cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د ښځو د آزادۍ غورځنګ
مخینه(شاليد)
د ټولنيز پرمختګ د څپې تيوري په دې باور ده، چې د ټولنيز فعاليت سختې دورې د بښنې يا تخفيف دورې تعقيبوي. په دې دورو کې هغه فعالين چې په جدي ډول په چمتو کوونه يا متحرک کولو کې ښکېل دي، په سيستماتيک ډول ګوښه شوي دي. د ښځو د رايې ورکولو لپاره ، له سختې مبارزې وروسته هغه ګډې ګټې چې نړيوال فيمينسټان يې متحد کړي وو؛ د ښځو غورځنګ يې پرته له دې چې ټول پرې توافق وکړي، بې له واحد تمرکز څخه پرېښود. د بنسټپالو او منځلارو تر منځ نظرياتي توپيرونه،  د وېشلو او غير بنسټ پالنې د دورې لامل شوو، د ښځو د فعالينو رهبري غورځنګونه په تر ټولو سترې ډلې سره، چې د رايې ورکوونکو په توګه ښځو ته د هغوی نوي مسووليتونه ورزده کړي. د افريقا د ملي کانګرس د ښځو اتحاديې، د ايرلينډ د کور مېرمنو ټولنې، د ښځو رايه ورکوونکو اتحاديې، د ښارګوټو د ښځو اتحاديې او د ښځو د انستيتيوت غوندې سازمانونو د، ښځو ملاتړ وکړ او هڅه يې وکړه، دوی ته ورزده کړي کړي چې څنګه کولی شي په رامينځته شوي سياسي سيستم کې د داخلېدو لپاره خپل نوي حقونه وکاروي. بيا هم نورو سازمانونو چې د لومړۍ نړيوالې جګړې او دويمې نړيوالې جګړې په جريان کې د کار ځواک ته د ښځو په ډله ايز حرکت يا غورځنګ کې ښکېل وو او کورني ژوند ته د بېرته راستنېدو لپاره د جګړې په پای کې د دوی مابعد يا وروستي وتلو د منل شوو رسمي هڅو سره خپل کوښښونه د کار موضوعاتو ته بېرته واړول. د ځوانو ښځو نړيواله عيسوي ټولنه {Young Women’s Christian Association(YWCA)} او زونټا انټرنيشنل (Zonta International) په دې هڅو کې مخکښې وې. ښځې يې د کاري مېرمنو د حالت په اړه معلوماتو راټولولو او د مرستې پروګرامونو د تنظيمولو لپاره چمتو کولې. ((د امريکا د ښځو ملي ګوند)) غوندې په زياتېدونکي ډول بنسټپال سازمانونه د رسنيو له خوا څنډې ته شوي وو، چې فيمينيزم او د هغو پلويان يې د ټولنې د ستونزو لپاره د "سخت عصبي مسوول" په ډول ښه ښکاره تهديد کړل. هغه خلک چې لا تر اوسه د مساوات د بنسټيزو موضوعاتو سره تړلي وو، په عمومي ډول ناواده شوي، مشغول، په ټولنيز او اقتصادي ډول له ګټو برخمن شوي او لويې ټولنې ته د منحرف په توګه ښکاره شو.
د افريقا، اسيا، کارابين، منځني ختيځ او سويلي امريکا په ټولو هېوادونو کې د استبدادي رژيمونو د غير مستعمره کولو او ځای پر ځای کولو هڅې، چې په لويه کچه په ۱۹۵۰ کلونو کې پيل شوې او د ۱۹۸۰ کلونو په اوږدو کې وغځېدې؛ په پيل کې وليدل چې دولت د بنسټپالو فيمينسټانو رول ته مخه کړه. د بېلګې په ډول: په مصر کې د ۱۹۵۶ ز اساسي قانون، د جنسيت د برابرۍ لپاره د احکامو له لارې د کار، سياسي لاسرسي او تعليم پر وړاندې جنسيتي خنډونه له منځه يووړل. په ارجنټاېن، برازيل، چيلي، کيوبا، نيکاراګوا او د لاتيني امريکا په نورو هېوادونو کې ښځو په خپلو هېوادونو کې د ديکتاتورۍ د پای ته رسولو لپاره کار کړی و. لکه څنګه چې دغو حکومتونو سوسياليستي پاليسيو ته مخه کړه، د دولت موخه دا وه چې د دولت د عمل له لارې د جنسيت نابرابرۍ له منځه يوسي. د بېلګې په ډول: په اسيا، افريقا او کارابين کې ايډيالوژي کيڼ اړخ ته لېږدول شوې، په نوو خپلواکو او اوس هم مستعمره هېوادونو کې مېرمنو د امپرياليزم سره په مبارزه کې ګډه موخه ليدلې. دوی د بشري حقونو او ملتپالو موخو ته د درناوي لپاره د دوی په لټه کې د جنسيت ځواک نابرابرۍ ته د رسېدو لپاره خپلې هڅې متمرکزې کړې. د غيراستعمار پر لور، دا نړيوال غورځنګ او د دويمې نړيوالې جګړې له پاي ته رسېدو وروسته، د سړې جګړې په کمپونو کې د نړيوال سياست بيا ځای پر ځای کولو او د ښځو د مدني حقونو د ترلاسه کولو هڅو ته مخه وکړه؛ ځکه چې نړيواله رايه او ملتپالنه د فعالينو موخه وګرځېده. د پان افريقايي (ټول افريقايي) پوهاوي او د توروالي نړيوال په رسميت پېژندل د مبارزې لپاره د يووالي د ټکي په ډول د ډېرو محرومو ډلو له خوا د په رسميت پېژندلو لامل شو، چې د دوی د ظلم د سياسي کولو امکان يا بالقوه ځواک شتون درلود.
د دوی په هڅه کې چې نوي خپلواک هېوادونه  یې اغېزمن کړي، له متحده ايالاتو سره د قطبي سړې جګړې په اقليم کې يو ځای شي؛ د متحده ايالاتو په پاليسۍ کې توکم پالنه د بهرني سياست د موخې پر وړاندې يو خنډ وګرځېد، چې حاکم زبر ځواک شي. تور پوستي مشران د بدلون د خوندي کولو لپاره د ګټور يا مساعد اقليم څخه خبر وو او د نژادي نابرابرۍ اداره کولو لپاره يې د مدني حقونو غورځنګ ته مخه کړه. دوی د آزادۍ د نظريې په کارولو سره هيله درلوده، چې د ظلم زيانونه له منځه يوسي او يو داسې غورځنګ چې هيله يې درلوده چې په داسې ډول يو ټولنيز شکلي بدلون رامنځته کړي، چې خلک په کې په سياسي ځواک کې له مدني حقونو څخه د بې برخې کېدو څخه د القاح کولو په واسطه د ځواک جوړښتونو ته بدلون ورکړي. د تور پوستو ځواک غورځنګ او د نړيوالو زده کونکو غورځنګونو، د وخت د څرګندو دوه ګونو معيارونو او د ټولنيزو بنسټونو د استبدادي ماهيت پر وړاندې اعتراض وکړ. له چکسلواکيا څخه تر مکسيکو پورې په بېلابېلو ځايونو کې، لکه: المان، فرانسه، ايټاليا او جاپان؛ د نورو غوښتنو تر څنګ زده کوونکو د مدني، اقتصادي او سياسي نابرابريو او د ويتنام په جګړه کې د ښکېلتيا په اړه مظاهرې وکړې. ډيری کارکوونکي چې په دې لاملونو کې يې برخه اخېستې وه، د فيمينيسټ غورځنګ کې به برخه واخلي.
په ټولنيز ډول د ماشوم وده له دويمې نړيوالې جګړې وروسته تجربه شوه. له جګړې وروسته کلونو کې نسبي نړۍ اقتصادي وده، د تلويزيون د صنعت پراختيا اړيکو ته وده ورکړه. همدارنګه د نارينه او ښځينه دواړو لپاره لوړو زده کړو ته لاسرسي د ټولنيزو ستونزو او د کلتوري بدلون اړتيا ته د عامه پوهاوي لامل شوي. په هغه وخت کې ښځې له اقتصادي پلوه په نارينه وو پورې تړلې وې او په ټولنه کې نه د نارينه وو او ښځو تر منځ د قدرت د اړيکو پورې اړوند نظريه موجوده وه او نه هم د پلارواکۍ مفکوره. که دوی کار وکړ، د ښځو لپاره شته موقفونه په عمومي ډول سپک توليد يا کرهڼيز کار او د خدماتو صنعتونو، لکه: د کتاب ساتنه، کورني کارونه، نرسنګ، منشي توب او مسلکي کار، پرچون پلور يا د ښوونځي تدريس غوندې دندې يوه محدوده برخه وه‎. له ښځينه وو څخه تمه کېده چې ،د نارينه وو په پرتله د کم معاش لپاره کار وکړي او له واده کولو څخه وروسته به خپل کار پای ته رسوي. ښځو نه شوای کولی بانکي حسابونه يا امتياز تر لاسه کړي، د نارينه له رضايت پرته د کور کرايه کول ناشونې وو. په ډيری هېوادونو کې دوی ته اجازه نه وه چې عامه ځايونو ته له نارينه سرپرست پرته لاړې شي.
ادرسکن ولسوالۍ
ادرسکن ولسوالۍ د افغانستان د هرات ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۶،۱۹۳ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د هرات ولسوالۍ
فیصل بن سعود الحلیبي
فیصل بن سعود الحلیبي (عربي: فيصل بن سعود الحليبي) د سعودي عربستان د قران عظیم الشان له نامتو قاریانو څخه دی.
سرچينې
وېشنيزه:قران قاریان وېشنيزه:د عربستان د قران قاریان
سليمان
سليمان یو الله تعالی د رسول و۔ وېشنيزه:د اسلام پيغمبران وېشنيزه:پيغمبران
کاجول
کاجول دېوگن د هندي سينما باليووډ يوه وتلې ستورې ده.
سرچينې
‎
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
ميرويس نظري
ميرويس نظري تيز ښى لاسى بالر دى ميرويس په لومړي ځل ملي لوبډلې ته راغلى دى.
