cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ځوان رومي ډاکټر او نورالدين زنګي:
څه موده وروسته ځوان رومي ډاکټر نور الدین زنګي ته ورغی او ورته ویې ویل: عالي قدر مشره! ما ځوانانو ته طبي زده کړې ورکړې، اوس په دې برخه کې ماته زیاته اړتیا نسته، نو ما ته اجازه راکړه چې د مسلمانانو لښکر تر څنګ د کفارو پر خلاف جګړه وکړم، ځکه ما ته د الله تعالی لاره کې شهـ.ـادتـ خوند راکوي. نور الدین زنګي ورته وویل: خپل وصیت دې ولیکه او پخپله حلاله روزي وسله درته واخله او د الله تعالی لاره کې ووځه. ځوان رومي ډاکټر په ډېرو جګړو کې د نور الدین زنګي په قومنده کې د مسلمانانو د لښکرو تر څنګ د کفارو پر خلاف سخت وجنګیدی، بل وخت نور الدین زنګي له یوې معرکې وروسته هغه د شهیدانو منځ کې وموند! په غېږ کې یې ونیو او ډېر زیات یې پرې وژړل، وروسته یې د هغه په جیب کې د هغه په لاس لیکلی وصیت پیدا کړ چې د هغه وصیت یوه برخه کې داسې لیکلي و: زما محترم مشره! زه پوه شوم چې تا زما نه کوم کارونه غوښتل او ما ترسره کړل؛ ستا موخه دا وه چې باید مومن پخپل کور پوره یي او د دې جوګه یي چې خپل ضرورتونه پخپله پوره کولی شي، ستا ارموخه دا وه چې مسلمانان به تر هغه وخته پخپلو پښو ونه دریږي تر څو پخپلو لاسونو ځانونو ته خواړه برابر نه کړي او داراز مسلمانان به تر هغه پخپلو پښو ونه دریږي تر څو د خپل ضرورت درمل او خپلې وسلې پخپلو لاسونو ځانونو ته جوړې او تیارې نه کړي. الله دې تا ته د خیر بدله درکړي او الله مې دې جنت کې ستا ملګرتیا په نصیب کړي. البدایة والنهایة لابن کثیر
سرچينې
حامد افغان
لوېديځه افريقا
لوېديځه افريقا يا west africa) یا (western africa) د افريقا د لويې وچې تر ټولو لوېديځه برخه ده، د ملګرو ملتونو سازمان چې د ۱۹۴۵ کال د اپرېل له ۲۵ څخه تر ۱۹۴۵ کال د جون تر ۲۶ نېټې پورې د امريکا په سان فرانسسکو کې د پنځوسو هېوادونو د استازو يو کنفرانس جوړ شو. په دې کنفرانس کې د یوه نړیوال سازمان پر جوړولو غور وشو. له همدې امله د ملګرو ملتونو منشور جوړ شو. خو ملګري ملتونه د ۱۹۴۵ کال د اکټوبر په ۲۴ مه رامنځ ته شول او د هغه د تعریف له مخې په دې سیمه کې لاندې هیوادونه شامل دي:
پورتني ټول هېوادونه پرته له موریتانیا څخه د لوېدیځې افریقا د هېوادونو د اقتصادي ټولنې غړي دي. د ملګرو ملتونو په تعریف کې د بریتانیې تر واک لاندې په اتلانتیک سمندر کې د سینټ هیلینا ټاپو هم په دې سیمه کې شامل دی.
د دې سیمې لویدیز او سویلي سرحدونه د اتلانتیک بحر سره مل کیږي، پداسې حال کې چې لوی صحرا د شمالي سرحدونو سره پروت دی. د نایجر سیند د هغې شمالي سیمه ګڼل کیږي. ختیځ سرحدونه په روښانه ډول نه دي تعریف شوي، مګر د بینیو تورف او ځینې کارپوهان د ماونټ کیمرون څخه د چاد جهيل ته د پولې په توګه یوه خیالي کرښه په پام کې نیسي.
دا سیمه په 6140000 مربع کیلومتره کې خپره شوې ده. د دې سیمې ډیره برخه د سمندر له سطحې څخه ۳۰۰ متره لوړه ده، خو په مختلفو هیوادونو کې د جنوبي ساحلونو په اوږدو کې ځینې لوړ ځایونه شتون لري.
د لویدیځې افریقا شمالي سیمه د سهیل نیمه دښتې څخه جوړه ده چې د لوی صحرا او سوډان ترمنځ موقعیت لري. ځنګلونه د ساحلونو او د دې میدانونو تر منځ له 160 څخه تر 240 کیلومتره پورې ساحه پوښي.
د سیمې تاریخ په پنځو دورو ویشل کیدی شي چې لومړی یې د تاریخ څخه مخکې دوره ده کله چې لومړني انسانان دلته میشته شول او کرنې ته یې وده ورکړه او شمال ته یې د مدیترانې سمندر په اوږدو کې د تمدنونو سره اړیکه ونیوله. دویمه دوره د اوسپنې د سلطنتونو وه چې تجارت ته یې وده ورکړه او مرکزي دولتونه یې تاسیس کړل. په اتمه پیړۍ کې ، د ګانا سلطنت رامینځته شو ، ورپسې په عصري موریتانیا کې د کومبي صالح واکمني رامینځته شوه ، چا چې په 1052 کې د مارابیتانو لخوا د هغه تر ماتې پورې د سیمې ډیری برخه واکمنه کړه. د افریقا د مشهور واکمن منسا موسی مالي سلطنت هم له همدې سیمې سره تړاو درلود. د شانګهای امپراتورۍ لوی پاچا ، شکای اعظم هم د دې سیمې سره تړاو درلود. د مسلمانانو د عروج په وخت کې دا سیمه د نړۍ یو له هوسا سیمو څخه ګڼل کیده. دا په 18 او 19 پیړیو کې د اروپا نوي استعمار دوره تعقیب شوه. څلورمه دوره د نوي استعمار دوره وه په کوم کې چې فرانسې او انګلستان ټوله سیمه ونیوله. پنځمه او وروستۍ دوره د خپلواکۍ وروسته دوره ده چې اوسني هیوادونه جوړ شوي. د نولسمې پیړۍ په پیل کې ، د فلاني غورځنګ په بلاد سوډان کې راڅرګند شو، چې ترټولو مهم شخصیت یې د فولاني امپراتورۍ عثمان دان فودیو و.
د دویمې نړیوالې جګړې وروسته، ملتپال غورځنګ په لویدیځه افریقا کې ریښه ونیوله او په 1957 کې ګانا په سیمه کې لومړی خپلواک هیواد شو. په 1974 کې، د سیمې ټول هیوادونه خپلواک شول. د خپلواکۍ وروسته، په سیمه کې ډیری هېوادونه د سیاسي بې ثباتۍ، فساد او کورنۍ جګړې سره مخ شوي، په ځانګړې توګه په نایجیریا، سیرالیون، لایبریا او عاج ساحل کې کورنۍ جګړې، او په ګانا او بورکینا فاسو کې پوځي واکونه. ډیری هیوادونه د مهمو معدني زیرمو له امله د خپل اقتصاد په وده کې پاتې راغلي، نایجیریا ترټولو مهم دی. په سیمه کې بله ستونزه ایډز ده، چې د عاج ساحل، لایبریا او نایجیریا کې پراخه ده. شمالي مالي او نایجر لا هم د قحطۍ سره مخ دي.
د لوېدیځې افریقا هیوادونو اقتصادي ټولنه په 1975 کې د لاګوس تړون له مخې د سیمې د اقتصاد د ښه کولو په هدف رامینځته شوه.
اړونده مقالې
وېشنيزه:افريقا وېشنيزه:افريقايي اتحا وېشنيزه:افريقايي اتحاديه وېشنيزه:افريقايي اوراسيا وېشنيزه:افريقايي فيلسوفان وېشنيزه:افريقايي هېوادونه وېشنيزه:افريقايي هېوادونو وېشنيزه:افريقايي ژبې
WP
WP په لاندې ماناوو کارول کیږي:
وېشنيزه:نامبهمه مخونه
د متحده عربي اماراتو کلتور
په متحده عربي اماراتو کې، د العین ښار چې په ابوظبۍ اماراتو کې موقعیت لري، د یونیسکو د نړیوال میراث په فهرست کې ځای شوی. د شارجه امارات په ۱۹۹۸ کې د یونیسکو له خوا «د عربي نړۍ کلتوري پلازمینه» په توګه او د OIC یا اسلامي همکارۍ سازمان له خوا «د ۲۰۱۴ کال د اسلامي کلتور پلازمینه» په توګه نومول شوی دی.
تاریخ
په متحده اماراتو کې کشف شوي اثار د انسانانو د استوګنې، مهاجرت او سوداګرۍ تاریخ د ۱۲۵۰۰۰ کلونو په شاوخوا کې په ګوته کوي. دا سیمه پخوا د مګان د خلکو د اوسېدو ځای و چې د سومریانو په نوم هم پیژندل کېده، چې هم یې له ساحلي ښارونو او هم د برونزو کان کیندونکو او د داخلي برخو ویلنځایونو سره یې سوداګري کوله. د سند په درې کې د هراپه له کلتور سره د سوداګرۍ بډایه تاریخ هم د ګاڼو او نورو شیانو په موندلو سره ثابت شوی دی او له باختر او پخواني شام سره هم د سوداګرۍ پراخ لومړني شواهد شتون لري.
په تاریخي لحاظ، هغه خلک چې نن ورځ د اماراتیانو په نامه یادېږي په منځنيو پیړیو کې د Trucial Coasters یا Trucials په نامه یادېدل. په لرغونې زمانې کې اماراتیان د Maganite په نوم یادېدل. د قوي قبیلوي وفادارۍ له امله، ډیری اماراتیان د قبیلوي تړاوونو له مخې ځانونه پیژني، په ځانګړې توګه که دوی د یوې اغیزمنې قبیلې له ډلې وي.
