محمد_زبير_شفيقي
ناچاپ ژباړې
او توره ماته شوه ! د نسيم حجازي تاريخي شهكار ناول ان شا الله چاپ ته چمتو. د عمر فاروق (رض) ستر جنرالان ( تاريخي اثر) او يو شمير نور خواره واره آثار.... د شعر او شاعرۍ په هكله ښاغلى شفيقي وايي، چې د شعر او شاعرۍ په باب بايد ووايم چې هيڅكله مې هم ځان بشپړ شاعر نه دى گڼلى، يو وخت چې ما د نظم او شعر ويلو هڅهکوله هغه يو بيل دوران ؤ، د خوبونو او خيالونو يو داسې دوران چې هيڅكله به هم بيا زموږ په ژوندکې تكرار نشي، دا د هغه چاپيريال او دوران جادو ؤ چې زما په څير عادي خلكو نه يې شاعران جوړکړي وو، ما چې د هغه سپيڅلي پېر پر مهال څه شعرونه ويلي دي بس د همغو ورځو خبره وه، وروسته چې زه پر ځان پوهيدم چې شاعرکيږم وخت لټ وخوړ او حالاتو له مانه دا شيمه واخيسته چې له شعر او شاعرۍ سره اړيكې وساتم، بس هرڅه تير او پسې هير شول، زما د هغه مهال شعرونه او يا نظمونهکه د هنر او معيار په تله څوك تلي نو ښايي لهکوم نيم پرته شعرکې حساب نشي، خو ماته د يوه ډير سپېڅلي دوران او احساس د يادگار په توگه يو ځانگړى ارځښت لري، اوس ښه شعر اورم، لولم يې، لوستل او اورېدل يې د پخوا په څېر خوند راكوي،کلهکله په ذهنکې مات گوډ تصويرونه هم جوړکړم، خو د ليكلو شيمه يې را سره نه وي، هماغسې پاتې شي او بيا د وخت تر گردونو لاندې پټ شي، زه به دلته د درانه پسرلي صيب يوه خبره تكرارکړم چېکاروان ، شرر، پسرلى ، ډاكتر اكبر او نور درانه او منلي شاعران وي ما ته څه حاجت دى چې هسې د خلكو د خولې خوند ور خرابکړم! شفيقي صاحب د نسيم حجازي ناولونه نور پاى ته نږدېکړي دي او وايي، چې د لوى خداى په ځانگړې لورېينه د ارواښاد نسيم حجازي د هغو شهكار ناولونو پښتو ژباړه نور په ريښتيا چې وروستيو شيبو ته رسيدلې، وروستی تاريخي ناول چې اوس بشپړيدو ته نږدې دى ( او توره ماته شوه) تاريخي ناول دى چې دا د معظم علي د تاريخي داستان دوهمه برخه هم ده، ځكه چېکركټرونه يې هماغه دي او د معظم علي د تارخي داستان لړۍ ده چې پسې غځيږي، زه بهکه د خداى خوښه وه ددې ناولونو د ژباړې له بشپړيدو وروسته له يوه پلوه پر همدې ژباړو بيا نظرکوم، په لومړۍ ژباړهکېکه چيرته څه خامۍ اوکمزورۍ پاتې وي چې خامخا شته د هغو د سمون يوه بله هڅه بهکوم، له دې سره ليكنې او ژباړې اوس زما عادت شوى دى، دا زما د ژوند برخه گرځيدلې ده طبيعي ده چې د ارواښاد نسيم حجازي له ناولونو وروسته به په ليكنو بوخت يم، خو دا بيا بېله خبره ده چې د نسيم حجازي آثار يو ځانگړى مقام لري او گرانه ده چې هرڅوك په دغسې لوړکيفيت او معيار آثار وليكلاى شي، زه خو د ارواښاد د آثارو رڼا ته ناست يم، د همدغې رڼا تر اغېز لاندې به هڅهکوم چې د خپل درانه ولس د برميال جهاد پېښې ترکومه حده چېکولاى شم خونديکړم، خو بايد اعتراف وكړم چې ما تر ننه څومره ليكلاى شواى سبا ته دومره شيمه په ځانکې نه وينم، د يو لړ ناروغيو او ناخوالو زور اوس ماته ددې مجال نه راكوي چې د پرون په څير هركاره واوسم، د ورځپاڼې د درانه مسووليت ترڅنگ به ماته د ادبي ليكنو فرصت لږ وي، خوکه د خداى رضا وه زه به په تر ټولو ړومبى د (نه هيريږي وطن) يادښتونو لړۍ ته دوام وركړم او دا پر ځان د خپل مظلوم او درانه ولس يو امانت بولم چې بايد خوندي شي، له ستر پالونكي ذات ( ج) نه يې د بشپړولو توان غواړم. د ښې ليکنې يا ښه شعر په اړه شفيقي پدې اند دى، چې ښه ليكنه او ښه شعر چې شهكار وگڼلاى شي، داسې تعريفوو:کومه ليكنهکه نظم ويکه نثر چې پر ډيرو خلكو اغېز وكړي او په هغوىکې مثبتې جذبې را وتخنوي، ټولنې ته يو ښه لورى وركړي، د ژوند يو غوره او ښكلى تصوير وځلولاى شي شهكار گڼلکيداى شي. د شهكار اثر په اړه د هرې ټولنې او هرې سيمې نظر او هغو ته ټاكلي معيارونه سره توپير لري، ښايي يو اثر په يوه ټولنه او قومکې شهكار منل شوى وي خو په بله کې بيا هغه مقام ونه لري، د ساري په توگه د ښكلا په باب د نړۍ د ټولو اولسونو معيارونه او ځانگړتياوې توپير سره لري، شهكار اثر هم اصلاً د منل شوې ښكلا يوه بڼه ده چې طبيعي ده څه توپيرونه سره لري، خو يو لوړ شهكار زما په نظر هماغه اثر دى چې د نړۍ د ټولو انسانانو په منځکې ډير مينه وال ومومي، په دې معنا چې د ډيرو انسانانو ايډيال او ارزښت پكې پالل شوى او خوندي وي، د خليل جبران (پيغمبر )، د رابيندرناټ ټاگور( گيتانجلي ) او نور په دې پوړکې راتلاى شي، زه په لنډو ټكيوکې وايم چېکوم آثار چې انساني پيغام لري او څومره چې دغه پيغام پراخ وي د اثر پر پخوالي او لوړ ارزښت گواهي وركوي او شهكار گڼلکيږي. لونگ : ځينې ځوانان چې د شعرونو يا ليکنو په لومړيو پړاوونو کې وي، نو د خپلو ليکنو يا شعرونو د ارزولو يا کره کتنې لپاره زړه نه ښه کوي، په غالب گومان دوي فکر کوي چې په ليکنو يې نقد نه کېږي بلکې سپکاوي يې کېږي، په دې اړه د کره کتونکو لپاره او همدا راز د نويو ځوانو ليکوالو په اړه کومې لارښوونې ضروري گڼي؟ شفیقي:کره کتنه زما په نظر د لوړو آثارو د پنځونې لپاره تر ټولو ډيره اړينه ده،که موږ هرڅومره پردې باور وو چې شعر او يا ادبي ليكنې او فنپارې الهامي وي، بيا هم د تجربو او زده کړو، اصولو او چوكاټونو لپاره اړتيا شته،کرهکتنه همدغه وروستۍ اړتيا پورهکوي،کهکرهکتنه دغه اړتيا پوره نهکړي بيا خو بل شى شول، په دې برخه کې زه څو عرضونه لرم: لومړى دا چې موږ زيات وخت خپل پټ استعدادونه او وړتيا وې نه ارځوو په تقليدي بڼه يوهکار ته اړم شو، دې ته بايد زموږ ځوانکول ښه پام وكړي، دا ضروري نه ده چې موږ هر يو دې شاعر شو، يا دېکيسه ليكوال او يا ....څيړونكى شو، يوازې هغه ځوانان دې هڅه وكړي چې خپل شعر ترکماله ورسوي چې د شعر پيريان په ريښتيا پرېکښېني، يانې په کلامکې يې د شعر تومنه وي، خيالونه يې د شعر په گلورينو واديوکې چكرې وهي، دداسې ځوانانو سره بيا د مشرانو شاعرانو له خوا مرسته ضروري ده، دوى بايد وهڅول شي او له دې سره په مينه ناك ډول ددوى پر آثاروکرهکتنه وشي، غلطۍ اوکمزورۍ يې ور سمېکړاى شي او داسې لارښوونې ورته وشي چې د هغوى شعري ملكه نوره هم پكې وده وكړي. د شفيقي صاحب خاطره: زما ښې خاطرې هم ډيرې زياتې دي، چې زه پرې د ستر څښتن تعالا شكرونه کاږم، زه به يې يوه درته ووايم، يوه ورځ د اوسني شعر يوه پياوړي او نوميالي سر وان، ښاغليکاروان يوه ورځ زنگ راته وواهه او بيا يې په خپله مينه ناكه لهجه را ته ويل چې دا د نسيم حجازي ناولونو ژباړه دې سترکارکړى دى خداى دې نور هم بريالى لره، ما څو موده مخكې د محمد بن قاسم نوى ژباړل شوى اثر وركړى ؤ، را ته ويل يې چې هغه ناول مې هسې په تاخچه کېکيښود او لوستو ته يې چندان جوړ نه وم، هماغسې پروت ؤ يو ماښام مې را پورته کړ، ما وې څو پاڼې ولولم چې څه پكې دي، داستانکرښه پرکرښه ورکشولم، تردې چې مجبور شوم تر پايه يې ورسوم، بيا ښاغليکاروان د داستان او ژباړې ډيره ستاينهکوله، همدغسې ډيرو نورو سترو او نومياليو ليكوالو او اديبانو وخت پر وخت ماته په دې اړه ډيرې د مينې او لورېينې خبرېکړې چې دا ټول زما د ژوند توښه، دکار شيمه او د غوره يادونو يوه په زړه پورې برخه ده، په دې برخهکې زه د خپلو درنو مشرانو او دوستانو، استاذ پسرلي،کاروان، بشارت، درنې خور ليلا خرم، اسدالله غضنفر، او په لسگونو نورو درنو اديبانو او ليكوالو مينه او هڅونه يوه ستره تكيه بولم او له ټولو مننه کوم