وېشنيزه:د افغانستان د کريکټ ملي لوبډله وېشنيزه: د کريکټ لوبغاړي وېشنيزه:د افغانستان د کريکټ لوبغاړي
داوود
وېشنيزه:د اسلام پيغمبران وېشنيزه:پيغمبران
انجيل ولسوالۍ
انجیل ولسوالۍ د افغانستان د هرات ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۲۴،۶۰۷ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د هرات ولسوالۍ
بیټلز
بیټلز (The Beatles) دا د ۱۹۶۰ څخه تر ۱۹۷۰ پورې د برتانیی یو بانډ و. غړی: جان لینون ( غږونه, ریټم ګیتار ، پیانو ), پاول مکارټنی ( غږونه, د باس ګیتار ، پیانو ), جورج هریسټن ( غږونه ، لیډ ګیتار), رینګو ستورې ( غږونه ). دا د هر وخت تر ټولو کامیابه بانډ وو، په نړۍ کښې یې د یو میلیون ریکارډونو په سر خرڅ کړی وو.
ډیسکوګرافی
وېشنيزه:بیتلز
محمد فلاتة
محمد فلاتة (عربي: محمد فلاتة) د سعودي عربستان د قران عظیم الشان له نامتو قاریانو څخه دی.
سرچينې
وېشنيزه:قران قاریان وېشنيزه:د عربستان د قران قاریان
د جرمني بیاځلي اتحاد
د جرمني بیاځلي اتحاد (په جرمني ژبه: Deutsche Wiedervereinigung) په ۱۹۹۰ زکال کې هغه بهیر و چې پر بنسټ یې د جرمني دیموکراتیک جمهوریت (GDR؛ په جرمني ژبه: Deutsche Demokratische Republik، DDR) د جرمني د فدرال حکومت (FRG؛ په جرمني ژبه: Bundesrepublik Deutschland،BRD) برخه وګرځېد او د جرمني متحد هېواد یې رامنځته کړ.
د اتحاد د بهیر رسمي پای د جرمني د اتحاد (Deutsche Einheit) په نوم پېژندل کېږي چې هر کال د اکتوبر میاشتې په دریمه نېټه د جرمني د یووالي د ورځې (Tag der deutschen Einheit) په توګه لمانځل کېږي. ختیځ او لویدیځ برلین په یو موټي ښار واوښتل او بیاځلي د متحد جرمني پلازمېنه شو.
د ختیځ جرمني دولت د ۱۹۸۹ زکال په مۍ میاشت کې هغه مهال له زوال سره مخ شو، کله چې د هنګري او اطریش ترمنځ پوله ئیز موانع لرې شول او په وسپنیزه پرده کې یې تشه رامنځته کړه. له پولې څخه د تېر په څېر په کلکه ساتنه کېدله، خو پان اروپايي چلن (Pan-European Picnic) او د ختیځ بلاک د حاکمانو غیر قطعي غبرګون د یو سوله ئیز بېرته نه راګرځېدونکي خوځښت لپاره لار برابره کړه. دغې چارې د ختیځ جرمني په زرګونو وګړو ته اجازه ورکړه څو د هنګري له لارې لویدیځ جرمني ته وتښتي. د ختیځو جرمنانو اعتراضات یا سوله ئیز انقلاب د ۱۹۹۰ زکال د مارچ په ۱۸ مه د جرمني د دیموکراتیک جمهوریت د لومړیو آزادو ټاکنو او د جرمني د دیموکراتیک جمهوریت او د جرمني د فدارل جمهوریت ترمنځ د مذاکراتو لامل وګرځېد چې په پایله کې د یو موټي توب هوکړه لاسلیک شوه. د دیموکراتیک جرمني، فدرال جرمني او څلورو اشغالګرو قدرتونو ترمنځ خبرې اترې د «دوه جمع څلور هوکړې» (جرمني ته په درناوي د وروستي حل او فصل هوکړه) د رامنځته کېدو لامل وګرځېدې چې له مخې یې د جرمني متحد دولت ته بشپړ حاکمیت وسپارل شو؛ هغه چې دوه برخې یې وړاندې له دې د دویمې نړیوالې جګړې را وروسته د اشغالي سیمو په توګه د یو لړ محدودیتونو سره مخ وې.
په لویدیځ جرمني کې د کنراد آدناور دولت د جرمني د بیاځلي اتحاد په موخه د بې پلویتوب د غوره کولو اړوند د ستالین د ۱۹۵۲ زکال په یاددښت کې وړاندې شوی وړاندیز رد کړ. د دې پر ځای دولت د لویدیځ جرمني د بیا مسلح کېدو سیاست غوره کړ او ورته مهال یې د انحراف د بهیر په پای ته رسولو د عمومي بخښنې اعلان وکړ. دغه چاره په ۱۹۵۲ زکال کې د لویدیځې اروپا د اتحادیې د تاسیس کېدو لامل وګرځېده او لویدیځ جرمني په ۱۹۵۵ زکال کې له ناټو سره مل شو.
له ۱۹۹۰ زکال وروسته متحد جرمني یو ځای ناستی دولت نه، بلکې په پراخه کچه د پخواني لویدیځ جرمني دوام و. پراخ شوي فدرال جرمني جمهوریت د اروپا په اقتصادي ټولنه (وروسته اروپايي اتحادیه)، ناټو او د ملګرو ملتونو سازمان په ګډون په نورو نړیوالو سازمانونو کې د لویدیځ جرمني څوکۍ وساتلې. همدارنګه یې په وارسا تړون او نورو هغو نړیوالو سازمانونو کې غړیتوب ته پای ټکی کېښود چې ختیځ جرمني ورته اړوند و ځکه نور ختیځ جرمني شتون نه درلود.
بهرنی ملاتړ او مخالفتونه
د څو لسیزو لپاره د لویدیځ جرمني متحدینو د بیاځلي اتحاد څخه خپل ملاتړ څرګند کړ. د اسرائیلو لومړي وزیر اسحاق شامیر یو له هغو څو نړیوالو مشرانو څخه و چې په ښکاره ډول یې له اتحاد سره مخالفت وکړ؛ ځکه فکر یې کاوه هغه هېواد چې په هلوکاسټ کې یې «د میلیونونو یهوادونو د وژنې پرېکړه کړې وه کېدای شي دغه چاره بیا ترسره کړي». خو بیا هم له دې امله چې اتحاد په واقعي ډول شونی شو په شخصي بڼه د ناټو او اروپایانو مخالفتونه هم ورسره راڅرګند شول.
د ۱۹۹۰ زکال د جنوري په میاشت کې په څلورو هېوادونو کې یوې نظر پوښتنې وښودله چې ډېری امریکایانو او فرانسویانو چې په نظرپوښتنه کې یې ونډه لرله له بیاځلي اتحاد یې ملاتړ کوه په داسې حال کې چې ډېری بریتانویانو او پولنډیانو بیا ورسره مخالفت درلود: ۶۹ سلنه پولنډیانو او ۵۰ سلنه فرانسویانو او بریتانویانو څرګنده کړې وه چې له دې اندېښمن دي چې متحد جرمني به یو ځل بیا «په اروپا واکمن ځواک» شي. دغو ګډون کوونکو ګڼ شمېر اندېښنې لرلې چې جرمني به بیاځلي د خپل قلمرو د پراختیا لپاره هڅه وکړي، نازیسم به را ژوندی کړي او بېرته به د جرمني اقتصاد تر ټولو ډېر پیاوړی شي. په داسې حال کې چې بریتانویانو، فرانسویانو او امریکایانو په ناټو کې د جرمني له غړیتوب او همدارنګه ډېری پولنډیانو د متحد دولت اړوند له بې پلویتوب ملاتړ کاوه.
له دې سره کلیدي متحد یې د امریکا متحده ایالات و. په داسې حال کې چې ډېری لوړ پوړو امریکايي چارواکو له چټک اتحاد سره مخالفت درلود؛ خو د بهرنیو چارو وزیر جیمز بیکر او ولسمشر جورج ایچ. ډبلیو. بوش د کهل له وړاندیزونو څخه پیاوړی او پرېکنده ملاتړ وکړ.
بریتانیا او فرانسه
د برلین د دیوال له نړیدو وروسته، د بریتانیا لومړۍ وزیرې مارګاریت تاچر د شوروي اتحاد عمومي منشي میخایل ګورباچف ته وویل چې نه بریتانیا او د هغې په خبر نه هم لویدیځه اروپا د جرمني بیاځلي اتحاد غواړي. تاچر همدارنګه څرګنده کړه چې له شوروي رهبر څخه غواړي هر کار چې کوي له دغه اتحاد څخه د مخنیوي په موخه یې دې وکړي. هغې ګورباچوف ته وویل «موږ متحد جرمني نه غواړو».
تاچر چې په خپل لاسي بکس کې به یې د ۱۹۳۷ زکال پر مهال د جرمني د پولو نقشه نورو ته د جرمني د ستونزو د ښوولو په موخه له ځان سره ګرځوله، له دې وېریدله چې د جرمني «ملي شخصیت»، اندازه او په اروپا کې یې مرکزي موقعیت د دې لامل کېدای شي چې دغه هېواد «په اروپا کې د ثبات راوړونکی پر ځای بې ثبات کوونکی و اوسي». د ۱۹۸۹ زکال په ډسمبر میاشت کې هغې په ستراتسبورګ کې د جوړې شوې اروپايي شورا په ناسته کې چې کهل هم په کې ګډون درلود خبرداری ورکړ: «موږ جرمنان دوه ځله مات کړل! خو هغوی بیا را پورته شوي». په داسې حال کې چې تاچر په ۱۹۸۵ زکال کې د جرمنۍ له خودمختارۍ څخه ملاتړ کړی و خو اوس یې استدلال کاوه چې د جرمني متحدین له اتحاد ځکه ملاتړ کوي چې دوی باور نه لري دغه چاره دې ترسره شي. تارچر د بیاځلي اتحاد په موخه د یوې پنځه کلنې انتقالي دورې ملاتړې وه چې په ترڅ کې یې دواړه جرمني هېوادونه د جلا دولتونو په توګه پاتې کېدل. له دې سره چې هغې خپل مخالفت په تدریج سره راکم کړ خو د ۱۹۹۰ زکال د مارچ په وروستیو کې یې یو شمېر تاریخ پوهان او دیپلماتان د لومړي وزارت په چکرز ماڼۍ کې یو سیمینار ته راوغوښتل څو له هغوی وپوښتي «جرمنان څومره خطرناک دي؟»، په لندن کې د فرانسې سفیر وویل چې تارچر ورته ویلي، «فرانسه او لویه بریتانیا باید نن بیا د جرمني د ګواښونو پر وړاندې یو موټي شي».
