعرونو ټولگه).
۱۲- د نی کوڅه (د شعرونو ټولگه). ۱۳- كوچى ملا (ناول). ۱۴- بخملي صحرا (ناول) ۱۵- د لمر كجاوه(د شعرونو ټولگه). ۱۶- غزل بڼ.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
کمال خان بند
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
کمال خان بند د هلمند پر رود د اوبو د مخ گرځوني یو بند دی چې د نیمروز ولایت د چار برجک ولسوالۍ کې د زرنج له ښار څخه د ۹۵ کیلومترو په واټن کې پروت دی.
کمال خان بند د پخوا زمانو څخه جوړ و چې د تیمور لنگ سره د سیستانیانو د سخت مقاومت او دته ډیر زیانونه دده د قهر او غضب سبب شو او د سیستان یا اوسنۍ نیمروز د اوبو حیاتي بند یې ړنگ گړ چې سیستان بیا خرابه پاتي شو، په ۱۳۴۵ کال کې د کمال بند د جوړولو سروی پیل شو او کار هم ورباندی شروع شو چې د داوود خان په وخت کې کار یې چټک شو او ویل کیږی چې داوود خان پخپله ددی څخه یې لیدنه کړی و خو د کمونسټی کودتاه څخه وروسته کار یې بند شو او د مجاهدینو د حکومت په راتلو سره ددی بند په میلونهاو ډالره ماشینو او وسایل لوټ شول، د نوی حکومت د جوړیو څخه وروسته په ۱۳۸۵ کال کې دی بند باندی بیا کارونه شروع شول، چې د ایران هېواد د مخالفتونو سره مخ دی او ډیری بریدونه د ایران لخوا دې بند باندی شوی دی ، ویل کیږی چې ددی بند دویم فاز هم  تکمیل شوی دی ، د دی بند د دوهم فاز د جوړیدو موخی د موسمی سیلابونو کنترول، د کمال خان بند به د ۱۰۰ زره هکتاره ځمکې د خړوبولو او د ۸،۵ مېگاواټه برېښنا د تولید ظرفیت ولري. د کمال خان بند تاريخچه: کمال خان بند د اوبو زېرمه او مځکه خړوبولو په لحاظ د افغانستان یو مهم بند ګڼل کیږي. دغه بند د ۵۲ میلونو متره مکعب اوبو ذخیره کولو وړتیا لري. د ۹ میګاواټ برېښنا د تولید ترڅنګ د ۱۷۴۰۰۰ هکټاره وچو دښتونو د خړوبولو ظرفیت هم لري. کمال خان بند د نیمروز د مرکز زرنج څخه ۹۵ کیلومیټره شرق لور چاربک اولسوالۍ ته څېرمه موقعیت لري. کمال خان بند نوم د یو سیمیز بلوڅ مشر سردارکمال خان سنجراني په نامه شهورت پیدا کړی. دغه بند خورا اوږد تاریخ لري. د څرګندو لیکنو له مخي کمال خان بند په یولسمه مېلادي پېړۍ کي د وخت د حکمرانانو لخوا د پخو خښتو او د چونې له مسالې څخه جوړ سوی وو. همداراز له نن څخه ۷۰۰ کاله وړاندي د کمال خان د بند سیمه د سیستان ایالت یوه برخه وه. په ۱۳۸۴ میلادي کال کي د سیمو خلکو د وخت د امپراطور ګوډ تېمور په وړاندي پاڅون وکړ. ګوډ تېمور په ډیر وحشانه ډول یوازي کمال خان بند نه، بلکي د اوبو کانالونه، کرهڼیز سیسټم، د زرنج تاریخي ښار او د تمدن ټول اثار له خاورو سره برابر کړل. د نولسمي مېلادي پېړۍ په وروستیو کي د افغانستان او ایران ترمنځ د هلمند د اوبو او کمال خان بند پر سره اختلاف رامنځ ته سو. د موضوع د حل لپاره څو څو ځله، دواړو هیوادونو پلاوي تبادله کړل، خو یو دایمي حل لاره یې ونه موندل. بالاخر د ۱۹۷۳ کال د مارچ په ۱۳مه د افغانستان د وخت صدراعظم شهید محمد موسی شفیق او ایراني سیال عباس هویدا ترمنځ د هلمند د اوبو د وېش تړون لاسلیک سو، چي په دې سره دغه اوږدې کشالې حل وموند. له همدې ځایه افغانستان د هلمند د اوبو مهارو لپاره د کمال خان بند جوړلو فرصت ترلاس کړ. د کمال خان بند لومړي کارونه د سردارمحمد داودخان د جمهوري ریاست په دوران کي پیل سو، خو د ده تر شهادت وروسته د بند جوړولو چاري ودرېدې. په ۱۳۹۰ لمریز کال کي یې د رغولو کار بیرته پیل چي په درې فېزونو کي بشپړ او ګټي اخیستني ته چمتو سو. پر دغه بند ٨٧ میلونه ډالره لګښت راغلی. د کمال خان بند د کانالونو یوه اوږده سلسله لري چي اوږدوالي یې ۲۶۰ کیلومټره ته رسیږي. البته د کانالونو جوړولو چاري یې دوام لري. دغه کانالونه په دې ډول لاندي مځکي خړوبه کوي : د ترکو دښته او فضل قلعه کانال ۴۹۵۰۰ هکټاره، قلعه فتح او خوابګا کانال ۳۸۰۰۰ هکټاره، شیراباد او میران کانال ۶۰۰۰۰ هکټاره او سیخسرکانال ۴۶۵۰۰ هکټاره. کمال خان بند د ډیرو ګټو ترڅنګ لاندي مهمي لاسته راوړني لري: ۱: د اوبو لګولو لپاره د اوبو زیرمه کول ۲: د نهه میګاواټه برېښنا تولیدول ۳: د موسمي سېلابونو کنټرول ۴: د سیمي د ابو لاندي ابخور رالوړول ۵: چاپېریال ساتنه کي مهم رول انجينر عبدالله پوپل mandigak
تاریخ
کمال خان بند د لومړی ځل لپاره د نن نه ۷۰۰ کاله وړاندې د یادې سیمې د یوه مشهور سیمه ییز مشر کمال خان لخوا د تیږو او خاورو جوړ شوی وړ، چې په افغانستان د ګوډ تیمر د حملې پر وخت د نومړی لخوا وران شوی وو. د دویم ځل لپاره د وخت ولسمشر داوود خان د یاد بند د جوړولو هڅه کړی وه اما په هیواد کې د کورنیو جګړو له امله د بند چارې بندې پاتې شوې، په دریمه پروسه کې د نوموړی بند چارې د ولسمشر حامد کرزي په دوره کې بيرته پیل سوې، او کارونه يې په همهغه وخت کې شاوخوا ټول پای ته ورسېدل، د بند پرانيستې چارې بيا د افغان ولسمشر اشرف غني په دويمه دوره کې په ۲۰۲۱م کال یې ترسره همدا برېښناکوټ په رسمي توګه ګټې اخیستنې ته وسپارل شو.
