cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دوست شينواری
چاپ شوي اثار يې
۲- روښاني رساله، پښتو ټولنه، د ١٣٥٥ ل ل کال چاپ. ۳- د سکندر خان خټک ليلا او مجنون، پښتو ټولنه، د ١٣٥٨ ل ل کال چاپ. ۴- د صديق ديوان، پښتو ټولنه، د ١٣٥٨ ل ل کال چاپ. ۵- د علم رساله، د افغانستان د علومو اکاډمۍ د ١٣٦٤ ل ل کال چاپ. ۶- اختيارات بديعي. سربيره پر پورتنيو اثارو، ارواښاد دوست په سلگونو علمي او څېړنيزې مقالې ليکلې، چې په خپل وخت کې د هېواد په رسنيو کې خپرې شوې دي.
دوست شينواري د هېواد په دننه او بهر کې په يو لړ زياتو سيمينارونو او کنفرانسونو کې برخه اخيستې ده. هغه د خپلو څېړنو په پايله کې يوازې د نورو څېړونکيو پر پل، پل نه ايښوده، بلکې د خپل نظر درلودونکی شخصيت وو.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
ویدانتا
وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم وېشنيزه:ویدانتا وېشنيزه:یوگا
کرېکېټ چونگښه
Cricket frog – کرېکېټ چونګښې دوه ډوله وړې د شمالي امریکا د ونې چونګښې دي چې د اکریس نسل (genus Acris) جوړوي او د هیلیدای کورنۍ (family Hylidae) غړې دي. کلېک ته ورته غږ کوي. د متحده ایالتونو په مرکزي او شرقي سیمو کې پیدا کیږي. د لښتیو، کمو اوبو سیمو سره نږدې ژوند کوي. د یو ډول علمي نوم یې اکریس کرېپیتانس (Acris crepitans) او د بل ډول اکریس ګریلوس (Acris gryllus) ده. اوږدوالی یې تر ۳.۸ سانتي متره (۱.۵ انچه) پورې رسیږي. پوستکی یې کمه اندازه وچ ده او شین رنګ لري, په دې رنګ کې سور، سپین یا خړ نښانونه لیدل کیږي.
تړلې لیکنې
سیسیلیین
اذان
اذان  لمانځه ته  رابلنه ده چي د موذن په واسطه د ورځي په معلومووختونو كي ويل کېږي،اذان يوه عربي کلمه ده چي ريښه يې د أٙذِنٙ لغت ده چي معنى يې "غوږ نيول،اورېدل،خبرول"دي يا هم د أۥذۥن له لغت نه سرچينه اخلي چي معنى يې "غوږ" ده.چي پښتو ته هم د حروفو له همغه جوړښت سره راغلي په پښتو ژبه كې ځيني خلګ ورته بانګ وايي.په شرعي اصطلاح کي هغو ټاکلو الفاظو ته ويل كېږي چي په ټاكلو وختونو كي خلك لمانځه ته پرې رابلل کېږي.
اذان د موذن په واسطه د مسجد له منارې نه په ورځ کي پنځه ځله ويل كېږي،چي مسلمانان فرض لمانځه ته رابولي.دوهم اعلان ته اقامت ويل كېږي چي مسلمانان د لمانځه لپاره په صف کي درولو ته رابولي.په هر  مسجد کي په لوړ اواز د اذان کولو يو بل مهم هدف دا هم ده چي هر چاته د اسلامي عقايدو هغه اصلي هدف په اساني سره ورسېږي،په اوس وخت كي د مسجدونو په منارو کي ددې موخي لپاره لاوډ سپېکري لګول شوي دي.
په اذان کي تکبير (نشته لايق د عبادت بغير د الله تعالى نه)او شهادت (محمد عليه سلام د الله تعالى رسول ده)تلاوت کېږي چي دغو جملو ته کلمه ويل كېږي چي د اسلام لومړۍ بنا ده.
موذن
موذن(په عربي :مۥٶٙذِّن)هغه کس ته ويل كېږي چي اذان لولي،په اوس وخت كي اذان په غوږيو کي ويل کېږي کوم چي بيا د لاوډ سپېکر په وسيله خپرېږي،چي لاوډسپېکر د جمات په لوړ ځاى يا منار باندي ايښى وي،چي تر ډېره ځايه يې غږ ځي،اذان همدارنګه په ځينو مساجدو کي په ثبت شكل هم خپرېږي لکه د لندن مرکزي مسجد.
موذن هغه څوك ټاكل كېږي چي په ښايسته،خوږ او لوړ غږاذان وکولاى شي،تر څو يې ټول مسلمانان واوري.چي دا په جمات کي يوه مهمه دنده ده،څرنګه چي د هغه ملګري او جماعتوال په هغه باندي دا اعتبار کوي چي مسلمانان د جمعي لمانځه ته راوبولي.په اسلام کي لمړى موذن بلال بن رباح(رض)وو،چي يو حبشي ازاد شوى غلام وو.
سني نظريه
د اهل سنت او جماعت په نظر د اذان ابتدا داسي وشوه،کله چي نبي عليه سلام مدينې منورې ته ولاړ،نو دوى په دې هكله له صحابوو سره مشوره وکړه چي په څه ډول خلك لمانځه ته راوبولي،چي ځينو د تروم د استعمالولو مشوره ورکړه،ځينو د ناقوس غږولو،ځينو د اور بلولومشوره ورکړه،خو دامشورې ځكه ونه منل شوې چي له يهودو او نصاراوو سره مشابهت پکي ليدل کېده،حضرت عمر (رض)وړانديز وکړ چي يو سړى دي د لمانځه پر مهال په بازارونو کي په لوړ غږ "الصٙلاة"وايي چي نبي عليه سلام همدا وړانديز خوښ کړ.يوه ورځ د بنو خزرج د بنو حارث د قبيلې يوه سړي حضرت عبدالله بن زيد بن ثعلبه (رض)ته په خوب کي د اذان ويلو طريقه وښودل شوه،هغه رسول الله صلى الله عليه وسلم ته راغى او عرض يې ورته وکړ،اى د خداى رسوله!برايي مي خوب ليدى چي يو سړى مي مخ ته تېرېږي،او زنګوله يې په لاس كي وي،زه ورته ووايم  چي دا زنګوله خرڅوې؟هغه راته ووايي په دې څه کوې؟زه ورته ووايم په دې خلك لمانځه ته خبروم،هغه راته ووايي زه به تاته تر دې ډېر ښه شى دروښيم ماورته وويل وې وايه هغه وويل داسي ووايه(چي د اذان کلمات يې ورته وښودل)څنګه چي هغه دغه کلمات وويل نو محمد عليه سلام وفرمايل:دا خوب حق دى انشاالله،ته د بلال سره ودرېږه ته يې ورته وايه هغه به په دغو کلمو اذان وکړي،ځكه چي د هغه اواز ستا تر اواز جګ دى(رواه ابوداود)کله چي حضرت عمر رض اذان واورېده نووې ويل ما هم داسي خوب ليدلى وو.<referencesالاماره ويبپاڼه /> د جمعې په لمانځه کي دوه اذانه کېږي،لمړنى مسجد ته د خلکو د رابللو لپاره کېږي دوهم د خطبې ويلو مخکي کېږي د لمانځه له پيل ليږ مخکي،چي دغه دوهم اذان عثماني سنت ده
د اذان پر مهال بايد څه وويل شي
اذان ته د غوږ نيولو پر مهال مسلمانان همغه کلمات په ورو  ډول سره تکراوي مګر کله چي موذن "حى على الصلاة" او "حى على الفلاح '' وايي نو دوئ "ولا حول ولا قوة الا بالله "وايي.
له اذانه وروسته بايد څه وويل شي
له اذانه سمدستي وروسته بايد لاندي ماثوري دعاوي وويل شي
ﺍﻟﻠﻬﻢ ﺻــﻞ ﻋﻠٰﯽ ﻣﺤﻤﺪ ﻭ ﻋﻠٰﯽ ﺁﻝ ﻣﺤﻤﺪ، ﻛﻤﺎ ﺻﻠﻴﺖ ﻋﻠٰﯽ ﺇﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻭ ﻋﻠﻰ ﺁﻝ ﺇﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺍﻧﻚ ﺣَﻤِﻴﺪٌ ﻣَجيد. ﺍﻟﻠﻬﻢ ﺑﺎﺭﻙ ﻋﻠٰﯽ ﻣﺤﻤﺪ ﻭ ﻋﻠٰﯽ ﺁﻝ ﻣﺤﻤﺪ ﻛﻤﺎ ﺑﺎﺭﻛﺖ ﻋﻠٰﯽ ﺇﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﻭ ﻋﻠﻰ ﺁﻝ ﺇﺑﺮﺍﻫﻴﻢ ﺍﻧﻚ ﺣﻤﻴﺪ ﻣﺠﻴﺪ
3،جابر بن عبدالله رض فرمايي چي رسول الله صلى الله عليه وسلم وفرمايل:هر څوك چي د اذان له اورېدلو وروسته دغه دعا ولولي،د قيامت په ورځ به هغه کس زماد شفاعت څخه برخمن شي.
،ﺍﻟﻠﻬﻢ ﺭﺏ ﻫﺬﻩ ﺍﻟﺪﻋﻮﺓ ﺍﻟﺘﺎﻣﺔ ﻭﺍﻟﺼﻼﺓ ﺍﻟﻘﺎﺋﻤﺔ ﺁﺕ ﻣﺤﻤﺪﺍ ﺍﻟﻮﺳﻴﻠﺔ ﻭﺍﻟﻔﻀﻴﻠﺔ ﻭﺍﺑﻌﺜﻪ ﺍﻟﻤﻘﺎﻡ ﺍﻟﻤﺤﻤﻮﺩ ﺍﻟﺬﻱ ﻭﻋﺪﺗﻪ
4.له دې وروسته الله تعالى ته دعا کول
د ابوداود شريف حديث کي راځي چي نبي عليه سلام وفرمايل "هغه څه چي موذن وايي(اذان)هغه تکرار کړه کله چي اذان ختم شو نو الله تعالى ته دعا وکړه،قبوله به شي.
داذان د صحت شرطونه
1:-دا چي د لمانځه وخت داخل شوى وي 2:-اذان بايد په عربي ژبه وي 3:-اذان بايد په همغه ترتيب وويل شي چي په سنتو کي ثابت ده. 4:-داچي اذان يو کس ووايي نه يوه ډله. 5:- موذن به مسلمان،عاقل،پوه او نارينه وي
د عثماني خلفاوو لړلیک
آل عثمان ۱۲۹۹ نه تر ۱۹۲۳م پورې ۶۲۳ کاله پر عثماني خلافت واکمني کړې چې لومړنی خلیفه یې لومړی عثمان و.
له سلطنت مخکې د آل عثمان مشران
له خلافته مخکې د آل عثمان مشران په لاندې توګه وو.