د دغو پېښو چټکټیا فرانسویان حیران کړي و ځکه د بهرنیو چارو وزارت یې د ۱۹۸۹ زکال په اکتوبر میاشت کې دې پایلې ته رسېدلی و چې بیاځلي اتحاد «اوس مهال شونی نه ښکاري». د راپورونو له مخې د فرانسې د ولسمشر فرانسوان میتران یو استازي ګورباچف ته وویل: «فرانسه هېڅکله د جرمني د یو موټي کېدو غوښتونکې نه ده، په داسې حال کې چې پوهېږي دغه چاره کېدونې ده». په ستراسبورګ ناسته کې میتران او تارچر د جرمني د تاریخي پولو د سیالتوب اړوند بحث وکړ. د ۱۹۹۰ زکال په جنوري میاشت کې میتران؛ تارچر ته وویل چې یو موټی جرمنی کولای شي «له هاغه ځای څخه چې اډولف درلود، زیات جوړ کړي». هغه وړاندوینه کوله چې «بد» جرمنان به بیا رامنځته شي، او کېدای شي له دویمې نړیوالې جګړې وروسته د جرمني د پخواني قلمرو د بېرته نیولو هڅه وکړي او په ډېر احتمال سره هنګري، پولنډ او چکسلواکیا بیا ونیسي او «یوازې رومانیا او بلغاریا موږ ټولو ته» پرېږدي. له دې سره دغو دواړو مشرانو له یو موټي کېدو څخه مخه نیونکې هېڅ لار نه لرله، ځکه «دوی دواړو نه غوښتل د جرمني پر وړاندې د جګړې اعلان وکړي». میتران له تاچر وړاندې دې پایلې ته رسېدلی و چې له اتحاد څخه مخنیوی ناشونی دی او خپل لیدلوري یې د هغو پر بنسټ تنظیم کړل: د هغې پر خلاف نوموړی هیله من و چې د یوه پولي واحد او نورو اروپايي بنسټونو په لرلو کېدای شي متحد جرمني کنټرول کړي. میتران همدارنګه غوښتل تاچر په ښکاره توګه له اتحاد سره مخالفت وکړي څو هغه له جرمني څخه په دې اړه ډېر امتیازات واخلي.
اسد الله خان
اسد الله خان ښى لاسى بيټسمين د کندز په ولايت کې زيږيدلى دى وروسته له ډيره وخته ملي لوبډلې ته راستون شوى دى.
وېشنيزه:د افغانستان د کريکټ ملي لوبډله وېشنيزه: د کريکټ لوبغاړي وېشنيزه: لوبغاړي وېشنيزه:د افغانستان د کريکټ لوبغاړي
غلام محمد مخلص شينواری
قاضي غلام محمد مخلص د ملا سيد احمد شاه زوى په قوم شينوارى او د ننگرهار ولايت د هسکې مينې (ده بالا) د ولسوالۍ د شپولې د قريې د لکړۍ د کلى اوسيدونکې وو. محترم قاضي صاحب په ١٣۱۰ لمريز کال کې پخپل کلې لکړۍ کې په يو ډيره دينداره او متدينه کورنۍ کې دنيا ته سترگې غړولى دي.
ښوونه او روزنه
څرنگه چې د قاضي صاحب والدين په داسي وخت کې وفات شو چې دې د درى يا څلورو کالو په عمر کې وو نو د ده مشر ورور ملا مغفور شاه (مرحوم) او قاضي سيف الرحمن يوسفزى (مرحوم) چه د ده اوښى او استاذ هم وو د ده په روزلو کې ډيرى هلې ځلې کړي دي. ابتدايه تعليم يې د خپل کلى په مکتب کې سرته رسولې. قاضي صاحب د وړکتوب نه ډير ذهين او ذكي وو نو په اوله نمره د مکتب څخه فارغ شو. او بيا يې د مرحوم قاضي سيف الرحمن سره د نحو، صرف، فقه او نظم ځيني کتابونه په خصوصي توگه ولوستل. د دې نه وروسته د هډى په مشهور دارالعلوم (نجم المدارس) کې خپل تحصيلات بشپړ او پاي ته ورسول او په اوله نمره او اعلى درجه د ددغې مدرسى څخه فارغ شو.
رسمي دندې
د فراغت څخه وروسته لومړى د کوز کونړ د (سيد جمال الدين افغاني) په عالي ليسه کې او بيا د شينوارو د کوټ د سيد احمد خيلو په ښوونځى کې د ښوونکې په حيث وظيفه اجراء کړى ده. بيا د قاضي په حيث د کندوز په ولايت کې د امام صاحب په ولسوالۍ کې او د هرات په ولایت کی او د وردگو په ولايت د چک په ولسوالۍ کې او د مزار شريف د شولگرې په ولسوالې کې او د لغمان د ولايت په مرکز کې د قضاء دنده پر مخ بيولې ده.
هجرت او جهاد
کله چې د کافر لعين ترکي او امين له خوا په افغانستان کې د کمونيستي نظام دور راغى نو په هيواد کې د مسلمانانو ژوند او خصوصا د ديني علماؤ ژوند خورا تريخ شو ځکه چې ترکي او امين د مسلمانانو د علماؤ په وژلو لاس پورې کړ او د افغانستان ډير لوى لوى عالمان او فاضلان يې شهيدان کړل. کله چې ببرک کافر د روسانو په مټ او مرسته په افغانستان کې قدرت ته ورسيد او د روسانو سرو لښکرو د افغانستان په پاکه خاوره قدم کيښود، نو ټولو مسلمانانو ته جوته شوه چې اوس په افغانستان کې ژوند کول د روسانو د اسارت لاندې خورا مشکل دي ځکه چې روسان د اسلام د محوه کولو لپاره راغلى دى او همدارنگه يې په افغانستان کې د بمونو او هوايې بمباريو په ذريعه قتل عام شروع کړ نو په همدې ملحوظ د افغانستان مسلمانانو ځيني هيوادنو ته هجرت غوره کړ خصوصا پاکستان ته چې گاونډي اسلامي مملکت دي د افغانستان زياته برخه هيوادوال مهاجر شول په همدې ډله کې قاضي صاحب هم په ١٣٥٨ لمريز کال کې هجرت وکړ. د هجرت نه وروسته د مهاجرينو په يو مدرسه کې چې د (مدرسة الهجرة و الجهاد) په نامه وه د مدرس په حيث مقرر شو او د قرآن کريم تفسير، اصول تفسير، حديث، اصول حديث، علم عقايد، فقه، اصول فقه، اسلامي تاريخ او منطق کتابونو تدريس ورپه غاړه شو. او په ډيره مينه او اسلامى جذبى سره يې خپل افغاني بچيان وروزل. د تدريس تر څنگ به کله ناکله د جهاد گرمو سنگرونو ته هم تللو او خصوصا د رخصتيو په موسم کې به د هميش لپاره د جهاد په سنگرونو کې پروت وو، جهادي سفرونه يې اکثرا د مرحوم مولوي صاحب محمد يونس خالص سره يو ځاي وو. چې زيات جهاد يې په ننگرهار، خوست، پکتيا او پکتيکا کې کړى دى. پټه دی پاتی نه وی چی د حزب اسلامی امیر (حکمتیار) او د دی په څیر نورو جهادی مشرانو سره د نیکو مشورو په ورکولو کی هم ونډه اخیستی وه.
اصلاحي کارنامي او امر بالمعروف او نهي عن المنکر
قاضي صاحب د جهاد تر څنگ د دعوت سنگر هم گرم ساتلى وو او د يو نيورسټي ټاون پشاور د گول جامع مسجد يې کوم کې چې ده تقريبا ٢٥ کاله خطابت وکړ خپل د دعوت مرکز گرځولې وو. تل به يې په خپلو موعظو او خوږه مؤثره ژبه خلکو ته نصيحتونه کول او سمى لارى ته به يې رابلل او بي لارى کسان به يې د شريعت له حکم سره سم تنبيه کول او همدارنگه به چې کله جهاد ته لاړ نو مجاهدينو او قومندانانو ته به يې هم نصيحتونه کول او سوچه سپيڅلى جهاد طرف ته به يې خلک دعوت کول او د بدو او مفاسدو په مخنيوي کې د هيچا د ملامتيا څخه نه ډاريده. او هميشه به يې د نبي عليه السلام پدې حديث عمل کاوه: (افضل الجهاد کلمة حق عند سلطان جائر) د هر ظالم په مقابل کې به يې تل د حق کلمه او وينا کوله او مظلومانو سره به يې تل همدردي او مرسته او مينه کوله. قاضي صاحب بهترين داعي او ښه مجاهد وو، د همدې دعوت او تدريس په نتيجه کې يې په زرهاؤ شاگردان روزلي دي. همدارنگه کله چې افغانستان ازاد شو او قدرت مجاهدينو ته انتقال شو، په هيواد کې خپل مينځي جنگونو زور واخيست چې له امله يې د کابل ښکلې ښار په کنډوالو بدل شو. محترم قاضي صاحب د خپلې ايماني وجيبي په اساس د اتحاد علماي افغانستان د ريس مولوي عبد الله ذاکري په مشرۍ د سولي وفد کې گډون وکړ او څو ځلې يې د جهادي مشرانو ترمينځ د جوړ جاړي کوشش وکړ او څو ځلې يې د کابل سفرونه وکړل.
