cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د سپانیا سیاست
د سپانیا سیاسي نظام د څوګونو ګوندونو نظام دی، خو له ۱۹۹۰ز لسیزې راهیسې، په سیاست کې دوه ګوندونه مخکښ دي: د سپانیایي سوسیالیست کارګرانو ګوند (PSOE) او د خلکو ګوند (PP). سیمه‌ییز ګوندونه، په تېره بیا د باسک ولسپال ګوند (EAJ-PNV)، د باسک خپلواکې سیمې پورې تړاو لري، او همپالنې او یووالي (CiU) او د کاتالونیا جمهوریت‌پال چپ‌اړخی ګوند (ERC) هم د سپانیا په سیاست کې ستر نقش لوبولی دی. د ولسي جرګې غړي د نسبي استازیتوب له‌لارې ټاکل کېږي او دولت له هغه ګوند یا ټلوالې له‌خوا رامنځ‌ته کېږي چې د ولسي جرګې د اعتماد رایه ولري، او ډېري وخت هغه ګوند بریالی دی چې په کانګرس کې تر ټولو زیات‌شمېر څوکی ولري. دېموکراسۍ ته د سپانیا له اوړېدلو راهیسې، کله چې ګوندونه مطلقې اکثریت رایې ونه‌شي ګټلای، ډېري کسان د اقلیت دولتونو رامنځ‌ته کولو ته زړه ښه کوي. سره له‌دې، دغه لېوالتیا په ۲۰۲۰ز کال کې د پدرو سانچز دوه‌یم حکومت په رامنځ‌ته کېدلو سره له‌منځه لاړه؛ دغه حکومت د سپانیا سوسیالیست کارګرانو ګوند او د یونیداس پودېموس د غړو له‌خوا رامنځ‌ته شو، چې په هغه کې د دواړو ګوندونو له‌خوا وړاندیز شویو خپلواکو وګړو هم رول درلود. دا لومړنی عمومي ائتلافي حکومت ؤ چې د سپانیا دوه‌یم جمهوریت وروسته تاسیس شو.
کیټ میلټ
فیمینېزم
میلټ د ۱۹۶۰ مې لسیزې او ۱۹۷۰ مې لسیزې پر مهال د ښځو د خوځښت یا د فیمینېزم د دویمې څپې یو له مخکښانو څخه وه. د بېلګې په توګه هغې، سیډني ابوټ، فیلیس بیرکبی، الما روټسانګ او ارتمیس مارچ د CR One په نامه لزبین ښځو ته د اګاهي ورکولو د لومړي بنسټ غړیتوب درلود، په داسې حال کې چې هغې د ۱۹۷۰ زکال په وروستیو کې ځان دوه جنسه معرفي کړ.
د سپانیا سیاست
سیمه‌ییز حکومت د «خپلواکمنو دولت» تر نامه لاندې نظام له‌لارې کار کوي؛ دا یو خورا غیرمتمرکز اداري نظام دی، چې په سیسټماتیکه توګه له ۱۹۹۸ز راهیسې، د سیمې په واکمنۍ کې، له آلمان وروسته د نړۍ په کچه په دوه‌یم کتار کې راځي. دغه نظام په لومړیو کې د «نامتقارن فدرالیزم» په توګه د هغو سیمو لپاره، چې ورته د «تاریخي ملیتونو» نوم ورکول کېږي، په عمل کې داسې یوې تګلارې ته تکامل وموند چې ټولو سیمو ته د واک ورکولو زمینه برابروي او په پراخه توګه ورته «د ټولو لپاره قهوه» عبارت کارول کېږي. په اساسي قانون کې د ځانواکمنۍ ورکړل شوي حق په کارولو سره، «ولسونو او سیمو» ۱۷ خپلواکمنې ټولنې او ۲ خپلواکمن ښارونه تاسیس کړي دي. د هرې خپلواکمنې ټولنې او خپلواکمن ښار د حکومت بڼه د پارلماني نظام پر بنسټ ولاړه ده، چې په هغو کې اجرائیه قوه د یوه «ولسمشر» او د هغو وزیرانو شورا په واک کې ده چې د یوه‌جرګه‌ییزې مقننه غونډې له‌خوا ټاکل شوي او نوموړې غونډې ته ځواب‌ویونکي دي.
کیټ میلټ
فیمینېزم
په ۱۹۶۶ زکال کې میلټ د ښځو د ملي سازمان د کمېټې غړیتوب ترلاسه کړ او ورپسې یې د نیویارک د راډیکال مېرمنو، راډیکال لیزبین او ډون ټاون راډیکال مېرمنو د بنسټونو غړیتوب هم ترلاسه کړ.
نوموړې د جنسي سیاست په نامه خپل کتاب (۱۹۷۰ زکال) له بریا وروسته د فیمینېستي خوځښت ویانده شوه، خو د متکبرې او عالي غوښتونکې په توګه له ځانه د متناقضو انګېرنو او همدارنګه د هغې د ویناوو څرنګوالي ته د نورو له تمو سره ښکېل وه چې په ۱۹۷۴ زکال کې یې د پرواز (Flying) په نامه خپل کتاب کې د هغو اړوند لیکنه کړې.
میلټ یو له هغو لومړنیو لیکوالانو څخه و چې د مردسالارۍ معاصر مفهوم یې په ټولنو کې د ښځو د نقد په توګه توصیف کړ. بیوګرافي لیکونکی ګیل ګراهام یټس وايي چې «میلټ د مرد سالارۍ نظریه بیان کړه او همدارنګه یې جنسیت او پر ښځو جنسي ظلم د هغو مفاهیمو په اډانه کې تعریف کړل چې د شخصي او کورنۍ ژوند په سبک کې یې د جنسي رول له مخې انقلاب ته اړتیا څرګندوله». بیټي فریدن بیا په ټولنیز او سیاسي ډګر کې ښځو لپاره د فرصتونو په برابرولو او همدارنګه د هغوی په اقتصادي خپلواکۍ تمرکز درلود.
میلټ د ښځو د ژوندانه اړوند د فیمینېستي نظر له مخې څو کتابونه ولیکل. د بېلګې په توګه د هغې The Basement: Meditations on a Human Sacrifice  (د ځمکې لاندې: د انساني فداکارۍ اړوند تفکر) کتاب چې په ۱۹۷۹ زکال کې خپور شو، لیکلو یې له څلورو کلونو زیات وخت ونیو چې په کې یې په ۱۹۶۵ زکال کې د ګرترود بانیشفکسي له خوا د انډیاناپولیس د ځوانې نجلۍ سیلویا لیکنز قتل په کې تشرېح کړی و؛ هغه پېښه چې ۱۴ کاله یې د میلټ فکر بوخت کړی و. نوموړې په دغه کتاب کې له فیمینېستي لیدلوري څخه؛ د دفاع نه لرونکې نجلۍ او همدارنګه له احساسي او فیزیکي پلوه په دغه پېښه کې د ښکېلو کسانو فعالیت څېړلی و. بیوګرافي لیکونکی روبرټا ام. هوکس لیکي: «د هر ډول فیمینېستي بحثونو پرته، د بېزمنټ اثر کولای شي د یوې بشپړې احساس شوې او ټکان ورکوونکې څېړنې په توګه د ظلم او فشار پر وړاندې ځواب ورکړي». میلټ د مجرم د انګېزې اړوند وویل: «دا د یوې ښځې د ځپلو کیسه ده، داسې ښکاري چې ګرترود غوښتل د دغې نجلۍ پر وړاندې خپل وحشتناک عدالت اجرا کړي: دا هم یوازې د هغې د ښځینه توب له امله و».
میلټ او کاناډايي ژورنالیست سوفي کېر په ۱۹۷۹ زکال د هنرونو او فکري آزادۍ په کمېټه کې د ګډون په موخه تهران ته ولاړل څو د ایراني ښځو د حقونو لپاره هڅه وکړي. دوی وروسته له هغه دغه سفر ته مخه کړه چې د ایت الله خمیني دولت په ښوونځیو کې د نجونو او هلکانو د ګډو زده کړو، په کاري ډګر کې د اجباري حجاب او همدارنګه له ښځو څخه د طلاق د اجازې په اخیستو کې محدودیتونه ولګول. په زرګونو ښځینه و د ښځو په نړیواله ورځ  یا د مارچ په اتمه د تهران په پوهنتون کې اعتراضي لاریون وکړ. ډیری دغه اعتراض کوونکې په چاقو ووهل شوې، و ډبول شوې او یا هم ورباندې تیزاب وپاشل شول. میلټ او کیر چې په دغو لاریونونو کې ونډه لرله په هوټل کې یې خپله خونه پرېښوده او ایران ته له رسېدو دوه اونۍ وروسته د کډوالۍ په دفتر کې یې خوندي خونه ځان ته ونیوله. هغوی وګواښل شول چې کېدای شي بند ته واچول شوي؛ میلټ په دې باندې پوهېدله چې همجنسګرایان په ایران کې اعدامېږي او هغه مهال چې وه یې اورېدل چارواکي یې په اړه وايي هغه لزبین ده، وډار شوه وه نه وژل شي. د کډوالۍ په دفتر کې له یوې شپې اقامت وروسته هغوی په یوه الوتکه کې پاریس ته ولېږل شول.
افغان عربان
افغان عربان (چې د عربو- افغانانو په نوم هم پېژندل کېږي) هغه عرب او نور اسلام پاله مسلمان مجاهدین دي چې د افغان-شوروي جګړې پر مهال او له هغو وروسته د شورویانو او د شوروي پلوه افغانانو پر وړاندې په جګړه کې د افغان مجاهدینو سره د مرستې په موخه افغانستان ته راغلي وو. (په بل عبارت، په داسې حال کې چې هغوی ته افغانان ویل کېږي، خو دوی اصلا د افغانستان نه و).
