cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د عصري انسانانو وروستی افریقایي اصل ونسب
وړاندیز شوې څپې
اومو-کوبېش ۱ (اومو۱) چې له سویلي ایتوپیا څخه لاس ته راغلی، د اناتومي له اړخه د هومو ساپینز تر ټولو پخوانی سکلېټ دی چې اوس مهال د (۱۹۶ ± کا) په نوم پېژندل کېږي.
د ۲۱ مې پیړۍ له پیل راهیسې، د "وروستي واحد-اصل" د کډوالۍ انځور خورا پېچلی شوی، چې نه یوازې د عصري- لرغوني ترکیب د کشف له امله دی او د ډیریدونکو شواهدو له امله چې "له افریقا څخه بهر وروستۍ" کډوالي په اوږده موده کې د څو شمېرڅپو په ترځ کې تیت شوې. له ۲۰۱۰ زکال راهیسې، له اناتومیک اړه د عصري انسانانو د کډوالۍ په اړه د تیتوالي دوه لارې منل شوې دي چې: "شمالي مسیر" (د نېل له وادې او سنا دښتې څخه) او "سویلي مسیر" څخه چې د باب الامنداب له تنګي څخه تېرېږي.
د شمالي لارې مسیر
په متحده عربي اماراتو کې په ۲۰۱۱ کال کې د ملیحه، شارجه کې د فایا-۱ سیمه کې د ډبرو د اسبابو کشف، لږترلږه ۱۲۵۰۰۰ کاله د مخه د عصري انسانانو په شتون دلالت وکړ چې په اوږده موده کې د شمالي افریقا د هېر شوي مسیر په اړه د بحث د بېرته پیل لامل شو. د عربي تیتوالي د رول په اړه دې نوی پوهې د لرغون پېژندنې او جنیټیکي څېړنو پایلې بدلې کړې، چې د افریقا څخه بهر د انسان د تیتوالي لپاره د دهلیز په توګه د سویلي عربستان اهمیت باندې ټینګار کوي.
په عمان کې، یو سایت په ۲۰۱۱ ز کال کې د بیین جون له خوا کشف شو چې په کې د نوبیان وروستي کمپلکس پورې اړوند د ډبرو اسبابونه له  ۱۰۰ څخه زیان پاتې شوني موجود وو، چې دمخه یوازې په سوډان کې د لرغون پېژندنې کېندنو څخه لاس ته راغلي وو. د لومینیسینس په بنسټ د عمر د تشخیص دوه اټکلونه، د عربو د نوبیان کمپلکس عمر شاوخوا۱۰۶۰۰۰ کاله عمر ښیي. دا په سویلي عربستان کې، د یوې ځانګړې ډبري دورې تیکنوکومپلیکس لپاره شواهد وړاندې کوي، چې د سمندري آیزوتوب د ۵ پړاو د لومړنیو وختونو شاوخوا دی.
د کوه ویلم او د هغه د مرستیالو لیکوالانو په وینا: نیاندرتال شاوخوا ۱۰۰۰۰۰ کاله د مخه، له عصري انسانانو او وروسته له افریقا بهر ژوند ته په جنیتیک ډول مرسته وکړه. هغه انسانان چې شاوخوا ۲۰۰۰۰۰ کاله دمخه یې له نورو عصري انسانانو څخه جلا کړي وو او د افریقا څخه بهر د عصري انسانانو دې لومړنۍ څپې هم په التای کې له نیاندرتالزسره په په جنیټیک ډول مرسته وکړه. دوی وموندل چې "د آلتای غرونو څخه د نیاندرتال پلرونو او لومړنیو عصري انسانانو سره په احتمالي توګه، په نږدې ختیځ کې زرګونه کلونه، چی مخکې یې فکر کېده وړاندې ولیدل او له یو بل سره ګډ شول. د مرستیال لیکوال ایلان ګروناو په وینا: "دا په حقیقت کې د افریقا څخه بهر شاوخوا ۱۰۰۰۰۰ کاله وړاندې، د عصری انسانانو د شتون په اړه د لرغون پېژندې له اړخه جینیتک شواهد وړاندې کوي". د ورته جینتیک ترکیب پېښې په نورو سیمو کې هم لېدل شوې دي.
جنسیتي مطالعات
جنسیتي مطالعات د پوهنتوني علمي څانګو ترمنځ هغه څانګه ده چې د جنسیتي هویت تحلیل او تجزیې او همدارنګه جنسیتي بیان ته اړوندېږي. جنسیتي مطالعات د ښځو، فیمینېزم، جنسیت او سیاستونو په برخو کې د ښځو اړوند له مطالعاتو سرچینه اخلي. دغه څانګه اوس مهال د کوئیر جنسیت لرونکو (چې ځانونه نه ښځینه او نه نارینه بولي) او نارینه وو مطالعات هم ترپوښښ لاندې راولي. دغه څانګه په ځانګړې توګه په لویدیځو پوهنتونونو کې له ۱۹۹۰ زکال وروسته رامنځته شوه چې د دود ماتونې د بهیر له را څرګندېدو سره هم مهاله ده.
په هغو علمي څانګو کې چې تر ډېره له جنسیتي مطالعاتو سره مرسته کوي ادبیات، ژب پوهنه، انساني جغرافیه، تاریخ، سیاسي علوم، لرغونپوهنه، اقتصاد، ټولنپوهنه، ارواه پوهنه، وګړ پوهنه، سینما، موسیقي پوهنه، رسنیز مطالعات، انساني پراختیا، حقوق، عامه روغتیا او طبابت په کې شاملېږي. جنسیتي مطالعات همدارنګه دا تحلیل کوي چې څه ډول نژاد، قومیت، موقعیت، ټولنیزه طبقه، ملت او معلولیت د جنس او جنسیت له کټګوریو سره تقاطع کوي.
په جنسیتي مطالعاتو کې د «جنسیت» اصطلاح تر ډېره پورې د ښځې یا نارینه د بیولوژیکي ځانګړنو پر ځای د ښځینه او نارینه ټولنیزو او کلتوري جوړښتونو ته د نغوتې کولو په موخه کارول کېږي. ورته مهال دغه لیدلوری د ټولو جنسیتي پوهانو له خوا په پام کې نه نیول کېږي.
جنسیت له ګڼ شمېر څانګو لکه ادبي نظریي، نمایشي مطالعاتو، فلمي تیوري، د نندارې له تیوري، د معاصر هنر له تاریخ، انسان پوهنې، ټولنپوهنې، ټولنیزې ژب پوهنې او ارواه پوهنې سره اړیکه لري. ورته مهال د دغه څانګو کړنلارې ځینې وختونه د دې اړوند چې ولې او څرنګه جنسیت لوستل کېږي له یو بل توپیر مومي. په سیاست کې جنسیت کېدلای شي د یو بنسټیز بحث په توګه په پام کې ونیول شي ځکه چې سیاسون له هغو څخه په بېلابېلو موضوعاتو کې ګټنه کوي. جنسیتي مطالعات هم په یوازې توګه داسې یوه څانګه ده چې د ګڼ شمېر څانګو لارې چارې په ځان کې رانغاړي.
ګڼ شمېر نورې څانګې «جنسیت» د یو عمل په توګه په پام کې نیسي چې ځینې وختونه د هغه څه په توګه ترې یادونه کوي چې نه یوازې شته واقعیت بیانوي بلکې ټولنیز واقعیتونه هم بدلوي.
د جنسیتي مطالعاتو په برخه کې تر ټولو اغېزناکې نظریې؛ اروايي څېړنې ته اړونده فیمینېستې نظریه چې تر ډېرې کچې د جولیا کریسټوا او براچا ال. اټینګر له خوا بیان شوې او فروید او لاکان یې اړوند معلومات ورکړي او همدارنګه د شیانو ترمنځ د اړیکو تیوري ده.
په جنسیتي مطالعاتو باندې نیوکې
تاریخ لیکونکی او نظر ورکوونکی برایان پالمر استدلال کوي چې په مخکنۍ جوړښت پالنې باندې د جنسیتي مطالعاتو اوسنۍ اتکا د تاریخي پېښو او بهیرونو بنسټ، معنی او پایلې مبهمې کوي. نوموړی په دې استدلال په جنسیتي مطالعاتو کې د جاري بهیرونو سره د مقابلې په لټه کې دی چې باید د ژوندانه تجربیات، د لاس لاندې توب او واک جوړښتونه تحلیل کړي. ارواه پوهه دبرا ډبلیو. سو، باوري ده چې جنسیتي مطالعات له یو لړ مشکوکو علمي چارو څخه رامنځته شوي او یوه غیر علمي نظریه ده چې د ماشومانو په ژوندانه کې د اخلال لامل ګرځي.
فیمینېسته فیلسوفه روزي بریډونټي پر جنسیتي مطالعاتو له دې امله نیوکې کوي چې «د مردانګۍ د اجنډا پر بنسټ دغه مطالعات د فیمینېستي لارو چارو ځای نیونکې دي او له امله یې د فیمینېستي علمي پلاوو څخه مالي مرستې نورو موقعیتونو ته هدایت کېږي. د لته د داسې ... موقعیتونو موارد شتون لري چې د جنسیتي مطالعاتو تر عنوان لاندې ورته تبلیغ کېږي او ځای په کې «روڼ آندو هلکانو» ته ورکړل شوی. یو شمېر سیالي کوونکي یې د همجنس بازانو د مطالعاتو تر پوښښ لاندې راولي. په دغه بحث کې تر ټولو ځانګړی اهمیت د هغو اصلي خپرونکي راتلج ته اړوندېږي چې زموږ پر باور په داسې ډول د جنسیت د ترویج مسئول دی چې هڅه کوي د هغو له مخې فیمینېستي کړنلارې له منځه یوسي او په دې سره مردانګۍ او د همجنس ګرایانو نارینه هویت ته بیا بازار ومومي». کالوین توماس یې په غبرګون کې څرګنده کړه چې «هماغه ډول چې جوزف آلن بون ورته اشاره کوي، د فیمینېزم ډېری پیاوړي ملاتړي همجنس ګرایان دي» او د دغه جریان د اصلي خپرونکو د لارو چارو له پامه غورځول «ناسمه» چاره ده؛ هماغه ډول چې راتلج د فیمینېستي نظریه ورکوونکو د هڅو په ترویج کې مرسته کړې.
