cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
شلمه پېړۍ
ماشینونه د تولید په ټولو برخو کې وکارول شول، د پېچلي اکمال ځنځيرونه يې چټک کړل، کومو چې په لومړي ځل له انسانانو سره مرسته وکړه چې محدود شي او دې ته ونه ګوري چې څومره توليد کولای شي، بلکې دې ته وګوري چې د مصرف لپاره د خلکو ليوالتيا څومره ده. د سوداګرۍ پرمختګونه د خوارکي توکو د تولید محدود تخنیکونو په واسطه خورا پراخه شول چې د نوي ډبرين پړاو راهيسې کارول کېږي، د شته خوړو تنوع يې څو برابره زيات کړل اود انسان د تغذيې کيفيت يې لوړ کړ. د نولسمې پیړۍ په لومړیو کې، په ډېری وګړو کې د زېږون څخه وروسته د ژوند تمه شا او خوا دیرش کاله وه؛ د نړیوال عمر منځنۍ کچه- په تاریخ کې د لومړي ځل لپاره له څلوېښتو کلونو څخه لوړه شوه چې له دې څخه له نيمايي زيات اويا يا له دې څخه زيات ژوند ته رسېږي (له يوې پېړۍ مخکې په پرتله درې لسيزې زيات).
زماني تاریخ (د پېښو پر بنسټ تاريخ لېکنه)
شلمه (شلمه) پیړۍ د ۱۹۰۱ز کال د جنورۍ مياشتې په لومړۍ نیټه پیل شوه، او د ۲۰۰۰ز کال د دیسمبر په يو دېرشمه نیټه پای ته ورسیده. دا د دويمې زریزې لسمه او وروستۍ پیړۍ وه. د دې پړۍ د ډېرو نورو کلونو په عکس،  ۲۰۰۰ز کال یو ټوپ وهونکی کال و (ليپ کال يا ټوپ وهونکی کال هغه دی چې ۳۶۶ ورځې ولري) او په ګریګورین جنترۍ کې د ۱۶۶۰ کال څخه وروسته د دې پېړۍ دويم ټوپ وهونکی کال  و.
دې پېړۍ د نړيوالو قوتونو تر منځ د نړيوال معيار ټولې جګړې درلودې چې په لومړۍ او دويمه نړيواله جګړه کې د لويو وچو تر منځ او سمندرونو کې پېښې شوې. په شلمه پیړۍ کې ملتپالنه په نړۍ کې یوه لویه سیاسي موضوع وګرځیده چې په نړیوالو قوانینو کې ومنل شوه او تر څنګ يې د ملتونو خپلواکي، د پېړۍ په منځ کې په رسمي ډول له نيواک خلاصېدل او اړوندې سيمه ييزې شخړې موجودې وې.
دې پیړۍ د زیاتو خلکو د ژوند کولو په طریقه کې یو لوی بدلون ولید، په داسې حال کې چې په  سیاست، ایډیالوژۍ، اقتصادونو، ټولنیز، کلتوري، ساینس، ټیکنالوژۍ، او درملونو کې بدلونونه راغلل. شونې ده چې شلمې پیړۍ د مدنيت له پیل راهیسې د نورو ټولو پیړیو په پرتله ډیر تخنیکي او ساینسي پرمختګ لیدلی وي.
ملتپالنه، نړیوالتوب، چاپیریال پالنه، ایډیالوژۍ، نړیوال جنګ، نسل وژنې، او اتومي جګړې په څیر اصطلاحات عام استعمال ته ننوتل. د نسبتيت تيورۍ او کوانټم فزيک په څېر ساینسي موندنو، د فزيکي ساينس بنسټيزو نمونو کې اساسي بدلون راوست، ساینس پوهان یې دې ته اړ باسل چې پوه شي چې کائنات د پخوا په پرتله خورا پیچلي دي او د نولسمې پیړۍ په پای کې د دې هيلو (یا ویرې) پای ته رسول چې د ساینسي پوهې يو شمېر وروستي توضیحات د بشپړېدو په حال کې دي. دا یوه پیړۍ وه چې له اسونو، ساده موټرو، او بار وړونکو سره پیل شوه، خو د چټک اورګاډي، کروز بېړيو، نړیوال سوداګریز هوایی سفر او د فضایی بیړیو سره پای ته ورسېده. اسونه او د څارویو نورې انواع چې د زرګونو کلونو لپاره د هرې ټولنې د شخصي ترانسپورت اساسي بڼه وه، په څو لسیزو کې په موټرو او بسونو بدل شول. دا پرمختګونه د فوسيلي سون توکو د سرچينو د استخراج له لارې ممکن شول، کوم چې په اسانۍ سره د انتقال وړ بڼه کې انرژي وړاندې کوي، خو په ورته وخت کې د ککړتیا او په چاپیریال باندې د اوږدې مودې اغیزو په اړه د اندېښنو لامل وګرځېدل. انسانانو د لومړي ځل لپاره فضا وپلټله، په سپوږمۍ کې یې لومړی قدم کیښود.
ډله ایزو رسنیو، مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ (په ځانګړي ډول کمپیوټر، کاغذي کتابونه، عامه زده کړې او انټرنیټ) د نړۍ پوهه خورا پراخه کړه. د عامې روغتیا ښه والی د دې لامل شو چې د نړۍ د ژوند اټکل له پنځه دېرشو کلونو څخه پنځه شپېته کلونو ته لوړ شي. په هرصورت، ګړنديو ټیکنالوژیکي پرمختګونو جګړې ته هم لاره هواره کړه چې د ویجاړۍ بې ساري کچې ته ورسیږي. یواځې نړیوالې جګړې د شپېته میلیون څخه زیات خلک ووژل، په داسې حال کې چې اتومي وسلو انسانانو ته په لنډ وخت کې د ځان د ویجاړولو وسیله ورکړې ده. په هر حال، همدا جګړې د امپریالیزم د ړنګیدو لامل شوې. د بشر په تاریخ کې د لومړي ځل لپاره سترواکيو او د هغوی د پراخیدو او نيواک جنګونه په نړیوالو چارو کې د یو عامل په توګه ودریدل چې په پایله کې یې نړۍ ډیره نړیواله او همکاره شوه. وروستی ځل چې لوی قدرتونه په ښکاره توګه په ۱۹۴۵ز کال کې سره نښتې وو، له هغه وخت راهیسې، تاوتریخوالی بې ساري کم شوی دی.
د انسان مایکروبیوم
د انسان مایکروبیوم د ټولو هغو مایکروبایوټونو یا مایکرو ارګانېزمونو مجموعه ده چې د انسان د نسجونو پر مخ یا د ننه او د بدن په مایعاتو کې ژوند کوي، د دې تر څنګ په نورو اړوندو اناتوميکو برخو لکه جلد، د تیونو په غدو، مایع منیو، رحم، د تخمدان په فولیکولونو، سږيو، د خولې په لاړو، د خولې په مخاط، صفراوي دستګاه، ملتحمه (د سترګې د ننه نازکه پرده) او هضمي سیستم کې هم موجود دي. د انسان د مایکرو بایوټونو په ډولونو کې باکتریا، لرغونې باکتریا یا ارکيا، فنجي، پروتوزوا او ویروسونه شامل دي. که څه هم کوچني حیوانات هم د انسان په بدن کې ژوند کولی شي، خو هغوی معمولاً په دغه تعریف کې نه شاملیږي. د جینومیک په برخه کې د انسان مایکروبیوم اصطلاح کله ناکله د موجودو مایکرو ارګانېزمونو ډله‌ییزو جینومونو ته د راجع کولو لپاره کارول کېږي؛ همدا راز د انسان میټاجینوم اصطلاح هم دې ته ورته معنا لري.
د انسانانو بدن ته ګڼ مایکرو ارګانېزمونه دننه کېږي. ځینې هغه مایکرو ارګانېزمونه چې د انسان بدن ته راځي، له انسان سره هم‌خوراک دي. یعنې له دې پرته چې زیان ورته ورسوي، له انسانانو سره یوځای اوسېږي؛ نور له خپلو انساني کوربنو سره دوه اړخیزه اړیکه لري. برعکس، ځینې هغه مایکرو ارګانېزمونه چې ناروغۍ نه تولیدوي، ښايي خپل انساني کوربه [یعنې هغه کس ته چې دوی یې په بدن کې اوسېږي] د هغو میټابولیتونو له لارې زیان ورسوي چې دوی یې تولیدوي، لکه «ټرای میتایل امین» چې د انسان بدن یې د FMO3 په مرسته د اکسیډېشن له لارې پر «ټرای میتایل امین ان اکسایډ» بدلوي. ځینې مایکرو ارګانېزمونه داسې دندې اجرا کوي چې د کوربه انسان لپاره ګټورې دي، خو د اکثرو رول یې په سم ډول نه دی پېژندل شوی. هغه موارد چې د شتون تمه یې کېږي او په عادي شرایطو کې د ناروغۍ لامل نه کېږي، کله ناکله نورماله فلورا یا نورماله مایکروبیوټا ګڼل کېږي.
د انسان د مایکروبیوم پروژې یا (HMP) د انسان د مایکروبایوټا د جینوم تسلسل ټاکنه پر غاړه واخیسته، په ځانګړي ډول یې تمرکز پر هغه مایکروبایوټا و چې معمولاً په پوستکي، خوله، پوزه، د هاضمې لاره او اندامونو کې ژوند کوي. دې پروژې مهم پړاو هغه مهال بشپړ کړ چې په ۲۰۱۲ کال کې یې خپلې لومړنۍ پایلې خپرې کړې.