د عثماني خلافت له ړنګيدا وروسته
وېشنيزه:عثماني خلفاء وېشنيزه:خلفاوو لړلیک وېشنيزه:د تورکي هېواد مشران وېشنيزه:لړلیکونه وېشنيزه:د اسلام پېښلیک وېشنيزه:مسلمان شخصیتونه
غلط معلومات خپرول (ګمراه کول)
ګمراه کول یا غلط معلومات خپرول، د پروپاګند یا تبلیغاتو یوه برخه ده، چې په کې غلط معلومات په قصدي ډول خپرېږي او دې کارته، تور تبلیغات (black propaganda) ویل کېږي. ځینې وختونه د ناسمو معلوماتو (misinformation) سره ګډوډېږي، چې غلط دي، خو قصدي نه دي.
انګلیسي کلمه یې disinformation د dis مختاړي او information له یوځای کېدو جوړ دی، چې معنا یې "د معلوماتو بېرته راګرځول او یا هم لرې کول" دي. دغه کلیمه چې ډېره کمه کارېدونکې ده، په دې معنا لږ تر لږه، په ۱۸۸۷ ز کال کې په چاپي ډول څرګنده شوه. یو شمېر استدلال کوي چې، دا د روسي dezinformatsiya څخه په پور ژباړه ده، چې د KGB د تورو تبلیغاتو د یوې برخې له سرلیک نه اخیستل شوې ده. فراري آیون میهای پسیپا (Ion Mihai Pacepa) ادعا کړې ده چې، دا اصطلاح جوزف ستالین جوړه کړې وه، خو د فرانسوي عنوان په ورکولو یې هڅه کړې ده چې وښيي، لویدیځه رېښه لري. روسي ګټنه ترې په ۱۹۲۳ ز کال کې "دغلطو معلوماتو خپرولو د ځانګړي دفتر" په جوړېدوسره پیل شوه. غلط معلومات، د شوروي اتحاد په لوی پوهنغونډ (۱۹۵۲ ز کال) کې "د غلطو معلوماتو خپرول د عامه افکارو د غولولو په موخه" تعریف شوي دي. INFEKTION عملیات، په عامه افکارو د اغېز په موخه، د شوري اتحاد د غلطو معلوماتو خپرولو عملیات و، څو وښيي چې، د امریکا متحده ایالاتو ایډز ناروغي جوړه کړې ده. د امریکا متحده ایالاتو، تر ۱۹۸۰ز کال پورې، تر هغه مهاله چې یو ناسم(غلط) سند خپور شو، چې د امریکا متحده ایالات، له اپاراتاید څخه ملاتړ کوي؛ د دغو تبلیغاتو پر ضد فعال تبلیغات ونه شو کړای.
په انګلیسي ویي پانګو او لغتامو(ډیکشنریانو) کې تر ۱۹۳۹ ز کال پورې، د disinformation کلیمه نه وه کارېدلې. په انګلیسي کې یې کارېدنه، هغه وخت زیاته شوه چې، په ۱۹۸۶ ز کال کې د لیبیايي مشرمعمر القذافي پر ضد د ریګان د ادارې ناسم معلومات افشا شول. تر ۱۹۹۰ ز کال پورې یې، د امریکا په سیاست کې ځای وموند او له ۲۰۰۱ ز کال وروسته، په عام ډول دروغ ویلو او تبلیغاتو ته اړونده شوه.
رېښه موندنه او لومړنۍ ګټنه
د disinformation (غلطو معلوماتو خپرول) انګلیسي کلیمه، د روسي ژبې د дезинформация یا dezinformatsiya ژباړه ده. په داسې حال کې چې ناسم معلومات(misinformation) د تېروتنو له مخې وي، خو غلط معلومات خپرول بیا یوه قصدي چاره ده چې، د یو طراح له خوا خپرېږي. هغه مهال چې غلط معلومات په قصدي ډول خپرېږي، له ناسمو معلوماتو څخه د غلطو معلوماتو په جوړولو کې کار اخیستل کېږي. له دغه تخنیک څخه د تاریخ په اوږدو کې کار اخیستل شوی دی، د بېلګې په توګه: د رومیانو او فارسیانو ترمنځ د اوږدو جګړو پر مهال، د ګینداروس د غره په جګړه، د تلفیس – اولاریا په جګړه او په فارس باندې د هرایکلوس په برید کې کارول شوي دي.
غلط معلومات، تر ډېره د دولتي استخباراتي سازمانونو له خوا کارول کېږي، خو یو شمېر نا دولتي سازمانونه او سوداګریز شرکتونه هم ترې ګټنه کوي.د روسي تاکتیکي وسلې په توګه د دغې اصطلاح کارونه، په ۱۹۲۳ ز کال کې هغه مهال پیل شوه، کله چې د KGB مخکینۍ ادارې یا د دولتي سیاسي استخباراتو ((GPU مشر جوزیف اونزلېخت (Józef Unszlicht) " داستخباراتي عملیاتو لپاره د غلطو معلوماتو خپرولو د ځانګړي دفتر" د جوړېدو غوښتنه وکړه. GPU په شوروي اتحاد کې لومړنۍ اداره وه چې، د ناسمو معلوماتو اصطلاح یې، د خپلو استخباراتي تاکتیکونو لپاره وکاروله. ویلیام سفایر (William Safire) په ۱۹۹۳ ز کال کې، په خپل کتاب Quoth the Maven کې لیکلي دي چې: غلط معلومات، د KGB د بنسټګرې ادارې له خوا " د یوه هېواد په استخباراتي سیستم کې د معتبرو،مګر ګمراه کوونکو معلوماتو د ورګډولو" د څرګندولو لپاره وکارول شول. له دې ځایه وروسته، د غلطو معلوماتو خپرول، د شوروي اتحاد په سیاسي جګړه کې د فعالو تدبیرونو (active measures) تر نامه لاندې، په یوه تاکتیک بدل شول. فعال تدبیرونه، د شوروي استخباراتي ستراتیژي مهمه برخه وه، چې د نفوذي عملیاتو په توګه په کې جعل، له منځه وړل (subversion) او په رسنیو کې لاسوهنه شاملېده. د ۲۰۰۳ ز کال Propaganda and Mass Persuasion  په پوهنغونډ کې راغلي دي چې: د disinformation اصطلاح، له روسي ژبې dezinformatsia اخیستل شوې هغه اصطلاح ده چې، د A سرویس په نوم د روسیې د تورو تبلیغاتو د برخې فعالو تدبیرونو ته اشاره کوي. دغه اصطلاح، په ۱۹۳۹ ز کال کې "د جرمني د غلطو معلوماتو د خپرولو ادارې" (German Disinformation Service) له خوا وکارول شوه. د مریم ویبسټر د نړیوالو تاریخونو د نوي کتاب د ۱۹۹۱ ز کال په نسخه کې، د disinformation اصطلاح، د روسي ژبې د dezinformatsiya د احتمالي ژباړې په توګه تعریف شوې ده. په دغه قاموس کې یادونه شوې ده چې، کېدای شي، د دغې اصطلاح روسي او انګلیسي دواړه ډولونه، په یوه وخت کې، په خپلواکه او موازي توګه وده کړې وي.
له ۲۰۰۰ ز کال وروسته، د روسیې له خوا د غلطو معلوماتو خپرول
د شوروي اتحاد له شیندل کېدو(تجزیې او پاشل کېدو) وروسته، د غلطو معلوماتو خپرول، د روسیې په نظامي دوکترینو کې یو له کلیدي تاکتیکونو څخه وګرځېد. روسیې له ۱۹ مې پېړۍ وروسته، د غلطو اطلاعاتو د خپرولو له عملیاتو کار واخیست.
په ورته مهال، کې روسیې له خپل تلویزیون RT (چې پخوا د نن روسیې یا Russia Today په نوم پېژندل کېده) او سپوټنیک خبري اژانس څخه ګټنه وکړه. هغه مهال چې د سویډن د امنیتي خدمتونو، د ۲۰۱۶ ز کال کلنی راپور یې د غلطو معلوماتو پر بنسټ تشرېح کاوه، سویډني استازي ویلیام اونجی څرګنده کړه چې: "موږ په انټرنټي څرخ کې، د پروپاګند او د RT او سپوټنیک شبکو په څېر رسنیو له خوا، د غلطو معلوماتو د خپرولو اړوند په هرڅه پوهېږو". RT او سپوټنیک د دې لپاره جوړ شوي، چې له لویدیځو معیارونو نه په کار اخیستوسره، په لویدیځو مخاطبینو تمرکز ولري او RT هڅه کوي، څو وښيي چې، ستونزې په څه ډول، د لویدیځو هېوادونو د تېروتنو له امله رامنځته کېږي.
په ۲۰۱۰ مه ز لسیزه کې، هغه مهال چې ټولنیزو رسنیو شهرت وموند، روسیې د فیسبوک، ټوېټر او یوتیوب په څېر نورو ټولنیزو رسنیو څخه د غلطو معلوماتو په خپرولو کې کار واخیست. د روسيې انټرنټي تشکیلاتو او روبوټونو، چې په عمومي ډول د روسیې د انټرنټي څېړنو د ایجنسي (Internet Research Agency) له خوا کنټرول کېږي، د ټولنیزو رسنیو له دغو چینلونو نه په عامه توګه، د غلطو معلوماتو د خپرولو په برخه کې کار اخیست. د ۲۰۱۷ ز کال په وروستیو کې، فیسبوک باور درلود چې، ۱۲۶ میلیونه کارونکو یې، د روسیي د غلطو معلوماتو خپرول، په خپلو پاڼو کې لیدلي دي. ټوېټر څرګنده کړه چې: موندلې یې ده چې ۳۶ زره روسي روبوټونو، د امریکا د متحده ایالاتو د ۲۰۱۶ ز کال د ولسمشریزو ټاکنو اړوند ټویټونه خپاره کړي دي. په نورو ځایونو کې، روسیې له ټولنیزو رسنیو نه د شوروي اتحاد د پخوانیو دولتونو، لکه: اوکراین او د لویدیځو هېوادونو، لکه: فرانسې او هسپانیې په بې ثباتۍ کې کار اخیستي دی.
د ۲۰۲۰ زکال د امریکا د متحده ایالاتو د ولسمشریزو ټاکنو پر مهال، د روسیې IRA د غلطو معلوماتو د خپرولو په موخه، له پرمختللو تکتیکونو کار واخیست. ښایي چې دا کار به  یې، د ټولنیزو رسنیو د کشف له میکانیزم نه د تېښتې په موخه تر سره کړی وي،څو IRA د بشري حقونو په برخه کې، د یوې ګانايي نادولتي مؤسسې فعالین، په امریکا کې د تورپوستو ټولنو د نښه کولو په موخه استعمال کړي.
محمد پرویش شاهین
محمد پرویش شاهین (په انگریزيMohammad Perwesh Shaheen) (محمد پرویش شاھین) یو تاریخپوه، لرغونپوه، لیکوال او شاعر دی چې د سوات په منگلور کې زېږېدلی دی. etc. هغه په پښتو، اردو او انگلیسي کې د څه باندې ۴۵ ټوکو کتابونو لیکوال او ژباړن دی.
