cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نیولېبرالیزم
سرچينې
په‌دې مقاله کې د نيولېبرالیزم اصطلاح چې له اقتصادي فلسفې سره اړيکه نه لري تشرېح شوې ده، نيولېبرلیزم همدارنګه په ۱۹۷۰ لسیزه کې د عصري امريکايي لېبرالیزم  د مرکزي کيڼ لوري سیاسي غورځنګ د تشرېح کولو لپاره هم کارول شوی. د سیاسي مبصر ډېوېډ بروکس په وینا د نيولېبرال مخکښ سیاستوال اېل ګور او د متحده ايالاتو له ديموکرات ګوند څخه بېل کلېنټون وو. نيولېبراليان د نيوريپابلېګ او د واشېنګټن د مياشتنۍ مجلې په نوم د دوو مجلو پر محور سره متحد شول او تر ډېره يې د درېیمې لارې له پالیسیو څخه ملاتړ وکړ. د لېبرالیزم د دې نسخې پلار، ورځپاڼه ليکونکی چارلز پيترز و چې په ۱۹۸۳ کال کې يې د «نیولېبرالیزم یوه اعلامیه» خپره کړه.
جان مېلټن
جان مېلټن (۱۶۰۸ ډسمبر ۹مه – ۱۶۷۴ نومبر ۸مه) یو انګرېز شاعر او روڼ‌اندی و، چې د انګلستان همګټو دولتونو جمهوریت کې یې د د دولت تر شورا لاندې او وروسته د اولیور کروموېل تر مشرۍ لاندې د ملکي مامور په توګه دنده ترسره کړې. نوموړي د مذهبي بې‌ثباتۍ او سیاسي اړدوړ پر مهال لیکل کړي، او د خپل حماسي شعر "ورک جنت" (۱۶۶۷) اثر له کبله خورا مشهور دی. د "ورک جنت" اثر شعرونه په بې قافیې بڼه لیکل شوي او یو له خورا سترو ادبي اثارو ګڼل کېږي.
په انګلیسي، لاتیني او ایټالوي ژبو له لیکلو سره یې د خپل ژوند په اوږدو کې نړیوال شهرت ترلاسه کړ. د هغه مشهور آریوپاجیټیکا (۱۶۴۴) اثر، چې تر خپرېدو وړاندې سانسور په غندنه کې لیکل شوی، د تاریخ په اوږدو کې د بیان آزادۍ او د مطبوعاتو د آزادۍ یوه ترټولو اغېزناکه او احساساتي دفاع ده. د آزادۍ لپاره د هغه هیله او تمایل د نوموړي په سبک کې هم ریښې غځولې وې: هغه انګلیسي ژبې ته نوي کلمات داخل کړل (چې له لاتیني او لرغوني یونان څخه اخیستل شوي)، او لومړنی عصري لیکوال و، چې له تیاتر یا ژباړو څخه بهر یې هم بې قافیې شعرونه وکارول.
د ویلیم هیلي د ۱۷۹۶ کال ژوندلیک نوموړی "ترټولو ستر انګرېز لیکوال" بللی، او په ​​​​ټولیز ډول "په انګلیسي ژبه کې یو له مخکښو لیکوالانو شمېرل کېږي"، که څه هم د هغه له مړینې راوروسته پېړیو کې یې په اړه انتقادي نظریات هم لیدل کېږي (چې تر ډېره د هغه د جمهوریت غوښتنې له کبله دي). سامویل جانسن د هغه ورک جنت اثر "د یوې داسې شعري ټولګې په توګه ستایلی چې ... د ډیزاین او طراحۍ له مخې ښایي لومړی مقام ولري، او د اداکارۍ له اړخه ښایي د انسان د ذهني تولیداتو ترمنځ دویم ځای ولري"، که څه هم نوموړي (چې یو محافظه کار دی) د مېلټن سیاست د یوه "توند او ترینګلي جمهوریت غوښتونکي" په څېر ګڼلی. د ویلیم بلیک، ویلیم ورډزورت او توماس هارډي په څېر شاعرانو د هغه زیات درناوی کړی دی.
ژوندلیک
د مېلټن د ژوند پړاوونه د سټوارټ تر واکمنۍ لاندې بریتانیا کې له لویو تاریخي او سیاسي وېشنو سره هم‌مهاله او موازي وو. مېلټن مطالعې او څېړنې وکړې، سفرونه یې وکړل، خصوصي انتشاراتو او خپرونو ته یې شعرونه ولیکل، او د لومړي چارلس د مخ پر زیاتېدونکې شخصي واکمنۍ او قانوني ګډوډۍ او جګړې ته د هغه د واکمنۍ د لوېدو په دوره کې یې د رساله لیکوال (pamphleteer) او سیاسي مفسر په توګه فعالیت وکړ. په حکومت کې د منل شوو چلندونو له بدلون سره نوموړی له افراطي او راډیکالو فکرونو څخه د انګلستان د هم‌ګټي دولت حکومتي څوکیو ته ورسېد، ان تر دې چې نوموړي په خپلو ​​ځینو خپرونو کې د یوه رسمي ویاند په څېر چلند کاوه. په ۱۶۶۰ کال کې د سټوارټ له بیا واکمنۍ سره مېلټن، چې هغه مهال په بشپړه توګه ړوند شوی و، له خپل حکومتي رول څخه بې برخې شو، مګر په دې دوره کې هغه خپل مهم شعري اثار بشپړ کړل.
د ژوند لومړي پړاوونه
د مېلټن د پلار غوړېدا د هغه مشر زوی ته د یوه خصوصي ښوونکي "توماس یانګ" چمتو کېدو ته زمینه برابره کړه، کوم چې د یوې عیسوي فرقې (Presbyterian) یو سکاټلنډی پیرو و او له سینټ اندریوز پوهنتون څخه یې ماسټري کړې وه. څېړنې ښيي، چې د یانګ نفوذ مذهبي افراطیت ته د دغه شاعر په ورپېژندلو کې رول ولوباوه. د یانګ له ښوونې او روزنې وروسته، مېلټن په لندن کې د سینټ پاول ښوونځي ته ولاړ. هلته یې د لاتیني او یوناني ژبو زده کړه پیل کړه، او دغو کلاسیکو ژبو په انګلیسي ژبه کې د ده پر شعر او نثر دواړو اغېز پرېښود (البته هغه په ​​لاتیني او ایټالوي ژبو هم لیکل کړي دي).
شعر
د مېلټن شاعري لږ تر لږه لږ تر لږه د هغه په نوم ډېره ورو ورو مشهوره شوه. د هغه لومړۍ شعري ټولګه "د شیکسپیر په اړه" اثر (۱۶۳۰) و، چې په ۱۶۳۲ کال کې د ویلیم شکسپیر د ډرامو "دویمه پاڼه" (Second Folio) اثر کې هم په بې نومه ډول رانغاړل شوی و. د شکسپیر د "لومړۍ پاڼه" (First Folio) اثر یوه تشریح شوې کاپي د مېلټن له لوري په حاشیو کې لیکل شوي یادښتونه هم لري. مېلټن خپل شعرونه د "۱۶۴۵ کال شعرونه" په ټولګه کې داسې مهال راټول کړل، چې د انګلستان د نوي حکومت د جوړولو هیاهوی و. د کوموس (Comus) بې نومه نسخه یې په ۱۶۳۷ کال کې خپره شوه، او د لیسیډاس (Lycidas) نسخه یې په ۱۶۳۸ کال کې خپره شوه، چې د جستا ایډوارډو کینګ نوفراګو (Justa Edouardo King Naufrago) تر نوم لاندې مخکې خپره شوې وه. د ۱۶۴۵ کال ټولګه د هغه یوازېنۍ شعري ټولګه وه، چې په ۱۶۶۷ کال کې د "ورک جنت" اثر تر خپرېدو پورې چاپ شوې وه.
ورک جنت
د مېلټن ستر اثر (magnum opus) "ورک جنت حماسي او بې قافیې شعر" (لومړۍ نسخه) له ۱۶۵۸ څخه تر ۱۶۶۴ کال پورې د مېلټن د ړوندوالي او بې وزلۍ پرمهال ویل شوي شعرونه دي، چې په ۱۶۷۴ کال کې له کوچنیو خو مهمو بدلونونو سره بیا خپور شو (دویمه نسخه). د یوه ړانده شاعر په توګه به مېلټن خپل شعر خپلو یو شمېر همکارانو ته زمزمه کاوه. ویل کېږي، چې دا شعر د انقلاب د ناکامۍ له امله د هغه شخصي نهیلۍ منعکسوي، مګر په ورته وخت کې د انساني وړتیا اړوند یوه خوشبیني هم تاییدوي. ځینې ​​ادبي تنقید کوونکو استدلال کړی چې مېلټن د "غوره پخواني لامل" یا د پوځیانو د انګېزې لپاره د خپل سرکش ملاتړ لپاره ډېرې حوالې په نښه کړې دي.
ولي اينځر په افغانستان کي ډير توليد نه کوي
ولي اينځر په افغانستان کي ډیر تولید نه کوي؟
زما يو مشر ماته تيره اونۍ وويل چی ما په ويکيپيډيا کي وکتل چي اينځر کوم کوم هیوادونه ډیر توليدوي نو هغه ته يي په ويکيپيډيا کي وه ښودل چي تر ټولو ډیر تولید په نړي کي لس هيوادونه کوي هغه لس هيوادونه يي ياد کړي وه خو د افغانستان هيواد نوم نه وو پکښي.
د رسول الله (ص) اخلاق
د کتاب ځانګړنې:
د کتاب نامه: اسانه اسلامپوهنه ( د ژڼیو لپاره)
لیکوال: شیخ محسن قرآیتي (د تفسیر نور مفسر)
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
وېبپاڼه:www.andyal.com
= د رسول الله (ص) اخلاق = الله په قرآن کریم کې وايي : ((وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ[1]= او په رښتيا ته ستر خويونه لرې.))