اصطلاح پېژندنه
که څه هم په پراخه کچه د فلورا یا مایکرو فلورا په نامه پېژندل کېږي، خو دا په تخنیکي لحاظ یو ناسم نوم دی، ځکه چې د کلمې ريښه یعنې «فلورا» په نباتاتو پورې اړه لري او بایوټا په یوه ځانګړي ایکوسیستم کې د ژوندیو موجوداتو مجموعې ته ویل کېږي. په دې وروستیو کې یوه څه ناڅه مناسبه اصطلاح یعنې «مایکروبایوټا» ورته کارول کېږي، خو استفادې یې د باکتریاوو او نورو مایکرو ارګانېزمونو په برخه کې د فلورا ریښه نه ده اغېزمنه کړې. دا دواړه اصطلاحات په بېلابېلو ادبیاتو کې کارول کېږي.
باکتریا
ګڼ میکروبونه (لکه باکتریا او تخمیروونکي) د بدن په بېلابېلو برخو کې په پوستکي او مخاطي سطحو کې ژوند کوي. دوی د نورمال او سالم انسان د فزیولوژۍ یوه برخه جوړوي، که چېرې د میکروبونو شمېر د دوی له عادي کچې هاخوا وده وکړي (تر ډېره د معافیت د کمزوري سیستم له امله) یا که میکروبونه (د کمزورې حفظ الصحې یا ټپي کېدو له امله) د بدن په هغو برخو کې را ټول شي چې عفوني شوې نه دي، ښايي د ناروغۍ (باکتریمیا/سیپسېس، سینه بغل او پیریټونیټ) د رامنځته کېدو لامل شي.
اټکل کېږي چې له ۵۰۰ څخه تر ۱۰۰۰ پورې باکتریايي نوعې د انسانانو په کولمو کې ژوند کوي، خو یوازې په څو فایلمونو یا شاخو پورې اړه لري: باسیلوټا او باکټروییډونه غالب دي، خو پروټیوباکټریا، وروکومایکروبایوټا، اکیټینوباکټر، فوزوباکټریوټا او ساینوباکټریا هم شته.
د باکتریا ډېر شمېر ډولونه لکه «اکټینومایسس ویسکوسوس» او«اکټینومایسس ناسلونډی» په خوله کې ژوند کوي چې د پلاک په نوم د سرېښناکې مادې یوه برخه ده. که دا د بورس په مرسته لرې نه‌شي، پر غاښونو کلکېږي او همدا باکتریا هغه تېزابونه تولیدوي چې د غاښونو ځلا له منځه وړي او د غاښونو د تخریب لامل کېږي.
ارکیا
ارکیا یا لرغونې باکتریا د انسان په کولمو کې موجوده ده، خو په کولمو کې د باکتریاوو د ډېر بېلابېوالي پر خلاف د دا ډول باکتریاوو شمېر ډېر محدود دی. دلته غالبه ډله میتانوجینونه په ځانګړي ډول «میتانوبرویباکتر سمیتي» او «میتانوسفیرا سټادمنای» دي. بدن ته د میتانوجین راتګ توپیر لري او یوازې شاوخوا ۵۰ سلنه انسانان د دا ډول ژونديو موجوداتو ډلې په ځان کې لري.
تر ۲۰۰۷ کال پورې د ارکیايي پتوجینونو هېڅ بېلګه نه وه پېژندل شوې، که څه هم د ځینو میتانوجینونو او د انسان د دوره‌يي ناروغیو تر منځ اړیکه ښودل شوې ده.
فنجي
فنجي، په ځانګړي ډول تخمیروونکي، د انسان په کولمو کې موجود دي. په دې کې تر ټولو ښې څېړلې شوې نوعې «کانډيډا» دي چې په ټيټ معافیت او حتا په سالم انسان کې د ناروغۍ د تولید وړتیا لري. د مالاسیزیا په څېر تخمیروونکي هم په پوستکي کې شته دي چې له سیباسیوس غدو څخه ترشح شوي غوړ مصرفوي.
ویروسونه
ویروسونه، په ځانګړي ډول باکتریايي ویروسونه (باکتریو فاژ)، د بدن بېلابېلو برخو ته ننوځي. په دغو برخو کې پوستکی، کولمې، سږي او خوله شامل دي. ویروسونه له ځینو ناروغیو سره تړاو لري او د باکتریاوو په څېر نه دي.
جلد
یوې څېړنې د هرو لسو روغو انسانانو د جلد په ۲۰ برخو کې د ۱۹ باکتریایي فایلمونو ۲۰۵ ډوله پېژندلي دي چې ډېری یې په څلورو فایلمونو پورې مختص دي. په دې کې (۵۱.۸ سلنه) اسټینومایسیټوټا، (۲۴.۴ سلنه) بسیلوټا، (۱۶.۵ سلنه) سیوډوموناډوټا او (۶.۳ سلنه) باکترویډوټا شاملېږي. د انسان د سالم جلد پر مخ د فنجي ډېر ډولونه موجود دي چې د بدن برخو ته په کتو سره بېلابېل دي؛ د پتالوژۍ د شرایطو په جریان کې ځینې ځانګړي ډولونه دې ته لېوال دي چې د جلد پر زیانمنه برخه غالب شي. مثلاً «مالاسیزیا» په« اتوپیک ډرماټيټ» کې او« اکرمونیوم» د سر د جلد د پخو (سبوس) پر  رامنځته کېدو غالبېږي.
حسي وسیله
عام غلط فهمي
(4) خوږ.په حقیقت کې، ټول خوندونه د ژبې په ټولو برخو کې احساس کیدی شي.]]
ختلان ولايت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" ختلون ولایت د تاجکستان یو ولایت دی چې په تاجيکستان کې موقعیت لري.
حسي وسیله
سرچینې
وېشنيزه:پنځه ګوني حسونه وېشنيزه:اورېدل وېشنيزه:ليلد
ختلان ولايت
جزیات
د ختلان ولایت ټول نفوس ۲۵۷۹۳۰۰ تنه دی.
د انسان مایکروبیوم
ملتحمه (د سترګې دننه نازکه پرده)
لږ شمېر باکتریاوې او فنجي معمولاً په ملتحمه کې موجود دي. د باکتریا په ډلو کې ګرام-مثبت کوکسي باکتریاوې (لکه سټفیلوکوکس او سټریپټوکوکس) او ګرام-منفي میلې او کوکسي (لکه هیموفیلس او نایسیریا) باکتریاوې شاملې دي. په فنجي ډولونو کې کانډیډا، اسپرجیلیوس او پني‌سیلیوم شامل دي. د اوښکې غدې په پرله پسې ډول ترشحات کوي او ملتحمه مرطوبه ساتي، په داسې حال کې چې په پرله پسې ډول سترګې رپول ملتحمه لمده ساتي او بهرني مواد له منځه وړي. اوښکې د «لیزوزوم» په څېر باکتریا وژونکي لري، له همدې امله مایکرو ارګانېزمونه د لیزوزوم په ژوندي پاتې کېدو او په اپیتیلیل سطحو کې په ځای پرځای کېدو کې ستونزې لري.
لوک سبها
لوک سبھا د هند د پارلمان ولسي جرګه ده په داسې حال کې چې د هند د پارلمان مشرانو جرګه راجیا سبا بلل کیږي. لوک سبھا د هغو غړو څخه جوړه ده چې په مستقیم ډول د هند د اتباعو له خوا نېغ په نېغه د رایې پر بنسټ ټاکل کیږي. د هند د اساسي قانون له مخې په ولسي جرګه کې د غړو ډېر شمېر ۵۵۲ تنه وي، چې له دې جملې څخه ۵۳۰ غړي کولای شي د بېلابېلو ایالتونو استازیتوب وکړي او ۲۰ غړي د مرکزي فدرالي ایالتونو استازیتوب وکړي. په جرګه کې د کافي نمایندګۍ په صورت کې، د هند ولسمشر کولی شي دوه استازي لوک سبا ته وټاکي هغه هم که ولشمشر يې وغواړي.
غړي د ایالتونو په منځ کې په داسې ډول ټاکل کیږي چې د هر ایالت لپاره د نومول شوو څوکیو شمېر او د ایالت نفوس ترمنځ عملي تناسب شتون لري او دا په ټولو ایالتونو کې پلي کیږي( مطلب څوکۍ د نفوس له مخې ورکول کيږي، نه د ايالت په سر). که څه هم په اوسني پارلمان کې د ایالتونو د نفوس له مخې د څوکیو شمېر وېشل شوی، د شمالي هند استازیتوب د سویلي هند په پرتله خورا کم دی. په داسې حال کې چې د تاميل ناډو څلور سویلي ایالتونه، آندرا پردیش ، کرناټکا او کیرالا ، د هېواد د ټول نفوس یوازې 21 ٪ کيږي، د لوک سبھا 129 څوکۍ ورکړل شوي شوي، د اترپردیش او بهار تر ټولو ډېر نفوس لرونکي ایالتونه دي. نفوس يې د هېواد د ټول نفوس 25.1 ٪جوړوي، یوازې 120 څوکۍ ترلاسه کوي. اوس مهال په ولسي جرګه کې د غړو شمېر ۵۴۵ دی، چې په کې ولسمشر او عوامي هند ټولنې دوه نومول شوي غړي شامل دي.