جنسیتي مطالعات، په ځانګړې توګه د جنسیتي مطالعاتو په اډانه کې کوئیر جنسیتي مطالعات د کاتولیک کلیسا د کشیشانو او کاردینالانو له خوا په انساني بیولوژي باندې د برید په توګه تر نیوکو لاندې راغلي. پاپ فرانسېس ویلي چې په ښوونځیو کې د جنسیتي هویت زده کړې «مفکوروي استعمار» دی چې سنتي کورنۍ او ناهمجنس پالنه ګواښي. فرانسه لومړنی هېواد و چې هغه مهال په کې دغې ادعا رواج وموند کله چې کاتولیک خوځښتونو د پاریس په واټونو کې د همجنس بازانو د واده او زوی بللو (بچه خواندګۍ) د لایحې پر ضد لاریونونه ترسره کړل. د حقوقو او جنسیت په برخه کې څېړونکی برنو پیریو استدلال کوي چې دغه وېره ژورې تاریخي ریښې لري او د جنسیتي مطالعاتو او کوئیر نظریې رد کول د ملي هویت او د لږکیو د سیاستونو اړوند د اندېښنو څرګندویي کوي. جیسون هریسون استدلال کوي چې د جنسیت ضد تیوري لرونکی فرانسوي خوځښت له حقیقت وروسته د ښي اړخو پوپولیستي سیاستونو ځانګړنې له ځانه ښيي.
په نیوسوت ولز کې هغه مهال د جنسیتي مطالعاتو ځانګړې برخې منع اعلان شوې چې د جنسي او اړوندو روغتیايي زده کړو په برخه کې یوې خپلواکې بیاکتنې د هغو په ښوونیزو توکو کې د موجودو بحث پارونکو توکو څخه یادونه وکړه.
دولتي لیدلوري
په مرکزي او ختیځه اروپا په ځانګړې توګه په هنګري، پولنډ او روسیه کې جنسیت ضد خوځښتونه مخ پر زیاتوالي دي.
روسیه
اوس مهال په روسیه کې جنسیتي مطالعات شتون لري. په داسې حال کې چې د دولت له خوا ملاتړ کېدوني اقدامات یې د واکمنانو له سنتي جنسیتي لیدلورو څخه پیروي کوي. د بېلګې په توګه د کورني تاوتریخوالي د څېړنو او مجازاتو قانون په ۲۰۱۷ زکال کې تر ډېرې کچې محدود و. له ۲۰۱۰ زکال راهیسې د روسیې دولت د ملګرو ملتونو د بشري حقونو په شورا کې داسې یو کمپاین مخته وړي چې هڅه کوي روسي «سنتي ارزښتونه» د بشري حقونو د ملاتړ او د هغو د ودې په برخه کې د مشروعو ملاحظاتو په توګه په رسمیت وپېژندل شي.
هنګري
د جنسیتي مطالعاتو پروګرامونه د ۲۰۱۸ زکال په اکتوبر میاشت کې په هنګري کې منع شول. په هغه اعلامیه کې چې د لومړي وزیر ویکټور اوربان له دفترڅخه خپره شوه، د هغه یو له ویندویانو څخه وویل «د دولت لیدلوری دا دی چې وګړي یا نارینه یا ښځینه نړۍ ته راځي او موږ دا د منلو وړ نه بولو چې د بیولوژیکي جنیست پر ځای د ټولنیزو جوړو شوو جنسیتونو اړوند خبرې وکړو». دغه ممنوعیت د ګڼ شمېر هغو اروپايي پوهنتونونو نیوکې راوپارولې چې په خپلو ښوونیزو پروګرامونو کې یې د جنسیت زده کړې وړاندې کولې؛ له دغو پوهنتونونو څخه یو هم په بوداپست کې د مرکزي اروپا پوهنتون و چې منشور یې د دولت له خوا لغو شو او دغه چاره له علمي اصولو څخه د هنګري د واکمن ګوند د لرې کېدو په توګه وګڼل شوه.
چین
د چین د خلکو مرکزي دولت د جنسیتي مطالعاتو او همدارنګه د جنسیتي ټولنیزې پراختیا له مطالعاتو څخه د تاریخ او هغو اقداماتو په برخه کې ملاتړ کوي چې د جنسیتي برابرۍ لامل ګرځي. د مائوتسه تونګ په فلسفې باندې په استناد سره «ښځو نیم آسمان ولاړ ساتلی»، دغه لیدلوری کولای شو د کلتوري انقلاب د برخې په توګه د ښځینه او نارینه و د برابرۍ د دوام په توګه وبولو.
رومانیا
د رومانیا مشرانو جرګې د ۲۰۲۰ زکال په جون میاشت کې د رایو په اکثریت د زده کړو ملي قانون تصویب کړ او په هغو کې یې جنسیتي هویت ته اړوندې هغه نظریې او لیدلوري منع اعلان کړل چې د بیولوژیکي جنسیت څخه جلا مفهوم وړاندې کوي. دغه ممنوعیت د ۲۰۲۰ زکال په ډسمبر میاشت کې د رومانیا د اساسي قانون د محکمې له خوا لغو شو؛ له دې څخه وړاندې ولسمشر کلاوس یوهانیس دغه لایحه ننګولې وه.
ولټېر
فرانسوا-ماري ارویه (فرانسوي: [fʁɑ̃swa maʁi aʁwɛ]؛ ۱۶۹۴ نومبر ۲۱مه – ۱۷۷۸ مې ۳۰مه)، چې تخلص یې ولټېر دی (/vɒlˈtɛər, voʊl-/؛ فرانسوي: [vɔltɛːʁ])، د فرانسوي روشنګرۍ لیکوال، تاریخپوه، او فیلسوف و چې د خپلې پوهې، پر عیسویت یې د نیوکې –په ځانګړې توګه پر رومي کاتولیکه کلیسا– او همدا راز د بیان ازادۍ، مذهبي ازادۍ، او د کلیسا او دولت له جلا کولو د ملاتړ له کبله مشهور دی.
ولټېر یو هر اړخیز او تکړه لیکوال و، او د ډرامو، شعرونو، ناولونو، مقالو، تاریخونو، او علمي روایتونو په ګډون یې نژدې په هره ادبي بڼه اثار لیکلي دي. له شل زره زیات لیکونه او له دوه زره زیات کتابونه او رسالې یې لیکلي دي. نوموړی یو له لومړنیو لیکوالانو څخه و چې په نړیواله کچه مشهور او له سوداګریز اړخه بریالی شو. هغه د مدني آزادیو یو صریح او زغرد مدافع و او د فرانسې د کاتولیکې پاچاهۍ د سختو سانسوري قوانینو له کبله تل له ګواښونو سره مخ و. هغه په خپلو اثارو او بحثونو کې پر نه زغم، مذهبي تعصب‌پالو باورونو، او د وخت پر فرانسوي بنسټونو ځپونکي طنزي نقدونه کړي دي.
شاعري
ولټېر له ماشومتوبه د شعر لیکلو وړتیا لرله، او د هغه لومړی خپور شوی اثر هم شعري ټولګه وه. هغه دوه د کتاب په کچه اوږده حماسي شعرونه ولیکل. په دغو شعرونو کې یو یې د لومړي ځل لپاره په فرانسوي کې لیکل شوی "هینریډ" اثر دی او بل یې هم "د اورلینز میډ" نومی اثر دی، خو ترڅنګ یې ګڼ نور لنډ شعرونه هم لیکلي دي.
هینریډ اثر یې د ویرجیل نومي لرغوني شاعر په تقلید کې لیکل شوی و، د الکساندرین مثنوي یا دوه بیتونه په یوه قافیه له کارولو سره لیکل شوی، چې د عصري لوستونکو لپاره اصلاح شوی او د یوه بیت په بڼه وړاندې شوی، مګر دا په ۱۸مه پېړۍ او د ۱۹مې پېړۍ په لومړیو کې یو لوی بریالیتوب و، چې ۶۵ ورژنونه او څو ژبو ته ژباړې یې خپرې شوې دي. دغه حماسي شعر د فرانسې پاچا هنري څلورم له خپل نانت فرمان سره د زغم رامنځته کولو د هڅو له کبله پر ملي اتل بدل کړ. له بلې خوا لا پیوسیل بیا د ژان آرک په افسانه کې یوه خنداوره ټوټه ده.
د توکمپالنې او غلامۍ په اړه یې نظرونه
ولټېر په انجیل کې راغلې د آدم او حوا (علیهما السلام) کیسه رد کړه او یو هغه پولیجینیسټ (polygenist) و، چې اټکل یې کاوه هر نژاد په بشپړ ډول جلا جلا اصل او ریښه لري. د ویلیم کوهېن په وینا، ولټېر هم د ډېری نورو پولیجینیسټانو په څېر پر دې باور و، چې تورپوستان د دوی د متفاوتې ریښې او اصل له کبله د سپین پوستانو په طبیعي انسانیت کې سهیم نه دي. د ډیویډ الن هاروي په وینا، ولټېر ډېری وختونه نژادي توپیرونه د مذهبي ارتودوکسي او د خلقت په اړه د انجیل پر روایت د برید لپاره د یوې وسیلې په توګه کارول.
د غلامۍ په اړه د هغه ترټولو مشهوره تبصره په کاندید نومي اثر کې موندل شوې، چې پکې اتل په فرانسوي ګویانا کې له یوه غلام سره له برخورد وروسته، چې د تېښتې له کبله مثله شوی یا خسي شوی و، پر دې له پوهېدو سره چې "په اروپا کې په کومه بیه موږ بوره خورو" حیرانېږي، او دا نظر وړاندې کوي چې که ټول انسانان ګډه ريښه لري، لکه څنګه چې انجیل وایي، نو دا بیا دوی تر خپل منځ د تره زامن جوړوي، او په دې توګه دې پایلې ته رسېدلي چې "هېڅوک نشي کولی له خپلو خپلوانو سره ناوړه چلند وکړي". په بل ځای کې بیا نوموړی د طعنې په بڼه د "هغو سپین پوستانو او عیسویانو په اړه لیکلي [چا چې] په ارزانه بیه تور پوستان پېرودل ترڅو یې په امریکا کې په ګرانه بیه وپلوري." ولټېر د هغه لیک له مخې چې هغه ته منسوب شوی د غلامانو د سوداګرۍ پر ملاتړ تورن شوی، که څه هم ویل کېږي چې دا لیک جعلي دی "ځکه هېڅ کومه د قناعت وړ سرچینه د لیک شتون نه تاییدوي."