مولا علي کرم الله وجهه وايي:
(( ښه خوی هغه دی، چې که خپلو غوښتنو ته ورسېدې، راضي ووسې او که ور و نه رسېدې، غوسه نشې. ښه خوی هغه دی، چې  له خلکو سره په چلن کې کینه و نه لرې او د هغوی په تریو تندي، ته هم خپل تندی تریو نه کړې او له همده سره بیا مړی ژوندی او تګ راتګ هم ولرې، که څه هغه ستا په څېر نه وي او هغه وبښې، چې تېری یې درباندې کړی وي.))
امام حسن وايي:
امام صادق وايي:
(( لکه څنګه چې د لمر تودوخه چټلۍ (میکروبونه) له منځه وړي، ښه خوی د انسان تېروتنې له منځه وړي. ))
ښه خوی هغه دی، چې انسان یې تل او ټولو ته وکاروي. د بېلګې په توګه: ټولو ته سلام او درناوی وکړي.
نو هغه چې یوازې خپل ښووند ته سلام کوي او درناوی یې کوي؛ نو دې کار ته یې ښه خوی نه ویل کېږي.
رسول الله (ص) ان پر ماشومانو هم سلام کاوه. ماشومانو ته به یې خپله نامه اخسته. له عادي وګړیو سره به یې مشوره کوله، دعا به یې ورته کوله او د هغوی لاسنیوی به یې کاوه.
په یوه سفر کې د سفر ملګرو غوښتل، خواړه چمتو کړي او هر یوه یې یوه دنده پر غاړه واخسته. رسول الله (ص) وویل: نو زه به خوړو چمتو کولو ته د اور بلولو خس راوړم. ملګرو یې وویل: موږ به دې پر ځای کار وکړو. آنحضرت (ص) و نه منله او و یې ویل: که غواړئ، چې خواړه درسره وخورم؛ نو زه هم باید په دې چار کې ونډه ولرم.
زموږ ګران پېغمبر به له بېوزلیو سره یوه دسترخوان ته کېناسته، روغبړ به یې ورسره کاوه، ان که چا به یوه کجوره هم ورکوله، منله به یې او تل به موسکی و. [1] . قلم/۴
پانيني ( سندويچ )
پانيني چې ایټالوي تلفظ يې : [paˈniːni]دی د "کوچنۍ ډوډۍ يا د ډوډۍ رولونو" په مانا دی، یا پانینو د "ډوډۍ رول" مانا لري،  یو سانډویچ دی چې د ایټالوي ډوډۍ (لکه ciabatta، rosetta، او michetta) سره جوړ شوی. چې ځینې وختونه تر پخولو او جوړولو وروسته ګرميږي.
ایتمولوژي
پانيني په ار کې يوه ایټالوی کلمه ده. په ایټالوي کې اسم پانینو ( Italian: نه ; plural panini ) د پانيني ("ډوډۍ") یو کوچنی نوم دی او د ډوډۍ رول ته اشاره کوي. Panino imbottito ("ډک شوي panino") سنډويچ ته اشاره کوي، مګر د پانینو کلمه هم اکثرا یوازې د سنډويچ په نښه کولو لپاره کارول کیږي. پانینو ته ورته ټرامیزینو دی، یو مثلث یا مربع سندويچ دی چې د د اسې نرمې سپینې ډوډۍ له دوه ټوټو څخه جوړ شوی وي چې پوستکي يې لرې شوي وي.
تاریخ
که څه هم د پانيني په اړه د متحده ایالاتو لومړۍ حواله په 1956 پورې اړه لري، او د 16 پېړۍ د ایټالوي پخلي په کتاب کې یو ورته نغوته شوې، سندويچونه په میلانیز نڅاځايونو کې، چې د پانینوټیک په نوم یادیږي، په 1970 او 1980 کلونو کې دودد شوي. او له هغې وروسته د متحده ایالاتو فیشني رستورانتونو په بېلابېلو ښارونو کې د ځانګړو توپیرونو سره د پانيني پلور پیل کړ.
د 1980 لسیزې پرمهال، د پانینارو اصطلاح په ایټالیا کې رامینځته شوه ترڅو د ځوان کلتور غړي وټاکي چې ساندويچ د خوړنځايونو استازيتوب وکړي لکه د میلان ال پانینو او د ایټالیا او متحده ایالاتو لومړی سټایل فاسټ فوډ رستورانتونه.
پنیناري د ښي اړخه، فیشن فکس شوي اشخاصو په توګه ښودل شوي، چې د 1980 لسیزې په پیل کې د مصرفي توکو د وضعیت سمبولونو په توګه ښودلو کې خلکو خوښ کړي دي.
ګریلونه
د پانيني پریس یا پانيني ګرل د سنډويچونو ، غوښې محصولاتو ، سبزیجاتو او ځانګړي مینو توکو تودوخې لپاره کارول کيږي، چې د تماس گرېل دی ، د ګرېل لاندې پلېټ تل د برېښنا په وسيله ګرميږي، او د تودوخې پورتنۍ پلیټ چې د لاندې پلیټ په لور تړل کیږي او د خوړو سره په تماس کې راځي. د پانيني گرېل دنده دا ده چې خواړه د مطلوب بهرني ځانګړتیاو سره مناسب داخلي تودوخې ته تاوده کړي (د بېلګې په توګه ، خټکي پنیر ، کرکرا پای ، د گرل نښو).
سرچینې
وېشنيزه:پانيني سندويچ
د باواریا د ځای ناستوب جګړه
د ۱۷۷۷ زکال د ډسمبر په ۳۰مه ماکسیمیلیان یوزف چې د ویتلسباخ د ځوانې لړۍ وروستی غړی و د تڼاکو د ناروغۍ له امله بې اولاده ومړ. د هغه له مړینې وروسته څلورم چارلز تئودور د هغه د پاچاهۍ ادعا یې وکړه چې د ویتلسباخ د مخکښې لړۍ له غړو څخه و او د نږدې خپلوۍ ادعا یې لرله، خو هغه د ځای ناستوب لپاره مشروع اولاد نه درلود. له همدې امله د هغه د تره زوی دویم چارلز اګوست چې د تسوایبروکن دوک و د چارلز تئودور د فرضي وارث په توګه مشروع قانوني ادعا وکړه. خو د باواریا سویلي پولي ته د روم د سترواکۍ سترواک دویم یوزف د باواریا طمع لرله او په ۱۷۶۵ زکال کې یې د ماکسیمیلیان یوزف له خور ماریا یوزفا سره واده وکړ څو د باواریا اړوند خپله ادعا پیاوړې کړي. هغه له چارلز تئودور سره د دغه قلمرو په ویش هوکړې ته ورسېد او د تئودور د فرضي وارث چارلز اګوست هر ډول ادعاوې یې له پامه وغورځولې.
د جرمني ژب ویونکو قلمرونو ترلاسه کول د یوزف د سیاستونو اصلي برخه وه او په دې سره یې غوښتل څو په مرکزي اروپا کې د خپلې کورنۍ اغېز زیات کړي. د لوی فردریک لپاره د یوزف ادعا بیا د جرمني په سیاستونو کې د پروس برتري ګواښوله، خو هغه دا پوښتنه وړاندې کړه چې آیا باید دغه موجود وضعیت د جګړې، دیپلماسۍ او یا سوداګرۍ له لارې وساتل شي. ملکې ماریا ترزا چې د یوزف له حکومت سره یې کار کاوه د باواریا پر سر شخړې یې د وینې بهېدنې وړ نه بللې او په دې سره نه هغې او نه هم فردریک د دښمنۍ په لټون کې هېڅ ګټه نه لیدله. خو بیا هم یوزف د خپلې مور د ټینګار سربېره له خپلې ادعا پر شا نه شو. د ساکسوني انتخاب کوونکي دریم فردریک اګوست غوښتل د دغه دوک نشینې سیمې حاکمیت د خپلې مېرمنې د ورور چارلز اګوست لپاره خوندي کړي او هېڅ علاقه یې نه لرله چې هابسبورګ دې په خپلو سویلي او لویدیځو پولو کې زیات قلمرونه ولري. چارلز اګوست له پروس څخه د بیزارۍ سربېره چې په دوه پخوانیو جګړو کې د ساکسوني دښمن و د فردریک د ملاتړ ترلاسه کولو په لټه کې و؛ هغه چې خوښ و هابسبورګ وننګوي. فرانسې هم د قدرت د توازن په موخه په دغه چاره کې ځان ښکېل کړ. بلاخره لویې کاترین د ۵۰ زره روسي سرتېرو سره د پروس لوری ونیو او یوزف یې اړ کړ څو په خپل دریځ بیا فکر وکړي. د کاترین په مرسته هغه او فردریک د باواریا د ځای ناستوب لپاره د حل لارې موندلو په موخه مذاکره وکړه او د چیشن هوکړه یې د ۱۷۷۹ زکال د مۍ په ۱۳مه لاسلیک کړه.
د یو شمېر تاریخ پوهانو پر باور د باواریا د ځای ناستوب جګړه د کابینې د جګړو په لرغوني سبک د لرغونو رژیمونو وروستۍ جګړه وه چې ځواکونو یې مانورونه ترسره کول په داسې حال کې چې دیپلماتانو یې د یو بل سیمو ته تګ راتګ کاوه او د خپلو پاچاهانو ترمنځ اختلافاتو ته یې حل لار موندله. د فرانسې انقلابي جګړو او ناپلیوني جګړو له دغې جګړې سره د ډول، ستراتیژۍ، سازماندهي او تاکتیکونو له مخې توپیر درلود.
اغېز
د چیشن د هوکړې (د ۱۷۷۹ زکال د مۍ میاشت) له مخې، ماریا ترزا لاندنۍ باواریا چارلز تئودور ته وسپاره خو هغه سیمه چې اېنورټېل (Innviertel) ورته ویل کېدل او د اېن سیند د اوبو کولو په حوزه کې د ۲۲۰۰ کیلومتر مربع (۸۵۰ مایل مربع) مساحت په لرلو اوږده پرته سیمه وه ځان ته یې وساتله. هغه او یوزف په دې حیران و چې دغه کوچنی قلمرو چې ۱۲۰ زره اوسېدونکي یې لرل ترلاسه کړی یې و. ساکسوني ته هم په دغه جګړه کې د اصلي مداخلې له امله شپږ میلیونه جرمنۍ سکې (ګولډېن) ورکړل شوې.