د هجرت په ديار کې دندې
د الهجرة والجهاد په مدرسه کې د مدرس په حيث وظيفه او همدارنگه د خپلو افغاني يتميو ماشومانو سرپرستي د څمکنو (دارالايتام) مدير او د مجاهدينو د عبوري حکومت داخله وزارت کې مدير د تفتيش او په يو نيورسټي ټاون گول جامع مسجد کې خطابت او په الوکالة الاسلامية الاغاثة (اسرا) په دفتر کې خدمت او د لجنة البر په معهد کې تدريس. قاضي صاحب خپلي ټولې دندې په ډير ديانت او اخلاص او صداقت سره سرته رسولى دي.
ناروغي او مړينه
په ١٩٩١ ميلادي کال کې قاضي صاحب په خپل مسجد کې د جمعې په مبارکه ورځ په هوايې مرمۍ په ملا باندې ولگيد چې د مرمۍ دراويستلو لپاره يې د ملا کامياب عمليات ترسره شول. د دې نه وروسته ورته د فشار خون او څو کاله وروسته ورته د شکرې ناروغي هم پيدا شوه، بيا هم قاضي صاحب خپل تدريس او دعوت جاري ساتلي وو بيا پري په ٢٠٠٣ کې فالج (گوزڼ) حمله وکړه چې الله رب العزت په خپل فضل او کرم ډير زر د هغې نه جوړ کړ او واپس يې خپل تدريس او دعوت ته دوام ورکړ. خو د وفات نه يو کال وړاندې يې د شکري ناروغي ډيره زياته شوه او مسجد ته به هم ډير نه راتلو او د همدې مريضۍ له امله يې بدن ډير کمزورى او ضعيفه شو. چې پس له اوږدې ناروغتيا څخه د جمعي مبارکه ورځ باندې د جمعي د لمانځه نه وروسته د ١٣٩٠لمريزکال د ميزان په ٢٢مه د چې د ٢٠١١ د اکتوبر د ١٥ سره سمون خوري د دې فانې نړۍ څخه د تل لپاره سترگې پټې کړى او د مرحوم جنازه په پشاور کی ادا چی په سلگونو علماو او شاگردانو او جهادی مشرانو او عامو خلکو په کی گډون وکړ،او وروسته په خپله پلرنی هدیره کی خاورو ته وسپارل شو روح دی ښاد او آباد وي. د مرحوم څلور ځامن دي چې هر يو ډاکتر خيرالله مخلص، د افغان پوهنتون د طب پوهنځی څخه فارغ قاري استاد شکرالله مخلص چې د جمعيت اصلاح غړي او د مرکز فرهنگي اسلامي افغانستان مرستيال دى او د اسلام اباد نړیوال پوهنتون نه یی په اصول الدین د تفسیر په څانگه کی ماسټری کړیده او قاري بشيرالله مخلص، د ننگرهار پوهنتون د ادبياتو له څانگې څخه فارغ او قاري نصرمن الله مخلص د اسلام اباد نړیوال پوهنتون نه یی په اصول الدین د تفسیر په څانگه کی ماسټری کړیده چې ټول علماء او نيکان دي يقينا چې قاضي صاحب د خپلو بچو په تربيت کې زره غفلت هم ندې کړي انا لله و انا اليه راجعون.
سرچينې
وېشنيزه:مولويان
د منطق تاریخچه
د منطق تاریخ (history of logic) د معتبر یا سم استدلال یا استنتاج د علم (منطق) د پرمختګ او پراختیا له مطالعې څخه بحث کوي. رسمي منطق په لرغونو وختونو کې په هند، چین او یونان کې وده وکړه. یوناني مېتودونه، په ځانګړې توګه د ارسطو منطق (یا اصطلاحي منطق) لکه څنګه چې په ارګانون نومي کتاب کې موندل شوی، د زرګونو کلونو لپاره په لوېدیځو علومو او ریاضیاتو کې په پراخه کچه کارېدلي او منل شوی دی. رواقیونو (Stoics)، په ځانګړې توګه کرایسپوس، د محمولاتو د منطق (predicate logic) پراختیا پیل کړه.
عیسوي او اسلامي فیلسوفانو لکه بوتیوس (مړ ۴۲۴م)، ابن سینا (Avicenna، مړ ۱۰۳۷م) او ویلیم اوکام (مړ ۱۳۴۷م) په منځنیو پېړیو کې د ارسطو منطق ته نوره وده ورکړه او د څوارلسمې پېړۍ په نیمایي کې د ژان بوریډان (Jean Buridan) له علمي کار سره اوج ته ورسېد. د څوارلسمې پېړۍ او د نولسمې پېړۍ د پیل تر منځ دوره یې بیا په پراخه کچه د زوال او بې پروایۍ دوره بلل کېږي او د منطق یو تاریخپوه دا یوه شنډه او بېخونده دوره بولي. هغه مهال بیا تجربوي مېتودونه واکمن وو، هماغسې چې د فرانسس بیکن د ۱۶۲۰ کال نووم ارګانون (Novum Organon) نومی اثر یې ښودنه کوي.
منطق د نولسمې پېړۍ په نیمایي کې د یوې انقلابي دورې په پیل کې بیا راژوندی شو کله چې دا موضوع پر یوه داسې دقیقه او رسمي څانګه بدله شوه چې په ریاضیاتو کې کارېدونکې د اثبات یوه دقیقه طریقه یې د خپل سرمشق په توګه غوره کړې وه او دا یوناني دود ته بیا ورستنېدل بلل کېدل. د بول، فرېګه، راسل او پیانو په څېر پوهانو له لوري په دې دوره کې د عصري "سمبولیک" یا "ریاضیکي" منطق پراختیا د منطق په دوه زره کلن تاریخ کې خورا مهم ګڼل کېږي، او دا تقریبا د انسان په فکري تاریخ کې ترټولو مهمې او پام‌وړ پېښې دي.
د شلمې پېړۍ په لومړیو څو لسیزو کې د ریاضیکي منطق ودې او پراختیا، په ځانګړې توګه د ګوډېل او تارسکي د اثارو په پایله کې، پر تحلیلي فلسفه او فلسفي منطق پام‌وړ اغېزه وکړه، په ځانګړې توګه له ۱۹۵۰مې لسیزې راوروسته د موډال یا کیفیتي منطق (modal logic)، زماني یا مهالیز منطق (temporal logic)، فکري یا ډیونټیک منطق (deontic logic)، او د ربط یا اړوندوالي منطق (relevance logic) په څېر موضوعاتو کې.
منطق په چین کې
په چین کې، د کنفوسیوس، موزي، "ماسټر مو" دورې ته د موهېست مکتب د بنسټ اېښودنې اعتبار ورکړل شوی، چې اثار یې د اعتبار وړ پایلو او د سمې نتیجه ګیرۍ یا استنتاج له شرایطو سره اړوند مسایلو څخه بحث کوي. په ځانګړې توګه، یو له هغه مکتبونو څخه چې له موهېزم څخه راټوکېدلي، منطق پوهان یا د نومونو مکتب (Logicians) دی او د ځینو پوهانو لخوا د رسمي منطق (formal logic) په اړه د دوی د لومړنیو څېړنو لپاره اعتبار لري. د چین (Qin) شاهي خاندان په ورپسې امپراتورۍ کې د قانونپالنې د سختې واکمنۍ له امله، د څېړنو دا کرښه په چین کې د بودایانو لخوا د هندي فلسفې د معرفي کېدو تر وخته له منځه ولاړه.
ارسطو
د ارسطو منطق او په ځانګړې توګه د هغه د منطقي قیاس (syllogism) نظریه په لوېدیځو افکارو کې خورا زیات نفوذ لري. ارسطو لومړنی منطق پوه و چې د منطقي نحوې، اسم (یا اصطلاح) او فعلونو د سیستماتیک تحلیل هڅه یې وکړه. هغه لومړنی رسمي منطق پوه (formal logician) و چې د استدلال اصول یې د متغیرونو (variables) په کارولو سره روښانه کړل، ترڅو د یوه استدلال اصلي منطقي بڼه وښيي. هغه د انحصار یا تړلتیا د هغو اړیکو په لټه کې و چې اړینې انګېرنې مشخصوي او د دغو اړیکو اعتبار یې د فرضیې یا منطقي قیاس له حقیقت څخه توپیر کړی. هغه لومړی کس و چې د تضاد د اصولو په اړه یې بحث وکړ او د منځني یا درېیم اخیستل شوي اصل (excluded middle) یې په منظم ډول له منځه یووړ.
رواقیون
د یوناني منطق بل ستر مکتب د رواقیونو (Stoics) دی. د رواقي منطق ریښې د پنځمې مخزېږدې پېړۍ په وروستیو کې مېګارا اقلیدس (Euclid of Megara) فیلسوف ته رسېږي، چې د سقراط شاګرد و او د افلاطون یو څه زوړ هم‌دوره فیلسوف بلل کېږي او احتمالا د پارمېنیډس او زینو د دود پیرو و. د هغه شاګردان او ځایناستي د "میګاریان" یا "ایریسټکس" او وروسته د "ډیالکتیکیانو" په نوم یادېدل. د میګارین (Megarian) مکتب دوه خورا مهم ډیالیکټیک پوهان دیوډوروس کرونس (Diodorus Cronus) او فیلو (Philo) وو، چې د څلورمې پېړۍ په وروستیو کې یې فعالیت لرلی دی.
منطق په منځني ختیځ کې
د الکندي، الفارابي، ابن سینا، الغزالي، ابن رشد او نورو مسلمانو منطق پوهانو اثار د ارسطو د منطق پر بنسټ ولاړ وو او د منځنیو پېړیو لویدیځ ته د لرغونې نړۍ د افکارو په رسولو کې له اهمیت څخه برخمن وو. الفارابي (۸۷۳-۹۵۰) یو ارسطويي منطق پوه و چې د راتلونکو احتمالاتو (future contingents)، د کټګوریو شمېر او تړاو، د منطق او ګرامر ترمنځ اړیکې، او د استنتاج د غیر ارسطویي بڼو د موضوعاتو په اړه یې بحثونه کړي دي. الفارابي همدا راز د شرطي قیاسونو (conditional syllogisms) او قیاسي استنتاج (analogical inference) نظريې په پام کې نيولې، چې د ارسطويي منطق پر ځای د رواقي منطق د دود برخه وه.