د دغو رضاکاره جنګیالیو شمېر له ۸۰۰۰ څخه تر ۳۵۰۰۰ تنه و. د سعودي عربستان وژل شوی خبریال جمال خاشقجي، چې لومړنی عرب خبریال و او د یوې لویې عربي رسنۍ لپاره یې د افغانستان جهاد تر رسنیز پوښښ لاندې راووړ، د هغوی شمېر یې شاوخوا ۱۰ زره تنه ښودلی. په مسلمانه عربي نړۍ کې هغوی د شوروي اتحاد په ماته کې د ونډې لرلو له امله اتلان یادېدل او خپلو کورونو ته په بېرته ستنېدو سره هغوی د خپلو او نورو دولتونو پر وړاندې په جهاد کې پام وړ رول درلود. په دوی باندې د اېښودل شوي دغه نوم سربېره هېڅ یو له دوی څخه افغان نه و او آن یو شمېر یې عرب هم نه و بلکې ترک او مالایي قومونو ته اړوند کسان هم په کې شامل و. په لویدیځ کې بیا د دغو کسانو د رهبرانو له ډلې څخه اسامه بن لادن تر ټولو مشهور و.
یو حجروي تسلسل
یو حجروي تسلسل یا د یو حجروي تسلسل ټاکنه د بل نسل د تسلسل ټاکنې د ایډیالو یا مطلوبو ټکنالوژيو په مرسته د منفردو حجرو د تسلسل اړوند معلومات څېړي، په دې توګه حجروي توپيرونه په ډېر څرګند ډول وړاندې کوي او د مایکرو چاپېریال په برخه کې د یوې منفردې حجرې د عمل په اړه ښه پوهه په لاس راکوي. د بېلګې په توګه په سرطان کې د هرې منفردې حجرې تسلسل ټاکنه د هغو میوټېشنونو یا بدلونونو په اړه معلومات راکولای شي چې د حجرو یو کوچنی جمعیت یې لېږدوي. د منفردو حجرو په مرسته د څرګندو شویو ار.اېن.اې ګانو تسلسل ټاکنه کولای شي د بېلابېلو حجرو د چلند او ډولونو په اړه پوهه راسره شریکه کړي. په میکروبي سیستمونو کې د ورته نوعو یو جمعیت ښايي له جینیټيکي پلوه کلونل ښکاره شي، خو د ار.اېن.اې یو حجروي تسلسل ټاکنه یا ايپي‌جینيټيکي بدلونونه کولای شي د هرې حجرې بېلابېلوالی وښيي او دغه چاره ښايي له ځینو حجرو سره مرسته وکړي چې د خپل پایښت لپاره په بدلېدونکو چاپېریالونو کې سازګار شي یا تطابق وکړي.
افغان عربان
ریښه
د افغان عربانو یو له ملاتړو څخه د هماغه مهال د پاکستان د استخباراتي سازمان مشر جنرال حمیدګل و چې هغه د افغانستان په جګړه کې د نورو هېوادونو د مسلمانانو استخدام په داسې توګه تشرېح کړی: «موږ جهاد کوو او دا په معاصر دوره کې لومړنۍ نړیواله اسلامي پوځي ډله ده. کمونېستان ځانته نړیواله ډله لري، لویدیځ ناټو لري، ولي مسلمانان نه شي کولای لاس یو وکړي او یوه ګډه جبهه رامنځته کړي».
یو حجروي تسلسل
مخینه
یوه معمولي انساني حجره د ډي.اېن.اې له شاوخوا ۲x۳.۳ میلیارده بېس پایرونو او د ار.اېن.اې له شاوخوا ۶۰۰ میلیونه بېس پایرونو څخه جوړه شوې ده. د «ډي.اېن.اې» یا هم «ار.اېن.اې» د تسلسل ټاکنې لپاره د سنګر د تسلسل ټاکنې او د ایلومینا د تسلسل ټاکنې په څېر دودیزو مېتودونو په مرسته د تسلسل ټاکنې لپاره د میلیونونو حجرو له ترکیب څخه استفاده کېږي. له یوې حجرې څخه د ډي.اېن.اې او ار.اېن.اې د ژورې تسلسل ټاکنې له لارې حجروي فعالیتونه په پراخ ډول څېړلی شو. د بل نسل د تسلسل ټاکنې د معمولو ازمېښتونو په څېر د یو حجروي تسلسل ټاکنې پروتوکلونه معمولاً دغه پړاوونه رانغاړي چې د حجرې جلا کول، د نیوکلیک اسید استخراج او تکمیل، د تسلل ټاکنې لایبرري برابرول او د بیوانفورماټيکو معلوماتو تحلیل دی. د ګڼو حجرو د تسلسل ټاکنې په پرتله یو حجروي تسلسل ټاکنه ننګوونکې یا ستونزمنه ده. د یوې منفردې حجرې لږه اندازه لومړني مواد هم د تخریب، د بېلګې یا سمپل د له منځه تګ او ککړتیا لامل کېږي چې د تسلسل ټاکنې د معلوماتو پر کیفیت پام وړ اغېزې لري. پر دې سربېره د کارول شویو نیوکلیک اسیدونو پیکوګرام کچې ته په کتو سره د یو حجروي تسلسل ټاکنې د بېلګو یا سمپلونو د چمتو کولو په جریان کې د تقویت لوړې کچې ته اړتیا ده.
وروستیو ټکنالوژيکو پرمختګونو یو حجروي تسلسل ټاکنه پر داسې هیله بښونکې وسیله بدله کړې ده چې تمه کېږي هغو ستونزو ته به نږدې شي چې ظاهراً د لاسرسي وړ نه ښکاري. د بېلګې په توګه نامتجانسې نمونې یا سمپلونه، د نادرو حجرو ډولونه، د حجروي کورنیو اړیکې، د بدني نسجونو موسایسېزم، د نه پیوند کېدونکو میکروبونو تحلیل او د ناروغۍ تکامل ټول د یو حجروي تسلسل ټاکنې له لارې روښانېدای شي. یو حجروي مېتود د «نیچر پبلیکېشن ګروپ» له‌خوا د ۲۰۱۳ کال د مېتود په توګه وټاکل شو.
افغان عربان
عبدالله یوسف عزام
له ۱۹۸۰ زکال لږ وروسته، عبدالله عزام د مکتب الخدمت (د خدمتو دفتر) تر نامه لاندې بنسټ تاسیس کړ چې د ډیورنډ له فرضي کرښې هاخوا په پاکستاني لوري کې یې د افغانستان د جګړې لپاره نوو استخدام شوو کسانو ته میلمستونونه چمتو کول او همدارنګه یې د هغوی د روزلو ځایونه برابرول. دغه بنسټ د سعودي عربستان له دولتي مرستو او همدارنګه د ځوان بډایه سعودي وګړي اسامه بن لادن له شتمنۍ څخه، د ونډه اخیستونکو جهادي جنګیالیو لپاره «د الوتکو د ټکټونو د پېرلو، د استوګنې د ځای برابرولو او همدارنګه یې د پاکستان له دولتي ادارو څخه هغوی ته د یو شمېر اسنادو په جوړولو کې کار اخیست». د ۱۹۸۰مې لسیزې پر مهال عزام د مجاهدینو له دوه مشرانو، د پاکستان د خوښې وړ ګلبدین حکمتیار او عبدالرسول سیاف سره نږدې اړیکې لرلې.
یو حجروي تسلسل
د جینوم (ډي.اېن.اې) تسلسل ټاکنه
د ډي.اېن.اې په یو حجروي تسلسل ټاکنه کې د جینوم جلا کول، د ټول جینوم یا پام وړ ساحې تکمیل یا تقویت، د تسلسل ټاکنې د لایبرریو جوړونه او ورپسې د بل نسل د ډي.اېن.اې د تسلسل ټاکنې عملي کول شاملېږي. د تي لرونکو په سیستمونو کې د ډي.اېن.اې تسلسل ټاکنه په پراخه کچه د طبیعي فیزیولوژۍ او ناروغیو د څېړنې لپاره کارول شوې ده. یو حجروي ریزولوشن کولای شي د سرطان په پرمختګ یا درملنیز غبرګون کې د تومور دننه د جینیټيکي موسایسېزم یا جینیټيکي نامتجانس‌والي رول څرګند کړي. د میکروبیوم په برخه کې د منفرد یوه حجروي ارګانېزم جینوم د یو وار تکمیل شوي جینوم په نامه بلل کېږي. د یو حجروي ډي.اېن.اې په تسلسل ټاکنه کې پرمختګونو له هغو پروکاریوټي نوعو څخه د جینومي معلوماتو د راټولولو امکان برابر کړی دی چې پیوند شوې نه دي او په پېچلو میکروبیومونو کې موجودې دي. که څه هم یو وار تکمیل شوی جینوم په لږ کامل‌والي سره مشخصېږي، خو وروستیو محاسباتي پرمختګونو داسې جینومونو ته لاسرسی موندلی چې تر دې کابو بشپړ دي. له مایکرو ارګانېزمونو څخه ترلاسه شوي معلومات ښايي په راتلونکې کې د پیوند لپاره ځینې پروسې رامنځته کړي. د جینوم ځینې هغه وسایل چې ښايي د یو حجروي جینوم په تسلسل ټاکنه کې وکارول شی، SPAdes، IDBA-UD، Cortex او HyDA دي.
