cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
په پورټوریکو برید
پیلامه
دغه نظریه نوې نه وه، ځکه چې د متحده ایالاتو د بېلابېلو ولسمشرانو لکه د ابراهام لېنکولن او اولیس ګرانټ د ادارې پر مهال د بهرنیو چارو پخواني وزیر ویلیام اېچ. سووارډ ټینګار کړی و چې یو کانال د هندوراس، نیکاراګوا یا پاناما ترمنځ رامنځته شي او وروسته له هغو متحده ایالات د ډومنیکا جمهوریت ځانته الحاق او پورټوریکو او کیوبا وپېري. د ډومنیکا د جمهوریت د الحاق نظریه د متحده ایالاتو د سنا جرګې له خوا تائید نه شوه او هسپانیا هم د پورتوریکو او کیوبا د پلور اړوند د متحده ایالتونو د ۱۶۰ میلیون ډالرو وړاندیز وه نه مانه. ماهان د جګړې وزارت ته په خطاب کې څرګنده کړه: «له بهرنیو تاسیساتو، له دې ډلې له استعماري یا پوځي اډو پرته د متحده ایالاتو جنګي بېړۍ به د جګړې پر مهال وچې ته د اړوندو هغو مارغانو په څېر وي چې یوازې له خپلو سواحلو هاخوا پرواز نه شي کولای. هغو ته د سون توکو د اخیستلو او ترمیم د ځایونو برابرول یو له لومړنیو حکومتي دندو څخه باید وي چې په سمندر کې د ملت د ځواک د پراختیا څرګندويي وکړي».
له ۱۸۹۴ زکال وروسته د سمندري جګړې کالج له هسپانیا سره د جګړې په پلان کار پیل کړ. په ۱۸۹۶ زکال کې د سمندري استخباراتو دفتر د جګړې داسې پلان چمتو کړ چې د پورټوریکو په اوبو کې پوځي عملیات په کې شامل کېدل. پورټوریکو نه یوازې د یوې با اهمیته سمندري اډې په توګه ګڼل کېده بلکه پورټوریکو او کیوبا داسې ارزښتمن سوداګریز محصول درلود چې متحده ایالاتو بیا نه درلود چې دغه سوداګریز محصول بوره و.
د ۱۸۹۸ زکال د فبروري په ۱۵ مه یو اس اس مېن (USS Maine) بېړۍ د کیوبا په هاوانا بندر کې وچاودېده او ډوبه شوه. د سمندریز ځواک د مخکښ کارپوه فیلیپ الجر په خبره دغه چاودنه په کشتۍ کې د ډبرو سکرو په زېرمه کې له اورلګېدنې سرچینه اخیسته چې بیا یې اغېز په کشتۍ د باروتو شپږ ټنه زېرمې ته ورسېد؛ په داسې حال کې چې د دغو باروتو ډېری برخه د مرطوبې هوا له امله تخریب شوې وه. له دې سره د دغې بېړۍ له ډوبېدو وروسته متحده ایالاتو هسپانیا ته ضرب الاجل وټاکه چې له کیوبا ووزي. د دغه ضرب الاجل په غبرګون کې هسپانیا له متحده ایالاتو سره خپلې دیپلماتیکې اړیکې قطع کړې او په دې سره د ۱۸۹۸ زکال د اپرېل په ۲۳ مه هسپانیا د جګړې اعلان وکړ. د اپرېل په ۲۵مه د متحده ایالاتو کانګرس اعلان وکړ چې د متحده ایالاتو او هسپانیا ترمنځ جنګي وضعیت د اپرېل له شلمې پیل شوی. د هسپانیا – امریکا په جګړه کې د متحده ایالاتو مهمه موخې په اطلس سمندر کې د هسپانیا تر کنټرول لاندې سیمو – پورټوریکو او کیوبا – او همدارنګه په ارام سمندر کې د فلیپین او ګوام نیول و.
د اپرېل په ۲۷ مه د متحده ایالاتو بېړیو، مانیټور یو اس اس پیوریټن (USS Puritan)، زرهي کروزر یو اس اس نیویارک (USS New York) او یو اس اس سینسیناټي (USS Cincinnati) د کیوبا په ماتانزاس خلیج کې هسپانوي اډې وویشتې. د جولای په ۱۶ مه د کیوبا په سانتیاګو کې د Arbol de La Paz (لویې سیبا ونې) په نامه اوربند د امریکايي او هسپانوي ځواکونو ترمنځ لاسلیک شو چې په کیوبا او څېرمه اوبو کې یې شخړو ته پای ټکی کېښود. له دې وروسته متحده ایالاتو خپل نه ویشل شوي پوځي منابع د پورټوریکو لور ته ولېږل. د کیوبا په انقلابي ګوند کې د پورتوریکويي برخې دوه تنو رهبرانو ډاکټر جولیو جي. هنا او رابرټو اېچ. ټوډ د متحده ایالاتو ولسمشر مک کینکلي ته لیک ولېږه او ترې وه یې غوښتل چې پورټوریکو باید په هره هغه مداخله کې چې د کیوبا لپاره لا له وړاندې د مارچ په ۱۰ مه پلان شوې شامله اوسي. هغوی له دې سربېره په دغه ټاپو کې د هسپانیا د پوځي شتون د څرنګوالي اړوند متحده ایالاتو ته یو لړ اطلاعات وړاندې کړل.
اورینبرګ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
اورینبورګ روسيې د وولګا فدرالي ولسوالۍ په اورنبورګ ولايت کې یو ښار دی او د روسیې یوه فرعي څانګه ده.
دوه ګوني ښارونه
د اورینبرګ دوه ښارونه خوجند ، یورال، قزاقستان ، بلیګناک ، او اورلانډو، فلوریډا دي.
سرچينې
وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ښارونه
وجيندر سېنګ
وجیندر سېنګ یو مشهور هندي مسلکي باکسر دی. وجیندر سینګ د ۱۹۸۵ کال د اکتوبر په ۲۹ مه د هریانا په کلواس کلي (بهواني ولسوالۍ) کې زېږېدلی و. وجیندر سېنګ د کوچ جګدېش سېنګ تر لارښوونې لاندې د بواني باکسینګ کلب څخه د ماشوم په توګه سوک وهنه پیل کړه. وېشنيزه:1985 زېږېدنې
ريچارډ ډوکينز
ريچارډ ډوکينز FRS FRSL (زېږېدنه ۲۶ مارچ ۱۹۴۱) يو برتانوي تکاملي بيالوژي پوه او لیکوال دی. نوموړی د اکسفرډ د نيو کاليج یو افتخاري متقاعد همکار (په انګلستان کې د پوهنتون د ادارې غړی) دی او له ۱۹۹۵ څخه تر ۲۰۰۸ز کال پورې د اکسفرډ په پوهنتون کې د ساينس د عامه پوهاوي پروفيسر و. هغه چې يو ملحد دی، په تخلقيت (د کايناتو پنځونه) او ذهني جوړښت پر باور (هغه باور چې ګوندې په ځمکه ژوند په ساينسي تيورۍ نه شي تشريح کېدای) د نيوکو له امله شهرت لري.
ډوکينز په لومړي ځل په ۱۹۷۶ز کال کې د « The Selfish Gen» په نوم د خپل کتاب له امله شهرت پيدا کړ، کوم کتاب چې د تکامل د جين پر بنسټ ولاړ اند ته شهرت ورکړ او د meme اصطلاح يې دود کړه. د « The Extended Phenotype» (۱۹۸۲) په نوم خپل کتاب سره، نوموړي په تکاملي بيالوژۍ کې دا اغېزناک تصور دود کړ چې اړينه نه ده د جين «فينوټايپي» اغېزې د کوم ژوندي تر جسم پورې محدودې وي، بلکې تر چاپېريال پورې خپرېدای شي. په ۲۰۰۶ز کال کې، نوموړي د « Richard Dawkins Foundation for Reason and Science» بنسټ کېښود او په ۲۰۱۱ز کال کې نوموړي له نورو سره په شریکه د « Clergy Project» بنسټ کېښود.
په « The Blind Watchmaker» (۱۹۸۶) کې ډوکينز د «واچ ميکر» د تشبيه  (واچ ميکر تشبيه يا ورته والي دليل د خالق دوجود یو استدلال دی) خلاف استدلال وړاندې کړی، کوم چې د ژونديو موجوداتو د پېچلتياوو پر بنسټ يو فوق العاده (مافوق الفطرت) پنځونکي د شتون استدلال دی. د دې پر ځای هغه تکاملي پروسه د یو ړانده ساعت جوړونکي ته ورته په توګه بيانوي، ځکه چې د بالمثل توليد، بدلون او ټاکنه د هېڅ طرحه کوونکي له خوا نه رهبري کېږي. په « The God Delusion» (۲۰۰۶) کې ډوکينز ادعا کړې چې يو فوق العاده پنځونکی تقريباً په يقيني ډول موجود نه دی او دا چې مذهبي عقيده يو فريب (وهم) دی. د ډوکينز الحادي دريځ کله کله شخړې خپل ځان ته جلب کړي دي.
ډوکينز علمي او د لیکوالۍ جايزې ترلاسه کړي دي او هغه په تلويزيون، راديو او انټرنيټ کې راڅرګندېږي، په بنسټيز ډول د يو ولسي روڼ اندي په توګه د خپلو کتابونو، الحاد او خپلو اندونو او نظریاتو په اړه بحث کوي.