ماشومتوب
پرویش شاهین د منگلور په کلي کې زېږېدلی دی، چې له مینگورې ښار څخه ۹ کیلو متره لرې پروت دی. د زوکړې کره نیټه یې د اکتوبر ۱۲مه، کال ۱۹۴۴ز کال دی. لومړنۍ زده کړې یې د منگلور په لومړني ښوونځي کې ترسره کړې. د منځنۍ کچې کورنۍ پورې اړه لري. شاهین له لوړو زده کړو وروسته په دولتي ښوونځي کې د سرښوونکي په توگه دنده ترسره کړه چې له همدې دندې تر تقاعده پورې ورسېد.
زده کړې
شاهین له پېښور پوهنتون څخه د سرو زرو مېډال هم ترلاسه کړی.
لیکوال په توگه
شاهین د لومړي ځل لپاره په ۱۹۵۸ز کال د شهباز پېښور لپاره خپلې لیکنې پیل کړې. ده د ورځپاڼو، مهالنیو او ژونالونو لپاره څه باندې ۱۰۰۰ لیکنې ترسره کړي. له ۵۰۰ زیات کالمونه یې ورځپاڼو ته لیکلي، او له ۵۰ زیاتې لیکنې یې د ژورنالونو لپاره لیکلي دي. له ۱۹۸۰ز کال راهیسې یې د هېواد یو شمېر پوهنتونو او نورو معیاري ژورنالونو لپاره یو لړ څېړنیزې لیکنې ترسره کړې دي.
کتابونه
شاهین له ۴۵ ټوکو زیات کتابونه په اردو او پښتو ژبو کښلي چې نومونه یې په لاندې توگه دي:
ادبي هڅې
شاهین د سوات ادبي جرگې مشر دی.
Survivor & Culture Preservation
During the Swat Operations Muhammad Parvesh Shaheen opposed Taliban, being a prominent figure beaten, injured and damage caused to personal library by Taliban.
Buried personal archaeological remains in earth during the insurgency period for the preservation & latter on worked as volunteer with Italian Mission in the reconstruction of damage caused to the world known statue of Lord Buddha.
کتابتون
د شاهین کتابتون څه باندې ۲۵ زره ډول ډول او مختلفو ژبو کې چاپ، لاس لیکلي او نایاب اثار لري.
Comments on Life & Works
Published By:
Comments of Poet and Writers
Published in different Newspapers, Magazines & Journals by many poets & writers in shape of articles etc.
Guidance to Students
Muhammad Parvesh Shaheen provides guidance to students and Scholars from all over the world. People came and seek for help. Most of the students came for:
Iqbaliat
Every student who works on the topic Iqbal and Pakhtoons is referred by Iqbal Academy for contact.
Appreciation Letters
His Highness Dalai Lama the Great.
External links
وېشنيزه:Manglawar وېشنيزه:Swat District وېشنيزه:People from Swat District وېشنيزه:1944 births وېشنيزه:Living people
اودس په اسلام او ساينس کې
ﺍﻭﺩﺱ ﭘﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﻭ ﺳﺎﯾﻨﺲ کې(۱)
ﻟﻮﯼ ﺧﺪﺍﯼ ﺟﻞ ﺟﻼﻟﻪ ﭘﻪ ﻗﺮﺁﻥ ﻋﺰﯾﺰ کې فرمایي: (ﺳﻮﺭه ﻣﺂﯾﺪﻩ:۶)
ﮊﺑﺎړﻩ: ﺍﯼ موﻣﻨﺎﻧﻮ! ﮐﻠﻪ ﭼﯥ دلمانځه ﻟﭙﺎﺭﻩ د پاڅېدو اراده ﻭﮐړﯼ ﻧﻮ ﺧﭙﻞ ﻣﺨﻮﻧﻪ ﺍﻭ ﻻﺳﻮﻧﻪ ﺗﺮڅﻨگﻠﻮﭘﻮﺭﯼ پریمنځي ﺍﻭ ﭘﺮ ﺧﭙﻠﻮ ﺳﺮﻭﻧﻮ ﺑﺎﻧﺪﯼ ﻣﺴﺢ ﻭﮐړﯼ ﺍﻭ ﺧﭙﻠﯽ پښې ﺗﺮﺑﺠﻠﮑﻮ(پریمنځي) ﮐﻪ تاسې ﭘﻪ ﺟﻨﺎﺑﺖ کې ﻭﺍﺳﺖ ﻧﻮځﺎﻥ (ﭘﻪ ﺍﻭﺑﻮ) ښه ﭘﺎﮎ ﮐړﯼ ﺍﻭﮐﻪ تاسې ﻧﺎﺭﻭﻏﻪ ﺍﻭ ﯾ ﺎﭘﻪ ﺳﻔﺮ کې ﻭﺍﺳﺖ ﯾﺎ ستاسې څخه ﯾﻮ ﻟﻪ ﺍﻭﺩﺱ ماتي څخه ﺭﺍﺷﻲ ﯾﺎﻣﻮﻟﻪ ښځو ﺳﺮﻩ ﺑﺎﺯﯼ ﮐړﯼ ﻭﻱ ﺍﻭ ﺍﻭﺑﻪ ﻭﻧﻪ ﻣﻮﻣﯽ ﻧﻮﺩﭘﺎ ﮐﯥ ﺧﺎﻭﺭﯤ ﻗﺼﺪ ﻭﮐړﯼ (ﺗﯿﻤﻢ ﻭﻭﻫﯽ) ﺍﻭﭘﻪ ﻫﻐﯥ ﺳﺮﻩ ﺧﭙﻞ ﻣﺨﻮﻧﻪ ﺍﻭ ﻻﺳﻮﻧﻪ ﻣﺴﺢ ﮐړﯼ ﺍﻟﻠﻪ ﻧﻪ ﻏﻮﺍړي ﭼﯥ ﺗﺎسې ﺗﻪ ﮐﻮﻣﻪ ﺳﺨﺘﻲ رامنځته ﮐړﯼ ﺑﻠﮑﯥ ﻏﻮﺍړي ﭼﯥ ﺗﺎسې ﭘﺎﮐﻲ ﮐړﯼ ﺍﻭ ﺩ ﺩﯤ ﻟﭙﺎﺭﻩ ﭼﯥ ﺧﭙﻞ ﻧﻌﻤﺖ ﭘﺮ ﺗﺎسې ﺗﻤﺎﻡ ﮐړﯼ ښایي ﭼﯥ ﺗﺎﺳﯽ ﺷﮑﺮ ﺍﺩﺍﺀ ﮐړﯼ.
ﺩﺍﻭﺩﺍﺳﻪ ﺗﻌﺮﯾﻒ:
ﺩ ﺧﻮﻟﯥ، ﻣﺦ ،ﻻﺳﻮﻧﻮ، پښو ﺍﻭ ﺳﺮ ﻣﺴﺢ څخه ﺍﻭﺩﺱ ﻋﺒﺎﺭﺕ ﺩﯼ، ﭘﻪ ﺍﺣﺎﺩﯾﺜﻮﮐﻲ ﺩﺍﻭﺩﺍﺳﻪ ډﯾﺮﺯﯾﺎﺕ ﻓﻀﯿﻠﺖ ﺭﺍﻏﻠﯽ ﺩﻱ، ﺩﺍﻭﺩﺍﺳﻪ ﻓﻀﯿﻠﺘﻮﻧﻪ:
ﺩﺍﻭﺩﺍﺳﻪ ﻓﻀﯿﻠﺖ ﭘﻪ ﺍﺣﺎﺩﯾﺜﻮ کې: ۱ – ﺣﻤﺮﺍﻥ ﺭﻭﺍﯾﺖ کوي ﭼﯥ ﯾﻮﻩ ﻭﺭځ ﺣﻀﺮﺕ ﻋﺜﻤﺎﻥ ﺑﻦ ﻋﻔﺎﻥ ﺭﺿﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﭘﻪ ښه ډﻭﻝ ﺳﺮﻩ ﺍﻭﺩﺱ ﺗﺎﺯﻩ ﮐړ ﺍﻭﺑﯿﺎﯾﯽ ﻭﻓﺮﻣﺎﯾﻞ: ﻣﺎ ﺭﺳﻮﻝ ﺍﻟﻠﻪ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﭘﺮﺍﻭﺩﺍﺳﻪ ﻭﻟﯿﺪﯼ ﭘﻪ ښه ډﻭﻝ ﺳﺮﻩ یې ﺍﻭﺩﺱ ﺗﺎﺯﻩ ﮐړ ﺍﻭﺑﯿﺎﯾﯽ ﻭﻓﺮﻣﺎﯾﻞ:
ﮐﻮﻡ ﭼﺎﭼﯥ داسې ﺍﻭﺩﺱ ﺗﺎﺯﻩ ﮐړ ﺍﻭ ﺑﯿﺎ ﻣﺦ ﭘﺮ جومات ﻭﻻړﯼ ﺍﻭﺻﺮﻑ ﺩ لمانځه ﻟﭙﺎﻩ ﺩﺧﭙﻞ ځای څخه ﻭﻻړﯼ ﻧﻮ ﺩ ﻫﻐﻪ ﺩﮐﺒﯿﺮﻩ ګناهونه څخه ﻣﺎﺳﻮﯼ ﻧﻮﺭﯼ ټولي ګناوی یې وروبښل ﺷﻮﻱ.
(ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﺑﺤﻮﺍﻟﻪ ﮐﻨﺰﺍﻟﻌﻤﺎﻝ ، ټﻮﮎ ۹،ﺣﺪﯾﺚ ﻧﻤﺒﺮ۲۶۷۹۶) ﻟﯿﮑﻮﺍﻝ: ﻋﻼﻣﻪ ﻋﻼﺀ ﺍﻟﺪﯾﻦ ﻋﻠﯽ ﻣﺘﻘﯽ ﺑﻦ ﺣﺴﺎﻡ ﺍﻟﺪﯾﻦ ﻫﻨﺪﻱ ﺑﺮﻫﺎﻥ ﭘﻮﺭﯼ ﻣﺘﻮﻓﯽ ۹۷۵ ﻫﻖ.
۲ – ﺩﺣﻀﺮﺕ ﺍﺑﻮﻫﺮﯾﺮﻩ ﺭﺿﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ څخه ﺭﻭﺍﯾﺖ ﺩﯼ ﭼﯥ ﻣﺎ ﺩ نبي ﮐﺮﯾﻢ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻧﻪ ﻭﺍﻭﺭﯾﺪﻝ ﭼﯥ ﺩﺍ ﺍﻣﺖ ﺑﻪ ﺩﻗﯿﺎﻣﺖ ﭘﻪ ﻭﺭځ ﺑﺎﻧﺪﯼ ﺭﺍﻭﻏﻮښتل ﺷﻲ ﭼﯥ ﺩﺍﻭﺩﺍﺳﻪ ﻟﻪ ﮐﺒﻠﻪ ﺑﻪ ﺩﺩﻭﯼ ﻻﺳﻮﻧﻪ، پښې ﺍﻭ ﻣﺨﻮﻧﻪ ﻧﻮﺭﺍﻧﻲ ﺍﻭ روښانه ﻭﻱ څوک ﭼﯥ ﺧﭙﻠﻪ روښنايي ﺯﯾﺎﺗﻮي ﻧﻮ ﺯﯾﺎﺗﯽ ﺩﯼ ﮐړﻱ.ﺭﻭﺍﻩ ﺑﺨﺎﺭﻱ (ﺍﻟﺘﺮﻏﯿﺐ ﻭﺍﻟﺘﺮﻫﯿﺐ ﻟﻮﻣړﯼ ټوﮎ، ۵۸ ﭘﺎڼه، ﺣﺪﯾﺚ ۲/ ۱۱) ﻟﯿﮑﻮﺍﻝ: ﺣﺎﻓﻆ ﺯﮐﻲ ﺍﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻈﯿﻢ ﺑﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻘﻮﻱ ﺍﻟﻤﻨﺬﺭﯼ ﺍﻟﻤﺘﻮﻓﯽ ۶۵۶ ﻫﻖ.