عربي کلتور
عربي ژبه د متحده عربي اماراتو رسمي ژبه ده، خو انګلیسي ژبه د هیواد د متنوع طبیعت او ددې هېواد د نړیوال اقتصاد له امله په پراخه کچه ویل کیږي. فارسي، هندي، اردو، بنګالي او مانډارین هم په پراخه کچه د ایران، هند، پاکستان، بنګله دیش او چین نه د ورغلیو بهرنیانو له خوا ویل کېږي.
د اماراتو اصلي اوسېدونکي په خلیج عربي ژبې خبرې کوي.
د نومولو تړونونه
له نوم وروسته د «ابن» یا «بنت» کلیمې راځي، چې په ترتیب سره د «زوی» یا «لور» معنا ورکوي، او د پلار له نوم وروسته د کورنۍ نوم ذکر کېږي.
له واده وروسته ښځې د کورنۍ نومونه ساتي او ماشومان د پلار نوم اخلي.
معمارۍ
د متحده عربي اماراتو معمارۍ له اسلامي او عربي معماریو نه اغیزمنه شوې ده. د بېلګې په توګه، «برجیل» د اماراتو د دودیزې معمارۍ د پېژندنې نښه ګرځېدلې.
د اماراتو معمارۍ د خلکو د دودیز ژوند او دود منعکس کوونکې ده. د ودانیو مواد ساده دي، خو د ځایي ژوند او اقلیم سره په ښه توګه سمون لري. په دودیز ډول د لېږد وړ خیمو د ژمي په موسم کې د مهاجرو توکمونو لپاره سرپناه چمتو کړې. په هېواد دننه، ډېر دایمي کورونه له ډبرو نه جوړ شوي او چتونه یې د خجورو د ونو په پاڼو پوښل شوي دي.
جامې
ډیری اماراتي نارینه او ښځې دودیزې اماراتي جامې: کنډورا او عبایا غوره کوي یا خوښوي.
د ودونو یا نڅاوو په مراسمو کې رنګارنګ خامک شوې جامې دود دي. په خلیجي عربي هیوادونو کې یوه عامه نڅا خلیجي ولسي نڅا ده، چې د میرمنو قطارونه یو بل ته نږدې جوړېږي چې په ورو ورو حرکت کوي په داسې حال کې چې په موزون ډول خپل ویښتان له یوې خوا بلې خوا ته څرخوي. جامې د دې نڅا یو مهم اړخ دی.
سلامونه او ټولنیز دودونه
میلمنو ته تر ښه راغلاست ویلو وروسته، کوربه د کوټې له ښي اړخ نه تر کیڼ اړخه پورې مېلمنو ته اماراتي قهوه وړاندې کوي، دا هم معمول دي چې کوربه باید لومړی د زړو مېلمنو یا مهمو مېلمنو خدمت وکړي. د اماراتي ټولنیز دود یوه برخه دا هم ده چې هغه کس چې مېلمنو ته قهوه وړاندې کوي د قهوې پتنوس «دالا»  په خپل چپ لاس کې ونیسي او مېلمنو ته په ښي لاس د قهوې پیاله ورکړي. د نارینه وو په منځ کې هغه کس چې قهوه وېشي تر هغه وخته پورې ولاړ وي ترڅو چې مېلمه د خپلې قهوې پیاله وښوروي چې دا په دې معنا ده چې یعنې نوره قهوه نه غواړي، په داسې حال کې چې د مېرمنو په منځ کې هغه ښځه چې قهوه وړاندې کوي کولای شي د قهوې وړاندې کولو په وخت کې کښېني. د قهوې پیاله که له نیمایي نه کمه وي باید ډکه شي او قهوه باید ګرمه وي ترڅو چې مېلمنو ته دا وښودل شي چې دا قهوه ځانګړې د دوی لپاره چمتو شوې ده. مېلمانه د قهوې پیاله په ښي لاس را اخلي او کله چې قهوه خلاصه شي بېرته پیاله په ښي لاس ورکوي.
ادبیات او شعر
د ډېریو نورو عربي هیوادونو په څېر، شعر د هنر یوه کلیدي برخه ګڼل کېږي. دودیز ډولونه تر نن ورځې پورې لا پر خپل ځای پاتې دي، که څه هم د لویدیځ منثور شعر ځینو سبکونو ډېر شهرت ترلاسه کړی.
لومړنی اماراتي ناول شاهنده و چې د راشد عبدالله النعیمي له خوا لیکل شوی و.
د معاصرو ادبي شخصیتونو په ډلې کې نجوم الغانم، عشا‌‌ِ‌ء الشاعر، خالد البودور او عایشه ال کعبي شامل دي.
سوېلي افريقا (سيمه)
دا مقاله د افریقا د لویې وچې د سویلي سیمو په اړه ده، د سویلي افریقا هېواد لپاره وګورئ
سویلي افریقا (سیمه) (southern africa) د افریقا د لویې وچې ترټولو سویلي سیمه ده چې د جغرافیې او سیاست له مخې بېلابېل سرحدونه لري. په دې سیمه کې څو مهمې سیمې شاملې دي چې په کې د سوېلي افریقا هېواد د پام وړ دی.
د ملګرو ملتونو د جغرافيايي سيمې له مخې، سوېلي افريقا له پنځو هېوادونو څخه جوړه ده:
په دې سیمه کې اکثرا هغه سيمې په پام کې نیول کیږي چې لاندې سیمې پکې شاملې وي:
د سویلي افریقا د سیمې لپاره په عام ډول کارول شوي تعریف د افریقا ټوله سیمه د کونین او زامبیزي سیندونو سویل دی. د دې تعریف له مخې، د سویلي افریقا سویلي نیمه برخه، لیسوتو، سوازیلینډ، نمیبیا، بوټسوانا، زیمبابوې او موزمبیق د دې سیمې برخه جوړوي. دا تعریف عموما په سویلي افریقا کې کارول کیږي.
دا سیمه له جغرافيايي پلوه متنوع ده، ګڼ ځنګلونه، شنه ميدانونه، دښتې، ساحلي سيمې او غرونه ټول دلته پراته دي.
بایزید یلدرم (اول)
لمړﺉ سلطان بایزید چي دبایزیدیلدرم په نامه هم یادیږي دعثماني ټولواکمني (خلافت) څلورم واکمن اودسلطان مرادخان اول زوی دی، نوموړي په ۱۳۵۴زیږدیزکال کي پیدا اوپه ۱۴۰۳زیږدیز کي وفات سوی دی. سلطان بایزید دخپل ځوانۍ په دوران کي کله چي نوموړی دعثماني خلافت شهزاده وو دخپل پلارسره یې اوږه پر اوږه په فوځي جګړوکي برخه اخیستل اویوځل یې په داناطولي په کومه جګړه کي دومره دښمن ته ډېره سخته ماته ورکړه چي له همدې کبله نوموړی ته دیلدرم یعني برېښنا لقب ورکول سو داځکه چي بایزید پخپلو بریدونو کي دبرېښنا په شان تېز اوچالاکه وو.
سوېلي افريقا (سيمه)
دا سیمه د منرالونو له پلوه هم بډایه ده او د پلاټینیم ، کرومیم ، وینډیم او کوبالټ سربیره د نړۍ ترټولو لوی یورانیم ، طلا ، تیتانیم ، اوسپنه او الماس شتون لري.
بایزید یلدرم (اول)
دسلطان بایزید حکومت
سلطان بایزیدپه ۱۴۸۹زیږدیزکال کي د کوسوو ترمشهوري صلیبي جګړې وروسته دعثماني خلافت واک ته ورسېدی ځکه په دغه جګړه کي دده پلار سلطان مرادخان شهید سو اودسلطنت چاري بایزیدته پاته سولي. بایزید چي څنګه واک ته ورسېدی ترټولو لمړئ یې خپل ورور یعقوب وواژه ترڅوپه راتلونکي وخت کی هغه ورباندي راپورته نسي،تردې وروسته یې په بالکان او اناطولي کي خپل جنګي عملیات پیل کړه.
