په_نباتاتو_د_بهرنيو_عواملو_اغیزې
٣_ لنده بل،(Humidity): لنده بل هواکې داوبو دبخاراتو څخه عبارت دې بعضې نباتات په زيات لنده بل يا رطوبت کې ښه وده کوي اوبعضې کم لنده بل کې ښه وده کوي که کم لنده بل خوښوونکې نباتاتو ته زيات لنده بل ورسيږي نو دنباتاو دخرابېدو سبب ګرځي،او نباتات په ډول،ډول ناروغيو باندې اخته کېږې که نباتاتوتخمونو ته مناسب لنده بل ونه رسيږي نو تخمونه تېغ نه وهي او په خاوره کې خرابيږي بايد دتخمونو ټوکېدنې (Germination) لپاره په خاوره کې مناسب لنده بل موجود وي. ٤_ خاوره،(Soil): خاوره پېچلې طبيعي مواد دي چې د ډبرودسولېدلو اوتجزيه کېدو څخه د عضوي موادو په شتوالي کې جوړيږي او دنباتاتولپاره غذايي مواد،اوبه اودودې ځاى برابروي ،دنبات دودې يوه ښه خاوره چې داوبو اندازه يې مناسبه وي دحجم په اساس په سلو کې پنځوس جامد (منرالياوعضوي مواد) اوپه سلو کې پنځوس غېر جامدمواد(دخاورې خلا چې داوبوياهوا څخه د:ه وي) لري.دنبات دودې يوه ښه خاوره دحجم په اساس په سلوکې (30-20) برخې هرېواوبه او هوا لري.دخاورې دمخ قشر اوياپه خاورو کې سختې طبقې دخاورې خلاکموي او دنبات وده ترخپلې اغېزې لاندې راولي دخاورې ښه تنظيم دخاورې ستر کچر اصلاح کوي اودنباتاتودودې لپاره ښه شرايط برابروي. دخاورې،PH،په لاندې ډول دنباتاتو وده اغېزمنوي: الف:دنباتاتودغذايي موادوګټور توب اغېزمن کوي. ب:دزهري موادو(المونيم)زيات انحلال دنبات په زيان تماميږي ج:دخاورې دمېکروسکوپي ژونديوموجوداتوفعاليت ترخپلې اغېزې لاندې راولي. د:دريښوپه حجراتو باندې د،PH،مستقيمې اغېزې نبات ته اوبو اوغذاييموادو جذب اغېزمنوي. خاوره ددنبات دودې سره مستقيمې اړيکي لري.که چېرې يوه ساحه ښه اوحاصل خېزه خاوره ولري نو نباتات به پکې خوشحاله وي،ښه اوچټکه وده په وکړي اوکه چېرته خاورې خرابې کړي اودغذايي موادوڅخه برخمنې نه وي نو دنباتاتو وده به هم خرابه وي او د ډاډ وړبه نه وي.خاوره دنباتاتو لپاره دخوراک منبع ده.خاوره کې دمناسب لنده بل اوښه غذايي موادو شتون دنباتاتودښې ودې سبب ګرځي که چېرته دخاورې جوړښت (Structure) اوذرات(Texture) ښه وي نو دنبات ښه وده اړينه ده خاوره دنباتاتو دودې ضروري غذايي عناصر لري چې ددې عناصرو په تر لاسه کولو سره نباتات ښه وده کوي خاوره کې دنباتاتو ضوري عناصر په دوه ډوله دي. الف:زيات مصرفه غذايي عناصر(Macro Elements): زيات مصرفه غذايي عناصروکې هغه عناصر شامل دي کوموته چې دنباتاتو ضرورت زيات وي او نباتات دخپلې ودې په جريان کې زياته اړتيا ورته لري داعناصر په لاندې ډول دې: نايتروجن، پوتاشيم،کلسيم ،مګنيشيم اوسلفر. ب:کم مصرفه غذايي عناصر(Micro Elements): داهغه عناصر دي ې نباتات دودې په وخت کې ورته لږه اړتيا لري چې داوسپنې منګنيز،بوران جست،سوديم،مولبېدينيم اومسو څخه عبارت دى.