هوسۍ_(خپرونه)
پيل
په افغاني ټولنه کې د رښتيني او صادقانه خدمت معيار نه دى څرگند، د استاد الفت خبره ده ’موږ خپل خدمتگاران نه پېژنو، خو باداران ډېر ښه پېژنو...‘البته موږ د دې فلسفې ژورو ته نه ځو او دا ادعا هم نه کوو چې گواکې موږ کوم ستر خدمت کړى او بايده ده دا ټولنه راشي او زموږ د درناوي لپاره دوه لاسي سلام راته وکړي، بلکې دلته غواړو په دې ټولنه کې ځينو ترخو حقايقو ته کتنه وکړو، چې ډېرې لږې اشارې ورته شوې دي. په دې ټولنه کې يوه ستره بدمرغي دا ده که ډېر صادقانه کار کوې، ډېرې خبرې درپسې کېږي، که لږ کار کوې، لږې او که هېڅ کار نه کوې، هېڅوک څه نه درپسې وايي. ستونزه په همدې کې ده چې زموږ ملي- کلتوري اشخاص که د صادقانه کار او زيار لپاره ملاوې تړي، لومړى د خپل ډگر د ملگرو له لوري له گڼو غبرگونونو سره مخ کېږي چې ځينې يې کار مثبت او ډېر نور يې منفي گڼي. حال دا چې زموږ همدغو رښتينو او صادقو ’خدمتگارانو‘ اکثره وخت سره له دې چې په خپل ډگر کې د ملت لپاره خپله انرژي کارولې ده، له خپل جېب څخه هم مصارف کوي او غواړي چې ټولنې ته څه ورکړي، داسې ټولنې ته چې لږ تر لږه يې د مثبت کار يادونه هم نه کوي، دا ښاغلى به په کور کې د خپل څراغ لپاره تېل هم نه لري، خو کوښښ به کوي چې خپلې خوارې ټولنې ته رڼا وروبخښي، بيا هم د استاد الفت خبره رااخلو: ’د چا په کور کې چې هره ورځ پسونه او چرگان حلالېږي، له هغه سره ارو مرو يا د لېوانو قدرت ملگرى دى، يا د گيدړانو چل او فرېب‘... ځينې کلتورپال اشخاص چې صادقانه کار کوي، د ټولنې له خوا ډېر نهيلي شوي دي، ځکه دوى د ټولنې د نيمگړتياوو او خرافاتو په ليدلو ځورېږي او کله چې غواړي دا حقايق راوسپړي او د حل لارې چارې يې په گوته کړي، خلک يې نه يوازې دا چې لارښوونې نه مني، ان چې د خپل منطق او خپل استدلال لړۍ رانښلوي، چې هېڅوک يې هم ورسره گز او مېچ نه شي کولاى. قلموال خو زيات مهال د خپل کار په بدل کې په ’تکفير‘، ’تطمېع‘ ، ’خرڅ شوي‘، ’د شهرت غوښتونکي‘ او نورو تورونو هم تورنېږي، ځکه اکثره مهال يوشمېر خلک کوښښ کوي په دوى کې يوازې او يوازې نيمگړتياوې پيدا او په هر مجلس کې پسې منفي تبليغ وکړي. يو به د دې لپاره په خپرونو کې نيمگړتياوې لټوي چې ځان نورو ته پوه او وړ وښيي او د ځان لپاره د بنډار او خبرو يوه زمينه برابره کړي، ځينې نور بيا له دې هڅې دا موخه لري چې د خپرونو د ځينو مسوول چلوونکو د غندنې لپاره يوه زمينه لاسته ورشي، دا ځکه چې په دې ټولنه کې اوس هم زيات عقده يي کسان موجود دي، چې په دې توگه هڅه کوي، خپل زړه ته يو سکون ومومي. البته دلته موږ د هغو خپرونو پر ستونزو رڼا اچوو، چې تر شا يې نه کومه موسسه ولاړه ده او نه هم بله مرستندويه ټولنه لري. زياتره مهال مو کلتورپاله ځوانان چې شپه او ورځ پر ځان يوه کوي او کومه خپرونه راباسي، وروسته په ټولنه کې داسې لمانځل کېږي چې ته وا کومه ستره درغلي يې کړې او يا يې هم د چا حق تر پښو لاندې کړى دى. که يو کس يې صادقانه خدمت يادوي، لس نور يې غندي، که يو کس يې د کار مثبت اړخونه راسپړي، لس نور يې منفي ټکي يادښتوي او يو مهال يې وريادوي، خو دا نيوکې او دا گوتنيونې کاشکې د ښه نيت له مخې وي، ځکه د ښه نيت له مخې که واى، خو څوک به ځان اصلاح او خپلې نيمگړتياوې به ليرې کړي. اصلي خبره دا ده چې موږ ډېر لږ شمېر صادق خدمتگاران لرو، چې په ټولنه کې مو د فرهنگي او ادبي زيار لپاره کار کوي، خو موږ افغانانو په خپل دې لوى شمېر سره نه يو توانېدلي چې د دوى زړونه وساتو، حال دا چې ځانونه تر نورو کم نه گڼو، بلکې غواړو چې له سيالو هېوادونو سره هم سيالي وکړو. موږ خو رښتيا هم په دې وياړو چې پنځه زره کلن تاريخ لرو او په نړۍ کې مو نوم او نښان شته، خو اوسنۍ نړۍ زموږ همدا ’حال‘ ته ډېر ارزښت ورکوي، په نړۍ کې تر ټولو وروسته پاته او له پرمختگ څخه بې برخې خلک گڼل کېږو، څوک مو هېواد د القاعده ځاله گڼي، څوک د ترياکو کندو، هغه هېوادونه چې ’زموږ په وړاندې وزېږېدل او رامنځته شول‘ تر موږ ځواکمن او په کلتوري ډگر کې مخکښ گڼل کېږي، نو نن گورو موږ د همدغو (بې تاريخه) هېوادونو مقابله نه شو کولاى، سر ځنې ټکوو. د ’اکثريت‘ دعوه خو هر ځاى په دنگه غاړه کوو، خو زيات وخت مو د وړو ډلو د لاسوهنو او د پښو د دربي له کبله په زړه کې وېرې غزونې کړي او همدا اوس يې هم هرڅه يې راڅخه لوټلي دي.(البته په دې خبره دې څوک خوا نه بدوي). هغه چې موږ ورباندې نازېدو، کله چې يې خپل ځان د واک تر لوړ پلاز پورې رسولى، بيا د نورو شوى او ان چې زموږ پرضد يې هڅې کړې دي. نن موږ وينو چې ځينې ډلې که هرڅنگه ځان ته پانگه او فنډ پيدا کوي، خو د خپلې ژبې د بډاينې او پرمختيا لپاره ټلويزيوني چينلونه جوړوي او ان چې په ټوله نړۍ کې يې خلک ويني، د خپل کلتور او خپلې ژبې د بډاينې او غنا لپاره ډېرې گټورې هڅې پيلوي، موږ چې د نړۍ په هره برخه کې پراته يو او ستر پانگوال په موږ کې شته، تر اوسه نه يو توانېدلي چې يو پښتو ټلويزيوني چينل دې ولرو، د ملي ارزښتونو د ساتنې دعوه هم کوو، خو د ساتنې او د گاونډيو هېوادونو له يرغلونو يې د ژغورنې ځواک نه لرو. دلته به د خپلواکو او بې پرې خپرونو د چلوونکو ځينې ستونزې په بېل- بېل ډول راواخلو.