د انسان مایکروبیوم
هضمي سیستم
په انسانانو کې د هضمي سیستم د مایکروبیوم جوړښت د زیږون پر مهال رامنځته کېږي. د عملیات له لارې زیږون یا طبیعي زیږون هم د کولمو پر میکروبي جوړښت اغېز کوي. هغه ماشومان چې په نورمال یا طبیعي ډول زیږېږي، مایکوربایوټا یې ګټوره او غیر پتوجینیک ده [یعنې ناروغۍ زیږوونکې نه ده]. د هغو ماشومانو د کولمو مایکروبایوټا چې د علمیات له لارې زیږېدلي دي، د «اشریشیا کولي» او« سټفیلوکوک» په څېر ډېرې ناروغۍ تولیدوونکې باکتریاوې لري او دا ډېر وخت نیسي چې په کولمو کې داسې مایکروبایوټا رامنځته شي چې ناروغۍ ونه زیږوي او ګټوره وي.
لوک سبها
تاریخ
د 1858 څخه تر 1947 پورې، د برتانوي هندي برصغیر ډېره برخه د برتانوي هند تر واکمنۍ لاندې وه. په عین وخت کې په برصغیر کې د برتانیې پارلمان په سیمه کې فرمانونه صادرول. د هند د بهرنیو چارو وزیر او د هند کونسل د برتانیا له پارلمان سره مرسته وکړه. د هند ګورنر جنرال د هند اجرائيه شورا هم جوړه کړه چې د برتانوي حکومت لوړ پوړي افسران پکې شامل وو. د هند د پارلمان د 1861کال د قانون له مخې، یوه مقننه قوه جوړه شوه چې د غیر رسمي افسرانو او یوه مجلس څخه جوړه وه. د ۱۸۹۲ کال د هند د مجلس قانون د برتانوي هند په ټولو ولایتونو او سیمو کې مدیره هیئت وټاکه او د مجلس د مدیره هیئت واکونه یې ډېر کړل، که څه هم په دې کار سره د هندوستاني وګړو استازيتوب اضافه شو، خو بيا يې هم واکونه ډېر کم و. وروسته، د 1909 د مینټو مارلي اصلاحات او د هند حکومت قانون، 1919 د هندیانو استازیتوب نور هم زیات کړ. د هند حکومت قانون، 1935 ايالتي خپلواکي معرفي کړه او په هند کې یې د فدرالي جوړښت مفهوم معرفي کړ. د جولای په 18، 1947، د برتانیا پارلمان د هند د خپلواکۍ قانون، 1947 تصویب کړ، چې له مخې یې برتانوي هند په خپلواکو هېوادونو وېشل شوی و، پرته له نوابي ایالتونو ؛ هند او پاکستان او دواړه د خپلو نویو اساسي قانونونو تر جوړولو پورې د بریتانیا تر واکمنۍ لاندې دوه واکمنان شول. مقننه قوه هم د دواړو هېوادونو لپاره په دوو برخو وېشل شوې وه او واکونه يې په منځ کې وېشل شوي وو. د هند اساسي قانون د ۱۹۴۹ کال د نوامبر په ۲۶ ومنل شو او د ۱۹۵۰ کال د جنورۍ په ۲۶ نافذ شو او په دې توګه هند یو آزاد، دیموکراتیک او جمهوري هېواد شو. اساسي قانون هغه بنسټیز اصول په ګوته کوي چې د هند د حکومت نوی جوړښت ولاړ دی او دا اساسي قانون په هغو نوابي ایالتونو هم پلي کیږي چې له پاکستان سره یوځای شوي نه دي. د هند د اساسي قانون د 79 مادې د 5 - اتحادیې لاندې، د هند پارلمان د هند له ولسمشر او دوو مجلسونو (لوک سبا او راجیا سبا ) څخه جوړ دی. لوک سبھا د هاوس آف کامنز او راجیه سبا په نوم یادیږي په خپلواکه هند کې لومړۍ عمومي ټاکنې د 25 اکتوبر 1951 څخه تر 21 فبروري 1952 پورې ترسره شوې او لومړۍ لوک سبھا د 17 اپریل 1952 کې جوړه شوه.
وړتوب
د هند د اساسي قانون 5 برخه - د اتحادیې 84 ماده د لوک سبا د غړیتوب لپاره د ځانګړو وړتیاو لپاره لاندې مقررات وړاندې کوي؛
د انسان مایکروبیوم
هضمي سیستم
د کولمو د مایکروبایوټا او انسانانو تر منځ اړیکه یوازې یوه عادي اړیکه نه ده (چې انسان ته زیان نه رسوي او په بدن کې یې اوسېږي)، بلکې دوه اړخیزه اړیکه ده. د انسان د کولمو ځینې مایکرو ارګانېزمونه انسان ته ګټه رسوي. مثلاً دوی غذايي فایبر پر غوړو اسیدونو، اسیټیک اسید او بټیریک اسید تخمیروي چې وروسته بیا د انسان له‌خوا جذبېږي. د کولمو باکتریا هم د ویټامین B  او ویټامین K په ترکیب کې رول لوبوي او د بایل اسیدونو، سټیرولونو او زینبیوټیکس په میټابولیز کولو کې رول لري. د غوړو اسیدونو او نورو مرکباتو سیستماتیک اهمیت چې دوی یې تولیدوي، د هورمونونو په څېر دی او د کولمو فلورا په خپله د انډروکراین غدو په څېر کار کوي او د کولمو د فلورا بې نظمۍ له ډېرو التهابونو او د وجود د مقاومت له شرایطو سره تړاو لري.
رِحم
تر دې وروستیو پورې د ښځو رحم یو عقیم محیط ګڼل کېده. یو ډول مایکرو ارګانېزمونه د روغو ښځو په رحم کې له څه نښانې پرته د زیږون تر وخته موجود وي. د رحم مایکروبیوم د ښځینه تناسلي آلې او د هضمي سیستم له مایکروبیوم سره پام وړ توپیر لري.
د خولې داخلي محیط
د انسان په خوله کې موجود محیط د ځانګړو مایکرو ارګانېزمونو ودې ته مناسب دی او مرسته ورسره کوي چې وده په کې وکړي. دغه محیط د اوبو او مغذي موادو سرچینه او معتدله تودوخه برابروي. په خوله کې موجود میکروبونه په غاښونو او اوریو پورې نښلي تر څو له خولې څخه معدې ته د تللو پر وړاندې مقاومت وکړي، ځکه هلته میکروبونه د هایدروکلوریک اسید له‌خوا له منځه وړل کېږي.
لوک سبها
وړتوب
د لوک سبھا غړي په مستقیمه توګه د عامو خلکو لخوا ټاکل کیږي، ټول ولایتونه د لوک سبا د ټاکنو لپاره په ټاکنیزو حوزو ویشل شوي او په دې اړه د هند اساسي قانون لاندې احکام لري؛
چارواکي
لوک خپل واکونه لري چې دا د راجیا سبا په څیر ځواکمن کوي
د انسان مایکروبیوم
د پزې سوری
د روغې پزې مایکروبیوم د «کورینیباکټیریم» او «سټفیلوکوکس» تر اغېز لاندې دی. مخاطي میکروبیوم د ویروس د عفونت په تعدیل کې مهم رول لوبوي.
لوک سبها
چارواکي
د هند د اساسي قانون د تعدیل لپاره دواړه جرګې مساوي واک لري، د تعدیل قانون د دواړو مجلسونو په ټولیزه توګه د حاضرو غړو دوه پر دریمه برخه رایو سره تصویبیدای شي.
لوک سبھا په ټولو چارو کې د راجیه سبا څخه ډیر واکونه لري، لکه څنګه چې په لوک سبھا کې د غړو شمیر ډیر دی، لوک سبا په ټولو چارو کې ډیر ځواکمن ښکاري چې اساسي قانون دواړو ایوانونو ته مساوي واکونه ورکړي دي. په ټولو پارلماني ډیموکراسۍ کې معمول دی چې ولسي جرګه د مشرانو جرګې په پرتله ډیر واکونه لري.
د انسان مایکروبیوم
سږی
د خولې په څېر پورتنی او ښکتنی تنفسي سیستم د میکروبونو د له منځه وړلو لپاره میخانیکي مخنیوونکي لري. د مخاط ترشح کوونکې حجرې مخاط تولیدوي چې میکروبونه نیسي او له تنفسي سیستم څخه یې په دوامداره توګه د سیلیټ اپیتیلیل حجرو د حرکت په مرسته بهر کوي. یو باکتریا وژونکی اغېز د پوزې د مخاط له لارې رامنځته کېږي چې لیزوزوم انزایم لري. پورتنی او ښکتنی تنفسي جریان داسې ښکاري چې خپله مایکروبایوټا لري. د سږو باکتریایي مایکروبایوټا په ۹ لویو باکتریايي ډلو پورې اړه لري چې پریووټېلا، سفینگوموناس، سوډوموناس، اسینټوباکټر، فوزوباکټریوم، مگاسفارا، ویلونلا، سټافیلوکوک او سټرېپټوکوک دي. ځینې ​​باکتریاوې چې په تنفسي مجرا کې "نورمال بایوټا" ګڼل کېږي، ښايي په هغو اشخاصو کې جدي ناروغۍ رامنځته کړي چې معافیت یې ټيټ وي؛ په دې کې سټرېپټوکوک پیوژنز، هموفیلوس انفولانزا، سټرېپټوکوک پنومونیا، نایسریا مننژیټیډیس او سټافیلوکوکوس اوریوس شاملېږي. د فنجي هغه ډولونه چې د سږو مایکروبیوم جوړوي، کانډيډا، مالاسیزیا، نیوسارتوریا، ساکرومیسس او اسپرګیلس په کې شامل دي.