سوېلي افريقا (سيمه)
که څه هم دا سیمه د افریقا د نورو سیمو په پرتله هوسا ده، خو بیا هم استعماري دورې دلته ډېرې نښې پرې ایښي دي او نن هم فقر ، بې وزلي او ایډز د دې سیمې تر ټولو مهمې ستونزې دي او دا ستونزې د دې سیمې اقتصادي حالت دی. په اوسني حالت هم اغیزه کوي. وېشنيزه:افريقايي اتحاديه وېشنيزه:افريقا وېشنيزه:افريقايي اوراسيا وېشنيزه:افريقايي فيلسوفان وېشنيزه:افريقايي هېوادونو وېشنيزه:افريقايي هېوادونه وېشنيزه:د افريقا خاپوړن ژوي وېشنيزه:د افريقايي اتحاديې غړي هيوادونه
بایزید یلدرم (اول)
دسلطان بایزید حکومت
دکوسوو ترجګړې وروسته سلطان بایزید دسربیا له واکمن سره سوله وکړه اودهغه خوریې خپل ځان ته په نکاح کړه ترڅو ددغه واکمن سره خپله پخوانۍ دښمني پای ته ورسوي، ورپسې نوموړی دخپلي پلازمیني ادرنه ښار په لوري ولاړی اوهلته یې دعثماني خلافت واک په رسمي ډول لاس ته راوړ. سلطان بایزیدپه ۱۴۹۰ او۹۱کلونو کی داناطولي پرسیمه باندي خپل عملیات پیل اومهم ځایونه یې فتحه کړه اوترهغه وروسته یې په بالکان کي دعیسايي هیوادونو په وړاندي دجګړې میدان ګرم وساته، نوموړي په دې توګه غوښتل چي دبالکان ټول هیوادونه دعثماني خلافت تابع وګرځوی اوپخپله موخه کي ترډېره بریالئ هم سو. سلطان بایزید یوازي دغه هڅه نه کول بلکي دختیځ روم له واکمني سره یې هم ډغري پيل کړې اوداستانبول ښار یې ترسختي محاصري لاندي ونیوی خوڅرنګه چي عثماني خلافت هغه وخت پرمختللې وسله اوتوپونه نه درلودل له همدې کبله داستانبول محاصرې کلونه وخت ونیوی اوعثماني فوځیانو وخت پروخت بریدونه ورباندي کول. سلطان بایزیدچي دغه ستونزه یې ښه درک کړې وه خپل څه اندازه فوځ یې داستانبول لپاره پرېښودی اودپاته فوځ په مرسته یې بیرته بالکاني دولتونه ترهجوم لاندي ونیول. دبالکان عیسایان چي دسلطان بایزید سره یې دجګړې تاب نه درلودی دلویدیځي اروپا له دولتونوڅخه یې مرسته وغوښتل اوپه ۱۳۹۶زیږدیزکال کي یې دفرانسې اوغربي هیوادونوپه مرسته له عثماني خلافت سره دنایکوپولس په میدان کي ډېره خونړي نښته وکړه. په دغه نښته کي چي په لسګونه زره فرانسويانو اولویدیځوالو پکښي برخه درلودل اودترکانو شمېرډېر لږ ورته ایسېدی مسلمانانو غوڅه بریا ترلاسه کړه اودفرانسې مشهوره نوابان اوشهزاده ګان ژوندي ونیول سوه. سلطان بایزید ترنیولو وروسته دوی ځان ته راوغوښتل اوپه دې شرط یې ایله کړه چي یوځل بیابه خپل فوځ برابروي اودعثماني خلافت سره به جګړې ته رادرومي ځکه سلطان بایزید ددې هیله لري چي هرځل له خپلو دښمنانوسره په جنګي میدان کي مخامخ اوهغوی ته پخپل لاس ماته ورکړي.
دسلطان بایزید پورتنۍ غوښتنه په دې معنا وه چي ګواکي نوموړي غوښتل ټوله اروپا دعثماني سلطنت ترنفوذ لاندي راولي او نوموړي پخپلو خبروکي داهم وویل چي زه غواړم دروم په کلیسا کي خپل آس ته دانه ورکړم. نیول سوو عیسایانوچي داخبره واورېدل دسلطان بایزید سره یې له جګړې کولوڅخه دتل لپاره ډډه وکړه اونور دسلطان بایزیدپه وړاندي یوازي ختیځ رومي سلطنت اوداروپا سترهیوادونه پاته وه خودنوموړي دغه ارمان هلته لمنځه ولاړ کله چي په ۱۴۰۲زیږدیزکال کي دعثماني خلافت له ختیځ څخه تیمورلنګ دڅولکه فوځ په ملتیا باندي سلطان بایزید تربرید لاندي ونیوی اودانقره په مشهوره جګړه کي یې هغه ته ماته ورکړه. ددې ماتي په پایله کي سلطان بایزید دتیمورلنګ له لوري ژوندئ ونیول سو اوڅه عمر وروسته یې وفات وکړ.
دسلطان بایزید وفات
سلطان بایزید یلدرم په ۱۴۰۳زیږدیزکال کی دمارچ په ۹نېټه داسي مهال وفات سوچي دتیمورلنګ په زندان کي یې شپې تېرولې. ترمرګ وروسته یې دبایزید جسد دبورسه ښار ته راوړ اوهلته یې خاوروته وسپاری.
دسلطان بایزید کورنۍ
دسلطان بایزید مور چیچک خاتون نومېدل چی له ذاته رومۍ وه اومېرمني یې عبارت وې له دولت خاتون، شاه خاتون، حفصه خاتون، سلطان خاتون اوډیسپینا خاتون څخه چي دغه اخري مېرمن یې دسربیا دلازار لور وه. دبایزید زامن محمدچلپي، عیسی، موسی، سلیمان اومصطفی نومېدل چي دده ترمرګ وروسته یې محمدچلپي واک ته ورسېدی البته ترڅه جګړې او اختلافاتو وروسته یې دغه واک لاس ته راوړی. سلطان بایزید یوه لور هم درلودل چي دفاطمه خاتون په نامه وه.
د سویلي پښتونخوا صوبې
د سویلي پښتونخوا صوبې غوښتنه د جون په 2121 کې روښانه شوه د جنوبي پنجاب وروسته ، د خیبر پښتونخوا د جنوبي ضلعو محرومیتونو ته د رسیدو لپاره د جنوبي پښتونخوا په نوم د جلا اداري واحد جوړولو غوښتنه وشوه.
د پی ټي آی مشر سناتور دوست محمد خان محسود وویل د جنوبي پښتونخوا لپاره د جنوبي پښتونخوا لپاره یو جلا د سېنټ سېنېټ كمېټې په پلان جوړولو كښې د سناتور دوست محمد خان محسود سیکرېټرېټ دې جوړ كړې شي تر څو د جنوبي ضلعو محرومیتونه ختم شي۔ جلا بودیجه او جلا. هغه د اضافي مشر سکرتر غوښتنه وکړه څوک چې دا کنټرول کړي. سویلي ولسوالۍ په دوامداره توګه له پامه غورځول شوې دي او د دې پیښو په اړه د پیښور پیښور چلند غیر عادلانه دی. د دې بلاک لپاره د اضافی رییس سکرتر په توګه ټاکل شوی ترڅو د سویلي ولسوالیو خلک هم ورته راحت ترلاسه کړي. سویلي ولسوالۍ د دې ولایت لپاره ترټولو عالي عاید تولیدوي. د ګاز او تیلو عاید یوازې زموږ د ولایت مرکزي خزانې ریښه ده. د دومره ډیر عاید تولید سربیره ، تخته پیښور د دې ولسوالیو محرومولو ته دوام ورکوي. اوس وخت ته اړتیا ده چې دې وروسته پاتو ولسوالیو ته جلا حیثیت ورکړل شي ترڅو دا خلک د هیواد په پرمختګ کې هم رول ولوبوي. د جنوبي او شمالي وزیرستان ډیری سیمې د سوات او مری نه لږ ښکلې دي ، مګر دا سیمې د زیربنا نشتوالي له امله سیاحت نه لري. په سویلي ولسوالیو کې ډیری حاصلخیز ځمکې د اوبو لګولو د سیستم د نشتوالي له امله شاړې دي ، دلته د کوچني بندونو جوړولو ته اړتیا لیدل کیږي چې د زرګونو ځمکو کښت به وکولی شي. کومې ولسوالۍ د خیبر پښتونخوا په سویل کې شاملې دي؟ د خیبر پښتونخوا سویلي ولسوالیو کې کوهاټ ، کرک ، بنو ، ټانک ، ډېرا اسماعیل خان ، کرم ، شمالي وزیرستان ، سویلي وزیرستان ، اورکزۍ ایجنسۍ ، هنګو او لاکي مروت شامل دي داسې کومه سیمه ده؟ غوښتنه یا غوښتنه؟ د کرک ولسوالۍ خلک چې د تیلو او ګازو بډایه دي ، د اوبو ، ګاز او بریښنا له جدي کمبود سره مخ دي. دا په سمه توګه خلکو ته نه رسېدلې ، نو دا ډول فکر داسې نه بریښي دا مهال په خلکو کې شتون لري. پدې کې هیڅ شک نشته چې سویلي ولسوالۍ د پرمختیا په برخه کې له پاتې ولایت څخه وروسته پاتې دي ، چې بیړني اقداماتو ته اړتیا لري. اوس هم ، د کراک ډیری سیمې پدې تودوخې کې بریښنا نه لري ، پداسې حال کې چې چیرې بریښنا شتون لري ، خلک د سخت بارونو له کمښت سره مخ دي. د ګازو زیرمو سره سره ، کراک 50 gas پرته ګاز لري ، پداسې حال کې چې حتی هلته د ګاز اړیکې شتون لري ، شاوخوا هیڅ ډول فشار شتون نلري. په سویلي ولسوالیو کې د څښاک او ورځني اوبو سخت کمښت شتون لري او د لومړنۍ اسانتیاو نشتوالي له امله کله چې د کرک په څیر د یوې اداري سیمې د خلکو ترمنځ د محرومیت احساس موجود وي ، نو د نوي ادغام شوي خلکو څخه غوښتنه ځمکه له حقایقو سره په تضاد کې نه ده. نوی والیان څنګه رامینځته کولی شي یا د هغې حدود بدل کړي په اساسي قانون کې د تعدیل واک په پارلمان کې دی خو د کوم ولایت حدود بدلولو واک په پارلمان کې نه دی ټاکل شوی. نوی ولایت نه شي رامینځته کیدلی شي ترڅو چې د ولایتي شورا د دې ولایت حدود د دوه پر دریمې اکثریت سره بدل نه کړي د اساسي قانون د 239 مادې څلورمه برخه د نوي والیتونو رامینځته کول یا د بیارغونې لپاره شرایط وړاندې کوي. په دې ماده کې ورکړل شوې پروسې ته ، که د اړونده ولایتي شورا د ټولو غړو دوه پر دریمه برخه اکثریت په ولایت کې د بدلون لپاره رایه ورکوي ، نو پارلمان به د اساسي قانون تعدیل قانون تصویب کړي.