ولټېر په خپل فلسفي قاموس کې د غلامانو د سوداګرۍ په اړه د مونټېسکیو نیوکه تاییدوي: "مونټېسکیو تقریبا تل له زده کړي پاړکي سره په تېروتنه کې و، ځکه هغه زده کړی نه و، مګر نوموړی بیا تقریبا تل د متعصبینو او د غلامۍ د هڅوونکو پر وړاندې په حقه و."
جېفرسن ډېویس
ډېویس د کېنټاکي په فېیرویُو کې زیږېدلی و او د یوه بزګر تر ټولو کوچنی ماشوم و. هغه د مسیسیپي په وېلکېنسن ولسوالۍ کې لوی شو او په لويزیانا کې یې هم ژوند کړی. د هغه مشر ورور جوزف اېموري ډېویس د متحده ایالاتو نظامي اکاډمۍ کې د کوچني ډېویس ګمارنه ترسره کړه. له فراغت نه وروسته جېفرسن ډېویس شپږ کاله د متحده ایالاتو په پوځ کې د ډګرمن په توګه پاتې شو. هغه د مکسیکو او امریکا جګړه (۱۸۴۶-۱۸۴۸ز کلونو) کې د داوطلبې قطعې د ډګروال په توګه دنده ترسره کړه. هغه د امریکې  کورنۍ جګړې څخه د مخه په مسیسیپي کې د پختې لوی کښت چلاوه چې د هغه ورور جوزف هغه ته ورکړی و او ۱۱۳ غلامان یې درلودل. که څه هم ډېویس په ۱۸۵۸ ز کال کې د جلا کېدو پر وړاندې مخالفت وښود مګر هغه په ​​دې باور و چې دولتونه د اتحادیې پرېښودو مسلم حق لري.
ډېویس په ۱۸۳۵ز کال کې چې ۲۷ کاله عمر یې درلود د یوه جنرال او راتلونکي ولسمشر زکري ټېلر لور سارا ناکس ټېلر سره واده وکړ. دوی دواړه ډېر ژر په ملاریا اخته شول او سارا له واده څخه درې میاشتې وروسته ومړه. ډېویس ورو ورو روغ شو او د خپل ژوند په اوږدو کې یې د ناروغۍ له دوامداره رنځونو څخه ځورېده. ډېویس په ۳۶ کلنۍ بیا له ۱۸ کلنې ورینا هوېل سره واده وکړ چې په مسیسیپي کې د نیچز سیمې اصلي اوسیدونکې وه او په فېلادلفیا کې یې زده کړې وې او په شمال کې یې ځینې خپلوان درلودل. دوی شپږ ماشومان درلودل چې یوازې دوه یې ژوندي پاتې شول او د هغوی له منځه یوه واده وکړ او د ماشومانو څښتن و.
ډېری تاریخ پوهان د ایالتونو د کنفدراسیون ځینې کمزورتیاوې د ډېویس کمزوره رهبرۍ پورې تړلې بولي. په جزیاتو کې د هغه بوختیا، د مسئولیتونو په اړه بې غوري، د خلکو نه را جذبول، د ایالتونو له ځواکمنو والیانو او جنرالانو سره دښمني، د پخوانیو ملګرو پر وړاندې بده رویه، له خپلو مخالفینو سره د ښو اړیکو نه ساتل، د نظامي چارو په خاطر په ملکي چارو کې بې غوري او د عامه افکارو پر وړاندې درېدل دا ټول د هغه پر وړاندې پایلې درلودې. تاریخ پوهان دا مني چې هغه په اتحادیه کې د خپل سیال ولسمشر ابراهام لېنکن په پرتله خورا لږ اغېزمن جنګي مشر و. وروسته له هغه چې ډېویس په ۱۸۶۵ ز کال کې په ​​خیانت تورن شو او ونیول شو، هغه د وېرجینیا ایالت د هېمپټن ښار په فورټ مونرو کې بندي شو. هغه هېڅکله هم محاکمه نه شو او دوه کاله وروسته خوشی شو. ډېویس له جګړې وروسته بې له دې چې کوم سپکاوی ور ته وشي د پخوانۍ تړونولۍ په پار د خپل مشر جنرال رابرټ اډوارډ لي لخوا بل ځای ته تبدیل شو. ډېویس د کنفدراسیوني حکومت عروج او زوال په نوم یوه تاریخچه لیکلې چې په ۱۸۸۱ز کال کې بشپړه شوه. د ۱۸۸۰ یمې زېږدیزې لسیزې په وروستیو کې هغه د پخلاینې هڅې پیل کړې، سویلي خلکو ته یې وویل چې اتحادیې ته وفادار واوسي. پخوانیو تړونوالو په جګړه کې د هغه د رول ستاینه وکړه او هغه یې د سویلي هېوادپال په توګه پېژنده. هغه د بیارغونې له دورې وروسته په سوېل کې د کنفدراسیون له لاسه وتلي لامل اتل شو.
هزاره جات
هزارهستان (رومي شوې بڼه: Hazāristān)، يا هزاره جات (رومي شوې بڼه: Hazārajāt) د افغانستان په مرکزي لوړو کې يوه ډېره غرنۍ سيمه ده، چې د بابا د غرونو تر منځ د هندوکش په لوېدیځو څنډو کې پرته ده. دا سیمه د هزاره قوم ټاټوبی دی چې د دې سیمي اکثریت نفوس تشکیلوي. هزاره جات په یوه توکمیزه او مذهبي سیمه دلالت کوي.
جېفرسن ډېویس
زېږون او د کورنۍ شالید یې
جېفرسن فاینِس ډېویس د ۱۸۰۸ ز کال د جون په دریمه د کېنټاکي په فېیرویُو کې د کورنۍ په پلرني استوګنځي کې زیږیدلی. هغه کله کله د خپل زیږون کال ۱۸۰۷ هم ښوودلی. هغه خپل منځنی نوم د ژوند په وروستيو کې پرېښود خو بیا هم کله نا کله به یې په اختصاري ډول کاراوه. ډېویس له جین (نی کوک) او سموییل اېموري ډېویس څخه زیږېدلی او د لسو ماشومانو په منځ کې تر ټولو کوچنی و. د هغه مشر ورور جوزف اېموري ډېویس له هغه نه ۲۳ کاله مشر و. هغه د وخت د ولسمشر ټامس جېفرسن په نوم نومول شوی و چې پلار به یې ستاینه کوله. په ناڅاپي ډول یوازې اته میاشتې وروسته د فېیرویُو شمال ختیځ ته د ۱۰۰ میله (۱۶۰ کیلومتره) څخه په لږ واټن سره ابراهام لېنکن د کېنټاکي په هاجېن وېل کې وزيږېد. د شلمې پېړۍ په پیل کې د ډېویس د زېږون ځای ته نږدې د جېفرسن ډېویس ایالتي تاریخي څلی جوړ شو.
هزاره جات
هزاره جات اساساً د بامیانو، دایکندي، غور او د غزني، اروزګان، پروان، میدان وردګو او نورو ولایتونو څخه را منځ ته شوی دی. په هزاره جاتو کې تر ټولو زیات نفوس لرونکي ښارونه بامیان، یکاولنګ (بامیان)، نیلي (دایکندي)، لعل و سرجنګل (غور)، سنګ ماشه (غزنی)، ګیزاب (ارزګان) او بهسود (میدان وردګو) دي. د کابل، ارغنداب، هلمند، فراه، هريرو، مرغاب، بلخ او کندز سيندونه له هزاره جاتو څخه سرچينه اخلي.
جېفرسن ډېویس
زېږون او د کورنۍ شالید یې
د ډېویس پلرني نیکه او انا د شمالي وېیلز په سنوډونیا سیمه کې زیږېدلي او د اتلسمې پېړۍ په پیل کې شمالي امریکا ته په جلا ډول مهاجر شوي وو. د هغه مورني نیکه او انا انګریزان وو. د ډېویس پلرنی نیکه اېوَن په پیل کې فيلاډلفیا ته له رسیدو وروسته د جورجیا په استوګنغونډ کې مېشت شو، چې ډېری د ساحل په اوږدو کې جوړ شوی و. هغه له کونډې لیډیا اېموري وېلیامز سره واده وکړ چې له مخکیني واده څخه یې دوه زامن درلودل او د دوی زوی سموییل اېموري ډېویس په ۱۷۵۶ ز کال کې زیږیدلی و. هغه د امریکا انقلابي جګړې پر مهال په قاره یی پوځ کې د خپلو دوو مشرانو میرنیو وروڼو ترڅنګ دنده ترسره کوله. په ۱۷۸۳ ز کال کې له جګړې وروسته هغه له جېن کوک سره واده وکړ چې په ۱۷۵۹ ز کال کې له وېلیم کوک او د هغه مېرمنې سارا سمپسن څخه د کېنټاکي په کرېسټین کاونټي (ولسوالۍ) کې زیږېدلې وه. په ۱۹۷۳ ز کال کې د ډېویس کورنۍ بېرته کېنټاکي ته کډه شوه د کرېسشین او ټاډ ولسوالیو پر پوله یې د "ډېویسبرګ" په نوم استوګنیزه ټولنه جوړه کړه چې په پای کې یې نوم فېیرویُو ته واړول شو.
هزاره جات
ریښه پونه او کارول
په لومړي ځل د "هزاره" نوم په شپاړسمه پېړۍ کې د بابرنامې په کتاب کې را څرګند شو چې د مغل سترواک بابر له خوا لیکل شوی. په ۱۳۳۳ کال کې، کله چې مشهور جغرافيه پوه ابن بطوطه خراسان ته ورسېد، د هېواد ګوټ ګوټ ته يې سفرونه وکړل، خو د هزارستان په نوم يې کوم ځای نه دی ثبت کړی.
