cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ستر ځواک
ستر قدرت یا ستر ځواک (great power) هغه خپلواک دولت ته ویل کېږي، چې په نړیواله کچه د خپل نفوذ د پلي کولو وړتیا او تخصص ولري. ستر قدرتونه په مشخصه توګه نظامي او اقتصادي ځواکمني او همدارنګه ډیپلوماټیک او د نرم ځواک نفوذ لري، چې ښایي د دې لامل شي چې منځني یا کوچني قدرتونه د خپلو اقداماتو له ترسره کولو وړاندې د سترو قدرتونو نظرونه په پام کې ونیسي. د نړیوالو اړیکو تیوریپوهان په دې اند دي، چې د ستر قدرت یا ستر ځواک مقام یا حیثیت د ځواک له وړتیاو، فضایي اړخونو، او د مقام او منزلت له بېلابېلو اړخونو سره مشخصېدای شي.
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
په خدايي خدمتگار مه کړه ښکاره؛ د تورو زور دی - په ملک بل شوی اور دی
ستر ځواک
په داسې حال کې چې ځینې هېوادونه په پراخه کچه ستر قدرتونه ګڼل کېږي، خو بیا یې هم کوم مشخص لېست یا لیکلړ نشته دی. کله ناکله د سترو قدرتونو منصب او مقام په رسمي توګه د ویانا کانګریس یا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په څېر کنفرانسونو کې هم په رسمیت پېژندل کېږي. په همدې توګه، د سترو قدرتونو مقام او منزلت همدا راز په رسمي او غیر رسمي توګه د اوو سترو قدرتونو د ډلې یا (G7) په څېر فورمونو کې هم په رسمیت پېژندل شوی دی.
قیاس
د قیاس مسایل
د قیاس د حجت والي لپاره ضروري امور: د قیاس د حجت والي لپاره دري امور ضروري دي چي په لاندی ډول دي:
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
پېرنگ به کور ته ولاړ شي، ته به دلته کې مېشته يې - د مخکې نه به ښه يې
قیاس
د قیاس مسایل
الف. هر نص به په یوه علت سره معلول وي.
عبدالاکبر خان اکبر
مخينه
کړه فکر اديرې ته څرنگ څنگ په څنگ مو کور دی - په ملک بل شوی اور دی
ستر ځواک
د "ستر ځواک" اصطلاح په لومړي ځل په اروپا کې له ناپلیونیک-وروسته دوره کې د مهمو قدرتونو د استازولۍ لپاره وکارول شوه. "سترو قدرتونو" د "اروپا کنسرت" جوړ کړ او له جګړې وروسته تړونونو د ګډ پلي کولو د حق غوښتونکي وو. د کوچنیو قدرتونو او سترو قدرتونو ترمنځ د وېش رسمي کېدل په ۱۸۱۴ کال کې د شومون تړون (Treaty of Chaumont) له لاسلیک سره منځ ته راغلل. له هغه وخت راهیسې د واک او ځواک نړیوال انډول څو ځلې بدل شوی، چې تر ټولو ډراماتیک هغه یې د لومړۍ نړیوالې جګړې او دویمې نړیوالې جګړې پر مهال و. په ادبیاتو کې، د ستر قدرت (great power) لپاره بدیل اصطلاحات اکثرا د نړیوال ځواک (world power) یا لوی ځواک (major power) دي.
عبدالاکبر خان اکبر
مړينه
د خدايي خدمتگارو دا سرخېل او لیکوال پر ۱۳۵۶ لمريز لېږدي (۱۹۷۷ ز) کال له دې نړې په ابدي مسافرت ولاړ. په گور يې نور شه! اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.
ستر ځواک
تاریخچه
د تاریخ په اوږدو کې د سترو، یا پام‌وړ قدرتونو بېلابېلې مجموعې شته وې. سترو قدرتونو ته لومړنۍ اشاره په درېیمه پېړۍ کې شوې، کله چې د پارس استازي ماني (Mani) روم، چین، اکسم او فارس د خپل وخت څلور سترې پادشاهۍ وبللې. په اروپا کې د ناپلیون د جګړو پر مهال امریکایي ډیپلومات جیمز مونرو (James Monroe) وویل: "هغه درناوی چې یو ځواک یې بل هغه ته لري، په دقیقه توګه د هغو وسیلو په تناسب دی چې دوی یې په ترتیب سره یو بل ته د زیان رسولو لپاره په واک کې لري." د "ستر ځواک" (great power) اصطلاح لومړی ځل په ۱۸۱۵ کال کې د ویانا په کانګرس کې راڅرګنده شوه. دغه کانګرس بیا د اروپا کنسرټ (Concert of Europe) له ناپلیوني جګړو وروسته د سولې د ساتلو لپاره د یوې هڅې په توګه رامنځته کړ.
عبدالاکبر خان اکبر
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- تراخه خواږه (شعري ټولگه)، د ١٩٥٨ زېږدي کال پېښور چاپ.
ستر ځواک
تاریخچه
د ویانا کانګریس له پنځو اصلي قدرتونو څخه جوړ و: د اتریش امپراتوري، فرانسه، پروشیا، روسیه او لویه بریتانیا. د دغې اصطلاح له ننني فهم سره سم دا پنځه لومړني ګډونوال اصلي ستر قدرتونه وو. نور قدرتونه لکه هسپانیا، پرتګال او سویډن چې د ۱۷مې پیړۍ په اوږدو کې ستر قدرتونه وو، په ځینو ځانګړو مسایلو کې سره سلا شول، خو بشپړ ګډونوال نه وو.
عبدالاکبر خان اکبر
چاپ شوي نښيرونه يې
۲- مثنوی رومی، د مولانا جلال الدین رومی د نښير پښتو ژباړه.
ستر ځواک
د سترو قدرتونو درجه بندي
سیاسي عالم، جیو ستراتیژیست، او د متحده ایالاتو د ملي امنیت پخوانی سلاکار زبیګنېو برژینسکي (Zbigniew Brzezinski) د ۲۰۱۲ کال په خپل کتاب ستراتیژیک لید: امریکا او د نړیوال ځواک بحران کې د سترو قدرتونو اوسنی دریځ ارزولی. نوموړی د سترو قدرتونو په اړه لاندې ټکو ته اشاره کوي:"متحده ایالات لاهم مخکښ دي، مګر د مشرۍ مشروعیت، موثریت او پایښت یې په ټوله نړۍ کې د داخلي او بهرنیو ننګونو د پېچلتیا له کبله تر پوښتنې لاندې دی. ... اروپایی اتحادیه کولی شي د نړۍ د دویم نمبر ځواک په توګه سیالي وکړي، مګر دا به یو څه زیات پیاوړي سیاسي یووالي او اتحاد ته اړتیا ولري، چې پکې ګډ بهرنی سیاست او ګډه دفاعي وړتیا موجوده وي. ... په بل اړخ کې، د چین پام‌وړ اقتصادي تحرک، د پرېکنده سیاسي پرېکړو لپاره یې وړتیا چې د روښانه او ځان-محوره ملي ګټو د انګېزې له مخې دي، له بهرنیو کمزوري کوونکو تعهداتو څخه یې نسبي ازادي، او په دوامداره توګه زیاتېدونکي نظامي توان یې د نړۍ له دې تمې سره همغږي لري چې دا هېواد به ډېر ژر د امریکا لومړی نړیوال مقام وننګوي او دا توجیه کوي چې په اوسنۍ نړیواله رتبه بندۍ کې د چین درجه له متحده ایالاتو څخه ټیټه ده. ... له دغو دوو سترو قدرتونو هاخوا د نورو لویو قدرتونو ترتیبي رتبه بندي به په یوه بهترین حالت کې هم دقیقه نه وي. که څه هم، په هر لېست یا لیکلړ کې باید روسیه، جاپان او هند او همدا راز د اروپایي اتحادیې غیر رسمي مشران: بریتانیا، آلمان او فرانسه شامل وي."د هاګ د ستراتیژیکو څېړنو مرکز د ۲۰۱۴ کال د راپور له مخې:"ستر قدرتونه... په غیر متناسب ډول په اتحادونو او جګړو کې ښکېل دي، او د دوی ډیپلوماتیک وزن اکثرا په نړیوالو بنسټونو او فورمونو کې د دوی د پیاوړي رول له امله ټینګیږي. د واک او وقار یا پرسټېج دا غیرمساوي وېش 'د دولتونو ترمنځ د تعاملاتو اداره کولو لپاره د حقونو او مقرراتو یوې ټولګې' ته لاره هواروي چې پکې اوسني قدرتونه د شته حالت ساتلو او خپل نړیوال نفوذ ساتلو لپاره سیالي سره کوي. په ننني نړیوال نظام کې، څلور ستر قدرتونه شته دي چې له دغه تعریف سره سمون لري: متحده ایالات (US)، روسیه، چین او اروپایي اتحادیه (چې اروپايي اتحادیه پکې د هغې د غړو د مجموعې په توګه په پام کې نیول کېږي). که د سترو قدرتونو د ځانګړتیاوو او وړتیاوو له دغه وضاحت څخه د معیارونو لیست وګورو، نو څرګنده ده چې ولې دا څلور قدرتونه د نړیوال امنیت په بحث کې واکمن دي. د غوره پوځي او اقتصادي وړتیاوو لرل د پوځي لګښتونو او کورنیو ناخالصو تولیداتو (GDP) په څېر سنجشونو کې تفسیرېدای شي، او د لویو قدرتونو اصلي امتیاز د ملګرو ملتونو د امنیت شورا (UNSC) د رایې ورکولو په میکانیزمونو کې خورا روښانه دی، چې پکې پنځه دایمي غړي د ویټو حق لري. د پوځي لګښتونو له مخې درجه بندي شوي لس غوره هېوادونه تقریبا د GDP پر بنسټ درجه بندي شوو لسو غوره هېوادونو سره نږدې مطابقت لري، چې یوازې سعودي عربستان پکې نه راځي او برازیل ترې وړاندې دی. د یادولو وړ ده، چې هر هېواد چې د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې دایمي څوکۍ لري ځان د لسو سترو نظامي او اقتصادي قدرتونو په سر کې هم ګوري. که د خپلو غړو د مجموعې په توګه په پام کې ونیول شي، نو بیا اروپايي اتحادیه د ملګرو ملتونو په امنیت شورا (UNSC) کې د اقتصادي شتمنۍ او ډیپلوماتیک وزن له مخې ترټولو ډېرې نومرې او امتیاز اخلي. دا بیا د متحده ایالاتو له لوري له نژدې څارل کېږي، چې د پوځي لګښتونو په درجه بندۍ کې لومړی ځای لري او ورپسې روسیه او چین چې دواړه په نړیوال نظام کې قوي نظامي، اقتصادي او ډیپلوماتیک نفوذ لري."