(ﺍﻟﺘﺮﻏﯿﺐ ﻭﺍﻟﺘﺮﻫﯿﺐ ﻟﻮﻣړﯼ ټﻮﮎ، ۵۸ پاڼه، ﺣﺪﯾﺚ ۴/ ۱۲۰)ﻟﯿﮑﻮﺍﻝ: ﺣﺎﻓﻆ ﺯﮐﻲ ﺍﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻈﯿﻢ ﺑﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻘﻮﻱ ﺍﻟﻤﻨﺬﺭﯼ ﺍﻟﻤﺘﻮﻓﯽ ۶۵۶ ﻫﻖ. ﻧﻮﺭﺑﯿﺎ...
دهرادون
دهرادون د هند يو ښار دی، دا د هند په اترکنډ ايالت کې دی. دا د هند 78م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 426,674 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 578,420 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
هندو ليکنې
د هندو مذهب ليكنې، چې د شاسترا په نامه هم پېژندل كېږي، په سانسكرېتي ژبه ليكل شوي دي. هندو مذهبي ليكنې په دوه كټگوريو وېشل كېږي: لومړې سروتي: د هندوانو پر وړاندې هغه ليكنې دي، چې د څښتن له لورې وحى كړاى شوې دي. دويم: سمېرېتي: هغه ليكنې دي، چې يادې كړاى شوې دي ( سمېرېتي هغه ليكنې په اصل كې د سروتي لنډيز دى، چې د هندو ملايانو يا ريشيانو په واسطه ليكل شوي دي).
ويدونه
له ويدا څخه د سروتي كتابونو موخه ده. د هندوانو په گروهه دا هغه كتابونه دي، چې د څښتن له لورې وحى كړاى شوې دي. ويدا د ډېرې لرغوني پير مذهبي او فلسفي ليكنې دي، چې نن سبا موږ ته راپاتې دي. د ويدا د كتابونو اندواند په پيړيو، پيړيو له يوه نسل څخه و بل نسل ته د كيسو او نكلونو په ډول ورلېږدول كېده. نو په دې ډول دا مذهبي سرودونه د پيړيو، پېړيو لپاره د خلكو په سينو كې خوندي ول، او له پلار څخه به زوى ته، او له ښونكي څڅه به زده كوونكيو ته ورلېږدول كېدل.
اوپنېشادونه
د اوپنېشاد مانا ده، نږدې كښېناستل، راز و نياز خبرې، په پوره پام سره غوږ نيونه، د هندوانو هغه مذهبي كتابونه دي، چې د ويدونو سرودونه او مذهپي گروهې يې پكې په لنډ ډول يادې كړې دي. دې كتابونو ته د ويدونو پاى هم وايي. د اوپنېشادونو ښوونې ته ويدانت وايي.
په لرغونې پير كې به زده كوونكي د ښوونكي څنگ ته كښېناستل، او له هغه څخه به يې زده كړه كوله، د درس دې كړۍ كې چې كوم درس ويل كېده، هغې ته يې اوپنېشاد ويل. دا ويناوې او درس له ۸۰۰۹مخزيږ څخه نيولې تر ۵۰۰مخزېږ پېړيو پورې پير كې راجوړ شوي دي. ددې ويناؤ شمېره ۱۰۸ يا له دې څخه لږ و ډېر دي، چې له دې دلې څخه ۱۳ ويناوې ډېرې مشهورې دي. دا ويناوې د خبرو اترو په څېر دي، ځينې يې د نظم په څېر دي.
د بگوات گيتا
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:هندي فلسفه وېشنيزه:هندي وییپانگه وېشنيزه:ختیځه فلسفه
اسعد سوري
مخينه
شېخ اسعد سوري د محمد زوی ؤ. نوموړی په غور کې اوسېده. کله چې غزنوي سلطان محمود پر غور يرغل وکړ د سوري کورنۍ وروستی واکمن امير محمد سوري د غور د آهنگرانو په کلا کې کلابند شو، نو شېخ اسعد سوري هم هلته په آهنگرانو کې کلابند شوی ؤ. کله چې غزنوي سلطان محمود پر امير محمد سوري بری وموند، هغه يې له آهنگران کوټ نه غزني ته د بندي کولو لپاره بېوه. امير محمد سوري له غيرته په لاره کې ځان وواژه. نو اسعد سوري د هغه پر مړينه يوه مرثيه وليکله، چې داسې ده:
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغاني شاعران وېشنيزه:پښتانه
قبطي ژبه
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:پخوانی ژبې
آيورويدا
آیورویدا (په سانسگریت:आयुर्वेद; Āyurveda) د دودیزې درملگرۍ یو غونډال دی چې د هند له هیواد سره تړاو لري
نګوتینو
نګوتینو ښار په مقدونیایي Неготино) د شمالي مقدونیه هیواد په فاردار ولایت کې پروت دی.
اودس په اسلام او ساينس کې دويمه برخه
ﺍﻭﺩﺱ ﭘﻪ ﺍﺳﻼﻡ ﺍﻭﺳﺎﯾﻨﺲ ﮐﻲ(۲)
۴ – ﺣﻀﺮﺕ ﺍﺑﻮﻫﺮﯾﺮﻩ ﺭﺿﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﮐﻮﻱ ﭼﯥ نبي ﮐﺮﯾﻢ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻓﺮﻣﺎﯾﯽ:ﭼﯥ ﮐﻠﻪ ﯾﻮﻣﺴﻠﻤﺎﻥ ﺑﻨﺪﻩ ﺍﻭﺩﺱ ﺷﺮﻭﻉ ﮐړﯼ ﭼﯥ ﮐﻠﻪ ﻣﺦ ﭘﺮﯾﻤﻨځﯽ ﻧﻮټﻮﻝ گﻨﺎﻫﻮﻧﻪ ﯾﯽ پريمنځلی ﺷﯽ، ﭼﯥ ﺳﺘﺮگﻮﮐړﯼ ﻭﻱ، ﺑﯿﺎﭼﯥ ﮐﻠﻪ ﻻﺳﻮﻧﻪ ﭘﺮﯾﻤﻨځﻲ ﻧﻮﻫﻐﻪ گﻨﺎﻫﻮﻧﻪ ﺋﯥ ﺗﻮﯼ ﺷﯽ ﭼﯥ ﻻﺳﻮﻧﻮﮐړﯼ ﻭﻱ، ﺍﻭﮐﻠﻪ ﭼﯥ ﭘښﯥ ﭘﺮﯾﻤﻨځﻲ ﻧﻮﺑﯿﺎﯾﯽ ټﻮﻝ ﻫﻐﻪ گﻨﺎﻫﻮﻧﻪ ﺗﻮﯼ ﺷﯽ ﭼﯥ ﭘښﻮﮐړﯼ ﻭﻱ،ﺗﺮﺩﯤ ﭼﯥ ﺩﺍﻭﺩﺍﺳﻪ څخه ﻓﺎﺭﻏﯿږﯼ نوټول گﻨﺎﻫﻮﻧﻪ ﺋﯥ ﭘﺎﮎ ﺷﻲ.
ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺎﻟﮏ ﻭﻣﺴﻠﻢ ﻭﺗﺮﻣﺬﯼ.
(ﺍﻟﺘﺮﻏﯿﺐ ﻭﺍﻟﺘﺮﻫﯿﺐ ﻟﻮﻣړﯼ ټﻮﮎ، ۵۹ ﭘﺎڼﻪ، ﺣﺪﯾﺚ ۷/ ۱۲۱) ﻟﯿﮑﻮﺍﻝ: ﺣﺎﻓﻆ ﺯﮐﻲ ﺍﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻈﯿﻢ ﺑﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻘﻮﻱ ﺍﻟﻤﻨﺬﺭﯼ ﺍﻟﻤﺘﻮﻓﯽ ۶۵۶ ﻫﻖ.
۵ – ﺩﺣﻀﺮﺕ ﻋﺜﻤﺎﻥ رضي ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ څﺨﻪ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﺩﯼ ﭼﯥ نبي ﮐﺮﯾﻢ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻭﻓﺮﻣﺎﯾﻞ ﭼﯥ څوک ﭘﻪ ښه ډﻭﻝ ﺳﺮﻩ ﺍﻭﺩﺱ ﺗﺎﺯﻩ ﮐړﯼ ﺩﺩﻩ ټول گﻨﺎﻫﻮﻧﻪ ﺩﺑﺪﻥ څخه وځي ﺗﺮﺩﯤ ﭼﯥ ﺩﻧﻮﮐﺎﻧﻮﻻﻧﺪﯼ )ﻫﻢ گناهونه ﻧﻪ ﭘﺎﺗﯽ ﮐﻴږﯼ( ﺍﻭﻭځﻲ. ﺭﻭﺍﻩ ﺍﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ
(ﺍﻟﺘﺮﻏﯿﺐ ﻭﺍﻟﺘﺮﻫﯿﺐ ﻟﻮﻣړﯼ ټﻮﮎ، ۶۰ﭘﺎڼﻪ، ﺣﺪﯾﺚ ۸/ ۱۲۲)ﻟﯿﮑﻮﺍﻝ: ﺣﺎﻓﻆ ﺯﮐﻲ ﺍﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻈﯿﻢ ﺑﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻘﻮﻱ ﺍﻟﻤﻨﺬﺭﯼ ﺍﻟﻤﺘﻮﻓﯽ ۶۵۶ ﻫﻖ.