جېفرسن ډېویس
ماشومتوب
د ډېویس د ماشومتوب په بهیر کې د هغه کورنۍ دوه ځله کډه وکړه: چې په ۱۸۱۱ ز کال کې د لوویزیانا سېنټ مري پېرَش ته او د یو کال څخه لږ وروسته د مسیسیپي وېلکېنسن ولسوالۍ ته وه. د هغه دریو مشرانو وروڼو د ۱۸۱۲ ز کال په جګړه کې خدمت وکړ. ډېویس په ۱۸۱۳ ز کال کې خپلې زده کړې په وېلکېنسن اکاډمۍ کې د کورنۍ د پختې کښت ته څېرمه د ووډ وېل په کوچیني ښار کې پیل کړې. د هغه ورور جوزف د پلار د ځای ناستي په توګه کار کاوه او جېفرسن یې  زده کړې ته وهڅاوه. دوه کاله وروسته ډېویس په سېنټ روز کلیسا کې د سېنټ ټامس کاتولیک ښوونځي ته داخل شو،  چې د کېنټاکي په واشنګټن ولسوالۍ کې د ډومینیکن ډلې لخوا اداره کېږي. هغه مهال دی د ښوونځي یوازینی پروتستانت زده کوونکی و. ډېویس په ۱۸۱۸ ز کال کې مسیسیپي ته راستون شو چې په واشنګټن کې یې د جیفرسن په ښوونتون (کالج) کې زده کړې وکړې. هغه په ۱۸۲۱ ز کال کې کېنټاکي ته ولاړ او د لکسېنګټن په ټرانسلوانیا پوهنتون کې یې زده کړې وکړې. (په هغه وخت کې دا ښوونتونونه د اکاډمیو په څیر وو او تقریباً د لېسو سره برابر وو). کله چې جېفرسن ۱۶ کلن و د هغه پلار سموییل د ۱۸۲۴ ز کال د جولای په څلورم مړ شو.
هزاره جات
ریښه پونه او کارول
هزاره وګړي او د شاوخوا سیمو خلک د هزاره ګانو د تاریخي ځمکو د تشخیص لپاره د "هزاره جات" یا "هزارستان" نومونه کاروي. "هزاره جات" د "هزاره" او او دري پسوند د "جات" ترکیب دی. د جات پسوند په جنوبي، مرکزي او لوېدیځه اسیا کې د ځمکې سره د ترکیبي کلمې د جوړولو لپاره کارول کېږي.
جېفرسن ډېویس
د پوځي حرفې لومړني وختونه
جوزف هڅه وکړه تر څو ډېویس د متحده ایالاتو نظامي اکاډمۍ (وېسټ پاینټ) کې شامل کړي چې د ۱۸۲۴ ز کال په وروستیو کې پیلېده. په داسې حال کې چې هغه د ۱۸۲۶ ز کال د کرېسمس په جریان کې د ایګنګوګ په لاریون کې د هغه د رول له امله په کور کې نظربند شوی و. زده کوونکو اکاډمۍ ته ویسکي قاچاق کړل تر څو اګناګ جوړ کړي، او د درېیمې برخې څخه زیات زده کوونکو پکې ګډون درلود. د ۱۸۲۸ ز کال په جون کې ډېویس په ۳۳ کسیزه ټولګي کې ۲۳م فارغ شو. له فراغت څخه وروسته دوهم ډګرمن ډېویس په لومړۍ پیاده قطعه کې وګمارل شو او د مېشیګان په فورټ کرافورډ، پرېیری دو چین سیمه کې ځای پرځای شو. زَکَري ټېیلر د متحده ایالاتو راتلونکي ولسمشر د ۱۸۲۹ ز کال په لومړیو کې د ډېویس له رسېدلو څخه لږ وخت د مخه قومانده په غاړه اخیستې وه.
هزاره جات
ریښه پونه او کارول
عرب جغرافیه پوه مقدسي (۹۴۵/۹۴۶ - ۹۹۱)  هزاره جاتو ته د "غرجستان" یا "غرج الشار" ("غرج" د "غره" معنی) نوم ورکړ چې د ملکانو له خوا اداره کېده.
نقشه اخیستنه
هزاره جات د افغانستان په مرکزي لوړو، د کوه بابا د غرونو او د هندوکش د لوېدیځو څنډو تر منځ پراته دي. د دې سیمې پولې د تاریخ په اوږدو ضیمه او بدلې شوې دي. خو د دې سیمې فزیکي حدود په شمال کې د بامیانو حوزې، په سویل کې د هلمند سیند سرچینو، په لویدیځ کې فیروزکوه، او په ختیځ  کې د د اونی کڼدو ته رسېږي. سیمه ایزه خاوره یې غرنۍ ده او د سفید کوه او سیاه کوه غرونو په لور غزېدلې ده، چې هلته لوړې څوکې د ۱۵۰۰۰ فوټه (۴۶۰۰ متره) او ۱۷۰۰۰ فوټه (۵۲۰۰ متر) تر منځ لوړوالي ته رسېږي. د بابا غره لړۍ دواړو خواوو ته پرله پسې درې لري. د دې لړۍ شمال خوا یې په تونده بڼه ښکته کېږي، چې له ټیټو غونډیو او کوچنیو نیمه وچو میدانونو سره یوځای کیږي، پداسې حال کې چې سویل خوا د هلمند درې او د بهسودو غرنۍ ولسوالۍ ته غځېږي.
شمال لوېديځ هزاره جات د غور ولسوالي تر پوښښ لاندې راولي، چې د خپلو غرنيو استحکاماتو له امله اوږد شهرت لري. د لسمې پېړۍ جغرافيه پوه استخري ليکلي چې غرنۍ غور "يوازينۍ سيمه وه چې د اسلامي سيمو له خوا محاصره وه او تر اوسه هم د کفارو په لاس کې وه". د اسلام د منلو په وړاندې د غور د اوسېدونکو اوږد مقاومت دې سیمې ته د ته په سخت لاس رسي دلالت کوي. د ځینو مسافرینو په وینا، ټوله سیمه د یوې کلا په څېر ده چې د منځنۍ آسیا په لوړو کې پرته ده: له هر لوري سیمې ته د رسیدو لپاره باید له لوړو او تندو غرونو تېر شئ. د غور د اوسېدونکو ژبه د د هوارو سیمو د اوسېدونکو له ژبې سره دومره توپير لري چې د دواړو تر منځ ژباړونکي ته اړتیا وي.
د هزاره جاتو شمال ختیځه برخه د لرغوني بامیانو سیمه ده، چې د بودیزم مرکز او د ورېښمو د لارې مهم کاروانسرای و. دا ښار ۷۵۰۰ فوټه (۲۳۰۰ متر) لوړوالی لري، چې شمال لوري ته د هندوکش او سوېل لوري ته د بابا غره له خوا کلابند شوی دی. هزاره جات د خراسان (کوشان) د لوی جغرافيائی یوه سیمې ګڼل کېده، چې خلاصو پولو یې د کاسپین سمندر او آکسوس سیند ترمنځ پراخه سیمه پوښلې وه او د اوسني شمالي ایران او افغانستان زیاتر برخه یې هم تر پوښښ لاندې وه.
اقلیم
هزاره جات یوه غرنۍ سیمه ده او د غرنیو کڼدونو یوه لرۍ یې د ختیځې څنډې په اوږدو کې غځېدلې ده. له دې ډلې یو د سالنګ کنډو دی په کال کې شپږ میاشتې د واورې له امله بند وي. بل یې د شیبر کنډو دی چې په خپله په ټیټه ارتفاع کې، په کال کې یوازې دوه میاشتې د واورې له امله بنده وي. بامیان د سیمې سړه برخه ده چې سخت ژمی لري.
تاریخچه
مخکې له دې چې صفاریان دا سیمه په اسلام مشرفه کړي او د خپلې سترواکۍ خه یې کړي، په پرله پسې توګه د هخامنشیانو، سلیوکیانو، موریایانو، کوشانانیانو او هپتالیانو له خوا اداره کېده. ورپسې د غزنویانو او غوریانو تر واک لاندې وه چې وروسته د ډهلي د سلطنت لاس ته ولوېده. په دیارلسمه پېړۍ کې د چنګیز خان او د هغه د مغلي لښکرو تر یرغل لاندې راغله. په راتلونکو لسیزو کې، قرلقیان د یوې سیمه ایزې کورنۍ په بڼه راڅرګند شول چې د څو لسیزو په اوږدو کې خپل اختیاره واکمني را منځ ته کړه. وروسته دا سیمه د تیموریانو، د مغل سترواکۍ او دراني سترواکۍ برخه شوه. د هزاره جات تر واک لاندې راوستل، په ځانګړې توګه د بامیانو کلا، د یرغلګرو لپاره ستونزمنه ثابته شوې وه او "ماتې مفوهم یې ځانه ته غوره کړ".
ځلاند اوښتون
د ۱۶۸۸ ز کال د نومبر په پرتمين يا ځلاند اوښتون کې دويم او اووم جېمز “James II and VII” چې د انګلينډ، سکاتلينډ او ايرلينډ پاچا و، له دندې څخه ګوښه او خپله لور يې دويمه ماري “Mary II” او د هغه خاوند stadtholder د “Orange” درېيم ويليم “William III of Orange” چې د هالنډ جمهوريت حقيقي واکمن و، ځايناستي شول. دا اصطلاح په لومړي ځل د ۱۶۸۹ ز کال په وروستيو کې د جان هامپډن “John Hampden” له لورې وکارول شوه. تاريخپوه جيرمي بلېک “Jeremy Black” وړانديز کوي، چې ياده اصطلاح د انګليستان د وروستي بريالي بريد او همدارنګه کورنۍ کودتا دواړو په توګه ګڼل کېدلی شي.