عبدالاکبر خان اکبر
چاپ شوي نښيرونه يې
۳- د روسي ترکستان او افغانستان سفرنامه.
اخځليک
۱- http://thepashtunexpress.com/ps/%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%BE%DA%9A%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%B5%D9%84%D8%AD-%D8%A7/
قیاس
د قیاس مسایل
ج. یو دلیل ضروري دی چي په دي دلالت وکړي چي ددغه حکم همدا علت دی.
د قیاس شرطونه
د قیاس شرطونه څلور دي چي هر یو یي په لاندي ډول دی:
۱. شرط: ان لایکون الاصل مخصوصاً بحکمه بنص اخر ( اصل به د حکم له لحاظه په بل نص سره نه وي مخصوص): یعني په اصل کي به داسي نص نه وي راغلي چي هغه تر همدي اصل پوري خاصه وي. د اصل څخه مراد مقیس علیه دی او په بحکمه کي با پر مقصور علیه باندي داخله ده، مقیس علیه به مقصور علیه وګرځي او حکم به یوازي په ده پوري مقصور او مخصوص نه وي.
که چیري نص راغلی وي نو بیا بل څه ورباندي نه سي قیاس کیدلای لکه د حضرت خزیمة S شهادت؛ ځکه نبي 3فرمایي د چا لپاره چي  حضرت خزیمة S شاهدي ووايي د هغه کس لپاره د خزيمة> شاهدي کافي ده یعني دوهم کس ته اړتیا نسته.
د حضرت خزیمة S قصه: نبي M له یوه یهودي څخه اوښ رانیوی او قیمت یي هم ورکړ؛ خو هغه یهودی پښیمانه سو، چي رسول 3 د اوښي قیمت ندی ورکړی، نو له رسول 3 څخه يې د شاهد غوښتنه وکړه؛ خو هغه وخت څوک موجود نه وو، چي رسول3 د يهودي څخه اوښ رانيولی او پيسې ورکړي وې، رسول اکرم3 وويل: زما او ستا د معاملې پر وخت خو بل څوک نه وو، چي اوس شاهدي ادا کړي. خزیمة S وویل: زه شاهدي ورکوم، چي تا دغه يهودي ته پیسې ورکړې، نو رسول ﷺ ورته وویل ته خو هلته موجود نه وي. خزیمة S ورته وویل: اې د الله رسوله! موږ په هغه څه کي ستا تصدیق کوو چي تا موږ ته له اسمانونو راوړي دي، نو په دي کي به ستا تصدیق څنګه و نه کړو، چي تا د اوښ قیمت نه دی ادا کړی. رسول 3 وویل: د چا لپاره چي  حضرت خزیمة S شاهدي ووايي د هغه کس لپاره د خزيمة>شاهدي کافي ده یعني دوهم کس ته اړتیا نسته.
اوس دلته په اصل کي نص راغلی دی چي همدي اصل پوري خاص دی نو بل څوک پري نسي قیاسېدلای. د خزیمة Sشاهدي له دوو شاهدانو سره برابره سوه نو دا پر بل کوم کس چي په مرتبه کي که څه هم تر ده لوړوي نسو ور قیاسولای؛ ځکه د خزیمة S اختصاص له منځه وړي.
۲.  شرط: حکم به د قیاس مخالف نه وي. ځکه که اصل د قیاس مخالف وي  نو بیا به بل څوک پر ده څنګه ورقیاس سي.
عبدالاکبر خان اکبر
اخځليک
۲- http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0areu--00-00-10-0---0---0direct-10---4---0-0l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-10&cl=CL5.24&d=HASH1ca632e87e4eee62765080&x=1
۳-سرمحقق زلمی هېوادمل، فرهنگيالى مبارز مولانا فضل محمود مخفي، ۳۷ مخ، د ۱۳۹۳ ل ل کال چاپ.
قیاس
د قیاس شرطونه
لکه دا څنګه امکان لري چي په روژه کي دي خوراک او څيښاک هم وسي خو بیا دي هم روژه نسي ماته؟ په روژه کي په هېره  خوراک کول روژه نه ماتوي، سربیره پر دي چي خوراک او څيښاک هم سوی وي قیاس خو وایي چي په روژه کي فساد راغلی، مګر موږ د رسول ﷺ حدیث دلیل نیسو: د یو صحابي څخه په هیره خوراک او څښاک وسو، نو نبي ﷺ ورته وویل: روژه دي نه د ماته دا خوراک او څيښاک الله ﷻ درباندي وکړ، نو اوس مکرَه، چي بل څوک يې په روژه خوړلو مجبور کړي يا خاطي، چي اوبه په خوله رغړوي او اوبه ورڅخه تېري سي پر ناسي يعنی هغه، چي په هيره يې خوراک يا څيښاک کړی دی نسي قياسېدلای.
د لمړی برخي پای
هبل تشیال لروین
وروسته ناسا (NASA) یو ډېر لوی لروین (ټلسکوپ) جوړ کړ او د همدې ستورپوه نوم یې پر کېښود. دا هبل تشیال لروین (Hubble Space Telescope, HST) نومېږي. هبل (Hubble) لومړنی او تر ټولو لوی لروین دی چې په تشیال (فضا) کې ځای پر ځای شوی دی. دا لروین په تشیال کې دومره لوړ دی چې غرونه، وریځې، د اټموسفیر خوپ او بل هیڅ شی د دې د نظارو مخه نه شي نیولای. ساینسپوهانو دا لروین د ډېرو لیرو ستورو، کهکشانونو او همدا ډول زموږ په لمریز غونډال کې د سیارو د لیدلو لپاره کارولی دی.
عبدالاکبر خان اکبر
اخځليک
۴- سرمحقق زلمى هېوادمل، فرهنگيالى مبارز مولانا فضل محمود مخفي، ۸۲ مخ، د ۱۳۹۳ ل ل کال چاپ.
هبل تشیال لروین
هبل تشیال لروین (Hubble Space Telescope, HST) په ۱۹۹۰ کې د ځمکې ټیټ چورلېځ (low Earth orbit) ته ولېږل شو؛ او تر اوسه لا کار ځنې اخیستل کېږي. د گالیلیو د لروین راهیسې، تشیال (فضا) ته د هبل لېږل په ستورپوهنه کې تر ټولو ستر پرمختگ بلل کېږي. هبل یو له ډېرو لویو او تر ټولو مهمو لروینونو څخه دی چې ستورپوهان د یوې ډېرې گټورې څېړنیزې الې کار ځنې اخلي.
قیاس
د قیاس شرطونه
(تعلیم الاسلام ویب پاڼه)
هبل تشیال لروین
د هبل تشیال لروین (Hubble Space Telescope, HST) په اړه ځینې لنډ مالومات په لاندې ډول دي:
عبدالاکبر خان اکبر
اخځليک
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
کجران ولسوالۍ
کجران ولسوالۍ د افغانستان د دايکندي ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۶،۲۵۹ وگړو ته رسېږي.
قیاس
د قیاس شرطونه
امام ابوحنیفه رحمه الله او قیاس
هبل تشیال لروین
د ناسا (NASA) دا لروین پر ۲۴-اپرېل-۱۹۹۰ د ډیسکوري (Discovery) په نامه تشیال ماکو (space shuttle) له لارې په فلوریډا کې له کېنډي سپېس سنټر (Kennedy Space Center) څخه تشیال ته ولېږل شو.
هبل (Hubble) د خپل ماموریت له پیل (۱۹۹۰) څخه بیا تر ننه پورې تر ۱،۲ ملیونه (۱۲ لکه) زیاتې کتنې (observations) ترسره کړي دي.
کوم ستورپوهان چې د هبل له مالوماتو کار اخلي تر ننه پورې تر ۱۲۸۰۰ زیاتې ساینسي څېړنې او لیکنې خپرې کړي دي، چې دا کار د هبل (Hubble) ساینسي ارزښت نور هم زیاتوي.
هبل (Hubble) ستورو، سیارو یا کهکشانونو ته نه ځي، بلکې د ځمکې شاوخوا د را څرخېدو پر مهال د دې ټولو انځورونه اخلي.
هبل (Hubble) هم د نورو سپوږمکیانو په شان پر ځمکې را څرخي. د ځمکې شاوخوا د دې د را څرخېدا سرعت په یوه ساعت کې ۲۷۳۲۴ کیلو مټرو ته رسېږي. یانې په یوه ورځ کې کابو ۱۵ واره پر ځمکې را څرخي.
هبل (Hubble) د سمندر له مخ څخه کابو ۵۴۷ کیلو مټره لوړ د ځمکې په ټیټ چورلېځ (low Earth orbit) کې ځای پر ځای شوی دی.
هبل (Hubble) د خپلې زاویې د بدلولو لپاره د نیوټن له درېیم قانون څخه کار اخلي --- یانې خپلې اربې پر مخالف لور څرخوي. د اربو د څرخولو سرعت یې په یوه ساعت کې د دقیقې له عقربې سره برابر دی --- یانې په ۱۵ دقیقو کې ۹۰ درجې څرخي.