افغان عربان
عبدالله یوسف عزام
ویل کېږي چې د دواطلبه جنګیالیو په کمپونو کې عزام «په دغو ګڼ شمېر جهادیانو باندې پیاوړی اغېز درلود». د هغه شعار دا و چې «نه مذاکره، نه کنفرانسونه او نه هم خبرې؛ بلکې یوازې او یوازې جهاد او ټوپک» په کار راځي. هغه د جهاد پر اهمیت ټینګار درلود او څرګندوله به یې چې: «هغه کسان چې باور لري اسلام له جهاد، جګړې او د وینې له قربانۍ پرته غوړېږي [او] بریالی کېږي؛ تېر وتلي دي. دوی د دغه دین له ماهیت څخه هېڅ خبر نه لري» او افغانستان یوازې د دغه ګام پیل دی:        "دغه مسئولیت [یعنې جهاد] په افغانستان کې په بریا سره نه خلاصېږي او دا مسئولیت تر هغه وخته ستاسو پر غاړه دی تر چې په هغو ځایونو کې چې یو وخت په کې اسلام حاکم و بیاځلي اسلام حاکم نه شي. زموږ پر وړاندې فلسطین، بخارا، لبنان، چاد، ارتریا، سومالیا، فلیپین، برما، سویلي یمن، تاشکند او اندلس ... لا پاته دي."د ۱۹۸۸ زکال له اګست لږ وروسته اسامه بن لادن د عزام پر ځای په پېښور کې د افغان عربو مجاهدینو رهبر وټاکل شو. عزام د ۱۹۸۹ زکال په نومبر میاشت کې د یو واټ ته څېرمه ماین په واسطه چې ویل کېږي د ده د مخالف ایمن الظواهري او د مصر د اسلامي جهاد د ډلې د راډیکال مجاهدینو کار و، ترور کړای شو.
په افغانستان کې د طالبانو د لومړۍ دورې واکمنۍ پر مهال
د ۱۹۹۶ او ۱۹۹۸ زکلونو تر منځ القاعده نور په خپل پناه ځای افغانستان کې د راحتۍ احساس کاوه او وه یې شو کولای له دغه ځایه د امریکایانو پر وړاندې د جګړې او همدارنګه د هغوی او د هغوی د متحدینو د وژلو فتوا صادره کړي. «افغان عربانو یو بشپړه حلقه جوړه کړې وه. په ۱۹۸۰مه لسیزه کې چې یوازې د افغانستان په جهاد او سړه جګړه کې ښکېل و تر ۱۹۹۰مې لسیزې پورې یې د افغانستان په مرکزي برخو، ګاونډیو هېوادونو او لویدیځ کې ځانته مراکز پیدا کړل». په دې پسې القاعدې په ۱۹۹۸ زکال کې په افریقا کې د متحده ایالاتو په سفارتونو بمي بریدونه وکړل او همدارنګه یې د ۲۰۰۱ زکال د سپټمبر د ۱۱ مې بریدونه ترسره کړل.
د ۲۰۰۱ زکال د سپټمبر میاشتې د ۱۱مې نېټې له بریدونو وروسته امریکا په افغانستان برید وکړ، طالبان یې له واکه راوپرځول او د افغان عربانو د ودې دوران ته یې پای ټکی کېښود. د ۲۰۰۱ زکال په وروستیو کې په افغانستان کې د متحده ایالاتو د ځواکونو د عملیاتو پر مهال د دغو عرب جنګیالیو ګڼ شمېر منسجم واحدونه د لرې واټن څخه د کنټرول کېدونکو توغندیو پر مټ له منځه یووړل شول. یو شمېر نور یې هم د یو شمېر قومي مشرانو له خوا له امریکایانو څخه د پیسو ترلاسه کولو په موخه ونیول شول.
نړیوال صلاحیت (واکمني)
نړیوال صلاحیت یو حقوقي اصل دی چې دولتونو یا نړیوالو سازمانونو ته اجازه ورکوي چې پرته له دې چې په پام کې ونیسي جرم چېرته رامنځته شوی، او د تورن د ملت، د استوګنې هېواد یا له څارونکي نهاد سره د هرډول اړیکې په پام کې نه نیولو سره د یوه تورن په هکله د جنایي صلاحیت ادعا وکړي. هغه جرمونه چې د نړیوال صلاحیت لاندې څارل کېږي، د ټولو په وړاندې جرمونه ګڼل کېږي چې د قضاوت تخصیص زغمل یې ډېر جدي دي.
له همدې کبله د نړیوال صلاحیت مفهوم له دې نظر سره چې ځینې نړیوال نورمونه erga omnes دي یا هم په ټوله کې د نړیوالې ټولنې منندوي دي او همدارنګه د Jus cogens له مفهوم – چې د ټولو دولتونو لپاره د نړیوالو حقوقو ځینې ژمنې د پلي کېدو وړ دي، سره نږدې اړیکې لري.
د نړیوال صلاحیت یو له ملاتړ کوونکو، نړیوالې بخښنې په وینا، ځانګړي جرمونه د ټولې نړیوالې ټولنې لپاره جدي ګواښ دی چې دولتونه منطقي او اخلاقي دنده لري چې یو مسؤول کس محکمه کړي؛ له همدې کبله، هیڅ ځای باید د هغو کسانو لپاره خوندي نه وي چې د نسل وژنې، د بشریت په وړاندې جرمونه، غیرقانوني اعدامونه، جنګي جنایتونه، شکنجې یا جبري ورکېدنې جرمونه یې ترسره کړي وي.
د هنري کیسینجر په شان مخالفین چې په خپله د اسپانیا محکمې لخوا د متحده ایالتونو لخوا ترسره شوي کونډور عملیاتو په هکله د شهادت ورکولو لپاره راوغوښتل شو، استدلال کوي چې نړیوال صلاحیت د هر ایالت د واکمنۍ څخه سرغړونه ده: لکه څنګه چې د ملګرو ملتونو په منشور کې تایید شوې ده، ټول هېوادونه د واکمنۍ له مخې سره برابر دي. «[او] په دې هکله پراخ تړون چې د بشر حقونو څخه سرغړونه او د بشریت په وړاندې جنایتونه باید د قانوني څار لاندې ونیول شي، د نړیوالو محکمو د مناسب رول فعالې ارزونې ته خنډ شوي دي. نړیوال صلاحیت د نړیوال استبداد ګواښ– د قضاوت ظلم له ځانه سره لري. د یوې لوجسټیکي موضوع په توګه، له هغه ځایه چې هر یو هېواد کولی شي د نړیوال صلاحیت داسې محکمې جوړې کړي، دا پروسه کولی شي په چټکۍ سره پر سیاسي محور ولاړو نمایشي محکمو باندې بدله شي ترڅو د یوه دولت مخالفانو یا دښمنانو پر وړاندې د نیمه قضایي محکمو په توګه تورونه ولګوي.
تاریخ
د جوسټینیان انسټیټونه، د ګایوس تفسیرونو په تکرار سره، وایي چې «ټول ملتونه تر یوې کچې د خپلو ځانګړو قوانینو لخوا اداره کېږي، او تر یوه حده د هغو قوانینو لخوا چې د ټولو لپاره ګډ دي، [هغوی چې] د ټول بشریت لپاره طبیعي لامل په ګوته کوي.» په اوه لسمه پېړۍ کې، هالنډي حقوق پوه ګروټیوس، د نړیوالو حقونو کلاسیک درک په پراخولو سره چې له عقل سره د لاسرسۍ وړ ده، په مډرنه نړیوالو حقوقو کې یې د نړیوال صلاحیت پایې کېښودلې او په De Jure Praedae (د نیولو قانون) او وروسته یې په  Dē jūre bellī ac pācis‌ (د جګړې او سولې قانون) هغه روڼ اند نظر چې د ښه او بد په هکله نړیوال اصول شتون لري، کې هغه خپاره کړل.
له دې مقدمو، چې د ښه او بد په ټرانس ځمکني، ټرانس کلتوري معیارونو روڼ انده باور ښکارندويي کوي، څخه نړیوال صلاحیت رامنځته کېږي.
کېدای شي د نړیوال صلاحیت لپاره ترټولو د پام وړ او اغېزناکې بېلګې د شلمې پېړۍ په منځ کې د نورنبرګ محکمې وي. رابرټ اچ جکسون، د متحده ایالتونو څارنوال او پخوانی لوی څارنوال، په معروف ډول اظهار وکړ چې یوه نړیواله پوځي محکمه چې نړیوال ښه او بد اصول اجرا کوي، کولی شي پرته له ځانګړي جغرافیوي موقعیت څخه ځینې کړنې، «د نړیوالې سولې په وړاندې د نازیانو جنایتونه» - ان که څه هم دا عملونه د فاشیسټ آلمان په هغه وخت کې کاملاً قانوني هم وي، محاکمه کړي. په اصل کې، یو له تورونو څخه دا وو چې د نازي قانون په خپله په یوه جرم بدل شوی وو، قانون تحریف شو او د ظلم په یوې تلې بدل شو. د نورنبرګ محکمو نړیوال سټانډارډونه په پام کې ونیول چې د یو هېواد قوانینو او د چارواکو عملونو باندې قضاوت وکړی شي؛ د ملي مرزونو پرته د قانون نړیوال حاکمیت.
له بلې خوا، ان په هغه وخت کې، د نورنبرګ محکمه باندې د بریالي عدالت په توګه نیوکه وشوه، غچ د قانوني ورته والي سره کاغذي شوی وو. هارلان فیسک استون، د متحده ایالتونو سترې محکمې رئیس، وویل چې د هغه همکار قاضي جکسون چې د نورنبرګ لوی څارنوال په توګه کار کوي، «د خپل لوړې درجې لینچي ګوند په نورنبرګ کې ترسره کوي. ما لپاره مهمه نده چې هغه له نازیانو سره څه کوي، خو د دې منظرې له لیدو څخه کرکه لرم چې هغه یوه محکمه اداره کوي او د عادي قوانینو له مخې مخته ځي. دا له حد څخه ډېر سپېڅلی تقلب دی چې نشي کولی زما له پخوانیو نظرونو سره مخامخ شي.»
