اوزون
داوزون دطبقې سوري کيدل
چې ددغودواړوتعاملونوڅخه يوحاصل په لاس راځې چې په لاندي ډول دي اوپه يادبايدولروچې دکلورين اتوم يوه برخه دتعامل ده اماپه صنعت کې دکلورين اتوم دکتلست په حيث کارکوي اوديادونې وړده چې کله دکلورين اتوم دکتلست په حيث کارکوي په سل هاوو اوزرهاووماليکولونه داوزون له منځ څخه چې پدې حالت کې په بين البيني شکل په تعا مل کې تشکيل کيږي. ياپه بل عبارت نوموړي ماليکولونه مخکې لدي چې داتوم سره تعامل وکړي داکسيجن سره دوباره ديومحصول په شکل تعامل کوي اوهمدارنگه دکيمياپوهانولپاره دايومشکل کاروؤچې دلابراتواردلاس ته راوړلولپاره يودوه طرفه خبرتيارکړي اودوي په (١٩٧٤م) کال کې يوپيشنهادوکړچې (C.F.C.S) کولا ي شي چې په عمومې صورت سره داوزون محافطه په ستراتوسفيرکې وکړي. په خلاکې دغه دخت څرنگه چې پوهيږوپه ستراتوسفيرکې اوزون دحيات ياپايښت اصلي ياذاتي يودبحران ساحه چې دماوراي بنفش وړانگې دلمرڅخه جذب کړي اوله بله پلوه دځمکې پرسطحه باندي نفوذکولاي شي اودماوراي بنفش وړانگې په کافي اندازه سره انرژي لري ترڅوکيمياوي روابط په دوامداره توگه ددي سبب کيږي اودانسان په جلدباندي هم تاثيرلري اودجلدسرطان په مختلفوډولونوسره منځته راځې اوشايدسبب دتودوخي وگرځې. بله لويه علامه يي په سترگوکې لکي يا(داغونه) پيداکيږي اوپه صورت عموم سره داوزون طبقه په ستراتوسفيرکې کولاي شي دپوستکې سرطان په ټوله کره دځمکې کې پيداشي اوهمدارنگه حيوانات اونباتات له منځه وړي چې داټول داوزون دسوري دپيداکيدوعلتونه دي په (١٩٨٠م) کال کې کمپيوټري ترحه جوړه شوه چې امکان لري داوزون طبقه. د(٥٠--١٠٠)کالوپوري (%٧) له منځه يوړل شي چې داخبرمتحده ايالا توخپوراونشرکړچې وروسته بعضې غازونه لکه (propellant) توليداواستعمال بندکړ. اوپه (١٩٨٥م) کال کې علماوؤيوه سروي په بحري منجمدباندي اجراکړه اوخپل گزارش يي داسي وړاندي کړچې اوزون نږدي جنوبې قطب ته ددوه مياشتولپاره په دوامداره صورت سره دپسرلې په موسم کې منجمدکيدل يي کم کيږي حتاداوزون دتخلي خطرلري. اوپه (١٩٧٠م) کال په اخروکې (%٤٠) نورهم زيات شي اوپه (١٩٨٧م) کال کې دسپټمبرپه مياشت کې په نارمل شکل سره داوزون تخليه (%٥٠) ته ورسيده اودهمدي کال ددوه مياشتوپه دوران کې په ځينومنطقوکې داوزون سوري خارج دمنجمدبحرڅخه وؤانکشاف وکړاود(١٩٣٩م) کال دمني په موسم کې يوگزارش خپورشوچې داوزون په سوري باندي شپه راغلې وه چې تقريباًدشمالي امريکا په اندازه يي مساحت درلوده اوپه (١٩٩١م)کال کې په  فلپاين کې (T.pinatubo) دبم داستعمال له کبله وؤاوداوزون تخليه هغه وخت خرابه شوه چې په(١٩٩٥م) کال کې داورغورځوونکې اثرات مخ په کمبودؤنوله دي کبله چې داوزون تخليه منځته راځې ترکومي اندازي پوري ويلي شوچې داوزون تخليه د(C.F.C.S) له کبله منځته راځې اويااکثره وخت دطبعي