د باواریا د ځای ناستوب جګړه د فردریک او ماریا ترزا لپاره وروستۍ جګړه وه؛ د دوی واکمنۍ له یوبل سره په جګړه پیل او پای ته ورسېدې. په داسې حال کې چې په اووه کلنه جګړه کې د سرتېرو له شمېر څخه درې یا څلور چنده زیات سرتېري د دوی له خوا ځای پرځای شوي و، خو هېڅ یو پاچا له خپل ټول هغه پوځي واک څخه چې ورته اړوند و ګټنه ونکړه او دغه جګړه یې له کومې پام وړ جګړې پرته پای ته ورسوله. په جګړه باندې د پاچایانو له خوا د لګول شوو محدودیتونو سربېره د نوولسمې پېړۍ په لومړیو کې په دغه جګړه کې د تلفاتو اړوند اټکلونه ښيي چې په لسګونو زره کسان د لوږې او یا هم لوږې ته د اړوندو ناروغیو له امله مړه شول. د کارلایل معتدل اټکلونه بیا د نږدې ۱۰ زره اتریشي او نږدې ۱۰ زره پروسي سرتېرو د مړینې څرګندونه کوي. مایکل هوچدلینګر د تلفاتو ټول شمېر نږدې ۳۰ زره تنه ښيي؛ رابرټ کان بیا د تلفاتو اړوند اټکل نه دی کړی خو څرګنده کړې یې ده چې د تلفاتو اصلي لامل وبا او خوني اسهال و.
د دغې جګړې د لنډ مهالتوب سربېره د پروس له اړخه په دغه جګړه ۳۳ میلیونه فلورینه لګښت راغی. د اتریش لپاره یې لګښت لوړ و: ۶۵ میلیونه فلورینه په داسې حال کې چې کلني عواید یې ۵۰ میلیونه فلورینه وو. یوزف په خپله دغه جګړه «یو وحشتناکه چاره ... چې ډېری بې ګناه وګړي یې له منځه یووړل» وبلله.
د جګړې په ډول کې بدلون
دا وروستۍ اروپايي جګړه وه چې په لرغوني سبک وشوه چې په هغو کې پوځونو په ارامه بڼه له یوبل څخه په فاصله لرلو مانورونو ته دوام ورکاوه او دیپلماتانو بیا د یو بل پلازمېنو ته د پاچاهانو ترمنځ د اختلافاتو د هواري په موخه سفرونه کول. د هغو شپږ میاشتې مودې ته په پام د ژوندانه او خزانې په برخه کې لګښتمنه وه. نږدې یو نسل وروسته د اروپايي جګړو سره په پرتله چې د فرانسې په انقلابي جګړو او ناپلیوني جګړو کې تجربه شوې دغه شپږ میاشتنۍ جګړه لنډ مهاله بلل کېږي. په داسې حال کې چې اوس تاریخ پوهان دغه جګړه په لرغوني سبک باندې د لرغونو رژیمونو ترمنځ وروستۍ جګړه نه بولي خو د دغه جګړې عناصرو د راتلونکو جګړو حکایت کاوه: د ځای پر ځای شوو ځواکونو کچې د نوو را منځته کېدونکو وړتیاو څرګندويي کوله او د سرتېرو د جلب، روزنې، تجهیز کولو او لویو پوځونو ته د میدان سپارنې سره لیوالتیا په پخوانیو نسلونو کې شتون درلود.
د ژوند قوانین
د قطار قانون : که ته په یو قطار کې ولاړ یې او دا قطار  ورو روان وي، دوهم قطار تر دې ګړندی وي، ته دوهم قطار ته اوړې،  وبه ګورې چې لومړی قطار له دوهم څخه ګړندی کیږي.
د تلیفون ـ قانون : په ټول عمر کې به غلط نمبر مصروف رانه شي!
د تجهيزاتوـ قانون : كه كوم شي درنه وغورځيږي تر هغې به رغړي، څو داسې ځای ته ورسیږي چې راخستل یې نه کیږي!
الکترونکی_ قانون : کله چې ناسم شی میکانیک ته یوسې، چالان به شي !
د تصادف- قانون : کله چې هم له یو چاسره یې او نه غوړي چې څوک دې ورسره وویني،  ناڅاپه به له هرې خوا نه اشنا خلک درسره مخ شي !
د کونجیانو _ قانون :که یو رنګ کونجیانې ولرې، او وغواړې د کور دروازه خلاصه کړې، په کومه کونجي چې خلاصیږي، هغه به وروستۍ کونجي وي!
د ترافیکي اشارو_قانون : که اړین کار ولرې، هرې اشارې ته چې رسیږې هغه به سره کیږي!
د شورمه_قانون: که په یوه شورمه یا سندویچ نه مړیږې، خو کله چې دوه واخلي، په یوه یې مړیږې.
د هند نيمه لويه وچه
[[دوتنه:India_78.40398E_20.74980N.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/India_78.40398E_20.74980N.jpg/200px-India_78.40398E_20.74980N.jpg|کيڼ|بټنوک|200x200px| د هند نيمې لويې وچې
نفوس = ~ 1.7 ملیارد
مساحت = 4400000 مربع کیلومتره ]] د هند نيمه لويه وچه د جنوبي اسیا د ټاپووزمې برخه ده. په دې وچه کې د هند ، پاکستان ، بنګله دېش ، نیپال ، بوتان ، مالدیف ، سریلانکا او ځینې وختونه میانمار (برما) هېوادونه هم شامل دي.
کله کله د هند نيمه لويه وچه د کلمې پر ځای د جنوبي اسیا کلمه کارول کیږي او دا دواړه کلمې یو شان مانا لري. که څه هم دویمه دوره سیاسي تور لري او د ویتنام ، بوتان ، بنګله دېش ، پاکستان او افغانستان هېوادونه پکې شامل دي.
نوم
د اکسفورډ انګلیسي قاموس له مخې، برصغیر د یوې وچې یوه برخه ده چې له سیاسي، جغرافیوي او کلتوري پلوه توپیر لري. د هند برصغیر اصطلاح په ځانګړې توګه په برتانوي امپراتورۍ کې مشهوره وه.
سرچینې
وېشنيزه:لويې وچې وېشنيزه:د آسیا جغرافیا وېشنيزه:ځمکپوهنه وېشنيزه:د هند نيمه لويه وچه وېشنيزه:برصغير
دوولسم پاپ پیوس
دوولسم پاپ پیوس (په ایټالوي: Pio XII)، د زیږېدنې د وخت نوم ایوجنیو مېریا جیوسپي جیوواني پاسېلي (ایټالوي تلفظ: [euˈdʒɛːnjo maˈriːa dʒuˈzɛppe dʒoˈvanni paˈtʃɛlli]؛ زوکړه د ۱۸۷۶ز کال د مارچ ۲ مه نېټه— مړینه د ۱۹۵۸ز کال د اکتوبر ۹ مه نېټه)، د ۱۹۳۹ز کال د مارچ له ۲ مې نېټې څخه په ۱۹۵۸ز کال کې تر مرګه پورې د کاتولیک کلیسا مشر او د واټیکان ښار ټولواک و. د پاپ اعظم په مقام تر ګومارل کېدو مخکې یې، د ځانګړو کلیسایي چارو د وزارت د وزیر، د المان سفیر پاپ او د واټیکان د کاردینال وزیر په توګه دندې ترسره کړې وې، چې د یاد مقام د ماموریت په وخت کې یې د اروپایي او لاتیني امریکا ملتونو سره د تړونونو کولو لپاره کار وکړ، لکه د المان سترواکۍ سره د رایچسکانکورډاټ (Reichskonkordat) تړون.
په داسې حال کې چې واټیکان د دویمې نړیوالې جګړې په اوږدو کې بې طرفه و، رایچسکانکورډاټ او د هغه د کاتولیک کلیسا مشري، د عمومي سکوت د ادعاوو او د یهودیانو د برخلیک په اړه د بې پروایۍ په خاطر د لومړۍ نړیوالې جګړې په اوږدو کې د بحث او مناقشې موضوع پاتې شوه. پیوس د جګړې په بهیر کې د نازیانو لخوا د قرباني شوو سره د مرستې لپاره له دیپلوماسۍ کار واخیست او د یهودیانو او نورو سره د محتاطانه مرستې لپاره یې د کلیسا د اداره کولو له لارې، د سلهاوو زرو انسانانو ژوند وژغورلو. پیوس د المان د مقاومت سره اړیکې برقراره وساتلې او د متحدینو سره یې اطلاعات شریکول. سربېره پر دې، متحدو ځواکونو د هغه د ټولوژنې عمومي غندنه ناکافي وبلله، دا په داسې حال کې وه چې نازیانو هغه د متحدینو ملاتړی ګڼه، چې دې امر د هغه د واټیکان د بې طرفۍ پالیسي رسوا کړه. له جګړې وروسته، هغه د محور [متفقینو] او محور-پیروه ملتونو په باره کې د نرمۍ د سیاست په ګډون، د سولې او روغې جوړې ملاتړ وکړ.[سرچینې ته اړتیا لري]
نوموړي د خپل پادریتوب په دوره کې د کمونېزم خلاف یو فرمان صادر کړ، په دې فرمان کې پیوس هغه کاتولیکان چې په کمونیستي نظریه یې عقیده درلوده له مسیحیت وتلي او مرتد (apostates ) بللي وو. په ختیځ بلاک کې کاتولیک کلیسا شدید ازار او اذیت او کاتولیک روحانیونو ډله ییز تبعید تجربه کړ. هغه په خپل مسیحي اساسي قانون (Munificentissimus Deus.) کې د مریم د عروج د مسیحي عقیدې په استناد په څرګند ډول د خپل پادریتوب د عصمت دعوه کړې وه. د ټیټې درجې پادریانو ته د هغه ۴۱ لیکونه د مایسټیسي کارپوریس (Mystici corporis)، چې موضوع یې د کلیسا او مسیحیانو اړیکه وه؛ میډیاټور دي (Mediator Dei)، د عباداتو د اصلاح په اړه او هیومیني جینسریسي (Humani generis) چې نوموړي په کې د الهیاتو متخصصینو ته لارښوونه کړې وه، دا چې انساني جسم ښایي له ابتدایي بڼې څخه اوسنۍ هغې ته تکامل کړی وي روا وګڼي او د پادریانو د ښوونو سره توافق وکړي، شاملوي. هغه په ۱۹۴۶ز کال کې د کاردینالانو د کالج (د لوړ رتبه کاتولیک مقاماتو شورا چې پاپ ته مشوره ورکوي او د هغه ځای ناستی انتخابوي) څخه ایټالوي اکثریت حذف کړ.
