cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
چو شي
ژوندون
چو شي، چې کورنۍ یې په خټه د هویژو له وویوان ایالت څخه وو (اوسنی جیانګشي ایالت)، په فوجیان کې زېږېدلی ؤ او پلار یې هلته د حاکم مرستیال په توګه کار کاوه. پلار یې، وروسته له‌دې چې په ۱۱۴۰ز کې د جورچن په اړه د دولت د سوړ سیاست پر وړاندې مخالفت وښوده، له دندې څخه ګوښه کړل شو؛ چو شي په کور کې د پلار له‌خوا وروزل شو. ډېري روایتونه ښیي چې هغه په ماشومتوب کې خورا ځیرک ؤ. داسې نقل کېږي چې هغه په پنځه کلنۍ کې زړه وکړ ترڅو وپوښتي چې له جنت هاخوا څه شی پراته دي او په اته کلنۍ کې د فیلیالیتي (شیایوجینګ) د کلاسیک ارزښت ورته جوت شو. په ځلمیتوب کې، هغه د منسیوس له هغې قضیې څخه الهام واخېست چې، «هر وګړی کولای شي حکیم شي». په ۱۱۴۳ز کې د پلار مړینې څخه وروسته، هغه د پلار له ملګرو «هو شیان»، «لیو زیهوي» او «لیو میانجي» څخه درس واخېست. په ۱۱۴۸ز کې، په ۱۹ کلنۍ کې، چو شي د ټولواکمنۍ په ازموینه کې بریالی شو او یو عالم ته وروپېژندل شو (جینشي進士). د چو شي لومړۍ رسمي دنده د تونګان د نفوسو د ثبت مدیریت ؤ (同安縣主簿) چې هلته یې له ۱۱۵۳ څخه تر ۱۱۵۶ز پورې خدمت وکړ. په ۱۱۵۳ز کې یې د لي تونګ تر نظر لاندې خپلې زده‌کړې پیل کړې، چې لي تونګ د «چنګ هو» او «چنګ یې» د نوي کنفوسیوس د دود لاروی ؤ او په ۱۱۶۰ز کې یې رسمي شاګرد شو.
چو شي له ۱۱۵۶ز څخه وروسته په رسمي موقف کې دنده ترسره نه‌کړه، ترڅو په ۱۱۷۹ز کې د نانکانګ نظامي سیمې (南康軍) مشر وټاکل شو او هلته یې د «White Deer Grotto» اکاډمي پرانېسته او در کاله وروسته د ځینو بارسوخو چارواکو له فساد او بې‌کفایتۍ څخه د شکایت له‌امله، تنزیل د رتبې شو. هغه څو، څو ځلي په دنده وګومارل شو او بېرته ګوښه کړل شو. له وروستۍ ګوښه کېدو وروسته، په یوشمېر جرمونو تورن شو او د اعدام مجازات ورته وړاندیز شول. ډېري مخالفان یې د صدراعظم «هان توژوو» له‌خوا، چې د چو شي سیاسي سیال ؤ، رهبري کېدل. سره له‌دې چې د هغه تعلیمات د ګڼ‌شمېر تنظیمي شخصیتونه له‌خوا تر برید لاندې نیول شوې وې، په جنازه کې کابو زرو زړورو کسانو ګډون کړی ؤ. د هان توژو له مړینې وروسته، د چو شي ځایناستي «ژېن دکسیو» له «وي لیاوونک» سره په ګډه د سونګ په محکمه کې د شي د نوي کنفوسیوسیزم څانګه د متداولې فلسفې په توګه جوړه کړه.
په ۱۲۰۸ز کې د شي له مړینې څخه اته کلونه تېر وو چې د سانګ ټولواکمن نینګرزونګ، د چو شي حیثیت بېرته اعاده کړ او هغه ته یې د «وېن ګونګ (文公) وروسته له مړینې نوم ورکړ، چې د «فرهنګ ښاغلی او دروند شخصیت» په معنی دی. د ۱۲۲۸ز کال په شاوخوا، د سانګ ټولواکمن لیزونګ هغه ته د هوی ایالت دوک (徽國公) وروسته له مړینې اشرافي لقب ورکړ. په ۱۲۴۱ز کې د قوفو په کنفوسیوس معبد کې د هغه یادګاري لوح کېښودل شو او په‌دې توګه د هغه مقام د کنفوسیوس تقدس ته لوړ کړل شو. اوس مهال، چو شي ته د کنفوسیوس‌والې له «دوولسو فیلسوفانو (十二哲)» څخه د یوه فیلسوف په توګه درناوی کېږي. نومهال چین‌پوهان او چیناییان، هغه د چو وېن ګونګ (朱文公) په نامه یادوي.
تخار ولايت
تخار ولايت پخوانیو آریایانو دا سیمه د تخارستان په نوم یادوله، وروسته يې د تالقان تر نوم خپل شهرت وساته او د قطغن، بدخشان د ولايتونو له ډلې څخه وشمیرل شو. په وروستیو کې د یو ځانگړي ولايت په توگه وپیژندل شو. مارکوپلو په دیارلسمه میلادي، پیړی کې ددې ولايت د سمسورو باغونو، میوو، پسونو، انگورو او د مالگې کان یادونه کوي، چی اوس هم په تالقانو کي شیشه یی نیمه شفافه مالگه ډیره ده.
چو شي
میراث
له ۱۳۱۳ څخه تر ۱۹۰۵ز پورې، پر څلور کتابونو د چو شي تفسیرونه، د چین د ملکي خدماتو د ازموینو بنسټ ګڼل کېده. د هغه ښوونې، د وانګ فوژي په څېر د نوي کنفوسیوس لارویان تر اغېزې لاندې راوستلي وو، که څه هم دوه نیمې پېړۍ وروسته د وانګ یانګ‌مینګ او «د ذهن مکتب» په څېر مخالفان یې هم راڅرګند شول.
د هغه فلسفه د ۱۹۱۷ز کال له فکري اوښتون څخه روغه پاتې شوه او وروسته فینګ یولان د هغه د «لي»، «چي» او «تایجي» مفهومونه د یوې نوې مېتافزیکي تیوري په ترڅ کې تفسیر کړل.
تخار ولايت
د دې ولايت غرونه واوره لري او د نژدي سیمو اراضي يې د آمو د سیند له آمله باراني او نمجنه ده. د اوړې په موسم کې له ۲۵ څخه تر ۳۰ درجو تودوخه لري او د ژمي په موسم کې – ۱۵ او -۱۰ درجو سانتي گرید ته راښکته کیږي. کلنی اورښت يې ۱۸۰۰ او ۱۰۰ ملی متره په تالقان کې د ۳۰۰ او ۴۰۰ ملي مترو تر منځ بدلون مومي.
د خشکک، خواجه محمد، کلفگان، غنیرکوه، تاخچه خانه او د چال غرونه يې مشهور دي. همدا راز د آمو، کوکچه، تالقان سیند، فرخار سیند او د چان رود يې مشهور سیندونه دي.
چو شي
میراث
هغه په جاپان کې د شوشیګاو (朱子学، د استاد چو مکتب) او په کوریا کې د جوجاهاک (주자학) په توګه نفوذ درلود، چې هلته یو اُرتودوکس ګرځېدلی ؤ.
تخار ولايت
دي ولايت لرغون اریایي فرهنگ ساتلی دی. بزکشي، سپورت، نیزه بازي او د آس سپرلی یي مشهورې لوبې او تفریحی فعالیتونه دي.
چو شي
میراث
د «Life» مجلې د ټاکنې له‌مخې، په تېرې زریزه کې، چو شي د پنځه‌څلوېښتم تر ټولو مهم شخصیت په توګه ګڼل کېږي.
تخار ولايت
ښځي يې په کورونو کې قالینې او قاغمي اوبي. د هلکانو او جنکیو ‌ډیرې لیسې لري او یو پوهنتون هم د هلکانو او جنکیو د تحصیل لپاره زمینه برابره کړې ده او یوه ورځپاڼه هم لري. د دې ولايت خلک لهمالگی، قالینې،چارمغز، پستې، بادام، خټکي، غنم، جوار او وربشو د صادراتو په توگه استعمالوي. ددې ولايت خلک ۳۰۹۰۰۰ اکړه ابي او ۴۹۰۰۰۰ اکړه للمي ځمکې لري او ۲۴۸۵۰۰ جریبه ځمکه يې د چارمغز، وله، چنار، پنجه چنار او د تیري پاڼې لرونکیو ځنگلونو نیولې ده.
ژبي او کلتور
په تخار ولايت کې په ترتیب سره تاجکان ازبکان پښتانه او ترکمنان ژوند کوې.
چو شي
میراث
د چو شي اولاده، د کنفوسیوس او نورو د پام وړ کنفوسیوس فلسفې لارویانو په څېر، د ووجینګ بوشي (五经博士; 五經博士; Wǔjīng Bóshì) میراثي لقب درلود، چې د پنځه کلاسیو د پوهان یا ډوکتور (PhD) په معنی دی او د ماندارین (بوروکرات) سیسټم 8a رتبه یې درلوده.
تخار ولايت
ولسوالۍ
ددې ولايت اداري تشکیل لاندې اداری واحدونه لري: تالقان ښار د ولايت مرکز، بنگی علاقه داري، اشکمش ولسوالی، چال علا قه داری،کلفگان علاقه داري، ورسج علاقه داري، فرخار ولسوالي، رستاق ولسوالي، چاه اب ولسوالي، ینگی قلعه ولسوالي، درقد علقه داری،
وېشنيزه:د افغانستان ولايتونه
د بابل واکمني
بابل (/ˌbæbɪˈloʊniə/) د اکدي ژبې ویونکو لرغونې کلتوري سیمه او ایالت و چې د بین النهرین (اوسنی عراق او سوریه) په سوېلي – مرکز کې یې موقعیت درلود. له میلاد څخه ۱۸۹۴ کاله وړاندې د آموریانو تر واکمنۍ لاندې یو کوچنی ایالت رامنځته شو چې د بابل کوچنی اداري ښار هم په کې شامل و. دغه ښار د اکدي سترواکۍ (۲۳۳۵-۲۱۵۴ کاله له میلاد وړاندې) یو کوچنی ایالتي ښارګوټي و، خو له میلاد څخه وړاندې اتلسمې پېړۍ په نیمايي کې د حمورابي واکمنۍ پر مهال یې ډېره وده وکړه او په اصلي پلازمېنه واوښت. د حمورابیانو د واکمنۍ پر مهال او له هغه وروسته بابل ته «اکدي هېواد» (په اکدي کې Māt Akkadī ) ویل کېدل، چې د اکدي سترواکۍ لرغونو ویاوړنو ته اړوند کېږي.