۶- ﺩﺣﻀﺮﺕ ﻋﻘﺒﻪ ﺑﻦ ﻋﺎﻣﺮ رضي ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ څﺨﻪ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﺩﯼ ﭼﯥ ﻧﺒﯽ ﮐﺮﯾﻢ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻭﻭﯾﻞ څﻮﮎ ﭼﯥ ﭘﻪ ښﻪ ډﻭﻝ ﺳﺮﻩ ﺍﻭﺩﺱ ﻭﮐړﯼ ﺍﻭﺑﯿﺎﭘﺮﻟﻤﺎﻧځﻪ ﻭﺩﺭﯾږﯼ ﺑﯿﺎﭼﯥ ﭘﻪ ﻟﻤﺎﻧځﻪ ﮐﻲ څﻪ ﻭﺍﯾﯽ ﻫﻐﻪ ﭘﻪ ﭘﻮﻫۍ ﺳﺮﻩ ﻭﺍﯾﯽ ﻧﻮﺩﯼ ﺩﻟﻤﺎﻧځﻪ ﻧﻪ ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﺩﻫﻐﯥ ﻭﺭځﯽ ﭘﻪ ﺷﺎﻥ ﺩﯼ ﭘﻪ ﮐﻮﻣﻪ ﻭﺭځ ﭼﯥ ﺩﯼ ﭘﯿﺪﺍﺷﻮﯼ ﺅ(ﺩگﻨﺎﻩ ﻧﻪ ﭘﺎﮎ ﺷﻮ) ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺴﻠﻢ ﻭﺍﺑﻮﺩﺍﺅﺩﻭﺍﻟﻨﺴﺎﯼﯼ ﻭﺍﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ ﻭﺍﺑﻦ ﺧﺰﯾﻤﺔ ﻭﺍﻟﺤﺎﮐﻢ
(ﺍﻟﺘﺮﻏﯿﺐ ﻭﺍﻟﺘﺮﻫﯿﺐ ﻟﻮﻣړﯼ ټﻮﮎ، ۶۱ ﭘﺎڼﻪ، ﺣﺪﯾﺚ ۲۳/ ۱۲۶) ﻟﯿﮑﻮﺍﻝ: ﺣﺎﻓﻆ ﺯﮐﻲ ﺍﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻈﯿﻢ ﺑﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻘﻮﻱ ﺍﻟﻤﻨﺬﺭﯼ ﺍﻟﻤﺘﻮﻓﯽ ۶۵۶ ﻫﻖ.
۷ – ﺣﻀﺮﺕ ﺍﺑﻮﻫﺮﯾﺮﻩ ﺭﺿﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ څﺨﻪ ﺭﻭﺍﯾﺖ ﺩﯼ ﭼﯥ ﻧﺒﯽ ﮐﺮﯾﻢ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻭﻓﺮﻣﺎﯾﻞ، ﺍﯾﺎﺯﻩ ﻭﺗﺎﺳﻮﺩﺍﺳﯽ ﺷﯽ ﻭﻧﻪ ښﺎﯾﻢ ﭼﯥ گﻨﺎﻫﻮﻧﻪ ﻣﻌﺎﻑ ﮐﻮﻱ ﺍﻭﺩﺭﺟﺎﺕ ﻟﻮړﻭﻱ؟ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﮐﺮﺍﻣﻮﻭﻭﯾﻞ ﺿﺮﻭﺭﯾﯽ ﺭﺍﻭښﺎﯾﻪ ﯾﺎﺭﺳﻮ ﻝ ﺍﻟﻠﻪ،ﻧﻮﺭﺳﻮ ﺍﻟﻠﻪ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻭﻓﺮﻣﺎﯾﻞ ﺩﺗﮑﻠﯿﻒ ﭘﻪ ﻭﺧﺖ ﮐﻲ ﻣﺒﺎﻟﻐﯥ ﺳﺮﻩ ﺍﻭﺩﺱ ﮐﻮﻝ(ﭘﻪ ښﯥ ﻃﺮﯾﻘﯥ ﺳﺮﻩ)، ﺟﻮﻣﺎﺕ ﺗﻪ ﺯﯾﺎﺕ ﻗﺪﻣﻮﻧﻪ ﺍﻭﭼﺘﻮﻝ، ﺩﯾﻮﻩ ﻟﻤﺎﻧځﻪ ﻧﻪ ﻭﺭﻭﺳﺘﻪ ﺩﺑﻞ ﻟﻤﺎﻧځﻪ ﺍﻧﺘﻈﺎﺭﮐﻮﻝ ﺩﺍﺣﻘﯿﻘﯽ ﺭﺑﺎﻁ ﺩﻱ.
ﺭﻭﺍﻩ ﻣﺎﻟﮏ ﻭﻣﺴﻠﻢ ﻭﺍﻟﺘﺮﻣﺬﯼ ﻭﺍﻟﻨﺴﺎﯾﯿﻮﺍﺑﻦ ﻣﺎﺟﻪ (ﺍﻟﺘﺮﻏﯿﺐ ﻭﺍﻟﺘﺮﻫﯿﺐ ﻟﻮﻣړﯼ ټﻮﮎ، ۶۱ ﭘﺎڼﻪ، ﺣﺪﯾﺚ ۲۵/ ۱۱۲۶) ﻟﯿﮑﻮﺍﻝ: ﺣﺎﻓﻆ ﺯﮐﻲ ﺍﻟﺪﯾﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻌﻈﯿﻢ ﺑﻦ ﻋﺒﺪﺍﻟﻘﻮﻱ ﺍﻟﻤﻨﺬﺭﯼ ﺍﻟﻤﺘﻮﻓﯽ ۶۵۶ ﻫﻖ.
۸ – ﺍﺳﺤﺎﻕ ﺑﻦ ﺍﺑﺮﺍﻫﯿﻢ ﺣﻨﻈﻠﯽ ﻋﺒﺪﺍﻟﺮﺍﺯﻕ ﻣﻌﻤﺮﻫﻤﺎﻡ ﺑﻦ ﻣﻨﺒﻪ ، ﺍﺑﻮﻫﺮﯾﺮﻩ ﺭﺿﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﻭﺍﯾﯽ ﻧﺒﯽ ﮐﺮﯾﻢ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻭﻓﺮﻣﺎﯾﻞ ﭼﯥ ﮐﻮﻡ ﺳړﯼ ﭼﯥ ﺑﯽ ﺍﻭﺩﺳﻪ ﺷﯽ ﺩﻫﻐﻪ ﻟﻤﻮﻧځ ﺗﺮﻫﻐﻮﭘﻮﺭﯼ ﻧﻪ ﻗﺒﻠﯿږﯼ ﺗﺮڅﻮﭼﯥ ﯾﯽ ﺍﻭﺩﺱ ﻧﻪ ﻭﯼ ﮐړﯼ.
ﺭﻭﺍﻩ ﺑﺨﺎﺭﯼ، ﻟﻮﻣړﯼ ټﻮﮎ ﭘﺎڼﻪ ، ﮐﺘﺎﺏ ﺍﻟﻮﺿﻮﺀ ۱۳۵ ﻧﻮﺭﺑﯿﺎ
صبور الله سياه سنگ
صبور الله سياه سنگ (زېږېدنه: ۱۰ د اکتوبر، ۱۹۵۸ ز = ۱۸ د تلې، ۱۳۳۷ ل. - ) يو افغان ليکوال او ژباړن دی. د دې ليکوال يو شمېر کتابونه په پارسي ژبه چاپ شوي. سياه سنگ په دې وروستيو کې د افغانستان د لومړني ولسمشر او د ولسمشر د کورنۍ د غړو شهادت او د خلق او پرچم د گوندونو کودتا په خپل يوه کتاب کې انځور کړې. د صبور الله سياه سنگ يو کتاب د افغانستان د مشهوره سندرغاړي صادق فطرت ناشناس په اړه هم کښلی چې سرليک يې، ناشناس ناشناس نېست دی.
چاپ شوي آثار
سياه سنگ گڼ شمېر آثار ليکلي چې د ځينو اثارو لړليک يې پدې توگه دی:
سرچينې
وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغاني ليکوال
۲۵ (عدد)
۲۵ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۴ څخه  مخکي او د ۲۶ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۵:
په کلینډر کې
۲۵ کولاي سي:
په کیمیا کې
۲۵ د منگنيز اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۲۵ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
شیخ محمد لعل مکي
مکي د چمن په ښارګوټي پاکستان کي او په اوسني پېر کي له نوموړو تقریر کوونکو او عالمانو څخه دی او دی ډېر د ښه فصاحت او بلاغت خاوند دئ او همدا ډول دی د فضل الرحمٰن فیضون پلار دی کوم چي د خراسان په ښارونو کي په خپلو لیکنو باندي اوڅار شوی دی.
علمي وده
له کوچنيوالي د خپل مور او پلار ډېر ښه خدمت وکړ تر دې چي دی پېنځلسو کالو ته ورسېد، بیا یې په دغه مهال کي مور وفات شوه او تر دې وروسته ده په اسلامي علومو کي د زده کړي پيل وکړ.
د اتلسو کالو په اوږدو کي پېښور ته ولاړ او هلته یې په بیلابېلو ښوونځيو کي زدې کړې تر سره کړې او په ټولو کي غټه ښوونځي یې د چارسدې پوهنتون وه کوم چي د مکي صاحب ګران استاذ مولانا حسن جان شهید صاحب یې بنسټ ايښی وو او مکي صاحب هم هلته د علم دستار پر سر وتاړه او د هغه نړیوال سند یې تر لاسه کړ کوم چي د بري او سرلوړی سند یې دی.
بیا یې واده پسي وکړ او له واده څخه دغه مهال و ده ته دوه زامن هر یو لکه فضل الرحمٰن فيضون او محمد حسن فرقاني وزېږېدل، بیا یې سره له خپلي کورنۍ و سعودي عربستان ته کوچ وکړ. او هلته یې د اُم القری په پوهنتون کي زده کړې پیل او هلته په سعودي عربستان کي یې سره له خپلي کورنۍ لس کاله تېر کړله تر دې چي د پوهنتون له علومو وزګار شو او د هغه اسناد یې هم تر لاسه کړ او همدا ډول یې په حدیثو او د هغه د بنسټونو د زده کړي اسناد یې هم تر لاسه کړ. او په دې کلونو کي یې د سعودي عربستان له نوموړو پوهانو سره ملاقتونه هم وشوله لکه په مکه شریفه کي د شیخ ابن باز ملاقات، خپله په پوهنتون کي د شیخ سفر الحوالی ملاقات، په پېغمبري جومات (مسجد نبوي) کي د شیخ ابو بکر جزائري ملاقات او داسي نور مشران. او داسي په دې ترڅ کي یې په مکه شریفه کي ځينې دندې هم تر سره کړې او هلته یې په دې لامل ډېره ښه اوڅارتیا وموندله.
وروسته یې کابل ته سفر وکړ کوم چي د افغانستان پلازمېنه ده او هلته یې دوې اونۍ تیرې کړې، بیا یې و کندهار ته سفر وکړ او هلته یې دوې میاشتي تیرې کړې، بیا یې په پاکستان کي وکوټي ته سفر وکړ.
او هلته یې دوه کاله تېر کړله او په پای کي یې چمن ته سفر وکړ چي تر اوسه په چمن ښارګوټي کي مېشت دئ.
علمي ګټه
د مکي صاحب د روښانه ژوند په تېروېدو سره په خپل ټوله ژوند کي يې تر زر زیات شاګردان روزلې او ده به له حدیثو سره مینه درلوده تر دې چي مشکاة شریف یې کوم چي د حدیثو ستر کتاب دی تر لس ځله زیات درس کړی.
او د خپل ژوند په اوږدو کي یې یو بلونکی کتاب هم جوړ کړ چي نوم یې (زاد الدّاعي) دی او په عربي ژبه دی او په څېړنیزه توګه د ده اُستاذ شیخ حسن جان شهید تقریظ هم ورباندي کړی او ډېره ښه ستاینه یې کړې ده او دا کتاب له ده سره په خپل کور کي اوس چټل نویس (مخطوط) دی.
او کله چي دی په پېښور کي د علم په لټه پسي وتلی وو ؛ نو ده د خپل شیخ حسن جان د بخاري شریفي املا هم جوړه کړ او دا کتاب د صحیح البخاري لپاره ډېره ښه املا ده او دا هم چټل نویسه ده چي یو باریک ټوک یې دی.