د هبل (Hubble) د نېغولو سموالی (pointing accuracy) ۰،۰۰۷ قوسي ثانیو (arc second) ته رسېږي. دا داسې مانا لري لکه یو څوک چې د اوسپنې پر یوه پنجي له ۳۲۱ کیلو مټره واټن څخه د لېزر وړانگه وځلوي.
که زموږ د اټموسفیر خوپ نه وي، نو هبل (Hubble) کولای شي چې هغه ستورپوهنیز توکي (astronomical objects) هم وویني چې گوټن کچ (angular size) یې ۰،۰۵ قوسي ثانیو (arc second) ته رسېږي. دا داسې مانا لري لکه یو څوک چې له کابل څخه په نیو یارک کې مچان ويني چې الوزي.
هبل (Hubble) هغه ځایونه هم لیدلي چې له ځمکې څخه تر ۱۳،۴ ملیارډ نوري کاله لا زیات لیرې دي.
هبل (Hubble) تر ۲۰۰ ټیرا بايټه (TB) زیات ارشیف لري؛ او هر کال کابو ۱۰ ټیرا بايټه (TB) نوي مواد چمتو کوي.
هبل (Hubble) د لېږلو پر مهال ۱۱۱۱۰ کیلو گرامه وزن درلود؛ او په ۲۰۰۹ کې د سرویس کولو تر وروستي ماموریت وروسته نن سبا ۱۲۲۴۷ کیلو گرامه وزن لري --- یانې د دوو افریقايي پیلانو وزن لري.
د هبل (Hubble) اصلي هینداره ۲،۴ مټره بر لري.
هبل (Hubble) ۱۳،۳ مټره اوږد دی --- یانې د احمد شاه ابدالي تر یوه ۳۰۳ موټر لا یو څه اوږد دی.
د متحده ايالتونو د محرميت قوانين
د متحده ايالتونو د محرميت قوانين له بېلابېلو قانوني مفاهيمو څخه بحث کوي. يو يې د محرميت تېری يا يرغل دی، چې په عمومي قانون کې د تاوان پر بنسټ يوې ځورېدلې ډلې ته د هغه شخص پر وړاندې د دعوې راوړلو کولو اجازه ورکوي، چې په ناقانونه ډول د دوی په شخصي چارو کې لاسوهنه کوي، د دوی شخصي معلومات ښکاره کوي، په ناسمه ډول يې خپروي يا دا چې د دوی له نوم څخه شخصي ګټه پورته کوي.
د قانون شتون د محرميت له حق څخه اخېستل شوی دی، چې په پراخ ډول د ځانته اوسېدلو د حق په توګه راپېژندل شوی دی. دا قانون په عادي ډول هغه شخصي فعاليتونه يا مسايل له مخې لرې کوي، چې ښايي په مناسب ډول د عامه ګټې لپاره وي. لکه: د نامتو شخصيتونو يا د خبر وړ پېښو کې ګډونوال. د محرميت د حق بريد يا يرغل له حق څخه د تېري کوونکي شخص يا هستۍ پر وړاندې د زيانونو لپاره د يوې دعوې بنسټ کېدلی شي. په دې کې د څلورم تعديل حق چې د ناقانونه پلټلو يا نيونې څخه خالي وي، د ازادې غونډې لپاره د لومړي تعديل حق، او د څوارلسم تعديل د غوښتنې له مخې د بهير حق شامل دي، چې د سترې محکمې له لورې ځکه پېژندل شوي دي، چې په کورنۍ، واده، مورولۍ، زيږونه او د ماشوم پالنې برخو کې د محرميت د عمومي حق ساتنه کوي.
لومړني کالونه
د محرميت د حقونو په پرمختګ کې لومړني کالونه په انګليسي عام قانون سره پيل شول، چې يوازې د ژوند او ملکيت د فزیکي لاسوهنې ساتنه کوي. د (Castle) اصول د يو شخص کور د هغوی کلا يانې هغې سيمې سره ورته کوي، چې شخصي ده او د څښتن له اجازې څخه پرته بايد د لاسرسي وړ نه وي. د عام قانون له لورې د تاوان درملنې يا چارې پرمختګ د محرميت قانون په تاريخ کې يو له خورا مهمو څپرکو څخه دی. دا حقونه د يو شخص د معنوي طبيعت د پېژندنې، د هغه د احساساتو او عقل د رانغاړلو په موخه پراخ شوي دي. په پای کې د يادو حقونو د عمل ساحه د ځانته اوسېدلو په موخه د اجازې ورکولو د يو بنسټيز حق د رانغاړلو په موخه ان زيات پراخ شوه او د ملکيت پخوانۍ پېژندنه يا تعريف به بيا د ملکيت هره بڼه (حس کېدونکې او نه حس کېدونکې) راونغاړي. د ۱۹ پېړۍ په وروستیو کې د چاپي رسنيو په ځانګړي ډول د ورځپاڼو د ودې په پايله کې د محرميت برخه کې لېوالتيا زياته شوه.
د ۱۸۵۰ او ۱۸۹۰ ز کالونو تر منځ د متحده ايالتونو د د ورځپاڼو دوران ۱۰۰۰ سلنه وده وکړه. د ودې کچه يې د ۸۰۰۰۰۰ لوستونکو په درلودلو سره له ۱۰۰ پاڼو څخه له ۸ ميليون څخه د زياتو لوستونکو په درلودلو سره ۹۰۰ پاڼې وه. د دې تر څنګ د ورځپاڼې ژورنالېزم يو څه زيات پاروونکی يا حساس شو او د ژيړ ژورنالېزم اصطلاح ورته وکارول شوه. د صنعتي کېدو وده د پخوانيو سټوډيو کېمرو په خلاف د لاسي کېمرو په ګډون ټېکنالوژۍ کې د چټکو پرمختګونو لامل شو. د سټوډيو کېمرې د لاسې هغو په پرتله خورا درندې او لويې وې. په ۱۸۸۴ ز کال کې ايسټمېن کوډک (Eastman Kodak) شرکت خپل د “Kodak Brownie” په نوم کېمرې بازار ته وړاندې کړې، چې په ۱۹۰۱ ز کال کې د ډله ییز بازار کېمره شوه او د عامو خلکو لپاره پوره ارزانه وه. دې چارې خلکو او ژورنالېستانو ته په لومړي ځل عامه ځايونو کې د رښتينو انځورونو اخيستلو لاره هواره کړه.
محرميت په اړه به په دولتي کچه معامله کېدله. د بېلګې په ډول: په ۱۹۰۵ ز کال کې د “Pavesich” په نوم د ژوند د بيمې نوې انګلينډي شرکت (Pavesich v. New England Life Insurance Company)  د متحده ايالتونو په قانون کې له طبيعي قانون څخه د اخېستل شوي قانون په توګه د محرميت د حق له لومړنيو مشخصو تاييدونو څخه و. جوديت واګنر ډيسيو (Judith Wagner DeCew) وويل: «Pavesich هغه لومړنۍ قضيه يا حالت و، چې د طبيعي قانون، عمومي قانون او بنسټيزو اساسي قانوني ارزښتونو په مرسته يې محرميت د تاوان قانون کې د يو حق په توګه وپېژنده.
د برېنډېس “Brandeis” او وارن “Warren” مقاله
د محرميت د تېري تاوان ته په پام سره د دوکتورين يا مفکورې وده «د محرميت حق» تر سرليک لاندې د وارن او برېنديس د مقالې په مټ خورا هڅول شوې وه. دوی په مقاله کې څرګندوي چې دوی ولې د مقالې په سريزه کې ليکلي دي: «سياسي، ټولنيز او اقتصادي بدلونونه د نوي حقونه رانغاړي او عمومي قانون په خپله تلپاتې ځوانۍ کې د ټولنې د غوښتنو پوره کولو په موخه وده کوي». په يو څه مشخص ډول، دوی پر ورځپانو باندې خپل تمرکز هم بدلوي: "مطبوعات په هر لوري کې د تناسب يا نزاکت او درنښت له څرګندو پولو څخه تېرېږي. بې بنسټه خبرې له دې وروسته د بېکاره او ناوړه [معلوماتو] سرچينه نه ده، مګر يوه سوداګري ګرځېدلې ده چې په صنعت او همدارنګه سپين سترګۍ (بې شرمۍ) سره په پام کې نيول شوي دي. د شهواني خوند د پوره کولو په موخه د جنسي اړيکو بشپړ معلومات د ورځنيو ورځپاڼو په کالمونو کې خپرېږي. ... د ژوند سختي او پېچلتيا چې د تمدن پر پرمختګ باندې ملتيا له نړۍ څخه يو څه شاتګ ته اړتيا رامنځته کړې ده او انسان د کلتور د چاڼولو تر اغېز لاندې د څرګندونې يا اعلان پر وړاندې يو څه زيات حساس شوی دی؛ د همدې له امله يو شخص لپاره يواځېتوب او محرميت يو څه زيات اړين شوی دی، مګر معاصر تشبث او نوښت د نوموړي پر حریم باندې د تېريو له لارې نوموړی د رواني درد او کړاو سره مخامخ کړی دی، چې دا حالت يوازې د بدني ټپ له لارې د مرګ ژوبلې په پرتله خورا سخت دی."دوی بيا خپلې موخې روښانه کوي: «زموږ موخه د دې خبرې په پام کې نيول دي، چې ايا شته قانون داسې کوم اصل لري، چې د يو شخص د محرميت د ساتلو په موخه په مناسب ډول د کارونې وړتيا ولري او که داسې وي، نو د دې ډول خونديتوب طبيعت او اندازه څه ده».
کيتی ولسوالۍ
کیتی ولسوالۍ د افغانستان د دايکندي ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۵۹،۹۴۷ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د دايکندي ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
رخشانه (سندرغاړې)
مېرمن رخشانه (زوکړه ۱۳۱۹ لمريز لېږدي کال - مړینه د ۱۳۹۹ ل ل کال د مرغومي لومړۍ = ۱۹۴۰ زېږدي کال - د ۲۰۲۰ زېږدي کال د ډيسمبر ۲۱) يوه افغانه پښتو او پاړسي ژبې سندرغاړې وه.