په ۱۹۵۸ز کال کې د پاپ پیوس تر مرګ وروسته، دیارلسم جان د هغه ځایناستی شو. د ۱۹۵۶ز کال د نومبر په ۱۸ مه نېټه، د واټیکان د دویمې شورا د وروستۍ غونډې د تقدیس کولو په بهیر، د شپږم پاول لخوا د پاکانو په ډله کې د هغه شمېرل کېدلو دلیل اعلان کړ. نوموړی په ۱۹۹۰ز کال کې د دویم جان پاول لخوا د خدای بنده (په انګلیسي: Servant of God، په کاتولیک کلیسا کې، یو لقب دی چې خدای ج ته د یو فرد د ډېر نږدې والي د تعریف کولو لپاره هغه ته ورکول کېږي) لقب ورکړل شو او د ۲۰۰۹ز کال د ډسمبر په ۱۹ نېټه  شپاړسم بنډیټ د پاپ پیوس په سپېڅلتیا (Venerable ) اعتراف وکړ.
د ژوند لومړني وختونه
ایوجنیو مېریا جیوسپي جیوواني پاسېلي د روم په یوې افراطي کاتولیک تقوا لرونکې کورنۍ کې چې د پادريتوب سره یې د اړیکو مخینه درلوده ("بلک نوبېلیټي" [د رومي اشرافو کورنۍ دي])، د لینټ (د مسحیانو روژه) په دویمه ورځ، د ۱۸۷۶ز کال د مارچ په ۲ مه نېټه نړۍ ته سترګې پرانیستې. هغه د فیلیپو پاسېلي (زوکړه ۱۸۳۷ز کال — مړینه ۱۹۱۶ز کال) او ویرجینیا (کورنی نوم یې ګریزیوسي و) (زوکړه ۱۸۴۴ز کال — مړینه ۱۹۲۰ز کال) زوی و. د هغه نیکه مېرکانټونیو پاسېلي د پادریانو د مالیې مرستیال وزیر و او بیا د نهم پاپ پیوس د پادريتوب په دوره کې له ۱۸۵۱ز کال څخه تر ۱۸۷۰ز کال پورې د کورنیو چارو وزیر پاتې شوی و او په ۱۸۶۱ز کال کې یې د واټیکان ورځپاڼې ایل'اوزیرویټور په تاسیسولو کې مرسته وکړه. د هغه د کاکا زوی ایرنسټو پاسېلي د دیارلسم پاپ لیو د مالي چارو کلیدي مشاور و؛ د هغه پلار، د مقدس فرانسیس د راهبانو د فرقې غړی، فیلیپو پاسېلي د رومي کاتولیک محکمې رییس و او د هغه ورور فرانسیسکو پاسېلي کاتولیک مذهبي وکیل او د یوولسم پاپ پیوس حقوقي مشاور و، چې په دې رول کې هغه په ۱۹۲۹ز کال کې د بینیتو موسولیني سره د لېټرن تړون مذاکرات وکړل چې د روم لانجې ته یې د پای ټکی کېښود.
هغه د خپل ورور او خویندو جیوسفیانا او الیزابیتا سره یوځای د روم د مرکز په پېریون سیمه کې رالوی شو. وروسته له هغې چې کورنۍ یې په ۱۸۸۰ز کال کې ویا ویترینا ته وکوچېدله، هغه د پیازا فیامیتا د ډایوین پروینس د فرانسوي خویندو په صومعه کې ښوونځی پیل کړ. د نوموړي کورنۍ په چیسا نوا کلیسا کې عبادت کاوه. ایوجینیو او نورو ماشومانو په یاده کلیسا کې د لومړني رباني ماخوستن مراسم پرځای کړل او ایوجنیو له ۱۸۸۶ز کال څخه په یاده کلیسا کې د خادم په توګه کار کاوه. په ۱۸۸۶ز کال کې پیازا وینزیا ته نږدې، د پروفیسور جیوسیپ مېرچي په خصوصي ښوونځي کې داخل شو. په ۱۹۸۱ز کال کې د پاسېلي پلار، ایوجنیو، د لیسو اینیو کویرینو ویسکونټي انسټیټیوټ (Liceo Ennio Quirino Visconti Institute) ته، دا یو دولتي ښوونځی و، چې د روم د پریمیر جیسوایټ پوهنتون په کالیجیو رومانو کې یې موقعیت درلود، ولېږه.
په ۱۸۹۴ز کال کې د ۱۸ کلنۍ په عمر کې پاسېلي د روم په لرغونې دیني مدرسه، المو کالیجیو کاپرانیکا کې د الهیاتو زده کړې پیل کړې او د هم هغه کال به نومبر میاشت کې یې د فلسفې د زده کړې لپاره په جیسوایټ پونټیفیکل جورجین پوهنتون کې او د الهیاتو د زده کړې لپاره په ''پونټیفیکل اتینایوم ایس. اپولینېر'' کې نوم لیکنه وکړه. هغه همدارنګه د عصري ژبو او تاریخ د زده کړې لپاره د لاسپینزا په سټیټ پوهنتون کې نوم لیکنه کړې وه. په هر حال، د لومړي علمي کال په پای کې، د ۱۸۹۵ز کال په دوبي کې هغه کاپرانیکا او ګریګورین پوهنتون دواړه پرېښودل. د نوموړي د خور الیزابېتا په وینا دلیل یې د کاپرېنکا خواړه وو. د یو ځانګړي معافیت تر لاسه کولو وروسته، هغه خپلو زده کړو ته له کوره ادامه ورکړه او د یو خارجي زده کوونکي په توګه یې ډېرې دیني زده کړې له کوره حاصلې کړې. هغه په ۱۸۹۹ز کال کې په روحاني الهیاتو کې د یو لنډ تیزس او په لاتیني ژبه کې تقریري ازموینې په بنسټ د دوکتورا له سند سره، خپلې زده کړې بشپړې کړې.
کشیش او مودسیګنور
په داسې حال کې چې له روم څخه د پادري مقام ته ټول نوماندان د سینټ جان لاټران په کلیسا کې ټاکل کېدل، پاسېلي، د ۱۸۹۹ز کال د اپرېل په دویمه نېټه د عیسویانو د اختر-یکشنبې په ورځ، په یوازې توګه د روم د مرستیال ایمګر پاولو کاسیټا د یو کورني ملګري په کوچنۍ شخصي کلیسا کې پادري وټاکل شو. له تقرر لږ وروسته یې په سینټ'اپولینایر کې د کلیسایي قانون په برخه کې فوق لیسانس زده کړې پیل کړې. هغه خپل لومړی ماموریت په چیسا نووا کلیسا کې د کشیش د مرستیال په توګه ترسره کړ. په ۱۹۰۱ز کال کې د واټیکان د بهرنیو چارو وزارت یو فرعي دفتر، د ځانګړو کلیسایي چارو ډلې ته داخل شو.
د بهرنیو چارو وزیر وروستي مرستیال پیټرو ګاسپاري، پاسېلي ته "په ټوله اروپا کې د سیکولرېزم او لېبرالېزم د هجوم په وړاندې له کلیسا څخه د دفاع د اړتیا" د روښانولو په ترڅ کې د "واټیکان د بهرنیو چارو وزارت معادل" مقام په وړاندیز تاکید کړی و. پاسېلي د ګاسپاري په شعبه کې کار زده کونکی شاګرد " apprendist" شو. د یو رسمي راپور له مخې، نوموړی همدارنګه د ۱۹۰۱ز کال په جنوري کې په خپله د دیارلسم پاپ لیو لخوا، د واټیکان په استازولۍ د برتانیې د پادشاه اووم ایډوارډ ته ملکې وکتوریا د تسلیت ویلو لپاره انتخاب شو.
له رسول الله او کورنۍ سره یې مینه
د کتاب نامه: اسانه اسلامپوهنه ( د ژڼیو لپاره)
لیکوال: شیخ محسن قرآیتي (د تفسیر نور مفسر)
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
وېبپاڼه:www.andyal.com
= له رسول الله (ص) او کورنۍ یې سره مینه = انسان هغه ته ورلېوالېږي، چې مینه یې ترې لیدلې وي او څومره چې نېکۍ ډېرې او غوره وي، هومره مینه هم ورسره ډېرېږي.
اوس ګورو، چې چا راسره ډېره مینه او پېرزو کړې ده، چې سم یې وپېژنو او مینه ورسره وکړو او په لاروۍ یې ملاتړ شو.
تر الله روسته، چې پنځولي یې یو او د روغتیا، پوهې، اند، عقل او هوښیارۍ نعمتونه یې راکړي، له ځمکې، هوا، بوټیو او څارویو د ګټنې اجازه یې راکړې، هېچا هم د رسول الله او د هغه  د ځایناستیو هومره موږ ته چوپړ نه دی کړی.