جيمز د خپل کاتوليک پلوۍ تر څنګ د ۱۶۸۵ زکال په فبروري کې پاچا شو، پراخه ملاتړ يې درلود او لامل يې دا و، چې زياتره خلک وېرېدل چې د نوموړي نه منل به د ۱۶۳۸-۱۶۵۱ زکالونو د درې پاچاهيو د جګړو “Wars of the Three Kingdoms” د تکرار لامل شي. نوموړي د راتلونکو درې کالونو په موده کې په ۱۶۸۵ زکال کې د سکاتلينډي او انګليستان پارلمانونو د ځنډولو او د شخصي فرمان يا حکم له مخې د حکومت کولو په واسطه خپل ملاتړي په دښمنۍ کې واچول. د دې تر څنګ دا يوه لنډمهاله مسئله ګڼل کېده، چې جيمز ۵۲ کلن و او دا چې د دويم واده يې ۱۱ کالونه شوي وو مګر ماشومان يې ورڅخه نه درلودل، نو د پياوړي اټکل له مخې يې وارثه خپله پروتستانت مذهبې لور ماري وه.
د ۱۶۸۸ ز کال په جون کې د دوو پېښو مخالفت په يو سياسي کړکېچ بدل کړ. لومړۍ پېښه د ماري پر ځای د وارث په توګه د جون پر ۱۰ نېټه د جيمز فرانسيس ايډوارډ “James Francis Edward” زېږېدنه وه، چې د يوې کاتوليک کورنۍ هيله يې رامنځته کړه. دويمه پېښه د جون پر ۱۵ د اوه مسيحي ملايانو “Seven Bishops” محاکمه وه، چې يو د انګليستان پر کليسا “Church of England” باندې د درک شويو بريدونو کې ښکېل وه. د جون پر ۳۰ نېټه د دوی برات الذمه د کاتوليک ضد پاڅونونو لامل شوه او د جيمز سياسي واک يې ړنګ کړ. د دواړو پېښو ترکېب د انګليسي سياستپوهانو يو پراخه ائتلاف وهڅاوه، چې ويليم ته يو بلنيک واستوي او بلنه ورکړل شي، چې د پروتستانت مذهب د ژغورنې په موخه فوځي مداخله وکړي.
د فرانسې د څوارلسم لوی “Louis XIV of France” په مرسته چې پر هالنډ باندي د بريد چمتووالی يې نيوه، ويليم دا د نهه کالونو جګړې “Nine Years’ War” لپاره د انګليسي سرچينو د خوندي کولو په موخه يوه موکه وګڼله، چې د ۱۶۸۸ ز کال په سپټمبر کې پيل شوه. نوموړی د نومبر پر ۵ نېټه له ۱۴۰۰۰ فوځيانو سره د ټوربی “Torbay” په بريکسام “Brixham” کې پلی شو. د لندن پر خاوره له پرمختګ سره د ۳۰۰۰۰ پياوړي شاهي فوځ ډېری غړي وروسره يو ځای شول. جيمز د ډسمبر پر ۲۳ او د ۱۶۸۹ زکال په اپرېل کې له هېواده وشړل (تبعيد) شو. پارلمان د ويليم او ماري د انګليستان او ايرلينډ ګډې پاچاهۍ جوړې کړې. په جون کې يوه بېله مګر ورته سکاتلينډي جوړجاړی هم وشو.
په داسې حال کې چې اوښتون په خپله هم چټک او يو څه خونړی نه و، په سکاتلينډ او ايرلينډ کې د استوارت پلوي پاڅونونه د پام وړ زيانونو لامل شول. که څه هم د دومي نيکن د ډلې پلوۍ د ۱۸ پېړۍ په وروستيو کې مقاومت وکړ، مګر اوښتون پر تخت او تاج يا سلطنت باندې د پارلمان د لومړي والي د تاييد له مخې د سياسي شخړې يوه پېړۍ پای ته ورسوله او د ۱۶۸۹ زکال د حقونو قانوني لايحه “Bill of Rights” کې يو اصل رامنځته شو. د ۱۶۸۸ ز کال د زغم قانون “Toleration Act 1688” د انګليستان له رسمي کليسا سره سمون نه کونکو پروتستانو ته د عبادت ازادي ورکړه، مګر په ۱۶۷۸ او ۱۶۸۱ ز کالونو کې په انګليسي او سکاتلينډي د ازمايښت قوانينو “Test Acts” کې پر کاتوليکانو باندې لګول شوي بنديزونه تر ۱۸۲۸ ز کال پورې په ځواک کې پاتې شول، په داسې حال کې چې د پاچا د مېرمنې په ټاکنه بانې مذهبي بنديزونه په ۲۰۱۵ ز کال کې لرې کړای شول، مګر هغه چې په حق کې پلي کېدل پاتې کېږي.
شاليد
لکه څرنګه چې د “AgryII” او “Monmouth” سرکښو د چټکې ماتې په واسطه بيان شو، جيمز سره له دې چې کاتوليک پلوی و، د پراخه ملاتړ په لرلو سره په ۱۶۸۵ ز کال کې پاچا شو، چې څلور کالونه وروسته له هېواده وتلو يا تبعيد ته اړ شو. دا حالت چې زياتره وخت د انګليستان ځانګړې پېښه ګڼل کېږي، معاصر تاريخپوهان يې په اړه استدلال کوي، چې جيمز په هغه کچه نمانځنه کې پاتې راغی، چې شاهي ځواک يې د سيمې د لوستو خلکو له لورې پر ملاتړ تکيه وکړه، چې ډېری دا خلک د انګليستان د پروتستانت کليسا او د سکاتلينډ د کليسا غړي وو. که څه هم دوی د جيمز د شخصي کاتوليک پلوۍ د منلو اراده درلوده، مګر د نوموړي د «زغم» تګلارې او د مخالفت د له منځه وړلو په موخه کارول شويو مېتودونو په انګليستان او سکاتلينډ کې د هغه ملاتړي په دښمنۍ کې واچول، په داسې حال کې چې ډېره کی کاتوليک لرونکی ايرلينډ يې بې ثباته کاوه.
د استوارت سياسي نظريه له شپږم او لومړي جيمز څخه اخېستل شوې وه، چې په ۱۶۰۳ ز کال کې يې د يو متمرکز دولت ليد جوړ کړ، چې د هغه پاچا له لورې به پر مخ ځي، چې د خدای له لورې واک ورکول شوی وي او په دې ډول دولت کې بايد د پارلمان دنده په اسانۍ سره منل شوی وی. د پاچا او پارلمان تر منځ شخړې د درې پاچاهيو تر منځ د جګړې “War of the Three Kingdoms” لامل شوې او د ۱۶۶۰ ز کال د استوارت له بيارغونې “Staurt Restoration” څخه وروسته يې دوام وکړ. دويم چارلس اړ شو چې پر شاهي امتياز “Royal Prerogative” باندې تکيه وکړي، ځکه چې په دې ډول تصويب شوي ټول معيارونه د پارلمان په پرتله د هغه د پرېکړې په وخت له منځه تللی شول. که څه هم دا [معيارونه] د سترې قانون ايښودنې يا ماليه ټاکنې برخو کې نه شول کارول کېدلی.
د استوارت د ميراث په اړه په سکاتلينډ کې خورا ستره خواخوږي وه او د ۱۶۸۱ د ځايناستي قانون “Succession Act” د مذهب په پام کې نيولو پرته د نوموړي د ملاتړ په موخه د ټولو دنده تاييد کړه. د انګليستان خلاف د سکاتلينډ له ۹۵ سلنه څخه زياتو وګړو د سکاتلينډ په کليسا يا کېرک پورې تړاو درلود، ان دا چې نور پروتستانت مذهبونه په کې منع شوي وو او په ۱۶۸۰ ز کال کې په کې کاتوليکان کوچني لږه کي وو، چې هغه هم د اشرافيت د ځينو برخو او لرې پرتو غرنيو سيمو تر بريده وو. د ايپيسکوپاليا وګړو “Episcopalians” په ۱۶۶۰ ز کال کې يو ځل بيا د سکاتلينډ کليسا واک تر لاسه کړی و، چې د پروتستانت د مشايخو کليسا د غړو د پاڅونو د لړيو لامل شو، مګر د کورنۍ جګړې د دورې ترخې مذهبې شخړې په دې معنا وې، چې ډېره کيو ثبات غوره وګڼه.
په انګليستان او سکاتلينډ کې زياتره هغو خلکو چې په ۱۶۸۵ ز کال کې يې د جيمز ملاتړ وکړ، د شته سياسي او مذهبي ترتيبونو ساتل غوښتل، مګر په ايرلينډ کې بيا حالت داسې نه و. په داسې حال کې چې د کاتوليک ډېره کيو له لورې جېمز ته د ملاتړ ډاډ ورکړل شوی و، تر څنګ يې نوموړی د ايرلينډي پروتستانتو په منځ کې هم نامتو و. د ايرليند کليسا د خپل پايښت په موخه پر تاج باندې تکيه وکړه، په داسې حال کې “Ulster” د پروتستانت د مشايخو کليسا د هغو غړو له لورې اداره کېده، چې د جيمز د زغم تګلارو ملاتړ يې کاوه. که څه هم مذهب د کاتوليکانو لپاره د برابرې اندېښنې يوازې يو عامل و، چې اصلي عوامل يې هغه قوانين وو چې په فوځ کې د دوی د خدمت يا د دولتي دندو درلودلو او د ځمکې سمون مخنيوی يې کاوه. په ۱۶۰۰ کال کې کاتوليکان د ايرلينډ د ۹۰ سلنه ځمکې مالکان وو، مګر د ۱۷ پېړۍ پر مهال په زور د اخېستلو (ضبطولو) له يوې لړۍ څخه وروسته دا کچه په ۱۶۸۵ زکال کې ٪۲۲ ته راښکته شوه. کاتوليک او پروتستانت سوداګر په دوبلين او بل هر ځای کې د سوداګريزو بنديزونو تر اغېز لاندې وو، چې له امله يې د خپلو انګليسي سيالانو پر وړاندې په ناوړه حالت کې ځای درلود.
د چیچن جمهوریت Ichkeria
چیچن جمهوریت Ichkeria /ɪʃkɚˈiə/ (Нохчийн Республика Нохчийчоь) د چیچن جمهوریت یو نه پېژندل شوی بېلتون غوښتونکی حکومت دی. شمال لویدیز ته د سټاورپول کرای، شمال ختیځ او ختیځ ته د داغستان جمهوریت، په سویل کې جورجیا او په لویدیځ کې د انګوشیتیا او شمالي اوسیتیا جمهوریتونو سره پوله لري، چیچنیا د شمالي قفقاز په غرونو کې موقعیت لري.