دغه ښار د لرغوني ایران د شمالي لرغوني ښار آشور او په ختیځ کې له ایلام ښار سره په سیالي بوخت و. له حمورابیانو وروسته (د منځنۍ کرنولوژي له مخې له میلاد څخه مخکې نږدې ۱۷۹۲-۱۷۵۲ کال، یا د لنډې کرونولوژي له مخې له میلاد مخکې نږدې ۱۶۹۶ – ۱۶۵۴ کال) بابل د لنډ مهال لپاره د سیمې په اصلي ځواک واوښت، لنډ مهاله سترواکي یې رامنځته کړه چې د لومړنۍ اکدي سترواکۍ، د اور دریمې لړۍ او لرغونې آشوري سترواکۍ ځای ناستې وه. د بابل سترواکي د حمورابي له مړینې وروسته ډېر ژر وپاشل شوه او په کوچنۍ پاچاهي واوښته.
د لومړي ځل لپاره بابل د اکدي سارګون (له میلاد وړاندې ۲۳۳۴-۲۲۷۹ کال) په یوه خټینه لوحه کې یاد شوی، چې تاریخ یې له میلاد څخه وړاندې ۲۳ مې پېړۍ ته اړوندېږي. بابل دغه مهال یو کلتوري او مذهبي مرکز و نه یو خپلواک هېواد او نه هم کوم لوی ښار؛ د پاتې بین النهرین په څېر، دا هم د اکدي سترواکۍ تابع و چې ټول اکدي او سومري ژب ویونکي یې د یو حکومت تر چتر لاندې راغونډ کړي وو. د اکدي ستراوکۍ له پاشل کېدو وروسته د بین النهرین سویلي سیمه د اور د دریمې لړۍ له ظهور وړاندې د ګوتي قوم تر واکمنۍ لاندې وه چې له آشور پرته د بابل په ګډون د بین النهرین ټولې برخې په کې شاملېدلې.
= تاریخچه =
له بابل تمدن وړاندې د سومر – اکدي دوره
بین النهرین د بابل له ظهور وړاندې له میلاد څخه ۳۵۰۰ کاله مخکې په سیمه کې د سومري تمدن پر مهال اوږد تاریخ لرلی چې اکدي ژبه ویونکي وګړي له میلاد څخه وړاندې دېرشمه پېړۍ کې راپیدا شول.
له میلاد څخه په وړاندې دریمه زریزه کې، د سومریانو او اکدي ژب ویونکو ترمنځ یو صمیمي کلتوري ګډ ژوند رامنځته شو چې پراخ دوه ژب توب په کې شاملېده. په اکدي ژبه د سومري ژبې اغیز او همدارنګه برعکس یې په ټولو برخو کې، په لویه کچه له لغوي پور اخیستو تر نحوي هم ډول والي، صرفي یا مورفولوژیکي او واجي یا فونولوژیکي برخو کې څرګند دی. دغې چارې پوهان دې ته اړ کړي څو له میلاد څخه په مخکنۍ دریمه زریزه کې سومري او اکدي ژبې شپراخ بونډ یا هم ډوله ژبې وبولي.
له میلاد څخه د مخکینۍ دریمې زرېزې د بدلېدو او دویمې زریزې پر مهال اکدي ژبې په تدریج سره په بین النهرین کې د ویل کېدونې ژبې په توګه د سومري ژبې ځای ونیو (کره مهال یې د بحث موضوع ده).
له میلاده نږدې ۳۵۰۰ کلونو وړاندې مهال څخه بیا له میلاد مخکنۍ ۲۴ مې پېړۍ پورې د اکدیانو د سترواکۍ د رامنځته کېدو تر مهاله، بین النهرین د سومري ښارونو او ایالتونو لکه اور، لاګاش، اوروک، کیش، ایسین، لارسا، ادب، اریدو، ګاسور، آشور، حمازي، آکشاک، اربلا او اوما تر واکمنۍ لاندې و، په داسې حال کې چې له میلاد څخه وړاندې ۲۹ مې او ۲۵ مې پېړیو ترمنځ د سامي اکدیانو نومونه د یو شمېر ایالتونو (لکه آشونانا او آشور) د پاچاهانو په نوملړ کې څرګند شول. په سنتي ډول د ټول بین النهرین مذهبي مرکز د نیپور ښار و چې انیل خدای په کې تر ټولو لوی و او تر هغه مهاله په همدې ډول پاتې شو کله چې له میلاد څخه وړاندې په اتلسمه پېړۍ کې بابل د حمورابي د واکمنۍ پر مهال یې ځای ونیو.
اکدي سترواکي ( له میلاد وړاندې ۲۳۳۴- ۲۱۵۴ کال) په بین النهرین کې تر یوه حکومت لاندې د سامي اکدیانو او سومریانو د یووالي شاهد وه او اکدیانو په سومریانو باندې په بشپړ ډول لوړوالی ترلاسه کړ چې په واقعیت کې یې د لرغوني نږدې ختیځ په ډېرو برخو واک ترلاسه کړ.
په پایله کې دغه سترواکي د اقتصادي زوال، اقلیمي بدلونونو، کورنۍ جګړې او له زاګروس غرونو څخه د ګوتیانو د بریدونو له امله وپاشل شوه. سومر یو ځل بیا د اور له دریمې لړۍ سره له میلاد څخه په مخکنۍ ۲۲ مه پېړۍ کې پاڅون وکړ او له میلاد څخه مخکې ۲۱۶۱ کال کې یې ګوتیان له بین النهرین څخه وویستل، هماغه ډول چې د فال لیدونکو او ستور پېژندونکو له خوا یې وړاندوینه شوې وه. هغه ډول چې څرګندېږي هغوی د یو مهال لپاره د آشور د اکدي پاچاهانو په ډېرو قلمرونو خپله لويي لرله.
له میلاد څخه وړاندې په ۲۰۰۲ کال کې د ایلامیانو له خوا د «اور د دریمې لړۍ» سومریانو له پاشل کېدو وروسته شمال لویدیځ سامي ژب ویونکي بهرنیانو یا آموریانو (« لویدیځ وګړو») له شمالي شام څخه سویلي بین النهرین ته کډوالي پیل کړه، چې په تدریج سره یې د بین النهرین په ډېری سویلي برخو واک خپل کړ او هلته یې یو شمېر وړې پاچاهۍ جوړې کړې، په داسې حال کې چې آشوریانو یو ځل بیا په شمال کې خپلواکي اعلان کړه. سویلي ایالتونو ونشو کولای د آموریانو د مخکې تګ مخه ونیسي او داسې ښکاري چې کېدای شي دوی د یو مهال لپاره د خپلو اکدي هېوادوالو څخه د ساتنې په موخه په آشوریانو تکیه کړې وي.
ورته مهال، کله چې لومړي سارګون (له میلاد وړاندې ۱۹۲۰-۱۸۸۱ کال) له میلاد څخه وړاندې ۱۹۲۰ کال کې د آشوري پاچا ځای ناستی شو، هغه آشور له سیمې ویوست او غوره یې وبلله چې په اناتولیا او شام کې د آشوري مستعمراتو، په ځانګړي ډول په سویلي بین النهرین کې د آموریانو په ځمکه وهلو تمرکز وکړي. د لومړیو پېړیو پر مهال چې ورته «آموري دوره» ویل کږي په سویل کې پیاوړي ښاري دولتونه ایشین، ایشونانا لارسا او په شمال کې آشور و.
تاریخ
په پخوانی وخت کی د بین النهرین سیمه د سومریانو د حکمرانانو په لاس کی وو. په ۲۳۳۰ کال ق.م. کی بابل د سارگن اکدي لخوا ونیول شو. سارگن اکدی د بین النهرین په سیمې کی ډېر پياوړى دولت جوړ کړ. مگر په ۲۲ پېړۍ ق.م. کی سیاسی او اقتصادی بحرانونه پېل شول او د اکدی واکمني زوال ته ورسېدله. په ۲۰۷۰ کال مخکې له میلاده د ار حکمرانانو بابل ونیول. په ۱۹ پېړۍ ق.م. کی بابل د اموریانو د حکمرانانو په لاس کی وو. د هغو حکمرانانو څخه حمورابی تر ټولو مشهور حکمران وو. حمورابی قانون جوړ کړ. هغه هم خپل دولت په ولایتونو تقسیم کړ. په ۱۵۹۴ کال مخکې له میلاده بابل دهېتی حکمران مورشیلیش لخوا ونیول شو. په ۱۶ پېړۍ ق.م. کی د بین النهرین سیمه د کاسانیانو حکمرانان په لاس کی وو. په ۱۴ پېړۍ ق.م. کی دغه سیمه د اشوریانو لخوا ونیول شو. په ۱۱۵۴ کال ق.م. کی عیلامیانو بابل ویجاړ کړل او ښایسته گنجونه یی غلا کړل.
سرچینې
وېشنيزه:پخوانی هېوادونه وېشنيزه:بابل
د پېريانو جگړې
د پېريانو جگړې د سټيو کول د يوه تاريخي اثر د پښتو ژباړې سرليک دی. دا کتاب د غلام محمد زرملوال لخوا پښتو ژبې ته ژباړل شوی.