مخينه
جانا نه ځان ته غره نه شي + + + که ته مومند یې زه خیالي وزیره یمه
میرمن رخشانه چې آر نوم یې حمیده اصیل وو، پر ۱۳۱۹ لمريز کال په کوهدامن کې زېږېدلې وه. نوموړې د جنرال اصیل خان وزیري لور او په ټبر وزیره پښتنه وه. مور یې خدیجه طرزي نومیده او د افغانستان د خپلواکۍ د اتل اعلیحضرت امیر امان الله خان په وخت کې د موسیقۍ ښوونکې وه او نجونو ته یې موسیقي ورزده کوله. د مېرمن رخشانې مور خدیجه د موسیقۍ ښوونکې او خیاطه وه، ارمونیه یې غږوله او د موسیقۍ له راگونو سره اشنا وه. ښايي د مور اغېز يې وي چې رخشانې له ماشومتوبه له شعر او سندرو ویلو سره مینه درلوده.
سندرغاړې رخشانې د پښتو شاعرانو او په هغو کې د ارواښاد شهید سیلاب ډیر شعرونه خپلو پښتو سندرو کې ویلي دي. ویل کیږي چې یو ځل د مصر د هېواد نه یو کلتوري پلاوی افغانستان ته راغلی وو او کله چې میرمن رخشانې خپل کنسرت ورکړ نو د هغو دومره خوښ شو چې دې ته یې د مصر د نامتو سندرغاړې ام کلثوم لقب ورکړ.
د افغانستان ملي تلوېزون پخوانی مشر او طنز لیکوال هارون یوسفي وايي، مېرمن رخشانه دومره مشهوره وه چې د خپل وخت نږدې ټولو رسمي کلتوري سفرونو کې یې گډون درلود. اغلې رخشانې د خپلو هنري فعالیتونو او کنسرتونو د ورکولو لپاره د تاجيکستان، ازبکستان، چکوسلواکيا او ایران هېوادونو ته هم هنري سفرونه کړي دي.
د نوموړې پلار د پاچا امان الله خان ژباړن او د محمد ظاهر شاه په واکمنۍ کې له هغه سره نږدې پاتې شو او تر مرگه پاچا تقاعد نه کړ. رخشانه یوازنۍ مېرمن وه چې د ښځو نهضت پر مهال یې د داود خان صدراعظمۍ پر مهال له سره څادري لرې کړه، له پلار سره سېنما ته ولاړه او وروسته یې مور هم همدا کار وکړ.
کډوال کېدل
رخشانه پر افغانستان د پخواني شوروي اتحاد تر یرغل وروسته امریکا ته کډواله شوه او له نږدې څلوېښتو کلونو راهیسې هلته اوسېده.
مدني اکر او کورنۍ
رخشانه د حبیب، حمید، زبیر او مسعود په نومونو څلور زامن او د رویا په نامه یوه لور لري.
اخځليک
۱- د لیکوال لطيف ياد فېسبوک پاڼه.
۲- https://www.bbc.com/pashto/afghanistan-55444531
وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
برکلي
برکلی په انګلیسي Berkeley California) (برکلي کلیفرنیا) یاهم (برکلی (کالیفرنیا) د سان فرانسسکو خلیج په ختیځ او د آلامادا ښار شمال لور ته په امریکا د کالیفرنیا آیالات اړ وند ښار دی.
ميرامور ولسوالۍ
میرامور ولسوالۍ د افغانستان د دايکندي ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۷۸،۵۰۶ وگړو ته رسېږي.
څوگونی انحصار
څوګونی انحصار Oligopoly دا هغه ډول انحصار دی، کله چې يـو تـوکي د واحد څخه زیات یعنی  دريـو څخـه تـر اوو کمپنیو لخوا عرضـه کېږي، نو دې ډول بـازار تـه څوګونی انحصار  ویل کېږی پـه څوګونی انحصار کـې د يـو کمپنۍ حيثيت نسبت  انحصار  ته ضعيفه وي، ليکن که بيا هم  په عرضه کـې تغيـر  راشي نو قېمت هم اغيزمن کوی. که ټولې کمپنۍ يو توکی توليـدوي نـو هغـه تـه خالصه څوګونی انحصار وايي او که د توکو نوعيت توپير ولري نو هغې ته توپير څوګونی انحصار وايي.
څوګونی انحصاری مارکیټ ته داخلیدل ستونځمن وی ځکه چی زیاتی سرمایی ته اړتیالری.
محاسبوي لګښتونه
د محاسبې لگښتونه یا د لگښتونو تاریخچه Historical cost هغه واقعي او ښکاره لگښتونه دي چې په یوه کاروبار کې د ټولو معاملاتو د ثبت او ریکارډ په بنسټ محاسبه کیږي. معمولا د اقتصادي لگښتونو د اصطلاح په وړاندې کارول کیږي.
سرچینې
وېشنيزه:محاسبه
کلنۍ ادایېنه
کلنۍ ادایېنه یا قسط Annuity په مالي  او تمویلي چارو کې د تائید شوې او یا منظور شوي معلوم مبلغ لپاره په مکرر او دوامداره ډول ( معمولا په کلني ډول ) د پیسو  تادیه کولو ته کلنۍ پرداخت ویل کېږي.
روډولف ویرشو
روډولف لوډویګ کارل ویرشو (زوکړه: د ۱۸۲۱ زکال د اکتوبر ۱۳مه – مړینه: د ۱۹۰۲ زکال د سپټمبر ۵مه) جرمنی طبیب، انتروپولوژېست، پتالوژېست، تاریخ پوه، ژوند پوه، لیکوال، مدیر مسئول او سیاستوال و. نوموړی د «معاصرې پتالوژۍ پلار» او د ټولنیزې درملنې بنسټګر ګڼل کیږي چې همکارانو یې «د طبابت پاپ» باله.
ویرشو په فردریش ویلهلم پوهنتون کې د یوهانس پیټر مولر تر نظر لاندې طبابت ولوست. له ۱۸۴۷ زکال څخه تر ۱۸۴۸ زکال پورې نوموړي هغه مهال چې په شاریته روغتون (د برلین طبي پوهنتون) کې یې کار کاوه په پورتنۍ سیلزي (په اوسني پولنډ کې یوه تاریخي سیمه ده) کې یې د محرقې اړوند څېړنه وکړه او په دې سره یې په جرمني کې د عامې روغتیا د پالیسۍ بنسټ کېښود چې دغې چارې د هغه سیاسي او مسلکي ژوند ته لار همواره کړه. د ۱۸۴۸ زکال په انقلاب کې د هغه ګډون لامل وګرځېد چې راتلونکی کال هغه له شاریته روغتون څخه منفک شي. له دې وروسته نوموړي د طبي اصلاحاتو (Die Medizinische Reform) په عنوان مجله خپره کړه. نوموړي په ۱۸۴۹ زکال کې په وورتسبورګ پوهنتون کې د پتالوژیکې اناتومۍ د څانګې لومړنۍ څوکۍ خپله کړه. پنځه کاله وروسته شاریته روغتون هغه خپل نوي پتالوژیک انستیتیوت ته راوغوښت. نوموړی د پروس د استازو د جرګې غړی وټاکل شو او په رایشتاګ کې یې څوکۍ وګټله. د اتوفون بیسمارک  له مالي سیاستونو سره د هغه مخالفت لامل وګرځېد چې هغه دوه په دوه سیالۍ (دوئل) ته ور وبلي. له دې سره ویرشو د بیسمارک له کاتولیک ضد اقداماتو ملاتړ وکړ چې هغه دغو ته کلتوري مبارزه (Kulturkampf ) ویله.
نوموړی یو فعاله لیکوال و چې له ۲۰۰۰ څخه زیاتې علمي مقالې یې ولیکلې. د سلولي پتالوژۍ (Cellular Pathology؛ ۱۸۵۸ زکال) په نامه د نوموړي اثر د معاصرې پتالوژۍ بنسټ بلل کېږي چې د سلولي یا حجروي تیوري دریم حکم یې معرفي کړ: ټول ژوندي موجودات له حجراتو څخه جوړ دي («Omnis cellula e cellula »). نوموړی په ۱۸۴۹ زکال کې د فزیکي – طبي ټولنې (Physikalisch-Medizinische Gesellschaft ) او په ۱۸۹۷ زکال کې په جرمني کې د پتالوژۍ د ټولنې (Deutsche Gesellschaft für Pathologie ) یو له بنسټګرانو څخه و. نوموړي د پتالوژیکي اناتومي او فزیولوژي او کلنیکي درملنې د آرشیو (Archiv für Pathologische Anatomie und Physiologie und für Klinische Medicin ) په نامه مجله (له بینو راینهارد سره یوځای په ۱۸۴۷ زکال کې، وروسته یې نوم د ویرشو ارشیو ته واوښت) او د ایتونولوژي د مجلې (Zeitschrift für Ethnologie) په نامه؛ مجلې تاسیس کړې. دویمي یې د جرمني انټروپولوژیکي ټولنې، د انتروپولوژي په برخه کې د برلین ټولنې او همدارنګه د هغه له خوا د ایتنولوژي او تاریخ وړاندې مهال په نامه ټولنو چاپوله.