ناروغي او مړینه
د انسان بدن د اړینو مغذي موادو د سرچینې په توګه پر بې‌شمېره باکتریایي جینونو تکیه دی. دواړه میټاجینومیک او ایپیډیمولوژیکي څېړنې له دویم ډول شکر او چاغوالي څخه نیولې د کولمو تر التهابي ناروغیو، پارکینسون ناروغۍ او ان د رواني ناروغیو په مخنیوي کې د انسان د مایکروبیوم حیاتي رول څرګندوي. د کولمو د مایکروبایوټا او بېلابېلو باکتریاوو تر منځ سمبیوټیکه اړیکه ښايي د یوه کس د معافیت پر غبرګون اغېز وکړي.
لوک سبها
داخلي عملیات
د لوک سبھا کړنلاره، د هغې کار او لارښوونې د لوک سبھا د رییس لخوا ترسره کیږي چې وخت په وخت بدلیږي او غړو ته ورکول کیږي.
د ناستې او ناستې ساعتونه
لوک سبا په کال کې درې غونډې لري:
د غونډې په جریان کې، لوک سبا د سهار له 11 بجو څخه تر 1 بجو پورې او د ماسپښین له 2 بجو څخه تر 6 بجو پورې ناست وي، ځینې وختونه د سهار له 11 بجو څخه تر 6 بجو پورې وي. .
د دورې پوښتنه
د هرې ناستې لومړی ساعت د پوښتنو وخت دی. دا د هر غړي حق دی چې پوښتنې وکړي او ټول غړي کولای شي چې له اړوندو وزیرانو څخه په ملي او نړیواله کچه پوښتنې وکړي، اړوند وزیر ورته ودریږي او ځوابونه یې ورکړي او د خپل وزارت اړوند د پرېکړې په اړه وضاحت ورکړي. د دورې پوښتنې په درې ډوله دي - ستوري شوي، غیر ستوري شوي او لنډ یادښتونه. ستوري شوي پوښتنې ته په ورته ناسته کې په شفاهي ډول ځواب ورکول کیږي او نښه کیږي. بې ستورې شوې پوښتنې ته په ورته ناسته کې په شفاهي ډول ځواب ورکول اړین ندي او نه هم په هغې کې بله پوښتنه کیدی شي. دا پوښتنه به په 10 ورځو کې په لیکلې توګه ځواب شي. لنډ نوټس لومړی د سپیکر لخوا منل کیږي او بیا د چاپ کولو وروسته اړونده وزیر ته سپارل کیږي او د لنډ نوټس ځواب سمدستي په صفر وقفه کې ورکول کیږي.
وقفه صفر
د دورې پوښتنې وروسته وقفه صفر ده چې شاوخوا 12 بجې پیل کیږي. په دې مهال غړو د سپیکر په اجازې ايوان ته مهم ټکي وړاندې كړل۔ معمولاً په دې وخت کې په مهمو بلونو بحث کېږي چې دا لړۍ د ورځې تر ۲ بجو دوام کوي.
سپیکر او مرستیال
د هند د اساسي قانون ۹۳مه ماده د ولسي جرګې رییس او مرستیال ته واک ورکوي، د ولسي جرګې رییس او مرستیال د ولسي جرګې د غړو له خوا په متناسب اکثریت ټاکل کېږي. د هند د اساسي قانون له مخې، یوازې د لوک سبھا غړیتوب ته اړتیا ده چې د لوک سبا د رییس په توګه وړتیا ولري. خو اساسي قانون او قوانین او د پارلماني غونډو چاپېریال کپتان یو مهم شخصیت جوړوي. د رخصتۍ، استعفا، لیرې کولو، د رییس او مرستیال د دفتر په اړه ټول حکمونه د هند د اساسي قانون په 94 ماده کې درج شوي دي. د 94 مادې له مخې، د لوک سبھا رییس او مرستیال باید استعفا وکړي که چیرې (a) هغه د راجیه سبا غړی شي، (b) استعفا ورکړي یا (c) د لوک سبھا د اکثریت رایو په واسطه لرې شي. سبا. د لوک سبھا سپیکر هم د لوک سبھا غړی دی او هم ولسمشر. سپیکر د جرګې کار اداره کوي. هغه پریکړه کوي چې ایا بل د پیسو بل دی یا یو عادي بل. سپیکر په ایوان کې نظم ساتي او دا واک هم لري چې کوم غړی د بد چلند له امله له دندې ګوښه کړي، د لوک سبھا سپیکر هغه ایوان دی چې د مختلفو تحرکاتو لکه د عدم اعتماد تحریک، د عدم همکارۍ تحریک او نورو نوټسونو ته اجازه ورکوي. که چیرې د دواړو مجلسونو ترمنځ په یوه قانون کې دوه اړخیزه موافقه شتون ونلري، یوه ګډه غونډه ترسره کیږي او د لوک سبھا رییس د دې غونډې مشري کوي. د 52 می ترمیم وروسته، د لوک سبا سپیکر واک لري چې کوم غړی ګوښه کړي. د سپیکر په غیاب کې، مرستیال د هغه ځای نیسي او د مرستیال په غیاب کې، د هند ولسمشر کولی شي د لوک سبا کوم غړی د سپیکر په توګه وټاکي. د لوک سبا لومړی سپیکر ښاغلی جی وی مالونکر و. د هغه د دندې موده د 15 می 1952 څخه تر 27 فبروري 1956 پورې وه. د سپیکر لومړی مرستیال ایم اناستاسیانم آیینګر و چې د 30 می 1952 څخه تر 7 مارچ 1956 پورې و. د 16 مې لوک سبا سپیکر سومیترا مهاجن دی او مرستیال یې ایم تامبي دورای دی.
څوکۍ
په لوک سبھا کې ټولټال 543 څوکۍ شتون لري.
حوالې
وېشنيزه:د هند حکومت وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
هاريس مان
هاریس مان (۱۷۹۶ ز کال د می ۴ مه – ۱۸۵۹ ز کال د آګسټ ۲مه) یو تعلیمی سمونپال، د مرییتوب د ختمولو پلوی او د «ویګ» ګوند سیاسي غړی و چې عام تعلیم ته ودې ورکولو لپاره د ژمنتيا له امله يې شهرت موندلی و. په ۱۸۴۸ز کال کې، د «ماساچوسټس» ایالت د ښوونې او روزنې پلاوي د سکرتر په توګه له دولتي خدمت وروسته، «مان» د متحده ایالاتو د استازو مجلس ته وټاکل شو (۱۸۴۸-۱۸۵۳). د ۱۸۵۲ز کال د سیپتمبر څخه د هغه تر مړينې پورې يې، د «انټیوچ کالج» د رئيس په توګه کار وکړ.
د «مان» د فکري پرمختګ په اړه، تاریخ پوه «ایلووډ پی. کیوبرلي» ویلي: د امريکا د خلکو په ذهنونو کې له هغه پرته بل هېچا دا تصور زيات نه دی منځ ته راوړی چې زده کړه بايد نړیواله، له فرقه يي توپيرونو څخه خالي، وړيا او د زده کړې موخه بايد ټولنيز اغېز، مدني هنر او اخلاق وي، نه يواځې يو څه زده کول يا د فرقه يي وي،
له هغه پرته بل هيچا په امریکا کې د خلکو په ذهنونو کې د دې تصور چې علیم فقط د زده کړې او یا د فرقه ایزو پایونو پرمختګ نه بلکې باید عمومي، غیر فرقه یی، وړیا، او دا چې هدف یی باید ټولنیز مؤثریت، مدنی غوراوی وي، نه يواځې د يو څه زده کول يا  فرقه يي توپيرونو ته وده ورکول. نوموړی استدلال کوي چې نړیواله عامه زده کړه تر ټولو ښه لاره ده چې سرزوري (ځيلي) امریکایی ماشومان، په منظمو او هوښيارو جمهوری ماشومانو واړوي، «مان» د عامو ښوونځیو د جوړولو لپاره، د د نويتابه له پلويانو څخه پراخه ملاتړ تر لاسه کړ، په ځانګنړي ډول په «ویګ» ګوند کې. د متحده ایالاتو ډیری ایالتونو په ماساچوسټس کې د «مان» د نظام یوه نسخه خپله کړه، په ځانګړي ډول په عادی ښوونځیو کې د مسلکي استادانو روزلو پروګرام. تعلیمي تاریخپوهان «هاریس مان» او ورسره «هینري بارنارډ» او «کاترین بیچر» د عام ښوونځي غورځنګ دسترو مدافعينو سرلاري بولي.
زده کړې
هاریس مان د ماساچوسټس په «فرانکلین» کې زېږېدلی و. د هغه پلار یو بزګر و چې ډیرې پیسې یی نه درلودې. د لس کلنۍ څخه تر شل کلنۍ پورې، د هر کال په اوږدو کې هغه د شپږو اونیو څه زیات ښوونځي ته نه تلو، خو هغه د امریکا لومړني عام کتابتون څخه ګټه پورته کړه چې د «فرانکلین» عام کتابتون و. د شلو کلونو په عمر، هغه په «براون» پوهنتون کې نوم لیکنه وکړه، او په دری کلونو کې د پوهنتون څخه په لومړۍ درجه فارغ شو (۱۸۱۹زکال). د وینا موضوع یې «د بشر د نسل پرمختللی شخصيت» و. هغه لاتینی او یوناني ژبې د «سامیول باریټ» څخه زده کړې، څوک چې وروسته د وحدانيت يو وتلی مذهبي مشر شو. هغه بیا په «ورینتم»، ماساچوسیټس کې د لږ وخت لپاره قانون ولوست او د لاتینی او یوناني ژبو ښوونکی و (۱۸۲۰-۱۸۲۲) او په «براون» کې يې د کتابتون مسئوليت پر مخ ووړ (۱۸۲۱-۱۸۲۳). د ۱۸۲۲ز کال په اوږدو کې، هغه په «لیچفیلډ» قانون ښوونځي کې زده کړې وکړې، او په ۱۸۲۳ز کال کې د ماساچوسټس په «ډیډهم» کې د وکيلانو ټولنې ته داخل شو.