وېشنيزه:پښتو کتابونه
عبدالله ابن بادیس
امام عبد الحميد بن باديس (1307-1358 هـ) (1889-1940م) رحمه الله، نامتو الجزائري عالم و، ویل کېږي سید جمال الدین افغان رحمه الله له ده نه ډېر متاثر و، ده د فرانس د ښکېلاک پر وړاندې په الجزائر کې لوی کارونه کړي دي، د ده په اړه تاریخ لیکي چې د ښکېلاک پر وړاندې یې خلک د پوهنې په وسله پسولل، ده د قرانکریم یو تفسیر لیکلی چې (المنتقى النفيس من تفسير العلامة ابن باديس) نومېږي چې دا تفسیر یې په 25 کالو کې بشپړ کړی و!
شواروز
شواروز يا په بله وينا ۲۴ گړۍ (ساعته) د مهال هغې برخې ته ويل کېږي چې په هغې کې د ځمکې غونډاری يو ځل پر خپل چورليځ (محور) راڅرخي. يو شواروز له يوې ورځې او يوې شپې څخه جوړ دی، چې ټول مهال يې ۲۴ گړۍ کېږي.
سلطان علي کشتمند
سلطان علي کشتمند (۱۳۱۶ هـ. ل. - ) (په انگرېزي: Sultan Ali Keshtmand) يو افغان کيڼ لاسی سياستپوه دی. نوموړی په ۸۰ مې لسيزې کې دوه څله د افغانستان د کمونسټ ډيموکراټيک جمهوريت د لومړي وزير دنده پر غاړه لرله، د هغه د لومړي وزيرۍ، لومړنۍ دوره له ۱۹۸۱ ز. نه تر ۱۹۸۸ ز. پورې وه او دويمه دوره يې له ۱۹۸۹ نه تر ۱۹۹۰ ز. کال پورې وه. نوموړی د خلقي او پرچمي دوه روسپالو مارکسيستي ډلو څخه د پرچم د اړخ سياسي گوند غړی و. لکه څنگه چې اوس دغه دوه سياسي اړخونه د حامد کرزي د حکومت په ملاتړ د جبه متحد په نوم يادېږي ، نوموړی هم د همدې ډلې فعال غړی دی.
مخينه
سلطان علي کشتمند د نجف علي زوی دی. هغه په کابل کې زېږېدلی. هغه د هزاره توکم پورې تړاو لري. نوموړي خپلې زده کړې د کابل پوهنتون د اقتصاد په پوهنڅي کې سر ته رسولي او د زده کړو له مهال نه د افغانستان د خلق او پرچم د يوازيني گوند غړيتوب يې ترلاسه کړی. کله چې د پرچم په نامه گوند د خلق له گوند څخه بېل شو نو بيا دی هم د خلق له گونده بېل شو او د ببرک کارمل تر مشرۍ لاندې ېې د پرچم گوند سره واړوله.
دندې
وېشنيزه:د ۱۹۳۵ زېږېدنې وېشنيزه:ژوندي خلک وېشنيزه:افغان کمونستان وېشنيزه:افغان سياستپوهان وېشنيزه:په افغانستان کې د روس پلوې جگړې ښکېل خلک وېشنيزه:د افغانستان د خلق ډيموکراټيک گوند سياستپوهان وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي وېشنيزه:د افغانستان د کمونيست پرچم ډلې سياستوال وېشنيزه:افغان کميونيسټي واکمنان وېشنيزه:د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال
نازلي تولګا برنیک مایر
نازلي تولګا برنیک مایر ( د نومبر 8، ١٩٧٩) هالنډۍ ژورنالیست او وړاندې کوونکی دی.
ژوندلیک
د 1998 کال د اګست په 31 د چینل ډي خبریال په توګه له فراغت وروسته، هغه په 2003 کې د مارمارا پوهنتون څخه د ژورنالیزم په برخه کې فارغ شو. هغه د چینل ډي (1998-2002)، شو تلویزیون (2002-2003)، او اسکای لپاره کار کړی دی. د لاریو وړاندیز کونکي و. . (2003-2007) او FOX (د سپتمبر 3، 2007 څخه تر 14 جون، 2013). هغه ته په ۲۰۱۱ او ۲۰۱۲ کال کې د غوره ترکي لوبغاړي او په ۲۰۱۳ کال کې د غوره ترکي لوبغاړي جایزه ورکړل شوه.
شخصي ژوند
په 2013 کې، هغې د روح القدس په کلیسا کې د هالنډي سوداګر لارنس برنینک مایر سره واده وکړ.
په برازیل کې تر (۲۰۱۳) وروسته اوس په لندن کې ژوند کوي.
هغه په ترکي ، پرتګالي ، هالنډي او انګلیسي ژبو خبرې کوي. هغه یوه خور او یوه لور لري.
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:1979 زېږېدنې
ایالت
ايالت له ولایت څخه پراخ وي او په هند او پاکستان کې ورته صوبه وايي.
د زړونو او دماغونو ماينونه
د زړونو او دماغونو ماينونه د عبدالجليل وجدي يو اثر دی.
وېشنيزه:پښتو کتابونه
لیال عبود
لَیال عَبّود (15 مه، 1982 ) يوه لبناني مسلمانه پوپ سندرغاړي، لوبګره ده، هغي د ٢٠١٧ کال کلتوري جایزه هم د آرټیکټیک تخلیق لپاره ترلاسه کړه.
سرچینې
<References /> وېشنيزه:1982 زېږېدنې
عجب‌شير ولسوالي
عجب‌شير ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان عجب‌شیر)  د ايران د آذربايجان شرقي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د عجب‌شير ښار دی. دا ولسوالي ۷۰٬۸۵۲ تنه نفوس لري. د عجب‌شير ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۰ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د آذربايجان شرقي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
مورونی
مورونی په سواحلي ژبه Mūrūnī ) د (کومور ټاپو) قمر ټاپوګانو پلازمینه او لوی ښار دی چې د افریقا براعظم په جنوب کې موقیعت لري.
زما د ژوند سياسي يون
زما د ژوند سياسي يون د محمد امين واکمن يو ليکلی اثر دی. دا کتاب د ليکوال سياسي هلې ځلې او ژوندپېښې په ليکلې بڼه انځوروي.
وېشنيزه:پښتو کتابونه
سيما جوينده
سيما جوينده په ۱۳۵۱ کال کې په چغچران کې چې اوس په فيروز کوه يادېږي، زېږېدلې او د ليسانس تر کچې يې زده کړې کړې دي. آغلې جوينده مخکې تر دې په نادولتي ادارو او د کليو او پراختيا وزارت کې کار کړی او يو مهال ښوونکې وه. جوینده د ولسي جرګې د تېرې دورې غړې وه او د ۹ ماشومانو مور ده. آغلې جوينده د 2015 کال د جون د میاشتي په 28 د افغانستان ولسمشر محمد اشرف غني لخوا د غور ولايت والي  په توګه وټاکله شوه چې د 2015 د نومبر میاشتي په 7  نېټه، د سیمه ییزو زورواکانو او پخوانیو قوماندانانو د مخالفت له امله، بالاخره له دغه ولایته څخه لېري شوه.
سرچينې
وېشنيزه:افغان واليان وېشنيزه:غور ولايت
صحنه ولسوالي
صحنه ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان صحنه)  د ايران د کرمانشاه ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د صحنه ښار دی. دا ولسوالي ۷۰٬۷۵۷ تنه نفوس لري. د صحنه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۲ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کرمانشاه ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
ميترېيه
د بودایي دین له خبرتيا مخې، د بودایي دین اخر الزمان، ميترېيۀ بودیستوا (Maitreya Bodhisattva) راتلونکی بودا گڼل کېږي. د ځینو بودایانو په گروهه، ميترېيۀ هغه راویښوونکی (بودیستوا) دی چې په راتلونکي کې به د ځمکې پر مخ راڅرگندېږي، بشپړې ویښونې او روښنایۍ ته به رسېږي او سوچه درما به خلکو ته ورزده کوي. ميترېيۀ به د تاریخي بودا (سېدارتا گوتاما بودا) ځایناستی شي او په ټوله نړۍ به واک چلوي. ځینې خلک داسې انگېري چې په بودایي دین کې ددې راویښوونکي راتلونکي راتلل د زردشت له دین سره تړاو لري چې په هغه دین کې هم داسې یو کس په وروستي پړاو کې راڅرگندېږي.
سرچینې
وېشنيزه:دین وېشنيزه:بودایي دین وېشنيزه:بودیزم وېشنيزه:گروهې وېشنيزه:غیر سماوي ادیان
د پښتو ژبې گرامرونه
وېشنيزه:پښتو ژبه
د نوي سياست الجبره
د نوي سياست الجبره د دوکتور رحمت ربي زيرکيار يو ليکلی اثر دی.
وېشنيزه:پښتو کتابونه
دولت محمد لودين
محينه
ارواښاد سرمحقق ډاکتر دولت محمد لودين پر ۱۳۱۰ ل ل کال د ننگرهار ولايت د کامې ولسوالۍ د انگرو په کلي کې نړۍ ته سترگې غړولې وې. لومړنۍ زده کړه يې د اخوند کلي په ښوونځي کې بشپړې کړې او وروسته يې د کابل په ښوونتون (دارالمعلمين) کې خپلو زده کړو ته پاينه (دوام) ورکړه.
دندې
دولت محمد لودين وروسته د شپږو کلونو لپاره د ښوونکي په توگه دنده تر سره کړه. پر ١٣٣٧ ل ل کال د کابل پوهنتون د ادبياتو په پوهنځي کې شامل شو. تر فراغت وروسته په پښتو ټولنه کې د نوماند مسلکي غړي په توگه وگومارل شو.
ددې دندې تر څنگ يې د ادبياتو په پوهنځي کې د تدريس چارې هم پر غاړه درلودې. نوموړی پر ١٣٤٤ ل کال د پښتو د تدريساتو د لوی مديريت سرپرست او د دغې دندې تر څنگ د زيري جريدې پازوال چلونکى وو.
