cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نفوس
دنفوسو دزياتوالي بيولوژيکي لاملونه
دانسانانو دنفوسو مطالعه دهغوى خصوصيات او هغوى پورې مربوطې پېښې دديموګرافي څخه عبارت دى. ددغه علم پوهان دراتلونکو نفوسو دزياتوالي وړاندوينه دبيولوژيکي نښو په نظر کې نيولو سره کوي. په اوس وخت کې تقريباً دنړۍ په ټولو هيوادونو کې دزېږېدنې کچه دمړينې دکچې څخه زياته ده ، نو ددې وجې دنفوسو اندازه زياتيږي. هغه هيوادونه چې دزېږېدنې او مړينې کچې په کې لوړې وي په دې هيوادونو کې دزېږېدنې کچه دمړينې دکچې څخه په چټکۍ سره زياتېږي ، لکه افغانستان او حبشيه دغه هيوادونه اکثره دماشومانو دمړينې لوړه کچه لري ، ځکه چې زياتره خلک يې سوئي تغذيه او امراض په کې زيات منځته راځي. هغه هيوادونه چې دزېږېدنې کچه يې لوړه او دمړينې کچه يې ټيټه وي دنفوسو اندازه په کې په چټکۍ سره زياتوالى مومي ، لکه ګواتيمالا او سايريا. په دغه هيوادونو کې په منځني ډول دنوي پيدا شوو ماشونو دمړينې کچه لوړه وي. هغه هيوادونه چې دمړينې او زېږېدنې دواړه کچې په کې ټيټې وي په دې هيوادونو کې دنفوسو دزياتوالي کچه ډېره ټيټه وي، لکه سويډن او بريتانيا.دا او نور زيات شمېر پرمختللي هيوادونه دنمونې په ډول دماشومانو دمړينې ډېره ټيټه کچه لري. ديوې ټولنې دنفوسو په زياتوالي کې دماشوم راوړونکو ښځو فيصدي او دهرې ښځې دماشومانو شمېر ډېر رول لري. دنفوسو دزياتوالي په اندازه کې دنفوسو دعمر جوړښت ډېر مهم ګڼل کېږي. که چېرې دنفوس زياته برخه ځوانان وي او يا فاميل ولري او يا به په راتلونکي کې دفاميل خاوندان شي او که څه هم هره کورنۍ ٢ ماشومان ولري بيا هم ددغې ټولنې نفوس زياتېږي.
سورة التکاثر
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
آلتوتیگ
آلتوتیگ د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
داورزن ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د خراسان رضوي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
محمد قاسم نانوتوي
حضرت محمد قاسم نانوتوي رحمه الله دهند د نیمې وچې له نامتو اسلامي پوهانو څخه دی، چې په ۱۲۴۸هجري قمري کال زېږېدلې. اصلی نوم یې خورشېد حسن ؤ، د پلار نوم یې اسد علي او د نیکه نوم یې غلام شاه ؤ. د نسب لړۍ یې حضرت ابوبکر صیق رضی الله عنه ته رسېږي. محمد قاسم بن اسد علي بن غلام شاه بن محمد بخش بن علاو الدین بن فتح محمد بن ممد مفتي بن عبدالسمیع بن مولوي هاشم نانوتوي.
مولوي محمد هاشم د اکبر بادشاه نږدې ملگرې ؤ. څو کلي او کورونه یې ورته په جاگیرکې ورکړي ول.
مولانا نانوتوي رحمه پیداېښتي ذهین، پرهېزگار، لوړ همت لرنکې، بهادر، شجاع او قابل شخص و. د لوړې درجې شاعر و. له نانوتیه څخه د دیوبند پرلور ولېږدول شو.
لومړنۍ زده کړې
هورې یې له شیخ کرامت حسین څخه عربي ژبه زده کړه. ۲ محرم الحرام ۱۲۶۰هجري سپوږمیز له مولانا مملک علي سره ډلي ته ولاړ.
سرچینې
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
نفتي ککړتیا
نفتي ککړتیا د انسان د فعالیت په پایله کې چاپېریال په ځانګړي ډول سمندري ایکوسیستم ته د یوه مایع نفتي هایدرو کاربن خپرېدو ته ویل کېږي چې دا د ککړتیا یو ډول دی. دا اصطلاح معمولاً د تېلو سمندري ککړتیا ته ویل کېږي او دا هغه ځای دی چې تېل په سمندر یا ساحلي اوبو کې خوشي کېږي، خو ښايي د تېلو دغه ډول خوشي کېدنه په ځمکه کې هم رامنځته شي. د نفتو یا تېلو د ککړتیا لامل ښايي له ټانکرونو، په ساحل کې له پېټرول موندونکو ماشینونو، د برمه کولو له تجهیزاتو او د تېلو له څاګانو څخه د تېلو خوشي کېدل وي؛ همداراز د تېلو په تصفیه ځایونو کې د خامو تېلو (پېټرولو او ډيزلو) تولیدات او دغه راز د هغو جانبي تولیدات، هغه ټینګ تېل چې سترې بېړۍ يې کاروي او یا هم د نورو تېلو ضایعات یې هم لاملونه کېدای شي.
نفتي ککړتیا د مرغانو د بڼکو جوړښت او د تي لرونکو حیواناتو څرمنو ته نفوذ کوي او د عایق‌والي وړتیا یې را ټيټوي، د تودوخې د نوساناتو په مقابل کې یې کمزوري کوي او په اوبو کې لږه لامبو وهلی شي. د نفتي ککړتیا پاکول ستونزمن دي او په ډېرو عواملو پورې اړه لري چې د تویې شوو تېلو ډول، د اوبو د تودوخې درجه (چې پر بړاس او د ژوندیو موجوداتو پر تخریب اغېز کوي) او د ساحلي څنډو ډولونه او سواحل په کې شامل دي. د نفتي ککړتیاوو پاکول ښايي اونۍ، میاشتې او ان کلونه وخت ونیسي.
نفتي ککړتیا ټولنې ته له اقتصادي، چاپېریالي او ټولنیز پلوه ناوړه پایلې لرلای شي. د نفتي ککړتیا پېښې د رسنیو د ډېر پام او سیاسي غوغا لامل شوې دي او له همدې امله ډېر خلک نفتي ککړتیا ته د حکومت د غبرګون او د دغې ککړتیا د مخنیوي لپاره د اقداماتو په اړه په یوه سیاسي مبارزه کې سره راټول شوي دي.
لویې نفتي ککړتیاوې
د خامو نفتو او تصفیه شویو سون‌توکو د وړونکو بېړیو د پېښو یا ټکرونو له امله په الاسکا، مکسیکو خلیج، ګالاپاګوس ټاپوګانو، فرانسه، سونډاربانس، اوګونیلنډ او ډېرو نورو ځایونو کې زیانمنېدونکو یا نازکو ایکوسیستمونو ته زیانونه اړولي دي. د ټکرونو یا پېښو پر مهال تویې شوي تېل له څو سوو ټنو نیولې ان تر څو لکه ټنو پورې بېلابېل دي. کوچنیو نفتي ککړتیاوو مخکې له مخکې ثابته کړې ده چې پر ایکوسیسمتونو زیات اغېز لري، د بېلګې په توګه د اېکسون والډېز (Exxon Valdez) نفتي ککړتیا چې لامل یې هم د ساحې لرې‌والی یا هم د چاپېریال ساتنې د بېړني غبرګون ستونزې وې.
له ۲۰۰۴ کال راهیسې د لویزیانا له ساحل ۱۲ مایله لرې د تېلو د تولید له ځایه هره ورځ له ۳۰۰ تر ۷۰۰ بېرله تېل لیک کېږي یا تویېږي. د تېلو ککړتیا چې د یوویشتمې پېړۍ په اوږدو کې یې د دوام وړاندوېینه کېږي، بالاخره به د «بي پي ډيپ‌واټر هاریزن» هغه غمیزه شاته پرېږدي چې په ۲۰۱۰ کال کې پېښه شوې وه، خو لا هم د ډېرو هغو څاه‌ګانو د کنترول لپاره هېڅ هڅې نشته چې لیکۍ لري.
پر انسانانو اغېز
نفتي ککړتیا د اور لګېدنې خطر لري. د کویټ د تېلو اورلګېدنه د هوا د ککړتیا لامل شوه چې تنفسي ستونزې یې جوړې کړې. د مکسیکو په خلیج کې د تېلو په تولید ځای کې چادونې یوولس کاریګر ووژل. د لاک میګانټیک په رېل پټلۍ کې د اور لګېدنې له امله چې په پایله کې یې رېل له کرښې ووت، ۴۷ تنه ووژل او د ښار مرکز یې نیمايي ویجاړ کړ.
د تېلو تويېدنه د څښاک د اوبو سرچینې هم ککړولی شي. د بېلګې په توګه په ۲۰۱۳ کال کې د تېلو دوو بېلابېلو تویېدنو د مالیزیا په میري ښار کې د ۳۰۰۰۰۰ کسانو لپاره او د اکواډور په کوکا ښار کې د ۸۰۰۰۰ کسانو لپاره د اوبو سرچینې ککړې کړې. په ۲۰۰۰ کال کې د کنټاکي په کلارک ایالت کې د تېلو د تویېدو له امله چینې ککړې شوې.
ککړتیا د سیاحت او سمندري سرچینو د استخراج پر صنعت اقتصادي اغېز کولی شي. د بېلګې په توګه د ډيپ‌واټر هاریزن د تېلو تویېدنې پر ساحلي سیاحت او هلته پر کب نیونه اغېز وکړ او مسؤل لوري اړ شول چې اقتصادي قربانیانو ته تاوان یا غرامت ورکړي.
چاپېریالي اغېزې
هغه ګواښ چې مرغانو، کبانو، د اوبو ژویو او سخت پوستانو ته د تېلو د خپرېدو له امله پېښېده، په ۱۹۲۰مه لسیزه کې په انګلستان کې د هغو څېړنو په پایله کې تشخیص شو چې په یارکشایر ایالت کې وشوې. دا موضوع په ۱۹۷۴ کال کې د متحدو ایالتونو د علومو اکاډمۍ له‌خوا په خپره شوې علمي مقاله کې هم وڅېړل شوه چې پر کبانو، سخت پوستانو او نرم پوستانو د دغې ککړتیا پر اغېزو يې تمرکز درلود. دا مقاله یوازې سل کاپۍ چاپ شوې وه او نابشپړه یا ډرفټ لیکنه بلل شوې وه چې د استناد وړ نه وه.
په ټولیز ډول نفتي ککړتیا په دوو ډولونو پر حیواناتو او نباتاتو اغېز کوي: په مستقیم ډول له تېلو څخه او د نفتي ککړتیا ته د غبرګون یا هم د پاکولو د پروسې له لارې. په اوبلن چاپېریال کې د تېلو د اندازې او پر بېلابېلو ژوندیو موجوداتو یې د احتمالي اغېز تر منځ هېڅ روښانه اړیکه نشته. په نامناسب وخت یا نامناسب موسم او حساس چاپېریال کې کوچنۍ ککړتیا ښايي په هماغه یا بل چاپېریال کې د کال په یوه بل وخت کې تر لویې ککړتیا ډېره مضره وي. نفتي ککړتیا د الوتونکو مرغانو بڼکو او د تي لرونکو حیواناتو څرمنو ته نفوذ کوي او د عایق‌والي وړتیا یې را ټيټوي، د تودوخې د نوساناتو په مقابل کې یې کمزوري کوي او په اوبو کې یې د لامبو وهلو وړتیا کموي.
هغه حیوانات چې خپل بچیان یا میندې د بوی په مرسته پیدا کوي، هغوی د تېلو د ډېر بوی له امله دا کار نه شي کولی. دا ستونزه د دې لامل کېږي چې بچیان یې ورک شي او د لوږې له امله مړه شي. تېل ښايي د مرغانو پر الوتنو اغېز وکړي او د خوړو له موندلو او یا له ښکاریانو څخه د تښتېدو مخنیوی یې وکړي. الوتونکي ښايي د خپل ځان د پاکولو پر مهال هغه تېل وخوري چې د دوی په بڼکو کې دي، د هاضمې جریان خرابوي، د ځیګر فعالیت بدلوي او پښتورګو ته زیان رسوي. کله چې د خوړو د پلټلو لپاره د دوی ظرفیت کم شي، دغه چاره یې په وجود کې د اوبو د کموالي او میتابولیک توازن د نشتون لامل کېږي. هغه الوتونکي چې د تېلو له ککړتیا سره مخ کېږي، په هورمونونو کې یې بدلونونه پېښېږي، مثلاً په لوتینایزنګ پروتین کې یې بدلونونه راځي. ډېری هغه الوتونکي چې نفتي ککړتیا یې اغېزمنوي، د انسانانو له مداخلې پرته د تېلو د جانبي عوارضو له امله مړه کېږي. کوم الوتونکي چې په تېلو لړلي وي، څېړنو ښودلې چې حتا تر پاکولو وروسته هم څه کم یو سلنه ایله ژوندي پاتې کېږي، که څه هم د ژوندي پاتې کېدو کچه له نوي سلنې هم لوړېدای شي. د نفتي ککړتیا پېښو لږ تر لږه له ۱۹۲۰مې لسیزې راهیسې پر سمندري الوتونکو اغېز کړی او په ۱۹۳۰مه لسیزه کې د یوې نړیوالې ستونزې په توګه پېژندل شوې ده.
هغه سمندري تي لرونکي حیوانات چې کلکې څرمنې لري او د تېلو له ککړتیا سره مخ دي، هم په ورته ډولونو اغېزمنېږي. تېل د سمندري سګ لاووګانو یا سمندري پيشوګانو او سمندري سپیو پوست پوښي او عایق‌والی یې کموي چې په پایله کې یې د بدن په تودوخه کې بدلونونه راځي او د هایپوترمیا یا یخ وهلو لامل کېږي. تېل حیوانات ړندولی شي او د خپل ځان له دفاع څخه یې بې برخې کوي. د تېلو خوړل په بدن کې د اوبو د کمښت او د هاضمې سیستم د ګډوډۍ لامل کېږي. حیوانات ښايي مسموم شي او ځيګر او پښتورګو ته د تېلو ننوتل یې د مړینې لامل کېږي.
له دې سره سره، د تېلو ککړتیا ښايي د هوا کیفیت ته زیان ورسوي. په خامو تېلو کې موجود کیمیاوي مواد تر ډېره هایدرو کاربنونه دي چې د بینزین، تولیون، پولي-اروماتیک هایدروکاربن او اکسیجن شويو پولي سایکلیک اروماتیک هایدروکاربونونو په څېر زهرجن کیمیاوي توکي لري. دا کیمیاوي توکي انسانانو ته د تنفس پر مهال ناوړه روغتیایي اغېزې لرلی شي. پر دې سربېره، دا کیمیاوي توکي په اتوموسفیر کې د اکسیډانټ په مرسته اکسیډایز کېدای شي تر څو په اتوموسفیر کې تر بړاس کولو وروسته کوچني ذرات جوړ کړي. دا ذرات سږو ته ننوتلی شي او زهرجن کیمیاوي توکي د انسان بدن ته رسوي. د سطحي تېلو سوځول هم د دود د ذراتو په څېر ککړتیا رامنځته کولی شي.
حوزې مارتي
مارتي د هسپانیې د سترواکۍ په هاوانا کې زېږېدلی خپل سیاسي فعالیتونه یې په کم عمر کې پیل کړل. هغه هسپانیا، لاتیني امریکا او متحده ایالاتو ته سفرونه وکړل او د کیوبا د خپلواکۍ د ارمان لپاره یې عامه پوهاوی او ملاتړ زیات کړ. د کیوبا له مهاجرې ټولنې سره په ځانګړي ډول په فلورېدا کې اتحاد د هسپانیا خلاف د کیوبا د خپلواکۍ د جګړې د بریا لپاره ډېر اړین و. هغه د دغې جګړې په طرحه او پلي کولو کې کلیدي رول درلود او همدارنګه د کیوبا د انقلابي ګوند او د هغه د اېډيالوژۍ طراح هم و. هغه د ۱۸۹۵ ز کال د مې میاشتې په ۱۹ مه د ډوس ري یوس په جګړه کې مړ شو. مارتي د اوسنۍ پېړۍ په لومړیو کې د لاتینې امریکا له لویو روښان فکرانو څخه بلل کېږي. د شعرونو یوه ټولکه، مقالې، لیکونه، ویناوالۍ، یو ناول او د ماشومانو لپاره یوه مجله د هغه مکتوب آثار دي.
هغه د امریکا او لاتینې امریکا د ډېری ورځپاڼو لپاره لیکنې وکړې؛ هغه همدارنګه د یو شمېر ورځپاڼو بنسټ کېښود. د هغه د پاترېیا ورځپاڼه د کیوبا د خپلواکۍ د تبلیغاتو لپاره د هغه تر ټولو مهمه وسیله وه. د هغه تر مړینې وروسته د وېرسوس سېن‌سیلوس (ساده ایاتونه) له کتاب څخه د ګوانتانامېرا په سندرې واوښته چې په ډاډمن ډول د کیوبا د هېوادپالنې سندره ده. د ازادۍ، خپلواکۍ او ديموکراسي مفاهم د هغه د ټولو اثارو له وتلو موضوع ګانو څخه دي، چې پر نیکواراګايي شاعر روبین داريو او چيلی‌یایي شاعر ګبرېلا مېسترال يې اغېز درلود. د کیوبا د ۱۸۵۹ ز کال تر انقلاب وروسته د مارتي اېډیالوژي د کیوبا په سیاست کې په اصلي محرکه قوه بدله شوه. هغه همدارنګه د کیوبا د شهید په توګه یادیږي.
لومړنی ژوند، کیوبا: ۱۸۵۳-۷۰ ۱۸ ز کلونه
حوزې جولیان مارتي پيرېز د ۱۸۵۳ز کال د جنورۍ په ۲۸ د هاوانا د پاولا په ۴۱ سړک کې د هسپانوي مور او پلار په کور کې نړۍ ته راغی، پلار يې ماریانو مارتي ناوارو له والېنسیا او مور یې ليونور پرېز کابرا د کناري د ټاپووزمو له اصلي اوسېدونکو څخه وه. مارتي د ۷ خویندو: لیونور، ماریانا، ماریا دېل کارمېن، ماریا دېل پېلر، ریتا امېلیا، انتونیا او دولورېس مشر ورور و. هغه ته د فېبروري په ۱۲ د سانتو انجېل کاسټوډیو په کلیسا کې د تمعید غسل ورکړل شو. کله چې هغه څلور کلن و د هغه کورنۍ له کیوبا څخه د هسپانیا والېنسیا ته کډه شوه، خو دوه کاله وروسته دوی ټاپووزمې ته راستانه شول او حوزه یې د سانتا کلارا په سیمه کې چېرته کې د هغه پلار د زندان د ساتونکي په توګه کار کاوه، په يوه سیمه‌ییز دولتي ښوونځي کې شامل کړ.
هغه په ۱۸۶۵ ز کال کې په Escuela de Instrucción Primaria Superior Municipal de Varones کې چې مشري يې د رافېل ماریا ډي مېنډېف پر غاره وه نوم لیکنه وکړه. منډېف د مارتي د سیاسي فلسفو په پراختیا کې اغېزمن کس و. د هغه د ټولنیز او سیاسي وجدان په پراختیا کې د هغه ښه ملګري فرمېن والډوس ډومېنګز چې د یوې شتمنې غلام لرونکې کورنۍ غړی و برخه لرله. د هم‌هغه کال په اپرېل کې مارتي او ګڼو نورو زده‌کړیالانو د ابراهام لېنکن د وژنې د خبر تر اورېدو وروسته، د هغه کس د مړینې لپاره خپل درد د ډله‌ییزې غم‌رازۍ له لارې شریک کړ چې په متحده ایالاتو کې يې د مرییتوب اصولو د له منځ وړلو امر کړی و. مارتي په ۱۸۶۶ ز کال کې د ( Instituto de Segunda Enseñanza ) انسټيټيوټ ته لار ومونده چې مېنډېف د هغه د زده‌کړو لګښت ورکاوه.
مارتي د ۱۸۶۷ ز کال په سپټامبر کې په Escuela Profesional de Pintura y Escultura de La Habana (د هاوانا د نقاشۍ او مجسمې جوړونې حرفوي ښوونځی) کې چې د سن الحاندرو په نوم یادېده، نوم لیکنه وکړه، تر څو د رسامۍ په ټولګيو کې ګډون وکړي. هغه هيله‌من و چې په دې برخه کې به وځلېږي، خو تجارتي بریا یې ترلاسه نه کړه. هغه په ۱۸۶۷ ز کال کې د سان پابلو ښوونځي ته هم لار ومونده چې د منډېف له خوا جوړه شوې وه او مشري يې هم د هغه پر غاړه وه، هلته یې د لیسانس درجې د دویم او درېیم ټولګي لپاره نوم‌لیکنه وکړه او د ښوونځي په اداري چارو کې يې له منډېف سره مرسته کوله. د ۱۸۶۸ ز کال په اپرېل کې د هغه شعر د منډېف مېرمنې (A Micaela) ته ډالۍ شو. د هغه En la Muerte de Miguel Ángel شعر د ګوانباکووا (Guanabacoa') په ورځپاڼه کې څرګند شو.
هغه مهال چې په ۱۸۶۸ ز کال کې په کیوبا کې لس کلنه جګړه پيل شوه، د کیوبا د ملت‌پالو په پلوۍ په ټوله کیوبا کې کلپونه رامنځته شول چې حوزه او ملګری یې فرمين له هغوی سره یوځای شول. مارتي د کیوبا د ژر تر ژره آزادۍ او خپلواکۍ لپاره هيله‌من و. هغه د دغه خیال لپاره شعر ویل پیل کړل او په ورته حال کې يې هڅه دا وه چې د دغې هيلې لپاره یو کار ترسره کړي. هغه په ۱۸۶۹ ز کال کې خپله لومړنۍ سیاسي لیکنه د اېل‌ډيابلوکجیولو ورځپاڼې په یوازینۍ ګڼه کې د فرمېن والډېس‌ډومېنګز په واسطه خپره کړه. په هم‌هغه کال کې يې «ابدالا» چې د شعر په قالب کې یو هېوادپاله ډارامه وه، د لا پاترېیا لېبري ورځپاڼې په یو ټوک کې په خپله خپره کړه. «ابدالا» د نوبیا په نوم د یو خیالي هېواد کیسه ده چې د خپلواکۍ لپاره مبارزه کوي. د هغه د اکتوبر د لسمې (10 de Octubre) غزل هم د هم‌دغه کال په بهیر کې لیکل شوی و چې وروسته د هغه له مشهورو شعرونو څخه یو شو او وروسته د هغه د ښوونځي په ورځپاڼه کې خپور شو.
د هم‌هغه کال په مارچ کې استعماري چارواکو ښوونځۍ وتاړه او د مارتي زده‌کړې يې ودرولې. هغه په کم عمر کې په خپله خاوره د هسپانويانو له واکمنۍ څخه ناخوښ شو او په همدې توګه يې په کیوبا کې د دود غلامۍ پر وړاندې هم په زړه کې کرکه راپیدا شوه.
هغه د ۱۸۶۹ ز کال د اکتوبر په ۲۱مه په ۱۶ کلنۍ کې، د هسپانیا د دولت له خوا د خیانت او رشوت خوړلو د تور په لټه، د هسپانیا په پوځ کې د مارتي او فرمېن ملګري ته د دوی د رټونکی لیک تر کشف وروسته ونیول شو او په ملي زندان کې بندي شو. له څلورو میاشتو څخه ‌ډېر وخت وروسته مارتي خپل تورونه ومنل او په ۶ کاله بند محکوم شو. مور یې د خپل ۱۶ کلن کوچني زوی د ژغورنې لپاره دولت ته د لیکونو د لېږلو له لارې هڅه وکړه، پلار يې د قانوني ملاتړ د ترلاسه کولو لپاره خپل وکيل ملګري ته ورغی، خو د هغوی هڅه ناکامه وه، په پای کې مارتي ناروغ شو، پښې يې د زولنو له امله سختې ټپي شوې وې. په پایله کې هغه د اېسلا ډي پاینوس په نوم د کیوبا بلې برخې ته ولېږل شو. ورپسې هسپانوي چارواکو پرېکړه وکړه چې هغه هسپانیا ته تبعید کړي. مارتي چې هغه مهال ۱۸ کلن و، په هسپانیا کې يې په دې هيله د خپلو زده‌کړو د دوام اجازه تر لاسه کړه چې هسپانیا ته به وفادار پاتې کېږي.
د کيلو کلاس اوبتل
د کیلو اوبتل (په روسي کې:Подводные лодки проекта 877) د ډیزل روسي (شوروي) پوځي تحت البحري بیړۍ ده چې د دښمن اوبتلونو او بيړییو دمنځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. دغه اوبتل د روبین د طراحي د شرکت لخوا د ۱۹۸۵ او ۲۰۰۵ کلونو تر منځ جوړېدې. د کیلو اوبتل په ۸۰ کلونو کې طرح شو او روسي بحري ځواک د دغه اوبتل څخه په رسمی ډول د ۱۹۸۵ کال څخه کار واخیست. په ۹۰ کلنو کې د کیلو اوبتل ایران، الجزایر چين، هندوستان، پولنډ، رومانیا او ویتنام ته صادر شو. د کیلو اوبتل د دوې تنې لري، د اوبتل باندینی تنه هدرودینمیکي ده او د خاصي مادې څخه جوړه شوی ده چی د حرکت په وخت کې د اوبو ډېر لږ مقاومت تشکیلوي. د اوبتل داخلي تنه د پولاد څخه جوړه شوی ده او په شپږ برخو تقسیم شوي ده. د کیلو اوبتل د ۳۰۰ مترو ژوروالي ته د ډوبیدو قابلیت لري.
سونرونه
د کیلو اوبتل یو سونر لري چې د بیړی د مخکني برخې او د اوبتل بدنی په منځ کې پروت دي.
وسلې
د کیلو اوبتل شپږ د ۵۳۳ م.م. تورپید اندازونه لري. د دغی تورپید اندازونو څخه کېدلای سی تورپیدونو، وړی توغندي او ماینونو فیر سی (وویشتل سی). د هوایی هدفونو په ضد د ایگلا توغندۍ کاروی.
وېشنيزه:روسي اوبتلونه
د لوکزامبورګ هیواد ښارونه
د لوکزامبورګ (لوکزامبورک) هیواد د ښارونو نوملړ.
افغان لودي
محمد سليم خان لودي د خان جهان لودي له اولادې څخه د دري ژبې شاعر و، او په يوولسمه هجري پېړۍ کې په کابل کې اوسېده، روانه طمع يې درلودله او په اشعارو کې يې «افغان» تخلص کاوه. دا دوه بيتونه دده دي:
نايب الحکومه
والی یا د ولسمشر په استازیتوب د ولایت اداره کوونکي ته وايي.
سورة القارعة
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
تانی
وېشنيزه:د هند ښارونه
وحيد قاسمي
وحيد قاسمي په انگرېزي ژبه (Wahid Qasimi) يو نوموتی سندرغاړی او د شمالي ټلوالې جنگيالي احمد شاه مسعود د نژدې ملگرو څخه يو ملگری يې دی. دی د فبروري په ۲۶مه نېټه کال ۱۳۳۹م لمریز چې د ۱۹۶۰م زېږدي سره سمون خوري د افغانستان پلازمېنه کابل کې د زوړ ښار په يوې سیمې چې خراباد نومېږي زېږېدلی. دی له نیکونو راپه دېخوا د سندرغاړي مخینه لري او په ختيځې سندارا کې يې ټوله کورنۍ مشهوره وه.
مخینه
وحید قاسمي د خرآباد د سیمې مسلکي محلي (کوڅه يي) سندرغاړو د کورنیو څخه يوې مشهورې کورنۍ قاسمي پورې تړاؤ لري. د ښاغلي وحید قاسمي پلرنی نیکه استاد محمد قاسم (1901م.زېږدي) يو د ختيځې سندارا نوموتی محلي سندرغاړی و چې وروسته په افغانستان کې د همدې هنر له کبله قاسمي کورنۍ مشهوره شوه او ده ته د ختيځې سندارا پوهه په هند کې پیاراخان په نوم مشهوره پخواني هندي سندرغاړي ورکړې وه. همدارنگه پلار يې يوسف قاسمي په افغانستان کې يو غزلبول و او ورپسې يې تره يعقوب قاسمي ډېر مشهوره غزلبول و چې په افغانستان کې يې خپل د پلار مسلک پر مخه کړي و. وحید قاسمي هم خپل د پلار مسلک ته په اماتور توگه دوام ورکړی او وروسته لدې چې د غزلبولې کورنۍ غړی و نو یې ډېرو مشهورو افغان هنرمندانو څخه د لوېديځې سندارا اساسات زده کړل چې دغو هنرمندانو کې يو ببرک وسا او سلیم سرمست شامل دي.
زده کړې
ښاغلي وحید قاسمي خپلې لومړنۍ زده کړې د سردار جانخان څخه پیل کړې بيا يې دوهمې پیلنۍ زده کړې تر دولسمه د نادريه په لېسې کې بشپړې کړي ، لومړی لوړې زده کړې يې د کابل پوهنتون د پاړسي ادبياتو له پوهنځي څخه د لسانس تر کچې رسولي.
دندې
دندې يې د افغانستان راډيو ټلویزيون کې په ۱۹۷۰م زېږدي کالونو کې د اماتور گیتارست او کیبورډ آلې غږوونکي په توگه پیل شوي او وروسته يې سندرو ته پیل هم کړی. اوسمهال په افغانستان کې د طلوع په نوم شخصي ټلویزيون څخه د تفریحي خپرونو جوړوونکی او سمونگر دی.
سياسي فعالیت
ښاغلي قاسمي له پخوا څخه د جنگسالار احمد شاه مسعود ملگری و خو تر ۲۰۰۱م زېږدي کاله په هنري چارو د يو غزلبول او سندرغاړي په توگه بوخت و. وروسته له هغه کله چې د شمالي ټلوالې د مشهورې ډلې نظار شورا جنگسالار احمدشاه مسعود د دوه خبريالانو په بڼه عربي اورپکو لخوا په ۹م د سپتمبر ۲۰۰۱ کې ووژل شو نو ده سياسي فعالیت د احمد شاه مسعود په پلوۍ خپل په سندرو کې پیل کړ او يوه ډېره مشهوره سانده يې هغه ته ورډالۍ کړه چې شعر او غږيزه يې ښايي پخپله ښاغلي قاسمي جوړ کړی وي.
سرچینې
وېشنيزه:د ۱۹۶۰ زېږېدنې وېشنيزه:ژوندي خلک وېشنيزه:تاجکيان وېشنيزه:د پاړسي ژبې سندرغاړي وېشنيزه:سندرغاړي وېشنيزه:د نظار شورا غړی
لنده ولسوالي
لنده ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان لنده)  د ايران د کهگيلويه او بويراحمد ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۲۱٬۸۱۲ تنه نفوس لري. د لنده ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کهگيلويه او بويراحمد ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
صادق خان
صادق خان Sadiq Aman Khan) زوکړه ۱۸ اکتوبر ۱۹۷۰م کال) یو بریتانوی سیاستوال، د بریتانیا د عوام ګوند غړی د کاګر ګوند له خواه او همدارنګه اوسمهال د لندن ښار وال دی.
سورة العاديات
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
الیسیا ګارزا
الیسیا ګارزا (چې د ۱۹۸۱ ز کال د جنورۍ میاشتې په ۴مه نېټه زېږېدلې) د مدني حقونو امریکايۍ فعاله او لیکواله ده. اغلې ګارزا «د تور پوستو ژوند مهم دی» (Black Lives Matter) نړیوال غورځنګ له بنسټګرانو نه ده او له همدې امله مشهوره ده. ګارزا د روغتیايي خدمتونو، د زده‌کوونکو د خدمتونو او حقونو، د کورنیو کاریګرو د خدمتونو، د پولیسو د ناوړه چلند ختمولو، د نژاد پالنې ضد، د جنسیت بدلوونکو او رنګین ‌پوستانو د جنسیتي نابرابرۍ اړوند پروګرامونه تنظیم کړي دي. د ګارزا سرلیکنیزې مقالې په ګارډین (The Guardian)، نېشن (The Nation)، رولېنګ سټون (Rolling Stone) او ټروټ اوټ (Truthout) کې خپرې شوې دي. ګارزا دا مهال د کورینو کاریګرو په ملي اتحادیه کې ځانګړې پروژې مدیریت کوي او د «بلک فیوچرز لابراتوار» مدیره ده.
د ژوند لومړي وختونه او زده‌کړې
ګارزا د ۱۹۸۱ ز کال د جنورۍ میاشتې په ۴مه نېټه د کلیفورنیا ایالت په اوکلنډ ښار کې له یوې مجردې مور نه وزېږېده. لومړي څلور کلونه یې په «سن رافایل» ښار کې تېر کړل او له خپلې افریقايي‌الاصله امریکايۍ مور او د هغې له غبرګوني ورور سره یې ژوند وکړ. تر هغه وروسته له خپلې مور او ناسکه یهودي پلار سره واوسېده او د «الیسیا شوارټز» په توګه په یوه داسې کورنۍ کې لویه شوه چې نژاد او مذهب په کې مختلط (ګډوډ) وو. ګارزا د یهودۍ په توګه پېژندل کېږي. کورنۍ یې لومړی په «سن رافایل» او بیا په «تیبورون» ښار کې اوسېده، هلته یې د عتیقه یا انتیک شیانو یو تجارت درلود، چې وروسته یې اته کاله کشر ورور «جوی» هم ورسره شریک شو. الیسیا په ۱۲ کلنۍ کې فعالیتونو ته مخه کړه او د امېندوارۍ د مخنیوي په اړه یې د ښوونځي په کچه د جنسي مسایلو زده‌کړې مخته یووړې. ګارزا په «کلیفورنیا سن ډیاګو پوهنتون» کې نوم‌ لیکنه وکړه او د محصلانو په روغتیايي مرکز او د محصلانو په اتحادیه کې یې خپلو فعالیتونو ته دوام ورکړ. په کالج کې یې د خپلو زده‌کړو په وروستي کال د رنګین‌پوستو ښځو د لومړني کنفرانس په جوړېدو کې مرسته وکړه، دا د پوهنتون د کچې یوه غونډه وه چې په ۲۰۰۲ ز کال کې په «کلیفورنیا سن ډیاګو پوهنتون» کې جوړه شوه. ګارزا په ۲۰۰۲ز کال کې له انسان‌پېژندنې او ټولن‌پوهنې نه فارغه شوه.
مالاچي ګارزا
ګارزا په ۲۰۰۳ ز کال کې په «بې برېج» سیمه کې د یوې محاصرې په جریان کې د خلکو تر منځ «مالاچي ګارزا» ولید چې امنیتي دنده یې اجرا کوله. څو اونۍ وروسته یې «د یووالي او نجات مکتب» (School of Unity and Liberation) په اړه یو ایمېل ترلاسه کړ. دا چې کله انټریو ته ورغله، انټریوکوونکی (مالاچي) څلوېښت دقیقې وځنډېد. ګارزا د «یربا بوینا د هنرونو مرکز» د ۲۰۱۶ ز کال په غونډه کې وویل: "یوه شل دقیقه‌يي مرکه یا انټریو پر څلور ساعته خبرو اترو بدله شوه. کله چې له هغه ځایه را ووتم، له ځان سره مې وویل چې: «د ژوند له ملګري» سره مې ولیدل. په ۲۰۰۸ ز کال کې یې له مالاچي سره واده وکړ او «ګارزا» تخلص یې ځان ته غوره کړ. ګارزا د ۲۰۲۱ ز کال په سپټمبر میاشت کې وویل چې: دوی دواړو تر ۱۷ کلونو وروسته خپله اړیکه پای ته ورسوله.
د تور پوستو ژوند مهم دی
اغلې ګارزا له «اوپال ټومټي» او «پاټریس کالرز» سره یوځای «د تور پوستو ژوند مهم دی» یا (Black Lives Matter) هشټک جوړ کړ. کله چې د «ټرایون مارټین» د قتل په قضیه کې «جورج زیمرمن» د ۲۰۱۳ ز کال په جولای میاشت کې بې‌ګناه وپېژندل شو، ګارزا پر خپله فېسبوک‌پاڼه ولیکل: "زه لا هم د تور پوستو د ژوند کم اهمیت ته حیرانېږم... زموږ ژوند مهم دی." کالرز د ګارزا دغه خبره له «#BlackLivesMatter» هشټک سره خپره کړه. ګارزا «ټرایون مارټین» ته د خپل کشر ورور «جوی» ورته‌والي هم غمجنه کړه او احساس یې کاوه چې جوی هم د هغه پر ځای وژل کېدای شوای. «د تور پوستو ژوند مهم دی» غورځنګ د پولیسو له‌خوا د تور پوستو له وژلو، د متحدو ایالتونو په جنايي حقوقي سیستم کې له نژادي توپيرونو او ډله‌ييزو زندانونو سره لا ډېر چټک شو. دغه غورځنګ پښې ټینګې کړې او د ګارزا پوسټ د میسوري ایالت په فرګوسن ښار کې د «مایکل براون» په وژل کېدو سره د احتجاجونو تر پیلېدو وروسته ډېر مشهور شو.
شهرت
ګارزا د هغو احتجاج‌کوونکو له ډلې وه چې په ۲۰۱۴ ز کال کې یې د کیلفورنیا ایالت په اوکلنډ ښار کې «BART» ټرېن ودراوه. ګارزا د دغه احتجاج تر پای ته رسېدو وروسته د مدني حقونو د رهبرانو یو نوی نسل رامنځته کړ. ګارزا دا مهال د «روټ مجلې» د ۱۰۰ اغېزناکو تور پوستو اشخاصو په نوملړ کې اووه‌وېشتمه تر ټولو بانفوذه افریقايي‌الاصله امریکايۍ ښځه ده. ګارزا په ټوله امریکا کې د اتحادیې له تالارونو نیولې ،د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د عالي کمیسیون تر دفترونو پورې په هر ځای کې خلکو ته ویناوې کړې دي.
د ۲۰۱۶ز کال ولسمشریزې ټاکنې
ګارزا پر «ډونالډ ټرمپ» د نیوکو تر څنګ پر بارک اوباما او هیلاري کلېنټن هم نیوکې کړې دي او وایي: "دوی له تور پوستو نه د رایې اخیستنې لپاره استفاده کوي، خو کله چې بریالي شي، بیا د تور پوستو لپاره هېڅ کار نه‌کوي. دوی له تور پوستو نه استفاده کوي. دوی له موږ نه یوازې د عکسونو لپاره کار اخلي." ګارزا د کلیفورنیا په لومړنیو ډیموکراټیکو ټاکنو کې «برني سنډرز» ته رایه ورکړه، خو ژمنه یې وکړه چې خپل ټول وس به وکاروي "تر څو ډاډه شي چې ډونالډ ټرمپ به مو مشري نه‌کوي"، دې په عمومي ټاکنو کې هیلاري کلېنټن ته رایه ورکړه.
د ۲۰۲۰ ز کال ولسمشریزې ټاکنې
ګارزا «د تور پوستانو د تاریخ میاشت» په جشن کې د ۲۰۲۰ ز کال د ټاکنو په اړه ۲۰۰ زده‌کوونکو ته وینا وکړه. اغلې ګارزا د دې په اړه وغږېده چې: «د تور پوستو ژوند مهم دی» غورځنګ څه ډول د سپین پوستانو ضد، د قانون د اجرا ضد او ترهګریز سازمان بلل کېږي. ګارزا په دې وینا کې د «زرغون نیو ډیل» طرحې ملاتړ وکړ، د رای ورکوونکو مخنیوی یې وغانده او د رای ورکوونکو د لا ډېرې ونډې غوښتنه یې وکړه. ګارزا د ډیموکراټانو په لومړنیو ټاکنو کې د «الیزابت وارن» ملاتړ وکړ.
آلتلاندسبرگ
آلتلاندسبرگ د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
عبدالرحمان رحماني
عبدالرحمان رحماني يو افغان پښتو ژبی سندرغاړی دی.
مخينه
عبدالرحمان رحماني پر لېږديز لمريز کال په کندهار کې زېږېدلی دی. رحماني په اصل کې يو سوداگر وو او له ۱۳۵۰ ز کاله راهيسې يې سوداگري کوله، خو له موسيقۍ سره يې له پخوا څخه مينه درلوده. هغه د راډيو افغانستان او ټلويزیون په ارشيف کې د ۸۰ شاوخوا کې سندرې لري. رحماني د خپلو ډېری سندرو يانې ۹۰ سلنې سندرو کمپوزونه پخپله جوړ کړي دي. د دې تر څنگ يې نورو سندرو غاړو ته هم کمپوزونه جوړ کړي لکه نعمت الله کندهاري، بشير کندهاري، ښاپېرۍ نغمې او ځينو نورو سندرغاړو ته.
رحماني پر ۱۳۹۴ لمريز کال د موسيقۍ په اړه يو کتاب ليکلی او چاپ کړی دی. دا کتاب د سندارا ډولونه او پيوندونه نومېږي. ښاغلي رحماني پر خپله فېسبوک پاڼه ليکلي چې د دې کتاب لوستل به هر چا ته د موسيقۍ په باب کافي معلومات ورکړي او سندرغاړو ته د يوه درسي کتاب ارزښت لري.
اخځونه
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
الېکزانډرو اسکارلاټي
الېکزانډرو اسکارلاټي اَلساندرو اسکارلاتی ایتالیایي سندرې جوړوونکی او د دومنیکو اسکارلاټي چې په ۲ مۍ ۱۶۶۰ د تراپاني Trapani ښار کې نړۍ ته راغلی دی او د ۲۲ اکتوبر میاشت ۱۷۲۵ ز کال په ناپل نومي سیمه کې ومړ.
سرچینې
وېشنيزه:اپرا سندرې جوړوونکي وېشنيزه:ایتالیایي سندرې جوړوونکي وېشنيزه:موسیقي پوهان
توتینګ
توتینګ په انګلیسي Tooting) د لندن اړوند یوه سیمه چې په واندزوورث لندن منطقه کې موقیعت لري.
معشوق سلطان
معشوق سلطان يوه پښتنه سندرغاړې ده.
وېشنيزه:پښتنې سندرغاړې
دیفردانژ
دیفردانج په لوکزابورګي Déifferdeng) د لوکزامبورک هیواد په سویل لویدیځ کې پروت ولایت دی.
سورة الانشقاق
سورة الانشقاق  د قرآن ۸۴ مه سوره ده.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
سټيفن هارپر
سټیفن هارپر د کاناډا هیواد ولسمشر دی چې د ۲۰۰۸ کال کې د خپل گوند د خوا څخه د کاناډا ولسمشرۍ ته ونومول شو او ولسشمري یې د ۶۰ سلنو رایو خپلولو باندې د کاناډا هېواد ولسمشر شو.
د عددونو رقمونه
د عـــَـــدَدونو رَقـــَـــمونه (شمېربــَــڼې يا دِګوتان) Numbers figures or digits
''په جهان (يا په نـــَـــړۍ يا په دُنیا) کښې اِنسانانو په بېلابېلو ډَولونو عددونه (شمېرونه يا نومرونه) يې اِېســـَـــوِل (ښودِل). مګر ويل کيږي چې تر ټولو مشهوره شوې آسانتره شېوه يا طريقه د لرغونو هنديانو وه ، چې د يوِه روغ اِنسان د دوو لاسونو د ټولو ګوتو په شمېر يعني د لس په شمېر ، ړومبي لــَــسو عددونو ته يې ، چې د صـــِـــفر (هېڅ) سره شروع (پـــَــــيل) کېدل ، لــَــس شــَــکلونه (بــَــڼې) يې وکاږل چې د هغو لسو شکلونو (بڼو) څخه هر يوِه شکل (بڼې) ته رَقـــَـــم (شمېربڼه يا number figure يا دِګوت digit) ويل کيږي ، لکه :''
۰ ، ۱ ، ۲ ، ۳ ، ۴ ، ۵ ، ۶ ، ۷ ، ۸ ، ۹
يا لکه دا اُروپايي شوې بڼې :
0, 1 , 2 , 3 , 4 , 5 , 6 , 7 , 8 , 9
''اَو د لس عدد (شمېر يا نومر) ته يې د راسته (ښي) خوا ته د «صفر» د رَقـــَـــم (د هېڅ د شمېربڼې) اَو تر څنګ يې د چپې (کيڼې) خوا ته د «يو» د رَقـــَـــم (شمېربڼې) په کېښودو د لس عدد (شمېر يا نومر) ليکل کېدِل يعني يو څه وَرته لــِــکه «۱۰». اَو ويل کيږي چې بيا ځينو اِسلامي ليکوالو (لکه د اَلجبر د ړومبي مشهور ليکوال محمد بن موسیٰ اَلخوارَزمي چې د لرغوني اُزبکستان د سيمو څخه يو پاړسي ژبی رياضيپوه يا څوپوه وو) ، ځينو اِسلامي ليکوالو د هندي عددونو (شمېرو يا نومرو) بڼې يې لږ څه واړول اَو د دې عددونو (شمېرو يا نومرو) سره يې حسابونه (شمېرنونه) يې وکړل ، بيا د لــَــسو رَقـــَـــمونو (شمېربڼو) ســَــره د هر عدد (شمېر يا نومر) د ليکلو دا آسانتر چل روم (د اِيتاليې د هېواد پلازمېنې) ته اَو اُروپايي لرغونو سيمو ته ورَسېدِه اَو د آسانۍ لپاره يې د رومي عددونو (شمېرو يا نومرو) ځاي يې ونيو ، مګر په هندي ژبې کښې اَو په اِسلامي اَو عربي ډېرو هېوادونو کښې اَو په اُروپايي هېوادونو کښې د لسو رَقـــَـــمونو يا اَرقامو (شمېربڼو) شکلونه (بڼې) يو څه سره فــَــرق (پــَــرخ يا بـــِـــلډَولتيا) يې وميندِل چې په اَنځور کښې ليدِل کېدلي شي. د آسانۍ لپاره هندي اِسلامي عربي اروپايي شوي رَقـــَـــمونه (شمېربڼې) کارَوِل کيږي ، ځکه چې هاغه اُوس د رياضي (څوپوهن) لپاره په ټول جهان کښې منل شوي دي .''
د اکولا اوبتل
د اکولا اوبتل (په روسی کی:Подводные лодки проекта 971 «Щука-Б) یو روسي (شوروي) برید کونکي اټمي اوبتل (تحت البحري بیړۍ) دي چي د دښمن اوبتلونو ، پېړییو او مځکنی هدفونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه اټمي اوبتل د ۱۹۸۶ کال څخه تر ۲۰۰۹ پورې د سېوېرودوینسک (Severodvinsk) او کونسومولسک (Konsomolsk) په ښارونو کې جوړېده. تر ۲۰۰۹ کال پورې ۱۵ اوبتلونه جوړ شول. په اوس وخت کې د اکولا اوبتل د روسیې او هندوستان په جگړیزو تجهیزاتو کی شامل دی.
د محرک سیستم
د محرک سیستم د اټومي بټۍ ( اټمي بټۍ د حرکت قوت ۱۹۰ مگا واټ دي)، د ۳۵ مگاواتونو توربین او آبي ځرخ (اوبو څرخ) څخه جوړ شوی دی. د اټومي بټۍ بخار جوړوی او دغه بخار د توربین په حرکت راولی.
وسلې
هر اوبتل کولای سی د روسی عصری وسلې ولري. د اکولا اوبتل اته یا لس تورپید اندازونه لري. د دغی تورپید اندازونو څخه تورپیدونه او د پېړۍ پر ضد توغندی یا د مځکنی هدفونو پر ضد توغندی فیر سی.
عکسونه
وېشنيزه:روسي اوبتلونه
اورشېندنپوهنه
نامتو اورشیندنپوهان
وېشنيزه:اورشیندنه وېشنيزه:اورغورځوونکی وېشنيزه:اورشیندنپوهنه وېشنيزه:اورشیندپوهان وېشنيزه:ناور دښته
بوپال
بوپال د هند يو ښار دی، دا د هند په مدهيه پرديش ايالت کې دی. دا د هند 17م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,437,354 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,795,648 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
آلتنترپتوو
آلتنترپتوو د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
باشت ولسوالي
باشت ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان باشت)  د ايران د کهگيلويه او بويراحمد ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۲۱٬۶۹۰ تنه نفوس لري. د باشت ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کهگيلويه او بويراحمد ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
آلتنشتایگ
آلتنشتایگ د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
هوایي ګزمه
هوایي گزمه هغه نوعه پوځي هوایي ماموریت دی چې جنگي الوتکې په کې برخه اخلي او یوه ناپېلې او بې طرفه سیمه تر خپل پوښښ لاندې لاولي. او یا هم د خپلو ځمکنیو پوځونو د هوایي ملاتړ دپاره هوا کې د هغوي ملاتړ کوي. او یا هم د دوښمن د هوايي جنگي الوتکو د رانسکورولو لپاره په جگړه ییزه سیمه کې الوت کوي.
هوایي گزمه هم د وچې په سر ترسره کېږي او هم د اوبو پر سر، چې دا په ځمکه د ځمکني پوځونو او په اوبو کې د جنگي بېړیو د ملاتړ او حمایت لپاره ترسره کیږي.
سرچینې
وېشنیزه:هوایيي جنگي تاکتیکونه وېشنیزه:نظامي اصطلاحات
شفيع الله بابرزی
شفيع الله بابرزى د خداى بخښلي عبدالوهاب زوى په ١٣٤٠ لمريز کال د شينوارو په سپين غر ولسوالۍ کې دې دنيا ته سترگې غړولې دي.
زده کړې
لومړنۍ زده کړې يې پخپله سيمه کې ترسره کړي ، وروسته يې د هلمند ولايت له کرنې ليسې څخه د دولسم ټولگي بريليک تر لاسه کړى دى.
په ١٣٥٨ لمريز کال کې د کابل پوهنتون د کرنې پوهنځي پر وره ورننوت او په ١٣٦١ لمريز کال کې د لسانس بريليک تر لاسه کړ.
دندې
د کورنيو چارو وزارت د خپرونو په برخه کې يې کار پيل کړ. د دې تر څنگه يې د افغانستان د ملي راډيو ټلويزيون په هنري پروگرامونو کې فعاله ونډه اخيسته. د افغانستان په ملي راډيو ټلويزيون کې د نوموړي په سلگونه شعرونه عبدالله مقري ، بريالي صمدي ، گلزمان ، منگل ، نغمې ، سرفراز ، اشرف گلزار ، نازيه اقبال ، گلزار عالم ، ماسټر علي حيدر او گڼو نورو سندرغاړو د موسيقۍ په پردو کې زمزمه کړي دي.
ادبي ژوند چاپي اثار
شفيع الله بابرزى دا مهال په کابل کې د يو سيمه ييز ټلويزيون شمشاد د موسيقۍ او هنز د برخې مشري کوي
سرچينې
http://danishpress.com/book.php?id=542
پاڼه
پاڼې Leaves پاڼه دساقو یا څانګو جانبي زواید دي چې اکثره شنه وي اواساساً په هغو کې کلوروفیل (Chlorophyll) جذب اود خارجې محیط سره دګازاتو تبادله (تنفس او تعرف )صورت نیسي. دپاڼې مورفولوژي 1تیغه Blade دپاڼې فعاله برخه ده او غالباً دکلوروفیل دلرولوله امله شین رنګ لري ،سره له دې چي په ځینو پاڼو کې رنګه ځایونه هم لیدل کیږي. تیغه ممکن په ځینو نباتاتو کې وجود ونلري اویا هم ډیرکوچیني وي. مثلاً ددې امکان شته چې په پیچک باندې تغیر کړي وي اویا هم دکلوروفیل دجذب خاصیت له لاسه ودکړي وي اودغه وظیفه دمسطح اوپلن لکي اویا هم غوږوالي (stipule ) پواسطه تکمیل شي. په ځینو نباتاتو کې دپاڼې تیغه دلکي په امتداد قرارلري دغه تباتات دبې ساقه نباتاتو په نوم یادیږي په دغه نباتاتو کې ساقه تقریباً وجود لري ولې دهغو دبندونو ترمنځ فاصله ډیره لنډه وي مثلاً په بارهنګ یاذوف کې. 2 لکۍ petiole یو کلکه رشته ده چې په کاملو پاڼو کې دتیغې اوپوښ (قاعده ) ترمنځ قرارلري اودلکۍ دنه موجودیت په صورت کې تیغه دساقې سره مستقیماً دبند (node) په محل کې وصل وي. هغه پاڼې چې لکۍ نلري دبې لکۍ  ساقې په نوم یادیږي لکه شبو ، میخیک اونورو نباتاتوکې. 3 غوږوالي stipule کوچینې شنې تیغې دي چې په زوجي شکل دپاڼې دلکۍ په قاعده کې قرارلري دغه ساختمان په ټولو پاڼو کې نه پیداکیږي اوکه چیري وي هم متغیر نمو لري لکه دپیرکو دکورني (Malvaceae) تقلیل غوږوالی. 4 دپاڼې قاعده دپاڼې دلکۍ انتهایې برخه ده چې ساقه په کامل یا ناقص شکل په برخه کې نیسي مثلاً دغلجاتوکورني (poaceae)په نباتاتو کې چې ټوله ساقه پوښوي. دپاڼې رګونه: دپاڼې تیغه چې یوه مسطه صفحه ده دهغې مخه یو تعداد برجسته رشتې چې دپاڼې رګونه نومیژي دهغې مخه تیریږي دپاڼې رګونو دوضعیت (رګبندي )له مخې دپاڼو لاندې ډولونه تشخیص کولای شي: الف هغه پاڼې چې یو رګ یعنې دپا ڼې تیغه یو رګ لري لکه اغزي اونور. ب هغه پاڼې چې موازي رګونه لري ( تقریباً ټول یو مشیمه یې نباتات). ج :هغه پاڼې چې جال ماننده رګونه لري چې دغه پاڼوکې لکۍ داصلي رګ په شکل په تیغه کې ادامه پیداکوي اودهغې څخه فرعي رګونه جداکیږي اوثانوي رګونه په نوبت سره په نورو رګونو منشعب کیږي چې وروسته بیا سره وصل اودیوې شبکې شکل غوره کوي دغه ډول رګونه زیاتره په دوه مشیمه یې نباتاتوکې لیدل کیږي. د: هغه پاڼې چې درګونو ترتیب یې پنجې په شکل وي په دي ډول چې پاڼې پکې یویاڅودستې رګونه کله چې تیغې ته داخلیږي بیا په یو تعداد نورورګونو چې همیشه منفرد وي ویشل کیږي. منځني رګ دټولونه غټ وي اونور ر ګونه دهغې څخه په مختلفو شکلونو انشعاب کوي لکه چنار ، پنبه اونور. دپاڼو ډولونه 1 دجوانې په اصلي محور کې لمړني پاڼې دي چې نبات ته داصلي پا ڼو دتشکیل تروخته پورې غذایې مواد رسوي چې وروسته بیا مړاوي کیږي اوله منځه ځي. 2دڅانګو پاڼې : چې دضیایې ترکیب (photosynthesis) اصلي غړي دي.
Hypsophylle دغه پاڼې سره له دې چې تقلیل موندونکی پاڼو له جملې څخه شمیرل کیږي ولې دغه پاڼې دکتافیل په نسبت لویدي اوروښانه رنګونه لري دساقې دنمو په کي په ښه ډول سرته رسییږي همدارنګه Bougainvillea معمولي ساقې تعقیبوي لکه دمختلفو ګلانو ګپاڼې هم هپسوفیل دي. ساده او مرکبې پاڼې: هغه پاڼې دي چې لکۍ یې منشعبې نه دي یعنې یوه لکۍ اویوه تیغه ولري ساده ې تاوهغه پاڼې چې لکۍ یې منشعبه نه وي اوهرانشعاب یې په یوه خاصه تیغه چې کوچیني پاڼې (برګچه)نومیږي ختم شي لکه په شوتله اونورو نباتاتوکې چې دری تیغې لري اوددری پاڼو نباتاتوپه نوم هم یادیږي دساقې پرمخ دپاڼې ترتیب: که چیری ساقې دیو بند (Node ) دپاسه یوپاڼه واقع شي نودپاڼو ترتیب دمتناوب په نوم یادیږي. اوکه چیرې دیوبند دپاسه دوه پاڼې قرارولري نو دغه ترتیب دمتناوب (Alternative) په نوم یادیږي اوکه چیرې دری او یا له دریو څخه زیاتې پاڼې دیوبند دپاسه واقع شي نو ترتیب منطبق (Whorled) په نوم یادیږي. (شکل) غوښې خوړونکې پاڼې: دځینو نباتاتو په پاڼو کې داسې تغیرات رامنځ ته کیږي چې ظاهراً دپاڼې شکل نلري ، څرنګه چې ځینې ساقې په پیچکونو تغیرکړي دي همدارنګه پاڼې اویاکوچیني پاڼې (برګچه ) په عین طریقه تغیر کوي. په ځینو انواعو کې پاڼې په اغزي بدلیږي اویاهم دځینو نباتاتو پاڼې داسې بدلون کړیدي چې کوچینیو حیواناتو (حشراتو)په ښکاره یا ګیرولو کې وړتیا پیداکوي. اوهغه غذایې مواد په حیث جذب او هضموي دا نباتات دحشره خوړونکونباتاتو(Insectivorus plants)په نوم یادیږي ددې ډول توافقاتو مثالونو ډیر زیات دي چې دلته دوه مثالونه ذکرکوو. الف : Dioneamuscipula دنباتاتو پاڼې دیو شي سره دتماس په صورت کې دهغه په حساس سطح کې پاڼې خپل ځانونه راټولوي او دنوموړي شي شا اوخوا پوښوي. ب Nepenthe: دنبات پاڼې ددری ډوله دندو دسرته رسولو له امله په نړي کې ډیر شهرت لري پدې ډول چې دنبات دپاڼې دقاعدې برخه چې پلنه ده او دفوتو سنتیزس وظیفه سرته رسوي
لادا اوبتل
د لادا اوبتل (په روسي کې:Проект 677 Лада) د روسي ډیزلی څلورم نسل تخت البحري بیړۍ ده جې د اوبتلونو او بیړییو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي. دغه تحت البحري بیړۍ کولای سی خاص ځواکونه انتقال کړي. د لادا لمړي اوبتل په ۱۹۹۵ کال کې د روبین د طراحی شرکت لخوا طرح شو او روسی بحري ځواک د دغی اوبتل څخه په رسمی ډول په ۲۰۱۰ کال کې کار واخیست. د لادا اوبتل د سانکت پېتیربورگ په ښار کې جوړ شو. روسی بحري ځواک غواړي ۸ اوبتلونه رانسی. هر اوبتل شپږ توپیدو اندار لري او هر اوبتل کولای سی ۱۸ تورپېدونه یا د پېړۍ ماتونکی راکتونه ولري.
وېشنيزه:روسي اوبتلونه
د رنګ ړوندوالی (د رنګونو سترګې نیول يا د رنګونو تر منځ توپير نه کول)
د رنګ ړوندوالی (د رنګ د لیدلو کمښت) د رنګ د ليدلو يا د رنګ ترمنځ د توپير کولو د وړتیا کمښت دی. دا چاره د دې لامل ګرځېدای شي موخو ته زيان ورسوي، لکه د پخې میوې غوره کول، د لباس غوره کول او د ترافیکي څراغونو لوستل. شونې ده چې د رنګ ړوندوالی يو شمېر زده کړه ييز فعاليتونه زيات زيانمن کړي. خو عموماً ستونزې کوچنۍ دي او رنګ د درک په وړاندې ډېر ستونزه لرونکي خلک ورسره ځان برابرولای شي. هغه خلک چې د رنګونو د توپير په وړاندې په ټوله معنا ړانده دي (اکروماټوپسیا)، شونې ده په روښانه چاپیریال کې هم نارامه وي او د لیدلو کم حس (ځيرکتيا) ولري.
د رنګ د حس ړوندوالي يا کمښت تر ټولو عام لامل ميراثي ستونزه ده چې د رنګ احساسونکې د سترګو د مخروطي حجرو له درې ټولګو څخه يوې يا ډېرو يې وده نه وي کړې. په انسانانو کې د نارينه په پرتله په ښځو کې د دا ډول ړوندوالي شونتيا زياته وي، ځکه چې د دې ستونزې د ډېرو عامو ډولونو لپاره مسئول جینونه په «X» کروموزوم کې دي. دا جینیتيکي کمزوري په هغه څه کې تیریږي چې د «ایکس سره تړلي میراثي بیلګې» په نوم پیژندل کیږي. ښځې دوه (X) کروموزومونه لري، نو د يو کمزوري عموماً د بل له خوا پوه کېږي. هغه میرمنې چې د رنګ ړوندوالی و نه لري کولای شي د رنګ ړوندوالي جینونه ولري او خپلو ماشومانو ته یې ولیږدوي. نارينه یواځې یو (X) کروموزوم لري او له همدې امله، که چېرته مغلوب (پټ) جين ولري، نو تل د جنيټيکي ګډودۍ څرګندونه کوي. د رنګ ړوندوالی د سترګو، نظري اعصابو یا دماغو برخو ته د فزیکي یا کیمیاوي زیانونو رسېدو پایله هم کیدای شي. تشخیص يې عموما د «ایشیهار» رنګ ازموینې په مټ کیږي؛ په نورو سريقو کې يې جنيټيکي معاينات شامل دي.
د رنګ ړوندوالی درملنه نه لري. که تشخیص شي، نو شونې ده چې د يو چا ښوونکي سره مرسته وکړي چې د حالت د مديريت کولو په موخه د تدريس لارې چارې بدلې کړي. شونې ده ځانګړي عدسیې (د سترګو غمي) لکه د « X-chrome» عدسیه له هغو خلکو سره مرسته وکړي چې په روښانه رڼا کې د سور - شین رنګ په وړاندې د ړوندوالي احساس لري. ګرځنده کاريالونه (د انتقال ول اپليکيشنونه) کولای شي د خلکو سره د رنګونو په پیژندلو کې مرسته وکړي.
د سور-شین رنګ ړوندوالی يې تر ټولو عامه بڼه ده، ورپسې نیلي-ژېړ رنګ او هر رنګ ړوندوالی يې بيا درېيم ځای لري. د سور – شین رنګ ړوندوالی د شمالي اروپا د نسلونو تر ۸٪ پورې په نارینه او ۰۵٪ پورې په ښځينه وو اغېز کوي، دا په دې معنا ده چې په ۱۲ نارينه وو کې یو او په ۲۰۰ مېرمنو کې یوه دا ستونزه لري. د رنګ لیدلو وړتیا په زاړه عمر کې هم کمیږي. شونې ده چې په ځينو هېوادونو کې د رنګ ړوندوالی خلک د ځانګړو دندو لپاره په شرایطو برابر نه بولی، لکه د الوتکې پیلوټان، د اورګاډي چلوونکي، د کرین چلونکي، او په وسله والو ځواکونو کې خلک. په هنري وړتیا باندې د رنګ-ړانده اغیزه د اختلاف موضوع ده. داسې برېښي چې انځور کښلو وړتیا نه بدلوي او داسې انګېرل کېږي چې یو شمیر مشهور هنرمندان د رنګ ړوندوالی لري.
نښې او علايم
په نږدې ټولو پېښو کې د رنګ په وړاندې د ړوندوالي احساس کوونکي خلک د اسماني-ژيړ رنګ تر منځ توپير کولای شی او ډیری خلک د بشپړ دوه رنګونو ليدلو سره ستونزه لرونکي (ډایکرومیټ) پر ځای غیر عادي درې رنګونو لیدلو سره ستونزه لرونکي (ټرایکرومات) دي. عملأً د دې معنا دا ده چې دوی ډیری وختونه د رنګ په ځای کې د سور - شنه په محوريت محدود توپیر کولای شي، که څه هم په دې ابعادو کې د دوی د رنګونو جلا کولو توان کم وي. ډېر کم وخت د رنګ ړوندوالی د يو رنګ پېژندلو (مونوکرومیتزم/هغه چې يواځې يو رنګ ويني) ته اشاره کېږي.
د یو رنګ له پېژندنې سره ستونزه لرونکي (ډایکرومیټ) عموماً سره او شنه شيان ګډوډوي. د بېلګې په ډول، شونې ده د دوی لپاره ستونزمن وي چې «بریبرن» مڼې له «ګراني سمیټ» مڼو څخه، یا د ترافيکو سره څراغونه له شنو څخه پرته له دې جلا کړي، چې هلته نورې نښې نه وي، د نورو نښو بېلګې يې شکل يا موقعيت دی. «ډایکرومیټ» د جوړښت او شکل نښو کارول زده کوي او شونې ده له دې لارې دا وړتیا ولري چې هغه «کیموفلاج» (د رنګ هغه جوړښت چې ليدونکی ته د نور چاپيريال سره دوکه ورکوي، کله د پوځ لباس) ته ننوځي، کوم چې داسې جوړ شوی وي چې د رنګ عادي ليد لرونکي خلک تېرباسي.
لاملونه
د رنګ لید نیمګړتیاوې د رسېدلو یا میراثي نيمګړتياوو په توګه ډلبندي کېدای شي.
ایریکو مالاتستا
اریکو مالاتستا (۱۴ ډسمبر ۱۸۵۳ – ۲۲ جولای ۱۹۳۲ زکال) ایټالوي انارشېست، مبلغ او انقلابي سوسیالېست و. هغه د څو راډیکال ورځپاڼو مدیر او د هغو مسئولیت پر غاړه درلود ، د خپل عمر ډېره برخه یې په بند او جلاوطنۍ کې تېره کړه. هغه په ایټالیا، انګلستان، فرانسې او سویس کې بند تېر کړ او له هغو ځایونو څخه تبعید شو. مالاتستا چې په اصل کې د یاغیتوبونو لپاره د اعمالو د تبلیغ (propaganda by deed) پلوی و، وروسته یې له سندیکالېزم ملاتړ وکړ. د هغه په جلاوطنۍ کې پنځه کاله په اروپا  او ۱۲ کاله په ارجنټاین کې ژوند شاملېږي. مالاتستا په ۱۸۹۵ زکال کې د هسپانیا په پاڅون او د بلجیم په عمومي اعتصاب کې د ونډې لرلو په ګډون په یو شمېر ورته چارو کې برخه لرله. هغه متحده ایالاتو ته سفر وکړ، هلته یې وینا وکړه او مخکښه انارشیستي مجله La Questione Sociale یې تاسیس کړه. له لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته هغه ایټالیا ته راوګرځېد ،چېرې چې د هغه Umanità Nova اخبار د موسولیني تر را څرګندېدو ځانګړی محبوبیت درلود.
لومړي کلونه
اریکو مالاتستا د ۱۸۵۳ زکال د ډسمبر په ۱۴ مه د کازرتا ایالت په سانتا ماریا کاپوا وتره سیمه (Santa Maria Capua Vetere, province of Caserta) کې چې د دوه سیسلي پاچهۍ (Kingdom of the Two Sicilies) برخه وه، په ځمکې لرونکې منځنۍ طبقې کورنۍ کې وزېږېد. د هغه نیکونو د مالاتستا کورنۍ په توګه په ریمني حکومت کاوه. هغه د لومړي ځل او اوږد مهال لپاره په څوارلس کلنۍ کې وروسته له هغه ونیول شو او بیا بندي شو، چې پاچا دویم ویکتورامانوئل ته یې «په ګستاخانه ډول ګواښونکی» لیک ولیکه.
د ۱۸۷۷ زکال په اپرېل میاشت کې، مالاتستا، کارلو کافایرو، سرګئی ستپنیاک – کراوچینسکی او نږدې ۳۰ تنو نورو په بنونتو ایالت کې پاڅون وکړ، لتینو او ګالو کلي یې له مقاومت پرته تر ولکې لاندې راوستل. دغو انقلابیونو مالیاتي دفترونو ته اور واچاوه او هلته یې د پاچا د واکمنۍ د پای اعلان وکړ او نور شوق او جدیت هم په کې پیدا شو، خو له دې سره له ګالو څخه په وتلو سره هغوی د دولتي ځواکونو له خوا ونیول شول او تر خوشي کېدو پورې یې ۱۶ میاشتې په بند کې تېرې کړې. وروسته له هغه چې جیوواني پاسانانته د پاچا لومړي اومبرتو د وژنې هڅه وکړه، راډیکالان د پولیسو تر دوامداره څار لاندې ونیول شول. په داسې حال کې چې انارشېستانو ادعا کوله چې له پاسانانته سره هېڅ اړیکې نه لري، خو مالاتستا چې د ټولنیز انقلاب پلوی و، د دغه څار تر سیوري لاندې راغی. د ۱۸۷۸ زکال په مني کې ناپل ته په بېرته راتلوسره هغه د دغو شرایطو له امله اړ شو چې ایټالیا پرېږدي او د جلاوطنۍ ژوند پیل کړي.
د جلاوطنۍ(تبعید) ژوند
هغه د لنډې مودې لپاره مصر ته ولاړ او هلته یې له خپلو ایټالوي ملګرو سره ولیدل، خو ډېر ژر د ایټالیا د قونسل له خوا واېستل شو. هغه په یوه فرانسوي بېړۍ کې د خپل مسیر په تېرولو او سوریې، ترکیې او ایټالیا ته د هغه په داخلېدو د ممنوعیت له امله له هغه ځایه د سویس، جینوا ته لاړ – چې هغه مهال انارشیستي مرکز ته ورته یوځای و. همالته و چې له الیزا رکلوس او پیټر کروپوتکین سره ملګری شو او له کروپوتکین سره یې مرسته وکړه، چې La Révolte مجله خپره کړي. په سویس کې هغه د لنډ مهال لپاره پاتې شو او له یو څو میاشتو وروسته یې هغه له سویس څخه هم ویوست، وړاندې له دې چې فرانسې ته ورسېږي، رومانیا ته لاړ او هلته یې د لنډ مهال لپاره د یوه میخانیک کارګر په توګه کار وکړ.
په ۱۸۸۱ زکال کې، هغه په لندن کې خپل نوي کور ته لاړ. تر راتلونکو ۴۰ کلونو پورې یې هلته تګ راتګ درلود. مالاتستا هلته د میخانیک په توګه کار کاوه. په ۱۸۷۰ مه لسیزه کې د هغه معشوقه امیلیا ترونزویو د انټرنشنالېست تیتو زاناردلي خور وه. د ملاتستا په ملاتړ او رضایت سره هغې له جیووانی دیفندي سره واده وکړ چې په ۱۸۸۱ زکال کې له بند څخه له خوشي کېدو وروسته په لندن کې له مالاتستا سره پاتې شوه.
ملاتستا په لندن کې د انارشېستانو په کانګرس کې چې د ۱۸۸۱ زکال د جولای په ۱۴ مه جوړ شو، ونډه واخیسته. په نورو ګډون کوونکو کې پیټر کروپوتکین، فرانچسکو ساوریو مرلینو، ماري لو کامپت، لوئیز میشل او امیل ګوتیه شامل و. دغه کانګرس د «سیمه ییزو ډلو بشپړې خپلواکۍ» ته په درناوي تبلیغاتي اعمال تعریف کړل چې ټول کولای شي هغه ترسره کړي او همدارنګه یې هوکړه وکړه چې «د اعمالو له مخې تبلیغ» د ټولنیز انقلاب لار ده.
په ۱۸۸۲ زکال کې د مصر او انګلیس د جګړې په پیلېدو سره، مالاتستا کوچنی ډله جوړه کړه، څو د بریتانیا پر وړاندې په مبارزه کې ونډه واخلي. په اګست میاشت کې هغه او درې نور کسان مصر ته لاړل. دوی په ابوقیر کې راکښته شول او بیا د اسکندریې رمله ته لاړل. له ماریوټ جهیل څخه په جنجالي توګه له تېرېدو وروسته، هغه د بریتانوي ځواکونو له خوا محاصره او پرته له دې چې جګړه رامنځته شي ونیول شول. راتلونکی کال هغوی په پټ ډول بېرته ایټالیا ته راوګرځېدل.
هغه په فلورانس کې د ټولنیزې پوښتنې (La Questione Sociale ) په نامه د انارشیستي اونیزې بنسټ کېښود چې په کې د بزګرانو ترمنځ (Fra contadini ) په نامه د هغه تر ټولو مشهوره رساله لومړۍ راڅرګنده شوه. مالتستا په ۱۸۸۴ زکال کې بېرته ناپل ته لاړ – په داسې حال کې چې هغه د خپل بند درې کلنې دورې ته په تمه و- څو د کولرا وبا له قربانیانو سره مرسته وکړي. هغه یو ځل بیا له بند څخه د تیښتې په موخه له ایټالیا څخه سویلي امریکا ته لاړ. نوموړی له ۱۸۸۵ زکال څخه تر ۱۸۸۹ زکال پورې په بونس ایرس کې پاتې شو، د La Questione Sociale  اونېزې خپرول یې بېرته پیل کړل او هڅه یې وکړه، دلته د کډوالې ایټالوي ټولنې ترمنځ انارشیستي نظریات خپاره کړي. هغه په ارجنټاین کې د لومړۍ مبارزې کارګري اتحادیې په تاسیس کولو کې ګډون درلود او په راتلونکو کلونو کې یې د هغه ځای په کارګري خوځښتونو کې انارشیستي اغېز له ځانه پرېښود.
په ۱۸۸۹ زکال کې اروپا ته له بېرته راګرځېدو سره سم هغه په لومړي ګام کې په نایسي کې د L'Associazione په نوم اخبار خپور کړ او تر هغه مهاله هلته پاتې شو، څو اړشو بېرته لندن ته وتښتې.
په ایټالیا کې نیول کېدل
د ۱۸۹۰ مې لسیزې په وروستیو کې، په ایټالیا کې ناوړه ټولنیز حالت رامنځته شو، بیې لوړې شوې او بزګرانو پاڅونونو ته مخه کړه. د کارګرانو اعتصابونه له ځپلو سره مخامخ شول او د یوې مودې لپاره داسې څرګندېده چې دولتي واک په تار راځوړوند دی. مالاتستا دغه حالت نور د مقاومت وړ و نه لید او د ۱۸۹۸ زکال په لومړیو کې د آنکونا بندري ښار ته راوګرځېد، څو هلته د کارګرانو ترمنځ په غوړېدونکي انارشیستي خوځښت کې ونډه واخلي. مالاتستا ډېر ژر له پولیسو سره د سړک پر سر شخړې له امله د رهبر په توګه وپېژندل شو او ونیول شو، له همدې امله و چې هغه ونه شو کولای، د ۱۸۹۸ زکال او ۱۸۹۹ زکال په صنعتي او ډارماتیکو سیاسي کړنو کې ونډه واخلي.
مالاتستا له بند څخه د لیبرال او سوسالېست سیاستوالو څخه په استازولۍ د ساوریو مرلینو او نورو انارشېست رهبرانو پر وړاندې چې هغه مهال یې د ټولنیزو ستونزو لپاره د بېړني اقدام په توګه په ټاکنو کې د ګډون په ګټه استدلال کاوه، مخالفت وکړ. مالاتستا د «فتنه پاروونکو اړیکو» په تور تورن شو او په لامپدواز ټاپو کې په یوه دوره بند محکوم شو. هغه وکولای شول، په ۱۸۹۹ زکال کې له بند څخه وتښتي او د مالتا او جبل الطارق له لارې په لندن کې خپل کور ته لاړ شي.
په راتلونکو کلونو کې، مالاتستا متحده ایالاتو ته لاړ او هلته یې د ایټالوي او هسپانوي کډوالو ټولنو له انارشېستانو سره ولیدل. هغه بېرته په لندن کې خپل کور ته راوګرځېد او د پولیسو تر څار لاندې ونیول شو. پولیسو د ۱۹۰۰ زکال په جولای میاشت کې د یو ایټالوي انارشېست له خوا چې په نیوجرسي کې یې ژوند کاوه، د لومړي اومبرتو له وژلو وروسته انارشېستان مخ پر زیاتېدونکی ګواښ باله.