د ژوند لومړي کلونه
کلنټن ريچارډ ډوکينز د ۱۹۴۱ز کال د مارچ د مياشتې په ۲۶مه نېټه د برتانيې د استعماري واکمنۍ پر مهال د کينيا په پلازمېنه نايروبي کې زېږېدلی و. وروسته ډوکينز له قانوني لارې له خپل نوم څخه د کلينټن برخه لرې کړه. نوموړی د «ژان مري ويويان» (د کورنۍ نوم يې لاډنر؛ ۱۹۱۶-۲۰۱۹) او کلينټن جان ډوکينز (۱۹۱۵-۲۰۱۰) زوی دی، څوک چې په نياسالينډ (اوسنۍ ملاوي) کې د برتانوي استعماري خدمت کې د کرنې ملکي مامور و او د اکسفورډ شاير د يوې شريفې کورنۍ سره اړه لري. د هغه پلار د دويمې نړيوالې جګړې پر مهال «کينکز افريقن رايفلز» ته غوښتل شوی و او په ۱۹۴۹ز کال کې بېرته انګلستان ته ستون شو، دا مهال د ډوکينز عمر اته کاله و. پلار يې په اکسفورډ شاير کې د نارټن پارک دپاسه شتمني په مېراث وړې وه، کومه ځمکه کې چې هغه د سوداګرۍ په ډول کروندګري کوله. ډوکينز د انګلستان په اکسفرډ کې ژوند کوي. هغه د سارا په نوم يوه کشره خور لري.
مور او پلار يې په طبيعي علومو کې لېوالتيا درلوده او دواړو د ډوکينز پوښتنو ته په علمي اصطلاحاتو ځواب وايه. ډوکينز خپل ماشومتوب د يو عادي «انګليکي» روزنې په توګه بيان کړی دی. نوموړي د خپلې ځوانۍ تر نيمايي پورې مسيحيت منلی و، په کوم پړاو کې چې هغه دې پايلې ته ورسېدو چې يواځې تکاملي تيوري د ژوند د پېچلتياوو لپاره يوه غوره تشریح ورکولای شي او پر خدای باور يې پرېښود. ډوکينز وايي: «زما د مذهبي کېدو پاتې بنسټيز لامل د ژوند له پېچلتياوو څخه دومره اغېزمن کېدل او دا احساس و چې د دې لپاره بايد يو طرحه کوونکی موجود وي او زه فکر کوم چې دا هغه مهال و، کله چې ما محسوسه کړه چې داروينيزم يوه ډېره غوره تشریح وه چې د طرحې په اړوند استدلال ورکول يې له منځه يوړل. او ماته يې هېڅ راپرې نه ښودل». د هغه د لوېديځ کلتوري شاليد سره يو ځای د الحاد دې پوهې ډوکينز پوه کړ، لکه چې ډوکينز په ډېرو مرکو کې خپل ځان د يو «کلتوري مسيحي» او «کلتوري انګليکي» په توګه تشرېح کړی دی.
زده کړه
په ۱۹۴۹ز کال کې له نياسالينډ څخه انګلستان ته په اته کلنۍ کې په راستنېدو، ډوکينز د ولټ شاير د «شافین ګروو» ښوونځي کې داخل شو او له دې وروسته له ۱۹۵۴ څخه تر ۱۹۵۹ز کال پورې يې د نارتمپڼ شاير په «اونډل» ښوونځي کې زده کړه وکړه، کوم چې د انګلستان د کليسا چاپېريال لرونکي يو انګريزي دولتي ښوونځی و، چېرته چې نوموړی په لانډيمر هاوس کې اوسېدو. په اونډل کې، نوموړي په لومړي ځل د «برټرينډ رسل» « Why I Am Not a Christian» (زه ولې مسیحي نه يم) په نوم کتاب ولوست. نوموړي د اکسفرډ په باليول کالج کې ژوپوهنه ولوسته او په ۱۹۶۲ز کال کې فارغ شو؛ په دې ځای کې، نوموړي ته د نوبل جايزې ګټونکي د اخلاقیات پوه «نيکولاس ټنبرګن» تدريس (ښوونه) وکړ. نوموړی د دويمې درجې وياړ سره فارغ شو.
استادي (تدريس/د ښوونکي دنده)
له ۱۹۷۰ز کال راهيسې نوموړی د اکسفرډ د نيوکاليج همکار و او اوس هغه یو افتخاري همکار دی. نوموړي د « Henry Sidgwick Memorial Lecture» (۱۹۸۹)، لومړي « Erasmus Darwin Memorial Lecture» (۱۹۹۰)، « Michael Faraday Lecture» (۱۹۹۱)، « T. H. Huxley Memorial Lecture » (۱۹۹۲)، « Irvine Memorial Lecture» (۱۹۹۷)، « Tinbergen Lecture» (۲۰۰۴) او « Tanner Lectures» (۲۰۰۳)  په ګډون ګڼې ويناوې (لیکچرونه) کړي دي. په ۱۹۹۱ز کال کې، نوموړي د کوچنيانو لپاره د کريسمس ويناوو په شاهي انستيتيتوب کې په نړۍ کې د سترېدو په اړوند يوه وينا وکړه. هغه همدا راز د ګڼو جريدو مديریت هم کړی دی او انکارټا دايرة المعارف او د تکاملي دايرة المعارف د کتونکي سلاکار په توګه يې هم کار کړی دی. نوموړی د سيکولر بشرپالنې د ازادې پلټنې مجلې د شورا د مشر مدير او ليکوال په نوملړ کې شامل دی او د Skeptic مجلې له پيل راهيسې يې د کتنپلاوي غړی دی.
ډوکينز د شاهي ټولنې د فيراډي جايزې او برټش اکاډمي تلويزیون جايزې په څېر ډول ډول جايزو لپاره په منصفه پلاوو کې کار کړی دی او د ساينس د پرمختګ لپاره د برتانيې د ټولنې د بيالوژيکي علومو د برخې رئيس و. په ۲۰۰۴ز کال کې، د اکسفرډ باليول کالج د ډوکينز جايزه جوړه کړه، کومه جايزه چې د «ژويو د چاپېریال پوهنې او چلند په اړوند د عالي څېړنې لپاره ورکول کېږي، د کومو ژويو پايښت او ښه والی چې د انسانانو د فعالیتونو له امله له ګواښ سره مخ کېدای شي». د ۲۰۰۸ز کال د سپتمبر په مياشت کې، نوموړی له خپلې پروفيسرۍ څخه تقاعد شو او د ځوانانو لپاره يې د يو کتاب د ليکلو د طرحو اعلان وکړ چې موخه به يې «ځوانان د ساينس مخالف د ښاپېريو پر کيسو د باور کولو په وړاندې خبرول وي». په ۲۰۱۱ز کال کې، ډوکينز د نیو کالج د بشرپالنې له پروفيسرۍ سره يوځای شو، دا په لندن کې يو خصوصي پوهنتون دی چې « A. C. Grayling» يې بنسټ ايښی، کوم چې د ۲۰۱۲ز کال د سپتمبر په مياشت کې پرانيستل شوی دی.
سمارا
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
انځور
وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روس وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي ښارونه وېشنيزه:د وولګا فدرالي ولسوالۍ ښارونه
جمهوریت غوښتنه
جمهوريت غوښتنه یو سیاسي لیدلوری دی چې اساس یې د جمهوري نظام په بڼه دولت دی. له تاریخي اړخه، دا ډول نظام د اقلیت استازو یا اولیګارشي (د څو تنو حکومت) څخه تر ولسواکه حاکمیت پورې دی. دې نظام ډول ډول تعریفونه او تفسیرونه درلودل چې د تاریخي شرایطو او میتودولوژیک چلند سر سم پراخ توپیر لري.
جمهوریت غوښتنه ښایي د سیاست او حکومتوالۍ لپاره په غیر آیډیالوژیکي علمي چلند هم دلالت وکړي. لکه څنګه چې جمهوري غوښتونکي اندیال او د متحده ایالاتو دوهم ولسمشر جان آدمز، د متحده ایالاتو د متحده ایالاتو د حکومت د اساسي قانون دفاع تر سرلیک لاندې په مشهور اثر  کې وویل، "د سیاست پوهه د ټولنیزې خوښۍ پوهه ده" او جمهوریت د حکومت هغه بڼه ده چې په مناسب ډول سیاسي پوهه د منطقي طرح شوي حکومت د رامنځ ته کولو لپاره پلې کوي. دا تګلاره چې آیدیالوژیکي تګلارې په پرتله، د حکومتوالۍ په برخه کې د تېرو تجربو او آزمایښتونو د سختې مطالعې او پلي کولو له لارې د حکومتوالۍ په ستونزو کې له عملي میتودولوژۍ څخه کار اخلي. دا هغه تګلاره ده چې کولای شو د جمهوري غوښتونکو اندیالانو لکه نیکولو مکیاویلی (لکه څنګه چې د لیوی په اړه د هغه بحثونه تر نوم لاندې د هغه په اثر کې څرګندېږي)، جان آډمز، او جیمز مډیسون په لیدلوري کې په غوره بڼه تشرېح کړو.
د "جمهوریت" کلمه د لاتیني اسمي عبارت څخه (res publica ) څخه چې د عامه شي په معنی ده، اخیستل شوې، چې د حکومت هغه سیستم ته اشاره کوي چې په شپږمه پېړۍ مخکې له میلاد نه، له هغه وخت وروسته را څرګند شو چې د لوسیوس جونیوس برتوس او کولاتینوس پاچاهان وشړل.
د روم په دولت کې د حکومت دا بڼه، له میلاد نه مخکې د لومړۍ پېړۍ په وروستیو کې ړنګه شوه، او مطلقه شاهي ډوله نظام ته یې لاره ورکړه، که څخه هم دا نوم نه و ورکړل شوی. ورپسې جمهوریتونه بیا تکرار شول، د بېلګې په توګه، د رنسانس فلورانس یا د  اوسنۍ بریتانیا لومړي حکومتونه. د جمهوریت مفهوم د شمالي امریکا په بریتانوي مستعمېرو کې یو پیاوړی ځواک شو، چې په هغه ځای کې یې د امریکا له انقلاب سره مرسته وکړه. په اروپا کې، دې د فرانسې د انقلاب او د ۱۷۹۲ – ۱۸۰۴ کلونو د لومړي فرانسوي جمهوریت له لارې، دې لیدلوري ډېر ملاتړ ترلاسه کړ.
لرغونی یونان
په لرغوني یونان کې، څو فیلسوفانو او تاریخ پوهانو هغه عناصر تحلیل او تشرېح کړل چې موږ یې اوس د کلاسیک جمهوریت غوښتې په توګه پېژنو. له دودیز اړخه، د "politeia" یوناني مفهوم په لاتین کې د res publica په توګه ژباړل شوی. په پایله کې، تر وروستیو پورې سیاسي تیوري زیاتره وختونه د "رژیم" عمومي مفهوم ته جمهوریت کارو. له هغې دورې هېڅ کومه لیکل شوې جمله یا تعریف نشته چې د "جمهوریت" د اصطلاح د اوسني مفهوم سره سمون ولري خو د اوسني تعریف زیاتره اړینې ځانګړتیاوې د افلاطون، ارسطو او پولیبیوس په آثارو کې لیدل کېږي. پدې کې د مختلط حکومت او ټولنیزې تقوا نظریات شته. د بېلګې په توګه، په جمهوریت کې، د مطلوبو واکمنانو په اړه افلاطون د شخصي تقوا ('عادل سړی') سربېره د ټولنیزې تقوا (غوره موخې) په ارزښت ډېر ټینګار کوي. په حقیقت کې، په پنځم کتاب کې، افلاطون ټینګار کوي چې تر هغه وخته پورې چې حاکمان د فیلسوفانو (سقراط) فطرت و نه لري یا فیلسوفان واکمن نه وي، هېڅ ټولنیزه سوله او خوښي نشي راتلای.
د لرغوني یونان یو شمېر ښاري دولتونه لکه آتن او سپارتا، "کلاسیک جمهوریتونو" ګڼل شوي، ځکه دوی په تقنین او سیاسي پرېکړو کې د اتباعو پراخه مشراکت درلود. ارسطو کارتاج ښار هم جمهوریت ګڼه ځکه چې د یونان د ځینو ښارونو، په ځانګړې توګه سپارتا په څېر یې سیاسي سیستم درلود خو د ځینو نیمګړتیاوو څخه یې سترګې پټولې چې دوی یې اغېزمن کړل.
لرغونی روم
لیوی، یو رومي تاریخ لیکونکي دواړو، او همدارنګه پلوتارک، چې د ژوندلیکونو او اخلاقي مقالو له امله شهرت لري، د روم د تقنیني بهیر څرنګوالی، په ځانګړې توګه له شاهی نظام څخه جمهوریت ته د لېږد په وخت کې، همدارنګه ورسپي د یونان بېلګې، تشرېح کړي دي. د دې تاریخ یوه برخه، چې له دې پېښو څخه نږدې ۵۰۰ کاله وروسته ترتیب شوې او لږو معتبرې لیکلې سرچینې لري، کېدای شي جعلي بیالیکنې وي.
یوناني تاریخ لیکونکی پولیبیوس، چې له میلاد نه مخکې د دوهمې پېړۍ په نیمایي کې یې لیکنې کړې دي، په (۶ کتاب کې) د مدیترانې په سمندرګي د روم په پراخ تسلط کې د روم جمهوریت د اداري بڼې په وڼډه ټینګار کړی. د روم جمهوریت د اساسي قانون په اړه، پولیبیوس په خپله لیکنه کې دا نظام د "مختلط" حکومت په توګه تشرېح کړی. پولیبیوس په ځانګړې توګه د روم نظام د شاهي، اشرافي او ولسواکۍ ترکیب ګڼلی دی، چې د روم جمهوریت په داسې ډول رامنځ ته شوی چې د هر نظام له قوت څخه یې ګټه اخیستې تر څو د نورو کمزورتیاوې جبران کړي. د نوموړي په اند، د روم جمهوریت مختلط نظام رومیانو ته د کورنۍ سوکالۍ کچه د هر بل تجربه شوي حکومت په پرتله ډېره لوړه کړې وه. د دې ترڅنګ، پولیبیوس ادعا وکړه چې د کورنۍ سوکالی نسبي کچې چې رومیان ترې خوند اخیست دوی ته د مدیترانې د فتحې لاره هواره کړه. کله چې سیسرو له میلاد نه مخکې په لومړۍ پېړۍ کې، سیاسي-فلسفي اثر تر کار لاندې درلود، د پولیبیوس تر خورا لوی نفوذ لاندې راغی. د دې آثارو په یوه کې چې د De re publica ترنوم لاندې دی، سیسیرو د res publica رومي مفهوم د یونان پولیټیا سره یوځای کړ.
عصري اصطلاح "جمهوریت"، د رومي res publica سره مترادف نده، سره له دې چې د هغې مشتق دی. د res publica اصطلاح د څو معناوو څخه، یوه زیاتره "جمهوریت" ژباړل کېږي، چې لاتینې اصطلاح د شاهانو د دورې او د سترواکانو د دورې ترمنځ د روم دولت او د هغه د حکومت بڼې ته اشاره کوي. د دې کلمې د عصري معنې پر بنسټ، د روم جمهوریت بیا هم د ریښتیني جمهوریت په توګه تعریف کېدای شي، که څه هم په بشپړ ډول سمون نه لري. په دې توګه، د روښانتیا دورې فیلسوفانو د روم جمهوریت د یو بېلګه نظام په توګه انګېري ځکه چې پدې کې د واکونو د منظم بېلوالي په څېر نورې ځانګړتیاوې ګډون لري.
په De re Publica  د مطلوب دولت په اړه د سیسیرو تشرېح، د اوسني "جمهوریت" سره سمون نه لري؛ بلکه دا د روښانتیا دورې مطلقه حکومت ته ورته دی. د نوموړي فلسفي اثار هغه وخت اغېزمن وو چې د روښانتیا دورې فیلسوفانو لکه والټیر د خپل سیاسي اند د پراختیا په لټه کې وو.
جمهوریت په خپل کلاسیک مفهوم کې هر باثباته غور-حکومت شوې سیاسي ټولنه ګڼل کېده. افلاطون او ارسطو دواړه د حکومت درې ډولونه وړاندې کړي دي، چې ولسواکي یا ډیموکراسي، اشرافي حکومت یا ارستوکراسي او مطلقه شاهي یا مونارکي دي. لومړی افلاطون او ارسطو، او بیا پولیبیوس او سیسیرو په دې نظر وو چې مطلوب جمهوریت د دې دریو حکومتونو مختلط دی. د رنسانس لیکوالانو هم دا مفکوره ومنله.
د سیسرو د جمهوري حکومت په اړه شکونه څرګند کړل. پداسې حال کې چې نوموړي په ​​خپل نظري (theoretical) آثارو له شاهي نظام یا یا لږترلږه د مختلط سلطنت/ اولیګارشي نه دفاع کوله، نوموړي په خپل سیاسي ژوند کې په ​​عمومي د هغو کسانو، لکه جولیوس سیزاز، مارک انتوني، او اوکتویان، چې هڅه یې کوله داسې مطلوب نظامونه په حقیقت بدل کړي، په ضد و. په پایله کې، دا مخالفت د هغه د مړینې لامل شو او سیسیرو د خپل جمهوري غوښتونکي مطلوب نظام د قرباني په توګه انګېرل کېدای شي.
تاسیتوس چې د پلوتارک هم عصر و، په دې اړه اندیښنه نه درلوده چې د حکومت بڼه "جمهوریت" یا "دشاهي" تحلیل کېدای شي. هغه تحلیل وکړ چې د جولیو - کلاډین کورنۍ څنګه واکونه را ټول کړل او دا واکونه د یو داسې دولت له خوا ورکړل شوي وو چې په ولسي کچه جمهوريت و. همدارنګه د روم جمهوریت هم "اړ" شوی نه و چې دا واکونه خوشي کړي: روم په خپله خوښه او معقول ډول دا کار وکړ، په ځانګړې توګه د اګستوس په قضیه کې، چې هغه زیات خدمات د دولت په غاړه واچول او هغه یې له کورنیو جګړو او ګډوډي څخه خلاص کړ.
تاسیتوس له لومړیو کسانو و چې ویې پوښتل چې آیا دا ډول واکونه باید د دولت مشر ته ورکړل شي او که نه، ځکه چې یا اتباعو دا کار غوښت، یا آیا د نورو لاملونو (د بېلګې په توګه، ښایي یو چا معبود نیکه درلود)، له امله ورکړل شوي دي. دوهمه قضیه په اسانۍ سره د واک څخه ناوړه ګټې ته لاره هواروي. د تاسیتوس په اند، د ریښتیني جمهوریت څخه د لرې کېدو لېوالتیا یوازې هغه وخت نه بدلیدونکی وه چې تیبیریوس د اګستوس له مړینې لږ وروسته په ۱۴ کال کې واک رامنځ ته کړ (دا نېټه د ډېرو تاریخپوهانو له هغو نېټو زیاته وروسته ده چې په روم کې د سترواکۍ پیل په ګوته کوي). په دې وخت کې زیات اصول پلي شول چې ځیني واکونه یې د ډېر داسې اصول پلي شوي وو چې ځینې واکونه یې "نه لمس کېدونکي" تعریف کړل.
نېژني نوګورود
د کليزې د چمتو کولو پروګرام د چمتو کولو کلیدي اړخونه په ګوته شوي: د زیربنا پروګرام - "ښار 800" د ټولنې برنامه - "ټیم 800" "800 داوطلب" "ملټي میډیا 800" ټولنیز پروګرام - "800 ښه تمرینونه" د پېښو پروګرام
ښار 800
زیربنایي پروګرامونه د ښاري چاپیریال له مینځه وړلو او د ښاریانو لپاره د نوي تمرکز په توګه کار کوي. برنامه درې اړخونه لري: #نښه800، #بياجوړونه800 او #چاپېريال800.
#نښه800:
د ښار نښې به بیا ورغول شي، نوې مانا به ورکړل شي. د ښار د نښو په لېست کې اوه ځایونه شامل دي: نېزني نوګورود کرملین د "سویټزرلینډ" پارک د اوکا او وولګا (ستریلکا) په سنګم کې ګودام. پخوانۍ فابریکه "مایاک" د چکلوف پاینیر ودانۍ د چکلوف زینه نوی ځای "ښوونځی 800"
#چاپېريال800
دا 33 ځایونه دي او د سوروموو په سیمه کې د نوي فلای اوور جوړول دي.
ټیم 800
د ټیم 800 برنامه د نېزني نووګورډ ټولو اوسېدونکو ته فرصت ورکوي چې د ښار پراختیا لپاره خپل نظرونه یا پلانونه پلي کړي. د می 2019 راهیسې، اتباعو د نېزني 800 سایټ ته له 350 څخه ډېر وړاندیزونه سپارلي دي. 40 سکیمونه د متخصصینو لخوا ملاتړ کیږي او د 1 څخه تر 14 لک روبلو پورې مرستې ترلاسه کولی شي. 800 ښه عملونه
پروژه 800 ښه عملونه
د متقابلو مرستو او ښه ګاونډیتوب کلتور رامینځته کوي ، د نزني نوګورډ خلک د بسپنې او رضاکارۍ له لارې متحد کوي. په برنامه کې د کراوډ فنډ کولو پلیټ فارم ، د غیر انتفاعي او اتباعو لپاره د انلاین آنلاین ښوونځي روزنه شامله ده.
800 رضاکاران
له 800 څخه ډېر رضاکاران به د لویو پروګرامونو او پروژو په تنظیمولو کې برخه واخلي. هر څوک کولی شي په 16 کلنۍ کې رضاکارانه ، پرته له دې چې تابعیت ولري. د کلیزې څخه یو کال دمخه، 547 خلکو د نېژني 800 سایټ کې د رضاکارۍ لپاره غوښتنلیک ورکړ.
د پېښو پروګرام
د ښار د کلیزې لومړۍ ډله ایزه پېښه د "ګورکي کلاسیک نېزني 800" د 2019 په می کې ترسره شوه، د بیلابیلو هېوادونو څخه د سل څخه زیاتو کلاسیک موټرو او 250 ګډون کونکو سره. د پېښو پروګرام د خلکو د ژوند په مختلفو برخو اغیزه کوي. کلتور او هنرونه (د تعلیمي موسیقۍ فیستیوال "اوپس 52"، "لیټ هاوس جاز او یارډ"، د سړک سینما فستیوال)؛ سپورتونه (د موټو فستیوال "موټو کورنۍ ورځې"، د اروپا د سکیټ بورډینګ اتلولي، د یورو 2020 اتلولۍ د روسیې - قبرس کوالیفاینګ لوبه، ایروناټیکل فستیوال) چاپیریال (فستیوال "بوتانیکا")؛ ښوونیز او مسلکي پروګرامونه (لیکچر "انټروال ډیالوګ"، مرحله "NHP: بدلون"، د سینما او ویډیو تولید پراختیا په اړه ستراتیژیک غونډه). د نزني نووګورود د 800 کلیزې موضوع هم په نړیوالو غونډو کې اوریدل کیږي. د Nizhny Novgorod د 800 کلیزې په لمانځغونډه کې ولادیمیر پوتین د "روسیې د سپورت ځواک" شرکت کې انځور کړ. دا هغه وخت و چې د نزني نووګورډ سیمې والي ګلیب نیکیتین ولسمشر ته د سټریلکا د بیا پورته کولو مفکوره معرفي کړه ، د ښار مشهور نښه. د جشن اصلي موضوع به د اګست په نیمایي کې د نزني نووګورډ په لوبغالي کې په زړه پورې نندارتون وي. نور: په 2021 کې به د روسیې بانک یادګاري سکې د کلیزې په ویاړ صادر شي.
انځورونه
وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي ښارونه وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
وېجېندر سېنګ
وجیندر سېنګ یو مشهور هندي مسلکي باکسر دی. وجیندر سینګ د ۱۹۸۵ کال د اکتوبر په ۲۹ مه د هریانا په کلواس کلي (بهواني ولسوالۍ) کې زېږېدلی و. وجیندر سېنګ د کوچ جګدېش سېنګ تر لارښوونې لاندې د بواني باکسینګ کلب څخه د ماشوم په توګه سوک وهنه پیل کړه. وېشنيزه:1985 زېږېدنې
کیڼ اړخي سوسیالیستي انقلابیان
د کيڼ اړخو سوسیالیستي انقلابیانو ګوند (په روسۍ ژبې: Партия левых социалистов-революционеров-интернационалистов)  انقلابي سوسیالیستي سیاسي دریځ لرونکی ګوند و، چې د روسیې د انقلاب په لړ کې رامنځته شوی و.
په ۱۹۱۷ ز کال کې سوسیالیست انقلابي حزب د فبروري له انقلاب نه وروسته د روسیې د تاسیس شوي موقت حکومت د پلویانو او هغو کسانو تر منځ ووېشل شو، چې له بلشویکانو نه یې ملاتړ کاوه، او د موقت حکومت د راپرځېدو غوښتونکي او دغه راز کنګرې ته د واک سپارلو پلویان و. هغه شورویان چې د موقت دولت ملاتړ کولو ته یې دوام ورکړ، هغه د ښي اړخو انقلابي سوسیالیستانو په نامه مشهوره شوو. حال دا چې هغه کسان چې له بلشویکانو سره مل وو، هغوئ بیا د کیڼ اړخو انقلابي سوسیالیستانو په توګه وپېژندل شوو. د اکتوبر میاشتې له انقلاب وروسته کیڼ اړخو انقلابي سوسیالیستانو د ۱۹۱۷ ز کال له نومبر میاشتې نه تر د ۱۹۱۸ ز کال جولای میاشتې پورې له بلشویکانو سره یو ایتلافي دولت جوړ کړ؛ خو د برست – لیتوفسک تړون تر لاسلیکولو وروسته یې په دولت کې استعفا ورکړه.
د کیڼ اړخو انقلابي سوسیالیستانو SRs مرکزي کمیټې بلاخره د ویلیام فون میرباخ د ترور یا وژلو امر صادر کړ ترڅو چې بیاځلې روسیه لومړۍ نړیوالې جګړې ته دننه کړي او تر لږ ځنډ وروسته یې د بلشویکانو پر وړاندې ډېر سخت پاڅون ترسره کړ. د کین اړخو انقلابي سوسیالیستانو د ګوند ډېری غړي ډېر ژر په چټکۍ سره ونیول شوو، که څه هم د پاڅون ډېری مخالفین په دوامداره توګه بېرته خوشې شوو او د دې اجازره ورکړل شوه، ترڅو په بېلابېلو شوراګانو او بوروکراسیو کې خپل موقف وساتي؛ خو په هر حال هغوی د خپل ګوند د بیا تنظیمولو او جوړولو وړتیا نه درلوده، چې له همدې امله په تدریجي توګه په بېلابېلو بلشویک پلوه ګوندونو ووېشل شوو او بلاخره ټول یې تر ۱۹۲۱ ز کاله پورې د روسیې له کمونیستي ګوند «بلشویکانو» سره یوځای یا ګډ شوو.
د هغو رایه ورکوونکو د فهرست د مودې تېرېدنې سره چې د کیڼ اړخو او ښي اړخو سوسیالیستي انقلابیانو تر منځ یې واټن یا جلاوالی په رسمیت نه پېژانده، په عمومي توګه کیڼ اړخو سوسیالیستي انقلابیانو د روسیې د مؤسسینو په مجلس کې ډېر کم استازي درلودل. د بزګرانو د شوراګانو ټاکنې چې د کنګرې یا مجلس له منحل کېدو نه څو اونۍ وروسته دایرې شوې، دا یې په ډاګه کړه، چې ښي اړخي او کیڼ اړخي انقلابي سوسیالیستان تقریباً دواړه د بزګرانو په منځ کې له مساوي اندازې ملاتړ نه برخمن وو.
مخینه
د انقلابي سوسیالیست ګوند کیڼ اړخې ډلې د فبروري له انقلاب نه وروسته خپل جوړښت پیل کړ او د ګوند تر ټولو رادیکالي یا افراطي عناصر یې ډلبندي کړل. کورنیو یا داخلي ډلو د ۱۹۱۷ ز کال د می میاشتې په نیمایي کې د شوروي په لومړنۍ ټولشموله او سراسري مجلس کې بېلابېل استازي، کاریګران او پوځیان یې بلشویکانو ته د نږدې موقعیت له مخې څرګند شوو، په داسې حال کې چې د ګوند لویه برخه یې له منشویکانو سره یوځای او همغږي وو. کیڼ اړخي سوسیالیستي انقلابیان په ځانګړې توګه د شوروي په پتروګراد کې ډېر قوي او پیاوړي و، هغه ځای کې چې هغوی د لومړۍ نړیوالې جګړې له دوام سره مخالف و، چې د اپرېل میاشتې له نیمایي راهیسې د ګوند د مرکزي برخې په وسیله یې دفاع کېده. دغه راز هغوی د کازان، کورنشتات، هلسینکي او خارکیف په شمالي سیمو کې هم قوي او ځواکمن وو.
وروسته بیا هغوئ د روسیې دننه کلیوالو سیمو کې په اصلي بهیر بدل شوو، یعنې هغو سیمو کې چې هلته سوسیالیستي انقلابیان د خلکو له مینې او تود هرکلي نه برخمن وو. په می میاشت کې د ګوند په درېیمې کنګرې یا مجلس کې هغوی یو مهم او ستر فرکسیون یا په ګوند کې دننه یوه ډله وه، که څه هم د مني تر ناورین او د اکتوبر میاشتې تر انقلاب پورې، چې د هغو ملاتړ تر ټول هېواده ورسېده هغه مهال یې دا فرکسیون پاتې نه و. د ۱۹۱۷ ز کال په دوبي موسم کې هم د هېواد دننه او هم په جبهې کې د ټولو کمیټو په ډله کې د سرتېرو کمیټې د ودې او پراختیا په حال کې وې.
د دې ډلې مشري د یو شمېر ځوانو رهبرانو په غاړه وه، لکه بوریس کامکوف (له جلا وطنۍ)، ماریا اسپیریدو (له سایبريا) یا د (پروش پروشیان) چې خلکو تر منځ راپاروونکي فعالیتونه وو. د دې پرخلاف د سوسیالیست انقلابي رهبرۍ یو ډول تجربه لرونکې او محافظه کاره استازولۍ لرلې، چې ګوند یې له لیبرالانو سره د اتحاد او یووالي په لور هدایت کړ. دا هرڅه د دې لامل شو، چې ګوند دولتي قدرت له نورو سره شریک کړي؛ خو په ورته وخت کې د خلکو تر منځ د دې ګوند ملاتړ او پلوي یې له ګواښ او خطر سره مخ کړ. د کال په تېرېدو سره د سوسیالیستي انقلابیانو رهبرۍ د خپلو پیروانو له احساساتو او دغه راز له خپل اصل یعنې کیڼ اړخي بهیر نه لا ډېر لرې شوو، د هغو سوسیالیستي انقلابي سازمانونو او کمیټو شمېر ډېر شو، چې د کیڼ اړخي دریځ پیروي یې کوله او دا بهیر په دوبي موسم کې لا پراخ او څرګند شو. په ټولیزه توګه ډېری کاریګران او پوځیان له کیڼ اړخي دریځ سره همغږي وو، روښانفکرانو د سوسیالیستي انقلابي ګوند لارې ته دوام ورکړ او دغه راز بزګران او کلیوالې برخې هم د هغو تر منځ ووېشل شوې. اجرائیوي کمیټې د ویکزل په نامه د ریل ګاډي تر ټولو لویه اتحادیه وه، چې د اګسټ میاشتې په ۲۳مه نېټه وټاکل شوه، چې ډېری کیڼ اړخي سوسیالیستي انقلابيان یې لرل. د اګست او نومبر میاشتو په بهیر کې د کنګرو په لړ کې سیمه ییزې، ملي او کلیوالې شوراګانې ترسره شوې، د ښي اړخه دریځ لرونکو سوسیالیستي انقلابیانو ګټور او اغېزمن وېش او د کیڼ اړخه دریځ لرونکو انقلابیانو ځواک و، چې تر ډېره یې د کیڼ اړخو د طرحو د تصویبولو اجازه ورکوله.
کیڼ اړخو خپل ځانونه د ګوند د برنامې یوازیني استازي معرفي کړل او د انقلاب سوسیالیستي ځانګړتیا یې بیان کړه او له بورژوازي او دغه راز په سمدستي توګه د ځمکو د ټولنیز کولو یعنې لومړی د ځمکې اړوند کمیټو او بیا خپله بزګرانو سره د همکارۍ د ختمولو غوښتونکي شوو. همدارنګه هغوی د جګړې له دوام سره، ان که له مرکزي ځواکونو سره د جلا او ځانګړې سولې لاسلیکول هم و مخالف وو. هغوی په صنعتي سیاست کې د بېلابېلو حقونو د ورکړې (د اتحادیو رامنځته کول، یوازې د ژوندي پاتې کېدو لپاره اجوره یا مزد، د ورځې اته ساعت کار) او دغه راز د کارخونو د کاریګرانو د کنټرول نه ملاتړ کاوه او د کارخونو په بېلابېلو کمیټو کې یې مهم رول لوباوه. د ګوند انټرنشنلستانو غوښتل ترڅو چې دا انقلاب نورو هېوادونو ته هم وغځوي. همدارنګه هغوی شوروي ته د دولتي قدرت له لېږد نه هم ملاتړ وکړ، ځکه چې دې باور ته رسيدلي وو، چې موقت دولت هغه اصلاحات چې دوئ لازمي ګڼل، نه عملي کوي.
د کورنیلوف له ناکامې کودتا نه وروسته کیڼ اړخي بهیر په پلازمینه کې د سوسیالیستي انقلابي سازمان کنټرول په خپل واک کې ونیو، چې په دودیزه توګه د نورو سیمو په پرتله ډېره رادیکالي یا افراطي برخه وه. د سوسیالیستي انقلابونو SR په برخه کې یې ودې او پراختیا هغوی ته دا امید ورکړ، چې پلازمینه به د هغوی د کنټرول لاندې راشي او په دې توګه یې د وېش مسئله وځنډوله.
د ۱۹۱۷ ز کال په اکتوبر میاشت کې کیڼ اړخو سوسیالیستي انقلابیانو د پټروګراد له نوې انقلابي کمیټې سره یوځای شوو، چې د انقلاب د پیاوړي او ګړندي کولو او دغه راز د بلشویکانو د اقداماتو د متعادله کوله په موخه جوړه شوې کمېټه وه. د پاول لازیمیر په نامه د دې کمیټې یو غړی چې د کورنیلوف پر خلاف یې د اقداماتو په ترسره کولو کې رغنده رول درلود او دغه راز د شوروي د پیټروګراد نظامي برخې مشري يې هم په غاړې درلوده، هغه په رسمي توګه د دې کمېټې ریاست یا مشري کوله. د کین اړخ ډېری سوسیالیستي انقلابیانو د بلشویکانو او نورو فعالانو سربېره له هر ډول ځانګړې وابستګۍ یا یوځای والي پرته د دې کمیټې په فعالیتونو کې ګډون درلود، چې د بلشویکانو د اقداماتو پر وړاندې د اعتراض له امله څو ځلې ترې ووتل. د اصلي مشرانو او رهبرانو د مخالفت سربېره ډېری کیڼ اړخي سوسیالیستي انقلابیانو SRs بلاخره د بې اعتباره موقت حکومت پر وړاندې موجوده اقداماتو په برخه کې د کاریګرانو او سرتېرو استازو د شوراګانو دویمې ټولشمولې کنګرې کې ګډون وکړ، چې په دې کنګرې یا مجلس کې شوراګانو ته د دولتي ځواک د لېږد غوښتونکي وو. د لوکامنف او ګریګوری زینووف په مشرۍ د بلشویک منځلاري بهیر د کین اړخو سوسیالیستي انقلابیانو SRs په همکارۍ ډېر حساب کاوه، ځکه چې په اساسي قانون کې یې لویه او اکثریت برخه جوړوله.
پایداره کرنه
پایداره کرنه یا پرمالکچر د ځمکې د مدیریت او د مېشت‌ځای د ډیزاین یا طراحۍ یوه تګلاره ده چې په ودانو یا بسیا طبیعي ایکوسیستمونو کې لیدل شوي ترتیبات عملي کوي. په دې کې د ډیزاین یو لړ هغه اصول شاملېږي چې د ټول سیستم د تفکر په مرسته ترلاسه شوي دي. دغه اصول په بیاتولیدي کرنه، ښاري پلان جوړونه او د ټولنې په پایښت کې کاروي یا عملي کوي. پایداره کرنه په لومړیو کې له «دایمي کرنې» څخه اخیستل شوې وه، خو وروسته د «دایمي فرهنګ» په معنا وکارول شوه او ټولنیز اړخونه یې را ونغښتل. دغه اصطلاح په ۱۹۷۸ کال کې «مولیسون» او «ډېوېډ هولمګرن» مطرح کړه او دا مفهوم یې په کرنه کې د څه ناڅه دودیزو او طبیعي کړنلارو پر ځای په مدرنو صنعتي مېتودونو سره فورمول‌بندي کړ.
پایداره کرنه ګڼې څانګې لري چې ایکولوژيک ډیزاین، ایکولوژيکي انجنیري، بیاتولیدي ډیزاین، چاپېریالي ډیزاین او ودانیزې چارې یې د بېلګې په توګه یادولی شو. همدا راز د اوبو د سرچینو مدیریت، پایداره معماري او بیاتولیدي او ځان‌ساتي مېشت‌ځایونه او له طبیعي ایکوسیستمونو څخه د کرنې ماډل شوي سیستمونه هم په کې شاملېږي.
پایداره کرنه د ټول سیستم د تفکر پر بنسټ ولاړې ډیزایني پروسې کاروي او په جریان کې ټول هغه موجود توکي او انرژي په پام کې نیسي چې پر وړاندیزي بدلونونو اغېز کوي یا یې تر اغېز لاندې راځي. له عملي پلوه په دې معنا ده چې د بېلګې په توګه د ځمکنیو اوبو د جریان تر اصلاح وړاندې سرچینې ته نږدې او له سرچینې لرې ټولې اغېزې په پام کې ونیول شي. یا کله چې د نباتاتو د ګڼې ګوڼې په څېر ستونزه یادوو، پر دې فکر کوو چې له منځه وړل یا بدلول یې پر خاوره او حیواني ژوند څه ډول اغېز کوي او دغه متقابل ځواکونه د وخت او ځای له مخې څه ډول تکامل کوي.
کرنیز ځنګلونه
په ځنګلي بڼوالۍ یا غذايي ځنګلونو کې داسې سیستمونه شاملېږي چې د طبیعي ځنګلونو په تقلید جوړ شوي دي. ځنګلي بڼونه د پایدارې کرنې د نورو ډیزاینونو په څېر داسې پروسې لري چې ډیزاینران یا طراحان یې په طبیعي ایکوسیستمونو کې ارزښتناکې بولي.
د لرګیو خښول
هیوجیکلچر په ځمکه کې د لرګیو خښولو ته ویل کېږي او موخه یې دا ده چې په خاوره کې د اوبو د پاتې کېدو یا خوندي کېدو کچه لوړه کړي. د لرګي سوری سوری یا داسې جوړښت چې اوبه ترې تېرېدای شي، تر ځمکه لاندې د تجزیه کېدو پر مهال د سفنج په ډول عمل کوي. د باراني موسم په جریان کې دغه خښ شوي لرګي کافي اندازه اوبه جذبوي تر څو د وچ موسم په جریان کې د محصولاتو د ساتنې لپاره کار ورکړي. دغه تخنیک یوه دودیزه طریقه ده چې د څو پېړیو په لړ کې په اروپا کې رامنځته شوی او په دې وروستیو کې د پایدارې کرنې پالونکو منلی یا تایید کړی دی. دغه تخنیک د ځمکې پر مخ د غونډیو د جوړولو او همدا راز د باغونو د لوړو تختونو یا کیاریو له لارې اجرا کولی شو. په لوړو تختونو یا کیاریو کې دغه عمل یا طریقه د لرګي په تجزیه کې د موجودو طبیعي مغذي موادو له څرخې او د عضوي اوبو د ساتنې له لوړ ظرفیت څخه تقلید کوي، د دې تر څنګ د ځمکې جوړښت او د ځمک‌لاندې اوبو له خواصو سره هم مرسته کوي. دغه کار د تخت په بېخ کې د لرګینو موادو تر اېښودو وروسته او پر سر یې د عضوي خاورې او کمپوزېټ تر راټولېدو وړاندې کېږي. هغه څېړنه چې د لوړو تختو د غونډیو د اوبو د ساتنې ظرفیت یې له هغو تختو سره پرتله کاوه چې غونډۍ نه وې په کې ښکېلې، ویې ښوده چې د غونډیو لرونکې تختې د اوبو کمې خړوبونې ته اړتیا لري، هم یې ساتنه یا حفاظت کم دی او هم د اوږد مهال لپاره کارندې دي.
اهلي حیوانات
اهلي حیوانات تر ډېره د ساحو په ډیزاین کې را ښکېلېږي. حیوانات د هر پایدار ایکوسیستم حیاتي برخه ده. څېړنې ښيي چې د حیواناتو له مرستې پرته ایکولوژيکي یووالی کمېږي یا له منځه ځي. هغه فعالیتونه چې په سیستم کې ونډه لري، د مغذي موادو د څرخې لپاره د وښو لټون، د لوېدلیو مېوو پاکول، د هرزه بوټو یا وښو ساتنه، د تخم خپرول او د افتونو ساتنه ده. مغذي مواد د حیواناتو له خوا دوران یا څرخې ته لوېږي او د هضم له لږ وړ حالت څخه پر غلیظه سره یا کود بدلېږي.
د غواوو، وزو، چرګانو، قازانو، سویو او چینجیو یا حشراتو په ګډون ګڼ حیوانات کولای شي په دغه عمل کې ونډه ولري. د بېلګې په توګه داسې چرګوړي شته چې د خاورې د ګرولو لپاره کارېدای شي، په دې توګه سطحي خاوره ماتېږي او مدفوع مواد د کود یا سرې په توګه کارېدای شي. د وخت‌بندۍ او عادتونو په څېر فکتورونه یا عوامل ډېر مهم دي. د بېلګې په توګه حیوانات د نباتاتو په نبست ډېرې ورځنۍ پاملرنې ته اړتیا لري.
سمندري سیستمونه
پایداره کرنه یا پرماکلچر په کرنه کې ریښې لري، خو همدغه اصول په ځانګړي ډول بنسټیز اخلاق یې په سمندري کرنه په ځانګړي ډول د اوبړیو په پالنه کې هم کارول کېدای شي. بېلګه یې سمندري کرنه یا سمندري پرماکلچر دی چې په هغه کې د سمندر د سړو او ژورو اوبو مصنوعي راپورته کېدنه القا کېږي. کله چې د اوبو له دغسې راپورته کېدنې سره د نښلون بستر برابرېږي او سپوروفیټ سمندري نباتات موجود وي، په دې ډول د سمندري نباتاتو یو ځنګلي ایکوسیستم رامنځته کېدای شي (سمندري نباتات په دغسې چاپېریال کې د موجودو محلولو مغذي موادو وچې تودوخې ته اړتیا لري). کوچنۍ اوبړۍ هم تکثیر کوي. د سمندري ځنګلونو مېشت‌ځایونه د کبانو ډېرو نوعو ته هم ګټور دي او سمندري نباتات د خوړو، د حیواناتو د غذا، درملو او نورو سوداګریزو محصولاتو لپاره هم یوه نوې کېدونکې سرچینه ده. د دې تر څنګ د کاربن د تثبیت لپاره هم یوه ځواکمنه وسیله ده.
پيرم
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
پيرم (په روسي ژبه : Пермь؛ کومي: Перым) د روسیې د پيرم کرائی ښار او اداري مرکز دی. د 2010 سرشمیرنې له مخې پيرم 991,162 تنه نفوس لري. پيرم د 2010 د سرشمېرنې له مخې په روسیه کې دیارلسم ډېر نفوس لرونکی ښار و.
سرچينې
وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روس وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي ښارونه وېشنيزه:د وولګا فدرالي ولسوالۍ وېشنيزه:د وولګا فدرالي ولسوالۍ ښارونه وېشنيزه:د وولګا فدرالي ولسوالۍ استوګنيزې سيمې
پېنزا
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
پېنزا د روسیې یو ښار دی چې د سلګونو زرو اوسېدونکو لري او د وولګا فدرالي ولسوالۍ په پېنزا ولايت کې موقعيت لري او د همدې ولايت اداري مرکز هم دی.
دوه ګوني ښارونه
د پینزا دوه ګوني ښارونه بیکیسسبا ، رامات ګان او اومسک دي.
سرچينې
وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روس وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان
لرګی
لرګی يو اوبه زبېښونکی او رېښکۍ لرونکی جوړښتي نسج دی چې د ونو او نورو لرګي لرونکو بوټو په ډډونو او رېښو کې موندل کېږي. دا يوه عضوي ماده ده – د حجروي رېښو يو طبيعي مرکب دی چې جاذبه يې پياوړې ده، د «لګنن» په قالب کې ځای پر ځای شوی وي او د کېکاږل کېدو په وړاندې مقاومت کوي. لرګی کله کله د ونو په ډډونو کې يواځې د دويمې درجې Xylem په توګه تشريح کېدای شي، يا يې زيات پراخه تعريف کېدای شي چې  همدا ډول نسج په کوم بل ځای کې شامل کړای شي، لکه د ونو او بوټو په رېښو کې. په ژونديو ونو کې دا مرستندويه دنده تر سره کوي، د کوم په پايله کې چې د لرګي بوټي د غټېدو يا خپله د ودرېدو وړتيا پيدا کوي. دا همدا راز د پاڼو، نورو غټېدونکو نسجونو او رېښو په منځ کې اوبه او غذايي اجزا رسوي. لرګی همدا راز د بوټو نورو هغو توکو ته هم ويل کېږي چې له دې سره پرتله کېدونکي خصوصيات لري او د هغو موادو سره چې له لرګي څخه جوړ شوي وي، يا د لرګيو تختې يا پلې ولري.
لرګی له زرګونو کلونو راهيسې د سون توکو په توګه، د ودانيزو موادو په توګه، د وسايلو او وسلو د جوړولو لپاره، د کور وسايلو او کاغذ جوړولو لپاره کارېږي. په وروستيو کې، لرګی د تصفيه شويو «سيلولوز» او د هغې څخه د پيدا کېدونکو، لکه سيلوفين او سيلولوز اسيټيټ د جوړولو لپاره د خامو موادو په توګه راڅرګند شوی دی.
تر ۲۰۰۵ز کال پورې، په ټوله نړۍ کې د ځنګلونو زياته شوې زېرمه نږدې ۴۳۴ ميليارده مکعب متره وه چې له دې جملې څخه ۴۷٪ يې سوداګريزه برخه وه. د يو زيات، کاربن –طبيعي نوې کېدونکې سرچينې په توګه، د لرګي توکي د نوې کېدونکې انرژۍ د سرچينې په توګه د زياتې لېوالتيا وړ ګرځېدلي دي. په ۱۹۹۱ز کال کې، نږدې ۳.۵ ميليارده مکعب ميتره لرګی پرې شوی و. زيات استعمال يې د کور وسايلو او ودانيو د جوړېدو لپاره شوی و.
تاریخ
د کاناډا په «نيو برنسوک» ايالت کې د ۲۰۱۱ز کال يوې موندنې پر مهال تر ټولو لرغوني بوټې تر لاسه شوي وو چې نږدې ۳۹۵ څخه تر ۴۰۰ ميليونه کاله پخواني کرل شوي لرګي وو.
خلکو لرګي له زرګونو کلونو راهيسې د ډول ډول موخو لپاره کارولي دي، په دې کې د سون توکو په توګه، يا د کورونو، وسايلو، وسلو، کور وسايلو، کڅوړه کولو، هنري کارونو، او کاغذ د جوړولو د موادو په توګه موخې شاملې دي. د لرګي په کارولو سره پېژندل شوې ودانۍ لس زره کاله پخوانۍ دي. د اروپايي نوي ډبرين عصر د لوړو ودانيو په څېر ودانۍ له لرګي څخه جوړې شوې دي.
