مولانا_جلال_الدين_محمد_بلخي
د مينې او عشق بلنه:
[ مثنوى \ ۴۰۵مخ ] دغه الهي عشق يو ناپايه سمندر دى. دهغه کيسه اوږده ده اوهېڅ پاى نه لري، ددغې کيسې د بيان له پاره دزمانې لمنه تنگه ده اودنړۍ عمر لنډ. دا د ازلي ښکلا کيسه ده چې نه سر لري او نه پاى، ځکه نود مولانا په آند دلته پټه خوله غوره ده اودخپلې عاجزۍ منل کمال دى. شرح عشق اومن بگويم بـر دوام         صد قيامت بگذرد و آن ناتمام زانکه تاريخ قيامت را حد است        حدکى آنجا که وصف پرد است [ ۴۴مخ ] د زړه نړۍ خوهغه عشق چې مولانا يې په خورا جوش سره بلنه ورکوي د زړه له ژوندون بيداري او گرمۍ پرته ناشوني دي، د نورو وختونو په څېر د مولانا په پېر کې هم د زړه له ځواکمنتيا اودهغه د بريدونو له پراخوالي نه خلک ناخبره وو ،هغه مهال دزړه په ځاى د دماغ لوى والى پر خلکو حاکم وو، دماغونه تاوده اوزړونه ساړه وو، معدې په ژوند کې لوى ځاى ترلاسه کړى وو، مولانا دخلکو پاملرنه د زړه لوى والي اوپراخي ته راواړوله اودهغه عجائبات او لاسته راوړنې يې بيان کړې، هغه انسان په دې پوه کړ چې هغه په خپل خاورين بدن کې څنگه يو تلپاتې ښېرازه بڼ لري؟ دهغه په څنگ کې څومره پراخه نړۍ پرته ده چې هيوادونه، هيوادونه له خپلې ټولې پراخۍ سره پکې ورک شي. يوه داسې نړۍ چې د هېڅ دښمن او لار وهونکي له خطر سره نه ده مخامخ. ايمن آباد است دل اى مردمان          حصن محکم موضع امن و امان گلشن خــدم به کــام دوستـان          چشمــها و گـلستان در گلستان [ ۱۹۹مخ ] هغه په ډاگه کړه چې د نړۍ باغونه يواځې د څو ورځو له پاره ښېرازه وي اود خزان يوه سيلۍ به يې هرڅه له خاورو سره خاورې کړي، بيابه نو نه باغ وي نه بلبل، نه پسرلى وي اونه هم د گلانو او رنگ او بوى قافلې، خودزړه بڼ بيا تلپاته ښېرازه وي چې نه يې دخزان له سيليو وېره وي اونه يې هم د زمانې له پېښو په هر حالت کې دهغه په تازگۍ او ښېرازۍ کې هېڅ کموالى نه راځي. گلشنى کز نقل رويد يک دم است     گلشنى کز عقل رويد خرم است گلشنــــى کز تن دمد گـــردد تــبـاه      گلشنـى کــز دل دمـــد وا فـرحـتاه [ ۵۹۶مخ ] مولانا سپارښتنه کوي چې انسان دې دخپل بدن د پنډوالي بېځايه هڅه نه کوي اونه دې هم د سکندر په څېر د آب حيات په لټه کې په دښتو کې تيندکونه خوري، بلکې هغه دې ددې پر ځاى د زړه د ژوندي ساتلو هڅه وکړي اود زړه ژوندى ساتل هغه ته د عشق د آب حيات د ورکولو له لارې شوني دي. دل بجـز تا دائـــمـا بــاشــى جــوان       از تجلى چهــره است چون ارغوان طالب دل شو که تا باشى چو مل       تا به حسن شوى خندان همچو گل [ ۱۵۴مخ ] خو پام چې دزړه په ټکي غلط نه شئ دلته له زړه نه هغه زړه نه دى مراد چې په سينه کې پروت اود نفساني غوښتنو او بوالهوسۍ ځاله ده ، دا زړه د مينې له خونده ناآشنا د باور له شتمنۍ بې برخې له شوق او ذوق نه خالي وي اوداسې زړه بس د تيږې يوه ټوټه ده چې نه گل پکې ټوکېداى شي اونه هم د عرفان غمى پکې ځلېداى شي. تنگ و تاريک است چون جان بهود        بـيـنــــوا  از ذوق سلـطان و رود نــى درآن دل نـــاب نــــــــــور آفــتــاب        نى کشاد عرصهء نى فتح باب [۱۷۰مخ] د مولانا په آند دغه زړه دجوړښت ، څېرې او جسامت له مخې د سمو دمو او ژونديو زړونو په څېر يو زړه وي خود حقيقت له پلوه بيادغه دواړه زړونه يواځې د څېرې او جسامت پرته په بل هېڅ کې گډون نه ورسره لري.دغه زړه هم اوبه دى خو د رڼې چينې پاکې او زلالې اوبه. هاغه زړه هم اوبه دى خو خړې او خټينې اوبه. لومړى دا پاکې او رڼې اوبه دي چې تنده هم پرې ماتېداى شي او لاسونه هم پرې مينځل کېداى شي. دوهمې دا هم اوبه دي خو له خټو او چينجيو ډکې چې نه په څښلو ارزي اونه په ورڅښلو. همدا توپير په دغه زړه اوهغه زړه کې دى. دغه زړه د انبياوو او اولياوو دى چې د لوړوالي په وړاندې يې آسمان هم ټيټ دى اود پراخي په وړاندې يې د ټولې نړۍ پراخوالى هېڅ دى. هاغه زړه يو مړ، بې حسه او بوالهوسه زړه دى. هغه د مړه انسان يو مړاوى زړه دى چې نه عرفان ته لاره لري اونه معرفت ته.ځکه نو دمولانا په آند يو څوک له ډېره فکره وروسته بايد چې ووايي زه هم په گوگل کې زړه لرم !!! توهمــى گوئـــى مرا دل نيـــز هـــست  دل فرا زعرش باشد نه به پست