شمالي اسيا
شمالي اسیا د اسیا د وچې یوه فرعي سیمه ده. تر ټولو عام تعریف دا دی "د روسیې آسیایي برخې،د آسیا سایبریايي برخه ، خو د ځينو تعريفونو له مخې ټوله سایبریا د شمالي آسیا برخه ده."
نور وګوره
وېشنيزه:د آسیا جغرافیا وېشنيزه:اسيا وېشنيزه:اسيايي تانبې وېشنيزه:لويې وچې
ورک شوی نسل
ورک شوی نسل هغه ټولنیزې نسلي ډلې ته ویل کېږي چې د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال نوې ځوانۍ ته رسېدلې وه. په دغه اصطلاح کې د «ورک شوي» کلمه له جګړې وروسته دورې لومړیو کې «سرګردانه او لار ورکو» پاتې کسانو ته اشاره کوي. له دې سربېره دغه اصطلاح په ځانګړې توګه په امریکا کې میشتو هغو لیکوالانو ته هم کارول کېږي چې د ۱۹۲۰مې لسیزې پر مهال یې په پاریس کې ژوند کاوه. د دغې اصطلاح ابداع ترود سټاین ته اړونده بلل کېږي چې بیا د ارنست همینګوی له خوا په ۱۹۲۶ زکال کې د «لمر بیا راخېژي: تاسو ټول ورک شوي نسل ته اړوند یاست» (The Sun Also Rises: "You are all a lost generation.") تر نامه لاندې ناول کې د کارېدو له امله یې شهرت وموند.
په ټولیزه توګه په ورک شوي نسل کې هغه کسان شاملېږي چې له ۱۸۸۳ زکال څخه تر ۱۹۰۰ زکال پورې زېږېدلي. د صنعتي انقلاب د رامنځته کېدو پر مهال د ورک شوي نسل لویدیځ غړي په زیاتو باسواده، مصرف پالونکو او له رسنیو څخه په اشباع ټولنو کې را لوی شول، خو ورته مهال یې د بشپړو محافظه کارانه ارزښتونو له ساتنې سره لېوالتیا لرله.
دغې ډلې ته اړوند ځوانان په لویه کچه په لومړۍ نړیواله جګړه کې ښکېل شول، هغه جګړه چې د هغوی د ژوندانه په اوږدو کې د دوی د سني ډلو د ټاکونکې لحظې په توګه ګڼل کېږي. ځوانو ښځینه و هم په دغه جګړه کې مرسته کوله او له جګړې اغېزمنې شوې چې له هغو وروسته یې په سیاسي ډګر او د ژوندانه په نورو برخو کې پریمانه آزادیو ته لاسرسی وموند. له دې سربېره ورک شوی نسل د هسپانوي انفلونزا د وبا له امله هم پام وړ زیان ولید او د ځلاندې شلېزې پر مهال په یو شمېر مهمو ښارونو کې د کلتوري بدلونونو په محرکه قوه واوښتل
هېواد مې
افغانستان
ورک شوی نسل
کورنی ژوند او روزنه
هغه مهال چې ورک شوی نسل د لوی کېدو په حالت کې و، د کورنیو ایډیال نظام په ټولیزه توګه په داسې بڼه و چې د کور نارینه په کې د کور لپاره نفقه موندونکی او اصلي اقتدار لرونکی شخصیت و؛ په داسې حال کې چې مېرمن به یې ځان د کور چارو او د ماشومانو تربیې ته وقف کړی و. ډیری متاهلو جوړو هڅه کوله څو خپل ژوند لږ تر لږه له دغه لیدلوري سره برابر کړي. دا معموله وه چې د یوې کورنۍ درې جلا نسلونه دې یو مشترک کور ولري. بډایه کورنیو بیا لیوالتیا لرله چې کورني خدمت کوونکي ولري، په داسې حال کې چې د هغوی شمېر له یوه مجرد خدمت کوونکي څخه تر یوې لویې ډلې پورې د کورنۍ د شتمنۍ کچې ته اړوند و.
د ماشومانو د هوساینې اړوند عمومي اندېښنې د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې له ماشومانو څخه د ناوړه ګټه اخیستنې څخه د مخنیوي په موخه د قوانینو د تصویب او ټولنیزو جوړښتونو له امله زیاته شوې. دولت په مخ پر زیاتېدوني ډول په خصوصي کورونو او کورني ژوند کې د قانوني مداخلې حق ترلاسه کړ څو له قانوني سن څخه د کم عمر لرونکو کسانو څخه د ناوړه ګټې اخیستنې مخه ونیولای شي. له دې سره د ناسم چلن له امله د ماشومانو وهل ډبول نه یوازې چې دود چاره وه، بلکې د یوه مسئول پالونکي له دندو څخه ګڼل کېده.
روغتیايي او د ژوندانه شرایط
په ښاري سیمو کې د انساني فاضله موادو د ویستو لپاره د فاضلابو طراحي شوو سیستمونو چې د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې یې په صنعتي ښارونو کې وده کړې وه، د وبا په څېر یو شمېر ناروغیو په کمښت کې یې مرسته کوله. د څښاک د اوبو د کیفیت اړوند قانوني معیارونه هم مخ پر رامنځته کېدو شول. له دې سره برېښنا ته د لاسرسي چټکتیا کمزورې وه او د ورک شوي نسل د را لوی کېدو پر مهال ګازي څراغونه او شمعې د کورونو د روښانه کولو لپاره تر ټولو دود وسایل و.
په داسې حال کې چې د ورک شوي نسل د لومړیو پر مهال د نویو زېږېدلو ماشومانو د مړینې اړوند ډېر لږ مالومات شتون لري، خو د ناروغیو د کنټرول او مخنیوي مرکز په خپل راپور کې څرګنده کړې چې په ۱۹۰۰ زکال کې له هرو لسو نویو زېږدلو امریکايي ماشومانو څخه یو یې د خپلې لومړۍ کالېزې وړاندې مړ کېده. د بریتانیا اړوند شمېرې ښيي چې د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې د ماشومتوب په لومړیو پنځو کلونو کې له هرو څلور ماشومانو څخه نږدې یو ماشوم له مړینې سره مخ و. د ۱۸۰۰ زکال په پرتله چې دغه شمېره نږدې یو په درې وه، په راتلونکو سلو کلونو کې د ماشومانو د مړینې کچه راکمه شوې وه، خو د شلمې پېړۍ په لومړۍ نیمايي کې په پام وړ کچه راښکته شوه چې تر ۱۹۵۰ زکال پورې یو پر شلو ته ورسېده. دغه چاره په دې معنی وه چې په لږ عمر کې د ورک شوي نسل د غړو د مړینې کچه د هغوی د والدینو او اجدادو د مړینې ترکچې پورې تر یوه حده کمه وه، خو د هغو ماشومانو په پرتله چې په راتلونکو څو لسیزو کې تولد شوي و زیاته وه.
سواد او زده کړې
په کارخونو کې د ماشومانو د کار کولو محدود کوونکي قوانین له ۱۸۴۰ زکال راهیسې رامنځته شول چې بیا د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې ډېری لویدیځو هېوادونو د ماشومتوب په حد اقل څو کلونو کې زده کړې اجباري کړې. په ۱۹۰۰ زکال کې په متحده ایالاتو کې د بې سوادۍ کچه نږدې ۱۱ سلنه، په لویه بریتانیا کې ۳ سلنه او په جرمني کې یوازې یو سلنه راکښته شوه. ورته مهال د اروپا په ختیځ او سویل کې د بې سوادۍ او په ښوونځي کې د نه ګډون ستونزې په شدت سره احساس کېدلې.
د دغې دورې په ښوونځیو کې په نظم او دسپلین شدید ټینګار شتون درلود او له زده کوونکو تمه کېدله څو ټول موارد له یادو زده کړي. د ښوونکو له کموالي سره د مبارزې په موخه له ډېر عمر لرونکو زده کوونکو څخه د ځوانو زده کوونکو د ښوونې او روزنې په موخه کار اخیستل کېده. د ښوونځیو په زیاتوالي سره د عمر پر بنسټ په ټولګیو کې د زده کوونکو ویش پراختیا ومونده.
له دې سره په داسې حال کې چې د پېړۍ په لومړیو کې ډیری لویدیځو ماشومانو لومړنیو زده کړو ته لاسرسی درلود، متوسطه زده کړو بیا د ډېر لوکس ژوند لرونکو کسانو لپاره شتون درلود. په ۱۹۰۰ زکال کې له څوارلس کلنۍ څخه تر اوولس کلنۍ پورې یوازې ۱۱ سلنه امریکايي ځوانانو د عالي لیسې په کچه زده کړې کولې، هغه شمېر چې تر۱۹۱۰ زکال پورې یې ډېر لږ زیاتوالی وموند. په داسې حال کې چې له ۱۹۰۰ زکال څخه د لومړۍ نړیوالې جګړې تر مهاله د ښوونځي د پرېښودو رسمي عمر ۱۴ کاله و، ډېری بریتانوي ماشومانو کولای شول د سیمه ئیزو واکمنانو له خوا د وضع شوو قوانینو پر بنسټ په ۱۲ کلنۍ یا ۱۳ کلنۍ کې ښوونځی پرېږدي. د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کې د ۹ کلنۍ یا ۱۰ کلنۍ په عمر د ښوونځي پرېښودل د کاناډايي ماشومانو لپاره کومه غیر معمول چاره نه وه.
چټک پیغام سیسټم
د انسټیټ پیغام رسوني ټیکنالوژي هغه پروګرامونه دي چي په یوه چټکه شبکه کي یوګټه اخیستونکی له بل ګټه اخیستونکي سره داړیکي په ډول نښلوي او دواړه ګټه اخیستونکي کولای سي چي په ډله ییزه توګه یاهم یوازي ځان له یوبل سره اړیکه ونیسي، همدرانګه په لیکلي او ږغیزډول له یوبل سره دپیغام تبادله هم اسانه کوي.