ویرشو لومړنی کس و چې د لوسمي (د وینې سرطان)، کوردوما، اکرونوز، آمبولي او ترومبوز په څېر ناروغۍ یې تشرېح کړې او هغو ته یې نومونه وټاکل. نوموړي د «نوروګلیا»، «اګنیسېز یا په جنین کې د غړو کمښت»، «پرانشیم»، «استئوئید»، «آمیلوئیدوز»، او «سپینا بیفیدا» په څېر بیولوژیکي اصطلاحات ابداع کړل او همدارنګه د ویرشو نوډ (Virchow's node)، ویرشو روبین سپېس (Virchow–Robin spaces)، ویرشو سېکل سېنډروم (Virchow–Seckel syndrome) او ویرشو ټرېډ (Virchow's triad) په څېر نور اصطلاحات د هغه په نوم ونومول شول. د تریشین په نامه ګرد چینجي د ژوندانه د دوران څخه د هغه توصیف د غوښې د ارزونې په ډول اغېز وکړ. هغه د وجود د سپړنې لومړنۍ سیستماتیکې کړنلارې ته پراختیا ورکړه او د عدلي طب په برخه کې یې د وېښتانو د تحلیل موضوع وړاندې کړه. هغه د ناروغیو د میکروبي والي له نظریې سره په مخالفت د ضدعفوني کولو اړوند د ایګناتس زملوایس نظریه رد کړه. نوموړي د اریایي نژاد اړوند نقد درلود او هغه یې د «نوردیکي جاودګرۍ» په توګه توصیف کاوه. هغه د یو داروین ضد کس په توګه خپله داروین «جاهل» او د هغه شاګرد ارنست هېګل یې «احمق» باله. ده د نئاندرتال انسان اصلي نمونه یوازې د یو شکلي تغیر لرونکي انسان په توګه وبلله.
علمي ژوند
ویرشو خپله لومړنۍ علمي مقاله په ۱۸۴۵ زکال کې خپره کړه چې په هغو کې یې د وینې د سرطان لومړنۍ پتالوژیکې موندنې وړاندې کړې. نوموړي په ۱۸۴۶ زکال کې د طبابت د جواز اخیستو ازموینه ورکړه او له ازموینې وروسته له ځنډ پرته په شاریته روغتون کې د پتالوژیک څېړونکي په توګه د فروریپ ځای ناستی شو. په ۱۸۴۷ زکال کې نوموړي خپله لومړۍ علمي رتبه ترلاسه کړه. له دې امله چې د هغه مقالو د جرمني پوهانو پام خپل نه کړ، هغه په ۱۸۴۷ زکال کې له خپل همکار بینو راینهارد سره یوځای د پتالوژیکي اناتومي او فزیولوژي او کلنیکي درملنې په نامه (Archiv für Pathologische Anatomie und Physiologie und für Klinische Medicin ) مجله چې د ویرشو د ارشیو په نوم پېژندل کېده؛ تاسیس کړه. د هغه له مړینې وروسته راینهارد دغه مجله په یوازې ځان ۱۱ کاله مخکې یووړه. دغې مجلې انتقادي مقالې د دغه معیار پر مټ خپرولې چې هېڅ منسوخ شوې، نه ازمویل شوې، یا هم اټکل کوونکې نظریې نه خپروي.
هغه د خپلو نورو جرمني سیالانو پر خلاف د طبي علومو په څېړڼه کې د اساسي اصولو په توګه په کلنیکي مشاهداتو، په حیواناتو باندې په ازموینې (څو د ناروغیو عوامل او د درملو اغېز ومومي) او په ځانګړې توګه په مایکروسکوپي کچه پتالوژیکې اناتومي ډېر باور درلود. هغه له دې هم مخکې ولاړ او څرګنده یې کړه چې حجره (سلول) د بدن اساسي واحد دی چې باید د ناروغیو د درک په موخه مطالعه شي. په داسې حال کې چې د حجرې یا سلول اصطلاح په ۱۶۶۵ زکال کې د انګلیسي عالم رابرټ هوک له خوا په بیولوژي کې د مایکروسکوپ څخه د ګټنې پر مهال ابداع شوه، خو لا هم نسجونه د ژوندي موجود جوړونکي واحدونه بلل کېدل او ټول د بیشا د ۲۱ انساجو په توګه په پام کې نیول کېدل، هغه مفهوم چې فرانسوي ډاکټر کزاویه بیشا تشرېح کړ.
له ۱۸۴۷ زکال څخه تر ۱۸۴۸ زکال پورې د پروس دولت په پورتنۍ سیلزي کې نوموړی د محرقې د مطالعې په موخه وګماره. له همدغو طبي څېړنو را وروسته هغه د قربانیانو او د هغوی د بې وزلۍ په لیدو سره د ټولنیز طبابت او سیاست اړوند خپلو لیدلورو ته پراختیا ورکړه. په داسې حال کې چې هغه د دغې وبا په برخه کومه ځانګړې بریا ترلاسه نه کړه، خو په پورتنۍ سیلزي کې د محرقې د وبا اړوند د هغه ۱۹۰ پاڼې لرونکی راپور لامل وګرځېد په ۱۸۴۸ زکال کې د جرمني د عامې روغتیا د پالیسۍ د عطف نقطه جوړه کړي. نوموړی د ۱۸۴۸ زکال د مارچ په ۱۰مه برلین ته راوګرځېد او یوازې ته ورځې وروسته دولت ضد انقلاب وشو چې په هغه کې ده فعال رول درلود. نوموړي د سیاسي بې عدالتۍ سره د مبارزې او همدارنګه د ټولنیزې درملنې د ترویج کولو په موخه د همدغه کال په جولای میاشت کې د طبي اصلاحاتو (Die Medizinische Reform) په نامه اوونیزه مجله تاسیس کړه. د دغه ورځپاڼې لومړنۍ ګڼه تر دې عنوان لاندې چې «طبابت یو ټولنیز علم دی» او «طبیب د بې وزلو طبیعي وکیل» دی؛ خپره شوه. سیاسي فشارونو هغه اړ کړ څو د ۱۸۴۹ زکال په جون میاشت کې د دغې مجلې چاپ بند کړي او همدارنګه له خپلې رسمي دندې منفک کړای شو.
نېلي ولسوالۍ
نېلي ولسوالۍ د افغانستان د دايکندي ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۰،۰۵۸ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د دايکندي ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
طالب مشران
طالب مشران د وخت په تېرېدو سره بدلېږي او ځانګړي دندې ترسره کوي. د طالبانو تر ټولو لومړی مشر او بنسټ ايښودونکی لوی ملا صاحب وو، تر هغه وروسته دا ډله په يو يا بله توګه پر افغانستان باندې واکمن دي. او خپله سياسي او پوځي مبارزه کوي. دا ډله خپله يوه شورا لري؛ نوموړې ډله خپل ډېری کړنې ددې شورا د پرېکړې له مخې ترسره کوي.
راشميکا ماندانا
راشميکا ماندانا يو هندۍ فلم ستورې او موډل ده. هغې په تلګو او کننډا ژبې فلمونو کې کار کوي. هغې د فلمفیر جایزه او د سویلي هند نړیوال فلم جایزه ترلاسه کړې ده
بواسیر
بواسير يا هيموروئید ناروغي د لويي کولمي يا مقعد په اخرنۍ برخه کې د شته وريدونو لويوالي، پړسېدلو او يا هم کله کله د دې وريدنو سورې کېدو ته چې د ويني دبهېدو لامل گرځي هيموريئد يا په عامه ژبه بواسير و په نوم ياديږي.
د ا وريدونه د يوشمير لاملونو او فشار په واسطه د وينې د غونډېدو له امله پړسېږي چې د تغوط د فعل په وخت ناروغ ته درد پيدا کوي؛ د غايطه موادو او زور وهلو په واسطه ترې وينه را وزي.
یعنې؛ د مقعد په وروستۍ برخه کې چې کوم د وینې وریدونه دي د یو شمېر عواملو او فشار له امله په کې وینه غوڼډيږي او کڅوړه کیږي چې د تغوت یا تشناب ته د تللو پر وخت ناروغ ته ستونځې پيښوي حتې زخمي کیږي او د وینې د بهیدو لامل گرځي.
بواسير به د مقعد په خارجې او داخلي برخه کې شتون لري چې لومړی هغه يې خارجې او دوهم يې داخلي بواسير بلل کېږي؛ هم په ښځو او هم په نرانو کې منځ ته راځې د عمر له نظره له پنځه څلویښت کلنۍ تر پنځوس کلنۍ عمر لرونکو کسانو کې منځ ته راځې.
بواسیر کېدای شي د مقعد په وروستۍ برخه یا هم دننه وي چې لومړۍ ته يې خارجي او دوهم ته ېې هم داخلي بواسیر ویل کېږي ..
د تغوت د فعل په وخت يا ورڅخه وروسته د مقعد په برخه کې درد او سوی، د تغوت د فعل په وخت کې د وينې بهېدل، د مقعد په داخل يا خارج کې د دانې يا کتلې شته والی، د مقعد پړسوب او التهاب د دې ناروغۍ ستري نښې دي.
ټول هغه عوامل چې د مقعد په برخه کې په رگونو کې د فشار راوستو لامل کېږي د دې ناروغۍ د منځ ته راتلو امکانات زیاتوي لکه د ډېر وخت لپاره په ولاړې باندي کار کول، يا د دوو پښو په سر باندي دوامداره او د ډېر وخت لپاره کښیناستل، دوامداره قبضيت، همدارنگه چاقوالی هم کېدای شې د مقعد په برخه کې په شته رگونو باندي ځيني وخت د فشار د اچولو لامل شې چې دا فشار په چاقو وگړو کې د اناتومي سیستم د گډوډي له امله وي، دا گډوډي هم په یادو رگونو باندي زور راوړي او په پایله کې د هيموروئید ناروغۍ ته لاره هواروي.
همدارنگه د فزیکي فعالیت کموالی، په خوړو کې د اوبلنو يا نرمو څيزونو کم اخستل او د ډېر وخت لپاره قبضيت لرل او په خپله د وزن ډيریدل ، په ښځو کې امیدواري، د وینو د غوړو زیاتوالی سیروز ، او وریکوزیس په زړو خلکو کې د عضلاتو شل والی او د رگونو د مقاومت کمزوري هم د دې ناروغۍ د منځ ته راتلو لپاره لاره هواروي يا په بله مانا پورته ټول لاملونه چې د مقعد په رگونو باندي فشار واردوي د دې ناروغۍ لاملونه دي.
ځينې طبي کتابونه خو د وینې لوړ فشار د کلمو سرطانونه او د ځيگر او صفرا د کڅوړي ناروغۍ هم د هيموروئید لپاره لاملونه گڼي ځکه چې صفر او ځيگر د خوراکې موادو به هضم کې رول لري.