او له دې سره سره ده په جامعه اسلاميه علامه ټاون کي د جمعې د ورځو د تقریر سرپرستي پر غاړه هم اخيستې وه تر دې چي دوه کاله یې تقریرونه پکښي وکړله او تر اوسه دی په کلنیزو جرګو (جلسو) کي دی تقریر کوي کوم چي په پاکستان کي په اسلامي ښوونځيو او پوهنتونو کي تیاریږي.
او همدا ډول دی په مکه شریفه کي د رابطة العالم الإسلامي په اداره (څانګه) کي یو مهال د تقریر کولو لپاره وبلل شو او په دې کي د هغې غونډي نوم (الجسد الواحد) وو.
او همدا ډول د ده له علمي ګټو څخه دا روښانه ده چي د ده کورنۍ ټوله په اسلامي علومو کي بر لاسي ده.
آن تر دې چي د ده دوې لوڼي په کوچنیوالي لا د قرآن شریف د یادولو له لورييني (نعمت) څخه برخمندي دي.
او دا زیات د ویاړ خبره ده چي ښځينه دي د قرآن شریف حافظه جوړه شي او د دې خبري ارزښت هغه معلوم شوی چي له قرآن شریف سره اړیکه لري.
او تر اوسه د ده زامن په علمي چوپړونو کي لګیا دي او هغه لکه فضل الرحمن فیضون چي زیات شمېر تالیفات لري.
او حبیب الرحمن مدني چي د ځینو نوموتو کتابونو لیکوال دی لکه (فتح الهدایة) چي د اوڅار فقهي کتاب هدایې شرحه ده، (فتح المصلي) چي د منیة المصلي شرحه ده او داسي نور.
الله تعالی دي یې سرلوړي او بریالي لري آمین.
۱۳۹۵/۲/۲۸ نیټې کابل کې طالب ځانمرګي نیول
په ۱۳۹۵/۲/۲۸ نیټه د کابل امنیتي مسؤلینو د کابل جمهوریت روغتون کې هغه ځانمرگی بریدگر مخکې له بریده ونیولو چې غوښتل یې د ناروغ د انتقال په نامه ځان د روغتون زړه ورسوي. دا ځانمرگی د کابل ښار دویمې امنیتي حوزې اړونده سیمه کې نیول شوی. مخکې له دې چې د وسله والو طالبانو دا ځانمرگی بریدگر د جمهوریت روغتون نظامي برخې ته ځان نږدی کړي؛ د کورنیو چارو وزارت د څارگرو له خوا ونیول شو.
سابه خوړونکي
وېشنيزه:خواړه وېشنيزه:سابه
مضاربت
مضاربت د شراکت يوډول تړون دى چې ديوه سړي پانگه وي، چې هغه ته ( رب المال ) وايي اوبل يې په کار اچوي چې هغه ته ( مضارب ) وايي.
وېشنيزه:اسلامي وټه
د الفت مرغلرې
د الفت مرغلرې د گل پاچا الفت يو ليکلی اثر دی.
وېشنيزه:پښتو کتابونه
مشارکت
مشارکت د دوو یا څو گډونوالو سوداگریز شرکت ته وایی. مشارکت او مضاربت د سود له ختمیدو وروسته د هغه اصلی او غوره بدیل دی.
د مشارکت څخه هدف دادی چی دوه یا زیات کسان په یوه کار کی د پانگی په شریکولو سره شریک شی او د معاملی گټه او تاوان ددوی ترمنځ شریک وی
افغاني الاصله امریکایان
افغان امریکایان یا افغانی الاصله امریکایان هغه افغانانو یا امریکایانو ته ویل کېږي چې په اصل کې له افغانستان څخه دي. هغوی د شمالي امریکا لویه افغاني ټولنه جوړوي چې دویمه لویه یې د افغان کاناډایانو ټولنه ده. د افغان امریکایانو په ټولنه کې د افغانستان هر قوم ته اړوند کسان شامل دي. دوی له ډېری مودې راهیسې د امریکا د کډوالو د ادارې او د وګړو د شمېرنې د ادارې له خوا د سپین پوستو په توګه طبقه بندي شوي، په داسې حال کې چې ګڼ شمېر نور یې کېدای شي ځانونه د منځني ختیځ د وګړو یا آسیایي امریکایانو آن د «مرکزي آسیا» یا د «سویلي آسیا» د وګړو په توګه معرفي کړي.
په متحده ایالاتو کې د افغانانو ټولنه تر هغه مهاله چې د ۱۹۷۹ زکال په ډسمبر میاشت کې د شوروي اتحاد له برید وروسته ګڼ شمېر افغانان په متحده ایالاتو کې د کډوالو په توګه ومنل شول؛ ډېره کوچنۍ وه. نور کسان هم په افغانستان کې له وروستۍ جګړې وړاندې او وروسته له دغه ټولنې سره یوځای شول. افغان امریکایان د متحده ایالاتو په ټولو سیمو کې ژوند او کار کوي. تر ټولو ډېر افغان امریکایان په کلیفورنیا، ویرجینیا او نیویارک ایالتونو کې ژوند کوي. همدارنګه په زرګونو تنه نور یې په اریزونا، تکزاس، جورجیا، کلراډو، واشنګټن، اوکلاهما، نبراسکا، ایداهو، میسوري، شمالي کارولینا او ایلینوی کې استوګن دي. په ۲۰۲۲ زکال کې د دوی ټولیزه شمېره شاوخوا ۱۵۵ زرو تنو ته رسېده.
تاریخچه او شمېر
افغانان متحده ایالاتو ته د کډوالۍ په برخه کې اوږده مخینه لري، ځکه چې دوی د لومړي ځل لپاره د ۱۸۶۰مې لسیزې په لومړیو کې دغه هېواد ته ورسېدل. دا هغه مهال و چې د افغانستان او متحده ایالاتو اړیکې د ټینګېدو په حال کې وې. والاس فرد محمد ادعا کړې چې هغه په اصل کې د افغانستان دی. د ۱۹۱۷ زکال پر مهال په لومړۍ نړیواله جګړه کې د ولي داد فرد د نوم ثبتونې کارت ښيي چې هغه د کالیفورنیا په لاس انجلس کې د یوه رسټورانټ څښتن و، هغه واده نه و کړی او ویل کېږي چې په ۱۸۹۳ زکال کې د افغانستان د زابل ولایت په شینکۍ ولسوالۍ کې زېږېدلی و. د ۱۹۲۰مې او ۱۹۴۰ مې لسېزې ترمنځ په سلګونو افغانان متحده ایالاتو ته کډه شول. له دې سره له ۱۹۵۳ زکال څخه تر ۱۹۷۰ زکال پورې لږ تر لږه ۲۳۰ تنه په قانوني بڼه متحده ایالاتو ته ولاړل. یو شمېر له دغو څخه هغه افغانان و چې د متحده ایالاتو په پوهنتونونو کې یې د زده کړو بورسونه ترلاسه کړي و.
افغان کډوال او د ۱۹۸۰ زکال د کډوالۍ قانون
په ۱۹۷۹ زکال کې په افغانستان باندې د شوروي اتحاد له برید وروسته نږدې ۵ میلیونه افغان وګړي بې ځایه شول. هغوی اړ شول په پټه سره نورو هېوادونو ته کډه وکړي (یا پناه وغواړي). دغه افغان کډوالو یا پناه غوښتونکو په ګاونډیو ایران او پاکستان هېوادونو کې د ځانونو لپاره د استوګنې لنډ مهاله ځایونه وموندل او له دغه ځایه بیا په زرګونو تنه اروپا، شمالي امریکا، اقیانوسیې او د نړۍ نورو برخو ته ولاړل. د پاکستان، ایران او هند د قوانینو له مخې په دغه هېواد کې د کډوالو زېږدونکو ماشومانو ته هېڅکله د دغه هېوادونو تابعیت نه ورکول کېده. د هغوی د زیږون سندونو او نورو قانوني اسنادو به بیا دا تائید کوله چې دوی افغانان دي.
د ۱۹۸۰ زکال له پیل راهیسې افغانانو وکولای شول له خپلو کورنیو سره یوځای متحده ایالاتو ته کډه شي. هغوی د کډوالو یا پناه غوښتونکو په توګه ومنل شول. په یو شمېر مواردو کې به یو شمېر کورنۍ د یو سرپرست (مور یا پلار) سره متحده ایالاتو ته تللې ځکه چې له هغو څخه به یو وژل شوی یا مړ شوی و. دوی په پیل کې د نیویارک په ښاري برخو، کالیفورنیا (تر ډېره پورې د سانفرانسېسکو په خلیج او د لاس انجلس اورنج کونتي سیمه) او د متحده ایالاتو په یو شمېر نورو برخو کې میشت شول چېرې چې د مسلمانو ټولنو لویو مراکزو دوی تر خپل چتر لاندې راوړل. د کالیفورنیا فریمانټ ښار د ګڼ شمېر افغان امریکایانو کور وګرځېد چې ورپسې په شمالي وریجنیا او د نیویارک ښار په کویینز برخه کې میشت شول. له دې سره د افغان امریکایانو کوچنۍ ټولنې په تکزاس، اریزونا، اوکلاهما، واشنګټن، جورجیا، میشیګان، ایداهو، میسوري، ایلینوی، پنسلوانیا، فلوریډا، شمالي کارولینا، ماساچوست، مریلنډ، کانټیکاټ، کلوراډو، اوهایو، یوتا، نیو مکسیکو، اورېګان، ټنسي او نورو ځایونو کې هم شتون لري. په شیکاګو ښار کې د ۲۰۰۰ زکال نفوس شمېرنې وښووله چې دلته ۵۵۶ تنه افغان امریکایان میشت دي چې نږدې نیمايي یې په ښار کې دننه ژوند کوي.
د ۱۹۸۰مې لسیزې په لومړیو کې هغه لومړني افغانان چې متحده ایالاتو ته کډه شول تر ډېره پورې بډایه، ښاريان او زده کړو لرونکي و. هغوی په داسې حال کې چې د لنډ مهال لپاره په هند او پاکستان کې استوګن و، خو په سمه توګه یې د کډوالو د وضعیت غوښتنې غوښتنلیکونه سپارلي و او او ګڼ شمېر یې وړاندې له دې چې په متحده ایالاتو کې ځای پر ځای شي تر جرمني یې ځانونه رسولي و. د کورنیو د یوځای کولو پروګرام د لږ هوسا ژوند لرونکو کلیوالي افغانانو لپاره متحده ایالاتو ته د تلو لار برابره کړه، د دغو کسانو څخه ډېری بې سواده و او د خپل سنتي کلیوالي ژوند سبک یې هم وساته.
په ۲۰۲۱ زکال کې د افغانانو تخلیه
د ۲۰۲۱ زکال په اګست میاشت کې په کابل باندې د طالبانو له یوځل بیا واکمنېدو وروسته ګڼ شمېر افغانان په ځانګړې توګه هغه کسان چې د متحده ایالاتو له ځواکونو سره یې په افغانستان کې کار کړی و، متحده ایالاتو ته یووړل شول.