CRI د نړیوال قانون د یوې موضوع په توګه د هیڅ دولت لخوا نه دی پیژندل شوی. د نیمه دولتي جوړښتونو څخه، دا په رسمي توګه یوازې په جلاوطنۍ کې د ژویاد ګمساخوردیا د ګرجستان حکومت لخوا پیژندل شوی. په 2001 کې، زیلمخان یندربایف د CRI او د طالبانو تحریک ترمنځ دوه اړخیز دولت پیژندنه ترلاسه کړه، چې په هغه وخت کې د افغانستان له 90٪ څخه زیاتې خاورې کنټرول درلود. د CRI د خپلواکۍ اعلان د روسیې فدراسیون او د CRI د خپلواکۍ د پلویانو تر منځ د یوې اوږدې پوځي شخړې لامل شو، چې په تدریجي ډول د شمالي قفقاز په اوږدو کې د تاو تریخوالي او نظامي شخړو د زیاتوالي لامل شو.
دا د هغه وخت د رژیم طالبانل خوا په رسمیت وپیژندل شو. دا معلومه نه ده چې د طالبانو دیکتاتور حکومت د قفقاز ملت په رسمیت پیژندلو بیا پیل کړی دی.
خاباروسک سيمه
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:105%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;"
خاباروسک سيمه (روسي ژبه: Хабаборский край ) د روسیې یوه فدرالي موضوع (کرای = سيمه) ده چې د روسیې په ختیځ کې موقعیت لري. دا تر ډېره د امور سیند په ښکته حوزه کې پروت دی، مګر د هغې یوه برخه د اخوتسک سمندر په ساحل کې پراخه غرنۍ خاوره هم لري. د Krai اداري مرکز د خاباروسک ښار دی. نفوس يې د 2010 کال د سرشمېرنې له مخې 1,343,869 تنه و.
سرچينې
وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روس
د ۱۹۶۴ز کال د مدني حقونو قانون
د ۱۹۶۴ ز کال د مدني حقونو قانون (عمومي قانون. ۸۸ – ۳۵۲، ۷۸ موضوعه قانون. ۲۴۱، د ۱۹۶۴ کال د جولای په ۲ وضع شو) په متحده ایالاتو کې د مدني حقونو او کار قانون په برخه کې مهم قانون دی چې د نژاد، رنګ، دین، جنسیت، ملیت، او وروسته د جنسي تمایل او جنسیت هویت پر بنسټ تبعیض منع کوي. د رایې ورکوونکو د نوم لیکنې د اړتیاوو لپاره نابرابر چلند، په ښوونځیو او عامه استوګنځایونو کې نژادي توپیر او د کار تبعیض منع کوي. دا قانون "د امریکا په تاریخ کې یو له خورا مهمو مقننه لاسته راوړنو څخه بلل کېږي".
بیارغاونه او د نویو تعاملاتو دوره
د ۱۹۸۳ ز کال د مدني حقونو قضیو کې د بدلون ټکی ؤ، د متحده ایالاتو سترې محکمې پریکړه وکړه چې کانګرس په خصوصي سکتور کې د تبعیض د منع کولو واک نه لري، په دې توګه د ۱۸۷۵ ز کال د مدني حقونو قانون د مدني حقونو د ساتنې لپاره د هغه قوت را کم کړ.
د نولسمې پیړۍ په وروستیو او د شلمې پیړۍ په لومړیو کې، د ۱۸۷۵ ز کال د مدني حقونو د قانون د باطلولو لپاره قانوني دلیل د متحده ایالاتو د سترې محکمې د غړو له خوا لوی لومړيتوب و، ترڅو د خصوصي سکټور لپاره د حکومت ډیری مقررات باطل کړي، پرته د هغو قوانینو له وضع کولو څخه چې موخه یې د عامه انګېزې خوندیتوب وي.
په ۱۹۳۰ لسیزه کې، د نویو تعاملاتو په ترڅ کې، د سترې محکمې ډېری قاضیانو په تدریجي ډول خپل قانوني نظریات بدل کړل ترڅو د سوداګرۍ تر بند لاندې په خصوصي سکتور کې لویو حکومتي مقرراتو ته اجازه ورکړي او په دې توګه د فدرالي حکومت لپاره لاره هواره کړي چې د سوداګرۍ تر بند لاندې د مدني حقونو قوانین تصویب او په عامه او خصوصي سکتور کې تبعیض منع کړي.
د ۱۹۵۷ ز کال د مدني حقونو قانون
سره له دې چې د افریقایي – امریکایانو په رایه ورکوونکو یې لږ اغېزه درلوده، په داسې وخت کې چې د تورپوستو رایه ورکوونکو نوم لیکنه یوازې ۲۰ سلنه وه، د ۱۹۵۷ ز کال د مدني حقونو قانون د متحده ایالاتو د مدني حقونو کمېسیون او د متحده ایالاتو د عدلیې وزارت د مدني حقونو څانګه يې منځ ته راوړه. په ۱۹۶۰ ز کال کې، د تورپوستو رایې یوازې ۳ سلنه زیاتې شوې او کانګریس د ۱۹۶۰ ز کال د مدني حقونو قانون تصویب کړ، چې د ۱۹۵۷ز کال قانون له خوا پاتې ځینې نیمګړتیاوې یې له منځه یوړې.
د ۱۹۶۳ ز کال د کېنیډي د مدني حقوقو لایحه
د ۱۹۶۴ ز کال قانون په لومړي ځل د متحده ایالاتو د ولسمشر جان اف کېنیډي له خوا په ۱۹۶۳ ز کال د جون په ۱۱ مه د مدني حقونو په اړه د امریکا خلکو ته په خپله وینا کې وړاندې کړ. کېنیډي د داسې تقنین غوښتنه وکړه چې "ټولو امریکایانو ته په هغو تاسیساتو کې چې د عامه خلکو په وړاندې پرانیستي دي خدمات وړاندې کړي – همداشان هوټلونه، رستورانتونه، تیاترونه، پرچون پلورنځي، او ورته تاسیسات" - او همدارنګه "د رایې ورکولو حق په لویه کچه خوندي کړي".
کېنیډي دا وینا د برمینګهم د کمپاین او د متحده ایالاتو په سویلي ایالتونو کې د لاریونونو او اعتراضونو له زیاتېدو وروسته وکړه. هغه د ۱۹۶۳ز کال په پسرلي کې د لوړ تبعیضي تاو تریخوالي او د افریقایي - امریکایانو لاریونونو له څپو وروسته عملي ګامونه واخیستل. د جولای په وروستیو کې، د نیویارک ټایمز د یوې مقالې له مخې، والتر ریوتر، د متحده ایالاتو د موټرو د کمپنیو د کارګرانو د اتحادیې مشر، خبرداری ورکړ چې که کانګریس د کېنیډي د مدني حقونو قانون په تصویب کې پاتې راشي، هېواد به د یوې بلې کورنۍ جګړې سره مخ شي.
د کار او ازادۍ په اړه په واشنګټن کې د لاریون څخه وروسته، د ۱۹۶۳ ز کال د اګسټ په ۲۸مه، د لاریون تنظیم کوونکي د مدني حقونو د قانون په اړه د بحث لپاره کېنیډي ته ورغلل. روی ولیکینز، فلیپ راندولف، او والتر ریوتر هڅه وکړه چې هغه وهڅوي چې د یوې داسې مادې ملاتړ وکړي چې د کار د عادلانه کړنو کمېسیون رامنځته کړي چې د ټولو فدرالي ادارو، اتحادیو او خصوصي شرکتونو له خوا تبعیضي کړنې منع کړي.
د ۱۸۷۵ زکال د مدني حقونو قانون سره په سیالۍ، د کېنیډي د مدني حقونو قانون په عامه استوګنځایونو کې د تبعیض منع کولو شرایط شامل کړل او د متحده ایالاتو لوی څارنوال ته یې واک وکړ چې د نورو احکامو په منځ کې، د ایالتونو په وړاندې په قضیو کې برخه واخلي چې د ښوونځیو جلا سیستم پرمخ وړي. مګر په دې کې یو شمېر احکام شامل نه وو چې د مدني حقونو د مشرانو له خوا اړین ګڼل کېدل، لکه د پولیسو د ناوړه چلند په وړاندې ساتنه، په خصوصي کار کې د تبعیض پای ته رسول، یا د عدلیې وزارت ته واک ورکول چې د جلا کولو یا د دندې د تبعیض قضیې وڅېړي.
د استازو مجلس
د ۱۹۶۳ زکال د د جون په ۱۱مه، ولسمشر کېنیډي د جمهوري غوښتونکو مشرانو سره وکتل ترڅو ملت ته د ماښامانۍ تلویزیوني وینا د مخه د قانون په اړه ورسره بحث وکړي. دوه ورځې وروسته، د سنا مجلس د لږکیو مشر ایورېت ډېرکسن او د سنا د اکثریت مشر مایک مانسفیلد دواړو، پرته له عامه ځایونو د مساوي لاسرسي د تضمین کولو مقرراتو څخه، د ولسمشر له لایحې ملاتړ وکړ. دا د دې لامل شو چې د جمهوري غوښتونکو ډیری استازي یوه توافقي لایحه په نظر کې ونیسي. د جون په ۹مه، ولسمشر خپله لایحه کانګریس ته واستوله، چې پکې لیکل شوي و چې تقنیني ګام "لازمي" دی.
سرماخوردگی
سړه لری  انګلیسي کې :  <span lang="en" title="متن به زبان انگلیسی">عام زکام ) ، چې د nasopharyngitis ، rhinopharyngitis ، او aute coryza په نوم هم پیژندل کیږي، د پورتنۍ تنفسي لارې انتان دی چې په عمده توګه په پوزه اغیزه کوي. زکام معمولا د ستړیا، پرنجي او سر درد سره پیل کیږي، او د ټوخي ، ستوني درد ، د پوزې بهیدل ، او تبه سره دوام لري، او معمولا له اوو څخه تر لسو ورځو پورې رغیږی، او ځینې نښې نښانې کیدای شي تر دریو اونیو پورې دوام وکړي. د دوه سوه څخه ډیر ډولونه ویروسونه شتون لري چې د عام زکام لامل کیږي، په هرصورت، rhinoviruses (چې له 99 څخه ډیر ګڼ شمیرډولونه پیژندل شوي) ترټولو نومیالی دي. د ناروغۍ لامل شوي ویروسونه کولی شي په چاپیریال کې د اوږدې مودې لپاره ژوندی پاتې شي (د rhinovirus لپاره تر 18 ساعتونو پورې) او کیدای شي د لاسونو څخه سترګو او پوزې ته ورتیرشي، کوم چې د اخته کیدو ځایونه دي. ویروس د پرنجي، ټوخي او د اخته خلکو یا شیانو سره د څنګ په څنګ کیدو له لارې اخستل کیدی شي.