د ماساچوسټس قانون جوړونکی پلاوی
«مان» په ۱۸۲۷ز کال کې د ماساچوسټس قانون جوړونکي پلاوي ته وټاکل شو او هغه په دې دنده کې نوموړی، د زده کړې په ګټو، عامه بسپنې او د الکولي مشروباتو او لاټریو (د پچې له لارې جايزې ګټل) د مخنیوي لپاره قوانینو جوړولو کې فعال و. هغه په «ورسیسټر» کې پناه ځای جوړ کړ، او په ۱۸۳۳ز کال کې د همدې پناه ځای د پالونکو د پلاوي مشر و. «مان» په ۱۸۳۳ز کال کې له «بوسټن» څخه تر ايستلو پورې له «ډیډهم» څخه د استازي په توګه د قانون جوړونکو (مقننه هیئت) ته تلو راتلو. په مقننه قوه کې د وخت د دولت د قوانینو د تعدیل د کمیټې غړی او برخه اخیستونکی و او د ده په وړاندیز د قوانینو ټولګه کې زیات سپیڅلي احکام زیات کړای شول. د دې قوانینو له عملي کولو وروسته، هغه د کار د  یو مدیرپه توګه وټاکل شو او قضایي پریکړو ته یی د کار حاشیوي تبصرې او اخذليکونه چمتو کړل. هغه په  ۱۸۳۵ز کال کې په «باسټن» کې د ماساچوسټس ایالت سنا مجلس ته منتخب شو او په ۱۸۳۶-۱۸۳۷ پورې يې رئيس و. د سنا د غړي په توګه، هغه د ډېريو مشرانو په څیر وخت تیر کړ، او د هغه د تمرکز هدف زیربنا، د پټلیو او کانالونو جوړول و.
شخصي ژوند
په ۱۸۳۰ز کال کې، «مان» د «شارلاټ میسر» سره واده وکړ، څوک چې د «براون» پوهنتون د رئیس لور وه. دوه کاله وروسته د ۱۸۳۲ز کال د اګسټ په لومړۍ نیټه هغه مړه شوه، او هغه هیڅکله د دغه شدید غم او ضربې څخه په بشپړه توګه روغ نه شو، له کوم سره چې د خپلې مېرمنې له مړينې وروسته مخ شو.
په ۱۸۳۴ز کال کې، هغه د «ماري ټایلر پیباډی» سره واده وکړ. وروسته، هغوی «سامويل ګریډلی هو» او «جولیا وارډ هو سره يو ځای د شاتو مياشتې د تېرولو لپاره اروپا ته ولاړل. هغوی وروسته په ماساچوسټیس کې د «چیسټنټس» او «هایلینډ» سړک په کونج کې په لویدیځ نیوټن کې کور واخیست. هوریس او میري دری زامن لرل: هوریس مان کشر، جورج کامبو مان، او بینجامین پیکمن مان.
مان د سامیول مان کړوسی وو.
زده کړې اصلاحات
تر هغه وخته چې نوموړی په ۱۸۳۷ز کال کې به ماساچوسټس کې د نوې جوړې شوې تعلیمي ادارې د سکرتر په توګه وټاکل شو، دا مهال نوموړي هغه کار پيل کړ چې له (مان) څخه يې د امريکا د تر ټولو اغېزناک زده کړه ييزو اصلاحاتو راوستونکی جوړ کړ. د هغه د کار په پیل کولو سره، هغه د نورو ټولو مسلکي او سوداګریزو مصروفیتونو او همدارنګه سیاست څخه لاس واخیست.
د زده کړې د سکرتر (سرمنشي) په توګه، مان د ښوونکو ناستې جوړې کړې، ډیری درسونه او ويناوې يې ورکړې، په پراخه کچه لیکنې يې وکړې او ګڼ شمیر اصلاحات یې معرفي کړل. «مان» خپل هغه ملګري چې د نويتابه پلويان وو، په ځانګړي ډول په «ویګ» ګوند کې، وهڅول چې د دوی په ایالتونو کې د مالیې له ملاتړ څخه برخمنې لومړۍ عامې زده کړې قانوني کړي او د ښوونکو په ځواک کې ښځې هم داخلې کړي. زیاتو شمالی ایالتونو د دغه نظام یو يا بله نسخه خپله کړه چې نوموړي په ماساچوسیټس کې جوړ کړی و، په ځانګړي ډول د مسلکي ښوونکو د روزلو لپاره د عادی ښوونځي پروګرام.
مان په ایالت کې هر ښوونځی ته سفر وکړ، څو په خپله د هر ښوونځي شرايط وګوري. هغه په ماساچوسیټس د عادي ښوونځی سیسټم طرحه او پرانیست، په «لینکسټن» کې (کوم ښوونځی چې لږ وروسته فرامینګم ته ولاړ)، په باري کې (کوم چې لږ وروسته ویسټفیلډ ته ولاړ) او په «بریج واټر» کې، هغه د کلنیو راپورونو په چمتو کولو پيل وکړ، کوم چې په پراخه کچه خپرېدل او «په حقيقت کې دا تر ټولو غوره نه و، بیا هم د انفرادي او دولتي ګډ ښوونځي تعليم د عملي ګټو په منځ کې تر ټولو غوره څرګندېدل». د ښوونځی په نظم کې د بدني مجازاتو د نه کارولو د هغه د پلوۍ په مټ، نوموړی د بوسټن له يو شمېر ښوونکو سره په شخړه کې ښکیل کړ چې په پایله کې یې د هغه نظرونه ومنل.
په ۱۸۳۸ز کال کې هغه د عام ښوونځي ژورنال  بنسټ کېښود او مدير يې شو. په دې ژورنال کې، «مان» عام ښوونځی او د هغوی ستونزې په نښه کړې وې. د هغه شپږ اساسي اصول په لاندې ډول وو:
د ادارې په مرسته، خو د هغه په خپل لګښت، هغه اروپا ته په ۱۸۴۳ز کال کې د ښوونځی د لیدو لپاره ولاړ، په ځانګړي ډول په «پروشيا» کې، له راستنېدو وروسته د هغه اوم کلنی راپور خپور شو، په کوم کې چې د هغه د سفر پايلې انځور شوې وې. د دې راپور ډېرې ګڼې چاپ شوې، نه یواځې په ماساچوسټیس بلکې په نورو ایالتونو کې هم، په ځينو مواردو کې د شخصي اشخاصو له خوا او په نورو کې د قانون جوړونکو له خوا؛ ډیرې ګڼې یې په انګلستان کې صادرې شوې.
کائنات
کائنات
کائنات دکائن حمع ده چي په لغت کي دنړۍ نوې پیداسوې پېښه اویاهم دنامحدوه فضاء په غېږه کي لیدونکو موادوته ویل کیږي. په صاصطلاح کي کائنات دټولو هغه موجوداتو پیدایښت چي دفضاء په غېږه کی په جسمي اومادي ډول ژوند کوي عبارت له کائنات څخه دي.
سلما ظفر
سلما ظفر ۲۲ کاله واده کړی و، چې وروسته طلاق شو او سلما دوه لوڼې لري. د سلما پلار، ظفر خورشید، د موسیقۍ یو موسیقار و چې د طلوع تیلو او لیپټن چای د اعلاناتو لپاره یې موسیقي جوړه کړه. د سلما پلار په 1970 لسیزه کې مړ شو کله چې هغه ماشومه وه.
حوالې
وېشنيزه:1965 زېږېدنې
بدخشان ګورنو خپلواک ولايت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
ګورنو- بدخشان خپلواک ولايت ولايت (تاجک: Вилояти Мухтори Кухистони Бадахшон, Viloyati Mukhtori Kūhistoni Badakhshon;) د تاجکستان په ختيځ کې يو خپلواک غرنۍ ولايت دی. وېشنيزه:مخونه د ګراف سره وېشنيزه:تاجکستان وېشنيزه:تاجيکستان وېشنيزه:تاجيکي وېشنيزه:تاجک وېشنيزه:تاجکي
هستوي غبرګون
په هستوي فزيک او هستوي کېميا کې، يو هستوي غبرګون هغه پروسه ده، په کومه کې چې دوه هستې، يا يوه هسته او يوه بهرنۍ فرعي اتومي ذره، د یو يا زياتو نويو هستو د پیدا کولو لپاره سره ټکر وکړي. په همدې بنسټ، يو هستوي غبرګون بايد لږ تر لږه د دې لامل وګرځي چې يوه هسته په بله هسته بدله کړي. که يوه هسته له بلې هستې يا ذرې سره تعامل کوي او له دې وروسته سره جلا کېږي، بې له دې چې د کومې هستې نوعيت بدل کړي، نو دې عمل ته په ساده ډول د هستوي غبرګون پر ځای د هستوي تېتېدنې (خپرېدل) نوم ورکول کېږي.