سرچینې
وېشنيزه:د افغانستان بندونه
اکاخيل
اکاخيل په اصل کې غلجي پښتانه دي چې د سليمان خيلو يو ښا خ گڼل کيږي چې زياتره يې په پوونده ډول ژوند کوي او ځانته کو مه ځانگړې سېمه نه لري٠دوی اکثره په کېږديو کې ژوند کوي او د ټغرو،کيږ ديو او جو الو نو په او بد لو کې ښه مهارت لري٠دتا ر يخ حيات ا فغا ني د ليکوال ډپټي محمد حيا ت خان په قول د اکا خيلو يو شمير د غزني و لايت په مقر کې هم ا ستو گنه لري٠ يو شمير اکا خيل په ا فغا نستان باندې د شوروي تر ير غل وروسته له هيواده وليږ ديدل او  پا کستان ته کډ وال شول چې دهغه هبواد په مختلفو ښارو نو لکه پېښور او کر اچۍ کې استو گنه لري٠ اکا خپل زيارکښه خلک دي،ځيني خلک يې د سو داگر يو په کا رونو بو خت دي٠دا کا خيلو ځو انان په ا تڼ کې ډېر تکړه دي او د خو ښيو او خو شاليو او ودونو کې ددوی ځو انان چې ښا يسته او ړدې څڼې لري په خپلو ماهرانه اتڼو نو سره محفلونه تاوده ساتي٠ د روسي نامتو اتنو گرافر داتنو گر افيکو څېړ نو له مخې د اکا خيلو شمېر د شلمې زېږ دېزې پېړۍ په نيمايې کې د ٣٥ زره کو رنيو په شا او خوا کې  ښودل شوی دی٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
محمد يوسف کاندهلوي
محمد يوسف کاندهلوي چي حضرت جي هم ورته وايي (۱۹۱۷-۱۹۶۵) د هندوستان اسلامي عالم او د تبليغي جماعت دوهم امير وو
مخينه
مولانا يوسف صاحب د ۱۳۳۵ هجري قمري کال د جمادى الاولى په ۲۵ نېټه د چهارشنبې په ورځ چي د (۱۹۱۷/۳/۲۰ز)سره سمون خوري په کاندهله کي وزېږېد.هغه د په يوه علمي او دينداره کورنۍ کي زېږېدلى،او له ماشومتوبه له پر تقوى چاپيريال سره مخ شو.مولانا صاحب په لس کلنۍ کي قران کريم حفظ کړ،او د حديثو او اسلامي علومو زده کړي ته يې دوام ورکړ.د خپل وخت له علماوو سره يې قوي اړيكي لرلې او په خپله د وخت ستر عالم وو.کله چي په ۱۹۹۴ز کال کي د هغه پلار مولانا محمد الياس کاندهلوي وفات شو،هغه د شورا لخوا د تبليغي ډلي دوهم امير وټاكل شو.مولانا يوسف صاحب خپل زيات وخت په تبليغ او ديني ليکنو تېر کړى. دوه ډېر مشهور کتابونه يې يو هم حيات صحابه او منتخب احاديث دي.دغه کتابونه  د محمد سعد لخوا چاپ خپاره شوي دي.
کورنۍ
د مولانا محمد يوسف پلرنى او مورنى نسب دواړه حکيم محمد شريف خان ته رسېږي،چي هغه د ازبکستان يو سني ډاکټر وو.هغه هند ته وکوچېد او د مغول باچا شاه عالم او د هغه د زوى اکبر ډاکټر وو.د مولانا صاحب کورنۍ خپله د نسب سلسله په اميرالمومنين ابوبکر صديق رض پوري تړي.دغه دواړه کورنۍ د هندوستان د اترپرديش ايالت د په کاندهله او جهينجانه په کلو کي اوسي. دوئ د تقوى او دينداري له امله مشهوري وې.
ماشومتوب او لومړنۍ زده کړي
محمد يوسف په داسي ماحول کي زېږېدلى وو چېري چي د تقوى حصول د ټولي کورنۍ هدف وو. د الله تعالى ميني په  ټوله کورنۍ  کي ريښې کړي وې، دا د علماوو، حفاظو، او صوفيانو کورنۍ وه.ددې کورنۍ هر نارينه او زنانه ته د قران کريم حفظ عادي کار وو.د کور د ښځو کار د قران کريم تلاوت،لمونځ،د ديني کتابو مطالعه او د الله تعالى ذکر وو.
د يوه ماشوم په حيث محمد يوسف کاندهلوي راتلونكي ته خپله ژمنتيا وښودله، هغه په لس کلنۍ کي قران کريم ياد کړ. بيا خپلي لومړنۍ زده كړي مکملي کړې، صحاح سته يې له خپل پلار نه ولوستل. بيا يې د مظاهر العلوم له پېژندل شويو علماوو نه د حديثو په برخه كي تخصصي زده كړي ترلاسه کړې،چي دا د حديثود زده كړي يو ځانګړى ښوونځى وو، محمد يوسف صاحب په دغه ښوونځي کي له داخلي وروسته د محمد زکريا کاندهلوي له ښوونو نه ځانګړي ګټه واخيستله، څوك چي د شلمي پېړۍ د اسلامي نړۍ يوستر عالم وو. مولانا محمد يوسف صاحب له دغه ښوونځي نه د شل کلنۍ په عمر په ۱۳۵۵ هجري ۱۹۳۶ زېږديز کال فارغ شو.
مولانا صاحب چي په کور کي کوم ښوونه او روزنه لرله داسي وه لکه د محمد صلى الله عليه وسلم په وخت کي د مسلمانو ښځو تربيه.په هغه کورنۍ کي هره ښځه دې ته تياره وه چي خپل زوى ته اسلامي تربيه ورکړي. په هغو کورونو کي به د پيريانو او ديبانو د نقلونو پر ځاى د محمد صلى الله عليه وسلم د اصحابو کيسې کېدلې. د ازادۍ د اتلانو لکه سيد احمد بريلوي او شاه اسماعيل شهيد واقعات په هغو کورو کي عامي کيسې وې. کله چي ابوالحسن ندوي د سيد احمد شهيد تفصيلي بيوګرافي وليکله، مولانا الياس کاندهلوي په هغه کي کوم نوى شى پيدا نه  کړ.
خليل احمد سهارنپوري چي د رشيد احمد ګنګوهي رح خليفه او د الياس کاندهلوي او زکريا کاندهلوي استاد وو، ماشوم محمد يوسف کاندهلوي ته به يې ډېره توجه کوله. که څه هم د سهارنپوري د وفات پر مهال محمد يوسف د لسو کلو وو، دوئ په خپل منځ کي عجيبه مينه لرله. يوسف به سهارنپوري صاحب ته ابا ويلي. يو ځلي، يوسف له دې نه انکار وکړ چي د سهارنپوري صاحب د خدمتګار د لاس پخه شوي ډوډۍ وخوري، سهارنپوري صاحب په خپله پخلنځي ته لاړ ډوډۍ يې پخه کړه او يوسف ته يې په خپل لاس ورکړه.
په تبليغ کي قرباني
شيخ محمد يوسف كاندهلوي علمي كارونه له تدريس او تالیف نه پيل کړل. د تبليغي جماعت له مشرانو سره تر مشورې وروسته مولانا الياس رح دا پرېكړه وکړه چي مولانا محمد يوسف د تبليغي ډلي امير وټاكي. کاندهلوي صاحب همدې کار ته ځان وقف کړی وو. هغه د هند نيمي وچي ټولو سيمو ته لاړ او دا هڅه يې وکړه چي مسلمانان په دې پوه کړي تر څو بيرته اصلي اسلام خپل کړي.
د محمد يوسف کاندهلوي په نظر عرب بايد تل د تبليغ رهبري وکړي ځكه دوئ د الله تعالى لخوا دې کار ته خوښ کړل شوي دي، ددې لپاره يې هڅه وکړه چي خپل فعاليت عربي هيوادو ته پراخ کړي.
هغه همدارنګه ويل چي ددې کار لپاره غوره مرکز مکه مکرمه او مدينه منوره دي، ځكه د ټولي نړۍ مسلمانان ددې ځايونو ليدلو ته راځي.
ددې لپاره هغه هندي او پاکستاني حاجيانوروزني  ته ځانګړي پاملرنه کوله.
هغه به دوئ ته د حج طريقه ورښودله، او دوئ به يې د تبليغ په اړتيا پوهول. له حاجيانو به يې ډلي جوړولې چي دغو ډلو به بيا په مکه مکرمه او مدينه منوره کي نورو حاجيانو ته تبليغ کاوه، دغه کار د نورو هيوادونو د حاجيانو د تشويق سبب شو هغو له کاندهلوي صاحب نه وغوښتل چي ددوي سيمو ته ګروپونه ولېږي، کاندهلوي صاحب ددوي غوښتنه ومنله. په دې ډول د تبليغ کار په مختلفو عربي هيوادو كي پيل شو.
علمي کارونه
که څه هم مولانا يوسف صاحب زياتره وخت د تبليغ په کار بوخت وو، هغه د تاليف په برخه کي هم کار کړى ده. د هغه ليکني په حديث او سيرت کي د هغه د پراخي پوهي څرګندونه کوي. په ليکنو کي يې دوه کتابونه ډېر مشهور دي لمړى يې اماني الاحبار في شرح معاني الاثار کوم چي د امام احمد بن حنبل د کتاب شرح ده دا کتاب په څلور جلده ده.
بل کتاب يې حيات صحابه ده چي ډېر زيات مشهور ده، او د هغه چا لپاره يو مهم کتاب ده چي غواړي په اسلامي طريقه ژوند کول زده كړي. په دې کتاب کي د محمد صلى الله عليه وسلم او د هغه د اصحابو سيرت بيان شوى ده.
وفات
په ۱۹۶۵  ز کال کاندهلوي صاحب بنګلدېش او پاکستان ته پراخ سفرونه وکړل ټولو ايالتو ته ولاړ ستري غونډي يې وکړې، خلكو ته يې اوږده بيانونه وکړل. که څه هم د سفر له پيله دده روغتيايي حالت ښه نه وو خو مولانا صاحب خپلي روغتيا ته پاملرنه ونه کړه. د سفر په وروستيو ورځو کي يې پلان ونيو چي په لاهور کي يوې ستري جلسې ته وينا وکړي.
د بيان په پاى کي په بېړني ډول روغتون ته يوړل شو. مګر هغه په لاره کي وفات شو. د هغه جسد په شپه کي ډېلي ته يوړل شو، چېرته چي د هغه په جنازه کي په زرګونو خلګو برخه واخيستله.مولانا صاحب د ۱۳۸۴ هجري كال د ذوالقاعدي په ۲۹ چی د (١٩٦٥/٤/٢ز) سره سمون خوري د جمعي په ورځ په ٢:٥٠ دقيقي د ٤٨ كالو په عمررحلت وكړ.
بهرنۍ تړني
وېشنيزه:1917 زېږېدنې وېشنيزه:1965 مړينې وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
د بشري پرمختيا اندازه
[[File:2019 UN Human Development Report (inequality-adjusted).svg|thumb|World map representing the inequality-adjusted Human Development Index categories (based on 2018 data, published in 2019). د بشري ودې شاخص (HDI) د ژوند د هيله مندۍ، زده کړې (معنا دا چې د ښوونځي پوره کړي کلونه او تعلیمي نظام ته تر ننوتلو وروسته د ښوونځي د پوره کوونکو کلونو لپاره هيله) او د سړي سر عايد څرګندونکو يو شمېريز ترتيبي شاخص (اندازه) دی، له کوم نه چې په نړۍ کې د بشري ودې د ډلبندۍ نه په څلورو لړيو کې ګټه اخستل کېږي. يو هېواد هغه مهال د ودې شاخص لوړه درجه تر لاسه کوي، کله چې د هغه هېواد د وګړو د عمر موده اوږده وي، د زده کړې کچه لوړه وي او د سړي سر ناخالص ملي عايد لوړ وي. دا نظام د پاکستاني اقتصاد پوه محبوب الحق له خوا جوړ شوی و او بيا ورنه د ملګرو ملتونو پراختيايي پروګرام د بشري ودې د راپور دفتر د يوه هېواد د بشري ودې د اندازه کولو په برخه کې کار واخيست.
د ۲۰۱۰ز کال د بشري ودې راپور، د بشري ودې يو نابرابر تعديل شوی شاخص وړاندې کړ(IHDI). په داسې حال کې چې د بشري ودې ساده شاخص (HDI) اوس هم ګټور دی، په ياد راپور کې ويل شوي و چې: «نابرابر تعديل شوی شاخص د بشري ودې حقيقي کچه ده (د نابرابرۍ لپاره محاسبه کول)، په داسې حال کې چې د بشري ودې شاخص ته د بشري ودې د بالقوه شاخص په توګه کتل کېدای شي (يا د شاخص تر ټولو ستره کچه) که چېرې نابرابري نه وه، نو دا شاخص تر لاسه کېدای شو».
دا شاخص د بشري ودې په ليد پورې اړه لري، چې د محبوب الحق له خوا جوړ شوی دی، د بشري وړتياوو په اړوند د «امرتيا سين» په اثر کې لا پسي غني شوی دی، ډېر ځله په دې چوکاټ کې اچول شوی چې ايا ممکنه ده،  خلک په ژوند کې هغه څه «شي» يا هغه څه «وګړي» چې دوی يې هيله لري. په بېلګو کې يې شامل دي – کېدل: ښه تغذيه، سرپناه، روغتيا ، کار، زده کړه، رايه ورکول، په ټولنيز ژوند کې برخه اخیستل. د غوراوي آزادي يې مرکزيت دی؛ يو څوک دا غوره کوي چې وږی پاتې شي (د يوې ديني روژې پر مهال) له هغه چا يې حالت بدل دی، چې خوراک اخستلی نه شي او يا له دې امله چې هېواد له لوږې «قحطۍ» سره مخامخ دی.
سرچينه
د HDI سرچينې د ملګرو ملتونو د بشري ودې د راپور د دفتر له خوا د بشري ودې په اړوند وړاندې کېدونکي کلني راپورونه دي. دا راپورونه د پاکستاني اقتصاد پوه محبوب الحق له خوا په ۱۹۹۰ز کال کې اختراع شوي او پر لاره اچول شوي وو او څرګنده موخه يې دا وه، چې «د ملي عايد محاسبې پر ودې اقتصاد نه پام د خلکو محوريت تګلارو ته واړوي». محبوب الحق په دې باور و چې د خلکو، پوهانو او سياسيونو د قناعت لپاره يو ساده ترکيبي معيار ته اړتيا ده، تر څو دوی وپوهېږي چې دوی کولای شي او بايد وده يوازې په اقتصادي پرمختګ ونه ارزوي، بلکې د بشري سوکالۍ پرمختګ هم په نظر کې ونيسي.