د ۱۹۶۴ز کال د مدني حقونو قانون
د استازو مجلس
د ولسمشر دا لایحه لومړی د استازو مجلس ته لاړه، چې بیا قضایي کمېټې ته راجع شوه، چې مشري یې د نیویارک یوه دیموکرات استازي ایمانویل سیلر کوله. د لایحې په اړه د یو لړ بحث وروسته، د ښاغلي سیلر کمېټې هغه لا پیاوړی کړه، چې په هغه کې یې ځینې مواد په ګمارنه کې د نژادي تبعیض بندیز، تورپوستو رایه ورکوونکو ته د ډیرو خوندیتوبونو چمتو کول، د عامه ملکیت په ټولو تاسیساتو (نه یوازې ښوونځي) کې د جلا کولو له منځه وړل، او په عامه ځایونو کې لکه خوړو ځایونو کې د جلا کولو ضد موادو پیاوړي کول اضافه کړل. دوی د لوی څارنوال لپاره هم واک اضافه کړ چې د اساسي قانون یا د متحده ایالاتو د قانون له خوا خوندي شوو هر ډول حقونو څخه د محرومیت په وړاندې د افرادو د ساتنې لپاره دعوې ثبت کړي. په اصل کې، دا متنازع "سرلیک ۳" و چې د ۱۹۶۷ ز کال له قانون او ۱۹۶۰ ز کال له قانون څخه لیرې شول. د مدني حقونو سازمانونو د دې حکم لپاره سخت فشار راوړ ځکه چې په دې سره به سوله ییز لاریوون کوونکي او تورپوستي رایه ورکوونکي د پولیسو له وحشت او ظلم او همداشاند ازادې وینا له حقونو په خوندي توګه ساتي.
کېنیډي د ۱۹۶۳ ز کال د اکتوبر په وروستیو کې د کانګریس مشران سپینې ماڼۍ ته راوبلل ترڅو د تصویب لپاره په مجلس کې اړینې رایې را ټولې کړي. دا قانون د ۱۹۶۳ ز کال په نومبر کې د قضایي کمېټې څخه خلاص شو او د قوانینو کمیټې ته راجع شو، چې مشر، هاورډ ډبلیو سمیت، د ویرجینیا یو دیموکرات او سخت دریځه جلا طلبه و، هغه خپله اراده په ډاګه کړه چې دا قانون د نامعلوم وخت لپاره بند وساتل شي.
سرماخوردگی
سړه لری  انګلیسي کې کامن ک
ولډ،رینوفرنجایټیس،نازوفرنجایټیس او حاد ککاریزا په نوم هم پیژندل کیږي، دی پورتنی ساایستلوسیستم مکروبی ناروغی ده  په عمده توګه په پوزه اغیزه کوي.
د ملا دردونه
په ځوانانو کې د ملا دردونه عموماً د عضلاتو د شخۍ او يا نورو عادي حالتونو پواسطه منځ ته راځي چې د ملا له ورزش او تمرين سره ښه کيږي. که مو عمر ډير پوخ نه وي او د ملا درد لرئ او نور اعراض ورسره نلرئ نو د ډاکټر پر ځای فيزيوتراپيسټ ته ورشئ
اکثرن د ملا دردونه لکه(Sciatica ) چې د ملا په ښکته برخه کې د خارښ، پړسوب یا التهاب او یا د اعصاب(nerves) د فشار له امله رامینځته کیږي او
درملنه یې فزیکې درملنه یا Physiotherapy ده
علي اصغر
علي اصغر یو هندي فلمي ستوری او سټنډ اپ کامیډین دی. هغه په ډېری هندي تلویزیوني سریالونو او فلمونو کې راڅرګند شوی. اصغر د سټار پلس ټلویزیون په خپرونه کې د کمال اګروال په توګه راڅرګند شو. هغه د SAB تلویزیون خپرونه FIR کې د انسپکټر راج آرین په توګه هم راڅرګند شو. هغه په عام ډول د کالرز ټلویزیون په کامیډي نایټس ود کپیل کې د انا په توګه د هغې د رول له کبله مشهور دی. هغه په نورو چینلونو کې د کپیل شرما په کامیډي خپرونو کې د ملاتړ کوونکي په توګه هم کار کوي.
سرچينې
وېشنيزه:1970 زېږېدنې وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:هندي ساينسپوهان وېشنيزه:هندي رسنۍ وېشنيزه:هندي راجاگان وېشنيزه:هندي دین وېشنيزه:هندي تصوف
انو پرباکر
انو پرابھاکر په کنړا ژبه کې ಅನು ಪ್ರಭಾಕರ್ ليکل کيږي یوه هندي فلمي لوبغاړې ده. چې په بنګلور کې زېږېدلې ده.
سرچينې
وېشنيزه:1980 زېږېدنې وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې
ډای (متحرک سرکټ)
ډای، د مدغم سرکیټونو په شرایطو کې، د سیمی کنډکټینګ موادو یو کوچنی بلاک دی چې یو ورکړل شوی فعال سرکیټ جوړ شوی دی. په عموم ډول، مدغم شوي سرکټونه د بریښنایی درجې سیلیکون (EGS) یا نورو سیمیکمډکټرونو (لکه GaAs ) په یوه واحد ویفر کې په لویو بستونو کې تولید کیږي لکه د فوتو لیتوګرافي. ویفر په ډیری ټوټو کې پرې شوی ( کټ شوی ) ، هر یو د سرکټ یوه کاپي لري. د دغو ټوټو هر یو ته د ډای په نوم یادیږي.
دلته درې عام استعمال شوي جمع ډولونه شتون لري: ډیس ، ډایز او ډای. په چاپ شوي سرکټ بورډ کې د سمبالولو او ادغام ساده کولو لپاره، ډیری ډایزونه په مختلفو بڼو بسته شوي دي.
د تولید بهیر
دا ویفرونه بیا د عکس پای ته رسیدو دمخه د فوتو لیتوګرافي له لارې پالش کیږي. په ډیری مرحلو کې ټرانزیسټرونه جوړ شوي او د فلزي یو له بل سره نښلول شوي پرتونو سره نښلول کیږي. دا چمتو شوي ویفرونه بیا د ویفر ازموینې څخه تیریږي ترڅو د دوی فعالیت ازموي. بیا ویفرونه ټوټې شوي او ترتیب شوي ترڅو غلط ډایز فلټر کړي. فنکشنل ډیز بیا بسته شوي او بشپړ شوي مدغم سرکټ د لیږلو لپاره چمتو دی.
کاروي
یو ډای کولی شي ډیری ډوله سرکیټونه کوربه کړي. د مدغم سرکیټ ډای یوه عام استعمال قضیه د مرکزي پروسس کولو واحد (CPU) په شکل کې ده. په عصري ټیکنالوژۍ کې د پرمختګونو له لارې، د مور د قانون په تعقیب، په ډیډ کې د ټرانزیسټر اندازه په چټکۍ سره کمه شوې ده. د ډایز لپاره نور کارول کیدی شي د LED څراغ څخه نیولې د بریښنا سیمیکمډکټر وسیلو پورې وي.
د ښکاري ضد تطابق
د ښکاري ضد تطابقات (په انګلیسي: Anti-predator adaptations) هغه مېکانېزمونه دي چې د ښکار کېدونکو یا طعمه کېدونکو ژوندیو موجوداتو سره د ښکارځنو هغو پر وړاندې د هغوي په ثابته مبارزه کې د مرستې لپاره د تکامل له لارې رامنځته شوي دي. د حیواناتو د عالم په لر او بر کې، د دغې مبارې د هر پړاو لپاره تکامل کړی دی، چې نوموړي پړاوونه له پېژندل کېدو څخه ځان خوندي ساتل، د یرغل دفع کول، د تهدید پر وړاندې جنګېدل، او د نیول کېدو پر مهال له تېښتې څخه عبارت دي.
د دفاع لومړۍ لیکه د بڼې بدلولو، تقلید، ارتدادي انتخاب (apostatic selection یا د منفي فرېکوینسۍ اړوند انتخاب)، یا د شپنۍ ګرځېدا په څېر میکانېزمونو له لارې له تشخیصېدو څخه د ځان خوندي ساتلو څخه تشکیل شوې ده.
له بلې خوا، ښکار کېدونکي حیوانات ښایي خامخا د خبرداري د رنګ (aposematism) په واسطه د یوې پیاوړې دفاع د شتون د اعلانولو له لارې، د هغو حیواناتو د تقلید له لارې چې دا ډول دفاع لري، د یرغل کوونکي د هک پک کولو له لارې، ښکاري ته د داسې سېګنال ورکولو له لارې چې تعقیب ارزښت نه لري، د غولولو له لارې، د دفاعي جوړښتونو لکه د نېش د کارولو له لارې او په یوه ډله کې د اوسېدو له لارې د یرغل دفع وکړي. سره له دې چې په یوه ډله کې د لیدل کېدو احتمال ډېر زیات دی، د ډلو غړي د پوره هوښیارۍ، د ښکاري د ګیج کولو، او له دې احتمال سره چې ښایي ښکاري په یو بل فرد باندې یرغل وکړي، د ښکار له لږ خطر سره مخ کېږي.
د ښکار کېدونکو موجوداتو ځینې نوعې د ښکاریانو پر وړاندې د مقابلې توان لري، چې دا کار له ځان څخه د کیمیاوي موادو پاشلو له لارې، د ډله ییزې دفاع له لارې ، یا د زهري موادو د پاشلو له لارې تر سره کوي. زیاتره حیوانات د دې وړتیا لري چې د چټکې تېښتې، په هغوی باندې له یرغل کوونکي څخه د چابکو ځغاستلو یا د هغه پر وړاندې د غوره مانور له لارې وتښتي.