د هغو پوهو او علومو په پار، چې د الله له لوري یې رازده کړي دي، پر موږ هم د ښوونې او هم د روزنې حق لري؛ ځکه په خویونو، صبر، مړانه او تقوا کې راته بېلګه دي او هم یې له راتلونکي خبر کړي يو.
که موروپلار راباندې د کور، کالي او ډوډۍ په پار حق لري؛ نو رسول الله (ص) او اهلبیت یې راباندې د ښیون، تقوا او اخلاقو په پار ډېر حق لري؛ ځکه د هستوګنی په ځای، اغوستن او خوړو کې انسان له حیواناتو سره یو شان دی؛ هغوی هم یو ډول د هستوګنځی، اغوستن او خواړه لري؛ خو انسان د ښیون، ودې او تقوا درلودو په پار پر حیواناتو غوراوی لري او دا غوراوی مو د اسماني مشرانو د لارښوونې له لامله دی.
ټول امامان مو شهیدان شوي دي، چې رازده کړي: (( تر روستۍ سلګۍ به ظلم او تېري ته غاړه کېنږدو))
ساده ژوند یې درلود، چې رازده کړي: ((له اسراف او تجملاتو ځان لرې وساتو))
د الله عبادت یې کاوه، چې ((د بندګۍ دود او لار رازده کړي.))
هغوی په خپل عمل، عدالت- نیاو او تقوا رازده کړه، تر څو انسان د نااهلو له بېلګه کولو وژغوري.
(( زه او علي د ددې امت پلرونه یو.[1]))
که پلار مو د جسم په فکر کې دی، الهي مشران  مو د جسم او روح په فکر کې دي.
(( ښوونکی هم د انسان پلار دی.))
په قرآن کریم کې لولو:
(( حضرت ابراهیم د خلکو پلار دی.[2]))
الله په الهي مشرانو، خلکو ته خپل نعمتونه رااستوي، موږ هم باید د هغوی له زحمتونو خبر ووسو، ورسره مینه وکړو، زیارت ته یې ورشو او د احکامو لاروي یې وکړو؛ ځکه د هغوی احکام د الله احکام دي او له هغوی لاروي له الله لاروي ده او له هغوی سرغړونه له الله سرغړونه ده. [1] . بحارالانوار، ۱۶ ټوک، ۳۶۴ مخ.
[2] .حج/۷۸
البرټ شپېر
برتولد کنراد هرمان البرټ شپېر (زوکړه: د ۱۹۰۵ زکال د مارچ ۱۹مه – مړینه: د ۱۹۸۱ زکال د سپټمبر لومړۍ نېټه) جرمنی معمار و چې د دویمې نړیوالې جګړې په ډېر مهال کې یې د نازي جرمني د تسلیحاتو او پوځي تولیداتو د وزیر په توګه خدمت وکړ. نوموړی چې د اډولف هېټلر له نږدې متحدینو څخه و په نورنبرګ محکمه کې محاکمه او په ۲۰ کاله بند محکوم شو.
له جګړې وروسته شپېر د ۲۴ نیول شوو «لویو جنګي مجرمینو» څخه و چې د نورنبرګ په محکمه کې د نازي رژیم په جنایاتو کې د لاس لرلو په تور محاکمه شو. نوموړی د جنګي او بشریت ضد جرمنو، تر ډېره هم له غلامو کارګرانو څخه د کار اخیستو په تور مجرم وګڼل شو خو په کلکه سره یې د اعدام د حکم له منلو ډډه وکړه. په بشپړه توګه د ۲۰ کاله بند له تېرولو وروسته په ۱۹۶۶ زکال کې ازاد شو. نوموړي په بند کې له خپلو لیکنو څخه د خپلو دوه ژوند لیکونو؛ په دریم رایش کې دننه (Inside the Third Reich)، شپانډوا: محرمانه خاطرات (Spandau: The Secret Diaries) د بنسټ په توګه کار واخیست. د شپېر کتابونه بریالي و؛ ځکه چې عامه وګړو لیوالتیا لرله د هغو څه اړوند وپوهېږي چې د رایش دننه تېر شوي و. شپېر په ۱۹۸۱ زکال کې د مغزي سکتې له امله ومړ. د معمارۍ اړوند د هغه د شخصي آثارو څخه څه نه دي پاتې شوي.
شپېر د خپلو ژوند لیکونو او مرکو پر بنسټ له ځانه د داسې سړي انځور پرېښود چې نه و توانېدلی د دریم رایش په وحشتناکو جنایاتو خبر شي او له دغې چارې یې هم شدیده پښېماني لرله. هغه د هلوکاسټ اړوند له سمې خبرتیا او په هغو کې د لاس لرلو اړوند انکار ته دوام ورکړ. دغه انځور له جګړې څخه په وروسته لسیزو کې د هغه په تاریخ لیکنې اغېز درلود چې له امله یې هغه په «افسانوي شپېر» واوښت: د غیر سیاسي تکنوکرات په توګه د هغه څرګندېدل چې د جرمني د جنګي ماشین د انقلابي کولو مسئولیت یې پر غاړه درلود. دغه افسانوي انځور په ۱۹۸۰مه لسیزه کې هغه مهال مخ پر زوال شو، کله چې د وسلو په برخه کې د جرمني خارق العاده چارې نازي تبلیغاتو ته اړوندې وبلل شوې. آدام توز د تخریب د بیې (The Wages of Destruction) په نامه اثر کې لیکي چې دغه نظریه چې شپېر یو غیرسیاسي تکنوکرات دی «ناسمه» ده. مارتین کیچن؛ د شپېر: د هېټلر معمار (Speer: Hitler's Architect) په نامه اثر کې لیکي چې د جرمني له خوا د وسلو په تولید کې زیاتوالی د هغو سیسټمونو له امله و چې د شپېر د ځای ناستي (فریتز تاد) له خوا رامنځته شوي و، په داسې حال کې چې شپېر د هغو «په وروستۍ حل لاره» کې ښکېل و.
لومړني کلونه او شخصي ژوند
شپېر د مانهایم ښار د یوې متوسطې طبقې په کورنۍ کې وزېږېد. نوموړی د البرټ فریدریش شپېر او لوئیزه ماتهېلدې ویلهماین (هومل) له دریو زامنو څخه دویم و. په ۱۹۱۸ زکال کې د دوی کورنۍ له مانهایم څخه کډه وکړه او په هایډلبرګ کې خپل بل کور ته کډه شول. د نورنبرګ د محکمې مرستیال هنري ټي. کېنګ چې وروسته یې د شپېر اړوند کتاب هم ولیکه ویلي چې د «شپېر د ځوانۍ پر مهال د هغوی په کورنۍ کې مینې او لیوالتیا شتون نه درلود». د هغه ورور ارنست او هرمن به په ماشومتوب کې نوموړی ځوراوه. شپېر په لوبو کې فعال و او غره ختنې او واورې ښوویدنې ته یې مخه کړه. نوموړي د خپل پلار او نیکه لارې ته دوام ورکړ او د معمارۍ په برخه کې یې زده کړې وکړې.
شپېر له دې امله چې په ۱۹۲۳ زکال کې اقتصادي ستونزو د هغه د والدینو عواید راکم کړي کړي د یوه پرمختللي پوهنتون پر ځای یې د کارلسروهه په تخنیکي پوهنتون کې د معمارۍ په زده کړې پیل وکړ. په ۱۹۲۴ زکال کې هغه مهال چې مالي کړکېچ کرار شو نوموړی د مونیخ د ټکنالوژۍ مخکښ پوهنتون ته ولاړ. په ۱۹۲۵ زکال کې هغه بل پوهنتون ته ولاړ خو دا ځل هغه ځان د برلین تخنیکي پوهنتون ته تبدیل کړ چېرې چې نوموړي د هاینریش تسنو تر نظر لاندې زده کړې وکړې چې شپېر هم ډېر له هغو اغېزمن و. په ۱۹۲۷ زکال کې د پوهنتون د وروستیو ازموینو له بشپړولو وروسته د تسنو مرستیال وګمارل شو چې دغه ځایګی د یوه ۲۲ کلن ځوان لپاره ډېره د ویاړ خبره وه. په دې سره شپېر په داسې حال کې چې د ماسټرۍ په کچه یې زده کړې کولو نورو ټولګیو ته یې تدریس کاوه. په مونیخ کې شپېر له روډولف ولټرز سره نږدې اړیکې جوړې کړې چې هغه هم د تسنو تر نظر لاندې زده کړې کړې وې او د دوی ملګرتیا ۵۰ کاله دوام وکړ.
د ۱۹۲۲ زکال په نیمايي کې شپېر له مارګاریت ویبر (۱۹۰۵- ۱۹۸۷ زکال) څخه خواستګاري وکړه چې د یوه بریالي صنعت ګر لور وه او ۵۰ تنه کارګران یې لرل. د دغې اړیکې پر وړاندې د شپېر ځیرکې مور ډېره لیوالتیا وه نه ښوده ځکه چې پوهېده د ویبر کورنۍ له ټولنیز پلوه شاته پاتې وه. د دغه مخالفت سربېره دوی دواړو د ۱۹۲۸ زکال د اګست په ۲۸مه په برلین کې واده کړ؛ اووه کاله وخت یې ونیو چې مارګاریت ته د خپل خصر په کور کې د ژوند کولو بلنه ورکړل شي. دوی دواړو شپږ ماشومان لرل، خو البرټ شپېر له ۱۹۳۳ زکال وروسته په مخ پر زیاتېدوني ډول له خپلې کورنۍ لرې و.