په اصولو کې، شونې ده چې په يو غبرګون کې له دوه وو څخه د زياتو زرو ټکر شامل وي، خو له دې امله چې له درې وو څخه د زياتو هستو په يو وخت او يو ځای کې د ټکر شونتيا د دوه هستو د ټکر په پرتله ډېره کمه ده، دا ډول يوه پېښه په غېر معمولي ډول شاذه وي (د بېلګې په ډول درې ګوني الفا وګوره، چې د درې هستو د هستوي غبرګون عمل ته ډېر نژدې دی). د «هستوي غبرګون» اصطلاح يا خو د کومې دويمې ذرې سره د ټکر له امله پيدا شوې هستې د بدلون لور ته اشاره کوي، يا د کوم ډول ټکر له منځ ته راتګ پرته د يوې هستې د ناڅاپي بدلون لور ته اشاره کوي.
طبيعي هستوي غبرګون کايناتي شعاوو او د مادې تر منځ په تعامل کې موندل کېدای شي، او هستوي غبرګون په مصنوعي ډول د هستوي انرژۍ د تر لاسه کولو لپاره کارول کېدای شي، له غوښتنې سره او په یوه تنظيم وړ اندازه. د وېشل کېدو وړ توکو کې  هستوي ځنځيري غبرګون، د هستوي تحريک شوي وېش (ماتېدنې) لامل ګرځي. د سپکو عناصرو بېلا بېل هستوي ويلې کېدلو  غبرګونونه د لمر او ستورو د انرژۍ پيدا کولو ته ځواک ورکوي.
تاريخ
په ۱۹۱۹ز کال کې، «ارنسټ رودرفورډ» د مانچستر په پوهنتون کې په اکسيجن د نايټروجين د بدلولو د چارې په پوره کولو بريالی شو، په دې ډول چې په نايټروجين 14N + α → 17O + p يې د هدايت شوي الفا ذرو استعمال تر سره کړ. دا د يو تحريک شوي هستوي غبرګون لومړۍ لیدنه وه، دا معنا چې يو داسې غبرګون، په کوم کې چې له يوې تجزيې (تخريب) څخه ذرې د دې لپاره کارول شوي دي چې په بله اتومي هسته يې بدلې کړي. بالاخره، په ۱۹۳۲ز کال کې، په کيمبريج پوهنتون کې، د رودرفورډ همکارانو جان کاکرافټ او ارنسټ والټن په بشپړ ډول مصنوعي هستوي غبرګون او هستوي بدلون تر لاسه کړل، چا چې په مصنوعي ډول تېز شوي پروټونونه د لیتيم-۷ پر ضد استعمال کړل او په دې ډول يې هسته په دوه الفا ذرو ووېشله. دا کارنامه د «د اتوم وېشلو» په نوم وپېژندل شوه، که څه هم دا هستوي  چاودنې نوی غبرګون نه و، کوم چې وروسته (په ۱۹۳۸ کې) الماني ساينسپوهانو اټو هان، ليز ميټنر او فرټرز سټراسمين په درندو عناصرو کې وموند.
د هستوي غبرګون معادلې
هستوي غبرګونونه کيمياوي معادلو ته ورته بڼه کې لېدل کېدای شي، د کوم لپاره چې د معادلې د هر اړخ لپاره بايد غېر متزلزله کتله متوازنه وي، او د کوم لپاره چې بايد د ذرو بدلون د بقا د ځانګړو قوانينو پيروي وکړي، لکه د چارج او بيريون شمېر بقاء (د ټولې اتومي کتلې شمېر). د دې تصور يوه بېلګه په لاندې ډول ده: کتله، چارج او د کتلې شمېرې لپاره د پورتنۍ معادلې د متوازن کولو موخه بايد ښي لور ته د دويمې هستې اتومي شمېر ۲ او د کتلې شمېر ۴ وي؛ په همدې بنسټ دا هيليوم-۴ دی. له همدې امله بشپړه معادله په لاندې ډول لوستل کېږي:
يا په ډېر ساده ډول په دې بڼه:
په پورته ورکړل شوې طريقه کې، د بشپړې معادلې د کارولو پر ځای، په ډېرو حالاتو کې د هستوي غبرګون د تشريح کولو لپاره د يو لنډ تصوراستعمال کېدای شي. د A(b,c)D شکل دا بڼه د A + b توليدونکي c + D سره برابر دی. د عامې رڼا ذرې عموماً په دې لنډيز کې مخفف کېدای شي، عموماً P د پروټون، n د نيوټرون، D د ډيوټرون لپاره، α د الفا زرې يا هيليوم-۴ استازولي کوي، β د بيټا ذرې يا اليکټرون لپاره، γ د ګاما فوټون لپاره او داسې نور. پورتنی غبرګون به په دې ډول وليکل شي 6Li(d,α)α.
د انرژۍ ساتنه
1 u c2 = (1.66054 × 10−27 kg) × (2.99792 × 108 m/s)2
= 1.49242 × 10−10 kg (m/s)2 = 1.49242 × 10−10 J (joule) × (1 MeV / 1.60218 × 10−13 J)
= 931.49 MeV,
so 1 u c2 = 931.49 MeV.
په همدې بنسټ ازاده شوې انرژي 0.0238 × 931 MeV = 22.2 MeV ده.
په جلا ډول روښانه کړای شوې ده: کتله تر ۰.۳٪ پورې راکمه کړای شوې ده، چې له 0.3% of 90 PJ/kg is 270 TJ/kg سره برابره ده.
دا د هستوي غبرګون لپاره د انرژۍ يوه ستره اندازه ده؛ دا مقدار دومره ستر دی، ځکه چې د هيليم-۴ د هستې د يو نيوکلون پر سر نښلونکې انرژي په غېر معمولي ډول ډېره ده، ځکه چې He-4 هسته «غبرګ جادو» دی. (He-4 هسته په غېر معمولي ډول مستحکمه ده او له همدې امله په سختۍ سره نښتې ده، د کوم له امله چې هيليم اتوم غېر فعال دی: په He-4 کې د پروټون او نيوټرون هره جوړه،  1s هستوي مدار په دې ډول نيسي، څه ډول چې په هيليم اتوم کې د اليټرونونو يوه جوړه په يو ډک 1s اليکټرون مدار قبضه لري).د پايلې په توګه، د الفا ذرې، د هستوي غبرګون په ښي لاس اړخ کې په  کثرت سره راڅرګندېږي.
په هستوي غبرګون کې ازادېدونکې انرژي په بنسټيز ډول درې طريقو څخه په یوه راڅرګندېدای شي:
کله چې د تولید هسته شبه ثابته (ناپيداراه) وي، نو د دې د اتومي شمېر په مخ کې د يو ستوري ("*") په اېښودلو سره ښودل کېږي. په پايله کې انرژي د هستوي تجزيې په مټ ازادېږي.
د نیوزلنډ سیاسي نظام
د نیوزلنډ سیاسي نظام د استازیتوب پر بنسټ د واحدې پارلماني دیموکراسي په اډانه کې عمل کوي. حکومتي جوړښت یې د ویسټ منېسټر سیسټم پر بنسټ دی او حقوقي نظام یې د انګلستان د عرفي قانون پر بنسټ جوړ شوی. نیوزلنډ مشروطه شاهي نظام لري چې له مخې یې پاچا دریم چارلز دولت مشر او واکمن دی.
په نیوزلنډ کې د قانون جوړونې واک د پارلمان په لاس کې دی چې له پاچا او د استازو له جرګې (ولسي جرګې) څخه جوړ دی. له دې امله چې پاچا خپله په دغه هېواد کې استوګن نه دی نو یو ګورنر جنرال یې استازیتوب کوي. د پارلمان غړي په هرو دریو کلونو کې یوځل ټاکل کېږي. د استازو د جرګې (پارلمان) غړي په معمول ډول سیاسي ګوندونو ته اړوند دي. نیوزلنډ څو ګوندي سیسټم لري په داسې حال کې چې له تاریخي پلوه په کې مخکښ، کارګر او نېشنل ګوندونه (یا د هغو مخکښان) دي. په دغه هېواد کې اقلیت حکومتونه هم معمول دي او معمولا د استازو په جرګه کې د ونډه والو ټولو ګوندونو هوکړې او باور ته اړتیا لري.
په نیوزلنډ کې اجرایوي واک په دې اصل تکیه لري چې «[پاچا] سلطنت کوي خو حکومت چارې مخته وړي». په داسې حال کې چې پاچا او ګورنر جنرال د حکومتي جوړښت نه جلا کېدونې برخې دي، خو له سیاسي پلوه بې طرفه دی او شخصا د حکومت په ورځنیو چارو کې مداخله نه کوي. د نیوزلنډ حکومت د واکمن په رضایت د هغه په استازولۍ له واکه ګټنه کوي. ډیری وزیران د کابینې د شورا غړیتوب لري چې دغه شورا د حکومتي چارو اړوند پرېکړه کوونکی اصلی بنسټ ګڼل کېږي. لومړی وزیر د کابینې رئیس او د حکومت مشر دی. ټول وزیران د لومړي وزیر له نظر اخیستو وروسته د ګورنر جنرال له خوا ټاکل کېږي.
اکونومیست اطلاعاتي واحد په ۲۰۲۱ زکال کې نیوزلنډ د دیموکراسۍ د شاخص له مخې دویم دیموکرات هېواد بللی. دغه هېواد د دولتي روڼتیا له مخې په تر ټولو لوړه درجه کې ځای لري او د نړۍ په کچه تر ټولو لږ فساد په کې شتون لري.