د عصري منطق وده
د څوارلسمې پېړۍ او د نولسمې پېړۍ د لومړیو تر منځ موده د منطق په تړاو تر ډېره بریده د زوال او بې پروایۍ یا غفلت دوره وه، او په ټولیز ډول د منطق د تاریخپوهانو له نظره یوه شنډه دوره ګڼل کېږي. د منطق بیا راژوندي کېدل د نولسمې پېړۍ په نیمایي کې د یوې انقلابي دورې په پیل کې وشول، چې پکې دا موضوع پر یوه دقیقه او رسمي څانګه بدله شوه او ښه بېلګه یې په ریاضیاتو کې د ثبوت دقیق مېتود و. په دې دوره کې د عصري "سمبولیک" یا "ریاضیکي" منطق پرمختګ د منطق په دوه زره کلن تاریخ کې خورا مهم دی، او دا پرمختګ تقریبا د انسان په فکري تاریخ کې ترټولو مهمې او پام وړ پېښې ګڼل کېږي.
یو شمېر ځانګړنې عصري منطق له زاړه ارسطويي یا دودیز منطق څخه بېلوي، چې ترټولو مهمې یې دا دي: عصري منطق په بنسټیز ډول حسابي (calculus) دی چې د عمل اصول یې یوازې د شکل له مخې ټاکل کېږي نه د هغو سمبولونو د مفهوم له مخې چې پکې کارېږي، لکه په ریاضي کې. ډېری منطق پوهان د ریاضیاتو د "بریالیتوب" تر اغېزې لاندې راغلي، چې پکې د رښتینو ریاضیکي پایلو په اړه هېڅ اوږده مناقشه یا اختلاف نه دی لیدل شوی. چارلس سنډرس پیرس (C.S. Peirce) بیا دا یادونه کړې، چې که څه هم د لاپلاس (Laplace) لخوا د یوه مشخص انټګرال په ارزونه کې یوه تېروتنه د سپوږمۍ د مدار په اړه د یوې تېروتنې لامل شوې چې نږدې ۵۰ کاله یې دوام کړی، او دا تېروتنه کله چې معلومه شوه، پرته له کومې جدي مناقشې یا اختلاف څخه بېرته سمه شوه. پیرس دا تېروتنه د دودیز منطق اړوند اختلافاتو او ناڅرګندتیا سره، په ځانګړې توګه په میټافزیک کې له استدلال سره، مقایسه کړې ده. هغه استدلال کوي چې واقعا "دقیق" منطق په ریاضیاتو پورې اړوند دی، د بېلګې په توګه، "ډیاګراماتیک" یا "نمادین" فکر. "هغه څوک چې د دا ډول مېتودونو پیروان دی ... له ټولو غلطیو څخه تېښته کوي پرته له هغه چې له شکمنېدو وروسته په چټکۍ سره سمې شي". عصري منطق همدا راز د "انتزاعي" پرځای "رغنده" دی. د بېلګې په توګه، له عادي ژبې (یا د اعتبار اړوند روانپوهنیزو شهودو)  څخه اخیستل شوو قضیو او نظریو د خلاصه کولو او رسمي کولو پر ځای دا د رسمي مېتودونو په واسطه نظریات رامنځته کوي او بیا یې په عادي ژبه کې تفسیر لټوي. دا په بشپړه توګه سمبولیک دی، په دې معنا چې ان منطقي ثوابت (چې د منځنیو پېړیو منطق پوهانو سینکټګورماټا "syncategoremata" بلل) او کټګوریز اصطلاحات پکې په سمبولونو کې څرګند شوي.
مصعب بن عمير
که څه هم دپيغمبرصلی الله عليه وسلم هر صحابي يو ګل دی، چې هريو ګل يې ځانګړی بوی او رنګ لري، زه په صحابه وو رضی الله عنهم کې له دې ځوان صحابي سره ځکه زياته مينه لرم، چې ډير د ناز ژوند يې درلود ، اوله شتمنې کورنۍ څخه وه ، هره ورځ به یې نوې جامې بدلولې او ګران بېه خوشبويي به يې کاروله ؛ خو د اسلام په لاره کې يې داهرڅه داسې ځار کړل، چې د شهادت په ورځ يې کفن هم نه موند ، په دې پاڼوکې غواړو د همدې نازولي ځوان پر ژوند او د اسلام په لاره کې  د نوموړې پر خدمتونو او د وېرجن شهادت کېسه در سره  شريکه کړم.
دحضرت مصعب بن عمير رضی الله عنه پېژندنه
معصب رض چې  خپل  کنیت نوم یې  ابومحمد و ، د عمير زوی ، د هاشم لمسی و. په قام قريشي و ، او دنسب لړۍ يې داسې وه : مصعب د عمير زوی دهاشم لمسی او عبدمناف کړوسی او د عبد الدار بن قصی کوسی ، منځنۍ ونه يې لرله.
د اسلام په لاره کې کړاوونه ګالل
يوه ورځ يې پام نه و، او ((دار ا رقم )) ته ننوت، چې د شا له لوری حضرت عثمان بن طلحه رضی الله عنه په همدې حالت کې وليده ، بيايې په لمانځه هم وليده، سمدلاسه يې مور ورباندې خبره کړه ، مور يې چې خبره شوه ،نو ورسره ټوله مکه دده په ايمان راوړلوړ خبره شوه. ددې خبر له اوريدوسره سم يې د مور او کورنۍ غړو هغه پخوانۍ بېساري مينه په سخته کرکه اونفرت واوښتله ، مور يې وواهه ، بيا يې په رسۍ وتاړه اوپه يوه تياره کوټه کې يې وغورځاوه. ده داهرڅه په ډيره مينه اوصبر سره زغمل اوله اسلام  راوړلو وروسته يې پرځان ګوتې وهل هم پرېښودل.
حبشې ته دوه ځله هجرت
ده دداډول  کړاوونو ډک ژوند تېراوه، تردې چې پيغمبرصلی الله عليه وسلم ته اجازه وشوه، چې ملګري يې حبشې ته هجرت وکړي ،دی هم له کوره په پټه ووت او دمهاجرينو له لومړنۍ شپاړس کسېزې ډلې سره يوځای شو، چې حبشې ته روانه وه  ، جبشه کې له يوڅه وخت تېريدو وروسته دوئ ته په درواغو  آوازه راغله ،چې مسلمانان بريالی شوي اوپه مکه کې هرڅه ددوئ واک ته لويدلي دي ، مصعب دهمدې آوازې په اساس بېرته مکې مکرمې ته راغی ، خو وې ليدل چې آوازه درواغ وه اومسلمان اوس هم هماغسې دبېوسۍ شپې ورځې تېروې ؛نو دوهم ځل بيا دحبشې لورته دمهاجرينو له سترې اتياکسيزې ډلې سره مهاجر شو.
بېرته مکې ته ستنېدل
د هجرت دپرديسۍ اوبيوسۍ په ژوند کې يوازې د حضر ت محمد صلی الله عليه وسلم په بېلتون ډير ځوريده ، هغه و، چې له حبشې بېرته بيا مکې مکرمې ته ستون شو ، د هجرت سختيو اوکړاوونو ډير ځورولی و ، اوس يې نه هغه ځواني پاتې وه ، نه هغه ښکلې غوړ وېښتان او نه يې هم هغه ښکلې ګرانبيه جامې ! مخ يې د خزان د پاڼو په څېر زيړ اوښتی و ، پښې يې چاودلې وي ، اوس نو په مکه مکرمه کې خړ پړ ،په پيوند کړو جاموکې ببر سر ګرځېده. [۶] : له نعمتونو بې برخي کېدل او له مورسره وروستۍ دیدن په ستونزو کې يې همت او استقامت نه وو بايللی، په همدې کې د مور ليدا ته ورغی ، هغې هڅه وکړه، چې بيايې زنداني کړي ؛ خو ده په ټينګار ورته وويل: چې هغه څوک به له ژونده  بې برخه کړم ،چې زما  د تړلو هڅه وکړي ، مور يې  چې کلک هوډ  وليده ؛ نو له خپلې پريکړې وګرځيده ؛ خو په زاريو او ننواتو يې ورته پيل وکړ ، خود ه يې پروا ونه کړه او له کوره چې ووت، مور يې ورته وويل : زويه ورځه ! ولاړ شه ! خو چې بيا راشي بيابه دې زوی نه بولم )) ده ورته وويل : ای مورې ! زه ستا خواخوږی او خیر خواه يم ، زما په زړه کې ستا له پاره غرونه غرونه مينه او تلوسه پرته ده ، خير دی مورې دا ګواهي ورکړه چې : له الله پاک پرته بل خدای ج نشته او محمد صلی الله عليه وسلم يې استازی او رسول دی. مور یې په ډيره غصه داسې ځواب ورکړ : (( په ستورو لوړم ، زه به ستاسو دين ونه ومنم ، که چېرته یې ومنم بیابه مې نوم سپک او عقل به مې کمزروی شي)). دواړه د تل له پاره سره ځواب شول ، چې ورسره نه يوازې د مور له نازه بې برخې شو، بلکې له ښو کاليو ، قيمتي پيزار اوګرانبيه خوشبيو څخه هم بې برخې شو ، په شپو شپو به وږی و ، پيوند کړي کالي به يې اغوستل ، د مور بېلتون او له نعمتونو بې برخي توب يې يوازې د خپل ايمان په خاطر پرځان ومانه  ، دی پوهيده، چې دا مهال داسلام مبارک دين همداسې قرباني غواړي.
دحضرت مصعب رضی الله عنه پر بېوسۍ د پيغمبر صلی الله عليه وسلم اوښکې
مصعب رضی الله عنه له هر راز دنياوي خوندونو اوعيشونو څخه له دې امله بې برخه شو، چې په زړه کې یې دنيکو چارو مينې ځای نيولی و .تل به خړ پړ ګرځيده ، يوه ورځ په همدې حالت کې نبوي جومات ته ورغی، د پيغمبرصلی الله علیه وسلم چې سترګې پرې ولګيدلې، خوا يې ورته بده شوه او هغه پخوانی حالت يې ور ياد شو ،په مبارکو سترګوکې يې اوښکې ډنډ شوي او صحابه وو رضی الله عنهم ته يې مخ راوړه او ورته کړل یې : دا سړی پيژنئ ؟ دا دمکې ښکلی او نازولی ځوان و ، چې يو وخت ټولې مکې د ده په څېر بل نازولی ځوان نه لاره ، نه هم په ټوله مکه کې دده په څېر ګرانبيه جامې بل چا نه اغوستلې، خو داهرڅه يې دالله پاک اودهغه درسول ص ترمينې ځار کړل.
د قرانکريم او ديني علومو لومړنی استاذ اودجمعې دلمانځه لومړنی امام
. څرنګه چې حضرت مصعب رضی الله عنه به تل دپيغمبرصلی الله علیه وسلم په مجلس کې ګډون کاوه، چې دهمدې ګډون له امله ترې ښه عالم او د قرانکريم ښه استاد جوړشو ،څومره آياتونه به چې نازليدل هغه به يې په يادو يادول. دعقبې له لومړني بيعت وروسته د يثرب شپږکسيزې ډلې له ايمان راوړلو او بيعت کولو وروسته له پيغمبرصلی الله عليه وسلم څخه غوښتنه وکړه ،چې موږ ته د قرانکريم او ديني علومو يو استاد راکړه ،چې موږ يې له ځان سره (( يثرب)) ته بوځو او موږ ته قرانکريم او د اسلام احکام را وښيي ، د دې ستر کار له پاره پيغمبرصلی الله عليه وسلم همدا ځوان حضرت مصعب رضی الله عنه غوره کړ او له دوئ سره يې د استاد او ښوونکي په توګه مدينې منورې ته واستاوه. په مدينه منوره کې دجمعې ورځې لمونځ دهمده په هڅو پيل شو اودی دجمعې د لمانځه لومړنی امام ګنل کيږي.
په يثرب کې داسلام له پاره بې کچه کوششونه
دا چې کله مدينې منورې ته ولاړ ؛ نو هلته به يې د اسلام بلنې کار ته کلکه ملا وتړله او د نامتوصحابي اسد به زراره رضی الله عنه په کور کې به اوسيده ، نه به يې شپه کتله اونه هم ورځ ، بلکې کور په کور به ګرځيده او مسلمانانوته به يې قرانکريم ور زده کاوه او خلکو ته به يې له کوم توپير پرته  د اسلام بلنه ورکوله ، او د اسلام ښېګڼې به يې ورته بيانولې. کله چې دنوموړي دهڅو له برکته د مسلمانانو يو ډله هلته تياره شوه ؛ نو بيابه د قرانکريم د درس او لمانځه له پاره کله د حضرت سعد رضی الله په کور کې را ټوليدل او کله به هم دبني ظفر په کور کې ،خلک به یې په ډير ه نرمۍ اوهوښيارتیا اسلام ته رابلل.
د يثرب د مشرانو مسلمانېدل
يوه ورځ حضرت مصعب رضی الله عنه دبني ظفر په کور کې و او خلکو ته يې د دين بلنه ورکوله  ،چې په دې کې د عبدالاشهل قبيلې  مشر   حضرت بن معاذ رضی الله عنه (چې هغه وخت يې ايمان راوړی نه و ) خپل ملګري  حضرت  اسيد بن حضير رضی الله عنه ته (چې هغه وخت يې ايمان راوړی نه و ) وويل : تاسو د اسلام دغه بلندوی له خپل کلی وشړئ ، ځکه زموږ غريب خلک يې راته بې لارې او ګمراه کړل ، هغه و، چې حضرت اسيد رضی الله عنه خپله نيزه راواخېستله سمدلاسه په ډير غصه د بنو ظفر کور ته ورغی اوحضرت مصعب اوحضرت سعد ته يې په ډير قهرجنه لهجه وويل : ته دلته چاراغوښتی يې ، ته زموږ غريب خلک بې لارې کوي ، که چېرته ځان درباندې ګران وي ،نوغوره داده ،چې له دې ځايه خپلې پښې سپکې کړي. حضرت مصعب رضی الله عنه په ډيره نرمۍ ورته وويل : تاسو کښينئ او زما خبرې په بشپړ پام سره واورئ، که چېرته مو خوښې شوي نو ویې منئ او که مو خوښې نه شوي بيابه موږ له دې ځايه ولاړ شو ، هغه و، چې حضرت اسيد رضی الله عنه خپله نېره په ځمکه کې وټومبله او کښنېاست ، ده دحضرت مصعب رضی الله عنه خبرو ته غوږ په ډیر غور اېښی و ، حضرت مصعب رضی الله عنه لومړی د قرانکریم څو اياتونه تلاوت کړل ،   بيايي په ډير ښه انداز د اسلام بلنه بيان کړه، بيايي  د اسلام ښېنګڼې بيان کړې. دده خبرو د حضرت اسيد رضی الله عنه زړه ته لاره وموندله ، اوبې اختياره يې له خولې ووتل : داڅومره ښه مذهب او دين دی ، دې مذهب ته دننوتلو لاره کومه ده ؟ حضرت مصعب رضی الله عنه ورته وويل : لومړی غسل وکړه اوبياپاک کالي واغونده ، اوبيا دزړه له تله دغه کلمه ولوله : لااله الالله محمد رسول الله ژباړه : له الله پاک پرته بل خدای ج نشته اوحضرت محمد صلی الله عليه وسلم دالله پاک استازی دی. هغه سمدلاسه ولاړ، غسل يې وکړ، جامې يې بدلې کړي، بيايي کلمه وويله. بيايي وويل : يوبل سړی هم شته، چې که هغه ايمان راوړي، نو ورسره به د عبدالاشهل ټول قام ايمان راوړي. زه یې اوس تاسو ته را استوم ،کله چې دا ولاړ هغه راغی اوحضرت سعد بن معاذ رضی الله عنه یې چې وليده، نوسمدلاسه يې وويل : زه دالله پاک په نامه لوړه کوم ،چې په دې سړي کې نوی بدلون راغلی دی ، ددواړو تر خبرو وروسته حضرت سعد بن معاذ رضی الله عنه په ډير غصه د حضرت مصعب رضی الله عنه ته ورغی ، دا ورته په غصه و، خو حضرت مصعب رضی الله عنه هماغسې نرمې خبرې ورته وکړي، چې پرده يې اغېز وکړ اوده هم ايمان راوړ، چې ورسره د ده ټولې قبيلې هم ايمان را وړ.
حضرت مصعب رضی الله عنه له اويا (۷۰ ) تنه مسلمانانو سره د مکې پرلور
حضرت مصعب رضی الله عنه چې په مدينه منوره کې يوه کال ښه خواری وکړه ، د ده د خواریو له برکته زيات خلک مسلمانا ن شول ، چې کال بشپړيده ؛ نو ده له ځان سره د حج پلمه دحج په شپو ورځو کې اويا (۷۰)تنه مسلمانان  دمکې تګ اوبیعت له پاره تيار کړل او ټول ورسره ولاړل ، داپه داسې حال کې  وه ،چې تېر کال همدا وخت يوازې شپږ (۶)تنه له يثرب څخه راغلي وو. دغه نوې ډلې ټولو له پيغمبر صلی الله علیه وسلم سره بيعت وکړ. او په دې توګه د حضرت مصعب رضی الله عنه دخواریو له برکته په مدينه منوره کې د مسلمانانو شمېره دومره شوه ، چې هلته د مکې د مسلمانانو د ورتګ او هجرت له پاره ته يې لاره آوراه کړه.
سرچينې
googleweblight.com/i?u=http://afghanfoundation.net/?p%3D9279&hl=ps-AF وېشنيزه:سيرت وېشنيزه:صحابه
برهم صالح
برهم صالح په کردي به‌رهه‌م ئه‌حمه‌د ساڵح ) د عراق هیواد اتم ولسمشر دی. نوموړی د عراق له کوردانو څخه دی.
شري دېوي
شري دېوي چې اصلي نوم يې شري امما يانگېر ده د هندي سينما باليووډ يوه ستورې وه.
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
د کندوز د واليانو لړليک
د کندوز ولايت واليان:
محمد العریفي
محمد العریفي (عربي: محمد العريفي) د سعودي عربستان د قران عظیم الشان له نامتو قاریانو څخه دی.
سرچينې
وېشنيزه:قران قاریان وېشنيزه:د عربستان د قران قاریان
نور علي ځدراڼ
نور علي ځدراڼ (په انگرېزي: Noor Ali Zadran) په پنځم نمبر بيټينگ کوي
وېشنيزه:د افغانستان د کريکټ ملي لوبډله وېشنيزه:د کريکټ لوبغاړي وېشنيزه:د افغانستان د کريکټ لوبغاړي
اوبې ولسوالۍ
اوبې ولسوالۍ د افغانستان د هرات ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۷۵،۱۷۵ وگړو ته رسېږي.
د لرغوني انجيل د پيدايښت کيسه
د لرغوني انجيل د پيدايښت کيسه د يهوديت او عيسويت دواړو د پيدايښت افسانه ده. ياده کيسه يا داستان له دوه کيسو څخه جوړه شوې ده، چې د لرغوني انجيل د لومړيو دوه څپرکيو سره نږدې برابرې دي. په لومړۍ کيسه کې الوهيم “Elohim” (عبراني ژبه کې د «خدای» لپاره کارېدونکی ويی) اسمانونه او ځمکه په شپږو ورځو کې جوړوي، وروسته پر اوومه (عيسويت کې د يکشنبې او يهوديت کې د شنبې په ورځ) ورباندې استراحت کوي، برکت ورکوي او سپېڅلی کوي يي. په دويمه کيسه کې خدای چې اوس ورته يهوا “Yahweh” شخصي نوم ویل کېږي، له خاورې څخه جوړ لومړنی انسان ادم (عليه السلام) پيداکوي او د جنت په باغچه کې يې ځای پر ځای کوي. ادم عليه السلام ته د جنت پر ټولو ژويو باندې واک يا حاکميت ورکړل شوی و. د حوا “Eve” په نوم لومړنۍ ښځه له ادم عليه السلام څخه د هغه د ملګرې په توګه پيدا شوې ده.
دا د بين النهرين د افسانو له پوهې يا تاريخ سره برابرې موضوعګانې څرګندوي، چې پر يو خدای باندې د اسرايلي خلکو پر ايمان لرلو باندې ټينګار کوي. د پينځه ګوني کتاب (د هغو پينځو کتابونو ټولګه ده، چې له پيدايښت څخه پيل او په تورات په دويم کتاب سره پای ته رسېږي) لومړنۍ تر ټولو پراخه يا جامع مسوده له ميلاد څخه مخکې د اوومې يا شپږمې پېړۍ په وروستيو کې ليکل شوې وه (يهودي سرچينه) او وروسته د نورو ليکوالانو له لورې (د پادري يا روحاني سرچينې له مخې) د نني پېژندل شوي پيدايښت په شان کار ته پراخه شو. يادې دوه يانې د يهوديت او روحاني يا پادري سرچينې د پيدايښت کيسه کې يو ډول ثابتېدلی شي. ګډ داستان يا کيسه د پيدايښت په اړه د بين النهرين ديني پوهې يا دينيات يوه نيوکه ده: لرغونی انجيل پر يو پالنې ټينګار کوي او د څو خدايانو پالل (شرک) ردوي. روبرت الټر “Robert Alter” د پيدايښت ګډه کيسه د خپلې اصلې بڼې په ځانګړتيا کې له توحيدي کړنو د افسانې ...
سرچينې
که څه هم دود يا روايت لرغونی انجيل موسی عليه السلام ته منسوبوي، مګر انجيلي پوهان په دې باور دي چې لرغونی انجيل له راتلونکو څلورو کتابونو سره يو ځای (چې يهودي پوهان يې تورات او عيسوي پوهان يې پينټاټيوچ “Pentateuch” بولي) يو ګډ يا جامع کار او د زياتو لاسونو او دورو توليد دی. د بابلي پوهانو په منځ کې يوه عامه ننۍ انګېرنه دا ده، چې د پينځه ګوني کتاب لومړنۍ پراخه يا جامع مسوده له ميلاد څخه مخکې د اوومې پېړۍ په وروستيو يا شپږمه پېړۍ کې ليکل شوې وه (عيسوي سرچينه) او دا چې د (پادري يا روحاني سرچينې له مخې) وروسته ياده نسخه د بېلابېلو کيسو او قوانينو د ورزياتولو له مخې داسې يو کار ته پراخه شو، چې له نني شته کار سره خورا ورته دی.
که څه هم لکه د تاريخي شاليد لپاره چې په خپله د کيسې د پيدايښت لامل شو، هغه نظریه چې د پام وړ لېوالتيا يې تر لاسه کړه او که څه هم تر اوسه له مخالفتونو سره مخامخ ده، «د پارسي ستر واک» نظريه ده. دا نظريه وړانديز کوي چې پارسيانو له ميلاد څخه مخکې په ۵۳۸ کال کې د بال ښار له نيونې څخه وروسته هوکړه وکړه، چې بيت المقدس ته په سترواکۍ کې يو څه پراخه سيمه ييزه خپلواکي ورکړي، مګر له ځايي چارواکو څخه يې د قوانينو د يوې داسې ټولګې “Law Code” د جوړولو غوښتنه وکړه، چې د ټولې ټولنې لپاره د منلو وړ وي. ياده نظريه همدارنګه وړانديز کوي، چې په ټولنه کې دوه پياوړې ډلې وې: يوه يې پادري يا روحاني کورنۍ وې، چې معبد يې اداره کاوه او بله يې ځمکوالې کورنې وې، چې «مشران» يې جوړول. يادې دوه ډلې د بېلابېلو مسئلو په اړه يو له بل سره په شخړه کې وې او دا چې هرې يوې يې د پيدايښت خپل تاريخ درلود، مګر د ټولو لپاره په ستر ډول د زياتې شوې سيمه ييزې خپلواکۍ په اړه د پارسيانو ژمنې د يو متن په توليدولو کې د مرستې کولو پياوړې انګېزه رامنځته کړه.
جوړښت
د پيدايښت کيسه له دوه کيسو څخه جوړه شوې ده، چې د لرغوني انجيل کتاب له لومړيو دوه څپرکيو سره نږدې برابرې دي (په اصلي عبراني متن کې د څپرکې وېشونه نه شته). لومړی دليل (د لرغوني انجيل ۱:۱ – ۲:۳) د الهي امر او تر سره کولو يو پرله پسې جوړښت او وروسته دا بيان کاروي، چې «د پيدايښت د هرو شپږو ورځو لپاره سهار او ماښام دواړه وو». په هرو لومړيو درې ورځو کې د وېش يو عمل دی: لومړۍ ورځ له رڼا څخه تياره بېلوې، دويمه ورځ له لاندې اوبو څخه پاس اوبه او درېيمه ورځ له ځمکې څخه سمندر بېلوې. په هرو راتلونکو درې ورځو کې يادې وېشنې ابادېږي: څلورمه ورځ تياره او رڼا له لمر، سپوږمۍ او ستورو سره ډکوي، پينځمه ورځ سمندرونه او اسمانونه په کب او مرغانو سره ډکوي او په پای کې د ځمکې پر مخ جوړښتونه او انسانان ځمکه ابادوي.
په هر څپرکي کې لومړني دلايل په لرغوني انجيل ۲:۴ کې د يو ادبي پل په واسطه سره يو ځای شوي دي، «دا د اسمانونو او ځمکې نسلونه رامنځته شوي نسلونه دي». دا د لومړي لرغوني انجيل لومړۍ کرښه منعکس کوي: «خدای په پيل کې اسمان او ځمکه پيدا کړل» او په دويمه نيمګړې غونډله کې يې شاتګ کړی: «... په هغه ورځ چې څښتن خدای ځمکه او اسمانونه پيداکړل». دا ايت په ټول لرغوني انجيل کې د «لس نسلونو» د نيمګړو جملو يا عبارتونو له ډلې څخه دی، چې د کتاب ادبي جوړښت برابروي. دا د وروسته راتلونکو لپاره د سرليکونو په توګه دنده تر سره کوي، مګر د دې دريځ، چې د لړۍ لومړی دريځ دی؛ د زياتره بحثونو موضوع ده.
د بين النهرين نفوذ
د افسانې پرتليزه پوهه د يهودي افسانه پوهې لپاره تاريخي او له کلتوري څخه پورته ليد برابروي. د لرغوني انجيل د پيدايښت کيسې تر شا دواړو سرچينو د بين النهرين له افسانه پوهې يا تاريخ څخه موضوعګانې پور کړې، مګر پر يو خدای باندې د دوی له باور سره يې سمون ورکړ او د لرغوني اسرايل د ګاونډيانو د شرکي جوړښت افسانې په خلاف يې د يو خدای پالنې پيدايښت رامنځته کړ.
گلبدين نايب
بټنوک|289px|گلبدين نايب
وېشنيزه:د افغانستان د کريکټ ملي لوبډله وېشنيزه: د کريکټ لوبغاړي وېشنيزه:د افغانستان د کريکټ لوبغاړي
لرغونې ژوند پوهنه
لرغونې ژوند پوهنه يا Paleontology (/ˌpeɪliɒnˈtɒlədʒi, ˌpæli-, -ən-/) چې د ('palaeontology) يا (palæontology) په ډول هم ليکل کېږي، د هغه ژوند علمي څېړنه ده چې پخوا موجود و او ځيني وختونه د هولوسين دورې (له اوس نه شاوخوا ۱۱۷۰۰ کلونه مخکې) پيل شاملوي. لرغوني ژوند پوهنه د ژونديو جسمونو د ډلبندۍ په موخه د فوسيلونو (د ژونديو موجوداتو پاتې شوني) مطالعه شاملوي او يو له بل او له چاپيريال سره د دوی متقابل عملونه څېړي. لرغوني ژوند پوهنيزې ارزونې، له ميلاد نه ۵ پېړۍ مخکې وختونو ته مستندې شوې دي. د لرغوني ژوند پوهنې علم، په ۱۸مه پېړۍ کې په مقايسوي اناتومي باندې د جورجس کوواير (Georges Cuvier) د کار د پایلې په توګه رامنځته شو او په ۱۹ مه پېړۍ کې يې په ډېرې چټکۍ سره وده وکړه. دا اصطلاح په خپله له يوناني کليمې παλα  ('palaios'، زوړ يآ لرغوني)، ὄν ('on', (gen. 'ontos')، موجود يا مخلوق) او λόγος ('logos يعنې کلام، فکر يا څېړنه) نه اخيستل شوې ده.
لرغونې ژوند پوهنه، د بيولوژي او جيولوژي تر منځ پر پوله واقع کېږي، مګر له لرغون پېژندنې نه په دې کې توپير لري، چې لرغوني ژوند پوهنه په اناتوميکي ډول د معاصرو انسانانو د څېړنې مخه نيسي. دا اوس د حياتي کيميا، رياضياتو او انجينري په ګډون د علومو له پراخې ساحې نه په لاس راغلي تخنيکونه کاروي. د دې ټولو تخنيکونو کارونې لرغوني ژوند پوهانو ته د دې توانايي ورکړې، چې د ژوند ډېر تکاملي تاريخ کشف کړي، نږدې ټول هغه وختونه يعنې نږدې ۴ بيليونه کالونه پخوا ته ورګرځي، چې ځمکه د ژوند کولو وړ شوه. لکه څرنګه چې پوهه زياته شوې ده، لرغوني ژوند پوهنې ځانګړې فرعي څانګې يا وېش ته وده ورکړې ده، چې ځينې يې د ژونديو موجوداتو د بقاياوو په بېلابېلو ډولونو باندې تمرکز کوي، په داسې حال کې چې نور يې ايکولوژي (له چاپېريال سره د انسان اړيکې) او چاپېريالي تاريخ، لکه: لرغوني اقليمونه څېړي.
د بدن فوسيلونه او ترسيمي فوسيلونه، د لرغوني ژوند په اړه د ثبوت دوه بنسټيز ډولونه دي او (geochemical) ثبوت مرسته کړې، چې د ژوند تکامل مخکې له دې کشف کړي، چې ژوندي موجودات کافي ستر و، تر څو د جسم بقايا پرېږدي. د دې بقاياوو د تاريخونو اټکل اړين، مګر ستونزمن دی: ځينې وختونه د نږدې يا ګاونډ تيږې طبقه راډيوميترک تاريخ معلومونې ته اجازه ورکوي، کوم چې دقيق او يقيني تاريخونه برابروي چې په 0,5% کې دقيق دي، مګر زياتره لرغوني ژوند پوهان باید د biostratigraphy (له ځوانو طبقو نه زړو ته د تيږو د طبقو تنظيم) د «jigsaw puzzles» حلولو په واسطه په اړوند تاريخچې معلومونې باور وکړي. د لرغونو ژونديو موجوداتو ډلبندي هم ځکه ستونزمنه ده، چې زياتره يې د Linnaean د ژونديو موجوداتو له ډلبندۍ سره مطابقت نه کوي او لرغوني ژوند پوهان زياتره د تکاملي «کورنۍ شجرې» د تنظيمولو لپاره cladistics کاروي. د ۲۰ مې پېړۍ وروستۍ ربعه د ماليکولي phylogenetic د ودې شاهده وه، چې د دوی په genomes کې د DNA د ورته والي د اندازه کوونکې په واسطه د ژونديو موجوداتو د نږدې اړيکې يا تړلتيا څرنګوالی پلټي. ماليکولي Phylogenetic د هغه وخت د اټکلولو لپاره هم کارېدلی دی، چې نوعې يو له بله بېلې شوې، مګر د ماليکولي clock د هغه اعتبار په اړه مخالفت شته، چې همدا اټکلونه پرې تکيه کوي.
د لرغوني
د لرغوني ژوند مطالعه يا څېړنې د Paleontology يو تر ټولو ساده پېژندنه ده. دا برخه د تېرو ژونديو موجوداتو د بېلابېلو ارخونو په اړه معلومات لټوي. لکه: د هغوی پېژندنه او اصليت، د هغوی چاپېريال او تکامل او دا چې دوی موږ ته د ځمکې د تېرو ژونديو او غير ژونديو جسمونو په اړه څه وايي.
تاريخي علم
علمي پوهې ته د ودې ورکوونې لپاره يو متمم يا تکميلوونکې پایله (ازمېښتي علم) زياتره ويل کېږي چې د ازمېښتونو په کولو سره کار کوي، تر څو د کارونو او د ښکارندې د طبيعي سببونو په اړه فرضيې ناسمې ثباتې کړي. دا پایله يا رسېدنه يوه فرضیه نه شي ثابتولی، که څه هم ځيني وروستي ازمېښتونه کېدای شي، دا ناسم ثابت کړي، مګر د ناسم ثابتولو لپاره د ناکاميو غونډېدنه يا انبار زياتره ثبوت په علاقه... کې واردوي. که څه هم، کله چې له بشپړ غيرمتوقع ښکارندو سره مخامخ کېږو، لکه د نه لیدونکو وړانګو لپاره لومړنی ثبوت، ازمېښتي پوهان، زياتره ورته پایله يا رسېدنه د تاريخي پوهانو په توګه کاروي: د سببونو په اړه د فرضيو يوه ټولګه ترکيبوي او بيا يو smoking gun ته په تمه کېږي.
اړوند علوم
لرغوني ژوند پوهنه، د بيولوژي او جيولوژي تر منځ ځای لري. څرنګه چې دا د تېر ژوند په تاريخچه باندې تمرکز کوي، مګر د ثبوت اساسي سرچينه يې په تيږو کې فوسيلونه (د ژونديو موجوداتو بقايا) دي. د تاريخي دلايلو لپاره لرغوني ژوند پوهنه، په زياتره پوهنتونونو کې د جيولوژي د څانګې يوه برخه ده: په ۱۹مې او ۲۰مې پېړيو کې د جيولوژي څانګو يا ديپارتمنتونو د تېږو د اشنايۍ لپاره د فوسيل ثبوت اړين وګاڼه، په داسې حال کې چې، د بيولوژي څانګې ورسره لږه لېوالتيا وښوده.
لرغوني ژوند پوهنه، له لرغون پېژندنې سره ځينې اړيکې لري، چې په بنسټيز ډول د انسانانو او د هغوی د بقاياوو په واسطه له جوړو شوو شيانو سره کار کوي، په داسې حال کې چې لرغوني ژوند پوهان، د نوعو په توګه د انسانانو په ځانګړنو او تکامل کې لېوالتيا لري. کله چې د انسانانو په اړه په دليل سره معامله کوو، لرغون پېژندونکي او لرغوني ژوند پېژندونکي کېدای شي، په ګډه کار وکړي. د بېلګې په ډول: لرغوني ژوند پوهان کېدای شي، د يوې لرغونې سيمې په شاوخوا کې حيواني يا نباتي فوسيلونه مشخص کړي، تر څو کشف کړي چې، هلته څوک اوسېدل او څه يې خوړل، يا کېدای شي، د اوسېدنې د وخت اقليم وارزوي.
د دې تر څنګ لرغونې ژوند پوهنه، زياتره د بيولوژي، هډوکي پېژندنې، ايکالوژي (هغه علم چې د انسان او چاپيريال متقابلې اغېزې څېړي)، کيميا، فزيک او رياضياتو په ګډون له نورو علومو نه تخنيکونه رانقلوي. د بېلګې په ډول: له تيږو نه geochemical نښې کېدای شي مرسته وکړي، چې پر ځمکه د لومړني ژوند ظهور کشف کړو. د کاربن د ايزيتوب نسبت تحليل کېدای شي مرسته وکړي، چې اقليمي بدلون مشخص کړو او ان سترې لېږدېدنې، لکه: (Permian–Triassic extinction event) تشرېح کړو. په اړوند ډول يو وروستی اصل ماليکولي phylogenetics د معاصرو ژونديو موجوداتو DNA او RNA سره پرتله کوي، تر څو د هغوی د تکاملي نيکونو د کورنۍ شجره يو ځل بيا ترکيب او جوړه کړي. دا د اړينو تکاملي پرمختګونو د نېټو د اټکل په موخه هم کارېدلی دي، که څه هم دا پايله يا رسېدنه د مالیکولي clock د اعتبار په اړه د شکونو له امله په جدي بحث کې ده. انجنيري تخنيکونه هم، په دې موخه کارېدلي دي، تر څو د لرغونو ژونديو موجوداتو د جسمونو د کار څرنګوالی وارزوي. د بېلګې په ډول: د Tyrannosaurus د منډې سرعت او د ذايقې ځواک يا د کوچنيو داړونکو حيواناتو د الوتنې ميخانيک. دا اړونده عمومي موضوع ده، چې د (X-ray microtomography) وړانګو په کارونې سره د فوسيلونو داخلي جزيات وڅېړو. لرغوني ژوند پوهنه، بيولوژي، لرغون پوهنه او paleoneurobiology سره يو کېږي، تر څو په انسانانو پورې د اړوندو نوعو اندوکرايني casts وڅېړو او د انسان د اعصابو تکامل روښانه کړو.
لرغوني ژوند پوهنه، ان astrobiology سره هم د ژوند د ظهور د څرنګوالي په اړه د نمونو د رامنځته کولو او د ژوند د دليل د کشف کولو لپاره، د تخنيکونو د چمتو کولو په وسیله مرسته کوي.
سيسۍ
سيسۍ يو ډول غرنی مرغه دی. وېشنيزه:مارغان
پريټي زېنتا
پريټي زېنتا د هندي سينما باليووډ يوه مشهوره ستورې ده.
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
وفي الله سميعي
وېشنيزه:افغان وزيران
محمد بن ابراهیم اللحیدان
سرچينې
وېشنيزه:قران قاریان وېشنيزه:د عربستان د قران قاریان
ټاټرا ۸۱۵
ټاټرا ۸۱۵ (په چېکي: Tatra 815 ) یو باروړونکي موټر دي چی د ۱۹۸۳ کال راهیسی د چېک په جمهوریت کی جوړېږي. دغه باروړونکي موټر کولای شی په سخته ساخه (ځاي) کی حرکت وکړي او د ۴x۴ ، ۶x۶ ، ۸x۸ ، ۱۰x۸ ،۱۰x۱۰ ، ۱۲x۸ ، ۱۲x۱۲ د چوکاټ اندازې ولري. ټاټرا ۸۱۵ ډیزلی ماشین لري چی د هوا یا اوبو پواسطه سړېږي د ټاټرا باروړونکي موټر په ۱۹۸۳ کال کی طرح شو. په دي وخت کی دغه موټر په روسیې کی د سیبریا د آب و هوا په شرایطو کی ازمایښت شو. د ټاټرا ۸۱۵ موټر هر کال د لاري او باروړونکي په مسابقو کی په شمالي آفریقا کی کډون کوي او د ۱۹۸۸ ، ۱۹۹۴ ، ۱۹۹۵ ، ۱۹۹۸ ، ۱۹۹۹  او ۲۰۰۱ کلو کی په سیالیو بریالی شو. د ټاټرا د موټر چوکاټ سیستم په ۱۹۲۳ کال کی د انجنیر هانز لېدوینکا (Hans Ledwinka) لخوا جوړ شو. د موټر چوکاټ د درو برخو څخه جوړ شوي دي. د دغه پر چوکاټ باندي تانک، کرين، تراکتور او توپ نصبیدلای شی.
وېشنيزه:چېکي گاډي وېشنيزه:ټاټرا ۸۱۵
پښتون زرغون ولسوالۍ
پښتون زرغون ولسوالۍ د افغانستان د هرات ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹۰،۸۱۷ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د هرات ولسوالۍ