د ګوند معمار تو
د ۱۹۳۱ زکال په جنوري میاشت کې شپېر په نازي ګوند کې د غړیتوب غوښتنه ورکړه او د ۱۹۳۱ زکال د مارچ په لومړۍ نېټه د نازي ګوند ۴۷۴۴۸۱م غړی شو. په همدغه کال کې د اقتصادي ستونزو د بیا رامنځته کېدو په درشل کې د معاشونو د کمښت له امله شپېر د تسنو د همکارۍ له دندې څخه استعفا ورکړه او مانهایم ته یې په دې هیله کډه وکړه چې هلته به د یو معمار په توګه وکولای شي د خپل ژوند اړتیاوې پوره کړي. وروسته له دې چې وه یې نشو کولای خپلې هیلې ته ورسېږي پلار یې د خپلو املاکو د یوې برخې د مدیر په توګه هغه ته کوچنۍ دنده ورکړه. د ۱۹۳۲ زکال په جولای میاشت کې شپېر د رایشتاګ په ټاکنو کې له خپل ګوند سره د مرستې په موخه برلېن ته ولاړ. هلته یې له خپل ملګري کارل هانکه سره ولیدل چې د نازي ګوند له چارواکو څخه و او خپل دغه ځوان معمار ملګری یې جوزف ګوبلز ته ور وپېژنده څو په برلین کې د ګوند د مرکزي دفتر په جوړېدو کې ترې کار واخلي. د دفتر له بشپړېدو وروسته شپېر بېرته منهایم ته راوګرځېد او هېټلر هم د ۱۹۳۳ زکال په جنوري میاشت کې واک ته ورسېد.
وروسته له هغه چې هېټلر واک ته ورسېد، نوموړي د صدارت د ودانۍ د بیارغونې په طرح پیل وکړ. د ۱۹۳۳ زکال په پای کې هغه له پاول ټروسټ سره هوکړه وکړه چې ټوله دغه ودانۍ بېرته ورغوي. هیټلر چې د ګوبلز لپاره د شپېر له چارو څخه اغېزمن شوی هغه یې د ټروسټ لپاره د ودانۍ د جوړولو مسئول وټاکه.
نبوي کورنۍ (اهلبیت)
د کتاب ځانګړنې:
د کتاب نامه: اسانه اسلامپوهنه ( د ژڼیو لپاره)
لیکوال: شیخ محسن قرآیتي (د تفسیر نور مفسر)
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
وېبپاڼه:www.andyal.com
= نبوي کورنۍ (اهلبیت) = لکه څنګه چې کتاب او ښوونکي دواړو ته اړتیا ده؛ قرآن او امام دواړو ته اړتیا ده.
بیا یې وویل: (( قرآن او اهلبیت مې له یو له بله بېل نه دي، دا دواړه یو د بل ترڅنګ د تل لپاره ښیونوزلې دي.[1]))
لکه څنګه چې رسول الله (ص) او قرآن د خدای له لوري دی؛ نو د قرآن ښوونکي هم باید د خدای له لوري وټاکل شي، چې ددوی ترمنځ بېلتون رانشي.
الهي مشر (امام) باید د قرآن بېلګه وي. امام رضا وايي: (( زموږ د ټولو خبرو سرچینه قرآن دی.))
= علي (ک) = د نبوي کورنۍ د امامانو لومړی یې حضرت علي کرم الله وجهه دی، چې څو څو ځل د رسول الله له لوري خلکو ته ورپېژندل شوی دی او د ژوند په پای کې چې کله له حج څخه راستنېده؛ نو د الله په حکم یې په یوه پرتمینه غونډه کې، د ماسپښین تر لمانځه روسته، په خم غدیر کې په یوه وینا کې ټولو ته وروپېژنده.
علي کرم الله وجهه د قرآن هینداره ده؛ که په قرآن کې د لمانځه او عبادت حکم شوی دی؛ نو خورا غوره لمونځ او عبادت به هغه کوه، هغه په لمانځه نه ستړی کېده؛ لکه څنګه چې کب په لامبو نه ستړی کېږي.
که قرآن پلارمړیو ته د درناوي حکم کوي، آنحضرت د پلارمړیوپلار و او هغوی ته به یې پخپله خواړه وړل.
که قرآن د علم سپارښتنه کوي؛ نو د آنحضرت پوهه دومره وه، چې پخپله یې ويل: ((څه چې پوښتئ، ځواب یې لرم[2].))
که قرآن د کار و کوښښ سپارښتنه کوي، هغه د کجورو بڼونه جوړ کړل.
که قرآن د مړانې سپارښتنه کوي؛ نو حضرت علي له ستروکفارو سره په جګړه کې داسې توره وهلې، چې توره وهل یې د ټولو عبادت کوونکیو تر عبادته غوره ګڼل شوې ده.[3]
حضرت علي په کورني ژوند، اولاد روزنه او د مظلومانو په لاسنیوي کې تر رسول الله (ص) روسته ساری نه درلود.
[2] . ژباړن: د پښتو غزل بابا؛ امیرحمزه خان شینواری وايي: (( ښار یې دی احمد علي دی باب د علم         لمر محمد دی، علي مهتاب د علم))
[3] . بحارالانوار،۳۹ ټوک، ۲ مخ.
بې اکسیجني
د سمندري بې اکسیجنۍ پېښې یا د بې اکسیجنۍ پېښې هغه دورې څرګندوي چې په هغو کې د ځمکې پراخ سمندرونه د منحل شوي اکسیجن له کمښت سره مخ کېدل او په پایله کې یې اوبه زهري او یوکسینک کېدې. [یعنې هغه حالت چې هم اکسیجن نه وي او هم د سلفایډ کچه لوړه وي]. که څه هم د اکسیجن د کمښت پېښې میلیونونه کاله کېږي چې نه دي پېښې شوې، خو جیولوژیکي سوابق ښیې چې په تېرو وختونو کې څو څو ځله پېښې شوې دي. د اکسیجن د کمښت پیښې له ګڼو ډله‌يیزو انقراضاتو سره هم‌مهاله پېښې شوې دي چې له دغو انقراضونو سره یې مرسته کړې وي. په دغو ډله‌ييزو انقراضاتو کې هغه موارد شامل دي چې جیولوژستان یې د ډبرو په عمر ټاکلو کې د وخت د ښودونکو په توګه کاروي. د کریټاسیوس له منځنۍ دورې راهیسې پراخ او بېلابېل تور شیلونه یا ډبرې موجودې دي چې د اکسیجن د کمښت پېښې ښيي، خو له ډله‌يیزو انقراضاتو سره تړاو نه لري. ډېری جیولوژستان په دې باور دي چې د سمندري اکسیجن د کمښت پېښې په شدت سره د سمندر له دوران، د اقلیمي تودوخې او د ګلخانه‌يي ګازونو د خپرېدو له لوړې کچې سره تړاو لري. څېړونکو د "یوکسینیک [چې هم اکسیجن نه وي او هم د سلفایډ کچه لوړه وي] لپاره د مرکزي بهرني محرک" په توګه د تقویه شوي کاربن ډای اکسایډ خوشې کول وړاندیز کړي دي.
پېښېدنه
د سمندري اکسیجن د کمښت پېښې ډېری وختونه د ډېر ګرم اقلیم په دورو کې پېښېږي او مشخصه یې د کاربن ډای اکسایډ لوړه کچه او د سطحې متوسطه تودوخه ده چې ښايي تر ۲۵ سانتي ګراد (۷۷ فارنهایټ) ډېره وي. د کوارټېنري دورې او اوسنۍ دورې توپیر یوازې ۱۳ سانتي ګراد (۵۵ فارنهایټ) درجې دی. په کاربن ډای اکسایډ کې دا ډول زیاتوالی ښايي د ډېر سوځېدونکي طبیعي ګاز (میتان) د ډېر انتشار په ځواب کې وي. د میتان لوړې اندازې معمولاً د ځمکې په قشر کې په ثابتو قاره‌يي سطحو کې د میتان هایډرېټ مرکباتو او د میتان او اوبو له جامدو رسوبي مرکباتو څخه په جوړو زېرمو کې چې یخ ته ډېرې ورته دي، موجودې وي. دا چې د میتان هایډرېټونه بې ثباته دي، تر ټيټې تودوخې او لوړو فشارونو پرته ساینس پوهانو د ټکټونیکي پېښو له امله ځینې کوچنۍ پېښې لیدلې دي. څېړنو ښودلې ده چې په لویه کچه د طبیعي ګازونو وتنه ښايي یو لوی اقلیمي محرک وي، میتان په خپله یو ګلخانه‌يي ګاز دی چې د کاربن ډای اکسایډ په پرتله څو ځله ډېر قوي دی. د اکسیجن کمښت د هیرنټین (وروستي اورډووېشین) د یخ د دوران په جریان کې هم پراخ و.
د سمندري اکسیجن د کمښت پېښې تر ډېره مخکې له مخکې له ګرمو کریټاسیوس او جوراسیک دورو راهیسې پېژندل شوې دي او دا هغه مهال دی چې ډېرې بېلګې مستندې شوې دي، خو پخوانۍ بېلګې ښيي چې دا پېښې په وروستیو تریاسیک، پرمیان، دیونین (کیلواسیر پېښه)، اورډوویشین او کامبرین دورو کې رامنځته شوې دي.
د پالیوسین – ایوسین د تودوخې تر ټولو لوړه درجه چې د تودوخې د نړیوال زیاتوالي او په ځینو شیلف سمندرونو کې د عضوي بډایه طبقو په ذخیره کولو سره مشخصه شوې ده، د سمندري اکسیجن د کمښت له پېښو سره ډېر ورته‌والی لري.
د سمندري اکسیجن د کمښت پېښو تر پوره بیارغېدنې وړاندې د څه کم یو میلیون کلونو لپاره دوام درلود.
پایلې
د سمندري اکسیجن د کمښت پېښو ډېرې مهمې پایلې لرلې دي. داسې انګېرل کېږي چې دغه پېښې په پیالوزویک او میزوزویک کې د سمندري ژوندیو موجوداتو په ډله‌ییز انقراض کې ښکېلې وې. د تورسیان او سینومانین-تورونین د اکسیجن د کمښت پېښې د اکثرو سمندري ژوندیو موجوداتو د تورسیانو او سینومانین - تورونین د انقراض له پېښو سره تړاو لري. د احتمالي اتوموسفیر پر اغېزو سربېره ډېری سمندري ژوندي موجودات چې ډېر ژور اوسېږي، له هغه سمندر سره جوړجاړی نه شي کولی چېرې چې اکسیجن یوازې د سطحې طبقو ته نفوذ کوي.