نوې تګلارې (۲۰۱۰ HDI او له دې وروسته)
د ۲۰۱۰ز کال د نومبر په څلورمه نېټه خپور شوی (او د ۲۰۱۱ز کال د جون په لسمه يې معلومات تازه شوي)، د ۲۰۱۰ز کال د بشري ودې راپور درې ابعادو په يوځای کولو سره د HDI محاسبه کړې:
UNDP د ۲۰۱۰ز کال د بشري ودې په راپور کې د HDI د محاسبې لپاره، د نويو تګلارو کارول پيل کړل. دا درې شاخصونه (څرګندوونکي) په دې ډول دي:
１. د ژوند لپاره د هيله مندۍ شاخص (LEI) =
LEI هغه مهال ۱ دی، کله چې له زېږېدو سره سم د ژوند لپاره هيله مندي ۸۵ وي او هغه مهال صفر دی، کله چې له زېږېدو سره سم د ژوند لپاره هيله مندي ۲۰ وي.
２.  د زده کړې شاخص (EI) =
۱.۲ معنا دا چې د زده کړې د کلونو شاخص (MYSI) =
د ۲۰۲۵ز کال لپاره زيات نه زيات اټکل شوی شاخص پنخلس دی.
۲.۲ د زده کړې کلونو لپاره د تمې شاخص (EYSI) =
په ډېرو هېوادونو کې اتلس د ماسترۍ سند د تر لاسه کولو سره برابر دی.
３. د عايد شاخص (II) =
کله چې د سړي سر عايد GNI ۷۵۰۰۰ ډالره وي، نو يو دی او کله چې د سړي سر عايد GNI ۱۰۰ ډالره وي، نو بيا صفر دی.
په پايله کې، HDI د پورته درې عادي شويو شاخصونو هندسي منځنۍ کچه ده:
LE: له زېږېدو سره سم د ژوند لپاره هيله مندي.
EYS: زده کړې تمه لرلو کلونه (د نمونې په ډول: له اتلسو کلونو نه کم عمر لرونکو ماشومانو لپاره د څو کلونو زده کړې تمه کېدای شي).
GNIpc: د سړي سر پيرلو وړتيا د برابرۍ پر بنسټ ملي ناخالص عايد.
زړې تګلارې (له ۲۰۱۰کال نه مخکې HDI)
HDI د ۲۰۰۹ز کال په راپور کې درې ترکيبه کارولي دي:
دا تګلاره تر ۲۰۱۱ز کال پورې د UNDP په راپور کې کارول شوې ده.
د HDI د تعريفولو فارمول، د ملګرو ملتونو د پراختيا پروګرام (UNDP) له خوا اعلان شوېی دی. په عمومي ډول، د يوه اومه(خام) متغير د بدلون په موخه، د بېلګې په ډول، د صفر او يو تر منځ  پر يوه شاخص (کوم چې د بېلا بېلو شاخصونو له يو ځای کېدو سره مرسته کوي)، لاندې فارمول کارول شوی دی:
په داسې حال کې چې a او b تر ټولو ښکته او لوړ متغير ارزښت دی، x متغير کولای شي، په پرله پسې ډول دواړه په لاس راوړي. د بشري ودې شاخص (HDI) د يو ډول وزن لرونکي شمېرې استازيتوب کوي، چې په هغې کې 1⁄3 د لاندې هر يو عامل شاخص د هر يوه په واسطه مرسته کولای شي:
د ۲۰۱۹ز کال د بشري ودې شاخص (۲۰۲۰ز راپور)
د ملګرو ملتونو د بشري ودې پروګرام له خوا په ۲۰۲۰ز کال کې د بشري ودې راپور د ۲۰۲۰ز کال د دسمبر په پنځلسمه خپور شوی و او د HDI ارزښتونه يې د هغو معلوماتو پر بنسټ محاسبه کړي وو، چې په ۲۰۱۹ز کال کې راټول شوی وو. په دې نوملړ کې د لوړې بشري ودې هېوادونه او سيمې شاملې دي.
د نابرابرۍ پر بنسټ جوړ شوی HDI (۲۰۲۰ ز راپور)
د نابرابرۍ پر بنسټ جوړ شوی د بشري ودې شاخص (IHDI) «له هغه HDI سره برابر دی، کله چې د خلکو تر منځ نابرابري نه وي، بلکې د بشري ودې له شاخص نه کم وي، په داسې حال کې چې نابرابري لوړه وي. په دې معنا سره، د نابرابرۍ پر بنسټ جوړ شوی د بشري ودې شاخص (د دې نابرابرۍ له مخې) د بشري ودې حقيقي کچه ده، په داسې حال کې چې، د بشري ودې شاخص ته د «بالقوه» ودې په سترګه کتل کېدای شي (يا د HDI تر ټولو وړه کچه) او که چېرې نابرابري نه وای ،نو دا وده تر لاسه کېدای شوه. د نابرابرۍ پر بنسټ، د بالقوه بشري ودې له امله «تر لاسه شوی زيان» د HDI او IHDI تر منځ د توپیر په مټ تر لاسه کېدای شي او د سنلې په ډول ښودل کېدای شي.
عبدالرووف کندهاری
عبدالرووف کندهاری (په انگرېزي: Abdul Rauf Kandahari) د پښتو د موسقي وتلي ستوري دی.