مکینتوش (کمپیوټر)
مکینتوش (په اصل کې میک له 1998 راهیسې) د شخصي کمپیوټرونو کورنۍ ده چې د 1984 کال دجنوري راهیسې د آپیل شرکت لخوا ډیزاین شوي ، تولید شوي او پلورل شوي ده.
میکینتوش له هغه کمپیوټرونوڅخه عبارت دي چي د (OS) په نوم سیسټم ولري اودغه ډول کمپیوټران له نورو سره ځانګړی توپیر لري. ددغه کمپیوټرونو ظرفیت په اوسط ډول له ۴۰جی بی څخه نیولې بیا تر۱۲۰جی بی پوري وي اوچټکتیا یې له ۵۰۰MHz څخه نیولې تر 3GHz پوري ده. دمیکینتوش کمپیوټرونو قیمت په نړۍ کي ترعامو کمپیوټرونو زیات دی.
هغه مشهور خلک چې له لويو ناکاميو وروسته کامیاب شوي
توماس اډیسن د یوې تجربې له امله له دندې ګوښه شوی!!!
په 1867 کې په ویسټرن یونین کې د کار کولو پرمهال، توماس اډیسن د شپې شفټ کې کار کاوه ترڅو هغه د خپلو اختراعاتو او مطالعاتو لپاره ډیر وخت ولري. یوه شپه هغه د بیټرۍ تجربه کوله کله چې د هغه د مالک میز د سلفوریک اسید د توئيدو له امله وسوځید.
بل سهار، اډیسن له دندې ګوښه شو، مګر د دندې په لټه کې، هغه پریکړه وکړه چې خپل بشپړ وخت اختراع ته وقف کړي، او دوه کاله وروسته یې د بریښنایی رایې ریکارډر Electric Vote Recorder په بڼه لومړی اختراع وکړه، او نن ورځ موږ هغه د نړۍ یو له مشهور اختراع کونکو څخه بولو او پيژنو.
يادونه: د برق مخترع هم اډېسن بلل کیږي.
د هیلري کيلنټن د ماهي پاکولو له دندې برطرفه شوې!!!
د متحده آیالاتو د پخوانۍ بهرنیوچارو وزیرې او د ديموکرات ګوند مخکښه غړې،هیلري کیلنټن په يوه مرکه ویلي:کله چې له ویلز کالج نه فارغه شوم،هغې او د هغې ځينو نورو ملګرو په الاسکا کې د لوښو وینځلو کار پیل کړ چې وروسته يې د ماهیانو د پاکولو کار پيل ،دا چې دوی په نسبت جاپاني کارګر ډير تیز او تکړه ول نو هیلري کلینټن له دندې ګوښه کړای شوه.
سټيو جابز د ايپل کمپنۍ له دندې شړل شوی!!
د بل ګیټس ناکامي
څه د پاسه دوه لسیزې کیږي چې د نړۍ تر ټولو بډایه سړی بیل ګیټس دی
هغه هم په آسانۍ سره بریالی شوی ندی
لومړی یې د هاورډ پوهنتون څخه وویستل، وروسته یې له پاول الن سره سوداګري پیل کړه چې ناکام شو او استعفا یې ورکړه هغه یو ځل بیا د سوداګرۍ په نړۍ کې د خپل بخت و ازمایلو او دا ځل یې د کمپیوټر په اړه خپل نظریات درک کړل او په دې توګه مایکروسافټ کمپنۍ جوړه کړی.
ابراهام لینکن
ابراهام لینکن چې د امریکا یو له بریالیو ولسمشرانو څخه دی، له دندې خو ندی ګوښه شوی، خو داسې یو څه پېښ شول. د یو ځوان په توګه، هغه د پوسته خانه کې او هم کلرک یا منشي په توګه کار کړی،او کله چې د امریکا کورنۍ جګړه پیل شوه، هغه په ​​​​پوځ کې د کپتان په توګه دنده پیل کړه او وروسته یې د پرمختګ پر ځای تنزل وکړ او بالاخره ترې ګوښه شو. له دې وروسته يې څو ځله په سوداګريزه نړۍ کې د برياليتوب لپاره ناکامه هڅه وکړه او د سياست په ډګر کې هم څو ځلې په ټاکنو کې له ناکامۍ سره مخ شو، خو د خپلې مبارزې په دوام يې ولسمشر شو او د غلامۍ د ختمولو تاريخ جوړونکی ولسمشر پتوګه يې يې په تاریخ کې ځان ځای پیداکړ. اوپرا و نفری
چې د نړۍ له مشهور اینکرانو(ژورنالیستانو )څخه شمیرل کیږي،يو وخت د بالټي مور د يوه تلویزیون له لوري پدې خاطر له دندې ګوښه شوې وه ،چې هغه ژورنالستی وړ نده، خو هغه په یوه بل تلویزیون کې دنده پيدا او شهرت يې وموندل چې بالاخره يې پخپل نوم په يوه تلویزیون کې برنامه پيل کړه او د نړیوال شهرت څښتنه شوه،د معلوماتو په اساس هغه اوس د درې میلیارده ډالرو سرمايې درلودونکې ده.
سرچينې
جاويد کريمي
ارخان
ارخان غازي چي دعثمان خان زوی اود ارطغرل لمسئ کیږي دعثماني خلافت دریم واکمن دی. نوموړی د۱۲۸۸زیږدیزکال دفبروري پر دویمه نېټه پیداسوی دی اودواکمنۍ دوره یې له ۱۳۲۳څخه پیل بیا تر۱۳۶۲ زیږدیزکال پوري وغځېدل.
دارخان حکومت
ارخان غازي په ۱۳۲۴زیږدیز کال کي داسي وخت دعثماني خلافت مشرتوب ته ورسېدی چي دنوموړي پلار عثمان خان دمرګ پر بستر پروت وو. عثمان خان دخپل مرګ ترمخه ارخان غازي ته وصیت وکړ چي دبورسه ستراتیژیک ښار فتحه اوهلته دئ ښخ کړي، ارخان هم دخپل پلار په خوله وکړه اوکله چي هغه وفات سو له ترمړیني وروسته یې په لنډوخت کي بورسه یووړ اوهلته یې خاوروته وسپاره.
دپلار ترخښېدلو وروسته ارخان دخپل واکمني کارونه پیل اوپه اسیايي ترکیه کي یې درومي واکمني پاته سیمه فتحه کړې، ارخان ددغه فتوحاتو په لړکي دخپلي واکمني جوړولو ته هم ځانګړې پاملرنه وکړه اوپه همدغه موده کي یې دعثماني خلافت لپاره یوځواکمن فوځ چي ینګ چري نومېدی رامنځ ته کړ. دغه فوځ په وروسته کي دومره ځواکمن اوقوي جوړ سوچي دارخان سربېره یې راتلونکو عثماني واکمنانوته هم ستري بریاوي ورپه برخه کړې اود اروپا په فتوحات کي ډېرښه وځلېدی. ارخان دنوموړي فوخ له جوړښت سره یوځای خپل فتوحات مخ دلویدیځ په لوري وغځول اوپه لنډوخت کي وتوانېدی چي اروپاته مسلمانان دننه کړي. درومي سلطنت ځيني واکمنان چي دارخان سره یې په دغه کارکي مرسته کړې وه داروپایانو له ګواښونوسره مخ سوه اوهغوی ټولو دعثماني خلافت په وړاندي لاس سره یوکړ خوارخان نه ماتېدونکي شخص وو اودخپل مرګ تروخته یې په ختیځه اروپاکي دمسلمانانو واکمني ټینګه کړه چي په وروسته کی دهغه ټینګوالي له راتلونکو عثماني واکمنانوسره پوره مرسته وکړه ترڅو په بالکان اوختیځه اروپاکي سترفتوحات لاسته راوړي.
دارخان یو زوی چي سلیمان نومېدی دخپل پلارسره یې درومیانوپه وړاندي ډېره مرسته وکړه اوډېر جنګیالئ شهزاده ووچي دهمدغه ننګیالیتوب له کبله ارخان ترخپل ځان وروسته دئ دعثماني خلافت لپاره وټاکه خوسلیمان ترواکمنی پاته نسو اودخپل پلار په ژوندکي یې له نړۍ سترګي پټي کړې.
دارخان غازي فات
ارخان غازي په ۱۳۶۲زیږدیزکال کي دخپل زوی سلیمان ترمرګ وروسته وفات اوپه بورسه کي خاوروته وسپارل سو.
دارخان کورنۍ
ارخان غازي څلور مېرمني اوپنځه زامن درلوده چي نومونه یې سلیمان، مراد، قاسم، خلیل او ابراهیم وه اوترمرګ وروسته یې مراد واک ته ورسېدی. لور یې فاطمة خاتون نومېدل.
سیسټم پوستغالي
د سیسټم سافټویر (پوستغالی) هغه سافټویر دی چې د نورو سافټویرونو د پلیټ فارم چمتو کولو لپاره ډیزاین سوی دی. د سیسټم سافټویر په مثالونو کې عامل سیسټمونه لکه میکس ، لینکس ، Android، مایکروسافټ وینډوز ، کمپیوټری ساینس سافټویر ، د لوبې انجنونه ، صنعتي اتومات ، او ځیني نور سافټویرونه شامل دي.
په عامه توګه دسیسټم سافټویر (پوستغالي) تعریف په دي ډول چي له سیسټم سره نېغ په نېغه اړیکه ولري اوپه هغوی پوري اړوند عملیات ددې پروګرام له لاري اداره کیږي.