اتومسفیري اغېزې
هغه ماډل چې په ۲۰۰۵ کال کې «لي کومپ»، «الکساندر پاولوف» او «مایکل ارټر» تشرېح کړ، وړاندیز کوي چې د سمندري اکسیجن د کمښت پېښې ښايي د هغو لاندې او ژورو اوبو د لوړېدو له امله مشخصې شوې وي چې ډېر زهري هایدروجن سلفایډ ګاز ولري چې بیا وروسته اتوموسفیر ته خوشی کېږي. دا پدیده ښايي نباتات او حیوانات مسموم کړي او د ډله‌ییز انقراض لامل شي. پر دې سربېره دا وړاندیز هم شوی چې هایدروجن سلفایډ په پورتني اتوموسفیر کې ډېرېږي او د اوزون پر لایه برید کوي چې هلته معمولاً د لمر د وژونکو ماورای بنفش وړانګو مخه نیول کېږي. د اوزون د تخریب له امله به د ماورای بنفش وړانګو زیاتوالی د نباتاتو او حیواناتو له منځه تلل ډېر کړي. فوسیلي سپورونه چې د ځمکې له پوړونو څخه د پرمیان – تریاسیک د انقراض پېښې ثبتوي، له ماورای بنفش وړانګو سره مطابقت لرونکې نیمګړتیاوې ښيي. دا شواهد ښيي چې د شنه سلفر د باکتریا د فوسیلي ژوندیو موجوداتو له شاخص سره یوځای دا پروسه ښايي د ډله‌ییز انقراض او د نورو انقراضاتو په پېښو کې رول ولري. داسې ښکاري چې د دغو ډله‌ییزو انقراضاتو محرک د سمندر ګرمېدل دي چې لامل یې په هر میلیون کې شاوخوا ۱۰۰۰ برخو ته د کاربن ډای اکسایډ د کچې لوړېدل دي.
د سمندر کیمیاوي اغېزې
اټکل کېږي چې د اکسیجن د کچو کمېدل به د سمندري اوبو د ریډوکس حساسو فلزاتو د غلظت د ډېرېدو لامل شي. د کم اکسیجن تر شرایطو لاندې د سمندر د تل په رسوباتو کې د اوسپنې – منګنیز اکسي هایدروکسایډونو د کمولو انحلال به دا فلزات او اړوند کم‌پيدا فلزات ازاد کړي. په دغه ډول رسوباتو کې د سلفېټ کمښت ښايي د باریم په څېر نور فلزات ازاد کړي. کله چې هغه ژورې اوبه قاره‌يي طبقو ته ننوځي چې د درنو فلزاتو بډایه اکسیجن نه لري او هلته د اکسیجن د کچو له زیاتوالي سره مخ شي، په دې حالت کې ښايي ځینې فلزات رسوب وکړي او ځايي بایوټا زهري شي. د سیلورین د منځني پریډولي پېښې په وروستیو کې د اوسپنې، مس، ارسینیک، المونیم، سرپ، باریم، مولیبډینیم او منګنیز په کچو کې د کمو اوبو د رسوب او مایکروپلانکټون زیاتوالی لیدل کېږي. دا د کیتینوزونونو او نورو مایکروپلانکټون د ډولونو د خرابوالي په کچه کې له پام وړ زیاتوالي سره تړاو لري چې ښايي لامل یې فلزي زهري‌والي وي.
جينيفر ونګټ
جینیفر وینګيټ یوه هندي فلمي اداکاره ده. هغه په څو هندي تلوېزيوني خپرونو کې کار کړی دی.
مسلک
جینیفر په ۱۲ کلنۍ کې د يوې ماشومې مسلکي هنرمندې په توګه په راجا کو راني سی پر هو ګیا فلم کې خپل کار پیل کړ وروسته بیا په ۱۴ کلنۍ کې په فلم کې د ماشومې هنرمندې په توګه راڅرګنده شوه. خپل هويت يې جوړ کړ. بیا یې په ځوانۍ کې په بیلابیلو تلویزیوني خپرونو کې کار وکړ.
هغې په سرسوتي چندرا ویم کې د هغې د رول لپاره د غوره اداکارې لپاره د هندي تلویزیون اکاډمۍ جايزه وګټله. په 2012 کې، جینیفر د "Easttern Eye" مجلې لخوا د آسیا ترټولو سېکسي مېرمنو په لېست کې په 21 کې ځای درلود. جینیفر د سوني تفریحي تلویزیوني چینل په رومانتيک تریلر غیر منظم کې د مایا منفي رول لوبولی دی.
په رسنیو کې
برتانوي ورځپاڼې Eastern Eye هغې د اسيايي تر ټولو سکسی ښځو په ډله کې شامله کړې ده. په 2013 کې، ختیځ سترګو دا پنځلسم نوم کړ. هغه د راډکلیف "په تلویزیون کې د لسو غوره اداکارانو" په لیست کې شامله شوې وه. MensXP.com ، د نارينه وو د ژوند طرز وېب پاڼه ، هغه هم د هند په تلویزیون کې د 35 ترټولو مشهورو اداکارانو په لېست کې شامله کړه.
د بشر لارښودان
د کتاب ځانګړنې:
جينيفر ونګټ
سرچينې
وېشنيزه:1985 زېږېدنې وېشنيزه:ممبيي وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:هندي فلمونهب وېشنيزه:هندوستان وېشنيزه:هندوان وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم وېشنيزه:هندو-اروپايي څوژبيز ملاتړ کينډۍ وېشنيزه:هندو
د بشر لارښودان
د کتاب نامه: اسانه اسلامپوهنه ( د ژڼیو لپاره)
لیکوال: شیخ محسن قرآیتي (د تفسیر نور مفسر)
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
= د بشر لارښودان =
الله په قرآن کریم کې وايي : هر امت ته یو پېغمبر دی. (وَلِكُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولٌ=  او هر امت ته يو استازى دی)[1] الله هېڅکله خلک بې لارښود او آسماني مشره نه دي پرېښي. (وِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ=او هر قوم ته يو لارښود دى)[2]؛ یعنې په هر وخت او ځای کې باید خلک ژوندی لارښود ولري، چې دا ژوندی لارښود یا پېغمبر دی یا یې ځایناستی. باید سر مو خلاص وي، چې   انبیاء یوازې په یوه ځانګړي سیمه کې نه وو، هر چېرې چې امت و، یو لارښود هم ورته و. هغه الله چې پر خلکو لوراند او لورین دی، هېڅکله خلک بې لارښوده نه پرېږدي او هېڅکله ځمکه بې حجته نه پاتېږي.
که څه انسانان کله په اند، عقل او کله په پوهه او مطالعې او کله په مشوره او کله په احساس او وجدان او کله پخپله او د نورو په  تجربه، کولای شي حق لار پیدا کړي؛ خو کله حق لارې پیدا کول دې اړتیا لري، چې له تېرو،  اوسنیو او راتلونکیو انسانانو، همداراز  د خپل ځان په باب پوهه ولري؛ خو دا پوهه یوازې د انسانانو له پنځګر څښتن سره ده او زموږ پوهه او تجربه نه ور رسي.
نو ځکه سره له دې چې انسانان له خپلې پوهې، عقل او تجربې ګټنه کوي، هر یو یې په خپل ژوند کې په سلونو ځل په خپلو کړنو پښېمانېږي. د انسان پښېماني ددې چار  څرګندوی ده، چې د انسان پوهه، عقل او تجربه نیمګړې ده. دا پښېماني له پخوا راهیسې وه، ده او وي به.
اوس چې مو د سر په سترګو د پرمختللیو او روسته پاتې هېوادونو د لوستو او نالوستو وګړیو تېروتنې او پښېمانۍ ولیدې؛ نو څرګندېږي، چې انسانان باید داسې لارښودان ولري، چې په کمالاتو کې تر نورو انسانانو غوره وي. په وجود کې یې تېروتنه، سرغړونه، پښېماني، ناپوهي، وېره او شک نه وي او په هر اړخیزه توګه خلک پرې ډاډمن وي او امین وګړي وي.
الله ورته په کمالاتو، معجزاتو، د بیان په ځواک، پراخې سینې، صبر، پوهې او مړانې، پر نورو غوراوی ورکړی وي. خلک یې په لاسونو کې لاسونه ورکړي او د هغوی په لارښوونو خپل دنیا او آخرت ښېرازه کړي. دا لارښودان، اسماني پېغمبران دي.
یوازې پېغمبران نه پښېمانېږي؛ ځکه خبره یې د الله خبره ده او الله هېڅکله نه پښېمانېږي. پوهه یې د الله له پوهې ده او د الله پوهه راایساره نه ده او ناپایه ده.
انبیاء له خلکو ځنې، له خلکو سره، په خلکو کې او د خلکو په څېر ژوند کوي.
په کوڅو او بازارونوکې ګرځېدل؛ (وَيَمْشُونَ فِي الْأَسْوَاقِ= په بازارونو كې ګرځېدل)[3]  او هر حکم چې یې کاوه، لومړی یې پر خپل ځان پلي کول. په خلکو کې رښتین او امین ول او د خلکو د هدایت لپاره یې زحمتونه ګالل.
