محمد_قسیم_باور_مراد
لیکنې
محمد موسی شفیق د هېواد په آسمان کې ځلانده ستورې ټول قومونه او ملتونه د خپلو تیرو نسلونو له کړو وړو څخه د تاریخ له زرینو پاڼو الهام اخلي چې پر بنسټ ئې راتلونکې تګلورې ټاکل کېږې او سرمشق ئې ګرځي. له نیکه مرغه زمونږ ګران هېواد هم د ملی او نړیوالو مشاهیرو ټاټوبې له دی امر څخه ممستثنی نه دی. افغانستان په خپله غېږ کې ډیر شمېر پوهان، لیکوالان، شاعران، ادیبان او نامتو سیاستوال روزلي دي چې محمد موسی شفیق یو له هغو وتلو څېروڅخه دی. محمد موسی شفیق د نامتو عالم مرحوم مولوی محمد ابراهیم کاموی زوی په ۱۳۰۸ لمریز کال کې د ننګرهار ولایت د کامې ولسوالۍ د زرشویی کلی په یوه متدینه او منوره کورنۍ کې زیږیدلې دی. پلار ئې د خپل وخت د جیدو علماوو څخه و. د موسی شفیق مورنۍ ژبه دری او پلارنۍ ژبه ئې پښتو وه ، خو هغه په عربی، فرانسوی او انګریزي ژبو هم پوره مسلط و. موسی شفیق خپلې لومړنۍ زده کړی د ننګرهار د کامې او کا بل په ښوونځیو کې تر سره کړی او وروسته بیا د پلار په اراده د ننګرهار ولایت په نجم المدارس کې شامل شو. دوه کاله وروسته د کابل په دارالعلوم کې شامل او له فراغت وروسته په ښاهی دارالتحریرکې په دنده و ګمارل شووروسته له څه مودې له هغه ځایه د پوهنې وزارت له خوا د مصر هېواد د الازهر پوهنتون ته د لوړو زده کړو لپاره واستول شو.هلته ئې په اسلامی حقوقو کې د لسانس د بری لیک ترلاسه کولو وروسته په عربي چارو کې هم ماستری واخسته. وروسته ئې د امریکی متحده ایالاتو د کولمبیا پوهنتون کې په مقایسوی حقوقو کې دوېمه ماستری هم ترلاسه کړه. هېواد ته په راستنیدو سره ئي بېلابېلې دندي؛ د عدلیي وزارت د قوانینو مدیر، د تفتیش رئیس، د عدلیې وزارت معین، د بهرنیو چارو وزیر او د صدراعظم په توګه په بشپړه ایماندارۍ او صداقت سرته رسولی دي. موسی شفیق په یونان او لاهور کې په ترتیب سره د حقوق پوهانو او مستشرقینو په نړیوالو کنفرانسونو کې په فعال ګډون سره د خپل هېواد استازیتوب وکړاو د ذروی وسلو نه لرونکو هېوادونو کنفرانس د مشرتابه پر مهال ئې په علمی ډګر کې د خپل هېواد شمله هسکه کړه. اروا ښاد شفیق د یو وتلی او ځیرک دپلومات په توګه د هېواد په سیاسي افق کې د روڼ ستوری په توګه وځلید. هغه د ناپېلو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو په کنفرانس کې د افغان پلاوی د مشر په توګه د نا پېلتوب په غورځنګ کې د استقامت په جوتولو سره د ګډونوالو پام راوګرځاوه او په جده کې د بهرنیو چارو د وزیرانو په غونډه کې وینا واوروله. ښاغلی شفیق چې د ملګرو ملتو د عمومي ټولنې د ۲۷ غونډې مشری ئې په غاړه وه د درېمې نړۍ د هېوادونو په ننګه له شوره ډکه وینا وکړه. استاد د ین محمد ګران د کابل پوهنتون د شرعیاتو د پوهنڅی استاد چې د یاد پوهنځی رئیس هم دی د موسی شفیق د اغیزمن شخصیت په هکله داسی وايي: " په هغه وحت کې چې انورالسادات د مصر جمهور و موږ د الازهر په پوهنتون کې په تحصیلاتو بوخت وو. هغه وخت د الازهر په پوهنتون کې د علامه سید جمال الین افغان د کلیزی د لمانځلو لپاره ستر او پراخه ترتیبات نیول شوی وو.غونډه د ارواښاد موسی شفیق په وینا چې په هغه وخت ګې په مصر کې د افغانستان سفیر و، پرانستل شوه. ښاغلی شفیق په خپلی عالمانه او جذابی وینا سره د غونډی ټول برخه وال تر خپلې اغېزی لاندی راوستل، د غونډی اختتام د مصر د مرستیال جمهور رئیس حسین شافعی په واسطه وشو، هغه په خپله وینا کې څومره چې د سید جماالدین افغانی ستاینه وکړه، په همغه اندازه ئې موسی شفیق هم وستایلو، هغه حاضرینو ته په خطاب کې وویل: " افغانستان  په نړۍ کې یو مرد خیزه او نابغه زیږونکې هيواد دی. په افغانستان کې د علامه سید جمال الدین افغان په شان ډیر شخصیتونه تیرشوی ، اوس هم موسی شفیق دی چې دوه ساعته مخکی ئې ستاسی په وړاندی خپله وینا واوروله، آیا دا په افغانستان کې  یو بل سید جمال الدین نه دی؟". په رښتیا چې موسی شفیق د علم، پوهې، سیاست او ژوندی دموکراسۍ پیاوړی شخصیت و.   موسی شفیق د څو بعدي شخصیت په لرلو سره، نامتو عالم، شاعر، ادیب، لیکوال، وتلې سیاستوال او پیژندل شوې دپلومات و اوتل ئې د ګاونډیو هېوادونو سره د ملی ګټو پر بنسټ په سوله کې د ګډ ژوند هیله درلوده. هغه تل د ګاونډیو سره د ښو اړیکو پلوی کوله او په دې عقیده و چې ګاونډیانوته ښايي یو دبل مشروع ګټو ته درناوې وکړي. ښاغلی محمد موسی شفیق د ټولو ورسپارل شوو دندو په اجرا کې پوره بریالی و له همدې کبله د  اعلیحضرت محمد ظاهرشاه له خوا په ۱۳۵۱ لمریز کال کې  د صدارت لپاره و نومول شو  او د افغانستان لومړنی صدراعظم و چې په دوه ورځو کې د ملی شورا د اعتماد رایه ترلاسه کړه.  د دشهید موسی شفیق د کارنامو او یاد په درناوي د جمهوری ریاست د عالی مقام په حکم د جدی د میاشتې په ۲۱ نیټه په کابل کې دوه ورځينی نړیوال سیمینار جوړ شو په کوم کې چې څېړونکو، پوهانو،ادیبانو سیاستوالو او دولتی چارواکو د هغه د ژوند، کار او فعالیت او د پلوماسۍ په هکله هراړحیزی ویناوی وکړی او په دې توګه د دې نومبالی سیاستوال د ۹۰ می کلیزی درناوی وشو. په یاد سیمینار کې د افغانستان جمهور رئیس محمد اشرف غنی د هغه  د نورو کړنو د ستاینې ترڅنګ وویل:" د شهید موسی شفیق له ډیرو مهمو کارونو څخه یوهم د افغانستان او ایران ترمنځ د هلمند سیند په اړه د اوبو تړون دی چې دهغه د صدارت په وخت کې لایلیک شو. موسی شفیق د ایران سره د هلمند د اوبو د مسألي پر سر چې تر سل کالو زیاته موده لاینحله وه د ملی ګټو د خوندیتوب په پام کې نیولو سره موافقی ته ورسید او یاد تړون د شورا له تصویب وروسته د محمد ظاهرشاه په واسطه توشیح شو. د ده د صدارت په لنډه موده کې په هېواد کې د ۲۰۰ میلونو افغانیو په لګښت  لس فابریکې جوړې شوې او د بهرنیو په مرسته بانکونه پرانستل شو. په کابل کې  د پوځي ۴۰۰ بستریز روغتون   د کابل د خواجه رواش او بګرام هوایی ډګرونه دهغه د عمراني او پرمختیایی لاسته راوړنو یېلګې دي .  د هلمند داوبو تړون چې د شهید موسی شفیق  له مهمو کارونو څخه شمېرل کېږی په راتلونکې کې به په مفصل ډول مینه والو ته وړاندی شي. (نوربیا)