همداراز قبضیت په تېره بیا دوامداره قبضیت هم په همدې رگونو فشار واردوي چې د قبضیت لاملونه بیا بیل دي د مثال په ډول د وچو او قبض راوړونکو خوراکونو خوړل د میوو او سبو یا هغو غذايي موادو کم خوړل چې ف خوړل.
۱ـ د د غذايې رژيم په ټاکلو او منظم تمرین سره کولای شئ تاسو خپل وزن را کم کړئ التبه که چېرته مو وزن زیات وي او دا ستونزه لرئ ۲ـ د تغوت به وخت کې په کمونټ باندې هڅه وکړئ چې په هر لحاظ ارام کينئ زر له تشنابه مه وزئ او هڅه مه کوئ چې په دې وخت کې زور ووهئ ۳ـ د تغوت پر مهال د ډېر وخت لپاره مه کينئ کوښښ وکړئ چې له تشنابه ژر ووزئ او په ورځ کې لږ تر لږه څلور ځله د تغوت فعل اجرا کړئ ۴ـ په ورځنيو خوړو کې له فایبر لرونکو غذا گانو څخه استفاده وکړئ مثلا میوه او سابه وخورئ ځکه چې فایبرلرونکې خواړه چې په میوو سبو او غلو کې موجود دي د کلمو د حرکت د زیاتوالي، او د معدې نرمښت را منځ ته کوي ۵ ـ د غواوو شیدې مستې کورت ، پينر ، کوچ او داسې نور ،ټول په غذايي رژیم کې له تاسو سره مرسته کوي چې په دې ناروغۍ باندې له اخته کېدو څخه مو وژغورئ ۶ ـ د ورځې باید لږ تر لږه دوه یا دوه نیم لیتره اوبه وڅښو چې له آتو نه تر لسو د اوبو گیلاسونو په اندازه ده. ۷ ـ لږ تر لږه د ورځې د نیم ساعت لپاره پلې يا پياده گرځېدل په مناسب اندازه سره باید وشې خو فکر مو وي چې ځینې کتابونه ډېر زیات پلي تگ کول پخپله د دې ناروغۍ پو لامل هم بولي نو په کار ده چې مناسب پلې گرځېدا وکړئ ۸ ـ سگريټ مه څگوئ او هغه خواړه باید ونه خوړل شې چې معمولا د قبضیت لامل گرځي. د دې ناروغۍ درملنه څنگه کېدای شې
که چېرته تاسو پورته کړنلاري په لاره واچوئ چې په وقايه کې ورته اشاره وشوه نو په دې ناروغۍ به نه اخته کېږي، که چېرته پرې اخته یاست نو پورته کړن لاري عملې کول کېدای شې ستاسو د هيموروئيد ناروغۍ له منځه يوسې خو د لاملونو لپاره يې زمینه مساعدېدل د دې ناروغۍ د بیرته راتلو چانس هم پیدا کوي نو په کار ده چې له دې ناروغۍ د ساتنې لارې چارې په دقیق ډول په روزمره شکل سره عملي کړای شي.
که د پورته کړن لارو په پلې کولو او د ډاکټر له لوري د در کړل شوېو درملو په واسطه ستاسو ستونزه حل نه شوه نو په دې وخت کې ستاسو ډاکټر د جراحې عملې د سرته رسولو تابیا نيسې.
سرچینی
لیکنه: Dr. Shams Azizi
باغران ولسوالۍ
باغران ولسوالۍ د افغانستان د هلمند ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۲۹،۹۴۷ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د هلمند ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
په روسيه کې د هم‌جنس پالونکو حقوق
د لېزبين (د ښځې تمايل بلې ښځې ته)، هم‌جنس‌پالانو(د نر تمايل بل نر ته)،دوه‌جنس پالانو(دواړو جنسونو ته تمايل) او ترانس‌جنډر (هغه کسان چې کړه‌وړه اوعادتونه يې له خپل بيولوژيکي جنسيت سره متضاد او د مخالف جنس وي) په روسيه کې له ټولنيزو او  قانوني ګواښونو سره مخامخ دي، کوم چې غيرهم‌جنس پاله يې هېڅکله هم نه تجربه کوي. له دې سره سره چې په ۱۹۹۳ز کال کې په خلوت کې د بالغو هم‌جنس پاله کسانو رضايت بښونکي جنسي فعاليتونه، د جرم له دايرې ووتل،هم‌جنس پالنه ډېرو روسانو ته د منلو وړ نه ده،هم‌جنس پاله جوړې او هغه کورنۍ چې مشري يې هم‌جنس پالونکي پرغاړه لري، له هغه قانوني ملاتړڅخه بې برخې دي چې د مخالف جنس جوړې یې لري. لا تراوسه په روسیه کې د جنسي تمايل له مخې د توپيري چلند(تبعيض) د بنديز هېڅ قانون نه شته. ترانس جڼدر د جنسيت بدلون تر جراحۍ وروسته د خپل جنسیت د بدلولو قانوني اجازه لري. اوس‌مهال هېڅ داسې قانون نه‌شته چې د جنډر پېژندنې پر وړاندې د توپيري چلند مخنيوی وکړي، وروستي قوانين د ترانس جنډر کسانو پروړاندې د  توپیري چلند لامل کېدی شي. هم‌جنس پالنه، د ۱۹۹۹ ز کال راهيسې، د یوې اروايي ناروغۍ په توګه پېژندل شوې، که څه هم لېزبينان او هم‌جنس پالونکي په څرګند او قانوني ډول په نظام کې فعاليت لري، خو په عمل کې د «پوښتنه مه کوه او څه مه وایه» پاليسي پلې کېږي.
روسيه له مودو راهيسې د هم‌جنس پالنې په اړه منفي ليدلوری لري. وروستۍ ټول پوښتنې ښيي چې، ډېری روسان د هم‌جنس پالنې له  منلو سره مخالف دي او د هم‌جنس پالونکو پر وړاندې د توپيري چلند قوانینو ملاتړ کوي. له وروستيو نړیوالو نيوکو سره سره، د هم‌جنس پالونکو پر وړاندې د تاوتريخوالي، جنايت او ټولنیز تبعیض د  ډېروالي په سبب ويل کېږي چې، د روسيې لوی ښارونه، لکه: مسکو او سېنټ پيټرزبېرګ  د هم‌جنس پالونکو پرمختللې ټولنې لري. په هر حال، د هم‌جنس پالنې په ویاړ اعتراضیه لاریونونه، د ځايي حکومتونو  له تاريخي مقاومت سره مخامخ شوي دي. د انساني حقوقو د اروپايي محکمو له جریمه کولو سره سره،  په ۲۰۱۰ ز کال کې د تبعيض په سبب د مسکوپرایډ (د هم‌جنس پالونکو،لېزبین او ترانس جنډر اړونده اداره) سل کسیزغوښتنليکونه، تر ۲۰۱۲ ز کال پورې رد کړل او وجه یې د ګډونوالو پروړاندې تاوتريخوالی یاد کړی دی.
د ۲۰۱۷ ز کال د اپریل مياشتې خپور شوي راپور پر بنسټ، یو پنځه  کسيزه پلاوی، چې د ملګرو ملتو د انساني حقونو شورا متخصصینو هر یو ويت منتابورن، سيتونډي رولانډ اجوي،اګېنز کالا مارډ، نايلس مېلزر او ډېوېډکېې په کې برخه درلوده، په چیچنیا کې يې د هم‌جنس پاله نارينه‌وو د لویې څپې شکنجه کول او وژل وغندل.
عامه نظرونه
په روسیه کې عامه افکار، د هم جنس پالنې پر وړاندې دښمنۍ ته مایل دي او د نه زغملو کچه یې مخ پر زیاتېدو ده. په ۲۰۱۳ ز کال کې د یوې ټول‌ پوښتنې پايلې ښيي چې، ۷۷ سلنه روسان په دې اند دي چې، ټولنه نه باید هم‌جنس پالنه ومني. که دا سلنه، د ۲۰۰۲ ز کال له پایلو سره پرتله شي، هغه مهال یاده سلنه ۶۶ وه، خو ۱۶ سلنه بیا ویلي، چې هم‌جنس پالنه باید د ټولنې له خوا په رسمیت وپېژندل شي. په ۲۰۱۵ز کال کې يوې بلې ټول ‌پوښتنې ښودلې ده چې، ۸۵ سلنه روسان وايي چې، ټولنه نه باید هم‌جنس پالنه ومني. په ۲۰۷۷ زکال کې ۶۸ سلنه روسانو ویلي دې چې، هم‌جنس پالنه تل ناسمه(غلطه) ده، ۵۴ سلنه ویلي دي چې، هم‌جنس پالنه یو څه او تل ناسمه(غلطه) ده. په ۲۰۰۵ ز کال کې ۴۴سلنه روسان په دې اند وو چې، دلویانو ترمنځ رضايت بښونکې هم‌جنس پاله کړنې جرم وګڼل شي. په همغه وخت کې ۴۳ سلنه روسانو، د جنسي تمايل پر بنسټ د تبعيض د ممنوعیت له قانون څخه ملاتړ وکړ. په ۲۰۱۳ ز کال کې ۱۶ سلنه پوښتل شوو روسانو وویل چې، هم‌جنس پالان باید له ټولنې څخه ګوښه شي، ۲۲ سلنه ویلي دي چې، باید درملنه یې وشي او پنځه سلنه ویلي دي چې، هم‌جنس پالان باید په بې رحمۍ ووژل شي. د روسيې رواني درملنه،  هم‌جنس پالنې ته لا هم د ناروغۍ په سترګه ګوري، د مثال په ډول: له دې سره سره چې هم‌جنس پالنه د اروايي ګډوډیو له نوملړ څخه پاکه شوې، د روسیې په روستوف سیمه کې، له ۴۵۰ ارواپوهانو پوښتنه شوې ده، چې ۶۲.۵ سلنه یې هم‌جنس پالنه یوه ناروغي بللې ده او له درې څخه ترڅلور سلنه یې دا یوه غیراخلاقي چال چلند ښودلی. اروا پوهان د هم‌جنس پالنې په وياړ، له اعتراضیه لاریونونو سره په مخالفت کې، د ماشومانو د پاملرنې له مرکزونو، ښوونځيو، مدرسو او نوروعامه ادارو څخه دلېزبینانو او هم‌جنس پالانود ايستلو او لرې کولو پټ پلانونه تاییدوي. د شپې د لېوانو په نوم د موټرسایکلونو یو روسي کلپ، چې مرګ پر راغونډېدلو یې مستعار نوم دی او د روسيې له ولسمشر ولاد یمير پوتین سره نژډې اړیکه لري، د ۲۰۱۵ ز کال په فبرورۍ کې د انتي مېډن (په اوکراین کې یو لړ لاریونونو ته اشاره ده)  لويه غونډه جوړه کړه او نامتو شعار یې دا و چې : «موږ لویدیځې ایډیالوژۍ او هم‌جنس پالانو ته اړتیا نه لرو».
