cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د پولينډ تاريخچه (۱۹۸۹ – ز کلونه)
د کمونيستي حکومت پولينډ رامنځته کېدل (۱۹۴۸ – ز کلونه)
د بيارغونې د ستر کار په پلي کولو سره د متمرکز واک د غوښتلو په موخه، د نوي حکومت هڅې د هېواد [پولينډ] ملګرتيا وکړه، چې د نوي نظام لپاره د ټولنې د پام وړ غوره شوې برخې د نه باور او له جګړې څخه وروسته د پولينډ د پولو پر سر د نښتو له امله (چې د ۱۹۴۵ ز کال تر نيمايي پورې په ټينګ ډول رامنځته نه شوې) ياده هڅه لا پېچلې شوه. په هغه وخت کې د شوروي شته ځواکونه، د جرمني د هغو پخوانيو ختيځو سيمو په لوټلو کې بوخت شول، چې پولينډ ته سپارل کېدلې، ورڅخه يې ارزښتناک صنعتي توکي، جوړښتونه او کارخونې لوټلې او شوروي اتحاد ته يې استولې.
له شوروي سره د Cruzon Line په ختيځ کې د Kresy سيمو له نښلولو څخه وروسته نږدې دوه ميليونه قطبي وګړي له دې سيمو څخه د Oder-Neisse کرښې ختيځ کې لويديځ او شمالي سيمو ته لاړل، ولېږدول شول او يا وشړل شول. ذکر شوې سيمې د Potsdam تړون له مخې له جرمني څخه پوليند ته ورکړل شوې وې. نور په هغه څه [ځای] کې پاتې شول چې شوروي اتحاد شوی و او زيات خلک له ۱۹۵۶ ز کال څخه وروسته پولينډ ته لاړل. د پولينډ د مرکزي برخو د خلکو نورې استوګنې په هغه ځای کې د پولينډيانو شمېر په ۱۹۵۰ ز کال کې تر ۵ ميليونه پورې ورساوه، چې حکومت ورته د بيارغول شويو سيمو (Recovered Territories) نوم ورکړ. د پخواني جرمني له ۱۰ ميليونه څخه زيات وګړي په ۱۹۵۰ ز کال کې يا وتښتېدل او يا له جګړې څخه وروسته جرمني ته وشړل شول. نږدې ۴،۴ ميليونه وګړي د جګړې په وروستيو پړاوونو کې وتښتېدل او ۳،۵ ميليونه يې د ۱۹۴۵ او ۱۹۵۹ کاونو تر منځ د پولينډي چارواکو له لوري له مخې لرې [ووژل] شول. د جرمنيانو ايستنه [اخراج] په Potsdam ناسته کې د نهايي شويو متحدو پرېکړو پايله وه.
اسلامي هڅوب
وېشنيزه:اسلام
ماندگار
ماندگار د کابل نه خپرېدونکې يوه ورځپاڼه ده
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
کلام
وېشنيزه:کلام
لېږد ۳۲
لېږد ۳۲ (انگلیسي: Expedition 32) نړیوال تشیال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو دوه دېرشم ماموریت دی.
وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
مردم (ورځپاڼه)
مردم د حرکت اسلامي افغانستان د گوند يوه سياسي ورځپاڼه ده.
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
جوزف کمبل
جوزف جان کمبل (زوکړه: د ۱۹۰۴ زکال د مارچ ۲۶مه – مړینه: د ۱۹۸۷ زکال د اکتوبر ۳۰مه) امریکايي لیکوال و. نوموړی په سارالارنس کالج کې د ادبیاتو ښوونکی و چې د تطبیقي افسانه پوهنې او تطبیقي مذهب په برخه کې یې کار کاوه. د هغه آثار د انساني تجاربو ګڼ شمېر اړخونه رانغاړي. د کمبل تر ټولو مشهور اثر د زرو څېرو لرونکي اتل (The Hero with a Thousand Faces؛ ۱۹۴۹ زکال) په نامه دی چې په هغه کې نوموړي د نړیوالو اساطیرو د مشترک لرغوني اتل د سفر اړوند خپله نظریه وړاندې کړې او دغې نظریې ته یې د سفر د اتل (monomyth) اصطلاح کارولې ده.
د زرو څېرو لرونکي اتل له خپرېدو راهیسې د کمبل نظریې د ګڼ شمېر معاصرو لیکوالانو او هنرمندانو له خوا کارول کېږي. د هغه فلسفه د هغه د خپل تکراري عبارت پر بنسټ په لنډه بڼه دغه پیغام لري: «د خپلې بریا پر لور ګام واخلۍ». نوموړي هغه مهال په هالیووډ کې شهرت وموند چې جورج لوکاس د کمبل چارې د ستورو د جګړې په نامه د فیلمونو په لړۍ اغېزمنې وګڼلې.
په فولکلوریکو موضوعاتو کې د کمبل ونډه لکه څه ډول چې د افسانو او عامه کلتور په برخه کې ده د منتقدینو په ځانګړې توګه د علمي فلکلور پوهانو د نقد موضوع ګرځېدلې.
مخینه
جوزف کمبل د ۱۹۰۴ زکال د مارچ په ۲۶مه د نیویارک په وایټ پلینز کې وزېږېد. کمبل د منځنۍ کچې په یوه بډایه کاتولیک ایرلنډي کورنۍ کې را لوی شو؛ هغه څرګنده کړې چې پلرنی نیکه یې، چارلز بزګر و او د ایرلنډ له مایو ښار څخه بوسټون ته را کډه شوی و چې بیا په والتهام کې د لیمن استوګن ځایونو باغوان او ساتونکی وټاکل شو، همدلته یې زوی چارلز ویلیام کمبل (د کمبل پلار) را لوی شو او وړاندې له دې چې د جورابو د اوبدنې سوداګري پیل کړي یو بریالی هټیوال و. کمبل د ماشومتوب پر مهال له خپلې کورنۍ سره د نیویارک نیوراشل ته کډه وکړه. په ۱۹۱۹ زکال کې د اورلګېدنې د یوې پېښې له امله په نیوراشل کې د هغوی کور وسوزېد؛ د دغې پېښې له امله د هغه مورنۍ نیا مړه شوه او پلار یې د هغې د ژغورلو په موخه د هڅې له امله ټپي شو.
په ۱۹۲۴ زکال کې کمبل له خپلې کورنۍ سره اروپا ته سفر وکړ. په بېړۍ کې د بېرته راستنېدو پر مهال هغه د تئوسوفي ټولنې له منتخب مسیحا، جیدو کریشنامورتي سره مخ شو؛ دوی د هندي فلسفې اړوند بحث وکړ او په دې سره کمبل له هندي تفکر او هندو فلسفې سره لیوالتیا ومونده. نوموړي په ۱۹۲۷ زکال کې د کلمبیا پوهنتون څخه په اروپا کې د زده کړو بورس ترلاسه کړ. کمبل د پاریس په پوهنتون او د مونیخ په پوهنتون کې لرغونې فرانسوي ژبه یا پرونسي او سانسکریت ژبه زده کړه. ورته مهال هغه د فرانسوي او جرمني ژبو لیک لوست هم زده کړ.
په ۱۹۲۹ زکال کې کلمبیا پوهنتون ته له بېرته راګرځېدو وروسته، کمبل لیوالتیا وښوده چې د منځنیو پېړیو له ادبیاتو سربېره سانسکریت او معاصر هنر هم ولولي. کمبل د پوهنتون د علمي پلاوي له تائید پرته خپلې تکمیلي زده کړې پرېښودې. هغه وروسته بیا په ټوکو کې وویل چې د هغه مسلک ته اړوند په لیبرال هنرونو کې د دوکتورا سند لرل د بې کفایتۍ نښه ده.
لوی اقتصادي ناورین
کمبل د لوی اقتصادي ناورین پر مهال پنځه راتلونکي کالونه (۱۹۲۹- ۱۹۳۴ زکال) د نیویارک په ووډسټاک سیمه کې په یوه کرايي کور کې تېر کړل. په دغه ځای کې هغه په خپلواکو، لنډو او کره څېړنو بوخت و او دغه مهال یې د خپل ژوند د راتلونکي اړوند فکر وکړ. هغه وروسته وویل «چې ورځ مې په څلورو درې ساعته دوره ویشلې وه، په دریو دغه درې ساعته دورو کې مې مطالعه کوله او یوازې یوه برخه مې یې آزاده پرېښې وه. ما د ورځې په پرله پسې توګه ۹ ساعته مطالعه کوله او دغه پنځه کاله ټول په همدې توګه تېر شول».
کمبل د یو کال لپاره (۱۹۳۱- ۱۹۳۲ زکال) کالیفورنیا ته سفر وکړ، هغه دلته هم خپلواکو مطالعاتو ته دوام ورکړ او د مخکښ لیکوال جان شټاین بک او د هغه د مېرمنې کارول نږدې ملګری شو. کمبل د کارول له خور، آیډل سره هونولولو ته په سمندري سفر کې لیدلي و او هغې بیا شټاین بک کورنۍ ته ور معرفي کړ. کمبل له کارول سره جنسي اړیکه هم لرله. د مونتري په ټاپووزمه کې کمبل هم د جان شټاین بک په څېر د سمندري ژوند پوه اد ریکتس تر اغېز لاندې راغی (چې د شټاین بک په کنري رو نومي ناول کې د «ډاکټر» رول ورکړل شوی او همدارنګه د هغه د څو نورو ناولونو اصلي شخصیت جوړوي). کمبل د یوې مودې لپاره د ریکتس ګاونډی و، هغه د خپل دغه ګاونډي په مسلکي او ټولنیزو فعالیتونو کې ونډه اخیسته او په ۱۹۳۲ زکال کې یې د الاسکا، جونو ښار ته له هغه سره د سفر ملتیا وکړه چې کسینیا او ساشا کشواروف هم ورسره وې. کمبل د یو ناول په لیکلو پیل وکړ چې ریکتس یې اتل و، خو د شټاین بک پر خلاف هغه خپل دغه کتاب بشپړ نه کړ. "کمبل په ۱۹۳۳ زکال کې د یوه کال لپاره د کانټیکاټ په کانټربري ښوونځي کې خپلواکو مطالعاتو ته دوام ورکړ او دغه مهال یې هڅه وکړه داستاني آثار خپاره کړي. په داسې حال کې چې په یاد ښوونځي کې یې درس ورکاوه د بشپړ افلاطوني (Strictly Platonic) تر عنوان لاندې خپله لومړنۍ لنډه کیسه یې په لیبرټي مجلې وپلورله."
سارالارنس کالج
کمبل په ۱۹۳۴ زکال کې په سارالارنس کالج کې د ادبیاتو د ښوونکي په توګه د کار وړاندیز ومانه. نوموړي په ۱۹۳۸ زکال کې له خپلې یوې پخوانۍ شاګردې، جین اردمن سره واده وکړه چې د نڅا طراحه وه. هغوی د خپل ګډ ژوند څه باندې ۴۹ کلونه د نیویارک د ګرینوېچ کلي په یوه دوه خونې لرونکي کور کې تېر کړل. په ۱۹۸۰مه لسیزه کې هغوی په هونولولو کې یو اپارتمان وپېره او خپل وخت یې د دغه دوه ښارونو ترمنځ ووېشه. دوی اولاد نه درلود.
د دویمې نړیوالې جګړې په لومړیو کې کمبل د هند پوه هاینریش زیمر په غونډو کې ګډون کاوه. دوی دواړه ډېر خواږه ملګري شول. د زیمر له مړیني وروسته کمبل د زیمر د مقالو د تصحېح او خپرولو مسئولیت پر غاړه واخیست، هغه چاره چې نوموړي په راتلونکې لسیزه کې ترسره کړه.
له ۱۹۵۵ زکال څخه تر ۱۹۵۶ زکال پورې هغه مهال چې د زیمر له مړینې وروسته د زیمر وروستی کتاب (د هندي آسیا هنر، افسانه پوهنه او د هغو بدلونونه) د خپرېدو په حالت کې و، کمبل له سارالارنس کالج څخه رخصت واخیست او د لومړي ځل لپاره یې آسیا ته سفر وکړ. هغه شپږ میاشتې د آسیا په سوېل (تر ډېره په هند) او شپږ نورې میاشتې د آسیا په ختیځ (تر ډېره په جاپان) کې تېرې کړې. دغه کال د آسیايي دین او افسانو  په برخه کې د هغه په تفکر پام وړ اغېز درلود او دا یې اړینه وبلله چې لویانو او غیر اکاډمیکو مخاطبینو ته تطبیقي افسانه پوهنه تدریس کړي.
مړینه
کمبل د ۱۹۷۸ زکال د اکتوبر په ۳۰مه نېټه د هاوايي په هونولولو سیمه کې هغه مهال چې په خپل کور کې و، د مرۍ د سرطان له امله ومړ. نوموړی د هونولولو په اوآهو هدیره کې خښ کړای شو.
جابر بن حیان
جابر بن حیان (۷۲۱ ز - ۸۱۵ ز) (په انگرېزي: Geber) يو کیمیاپوه (باباى کیمیاء لقب ورکړ شو)؛ طبیعیات کې څېړنه؛ علم الادویه کې څېړنه؛ علم الهیت کې څېړنه (سپوږمې کې د موجود سوري درک لگول، چې د حفرۀ جابر / Geber crater په نامه يادېږي.) له امام جعفر الصادق رضي الله عنه او الحمیاری په څېر ښوونکو څخه گټه اخيستل او پوهه ترې ترلاسه کول. نامتوکتابونه يې ؛ کتاب الکیمیاء، کتاب الزهره دي.
وېشنيزه:کيمياپوهان
جمال خاشقجي
جمال خاشقجی زوکړه ۱۳ اکتوبر ۱۹۵۸م کال مدینه عربستان) یو عربستانی ورځپاڼه لیکونکی، لیکوال، او مقاله لیکونکی وو. او همدارنګه نوموړی د العرب خبری شبکه مسول مدیر هم وو په وروستی وخت خاشقجي په امریکا کې جلاوطن او د سعودی په حکومت یې نیوکي کولی چې همدا یې د مړینی لامل شو.
الاسمای
وېشنيزه:کتابونه
رحمت الله نبیل
ښاعلی نبیل په خپل کاري ژوند کې د ملي امنیت ریس د ملي امنیت د شورا مشاور او د ولسمشر څخه دساتنی په برخه کې د ځانګړو ځواکونو ریس پاتی شوی دی او نبیل د 1398 کال ولسمشریزو ټاکنو لپاره هم ځان کاندید ګړی دی.
نېکل
نېکل (په انگرېزي: Nickel) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Ni سمبول او ۲۸ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
لېږد ۳۳
لېږد ۳۳ (انگلیسي: Expedition 33) نړیوال تشيال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو درو دېرشم ماموریت دی.
سرچينې
وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
د مينې ډيوه
امینی.دیوه
اسلامي فرقې
وېشنيزه:اسلام
جوزف ډي ميسټر
Joseph Marie, comte de Maistre (فرانسوي: [də mɛstʁ]، ژوند: ۱۷۵۳ ز کال د اپرېل له ۱ څخه د ۱۸۲۱ ز کال د فبروری تر ۲۶ پورې) يو Savoyard فيلسوف، ليکوال، وکيل او سياستوال و، چې د فرانسې اوښتون څخه سم د لاسه وروسته دوره کې د ټولنېزو مراتبو د سلسلې او پاچهۍ ساتندويي وکړه. له فرانسې سره د نوموړي د دې شخصي او معنوي اړيکو تر څنګ مېسټر په خپل ټول ژوند کې د Sardinia پاچهۍ رعيت و، چې نوموړي په کې له ۱۷۸۷ ز کال څخه تر ۱۷۹۲ ز کال پورې د Savoy سنا د غړي، له ۱۸۰۳ ز کال څخه تر ۱۸۱۷ ز کال پورې د روسيې لپاره د سفير او له ۱۸۱۷ ز کال څخه تر ۱۸۲۱ ز کال پورې په Turin کې محکمې ته د دولت وزير په توګه خدمت وکړ.
د روښانفکرۍ ضد مهمې څېرې مېسټر پاچهۍ ته په روحاني ډول د منل شوي بنسټ او د حکومت د يوازينۍ ثابتې بڼې په توګه درناوی وکړ. نوموړي د فرانسې له واکمن څخه د Bourbon جرګې د بيا رغونې او په دنيوي يا مادي مسئلو کې د پاپ د وروستي واک غوښتنه وکړه. هغه استدلال وکړ چې د عيسويت عقل پالونکی (Rationalist) نه منښت په سيده ډول د ګډوډۍ او وينې تويونې ځواب ويونکی و، چې د ۱۷۸۹ ز کال فرانسي اوښتون څخه وروسته وه.
ژوندليک
مېسټر (Maistre) د Savoy د Duchy په Chambery سيمه کې په ۱۷۵۳ ز کال کې زېږېدلی دی. ياده سيمه هغه وخت د Piedmont-Sardinia پاچهۍ يوه برخه وه، چې د Savoy جرګې په واسطه اداره کېده. کورنۍ يې له فرانسوي او ايټالوي اصل څخه وه. نېکه يې Andre (Andrea) Maistre چې مور او پلار يې Francesco او Margarita Maistre (nee dalmassi) د نايس هېواد (Country of Nice) کې يې اصليت درلود؛ په نايس (Nice) کې (چې په هغه وخت د Savoy جرګې تر واک لاندې و)، يو رخت پلورونکی او مرکچي و. د مېسټر پلار Francois-Xavier چې په ۱۷۴۰ ز کال کې Chambery ته کوچ شو، يو قاضي او د مشرانو جرګې غړی شو او په پای کې يې د Piedmont-Sardinia د پاچا له لورې د «مخور» لقب تر لاسه کړ. د نوموړي د مور کورنۍ چې کورنی نوم يې Desmotz و، له Rumilly څخه وه. کوچنی ورور يې Xavier چې د پوځ سرتېری شو، د خيالي کېسو يو نامتو ليکوال و.
مېسټر ښايي د يسوعيانو له لورې زده کړې وکړې. نوموړی له اوښتون څخه وروسته د يسوعيانو يو توند ساتندوی شو، چې په زياتېدونکي ډول د يسوعيانو له دوديزو دښمنانو (Jansenists) سره د اوښتون له روحيې سره مل وه. په ۱۷۷۴ ز کال د Turin پوهنتون په حقوقو پوهنځي کې د خپلې روزنې له بشپړولو څخه وروسته يې د خپل پلار پلونه وڅارل او په په ۱۷۸۷ ز کال کې د مشرانو جرګې غړی (سناتور) شو.
مېسټر چې له ۱۷۷۴ ز کال څخه تر ۱۷۹۰ ز کال پورې په Chambery کې د فري ماسوني ډلې (Masonic) د پرمختلونکي سکاتلنډي مذهبي دود خونې غړی و، په اصل کې د فرانسې د سياسي سمون لېوال و. نوموړي په پارلمان کې د هغو قاضيانو د هڅو ملاتړ کاوه، چې شپاړسم لويي يې د عمومي ملکيتونو راغونډولو ته اړ کاوه. د فرانسې ځمکوال مېسټر له ياد بنسټ سره د يوځای کېدو وړ و او يو څه ثبوت هم شته، چې نوموړي د دې شونتيا فکر کړی دی. که څه هم،  هغه ته د عمومي ايالتونو د پرېکړې په واسطه دا خبرتيا ورکول شوې وه، چې اشرافيت، روحانيت او عوام د قانون ايښودنې په يوه بدنه کې يو ځای کړي، چې همدا د اساسي قانون جوړوونکې ملي جرګه شوه. د ۱۷۸۹ ز کال د اګسټ پر ۴ مه د اګسټ فرمان له تصويب څخه وروسته مېسټر په فرانسه کې د سياسي پېښو د تګلارې پر وړاندې په پرېکنده ډول واوښت [درېځ يې بدل کړ].
مېسټر هغه مهال له Chambery څخه وتښتېد، چې ياده سيمه په ۱۷۹۲ ز کال کې د فرانسې انقلابي لښکر له لورې ونيول شوه، مګر د Turin په شاهي محکمه کې يې د دندې موندلو وړتيا نه درلودله او راتلونکی کال بېرته راستون شو. د خپلې دې پرېکړې له مخې چې د فرانسې تر واک لاندې نظام ملاتړ نه شي کولی، يو ځل بيا له هېواده ووت. نوموړی دا ځل د سويس Lausanne ته لاړه، چې نوموړي په کې د Madame de Stael په تالار کې د سياست او دينې پوهې په اړه بحث وکړ او لکه د «د يو Savoyard شاهي پلوي له لورې ليکونه:Letters from a Savoyard Royalist، ۱۷۹۳ ز کال»، «آغلې Costa de Beauregard ته د هغه د زوی د ژوند او مرګ په اړه خبرې اترې: Discourse to the Marchioness Costa de Beauregard, on the life and Death of her Son» او «د Nav آغلې ته پينځه مخالفې ويناوې: Five Paradoxes for the Marchioness of Nav…، ۱۷۹۵ز کال) ليکنو غوندې د اوښتون ضد ليکوال په توګه مسلک غوره کړ.
مېستر له Lausanne څخه Venice او له هغې ځايه Cagliari ته لاړه. په کاګلياري کې د Piedmont-Sardinia پاچا وروسته له هغې محکمه او د پاچهۍ حکومت ونيو، چې په ۱۷۹۸ ز کال کې د فرانسې پوځونو Turin ونيو. په دې سيمه کې له محکمې سره د مېسټر اړيکې تل اسانه نه وې. نوموړی په ۱۸۰۲ ز کال کې د روسيې سينټ پيټرزبرګ (Saint Petersburg) تزار لومړي الکساندر ته د سفير په توګه واستول شو. د هغه سياسي ځواب وينې لږې وې، چې رومن کاتوليک اصالت ته د خپلو ځينو ملګرو په اړولو او د سياسي فلسفې په اړه د خپلو نفوذ لرونکو فعاليتونو په ليکلو سره په اشرافي او شتمنو سوداګريز دورانونو کې يو مينه ناک پاېيدونکی شخص شو.
د روسي ژوند په اړه د مېسټر کتنې، چې د نوموړي له سياسي يادښتونو او شخصي اړيکو څخه جوړې شوې دي؛ لیون تولستوی لپاره د «جګړه او سوله:War and Peace» په نوم د هغه د ناول له سرچينو څخه وې. د ناپيليون له ماتې او Piedmont باندې د Savoy جرګې له واک بېرته تر لاسه کولو او Savoy د ويانا کانګرس تر اصولو لاندې له راتللو څخه وروسته؛ مېستر په ۱۸۱۷ ز کال کې بېرته Turin ته ستون شو او هملته يې د خپلې مړينې تر وخته پورې د قاضي او د دولت د وزير په توګه خدمت وکړ. نوموړی د ۱۸۲۱ ز کال فبروري پر ۲۶ نېټه مړ شو او د سپېڅلو سرښندونکو (Chiesa dei Santi Martiri) په يسوعي کليسا (Jesuit Church) کې ښخ کړای شو.
ايزابل ارسولا تاشي
ايزابل ارسولا تاشي (۱۹۱۱ جولای ۲۴ – ۱۹۸۱ اپريل ۱۴) يوه افريقايي-تراينيدادي ټولنيزه، بشري حقوقو فعاله او سياستمداره وه. د خلکو د ملي ګوند د يوې بنسټ اېښودونکې په توګه، هغې د دې ګوند د مرستيالې په توګه کار وکړ، او لومړۍ ښځينه وه چې په دې څوکۍ دنده تر سره کړي. کله چې تراينيداد اوټوباګو له برتانيې څخه خپلواکي تر لاسه کړه، هغې د نوماندې په توګه ټاکنو کې برخه واخسته او د استازو د نوي جوړ شوي مجلس لومړۍ غړې په توګه يې ټاکنې وګټلې. هغه د هيواد په کابينه کې لومړۍ ښځينه وزيره وه. له مړينې وروسته هغې تهد ټرينيټي صليب نښان ورکړل شو، کوم چې د هيواد تر ټولو لوړ شرف دی.
د ژوند لومړي کلونه
ايزابل ارسولا کاډوګان د غرب الهند برتانيې په مستعمره ترينيډاد او ټاباګو د ترينډياډ ټآپو په سرن فرنانډو کې د ۱۹۱۱ز کال د جولای په ۲۴ نېټه زېږېدلې وه، د مور نوم يې ماود او د پلار نوم يې توماس کاډوګان و. پلار يې خياط و، د هغې له زېږېدو ډېر ژر وروسته دې کورنۍ پرينسس ټاون ته کوچ وکړ، کاډوګان همدلته ستره شوه او حکومتي لومړي ښوونځي کې يې زده کړې وکړې. دا چې هغه مهال په هيواد کې منځنيو زده کړو ته لاسرسی کم و، نوموړې هم منځنيو زده کړو ته کم لاسرسی درلود او له دې کبله کاډوګان خپلې زده کړې د زده کوونکي-ښوونکي د نظام سره سم خپلو زده کړو ته دوام ورکړ. کله يې چې د ښوونکي زده کوونکي په توګه کار کاوه، هغې د زدهکوونکو د کب په چمتووالي پيل وکړ، کانسرتونه، نڅاوې او د ويناوو مراسم يې برابرول. هغې په پرينسس ټاون کې د هلکانو کلب جوړ کړ، په ګڼو مرستندويه مراسمو يې کار وکړ، تر څوپه خپله ټولنه کې د انجليکي کليساسنټ سټيفن له لارې له اړمنو خلکو سره مرسته وکړي.
مسلک
د ښوونځي له بشپړولو وروسته کاډوګان په سينټ ماډيلين کې د بورې د پټيټ مورن تصدۍ د لنياتو په کارخانه کې کار وکړ او وروسته يې د خوږو د کروندې په دفتر کې د منشۍ په توګه کار ته دوام ورکړ. څه موده وروسته هغه د اسپانيې بندر ته ولاړه، او  (Perreira's and Company) په شرکت کې يې د زېرمتون د سمبالښت د منشۍ په توګه په کار پيل وکړ. هغه د پورټو ريکو په پوهنتون کې د زده کړې په دورو کې داخله شوه او د ۱۹۳۸ز کال د سپتمبر په څلور وېشتمه نېټه ې د جورج ميک ګريګر تاشي سره واده وکړ. تاشي د ښوونکو د زده کړې او کلتوري ټولنې (TECA)، د خلکو د زده کړې خوځښت (PEM)  او د ښځو د انستيتوتونو له فدراسيون سره يو ځای شوه، په دې ډول هغې په سياست کې فعاليت پيل کړ.
کله چې په ۱۹۶۳ز کال کې وليام لومړی وزير و، هغه خپله کابينه بيا منظمه کړه، تاشي يې د روغتيا او استوګنځای وزيره کړه، هغه لومړۍ ښځه چې هيواد کې يې د وزېرې په توګه کار وکړ. د خپل کار په موده کې هغې ځينې نوښتونه وکړل تر څو تعليمي موکو ته وده ورکړي؛ کلتوري، کورني اقتصاد او اخلاقي روزنې يې ورکړې، د افريقايي او اندو-ټرينډاډي او ټوباګوني ټولنو تر منځ يې توکميز زغم ته يې وده ورکړه. هغې په ۱۹۶۴ز کال کې له ويليامز سره سترو افريقايي هيوادونو ته سفرونه وکړل او د سفر پر مهال په سنيګال کې د ښځو په مجله کې د هغې په اړه لېکنې خپرې شوې.دوه کاله وروسته، کله چې د هغې وزارت په دوه برخو چې يو دروغتيا او بل د مسکن وزارت و ووېشل شو، تاشي ته  د دواړو دندو مسئوليت وسپارل شو، په کوم کې چې هغې تر ۱۹۷۰ز کال پورې کار وکړ. هغې د روغتيا په وزارت کې له ډاکټر ليونارډ کوميسونګ سره مسئوليتونه په شريکه پر مخ وړل، ډاکټر ليونارډ په دې ټاپو کې لوړ پوړی روغتيايي مسئول و.
تاشي په ۱۹۶۹ز کال کې ايتوپيا ته د سفيرې په توګه وټاکل شوه، هغه له ټرينيډاډ څخه لومړۍ ښځينه سفيره وه. زامبيا هم د هغې په سفارتي دندو کې شامل شو او تر ۱۹۷۱ز کال پورې يې په دې دندو کار وکړ، کله چې ټرينيډاد ته راستنه شوه د معارف او کلتور د وزېرې په توګه وټاکل شوه، په دې دنده يې د ۱۹۷۵ز کال په اوږدو کې کار وکړ. په ۱۹۷۴ز کال کې هغه د ګويان د عالي کميشنرې په توګه وټاکل شو او که څه هم په ۱۹۷۵ز کال کې سنيګال ته د ټرينيډاډ او ټوباګو د سفېرې په توږګه وټاکل شوه، د کميشنرې دنده يې هم له ځآنه سره وساتله. په داسې حال کې چې ګويان کې يې کار کاوه،
مړينه او ميراث
تاشي د ۱۹۸۱ز کال د اپريل په څوارلسمه نېټه مړه شوه او له مړينې څلور مياشتې وروسته د ټراينډاډ تر ټولو لوړ شرف د تراينيتي صليب ورکړل شو. تاشي خپل ځان د ښځو د حقوقو فعاله نه بلله، هغېتر ډېره بريده د ښځو د حالت ښه کولو لپاره کار کړی دی. هغې  د خپل ځان په اړه ويلي چې «د تعريف له نظره ښځمنپاله نه وه، خو پر بشري حقوقو يې باور درلودل».
NI
NI کیدای شي چې وي:
ملي آرمان
ملي آرمان د يوه افغاني ورځپاڼه ده
اميتاببچن
اميتاببچن چې اصلي نوم يې اميتاب هريوناش بچن دی، د هندي سينما يو مشهوره ستوری دی چې له ۵۰ نه ډېرو فلمونو کې يې کار کړی دی. هغه ډېر تکړه هنرمند او سندرغاړی هم دی.
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگران
اسلامي ټولنه
وېشنيزه:اسلام
جان پي کينيډي
جان پينډليټون کينيډي “John Pendleton Kennedy” (زوکړه: ۱۷۹۵ د اکتوبر ۲۵، مړينه: ۱۸۷۰ د اګسټ ۱۸) يو امريکايي ناول ليکونکی، وکيل او د ويګ ډلې سياستپوه و، چې د ولسمشر ميلارد فيلمور “President Millard Fillmore” د ادارې پر مهال د ۱۸۵۲ ز کال د جولای له ۲۶ څخه د ۱۸۵۳ د مارچ تر ۴ نېټې پورې يې د متحده ايالتونو د سمندري ځواک د وزير په توګه او د ماريلېنډ له څلورمې پارلماني سيمې څخه د متحده ايالتونو د استازي په توګه خدمت وکړ. نوموړي د دويمې دندې پر مهال د متحده ايالتونو د حکومت د ټيلګراف څېړنه، تصويب او پلي کول وهڅول. کينيډي چې يو وکيل و او د بالتيمور او اوهايو د رېل پټلۍ (Baltimore and Ohio Railroad) په اړه د لايحې د تصويب لپاره د شورا له استازو سره اړيکه نيونکی (lobbyist) او رئيس شو، څو دورې یې د مريلېنډ عمومي ټولنه “Maryland General Assembly” کې خدمت وکړ او په ۱۸۴۷ ز کال کې يې وياند شو.
کينيډي وروسته په مريلېنډ کې د غلامۍ د پای ته رسولو هڅه کې په خپلې مشرۍ سره مرسته وکړه، چې د يو نامتفق ايالت په توګه د تورپوستو د ازادۍ له اعلاميې څخه نه و اغېزمن شوی او د خپلو پولو دننه د غلامانو د ازادولو او د يادې چارې (غلامۍ) د پراختيا د ناقانونه کولو په موخه يې ايالتي قانون غوښته.
نوموړي د مذهبي زغم “religious tolerance” ملاتړ هم وکړ او د مريلېنډ د تاريخ په اړه يې خپلې زده کړې پراخه کړې. هغه د سينټ ماري د تاريخي ښار “Historic St. Mary’s City” (چې د مريلېنډ د استعمار بنسټ ايښودنې سيمه او امريکا کې د مذهبي ازادۍ د زوکړې ځای و) ، د سينټ ماري د مريلېنډ پوهنځي “St. Mary’s College of Maryland” (چې وروسته د سينټ ماري ښځينه دارالعلوم شو)، د پي باډي کتابتون “Peabody Library” (چې اوس د جانس هاپکېنس پوهنتون “Johns Hopkins University” يوه برخه ده) او د پي باډي د ټنګ ټکور او موسيقۍ ښوونځي “Peabody Conservatory of Music” (اوس د جانس هپکېنس پوهنتون يوه برخه ده) په ساتلو يا بنسټ ايښودلو کې مرسته وکړه.
د ژوند لومړي وختونه او زده کړې
جان پينډلټون کينيډي د ۱۷۹۵ ز کال د اکتوبر پر ۲۵ نېټه د مريلېنډ په بالتيمور کې زېږېدلی دی او د جان کينيډي په نوم د يو ايرلېنډي کډوال او سوداګر زوی دی. د نوموړي مور چې پخوانی نوم يې نانسي پينډلټون “Nancy Pendleton” و، د ويرجينيا کورنۍ له لومړنيو کورنيو “First Families” له نسب څخه وه. کمزورې پانګه اچونه د دې لامل شوه، چې پلار يې په ۱۸۰۹ ز کال ډېوالي توب (افلاس) اعلان کړ. جان پينډلټون کينيډي د لوئیدنې پر مهال خصوصي ښوونځيو کې ګډون وکړ او د هغه وخت لپاره په يو څه غوره ډول لوستی و. نوموړی په ۱۸۱۲ ز کال له بالتيمور کالج څخه فارغ شو. د هغه ورور انتوني کينيډي “Anthony Kennedy” په راتلونکي کې د متحده ايالتونو سناتور شو.
ادبي ژوند
که څه هم په ۱۸۱۶ ز کال يې د وکيلانو شورا ته لار پيداکړه، مګر د قانون په پرتله يې له ادبياتو او سياست سره ډېره مينه درلوده. نوموړی د بالتيمور ادبي ټولنې د پام يا توجه له مرکز “Delphian Club” سره يو ځای شو. د هغه لومړنۍ ادبي هڅه د سور کتاب “Red Book” په نوم يوه دوره يي دوه اونيزه وه، چې له ۱۸۱۹ څخه تر ۱۸۲۰ ز کال پورې په مستعار ډول د هغه د کوټي ملګري (پيټر هوفمېن کريوزPeter Hoffman Cruse:) په نوم چاپ شوه. کينيډي په ۱۸۳۲ زکال “Swallow Barn” يا “A Sojoun in the Old Dominion” خپور، چې ښايي همدا يې تر ټولو غوره او نامتو کار وي.
په داسې حال کې چې د ۱۸۳۳ ز کال په اکتوبر کې د بالتيمور په ګاونډ مونټ ويرمون “Mount Vernon” کې د بالتيمور له زړې لويې کليسا څخه لرې د “West Mulberry” پر ۱۱ سرګ باندې د بالتيمور د پېژندل شوي اديب، مدني مشر ملګري جان ايچ بي لاټروب “John H. B. Latrobe” په کور کې د خبرو اترو د مېز تر شا ناست و او له خپل بل ملګري جيمز ايچ ميلر “James H. Miller” سره يې يو څه رواني او خوشاله خبرې اترې کولې، دوی په ګډه د هغه وخت د پېژندل شوي هيله بخښونکي ليکوال ايډګر الن پو “Edgar Allan Poe” د “Ms. Found in a Bottle” مسوده باندې قضاوت وکړ چې د خپل تياره او وېروونکي فضا له امله د بلتيمور د يکشنبې مېلمه يا کتونکي “Baltimore Sunday Visitor” کې د چاپ وړ وه. نوموړي په ۱۸۵۳ ز کال توماس ويلېس وايټ “Thomas Willis White” ته د پو “Poe” په ورپېژندلو کې هم مرسته وکړه، چې د سويلي ادبي پيغام وړونکي “Southern Literary Messenger” [نشريه] مدير و.
له هېواد څه د باندې ژوند پر مهال د ويليم مېکپيس تېکېری ملګری شو او د “The Virginians” د دويم ټوک څلورم څپرکی يې وليکه يا په نښه کړ. دا هغه حقيقت و، چې د نوموړي د ننداريزو انځورونو د ستر کره والي يا دقت لپاره ځواب ويونکی دی. د نوموړي د کارونو له ډلې د “Horse Shoe Robinson” نومي کتاب د اتلسمې پېړۍ د خيالي کيسې تر ټولو غوره او لوړ مقام لرونکی کتبا دی. واشنګټن ايوري “Washington Ivory” د هغه يو لومړنی نقل ولوست او راپور يې ورکړ، چې دا د خپلو ځينو برخو په درلودلو سره دومره ډېره نازول شوې وه، چې هغه په لوړ غږ خپلو ملګرو ته ولوستله. کينيډي ځيني وختونه د “Mark Littleton” تر سرليک لاندې په ځانګړي ډول خپل سياسي طنزونه وليکل.
لېږد ۳۴
لېږد ۳۴ (انگلیسي: Expedition 34) نړیوال تشيال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو څلور دېرشم ماموریت دی.
سرچينې
وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
وارمي - ماسوري
وارمي ماسوري په پولنډي Województwo warmińsko-mazurskie) د پولنډ هیواد له شپاړس ګونو ولایتونو څخه یو دی چې د یاد هیواد په شمال کې موقیعت لري. د وارمي ماسوري ولایت مرکز الشتین ښار دی.
اسلام او ژوي
وېشنيزه:اسلام
الجاحظ
وېشنيزه:فيلسوفان
د کريميا جګړه
د کریمیا جګړه  د 1853  د اکتوبر څخه تر 1856 فبروري پورې جګړې ته ویل کیږي چې له یوې خوا د روسیې د زارستي امپراتورۍ او دوهم فرانسوي امپراتورۍ ، د برتانیا امپراتورۍ ، د سارډینیا سلطنت او له بلې خوا د عثماني امپراتورۍ ترمینځ په کریمیا جزیره کې پیښه شوې.
شاليد
د 1814 کې ناپلیوني جګړو کې د فرانسې د لومړۍ امپراتورۍ ماتې او په دغو جګړو کې د روسیې امپراتورۍ بریا روسیه د نړۍ په یو لوی ځواک بدله کړه. له بلې خوا د اروپا د نورو قدرتونو تر منځ د داخلي او خارجي شخړو رامنځ ته کېدل د دې لامل شول چې روسيې امپراتورۍ نور واک ترلاسه کړي. د دې پېښو په تعقیب، روسیې فکر وکړ چې په بالکان کې خپل نفوذ پراخ کړي.
د جګړې پیل
د ۱۸۵۳ کال د جولای په میاشت کې روسیې په بالکان کې د مالداویا او والاچیا سلطنتونه اشغال کړل چې د عثماني خلافت له پوځي غبرګون سره مخامخ شول. برېتانیا او فرانسې چې د اروپا نور کنسرټ قدرتونه دي ، په بالکان او مدیترانې کې د روسیې له پراخوالي سره مخالف وو او د یوه ډیپلوماټیک حل غوښتنه یې کوله. خو د عثماني امپراتورۍ په وړاندې د برتانیې او فرانسوي تګلارو په پام کې نیولو پرته، د روسیې لومړي نیکولاس خپلې بېړۍ ته امر وکړ چې په تور سمندرګي کې عثماني سمندري ځواکونه له منځه یوسي، له دې وروسته يې د عثماني امپراتورۍ د رومانیايي ایالتونه ونیول.
۲۵۱ (عدد)
۲۵۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۲۵۰ څخه  مخکي او د ۲۵۲ وروسته موجود دي.
د کريميا جګړه
د جګړې پیل
د فرانسې امپراتور دريم ناپليون او د انګلستان د ملکې ویکتوریا حکومت د عثماني سلطان عبدالمجید اول سره خواخوږي وښوده او د مارچ په 27، 1854 کې وروسته له هغه چې روسیې د ډینیوب سیند په اوږدو کې د سلطنتونو څخه د وتلو غوښتنه له پامه غورځوله، دوی د روسیې سره د جګړې اعلان وکړ او د کریمیا جګړه پیل شوه. په تېرو وختونو کې د لومړي ځل لپاره انګلستان، فرانسه او عثماني دولت د یو دریم هېواد پر ضد په جګړه کې سره متحد شول او د عثماني سلطان سره د مرستې لپاره یې خپلې سمندري بېړۍ تورې بحیرې ته واستولې.
د جګړې بهیر
د ۱۸۵۴ کال د سپټمبر په ۲۶مه د فرانسې او برتانیې سمندري بېړیو لومړی د الما سیند په څنډه کې روسي ځواکونو ته ماتې ورکړه او بیا یې د سیواستوپول ښار محاصره کړ، چې یوه قوي پوځي کلا وه. د سیواستوپول ښار د 349 ورځو لپاره د محاصرې سره مقاومت وکړ (1854-1855)، مګر په پای کې روسانو ماتې وخوړه او ښار سقوط وکړ.
۲۵۱ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۲۵۱:
ملي اصلاح
ملي اصلاح د کابل نه خپرېدونکې يوه اونيزه ده.
۲۵۱ (عدد)
په کلینډر کې
۲۵۱ کولاي سي:
ملي اصلاح
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
۲۵۱ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۲۵۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
لېږد ۳۵
لېږد ۳۵ (انگلیسي: Expedition 35) نړیوال تشيال تمځای (International Space Station, ISS) ته د ستورمزلو پنځه دېرشم ماموریت دی.
سرچينې
وېشنيزه:نړیوال تشيال تمځای ته لېږد
د کريميا جګړه
د جګړې بهیر
د فرانسې، برېتانيا او عثماني امپراتورۍ ځواکونو د کریمیا په ټاپو وزمه کې له روسي ځواکونو سره یو کال جګړه وکړه. بالاخره د ۱۸۵۵ کال د سپتمبر په میاشت کې روسیه اړ شوه چې د سیواستوپول په ښار کې له خپلې مهمې سمندري اډې څخه ووځي. دا جګړه چې د روسیې د امپراتورۍ په ماتې سره پای ته ورسېده، د روسیې امپراتورۍ د عثماني امپراتورۍ په خاوره کې د خپلو ځمکنیو ادعاوو څخه تېره شي او له لاسه يې ورکړي.
د جګړې پای
د سولې خبرې اترې په 1856 کې د پاریس د کانګرس له لارې د ولیعهد شهزاده نیکولاس I، الکساندر II تر څارنې لاندې پیل شوې. د روسیې زار او عثماني سلطان موافقه وکړه چې د تورې بحیرې په څنډو کې به هیڅ ډول سمندري ځواکونه یا پوځي وسلې نه جوړوي. د تورې بحیرې بند د روسیې لپاره خورا زیانمن و، ځکه چې دې بند د ترکانو په وړاندې د روسیې سمندري ګواښ شديد مخنيوی کاوه. همدارنګه ټولو سترو قدرتونو موافقه وکړه چې د عثماني امپراتورۍ خپلواکۍ او ځمکنۍ بشپړتیا ته درناوی وکړي.
د مارچ په 1856 کې، د جګړې ګډونوالو د پاریس تړون لاسلیک کړ. روسیې جنوبي سربیا او د ډینیوب خوله عثمانیانو ته بېرته ورکړه. مالداویا، والاچیا او سربیا تر نړیوال کنټرول لاندې راغلل.
تر کریمیا وروسته
د پاریس تړون تر 1871 پورې دوام وکړ کله چې فرانسه د پروشیا له خوا ماته شوه. تر دې جګړې وروسته د جرمني د لومړي وزیر اوتو فون بسمارک په ملاتړ روسیې د تورې بحیرې په تړاو د تورې بحیرې اړوند ماده رد کړه او بیا یې د تورې بحیرې د بېړیو په جوړولو پیل وکړ.
د پاریس په تړون کې د عثماني امپراتورۍ د ځمکنۍ بشپړتیا د تضمین سره سره، روسیې د بالکان په ایالتونو کې د ملتپالو ناکراریو څخه ګټه پورته کړه چې خپلواکي یې غوښته او د 1877 کال د اپریل په 24 یې بیا د عثماني امپراتورۍ سره د جګړې اعلان وکړ. په دې جګړه کې بلغاریا ، رومانیا ،سربیا او مونټینیګرو خپلواکي ترلاسه کړه.
ارزښت
د نویو وسلو او نویو جنګي تخنیکونو د کارولو له امله د کریمیا جګړه د نولسمې پېړۍ لومړۍ عصري جګړه ګڼل شوې او د ډېرو وژنو لامل شوې. (نږدې 25,000 برتانوي، 100,000 فرانسوي او شاوخوا یو ملیون روسیان) [ حوالې ته اړتیا ده ]په دې جګړه کې وژل شوي.
د انګلستان او فرانسې برعکس، اتریش ، چې د آلمان په کنفدراسیون کې یې د خپل نفوذ د پیاوړتیا لپاره د روسیې مرستې کارولې وې، په بالکان کې د روسیې د پراختیا په وړاندې غبرګون نه و ښودلی. دې کار د کریمیا په جګړه کې د روسیې له ماتې وروسته اتریش نور هم کمزوری کړ، چې نه یوازې د روسیې ملګرتیا یې له لاسه ورکړه، بلکې په بالکان کې د دواړو هېوادونو تر منځ د جګړې احتمال هم زیات شو. په دې توګه، د اتریش کمزوري د اېټالیا او آلمان د یووالي لپاره لاره هواره کړه.
د کریمیا له جګړې او همدارنګه د فرانسې او اتریش له جګړې وروسته ، د دریم ناپلیون ویاړ او سیاسي وقار د اروپا د کمزورو هېوادونو په ګډون د بالکان او رومانیا د ملاتړي په توګه خپل اوج ته ورسېد او هغه هم د بریتانیا د دوستۍ ملاتړی و. خو له دې وخت څخه د هغه د هوښیارانه پلانونو له امله د هغه د ضعف او زوال لپاره چمتووالی نیول شوی و.
بېرونۍ تړنې
وېشنيزه:کريمه وېشنيزه:عثماني خلافت وېشنيزه:ترکيه وېشنيزه:عثماني امپراتورۍ وېشنيزه:د فرانسې ام وېشنيزه:د فرانسې دوهمه امپراتوري وېشنيزه:عمر پاشا وېشنيزه:سلطان عبدالمجيد وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:اتريش وېشنيزه:برتانيا وېشنيزه:فرانسه وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
د شهید شیرودي لوبغالي
د شهید شیرودي لوبغالی یا امجدیه لوبغالی د تهران په مفتاح کوڅه کې د ورزشکارانو یو لوبغالی دی چې د تهران لومړنی لوبغالی او د فوټبال تر ټولو لوی لوبغالی و چې د ازادي د سټډیوم له جوړېدو مخکې د ایران د ملي لوبډلې او د دوو سترو لوبډلو کورنی لوبې وې. په هغه کې د پلازمېنې تاج او شاهین غونډې ترسره شوې خو د تهران په لوېدیځ کې د ازادي سټډیوم په جوړېدو سره دغه لوبغالی خپله پخوانۍ هوساینه له لاسه ورکړه، تر دې چې د امنیتي ستونزو (د ښار په مرکز کې د موقعیت له امله) چارواکو د فوټبال د مهمو لوبو د ترسره کېدو اجازه ورنکړه. په هغې کې دا لوبغالی د تهران په شهید شیرودي سپورټس کمپلیکس او امجدیه کوڅه کې موقعیت لري.
پدې کمپلیکس کې ۳ سر پټی حوضونه او یو سر خلاصی حوض شامل دی چې د سیالیو لپاره مناسب دی. دا د فوټبال دوه ډګرونه هم لري، د غېږ نيونې، کراټې، او د سوک وهنې روزنې او سیالۍ سالونونه.
راشدين خليفه گان
راشدین خلیفه ګان چي داسلام تر ستر پیغمبر حضرت محمد ﷺ وروسته دواک پر ګدۍ کښېناستل عبارت له ابوبکر الصدیق، عمرفاروق، عثمان ذوالنورین او علی المرتضی (رض) څخه دي. ترحضرت محمدﷺ وروسته ترټولو لمړﺉ ابوبکر (رض) دخلافت پرګدۍ کښېناست او دمسلمانانو دمشرتوب چاري یې پرغاړه واخیستې. ابوبکرالصدیق (رض) دحضرت محمدﷺ له نژدې ملګرو څخه وو اوتر انبیاوو (ع) وروسته دځمکي پرمخ تر ټولو غوره شخصیت بلل سوی دی. دابوبکر(رض) دخلافت لمړي کلونه ترډېره په جزیرة العرب کي له هغه کسانو سره په جګړه کي تېرسول چي داسلام له مبارک دین څخه یې سرغړونه کړې وه اودوی ته یې مرتدین ویل. په دوی کي ترټولو مشهوره کافر مسیلمة الکذاب نومېدی چي دیوې سختي جګړې (غزا) په پایله کي دمسلمانانو له لوري په هلاکت ورسېدی. ورپسې ځیني نور مرتدین او کفار چي بغاوت یې کړی وو یوپه بل پسې دمسلمانانو له لوري په هلاکت ورسېدل اویو شمېر داسي کسان هم وه چي له ردت څخه یې توبه وکښل او بیرته داسلام په مبارک دین مشرفه سول. د ردت ترفتنې وروسته ابوبکر(رض) له رومي سلطنت او فارس سلطنت سره جګړې ته مټي راونغښتلې اوپه لنډه موده کي مسلمانان وتوانېدل چي دشام اوعراق ښارونو ته ننوزي خود ابوبکر(رض) ژوند نوره وفاء ورسره ونکړه اوپه 13 هجري ق وفات سو.
عمرفاروق
دابوبکرالصدیق(رض) تر وفات وروسته داسلام دویم راشد خلیفه عمرفاروق(رض) په 13هجري ق (634) زیږدیز کي دخلافت پرګدۍ کښېناست. داخلیفه چي په اسلامي تاریخ کي نوموتی شخص بلل کیږي دمسلمانانو لپاره یې ډېر سترخدمات ترسره کړه اود ابوبکر(رض) له وخته چي کوم فتوحات پیل سوي وه هغوی ته یې بې حده پراختیا ورکړه. دنوموړي دخلافت په موده کي شام، عراق، ایران، مصر، لیبیا او د افغانستان لوی شمېر سیمي دمسلمانانو تر بیرغ لاندي اوفتحه سوې. دحضرت عمر(رض) دخلافت موده نژدې یوه لسیزه وه اومسلمانانو په دې موده کي وکولای سوای چي داسلام لمړۍ قبله بیت المقدس هم فتحه اوله عیسایانو څخه لاندي کړي. دحضرت عمر(رض) زمانه چي څومره له فتوحاتو څخه ډکه وه هومره مسلمانان له نورور اسانتیاوو هم برخمن سول اواسلامي نړۍ په اقتصادي، سیاسي او ټولنیزه برخه کي بیساری پرمختګ وکړ. حضرت عمر(رض) پخپله زمانه کي دمسلمانانو هجري تاریخ اوپه دولتي ادارو کي ډول ډول اصلاحات رامنځ ته کړل. تر لس کاله خلافت وروسته په 644 زیږدیز کال کي حضرت عمر(رض) یوه ورځ دلمانځه پرمهال دیو مجوسي له لوري چي ابولؤلؤ نومېدی په شهادت ورسېد.
عثمان ذوالنورین
دحضرت عمر(رض) ترشهادت وروسته داسلام دریم راشد خلیفه عثمان بن عفان(رض) واک ته ورسېدی اوپه 644 زیږدیز کال کي یې دخلافت چاري په غاړه واخیستې. دغه راشد خلیفه چي دعربو له اموي کورنۍ څخه وو دحضرت عمر(رض) دزمانې پاته فتوحات یې راپیل اوپه دوولس کاله موده کي یې دافغانستان پاته سیمي، دشمالي افریقا هیوادونه، دقبرس جزیره اوځیني نوري سیمي فتحه کړې. حضرت عثمان(رض) پخپله زمانه کي دقرآن کریم د راجمع کولو ترڅنګ دمکې مکرمې او مدینې منورې په حرم کي هم پراختیا راوستل اومسلمانانوته یې لویي چوپړتیاوي ترسره کړې. دنوموړي په وخت کي مسلمانانو سمندري ځواک هم رامنځ ته سوچي په مدیترانه سمندر کي یې له رومي سلطنت سره ډغري وهل پیل کړه. دحضرت عثمان (رض) دخلافت په دویمه نیمایي کي له مصرڅخه یوې فتنې سر راپورته کړ، دغه فتنه چي دحضرت عثمان(رض) په وړاندي په لاره اچول سوې وه ورځ تربلي یې پرمختګ کاوه او دومره پراخه سول چي اخریې مدینې ته ځان ورساوه اوهغه شرخوښوونکي یاهم ناخبره انسانان چي په دغه فتنه کي ښکېل وه په 35 هجري ق کال کي یې حضرت عثمان (رض) په شهادت ورساوه. داپېښه دمسلمانانو لپاره دومره ګرانه پرېوتل چي په راتلونکي وختونو کي یې ستري جګړې او ورانۍ رامنځ ته کړې اوپه زرګونه مسلمانان تلف اوشهیدان سول.
علی المرتضی
دحضرت عثمان (رض) ترشهادت وروسته حضرت علی المرتضی(رض) خلافت ته ورسېدی کوم چي داسلام څلورم راشد خلیفه بلل کیږي. حضرت علی(رض) دحضرت محمدﷺ داکا زوی اویوله هغه کسانوڅخه وو چي پردې دنیا دجنت زېرۍ ورباندي سوی وو خو نوموړي پرداسي وخت واک ته ورسېدی چي اسلامي نړۍ دحضرت عثمان(رض) دشهادت له کبله په یوه لویه ستونزه کي ښکېل وه اودغه ستونزه دحضرت علی(رض) لپاره ځکه ګرانه تمامه سول چي دحضرت محمدﷺ یوبل صحابي معاویه بن ابوسفیان(رض) له حضرت علی(رض) سره اختلاف وکړ اوله ده څخه یې په کلکه وغوښتل چي دحضرت عثمان(رض) قصاص واخلي. داصحابانو ترمنځ داسي اختلاف هغه منافق خصلته او شرخوښوونکو انسانانوته ډیره ښه بهانه په لاس ورکړه او نوریې هم په اسلامي نړۍ کي دنفاق اوربل وساته. په دې اړ ودوړ کي دحضرت علی(رض) اومعاویه(رض) ترمنځ څوځله نښتي هم رامنځ ته سوې چي په پایله کي يې لوی شمېرکسان ووژل سوه اوپه اخرکي حضرت علی(رض) دیو شرخوښي انسان عبدالرحمان بن ملجم له لوري په شهادت ورسېدي. یاده پېښه چي په 40 هجری ق 661 زیږدیز کي رامنځ ته سول په رسمي ډول یې راشده خلافت ته دپای ټکﺉ کېښود اوتردې وروسته په اسلامي نړۍ کي دامویانو خلافت رامنځ ته سو.
دحضرت محمدﷺ سره اړیکه
پورتني څلور خلفاء راشدین دحضرت محمدﷺ له نژدې او خوښو کسانوڅخه وه اوحضرت محمدﷺ دوی ته په ژوندوني دجنت زېری ورکړی وو. حضرت محمدﷺ له دوی ټولو سره کورنۍ خپلوي هم درلوده چي هغه په دې ډول ده :
حضرت ابوبکرصدیق(رض) دحضرت محمدﷺ خسر وو یعني دحضرت ابوبکرالصدیق(رض) لور چي عایشه (رض) نومېدل دمومنانو مور اودحضرت محمدﷺ تر ټولو ګرانه میرمن وه.
حضرت عمر(رض) هم دحضرت محمدﷺ خسر وو اودنوموړي لور حفصه(رض) دمومنانو مور اود حضرت محمدﷺ بي بي وه.
حضرت عثمان(رض) دحضرت محمدﷺ زوم وو یعني دحضرت محمدﷺ دوې لوڼي یوپه بل پسې دحضرت عثمان (رض) مېرمني وګرځېدلی چي له همدې کبله نوموړي ته ذوالنورین وایي.
حضرت علی(رض) دحضرت محمدﷺ زوم اوپه عین حال کي داکا زوی وو اودحضرت محمدﷺ لور فاطمه (رض) دحضرت علی (رض) مېرمن وه.
بهايي
له همدې امله، مذهبونه د ارتقاء لاره تعقیبوي او د ادیانو ظهور پای نه لري. همدارنګه بهائیان په دې باور دي چې بهاء الله (۱۸۱۷-۱۸۹۲) د پخوانیو پیغمبرانو په کتار کې د خدای نوی پیغمبر دی. او د هغه د ظهور موخه د انسانانو تر منځ د یووالي او سولې رامنځته کول دي. بهائیان بهاء الله د ټولو ادیانو او مذاهبو موعود ګڼي. بهايي دین په یو خدای باور، د ټولو الهی مذهبونو د یووالي بڼسټ، د انساني نسلونو په یووالي، د مذهبي حقایقو په تدریجي ظهور، د انسانانو یووالي، د مذهبي حقایقو تدریجي ظهور، د انسانانو ذاتی شرافت او وقار، د ټولو خلکو لپاره د فکر د ازادۍ په شمول په مساوي حقونو باور، د ښځینه او نارینه تر منځ مساوات، د ساینس او ​​مذهب همغږي، د عبادت او خدمت نه جلا کول، د حقایقو لټون او له تقلید او هر ډول تعصب څخه د خلاصون اړتیا، ښه سلوک او اخلاق او د معنوي ځانګړتیاوو د پراختیا اهمیت، د تعلیم اهمیت، د بې وزلۍ او ډیرې شتمنۍ د له منځه وړلو او په ټولو بشري فعالیتونو کې د عدالت په اړتیا ټینګار کوي.
باور په خدای
بهائیان په واحد خدای باور لری. هغه چی د ابدی او د ټولی هستی او کایناتو خالق دی. هغه خدای چی په مستقیم ډول د لاسرسی او پیژندلو امکان نشته خو د پیغمبرانو له لاری چی د بهائی آئین له نظره چی مظاهر ظهور نومیږی پیژندل کیږی. خدای د انسان د استعداد او اړتیا له مخی خپل اسماء او صفات په تدریجی د وحی په بهیر کی د پیغمبرانو په واسطه څرګندوی. خدای واحد او لاشریک دی. دا د بهائی باور له بڼستيزو تعلیماتو څخه ګڼل کیږی. د خدای ذات پیژندنه د بهائیت له نظره پوهاوی لاسرسی نشته. د ټولو وحی سرچینه او د ټولو کایناتو خالق چی په هر ځای کی حاضر او ناظر او قدیر توصیف شوی دی. بهائیان پدی باور دی چی خدای خپل عضم او اراده په مختلفو شکلو د خپل پیغمبرانو په واسطه ښکاره کوی چی هغوی ته د الهی وحی سرګندونکی وایی چی له انسانانو سره خبری کوی. دغه د ظهوراتو مظاهر الهی عضم او اراده کوی چی ادیان په نړی کی خپاره کړی. د بهائی په تعلیماتو کی ویل شوی چی خدای له هغه څخه خورا لوی دی چی انسان یی په بشپړ ډول پوهیدای شی د هغه بشپړ انځور نشی ترلاسه کولی.
پس له مړینه بله نړی
بهائیان د روح پر بقاء باندی باورمند دی. د ژوند موخه د روح د استعدادونو روزنه او وده ګڼی. لکه د یو جنین په څیر د مور په رحم کی یی اعضاء او غړی وده کوی ترڅو پدی نړی کی زیږونته چمتو شی. پدی نړی کی د انسان روح هم باید خپل معنوی قدرت او ځانګړتیا وی رامنځته کړی. ترڅو د راتلونکی نړی ژوند لپاره اړین چمتووالی ترلاسه کړی. د بهائیانو په وینا اصلی ژوند، د روح ژوند دی. او بدن د روح د پرمختک لپاره منځگړی وسیله ده. د بهائیانو په باور، روح له مرگه وروسته په روحانی نړی کی پرمختک ته دوام ورکوی. بهائیان د بدن سره د روح تراو لکه د رڼا اړیکه د هنداري سره ګڼی. هغه رڼا چی په هینداري کی لیدل کیږی له خپلی هینداری نده. بلکه دا رڼا انعکاس دی چه له بلی سرچینی څخه راځی. له همدی امله کله چی هینداره مات شی رڼا پاتی کیږی.
د دین مفهوم
بهاءالله خپلو پیروانو ته تعلیم او درس ورکوی چی د تولو ادیانو سرچینه یو دی. د دوی په بڼستیزو اصولو کی توپیر نشته. د دوی موخه یو دی او د مختلفو ادیانو تعلیمات د یوه حقیقت ښکارندوی مختلف اړخونه دی. د بهائی باور له مخی الهی دین یو دی او په حقیقت کی یو دین دی چی د وخت په تیریدو او تدریج سره انسانانو ته وړاندی کیږی. د بهائی باور له مخی پغمبران د انسان د ټولنیز معنوی پرمختک لپاره په دوامداره تدریجی او تلپاتی بهیر کی اړین تعلیمات او لارښونی وړاندی کوی چی د انسان د اړتیاو او شرایطو د پوهیدو او درک کولو اړتیا همدارنگه انسان د نړی د مخلوقاتو د ساتونکو او امانتدارانو په توګه د خپلو اړتیاو او مسولیتونه څخه خبروی.
پدی نظر کی د تاریخ په هر پړاو کی د خلکو د معنوی ظرفیت سره سم، دینی حقایق او لارښونی په تدریجی ډول وړاندی کیږی. بهاءالله وایی چی دین د ټولنیز تکامل یوه موثره وسیله ده او سلسله د نړی ادیان د خدای لخوا د انسان د لارښونی محتلف پراو ته دی چی په تدریجی ډول د انسان وده او پرمختک تضمینوی. په همدی اساس بهائیان پدی باور دی چی هیڅ دین د ختمیت، اخیری توپ دعوی نشی کولی او د تل لپاره به دوام ولری. او انسانان به د تل لپاره د پیغمبرانو له لاری الهی لارښونی تر لاسه کوی. بهاءالله دا هم وایی چه د ده نه وروسته به د پیغمبرانو راتک دوام ولری.
د انسانی ټولنی ډولونه تنوع او یوالی
بهاءالله وایی چی انسان د نوعیت په لحاظ یو دی. او انسانان د یوی ونی میوه او د یوی ونی څانګی پاڼو په څیر برابر دی. همدارنګه بیا وایی "کله چی په انسانی ټولنه کی بهتری او برتری منځ ته راشی نړی وراڼه او ویجاړ ترنظر کیږی. د بهائی سرچینی وایی چی انسانان باید ځانونه د یوی کورنی غړی وبولی چی دا د یوه منل شوی په اصل په توګه پیژندل کیږی. همدا همدارنګه شوقی افندی یووالی د انسانانو تر منځ د بهائی تعلیماتو محور او جوهر ګڼی. په همدی ډول د بهائی آثار وایی چی د بشریت یووالی د تنوع پر اصل ولاړ دی او ټینګار پر کیږی. عبدالبهاء د بشریت یووالی ته په اشاره د بڼ (باغ) په شان پرتله کوی چی رنګارنګ ګلونه څومره د بڼ ښکلا اغیزمند کوی.
د تعصباتو پریښودل
بهائیان په دی باور دی چی هر ډول نژادی، قومی، مذهبی، ژبنی، جنسیتی، سیاسی، تبعیضونه لمنځه یووړل شی. بهائی سرچینی وایی تعصب د نورو په هکله یو ناسم انځور دی چی افرادو ته اجازه نه ورکوی چی تول انسانان یو شان د عزت او شرافت په سترګو وګوری. تعصب معمولاَ هغه وخت رامنځته کیږی کله چی یو څوک له یوی ډلی سره تړاو ولری، ځان او خپل ډله غوړه ګڼی. بی له دی چی د نورو ځانګړتیاوی په پام کی ولری. دغه تعصبات په د انسانی ټولنی کی در تورطم عامل په توګه پیژندل شوی او د تعصباتو لمنځه وړل د بشری ټولنی د یووالی او پرمختک لپاره وسیله ګڼل کیږی.
د نارینه او ښځینه تر مینځ برابری
بهاءالله په خپل آثارو کی وایی چی د خدای په نیزد کی ښځینه او نارینه په حقوقی چارو کی برابر او مساوی دی. هیڅ یو بل ته غوره او برتری نرلری دواړه انسانان دی. بهائی سرچیینه ښونه کوی چی په انسانیت کی جنسیت ځای نلری. نارینه او ښځینه سره یو دی. هیڅ یو د جنسیت په خاطر امتیاز یا لوړوالی پر بل نلری. بهائیت برابری د دواړو تر منځ او د دوی ګد ون په مختلفو ټولنیزو چارو کی نړیوال یوالی او سولی او د ټولنی د پرمختک لپاره یو اساسی شرط ګڼی. د ښځو او نارینه نابرابری نه یوازی د ښځو د پرمختک مخه نیسی بلکه د ټولنیزی تولڼی پرمختک هم خنډ ګرځی. عبدالبهاء په خپلو آثارو کی ذکور او ښځینه د مرغی له دوو وزرونو سره پرتله کوی.
وایی، لکه څنګه چی دواړه وزرونه پیاوړی وی په هم هغه اندازه په بریا الوتنه کولی شی. په همدی توګه د بشریت بریالیتوب او سوکالی یوازی هغه وخت بشپړیږی چی ښځینه لکه نارینه و غوندی پرمختک کړی وی. د بهائیانو لپاره د نارینه او ښځینه تر منځ د مساواتو اصل یوازی د نړی په اوسنی جوړښتونو کی د ښځو د ګدون لپاره د تنظیم کولو په معنا ندی. بلکه بهائیان هلی ځلی کوی چی یوازی د نارینه وو په کچه د ښځو د دریځ د لوړولو هڅی نه ګڼی. بلکه پدی باور دی چی د ټولنی په جوړښتونو کی نور بڼسټیز بدلون ته اړتیا ده. ښځی او نارینه یو د بل په همکاری د نوی ټولنیز نظم د رامنځته کولو لپاره په ګډه کار وکړی چی پکښی داسی خصوصیات لکه ځانګړتیا، واک غوښتنی، دښمنی، سیالی، د دی پرځای مینه او خدمت ته ځای ورکړی. هغه ځانګړتیاوی چی په بهائی آثارو کی د ښځو دریځ پیاوړی کوی وینی.
دین باید د مینی او الفت عامل شی
بهائیان پدی باور دی چی پیغمبران په اصل کی د انسانانو د جنګ جګړو د حلولو او ښه اړیکو لپاره راغلی دی. نو که چیری دین چی په خپله د اختلافاتو علاج و د اختلاف او جګړی سبب وګرځی د عبدالبهاء په وینا بیدینی غوړه ده.
عمومی سوله
د نړی سوله ته رسیدل د بهائی باور له اساسی اهدافو څخه دی. دا آئین انسانانو ته بلنه ورکوی چی د انسانی بڼستیز یوالی ومنی. او په نړی کی د یوالو پر بڼست د ګډ عمل له لاری د نړی سوله ترلاسه کړی. همدارنګه جنسیتی مساوات، برابری، عدالت، او اخلاقی مشرتابه په سیمۀ ایز او په نړیواله کچه هڅه وکړی او نور اصول چی د عمومی سولی سره تړاو لری عبارت دی له اقتصادی عدالت، افراطی بی وزلی او شتمنی، هر ډول تعصب لمنځه وړل، عامه پوهنه چی د انسان د ژوند مادی او معنوی اړخونه پکښی شامل وی. په همدی ډول د علم او دین د همغږی پکښی موجود وی. همدارنګه خلک باید پرته له خپل مورنی ژبی او خط په درلودو سره یو نړیواله ژبه او خط چی د نړیوالو ارطباتو په موخه انتخاب او زده کړه وشی. بهائی تعلیمات د اخلاقی او معنوی اصولو پر بڼسټ د مطالعی عملی کولو انفرادی او ټولنیز بدلون په ارزښت تنیګار کوی. بهائیان د بڼستیزو اصولو په ړنا کی د یوه سوله ایزی ټولنی په ګدون د نورو سره کار او زده کړه کوی.
مفرط بیوزلی او بیساره شتمنی لمنځه وړل
په بهائی تعلیماتو د خلکو د پیوستون په هکله ټینګار کیږی. نو ځکه مفرط بیوزلی او بیساره شتمنی د بشری ټولنی یوالی ته ناشونه خنډ پیښوی. په همدی ډول د سولی او عدالت په بڼست د نړیوالی ټولنی جوړول اړین ګڼی. البته بهائی آثارو په باور د شتمنی مساوات د خلکو تر منځ لکه څنګه چی د کمونزم په ایدیولوژی کی منځ ته راغلی وو نه ده. هم هغسی مساوات او ټولنی ته صدمه رسوی. بهاءالله مفرط بی وزلی او بیساره شتمنی لمنځه وړل غواری. په همدی ډول د ټولنی سوکالی لپاره اوږد محاله ګټی په نظر کی باید ونیول شی نه لڼد محاله ګتی د یوی وړی خاصی دلی مصرفی لپاره. دله ایزه همکاری خدمت کول و نورو ته همدارنګه اخلاقی خصلتونه لکه سمکاری، صداقت، او امانت داری په اقتصادی چارو کی ټینګار کوی. د بهائی د احکاماتو د جملی نه یو هم حقوق الله دی چی پر هر بهائی فرض دی چی د خپل لګښت (پس انداز) نه پرته %۱۹ بهائی تشکیلاتو ته په خپله خوښه (داوطلبانه) توګه ورکول کیږی چی په ټولنیز خدماتو او عامه ګټو کارول کیږی.
جنتي کالي
جنتي کالي (اردو:بهشتى زيور)د اسلامي عقايدو او اعمالو ټولګه ده چي مولانا اشرف علي تهانوي ليکلي ده.دغه کتاب د اسلامي عقايدو او فقهي يو جامع اثر ده،دغه کتاب په ځانګړي توګه د ښځو او نجونو د ښووني لپاره ليکل شوى.د اسلام د پنځو بناوو او اساسي قوانينو په باره کي په کي بحث شوى .دغه کتاب له کلونو راهيسي د جنوبي اسيا او دهند دمسلمانانو لپاره د خوښي وړ کتاب ده.دغه کتاب په اردو ژبه ليكل شوى خو د پښتو ژبي په ګډون د نړۍ زياتو ژبو ته ژباړل شوى
بهايي
په تعلیم باندې ټینګار
یو د اصلی او مهمو عواملو چی د فرد او ټولنی د مادی او معنوی پرمختک سبب کیږی تعلیم او تربیت دی چی دا ذاتی وړتیا په انسان کی نغختی روزل کیږی. دا د والدینو د مهمو وظایفو څخه د اولاد روزنه او پالنه په ځانګړی توګه د لوڼو ته چی د مور دنده د راتلونکی نسل روزنه ورپه غاړه ده. په همدی ډول په بهائی ښونه کی اخلاقی او معنوی روزنه او هم انسانی، علمی، حرفوی هنرونو زده کړو باندی خورا ټینګار کوی. د تعلیم او تربیت نه موخه د خلکو ځواکمن کول دی چی ټولنه ته خدمت وکړی. بهائیانو په ایران کی د انجوڼو او هلکانو لپاره د نویو ښونځیو په جوړولو کی فعاله ونډه درلودل. د ۱۹ پیری په ورستویو کی د عبدالبهاء په هڅو او لارښونی سره د ایران په ډیرو برخو کی له کوچنی کلیو څخه تر لویو ښارونو پوری نوی ښونځی یی جوړ کړل چی د دغو ښونځیو شاګردان په نوی، عصری، او مدرن علومو او هنرونو سمبال آشنا او زده کړی یی ترلاسه کړل. په همدی ډول په دی وروستویو کی د آزاد علمی پوهنتون په نام د هغه بهائیانو لپاره چی په ایران کی چی د لوړو زده کړو څخه محروم دی تاسیس کړه شوی دی.
جنتي کالي
څپرکي
دغه کتاب په اتو څپرکو وېشل شوى
بهايي
بهائی احکام
د بهائی دین حکمونه په یوه مجموعه کی د خدای د عزابونو او د ویری په خاطر چی څه باید وشی او ونشی مطرح ندی. بهاءالله وایی چی الهی حکمونه د انسان د معنوی ژوند یوه نه بیلوندکی برخی ګڼی. بهائیان پدی باور دی لکه څنګه چی یو څوک د یو جکپوری ساختمان نه ځان کښته وغورځوی څرګندیږی چی دا سړی د نړی د فزیکی قوانینو څخه سړغړونه کړی. طبیعی ده چی یا به مری یا به نورو کړاونو سره مخامخ کیږی. کله چی انسان معنوی قوانین چی چه نړی کی کارول کیږی تر پښو لاندی کوی نو انسان ته به خامخا معنوی زیان پیشیږی. په دی کتنه کی د الهی حکمونو کارونه د انسان په ژوند کی معنوی اړخ اغیزمند او پیاوړی کوی. د بهائیت په باور احکام په دوو برخو نه جوړه ده چه یو یی اخلاقی حکمونه دی چه د وخت او زمان په تیریدو سره نه بدلیږی او یا په مختلفو ادیانو کی یو شان ته دی لکه صداقت، سمکاری او داسی نور. دوهمه برخه، د دوهمه برخه موخه ټولنی ژوند ته انتظام ورکول دی چی ځینی یی د وخت او زمان په تیریدو سره بدلون مومی.
جنتي کالي
تړلې لیکنې
اشرف علي تهانوي
بهايي
بهائی احکام
دی حکمونه فردی او ټولنیز معنوی ژوند پوری اره لری. د بهائی اقدس کتاب په سریزه کی راغلی چی ډیر قوانین د دی کتاب په ڼنی ټولنی کی کارول کیږی. بهاءالله د بهائی ټولنی لپاره د کارولو نوی قوانین برابر کړی چی دا قوانین په تدریجی توګه سرګندیږی یا بدلیږی. د شخصی او انفرادی قواعدو لکه لمونځ، روژه که څه هم په ټولو فرض دی خو شخصی او انفرادی دنده ګڼل کیږی. بهاءالله د الهی حکمونو کارولو لپاره جزایی چوکات ندی تاکلی بلکه د الهی حکمونو کارول یوه برخه د انسان معنویت، پرمختک، عرفانی سلوک کرنلاره ګڼی. بهائیان د بهاءالله لارښونی پر بنیاد الهی حکمونه باید په خوشحالی او په عشق او محبت وکارول شی.
جنتي کالي
تړلې لیکنې
وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:کتابونه وېشنيزه:دیوبندي ادبیات
بهايي
بهائی احکام
په بهائی دین څوک د نورو لخوا د حکمونو د څارنی مسولیت نلری. د دی دین له مخی یواځی فرد خدای ته له خپله اعمالو ځواب ورکونکی دی او هر انسان د خپل چلن او کرونو اصلاح او انضباط په خپل اختیار کی لری. بهائی دین کی د روحانیونو او علما په نام طبقه وجود نلری چی الهی احکام بیان، تعبیر او تفسیری کړی خو د بهائی ټولنی په جوړښت واک او مشرتابه د محلی، ملی، او بین المللی شوراګانی ته سپارل شوی ده نه افرادو او اشخاصو ته. د احکامو اساسی بڼسټ د بهاءالله د لیکل شوی رسمی آثارو لکه د اقدس کتاب او ورسره نورو ضمائم چی د بیت العدل اعظم له خوا وضع شوی دی. هیڅکله شخصی قصی او شفاعی روایتونه د بهاءالله د ژوند او د دی دین نورو مشرانو لخوا د احکامو د تاکلو بڼسټ نشی کیدای. لاندی ځینی احکام دی چی د اقدس په کتاب کی راغلی. د شوقی افندی له خوا ټینګار پری شوی "پس له دی چی بهائی د بلوغ سن ۱۵ کلنی ته ورسیدو پر هغه لمونځ فرض کیږی. دری اصلی لمونځونه دی چی انسان پدی درویو لمونځونو کی یوه لمونځ انتخاب او ادا کول فرض دی. غیبت او افترا حرام دی. بالغ بهائیان چی روغ وی د بهائی په تقویم په آخرنی میاشت کی روژه نیسی. بهائیان د الکولی مشروباتو ښکل حرام ګڼی. همدارنګه نور نشه یی داروګان څخه منع شوی دی مګر دا چی ډاکتر تجویز کړی وی. جنسی روابط فقط د ښځی او خاوند تر منځ مشروع دی. همجنسګرایی جواز نلری. قمار او د مخدره موادو کارول په شدت سره حرام دی.