لودين وروسته د پوهنې وزارت له خوا د لوړو زده کړو د بشپړولو لپاره د هغه مهال شوروي اتحاد ته واستول شو او په ژبپوهنه کې يې دوکتوار «پي اچ ډي» تر لاسه کړه.
ليکوال لودين د پښتو ټولنې د تاليف او ترجمې په څانگه کې او وروسته د ټولنيزو پوهنو د لوی مدير په توگه دنده تر سره کړه. پر ١٣٥٧ ل ل کال د علومو اکاډمۍ د ژبپوهنې د څانگې مدير او وروسته د پښتو څيړنو د مرکز د سروال (ريس) په توگه وگومارل شو.
ارواښاد ډاکتر دولت محمد لودين د افغانستان يو تکړه ژبپوه، ادبپوه او مورخ وو. نوموړي په پښتو، فارسي، روسي او انگليسي ژبو کې گڼ شمېر اثار او مقالې ليکلې او د روسي او انگليسي ژبو څخه يې ژباړې کړې دي.
مړينه
ارواښاد دولت محمد لودين د ١٣٧٨ ل کال د ليندۍ مياشتي پر ١٣ د يوې سختې ناروغۍ له لامله له دې نړۍ سترگې پټې کړې او د ننگرهار ولايت د کامې ولسوالۍ د کندو سيمې د انگرو کلي په هديره کې خاورو ته وسپارل شو.
چاپ شوي نښيرونه يې
۲- لغت پوهنه، په ١٣٥٥ ل ل کال کې د پښتو ټولنې له خوا چاپ شوی دی.
۳- د پښتو ژبې عمومي احصايوې قاموس، په ١٣٦٩ ل ل کال کې په لنېنگراد کې چاپ شوی دی.
۴- ټام ساير، له انگليسي څخه يې پښتو ته اړولی او پر ١٣٤٣ ل کال د پښتو ټولنې له خوا چاپ شوی دی.
۵- شيرشاهي تاريخ، له فارسي څخه يې پښتو ته اړولی او پر ١٣٥٤ ل ل کال د پښتو ټولنې له خوا چاپ شوی دی.
۶- په کلتوري انقلاب کې د عام او خاص ځانگړتياوې، له روسي ژبې څخه ژباړل شوی او پر ١٣٦٧ ل ل کال د اطلاعاتو او کلتور وزارت له خوا چاپ شوی دی.
۷- غوره نثرونه، د ارواښاد گل پاچا الفت نثري اثر دی چې په روسي ژبه ژباړل شوی او د علومو اکاډمۍ له خوا چاپ شوی دی.
۸- پټه خزانه، د محمد هوتک نثري اثر دی چې لودين په روسي ژبه ژباړلی او د علومو اکاډمۍ له خوا چاپ شوی دی.
اخڅليک
۱- https://www.bbc.com/pashto/news/story/2007/04/070420_tom-sawyer-pashto-translation
۲-
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغاني ليکوال
سرور خان گويا
سرور خان گويا اعتمادي يو افغان ليکوال او رسنوال و. هغه د کابل د ادبي انجمن او د پښتو ټولنې غړی هم پاتې شوی و.
ظهير الدين محمد بابر
ظهير الدين محمد بابر د ۱۴۸۳ ز كال د فبرورۍ په ۱۴ زېږېدلى دى. دى د گوډ تېمور له اولادې څخه وو. د بابر پلار عمر شيخ ميرزا ، نيكه يې ابو سيد ميرزا ، غور نيكه يې سلطان محمد ميرزا ميرانشاه تېمور نومېده. مور يې كوتلوغ نيگور خانم نومېده ، چې د تاشكند د واكمن يونس خان لور وه. ده ته په ۱۲ كلنۍ كې له خپل پلار نه د فرغانې پلاز ورپاتې شو. دده پلار عمر شيخ ميرزا د ۱۴۹۴ ز كال د جون په ۹ د ۳۹ كلونو په عمر ووژل شو. بابر د ډېرو كلونو په اوږدو كې له نورو خانانو او زمكه والو ( فيوډالانو ) سره په خپلمځني جگړو كې بوخت وو. نوموړى په ۱۵۰۰- ۱۵۰۵ كلونو كې د مغولي خان شيباني له لاسه افغانستان ته وتښتېد او په كابل كې يې خپله واكمني ټينگه كړه. په ۱۵۲۶ ز كال كې يې د پښتنو د لښكرو په مرسته پر هند تېرى وكړ او هلته يې د مغولي پاچاهانو او امپراتورۍ بنسټ كېښود. ( نور بيا )
اخځونه
وېشنيزه:د هند پاچايان وېشنيزه:مغولي واکمن
د ماغزو تومور
د ماغزو تومور (انگریزي: Brain tumor) د حجرو یوه کتله ده چی په غیرضروري ډول او په غیر نورماله توگه وده کوي. د ماغزو د تومورونو د نښو شدت او منفي اغیزی دی پوری اړه لري چی تومور د ماغزو په کومه برخه کې ځای لري. د ماغزو د تومورونو د پیښو خطر د ۱۲ کلنی څخه مخکې او ۴۰ کلنی څخه وروسته ډیره ده.
د ماغزو تومور څه شی دی؟
د ماغزو تومور د حجرو یوه کتله ده چی په غیرضروري ډول او په غیر نورماله توگه وده کوي. دا تومورونه کیدای شي سلیم او یا خبیث وي. سلیم تومورونه ډیر ورو وده کوي او په ډیرو نادرو حالاتو کې د ماغزو نورو برخو او یا د بدن نورو غړو ته خپریږي. خبیث تومورونه په چټکی سره وده کوي او د ماغزو بیلابیل جوړښتونه تر یرغل لاندی نیسي.
د ماغزو خبیث تومورونه د ماغزو د سرطان په نامه یادیږي سره ددی چی د ماغزو د سرطان ټول ډولونه د سرطان ټولی ځانگړتیاوی نلری لکه د بدن نورو غړو ته د سرطانی حجرو خپریدنه خو د کولای شي د ماغزو په دننه کې بیلابیلو برخو ته خپور شي او د بدن نورو غړو ته يي د خپریدو امکان ډیر کم دی.
د ماغزو د تومورونو یوه ځانگړتیا چی د نورو تومورونو څخه توپیر لري داده چی د ماغزو تومورنه د کوپړی به دننه کې پیداکیږي چی دا کار دوی ته د زیاتی ودی امکانات کموي او په ماغزو باندی فشار زیاتیږی. په سلو کې ۴۰-۴۴ د ماغزو تومورونه سلیم دي.
د ماغزو د تومورونو اسباب
دا دی پوری اړه لري چی آیا تومور په لومړني ډول د ماغزو د حجرو څخه سرچینه اخیستی او یا داچی ماغزو ته د بدن د نورو برخو د سرطاني حجرو د خپریدو یا میتاستازس (Metastasis) څخه سرچینه اخیستی.
د ماغزو میتاستازي سرطان هغه وخت پیدا کیږي چی د بدن نورو برخو څخه سرطاني حجری د ماغزو ته خپور شي لکه د سږو او تیونو د سرطان خپریدل و ماغزو ته. د تعریف له مخی ټول میتاستازي تومورونه خبیث تومورونه دي. د لومړني تومورونو(هغه تورونه چی میتاستازي ندي او په لومړني توگه د ماغزو د حجرو څخه سرچینه اخلي) اسباب کره ندي چی دا کار د تومور مخنیوی د ستونزی سره مخامخ کوي.
د تومورونو نښی او اعراض
د ماغزو تومورونه دوه ډوله نښی او اعراض منخته راوړي:
په بدن باندی د تومورونو د عمومي اغیزو نښی تر ډیره د یو ډول دروند او وقفوي سرخوږی سره پیليږي-ډیری ناروغان د ناروغی په ټوله موده کې سرخوږی لري. دا ډول سرخوږی د سهار له خوا، د فزیکي تمریناتو په وخت او یا په ناڅاپي ډول د بدن د پوزیشن د بدلولو سره نور هم شدت مومي. اختلاجات (د مرگي پشان حملی) هم منځته راتلای شي چی لامل يي د ماغزو په حجرو کې د بریښنايي فعالیتونو گډوډیدل دی.
د تومور وده ددی لامل گرځي چی د کوپړی په دننه کې فشار زیات شي او دا ددی سبب گرځي چی زړه بدوالی، خوبجن حالت او د سترگو په لید کې ستونزه پیداشي. همدارنگه سرخوږی او رواني ناروغی هم د تومور د ودی له امله منځته راخي. په ناڅاپي توگه په ماغزو باندی د فشار زیاتوالی د بی هوښی سبب گرخي چی دا بیړنۍ درملنی ته اړتیا لري. ځینی نښی او اعراض دی پوری اړه لري چی تومور د ماغزو په کومه برخه کې ځای لري. نښی نښانی او نوری ستونزی د ماغزو دهمغی برخی د دندو د گډوډیدو له امله منځته راځي کوم چی د توموري حجرو تر یرغل لاندی راغلی دي.
کوم ممکنه فکتورونه د ماغزو د تومورونو لپاره زمینه برابروي؟
عمر (د ۱۲ کلنی څخه مخکې او ۴۰ کلنی څخه وروسته) پکې رول لري. او نور فکتورونه په لاندی ډول دي:
درملنه
د ماغزو د پړسوب د کمولو لپاره کیدای شي سټیرایدونه (Steriods) ورکړل شي. د اختلاجاتو (مرگي ډوله حملی) د قابو کولو لپاره هم درمل ورکول کيږي. که چیری د جراحی پوسیله د تومور د ټولو برخو ایستل گران وي نو کیموتراپی (د کیمیاوی موادو پوسیله د سرطاني حجرو وژل) او راډیوتراپی ورکول کیږي. هغه ناروغان چی د تومور له امله په رواني اوفزیکي ستونرو اخته کیږي، ددوی په درملنه کې احیای مجدد یا ریهب (Rehabilitation) د پام وړ رول لري.