اجرایوي قوه
پاچا دریم چارلز د نیوزلنډ حاکم او دولت مشر دی. د نیوزلنډ پاچاهي د ۱۹۴۷ زکال د وېسټ منېسټر د منلو د قانون (Statute of Westminster Adoption Act 1947) له مخې د بریتانیا له پاچاهۍ توپیر لري او په دغه هېواد کې د پاچا دریم چارلز ټولې رسمي چارې د «نیوزلنډ د پاچا» تر نامه لاندې ترسره کېږي. پاچا تر ډېره تشریفاتي رول لري او د هغه پاتې نور واکونه – چې په ټولیزه توګه ورته «سلطنتي واکونه» ویل کېږي – تر ډېره پورې د وخت د حکومتونو له خوا کارول کېږي. په دغو واکونو کې د قوانینو وضع کول، د هوکړو ترسره کول او د جګړې اعلان شاملېږي.
له دې امله چې پاچا په معمول ډول په نیوزلنډ کې استوګن نه دی، سلطنتي دندې یې ګورنر جنرال ته تفویض شوې دي. له ۲۰۲۱ زکال راهیسې د نیوزلنډ ګورنر جنرال مېرمن کېنډي کېرو ده. ګورنر جنرال په رسمي توګه د وزیرانو د ټاکنې او ګوښه کوله او همدارنګه د پارلمان د انحلال واک لري. له دې سربېره کولای شي د سلطنتي هوکړې له ترلاسه کولو وروسته د استازو د جرګې له خوا تصویب شوي لوایح د قانون په بڼه توشېح یا رد کړي. ګورنر جنرال د اجرایوي شورا مشري پر غاړه لري؛ هغه رسمي شورا چې ټول وزیران په کې غړیتوب لري او ګورنر جنرال ته د خپلو واکونو څخه د ګټنې اړوند مشورې ورکوي. د اجرایوي شورا غړي باید د پارلمان غړیتوب ولري او ډیری یې د پارلمان له غړیتوب سربېره د کابینې د شورا غړیتوب هم لري.
کابینه د نیوزلنډ په دولت کې تر ټولو مخکښ پرېکړه کوونکی جوړښت دی چې لومړی وزیر یې مشري کوي؛ د کنوانسیون له مخې لومړی وزیر باید په پارلمان کې د مخکښ ګوند رهبر هم وي. لومړی وزیر چې په بالفعل توګه د نیوزلنډ رهبري په واک کې لري اجرایوي مسئولیتونه ورترغاړې دي او په رسمي توګه د حاکمیت (د انحصاري واکونو له مخې) مسئولیت ورتر غاړې دی. د لویو پرېکړو اړوند د کابینې غړي په ټولیزه توګه پرېکړه کوي او له همدې امله هم د هغو د پایلو مسئولیت د ټولو پر غاړه وي.
قانونی جوړښت
نیوزلنډ د مشروطه سلطنت په چوکاټ کې واحد دیموکراتیک پارلماني نظام لري. دغه هېواد هېڅ مدون رسمي اساسي قانون نه لري؛ د دغه هیواد  اساسي قانون د مختلفو اسنادو (د بریتانیا او د نیوزلنډ د پارلمانونو د یو لړ قوانینو په ګډون)، د وایټانګي هوکړې له اصولو او د اساسي قانون د کنوانسیونونو له ترکیب څخه جوړ دی. د دغه هېواد د اساسي قانون له مخې په ۱۸۵۲ زکال اوسنی حکومتي سیسټم رامنځته او په ۱۹۸۶ زکال کې یې هغه د تل لپاره ومانه. د اساسي حقوقو ملاتړ د عرفي قوانینو له مخې کېږي چې د ۱۹۹۰ زکال د حقونو د منشور او د ۱۹۹۳ زکال د بشري حقونو د قانون له خوا یې مرسته کېږي، په داسې حال کې چې دغه حقونه کومه ریښه نه لري او کېدای شي د پارلمان په ساده اکثریت لغو شي. د ۱۹۸۶ زکال اساسي قانون د نیوزلنډ حکومت له دریو برخو؛ اجرایوي قوې (حکومت او اجرایوي شورا)، مقننه قوې (پارلمان) او قضایه قوې څخه جوړ بللی.
بهرنی اړیکې
له تاریخي پلوه نیوزلنډ له بریتانیا سره کلکې اړیکې لري او له نورو هېوادونو سره ډېرې لږ دوه اړخیزې اړیکې لري. د شلمې پېړۍ په وروستیو کې یې له آسیا – پاسفیک سیمې سره اړیکو ډېر اهمیت وموند. له دې سربېره دغه هېواد په سنتي توګه له اسټرالیا سره چې د دواړو بهرنی سیاست د ورته تاریخي بهیرونو څخه پیروي کوي؛ نږدې همکاري لري. په خپل نوبت د آرام سمندر ډیری ټاپوګان (لکه ساموآ) د نیوزلنډ له رهبرۍ اغېزمن دي. د نیوزلنډ د بهرنیو مرستو ډېری برخه دغو هېوادونو ته ورځي او د آرام سمندرګي د سیمو ډیری وګړي د کار کولو په موخه نیوزلنډ ته کډه کوي.
دکتور عبدالباقي امین
پوهنوال شهید دکتور عبدالباقي امین د عبدالکبیر زوی په ۱۳۴۴ هجري لمریز کال کې د وردګو ولایت د دایمیرداد ولسوالۍ په دالان کلي کې نړۍ ته سترګې غړولې وې. دکتور عبدالباقي امین په ۲۰۲۰ کال کې په شهادت ورسېده.
زده کــــړې
په ۱۹۹۰ زیږدیز کال کې د مدینې منورې د اسلامي پوهنتون له شرعیاتو پوهنځي څخه په امتیازي نمرو فارغ شو او په ۱۹۹۶ زیږدیز کال کې یې د سوډان هېواد په (أم درمان اسلامي پوهنتون) کې په مقایسوي فقه کې ماسټري ترلاسه کړه او په ۲۰۰۱ زیږدیز کال کې یې په مقایسوي فقه کې له همدغه پوهنتون څخه په امتیازي نمرو سره د دکتورا سند هم ترلاسه کړ.
اکاډمیکه کــــاري مخــــینه
شهید پوهنوال دکتور عبدالباقي امین اوسمهال د افغانستان د معارف وزارت د علمي شورا رئیس، د قاصد ستراتېژیکو څېړنو مرکز رئیس او د ماسټري په مرحله کې د سلام پوهنتون استاد و. له ۲۰۱۱ - ۲۰۱۸ زیږدیز کال پورې د ستراتېژیکو او سیمه ییزو څېړنو مرکز رئیس او  د «تحلیل» شپږ میاشتنۍ علمي او څېړنیزې مجلې د تحریر رئیس پاتې شوی و او تر دغې نېټې وروسته د «سلام» علمي مجلې د لیکوال پلاوي غړی و. له ۲۰۱۱- ۲۰۱۴ زیږدیز کال پورې د پوهنې وزارت د تقنین رئیس او حقوقي سلاکار، له ۲۰۰۷- ۲۰۱۱ زیږدیز کال پورې د اسلام آباد په اسلامي نړیوال پوهنتون کې د لیسانس، ماسټرۍ او دکتورا په مرحلو کې د پوهنوال په رتبه استاد، او د ۲۰۰۴ـ ۲۰۰۵زیږدیز کال کې د لیبیا هېواد په (اسمریه اسلامي پوهنتون) کې د لیسانس او ماسټرۍ د مرحلو استاد او له ۱۹۹۷ ـ ۲۰۰۴ زیږدیز کال پورې د سوډان هېواد په "افریقا نړیوال پوهنتون" کې د لیسانس او ماسټرۍ د مرحلو استاد پاتې شوی و.
چاپ شوي آثار
لومړی: د کفايي فرضو را ژوندي کول د ټولنې د پرمختګ لار، په عربي ژبه د (إحیاء الفروض الکفائیة سبیل تنمیة المجتمع) تر عنوان لاندې لیکل شوی، چې د الأمة کتابونو په لړ کې د قطر هېواد د حج و اوقافو وزارت د څېړنیز مرکز له لوري په ۱۰۵ مسلسله ګڼه کې په ۲۰۰۵ زیږدیز کال کې چاپ شوی دی. وروسته بیا په دري ژبه د (احیاء فرضهای کفائی راه انکشاف جامعه) تر عنوان لاندې د "مومن حکیمي" له لوري ژباړل شوی دی.
دوهم: د اسلامي شریعت په اړه مقدمه په عربي ژبه د (المدخل لدراسة الشریعة الإسلامیه) تر عنوان لاندې لیکل شوی دی.
دريم: د اسلامي شریعت تقنین په عربي ژبه د (تقنین الشریعة الإسلامیة) تر عنوان لاندې.
څلورم: (د عباداتو فقه) احکام طهارت په عربي ژبه.
پنځم: د عباداتو فقه (احکام الأیمان، النذور، الذبائح، الأضحیة، العقیقة...) په عربي ژبه.
شپږم: مقدمه در عقود مسماة په عربي ژبه.
اووم: د ښځې سیاسي حقونه اصلاً په عربي ژبه دی (حقوق المرأة السیاسیة - واجبات لا حقوق) په پښتو ژبه هم خپور شوی دی.
اتم: (تجدید په دین کې مفهوم څېړنه) په پښتو ژبه.‎
نهم: (راه بېرون رفت از بحران کنونی افغانستان) په دري ژبه.
لسم: (روش تحقیق) په دري ژبه.
یوولسم: (اسلام سیاسی و دشمنی با آن) په دري ژبه.