په ودانيو کې د فولادو او ژړو (برونز) په زياتولو سره د لرګي اوسني استعمال کې زياتوالی راغلی دی.
د ونو د کړيو په پراختيا او «ازوتوپي» زياتوالي کې کال په کال بدلون د هغه مهال د خپاره اقليم ښودنه کوي، کوم وخت کې چې ونې پرې شوې وې.
د ودې کړۍ
په دقيقه معنا سره لرګی له ونو څخه تر لاسه کېږي، کوم چې د شته لرګي او داخلي پوټکي تر منځ، د نوي لرګي د قشر له جوړېدو سره په قطر کې زياتوالی کوي، کوم چې  ټول ډډ، ژوندۍ څانګې او رېښې په ځان کې رانغاړي. دا جریان د دويمې درجې ودې په نوم پېژندل کېږي؛ دا په عروقي کيمبيم کې د حجرې د وېش پايله ده، دا یو جانبي «ميرسټيم» او وروسته د نویو حجرو پراختيا ده. له دې وروسته دا حجرې د ډبلو دويمې درجې حجرې ديوالونه جوړوي، کومې چې په بنسټيز ډول د سيلولوز، هيمي سيلولوز او لګنن لرونکي وي.
چېرته چې د څلورو موسمونو تر منځ توپير جلا جلا موجود وي، د بېلګې په ډول نيوزيلينډ، نو وده يواځې په کلني يا موسمي نمونه کې منځ ته راځي او په دې ډول د ودې کړۍ منځ ته راځي؛ دا عموماً د لرګي (د ونې د څانګې پای) په پای کې تر ټولو ډېر په څرګند ډول ليدل کېدای شي، خو همدا راز په نورو سطحو هم د ليدلو وړ وي. که د موسمونو تر منځ توپير په کلني ډول منځ ته راځي (لکه د سينګاپور په څېر په استوايي سيمو کې چې کوم حالت دی)، د ودې دې کړيو ته کلنۍ کړۍ ويل کېږي. چېرته چې ډېر کم موسمي توپير موجود وي، نو شونې ده چې هلته د ودې کړۍ څرګندې نه وي يا له لويه سره شتون ونه لري. که په يوه ځانګړې سيمه کې د ونې پوټکی لرې کړای شوی وي، نو شونې ده چې دا کړۍ خرابې شي، ځکه چې دا بوټې کولای شي د زخمي کېدو (د ونې ټپي کېدل) دا برخه لا زياته کړي.
که د ودې د کړيو تر منځ توپير موجود وي، نو بيا د ونې مرکز ته نږدې د ودې د کړۍ يوه برخه او د وده کونکي موسم په پيل کې کله چې وده چټکه وي، عموماً د پراخو عناصرو لرونکې وي. عموماً دا برخه د کړۍ د بهرنۍ برخې سره نږدې د راڼه رنګ لرونکې وې او دا د ابتدايي لرګي يا د پسرلي لرګي په نوم پېژندل کېږي. په دې موسم کې وروسته جوړېدونکې بهرنۍ برخه د وروستي لرګي يا دوبي د لرګي په نوم پېژندل کېږي. په هر حال، د لرګي ډول ته په کتنې سره د لرګيو په منځ کې ډېر توپير شته. که یوه ونه د خپل ژوند په اوږدو کې په پرانيستې ډول وده کوي او د خاورې او ځای په شرايطو کې هېڅ بدلون رانه شي، نو دا ونه په ځوانۍ کې تر ټولو چټکه وده کوي او سوکه سوکه له منځه ځي. د ودې کلنۍ کړۍ د څو کلونو پورې ډېره پراخه وي، خو وروسته کرار کرار تنګيږي. له دې امله چې هره راتلونکې کړۍ له مخکې څخه د جوړ شوي لرګي څخه دباندې اېښودل کېږي، نو له دې وروسته وضعيت په دې ډول دی چې تر هغه وخته يوه ونه له مادي اړخه د لرګي په توليد کې کال په کال زياتوالی نه راولي، نو د ډډ په نري کېدو سره کړۍ هم خامخا نرۍ ګرځي. څومره چې یوه ونه تر خپل پوخوالي پورې رسېږي، د هغې تاج (لوړه څوکه) ډېره پرانيستې ګرځي او د لرګي کلنی توليد کمېږي، په همدې ډول د ودې د کړيو ډبلوالی لا پسې کمېږي. په ځنګل کې د کرل شويو ونو په حالت کې، د رڼا او تغذيې لپاره په هلو ځلو کې د ونو په سيالۍ پورې دومره تړاو لري چې د چټکې او کراره ودې په پړاونو کې تبادله منځ ته راتلای شي. يو شمېر ونې، لکه د سويلي سیمو بلوط، د سلګونو کلونو پورې د کړۍ هماغه يو شان ډبلوالی ساتلای شي. په هر حال، په ټوليز ډول، څومره چې د ونې قطر زياتېږي، په همدې اندازه د کړيو ډبلوالی کمېږي.
غوټې
څومره چې ونه وده کوي، عموماً يې لاندې څانګې له منځه ځي او شونې ده چې د دې بېخونه ډېر ستر شي او وروسته د ډډ د لرګي له قشرونو سره نښلي، له کوم څخه چې يو ډول خرابوالی منځ ته راځي، کوم ته چې غوټه ويل کېږي. شونې ده چې له منځه تللې څانګې د ډډ له لرګي سره نه وي نښتې، د هغې له بېخ څخه پرته او کله چې ونه د تختو په ډول پرې شي نو بيا دا را ايستل کېدای شي. غوټې د لرګي په تخنيکي ځانګړتياوو اغېز غورځولای شي، عموماً يې د کشش سختوالی کموي، خو شونې ده چې د ليدلو د اغېز لپاره له هغې ګټه واخيستل شي. په اوږدوالي سره اره شويو تختو کې، يوه غوټه د لرګي نږدې دايروي «سختې» (عموماً توره) برخې په توګه راڅرګندېږي، د کوم په شا او خوا کې چې د پاتې لرګي دانه «بهېږي» (جلا کېږي او بيا سره يو ځای کېږي). د يوې غوټې په داخل کې، د لرګي لوری (د دانې لوری) د منظم لرګي د دانو د لوري په پرتله تر ۹۰ درجو  پورې مختلف وي.
اپرنا باجپايي
اپرنا باجپايي په انګريزي ژبه Aparnaa Bajpai (زېږېدنه: 4 سپتمبر 1990) د هندي فلمونو اداکاره او ماډل ده چې په تاميل، هندي او ملیالم ژبو فلمونو کې راڅرګندېږي. هغه د 2010 فلم ایسان کې د هغې رول له کبله خورا مشهوره ده چې د سسي کمار له خوا لارښود شوی.
لومړنی ژوند
اپرنا باجپايي د ۱۹۹۰ کال د سپتمبر په ۴ مه د رمیش او سوشما باجپايي په کور کې زېږېدلې ده ، هغه عاشور او ارپت په نومونو دوه وروڼه هم لري.
د ټایلند سیاست
د ۲۰۱۴ کال د مې تر ۲۲مې پورې د ټایلند سیاست د مشروطه سلطنت په چوکاټ کې تنظیمېده، چې په هغه صدراعظم د حکومت او یو میراثي پاچا د دولت مشر دی. قضاییه قوه له اجرائیې او مقننې قواوو څخه خپلواکه ده.
اپرنا باجپايي
سرچينې
وېشنيزه:1990 زېږېدنې وېشنيزه:1986 زېږېدنې وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:هندي فلمونه
د ټایلند سیاست
د ۲۰۱۴ز کال د مې میاشت له کودتا وروسته، د ۲۰۰۷ز کال اساسي قانون ملغا شو، «د سولې او نظم ملي شورا» تر نامه لاندې یوه سازمان واک په لاس کې ونیوه. د دغه سازمان مشر د ملي شورا غونډه لغوه کړه او د مقننه قوې مسوولیت یې واخېست. د پوځي حکومت پر بنسټ، چې د پاچاهۍ په ګوټ ګوټ کې واک لري، پوځي محکمو ته دنده وسپارل شوه ترڅو د ځینو هغو برخو مسوولیتونه په غاړه واخلي چې د ملکي (غیرپوځي) محکمو تر اثر لاندې دي. سره له‌دې، قضایي نظام، د اساسي قانون محکمې په شمول، ان له اساسي قانون پرته پرځای پاتې شو. د سولې او نظم ملي شورا، د ۲۰۱۹ز کال د جولای پر ۱۶مه د نوې کابینې د تحلیف له مراسمو وروسته، په رسمي ډول منحل شوه.
د ټایلند سلطنتي نظامونه او د سیام وروستۍ پاچاهي د پاچاهانو تر مطلقې ولکې لاندې وو. په ۱۹۳۲ز کې، له «دېموکراتیک انقلاب» وروسته، د لوېدیځ له عقایدو اغېزمنو بیوروکراتانو او دودیزپال پوځ په مشرۍ، په هېواد کې په رسمي ډول مشروطه شاهي واکمنه شوه چې په هغو کې صدراعظم د حکومت مشر ګڼل کېږي. لومړنی اساسي قانون ترتیب او صادر شو. سیاست د پخوانیو او نویو اشرافیانو، بیوروکراتانو او جنرالانو د مبارزې او سیالې په ډګر واوښت. وخت ناوخته کودتا کېدله، چې تر ډېره د هېواد واکمني د بل پوځي حکومت لاس ته لوېده. ټایلند تر اوسمهاله منشورونه او اساسي قوانین تجربه کړي دي، چې د خورا لوړې سیاسي بې‌ثباتۍ نښه ده. د کودتاوو له بریالي کېدو وروسته، پوځي رژیمونو شته اساسي قانون به ملغا او په ځای به یې موقتي منشورونه اعلانول. د سیاستوالو، بیوروکراتانو، بارسوخه چارواکو د شرکتونو مشرانو او د پوځ افسرانو ترمنځ مذاکراتو، د موقت سیاسي ثبات په بیاراګرځولو کې د محرکه قوې رول لوبولی دی.