اورغورځوونکې غرونه له کبله منځته راځې. د(١٩٨٧م) کال په آخروکې چې هکله هواپيمالوړي ارتفاع ته پروازوکړي يعني په پروازد(N.A.S.A) وښودله چې منجمداوزون تجزيه شوي دي اوداوزون په سوري کې هواومونده (clo) په لوړه غلظت سره وجودلري اودغه تعامل په وسيله داوزون په سوري کې د(دورتوپ) ښکاره شوه اوله دغودوه تعاملا تودموجوديت لپاره داکسيجن اتوم ضروري دي اودغه د(Antarctica) په ساحه کې په اوږدوشپوکې لږپيژندل شوي دي اوپه دغه وخت کې داکسيجن ماليکولونه دلمردشعاع څخه سرچينه اخلې اوپه (Antarctica ) کې دغه تعاملات په دوامداره توگه صورت نيسې چې په لاندي ډول دي ==څانکړي تعامل== سوال دلته پيداکيږي چې ولي په (Antarctica) کې دپسرلي په موسم کې دغه تعاملات منځته راځي.علمادي نتيجې ته ورسيدل چې غازپه ستراتوسفيرکې ددي باعث گرځي چې (clo ) سره تعامل وکړي اود په شکل توليدشي لکه څنگه چې ليدل کيږي دامرکب دژمې په موسم کې په اتوموسفيرکې ديخ ټوټي په (Antarctica ) کې منځته راځې کله چې دپسرلي په موسم کې دلمروړانگې ديخ په ټوټه ولويږي پدې وخت کې ديخ په ټوټه باندي د(Hcl)  صورت نيسې اوبل آخره د(cl) په اتوم باندي تبديل کيږي چې دغه دکلورين اتومونه آزاداوله منځه ځي اوهمدارنگه په ستراتوسفيرکې نورذرات موجوددي چې داوزون په تخريب اثرلري او(volcanoes) يااورغورځوونکې په ستراتوسفيرکې زياته اندازه (گرد غباراوواړه واړه دسلفوريک اسيد) ذرات دځانه سره لري چې دغه واړه زرات هم يوه سطحه دتعامل لپاره په وجودراوړي. شايدپخپله (volcanoes) زيات تاثيرداوزون په طبقه باندي ونلري اما(volcanoes) او(C.F.C.S) دواړه يومخرب ياتخريب کوونکې په توکه داوزون دطبقې دي. تريووخته پوري آميدددي ووچې داوزون تخريب په جنوبي نيمه کره کې نږدي (Antarctica) کم وي نووروسته معلومه شوه چې داستراتوسفيريخي وريځي تريوه حده په ژمي کې ملايم وي اماپه (١٩٨٩م) کال کې يوکزارش خپورشوچې په ستراتوسفيرکې ديوي يخ ټوټي وښووله چې نوموړې ژمي دهغوڅخه په کافي اندازه يخ دي چې دکرستل په شکل ديخ لويي ټوټې داوزون دتخريب سبب شوي دې. اوهمدارنگه داوزون تخليه په لوړومناطقولکه :کاناډا،انکلينډ،شمالي اورپااوآسترالياکې زيات خطري شوي دي چې په (١٩٩٣م) کال کې دجنوري په مياشت کې داوزون اندازه تر(%٤) پورې کمه مقايسه شوه پدي حالت کې به يوډيرناوړه حالت رامنځته شي چې وروسته داوزون دسوري دکشف څخه په (١٩٨٦م) کال کې مجموعاً(٢٣) ممالکوپه(١٩٩٠م) کال کې ددوهم ځل لپاره ملا قات وکړچې بل آخره د(٢٠٠٠م) کال ترآخره  پوري يوه موافقه يي منځته راوړه. اوپه (١٩٩٢م)کال کې داوزون دتخريب څخه وروسته په انترتيکاه کې معلومه شوه چې ړاوزون خارجي برخه پورته طرف ته د(١٩٩٦م)کال دجنوري تراوله پوري انتقال کيده اوهمدارنگه امکان لري چې په (٢٠٥٠م) کال کې داوزون سوري بيرته پټ شي.