په نهایت کې، ځینې نوعې د دې وړتیا لري چې ان له نیول کېدو وروسته د هغوی د بدن د ځانګړو غړیو په قرباني کولو سره وتښتي: چنګاښان خپله پنجه غورځولی شي، په داسې حال کې چې لټکان یا کړبوړي خپلې لکۍ غورځولی شي، او په اغلب ډول د ښکاري پام په کافي اندازه غلطولی شي تر څو ښکار (طعمې) ته اجازه وکړي چې تېښته وکړي.
له لید څخه بهر پاتې کېدل
حیوانات ښایي د ښکاري حیواناتو له لید څخه په بهر اوسېدو سره ، که هغه په غارونو، سوریو کې وي او یا د شپې د ګرځېدا له لارې وي، ځانونه له ښکار کېدو څخه خوندي کړي. د شپې ګرځېدا د یو حیوان هغه چلند دی چې د شپې له خوا له فعالیت سره او د ورځې له خوا له خوب کولو سره تړلی دی. دا کار د پېژندل کېدو څخه د خوندیتوب رفتاري بڼه ده چې له لید څخه تېښته (crypsis ) بلل کېږي او د حیواناتو په واسطه له ښکاري حیوان څخه د ځان د خوندیتوب یا د ښکار کېدونکي (طعمې) د تقویې په پار کارول کېږي. د ښکار خطر رفتاري پرېکړو ته په بڼې ورکولو کې د اوږدې مودې لپاره مهم پېژندل شوی دی. د بېلګې په توګه، د ښکار دغه خطر په اواز ایستونکو اسمان څکالو کې د ماښام د راختو د وخت په تعیینولو کې له خورا اهمیت څخه برخمن دی. که څه هم چې د روښانه وختونو په بهیر کې  وختي لاسرسی د اسانه اذوقې د لاسته راولو اجازه چمتو کوي، اما همداراز د اسمان څکاليو بازانو او اسمان څکالیو باښو له له لوري د ښکار له خطر سره مل دی. چې دا امر د ماښام د پوره راختلو پایله رامخې ته کوي، کوم چې د دوو متضادو غوښتنو تر منځ یو جوړ جاړی دی. د شپنۍ ګرځېدا یو بل تطابق په کانګرویي مږو کې د لېدل کېدو وړ دی. دوی په نسبتاُ خلاصو استوګنځایونو کې په اذوقه پسې ګرځي او د سپوږمۍ د رڼا پر وړاندې په غبرګون کې د خپلو غاري ځالو څخه بهر  خپل فعالیتونه کموي. د پوره سپوږمۍ په بهیر کې، دوی خپل فعالیتونه هغو ساحو ته چې نسبتاً متراکم پوښښ لري، لېږدوي تر څو په دې توګه  اضافي روښنایي جبران کړي.
بڼه بدولونه یا استتار
کېموفلاژ یا استتار د پټېدو لپاره د موادو هر ډول ترکیب، رنګ امېزي، یا روښنایي کاروي تر څو د ليدو په واسطه د یو ژوندي موجود تشخیص سخت شي. کېموفلاژ په ځمکنیو او سمندري حیواناتو دواړو کې عام دی. کېموفلاژ له زیات شمېر بېلابېلو لارو څخه ، لکه د چاپېریال سره د شباهت له لارې، د ګیج کوونکې رنګ امېزۍ له لارې، د سیوري د ضد په واسطه د سیوري د حذف له لارې یا د روښنایۍ د جبران له لارې، د ځان سینګارولو، له لید څخه د تېښتې د چلند له لارې، یا د پوستکي د نښو او رنګ د بدلولو له لارې لاسته راوړل کېدی شي. د شمالي امريکا د هموارې لکۍ لرونکي ښکرور کربوړي په څېر حیواناتو د خپل سیوري له حذفولو او له ځمکې سره له مبهم کېدو سره تکامل موندلی دی. د نوموړو کربوړو بدنونه پلن یا خولم دي او څنګونه یې د څنډې خوا ته نري شوي دي. د بدن دغه بڼې او ورسره سپین رنګه فلسونه چې د بدن د اړخونو په امتداد کې یې موجود دي، نوموړي کربوړي د دې جوګه کوي تر څو خپل سیوری په اغېزمن ډول پټ کړي. له دې څخه علاوه، نوموړي کربوړي خپل پاتې سیوري په ځمکه کې د ځان منډلو له لارې پټوي.
قیافې ته تغییر ورکول یا بالماسکه
حیوانات کولي شي چې د نه خوړل کېدونکو شیانو بڼې ته په اوښتلو سره له څرګند ليد څخه ځانونه پټ کړي. د بېلګې په توګه، پُتو چې د سوېلي امریکا یو مرغه دی، معمولاً په یوه ونه باندې په داسې قانع کوونکې بڼه ناست وي چې لیدونکي ته د یوې څانګې د ماتې ټوټې سره ورته برېښي، په داسې حال کې چې د کالیما (Kallima) په نامه یو شاپرک کټ مټ د یوې رېږېدلې پاڼې په توګه ښکاري.
ارتدادي انتخاب
یوه بله لاره چې یو ښکار ښایي په یوه څرګند لید کې له یرغل څخه خوندي پاتې شي د نوموړي د اړوندې نوعې له نورو غړو څخه د هغه متفاوت لېدل کېدل دي. د تیت نومي مرغه په څېر ښکار کوونکي په انتخابي ډول د حشراتو له پرېمانه نوعو څخه ښکار کوي، او له موجودو هغو ډولونو څخه چې لږ عام دي ډډه کوي، په دې توګه د ښکار انځوریزه پلټنه (search images) ترسره کوي. چې دا کار د منفي فرېکونسۍ اړوند انتخاب (negative frequency-dependent selection) یو مېکانېزم چې ارتدادي انتخاب بلل کېږي، رامنځته کوي.
د یرغل دفع کول
زیاتره نوعې د ښکاريانو د منصرفولو لپاره رفتاري کړنلارې کاروي.
له تعقیبېدو مخنیوی کوونکي سېګنالونه
له تعقیب څخه مخنیوی کوونکي سېګنالونه هغه رفتاري سېګنالونه دي چې ښکار (طعمه) یې ښکاري ته وراستوي تر ښکاري قانع کړي چې نور يې تعقیب نکړي. د بېلګې په توګه د غرڅه ټوپ وهنه، چې د خپلو پښو په شخ نیولو او په قوس لرونکې بڼه د شا په نیولو سره لوړ خېز اچوي. د دې کار په اړه داسې انګېرل کېږي چې غرڅه ښکاري ته داسې پیغام لېږي چې په لوړه کچه بدني اماده ګي لري او له ښکاري څخه چابک ځغلېدای شي، په پایله کې، ښکاري ښایي د یو بل داسې ښکار تعقیب انتخاب کړي چې له هغوی څخه یې د چابکې ځغاستې امکان لږ وي. سپینې لکۍ لرونکې ګَوَزه او نور ښکار کېدونکي تي لرونکي هغه وخت چې خطر حس کړي  د خپلې لکۍ د څرګندو (ځینې وختونه تورو اوسپينو) نښو په واسطه ښکاري ته خبر ورکوي چې پېژندل شوي دي. د یوریشیایي جې جاق په څېر د مرغانو خبروونکي غږونه په ورته ډول صادقانه سېګنالونه دي چې ښکاري او ښکار کېدونکي دواړو ته ګټور دي: ښکاري خبرېږي چې پېژندل شوی دی او ښایي له تعقیب څخه په انصراف سره وخت او انرژۍ وسپموي، په داسې حال کې چې ښکار له یرغل څخه خوندي کېږي''. ''
د مړینې رول لوبول
د تعقیبېدو د مخنیوي یوبل سېګنال تاناتوزیس (ځان مړ اچول)  یا د مړ رول تر سره کول دی. تاناتوزیس د فرېب ورکولو یوه بڼه ده چې، پکې یو حیوان له خپل مړه بدن څخه پېښې یا تقلید کوي، او د مړینې تظاهر کوي تر څو د هغو ښکاریانو تر یرغل لاندې را نه شي چې په ژوندي ښکار پسې ګرځي. تاناتوزیس ښایې د ښکار کوونکي له خوا هم وکارول شي تر څو د ځان ته د ښکار په راکاږلو سره فرېب ورکړي. د مړینې د تمثیل یوه بېلګه، یوه د سپینې لکۍ لرونکې سېرلۍ  ګَوَزه ده، کومه چې د ښکاري د رانږدې کېدو پر وړاندې د عکس العمل په توګه د خپل زړه ضربان راکموي. دغه عکس العمل ته د خبرداري برادیکاردیا ("alarm bradycardia") ویل کېږي، کوم چې د زړه په یوه نبض کې د سېرلیو د زړه ټکان په یوه دقیقه کې له ۱۵۵ څخه ۳۸ ځله ته راښکته کوي. د زړه د ضربان په میزان کې دا کمښت تر دوو دقیقو پورې غځېدلی شي، چې په سېرلي د تر فشار لاندې تنفسي میزان او په د هغه په خوځېدو کې د لږوالي د تجربه کولو لامل کېږي، کوم ته چې تقویه کوونکی سکون ویل کېږي.
ضیاءالحق سیند
''' ضیاءالحق سیند د پښتو ژبې څېړونکی لیکوال او شاعر دی. '''
مخینه
ښاغلی ضیاءالحق سیند د عبدالمجید زوی، عبدالعزیز لمسی او د حاجي شیرجان کړوسی (حاجي شیر جان تره خېل د لغمان ولایت د شلټک د تره خېلو د کلي و، چې په بغلان ولایت کې په میرزا حاجي شیر جان مشهور دیني عالم او قلم څښتن شخص تېر شوی دی.) د د بغلان ولایت د پلخمري ولسوالۍ اصلي اوسېدونکی، چې په ۱۳۷۰ل / ۱۹۹۱ز کال د کوزې پښتونخوا جلاله کمپ کې زېږېدلی دی.