باندني تړونوه
وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي
د چچارلي چاپلین لیک خپلې لور ته
‎چارلی سپنسر چاپلین د سینما د ‌‌‌‌‌‌ډګر ی‌ؤه وتلې څېره وه ، چاپلین په داسې وخت کې له اونا اونیل سره واده وکړ چې د بریالیتوب پوړې ته رسېدلای وو. ‎چارلی د "1889" م کال د اپریل په شپاړلسمه په لندن کې زیږېدلئ او د 1977 م کال د دسمبر په اووه ویشتمه په سویزرلیند کې مړ شوېدی. ‎نوموړي اووه اولادونه درلودل. په دوی کې یوازې جرال‌‌‌‌‌‌ډینی وه چې د سینمایې لوبغاړیتوب دنده ورته په میراث کې پاتې شوې وه. څو کاله د سینما په ‌‌‌‌‌‌ډګر کې په کار بوخته وه. د پلار په څېر یې د شهرت پوړیو ته ورسېده او د هنر غون‌‌‌‌‌‌ډو کې یې نوم یادېده. کله چې جرالدینی غوښتل نوې د هنر ‌‌‌‌‌‌ډګر ته ننوزی ، پلار یې ، چارلی ورته لیک ولیکه، دا لیک د نړۍ په ښکلو او زړه راښکوونکو لیکونو په ‌‌‌‌‌‌ډله کې راځی ، دا لیک هر لوستونکې او اوریدونکې فکر کولو ته هڅوی
شروتي سيټ
شروتي سيټ يو هندي فلم لوبګر ده.
سرچینې
وېشنيزه:نوم پښتو ته بدلول غواړي
سان پال ایلبهار
سانپال ایلبهار په مالتي St. Paul's Bay) د مالتا هیواد په شمالي مالتا سیمه کې پروت ښار دی.
الياس خيل
الياس خيل په ا صل کې غلجي پښتانه دي٠ددوی يو شمېر کوچيان او هم يو شمېر خلک يې د ځمکو خا و ندان دي چې اکثره  يې د  کابل او ننگر هار تر مينځ وادي کې د کابل سين په دواړو غا ړو کې ژ وند کوي، خو ددوی د شمېر په  اړوند ز ما سره بشپړ معلو ما ت نشته ٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
جمهوري غوښتونکی ګوند (متحده ایالات)
جمهوري غوښتونکی ګوند، چې د GOP («ستر زوړ ګوند») په نوم هم یادېږي، له خپل اصلي تاریخي سیال، دیموکراتیک ګوند سره د متحده ایالاتو یو له دوو سترو معاصرو سیاسي ګوندونو څخه دی.
GOP په ۱۸۵۴ کې د کانساس - نیبراسکا قانون د مخالفینو له خوا تاسیس شو. په ورته وخت کې د ویګ ګوند له ړنګیدو وروسته چې د هېواد یو له دوو سترو ګوندونو څخه و، دا ګوند پیاوړی شو. د تاسیس سره سم، جمهوري غوښتونکي ګوند د اقتصادي اصلاحاتو او کلاسیک لیبرالیزم ملاتړ وکړ په داسې حال کې چې د غلامۍ د پراختیا مخالفت یې کاوه.
۱۹مه پېړۍ
د جمهوري غوښتونکو ګوند په شمالي ایالتونو کې په ۱۸۵۴ ز کې د غلامۍ د پراختیا ضد ځواکونو، پخواني ویګز او پخوانیو ازادو شویو غلامانو له خوا تاسیس شو. جمهوري غوښتونکی ګوند په چټکۍ سره د ډیموکراتیک ګوند پر اصلي مخالفې ډلې واکمن شو او په لنډ وخت کې ډېر مشهور شو. ګوند د کانساس – نیبراسکا قانون سره په مخالفت کې چې د میسوري تړون یې لغوه کړ وده وکړه او د کنساس او نیبراسکا سیمې یې د غلامۍ لپاره او د ډیکتاتورو ایالتونو په توګه ومنلې.
۲۰مه پېړۍ
جمهوري غوښتونکي د ۱۹۲۰ لسیزې په اوږدو کې سپینې ماڼۍ ته راستانه شول او پر نورمال حالت، د سوداګرۍ پر بنسټ موثریت او د لوړو تعرفو تګلارو باندې یې کار وکړ. د ملي ګوند تګلارې د مخنیویو له ذکر کولو څخه یې ډډه وکړه، پر ځای یې د قانون او نظم لپاره ناڅرګند تعهد صادر کړ.
وارن جي هارډینګ، کالوین کولج او هربرټ هوور په ترتیب سره په ۱۹۲۰، ۱۹۲۴ او ۱۹۲۸ کلونو کې و ټاکل شول. د ټیپټ ډوم سپکاوی ګوند ته د زیان رسولو لپاره یو ګواښ و، خو هارډینګ مړ شو او اپوزیسیون په ۱۹۲۴ کې سره وشیندل شو.
۲۱مه پېړۍ
د جورج ډبلیو بوش او ډیک چیني جمهوري غوښتونکي ټکټ د ۲۰۰۰ او ۲۰۰۴ ولسمشریزې ټاکنې وګټلې. بوش په ۲۰۰۰ کال کې د «زړه سواند محافظه کار» په توګه کمپاین وکړ، غوښتل یې چې د مهاجرینو او اقلیت رایه ورکوونکو رایه ترلاسه کړي. موخه دا وه چې د مخدره توکو  بیا خپل حالت ته د راوستلو پروګرامونو ته لومړیتوب ورکړي او ټولنې ته د بندیانو د بیا راوستلو لپاره مرسته وکړي.
