cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
هېراکلیتوس
د هېراکلیتوس د ژوند په اړه ډېر لږ معلومات شته دي. د هغه په ​​اړه ډېری لرغوني حکایتونه وروسته جوړ شوي دي. په عمومي توګه داسې انګېرل کېږي چې هېراکلیتوس له مور او پلاره د امتیاز څښتن و، مګر هغه د یوه فیلسوف په توګه د یوازیتوب او ګوښه توب لپاره خپل امتیازي ژوند پرېښود. د هغه د لومړني ژوند او زده‌کړې په اړه هم ډېر لږ معلومات شته دي. هغه خپل ځان ځان-روزلی او د عقل او حکمت مخکښ ګڼلی دی. د هغه متناقضې یا پاراډوکسي فلسفې او له کلماتو سره لوبو ته د هغه درناوی او له رمزونو او ابهامونو ډکو بیانونو، هغه ته له لرغوني زمانې راهیسې د "غامض یا مبهم" لقب ورکړی. هغه له انسانانو یو داسې کرکه کوونکی ګڼل کېده چې له خپګان یا ډیپرېشن سره مخ و. بالاخره هغه د لرغوني فیلسوف دېموکریتوس په پرتله د "ژړېدونکي فیلسوف" په توګه مشهور و، ځکه هغه بیا د "خندان فیلسوف" په نوم مشهور شوی و.
هغه یوازې یو اثر لیکلی، چې یوازې ټوټې یې ژوندۍ پاتې دي، او د هغه اړوند ابهام او اغماض لا پسې زیاتوي. له همدې کبله د هېراکلیتوس په اړه ګڼ تفسیرونه شوي دي. د فلسفې د سټانفورډ دایرة المعارف په وینا، هېراکلیتوس د "مادي مونېست یا د مادې د توحید د تفکر پلوی یا د پروسې فیلسوف؛ ساینسي کاسمولوژیست یا کاینات پېژندونکی، مېتافزیکي او مذهبي مفکر؛ تجربه پال، عقل‌پال، صوفي؛ دودیز مفکر او یو انقلابي؛ د منطق جوړوونکی او پراخوونکی – چا چې د عدم تضاد یا عدم تناقض له قانون څخه انکار کاوه؛ لومړنی ریښتینی فیلسوف او د تفکر-ضد غموض‌پال و."
هېراکلیتوس باور درلود چې نړۍ بالاخره له اور څخه جوړه شوې ده. هغه همدا راز په نړۍ کې د مخالفانو پر یووالي او همغږۍ باور درلود. د هغه شهرت تر ډېره د نړۍ د بارزې ځانګړنې په توګه د همېشګي تغییر او بدلون په اړه د نوموړي د اصرار له کبله و – کوم چې په فلسفه کې د "فلکس" یا "کېدنې" یا بې ثباتۍ او بې دوامۍ په توګه پېژندل شوی – هغه نظریه چې په دې وینا کې بیان شوې چې "هېڅوک هېڅکله په ورته سیند کې دوه ځله قدم نه ږدي"، او همدا راز د panta rhei مقوله یعني ("هر څه روان دي"). له اور څخه د هغه کار اخیستل ممکن د بدلون لپاره استعاره وي. د هغه د فلسفې دا بدلیدونکی اړخ له لرغوني فیلسوف پارمینیډس سره په تضاد کې دی، چا چې په "شتون" او د کایناتو پر ساکن (static) طبیعت باور درلود. هېراکلیتوس او پارمینیډس دواړو پر افلاطون باندې اغېزه درلوده، چا چې بیا ټوله لویدیځه فلسفه تر اغېزې لاندې راوسته.
ژوند
د هېراکلیتوس د ژوند په اړه د معلوماتو اصلي سرچینه د یوناني فیلسوفانو ژوندلیکونکی (doxographer) ډیوجانس لایرټي دی. چې چارلز کان یې "د هیلنستي دورې د حکایتونو یو بافت بولي، چې ډېری یې په ښکاره ډول د ساتل شویو ټوټو د بیانونو پر بنسټ جوړ شوي دي". د هېراکلیتوس او لومړي داريوش ترمنځ دوه موجود لیکونه چې د ډیوجینس لارټیوس لخوا رانقل شوي هم جعلي دي. کان وايي چې د هېراکلیتوس د ژوند دقیق توضیحات "تقریبا په بشپړ ډول نامعلوم" دي. که څه هم هغه په ​​دودیز ډول په ۶۹مه څلورکلیزه (۵۰۴-۵۰۱ قبل المیلاد) کې وده کړې، خو کان اټکل کوي چې دا نېټه د هغه پخواني حساب پربنسټ ده چې د هغه ژوند د ستر داريوش د واکمنۍ له دورې سره همغږی ښيي. دا نېټه د هغې ټوټې پربنسټ "تقریبا دقیقه" په پام کې نیول کېدای شي چې فیثاغورث، کزینوفانس او ​​هیکاټیوس د پخوانیو معاصرانو په توګه حواله کوي، چې په دې حساب به نوموړی د شپږمې قبل المیلاد پېړۍ پای ته نږدې وي. که څه هم د لارټیوس لخوا وړاندې شوي ډېری معلومات د اعتبار وړ نه دي، خو کان وايي چې هغه حکایت چې هېراکلیتوس خپل کشر ورور ته د "پاچا" میراثي لقب پرېښود، ممکن لږترلږه په دې معنا وي چې هېراکلیتوس په اېفسوس ښار کې د یوې اشرافي کورنۍ مشر ورور و.
لیکنې
ویل کېږي چې هېراکلیتوس په پاپیروس نومې تخته باندې یوازې یو اثر لیکلی و چې ژوندی هم نه دی پاتې شوی. له دې سره سره، د دغه اثر تر ۱۰۰ زیاتې برخې د نورو لیکوالانو لخوا د نقل قولونو په بڼه ژوندۍ پاتې دي او لرغونو یوناني متنونو ته د ارجاع Diels–Kranz numbering سیستم په کارولو سره کېتلاک شوې دي. سرلیک یې څرګند نه دی. مګر د دې دورې ډېری وروستي فیلسوفان دغه اثر ته "د فطرت یا طبیعت په اړه" په توګه اشاره کوي.
ډیوجینس لارټیوس وايي چې دا کتاب په دریو برخو وېشل شوی و، مګر بورنیټ بیا یادونه کوي چې "دا ګومان نه کېږي چې دا وېش دې خپله د [هېراکلیتوس] له کبله وي؛ ټول هغه څه چې موږ یې اټکل کولی شو، دا دي چې کله رواقي مبصرینو خپلې نسخې ترې لاسته کړې، دا اثر په طبیعي توګه په دغو برخو کې راوتلی دی. مارټین لیچفیلډ ویسټ یادونه کوي چې موجوده ټوټې د ټولیز جوړښت په اړه ډېر څه نه ورکوي، مګر د بحث پیل پکې ممکن ټاکل کېدای شي، چې له پرانیستونکو کرښو سره پیلېږي، کومې چې د سیکستوس امپریکوس لخوا نقل قول شوې دي.
فلسفه
ډیوجینس لارټیوس د هېراکلیتوس فلسفه خلاصه کوي، او وایي: "ټول شیان د مخالفانو د شخړو یا د اضدادو د تضاد په واسطه منځته راځي، او د شیانو مجموعه (τὰ ὅλα ta hola ("ټول")) د یوه جریان یا سیند په څېر بهیږي یا تېرېږي".
اور
بورنټ د نوې لومړنۍ یا اصل مادې په توګه له اور څخه د هېراکلیتوس د کار اخیستنې په اړه لیکي:"دې ټولو د هغه لپاره دا اړینه کړه چې د یوې نوې لومړنۍ مادې په لټه کې شي. هغه نه یوازې هغه څه غوښتل له کوم څه چې مخالفونه یا متضادونه 'جلا کېدای شي'، بلکې هغه څه چې له خپل طبیعت څخه بل هر څه ته لېږدول کېږي یا تېرېږي، په داسې حال کې چې نور هرڅه به په بدل کې بېرته ورته لېږدول کېږي. دا هغه څه وو چې نوموړي په ​​​​اور کې وموندل، او که موږ د احتراق ښکارنده په پام کې ونیسو، دا هم په اسانۍ سره پوهېدای شو چې ولې. ښکاري چې په هغه لمبه کې چې پرله پسې سوځېږي د اور کچه ثابته پاتې کېږي، او ښکاري چې همدا لمبه هغه څه دي چې موږ ورته 'شی یا څیز' وایو. او بیا یې هم ماده په دوامداره توګه بدلېږي. دا بیا تل په لوګي کې له منځه ځي، او ځای یې تل د هغو سوځېدونکو توکو د تازه موادو له لوري ډکېږي چې همدا اور تغذیه کوي. دا کټ مټ هماغه څه دي چې موږ یې غواړو. که موږ نړۍ د 'تل-ژوندي اور' په توګه وګورو، ښایي پوه شو چې څه ډول همېشه ټول شیان کېږي، په داسې حال کې چې ټول شیان تل بېرته ورته راګرځي."
لرغونې فلسفه
د پارمینیډس شعر استدلال کوي چې بدلون ناشونی دی. نوموړي ممکن له داسې عباراتو سره هېراکلیتوس ته اشاره کړې وي، لکه "نامعقول جمعیتونه، چې باور لري دا دي او دا هماغه ورته څه نه دي، او ټول شیان په مخالف لوري حرکت کوي!". ډېری تاریخپوهان په دې باور دي چې هېراکلیتوس له پارمینیډس څخه مخکې تېر شوی و، د هغه نظرونه د هېراکلیتوس نظرونو ته یو مهم او انتقادي غبرګون دی، که څه هم برعکس هم ممکنه ده او دا یوه د بحث وړ موضوع ده. هېراکلیتوس پخوانیو شخصیتونو لکه فیثاغورث ته اشاره کړې خو د پارمینیډس په اړه چوپ دی.
د افغانستان د ملي مقاومت جبهه
د افغانستان د ملي مقاومت جبهه چې د دویم مقاومت په نوم هم پېژندل کېږي د پخوانۍ شمالي ټلوالې او د طالب جنګیالیو پر ضد د افغانستان اسلامي جمهوریت ته د وفاداره ځواکونو پوځي ائتلاف دی. د دغې ډلې بنسټګر او مشر احمد مسعود دی. د ۲۰۲۱ زکال د اګست په ۱۵مه وروسته له هغه چې طالبان کابل ته ننوتل، د افغان ولسمشر محمد اشرف غني لومړي مرستیال، امرالله صالح ادعا وکړه چې د ۲۰۰۴ زکال د اساسي قانون پر بنسټ د افغانستان ولسمشر دی او د طالبانو پر وړاندې یې د مقاومت اعلان وکړ. د صالح دغه ادعا د احمد مسعود، د دفاع د پخواني وزیر بسم الله محمدی او په تاجکستان کې د افغانستان د سفیر محمد ظاهر اغبر له خوا تائید شوه.
د مقاومت جبهې د پنجشېر درې د هغو برخو کنټرول په عملي بڼه په واک کې درلود چې د پنجشیر د ولایت له مقام سره یې په ګاونډ کې موقعیت درلود؛ دا په افغانستان کې یوازنۍ برخه وه چې د اګست په میاشت کې د طالبانو له کنټرول بهر پاتې شوه. د مقاومت جبهه ځان په هېواد کې د طالبانو پر وړاندې یوازنۍ هغه منظمه ډله بولي چې د هغوی پر وړاندې چریکي جګړه کوي. د دغې جبهې یو له موخو څخه په افغانستان کې د «ټول شموله» حکومت جوړېدل دي. ورته مهال د طالبانو رهبر ملا هیبت الله اخندزاده د هغوی د مفکورې پر بنسټ د ټول شموله حکومت جوړول رد کړي دي.
د ۲۰۲۱ زکال د سپټمبر په ۲۱مه طالبانو ادعا وکړه چې دغه ولایت یې په بشپړه توګه نیولی. ورته مهال دغې جبهې د طالبانو ادعا رد کړه او څرګنده یې کړه چې د هغوی جنګیالي لا هم په دره کې په خپلو سنګرونو کې دي. د ۲۰۲۲ زکال له ډسمبر را وروسته دغه جبهه د افغانستان هېڅ برخه هم په کنټرول کې نه لري، خو بیاهم ځای ځای غلچکي بریدونه ترسره کوي.
تاریخچه
پنجشېر هغه غرنۍ سیمه ده چې د شوروي سره د جګړې او وروسته هم د شمالي ټلوالې د لومړي مقاومت پر مهال د جنګیالیو د پیاوړي عملیاتي مرکز په توګه پاتې شوې. دغه ولایت د شمالي ټلوالې د پوځي قوماندان احمدشاه مسعود زېږون ځای دی. د هغه زوی، احمد مسعود د ډېرو کسانو له خوا د نوموړي ځای ناستی ګڼل کېږي.
ثمر اسلمي
ثمر اسلمي د کندهار ولايت په مرکز کې زيږيدلې لمړنى او ثانوي زده کړې يې د کندهار د زرغونې انا په ليسه کې بشپړې کړي دي.
د افغانستان د ملي مقاومت جبهه
تاریخچه
د طالبانو د ۲۰۲۱ زکال د عملیاتو پر مهال، د ۲۰۲۱ زکال په جولای میاشت کې د شمالي ټلوالې پاتې قوماندانان د دویم مقاومت تر چتر لاندې سره راغونډ او د وسله والې مبارزې هوډ یې وکړ.
د سپټمبر په ۹مه نېټه دغې جبهې اعلان وکړ چې په کابل کې د طالبانو له خوا د دولت جوړولو په غبرګون کې به یو موازي حکومت رامنځته کړي. د  سپټمبر په ۲۹مه نېټه د سویس په جینوا ښار کې د افغانستان د سفارت له خوا په خپره شوې اعلامیه کې د یادې جبهې څخه د ملاتړ وویل شول او امرالله صالح یې د افغانستان د تبعیدي دولت مشر وباله.
د نومبر په لومړۍ نېټه راپور خپور شو چې د ملي مقاومت جبهې د امریکا په عدلیې وزارت کې د ثبت څخه وروسته په واشنګټن ډي سي کې دفتر پرانیستی څو په دغه هېواد کې په بېلابېلو دندو باندې د بوختو سیاستمدارنو ترمنځ دغې ډلې ته لابي ګري وکړي.
په پنجشېر کې راټولېدل
د کابل له سقوط وروسته د طالبانو مخالف ځواکونه، له دې ډلې د افغان ولسمشر محمد اشرف غني لومړی مرستیال امرالله صالح پنجشېر ته ولاړ څو د مقاومت نوې جبهه رامنځته کړي؛ دا په ټول افغانستان کې یوازنۍ سیمه وه چې د طالبانو تر کنټرول لاندې لا نه وه راغلې.
د یو شاهد په خبره د اګست تر ۱۷مې نېټې پورې د پنجشېر دره «له هرې خوا څخه کلابنده شوه»، خو مستقیم برید پرې وه نه شو. احمد مسعود د ۲۰۲۱ زکال د اګست په ۱۸مه واشنګټن پوسټ ته په یوه پرانیستي لیک کې له ټولې نړۍ څخه د مرستې غوښتنه وکړه او څرګنده یې کړه، که چېرې پنجشېر ته تجهیزات وه نه رسېږي په پنجشېر کې د دوی د کسانو مهمات او تجهیزات له خلاصېدو سره مخ دي. د دغې جبهې ویاند علی میثم نظري وویل چې طالبان د کابل له نیولو وروسته تر سخت فشار لاندې راغلي.
د ۲۰۲۱ زکال د اګست په ۱۷مه د افغانستان د اسلامي جمهوریت د ملي اردو یو شمېر سرتېري د مقاومت له جبهې څخه د ملاتړ په موخه له ټانګونو او زغره والو موټرو سره د پنجشېر درې ته را ورسېدل. هغوی له کندز، بدخشان، تخار او بغلان ولایت څخه راتښتېدلي و او پنجشېر ته له راتلو وړاندې د بغلان ولایت په اندراب ولسوالۍ کې سره یوځای شوي وو.
د نا تائید شوو راپورونو پر بنسټ د صالح تر قوماندې لاندې کسان وتوانېدل د پروان ولایت مرکز، د چاریکارو ښار چې د اګست په ۱۵مه د طالبانو له خوا نیول شوی و بېرته ونیسي او په پنجشېر کې جګړه پیل کړي. ورته مهال داسې نا تائید شوو نورو راپورونو هم شتون درلود چې د افغان ملي امنیتي ځواکونو ډیری سرتېري د مسعود او د دفاع د پخواني وزیر بسم الله محمدي په ټینګار په پنجشېر ولایت کې راغونډ شوي او سیمه ییزو ملکي وګړو هم د مبارزې لپاره د هغوی غوښتنه منلې.
د ۲۰۲۱ زکال د اګست په ۱۸مه په پنجشېر کې د مقاومت ډلې غړو ادعا وکړه چې عبدالرشید دوستم او عطامحمد نور هم له دوی ملاتړ کړی، په داسې حال کې چې د دوستم د ډلې ډیری غړي له وړاندې ازبکستان ته تښتېدلي و، خو څرګنده یې کړه چې د هغوی ۱۰۰۰۰ سرتېري کولای شي د مقاومت له ځواکونو سره یوځای شي، په دې سره د دغې ډلې د ټولو جنګیالیو شمېر له ۱۵۰۰۰ تنو زیات کېده. همدغه ورځ په تاجکستان کې د افغانستان د سفارت یو شمېر مامورینو د ولسمشر اشرف غني عکسونه له خپلو دفترونو څخه لرې او د امرالله صالح عکسونه یې د هغو پر ځای ولګول.
د یو شمېر ناڅرګندو امریکايي او بریتانوي سرتېرو په خبره چې یو شمېر یې په افغانستان کې قراردادیان و، له هېواده بهر یو شمېر افغانانو په ګډه سره کار پیل کړی څو په پنجشېر کې د جنګیالیو سره د مرستې په موخه پیسې راغونډې کړي.
د بغلان ولایت
د ۲۰۲۱ زکال د اګست په ۲۰مه په بغلان ولایت کې د عبدالحمید دادګر تر مشرۍ لاندې د طالبانو پر ضد بله ډله هم رامنځته شوه. دغې ډلې د بغلان ولایت د اندارب، پل حصار او ده صلاح ولسوالۍ ونیولې او د دغو عملیاتو پر مهال یې شاوخوا ۶۰ طالب سرتېري ووژل.
د افغان امنیتي ځواکونو د یو تن پخواني افسر صدیق الله شجاع په خبره د اندراب درې له کلیو څخه د طالبانو د ویستلو لامل دا و چې طالبانو د خلکو کورونه تلاشي کول، دا د هغوی د هوکړې مخالفه چاره وه. دوی ته یوازې د دې اجازه ورکړل شوې وه چې د ښارونو کنټرول په لاس کې واخلي. شجاع زیاتوي چې طالبان د خلکو کورونو ته ننوتل «او خلک یې ځورول. زموږ کلیوالي خلک پیاوړي مسلمانان او په خپلو دودونو کلک پابند دي. هېڅ اړتیا نه شته چې طالبان راشي او موږ ته اسلام راوښيي». د بغلان ولایت د بندخونې پخواني قوماندان عبدالرحمن څرګنده کړه چې «د درې ټولو خلکو د طالبانو پر ضد پاڅون وکړ. موږ له طالب جنګیالیو نه ډارېږو».
له هېواد څخه بهر چارې
د ۲۰۲۲ زکال د سپټمبر په ۱۶مه احمدمسعود له هېواده بهر افغانانو څخه وغوښتل څو یو بل ته لاس ورکړي او د طالبانو د واکمنۍ د پای ته رسولو په موخه لار ومومي؛ همدارنګه هغوی اړ کړي د مذاکرې مېز ته کښېني.
ثمر اسلمي
زده کړې
دوه کاله يې د کندهار په عالي دارلمعلمين کې د پښتو او انگليسي په رشته کې زده کړې کړي دي.
دندې
د ١٣٥٤ کال راهيسې د هيواد په بيلا بيلو ولايتونو کې د ښوونکې، سرښوونکې او د مديرې په توگه دندې تر سره کړي دي. د پوهنې وزارت، ښځو د چارو وزارت او نورو گڼو ادارو د ښو خدمتو له کبله يې ستاين ليکونه او مډال هم تر لاسه کړي دي. تاجکستان، ازبکستان، ايران، پاکستان، ترکمنستان او مسکو ته گڼ سفرونه کړي دي. ديرش کاله دمخه يې په شعر ويلو پيل کړى ده. شعرونه يې په مطبوعاتي ورځپاڼو کې چاپ شوي چې له بده مرغه ځينې شعري مجموعې يې دمنځه تللي دي.
چاپ شوي آثار
يو کتاب يې د ( تڼاکو مرغلرې) په نوم چې د لنډيو کتاب دى چاپ شوى.
ناچاپه اثار
د ( بيرته راستون شه ) شعري ټولگه د افغانستان د قلم ټولنې په زیار د چاپ لپاره تياره ده
اغلې ثمر اسلمي اوس له خپلې کورنۍ سره په لندن کې ژوند کوي.
وېشنيزه:پښتنې شاعرانې وېشنيزه:پښتنې ليکوالې
تلمارک
تلیمارک په ناروژي Telemark) د ناروې هیواد په سویل ختیځ کې د اسکاژراک تنګی ترڅنګ پروت ولایت دی.
نړۍ
نړۍ ، د ځمکې غونډاری (کره) د نړۍ په نامه ياديږي. د ځمکې پر سر د ټولو هېوادونو د ټولگې لپاره هم د نړۍ نوم کاريږي. =اخځونه=
وېشنيزه:ځمکه
غوره فکر
توليدې فكر
چې اجتهادې فكر هم ورته ويل كيږي. دا هغه فكر دي چې نوښتونه اواختراعات كوي، په ژوندكې نوښت پيداكوي، بريالۍ پروژې طرحه كوي او په مناسب وخت كې مناسبې پريكړې كوي، دخاورو څخه زراود بحر څخه دملغلرودراويستلووس او همت لري.
انتقادې فكر
دا هغه فكر دي چې په هر كار كې نيمګړتياوې اوغلطۍ په ګوته كولاي شي كه څه هم دسمون لپاره ورسره څه نوي.
استيعابې اوراټولونكې فكر
هغه دي چې دنورو په نوښتونو اواختراعاتوښه پوهيداي شي، ګټه تري اخيستلاي شي خو پخپله دايجاد اواختراع ځواك نه لري.
غامض او نامعلومه فكر
هغه دي چې دچارو ادراك په سم ډول نشي كولاي هر څه ورته بدل او نا شونې ښكاري. ان تردې چې دخپل چاپيريال په هكله هم د فكر كولو وس نه لري، كمزوري او بې هدفه ښكاري دزړه خواله هم نشي كولاي.
شكي فكر
هغه دي چې هر څوك اوهر كار ورته بلا او دسيسه ښكارې، پر هركار او هر شخص نيوكې كوي، دهيچاسره جوړه او انسجام نه لري، په هيڅ كار او زياركې ورته ګته نه ښكاري.
دمبالغې فكر
هغه دي چې هرڅه دخپل حقيقې وزن اوحجم څخه زيات او غټ وينې، په ښو او بدو دواړوكې يې  مبالغه او زياتونه عادت وي، دډبرې نه غراو دميږې نه فيل جوړوي، هر څه يې حيرانونكې وي، مګركله  چې حقيقت ښكاره شي هرڅه بل ډول وي. === سرسرې فكر=== هغه دي چې يواځې ظاهرې شيان ګوري دحقايقودلټولو كوښښ نه كوي، هرڅه ورته عادې ښكاري. لكه چې دچا په ظاهرې لباس او موټر پريكړه وكړي پرته له دې چې دهغه ديانت، اخلاق، تعليم او هڅوب ورته معلوم شي.
ځان پالونكې فكر
هغه دي چې هر څه خپل ځانته منسوبوې، دامې وكړه او دامې وكړه، سره له دې چې هيڅ به يې هم نه وي كړي، او نه يې كولاي شي- تل په درواغو چليږې داسې درواغ چې درښتيا يوه خبره هم پكې نه وي، دډيرو درواغو له امله له الله تعالې سره درواغجن وليكل شي، دا ډول خلك اكثره بيكاره دځان اونو رو سره تل په چل كې وي، دډيرو درواغو نه ورته خپل درواغ رښتيا ښكارې.
تحليلې فكر
هغه دي چې هر شي دغور لاندې نيسې له حقيقت، لاملونو، مقدماتو، پايلو او هدفونو څخه ځان  يې خبروي، په مناسب وخت كې دهغه په هكله دمناسبي پريكړې كوښښ كوي او دخپل ځان د نقش  په هكله هم سوچ او فكر كوي.
تبريري او تقديري فكر
هغه دي چې دهرڅه  له مسئوليت څخه ځان ژغورې، څه چې وشي هغه په تقدير وراړوي اوهيڅكله ځان پړ نه ګڼي. === جزوي فكر=== هغه دي چې دواقعاتو يو اړخ ته ګوري په تفصيل او هر اړ خيزه توګه يې نه څيړي، چې له همدې كبله حقيقت ترينه پټ پاتې شي، پريكړې يې نيمګړې او د حقيقت خلاف وي.
هراړخيزفكر
هغه دي چې چارې په بشپړه توګه نظرته راولي، هراړخيزفكر كوي، په ډيرو جزئياتو اوتفصيل پسې نه ګرځې.
پدې ټولو كې ښه او مثالي فكر كوم يو دي؟
لدي وروسته چې په لنډه توګه مود فكر دځينو ډولونو يادونه وكړه غواړم چې دهغې په رڼا كې داسې فكر انتخاب كړم چې ښه او غوره فكر ورته ويلې شو.ښه او لوړفكر هغه دي چې دڅو فكرو نو ټولګه وي، د توليدي، انتقادې، تحليلې او هراړخيزفكر صفات پكې را ټول وي، خو له دې سره سره بايد ايمان ولروچې هرڅه دالله تعالي په تقدير كيږي، مګر دا د دې معنا نه لرې چې دلاملونو او وسائلو لټون ونه كړو، بلكې الله تعالې دلاملونو، وسائلو اوپايلوخالق او پيداكوونكې دي.
دغوره فكر ځانګړتياوې :
هغه څوك چې د ښه او غوره فكركولو ځواك لري له نورو څخه په ځانګړتياړكې بيل وي چې هغه دادي:
1.    دچارو په حقايقو ژور فكر كول، يواځې په سر سري نظر باندي بس والې نه كول.
2.    په بشپړ صداقت، زيار، او صبرسره په فكر كې ژور  تلل تر څوانسان هغه غوره حالت دفكر ته ورسيږي چې مخكې ذكر شو.
3.    فكرې نا پيلتوب، خپلواكې او دنورو دپيښو څخه ډډه كول، لكه ځينې خلك چې خپل فكر دوروستۍ اوريدلې خبرې يا دوروستې لوستلي كتاب پربنسټ جوړ كړي، داسې انسان خپل فكر او نظر بد لوې، لكه اسفنج چه د هر ډول اوبلنود جذ بولو خاصيت لري.
اصطلاحي منطق
په فلسفه کې اصطلاحي منطق (term logic) چې د دودیز منطق، قیاسي منطق یا ارستویي منطق په نوم هم پېژندل کېږي، د منطق اړوند هغې کړنچارې یو ازاد نوم دی چې له ارستو سره پیل شوی او په لرغوني تاریخ کې تر ډېره د هغه د پیروانو له لوري، چې د ارستويي یا مشائي مکتب په نوم یادېږي، پراختیا ورکړل شوې ده؛ مګر تر ډېره بریده په دریمه قبل المیلاد پېړۍ کې له زوال سره مخ شو.
غوره فکر
دغوره فكر ځانګړتياوې :
5.    په څرګندو او معنالرونكو تورودخپل فكر څر ګندونه كول، ځكه  كه دغوره فكر ښكاروندۍ ښه ژبه او الفاظ نه وي، داسې بريښې لكه خاوروكې پټ لعلونه چې ګټه ترې نه اخيستل كيږي، بلكې ښه الفاظ دغوره فكر نښه ده.
اصطلاحي منطق
اصطلاحي منطق په منځنیو پېړیو کې بیا راژوندی کړای شو. لومړی په لسمه پېړۍ کې د الفارابي له لوري په اسلامي منطق کې او وروسته په دولسمه پېړۍ کې په مسیحي اروپا کې د نوي منطق له ظهور سره راژوندی شو، او د نولسمې پېړۍ په وروستیو کې د محمولاتو منطق د ظهور تر وخته مسلط او غالب پاتې شو.
غوره فکر
دغوره فكر ځانګړتياوې :
6.    خپل احساسات، انګيزې او مشاعر تلل او له قابولاندې ساتل او هر وخت دهغې نه منل، كيداي شې چې ناسم وي او په غلطه لاره مورهي كړي.
اصطلاحي منطق
اصطلاحي منطق، که څه هم نوو منطقي سیستمونو تر سیوري لاندې راوست او پیکه یې کړ، خو لاهم د منطق په مطالعه کې مهم رول لوبوي. عصري منطقونه هم دغه منطق د ماتېدو پر ځای عموما پراخوي، او له همدې کبله پر نوو سیستمونو د پوهېدو لپاره، له پخواني هغه سره آشنايي اړینه ده.
ارستويي سیستم
د منطق په برخه کې د ارستو کار په شپږو متنونو کې راټول شوی چې په ټولیز ډول د اورګانون (Organon) اثر په نوم پېژندل کېږي. له دغو متنونو څخه په ځانګړې توګه دوه یې، یعني تحلیلي لومړیتوبونه یا قیاس (Prior Analytics) او تعبیرات یا تفسیرونه (De Interpretatione)، د قضاوتونو او صوري یا رسمي استنتاج سره د ارستو د چلند اصل زړه یا اساسي برخه رانغاړي، او دا په اصل کې د ارستو د اثارو هغه برخه ده چې د اصطلاحي منطق په اړه ده. د ارستو د منطق په اړه پر دغه دود ولاړ عصري علمي کار په ۱۹۵۱ کال کې د جان لوکاسیویز لخوا د یوه انقلابي پاراډایم له رامنځته کولو سره پیل شو. د لوکاسیویز طریقه د ۱۹۷۰ لسیزې په لومړیو کې د جان کورکوران او تیموتي سمایلي لخوا یو ځل بیا تقویه شوه – چې په ۱۹۸۹ کال کې د رابین سمېټ لخوا او په ۲۰۰۹ کال کې د ګیسیلا سټرایکر لخوا د تحلیلي لومړیتوبونو یا قیاس نومي اثر عصري ژباړې ته لاره هواروي.
اساسات
د دغې تیورۍ تر شا بنسټیزه انګېرنه دا ده، چې عبارات له دوو اصطلاحاتو څخه جوړ شوي دي – له همدې کبله د "دوو اصطلاحاتو تیوري" یا "اصطلاحي منطق" نومول کېږي – او دا چې د استدلال پروسه په خپل وار سره له عباراتو څخه جوړه شوې ده:
غوره فکر
دغوره فكر ځانګړتياوې :
لكه يوسړي يوموټر وليدوچې په لاره كې ودريده،  يو ګوچنې چه ويني تري بهيږي دځان سره اوچت كړو، كوچنې ته ښه په ځير شو ويې پېژنده چه ځوۍ يې دي، بي درنګه يې دډريور په وهلو پيل وكړ، فكر يې كاوه چې همده په موټر وهلې دي، مګر وروسته څرګنده شوه  چې بل موټر وهلي و، اوډريوريې تښتيد لي و، او دې ډريور ورسره دژغورني مرسته كړي وه.
اصطلاحي منطق
اساسات
یو عبارت ممکن کلي یا مشخص وي، او ممکن مثبت یا منفي وي. په دودیز ډول څلور ډوله عبارتونه شته دي:
غوره فکر
ديوشي په اړوند دتفكير لا ملونه:
هلته ډير پنځيز، شخصې، خارجې او لاس ته را وړي لاملونه شته چې دهغه شي په اړوند چې دفكر موضوع ده دتصور او تفكردمقدار ټاكنه كوي، چې مهم يې دادي:
اصطلاحي منطق
اصطلاح
یوه اصطلاح (یوناني: ὅρος horos) د عبارت یا قضیې اساسي برخه ده. د هوروس اصلي معنا (او همدارنګه د لاتیني کلمې اصطلاح terminus) معنا "ډېر یا نهایي extreme" یا "حد او پوله boundary" ده. دا دواړه اصطلاحات له عبارت یا قضیې (proposition) دباندې دي، او د تایید یا انکار له عمل سره یوځای کېږي.
غوره فکر
ديوشي په اړوند دتفكير لا ملونه:
1.    عقل او دهغه ځواك او برلاستيا:دخلكو تر منځ دعقلي ځواك په هكله ډير توپير شته چې دا توپير داصلى زيېږيدنې او يا دعقل د روزنې اوصيقلولو له امله وي، ځينې خلك ډير تيز، غښتلې او ځلانده فكر لري چې دشي حقيقت ته په لږه اشاره رسيږي، او ځينې نور لټان بيا دڅرګندحقيقت په پو هيدوكې هم ستو نزه لري، ددوۍ تر منځ ډير زيات توپير او تفاوت وجودلري.
اصطلاحي منطق
اصطلاح
د لومړنیو عصري منطق پوهانو لکه ارنولډ (چې د پورټ-رویال منطق د هغه د دورې ترټولو مشهور متن و)، له نظره اصطلاح د "آیډیا یا نظریې" یا "تصور یا مفهوم" په څېر یو رواني وجود دی. مېل دا یوه کلمه ګڼي. د "ټول یونانیان نارینه دي" خبره په دې معنا نه ده چې د یونانیانو مفهوم د نارینه مفهوم دی، یا دا چې د "یونانیانو" کلمه د "نارینه" کلمه ده. یو عبارت یا قضیه له حقیقي څیزونو یا نظرونو څخه نه شي جوړېدای، مګر یوازې بې معنا کلمې هم نه دي.
غوره فکر
ديوشي په اړوند دتفكير لا ملونه:
2.    دپينځه ګونې حواسو ځواك او سلامتيا، ځكه حواس دعقل او دهغه شي ترمنځ چې دفكر موضوع ده واسطه ګڼل كيږي، كله چې حواس سم نه وي دعقل څخه نقل شوي معلومات هم ناسم اونيمګړي وي.
اصطلاحي منطق
پر فلسفه یې اغېزه
ارستویي منطقي سیستم د فرانسوي ارواشنونکي (psychoanalyst) ژاک لاکان پر وروستۍ فلسفه خورا زیات نفوذ درلود. د ۱۹۷۰ لسیزې په لومړیو کې لاکان د ارستو پر اصطلاحي منطق د فریګه او جاک برونشویګ په طریقې سره له سره کار کړ او د جنسیت څلور فورمولونه یې تولید کړل. په داسې حال کې چې دا فورمولونه د تقابل د مربع رسمي یا صوري ترتیب ساتي، خو بیا هم د لاکان د ځانګړې منفي قضیې یا محمول "له جوهر پرته شتون" په واسطه د دواړو ځانګړتیاو د کلیاتو د کمزوري کولو یا تضعیف هڅه کوي.
غوره فکر
ديوشي په اړوند دتفكير لا ملونه:
دخلكو تر مينځ دحواسو په هكله هم ډير تو پير دي  چې له دي امله ديوشي په تصور كې هم توپير رامنځته كېږي.
اصطلاحي منطق
د اصطلاحي منطق زوال
اصطلاحي منطق په اروپا کې د رنسانس په دوره کې مخ پر ځوړ شو، په ځانګړې توګه کله چې ځینو منطق پوهانو لکه روډولف اګریکولا فریسیوس (۱۴۴۴-۱۴۸۵) او راموس (۱۵۱۵-۱۵۷۲) مکاني منطق ته وده ورکول پیل کړل. دغه منطقي دود، چې د پورټ-رویال منطق په نوم یادېږي، یا ځینې وختونه "دودیز منطق" بلل کېږي، قضیې یا عبارات د اصطلاحاتو پر ځای د نظرونو د ترکیب په توګه وبللې، مګر له دې پرته یې د اصطلاحي منطق ډېری اصول تعقیبول. دا بیا تر ۱۹مې پېړۍ پورې، په ځانګړې توګه په انګلستان کې، اغېزناک او بانفوذه پاتې شو. جرمني فیلسوف لایبېنتس یوه ځانګړې او متفاوته منطقي محاسبه جوړه کړه، مګر د منطق په اړه د هغه نږدې ټول اثار ناچاپ او بې پامه پاتې وو، تر هغه چې لويي کوتورا د ۱۹۰۰ په شاوخوا کې د لایبنېتس پر اثارو او پاتې میراث (Nachlass) مرور وکړ او د منطق په برخه کې یې د هغه مخکښې څېړنې خپرې کړې.
غوره فکر
ديوشي په اړوند دتفكير لا ملونه:
3.    ژبنې معلومات، ځكه دژبې په توسه د شي ستا ينه صورت نيسي، كله چې ژبنې ادب او تعبير كې مهارت   زيا ت ولري په هما غه اندازه كولاي شي چې دشي ښه تعريف، ستاينه او هر اړخيز معلومات په ښه توګه څرګند كړي.
اصطلاحي منطق
د اصطلاحي منطق زوال
په نولسمه پېړۍ کې د منطق د الجبري کولو هڅو، لکه د بول (۱۸۱۵-۱۸۶۴) او وین (۱۸۳۴-۱۹۲۳) اثارو، په ټولیز ډول داسې سیستمونه رامنځته کړل چې تر ډېره د اصطلاحي منطق د دود تر اغېزې لاندې وو. لومړی د محمولاتو منطق د فریګه د مفهوم لیکنې (Begriffsschrift) اثر و چې په ۱۸۷۹ کال کې خپور شو او تر ۱۹۵۰ کال مخکې ډېر لږ لوستل شوی و، چې تر یوه بریده یې لامل د هغه د لیکني عجیب او غریب سبک یا ډول و. د محمولاتو عصري منطق بیا په ۱۸۸۰ لسزه کې د چارلز سنډرز پیرس له لیکنو سره پیل شو، چا چې پر اېټالوي ریاضي پوه پیانو (۱۸۵۸-۱۹۳۲) او حتی تر ډېره ارنسټ شروډر (۱۸۴۱-۱۹۰۲) هم اغېزې وښندلې. دا بیا د برټرانډ راسل او اې اېن وایټهیډ په وسیله ثمر ته ورسېد، او د ریاضیاتو مبادي (۱۹۱۰-۱۹۱۳) اثر یې د پیانو د محمولاتو منطق په یو ډول کارولی دی.
غوره فکر
ديوشي په اړوند دتفكير لا ملونه:
4.    دانسان عقايد او ارزښتونه په فكر او تصور كې سترنقش لري، چې په عقا يدو كې ــ په غيبياتو ايمان لرل، ملې منسو بيت، په چا پير يال كې دشيانو په حقيقت ايمان او همدارنګه دانسان په وسايلو ايمان او دهغه په ځواك او وړتيا او دهغه دنقش په حقيقت او دندې ايمان لرل دې.
اصطلاحي منطق
د اصطلاحي منطق زوال
اصطلاحي منطق همدا راز تر یو بریده په دودیز رومي کاتولیک زده‌کړو کې هم ژوندی پاتې شو، په ځانګړې توګه په علمي بنسټونو کې. د منځنیو پېړیو کاتولیک الهیاتو، په ځانګړې توګه د توماس اکویناس لیکنو، تر ډېره حده ارستويي رنګ درلود، او په دې توګه اصطلاحي منطق د کاتولیک الهیاتي استدلال یوه برخه وګرځېده. د بېلګې په توګه، د جویس د منطق اصول اثر (۱۹۰۸؛ دریمه نسخه ۱۹۴۹)، په کاتولیک علمي بنسټونو کې د کارولو لپاره لیکل شوې، او د فریګه یا برټرانډ راسل هېڅ یادونه یې نه ده کړې.
غوره فکر
ديوشي په اړوند دتفكير لا ملونه:
5.    هغه شي چې دفكر موضوع ده او دحقيقت په هكله يې تصور كوي اوڅلور خواوې يې ټاكې په هغه ښه پوهيدل، تر كومې اندازې چې دهغه په هكله ژوراو دقيق علم ولري په هماغه اندازه يې تصور هم سم لاس ته راوړاي شي.
دفكر په وړاندي ستونزې:
1.    په خيالونو چرتونو او بې ګټې وهمونوكې اوسيد ل  او دواقيعتونو څخه سترګې پټول: دانسان چرت وهل هله ګټور وي چې دواقيعت دانكشاف ترقۍ او نوښت لپاره په معقوله اندازه وكارول شي، هسي نه چې كار پريږدي دناشونو په دريابې خيالونو كې دواقعيتونو څخه لري لاهو شي، دا دانسان دفكر لپاره وژونكې ناروغې او خطرناك رنځ ګڼل كېږي.
2.    دكمزورۍ او عاجزۍ په پلمه هرڅه پريښودل ـ پدې ګومان چې هيڅ نه شي كولاي، ګواكې دغه ډول انسان په خپله خوښه خپل عقل او فكر بيكاره او معطل كړـ زياراوباسه چې دښمن ته دداسې وړيا ډالۍ چې شيطان ته يې وړاندي كوي دبرې چانس ورنه كړي.
3.    دډيروفكرونواو فرصتونو په وخت ديو دانتخاب په هكله مناسب اقدام نه كول، ان تردې چې دتشويش تردداوبي زړه توب له امله ټول فرصتونه دلاس وركړي.
4.    په پټو سترګودنورو تقليداو پيښې كول، په بل پسې بې تفكيره تلل، ځان په لټۍ او بيكارۍ روږدې كول، دفكرې خپلواكۍ اونوښت څخه ويره لرل.
5.    له بيكاره او بې هدفه خلكوسره ملګرې كول، ځكه كله چې انسان دروڼ اندواونيكو خلكو سره ناسته ولاړه ولري هرومروترې متاثره كيږي، دښوصفاتو دخپلولو حس ورسره پيداكيږي، او همدارنګه لټان او بيكاران هم په خپلو ملګرو اغيزه لري.
6.    عقل او فكر پداسې څه كې لګول چې دهغه لپاره پيداشوي نه وي، اوهمدارنګه فكر نه كول هم دعقل ضياع او دلوي نعمت ناشكري ګڼل كيږي.
عقل دځواك او اختصاص له چمبې څخه بهركارول بې ګټې او بې معنا زياردي، لكه دالله تعالي دصفاتو په كيفيت، تقديراتو اوداخرت په غيبياتو كې فكركول، ځكه داهغه څه دي چې الله تعالي انسان ورڅخه عاجز كړي  دي او يواځې په خپل علم پوري يې محدودكړي دي.
7.    بيكارې او په ګټوركارځان نه مصروفول، فكرګرځنده او متحرك دي كه په سم او ګټوركار دې مصروف نه كړ، خامخادې په باطل او ناروا مصروفوې.
9.    طفيلې عادت، يا په نورو بشپړه اتكاكول، ان تردې چې په ځانګړو چاروكې هم دنورو څخه دا هيله لري  چې دهغه پرځاى فكر وكړي، عقل او فكر يې جامد شي، او لكه طفيلې نبات دنورو په مرسته او څانګو پورته ځې، كله چې هغه څانګې وچې شي، ددې ژوند ورسره هم پاي ته ورسيږي، مګر دنوروسره مشوره يا په ښه كار كې ترينه استفاده كول  نه يواځې داچې ناوړه خبره نه ده بلكې دعقل غو ښتنه ده.
10.    دحواسو لټې، ځكه حواس دفكر كړكۍ او دعقل لارې دي، لكه سترګې، غوږونه، لاسونه، ژبه اوپوزه (باصره – سامعه – لامسه- ذائقه – اوشامه) هر كله چې انسان خپل حواس په ګړندې كاركولواواحساس روږدې كړي تل ترينه ښه ګټه اخيستلاي شي  اوچې كله يې په لټۍ اوبيكارۍ عادت كړي له كاره ولويږې اوحال يې داسې شي لكه چې الله تعالي فرمايې (وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِنَ الْجِنِّ وَالإنْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَئِكَ كَالأنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ (د الاعراف  سورت، ۱۷۹اّيت.
دوزخ ته مو ډير انسانان او پيريان پيداكړي دي ځكه دوۍ په زړونو پوهه نه كوي، په ستر ګو ليدل نه كوي، او په غوږونو اوريدل نه كوي، دوۍ لكه دڅارويوپه څير بلكې له هغوۍ  څخه هم ډير بې لاري دي، هغوۍ غافلان اوناپوهه دي.
11.    دجدال او ځان ښودنې په ازميښت كې واقع كيدل، ځكه داناوړه صفت انسان په مقابل لورې دبرې لپاره دباطل پلوۍته هڅوې، چې دخلكو ترمنځ دكينې او دښمنۍ سبب ګرځې، يووالې اواتحاد ته زيان رسوې، دانسان فكر اوشخصيت ته بې ګټې مصروفيت اوتشويش پيداكوي، د نوښت مخنيوى كوي.<references ليكنه:دوكتور عايض بن عبدالله القرني/>
په اسلام کې د خدای تصور
الله (ج) هغه ابدي ذات دی چې ټول شیان یې پیدا کړي او هغه یې پالونکی دی. په اسلام کې الله (ج) مطلق واحد، بې ساري او کامل ګڼل شوی، چې له هر ډول تېروتنو، عیبونو او نیمګړتیاوو نه پاک، په خپلو ټولو صفاتو کې پر هر شې قادر، په هر شې پوه او په بشپړ ډول ابدي او نه پنا کېدونکی ګڼل شوی چې په وجود کې هېڅ شریک او سیال نه لري او د هرڅه یوازینی خالق دی. اسلام ټینګار کوي چې الله (ج) پاک واحد، رحمن او رحیم ذات دی چې ټول مخلوقات یې د رحمت تر سیوري لاندې دي، نه خوب کوي او نه خواشینی کېږي، نه زوال مومي او نه مري.
۲۳۹ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۳۹:
په اسلام کې د خدای تصور
د اسلامي الله (ج) پېژندنې له مخې، الله (ج) هېڅ فزیکي وجود یا جنسیت (نه نارینه او نه ښځینه) نه لري او په مطلق ډول د هغه په څېر هېڅ شی نشته. له همدې امله اسلام په کلکه او  غوڅه توګه  د الله (ج) په اړه د (Anthropomorphism) عقیده، هغه عقیده چې الله (ج) انسان ته ورته بولي او د داسې نورو عقایدو ټول ډولونه ردوي.
اسلامي علوم د الله (ج) په اړه دا ټینګار کوي چې هغه په ​​بشپړ ډول پاک او له نورو مخلوقاتو سره له شراکت نه پاک دی، د الله (ج) قدرتونه او ځانګړتیاوې د هغه مخلوق ته نه منسوبیږې او برعکس. په اسلام کې، الله (ج) هېڅکله په هېڅ انځور کې نه دی تصور شوی. قرآن په پرېکړې توګه د الله (ج) په واحد حاکمیت کې د شریکانو له شریکولو منع فرمایلې او هغه یې مطلق بې ساری، واحد، پرته له ثاني وجوده او نه وېشل کېدونکي ذات بللی دی، چې هېڅ شي الله (ج) ته ورته نه دی او هېڅ شی له هغه سره د پرتله کولو وړ نه دی.
۲۳۹ (عدد)
په کلینډر کې
۲۳۹ کولاي سي:
په اسلام کې د خدای تصور
رېښه
الله(ج) عربي کلیمه ده چې په ابراهیمي مذاهبو پورې اړه لري. داسې انګیرل کېږي چې د الله (ج) کلیمه، د عربي (اله) نه اخیستل شوې، چې معنا یې الله (ج) (واحد او ریښتیني  الله (ج) دی. دا د إِلَٰه عربي کلیمېنه توپیر لري، ځکه دغه عربي کلیمه د معبود په معنا ده چې د اسلام نه مخکې په عربو کې دغه کلیمه هر هغه  څه ته کارول کېده چې دوی به ورته عبادت کاوه.
۲۳۹ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۲۳۹ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
په اسلام کې د خدای تصور
وحدانیت
د اسلام تر ټولو بنسټیز مفهوم توحید دی، په دې معناچې  الله (ج) یو او تنزیه (واحد) دی. د اسلام اساسی عقیده، د شهادت  کلیمه یا  (لا اله الا الله) ده چې د اسلام  په سپېڅلي دین د مشرف کېدو پرمهال لوستل کېږي، ژباړه یې داسې ده چې : "زه ګواهي ورکوم چې له  الله (ج) پرته بل معبود نشته".
مسلمانان د عیسوي تثلیث او الوهیت عقیده ردوي او شرک یې ګڼي او پر عیسی (ع) د یوه پیغمبر په توګه باور لري. توحید د مسلمانانو د ژوند تر ټولو مهم اصل دی. په اسلام کې له الله (ج) پرته د بل هر شخص یا هر شې عبادت ستره ګناه (شرک) ګڼل کېږې او د اسلامي تعلیماتو ډېری برخه د توحید په اصولو ولاړه ده.
یوازیتوب (بې سیاله ذات)
اسلام د  الله (ج) په ذات، خواصو، صفاتو او اعمالو کې د  الله (ج) په مطلق انفرادیت او واحدیت ټینګار کوي. لکه څنګه چې په سوره اخلاص کې راغلي: چې  الله (ج) احد دی ( مطلق وحدانیت او د هغه په ​​څېر بل څوک نشته)  الله (ج) الصمد دی (د ټولو موجوداتو وروستۍ سرچینه،  چې ټول شیان یې له هېڅ شي نه پیدا کړي، هغه ابدي، مطلق، نه بدلیدونکی، بشپړ، کامل، اړین، خپلواک او په ځان بسیا ذات دی؛ هغه څوک چې هېڅ شی ته اړتیا نه لري. په داسی حال کې چې ټول مخلوقات هغه ته اړتیا لري، ټول خلقت  په هغه پورې اړه لري او هغه ذات، چې ټول معاملات چې په پای کې بیرته ده ته ورګرځېدونکې دي) هغه نه زېږياو نه زېږېدلی دی (هغه نه زېږېدلی او نه خلق شوی، مور، پلار، مېرمن او بچیان نه لري).
خالق(ج)
د اسلامي لارښوونو له مخې،  الله (ج) د نړۍ او د ټولو مخلوقاتو خالق(ج) دی. هغه په ​​نړۍ کې هر څه د یوه ټاکلي پلان سره سم او د یوې ځانګړې موخې لپاره پیدا کړي دي. د هغه په ​​تخلیق کې هېڅ ډول نیمګړتیا یا عیب نشته.
د  الله (ج) له لوري د انسان د کړنو تخلیق
د سني مذهب له مخې:  الله (ج) د انسان خالق دی او انسان د خپلو اعمالو تر سره کوونکې دی. الله (ج) انسان ته ځواک او لېوالتیا ورکړې، ترڅو هغه په خپله وټاکي چې ایا یو ټاکلی عمل وکړي یا نه. الله (ج) په انسان کې د عمل کولو ځواک پیدا کوي او هغه ته دا وړتیا هم ورکوي چې د دوو بدیلونو - حق او باطل تر منځ انتخاب وکړي. هغه موږ ته اراده او ځواک راکړی دی، چېموږ وکولی شو یو عمل تر سره کړو، خو بیا هم دا هغه ذات دی چې هغه څه چې موږ یې تر سره  کوو، خارجي وجود ورته رامنځته کوي. موږ یوازی عمل کوونکي یا د الله (ج) استازي یو، په داسې حال کې چې  الله (ج) خالق دی. که موږ د یو څه کولو توان نه درلود او  الله (ج) زموږ عملونه نه وی جوړ کړي، نو زموږ استقلالیت به بې معنا ؤ او موږ به د خپلو اعمالو مسؤلیت نه درلود.
رحمت
د هغه رحمت ډېری ډولونه لري، لکه څنګه چې هغه په قرآن کې وایي: "او زما رحمت ټول شیان احاطه کوي [۷:۱۵۶]. په صحیح مسلم کې له ابوهریره نه روایت شوی دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل:"د  الله (ج) د رحمت سل برخې دي، چې يوه برخه يې د پېريانو، انسانانو، حيواناتو او حشراتو په منځ کې نازله کړې ده، چې په دې وسيله يې يو پر بل رحم او شفقت کوي او وحشي حيوانات پر خپلو بچیانو رحم کوي او د رحمت نهه نوي برخې  له  الله (ج) سره دی چې په دی توګه به د قیامت په ورځ  په خپلو بندګانو رحم وکړي."د اسلامي تعلمیاتو له مخې د الله (ج) رحمت هغه څه دي چې انسان جنت ته رسوي. د صحیح البخاري په یوه حدیث کې داسې ویل شوي  دي چې: "د هېچا عمل به هغه جنت ته داخل نه کړي". صحابوو پوښتنه وکړه: ته هم نه يا رسول الله؟  حضرت محمد(ص) وويل: نه، زه هم نه، تر څو چې الله تعالی پر ما خپل رحم ونه کړي، نو کوښښ وکړئ چې کمال ته نږدې اوسئ او د مرګ هيله مه کوئ.
له مخلوق سره اړیکه
د نورو ابراهیمي مذهبونو په څېر باور کېږې چې الله (ج) له مخلوق سره د وحې له لارې چې پیغمبرانو ته نازل شوې، اړیکه نیسي. په ځانګړې توګه مسلمانان په دې باور دی چې قرآن د  الله (ج) لفظي کلام دی چې پرمحمد(ص) نازل شوی او احادیث د محمد صلی الله علیه وسلم د اقوالو او افعالو ټولګه ده، چې حدیث قدسي د حدیث یوه فرعي کټګوري ده، چې مسلمانان یې د محمد صلی الله علیه وسلم  له خوا د  الله (ج) تکرار شوي کلیمې ګڼي. د الشریف الجرجاني په وینا: حدیث قدسي له قرآن سره په دې کې توپیر لري چې لومړنې "د محمد(ص) په کلیمو کې بیان شوي" دي، په داسې حال کې چې وروستني "د الله (ج) مستقیمې کلیمې" دي.
په اسلام کې د  الله (ج) او خلکو ترمنځ هېڅ منځګړیتوب نشته، نو مسلمانان په خپلو دعاګانو او ذکرونو کې مستقیم الله (ج) ته خطاب کوي دخپلو ګناهونو بښنه او توبه په مستقیم ډول له الله (ج) نه غواړئ. لکه څنګه چې قرآن فرمایي:" او كله چې زما بنده ګان له تا نه زما په باره كې پوښتنه وكړي، نو بېشكه زه نږدې يم، زه د دعا كوونكى دعا قبلوم، كله چې هغه ما ته دعا وكړي"، نو د دې آيت له مخې، الله(ج)د ټولو دعاوو ته په اخلاص سره ځواب وركوي. په هرحال، هغه کله ناکله د هغه څه په ورکولو سره ځواب ورکوي چې غوښتل کېږي، کله ناکله د هغه څه په ورکولو سره چې غوره وي، کله ناکله د آخرت لپاره ورکول ځنډوي، او کله ناکله په هېڅ ډول نه ورکوي، ځکه چې دا د دعا کوونکي په ګټه نه وي. هغه لاره چې الله (ج) دعا ته ځواب ورکوي، د هغه په ​​حکمت پورې اړه لري.
سرچینې
وېشنيزه:الله وېشنيزه:اسلام
طبي والرين
والرین یا طبي والرين (په لاتين: Valeriana officinalis) د والرينيانو څخه یو یوی لرونکي درملي بوټي دي چې په اروپا او آسيا کې شنه او کرل کېږي.
تاريخ
والرين په لرغونی یونان او روم کې ۲۰۰۰ کاله مخکې پېژندل شوي وو. د طب پلار بقراط د غه بوټي په خپل اثر کې توصيف وکړ او په ۳ پېړی کې یو مشهور رومي ډاکټر جالینوس والرين خپلو ناروغانو ته د بى خوبى د علاج لپاره ورکاوه.
توصيف
والرين یو درملي بوپي دي چې د Valerianaceae په کورنی او د Valeriana په جنس پورې اړه لري. اوږدوالي یی ۱.۵ متره وي. بو یی قوي او خوند یی تريخ دي. گلان یی گلابي یا بانجڼي رنگ لري او د گل تاج قيف شکل لري. نوموړي بوټي د مې څخه تر اگسټ پورې گل نیسي او په سپتمبر کې مېوې لري. والرين یو شمېر طبيعی توکې لکه اسانسونه (۲٪)، Myrtenol ، القلويدونه (Valerin, Chatinin)، گلیکوزیډونه او فلافونويډونه لري.
والرين په طب کې
طبي والرين آرامکوونکي درمل دي چی د بې خوبه، عصبى ناروغتيا او عصبي ستوماني د علاج لپاره کارېږي. دغه درمل تشنج ماتونکي آغېزه لري او د وینې پر فشار باندی ښه آغېزه هم لري.
وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات
پاکستان
پاکستان (د پاکستان اسلامي جمهوریت) په جنوبي-منځنۍ اسیا کې یو هېواد دی چې څلور ولایتونه او دوه سیمې لري، په شمول د خیبر پښتونخوا، د پاکستان یوه پښتني سیمه.
رېښه
د ژبې له پلوه په اردو او فارسي ژبه کې د پاکستان معنا ده «له پاکي برخمنه ځمکه» يا «هغه ځمکه چې پاک په کې زيات دي». په دې نوم کې «پاک» ته اشاره شوې چې په فارسي او پښتو کې «پاک او صفا» ته ويل کېږي. وروستاړی يې «ستان» له فارسي ژبې اخستل شوی او معنا يې ده «د اوسېدو ځای».
دا نوم په ۱۹۳۳ز کال کې د پاکستان د خوځښت د يوه فعال چودري رحمت علي له خوا جوړ شوی و، کوم چې هغه په يوه رساله کې خپور کړ«اوس يا کله هم نه»، نوموړي دا نوم په مخفف ډول کارولی و: «په پاکستان کې اوسېدونکي دېرش ميليونه وروڼه»، په دې نوم کې د برتانيې د حکومت پنځو شمالي سيمو ته اشاره شوې وه، چې هغه دا دي: پنجاب، افغانيه، کشمير، سیند او بلوچستان.
لومړي او منځني پړاوونه
په سويلي اسيا کې ځينې لرغوني انساني تمدنونه، له هغو سيمو راپورته شوي چې په اوسني پاکستان کې دي. د دې سيمې تر ټولو لومړني اوسېدونکي سونيان وو چې په ښکته ډبرين پړاو کې يې ژوند کړی دی او د دوی ډبرين وسايل د پنجاب په سوان دره کې موندل شوي دي. د سیند سيمه، کومه چې د اوسني پاکستان ډېره سيمه په غېږ کې نيسي، د ګڼو پرله پسې لرغونو کلتورونو ځای و، په دې کلتورونو کې د نوي ډبرين پړاو مهرګړ او په هړپا او موهنجوداړو کې د برونز د عصر سیند درې مدنيته (۲۸۰۰ – ۱۸۰۰ له ميلاد مخکې) شامل دي.
ودايي پړاو (له میلاد مخکې ۱۵۰۰ – ۵۰۰) يو اندو-ارين کلتور بلل کېږي؛ په دې پړاو کې ويدايان، د هندويزم اړوند تر ټولو زړې سپېڅلې لیکنې جوړې شوې وې او وروسته همدا کلتور په دې سيمه کې ښه ثابت شو. ملتان د هندوانو يو مهم عبادتځای و. ويدي تمدن د Takṣaśilā - د اوسني پنجاب د ټيکسلا - د لرغوني ګندهارا ښار کې ښه وغوړېده، د کوم بنسټ چې له میلاد مخکې شا او خوا ۱۰۰۰ کې اېښودل شوی و. په دې سيمه کې لرغونو سترواکیو او سلطنتونو په پرله پسې ډول حکومت کړی: ايراني هخامنشي سترواکي (له میلاد مخکې شا او خوا ۵۱۹)، د ستر سکندر سترواکۍ له میلاد مخکې په ۳۲۶ کې او موري سترواکي، کومه چې د چندراګوپتا مايوريا تاسيس کړې وه او ستر اشوکا له میلاد مخکې تر ۱۸۵ پورې نوره هم پراخه کړه. د اندو-يوناني پاچهي چې باختري دمتريوس (له میلاد مخکې ۱۸۰-۱۶۵) کې تاسيس کړې وه، ګندهارا او پنجاب هم په کې شامل وو، دا پاچهي د مناندر (له میلاد مخکې ۱۶۵-۱۵۰) بشپړې پراختيا ته ورسېده او یونانو- بودايي کلتور يې په دې سيمه وغوړاوه. ټيکسلا په نړۍ کې تر ټولو پخوانی پوهنتون او د لوړو زده کړو مرکز درلود، کوم چې له ميلاد مخکې د پخواني ويدي پړاو په شپږمه پېړۍ کې جوړ شوي وو. دې ښوونځي ګڼ عبادتځايونه لرل، چې د خوب لپاره ستر ځايونه يا د تدريس سترې خونې يې نه درلودې او په دې ځايونو کې په انفرادي ډول ديني زده کړې ورکول کېدې. لرغونی پوهنتون، د ستر سکندر د ځواکونو له بريد وروسته مستند شوی، همدا راز په څلورمه او پنځمه زېږديزه پېړۍ کې د چينايي زیارت کوونکو له خوا ثبت شوی دی.
د سیند رای واکمنې کورنۍ (۴۸۹ – ۶۳۲ز) د خپلې واکمنۍ په اوج کې په دې او ورڅېرمه سيمو حکومت کړی. د پالا واکمني تر ټولو وروستۍ بودايي سترواکي وه، چې د درمپالا او دواپالا تر مشرۍ لاندې په ټوله سويلي اسيا کې له اوسني بنګله ديش نه نیولې، بيا له شمالي هند او تر اوسني پاکستان پورې غځېدلې وه.
اسلامي بری(سوبه او فتحه)
عرب فاتح محمد بن قاسم په ۷۱۱ز کال کې سیند ونيو. د پاکستان د حکومت رسمي نېټه لیکنه ادعا کوي چې، دا هغه وخت و چې د پاکستان بنسټ کېښودل شو؛ خو د پاکستان نظريه په نولسمه پېړۍ کې راورسېده. د منځنيو پېړيو لومړيو (۶۳۲-۱۲۱۹ز) کې په دې سيمه کې د اسلام سپېڅلی دین خپور شو. په دې موده کې، صوفي مبلغينو اسلام ته د ډېرو سيمه یيزو بودايانو او هندوانو په اړولو کې بنسټيز اغېز درلود. د ترکي او هندوشاهي واکمنيو له ماتېدو وروسته، چې له اوومې نه تر يوولسمې پېړۍ يې په کابل دره، ګندهارا (اوسنی خيبرپښتونخوا) او لوېديځ پنجاب حکومت کاوه، د غزنوي سترواکۍ (۹۷۵-۱۱۸۷ز)، غوري سلطنت او ډیلي سلطنت (۱۲۰۶-۱۵۲۷ز) په ګډون، په پرله پسې ډول ګڼو مسلمانو سترواکيو په دې سيمه واکمني کړې ده. د ډیلي سلطنت د وروستۍ لودهي واکمنۍ ځای بيا د مغولو سترواکۍ ونيو (۱۵۲۶-۱۸۵۷ز).
تاریخ
پاکستان يو وخت نیم د هند برخه وه او نیمه نوره د هند لوېديځې برخې چې له چین هېواد سره د بلتستان د پولې څخه نیولې تر لاندې سنده او بلوچستان پورې د اوسني افغانستان پخوانۍ برخې وې. يو مهال د پښتنو قبایلو تر منځ د تربگلوۍ له کبله دغه سیمې په څو نومونو بېلې شوې چې يو لړ نومونه یې روهستان ، روهیله ، پښتونخوا ، شمال لوېديځه سرحدي ولایت او نور نومان پرې سیمه واکو پښتنو او وروسته بیا انگرېزانو ايښي .د پاکستان د هېواد تاریخ ډېر لنډ دی او يوه پېړۍ لا نه کېږي چې رامنځته شوی. 68 کاله کېږي چې د پاکستان هېواد تاسيس شوی. د نن پاکستان د انگرېزانو او په ځانگړي توگه د امریکا سره د افغان جهاد پر مهال اړیکې د پوځي دیکتاتور ضياالحق لخوا ټینگې شوې چې لمخې یې د امریکا يو ولسمشر رونالډ رېگن پاکستان د امریکا ناوې هېواد گڼلای چې لا تراوسه هم د انگرېزانو تر ولکې یې نظام چلېږي. پاکستان په اسيا کې سوېل ختيځو هېوادونو کې راځي چې په ۱۹۴۷م زېږدي کې په ۱۴م د اگسټ يې د پاکستان نوم خپل کړ. انگرېزانو دغه هېواد له پيل څخه په فدرالي نظام وېشلی دی چې د ۱۹۷۳م زېږدي اساسي قانون لمخې یې په څلورو ايالتونو د قامونو په تناسب بېل کړی دی. دغه څلور ایالتونه پدې توگه ول : د پنجاب ايالت ، د شمال لوېديځې پولې ايالت چې اوسنی پښتونخوا ده ، د سنده ايالت او د بلوچستان ايالت. د هېواد پلازمېنه اسلام آباد نومېږي او کراچۍ ، لاهور ، فیصل آباد او راولپنډۍ يې نور صنعتي او نامتو لوی ښارونه دي. په دغه هېواد کې برسېره پر ۶گو غټو توکمنو سلهاؤ مذهبي فرقې هم شتون لري چې په غټو توکمونو کې یې پنجابيان تر ټولو ډېره ډله بيا پښتانه دوهم لوی توکم دی ، سندهيان ، بلوڅان ، سرايکان ، هندکيان او هندوان شامل دي. په دیني لحاظ پاکستان کې ۹۷ سلنه مسلمانان دي چې په لسهاؤ فرقو او پیرانو وېشل شوي ، ۷۰ سلنه یې سني اسلام منلی ، ۲۰ سلنه شعيه گان دي او 3 شاوخوا سلنه هندوان او عيسويان هم شته. د 1947 نه وړاندې پاکستان،هند او بنگله دېش يو هېواد و چې د (برصغیر هند) يا د هند وړې وچې په نوم بللې کيدل. دغه وخت په هند کې د انگرېزانو واکمني وه۔
هېوادنۍ وټه
پينځوس سلنه نفوس په کرهڼه بوخت دي چې ډېری وگړي يې کرونده گر دي او تر ډېره مالوچ، جوار، غنم، وریجې او داسې نورې کرکېلې کري. د طبعي زېرمو لخوا پاکستان سکاره، مس، غاز، وسپنه لري. په پاکستان کې دروند صنعت د حکومت لخوا څارل کېږی.
سیاست (واگ)
واگیزه غونډال یې انگرېزي پارلماني دی.د پاکستان حکومتي نظام جمهوري پارليماني دی چې وزيراعظم د هيواد د حکومت مشر بلل کيږي۔پاکستان دوه لاسبري دولتي ادارې لري ، يو يې قومي اسمبلي (قامي جرگه) ده او بله يې سينيټ (سنا) نومېږي ۔د پاکستان پارلماني غونډال له افغانستان څخه توپیر لري ځکه چې افغان دولتي غونډال کې هېوادمشر د ولس او حکومت مشر وي خو پاکستاني دولتي غونډال کې وزيراعظم (لومړی وزير) د حکومت او ولس مشر وي.
تاریخ او ایداري ویش
د "پاکستان" نوم (IPA: /paːkɪst̪aːn/) په فارسي ژبه کې "پاک ستان" چې د دوه ستاینومونو تړنگنوم دی مانا يې (پاکه خاوره)راوځي. دا نوم د چوهدري رحمت علي لخوا په ۱۹۳۳ زېږديز کال کې د لومړي ځل لپاره په يوې رسالې کې چې د اوس او يا هېڅکله تر سرليک لاندې نومېده خپور شو.
د پاکستان نوم د پنځ ايالتونو د نوم نه هم اخيستي شوي:پ پنجاب ، ا افغانيه (خېبر پښتونخوا) ،ک کشمير،س سند، تان بلوچستان۔
د پاکستان ايالتونه او سیمې
<font size="+1">
سرچينې
وېشنيزه:هېوادونه وېشنيزه:د نړۍ هېوادونه وېشنيزه:د سوېلي آسيا هېوادونه وېشنيزه:اسلامي هېوادونه
ټېټراسايکلين
تتراسايکاین (په انگرېزي کی:tetracyclin) د تتراسايکلینو د انتی بیوتیکونو څخه دي چی د ستېپتومیسیس اکټینومیسیس (Streptomyces) څخه لاس ته راځی او په گرام منفی او گرام مثبت باکترياو باندي آغېزه لري. دغه انتی بیوتیک په ځانگړي ډول دځوانکې ، آکنه روزاسه او کولرا د علاج لپاره کارېږي. تتراسايکاین په ۱۹۴۵ کال کی په امریکا کی کشف شو.
توصیف
تتراسايکاین انتي بيوتيک دي چې دوسيع آغېزه لرونکې دي او دهغه په کيمياوي ساختمان کې په ډير کم تغير راوړلو سره نور درملونه لکه تتراسکلين او اوکسى تتراسکلين ورځينى حاصليږي هغه مرکب چى طلايى ډوله زيړ رنگ لري او په اوبو او تیزابو کې ښه حل کيږي او تريخ خوند لري دتودوخي په وړاندي زيات مساس دي او بايد په يخ تياره او وچ ځاي کي وساتل شي او  جذب ،اطراح او دتطبيق لاره :- زياتره وخت دخولي له لاري ورکول کيږي او دعضلى له لاري نه توصيه کيږي ځکه ډير درد پيدا کوي کله کله دوريد له لاري تطبيقيږي خونه توصيه کيږي که دلاري تطبيق شي دهضمى جهاز پواسطه ښه جذبيږي په شيدو کي ښه انتشار کوي او دوينى دغلظت په اندازه شيدوته هم رسيږي او له شيدو سره اطراح کيږي نو له همدي کبله دغولانځي په مکروبى او حادو الهاباتو کي له کلوروتتراسکلين څخه چې په وريدي او موضعى توگه تطبيقيږي کار اخيستل کيږي زياتره وخت دهغه اطراح له ميتيازو سره يو ځاي صورت نيسى اوله صفرا سره هم اطراح کيږي او زياتره وخت دسترگو دملهم په شکل استعماليږي.
د تتراسایکلین مقدار
په کوچنيو حيواناتو کې (سپى ،وري ،سيرلى ) دبدن هرکيلوگرام وزن په مقابل کې ٢٥-٥٠ ملي گرامه دورځى يو ځل او په لويو حيواناتو کې (خوسکې ،بياڼ ،آس ) دبدن هر کيلوگرام وزن په مقابل کي ١٠-٢٠ ملي گرامه دورځي دوه ځله يعنى په هرو١٢ ساعتونو کې يو ځل ورکول کيږي
دغولانځي دالهاب لپاره
له تيارو جوړو شوو ملي ليتر ه سورنجونو څخه يوه دانه په ناروغ تى کې داخل او بيا له هرو ٢٤ ساعتونو څخه وروسته يو ځل بايد تکرارشي
درحم دالتهاب لپاره
له نيم گرامه (٥٠٠ ملي گرام ) تابلتونو څخه يو يا دوه تابليته دغواپه رحم کي او له همدي تابليت څخه نيم څخه پر يوه تابليته پوري دميږي په رحم کي کښيښودل کيږئ.
تتراسایکلین مسمومیت
کلوروتتراسکين دنورو ټولو تتراسکلينو پرتله تخريشى خاصيت لري کله چى دخولي له لاري سپى او پيشو ته ورکړاي شي دکانگو او زړه بدوالى سبب کيږي او ان تردي چى ممکن داسهال سبب هم وگرځي. که چيري درمل له شيدو سره يوځاي ورکړاي شي له دي حالت څخه به مخنيوي وشي او په شخوندوهونکو څارويو کې که دخولى له لاري ورکړاي شي دهضمي جهاز گډوډى راپيداکوي .په ځوانو حيواناتو کې تتراسکلين استعمال دغاښونو او هډوکو نشوونما وروسته کوي او دغاښونو درنگ تغير پيداکوي Bacterostatic آغېزه لري
.
زرۍ
زرۍ (په انگرېزي: millennium) د وخت يو مهال دی چې د زرو کالونو، لسو پېړيو او سلو لسيزو برابر وي.
کوروش ۲
د پارس دويم کوروش (۶۰۰ – ۵۳۰ مخزېږديز) چې په عامه توګه د لوی کوروش په نوم پېژندل کېږي او يونانيان يې مشر کوروش بولي، د هخامنشي سترواکۍ بنسټګر و، کومه چې لومړۍ پارسي سترواکي وه. د هغه د واکمنۍ پر مهال دې سترواکۍ د لرغوني نژدې ختیځ ټول پخواني مدنيتونه په خپله غېږ کې ونيول، ډېره پراخه شوه او په پايله کې يې د لويديځې اسيا او مرکزي اسیا ډېرې برخې ونيولې. په لويديځ کې د مديترانې بحيرې او «هليسپونيټ» څخه په ختيځ کې د سیند تر سيند پورې غځېدلې وه، دا سترواکي چې کوروش يې بنسټ اېښی و، د نړۍ په تاريخ کې تر ټولو لويه سترواکي وه. د هغه د ځای ناستو پر مهال د هخامنشي سترواکۍ پراختيا د بالکان (ختيځه بلغاريا، پايونيا او ترکيه مقدونيه) له ځينو برخو او سويل ختيځې اروپا پورې په لويديځ کې او په ختيځ کې د سیند تر درې پورې غځېدلې وه.
د کوروش واکمنۍ تر نږدې دېرشو کلونو پورې دوام وکړ، د هغه د سترواکۍ جرړې هغه مهال پخې شوې، کله چې هغه «مادي» سترواکي ونيوله، له هغې وروسته يې «لیديا» سترواکي او بيا يې «نيو بابلي» سترواکي ونيوله. هغه د مرکزي اسيا پر لور هم لښکرې واستولې، په پايله کې يې سترې جګړې رامنځ ته شوې چې ويل کېږي ټول هېوادونه يې بې له استثنا څخه تر خپلې واکمنۍ لاندې راوستل. کوروش په مصر کې قدم کښېنښود او ادعا شوې چې هغه په ۵۳۰ مخزېږديز کې د سردريا سيند په اوږدو کې له «Massagetae» سره د جګړې پر مهال مړ شو، خو زينوفون ادعا کړې چې کوروش په جګړه کې نه دی مړ شوی او يو ځل بیا هخامنشي رسمي پلازمېنې «تخت جمشيد» ته راستون شوی و.د هغه زوی «دويم کمبوجيه» د هغه ځای ناستی شو، نوموړي وکولای شول د خپلې لنډې واکمنۍ پر مهال مصر، نوبيا او سيرنايکا ونيسي.
کوروش له دې امله شهرت لري چې د نيولو سیمو د دودونو او مذهبونو درناوی يې کاوه. هغه د سترواکۍ په سرحدي سيمو د «پاسرګادي» په اداره کوونکو کې د مرکزي نظام په جوړولو کې پرېکنده و، کوم چې هم د واکمنو او هم د خلکو لپاره په اغېزناک ډول ګټور و. کله چې هغه د نيو بابلي سترواکي ونيوله، نو د بېرته راستنېدو يو فرمان يې صادر کړ، دا فرمان په استوانيي مهر تاييد شوی يو اعلان و، په کوم کې چې کوروش د اسرائيلو ځمکې ته د اسرائيلیانو د بېرته ستنيدو واک ورکړی او هغوی يې هڅولي وو، همدا فرمان په سپيڅلي کتاب بايبل کې تشرېح شوی دی او په دې ترتيب يې په يهودي مذهب ځکه تلپاتې اغېز پرېښی، چې هغه په دې سيمه د بابليانو واکمني پای ته ورسوله او يهوديانو ته يې اسانتيا برابره کړه چې صهيون ته بېرته راستانه شي. د عبري بابل د اشعيا ۴۵:۱ له مخې: خدای د دې موخې لپاره کوروش مسح کړ، ان تر دې چې د هغه يادونه د يو مسيحا په ډول هم شوې ده (مسح شوی، لاس پرې راکش شوی) کوروش په بابل کې يواځينی غېر يهودي څوک دی، چې په دې حيثيت يې ستاينه او درناوی کېږی.
کوروش په بشري حقوقو، سیاست او پوځي تګلارو کې د لاسته راوړنو او تر څنګ يې په لوېديځو او ختيځو مدنيتونو د هغه د اغېزو له امله هم پېژندل کېږي. په لرغونې نړۍ کې هخامنشي اغېز ان تر «اتن» پورې هم ورسېد، چېرې چې د لوړې طبقې اتنيانو د پاريس د هخامنشي سترواکۍ د واکمنې طبقې د کلتور ځينې اړخونه د خپلو دودونو په توګه خپل کړل. د «پرسس» څخه راپورته شوی چې اټکلاً د اوسني ايران د فارس له ولايت سره سم دی، کوروش د اوسني ايران په ملي پېژندګلوي کې د پام وړ دنده تر سره کړې ده. د اوسنيو ايرانيانو په منځ کې هغه يو فرقه يي څېره ده او د هغه مزار د ميليونونو خلکو لپاره د درناوي ځای دی. د ۱۹۷۰ز لسيزې پر مهال، د ايران ورستي پاچا رضا شاه پهلوي، د کوروش مشهوره اعلاميه چې د کوروش په استوانه کيندل شوې، د بشري حقوقو تر ټولو لرغونې پېژندل شوې اعلاميه اعلان کړه او له هماغه وخته دا استوانه په دې ډول مشهوره شوې ده. ځينو لوېديځو تاريخ پوهانو په دې اند اعتراض کړی او ويلي يې دي چې د دې استوانې څخه ناسم پوهاوی شوی، بلکې هغه يوه دوديزه اعلاميه ده، کومه چې نوي پاچايان د خپلې واکمنۍ په پيل کې بيانوي.
لغوي
د کوروش نوم یوه لاتيني شوې بڼه ده چې د يوناني ژبې له (Kỹros) ټکي څخه اخستل شوی، يوناني ژبې ته بيا خپله له زړې پارسي ټکي Kūruš څخه راغلی دی. د بېلا بېلو ژبو په ډبرليکونو کې دا نوم او د هغې معنا ثبت شوې ده. د لرغوني يونان تاريخ پوهان هر يو «کتسياس» او «پلوتاريخ» په دې باور دي چې کوروش ټکی له لمر (Kuros) څخه اخستل شوی، دا مفهوم په دې ډول تشرېح شوی چې معنا يې ده «د لمر په څېر» (Khurvash)، په دې ډول دا ټکی د لمر لپاره د پارسي نوم «خور» سره اړيکه لري چې «واش» ورسره د وروستاړي په توګه تړل شوی او معنا يې ده ورته والی.