په تومور اخته ناروغان د کومو پایلو سره مخامخ کیږي؟
د ماغزو د تومورونو پایلی بیلابیلو فکتورونو پوری اړه لري. دی پوری اړه لری چی تومور د ماغزو په کومه برخه کې ځای لري او د تومور کومه بڼه (سلیم که خبیث) ده. خو دا باید په یاد ولری چی که سلیم تومور د ماغزو په یوه خطرناکه او حیاتي ځای کې قرار ولري کیدای شي نسبت هغه خبیث تومورونو ته چی نسبتاً بی ضرره ځای کې موقعیت ولري، ډیر وژونکی وي. د امریکی او برتانیی د دماغی تومور کمپاین کوونکي وايي چی د ماغزو د تومورونو په برخه کې باید پراخی څیړنی ترسره شي. څیړنی په دوو برخو کې ترسره کیدای شی:
داسی هیلی شته چی په راتلونکي کې به د ماغزو تومورونه د ځانگړو تابلیتونو او جین (Gene) پوسیله تداوي شي.
د افغانستان کورنۍ جګړه
د افغانستان جګړه، په افغانستان کې له ۱۹۷۸ ز کال څخه تر ننه پورې د شووجګړو لړۍ ده.
په تېروکلونو کې د افغانستان پاچهي په ۱۹۷۳ز کال کې د یوې سپينې کودتا په ترڅ کې رانسکوره شوه، چې د محمدظاهر شاه ۳۹ کلن سلطنت ته يې د پای ټکي کېښود او په دې توګه، د افغانستان د معاصر تاریخ سوله ییز دوره پای ته ورسېده. د ثور انقلاب د پوځي کودتا په پیل سره، افغانستان د تقریباً پرله پسې وسله واله شخړو سره لاس او ګریوان او غمځپلی دی، د بېلګې په توګه: د شورویانو ښکېلاک، د مجاهدینو د ډلو (په تېره بیا طالبانو) ترمنځ د کورنیو جګړو لړۍ، د ناټو ښکېلاک، د طالبانو اورپکي او د طالبانو او د داعش د ځايي څانګې تر منځ جګړه. په دې شخړه کې لاندې برخې شاملې دي:
تر ۲۰۱۴ ز کال پورې اټکل کېده چې، د شخړې په دې موده کې له ۱۴۰۵۱۱۱ څخه ۲۰۸۴۴۶۸ پورې خلکو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.
ظاهرشاه او د افغانستان پاچهي
له ۱۹۳۳ څخه تر ۱۹۷۳ ز پورې، د افغانستان پاچهۍ د سولې او نسبي ثبات یوه اوږده دوره تجربه کړه. د پاچا ظاهرشاه سلطنت چلېده او دی د افغانانو له بارکزي قوم څخه و. په ۱۹۶۰مو کلونو کې یې، د افغانستان د اساسي قانون سلطنت محدودې پارلماني ټاکنې ترسره کړې.
داؤدخان او د افغانستان جمهوریت
د افغانستان وروستی پاچا ظاهرشاه، د خپل تره زوی محمدداؤدخان له خوا د ۱۹۷۳ز کال په جولای میاشت کې، هغه مهال له واکه لرې کړی شو،چې د افغانستان په ښاري سیمو کې له سلطنت څخه نارضایتي مخ په ډېرېدو وه. هېواد سختې وچکالۍ تېرې کړې وې او شاهي کورنۍ ته د فساد او کمزورو اقتصادي پالیسیو له امله ګوته نیول کېده. داؤدخان سلطنت له منځه یووړاو د افغانستان جمهوریت يې اعلان کړ. په دې توګه نوموړی د افغانستان لومړنی ولسمشر شو. هغه د افغانستان د خلکو دموکراټیک ګوند له لوري حمایه کېده، دا د افغانستان کمونسټ ګوند و، چې په ز کال کې رامنځته شوی و او له شوروي اتحاد سره یې ټینګې اړیکې درلودې. په افغانستان کې د طالبانو راڅرګندېدل: ستره همغږي، کورنۍ جګړه او د سیمې راتلونکې، نعمت الله نجومي لیکي: "د افغانستان جمهوریت په تأسیس سره، په افغانستان کې د شوري پانګونه او د افغانستان په پوځي او ملکي ادارو کې د افغانستان د خلکو ډموکراټیک ګوند نفوذ ډېر شو."
په ۱۹۷۶ز کال کې، داؤدخان ته احوال ورسېد، چې د خلکو دموګراټیک ګوند واک ، ورځ تر بلې ډېرېږي او دوی له شورویانو سره ټینګې اړیکې لري، نو داؤدخان هڅه وکړه، چې د یاد ګوند اغېز په ورو ورو سره راکم کړي. هغه له حکومتي څوکیو، د دې ګوند غړي وشړل او پرځای يې محافظه کار عناصر وګومارل. په پای کې يې، دغه ګوند منحل اعلان کړ او د ګوند مشران غړي یې بندیان کړل.
فریدریخ اېبرت
فریدریش ایبرت (۴ فبروري ۱۸۷۱ – ۲۸ فبروري ۱۹۲۵ زکال) د جرمني د سوسیال دیموکراتیک ګوند جرمنی سیاستوال او له ۱۹۱۹ زکال څخه تر ۱۹۲۵ زکال پورې په خپل دفتر کې د مړینې تر مهاله د جرمني لومړنی ولسمشر و.
ایبرت په ۱۹۱۳ زکال کې د اګوست بیبیل له مړینې وروسته د جرمني د سوسیال دیموکرات ګوند منتخب مشر و. په ۱۹۱۴ ز کال کې وروسته له هغه چې له مشرۍ یې لنډه موده تېره شوې وه، ګوند په لومړۍ نړیواله جګړه کې د جرمني د جګړه یيزو هڅو لپاره د مالي پورونو له برابرولو څخه د ایبرت د ملاتړ له امله په ژور ډول وویشل شو. د منځني سوسیال دیموکرات په توګه، ایبرت د بورګفرایډن سیاست پلوی و، هغه سیاسي پالیسي چې د جګړې پر مهال یې خپل ټول پام د سیاسي ګوندونو ترمنځ د داخلي مسایلو پر ځای ټولنې او د ځواکونو تمرکز ته اړاوه، څو د جګړې په هر ډګر کې بریاوې ترلاسه کړي. هغه هڅه وکړه چې په ګوند کې له جګړې سره مخالف کسان له صحنې وباسي، خو د ګوند د وېش مخنیوي یې ونه شو کړای.
ایبرت د ۱۹۱۸-۱۹ زکال د جرمني په انقلاب کې یو له محوري څېرو څخه و. هغه مهال چې له لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته جرمني په جمهوري دولت واوښت، نوموړی یې لومړی ولسمشر شو. هغه مهال د نوموړي د سیاستونو موخه تر ډېره په جرمني کې د سولې او نظم ټینګښت او هم  د کیڼ اړخو ځپل و. دغو موخو ته د رسېدو له امله نوموړي له محافظه کاره او ملت پاله سیاسي ځواکونو په ځانګړې توګه د جنرال ویلهلم ګرونر تر مشرۍ لاندې پوځ او فرای کورپس کمونیزم ضد ملیشه ډلې سره لاس یو کړ. د دوی په مرسته د ایبرت حکومت وکولای شول یو شمېر سوسیالیستي او کمونیستي بغاوتونه وځپي او همدارنګه یې د ښي اړخو یو شمېر پلانونه لکه کاپ کودتاه شنډه کړه، هغه موضوع چې نوموړی یې په یو بحث جوړوونکې تاریخي څېره واړوه.
د ژوند لومړي کلونه
ایبرت د ۱۸۷۱ زکال د فبروري په ۴ مه نېټه د جرمني سترواکۍ په هیډلبرګ کې وزېږېد، هغه د خیاط کارل ایبرت (۱۸۳۴-۱۸۹۲ زکال) او د هغه د مېرمنې کترینا (په هینکل مشهوره ۱۸۳۴-۱۸۹۷ زکال) له نهو ماشومانو اووم و. د هغه له وروڼو او خویندو درې یې د ځوانۍ په عمر کې مړه شول. په داسې حال کې چې هغه غوښتل پوهنتون ته لاړ شي، خو د کورنۍ د مالي ستونزو له امله دغه چاره ناشونې وه. د دې پر ځای نوموړي له ۱۸۸۵-۱۸۸۸ زکال پورې زین (د آسونو زین) جوړول زده کړل. وروسته له هغه چې نوموړی په یو ماهر کارګر بدل شو، د جرمنیانو د رواج له مخې یې په ۱۸۸۹ زکال کې د جرمني له یو ګوټ څخه بل ګوټ ته سفر پیل کړ څو ټول هېواد وګوري او همدارنګه د خپل نوي کسب یا سوداګرۍ اړوند تازه معلومات ترلاسه کړي. په مانهایم کې د هغه یو تره نوموړی سوسیال دیموکرات ګوند ته ورمعرفي کړ او په ۱۸۸۹ زکال کې له دغه ګوند سره یوځای شو. په داسې حال کې چې ایبرت د کارل مارکس او فردریش انګلز لیکنې لوستې، خو ډېر لږ یې له داسې سازماني او عملي ایډیالوژیو سره لېوالتیا لرله چې کولای یې شو، هماغه مهال او همالته د کارګرانو وضعیت ښه کړي. ایبرت د خپلو سیاسي فعالیتونو له امله د پولیسو په تور لیست کې شامل شو، له همدې امله به هغه تل خپل استوګنځای ته تغییر ورکاوه. له ۱۸۸۹ زکال څخه تر ۱۸۹۱ زکال پورې نوموړي په کاسل، برانشوایګ، البرفیلډ-بارمن، رمشایډ، کواکنبروک او برمن کې ژوند وکړ، چېرې چې ده د Sattlerverband (زین جوړونې) سیمه ئیزې ټولنې جوړې کړې او د هغو مشري یې پر غاړه لرله.
په ۱۸۹۱ زکال کې په برمن کې د ژوند کولو پر مهال ایبرت د خپل ژوند تېرولو په موخه ډول ډول چارې ترسره کولې. په ۱۸۹۳ زکال کې نوموړي په Bremer Bürgerzeitung سوسیالیستي نشریه کې د سرمقاله لیکونکي دنده ترلاسه کړه. د ۱۸۹۴ زکال په مۍ میاشت کې نوموړي د یوه عادي کارګر له لور لویس رمپ (۱۸۷۳-۱۹۵۵ زکال) سره واده وکړ، نوموړي هغه د کور د چارو د ترسره کولو او په قطیو د ټاپې نښلولو په موخه استخدام کړې وه او همدارنګه د ټولنې په چارو کې فعاله وه. وروسته له هغه نوموړی د یوې میخانې څښتن شو چې له هغې به یې د سوسیالیستي او اتحادیې د فعالیتونو لپاره کار اخیسته او همدارنګه په برمن کې د سوسیال دیموکرات ګوند منتخب مسئول وټاکل شو. ایبرت په ۱۹۰۰ زکال کې د کارګري اتحادیې د منشي په توګه وټاکل شو او په سوسیال دیموکرات ګوند کې یې د وګړو د کمیټې یو منتخب غړی د ځان استازی وټاکه. په ۱۹۰۴ زکال کې ایبرت په برمن کې د ګوند د ملي کنوانسیون مشري پر غاړه لرله، دا هغه ځای و چې نوموړی په پراخه کچه د عامو خلکو له خوا وپېژندل شو. نوموړی د سوسیال دیموکرات ګوند د منځنۍ یا معتدلې څانګې مشر شو او په ۱۹۰۵ زکال کې د یاد ګوند د عمومي منشي چوکۍ ته ورسېد، له همدې امله برلین ته وکوچېد. له دې سره نوموړی د اجرائیوي برخې تر ټولو ځوان غړی هم و.
په ورته مهال، ایبرت څو ځله له هغو ټاکنیزو حوزو څخه ځان رایشتاګ (جرمني پارلمان) ته نوماند کړ چېرې چې SPD یا سوسیال دیموکرات ګوند د بریا هیڅ چانس نه درلود: په ۱۸۹۸ زکال کې له ویچتا (اولډنبرګ) او په ۱۹۰۳ او ۱۹۰۶ زکلونو کې له سټیډ ( هانور له ولایت) څخه، خو له دې سره نوموړي په ۱۹۱۲ زکال کې وکولای شول، د البرفیلډ – برمن (نن ورځ دووپرټال برخه ده) ټاکنیزې حوزې څخه رایشتاګ ته لار پیدا کړي. دا هغه ټاکنې وې چې SPD په کې د رایشتاګ له ۳۹۷ څوکیو څخه ۱۱۰ خپلې کړې او مخکښ کاتولیک مرکزي ګوند یې شاته کړ. د ۱۹۱۳ زکال د اګست په ۱۳ مه د اګوست بیبیل له مړینې وروسته، ایبرت د سپټمبر په ۲۰ مه نیټه په ینا کنوانسیون کې له ۴۷۳ رایو څخه په ۴۳۳ موافقو رایو د ګوندي ډلو د ګډ مشر په توګه وټاکل شو. د هغه مرستیال هوګو هاس و.
مونسټر (آیرلنډ)
مونستر ولایت په آیرلنډي Cúige Mumhan) د آیرلنډ هیواد په سویل کې پروت آیالات دی.
فریدریخ اېبرت
د جرمني ولسمشر
د ولسمشر په توګه د ایبرت لومړنۍ دنده دا وه چې د وارسا هوکړه ترسره کړي. هغه مهال چې د ۱۹۱۹ زکال د مۍ په ۷ مه نېټه د دغې هوکړې شرایط څرګند شول، د ټولو آلماني سیاسي لورو له خوا هغه «آمرانه» وبلل شوه، په ځانګړې توګه له دې امله چې دغه هوکړه آلمان ته سپارل شوې وه او له هغو یې غوښتي و چې له کوم بحث پرته یې دې لاسلیک کړي. ایبرت خپله دغه هوکړه «نه پلې کېدونې او نه زغمل کېدونې» وبلله. له دې سره ایبرت ډېر ښه په دې پوهېده چې جرمني په داسې موقعیت کې نه دی چې دغه هوکړه رد کړي. هغه باور درلود چې که چېرې هم رد یې کړي نو متفقین به له لویدیځ لوري دوی برید وکړي. نوموړي د عامه افکارو د رضایت جلبولو په موخه له هینډنبورګ نه پوښتنه وکړه چې د متفقینو د بریدونو په بیاځلي پیل کېدو سره پوځ د دې وړتیا لري چې مقاومت وکړي. ده ژمنه وکړه که چېرې ډېر لږ دا امکان هم ومومي چې پوځ مقاومت کولای شي نو دغه هوکړه به رد کړي. هینډنبورګ د ګرونر په هڅونه دې پایلې ته ورسېد چې پوځ آن په ډېره لږ کچه هم نور د جګړې د پیلولو توان نه لري. هغه د دې پر ځای چې خپله ایبرت ته ووايي، ګرونر یې ولېږه، څو ولسمشر ته د پوځ د ارزونې پایله وړاندې کړي. له همدې امله ایبرت ملي شورا ته لارښوونه وکړه، څو دغه هوکړه تصویب کړي چې د جولای په ۹ مه د رایو په اکثریت تصویب شوه.
محمد اقبال
ډاکټر محمد اقبال دهند د نیمې وچې نامتو شاعر، فېلسوف، متفکر او د ختیځ نابغه بلل کېږي. دغه شاعر ته د علامه لقب په پاکستان او هند کې ورپه برخه شوی دی. علامه اقبال به په اوردو او فارسي ژبه کې شاعري کوله او همدا ددوي د مشهورتيا له ټولو لوی سبب وو.علامه محمد اقبال په کال 1877ء کې د سيالکوټ په ښار کې وزېږېد.
عبدالله جان اسير
مخينه
عبدالله جان اسير د ۱۹۱۰ زېږدي کال د جولای پر ۱۴ د مردان په زيده کلي کې زېږېدبی وو. د پلار نوم يې مقرب خان (۱۸۹۰ - ۱۹۶۰) وو، چې يو لوستی او د سیمې سپين ږيری وو.
محمد اقبال
مخینه
علامه ډاکټر محمد اقبال د سیالکوټ په ښار کې د شېخ نورمحمد په کور کې زېږېدلی دی. له آره افغان دی چې د غزني ولایت پورې تړاؤ لري او بیا د کشمیر په لور کډه شوي. پلار یې په سوداگریزه لړۍ سیالکوټ ته راغلی او هملته مېشت شوی. د پاکستان پنجاپیان دی د کشمیر گڼي او د پښت يې هندو پنډتان گڼي ، خو دا مالومات ناسم دي.
عبدالله جان اسير
مخينه
دا اسلامي ښوونځي پر ۱۹۲۳ ز کال پېښور ته ولېږدول شو. هلته ترې هېډ ماسټر خان بهادر شاه عالم خان د ازموينې په توگه لږ څه پوښتنې وکړې، خو هلک ورته ډېر ذهین ښکاره شو. نو هغه وو چې په جونیر کلاس کې د داخلېدو پر ځای ورته په اووم ټولگي کې ځای ورکړ شو. په دې خیال چې د پېنځم او شپږم ټولگي د انگرېزۍ کمی به پوره کړی شي، خو د اسیر د خپلې وېنا له مخې، د دې فېصلې په وجه له لوړو زده کړو بې برخې شو.
محمد اقبال
زده کړې
علامه اقبال غزنوي لاهوري د وخت د دود لمخې کورنۍ او مدرسې زده کړې ترسره کړې بیا يې هند کې په کال ۱۸۹۳م زېږدي کې منځينۍ زده کړې تر ۱۰مه بشپړې کړي دي.
عبدالله جان اسير
مخينه
انگرېزۍ کې د ناکامه کېدو له لامله يې لسم ټولگی پاس نه کړای شو، خو نورو مضامینو اردو، تاریخ، جغرافیه او په خصوصي توگه شمېر (حساب) (Maths) کې ښه لايق وو او انعامونه به يې اخستل. د ښوونکي په ازموينو کې انگرېزي نه وه، نو د JV او SV ازموینې يې په امتیازي نمبرو پاس شوې وې او بیا په ښوونځيو کې د یو ډېر ښه ښوونکي په توگه ومنل شو.
محمد اقبال
مړینه
د اسلامی فلسفې او پوهې دا روښانه ستورې د اپرېل په ۲۱مه کال ۱۹۳۸ز سهر وختي له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې، او له خپل رېښتیني څښتن ته ورغې. زیارت یې د لاهور شاهي جومات عمومي دروازې سره(ختیځ لور ته) جوړ دی، چې د پوځ لخوا یې شپه او ورځ پیره کېږي.
عبدالله جان اسير
مخينه
عبدالله جان اسیر لا په نهم ټولگي کې وو، چې په پاړسي ژبه کې يې یو غزل ولیکه. دا غزل د هغه ملگريو خپل یو شاعر او پوه استاد سید قمر علي شاه صاحب ته وښود. هغه ورله په ټولو شعرونو چرخۍ راکښلې خو یو شعر يې زیات خوښ کړو، نو يې اسیر راوغوښت. په شا يې وټپولو او پېنځه روپۍ انعام يې ورکړ. شعر دا وو:
محمد اقبال
لیکنې
ناله یتیمد علامه اقبال لومړنې اثر ؤ، چې په ۱۸۹۹ کال پ هغه غونډه کې چې د حمایت الاسلام ټولنې لخوا به جوړېده، واوروله. د علامه اقبال لیکنې په ټولییزه توگه عبارت دی له:
عبدالله جان اسير
مخينه
دل پُر حسرتم در یاد تو ہر دم ہمی گوید -
محمد اقبال
لیکنې
سرچینې
عبدالله جان اسير
مخينه
ترا راضی کنم لاکن مرا ایں فن نمی آید
استاذ دا سلا هم ورکړه چې په اردو کې غالب او په پاړسۍ کې سعدي یا حافظ شیرازي خو نه درنه جوړېږي، خو که چيري که په خپله مورنۍ ژبه پښتو کې خواري وکړې نو لوړ ځای نه ونيسې.