د ټرمپ دوره
په ۲۰۱۶ کې ولسمشرۍ ته د جمهوري غوښتونکي ډونالډ ټرمپ ټاکنه په جمهوري غوښتونکي ګوند کې یو ولسي بدلون رامنځته کړ. د ډیموکراټې کاندیدې هیلري کلینټن ماته د ټرمپ  پر وړاندې د منلو وړ نه وه، ځکه چې ټولپوښتنو ښودل چې کلنټن د سیالۍ مخکښه ده. د ټرمپ بریا په درېیو ایالتونو – میشیګان، پنسلوانیا او ویسکانسن – کې د محدودو بریاوو له امله رامنځته شوه چې په دودیز ډول له لسیزو راهیسې د ډیموکراتانو د شنه دیوال برخه وه. د NBC نیوز په وینا، «د ټرمپ ځواک په مشهوره توګه د هغه د «غلي اکثریت» څخه منځته راغلی - د کارګرې ډلې سپین پوستو رایه ورکوونکو داسې احساس کاوه چې د ځانګړو ګټو لپاره په واشنګټن کې، نیویارک کې د خبري رسنیو له خوا او په هالیوډ کې پر دوی ملنډې وهل شوي او له پامه غورځول شوي دي.
اقتصادي پالیسي
جمهوري غوښتونکي په دې باور دي چې ازاد بازارونه او انفرادي لاسته راوړنې د اقتصادي سوکالۍ تر شا لومړني عوامل دي. جمهوري غوښتونکي ډېری په ډیموکراټیکو دولتونو کې د مالي محافظه کارۍ ملاتړ کوي؛ په هرحال، کله چې دوی د حکومت مسئولیت په غاړه لري دوی خپله لېوالتیا د فدرالي پورونو زیاتولو پر وړاندې ښودلې (د بوش د مالیاتو کمولو پلي کول، د درملنې برخه د او د ۲۰۱۷ د مالیاتو او دندو د کمښت قانون د دې لیوالتیا مثالونه دي).
روغتیایی خدمات
په تاریخي توګه، د روغتیایي خدماتو په هکله د حکومت د ونډې په اړه د جمهوري غوښتونکي ګوند او ډیموکراټیک ګوند د دواړو ترمنځ بېلابېل او رانغاړلي نظرونه شته، خو دواړه ګوندونه د ۲۰۰۸-               ۲۰۰۹ کلونو په اوږدو کې او وروسته په دې موضوع کې خورا قطبي شوي وو. جمهوري غوښتونکو او ډیموکراټانو بېلابېل وړاندیزونه وړاندې کړل ترڅو د فدرال په بودیحې ډېرو عمر لرونکو کسانو ته د روغتیا د بیمې خدمتونه وړاندې کړي، په ۱۹۶۵ کال کې دواړو ګوندونو هڅې وکړې چې Medicare او Medicaid رامنځته کړي.
آسام
آسام (انگرېزي:Assam) د هند يو رياست (ايالت) دی.ددې رياست د وگړو شمېر 31,169,272 دی، او ددې ځمکه يا مساحت 78,550 مربع کيلوميټر ده.په رسمي توگه دلته له ټولو زياته آسامي، بنگالي او بوډو ژبه ويلی کېږي.ددې رياست پلازمېنه د ديسپور ښار دی. ددې رياست د تعليم يافته (هغه خلک چې ليک لوست کولای شي) 73.18 په سله دي.په دې ټول رياست کې 12.9 په سله خلک په ښارونو کې اوسيږي او نور په کلو کې.
جمهوري غوښتونکی ګوند (متحده ایالات)
کډوالي
د ۱۸۵۰-۱۸۷۰ په موده کې، جمهوري غوښتونکي ګوند د ډیموکراټانو په پرتله له کډوالي سره ډېر مخالف و، ځکه چې جمهوري غوښتونکي ګوند د کاتولیک ضد او د مهاجرت ضد ګوندونو په ملاتړ، لکه  Know-Nothingsباندې تکیه کوله. د کورنۍ جګړې په وروستیو لسیزو کې، جمهوري غوښتونکي ګوند له کډوالۍ څخه ډېر ملاتړ وکړ، ځکه چې دا په شمال ختیځ کې د تولید کوونکو استازیتوب کوي (چې اضافي کار غواړي) په داسې حال کې چې ډیموکراټیک ګوند د کارګر ګوند په توګه پېژندل کېده (کوم چې لږ کارګران غواړي سیالي وکړي).
آسام
نورلولئ
وېشنيزه:د هند ايالتونه او مرکزي سيمې
وېشنيزه:آسام
جمهوري غوښتونکی ګوند (متحده ایالات)
ټولنیزې پالیسۍ
جمهوري غوښتونکی ګوند ډېری له ټولنیزو محافظه کارو پالیسیو سره تړاو لري، که څه هم د منځدریځۍ او آزادۍ مخالف ګوندونه لري. ټولنیز محافظه کاران د هغو قوانینو ملاتړ کوي چې خپل دودیز ارزښتونه ساتي، لکه د ورته جنسونو واده او د ماشوم زیانول. د ټولنیزو او کلتوري مسئلو په اړه د جمهوري غوښتونکي ګوند دریځونه په یوه برخه کې نفوذي رول منعکس کوي چې مسیحي حق د ۱۹۷۰ لسیزې راهیسې په ګوند کې شامل دی.
د ټوپک مالکیت
جمهوري غوښتونکي ډېری د ټوپک مالکیت حقونو څخه ملاتړ کوي او د ټوپک د تنظیمولو له  قوانینو سره مخالفت کوي. د ګوند غړي او خپلواک جمهوري غوښتونکي د ډیموکراټانو او ډیموکراټیک پلوه خپلواکو په پرتله دوه چنده د ټوپک خاوندان دي.