کنټ روټ، د بشر حقونو د څار اجرایي مدیر، استدلال کوي چې نړیوال صلاحیت اسرائیل ته اجازه ورکړه ترڅو آډولف آیشمن په ۱۹۶۱م کال کې په بیت المقدس کې محکمه کړي. روټ همدارنګه استدلال کوي چې د جنیوا ۱۹۴۹ کنوانسیون او د شکنجې ضد د ملګرو ملتونو د سازمان ۱۹۸۴ کنوانسیون په څېر د تړون ځینې بندونه، چې لاسلیک کوونکي هېوادونه د ښاروالۍ قوانینو تصویب ته اړ باسي چې د نړیوال صلاحیت مفهوم پر بنسټ دي، په نړیواله کچه د دې مفهوم د پراخ منل کېدو ښکارندویي کوي.
د نړیوال صلاحیت د کارونې نظریه
د دې نظریې په اړه د ادبیاتو پراخې ودې په منځ کې، د نړیوال صلاحیت کارونې او تاریخچې په هکله دوه کړن‌لارې شتون لري: «نړیواله اجرا» او «د خوندي پټنځای پرته». «نړیواله اجرا» د نړیوال صلاحیت په کارونې سره په هره سیمه کې د نړیوالو جنایتونو د مخنیوي او مجازات لپاره د فعال چلند په توګه اشاره کوي، په داسې حال کې چې «د خوندي پټنځای پرته» لا غیرفعاله انداز ځان ته نیسي او له دې اصل څخه په ګټې اخیستنې سره دا ډاډ ترلاسه کېږي چې هیڅ ځانګړی هېواد په نړیوالو جنایتونو باندې تورنو کسانو لپاره خوندي پټنځای ندی.
د سوریې او متحده ایالاتو ترمنځ اړیکې
د سوریې او متحده ایالاتو ترمنځ ډیپلوماتیکې اړیکې اوس مهال شتون نلري، ځکه د دوی تر منځ اړیکې په ۲۰۱۲ ز کال کې د سوریې د کورنۍ جګړې له پیل وروسته وځنډول شوې چې د دواړو هېوادونو تر منځ د ځینې مسايل لکه د عربو او اسرائيلو ترمنځ شخړه، د ګولان الحاق او د عراق جګړه لومړیتوب درلوده. دغه راز د ۲۰۱۲ز کال د متحده ایالاتو د نړیوال رهبرۍ  راپور له مخې په یوه نظرپوښتنه کې د سوریې د کورنۍ جګړې پر مهال ترسره شوې، ۲۹ سلنه سوریایان د متحده ایالاتو مشرتابه نه ملاتړ کړی په داسې حال کې چې ۴۰ سلنه یې ناراضه او ۳۱ سلنه یې ناڅرګند نظر درلود.
له ۱۹۹۰ز کال نه تر ۲۰۰۰ زکال پورې
د ۱۹۹۰-۱۹۹۱ز کلونو ترمنځ د فارس خلیج جګړې په لړ کې سوریې له متحده ایالاتو سره د څو مليتي ایتلاف د غړي په توګه همکاري وکړه. همدارنګه  امريكا او سوریې له نږدې نه د طائف تړون او لبنان کې د کورنۍ جګړې د پای ته رسولو په اړه خبرې اترې وکړې. په ۱۹۹۱ز کال کې د سوریې ولسمشر حافظ اسد یوه تاریخي پریکړه وکړه او په دې ډول یې د هغه وخت د امریکا ولسمشر بوش بلنه ومنله تر څو د منځني ختیځ د سولې کنفرانس او له اسراییل سره په راتلونکو دوه اړخیزو خبرو اترو کې ګډون وکړي. دغه راز سوریې په لبنان کې د لوېدیځو یرغمل شوو بندیانو د خوشې کولو او د سوریې په یهودانو باندې د سفر محدودیتونو په لرې کولو سره له متحده ایالاتو سره اړیکې ښې کړې.
د کلنټن د ادارې په اوږدو کې د منځني ختیځ د سولې په خبرو کې د الاسد د ګډون لپاره ډېرې هڅې وشوې. په دې کې په ۱۹۹۴ ز کال کې سوریې ته د ولسمشر بل کلنټن د سفر په ګډون د ولسمشرۍ څو نورې غونډې هم شاملې وي، چې وروستۍ غونډه هغه وخت ترسره شوه، کله چې د هغه وخت ولسمشر بل کلنټن د ۲۰۰۰ ز کال مارچ میاشت کې په جنیوا کې له ولسمشر حافظ الاسد سره وکتل.
له ۲۰۰۱ ز کال نه تر ۲۰۰۸ زکال پورې
په ۲۰۰۱ ز کال کې پر امریکا د سپټمبر د ۱۱مې له بریدونو وروسته د سوریې حکومت له امریکا سره د ترهګرۍ ضد جګړه کې محدوده همکاري پیل کړه. په ورته یوه قضیه کې، د سوریې استخباراتو متحده ایالاتو ته د USS د بمبارۍ په اړه د القاعدې له دسیسې خبرداری ورکړ چې موخه یې په بحرین کې د متحده ایالاتو د سمندري ځواکونو د پنځمې بیړۍ مرکزي دفتر ته له چاودیدونکو توکو نه ډکې الوتکې ته الوتنه ورکوله.
د عراق د جګړې له امله د سوریې او امریکا ترمنځ اړیکې خرابې شوې. دغه راز د دواړو هېوادونو تر منځ جدي اختلافات هغه مهال رامنځته شول، چې د سوریې حکومت د هغو بهرنیو جنګیالیو په مخنیوي کې پاتې راغی چې د سوریې له پولې نه په استفادې عراق ته ننوتل او د صدام حسین د پخواني حکومتي عناصرو له ایستلو نه انکار وکړه چې د عراقي یاغیانو ملاتړ یې کاوه. همدارنګه د سوریې چارواکو خپل هېواد ته د عراقي کډوالو د زیاتېدونکي راتګ له امله اندیښنه درلوده. دغه راز د ۲۰۰۳ز کال مې میاشت کې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر کولن پاول دمشق ته لاړ او غوښتنه یې وکړه چې سوریه دې د حماس، اسلامي جهاد او د فلسطین د ازادۍ لپاره د ولسي جبهې دفترونه وتړي.
د متحده ایالاتو د اندیښنې وړ مسلو کې د لبنان په چارو کې د سوریې روانې لاسوهنې، د ډله ایزو وژلو وسلو تعقیب او په دمشق کې د فلسطین د جلاوطني ډلو د مشرتابه ساتنه شامل وو. همدارنګه د دوی تر منځ اړیکې د لبنان د پخواني لومړي وزیر رفیق حریري له وژل کېدو وروسته خرابې شوې. د ۲۰۰۵ کال په فبرورۍ کې د حریري تر وژنې وروسته امریکا له واشنګټن نه خپل سفیر راوغوښت.
ارچنا پورن سېنګ
ارچنا پورن سېنګ په انګريزي ژبهArchana Puran Singh یوه هندي فلمي اداکاره ده چې په 26 سپتمبر 1962 کال په دهرادون کې زېږېدلې ده..
د سوریې او متحده ایالاتو ترمنځ اړیکې
له ۲۰۰۱ ز کال نه تر ۲۰۰۸ زکال پورې
په ۲۰۰۸ ز کال کې  سي آی اې او د متحده ایالاتو د ګډو ځانګړو عملیاتو قوماندې (JSOC) په عراق کې د القاعدې په نښه کولو لپاره د ابو کمال په سکریا ښار کې یو نظامي برید ترسره کړ. وروسته راپورونه په ډاګه کړه چې په ۲۰۰۴ کال کې د «القاعده شبکې له منځه وړل» په نوم د یوه محرم اجرایوي فرمان له مخې په سوریه، پاکستان او نورو ځایونو کې لسګونه ورته عملیات شوي او دا ډول ماموریتونه یې په حساسو هېوادونو لکه سوریه او پاکستان کې د اړتیا وړ وبلل.
ارچنا پورن سېنګ
اړونده لینکونه
وېشنيزه:1962 زېږېدنې وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې
د سوریې او متحده ایالاتو ترمنځ اړیکې
د ترهګرۍ تورونه
سوریه یو سیکولر ډیکټاتور هېواد ګڼل شوی چې د بشري حقونو په برخه کې ډېر ضعیف ریکارډ لري. په ۱۹۷۹ز کال کې د ترهګرۍ د ملاتړ کونکوو هېوادونو د نوملړ له پيل راهيسې سوريه د امريکا له خوا یاد نوملړ کې ده او د ترهګرو لپاره خوندي ځای ګڼل شوی، خو سوریه بیا د امریکا له خوا د ترهګرۍ د ملاتړ کوونکي دولت په توګه دا ادعا ردوي. په هر حال په ۱۹۸۶ز کال کې له CNN سره په مرکه کې د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو پخواني وزیر الکساندر هیګ، کله چې وپوښتل شو چې کوم هیواد په نړۍ کې د تروریزم ترټولو بد ملاتړ کونکی هېواد ګڼل کیږي، هغه په ځواب کې وویل «بې له شکه سوریه». همدارنګه په ۱۹۸۶ کال کې د اسرائیلي الوتکې د غورځولو په هڅه کې د سوریې مستقیم لاس درلودلو له امله امریکا خپل سفیر راوغوښت او د سوریې پر ضد یې نور اداري بندیزونه هم ولګول. دغه راز د تروریزم په وړاندې د سوریې د مثبتو اقداماتو په ځواب کې، لکه د هغه کال په پیل کې د یو امریکایي یرغمل خوشې کولو کې د سوریې مرسته او له سوریې نه د ابو نضال سازمان اېستل د دې لامل شو چې د متحده ایالاتو سفیر په ۱۹۸۷ز کال کې دمشق ته راستون شو.