حکومت
ټایلند د مشروطه شاهي نظام لرونکو هېوادونو په کتار کې راځي؛ د اساسي قانون له‌مخې، پاچا له لږ مستقیم واک څخه برخمن دی او د ۲۰۱۷ز کال د اساسي قانون له مخې ملي شورا، د وزیرانو شورا او محکمو په همغږۍ سره واکمني کوي. پاچا، د دولت مشر په توګه، د ملي یووالي او هویت نښه ده.
صدراعظم د حکومت مشر دی او د ملي شورا دواړو غونډو له‌خوا ټاکل کېږي. د اساسي قانون ۱۵۱مې مادې له‌مخې، د ولسي جرګې غړي، چې لږ تر لږه د ټولو غړو یو پر پنځمه برخه جوړه کړي، حق لري ترڅو په ګډه یو وزیر یا د وزیرانو شورا ته د نه‌اعتماد رایه ورکړي.
د ټایلند ملي شورا، د دولت دوه‌جرګه‌ییز مقننه قوې د څانګې په توګه، له ولسي جرګې او مشرانو جرګې څخه رامنځ‌ته شوې ده. ولسي جرګه د ملي شورا ټیټ‌پوړې جرګه ده او ۵۰۰ استازي لري چې د هرو څلورو کلونو لپاره ټاکل کېږي؛ ۳۵۰ غړي له یوې انتخابي حوزې او ۱۵۰ غړي د ګوندونو له منځه ټاکل کېږي. د مشرانو جرګې د غړو شمېر ۲۵۰ ته رسېږي، چې د پنځه کلنې دورې لپاره ټاکل کېږي. د ۲۰۱۷ز کال د اساسي قانون ۱۰۷مې مادې له‌مخې، د مشرانو جرګې استازي له مسلکي او ټولنیزو ډلو له منځه ټاکل کېږي، چې د ټولنې په بېلابېلو قشرونو کې پوهه، تخصص او تجربه ولري.
اپرنا سين
اپرنا سين په بنګالي ژبه অপর্ণা সেন Ôporna Shen یوه هندي فلمي اداکاره ده.
چې 25 اکتوبر 1945 کال د هند په کلکته کې زېږېدلې ده.
د سپانیا سیاست
د سپانیا سیاست، د ۱۹۷۸ز کال د اساسي قانون له‌لارې رامنځ‌ته شوي کاري چوکاټ له‌لارې تنظیمېږي. سپانیا د یوه ټولنیز او دېموکراتیک خپلواک هېواد په توګه تاسیس شوی دی، چې په هغه کې ملي حاکمیت خلکو ته ورکړل شوی او د دولت واک له هغو څخه سرچینه اخلي.
کیټ میلټ
فیمینېسټي، د بشري حقونو، د اروایي درملنې ضد، د سولې او مدني حقونو خوځښتونه د میلټ یو له اصلي دلایلو څخه و. کتابونو یې د هغې له فعالیتونو څخه انګېزه اخیسته لکه د ښځو د حقونو او رواني ناروغیو د اصلاحاتو او همدارنګه د هغې د ژوندانه د خاطراتو څو کتابونو پر جنسیت، رواني روغتیا او اړیکو تمرکز درلود. د ۱۹۶۰ مې او ۱۹۷۰ مې لسیزې پر مهال میلټ په واسدا پوهنتون، برین مار کالج، برنارډ کالج او د کالیفورنیا په برکلي پوهنتون کې تدریس کاوه. د هغه په راتلونکو لیکلو اثارو کې په ډېری هېوادونو کې د دولت د تائید وړ د شکنجو اړوند د ظلم سیاست (The Politics of Cruelty) (۱۹۹۴ زکال) او د میلټ د مور (Mother Millett ) (۲۰۰۱ زکال) په نامه کتاب چې له خپلې مور سره یې د اړیکې اړوند لیکلی و؛ شاملېږي. نوموړې له ۲۰۱۱ زکال څخه تر ۲۰۱۳ زکال پورې د ادبیاتو په برخه کې د لامبدا د مخکښانو جایزه او د هنر په برخه کې د یوکو اونو د شجاعت جایزه ترلاسه کړه او سربېره پر دې یې د مېرمنو د ملي مشاهیرو تالار ته لار ومونده.
د سپانیا سیاست
د سپانیا د حکومت بڼه پارلماني سلطنت دی، یعنې یو ټولنیز نیابتي دېموکراتیک مشروطه سلطنت چې په هغه کې پاچا د دولت مشر دی، په داسې حال کې چې صدراعظم (چې رسمي لقب یې «د حکومت ولسمشر» دی) د د حکومت مشر ګڼل کېږي. اجرائیه قوه د حکومت له‌لارې پلي کېږي او د صدراعظم، د صدراعظم مرستیالانو او نورو وزیرانو له‌خوا، چې په ټولیزه توګه کابینه یا د وزیرانو شورا رامنځ‌ته کوي، تنظیمېږي. مقننه قوه Cortes Generales (سترې محکمې) په واک کې ده او هغه داسې دوه‌جرګه‌ییز پارلمان دی چې له ولسي جرګې او مشرانو جرګې (د استازو کانګرس او سناتورانو جرګې) څخه جوړ شوی دی. قضاییه قوه له اجرائیې او مقننې قواوو څخه مستقله ده او د پاچا له‌لورې د قضاتو او مُفتیانو له‌لورې پلي کېږي. د سپانیا ستره محکمه، د هېواد په کچه تر ټولو لوړ عدلي او قضایي اورګان دی، په ټولې سپانیا کې د صلاحیت خاوند دی او له اساسي قانون پرته، چې د اساسي قانون محکمې په نامه د یوې جلا محکمې صلاحیت دی، په ټولو چارو کې تر ټولو لوړ صلاحیت لري.
کیټ میلټ
میلټ په مینه سوتا کې وزېږېده او همالته را لویه شوه او وروسته یې د خپلې ځوانۍ ډېره موده په منهتن او د مېرمنو د هنرونو په کالونۍ کې چې د نیویارک په پوکیپسي کې جوړه شوې وه تېره کړه چې بیا په ۲۰۱۲ زکال کې د هنرونو په برخه کې د میلټ په مرکز واوښته. میلټ په ۱۹۷۰ زکال کې هغه مهال چې د جنسي سیاست اړوند کتاب یې خپور شو د یوې همجنسګرا په توګه راڅرګنده شوه. له دې سره د ۱۹۷۰ زکال په وروستیو کې دوه جنسه وښوول شوه. نوموړې له مجسمه جوړونکي فومیو یوشیمورا سره له ۱۹۶۵ زکال څخه تر ۱۹۸۵ زکال پورې واده وکړ او بیا یې له دې وروسته له سوفي کیر سره واده وکړ چې په ۲۰۱۷ زکال کې یې د مړینې تر مهاله همدې اړیکې شتون درلود.
لومړنی ژوند او زده کړې
کاترین مواری میلټ د ۱۹۳۴ زکال د سپټمبر په ۱۴ مه د جیمز البرټ او هلن (کورنی نوم یې فیلي و) په کورنۍ کې د مینه سوتا په سنټ پل سیمه کې وزېږېده. د میلټ په خبره هغه له خپل پلار څخه چې انجینر و وېرېدله ځکه چې هغه به وهله. پلار یې په الکولو معتاد و او کورنۍ یې هغه مهال پرېښوده چې میلټ ۱۴ کلنه وه همدا و چې د هغوی ژوند له بې وزلۍ سره مخ شو. مور یې ښوونکې وه او همدارنګه یې د بیمې په پلورلو لاس پورې کاوه. هغې د سالي او مالوري په نومونو دوه نورې خویندې هم لرلې. مالوري د هغې د اثر دریو ژوندنو (Three Lives) یو له موضوعاتو څخه وه. د ایرلنډي کاتولیک میراث په لرلو سره میلټ د خپل ماشومتوب پر مهال د سنټ پل په سیمه ئیزو ښوونځیو کې زده کړه وکړه.
میلټ په ۱۹۵۶ زکال کې د مینه سوتا له پوهنتون څخه په عالي درجه د انګلیسي ادبیاتو له څانګې د لیسانس سند ترلاسه کړ. نوموړې د کاپا الفا تېتا ښځینه بنسټ غړې وه. د هغې یوې بډایې خاله ورسره مرسته وکړه څو د اکسفورد په سنټ هېلډا کالج کې د انګلیسي ادبیاتو په برخه کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړي؛ همدا و چې په ۱۹۵۸ زکال کې د لومړۍ درجې په ویاړ له دغه کالج فارغه شوه. نوموړې لومړنۍ امریکايي ښځینه زده کړیاله وه چې له سنټ هیلډا کالج څخه یې لومړۍ درجه دیپلوم ترلاسه کړی و. دنږدې ۱۰ کلونو تدریس او هنر په برخه که له کار وروسته میلټ په ۱۹۶۸ زکال کې کولمبیا پوهنتون ته ولاړه څو د انګلیسي او تطبیقي ادبیاتو په برخه کې خپلې زده کړې بشپړې کړي؛ د زده کړو پر مهال نوموړې په بارنارد کې د انګلیسي ژبې تدریس هم کاوه.