خلک یې خپل روڼه ګڼل؛ (إِذْ قَالَ لَهُمْ أَخُوهُمْ هُودٌ= چې یې رور هود ورته وويل)[4] او چا ته یې اجازه نه ورکوله، چې په ستاینو یې غوړه مالي وکړي. ځانونه یې پخپل ورځني بشري ژوند کې، د ټولو خلکو په څېر ګڼل؛( قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِّثْلُكُمْ= ووايه : زه خو يوازې ستاسې په څېر يو بشر يم)[5]
ټولو انبیاوو یوه موخه او دنده درلوده، چې الله لمانځنې ته د خلکو رابلل، د سرغړوونکیو او ظالمانو او د خرافاتو(کږنو او انګېرنو) له لاروۍ د خلکو ژغورل او د هغو دودونو له منځه وړل، چې له عقل سره سمون نه لري.( وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَّسُولاً أَنِ اعْبُدُواْ اللّهَ وَاجْتَنِبُواْ الطَّاغُوتَ= او په رښتيا موږ هر امت ته يو استازى ورلېږلى (چې ووايي) "الله" ولمانځئ او له "طاغوت" نه ځان  وژغورئ ؛)[6]
ټولو انبیاوو خلکو ته د عبادت او لمونځ سپارښتنه کوله. قرآن کریم د حضرت ابراهیم (ع) له خولې وايي: (رَّبَّنَا إِنِّي أَسْكَنتُ مِن ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِندَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُواْ الصَّلاَةَ= پالونكيه! ما په يو بې اوبو او بې کښته ناو كې د خپل اولاد يوه برخه، ستا د  قدرمن كور ترڅنګ مېشت كړه،چې لمونځ وكړي؛)[7]
الله حضرت موسی (ع) ته وايي : (وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي= و مې لمانځه او يادښت ته مې لمونځ كوه .)[8]
حضرت عیسی (ع) وايي: (وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ= الله د لمانځه سپارښتنه راته کړې)[9]
نو د ټولو انبیاوو یوه ګډه کړلار دا وه، چې په لمانځه خلک د الله عبادت ته راوبلي.
که الله انسانان بې پېغمبره سرایله پرېښي ول؛ نو هر انسان به د خپلې سلیقې او د پوهې د څومره والي له مخې، ځان ته یوه لار ټاکله او په دې لار کې به د ظالمانو دباوونو، هره ورځ، وسوسو او خیالونو یوې لوري ته راکاږل. هره ورځ انسان پر یوه لار ځي او په سبا یې پښېمانه وي. نن له یوه سره ملګری شي او سبا ورسره وران وي. نن یوه ورځ غوره ګڼي او سبا یې یوه بله. الله هېڅکله انسان داسې پر خپل حال نه پرېږدي.
الله په قرآن کې وايي: (وَمَا قَدَرُواْ اللّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُواْ مَا أَنزَلَ اللّهُ عَلَى بَشَرٍ مِّن شَيْءٍ= او هغوى الله سم و نه پېژانده، چې و يې ويل : ((الله پر هېڅ بشر کوم څیز نازل كړى نه دی .)))[10]
آیا شونې ده، چې الله هغه انسان، پر خپل حال سرایله پرېږدي، د هستۍ غوره مخلوق دی او سپین لمنی لارښود ور وا نه ستوي؟ هېڅکله داسې نه ده.
د الهي احکامو په پلي کولو کې مخکښ دي، په خپله بلنه کې څوک نه مجبوروي؛ بلکې په استدلال/سول او نرم خوی بلنه ورکوي.
پېغمبران هم خلک د اخروي نړۍ جنت او د دنیا نېکمرغۍ ته رابولي او هم خلکو ته د هغوی د سرغړونو په باب ګواښنګري کوي.
نو راځئ، هغسې چې الله پر پېغمبرانو سلام کوي، موږ ورته سلام وکړو:
سَلَامٌ عَلَى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ=په نړيوالو كې دې پر نوح سلام وي[13].
(سَلَامٌ عَلَى إِبْرَاهِيمَ = پر ابراهيم سلام!)[14].
(سَلَامٌ عَلَى مُوسَى وَهَارُونَ= سلام پر موسى او هارون!)[15].
(سَلَامٌ عَلَى إِلْ يَاسِينَ = سلام دې وي پر الياسين!)[16]
او په پای کې، د اسلام پر پېغمبر هم هغسې سلام کوو؛ لکه په لمانځه کې چې پرې کېږي:
((السلام علیک ایها النبی و رحمه الله وبرکاته)). [1] . یونس/۴۷
[2] .رعد/۷
[3] .فرقان/۲۰
[4] . شعراء/۱۲۴
[5] .کهف/۱۱۰
[6] . نحل/ ۳۶
[7] . ابراهیم/۳۷
[8] . طه/ ۱۴
[9] . مریم/۳۲
[10] . انعام/۹۱
[11] .لیل/۱۲
[12] .انعام/۹۰
[13] . صافات/۷۹
[14] .صافات/۱۰۹
[15] .صافات/۱۲۰
[16] .صافات/۱۳۰
بازارک
بازارک د افغانستان د شمال ختیځ پنجشېر ولایت مرکز دی. دا یو کوچنی ښار دی چې د ۲۰۱۵ کال د شمېرو پر بنسټ یې ټول نفوس ۲۴۷۲۳ کسان دي او یوازې دری اداري ولسوالۍ (ناحیې) لري. د بازارک ښار ټول مساحت ۹۱۲۲ هکتاره دی او په دې  ښار کې ۲۷۴۷ ودانۍ شتون لري. شپږ کلي لري، چې خانز، جنګلک، ملسپه، پارنده او رحمان خېل دي. احمد شاه مسعود، چې د پنجشېر د زمري په نامه یادېږي، مزار یې په بازارک کې موقعیت لري.
تاریخچه
له ۱۹۹۶ څخه تر ۲۰۰۱ کال پورې په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال ، بازارک او د پنجشېر دره د طالبانو ضد د شمالي ټلوالې د پخوانیو مجاهدینو اصلي مرکز و چې مشري یې احمدشاه مسعود، د ښار بومي اوسېدونکي کوله.
بازارک د ښاري سیمې په توګه طبقه بندي کېږي. آباده ځمکه لکه کورونه، بنسټونه او کرنیزه ځمکه د پنجشېر سیند په اوږدو کې پرته ده. بنسټونه د آبادې خاورې نږدې ۳۰٪ برخه جوړوي، خو د ټولې خاورې لویه برخه (۸۴ سلنه) بی ثمره ده.
د طالبانو د ۲۰۲۱ کال له بریدونو وروسته، بازارک یوازینی ولایتی مرکز و چې د طالبانو په لاس یې سقوط نه و کړی، او د افغانستان د مقاومت جبهې مرکز شو. خو د ۲۰۲۱ کال د سپټمبر په ۵، طالبانو د ښار د نیولو ادعا وکړه.
د طالبانو لوړ پوړي ویاند ذبیح الله مجاهد د ۲۰۲۱ کال د سپټمبر په ۶ نېټه، په ټویټر کې ادعا وکړه چې د ولایت د مرکز په ګډون یې ټول ښار نیولی دی او د ټولنیزو رسنیو په انځورونو کې لیدل کېدل چې طالب جنګیالي د پنجشېر ولایت د انګر مخې ته ولاړ دي. هلته طالبانو پر یوه دولتي ودانۍ خپل بیرغ پورته کړ. خو د دې راپورونو تر څنګ، په پنجشېر کې د طالبانو د کنټرول د کچې په اړه د مقاومت جبهې ویاند او د بهرنیو اړیکو رئیس علي میثم نظري دا اعا رد کړه. نوموړي د ۲۰۲۱ کال د سپټمبر په ۹ ادعا وکړه چې له ځینو سیمو څخه یې "تاکتیکي" شاتګ کړی او د دې ولایت ۶۰٪ خاوره د دوی په لاس کې ده. د تسنیم خبري اژانس خبریالانو چې د ۲۰۲۱ کال د سپټمبر په ۱۱ نېټه یې له سیمې څخه لیدنه وکړه، په پنجشېر کې هم د طالب جنګیالیو  او هم د مقاومت جنګیالیو شتون تایید کړ. د اکټوبر میاشتې په وروستیو کې، د سویس رادیو تلویزیون او جورنيمن انځورونو په خپلو لیدنو کې د بازارک  په شاوخوا غرونو کې په نامعلوم ځای کې د طالبانو او مقاومت جبهې ترمنځ د وسله والې نښتې راپور ورکړ، او ویې ویل چې د مقاومت ځواکونو برلاسي ترلاسه کړې، په دې توګه دا تاییدوي چې مقاومت لاهم په بازارک او پنجشیر کې فعال دی، سره له دې چې د سیمه ایزو طالب چارواکو له خوا یې د نشتون ادعاګانې شوې وې.
د ۲۰۲۲ کال د اګست په ۱۵ نېټه د افغانستان د سقوط د یو کال له پوره کېدو سره سم دی، د مقاومت جبهې په پنجشېر کې عملیات پیل کړل، چې د راپورونو له مخې یې د بازارک، دره، انابه، شتل، پریان او خنج په ولسوالیو کې د اوو کلیو د نیولو او په څو موقعیتونو د طالب جنګیاليو د محاصرې ادعا وکړه.
اقلیم
د کوپن د اقلیمي طبقه بندی د سیسټم پر بنسټ، بازارک مرطوب براعظمي اقلیم لري چې ګرم او وچ اوړي، ساړه او واورین ژمي لري. د اورښت کلنۍ کچه زیاتره په ژمي کې را منځ ته کېږي او د کلنۍ تودوخې منځنۍ درجه ۵.۶ سانتیګراد (۴۲ فارانهایت) ده.
بنګ
بنګ (Cannabis) د ګل لرونکو بوټو څخه د شاهدانې کورنۍ ته اړوند بوټی دی. د بنګو د بوټي د نوعو شمېر تر بحث لاندې دی چې په کې درې ډوله نوعې پېژندل شوې: ساتیوا بنګ، ایندیکا بنګ او رودرالیس بنګ. په رودالیس بنګو کې کېدای شي ساتیوا هم شامل شي؛ دغه درې کېدای شي د ساتیوا بنګو د واحدې نوعې د فرعي نوعو په توګه په پام کې ونیول شي او یا هم ساتیوا د یوې منفردې نه ویشل شوې نوعې په توګه ومنل شي. دغه بوټی په پراخه کچه د آسیا بومي بوټو ته اړوند بلل کېږي چې منشا یې هم له همدغه ځایه ده.