د 1940 مو کلونو په وروستیو کې چي دکمپیوټر کلونه وه د غوښتنلیک ډیر سافټویرونه (پوستغالي) دکمپیوټر دکاروونکو لخوا دودیز لیکل سوي وه ترڅو خپل ځانګړي هارډویر او اړتیاوې پوره کړي. د سیسټم سافټویر په عامه توګه د کمپیوټر هارډویر جوړونکي لخوا چمتو سوی و او هدف یې د دغه سیسټم ډیرو یا ټولو کاروونکو لخوا کارول کیدی.
شمالي امريکا (سيمه)
شمالي امریکا د امریکا تر ټولو شمالي سیمه ده او د شمالي امریکا د لوېدیځ یوه برخه ده. دا د مرکزي امریکا په شمالي برخه کې موقعیت لري او د امریکا متحده ایالاتو او مکسیکو ترمنځ پوله د دواړو سیمو ترمنځ د منځنۍ پولې په توګه ېژندل کیږي. د ملګرو ملتونو په وینا، دا هېوادونه په شمالي امريکا سیمه کې شامل دي:
امريكا متحده ايالات
ګرینلینډ (د ډنمارک خپلواکه ټاپو)
سینټ پییر او میکیلون (د فرانسې لخوا نیول شوی)
برمودا ( د برېتانیا لخوا نیول شوی)
دا هېوادونه په نړۍ کې یو له خورا سوکاله سیمو څخه دي. د دې سیمې نفوس له 334.6 ملیون څخه ډېر دی په داسې حال کې چې ټوله مساحت یې 2.17 ملیون 80 زره 142 مربع کیلومتره دی. وېشنيزه:امريکا وېشنيزه:شمالي امريکا وېشنيزه:سوېلي امريکا وېشنيزه:لوېديځه امريکا
پيغام ژبه
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" پيغام ژبه کې   د متن پیغامونو، د خبرو خونو، او مجازی ټولنیزو شبکو کې کارول شوي لنډیزونو ته اشاره کوي.
اهمیت
پيغام ژبې اهمیت د کلمو په لیکلو کې دی چې د مانا څرګندولو لپاره لږترلږه حروفونه ولري. له همدې امله، په دې ډول ژبه کې، د لیکلو اصولو پیروي کولو څخه ډډه کیږي، په شمول د ټکي ټکي، د لوی حروف سره لیکل، او د ګرامر بشپړ څارنه.
په لنډه توګه پيغام ژبه ژبه په ژبه کې یوه نوې زیږیدلې ژبه ګڼل کیدی شي چې کلمې او شمیرې سره یوځای کوي ترڅو دمانا څرګندولو لپاره لنډې کلمې رامینځته کړي.
پیدایښت
پيغام ژبه ژبې رامینځته کول د ټیلګراف کارولو دورې ته ځي. کله چې د متن په څیر ټکي د چټک لیکلو لپاره د txt په توګه لیکل شوي. د کلمې د حرفونو د لرې کولو سربیره، د شمیرو او تورو په یوځای کولو سره، لنډې کلمې لیکل کیدی شي.
د چیټ وسیلو کارول د SMS ژبې وده ګړندۍ کړه. د کار د چټکتیا لپاره، چیټرانو په تدریجي ډول د لویو جملو لپاره لنډیزونه جوړ کړل. د مثال په توګه، د انګلیسي be right back کلمې لپاره چې بېرته راستنې شي، دوی د BRB جمله کارولې، چې د دې کلمو د لومړي توري له ترکیب څخه جوړه شوې وه.
جوړښت
د SMS ژبې کلمې جوړول ساده فورمولونه لري. لومړی فورمول هغه لنډیز دی چې د کلمو د لومړیو تورو له ترکیب څخه ترلاسه کیږي. لکه لاندې
بله لاره دا ده چې د تورو او شمیرو نومونه وکاروئ کوم چې د کلمې سره ورته وي. لکه په لاندې ډول:
په پارسي ژبه کې د انګلیسي تورو سره خبرې کول ( انګلیسي )، دا طریقه په محلي توګه کارول کیږي. د لاندې مثالونو په څېر:
په ځینو مواردو کې ، د کلمې سرونه هم لرې کیږي:
د اتلنتيک منشور
د اتلنتیک منشور یوه اعلامیه وه چې د ۱۹۴۱ زیږدیز کال د اګست په ۱۴ صادره شوه او دویمې نړیوالې جګړې له پای وروسته یې نړۍ ته  د امریکا او برتانيا موخې طرحه کولې. دا یوه ګډه اعلامیه وه چې وروسته د اتلنتیک د منشور په نامه ونومول شو او له جګړې وروسته نړۍ لپاره یې د امريکا او برتانیا موخې په دې ډول طرح کړې: د ځمکني تمامیت نه پراختیا، دخلکو د هیلو په ضد د ځمکني تمامیت نه بدلون ( ځاني عزیمت)، د هغو خلکو لپاره د خپلواکو حکومتونو بیا جوړول چې ترې محروم دي، د سوداګریزو محدودېتونو کمول، د نړېوالې همکارۍ له لارې د نړۍ ټولو خلکو ته د غوره اقتصادي او ټولنیزو شرایطو تامینول، له ویرې او اړتیا خلاصون، د سیندونو ازادي، د ځواک د کارونې پرېښوول او د یرغلګرو ملتونو بې وسلې کول. د دې منشور ملاتړو د ملګرو ملتونو اعلاميه د ۱۹۴۳ زيږدیز کال د جنورۍ په لومړۍ نېټه لاسلیک کړه چې د اوسنې ملګرو ملتونو لپاره بنسټ وګرځید.
دې منشور له جګړې وروسته یو شمیر نور نړیوال هوکړه لیکونه  او رویدادونه هم تقويه کړل. د برتانوي سترواکۍ انحلال، د ناتو جوړول او په ګمرکي تعرفو او سودا ګرۍ باندې هوکړه  ټولو د اتلانتیک  له منشورريښه اخيستې وه. په ۲۰۲۱ زیږدیز کال کې د " د اتلنتیک نوی منشور" په نامه یوسند د امریکا متحده ايالاتو د ولسمشر جوبایدن Joe Biden او د برتانیې لومړي وزیر بوریس جانسون Boris Johnson له خوا د هغوی په لومړۍ کتنه کې په کارنوال Cornwall کې لاسلیک شو.
مخینه
له دویمې نړېوالې جګړې وروسته متفقینو  په پیل کې خپلې تلن لارې او لرلید د سینت جیمز پالیس St. James's Palace په اعلامیه کې د ۱۹۴۱ زیږدیز کال د جون په میاشت کې تشریح کړې. د انګرېزانو او شوروي ترمنځ د ۱۹۴۱ زیږدیز کال د جولای په میاشت کې هوکړه لیک لاسلیک شو او د دواړو هېوادونو ترمنځ یو ائتلاف جوړ شو.
د امریکا متحده ایالاتو ولسمشر فرانکلین دي روسیولت Franklin D. Roosevelt او د برتانیې لومړي وزیر وینستون چرچيل Winston Churchill  په دې خبرې وکړې چې د اتلانتیک منشور به د اتلانتیک په هغه کنفرانس کې چې د ۱۹۴۱ زیږدیز کال د اګست په مياشت کې د نیوفوند لند Newfoundland د پلاسینشیا Placentia Bay په خلیج کې جوړیده څه وي. هغوی خپله ګډه اعلامیه د ارجنتیا  سمندري بېزڅخه چې  په نوموړې خلیج کې د امریکا سمندرې بیز وه د۱۹۴۱ زیږدیزکال د اګست په ۱۴ صادره کړه. نوموړی بیز په همدې وختو کې  له بريتانیا څخه د یوې معاملې په ترڅ کې کرایه شوی وه او په مقابل کې یې امریکا برتانیا ته ۵۰ اضافي چټکې جنګي بیړۍ ورکړې وي ترڅو د جرمني د یو ډوله قایقونو په مقابل کې یې وکاروي. امریکا جګړې ته د یوه جګړه مار په توګه د پیرل په بندر تریرغل پورې چې څلور میاشتې وروسته ترسره شو داخله نه شوه. دا چې پالیسي د یوې اعلامیې په توګه صادره شوه نو د اتلانتیک د منشور په نامه کوم قانوني اورسمي سند نه وه. دې  منشور د جګړې او له جګړې وروسته نړۍ لپاره موخې تشریح کړې.
د منشور ډیرۍ مفکورې د برتانیا اوامریکا د انترناسیونالیزم له ایدیولوژۍ څخه د نړیوال امنیت لپاره د امریکا اوبرتانیې د همکارۍ له هڅو را پورته شوې وې. د روسیولت دې هڅو چې غوښتل یې برتانیا د جګړې له سختو موخو سره وتړي او د چرچيل نا هیلۍ چې امریکا دجګړې له هڅو سره ښکیل وساتي مرسته وکړه چې داسې انګیېزه رامنځ ته کړي چې له مخې یې داسې لیدنه کتنه ترسره شي چې په هغه کې د اتلانتیک منشور جوړ شو. په هغه وخت کې په برتانیا کې دا فکر کیده چې برتانیا اوامریکا به له جګړې وروسته  په نړیوال نظم کې داسې مساوي رول ولري چې د منشور په مقرراتو بنا وي.
چرچيل او روسیولت په 1939 زیږدیز کال کې خبرې پیل کړې. دا کتنه د جګړې په مهال د هغوی له ۱۳ کتنو څخه لومړۍ کتنه وه که څه هم له جګړې دمخه هغوی د ۱۹۱۸ زیږدیز کال دجولای په ۲۹ د ګرې Gray's Inn په مسافرخانه کې دشپې ډوډۍ په مهال سره لیدلي وه. دا مهال دواړو سړو په پټه هلته سفر کړی وه او روسیولت د کب نیولو په لس ورځني سفر وتلی وه.