سوریې په عامه توګه نړیوال ترهګریز بریدونه غندلي دي او له ۱۹۸۶ز کال راهیسې تروریستي فعالیتونو سره مستقیم تړاو نلري همدارنګه د حریري په وژنه کې هم له هر ډول ښکیلتیا نه انکار کړی. دغه راز سوریه په فعاله توګه په سوریه کې مېشته هر ډول ترهګریز بریدونه او د غربیانو په نښه کول یي منع کړی، خو پرځای یې سوریه د هغو ډلو «غیر فعاله ملاتړ» کوي چې دوی یې د  مقاومت مشروع خوځښتونه ګڼي. متحده ایالات دا د ترهګرو ډلو لپاره د خوندي پټنځایونو په توګه تشریح کوي، ځکه چې د سوریې حکومت ځینو ډلو ته لکه حماس، د فلسطین اسلامي جهاد او د فلسطین د ازادۍ لپاره نامتو جبهې - عمومي قوماندې ته اجازه ورکوي چې د سوریې په پولو کې فعالیت وکړي. دغه راز متحده ايالات باور لري چې سوریه له دې ډلو نه تاکتیکي او سیاسي ملاتړ کوي او په ۲۰۱۰ ز کال کې یې سوریه تورنه کړه چې دوی د حزب الله ځواکونو ته SCUD توغندي ورکوي.
د ۲۰۱۳ز کال د سپټمبر په ۴مه د سوریې پارلمان د امریکا د استازو خونه ته یو لیک واستاوه، چې دغه لیک د سوریې پر وړاندې د امریکا د بمباریو د عملیاتو پر ضد استدلال کړی دی او د اسلامي افراطیت پر وړاندې د دواړو دولتونو د ګډې مبارزې غوښتنه کوي همدارنګه په یاغیانو باندې د وروستیو کیمیاوي وسلو د بریدونو پړه اچوي.
د سفر محدودیتونه لرې کول
د ۲۰۱۰ز کال فبروري کې سوریې ته د متحده ایالاتو اتباعو ته د سفر کولو لپاره د متحده ایالاتو محدودیتونه لیرې کړای شو، چې دا محدودیتونه په ۲۰۰۶ز کال کې د امریکا پر سفارت د بمي برید له هڅې وروسته نافذ شوي و. په سوریه کې د امریکا سفارت خبر ورکړ چې «په سوریه کې د اوسني وضعیت له دقیقې ارزونې وروسته موږ دې نتیجې ته رسېدلي یو چې شرایط د سفر د محدودیتونو د غځولو وړ نه دی»، چې د امریکا دا کار د ډېرو له خوا د دوه اړخیزو اړیکو د ښه کولو لپاره یو له لومړنیو ګامونو نه وګڼل شو.
بیا ښکیلتیا
په دمشق کې د امریکا د سفارت او د بهرنیو چارو وزارت ترمنځ په ۲۰۱۱ ز کال کې د ویکي لیکس له خوا خپاره شوي ډیپلوماټیک اسناد ښيي چې امریکا لږ تر لږه د ۲۰۱۰ کال تر سپټمبر پورې د سیاسي مخالفو ډلو او اړوندو پروژو مالي ملاتړ کاو، هغه بودیجه چې د ولسمشر جورج ډبلیو بوش په وخت کې دې کارونو په ملاتړ ځانګړې شوی وه یوازې د برادا ټلویزیوني چینل لپاره ۶ میلیون ډالر وو ترڅو په سوریه کې د حکومت ضد پروګرامونه خپاره کړي. دغه راز برادا ټلویزیون د عدالت او پراختیا غورځنګ ته نږدې په لندن کې د سوریې د جلاوطنو شبکه ده.
ساراتوف
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
ساراتوف Саратов یو ښار دی چې د روسیې په د وولګا فدرالي ولسوالۍ په ساراتوف اوبلاست کې موقعیت لري. دا د 839,755 نفوس لري، چې په سراتوف اوبلاست کې موقعیت لري.
سرچينې
وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روس وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان
ارچنا کاوي
ارچنا کاوي په انګريزي ژبه Archana Kavi فلمي لوبغاړې ده.
سرچينې
وېشنيزه:1990 زېږېدنې وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:1988 زېږېدنې
د ارجنټاین او متحده ایالاتو اړیکې
کله چې متحده ایالاتو د ۱۸۲۳ز کال د جنورۍ په ۲۷مه د پخواني ارجنټاین د ریو دي لا پلاتا متحد ولایتونه په رسمیت وپېژندل؛ نو له همغه وخته د دغو هېوادونو اړیکې ټينګې شوې دي.
د دغو دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال په کلکه خړې شوې. کله چې ارجنټاین له نازي المان سره د جګړې له اعلان نه انکار وکړ؛ نو یوازینی هېواد لاتینه امریکا وه، چې د امریکا مرسته یې ترلاسه نه کړه. د پیرون د واکمنۍ پر مهال یې اړیکې ترینګلې وې. کله چې په ۱۹۸۲ز کال کې امریکا د ارجنټاین پر وړاندې د برتانیا ملاتړ وکړ، نو اړیکې یې نورې هم خرابې شوې. له ۱۹۹۸ز کال نه را په دې خوا ارجنټاین د نا ناټو اصلي متحد دی، چې ځینې یې د فارس خلیج په جګړه کې له امریکا سره د مرستې احسانمند دي. په تېرو څو کلونو کې په تېره بیا د کرسټینا فرنانډیز دي کرچنر د واکمنۍ پر مهال د دغو هېوادونو ترمنځ ځینې وخت اړیکې خرابې شوې دي، خو کله چې د ۲۰۱۵ز کال په وروستیو کې موریسیو ماکري ولسمشر شو؛ نو اړیکې یې ښې شوې.
تاریخ
کله چې ارجنټاین له اسپانیې نه خپلواکي واخیسته؛ نو تر هغه وروسته، متحده ایالاتو د ۱۸۲۳ز کال د جنوري په ۲۷مه په رسمي ډول د ریو دي لا پلاتا متحد ولایتونه په رسمیت وپېژندل. دواړه هېوادونه له تېرې یوې نیمې پېړۍ راهیسې د لویې همکارۍ د دورې او نظریاتي او مالي فشار د دورې ترمنځ دوه اړخیزې اړیکې لري، چې په کې هېڅکله هم د جګړې ګواښ نه و.
کله چې د امریکا دولت په فالکلند ټاپو کې د بریتانیا د مستعمرو له جوړولو یا د انګلیس او فرانسې له خوا د ریو دي لا پلاټا د محاصرې پر مهال انکار وکړ؛ نو له دې سره د ارجنټاین مشران ناهيلي شول. د ۱۸۵۳ز کال اساسي قانون تر ډېره د امریکا د قانون پر اساس و. د دواړو هېوادونو ترمنځ په ۱۸۵۳ز کال یو سوداګریز تړون پای ته ورسېد.
۱۸۷۰ــ ۱۹۳۰
د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې ارجنټاین له متحده ایالاتو سره لږې اړیکې لرلې او د بریتانیا له اقتصاد سره یې نږدې اړیکې درلودې. هغه وخت چې متحده ایالاتو په دې پیل وکړ چې د پان امریکايي اتحادیې ته وده ورکړي؛ نو ځينې ارجنټاینان شکمن وو چې امریکا خپل اقتصادي مدار ته له دې چارې نه د دوی د راجلبولو د وسیلې په توګه ګټه اخلي، خو ډېرو سوداګرو یې دا کار خوښ کړ او له متحده ایالاتو وروسته دوه اړخیزې سوداګرۍ په چټکۍ وده وکړه او خپلې دندې یې ترسره کړې. په ۱۸۹۳ز کال کې یې د ارجنټایني وړیو ساتنه وکړه.
۱۹۴۰ز کال
د ارجنټاین تګلاره د دویمې نړیوالي جګړې په لړ کې له دوو ټاکلو پړاوونو سره په نښه شوه. کله چې رابرټو ایم اورټیز د ارجنټاین ولسمشر و، نوموړي د جګړې په لومړیو کلونو کې په انګلستان کې د خوړو او وړیو د پلورلو هڅه وکړه. هغه آن د متحده ایالاتو ولسمشر فرانکلین روزولټ ته وړاندیز وکړ، چې دواړه هېوادونه دې په ۱۹۴۰ز کال کې د نامخالفو هېوادونو په توګه له متحدینو سره یوځای شي. په هر حال د هغه وړاندیز ونه منل شو؛ ځکه روزولټ په دې هڅه کې و، چې بیا وټاکل شي.
کله چې جاپان پر پرل هاربر برید وکړ، له هغه وروسته د امریکا بهرنۍ تګلارې د دې لپاره کار وکړ چې د المان پر وړاندې ټوله لاتینه امریکا سره متحده کړي، خو دا چې اورتیز ناروغ  شو او استعفا یې وړاندې کړه؛ نو د ارجنټاین بې پری دریځ له ستونزو سره مخ شو. متحده ایالاتو په جګړه کې پر ارجنټاین فشار راوړ، چې دا چاره د بریتانیا د غوښتنې خلاف وه، بریتانیا متحدینو ته د حیاتي زېرمو د ساتنې؛ لکه د غوښې او غنمو په برخه کې د ارجنټاین د بې پرې توب د هڅو ملاتړ وکړ، دغه متحدین د المان د اوبتلو له یرغلونو نه په امان کې وو. په بریتانیا کې چې څومره غوښه او غنم مصرف شوي دي، زیاتره یې له ارجنټاین نه ور واردېدل.