د هم‌جنس پالانو اتحادیې
په روسیه کې نه د هم‌جنس پالانو ودونو ته او نه هم مدني اتحادیو ته اجازه شته. پاتریاک ګېرل د اورټوډېکس کلیسا مشرچې لږترلږه ۷۱ سلنه روسان یې پیروي کوي، د ۲۰۱۳ ز کال په جولای میاشت کې وویل چې: د هم‌جنس پالانو ودونه د وروستۍ زمانې تر ټولو  خطرناکه نښه ده. د مسکو د نفوسو د ثبت او احوال رئیس ایرېناموراوی یوا په ۲۰۱۱ز کال کې یوه مطبوعاتي کنفرانس ته وویل: «د هم‌جنس پالونکو د ودونو لپاره هڅې د روسیې په ډېرو برخو کې له ماتې سره مخامخ دي، موږ په یوه مدني ټولنه کې ژوند کوو،موږ ته د فدرال قانون پر بنسټ لارښوونه کېږي، هغه قانون چې په روښانه توګه وایي : په روسیه کې واده د یوې ښځې او یو نر تر منځ دی، دا ډول واده ( هم‌جنس پاله) په روسیه کې نه شي کېدی.» د روسیي لوی اکثریت عام وګړي هم، د هم‌جنس پالونکو له ودونو سره مخالف دي.
فنا کېدنه
فنا کېدنه له د ژواک چاپېریال له ټولنو څخه د حیواناتو د نفوس یا نوعو په نړیواله، سیمه ییزه یا حیاتي کچه انقراض  یا نشت کېدل دي. د انسانانو د نفوس ودې د کرنیزو حاصلاتو د راټولولو اړوندو پرمختګونو سره په ګډه له چاپېریال څخه د پیاوړې او اغېزمنې ګټې اخیستنې زمینه برابره کړې ده. یاد شرایط د دې لامل شوي دي چې لوی فقاریه (د ملا تیر لرونکي) حیوانات د خپل ژواک چاپېریال له ټولنو څخه ووځي او په اصطلاح داسې څه رامنځته کړي چې "تش ځنګل" بلل کېږي. فنا له انقراض سره توپیر لري؛ فنا د نوعو ورکېدل او همداراز د پرېمانۍ زوال دواړه شاملوي. د فنا اغېزې د لومړي ځل لپاره  په ۱۹۸۸ز کال کې د برازیل په کامپیناس پوهنتون کې د نویو استوایي ځنګلونو تر عنوان لاندې د نباتاتو-حیواناتو تر منځ د تعامل په یو سمپوزیم کې بیان شوې. له هغه څخه راوروسته دغه  اصطلاح په تحفظي بیولوژۍ کې د یوې نړیوالې ښکارندې په توګه په پراخه بڼه کارول کېږي.
داسې اټکل شوې ده چې د وحشي ځناورو له ٪۵۰ څخه زیات نفوس په وروستیو ۴۰ کلونو کې له منځه تللی دی. په ۲۰۱۶ز کال کې، دا اټکل شوی و چې په ۲۰۲۰ز کال کې به د وحش د نړۍ ٪۶۸ نفوس له منځه ځي. په سویلي امریکا کې، باورونه داسې دي چې دا له منځه تلنه به هلته ۷۰ سلنه وي. د ۲۰۲۱ز کال یوې مطالعې دا موندلې ده چې د ځمکې د سیارې له کنګلونو څخه د خلاصې برخې یواځې د ٪۳ په شاوخوا کې په چاپېریالي او د ځناورو د استوګنې په لحاظ داسې سالمه پاتې شوې ده چې د ځايي ژوو د نوعو روغ جمیعتونه پکې مېشت دي او د انسانانو پلونه هلته نه دي ورغلي.
د ۲۰۱۷ز کال په نومبر کې، په ټوله نړۍ کې ۱۵۰۰۰ ساینس پوهانو د انسانیت پر وړاندې یو دویم خبرداري (warning to humanity) صادر کړ، په کوم کې چې دوی د نورو موضوعاتو تر څنګ د داسې پالیسیو د جوړولو او پلي کولو غوښتنه وکړه چې "فنا کېدل، دغیر قانوني ښکار کړکېچ، او ناوړه ګټه اخیستنه ورسره په څنګ کې د تر تهدید لاندې نوعو تجارت " د ودرول شي.
عوامل
په لوړه پیمانه د ژوو ښکار،  له هغوی څخه ګټه اخیستنه، د نړۍ په ګوټ ګوټ کې د ملا د تیر لرونکو ژوو تر خطر لاندې نوعې ګواښي. د ښکار اړوند ملا تیر لرونکي ژوي د استوايي ځنګلونو او دښتي سیمو له ارزښتناکو محصولاتو څخه شمېرل کېږي. د برازیل په امازون ځنګله کې هر کال ۲۳ میلیونه د ملا تیر لرونکي ژوي وژل کېږي؛ د لویو تنو لرونکي پرایمیټان، ټاپیران، د سپینو شونډو لرونکي سرکوز ډوله ګرازان، لوی ارماډيلوس، او کیشپان هغه حیوانات دي چې له ګټې اخیستنې سره ډېر زیات حساس دي. له حد نه زیات ښکار یې  ښایي د یادو نوعو سیمه ییز نفوس له نیم څخه زیات را کم کړي، او همدارنګه د نفوس کثافت هم راټيټ کړي. د یادو ژویو هغه جمیعتونه چې له کلیو سره نږدې اوسېږي د کمېدو له خطر سره په د پام وړ توګه مخامخ دي. د سیمه ییزو ښکار کېدونکو نوعو پریماني، د اړوندو سیمه ییزو مېشتېدنو لکه د کلیو په ډېروالي سره  زوال مومي.
ښکار او غیر قانوني ښکار ښایي په ځینو نوعو کې د سیمه ییزو جمیعتونو د راټیټېدو یا هم د انقراض لامل شي. زیاتره اغېزمنې شوې نوعې د بېلابېلو سرچینو له خوا تر فشار لاندې دي، حال دا چې علمي ټولنه لا هم د دغو تعاملاتو له پیچلتوب او د هغوی د غبرګون د دریڅو په اړه مطمئنه نه ده. په پانامه کې یوې ځانګړې مطالعې د غیر قانوني ښکار د زیاتوالي او له ۱۱ څخه د نهو مطالعه شویو نوعو د پرېمانۍ تر منځ یوه غیر مستقیمه اړیکه موندلې ده. سربېره پر دې، د ترجېحي ښکار نوعو په لویه پیمانه کمښتونه تجربه کړي دي او د پرېمانۍ په دوران کې یې د نوعو په جګه کچه توپیرونه درلودل.
د ژوو د استوګنځایونو تخریب او په ټوټو وېشل کېدل
د انسانانو د نفوس د ودې په پایله کې د ځمکې په کارولو کې بدلونونه راځي، کوم چې د طبیعي استوګنځایونو د ټوټه ټوټه کېدو، بدلېدو او تخریبېدو سبب کېدی شي. لوی تي لرونکي ژوي زیاتره وخت د کوچینیو ژویو په پرتله ډېر د زیانمنېدو وړ دي ځکه چې دوی د اوسېدو لپاره لویو سیمو ته اړتیا لري، او له همدې کبله د ځنګلونو د له منځه تللو له  اغېزو څخه له ځورېدو سره ډېر مخ دي. د لویو تنو لرونکې نوعې لکه فیلان، کرکدن، لوی پرایميټان، ټاپیران، او سرکوز ډوله ګرازان  لومړني ژوي دي چې په ټوټه شوو ورښتي ځنګلونو کې ورک شوي دي.
له امازوني اکوادور څخه یوې ځانګړې مطالعې د نفتو د دوو سړکونو د مدیریت کړنلارې او په ګاونډ کې یې د وحش د نړۍ ټولنې تر تحلیل لاندې ونیوې. د ازاد لاسرسي سرک داسې ځنګلونه درلودل چې صاف شوي او ټوټه ټوټه شوي وو او بل هغه یې د لاسرسي کنترول پلی کاوه. د لومړني سرک په اوږدو کې ډېرې لږې نوعې موجودو وې چې د کثافت له نظره په اټکلي ډول د دویمې سیمې پرتله یې نږدې ٪۸۰ ټیټوالی درلود. دغه موندنه د دې وړاندیز کوي چې مزاحمتونو د ځمکو د ټوټو تر منځ د اړوندو سیمه ییزو ژویو لېوالتیا او وړتیا اغېزمنه کړې ده.
د ځمکو ټوټه ټوټه کېدل د جمیعتونو کچه راټیټوي په داسې حال کې چې د پاتې استوګنځایونو د کوچینوالي په صورت کې د انقراض خطر زیاتوي. چېرې چې ناټوټه شوې ځمکه ډېره وي، د ډېرو بېلابېلو نوعو لپاره زیات شمېر استوګنځي موجود وي. د ځمکې یوه لویه ټوټه هم په دې معنا ده چې نوموړې د ژوند کولو له لویو سیمو سره زیات شمېر نوعو ته ځای ورکولی شي. په هر ترتیب، کله چې د ځمکې د ټوټې اندازه راټیټېږي، د جلا جلا استوګنیزو ټوټو شمېر ورسره ډېرېږي، کومې چې کیدای شي د سیمه ییزو اوسېدونکو ژوو څخه تشې شي. که دا حالت دوام مومي نو په اړونده سیمه کې ښایي نوعې له انقراض سره مخ شي.
په امازون کې د ځنګلونو د له منځه وړلو په اړه یوې څېړنې د استوګنځایونو د ټوټه ټوټه کېدو دوو نمونو ته کتنه کړې ده: لومړی د کب هډوکي د کوچینیو ځانګړتیاوو سره او دویمه  یې یوه بې نومه د لویو ځانګړتیاوو نمونه وه. د لویو ځانګړتیاوو لرونکې نمونې د کب له هډوکي څخه کمې ټوټې درلودي. د نوموړې څېړنې پایلو د دې وړانديز کړی دی چې د کب د هډوکي په نمونه کې  د ټوټه کېدو لوړې کچې، د نوعو له لاسه ورکولو ته لاره هواره کړې ده او د لویو ملاتیر لرونکو تنوع یې کمه کړې ده. انساني اغېزې لکه د ځنګلونو ټوټه کول، ښایې د چاپېریالي پروسو د له لاسه ورکولو له کبله په لویو ساحو کې د استوګنيزې تنوع د ساتلو او د اېکوسېستم فعالیت د وړتیا له لاسه ورکولو لامل شي. دا په خپل وار سره کیدی شي په چاپېریالونو کې د بدلونونو لامل شي او تکاملي پروسې منحرفې کړي.
په شمالي امریکا کې، د وحشي مرغانو نفوس له ۱۹۷۰ز کال راهیسې ٪۲۹ یا شاوخوا ۳ میلیارده راټیټ شوی دی، چې تر ډېره د انساني عواملو له کبله لکه د انسانانو له خوا د کارونې له امله د استوګنځایونو له لاسه ورکول، د نفوس د را ښکته کېدو یواځینی عامل دي او په څنګ کې یې نور عوامل په پراخه کچه  نیونیکوتینوید (neonicotinoid) حشره وژونکي کارول او د اهلي پیشو ګانو زیاتېدل دي چې بهر ګرځېدو ته پرېښودل شوې دي.
یرغل کوونکې نوعې
انساني اغېزې لکه، استعمار او کرنه، د دې لامل شوي دي چې نوعې د اوسېدو له خپلو اصلي سیمو څخه بهر خپرې شي. د ځمکو ټوټه ټوټه کېدل هم د استوګنځایونو د کمېدو او سرچینو د شتون څخه ور هاخوا په ځایي نوعو باندې پراخې اغېزې لري؛ یادې اغېزې سیمې د پردیو یرغلونو پر وړاندې زیان منونکې کوي او همدارنګه د استوګنځایونو د بدلېدو سبب کېږي چې په دې ډول اصلي ځايي نوعې نورې ژوندۍ نشي پاتې کېدای.
د حیواناتو په هغو نشت شویو نوعو کې چې د انقراض لامل یې معلوم دی، له ٪۵۰ څخه زیاتې یې د یرغل کوونکو نوعو له خوا اغېزمنې شوې دي. د حیواناتو د منقرضو شویو نوعو د ٪۲۰ لپاره د انقراض یواځینی لامل یرغل کوونکې نوعې دي. یرغل کوونکې نوعې د تي لرونکو لپاره د انقراض دویم تر ټولو مهم لامل ګڼل کېږي.
نړیوالې نمونې
استوایي سیمې د فنا کېدو له اړخه تر ټولو په ژوره بڼه اغېزمنېدونکې سیمې دي. دغه سیمې چې د برازیل امازون،  د مرکزي افریقا د کانګو حوزه او اندونیزیا شاملوي، له حد نه د زیاتې ګټې اخیستنې او د استوګنځایونو د له منځه تللو تر ټولو جګ میزانونه تجربه کوي. په هر حال، مشخص لاملونه یې بېلابېل دي، او هغه سیمې چې تر خطر لاندې یوه ډله پکې وي (لکه مرغان) حتمي نه ده چې د تي لرونکو، حشراتو یا ذوحیاتینو په شان نورې تر خطر لاندې ډلې هم ولري.
د برازیل په امازون کې د ځنګلونو له منځه وړنه د ژوو استوګنځایونو او بې حده کارونې لامل کېږي. د امازون په ورښتي ځنګل کې د دودیزو ښکاري تخنیکونو پر ځای د عصري وسلو لکه ساچمه یي ټوپکو په ځایناستېدو سره د ښکار فشار زیات شوی دی. د کانونو د استخراج او د لرګیو د سوداګرۍ په موخه سړکونه د ځنګلونو طبیعي منظرې په ټوټو وېشي او ښکارځنو ته زمینه برابري تر څو هغو ځنګلي ساحو ته ننوځي کومو ته یې چې له مخکې لاسرسی نه درلود (د انسانانو له خوا لمس شوې نه وې). په افریقا کې د وحشي ژویو د غوښې سوداګري د سیمه ییزو ځناورو څخه د ناوړه ګټې اخیستنې لامل شوې ده. اندونېزیا د نړۍ په کچه د ژویو تر ټولو ډېرې تر خطر لاندې نوعې لري. د وحشي ژویو نړیواله سوداګري، همدارنګه د هغې په څنګ کې په پراخه بڼه د لرګیو کاروبار، د کانونو استخراج او زراعتي پروسې د زیات شمېر نوعو د زوال او انقراض لامل کېږي.
خانېشين ولسوالۍ
خانېشين ولسوالۍ د افغانستان د هلمند ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۷،۳۳۳ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د هلمند ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
عبدالعزیز خان هوتک
عبدالعزیز خان هوتکزوکړه .... کندهار مړینه ۱۷۱۷م کال) د هوتکيانو ټولواکمني له واکمنانو څخه یو وو. نوموړی د هوتکي واکمنې دویم واکمن وو. عبدالعزیز خان په ۱۷۱۵م کال کې د خپل مشر ورور میرویس خان هوتک له مړینې وروسته واک ته ورسید او په ۱۷۱۷م کال کې په قندهار کې ومړ. عبدالعزیز هوتک د هوتکیانو د څلورم واکمن اشرف افغان پلار وو. عزیز هوتک په ۱۷۱۷م کال د خپل لمسی له لوری (شاه محمود هوتک) ووژل شو.
کورنۍ
عبدالعزیز خان د میرویس خان هوتک کشر ورور د هوتکي کورنۍ څخه وو.
د هیوادونو نوملړ
د هیوادونو نوملړ (د نړۍ د هیوادونو نوملړ) په ټوله نړۍ کې د ټولو خپلواکو هیوادونو نوملړ.
اروپا
}}
دېشو ولسوالۍ
دیشو ولسوالۍ  د افغانستان د هلمند ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۹،۰۰۵ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د هلمند ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ
ختیځه نړۍ
ختیځه نړۍ چې د ختیځ او لرې ختیځ په نوم هم پېژندل کېږي، هغه ټول شموله (چترۍ ډوله) اصطلاح ده چې بېلابېل کلتورونه یا ټولنیز جوړښتونه او مختلفو زمینو ته اړوند ملتونه او فلسفي سیسټمونه په ځان کې رانغاړي. تر ډېره په کې لږ تر لږه د آسیا یوه برخه او له جغرافیايي پلوه د ختیځې اروپا هېوادونه او کلتورونه، مدیترانې سیمه او عربي نړۍ، په ځانګړې ډول په تاریخي (له معاصر دورې وړاندې) زمینه او معاصر مهال کې ختیځ پېژندنه په کې شاملېږي. تر ډېره د لویدیځې نړۍ د سیالې په توګه بلل کېږي او د شمال او سوېل د وېش له مخې له سوېلي نیمايي سره کلکې اړیکې لري.
په دغه اصطلاح کې بېلابېلې سیمې شاملې دي چې واحد مشترک میراث نه لري، له همدې امله ستونزمنه ده چې عمومي بڼه ورکړل شي. په داسې حال کې چې د ختیځې نړۍ یو شمېر برخې په ځانګړې توګه په نړیوال سوېل کې ګڼ شمېر ګډ مشترکات لري، خو له تاریخي پلوه یې هېڅکله ځان د یوې ټولګې په توګه نه دی تعریف کړی.
دغه اصطلاح، په اصل کې تحت الفظي جغرافیايي معنا لري چې د پخوانۍ نړۍ ختیځې برخې ته اشاره کوي او د لویدیځې اروپا (لویدیځې نړۍ) سره یې د آسیايي تمدنونو او کلتورونو د توپیر څرګندويي کوله. په دودیز ډول په ختیځه نړۍ کې ټول ختیځ، د آسیا سویل ختیځ، لوی منځنی ختیځ، مرکزي آسیا او سویلي آسیا شاملېدل.
له مفهومي پلوه د ختیځ او لویدیځ ترمنځ پوله د جغرافیايي پولې پرځای کلتوري ده چې له امله یې اسټرالیا معمولا د لویدیځ په ډله کې شاملېږي، په داسې حال کې چې د شوروي اتحاد د مرکزي آسیا پخواني هېوادونه د پام وړ لویدیځ اغېز لرلو سره په ختیځ کې ډل بندي کېږي. د آسیا او افریقا له ډېرې برخې پرته اروپا په بریالیتوب سره د اقیانوسیې او امریکا نږدې ټولې ټولنې لویدیځې نړۍ ته جذب کړې دي. ترکیه، فلیپین او اسرائیل چې له جغرافیايي پلوه په ختیځه نړۍ کې موقعیت لري، خو د اروپا د کلتوري اغېز له امله، لږ تر لږه په لویدیځ ډله کې په پام کې نیول کېږي.