هغه خاورې چې پنځوس په سلوکې ذرات اوپنځوس په سلوکې خاليګاوې ولري ښې خاورې بلل کېږيدترکيب له مخې خاورې په شګو،سيلټ اوکلي ويشل شوى دى.اوداکثر نباتاتو دودې لپاره شګلنې ښې خاورې بلل کېږي شګلنو خاورو کې تخم په اسانۍ سره تېغ وهي اونبات په کې چټکه وده کوي.خو داوبو ساتلوظرفيت يې لږ وي ،کلي خاورې اګر جې اوبوساتلو ښه ظرفيت لري خو تېغ وهنه او دنباتاتو وده په کې سسته وي، دنباتاتودښې ودې لپاره لازمه ده چې په خاوره کې ښه عضوي مواد ورعلاوه شي،او دخاورو زيم دزهکشۍ په واسطه ختم کړل شي. ٥_ باد(Wind): دبادونو له کبله نباتات ډېر زيات تر اغېز لاندې راځي دبادونوله کبله اکثر نباتات چپه کېږي،نباتات ماتيږي او داکثرو وده وروسته پاتې کېږي،دوامداره بادونه دځمکې دخاورو څخه لنډه بل ختموي او نباتات دخپلې ودې لپاره باربار اوبوخورته اړيتا لري،له بله پلوه باد دتخمونو دانتشاراو خپرېدويوه غوره وسيله ده او هم ګرده افشاني يا(Pollination) کې ستر رول لري ،چې دګرده افشانۍ په وسيله په نباتاتوکې مېوې تشکيليږي دبادونودمخنيوي لپاره کولاى شو چې دباغونوغاړوته دونو بادماتوونکې قطارونه(Wind breakers) وکرو ترڅودتېزو بادونوله کبله زموږ مېوه لرونکې اوسبزيجات زيانمن نه شي. ٦_ اوبه،(Water): اوبه دانسانانو په شمول دنباتاتو هم دژوند اساس بلل کېږي داوبوپه وسيله غذايي مواد په اسانۍ سره دريښو دلارې نباتات جذبوي اوبه د نباتاتو دودې اصلي عامل ګڼلى شو.داوبو په نشتوالي کې نباتات مړاوي کېږي اوله منځه ځي دنبات دنسجونودمجموعې وزن (80-95%) برخه اوبه تشکيلوي.تخمونه چې نباتي نسجونه دي.(5-15%)اوبله لري حجراتوکې د پروتوپلازم ټول ماليکولونه داوبو له برکته بيوشيميکي فعاليتونه ترسره کوي اوبه بيوشيميکي تعاملاتولکه (Hydration ,Hydrolysis)او(dehydration)کې مستقيمه ونډه لري څرنګه چې موږ ته معلومه ده چې نباتات دخپلې ودې لپاره په پاڼوکې غذايي مواد جوړوي.کله چې خام مواد اوبو په وسيله دريښودلارې پاڼوته دزايلم نسجونوپه وسيله ورسيږي نو دلمر او co2،په موجوديت کې پاڼو کې د(Photosynthesis) عمليه دوام پېداکوي او خام مواد په پخو موادو بدليږي چې بيادفلويم نسج پواسطه داوبو محلول په شکل دنبات ټولو برخو ته رسيږي او نبات وده کوي نو د(Photosynthesis) عمليه کې اوبه يو مهم رول لري.داوبو ځينې کارونه په نباتاتو کې په لاندې ډول دي: الف: خاورې څخه دتېغونو راويستل. ب:دنباتي نسج شکل ساتل. ج:حجروي غشاءکې انتقالي عمليې. د:په فلويم کې دمنحله موادو انتقال. اوبه دنبات دودې اساسي فکتوردى.اما که چېرته دحده زياتې اوبه وکرړل شي يو نبات دزيان سره مخ کېداى شي.دزياتو اوبو له کبله دخاورې په داخل کې نباتي ريښې مړي او فعاليت دلاسه ورکوي همداډول دنباتاتو پاڼې ژېړيږي او دنباتاتو وده له خنډسره مخ کېږي .مختلف نباتات مختلف اندازه اوبو ته اړتيالري بايد هر نبات ته دهغې داړتياپه اندازه اوبه ورسيږي ترخو دنبات وده دډېرو زياتو اويادډېرو کمو اوبو له کبله زيانمنه نه شي اوپه دنباتاتواساسي برخې جوړوي،داوبو محتواپه پروتو پلازم کې په سلوکې،80%،ښودل شوي ده اوبه په حجروي مايع کې (96-98%) اودنباتي حجرې په جدارکې،50%،اټکل شوې ده. اوبوشته والى په تازه مېوو کې همډېر ښودل شوى دى، اوبه په بادرنګوکې کې،98%،په رومي بانجيانوکې،94%،په هندوانوکې،92%،اوپه پټاټوکې،77%،په ګوته شوي دي. اندازه دنباتاتو  په پاڼوکې د اوبوشته والى،(80_90%)ښودل همدارنګه داوبوزياته اندازه دنباتاتو په نسجونوکې شته والى لري.اوبه په نباتاتوکې ددنباتاتودژوند دفعاليتون دسرته رسولو لپاره ډېرې ضروري دي.اوبه دنباتاتودتغذيې لپاره دموادو دانحلال اساس تشکيلوي.ددې لپاره چې نباتات غذايي مواد دخپلو ريښو دلارې جذب کړي اودنبات داستفادې اوګټې وړ وګرځي پکاردي چې په اوبوکې حل شوي وي اوکه دنباتاو د اړتياوړ غذايي مواد په اوبوکې حل نه وي حرکت او انتقال يې نبات  ديوې حجرې څخه بلې حجرې ته ناممکن دي.دهمدغې اوبو برکت دى چې نباتات دخپل چاپېريال سر دخپلې اړيکي نږډې  اوټينګې ساتلى شي.که اوبو برخه اخيستنه نه وي نو دکاربوهايدريتوجوړېدل به دفوتو سنتيزپه عمليه کې ممکن نه وو.اوبود(1000) برخې څخه (2-3) برخې دفوتو سنتيزپه عمليه کې دکاربوهايدريتونودتشکيل په لار کې مصرف او(997-998)برخې يې په نباتاتوکې دنباتاتو دتازه ساتلو او دنباتي انساجوداستحکام اوغښتلتيالپاره پکار راځي.په مختلفو نباتاتوکې داوبو دمقدار او اندازې اړتياپه په يوڅېرنه ده يعنې داچې ټول نباتات يوټاکلى مقدار اوبو ته اړتيانه لري يو شمېر نباتات ډېره اړتپا لري اويوڅه يې لږه اړتيالري.نباتات په وچ اقليم او تودوخه کې دخپلې ودې په مرحله کې (2-3)برخې څخه ډېرې اوبه مصرفوي.حال داچې دغه مصرف په هغه نباتاتوکې چې په معتدل اقليم کې ژوند کوي ډېر لږ دي.په نباتاتوکې ابوه په دوه حالتونوکې ممکن شته والى ولري. الف:ازادحالت،ب :ارتباطي حالت. په نباتاتوکې ياپه ازاده توګه اوياداچې دسلولوز اوهيمي سلولوز سره چې ارتباطکې وي څېړونکي په دې عقيده دي چې په نباتاتوکې دکيمياوي او فزيولوژيکي تعاملونوسرعت په لومړي قدم کې هغه اوبو پورې اړه لري کوم ېجې په نباتاتوکې په ازاده توګه شته دي.ددې لپاره چې نباتاپه سمه توګه نورماله نمو او وده وکړي ضروري ده چې په نباتاتوکې داوبوننوتل او دنباتاتو څخه داوبو مصرف اوضايع کېدل په يوه اندازه او يو برابر وي.که داوبوذخيره په نباتاتوکې لږه شي دپاڼو دمېزوفيل دحجرودغاړو اوکتارونو دوچوالي سبب ګرځي.همدارنګه اوبه دانزايمونودنورمال فعالين لپاره چې دفوتوسنتيزپه پروسه کې برخه اخلي داړتياوړ بريښي که اوبه په نباتاتوکې لږې شي دنباتاتودپاڼو منفذونه تړل کېږي.