د ۱۹۴۱ زیږدیز کال د اګست په نهمه دبرتانيا جنګي بیړۍ HMS Prince of Wales چې چرچیل پکې سپور وه د پلاسینشا خلیج Placentia Bay ته ننوتله او هلته له امریکایي بیړۍ USS Augusta سره چې روسیولت له ملګرو سره پکې منتظروه یو ځای شوه. کله چې هغوی سره ولیدل، چرچیل او روسیولت د یوې شیبې له پاره غلي وه، خو چرچیل چوپتیا ماته کړه او روسیولت ته یې وویل "وروسته له اوږده انتظاره ښاغلی ولسمشر! " روسیولت ورته په ځواب کې وویل "خوښ یم چې تاسو دلته بیړۍ کې ځان سره لرم ښاغلی چرچیل! "
له دې وروسته چرچیل د برتانیا د پاچا شپږم جورج George VI یولیک روسیولت ته ورکړ او یوه رسمي بېانیه یې ورکړه خو د فلم اخیتسنې ډلې د دوه ځله هڅو سره سره ونه شوکولای داهرڅه ثبت کړي.
منځپانګه اوشننه
داتلنتیک منشور دا روښانه کړه چې امریکا په جګړه کې له برتانیا ملاتړکاوه. دواړو هېوادونو غوښتل چې دوه اړخیزه مقرراتو په اړوند یووالی وښیي، له جګړې وروسته له سولې ډکې نړۍ ته هیله ولري او د جرمني له ماتې وروسته هغه پالیسیانې تعقیب کړي چې دواړو هېوادونو ورباندې هوکړه کړې وي. یوه بنسټیزه موخه دا وه چې په داسې سوله باندې تمرکز وشي چې تعقیب شي، نه دا چې د امریکا ځانګړې ښکېلتیا او جګړې ستراتیژۍ ته پام وشي، که څه هم  په پراخه کچه د امریکا  د ښکېلتیا احتمال لیدل کیده.
د اتلنتیک منشور ۸ عمده مادې درلودې:
د منشورڅلورمه ماده چې د نړیوالې سوداګرۍ په اړوند ده په شعوري توګه په دې ټینګار کوي چې سوبمن او مغلوب هیوادونه باید مارکټ ته د یوشان شرایطو په بنسټ لاس رسی ولري. دا په حقیقت کې د جزایي سودا ګریزو روابطو ردول وه چې په اروپا کې له لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته عملي شو او د پاریس په اقتصادي تړون کې واضح کړل شو.
د نوم مبداء
کله چې منشورپه عام ډول د ۱۹۴۱ د اګست په ۱۴ خپور شو، نو دا منشور " د ولسمشراو لومړي وزیرګډه اعلامیې "   او په عامه توګه د" گډې اعلامیې"  په نامه ونومول شو. د برتانیا د کارګر د ګوند ورځپاڼې دایلي هرالد Daily Herald  دا سند د اتلانتیک د منشور په نامه خپور کړ. چرچیل دا نوم د ۱۹۴۱ زیږدیز کال د اګست په ۲۴ د برتانیا په پارلمان کې وکاراوه او له هغه وخت څخه راهیسې په عمومي توګه معمول ده.
د دې منشور لاسلیک شوې نسخه نه ده پاتې شوې. دا سند په څو مسودو کې چمتو شوې او وروستی متن یې لندن او واشنګتن دي سي ته تلګراف شوی دی. ولسمشر روسیولت د منشور منځپانګه د ۱۹۴۱ داګست په ۲۱ ګانګرس ته وړاندې کړه خو هغه وروسته وویل " هومره چې زه پوهیږم د اتلنتیک د منشور کومه نسخه نشته ، ما یوه نسخه ترلاسه کړه خو بریتانیا یوه نسخه هم نه ده ترلاسه کړې. بل نژدې شی چې تاسو یې ترلاسه کولای شۍ هغه د اګوستا Augusta  او د پرینس اف ویلس Prince of Wales په بیړیو کې درادیو د چلوونکي پیغام دی، دا هغه نژدې شی دی چې تاسو یې ترلاسه کولای شۍ، کوم رسمي سند نه وه  ".
د برتانیا د جګړې کابینې د  اتلنتیک منشور منظور او واشنګتن هم ورته منظوري تلګراف کړه. د دې بهیر په ترڅ کې د لندن په متن کې یوه تیروتنه پیدا شوه چې وروسته تصحیح شوه. چرچیل په خپل کتاب "دویمه نړیواله جګړه " کې دا نتیجه اخلي چې " په یوشمیر لفظي بدلونونو هوکړه وشوه او سند وروستۍ بڼه خپله کړه . " هغه په کتاب کې دلاسلیک کولو یا مراسمو کومه یادونه کړې نه ده.
د هېوادونو د اسعارو نومونه
دنړۍ پولي واحدونه ( دنړۍ دپيسو نومونه ) -- افغانستان = افغانۍ ارجنټینا= پزو آذربایجان = منات آیرلینډ = یورو جنوبي افریکا = راند آلبانیا = لیک جرمني = یورو انګولا = کوانزا انګولا = ډالر اتریش = یورو ایتوپیا = بیرر اردن = دینار ارمنستان = دررم ایریتیریا = ناکفا ازبکستان = سوم ا ستونیا = یورو استرالیا = ډالر اسرائیل = شیکیل اکوادور= ډالر الجزایر = دینار السلوادور = ډالر اندونیشیا = روپیه اوکراین = ګریونا امریکا= ډالر ایټالیا =یورو ایران = ریال (تومان ) آیسلینډ= کورونا بحرین = دینار برازیل = ریال برو نای = ډالر بریتانیا = پونډ بیلا روس =روبل بلجیم = یورو بلغاریا = لو بنګله دیش = ټاکا بوتسوانا = پولا بورکینا فاسو = فرانک بورونډوی= فرانک بوسنیا = مارک بولیویا= بولیویانو پاپوا نیوګیني = کینا بوتان = نیګو لتروم پاکستان = روپیه پرتګال= یورو پورتوریکو = ډالر پورو( پیرو ) =سول تاجیکستان = ساماني تانزانیا = شیلینګ تایلینډ= بات ترکمنستان = منات ترکیه = لېره تایوان =ډالر تونس = دینار جاپان = ین جنوبي قبرس =یورو جنوبي کوریا = وون چیک جمهوریت = کرون چاد= فرانک چین = یوان دنمارک =کرون روسیه = روبل رومانیا = لئو زمبیا = کواچا زیمابوي = ډالر سریلانکا = روپیه سینګاپور = ډالر سینیګال = فرانک سویډن = کرون سویس ( سویزرلینډ ) = فرانک سوډان = پونډ سورینام = ډالر سوریه = لېره سومالیا =شیلینګ سیرالیون = لئون سربیا = دینار سعودي عرب = ریال شمالی قبرس = لېره شمالي کوریا = وون عربي متحده امارات = درهم عمان= ریال عراق = دینار فرانسه = یورو فلسطین =شیکیل فنلینډ = یورو فیجي = ډالر فلیپین = پزو قبرس= یورو فلیپین = پزو قرغیزستان = سوم قزا قستان = تنګه قطر = ریال کانګو =فرانک کمبودیا = ریال کانا ډا = ډالر کروشیا = کونا کیوبا=پزو کویټ = دینار لبنان=لېره لیبیا= دینار لتوانیا = یورو مالدیو = روفیه ملیشیا = رینګیټ مراکش = درهم مسیدونیا( مقدونیه ) =ریال مصر =پونډ مغولستان= توګروګ مکسیکو = پزو موریتانیا = اوقنیه میانمار = کیات نامیبیا= ډالر نیپال = روپیه ناروي = کرون نایجیریا = فرانک نیکاراګوا = کوردوبا نیوزیلینډ = ډالر وینزویلا = بولیدار ویتنام= دانګ هالینډ = یورو هسپانیه = یورو هند =روپیه هاندوراس = لمپیرا
لاتينه امريکا
لاتینې امریکا د امریکا هغه سیمه ده چیرې چې لاتیني ژبې (هسپانوي او پرتګالي ) خبرې کیږي. په دې مانا، لاتینه امریکا د امریکا د هغو سیمو څخه توپیر لري چېرې چې انګلیسي ژبه ویل کیږي.
تعریف
لاتينه امريکا لپاره بېلابېل تعريفونه شوي، چې د سيمو د حدودواتو په لحاظ سره توپير لري:
که څه هم دا اصطلاح سمه نه ده ځکه چې په کاناډا کې کیوبیک او اکاډیا ، لوزیانا ، په متحده ایالاتو کې سینټ پییر او میکیلون او د مکسیکو په شمال کې فرانسوي خبرې کونکي سیمې شاملې دي، کوم چې په لاتینې امریکا کې شامل ندي.
رنګينه حميدي
رنګينه حميدي Rangina Hamidi يوه افغانه سياستواله او سوداګره ده. هغې په کال ۱۹۷۷ کې د کندهاﺭ ولايت په ارغنداب ولسوالۍ کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. تر زېږون وروسته يې کورنۍ په شاوخوا ۱۹۸۰ کې د ارغنداب سره مخه ښه وکړه ؛ د هغې کورنۍ لومړی پاکستان او وروسته بیا متحده ایالتونو ته کډواله سوه. هغه د بهرنيانو تر يرغل او ددې د پلار غلام حيدر حميدي تر ښاروال کېدو وروسته بېرته کندهار ته را ستنه سوه لومړی يې په کندهاﺭ کې د يوې سوداګرې په توګه دنده پیل کړه، او د «کندهارۍ خزانې» په نامه د ښځينه کالو د ګلدوزۍ مرکز يې پرانيست. وﺭوسته وﺭته د جون پر ۱۵مه په کال ۲۰۲۰م کې د اشرف غنې په کابينه کې د پوهنې وزارت د نوماندې او سرپرستې په حیث دنده ور وسپارل سول سول. رنګینه حمیدې د پوهنې وزارت د نوماندې په توګه ولسي جرګې ته د تایید رایې اخیستو په موخه معرفي سوې وه، خو یادې جرګې هغې ته رایه ورنکړه، البته بیا هم د پوهنې وزارت د سرپرستې په توګه خپلو کارونو ته دوام ورکوي.