په ۱۹۴۳ز کال کې د پوځ پر لاس د قدرت نیول، د متحده ایالاتو تګلارې ته معکوسه پایله ورکړه، چې ورسره اړیکې لا خرابې شوې. د متحده ایالاتو پیاوړي فارم ټول هڅول چې د ارجنټاین اقتصادي او ډیپلوماتیکې انزوا ته وده ورکړي او هڅه وکړي چې له ملګرو ملتونو نه یې لرې وساتي. ارجنټاین د لاتینې امریکا وروستی هېواد و، چې د ۱۹۴۵ز کال په مارچ کې یې المان سره د جنګ اعلان وکړ، دغې تګلارې معکوسه بڼه خپله کړه. له جګړې وړاندې ارجنټاین د المان پلوه، په نسبي ډول د سازمان شوي عناصرو کوربه توب کاوه، چې د المان د سفیرانو له خوا کنټرولېده. د برازیل په خلاف، شیلي او مکسیکو په ښکاره ډول عمل کاوه. تاریخپوهان دا مني چې د ارجنټاین او المان ترمنځ په اړیکو کې ډېره مبالغه شوې ده.
سوداګري او پانګونه
د متحده ایالاتو او ارجنټاین په همکاریو کې د فضا په برخو کې د ساینس او ټکنالوژۍ، د اټومي انرژۍ سوله‌ییز کارول او د چاپېریال نوښتونه شامل دي. د ۲۰۰۷ز کال په جون کې، متحده ایالاتو او ارجنټاین د ناپوځي هوایي چلند یو دوه اړخیز هوکړه لیک امضا کړ، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د ګرځندویۍ او سوداګریزو سفرونو لپاره د ښه پتانسیل درلودنکي دي؛ نو دا د دواړو هېوادونو ترمنځ د پرواز په فریکونسۍ کې د پام وړ خوندیتوب او امنیت ډېروي. یوه فعاله رسنۍ، چې د متحده ایالاتو له کلتور او ټولنې سره ډېره لېوالتیا لري؛ نو ارجنټاین یې د متحده ایالاتو د سفارت د اطلاعاتو او کلتور د تبادلې په برخه کې پر یوه منونکي چاپېریال بدل کړی دی. فولبرایټ د تحصیلي بورسیوو یوه برنامه ده، چې له ۱۹۹۴ز کال نه را په دې خوا هر کال په امریکا او ارجنټاین کې تحصیلي درامد درې چنده کوي او د متحده ایالاتو سفارت په فعالانه ډول د ښوونیزو مبادلاتو د ډېروالي لپاره هڅه کوي.
په ۲۰۱۱ ز کال کې په ارجنټاین کې د متحده ایالاتو د پانګونې سهام تر ۱۳٫۳ میلیارده ډالرو رسېدلی و، چې په هغه وخت کې په ارجنټاین کې د مستقیمې ټولې بهرنۍ پانګونې نه ۱۴ سلنه او تر اسپانیې وروسته په دویم مقام کې و. په ارجنټاین کې د متحده ایالاتو پانګونه د انرژۍ، تولید، معلوماتي ټکنالوژۍ او پر مالي چارو متمرکزه وه. په متحده ایالاتو کې چې کوم شرکتونه دي، هغه په ارجنټاین کې کابو له ۱۰۰ نه  ۳/۱ یې باوري شرکتونه دي، چې هر کال د ارجنټاین د نامتو ورځپاڼې کلارین له خوا خپرېږي.
متحده ایالات د ارجنټاین څلورم لوی صادراتي بازار (په ټوله کې د انرژۍ اولیه مواد، پولاد او شراب) او د وارداتو درېیمه لویه سرچینه(په ټوله کې صنعتي سرچېنې؛ لکه کیمیاوي مواد او ماشین الات) ده. ارجنټاین پخپله د متحده ایالاتو لپاره کابو کوچنی تجاري شریک دی، له متحده ایالاتو نه یې واردات ۹.۹ میلیارده ډالر دي، چې د متحده ایالاتو د ټولو صادراتو ۰، ۷ سلنه جوړوي او متحده ایالاتو ته یې صادرات ۳.۵ میلیارده ډالر دي، چې د امریکا د وارداتو یوازې ۰.۲ سلنه جوړوي. له دې سره ارجنټاین هغه هېواد دی، چې متحده ایالاتو ورسره سوداګريز مازاد ساتلی دی او له ارجنټاین سره یې د ۵.۴ میلیاردو ډالرو سوداګریز مازاد د دې لامل شو، چې د نړۍ په کچه د متحده ایالاتو د لسم هېواد ځای خپل کړي. متحده ایالاتو په ۲۰۱۱ز  کال کې له ارجنټاین سره د خدماتي سوداګریو پر لړ کې ۴،۱ میلیارده ډالر، چې ډېر مازاد دی، ترلاسه کړي دي. په ۲۰۱۳ز کال کې ۶۹۰۰۰۰ ارجنټایني وګړو له امریکا لیدنه وکړه، دا یو ریکارډ شو او دا د متحده ایالاتو لپاره ۱۵م هېواد شو، چې د ګرځندویۍ لویه سرچینه لري.
اجيفسک
ایجيفسک ( په روسي ژبه: Иже́вск; Izhevsk: Иж, Iž) د روسیې د ادمورتيا جمهوریت پلازمېنه ده. دا 629,455 تنه نفوس لري
اوليانوسک
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
اوليانوسک د روسیې په اولیانوسک اوبلاست کې یو ښار دی.
انځورونه
وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روس وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان
مایتوکاندريايي حوا
په انساني جینیټیک کې مایتوکاندریايي حوا [یا بي بي حوا] د ټولو ژوندیو انسانانو تر ټولو نږدې ګډه نیا ده. په بله وینا، دا هغه تر ټولو نږدې ښځه بلل کېږي چې د ټولو ژوندیو انسانانو نسل د خپلو میندو او بیا د همغو میندو د میندو له لارې په یوه نه غوڅېدونکې کرښه کې ور رسېږي، تر دې چې ټولې کرښې پر یوه ښځه راټولېږي.
د «مایتوکاندریايي حوا» مذکر انالوګ «وای-کروموزومي آدم» دی چې د (Y-MRCA) په بڼه هم پېژندل کېږي، هغه کس دی چې ټول ژوندي انسانان د پلار له پلوه له ده څخه سرچینه اخلي. دا چې د تر ټولو نږدې ګډو نیاوو او نیکونو دواړو هویت په شجره‌‌يي تاریخچه (یعنې د شجرې یا نسب په له منځه تللو) پورې تړلی دی، له دې کبله ضرور نه ده چې دوی دې په یوه وخت کې ژوندی کړی وي. له ۲۰۱۳ کال راهیسې د «تر ټولو نږدې ګډ نیکه، یعنې آدم» د سن یا عمر لپاره اټکلونه په بنسټیز ډول ګونګ یا مبهم دي چې له ۱۸۰۰۰۰ څخه تر ۵۸۰۰۰۰ کاله مخکې پورې بېلابېل وختونه ورته اټکل شوي دي.
لومړنۍ څېړنې
لومړنۍ څېړنې د ۱۹۷۰یمې لسیزې په وروستیو او د ۱۹۸۰یمې لسیزې په لومړیو کې د مالیکولي ساعت په مېتود ترسره شوې. «الن وېلسون»، «مارک سټونکېنګ»، «ربېکا کان» او «وېسلي براون» ومونده چې په مایتوکاندریايي ډي.اېن.اې کې میوټېشن یا بدلون د تمې خلاف چټک دی، یعنې په یو میلیون کلونو کې یې په هر بېس کې بدلون ۰.۰۲ و او دا کچه د هستوي ډي.اېن.اې تر چټکوالي ۵ تر ۱۰ برابره ډېره چټکه ده. په همدې اړوند نورو څېړنو د ګوریلاوو، شمپانزیانو او انسانانو تر منځ د تکاملي اړیکو تحلیل ته زمینه برابره کړه. براون د ۲۱ انسانانو د ډېټا په مرسته په ۱۹۸۰ کال کې د تر ټولو نږدې ګډ مایتوکاندریايي نیکه سن ۱۸۰۰۰۰ کاله مخکې اټکل کړ. په ۱۹۸۲ کال کې یو خپور شوی احصایوي تحلیل د نږدې افریقايي سرچینې یا منشاء لپاره د شواهدو په توګه په پام کې ونیول شو (دا هغه فرضیه وه چې هغه مهال یې د نوعو له اسیایي منشاء سره رقابت کاوه).
د ۱۹۸۷ کال خپرېدنې
تر ۱۹۸۵ کال پورې د بېلابېلو جمعیتونو د اړوندو ښځو د ۱۴۵ مایتوکاندریايي ډي.اېن.اې ډېټا او د «هېلا» او « GM 3043» په نامه دوې حجروي کرښې د لاسرسي وړ وې چې دغه حجروي کرښې له یوه افریقا‌يي-توکمه امریکايي او یوه کنګ څخه مشتقې وې. د دغې څېړنې خاکه څه باندې ۴۰ ځله وکتل شوه او خطي نسخه یې د ۱۹۸۵ کال په وروستیو یا د ۱۹۸۶ کال په لومړیو کې «نیچر انتشاراتو» ته ولېږل شوه چې د ۱۹۸۷ کال د جنورۍ میاشتې په لومړۍ نېټه چاپ شوه. پایله اخیستنه یې دا وه چې ټولې اوسنۍ مایتوکاندریايي ډي.اېن.اې ګانې د افریقا له یوه منفرد جمعیت څخه سرچینه اخلي چې هغه مهال یې تاریخ ۱۴۰۰۰۰ تر ۲۰۰۰۰۰ کاله مخکې مهال ته رسېده.
د ډي.اېن.اې له بېلګې یا سمپل پرته
د ډي.اېن.اې له بېلګې یا سمپل پرته د هر هغه شخص د بشپړ جینیټيکي جوړښت (جینوم) بیا جوړونه ناشونې ده چې ډېر وخت مخکې مړ شوی وي. له دې سره سره، د ډي.اېن.اې د تحلیل په مرسته پوهان د اجدادي جینوم برخې اټکلوي. مایتوکاندریايي ډي.اېن.اې او د وای کروموزوم ډي.اېن.اې معمولاً په همدې مېتود د نسب د پیدا کولو لپاره کارول کېږي. مایتوکاندریايي ډي.اېن.اې په غیر مخلوط ډول له مور څخه دواړه ډوله اولادونو ته د مورنۍ یا پلارنۍ کرښې په اوږدو کې انتقالېږي. د مورولۍ توکم زموږ میندو ته او زموږ له میندو څخه د هغوی میندو ته ور ګرځي او تر هغه دوام کوي چې د ښځو ټوله کورنۍ سره نږدې شي.
کازان
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" کازان د روسیې د تاتارستان جمهوریت پلازمینه او تر ټولو لوی ښار دی، چې شاوخوا یو نیم ملیون نفوس لري، چې نیمایي یې روسي او نیمایي یې تاتاریان دي. په دې توګه، دا په روسیه کې اتم لوی ښار دی. کازان د روسیې په اروپا کې د وولګا سیند او د کازانکا سیند په منځ کې موقعیت لري. د ښار مرکز، کازان کریملین ، د ملګرو ملتونو سازمان یونیسکو لخوا د نړیوال میراث ځای په توګه اعلان شوی.
دغه ښار د 2018 کال د فیفا د نړیوال جام کوربه و، چې د روسیې په 13 ښارونو کې ترسره شو.
تاریخ
دا ښار د منځنۍ دورې په لومړیو کې د مسلمانانو لخوا تاسیس شو او د پرمختګ د مختلفو مرحلو له تېرولو وروسته، دا ښار په 1438 کې د خانان کازان ایالت پلازمېنه شو. په 1552 کې، د ایوان مهيب په مشرۍ، روسیې په کازان برید وکړ او هغه یې ویجاړ کړ. دا ښار قتل عام شو او پاتې مسلمان اوسېدونکي یا عيسايان شول یا په زوره له ښاره وشړل شول. د دوی په ځای، د روسیې نفوس په ښار کې مېشت شو. د دې تر څنګ روسانو د مسلمانانو له خوا جوړ شوي ټول جوماتونه او ماڼۍ هم ړنګې کړې.
دا ښار یو ځل بیا په 1774 کې د کازان په جګړه کې په بشپړه توګه ویجاړ شو. له بیارغونې وروسته د روسیې ملکې کاترین په ښار کې د جوماتونو د جوړولو اجازه هم ورکړه، چې له دې وروسته مرجاني جومات لومړنی جومات و چې دلته جوړ شو.
د روسیې له انقلاب وروسته ، د داخلي روسیې او سایبریا د مسلمانانو کنګرې د ۱۹۱۷ کال د ډسمبر په ۱۲ مه د اډیل یورال ایالت د جوړولو اعلان وکړ چې پلازمېنه یې کازان و. د دې خپلواک جمهوریت د جوړولو موخه د کوچنیو ملیتونو یوه ډله جوړول وو چې ټول په کې د خپل تمدن او کلتور ساتنه وکړي. خو د ۱۹۱۸ کال د اپریل په میاشت کې د شوروي سرو لښکرو دغه ایالت اشغال کړ او تر راتلونکو دریو کلونو پورې یې زرګونه مسلمان او ترکي اوسېدونکي قتل عام کړل. وروسته په ښار کې ټول جوماتونه او کلیساګانې هم وېجاړې شوې چې پکې د قل شریف تاریخي جومات هم شامل دی.
یوازې د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته، ښار په پراختیا پیل وکړ. د ښار تاریخي مرکز بیا ورغول شوی، چې تر ټولو مهم یې د قل شریف جومات دی ، چې اوس په روسیه کې یو له سترو جوماتونو څخه دی.
انځورونه
وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روس وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:د وولګا فدرالي ولسوالۍ ښارونه وېشنيزه:د وولګا فدرالي ولسوالۍ استوګنيزې سيمې وېشنيزه:د وولګا فدرالي ولسوالۍ
د کانګو د ډیموکراتیک جمهوریت کلتور
د کانګو د ډیموکراتیک جمهوریت کلتور ډېره رنګارنګي لري. په دغه هېواد کې ډېره رنګارنګي او بېلابېل دودونه شته. د کانګولیس کلتور داسې دی، چې په سیمه کې د دودونو اغېزې سره یوځای کوي؛ همداراز هغه بهرنۍ اغېزې هم سره یوځای کوي چې د استعمار په دوره کې منځته راغلې دي او پرته له دې پیاوړی نفوذ لري، ترڅو د زیاترو قبیلوي دودونو انفراديت له منځه یوسي.
خلک، ژبه او شالید
د استعماري ځواکونو له خوا د زیاترو افریقایي هېوادونو په څېر پولې تنظیم شوې او د توکمیزو - ژبنیو ډلو له اصلي پراختیا سره لږ اړیکه لري. په دغه هېواد کې په ۲۴۲ ژبو خبرې کېږي او ښايي په همدې شمېر توکمونه هم په کې ژوند وکړي. په پراخه کچه په کې خبرې کېږي او د نفوس څلور اصلي ډلې په کې دي:
پورتني توضېحات اړتیا ته په کتو یو څه اسانه شوي دي. د کانګو زیاتره وګړي څو ژبې دي او کومه ژبه چې کاروي، هغه په شرایطو پورې تړاو لري. د بېلګې په ډول ښايي یو حکومتي چارواکی له بل چارواکي سره فرانسوي ژبه د رسميت او واک د اندازې د ټاکلو لپاره وکاروي، لینګلا ژبه په بازار کې د توکو اخیستلو او په کلي کې د ځایي ژبې په توګه وکاروي. په ختیځ کې په انګلیسي هم خبرې کېږي. په ختیځ کې د ختیځ او سویلي افریقا اغېزې په پوسټ - موبوټو دور کې خپرې شوې دي. انډوبیل هغه ژبه ده چې په کانګو کې یې په ویل شوو سلینګونو کې له ۱۹۶۰ز کال راهیسې یادونه شوې ده او نن ورځ یې وده دوام لري.
د توکمیزو ډلو ترمنځ ګډ ودونه عام دي، په تېره بیا په ښاري سیمو کې چې هلته ډېرې بېلابېلې ډلې له یو بل سره نږدې اوسېږي. په ټول هېواد کې د اروپایانو شمېر لږمعلومېږي، دوی په کلیوالو سیمو کې د مذهبي مبلغینو او په ښارونو کې د سوداګرو په توګه ژوند کوي. همدارنګه لږ شمېر لبنانیان او پاکستانیان د سوداګرو په توګه کار کوي.
په کانګو کې د بېلابېلو وګړو په اړه ډېر معلومات د کانګو د لومړي تاریخ په مقاله کې پیدا کېدای شي.
دین او عقیده
د کانګو په ډیموکراټيک جمهوریت کې اصلي مذهبونه دا دي:
ځايي دوديزې عقیدې
یوازې ۱۱٫۵ سلنه کانګولیان د ځایي عقیدې ځانګړي پيروان دي، د دودیزې عقیدې دا سیسټمونه تر ډېره د عیسویت له ډولونو سره یوځای کېږي او د کانګولوس له اکثریت سره بلد دي. د کانګو د ډیموکراټيک جمهوریت په اوږدو کې د عقیدو یو شمېر بڼې شته؛ خو په عام ډول یو ډول څیزونه لري:
د اسټرالیا او متحده ایالاتو اړیکې
په دولتي کچه د اسټرالیا او متحده ایالاتو اړیکې د ANZUS او AUKUS تړونونو او د اسټرالیا او متحده ایالاتو د ازادې سوداګرۍ د هوکړه لیکونو له امله رسمي شوې. که څه هم دغو دواړو هېوادونو د پاریس د سولې په کنفرانس کې د نظر اختلاف درلود، خو په لومړۍ او دویمه نړیواله جګړه، د کوریا، ویتنام، خلیج او د ټروریزم پر وړاندې جګړو کې په رسمي ډول سره یوځای وو. اسټرالیا د ناټو غړی نه دی؛ خو د امریکا اصلي متحد دی.
متحده ایالات او اسټرالیا دواړه ګډ تاریخ او اجداد لري(دوی دواړه د بریټانیا مستعمره وو). دواړو هېوادونو بومي وګړي لرل، لکه څنګه چې ټول هېوادونه په تاریخي مقطعه کې دا ډول دي. دواړه ایالاتونو او همدارنګه د لوېدیځو هېوادونو د اتحاد یوې برخې په جګړو کې بېلابېل دریځونه درلودل. هغوی له درې نورو انګلوسفر هېوادونو سره د پینځو سترګو Five eyes جاسوسي او اطلاعاتي ائتلاف جوړوي.
خپلواکه بهرنۍ تګلاره
د لوی ناورین، دویم نړیوال جنګ او په ۱۹۳۱ز کال کې د وسټ مینسټر د اساسنامې د تصویب له امله سیاسي او اقتصادي بدلونونه رامنځته شول، چې له دې سره په بهر کې د اسټرالیا نماینده ګۍ رامنځته او پراخې شوې، دا نماینده ګۍ د بهرنیو چارو له وزارت او د بریتانیا له مشترک المنافع نه خپلواکې وې. اسټرالیا خپل لومړي بهرني ماموریتونه (له لندنه بهر) د ۱۹۴۰ز کال په جنورۍ کې پیل کړل. ریچارډ ګیوین ګارډینر لومړنی باوری ډیپلوماټ و او د اسټرالیا له خوا به هر بهرني هېواد ته لېږل کېده؛ نو د ۱۹۴۰ز کال په جنورۍ کې هم د اسټرالیا له خوا په واشنګټن کې د ماموریت لپاره وټاکل شو.
پوځ
په ۱۹۰۸ز کال کې لومړي وزیر الفرډ ډیکین لویه سپینه سمندري قوه دعوت کړه، ترڅو له اسټرالیا نه د دورې وهلو په لړ کې له اسټرالیا نه لیدنه وکړي. سمندري قوه په سیډني، ملبورن او البانیا کې پاتې شوه. ډیکین چې د اسټرالیا د خپلواک سمندري ځواک پیاوړی مدافع دی، دا کړنه یې د دې لپاره ترسره کړه، چې د نوي سمندري ځواک په اړه عمومي لېوالتیا ډېره کړي.
متحده ایالات او اسټرالیا دواړه په لومړۍ نړیواله جګړه کې له متحدو ځواکونو سره وجنګېدل. د پاریس د سولې په کنفرانس کې یې د مرکزي قدرتونو د سولې د شرایطو په اړه د نظر اختلاف درلود. د متحده ایالاتو پلاوي چې مشري یې ولسمشر ووډرو ویلسن کوله، د ویلسن له څوارلسو ټکو سره سم یې د پخلاینې د چلند ډېر ملاتړ وکړ. د اسټرالیا پلاوي چې مشر یې لومړی وزیر بیلي هیوز و، سخت شرایط یې خوښ کړل، د داسې شرایطو ملاتړ د فرانسې لومړي وزیر جورج کلیمینسو هم کړی و.
اسټرالیا په شدت سره د المان د ډېر غرامت لپاره او د ورسای د تړون له ۲۳۱مې مادې سره د متحده ایالاتو پر مخالفینو فشار راوړ، که څه هم د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزیر رابرت لنسینګ د المان مشرانو ته تضمین ورکړی و، چې المان ته دې د اوښتو زیانونو غرامت تادیه کړي. هیوز هڅه وکړه، چې د المان د تېري پراخ تعریف وړاندې کړي ترڅو د قلمروونو او بریتانیا سترواکیانې؛ لکه اسټرالیا وکولای شي ترې ګټه واخلي. هیوز همدارنګه د فرانسې او بریټانیا پر ملاتړ سربېره د ویلسون له طرحو سره چې د ملتونو د ټولنې لپاره یې جوړې کړې وې مخالفت وښود. اسټرالیا دا هم وغوښتل چې اجازه ورکړل شي، چې نوې ګېنه دې المان د یوې مستقیمې مستعمرې په توګه نه، بلکې د ملتونو د ټولنې د ماموریت په توګه ضمیمه کړي، خو په دغې مودې کې بریتانیا او نور قلمرونه یې د متحده ایالاتو ترڅنګ ودرېدل؛ نو دغه هېواد لغوه اعلان شو.
ډګلاس مک ارتر د متحده ایالاتو هغه جنرال و، چې د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال د سویل لوېدیځ ارام سمندر په سیمه کې د متحدو ځواکونو لوی قوماندان وټاکل شو، په دې سیمه کې ګڼ شمېر اسټرالیايي سرتېري هم وو. د فیلپین تر سقوط وروسته په ۱۹۴۴ز کال کې د مک ارتور مقر په بریزبن کې و او اسټرالیایي ځواکونه د دویمې نړیوالې جګړې تر پایه د مک ارتور تر قوماندې لاندې وو. د ګوادالکانال تر کمپاین وروسته لومړی سمندري لښکر په ملبورن کې ځای پر ځای شو او والسینګ ماتیلدا پر مارچ لښکر بدل شو.
د ترهګرۍ پر وړاندې جګړه
د سپټمبر د ۱۱مې پېښه چې د اسټرالیا یوولس وګړي هم په کې ووژل شول، له دې پېښې وروسته اسټرالیا د امریکا د متحده ایالاتو په اړه ډېره خواخوږي وښوده. په ۲۰۰۱ز کال کې پر افغانستان د یرغل پر مهال او په ۲۰۰۲ــ۲۰۰۳ز کال کې د عراق د بې وسلې کولو په کړکېچ کې لومړي وزیر جان هوارډ د متحده ایالاتو ملاتړ وکړ او د ولسمشر جورج ډبلیو بوش له پیاوړو ملاتړو نه و. هوارډ، د دفاع وزیر رابرت هېل او د دفاعي ځواکونو مشر پیټر لیهي دې موافقې ته ورسېدل، چې له متحده ایالاتو سره د عراق په یرغل کې د فالکونر عملیاتو له لارې ګډون وکړي ترڅو له متحده ایالاتو سره خپلو اړیکو ته د جګړې پر داخلي او نړیوال پراخ محدودیت سربېره ښه والي وبښي.
د بوش دولت په ۲۰۰۴ز کال کې له اسټرالیا سره د ازادې سوداګرۍ هوکړه لیک په چټکۍ وڅاره. دا تړون د سیډني مارننګ هیرالډ له خوا له دې امله «انعام » وبلل شو، چې د عراق په یرغل کې اسټرالیایي سرتېرو ونډه اخیستې وه.
له دې سره د اسټرالیا لومړي وزیر کوین راد دې ته اشاره وکړه، چې په عراق کې به مېشت ۵۵۰ اسټرالیایي پوځي ځواکونه د ۲۰۰۸ز کال تر اواسطو پورې له دغه هېواده ووځي. پر دې سربېره د اسټرالیا د دولت له خوا ځینې وړاندیزونه شته، چې ښایي  په افغانستان کې د اسټرالیایي سرتېرو شمېر ۱۰۰۰ کسانو ته ورسېږي.
په ۲۰۱۳ز کال کې د متحده ایالاتو هوایي ځواک اعلان وکړ، چې د جنګیالیو الوتکو او ټانکرونو څرخېدونکی استقرار به د اسټرالیا له لارې کېږي.
سوداګري
د متحده ایالاتو او اسټرالیا ترمنځ سوداګري پیاوړې ده، چې دا د اسټرالیا او متحده ایالاتو د ازادې سوداګرۍ په هوکړه لیک کې هم لیدل کېږي. متحده ایالات د اسټرالیا څلورم صادراتي بازار او د دغه هېواد د وارداتو دویمه لویه سرچینه ده. متحده ایالات همدارنګه په اسټرالیا کې تر ټولو لویه پانګونه کړې ده، په داسې حال کې چې اسټرالیا په متحده ایالاتو کې په دې اړه پینځم ځای لري.
اسټرالیا او متحده ایالات له یو بل سره د غنمو، یورانیمو او وړیو په صادراتو کې د پام وړ سیالي کوي او په دې وروستیو کې د معلوماتي ټکنالوژۍ په برخه کې هم له یو بل سره سیال دي. سره له دې چې په امریکا کې ډېر پسونه شته، خو له اسټرالیا او نوي زیلانډ نه د امریکایي پسونو د غوښې تولید تر کورني تولید پیاوړی دی.
کوانټمي ټیلي پورټېشن
کوانټمي لرې لېږد یا ټیلي پورټیشن (Quantum teleportation) له لېږونکي مقصد څخه لرې اخیستونکي مقصد ته د کوانټمي اطلاعاتو د لېږدولو تخنیک ته ویل کېږي. په داسې حال کې چې ټیلي پورټیشن معمولا په علمي تخیلي داستانونو کې له یوه ځای څخه بل ته د فزیکي اجسامو د لېږد د وسیلې په توګه انځور کېږي، خو یوازې کوانټمي اطلاعات لېږدوي. لېږونکی اړ نه دی څو د هغه ځانګړي کوانټمي حالت اړوند وپوهېږي چې لېږدول کېږي. له دې سربېره کېدای شي د اخیستونکی ځای ناڅرګند وي، خو د بشپړ کوانټمي ټیلي پورټیشن په موخه اړتیا ده څو کلاسیک اطلاعات له یو لېږونکي څخه اخیستونکي ته ولېږل شي. له دې امله چې د کلاسیکو اطلاعاتو لېږلو ته اړتیا ده، کوانټمي ټیلي پورټېشن د نور له سرعت څخه په چټکۍ نه شي ترسره کېدلی.
یو له لومړنیو علمي مقالاتو څخه چې د کوانټمي ټیلي پورټیشن اړوند په کې معلومات وړاندې شوي د «د کلاسیکو دوه ګونو او انشټاین – پوډولسکي – روزن له کانالانو څخه د یو ناڅرګند کوانټمي حالت د لېږد» تر عنوان لاندې مقاله ده چې د سي. اېچ. بېنېټ، جي برسارډ، سي. سرپیو، آر. جوزسا، اې. پېریس او ډبلیو. کې. ووټرز له خوا په ۱۹۹۳ زکال کې خپره شوه او په هغو کې یې د دوه ګونو ارتباطي لارو چارو څخه د کوانټمي اطلاعاتو د لېږلو/اخذ په موخه ګټنه کړې. دغه موضوع په تجربي ډول په ۱۹۹۷ زکال کې د دوه څېړونکو ډلو له خوا چې ساندو پاپیسکو او آنتون زیلینګر یې په ترتیب سره مشري کوله په عملي ډول واضحه شوه.
د کوانټمي ټیلي پورټېشن تجارب چې د جیان – وي – پان ډلې له خوا ترسره شول پر مټ یې اطلاعاتي محتویات – د فوټونونو، اتمونو، الکترونونو او سوپرکانډکټ مدارونو په ګډون – ولېږدول او همدارنګه یې ۱۴۰۰ کیلومتره (۸۷۰ مایله) فاصله چې د ټلي پورټیشن په برخه کې طی شوې تر ټولو اوږده فاصله وه طی کړه؛ دوی دغه چارې د میکیوس سټلایټ پر مټ چې په فضا کې د کوانټمي ټیلي پورټیشن پر بنسټ وه ترسره کړې.