محمد اقبال
له مرگه وروسته ژوند
(زما جذباتي ژوند په داسې پېښه كې راگرې دى، چې د انساني شعور د تل تر تله پاېښت كې له كلك ايمان څخه پرته د يوې شېبې ند هم نشم تېرولاى. دا ايمان ماته د اسلام له پېغمبر صلى الله عليه وسلم څخه د چا د سپېڅلي ذات لپاره چې زما زړه ټوپونه وهي، رابښل شوې دى.
عبدالله جان اسير
مخينه
دغسې سلا امیر حمزه خان شینواري ته خپل پیر مرشد عبدالستار باچا ورکړې وه چې د اردو په ځای خپلې پښتو کې شعر وایه. هغوی چې د خپل مرشد په وېنا عمل وکړو نو « د غزل بابا» ومنل شو. عبدالله جان اسیر هم د خپل استاد خبره د ذهن پیڅکې پورې وتړله او لږه موده وروسته د ښو شاعرانو په ليکه کې شامل شو.
هغه لا نوی زلمی وو چې د ازادۍ تحریک سره ملگرے شو. د خداگي خدمتگار تنظیم «پښتون» رساله کې به يې نثري لیکونه او نظمونه چاپېدل. عبدالله جان اسیر د ۱۹۳۷ ز کال په مارچ کې د SV ازموینه ورکړه. دا مهال، چې د استادۍ زده کړه يې کوله، يې په اوردو ژبه د ریاضۍ یو کتاب « دلچسپ حساب» چاپ کړ. په «پښتون» رساله کې به د اسیر صاحب مشهوره ډرامه « درسِ عبرت » برخې برخې چاپېدله. دغه ډرامه د ۱۹۳۷ ز کال په مارچ کې د صاحبزاده عبدالقیوم خان په مالي لگښت په کتابي بڼه چاپ شوه. ددغه اثر په پار سرکار ورته انعام ورکړ او د ټیچر ټرېننگ سکول پېښور طالب علمانو په تهکال کې د ارباب شېر علي خان په حجره کې پر سټېج نندارې ته هم وړاندې شوه.
محمد اقبال
له مرگه وروسته ژوند
(پدې اړه ډېرې چارې له انساني عقل څخه بهر دي، چې دا امور او چارې د ايمان، بصيرت او سرچينو څخه پيدا كېږي.
عبدالله جان اسير
مخينه
پر ۱۹۳۷ ز کال چې د پېښور اسلامیه های سکول کې استاذ وو، نو د هغه لومړۍ شعري ټولگه « د سپرلي گل» د لاهور پیکو اٰرټ پرېس کې چاپ شوه. وروسته پنجاب پوهنتون د اسير دواړه کتابونه « درسِ عبرت » د اېف ای لپاره او « د سپرلي گل » د لسم ټولگي په نصاب کې شامل کړل.
محمد اقبال
له مرگه وروسته ژوند
ددې سرچينو اړيكه له فلسفې سره نده.)
عبدالله جان اسير
مخينه
همدغه وخت کې چارسده هايي سکول کې استاذوو چې په « سیاسي جرم» کې کانگرس حکومت د ملازمت نه برطرف کړو نو دی مسلم لیگ کې شامل شو او تحریکِ پاکستان سره کلک ملگری شو.
محمد اقبال
له مرگه وروسته ژوند
له سره، سره علامه ددې خبرې مخالفت (بډوالې) نه كوي، چې په عقلي او نظرياتي كچه ددې مسئلې سره تعرض وشي.
عبدالله جان اسير
مخينه
محمد علي جناح په ډیلي کې د مسلم لیگ یو کنونشن بللی وو. اسیر د شرکت لپاره ډیلي ته ولاړ. د نوابزاده لیاقت علي خان په وېنا، ډیلي کې پاتې شو چې د مسلم لیگ لپاره پښتنو کې کار وکړي. هم دې دوران کې ال انډیا رېډیو نوي ډیلي د خبرونو څانگه کې یو ځای خالي شو او اسیر په دغه ځای وگومارل شو.
کله چې پاکستان جوړ شو نو لاهور ته راغی او بیا پر ۱۹۴۹ ز کال کراچۍ رېډیو سټېشن کې د پښتو خبرونو څانگه کې پر دنده وگومارل شو.
یو ځل داسې ناروغه شو چې خبرې يې نه شوې کولې. یاران تپوس له ورغلل. میا منتظم شاه کاکاخېل خوا له ورنزدې شو، ویل يې: «توبه توبه! زه دا څنگه ومنم چې « بادشاه سلامت» هم (نعوذُ بالله) ناجوړه کېدی شي.
محمد اقبال
له مرگه وروسته ژوند
د عقل او وجدان په اړه د علامه اقبال يو ځانگړې نظر درلوډ. هغه د عامو وجدان خوښو په څېر عقل له يوه څېر مې نه ردولو. بلكه دا يو گټور او اړين څېړز گڼي لكه تر يوه بريده:
عبدالله جان اسير
مخينه
په رېډیو پاکستان کې تر دندې وروسته اسیر صاحب د ولسي خېر ښېگڼې «وېلج اېډ پروگرام» کې PRO (افسر تعلقات عامه) په توگه وگومارل شو، خو دا دنده يې خوښه نه وه. وروسته پر ۱۹۶۱ ز کال سنټرل پبلک سروس کمېشن ایډیټر وټاکلو او کوټه کې ټرايبل پبلسټي ارگنائزېشن محکمې سره شو. دغلته يې د پخواني سفارت کار او د پښتو ژبې لیکونکي مینه وال، د زروبۍ کلي امیر عثمان خان په مرسته يې د پښتو میاشتنۍ مجله «اولس» جاري کړه. کأه چې د ۱۹۶۲ ز کال په ډيسمبر کې پېښور ته تبديل شو، نو د محمد یونس سیټهي صاحب په سرپرستۍ کې يې کار پيل کړ او د «جمهور اسلام» میاشتنۍ خپرونې مدیر وگومارل شو. پر ۱۹۶۵ ز کال له دندې گوښه شو.
محمد اقبال
له مرگه وروسته ژوند
عقل د هغو حقايقو كوم چې وجدان پيدا كړې دي، څخه ليدنه كوي، او دهغو وجداني حقايقو يا يووالو (وحدتونو) ترمنځ اړيكې جوړوي.
سرچينې
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:ختيځ فيلسفوفان وېشنيزه:هندي فيلسوفان وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان وېشنيزه:فيلسوفان
عبدالله جان اسير
مخينه
درسِ عبرت (۱۹۳۷ ز کال) د عبدالله جان اسیر د لوړې کچې يوه ډرامه او نه هېرېدونکې ادبي کارنامه ده چې د خپل وخت مشهورې ډرامې «د وینو جام» (۱۹۳۵ ز کال) سره سیالي کولې شي. دې ډرامه کې چې اسیر صاحب د ټولنیز ماحول او مختلفو کردارونو په مناسبت کومې رباعۍ، لوبې، سندرې او بدلې شاملې کړې دي، په کار دي چې زمونږ د اوسني دور سندرغاړي سردار علي ټکر، گلزار عالم، هارون بادشاه، وهاب درد، سردار یوسفزی، نازیه اقبال، شبنم او نغمه په خپلو اوازونو او نوو سازونو کښې اولس ته وړاندې کړي.
د شعر بېلگې یې
ازاد به کله الٰهي قوم د افغان ووینم -
اختیار به کله په خپل کور کې د خپل ځان ووینم
فخرِ افغانه! که د جنگ حکم دې وکړو چرې -
وړومبی شهید به په مېدان عبدالله جان ووینم
مړینه
عبدالله جان اسیر پر ۱۹۶۸ ز کال کال د شکرې په ناروغۍ اخته شوی وو او د وینې فشار يې هم لوړ وو. هغه د ۱۹۷۸ زېږدي کال د نومبر پر ۱۳ د زړه د ناروغۍ له لامله د ۶۸ کالو په عمر له دې فانی نړۍ سترگې پټې کړې. د هغه جنازه په سوابۍ کې د هغه په کلي زېده کې خاورو ته وسپارل شوه.
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- درسِ عبرت (ډارمه).
۲- د سپرلي گل (شعری ټولگه)، د ۱۹۳۶ ز کال چاپ.
۳- د زړه قطرې (شعری ټولگه)، د ۱۹۵۶ ز کال پېښور چاپ.
۴- محمد عربي صلي الله علېه وسلم (له اردو پښتو ته ژباړه)،
۶- درسِ عمل (نثر).
۷- میر علي ټگ (ناول).
۸- زمین سے نیچوں تک (اردو ناول).
۹- بال جبرئيل، د اقبال لاهوري د اثر منظومه ژباړه، د ١٩٥٩ ز کال چاپ. عبدالله جان اسير ريډيو له هم گڼې ډرامې ليکلي دي، لکه خونړی کنډو، دنيا، د زوی قاتل، د قسمت ليک، او مرجوڼا.
اخځليک
۱- http://pakhtoonmagazine.com/pukhtoonwriters/m-r-shafaq/337/
۲- http://khyber.org/pacademy/journal/pdf/2013-Pasht-42-Khatoon-Lifeandwor.pdf
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
مهرستان ولسوالي
مهرستان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان مهرستان)  د ايران د سيستان او بلوچستان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د مهرستان ښار دی. دا ولسوالي ۷۰٬۵۷۹ تنه نفوس لري او مساحت یې ۶٬۱۰۱ کیلومتره مربع دی. د مهرستان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د سيستان او بلوچستان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د سرکوزي والگی
د سرکوزي والگی (زکام) (په انگریزي: Swine influenza) د سرکوزیو د تنفسي سیسټم ناروغي ده چې له انفلونزا (اې) ویروس نه پیداکېږي. دغه ویروس له سرکوزیو نه انسانانو ته خپرېږي.
د پېښو شالید او خپرېدا
د سرکوزي والگی (زکام) ټولې نړۍ ته د خپریدا پټ قوت رابرسېره شوی دی. غوره به وي چې د تېرو پېښو په هکله لږه رڼا واچوو. دغه والگی اوسه پورې په غیر اسلامي هېوادونو کې ځینې کسان وژلي دي. د ۲۰۰۸ کال تر وروستیو پورې په امریکا کې د سرکوزي والگي یوازې ۱۲ پېښې په انسانانو کې لیدل شوې وې. د دغه والگي ویروس په هرو دوو دریوو کالونو کې خپله بڼه لږ بدلوي چې دا وړتیا یې د واکسین له امله او یا له پخوانۍ اخته کېدا نه په بدن کې د جوړې شوې انټي پاډي څخه ژغوري. د یوې لسیزې په اوږدو د همدې تغییراتو له کبله یې مقاوم انواع پیدا کېږي او ستونزې پیداکوي. په ۱۹۵۷ کې د آسیایي والگي په وبا؛ نږدې ۴۵ میلیونه امریکایان اخته او ۷۰۰۰۰ تنه مړه شول چې ۱۱ کاله وروسته د هانگ کانگ نه خپاره شوي والگي ۵۰ میلیونه امریکایان پر ناروغۍ اخته کړل چې ۳۳۰۰۰ تنه یې ووژل.
ډولونه
د سرکوزي د والگي ویروس د انفلونزا ویروس د نورو ډولونو په شان خپله بڼه بدلوي. د نوموړي وایروس اوسني ډولونه د انفلوینزا وایرس سي یا اې له لاندنیو ډولونو څخه پیداکېږي.
H2N3 ,H3N2 ,H3N1 ,H1N2 ,H1N1
د مرغانو د والگي ویروس ( اچ ۳ ان۲) په چین او ویتنام کې د سرکوزو د والگي سبب شوی وو، روغتیا پوهانو ویلي چې سرکوزي د انسان انفلوینزا ویروس ( اچ۵ ان۱) هم انتقالولی شي؛ نو وېره شته چې دا دواړه ډولونه د داسې یو بل ډول د پیدا کېدو سبب شي هغه چې بیا انسانانو ته په اسانۍ سره انتقالېدای شي.
د لیږد لارې
یادونه: که یو څوک په دی وایروس مبتلا وی نو د اعراضو د ښکاره کېدو نه یوه ورځ وړاندې او اوه  ورځې وروسته  پورې بل چاته دا وېروس انتقالولی شي. دغه ویروس د بدن نه دباندې دوه ساعته ژوندی پاتې کېدای شي.
د والگي اعراض او نښې
نزلې ته ورته نښې لکه د پزې بهېدا او د ستوني درد، تبه، ټوخی، د نفس تنگېدا، زړه بدوالی او کانگې، نس ناستی، د اشتها کموالی، د بدن درد، لړزه او د بدن کمزوري دي. د امریکې او مکسیکو  په اوسنیو پېښو کې ډیري ناروغان نس ناستي او کانگې لري. دا اعراض د سرکوزي د والگي مشخصې نښې نه دي نو ځکه د ناروغۍ د پیژندنې له پاره د ناروغ په تاریخچه او د ستوني او پزې د سواب د لابراتواري معایناتو کول حتمي دي.
مخنیوی
د دغه والگي د واکسین په وړاندې د وایروس مقاوم کېدل، په نږدې لسیزو کې د یوې لویې ستونزې سبب شوی. بیا هم د دې والگې مخنیوی په دریو برخو کې کولی شو:
درملنه
د نښو او اعراضو د را برسېره کېدو تر څنگ د تنفسي قطراتو لابراتواري کتنې د ناروغۍ تشخیص یفیني کوي.
د ننگرهار د کرېکټ نړيوال لوبغالی
د کرکټ دغه نړيوال لوبغالى (سټوډيوم) د امريکا د ١ مليونه او ٨ لکه امريکايي ډالرو په لگښت، د روداتو ولسوالۍ اړوند د غازي امان الله خان ښارگوټي په پينځه دېرش جريبه ځمکه کې د کريکټ نړېوال لوبغاړي د يو شمېر لوړ پوړو چارواکو له خوا د ٢٠١١ز کال د جولاى په ٢٣مه، پرانيستل شو.
د سرکوزي والگی
درملنه
د درملو په خپل وخت استعمال ښه پایله لري اما که د اعراضو او نښو له ښکاره کېدو نه ۴۸ ساعته وروسته استفاده وشي نو موثریت به یې کم وي.
د ننگرهار د کرېکټ نړيوال لوبغالی
د افغانستان د مالي وزير او د کريکټ بورډ مشر حضرت عمر زاخيل وال د دغه لوبغالي د پرانيستې پرمهال خبريالانو ته وويل، چې دغه نړېوال لوبغالی د اتو مياشتو په موده کې د يو عشاريه اته ميلیونه امريکايي په مالي لگښت په  پنځه ديرش جريبه ځمکه کې رغول شوی دی.
د سرکوزي والگی
درملنه
له درملو نه د والگي د وبا د خپریدا په وخت کې د وقایې په ډول هم استفاده کېدای شي.
سرچینې
وېشنيزه:ناروغۍ
د ننگرهار د کرېکټ نړيوال لوبغالی
هغه زياته کړه، چې د دې ځمکې قيمت شاوخوا يو نيم ميلیون امريکايي ډالړه کيږي، چې د يو ملي تجار له خوا ورکړل شوې ده.
سرچينې
ازادي راډيو
د کمیډي شپی له کپیل سره
د کمیډي شپی له کپیل سره  (لاطینی: Comedy Nights with Kapil) د هند د کیښودنی (مسخراچي) ډرامي یا شو  تر سنګ د لوبګرانو سره د خبرو اترو خپرونه هم وه چی ددي خپروني له لاري هغوي خپل فیلمونه فروموټ کول چي کوربه توب به یی کپیل شرما کاوه. او ددی خپرونۍ پیل په ۲۲ جون ۲۰۱۳ کال باندي د لمړۍ ځل لپاره د کلر ټلویزیون څخه پیل وکړ. چي په ۲۴ جنوري ۲۰۱۶م کال د اپریل پر ۲۳مه د کپیل شرما د وتني سره پای ته ورسیده.
مسیر معنی لاره تکل او عربي کې جنج ته واي
فګارشینواري
عبدالغفور ویاند
مخینه
الحاج عبدالغفور وېاند د ملک سلېم الله خان زوی په قوم مومند، په کال ۱۳۰۱ هجری لمریز کې د ننگرهار د روداتو په ولسوالۍ کې د حصارشاهی د ملکانو په کلي کې يوې متديېنې او علمپالې کورنۍ کې زېږدلی. ښاغلی وياند په خپلو ملکارانو کې د نرم طبیعت ځانتياؤ له کبله مخور ؤ. همدارنگه د ده ملگرو لکه نوموتی کیسه لیکوال سعدالدین شپون دی داسې راپېژني : وياند په هرچا پېرزویېن درلودې او عبدالغفور ویاند د راډیو افغانستان له لومړنیو او غوره نطاقانو څخه یو ښه وياند هم ؤ.
زده کړه
وياند په کال ۱۳۰۸ لمریز کې د روداتو په ولسوالۍ کې ښوونځي کې شامل شو. له هغه ښوؤنځي څخه په لمړۍ درجه بريالی راؤوت او خپل بری لېک يې تر لاسه کړ. په هماغه ښوؤنځي کې د ښوؤنکي په توگه د کلي د خلکو په خدمت کې دنده په غاړه واخسته. مرحوم وياند هرکله د علم او لوړو زده کړو لېواله ؤ نو پدې خاطر کابل ته ورغی او د استقلال په عالي لېسې کې د پښتو ژبې داستاد په توگه دنده تر لاسه کړله.د همدې دندې ترڅنگ یې خپلو لوړو تحصېلاتو ته هم د شپې په لېسې کې دوام ورکړ او په عالي درجې يې بری لېک ترلاسه کړ.
دندنې
وياند د افغانستان رادېو له لارې د خپلو هېودوالو للپاره څلوېښت کاله هڅوبیزه چوپړ کړی دی. همدارنگه وياند د افغانستان ملي راډيو د نطاقانو په روزلو کې ډېره فعاله ونډه درلوده او بې شمېره د وياندۍ زده کؤونکي يې روزلي دي.
د فراه ولایت د پوهنې رئيس په توگه
ښاغلی وياند د افغانستان د پوهنې وزارت له خوا د فراه ولايت لپاره د پوهنې د عمومی مسؤل په توگه، د کابل د ښاري ښوؤنځيو د مشر په حيث او د کابل د ولايت د پوهنې د عمومي رئيس په توگه هم دندې درلودلې. بیايې د کندهار د ولايت د پوهنې د رئيس په حېث او د پوهنې د وزارت د پلټنې د رياست د مرستیال په توگه هم دندې ترسره کړي دي.
کونړ کې د والي په توگه
عبدالغقوروياند څخه د پخوا حکومت د لازمې کره کتنې پر بنسټ د زبات شوي کارکؤونکي په توگه په کال ۱۳۵۰ لمریز کې د کونړ د ولايت د والي دنده ور وسپارل شوه چې لمخې یې د افعان ولس لپاره د لا ښه چوپړ ترسره کولو سره یې ځان د ولس خادم ثابت کړ. وياند د پوهنې د وزارت د لومړنيو او منځنیو ټولگيؤ د پښتو قراات مضمون لیکوال دی او ددې تر څنگ يې د متونو په لوستلو کې ځانگړی فصاحت او بلاغت (روان لوستنیز او وينايي وړتياوې) درلودې چې ډېر ژر د غوره دیکلماتور په توگه هم شهرت وموند. هغه وخت ښاغلی ویاند د ښه غږ او پر نطاقۍ د تسلط له کبله د ده د غږ بې شمېره خوښؤونکي د هغه د هنر راښکونکي شول.