کلتور
افغان امریکایانو به د اګست ۱۹ مه د افغانستان د خپلواکۍ ورځې په توګه لمانځله هغه ورځ چې په ۱۹۱۹ زکال کې غازي امان الله خان له انګلیس سره د یوې معاهدې له لاسلیک کولو وروسته د افغانستان بشپړه خپلواکي اعلان کړه. په هغو ښارونو کې چې افغاني ټولنو په کې شتون درلود په معمول ډول به په دغه ورځ په پارکونو او د هغوی په موټرو کې د افغانستان تور، سور او شین رنګه بیرغ لیدل کېده. اختر او د نوي کال ورځ تر اوسه د افغان امریکایانو د جشنونو ورځې دي. په ۲۰۲۱ زکال کې د United States of Al تر عنوان لاندې امریکايي کمیډي کې د افغان امریکایانو د کلتور څرګندونه شوې.
دین
ډیری افغان امریکایان مسلمانان دي چې د سني اسلام څخه پیروي کوي په داسې حال کې چې شیعه مسلمانان هم په پریمانه کچه په کې شتون لري. په شمالي ویرجینیا کې ډېری استوګن افغان امریکایان د آل دالس سیمې د اسلامي ټولنې غړي دي چې یو شمېر سیمه ییزې څانګې هم لري. په ۲۰۰۱ زکال کې د سپټمبر د ۱۱ مې له بریدونو وروسته په نیویارک ښار کې د افغان امریکایانو له خوا اداره کېدوني جومات له ټپیانو سره د مرستې په موخه وینه ورکړه، د نړیوالې سوداګرۍ په مرکز کې یې د وژل شوو لپاره دعاوې وکړې او د نیویارک ښار د اور وژونکو د یادګار جوړولو په موخه یې مالي امکانات برابر کړل.
ورته مهال په نیویارک ښار کې د افغان یهودانو یوه ټولنه شتون لري چې په ۲۰۰۷ زکال کې یې شمېر نږدې ۲۰۰ کورنۍ و. په لاس انجلس کې میشت یو شمېر افغان امریکایان د عیسویت پیروان دي. د تلویزیوني خپرونو جوړونکی حسین اندریاس په امریکا کې هغه افغان عیسوي دی چې هزاره قومي ډلې ته اړوند دی. له ابراهیمي دینونو هاخوا د افغان هندوانو او سکانو ټولنې هم په دغه هېواد کې شتون لري. هغوی تر ډېره پورې په نیویارک او مریلنډ ایالتونو کې استوګن دي.
رسنۍ
افغان امریکانو د خپلو ډیاسپورا کسانو (په بهر کې میشتو کارپوهانو) لپاره یو شمېر رسنۍ جوړې کړې دي، د بېلګې په توګه له دغو رسنیو څخه کولای شو اریانا افغانستان، پیام افغان، توتي تلویزیون او پامیر تلویزیون ته اشاره وکړو. په ۱۹۹۰مه لسیزه کې د افغانستان تلویزیون په لاس انجلس کې د KSCI اتلسم چینل له خوا خپرېده؛ همدارنګه یو شمېر مجلې لکه د افغانستان هنداره (Afghanistan Mirror) هم چاپېدله. له دې سره په خوا کې یو شمېر سازمونه د افغان ځوانانو، همبستګۍ، د ښځو د حقونو او نورو موخو لپاره جوړ شول.
القلويد
د القلوید مواد ( Alkaloid ) د طبیعی توکو څخه د نیتروجن ( آزوت ) قلوی ترکیبونه دی چه په نباتونه کی وی. د القلوید مواد ډېر زهرلرونکی توکې دی او د دی لپاره خلکو په پخوانیو زمانو کی د القلوید مواد د زهر ور کولو یا مسموم کولو لپاره کارول. په اوس وخت کی القلوید په طبابت کی کارېږی د القلوید مواد په طبیعت کی د مالگی ترکیب لری.
د القلوید د مواد تقسیمول
د القلوید مواد د کیمیایی ترکیبونو په مطابق تقسیمېدلای سی. لوبیلین ( Lobelin )، کونیین ( Koniin )، نیکوتین ( Nikotin ) د هغو موادو څخه دی چی د کیمیا ترکیب یی تر ټولو ساده دی. دغه القلویدونه کولای سی په لابوراتور کی جوړ کړی.
د تروپان د القلوید مواد
دغه القلویدونه د کیمیا مخصوص ترکیب لری چی د تروپان ( Tropane ) په نوم یادېږی. د هغو القلویدونو څخه آتروپین( Atropine )، هیوسڅآمین ( Hyocyamine ) او كوكايين تر ټولو مشهور دی.
د تریاکو القلویدی مواد
دغه د القلوید مواد د تریاک څخه جوړېږی. تریاک درې ډول د القالوید مواد لری چی د مورفين، کودیین او پاپاوېرین په نومونو یادېږی.
د پورین د القلوید مواد
تیوبرومین، تیوفیلین، کوفین د پورین د القلوید مواد دی چی په فهوه، کاکاو او چای کی دی. د پورین القلویدونه هم په طبابت کی کارېږی.
رېسېرپین
رېسېرپین ( Reserpine ) یو ډول القلوید دی چه د وینود فشار او سخیزوفرېنی د علاج لپاره کارېږی.
ال اس دی
ال اس دی (Lysergic acid diethylamide ) یو ډول د القلوید توکه ده چی د تور غنم د چڼیاسی څخه جوړېږی. ال اس دی ( LSD ) یو نشه یی توکه ده چی هزیان څرکندوی. دغه نشه یی توکه ۵۰ کال مخکی په طبابت کی کارېده. په اوس وخت کی د ال اس دی جوړول په اروپا او امریکا کی غیر قانونی دی.
د سوداګرۍ اتحادیه
د سوداګرۍ اتحادیه (په امریکایی انګلیسي کې د کارګرانو اتحادیه) چې ډېرځلې د اتحادیې په نوم یادیږي، د کارګرانو یوه اداره ده چې د ګډو موخو ترلاسه کولو لکه د دوی د سوداګرۍ بشپړه ساتنه، د خوندیتوب د معیارونو ښه والی، او د غوره معاشونو ترلاسه کولو لپاره سره راټولېږي. ګټې یې (لکه رخصتي، روغتیایی پاملرنې او تقاعد)، او د کار شرایط د کارګرانو ترمنځ د پیوستون له لارې د معاملې ځواک د زیاتوالي له لارې رامنځته کېږي. د سوداګرۍ اتحادیې معمولا د منظم فیس یا اتحادیې د تادیاتو له لارې د سوداګرۍ اتحادیې رسمي سازمان، مرکزي دفتر، او د قانوني ټیم دندې تمویل کوي. په کاري ځواک کې د سوداګرۍ د اتحادیې نمایندګي د کاري ځای رضاکارانو نه جوړه شوې چې د ډیموکراټیکو ټاکنو له لارې د غړو له خوا ټاکل کیږي.
د سوداګرۍ اتحادیه، د ټاکل شوي مشرتابه او معاملې کمیټې له لارې، د اتحادیې د غړو په استازیتوب له کار ګمارونکي سره معامله کوي او له کارګرانو سره د کاري تړونونو (ټولیزې معاملې) په اړه خبرې
کوي. د دې اتحادیو ترټولو عامه موخه «د دوی د کار د شرایطو ساتل یا ښه کول» دي. په دې کې د معاشونو په هکله خبرې اترې، کاري مقررات، حرفوي روغتیا او د خوندیتوب معیارونه، د شکایت طرزالعملونه شامل دي. اتحادیې کولای شي د ماهرو کارګرانو یوه ځانګړې برخه تنظیم کړي (د لاسي صنایعو اتحادیه)، د بېلابېلو سوداګریو د کارګرانو برخه (عمومي اتحادیه)، یا هڅه وکړي چې ټول کارګران په یو ځانګړي صنعت کې تنظیم کړي (صنعتي اتحادیه). د سوداګرۍ اتحادیې په دودیز ډول یو اساسي قانون لري چې د دوی د معاملې واحد او همدارنګه د حکومت په بیلابیلو کچو کې صنعت پورې اړوند موضوعات اداره کوي چې دوی په قانوني توګه د دوی خبرو اترو او فعالیت پورې تړي. سوداګریزې اتحادیې چې په لوی انګلستان کې یې بنسټ ایښودل شوی وو، د صنعتي انقلاب په بهیر کې په ډیریو هیوادونو کې دود شوې دي. کېدای شي سوداګریزې اتحادیې د انفرادي کارګرانو، مسلکیانو، پخوانیو کارګرانو، زده کوونکو، د کار زده کوونکو یا بې دندو څخه جوړې وي.
پېژند
د سیډني او بیټریس ویب له خوا د سوداګرۍ اتحادیې د تاریخ (۱۸۹۴ز کلونه) له خپرولو راهیسې، یو مهم تاریخي نظر دا دی چې د سوداګرۍ اتحادیه «د دوی د کار شرایطو ساتلو یا ښه کولو لپاره د مزد اخیستونکو دوامداره اتحادیه ده». کارل مارکس د سوداګرۍ اتحادیې داسې تشریح کړي دي: «د کار ځواک ارزښت د سوداګریزو اتحادیو شعوري او څرګند بنسټ جوړوي، چې د کارګر طبقې لپاره یې د ارزښت اټکل خورا ستونزمن دی».
د اسټرالیا د احصایې د ادارې له خوا یو عصري تعریف داسې شوی چې د سوداګرۍ اتحادیه «یو سازمان دی چې په ځانګړي توګه کارکوونکي لري، چې په اصلي فعالیتونو کې یې د هغې د غړو لپاره د معاشونو او د کار شرایطو په اړه خبرې اترې شاملې دي».
عصري سوداګریزې اتحادیې
په داسې حال کې چې یو عام ناسم نظر دادی چې د عصري سوداګرۍ اتحادیې د مارکسیزم محصول ګڼل کیږي، لومړنۍ عصري سوداګریزې اتحادیې د مارکس د کمونیست منشور (۱۸۴۸ز کال) څخه نږدې یوه پیړۍ وړاندې، په ۱۷۸۶ ز کال کې د فلاډیلفیا چاپګرانو له خوا په متحده ایالاتو کې د کارګرانو د لومړي ثبت شوي اعتصاب سره رامنځته شوې دي. د عصري سوداګریزو اتحادیو د رامنځته کېدو اصل په ۱۸ پیړۍ کې انګلستان ته منسوبېږي، چیرې چې د صنعتي ټولنې چټکه پراختیا بیا د ښځو، ماشومانو، بزګرانو او مهاجرینو په ګډون ډیری خلک ښارونو ته را وګرځول. انګلستان په ۱۵۷۴ ز کال کې د غلامۍ دود پای ته ورساوه، خو ډیری خلک د ځمکو د شتمنیو ملکیتونو کې د کرایه کوونکو - بزګرانو په توګه پاتې شول.
اسټرالیا
په عمومي توګه د اسټرالیا د کار غورځنګ د ماشومانو د کار پای ته رسول، د کارګرانو خوندیتوب کې د ښه والي رامنځته کول، د اتحادیې د کارکوونکو او غیر اتحادیې کارکوونکو لپاره د معاشونو زیاتوالی، د ټولنې د ژوند د معیار لوړول، په اونۍ کې د کار ساعتونه کمول، د ماشومانو لپاره عامه زده کړې چمتو کول او د کارګر طبقې کورنیو ته نورې ګټې برابرول دي.