دولسم: (اصول قانون گذاری) په دري ژبه.
دیارلسم: اهمیت شعور سیاسي در حکومتداری خوب په دري ژبه.
په ملي او بین المللي نشــــریو کې نشر شوې مــــــــقالې
ګڼ شمېر مقالې یې تر بېلابېلو عنوانونو لاندې د هېواد او نړۍ په مهمو نشریو کې نشر شوې دي:
د ایتوپیا او اسرائیلو اړیکې، د عربو په ستراتیژۍ کې سره بحیره، د مسلمانانو د وروسته پاتې کېدو لاملونه، د مسلمانانو د لومړۍ خلیفه په نزد د سیاسي فقهې بنسټونه، د اسلام له نظره د ښځو کار کول، د نبوت د رښتیا والي دلایل او... دا مقالې په عربي ژبه په سوډان، لیبیا او پاکستان کې په بېلابېلو نشریو کې چاپ شوې دي.
همدارنګه ګڼې نورې مقالې یې په افغانستان کې په دري او پښتو ژبو په بېلابېلو نشریو کې چاپ شوې دي.
په نړیوالو علمي کنفرانــــسونو او سیمینارونو کې ګډون او وړاندې کړې څېړنیزې مــــــــقالې
１-  (۳۰- ۳۱ / ۷ / ۲۰۰۳): په اردن هېواد کې د اربد پوهنتون له لوري په جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په عربي ژبه "په اسلام کې د ښځې سیاسي حقونو" تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
２-  (۶ / ۱۰/ ۲۰۰۳): د سعودي عربستان په ریاض ښار کې د نایف د امنیتي علومو عربي پوهنتون له لوري په جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په عربي ژبه د (منهج الإسلام في مکافحة الفساد الإداري والوظیفي) تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول، چې په اسلام کې له فساد سره د مبارزې په لارو چارو بحث پکې شوی.
３-  (۱۲/۱۰ / ۲۰۰۳): په اردن هېواد کې د جرش پوهنتون له لوري په جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په عربي ژبه د (عوامل تخلف المسلمین وسبل النهوض) تر عنوان لاندې، مقاله وړاندې کول.
４-  (۳۰ /۱۱ /۲۰۰۵ – ۲ /۱۲ /۲۰۰۵): په اردن هېواد کې د جرش پوهنتون له لوري په جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په عربي ژبه د (التحدیات التي تواجه الهویة الإسلامیة في عصر العولمة) تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
６-  (۶ / ۳ / ۲۰۰۶): د مصر هېواد د المنیا پوهنتون له لوري د اسلامي پوهنتونونو د اړیکو په همکارۍ جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په عربي ژبه د (شبهات المستشرقین حول مصدرية القرآن الکریم) تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
７-  (۱ / ۶ / ۲۰۰۴): د لیبیا هېواد د الاسمریة پوهنتون له لوري په جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په عربي ژبه د (عمل المرأة في الإسلام) تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
８-  (۱۰ـ ۱۲ / ۷ / ۲۰۰۷): د اردن هېواد د طفیلة پوهنتون له لوري په جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په عربي ژبه (التعلیم العالي وتنمیة الطاقات البشریة - أوجه القصور ومقترحات للعلاج) تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
９-  (۲۲/۱۰ /۲۰۰۷): په مالدیف کې د ایسیسکو له لوري په جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په عربي ژبه د (التعلیم العالي وتنمیة الطاقات البشریة - أوجه القصور ومقترحات للعلاج) تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
１０- (۲۹ / ۳ / ۲۰۱۰): د سعودي عربستان د مدینې منورې پوهنتون له لوري په جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په عربي ژبه د (أثر إزدواجیة المعاییر في السیاسات الدولیة على السلم العالمي) تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
１１- (۱۷ / ۱۲ / ۲۰۱۳): د لیبیا د الاسمریة اسلامي پوهنتون له لوري په جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په عربي ژبه د (مذهب الإمام مالک والتقنین) تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
１２- (۶ / ۲۰۱۲): د افغانستان کابل ښار کې د ستراتېژیکو او سیمه ییزو څېړنو مرکز له لوري په جوړ شوي نړیوال علمي کنفرانس کې ګډون او په دري ژبه د (مصالحه ملی: موانع وراه حل) تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
１３- (۳ / ۴ / ۲۰۱۳): (د سعودي عربستان په ریاض ښار کې د « الجنادرية» تر نامه لاندې په یوه نندارتون کې کډون کول، چې هر کال جوړېږي.
１５- (۲۶ ـ ۲۸ / ۵ / ۲۰۱۶ ): د ترکیې په استامبول ښار کې د مسلمانو ټولنو د یووالي د نړیوالې کنګرې په ۲۵ کنفرانس کې ګډون، چې په ترکیه کې د اقتصادي او ټولنیزو مطالعاتو د مرکز  “ESAM” له لوري جوړ شوی و او پکې (د اسلامي نړۍ له ستونزو د وتلو لار» تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
１６- (۱۸ ـ ۱۹ / ۵ / ۲۰۱۶ ): د پاکستان په اسلام آباد کې د «افغانستان په قضیه کې د زبرځواکونو او سیمه‌ییزو هېوادونو رول» تر نامه لاندې دوه ‌ورځني نړیوال کنفرانس کې ګډون چې د «اسلام‌اباد د پالیسۍ د څېړنو انستیتوت» (IPRI) له خوا د «جرمني هانس سایډل بنسټ» (HSF) پاکستان څانګې په همکارۍ جوړ شوی و او پکې «په افغانستان کې امنیت؛ ستونزې او حل لارې» تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
１７- (۱۶ـ ۱۷/ ۹ / ۲۰۱۵ ): د پاکستان په اسلام آباد کې د «افغانستان-پاکستان: د ایډیال دوه اړخیزو اړیکو په لور» تر عنوان لاندې په کنفرانس کې ګډون چې (د ستراتېژیکو او سیمه‌ییزو څېړنو مرکز CSRS او په اسلام اباد کې د پالیسۍ د څېړنو انستېتیوت IPS له لوري په ګډه جوړ شوی و.
１８- د ۲۰۱۶ نومبر: د مالیزیا هېواد د کولالامپور د سازمان له لوري د آزاۍ او ولسواکۍ لپاره د سوډان په خرطوم ښار کې په جوړ شوي کنفرانس کې ګډون او (په ښې حکومتولۍ کې د مدني ټولنې رول) تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
１９- (۱۳ /۹ /۱۳۹۴): د افغانستان په کابل ښار کې د افغانستان د علومو اکاډمۍ د عقیدې او ثقافت د مرکز له لوري د (مبانی وحدت اسلامی و نقش آن در تأمین صلح) تر عنوان لاندې جوړ شوي علمي سمینار کې د سولې اړوند مقاله وړاندې کول.
２０- (۱۸/ ۵ / ۱۳۹۵): د افغانستان په کابل ښار کې د افغانستان د علومو اکاډمۍ د اسلامي علومو معاونیت د فقهې او قانون د مرکز له لوري د «ټاکنو فقهي او قانوني څرنګوالی» تر عنوان لاندې جوړ شوي سمینار کې ګډون او د «انتخابات: اصل مشروعیت نظام سیاسی در اسلام» تر عنوان لاندې مقاله وړاندې کول.
د شهید دکتور عبدالباقي امین دغه فکري، علمي او اصلاحي هڅې او فعالیتونه ښيي، چې شهید د دکتور صاحب امین د افغانستان د ملت او اسلامي نړۍ یوه علمي هستي وه، د هېواد په درد دردمن و او شپه او ورځ یې د افغانستان د ثبات او ټيکاو لپاره هلې ځلې کولې. شهید دکتور عبدالباقي امین په دې باور و چې په افغانستان کې د جګړې د پای ته رسولو لپاره کار کول او د دې موخو د ترلاسه کولو لپاره هڅې ایماني او ملي دنده ده او باید د ثواب په نیت په دې برخه کې هڅې وشي، ترڅو په هېواد کې روان ناورین ته د پای ټکی کېښودل شي او هېواد د سولې او ثبات لوري ته ولاړ شي. الله تعالی دې شهید دکتور عبدالباقي امین ته د دغې ایمانی او ملي دندې په لاره کې د کړو هڅو عوضونه ورکړي. وما ذالک علی الله بعزیز
حرکتي وسيله
د حرکت وسیله يا حرکتي وسيله چې په انګليسي کې ورته Motor system وايي د حسي سیسټم  څېر، د عصبي سیسټم په ټولو کچو کې د جوړښتونو او لارو پېچلې شبکه شامله ده. د حرکت عمل د عضلاتو او عصبي برخو ترمنځ د متحرک او پیچلي اړیکو له امله رامینځته کیږي. د دماغ مختلفې برخې، د سپراسپینل موټرو لارې او د نخاعي موټرو نیورونونه د حرکتي سیسټم برخه ګڼل کیږي. په دغو برخو کې هر ډول ټپ د حرکت اختلال لامل کیږي، چې شدت یې د زیان په ساحه او د هغې حد پورې اړه لري. البته، د عصبي سیسټم حسي برخې هم په حرکت کې برخه اخلي، که څه هم دوی د حرکت سیسټم برخه نه وي. د حرکتي کنټرول د عصبي سیسټم د حسي او موټرو برخو د همغږي او دوه اړخیز عمل پایله ده.
د حرکتي سيستم برخې:
د حرکتي سيستم ترټولو مهمې عصبي برخې دا دي: