د_دوهم_ګروپ_عناصر
کلسيم سليکټ (Ca Si O3) دغه مرکب دځمکي دکوري په منځني برخه کې پيداکيږي اودکلسيم اکسايـــــډ د (Si O2) سره تعامل کوي کلسيم سليکټ جوړوي او اوسپنه د (Si O2) دناپاکى څخه جلا کيږي چې معادله يې په لاندې ډول ده. Ca O + Si O2                         Ca Si O3 کلسيم سليکټ دکثافټ دلږوالي له کبله دويلي شوي اوسپنې په مخ راپورته کيږي او وخت په وخت دهغه څخه لري کيږي اول دغې مادې څخه دتعميراتي اومي مادي په حيث کار اخيستل کيږي هغه غازونه چې له کوري څخه راپورته کيږي زياته اندازه کاربن مونواکسايډ(CO) او کاربن ډاي اکسايډ اونايتروجن لري اوهم په لږه اندازه هايدروجن لري او په هوا کې موجوديت لري. دکلسيم عنصر رول دانسان په بدن کې کلسيم يوفعال عضوي حيواني عنصر دى چې دژونديو موجوداتو دبدن داستناد لپاره ډير اهميت لري هغه داچې دعضوي حيواناتو اسکليټ اوددوي دوزن انتقال ځمکي ته چې طبعي او ترکيبي اشکالو موندل کيږي مصرف يې دحيواناتو په بدن کې خصوصاً دهډوکو په استناد کې ډېرکلک او مظبوط دي په بدن کې دکلسيم دنه موجوديت له کبله مختلفې ناروغۍ منځته راځي عمده يې په کم عمر يعني دژوند په لمړي کلو دهډوکو کوږوالي يا (Ricketcia) ناورغي په کاهلانو يعني چې عمر يې ډيروي نودکلسيم دعنصر له کبله ديتالوزي دهډوکو دکسرولو اودهډوکو دماتيدو سبب ګرځي. دکلسيم عنصر عمده منابع يې لکه کوچ ، پيروي ، هګۍ او پالک سابه اوداسي نور دي.کلسيم عنصر په ټولو ژونديو موجوداتو کې اوخصوصاً اشرف المخلوقاتو کې په وړو کولمو کې جذبيږي خوکله چې وړي کولمې په ناروغۍ اخته وي. نو د وړو کولمو زياته برخه دکلسيم دفقدان سره مخ کيږي. چې په دغه وخت کې غوره او ضرورت ښايې چې ناورغ ته د I.r له لارې کلسيم عنصر ورکول کيږي او همدارنګه دکلسيم عنصر دماتو هډوکو په ترميم کولو کې اساسي رول لري لومړي دهډوکي حجم جوړيږي. اوپه دوه کالو کې خپل طولاي مخور نورمال حالت ګرځي همدا وجه ده چې ټول ناروغان چې کسرونه ولري لازم اوضروري ده چې کلسيم عنصر بايد په زياته اندازه واخلي کله چې هډوکې دي کليفايډ شي يا داچې ډي کليفاکش دمختلفو ناروغيو څخه منځته راځي چې هډوکي بيدون دخارجي ضربي څخه ماتيږي. او په خپل حالت نه پيداکيږي. دکلسيم رول د انسان په هډوکو کې دانسان دجنين دانکشاف په وخت کې اسکليټ په پرله پسي تدريجي ډول سره تشکيلوي اسکليټ په پيل کې ارتباطي انساج وي وروسته په ريښو او عضروف باندې بدليږي دعضروفو او ريښوي غشاء زياته برخه په هډوکيز انساجو بدليږي دا عمليه تقريباً دژوند په اوږدو کې ادامه لري خودهغه زيات فعاليت تر(25) کلو پورې وي دکوچنيوالي په لومړنيو پړاونو کې دهډوکو وده چټکه وي هډوکى اوږد او پلن کيږي په داسي حال کې چې دهډوکيز مواد په لويانو کې بدليږي خووده نه کوي دودې په وخت کې هډوکى په اوږدو غټيږي وده اوږدو هډوکو په سرونو کې صورت مومي دهډوکو پڼدوالي ، زياتوالي دهغې طبقي غشا پواسطه چې دهډوکى شاوخوا احاطه کړيده صورت مومې. دهډوکي حجري کلسيم فاسفيټ او کلسيم کاربونيټ افرازوي چې هډوکو ته ټينګوالي وربښي نو دهډوکو دودې لپاره زمونږ کلسيم اوفاسفورس ته اړتيا لري کلسيم په اکثره غذاګانو کې پيداکيږي خودهغه منبع هغه سابه دي چې دهغو دپاڼو څخه ګټه اخيستل کيږي اودشيدو محصولات او نور نبات هم دکلسيم اوفاسفورس منبع ده. فاسفورس په حيواني غوښو کې په زياته اندازه پيداکيږي او داعنصر دکلسيم سره يوځاي دشيدو په محصولاتو کې هم شته دي. دکلسيم رول دانسان په حفظ الصحه کې کلسيم او فاسفورس دوه مهم عنصرونه دبدن داکثره هډوکو په جوړولو کې دي اودضرورت په وخت کې هغه په مصرف رسوي که دکلسيم او فاسفورس مقدار دنارمل حد څخه لږ شي هډوکي ماتيږي اوکه دنارمل حد څخه زيات شي په هماغه اندازه هډوکى کلکيږي نودهغه نارمل حد په ساتلو کې پاملرنه وکړي په کوچنيو کې پيداکيږي ډاکټران عقيده لري چې که کوچنيان له هغه شيدو څخه تغذيه وکړي چې په کافي اندازه ويټامين (2) ولري نو په دغه مرض نه اخته کيږي. ويټامين (D) دهډوکو دطبعي ودې لپاره ضروري دي ځکه دهغه دشتوالي له امله په هډوکو کې منرال په اسانۍ سره جذب او هغه کلک او ټينګوي د(D) ويټامين دکمبود له امله په کوچنيانو او نوو ځوانانو کې ريکټـس (Ricktcia) ناروغي منځه راوړي چې غاښونه کړسن او هډوکي تاوخوړلي او پوست خاصيت لري دا ناروغي په کوچنيانو کې دهغو دپښو د کړوپتيا اوقوسي شکل کيدو سبب کيږي دکلسيم او فاسفورس مرکبونه د(D) ويټامين په شتوالي کې دهډوکو انساج نشي تشکيلولي دويټامين (D) مهمي منبع غوړي ، کوچ ،شيدي دکب (ماهي) غوښه او دچرګانو هګۍ دى. لنډيز (نتيجه ګيري) 1. په دوهم IIA ګروپ کې بريلم (Be) ، مګنيزيم (Mg) ، کلسيم (Ca) ، باريم (Ba) ، راديم (Ra) او سترانيم (Sr) عناصر شامل دي. 2. ددوهم IIA ګروپ دعناصرو لنډه تاريخچه ددي ګروپ دعناصرو څخه بيريلم او مګنيزيم عناصر دنماينده په توګه څيړو. Be: په 1785 م کال دفرانسوي کيميا پوه نيکوکولن له خوا دزمرودو تجزيي په جريان کې کشف شو اونوم يې دبيرل دمنرال څخه اخيستل شوي دي. مګنيزيم (Mg) عنصر په 1808 کال کې دديوي له خوا کشف شو مګنيزيم ديوناني کليمي دمګنيزيم دزرو څخه دمنزيا په منرالونو کې موندل شوي. 3. ددوهم IIA دګروپ امفتوتريک خواص لري هم القلي جوړولي شي اوهم تيزاب جوړولي شي. 4. دکلسيم عنصر اتومي جوړښت دکلسيم سمبول (Ca) ګروپ دوهم IIA پريود څلورم اتومي وزن يې (40) ، اتومي نمره يې (20) ده. 5. دکلسيم فزيکي خواص: کلسيم لږ کلک فلز دي دنوکانو پواسطه ګرول کيداي شي دسين زاويه شان ځلا لري. کثافت يې دي په 810C0 دسانتيګراد کې ويلي کيږي. په 1440C0 سانتي ګراد کې جوش کوي. 6. دکلسيم کيمياوي خواص : کلسيم تعامل داکسيجن سره 2Ca + O2                           2Ca O 7- دکلسيم لاسته راوړنه : دکلسيم لاسته راوړنه دکلسيم کلورايد څخه (Ca Cl2) څخه لاس ته راوړي. Ca Cl2                                Ca + Cl2 دکلسيم طبعي حالت : دا چې کلسيم يو ډير منتشره فعال فلز دي نوځکه په طبيعت کې. په ازاد حالت نه پيداکيږي دمرکباتو په شکل ډير پيداکيږي. مهم مرکبات يې په لاندي ډول دي. 1- کلسيم سلفيټ (Ca SO4)  2- کلسيم فلورايد (Ca F2)  3- کلسيم فاسفيت Ca3(PO4)2 4- کلسيم سليکټ (Ca I O3)     5- کلسيم کاربونيټ Ca (CO3) دپورته مرکباتو څخه کلسيم کاربونيټ (Ca CO3) دنماينده په ډول څيړو. کلسيم کاربونيټ يا دچوني ډبره دا مرکب په طبيعت کې په زياته اندازه او مختلفو شکلونو سره پيداکيږي. 1- دچوني ډبره : دا ډبره دځمکي دمخ مهمه برخه جوړوي او زيات غرونه او غونډۍ دهمدي ډبري څخه جوړيږي. 2- مرمر ډبره : دا ډبره هم د کلسيم کاربونيټ دنوعي څخه ده داچې زراتو يې څنګ په څنګ په منظم ډول ځاي اشعال کړي دي نوځکه ښکلي او ښايسته دي اوپه ودانيو کې دزينتي ډبري په حيث استعماليږي. 3- دکلسيم کاربونيټ فزيکي او کيمياوي خواص : دا ډبري کلکي دي اوبياهم هم دنوکانو پواسطه خط کيږي. په اوبو کې نه حليږي مګر هغه اوبو کې کاربن داي اکسايډ (CO2) پکې حل شوي لکه دباران په اوبو کې لږه اندازه کلسيم کاربونيټ پکي حل کيږي اوخوند يې ښه کيږي. دکلسيم کاربونيټ کيمياوي خواص ټول تيزابونه په کلسيم کاربونيټ باندي تاثير اچوي او هغه حل کيږي همدا سبب دي چې دباران اوبه هوا (CO2) سره يوځاي شي يو اندازه په خپل ځان کې حل کوي. هغه اوبه چې کلسيم باي کاربونيټ ولري Ca (HCO3)2 ولري دسختو اوبو په نوم ياديږي اوصابون پکي ځګ نه کوي که دغه اوبو ته جوش ورکول شي او کلسيم باي کاربونيټ په Ca CO3 چې يو غيري منحل مرکب دي بدليږي دتعامل معادله يې له لاندي ډول ده. Ca (HCO3)2                        Ca CO3 + H2O + CO2 دکلسيم کاربونيټ استعمال : په داش کې Ca CO3 کلسيم کاربونيټ ته تودوخه ورکوي چونه يا اهاک لاسته راوړو. چې يوه تعميراتي ماده ده اوهم دکلسيم کاربونيټ څخه دنورو ډبرو په شن په تعميراتو کې تري استفاده کيږي په ډبرينو مطبوعو کې دچاپ ډبري Ca CO3 څخه جوړه وي اوپه ځينو ځايو کې دسري يعني (کود) په حيث استعماليږي. دکلسيم دعنصر رول دانسان په بدن کې کلسيم يوفعال عضوي حيواني عنصر دي دژونديو موجوداتو دبدن داستناد لپاره ډير اهميت لري هغه داچې طبعي او ترکيبي اشکالو کې موندل کيږي مصرف يې دحيواناتو په بدن کې دهډوکو په استناد کې ډير کلک اومضبوط دي. په بدن کې دکلسيم په نه موجوديت کې مختلفي ناروغۍ منځته راځي.چې عمده يې په کم عمره اشخاصو کې چې دهډوکو کوږوالي يا Ricketcia ناروغۍ منځټه راوړي. دکلسيم رول دانسان په حفظ الصحه کې کلسيم او فاسفورس دوه مهم عنصرونه چې دبدن داکثره هډوکو په جوړولو کې مهم رول لري اودضرورت په وخت کې هغه په مصرف رسوي چې دکلسيم او فاسفورس مقدار دنارمل حد څخه لږ شي هډوکي ماتيږي اوکه دنارمل حد څخه زيات شي په همغه اندازه هډوکي کلکيږي. ډاکټران عقيده لري چې کوچنيان له هغه شيدو څخه تغذيه وکړي چې په کافي اندازه VTD ولري په دغه مرض نه اخته کيږي. VTD ويټامين D دهډوکو دطبعي ودي لپاره ضروري دي ځکه دهغه شتوالي له امله په هډوکو کې منرال په اسانۍ سره جذب او قوي کوي. دVit D د کمبود له امله  ويټامين په هډوکو کې دکمبود له امله په کوچنيانو اوځوانانو کې دريکتس Rick tics   په نوم ناورغۍ منځ ته راوړي. دVTD مهمي منابع غوړي ، کوچ ، شيدي دکب (ماهي غوښه ) دچرګانو هګۍ. اخذليکونه 1	بارکزي ، الحاج انجينر محمدظاهر ، عمومي عضوي اوغير عضوي کيميا ، ١٣٨٥ هـ ش کال. 2	حکيمي ، پوهاند محمدغوث ، عمومي کيميا پولي تخنيک کابل ، ١٣٥١ هـ ش کال. 3	روکى ، عبدالکريم ، عمومى کيميا ، ښوونى او روزنې مطبعه ، ١٣٦٦ هـ ش کال. 4	فتناح نظير ، مبادي کيميا عمومي غيرعضوي ، پوهنتون کابل ، ١٣٥٠ هـ ش کال. 5	نهالګر ، شيرمحمد ، ١٣٧٠ هـ ش کال. 6	مندوزي ، پوهنوال محمدعارف ، عمومي کيميا ، ١٣٧٩ هـ کال. .