بلجیم
بلجیم د ۶۵ سلنه د اتحادیې غړو کارګرانو په درلودو سره، د سوداګرۍ اتحادیې د غړیتوب ترټولو لوړه سلنه لري. یوازې د سکینډینیوینیا هیوادونه د سوداګرۍ د اتحادیو په برخه کې په لوړه کچه زیاتوالی لري. تر ټولو لویه اتحادیه چې شاوخوا ۱.۷ میلیونه غړي لري د مسیحي دیموکراټانو د مسیحي سوداګریزو اتحادیو ټولنه (ACV-CSC) ده چې په ۱۹۰۴ کې رامنځته شوې. اتحادیه په ۱۸۸۶ ز کال کې رامنځته شوې ده. دویمه لویه اتحادیه د بلجیم د کارګرانو سوسیالیست عمومي فدراسیون (ABVV-FGTB)  دی چې له ۱.۵ میلیون نه ډیر غړي لري. په ۱۸۵۷ کې ABVV-FGTB  رامنځته شوې دي.
هند
په هند کې، د سوداګرۍ اتحادیې غورځنګ عموما په سیاسي لیکو ویشل شوی. د کار وزارت د موقتي احصایو له مخې، د سوداګرۍ اتحادیې په ۲۰۰۲ز کال کې ۲۴،۶۰۱،۵۸۹ غړي درلودل. تر ۲۰۰۸ ز کال پورې، د کار وزارت له خوا ۱۲ مرکزي سوداګریزې اتحادیې (CTUO) پیژندل شوي دي. د دې اتحادویو جوړول په هند کې لویه معامله وه. دا د نورو تنظیمي قوانینو لپاره د لوی فشار لامل شو چې کارګرانو ته یې ډیر ځواک ورکړ.
AITUC  په هند کې ترټولو پخوانۍ سوداګریزه اتحادیه ده. دا د سوداګرۍ اتحادیه چې نږدې ۲،۰۰۰،۰۰۰ غړي لري د ځان ګمارونکو میرمنو ټولنه (SEWA) ده چې د هغو هندي میرمنو حقونه خوندي کوي چې په غیر رسمي اقتصاد کې دنده ترسره کوي. د حقونو د ساتنې سربیره، SEWA  د خپلو غړو د تعلیم، تحرک، مالي، او د خپلو غړو د سوداګرۍ په لوړوالي کې ډېره مرسته کوي.
متحده ایالات
د کارګرانو اتحادیې په قانوني توګه په متحده ایالاتو کې په ډېریو صنعتونو کې د کارګرانو د استازو په توګه پیژندل شوې دي. په متحده ایالاتو کې، اتحادیې له خلکو سره د واک پر بنسټ جوړې شوي، نه د هغه وخت د حکومت پر بنسټ. د دوی فعالیت نن ورځ د دوی د غړیتوب لپاره د معاشونو، ګټو او کاري شرایطو په اړه په ډله ییزو معاملو باندې تمرکز کوي او د تړون د احکامو نه د سرغړونې په اړه د مدیریت سره په شخړو کې د خپلو غړو استازیتوب کوي.
دورگاپور
دورگاپور د هند يو ښار دی، دا د هند په مغربي بنگال ايالت کې دی. دا د هند 79م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 493,405 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 566,937 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
اوینجرز: لامحدود جنګ
اوینجرز: لامحدود جنګ (په انګلیسي: Avengers: Infinity War) یو امریکایي فلم دی چې د روسو ورونه په آداکاري او د کرستوفر مارکوس او استیوف مک فیلی په لیوالی سره د مارول کامیکس شرکت محصول دی چې په ۲۷ د افریل ۲۰۱۸م کال په امریکا کې بازار ته راووت.
قیصه
د پاور سټون ترلاسه کولو سره – د شپږ انفینټي ډبرو څخه یو – د سیارې چندر، تانوس او د هغه مرستیالانو څخه: ایبوني ماو، کل اوبسیډیان، پروکسیما میډنایټ، او کوروس ګلایو، د اسګارډ له ویجاړۍ څخه ژوندي پاتې شوي کسان لیږدوي. د ثور تر لاندې کولو وروسته، تانوس د ټیسرکټ څخه د فضا ډبره استخراجوي، هولک واکمنوي، او لوکي وژني. تانوس هم وروسته له هغه هیمډال وژني کله چې هغه د بیفراسټ په کارولو سره ځمکې ته هولک ولیږه. تانوس او د هغه مرستیالان پریږدي، کښتۍ ویجاړوي.
هولک د نیویارک ښار په سینکټوم سینټورم کې د کریش لینډ ، د بروس بینر په څیر بیرته راستون شو. هغه سټیفن سټرینګ او وانګ ته د تاانوس د پلان په اړه خبرداری ورکوي چې په ټوله نړۍ کې نیمایي ژوند له مینځه وړي ، او دوی ټوني سټارک استخدام کوي. ماو او اوبیسیډیان د سټرینج څخه د وخت ډبره بیرته ترلاسه کولو لپاره راځي ، د پیټر پارکر پام ځانته راجلبوي. ماو نشي کولی د جادو له امله د وخت ډبره واخلي او عجیب یې ونیسي. سټارک او پارکر د ماو فضایي بیړۍ کې چپه کیږي پداسې حال کې چې وانګ د سینکټم ساتلو لپاره شاته پاتې کیږي.
د ګیلیکسي ساتونکي د اسګارډین کښتۍ څخه د اضطراب غوښتنې ته ځواب ووایی او د ثور وژغوري. ثور اټکل کوي چې تانوس د حقیقت ډبرې په تعقیب روان دی، کوم چې تانیلر تیوان په نوویر کې لري. هغه د راکټ او ګروټ سره نیداویلیر ته سفر کوي ترڅو د جنګ د محور سټارم بریکر په جوړولو کې د بوډا پاچا ایټري مرستې راجلب کړي. پیټر کویل، ګمورا، ډریکس، او مانټیس نوویر ته سفر کوي، چیرته چې دوی د تیانوس موندلي چې دمخه یې د واقعیت ډبرې په قبضه کې دي. تانوس ګامورا وتښتوي، چې د روح ډبرې موقعیت افشا کوي ترڅو نیبولا له شکنجې وژغوري. په ورمیر کې ، د تیږو ساتونکی ، ریډ سکل ، تانوس ته وايي چې هغه یوازې د هغه چا په قرباني کولو سره ترلاسه کولی شي چې هغه یې خوښوي. تانوس ګمورا وژني، ډبره یې ترلاسه کړه.
په اډینبورګ کې، نیمه شپه او ګلایو د ویژن په تندی کې د دماغ ډبرې بیرته ترلاسه کولو لپاره وانډا مکسیموف او ویژن برید وکړ. سټیو راجرز، نتاشا رومانوف او سیم ویلسن دوی وژغوري او دوی د جیمز روډس او بینر سره د ایوینجرز کمپاؤنډ کې پناه اخلي. ویژن له ماکسیموف څخه غوښتنه کوي چې هغه او د دماغ ډبره له مینځه یوسي ترڅو تانوس د دې له ترلاسه کولو څخه وساتي ، مګر ماکسیموف انکار کوي. راجرز وړاندیز کوي چې دوی واکنډا ته سفر وکړي، کوم چې هغه باور لري چې د ویژن وژلو پرته د ډبرې لرې کولو سرچینې لري.
نیبولا له بنده وتښتي او د پاتې ساتونکو څخه یې وغوښتل چې د تاانوس ویجاړ شوي کور ورلډ، ټایټان کې ورسره وګوري. سټارک او پارکر ماو وژني او عجیب وژغوري. درې واړه په ټایټان کې کښته کیږي ، چیرې چې دوی کویل ، ډریکس او مانټیس سره ویني. سټرینګ د ملیونونو احتمالي راتلونکي لیدو لپاره د وخت ډبره کاروي ، یوازې یو یې ګوري چې اوینجرز ګټلي. دا ډله د تاانوس د ماتولو او د انفینټي ګونټیټ لرې کولو لپاره یو پلان جوړوي، کوم چې هغه د ډبرو خوندي کولو لپاره کاروي. تانوس څرګندیږي او خپل پلانونه د اړتیا په توګه توجیه کوي ترڅو د نړۍ بقا تضمین کړي چې د نفوس له امله ګواښل کیږي. نیبولا سمدلاسه وروسته راځي او د نورو سره مرسته کوي چې د تانوس تابع کړي، مګر بیا معلومه کړي چې تانوس ګمورا وژلی دی. په غوسه شوی، کویل په تانوس برید کوي، په ناڅاپي توګه هغه ته اجازه ورکوي چې د ډلې لاس مات کړي او دوی یې واکمن کړي. تانوس په سخته توګه سټارک ټپي کوي، مګر سټرین د سټارک د ژوند ژغورلو په بدل کې د وخت ډبره وړاندیز کوي.
په واکانډا کې، راجرز د تانوس د اردو برید کولو دمخه د بکی بارنس سره یوځای کیږي. اوینجرز، د ټ چللا او واکنډان ځواکونو سره، دفاع کوي پداسې حال کې چې شوري د لید څخه د دماغ ډبرې ایستلو لپاره کار کوي. د تانوس سره د خپلې جګړې له لاسه ورکولو وروسته د هولک د بلولو توان نلري، بینر د سټارک د هولکبسټر زغره کې جګړه کوي. تور، راکټ او ګروټ د ایوینجرز د پیاوړتیا لپاره راځي او په ګډه دوی نیمه شپه، اوبیسیډیان او ګیلیو وژني. که څه هم د تانوس پوځ لاره موندلې ده، شوري نشي کولی استخراج بشپړ کړي مخکې لدې چې تانوس پخپله میدان ته راشي. ویژن مکسیموف قانع کوي چې هغه او د ذهن ډبره له مینځه یوسي، مګر تانوس د وخت ډبره کاروي ترڅو د هغې کړنې بیرته واخلي او د ویژن له تندې څخه تیږه راوباسي. ثور د سټرم بریکر سره تانوس سخت ټپي کوي ، مګر تانوس د ټیلیپورټ کولو دمخه د هغه د ګوتو په وهلو سره بشپړ شوی ګونټیټ فعالوي.
په ټوله نړۍ کې د ژوند نیمایي برخه ټوټه ټوټه کیږي، پشمول د بارنس، ټی چله، ګروټ، مکسیموف، ویلسن، مانټیس، ډراکس، کویل، سټرینج، پارکر، ماریا هیل، او نیک فیوري، که څه هم فیوري د دې توان لري چې یو بیړني سیګنال واستوي. بدل شوی پیجر. سټارک او نیبولا په ټایټان کې پاتې دي پداسې حال کې چې بینر، مباکو، اوکوی، روډس، راکټ، راجرز، رومانوف او تور د واکنډان د جګړې په ډګر کې پاتې دي. په ورته وخت کې ، تانوس په لیرې سیارې کې د لمر لویدو ګوري.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه