اوزون
داوزون دطبقې دساتلوضرورت
څرنگه کولاي شوداوزون دطبقې دتخريب مخنيوي وکړو دپلانوئيدوتحليل اودرجه امکان لري چې په مختلفومنطقوکې داوزون په اړه معلومات راټول کړودجنوبي قطب اونوروځايونوڅخه په لاس راوړو اودکنټ مارکهام دنظرپه اساس ددغونباتاتوپه موجوديت کې اودمثل دتوليددساتلولپاره د(١٩٥٦م)کال څخه معلوم کيږي چې داوزون دطبقې نريوالي همدارنگه ځواب ورکوي دغه پوښتنې ته چې اياداوزون دطبقې تخريب کيدل په (٦٠) کالو کې په جنوبي قطبي منطقوکې واقع شويدي اوکه چيري همدارنگه وي مونږبايدپدې باره کې چې ولي دغې واقعي سره مخ شوي يوبايدنوي پلټني وکړوشايد(کلر،کلوروکاربن ) دحدڅخه زيات استعمال ددي خبري ځواب وي. داوزون طبقې دځمکې په شمالي برخه کې د(١٩٨٠م) کال کې د(%٢٠--١٥) پوري زيات والي پيداکړي دي ددي مشکل درفع کولولپاره دځمکې پيژندنې مهم ترن معلومات يوپه بل پسې راټول کړود(١٩٩٢م) کال کې دمونترال پروتوکول په اساس داوزون دطبقې په اړه تحقيقات درلورل اوپوهيدل چې داوزون دطبقې سوري غټ والي پيداکوي داپه دي معني ده چې تصمومي موادوزيات استعمال درلودپه همدغه کال کې سازمان ملل متحددمحيط ساتلوبرنامه ترحه کړه چې دغه برنامه ساتونکې ديوپاک محيط ده خصوصاً داوزون طبقه چې برنامه يي (U.N.E.P) په نامه طرحه کړه داپدي معني چې مخنيوي دکيمياوي موادواوخطرناکوغازونودريدل وو دپوهانوپه تحقيقاتوپه اساس داوزون طبقه دجنوب قطب په نسبت په نيمايي شپيتو(٦٠) کلونوپه نسبت ترحدزياته نري شوي ده پوهانودغه اندازه دموادودساتنه لمراونباتات له ضرره دماورايي بنفش اندازه کړي ددغوموادومطالعه چې څرنگه داوزون دطبقې څخه اوهمدارنگه دستراتوسفيردپديدوڅخه مخنيوي وشي اودغه کارامکان لري چي داوزون دطبقې نري کيدل يوه دوره وي اويا(کلراوکلوروکاربن) تنهايوعامل وي چې داوزون دطبقې دژوروالي سبب گرځې اوداکسجن ماليکولونه په اتوم کې تبدليږي داکسيجن اتوم په سرعت سره له زياتوماليکولوڅخه ترکيب شوي اوداوزون شکل اختياروي چې دغه حرارتې خبرونه په لوړوارتفاعاتوکې زيات شوي دي اوداوزون طبقه يي دخطرسره مخامخ کړي اودغه ددي باعث گرځيدلې چې که چيري ستراتوسفيرنه وي مونږنشوکولاي چې بدون ددي څخه ژوندي پاتي شودستراتوسفيردپاسه يوه اندازه ماوراي بنفش وړانگې اوحرارتې خپاره موجونه د(٢٤٠) نه تر(٣٢٠) پوري ددي سبب گرځې چې داوزون طبقه ضرروويني اودنباتاتو ژوندله خطرسره مخامخ کړي دماوراي بنفش وړانگې ځليدونکې لمراوداوزون ماليکولونه يوله بل سره وصل کوي همدارنگه اوزون کولاي شي شکل ته تغيرورکړي اوله خپله ځانه عکسل العمل وښې. ماوراي بنفش وړانگه اوهمدارنگه اوزون ددي عکسل العمل پواسطه خرابيږي چې دوهم عکسل العمل ورورودارتفاع په زيات والي سره سرته رسيږي اودريم عکسل العمل په سرعت سره ترسره کيږي اودعکسل العملونو ترمنځ همکاري داوزون دتعادل سبب گرځيدلې داتوموسفيردپاسه اتوميک اکسيجن هغه وخت چې ماوراي بنفش وړانگه دهغه دپاسه ده پيداکيږي دستراتوسفيردحرکت په اثرمتراکمه هوالاس ته راځې اودماوراي بنفش دوړانگې زيات جذب صورت نيسې اوپه زيات حدسره داوزون طبقه تخمينن (km٢٠) ته رسيږي د(کمپنډ) دتيوري په اساس يوبل شکل وجوددرلودچې دغه شکل په (١٩٦٠م)کال کې تشخيص شو اوحقيقت دادي چې داوزون طبقه دڅلورم عکسل العمل پواسطه په کراره حرکت کوي اوليدل کيږي نه دځمکې دکري گرميدل اودازون دطبقې دژوري برخي جوړيدل شاته غورځوي پوهانو اخطارورکړچې دځمکې دکري گرميدل کولاي شې ترڅوداوزون دژوري برخې جوړښت تر(١٠٥٠م) کالوپوري حل شي اود (٣٠) کالوپه اندازه دغه مشکل شاته لويدلي دي چې دغه موضوع يوه ډول پرمختک دي چې داوزون دطبقې څخه کيمياوي موادخارج اوددي خبرپه اثردهغه غازونواستعمال چې (کلوروفلورکاربن ) لري اودهغه غازونه دي چې دځمکې ساتنه دخطرسره مخامخ کوي دپوهانوپه ويناسره هغه دولتونه چې لدي خطرسره مخامخ دي داوزون دطبقې ژوروالي راجمع اوکوچينې کړي اود(٥٠) کلوپه شاوخواکې جوړيږي دغه طبقې بندي اونتيجه کيري دستراتوسفيرپه واسطه اودهغونقش په اوبواوهواکې(S.P.A.R.C) چې دغه جمع اوري چې سل کونوپوهانوپه (١٩٩٩م)کال کې دډسمبرپه مياشت کې په آرژانتين کې سره راټول شول اويوه جهانې هواپيژندني جلسه يي دايره کړه اوخبرداري يي ورکړ که چيري د(C.F.C) غازاندازه زياته شي وايوه پديده دځمکې دکري دگرميدوده. اودغازاتوليددي چې کاربن ددي خطراصلي لامل دي اوداوزون دطبقې دژوروالي شکل څومره کاله وروسته ولويددځمکې دکري گرميدل اوځمکې ته نږدي گرمه هوااوهمدارنگه ستراتوسفيريعني هغه ځاي چې هلته اوزون قرارلري په ژمي کې راټول اودستراتوسفيروريځي دقطب دمخنيوي سبب کرځې چې دغه پديدي برعکسل العملونه منځته راوړي اواوزون دکلردماليکولوپه واسطه يعني (فلوروکاربن) ازاديږي دپيش بينيوپه اثرچې داوزون دطبقې ژوروالي په جنوبي قطب کې قرارلري يوبدخبربه له ځانه خپورکړي اودغه ژوروالې په حال دزياتوالي کې دي اوبي مثله په څواخروکلونوکې دلويوالي په حال کې دي.