د ټوپک ملي ټولنه، د ټوپک د مالکیت په ملاتړ کې د ګټو ځانګړې ډله ده، چې په دوامداره توګه یې ځان د جمهوري غوښتونکي ګوند سره برابر کړی. د کلینټن تر ادارې  لاندې د ټوپک د کنټرول اقداماتو وروسته، لکه د ۱۹۹۴ د تاوتریخوالي جرمونو کنټرول او د قانون پلي کولو قانون، جمهوري غوښتونکو په ۱۹۹۴ کې د جمهوري غوښتونکي انقلاب په جریان کې له NRA سره یوځای شول.
ایډیالوژي او ډلې
سیاسي پوهان جمهوري غوښتونکی ګوند د ډیموکراټیک ګوند په پرتله ډېر ایډیالوژیکي همغږي بولي، چې د ایتلافونو له پراخو توپیرونو څخه جوړ شوی دی.
جندر
له ۱۹۸۰ راهیسې، «جنسي تشه» د ښځو په پرتله د نارینه وو په منځ کې د جمهوري غوښتونکي ګوند لپاره د قوي ملاتړ شاهد دی. د ۲۰۰۴ کال په ولسمشریزو ټاکنو کې ناواده شویو او طلاق شویو مېرمنو د جمهوري غوښتونکي جورج ډبلیو بوش په پرتله په ډېر احتمال سره ډیموکراټ جان کري ته رایې ورکړې وې. د ۲۰۰۶ کال د ولسي جرګې په سیالیو کې، ۴۳٪ ښځو جمهوري غوښتونکو ته رایه ورکړه په داسې حال کې چې ۴۷٪ نارینه وو رایه ورکړې وه.
توکم
جمهوري غوښتونکو په وروستیو ملي ټاکنو (۱۹۸۰ څخه تر ۲۰۱۶) کې د تورپوستو له ۱۵٪  څخه کمې رایې ګټلې وې. د غلامۍ ګوند د ابراهام لینکن په مشرۍ لغوه شو او د غلامانو ځواک ته یې ماتې ورکړه، او تور پوستو ته یې د ۱۸۶۰ لسیزې په وروستیو کې د بیا رغونې په جریان کې د رایې ورکولو قانوني حق ورکړ. د ۱۹۳۰ لسیزې تر نوې معاملې پورې، تور پوستو د جمهوري غوښتونکو ګوند په پراخه کچه ملاتړ کاوه.
ټاټوبی (اونيزه)
ټاټوبی يوه اسلامي، خپلواکه ، ملي، سياسي، اجتماعي، او کلتوري بې پرې اوونيزه ده، چې په اوونۍ کې يوځل په پښتو ژبه اوپه ښکلي صحافت په ۱۲ مخونو کې په رنگه بڼه له چاپه راوځي. لوستونکي کولای شي دا اوونيزه په کابل ، کندهار ، ارزگان ، هلمند ، زابل ، غزني ، جلال اباد ، کوئټه ، کچلاغ او چمن ښارونو کښي د هرې اوونۍ د يکشنبې په ورځ ترلاسه کړي. ټاټوبی په بې پرې ډول يوازي حقايق تر لوستونکو پوري رسوي.دا اوونيزه د هېواد ملي منافعو ته ژمنه ده، د چا په پلوۍ او له حقايقو پرته څه ليکل د ټاټوبي اوونيزي د پاليسۍ سره هېڅ سمون نه لري.
د ټاټوبی سرليکني او مقالې :-
سياسي او ولسي اندېښنې!
ايران (۳۰۰) تنه افغانان اعداموي!
حقايق تل ترخه وي!
په اوسنيو شرايطو کي د اولس دنده
دښمن زموږ دماشومانو راتلونکى گواښي -
د زړې لوبې نوی مخ
پاکستان او دتروريزم په وړاندي اقدام
ايران دوست دی كه دښمن !
دوسله والو طالبانو وروستۍ شېبې
د زده کړې فرهنگ بايد وپالل شي
افغان ولس نورد جگړې څخه کرکه لري
د ولسي گڼ مېشتو سيمو په نښه کول څه مانا لري
وروستی ولسي پاڅون د ستايني وړدی
د زده کوونکو گناه څه ده !
ايرانيو قصابانو د افغانانو اعدام پيل کړی !
افغانستان دنړۍ سيال شو
پرموږ دخپل کلتور احترام لازم دى
راځۍ چي خپل هېواد سمسور کړو
دايران پالېسي او دووه مخى سياست
د عدل او انصاف تله درنه ده !
ستونزه په موږ کي ده !
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ وېشنيزه:ورځپاڼه
مظاهر العلوم سهارنپور
جامعه مظاهر العلوم سهارنپور يوه زړه مدرسه ده چي د هندوستان د اتر پرديش ايالت په سهارنپور ښار کي موقعيت لري. دا مدرسه په 1866 ز د نومبر په مياشت کي د ديوبند دار العلوم له تاسيس يوه مياشت وروسته جوړه شوه.
سخن جديد
سخن جديد په افغانستان کې خپرېدونکې يوه اوونيزه ده.
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
۴۵ (عدد)
۴۵ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۴۴ څخه  مخکي او د ۴۶ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۴۵:
په کلینډر کې
۴۵ کولاي سي:
په کیمیا کې
۴۵ د روديوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۴۵ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
د جال تړونونه
Networks Protocol