لاتينه امريکا
تعریف
دا اصطلاح د فرانسې امپراتور ناپلیون III لخوا کارول شوې وه چې د لاتینې امریکا سربیره د اندوچینی اصطلاح یې جوړه کړې وه.
رنګينه حميدي
سرچینې
وېشنيزه:کندهاریان
لاتينه امريکا
تعریف
دا اصطلاح په متحده ایالاتو کې تر 1890ز پورې نه کارول کېده، کله چې د "هسپانوي امریکا" اصطلاح کارول کېده.
په سیاسي لحاظ لاتینې امریکا له لاندې سیمو څخه جوړه ده:
ارجنټاين
بوليويا
برازيل
چلي
کولمبيا
کوستاريکا
کيوبا
ډومينيکا
اېکوادور
ايلسلوادور
ګواتيمالا
هايتي
مکسيکو
نيکاراګوای
پاناما
پاراګوای
پيرو
يوروګوای
وېنزوېلا
سربېره پردې ، یو څو ممکن پدې لېست کې بیلیز ، فاکلینډ ټاپوګان ، ګیانا ، ټرینیډاډ او ټوباګو او سورینام اضافه کړي ، مګر دا سیمې له کلتوري او ژبني پلوه په هیڅ ډول د لاتینې امریکا سره مطابقت نلري.
د چين يووالی
د چين يووالی د “Cross-Strait” يووالي يا د چين د بيا يو ځای کېدنې (يووالي) په توګه هم پېژندل کېږي، د هغو سيمو شونی يووالی دی، چې اوسمهال د يوې سياسي هستۍ تر مشرۍ لاندې د چين د ولسي جمهوريت (چين) او د چين جمهوريت (تايوان) له لورې اداره او يا يې د اداره کولو ادعا کېږي او ښايي د دواړو جمهوريتونو تر منځ د يو سياسي يووالي جوړښت وي. د تايوان په بشپړې خپلواکۍ سره يو ځای ياد يووالی د تايوان د سياسي دريځ په اړه د پوښتنو په ګوته کولو په موخه يو له اصلي وړانديزونو څخه دی، چې د “Cross-Strait” اړيکو مرکزي تمرکز دی.
شاليد
په ۱۸۹۵ز کال کې د چين د قينګ “Qing” کورنۍ د چين او جاپان تر منځ لومړۍ جګړه وبايلله او د شيمونوسيکي “Shimonoseki” تړون له لاسليکولو څخه وروسته اړ شوه، چې تايوان او پينګيو Penghu” د جاپان سترواکۍ ته پرېږدي. په ۱۹۱۲ز کال د قينګ کورنۍ واک له لاسه ورکړ او د چين جمهوريت “Republic of China” يا په لنډ ډول “ROC” يې ځايناستی شو. د دولتونو د ځايناستي د نظريې پر بنسټ د چين جمهوريت په اصل کې له تايوان څخه پرته د ټولې هغه سيمې ادعا وکړه، چې د قينګ کورنۍ د ماتې پر مهال يې په دې کورنۍ پورې اړه درلوده او هغه وخت يې په جاپان پورې د تايوان تړلتيا په رسميت وپېژندله. د چين جمهوريت د قينګ کورنۍ له پرځېدلو څخه د وروستيو کالونو پر مهال وتوانېد چې د يادې کورنۍ د قانوني ځايناستي دولت په توګه په پراخه کچه په رسميت پېژندنه تر لاسه کړي.
په ۱۹۴۵ز کال کې د چين جمهوريت يا “ROC” د چين او جاپان تر منځ دويمه جګړه “Second Sino-Japanese War” وګټه، چې له دويمې نړيوالې جګړې سره نغښتی و او د جاپان له غاړه ايښودلو (تسليمېدلو) څخه وروسته يې د متحدينو په استازولۍ يې د تايوان واک تر لاسه کړ. د چين جمهوريت سمدستي د تايوان په اړه خپله ادعا «د تايوان ولايت، د چين جمهوريت» په توګه څرګنده او ادعا يې د پوتسدام اعلاميې “Potsdam Declaration” او قاهرې د ګډې اعلاميې “Cairo Communique” پر بنسټ وکړه. په نږدې همدې وخت کې د چين جمهوریت د شېمونوسيکي تړون ‘Treaty of Shimonoseki’ لغوه کړ او هغه يې يو له هغو ګڼو «نابرابرو تړونونو» څخه وګڼه، چې «د سپکاوي پېړۍ» په نوم دورې پر مهال چين باندې لګول شوی و. په دې وخت کې کيومېنټنګ “Kuomintang (KMT)” د چين جمهوريت واکمن ګوند و او په ځانګړي ډول له متحدينو سره د دې ګوند د مشر چينګ کای شيک “Chiang Kai-shek” د مرستې له امله په پراخ ډول د ياد جمهوريت د قانوني استازي په توګه پېژندل شوی و.
که څه هم د چين جمهوريت د واکمنۍ د ډېرې مودې په اوږدو کې چين په دنني ډول وېشلی و او دا د هغې دورې مهال و، چې «د جنګ سالارۍ دورې» په توګه پېژندل کېږي. د عام نکل له مخې د چين جمهوريت په زياتو بېلابېلو ډلو او بېلتون غوښتونکو ايالتونو باندې وېشل شوی و، چې د واک يا قدرت له هغې تشې (خلا) وروسته د واک په ثابته هڅه کې وو، چې د قينګ کورنۍ له پرځېدلو څخه وروسته رامنځته شوې وه. د دې دورې پر مهال دوه واکمن ګوندونه له نورو څخه پورته شول، چې يوه يې متحده ايالتونو په ملاتړ د کيومېنټنګ ګوند او بل يې د شوروي اتحاد په ملاتړ د چين کمونيست ګوند “Chinese Communist Party (CCP)” و. د دې دوه معلومه سياسي ګوندونو يا ډلو تر منځ د واک هلې ځلې د چين د کورنۍ جګړې “Chinese Civil War” په توګه پېژندل کېږي. د چين کورنۍ جګړه د چين جمهوريت د تاريخ په اوږدو کې وخت ناوخت يا کله کله وشوه؛ ياده جګړه د چين او جاپان تر منځ د دويمې جګړې له امله له خنډ او ځنډ سره مخامخ شوه.
وروسته له هغې چې د چين او جاپان تر منځ دويمه جګړه پای ته ورسېده، د چين کورنۍ جګړه بيا پيل شوه او د چين کمونيست ګوند “CCP” د کيومېنټنګ ګوند پر وړاندې (چې د چين جمهوريت يې اداره کاوه) په چټکۍ سره پراخه ګټه تر لاسه کړه. په ۱۹۴۹ ز کال کې د کېومېنټنګ ګوند خپل حکومت، فوځ او نږدې له ۱،۲ څخه تر ۲ ميليونو پورې شاهي اتباع تايوان ته واستول، چې په دې وخت کې د نږدې څلور کالونو لپاره پرې يوازې همدا ګوند واکمن و. د چين په اصلي ټاټوبي کې د چين کمونيست ګوند د چين ولسي جمهوريت “People’s Republic of China (PRC)” اعلان کړ، چې په ګټور ډول د دوه چينونو حقيقت جوړوي. د دوه چينونو له رامنځته کېدنې څخه وروسته د چين ولسي جمهوريت د چين د يوازيني قانوني حکومت په توګه د رسميت پېژندنې لپاره د تايوان په اړه د چين جمهوريت پر وړاندې سياسي (ديپلوماتيک) جګړه پيل کړه. په پای کې د چين ولسي جمهوريت جګړه وګټله او په ۱۹۷۱ز کال ملګرو ملتونو کې د «چين» دريځ ته پورته شو او د چين جمهوريت يې له ياد دريځ څخه لرې کړ.
دې چارې يو نا اشنا حالت پرېښود، چې د چين جمهوريت په کې لا هم تايوان اداره کاوه، مګر د ملګرو ملتونو د غړي دولت په توګه په رسميت نه و پېژندل شوی. په وروستيو کالونو کې د ملګرو ملتونو غړيتوب نږدې د دولتولۍ يو اړين شرط ګرځېدلی و. زياتره دولتونو د ټاکلې يا محدودې پېژندنې په درلودلو سره هيڅکله د زياتره حکومتونو او د حکومتونو تر منځ سازمانونو له لورې په رسميت نه دي پېژندل شوي. که څه هم د چين جمهوريت له دې امله يو بې سارې حالت دی، چې لا هم د نارسمي نړيوالې پېژندنې د پام وړ کچې د ترلاسه کولو وړتيا لري، که څه هم زياتره هېوادونه يې د يو خپلواک دولت په توګه په رسميت نه پېژني. دا په اصل کې د هغه حقيقت له امله دي، چې د چين جمهوريت پخونا د چين د قانوني حکومت په توګه پېژندل شوی و، چې همدا دريځ د چين جمهوريت او نورو هېوادونو تر منځ د نارسمي ديپلوماتيکو اړيکو د تر سره کولو لپاره پراخه کارچوکاټ برابروي.