cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انوشکا شيټي
لومړنی ژوند او مسلک
انوشکا د ۱۹۸۱ کال د نومبر په ۷ نیټه په بنګلور کې زیږیدلې ده. د هغې د زیږون نوم سواتی شیټي وو. د هغه د مور نوم شویتا شیټي او د پلار نوم ویتال شیټي دی. د انوشکا ورور رمیش شیټي د کاسمیټیک جراح دی، انوشکا خپلې لومړنۍ زده کړې په بنګلور کې ترلاسه کړې، وروسته انوشکا د ماونټ کرنل کالج، بنګلور څخه BS کړی. هغه خپل مسلک د یوګا ښوونکې په توګه پیل کړ، مګر د دې کار په جریان کې هغه ته په فلمونو کې د کار کولو وړاندیزونه ترلاسه شول چې هغې ومنل. انوشکا په ۲۰۰۵ کال کې د پوری جګن نات فلم غوره اداکارۍ سره د خپل فلم د پیل کولو وروسته، هیڅکله شاته ونه کتل. فلمونو ته تر ننوتو مخکې د انوشکا سفر اسانه نه و، هغې خپل ځان ټولو ته ثابت کړ او د سویلي هند په فلمونو کې یې هم نوم پیدا کړ. د فلمونو له خپرېدو وروسته د انوشکا قسمت په ځلېدو شو او هغې ته په لوی بودیجه فلمونو کې د کار کولو چانس ورکړل شو، هغې په ۲۰۰۶ کال په ویکرمکاردو او په ۲۰۰۷ کې د جنوبي هند په ډان فلم کې کار وکړ او بیا په ۲۰۱۰ کال کې په سنګم، راګا کې هم کار وکړ. پاچا او سوریام. هغه د سویلي هند په سوپر هیټ فلمونو کې د کار کولو له لارې ډیر شهرت ترلاسه کړ. په 2009 کې، انوشکا په ارونديتي کې د هغې د رول لپاره خورا ستاینه ترلاسه کړه، او په 2010 کې، هغې د اروندتي او ویدم لپاره د فلم فیئر او سینما ایوارډونه او د نندي ایوارډونه ترلاسه کړل. په ۲۰۱۰ کال کې په دغو تامیل فلمونو کې بریاوې ترلاسه شوې، انوشکا په ۲۰۱۰ کال کې په تامل فلم سنګم کې کار وکړ او په ۲۰۱۳ کال کې ورته په سینګهم ۲ فلم کې هم د کار کولو چانس ورکړل شو. انوشکا د سویلي هند په سوپر هټ فلمونو لکه ونام، مرچي، لینگا، باهوبلي او رودرمادیوي کې کار کړی دی. په ۲۰۱۵ کال کې انوشکا یو ځل بیا هغه وخت د ټولو پام ځانته راواړوله کله چې هغې په ۲۰۱۵ کال کې په ۳۳ کلنۍ کې په سوپر هټ فلم باهوبلي کې د اداکار پراباس د مور ملکې رودرمات رول لوبولی و، دغه فلم ډېر هټ شو او د فلمونو ټول ریکارډونه یې مات کړل. د بکس دفتر د 2015 په پای کې ریلیز شو، اداکارې انوشکا شیټي په ریدرما دیوي کې مخکښ رول لوبولی و، یو فلم چې د شلمې پیړۍ د کاکاتیا کورنۍ د ملکې پاچاهۍ انځوروي، په دې فلم کې رانا دګوبتي او اللو ارجن هم شامل وو. نن ورځ انوشکا شیټي په عمده توګه د سویلي هند سوپر سټار هیروین ده، هغې په تامل او تیلګو فلمونو کې د لویو اداکارانو تر څنګ کار کړی دی لکه رجنی کانت، ناګ ارجن، نندمورتي بالاکرشنا، مهیش بابو، الو ارجن، رانا دګوبتي، ویجي، سوریا، روی تیجا او په ګډه کار کړی. لکه څنګه چې د انوشکا راتلونکي فلمونو لپاره، هغه اوس مهال په "ساز زیرو" کې کار کوي، چې ډیر ژر به په باکس آفس کې خپور شي. د دې تر څنګ به انوشکا د باهوبلي په دویمه او د سنګم په تیري سیکولز کې هم لیدل کیږي. انوشکا د Antiques Aqua سمارټ فون برانډ سفیره هم ده او په څو اعلاناتو کې یې هم کار کړی دی.
نور وګوره
د سویلي هند د فلمي لوبغاړو لیست
حوالہ جات
وېشنيزه:1981 زېږېدنې
نارينتوب
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
نارينتوب یا سړیتوب (په انګلیسي کې: Virility) د ځانګړتیاوو، چلندونو او رولونو یوه ټولګه ده چې عموماً د هلکانو او نارينه وو سره تړاو لري. د سړيتوب مفهوم د فکتورونو له دواړو ډلو څخه جوړ شوی چې د ټولنې او بیولوژیکي فکتورونو لخوا تعریف شوي. په دې توګه، نارینه د نارینه اناتومي څخه توپیر لري، او نارینه او ښځینه دواړه کولی شي چې نارینه چلند او ځانګړتیاوې نندارې ته وړاندې کړي. هغه خلک چې د نارینه او ښځینه ځانګړتیاوو دواړه ګروپونه ښیې انډروجن بلل کیږي. هغه خصلتونه چې په دودیز ډول مذکر بلل کیږي زړورتیا، خپلواکي او د ځان څرګندونه شامل دي، که څه هم د سړيتوب ځانګړتیاوې په ځای او خبرو پورې اړه لري او د مختلفو ټولنیزو او کلتوري عواملو تر اغېز لاندې توپیر لري. په ځینو غیر انګلیسي ژبو کلتورونو کې، بې ځانه مفکورې او شيان هم نارينه يا ښځينه ګڼل کيږي.
سره
سره یا کود هرې هغې مادې ته ویل کېږي چې طبیعي یا مصنوعي منشاء لري او د یوه نبات د مغدي موادو د تأمین لپاره خاورې یا د نبات نسجونو ته ورکول کېږي. سرې ښايي له چونه‌يي یا اهاکي موادو او د خاورې له غیر مغذي اصلاح کوونکو موادو سره توپير ولري. د سرې ګڼې سرچینې موجودې دي چې طبیعي او صنعتي دواړه ډولونه په کې شاملېږي. د کرنې د اوسنیو اکثرو طریقو لپاره سره پر درېیو اصلي مغذي مادو متمرکزه ده چې دا درې مادې نایتروجن، فاسفورس او پتاشیم دي چې کله ناکله د مایکرو مغذي موادو لپاره د ډبرو د ګرد په څېر بشپړوونکي مواد هم ور اضافه کېږي. کروندګر دغه سرې په بېلابېلو طریقو کاروي چې د وچې یا مایع استفادې د پروسو له لارې، د لویو کرنیزو تجهیزاتو یا وسایلو د کارولو له لارې او یا هم د لاسي وسایلو د مېتودونو له لارې یې د بېلګې په توګه یادولی شو.
له تاریخي پلوه سره له طبیعي او عضوي سرچینو څخه ترلاسه شوې ده چې کمپوسټ، حیواني سره، انساني فاضلات، راټول شوي منرالونه او د انسان-طبیعت د صنایعو جانبي محصولات (لکه د کبانو د پروسس ضایعات یا د حیواناتو له وژلو څخه ترلاسه شوې وینه) یې د بېلګې په توګه یادولی شو. له دې سره سره، له نولسمې پېړۍ راهیسې د نباتاتو په تغذیه کې تر نوښتونو وروسته د مصنوعي سرو کاروونکی کرنیز صنعت رامنځته شو. دغه لېږد د نړۍ د غذایي سیستم په بدلون کې مهم و او په لویه کچه کې یې داسې کرنه ممکنه کړه چې د محصولاتو حاصلات یې ډېر وو. په ځانګړي ډول د شلمې پېړۍ په پیل کې «د هابر پروسې» په څېر د نایتروجن د تثبیت کیمیاوي پروسې چې د دویمې نړیوالې جګړې په جریان کې د تولید د رامنځته شوي ظرفیت په مرسته لا پیاوړې شوې، د نایتروجني سرو د چټک پرمختګ لامل شوې. د شلمې پېړۍ په دویمه نیمايي کې له نایتروجني سرو څخه د استفادې ډېروالی (د ۱۹۶۱ او ۲۰۱۹ کلونو تر منځ ۸۰۰ سلنه ډېروالی) د زرغون انقلاب د یوې برخې په توګه د دودیزو غذايي سیستمونو د ګټورتیا د ډېرېدو (چې په سرانه ډول څه باندې ۳۰ سلنه و) یوه حیاتي برخه وه.
تاریخچه
کروندګر له زرګونو کلونو راهیسې د خاورې د ښېرازۍ یا حاصل‌خېزۍ پر زیاتولو بوخت دي. مصریانو، رومیانو، بابلیانو او لومړنیو جرمنیانو ټولو د خپلو کښتونو د ګټورتیا د ډېرولو لپاره له کاني توکو یا سرو څخه استفاده کوله. د نبات د تغذیې علم د جرمني کیمیاپوه «یوسټون وون لیبیګ» تر څېړنو ډېر مخکې پیل شوی و، که څه هم په دې برخه کې د ده نوم ډېر یاد شوی دی. «نیکولاس ټیوډور ډو سوسور» او همکارانو یې هغه مهال د «یوسټون وون لیبیګ» تسهیلونې رد کړې. هغه مهال د نباتاتو د تغذیې په اړه پېچلې علمي پوهه موجوده وه، د هوموس او همدا راز د عضوي-کاني تعاملاتو رول مرکزي حیثیت درلود او له ۱۹۹۰ کال له را وروسته نویو اکتشافاتو سره یې مطابقت درلود. هغه پوهان چې «یوسټون وون لیبیګ» استفاده ترې وکړه، «کارل لوډویګ»، «سپرنګر» او «هرمان هلریګل» وو. په دې برخه کې د پوهې بهیر څه ناڅه ټکنی شو چې تر یوه حده یې لامل د اقتصاد او څېړنې ګډوالی و. يوه انګرېز کاروباري «جان بنټ لاوز» په ۱۸۳۷ کال کې پر هغو نباتاتو د بېلابېلو سرو یا کودونو د اغېز ازمېښتونه پیل کړل چې په ګلدانیو کې یې وده کوله او یو یا دوه کاله وروسته دغه ازمېښتونه په کښتونو کې کرنیزو محصولاتو ته هم پراخ شول. یوه بیړنۍ پایله یې دا وه چې ده په ۱۸۴۲ کال کې له اسید سولفوریک سره د فاسفېټ له تصفیې څخه د مصنوعي کود یا سرې د اختراع حق ثبت کړ او له دې امله لومړنی کس و چې د مصنوعي سرې صنعت یې رامنځته کړ. په ورپسې کال یې د «جوزف هنري ګیلبرټ» له خدمتونو استفاده وکړه؛ دوی دواړو په ګډه د کرنیزو محصولاتو د څېړنو په انستېتیوت کې کرنیز ازمېښتونه وکړل.
چاپېریال
په کرنه کې کارېدونکې مصنوعي سره ګڼې چاپېریالي پایلې او اغېزې لري. د اقلیم او ځمکې د بدلونونو په اړه د اقلیمي بدلونونو د حکومت‌منځي پلاوي د ځانګړي راپور له مخې د دغو سرو تولید او د اړوندې ځمکې د استفادې طریقې د نړیوالې ګرمۍ محرکونه دي. د سرې استفاده د ځینو مستقیمو چاپېریالي اغېزو لامل هم شوې ده. د کرنیزو ځمکو اوبه چې د سمندرونو پر مړو سیمو اغېز کوي او د اوب‌لارو ککړتیا، د خاورې د مایکروبیوم ویجاړي او په ایکوسیستمونو کې د زهري توکو راغونډېل د دغو مستقیمو اغېزو ځینې بېلګې دي. سره یا کود ځینې نامستقیمې اغېزې هم لري. په هابر پروسه کې د کارېدونکي طبیعي ګاز لپاره د فرکېنګ [یعنې د ګاز د تزریق له لارې د تېلو استخراج] چاپېریالي اغېزې یې یوه بېلګه ده؛ همدا راز د کرنې پرمختګ تر یوه حده د انساني نفوس د چټکې ودې لامل هم دی او په لویه کچه د صنعتي کرنې اقدامات د مېشت‌ځایونو له ویجاړۍ، پر ژواک بېلابېلوالي له فشار او د کرنیزې خاورې له خرابۍ سره اړیکه لري.
شمېرې
په دې وروستیو کې په اکثرو پرمختللو هېوادونو کې د نایتروجن سرې ډېرې شوې دي. چین د نایتروجني سرو تر ټولو لوی تولیدوونکی او مصرفوونکی دی. په افریقا کې پر نایتروجني سرو تکیه کمه ده. د سرو په صنعتي مصرف کې کرنیز او کیمیاوي کاني توکي ډېر اهمیت لري او ارزښت یې کابو ۲۰۰ میلیارده ډالره دی. نایتروجن د کاني توکو پر نړیواله استفاده پام وړ اغېز لري او ورپسې پتاشیم او فاسفېټ راځي. د نایتروجن تولید له ۱۹۶۰مې لسیزې را وروسته ډېر زیات شوی دی. له ۱۹۶۰مې لسیزې را وروسته د فاسفېټ او پتاشیم بیه هم لوړه شوې ده چې د مصرفوونکي د بیې تر شاخص لوړه ده. پتاشیم په کاناډا، روسیه او بلاروس کې تولیدېږي چې په ګډه د نړۍ تر نیمايي زیات تولید جوړوي. په ۲۰۱۷ او ۲۰۱۸ کلونو کې په کاناډا کې د پتاشیم تولید ۱۸.۶ سلنه ډېر شو. اټکلونه ښيي چې د محصولاتو ۳۰ تر ۵۰ سلنه حاصل د طبیعي یا مصنوعي سوداګریزو سرو پایله بلل کېږي. په متحدو ایالتونو کې د سرې مصرف د کرنیزو ځمکو تر کچې ډېر شوی دی. د نړیوال مارکېټ یا بازار ارزښت به یې تر ۲۰۱۹ کال پورې څه باندې ۱۸۵ میلیارده ډالرو ته لوړ شي. د اروپايي سرو بازار به هم وده وکړي او په ۲۰۱۸ کال کې به شاوخوا ۱۵.۳ میلیارده یورو عاید وکړي.
چاپېریالي اغېزې
که څه هم د سرو استفاده پر ژواک چاپېریال منفي اغېزې لري، خو د نباتاتو د مغذي موادو په تأمین کې ګټوره ده. د سرو ډېره استفاده د کاني توکو د ګډې وډې استفادې په دلیل پر خاوره، سطحي اوبو او ځمک‌لاندې اوبو اغېز کولی شي.
د فاسفېټ ډبرې له پروسس څخه د هر یو ټن تولید شوي فاسفریک اسید په بدل کې پنځه ټنه ضایعات تولیدېږي. دغه ضایعات په جامد، ناخالص، بې‌ګټې او راډیو اکټیو ډول پاتې کېږي چې فاسفوژیپس بلل کېږي. اټکل کېږي چې هر کال په ټوله نړۍ کې له ۱۰۰۰۰۰۰۰۰ څخه تر ۲۸۰۰۰۰۰۰۰ ټنه پورې فاسفوژيپس ضایعات تولیدېږي.
اوبه
د فاسفورس او نایتروجن سرې چې کله په معمول ډول کارول کېږي، ګڼې چاپېریالي اغېزې لري. دلیل یې د بارانونو ډېر ورښت دی چې له امله یې سرې اوب‌لارو ته ور وینځل کېږي. د کرنې جاري اوبه د خوږو اوبو د اټروفیک کېدو یا مغذي کېدو یو تر ټولو لوی لامل دی. د بېلګې په توګه په متحدو ایالتونو کې شاوخوا نیمايي سیندونه مغذي دي. د اوټروفیکېشن یا مغذي کېدو اصلي لامل فاسفېټ دی چې معمولاً یوه محدودوونکې مغذي ماده ده؛ لوړ غلظتونه یې د سیانوباکتریاوو او اوبړیو د ودې لامل کېږي چې په له منځه تګ سره یې اکسیجن کمېږي. د سیانوباکتریاوو غوزې هم مضر زهر تولیدولی شي چې کېدای شي په غذایي ځنځیر کې راټول شي او انسانانو ته زیان واړوي. د سرو روانې اوبه د هوا لپاره د جوړو شویو ستراتیژیو په مرسته را کمېدای شي.
جان تورنر
جان نېپير وېندام تورنر د PC (د کاناډا لپاره د ملکې ځانګړې شورا) غړی، د CC  (تر مېريت وروسته دویم ویاړلی نښان) ګټونکی اوQC  (په شاهي نظام کې د محکمې په چارو کې د پاچا یا ملکې ځانګړی او ډېر تګړه سلاکار چې معمولاً حقوق پوه وي) د ۱۹۲۹ ز کال د جون په ۷ مه زېږېدلی او د ۲۰۲۰ ز کال د ډېسمبر په ۱۹ مه مړ شوی. یو کاناډايي حقوق پوه او سیاستوال چې د ۱۹۸۴ ز کال د جون له دېرشمې نېټې څخه د سپټمبر تر نولسمې نېټې پورې د کاناډا د ۱۷م لومړي وزیر په توګه خدمت کړی. هغه له ۱۹۸۴ ز کال څخه تر ۱۹۹۰ ز کال پورې د کانادا د لېبرال ګوند د مشراو د رسمي اپوزیسیون د مشر په توګه خدمت وکړ.
تورنر مخکې له دې چې د ۱۹۶۲ ز کال په فدرال ټاکنو کې د پارلمان د غړي په توګه وټاکل شي. هغه د لومړي وزیر پېیر ټوروډو (Pierre Trudeau) په کابینه کې له ۱۹۶۸ ز کال څخه تر ۱۹۷۲ ز کال پورې د عدلیې  وزیر او لوی څارنوال په توګه او له ۱۹۷۲ ز کال څخه تر ۱۹۷۵ز کال پورې یې د مالیې د وزیر په توګه خدمت کاوه. تورنر د کابینې د وزیر په توګه د لېبرال ګوند د لېبرال سوداګرۍ چارو د مشر په توګه شهرت ترلاسه کړ. تورنر په ۱۹۷۵ ز کال کې د نړیوالې اقتصادي سوړبازارۍ(رکود) په بهیر کې او د نامنلي معاش او نرخونو د کنترول پر پلي کولو د مجبورتیا له وړاندې‌لید سره له خپل موقف څخه استعفا وکړه.
تورنر له ۱۹۷۵ ز کال څخه تر ۱۹۸۴ ز کال پورې له سیاست څخه لرې شو او د شرکتي وکیل په توګه یې د بې Bay)) په سړک کې کار پيل کړ. په ۱۹۸۴ ز کال کې د ټروډو استعفا د مشرتابه د ټاکنو لامل شوه چې تورنر په بریالیتوب سره په کې د سیالۍ ډګر ته راووت. تورنر یوازې ۷۹ ورځې د لومړي وزیر دنده پر غاړه لرله، ځکه هغه خپل عالی قومندان/ګورنر جنرال ته مشوره ورکړه چې تر تحلیف وروسته سملاسي پارلمان منحل کړي. هغه د ۱۹۸۴ ز کال په ټاکنو کې د پرمختللیو محافظه کارنو د ګوند غړي براین مولروني پر وړاندې ماته وخوړه او لېبرالیان یې له دویمې او په فدارل کچه د یوه واکمن ګوند په توګه (د چوکیو د شمېر په نسبت) له تر ټولې بدې ماتې سره مخامخ کړل. تورنر د ۶ نورو کلونو لپاره د لېبرال ګوند مشر پاتې شو او د اپوزسیون مشري يې وکړه. د ۱۹۸۸ ز کال په ټاکنو کې هغه له متحده ایالاتو سره د مولروني د ازاد تجارت له پرېکړه ليک سره کلکه مبارزه وکړه او لېبرالیان یې  برابرې بیاځواکۍ ته ورسول. تورنر په ۱۹۹۰ ز کال کې د ګوند له مشرۍ څخه استعفا ورکړه او د ۱۹۹۳ ز کال په ټاکنو کې يې د بیاځلي ګډون هڅه ونه‌کړه.
تورنر تر مکېنزي باول / Mackenzie Bowell (۱۸۹۶ ز کال کې زېږېدلی) وروسته د کاناډا لومړنی، لومړی وزیر و چې په انګلستان کې نړۍ ته راغلی. تر چارلز ټاپر (Charles Tupper) وروسته، په کاناډا کې دویم لومړی وزیر دی چې واکمني يې لنډمهاله وه او د عمر د اوږدوالي له پلوه څلورم لومړی وزیر و چې تر ۹۱ کلنۍ پورې ژوندی و.
لومړنی ژوند
تورنر د ۱۹۲۹ ز کال د جون په ۷ مه د انګلستان د ريچانډم په ساري سیمه کې (چې اوس‌مهال د لندن یوه برخه ده) د انګرېزي ژونالېست لیونارډ هیو تورنر او کاناډايي اقتصاد پوه فيلېس ګرېګوري په کور کې نړۍ ته راغلی. د مایکل په نوم يې یو ورور درلود چې په ۱۹۳۰ ز کال کې زېږېدلی او له زېږدلو څخه څه موده وروسته مړ شو او د براندا په نوم يې یوه خور درلوده، چې په ۱۹۳۱ ز کال کې زېږېدلې وه. کله چې په ۱۹۳۲ ز کال کې د تورنر پلار مړ شو، هغه او خور یې له خپلې مور سره چې په کاناډا کې زېږېدلې وه، کاناډا ته کډه شول. کورنۍ يې د برېتېش کولمبیا په روسلنډ کې د هغې د ماشوم‌توب په کور کې مېشته شوه او وروسته اوتاوا ته کډه شول.
د تورنر مور، له  خپلو دوو ماشومانو سره ډېره مینه لرله، خو سخت ګیره وه. کورنۍ یې شتمنه نه وه. د هغه مور بیاځلي په ۱۹۵۴ ز کال کې له فرانک مکنزي روس (Frank Mackenzie Ross) سره واده وکړ، چې وروسته یې د برېتېش کولمبیا د نائب والي په توګه خدمت وکړ او کورنۍ بیاځلي په وانکوېر کې مېشت شوه.
زده‌کړې
تورنر په اشبوري ز کالج او په عالي کچه د اوتاوا په سنت پاترېک ز کالج کې زده‌کړې وکړې. هغه په ۱۹۴۵ ز کال کې په ۱۶ کلنۍ کې د برېتېش کولمبیا په پوهنتون (UBC) کې نوم‌لیکنه وکړه او هلته د بېتا تيتا پي د ورورولۍ اتحادیې د UBC څانګې غړی و. د ۱۹۴۰م لسیزې په وروستیو کې د کاناډا د چټکې ځغاستې وهوونکو له مخکښانو څخه و. هغه د سل یارډ – ډش (۹۱.۴۴ متره واټن) په وهلو سره د کاناډا د نارینه‌وو لپاره رېکارډ جوړ کړ او د ۱۹۴۸ ز کال د لندن د المپيک سیالیو ته یې لار ومونده، خو د هغه د زنګون بدوالي هغه له سیالۍ څخه شاته کړ. هغه په ۱۹۴۹ ز کال کې د UBC څخه د لېسانس درجې له ویاړ سره فارغ شو.
تورنر د روډس سز کالرشېپ ترلاسه کړ او د اکسفورډ په پوهنتون کې د مګډېلان ز کالج ته لاړ او په ۱۹۵۱ ز کال کې یې د حقوقو سند، په ۱۹۵۲ ز کال کې يې د مدني حقوقو لېسانس او په ۱۹۵۷ ز کال کې يې د ماسترۍ سند ترلاسه کړ. هغه په اکسفورډ پوهنتون کې د ځغاستې او ډګر په ټیم کې و. راجر بنېسټر د هغه د ټيم له غړو و چې په یو مایل کې يې د څلورو دقیقو خنډ په وهلو سره د لومړي ځغاستونکي ځای خپل کړ. تورنر په اکسفورډ کې د استرالیا د راټولوونکو لومړيو وزیرانو ملکولم فرېزر او باب هاوک او د بریتانیا د لېبرال ګوند د راتلونکي مشر جېرمي تروپ ټولګیوال و. هغه له ۱۹۵۲ څخه تر ۱۹۵۳ ز کال پورې خپلې د دوکتورا کچې زده‌کړې هم په پاريس پوهنتون کې وڅارلې.
له شهزادګۍ مارګاريت سره یې اړیکې
د ۱۹۵۹ ز کال د مې میاشتې په ۱۹ نېټه، د هغه ناسکه پلار د نائب والي په توګه د برېتېش کولمبیا د نائب والي د دفتر د نوې ودانۍ د پرانیست غونډې په ویاړ یومحفل برابر کړی و ،چې تورنر په کې له شهزادګۍ مارګاريت سره چې یو کال له هغه څخه کشره وه نڅا وکړه. دا لومړی ځل و چې تورنر په کاناډا کې د رسنیو خاص پام ځانته واړوه. ایا دا دواړه به له یو بل سره واده وکړي؟ په دې اړه د پام وړ ګمانونه او اټکلونه موجود وو. د هغو لیکونو پر بنسټ چې ډيلي مېل ترلاسه کړي، د شهزادګۍ د هغه لیک له مخې چې اووه کاله وروسته یې لیکلی و، چې: « نږدې و له هغه سره واده وکړي» دا اړیکه تر هغه څه ډېره جدي وه چې مخکې يې فکر کېده. د معاصرو رسنیزو راپورونو پر بنسټ دا اړیکه د بکېنګام په ماڼۍ کې د سختې حیرانتیا لامل شوه، ځکه تورنر یو رومي کاتولیک و او مارګاریت له هغه سره د واده کولو لپاره اړه وه، چې د بریتانیا د تاج او تخت د ځای ناستۍ په کتار(لیکه) کې خپل ځای له لاسه ورکړي.
برېندا د خپل ورور او شهزادګۍ تر منځ ډېره مشخصه پاملرنه تائید کړه. خو ویې ویل چې: تورنر له سلطنت سره مینه نه درلوده او کاتولیزم یې نه پرېښود. تورنر د کاناډا د سفر په بهیر کې له مارګاريت سره تر بیا لیدو وروسته د ۱۹۵۹ ز کال په اګست کې په بالمورال کلا کې د هغې په مېلمستیا کې ګډون وکړ، چې د اتاق ملګری یې انتوني ارمسترانګ – جونز د مارګاريت راتلونکی خاوند و او د ۱۹۶۰ ز کال په مې میاشت کې يې د هغوی په واده کې یوازینی غیر رسمي کاناډايی مېلمه و. تورنر له مارګاريت سره ملګری پاتې شو، هغه او د هغه مېرمنې به زیاتره له مېرمن شهزادګۍ سره په بریتانیا او یا هم له کاناډا څخه د رسمي سفرونو په بهیر کې لیدل. هغوی په ۲۰۰۲ ز کال کې د مارګاریت د جنازې په ځانګړو مراسمو کې ګډون وکړ او د تلين په مراسمو کې د کاناډا رسمي استازي و.
واده او کورنۍ
تورنر د ۱۹۶۳ ز کال د مې میاشتې په ۱۱ مه له ګېلز مک کري کلیګور (زېږېدنه-۱۹۳۷ز کال) سره چې هغه مهال  له IBM (د کسب او کار د ماشینونو نړیوال شرکت) سره د سیستم انجینره وه، واده وکړ چې د کاناډا د پوځ ډاکتر جان مک کري، احتمالاً د لومړۍ نړیوالې جګړې په بهیر کې د فلانډر په بېدیاوو کې مشهور شعر د لیکوال مشره خورځه او د کاناډا د پارلمان د پخواني غړي ډېوېډ کېلګور خور وه. هغوی د الېزابيث په نوم یوه لور او د مایکل او اندرو په نوم دوه زامن لري. د هغوی دویم زوی ډېوېډ په ۲۰۲۱ ز کال کې مړ شو. د تورنر بچیانو په اوتاوا کې د راککلیف پارک په عمومي ښوونځي کې زده‌کړې وکړي. ټولو درېیو زامنو يې د ټورنټو په اپر کالج کې زده‌کړې وکړې.
شمالي ويتنام
سرچينې
وېشنيزه:ويتنام جمهوريت وېشنيزه:ويتنام وېشنيزه:شمالي ويتنام وېشنيزه:جنوبي ويتنام وېشنيزه:سويلي ويتنام
مي ټو غورځنګ (انډيا)
د مي ټو غورځنګ (انډیا)  کار ځای کې د نارینه وو له خوا د جنسي ځورونې څخه د خلاصون لپاره پیل شو. تر دې مخکې دغه حرکت په امریکا کې پیل شوی و. د هند دغه حرکت په حقیقت کې د امریکا د همدغه حرکت بله برخه بلل کیږي.
په هند کې د ټولنیزو رسنیو له لارې تور لګول
د هندي فلمونو اداکارې تنوشري دتا لومړی ګام پورته کړ او نانا پاټیکر یې د شوټینګ پر مهال په نامناسب چلند تورن کړ. له هغې وروسته، د فلمي شخصیت سبھاش ګای په ګډون د یو شمېر نورو خلکو په وړاندې دا ډول تورونه ولګول شول. ډېری مېرمنو د بهرنیو چارو د مرکزي دولت وزیر ایم جے اکبر باندې هم تورونه لګولي. له همدې امله، هغه اړ شو چې د اکتوبر په 17، 2018 کې له خپلې دندې استعفا ورکړي.
د غورځنګ مخالفت
مشهور هندي ژورنالیست تولین سینګ د مي ټو غورځنګ سخت مخالفت وکړ. د دوی د مخالفت اصلي لامل د قانون حاکمیت دی چې یو سړی که نارینه وي یا ښځه، تر هغه چې مجرم ثابت نه شي، بې ګناه دی. بل دلیل، هغه وړاندیز کوي، دا دی چې د اوسني څپې لاندې، د ښځو تورونه لا دمخه پیاوړي شوي دي. هغه د خپل ځان مثال د هغو ښځو لپاره ورکوي چې خپل حقونه یې د سخت کار له لارې ترلاسه کړي نه د ظلم د نښې په ښودلو. نوموړي دغه ټکي هند یوې بلې مشهورې خبریالې برکا دت ته په خپل پرانیستي لیک کې ویلي دي. بايد يادونه وشي، چې تولين سنګ له څه مودې راهيسې د پاکستان د پنجاب ايالت د وژل شوي والي سلمان تاثير سره نږدې اړيکې لرلې او دواړه يو زوى اتش تاثير لري.
سرچينې
وېشنيزه:باليووډ وېشنيزه:مي ټو غورځنګ(پاکستان) وېشنيزه:مي ټو حرکت وېشنيزه:مي ټو تحريک وېشنيزه:مي ټو غورځنګ وېشنيزه:مي ټو غورځنګ(انډيا) وېشنيزه:مي ټو غورځنګ(ايران وېشنيزه:ميانمار
پاول ګوډمن
پاول ګوډمن (زوکړه: ۱۹۱۱ زکال – مړینه: ۱۹۷۲ زکال) امریکايي لیکوال او د عامه چارو اړوند روڼ آندی و چې تر ډېره په ۱۹۶۰مه لسیزه کې د ټولنیز نقد په برخه کې د خپلو اثارو له مخې پېژندل کېږي. ګوډمن د هنرونو، مدني حقونو، تمرکز له منځه وړو، دیموکراسۍ، زده کړو، رسنیو، سیاست، ارواه پوهنې، ټکنالوژۍ، ښاري پلان جوړونې او جګړې په ګډون د ډیری غیرداستاني موضوعاتو او ادبي ژانرونو په اډانه کې لیکنې کړې دي. د یو انسان پال او خپله ځان بللي ادبي کس په توګه د هغه اثار تر ډېره په یوه لویه ټولنه کې د وګړو دندو او په خپل واک کې د چلن اړوند مسئولیت منلو، خلاق توب او د خپل انساني ماهیت درک ته اړونديږي.
ګوډمن چې د نیویارک ښار په یوه یهودي کورنۍ کې وزېږېد، د خپلو خاله ګانو او خور له خوا را لوی کړای شو او د نیویارک په سیټي کالج کې یې زده کړې وکړې. د یوه لیواله لیکوال په توګه نوموړي وړاندې له دې چې له شیکاګو پوهنتون څخه د دوکتورا سند ترلاسه کړي اشعار او داستانونه یې ولیکل. له زده کړو وروسته نیویارک ښار ته راستون شو او په یو شمېر مجلاتو کې یې د ګڼ شمېر موضوعاتو د لیکنې او همدارنګه د تدریس دندو ته مخه کړه چې خپلې ډیری دغه دندې یې د خپل دوه جنسه توب د ښکاره کولو او په دویمې نړیوالې جګړې کې د خدمت نه کولو پر وړاندې د مقاومت له امله له لاسه ورکړې. ګوډمن انارشېزم ته مخه کړه او د ازادي غوښتونکو ژورنالونو لپاره یې لیکنې کولې. د نوموړي راډیکالېزم د ارواه پوهنې له نظریې څخه ریښه اخیسته. هغه د ګشتالت درملنې نظریې (هغه نظریه چې له مخې یې د اروايي درملنې پر مهال یو کس خپلو شخصي مسئولیتونو ته متوجه کوي) مخینه د ویلهلم رایش د راډیکال فرویدېزم پر بنسټ ولیکله او ورته اړوند یې په ۱۹۵۰مه لسیزه کې د ارواه څېړنې غونډې جوړې کړې. ورته مهال یې خپلو نورو ارزښتمنو لیکنو ته هم دوام ورکړ.
د ټولنیز نقد په برخه کې د نوموړي د ۱۹۶۰ زکال کتاب، Growing Up Absurd، د کلتور په برخه کې د اصلي نظریه ورکوونکي په توګه د هغه ځایګی او اهمیت تثبیت کړ. ګوډمن «د نوي کیڼ لوري د فیلسوف» په توګه شهرت وموند چې انارشیستي لیدلوري یې د ۱۹۶۰ مې لسیزې په کلتور ضد او د وړیا ښوونځیو پر خوځښت اغېز درلود. په داسې حال کې چې نوموړی د غیر مارکسېستي راډیکالېزم په برخه کې د خپل مهال مخکښ امریکايي روڼ آندی و، خو شهرت یې د هغه له عمر وروسته دوام ونه موند. ګوډمن په انساني وړتیا و باندې د باور له مخې د ښاري ارمانونو او اصولي اعتقاداتو په برخه کې د وړاندیزونو له امله یادول کېږي.
ژوند
د یو هڅاند لیکوال په توګه ګوډمن اشعار، مقالات، کیسې او نمایشنامې هغه مهال ولیکلې او خپرې کړې چې له خپلې خور الیس سره یې ژوند کاوه او هغې یې ملاتړ کاوه. یوازې ډېر کم شمېر دغه لیکنې یې خپرې شوې. هغه هېڅکله منظمه دنده نه لرله، خو له ۱۹۳۴ زکال څخه تر ۱۹۳۶ زکال پورې یې د مټرو ګولډوین مایر لپاره یو شمېر فیلمنامې جوړې کړې او د سهیونېستي ځوانانو په کمپ کې یې ډارمه تدریس کړه. د نوموړي د ژوند دغه مهال د ډلمور شوارتز په لنډ داستان «نړۍ یو واده دی» کې ډراماتیک شو. ګوډمن چې د خپلو فیسونو د ورکړې توان نه درلود د کلمبیا پوهنتون د ماسټرۍ په ټولګیو کې یې د آزاد اورېدونکي په توګه ګډون کاوه او ځینې مهال به په هاروارډ پوهنتون کې ټولګیو ته هم تله. هغه مهال چې د کلمبیا پوهنتون د فلسفې ښوونکی ریچارډ مک کئون د شیکاګو پوهنتون ته ولاړ له ګوډمن څخه یې وغوښتل د هغه په ټولګیو کې برخه واخلي او لکچر ورکړي. له ۱۹۳۶ زکال څخه تر ۱۹۴۰ زکال پورې ګوډمن د ادبیاتو او فلسفې په برخه کې د ماسټرۍ زده کړیال، څېړنیز همکار او د نیم مهال لپاره ښوونکی و. نوموړي په ۱۹۴۰ زکال کې خپلې مقدماتې ازموینې ورکړې خو د «نه قبلېدونکي جنسي چلن» له امله اړ شو خپلې دندې پرېږدي، هغه تور چې د هغه د تدریس پر مهال څو ځله ورباندې وشو. د ژوند په دغه پړاو کې ګوډمن واده کړی و او د یو فعال دوه جنسه په توګه له ځوانو نارینه و سره سفر کولو ته یې دوام ورکاوه.
ګوډمن چې د خپلې دوکتورا لپاره زړه تنګی و، نیویارک ښار ته راوګرځېد څو خپلې لیکونو ته مخه کړي، چېرې چې نوموړی اوانګارد ادبي بهیر ته اړوند و. ګوډمن په خپل پای لیک کار وکړ، په داسې حال کې چې خپرېدو یې ۱۴ کاله وخت نیو. هغه چې وکولای شول د ښوونکي په توګه ځانته کار پیدا کړي په پارتیزان ریویو مجله کې یې د یو شمېر فلمونو اړوند بیاکتنه ولیکله او دوه کاله وروسته یې د خپلو اشعارو لومړی کتاب (۱۹۴۱) او د لویې پیانو تر عنوان لاندې ناول (۱۹۴۲) خپور کړ. نوموړي د ۱۹۴۳ او ۱۹۴۴ زکال پر مهال د مانومیټ په نامه په یوه مخکښ شپني او ورځني ښوونځي کې تدریس وکړ، خو د همجنس ګرا چلن له امله یې دغه ښوونځی پرېښود. پارتیزان ریویو هم ګوډمن د دوه جنسه توب او د مقاومت له مسودې څخه د نه ملاتړ له امله د لیکوالانو له ډلې ویوست. (ګوډمن خپله په دویمه نړیواله جګړه کې د خدمت کولو پر وړاندې مقاومت وکړ». دویمه نړیواله جګړه لامل وګرځېده چې ګوډمن د یو اوانګارد لیکوال پر ځای په سوله غوښتونکي او د غیرمتمرکز واک په پلوي کس واوړي.
مفکوره
ګوډمن باورمن و چې انسانان په ذاتي توګه خلاق، ټولیز پلوه او مینه ناک دي، خو هغه مهال بیا په دې ډول نه دي چې ټولنیز بنسټونه هغوی له خپل طبیعیت څخه پردي کړي، د بیلګې په توګه لامل ګرځي خپلې انګېزې د دغه بنسټ لپاره د خدمت په موخه وځپي. د ګوډمن اثار په پراخه کچه په ګڼ شمېر برخو او سیاسي- ټولنیزو موضوعاتو لکه هنر، مدني پلان جوړونې، مدني حقونو او آزادیو، تمرکز له منځه وړو، د ځان د تنظیم، دیموکراسي، زده کړو، اخلاقو، رسنیو، ټکنالوژۍ، جګړې او سولې په برخو کې انسان پالنې ته اشاره لري.
کوفي عنان
کوفي عطا عنان (۸ اپریل ۱۹۳۸ – ۱۸ اګست ۲۰۱۸) د ملګرو ملتونو اووم عمومي منشي و. د دوی موده د جنوري 1997 څخه تر دسمبر 2006 پورې ده. په 2011 کې، هغه او د ملګرو ملتونوسازمان په ګډه د نوبل د سولې جایزه وګټله.
شخصي ژوند
په 1965 کې، کوفي د نایجیریا له تیتي الکیجا سره واده وکړ. له واده ډېر وخت وروسته د دوی یوه لور پیدا شوه او بیا د کوجو عنان په نوم زوی پیدا شو. جوړه په 1970ز کې جلا شوه او په 1983ز کې طلاق وشو. په 1984 کې، هغه د سویسي وکیلې، نان ماریا سره واده وکړ، چې له هغې هم یوه لور، د نینا په نوم لري.
مرګ
کوفي عنان د ۲۰۱۸ کال د اګست په ۱۸مه د سویس په برن ښار کې د ۸۰ کلونو په عمر ومړ.
حوالې
وېشنيزه:1938 زېږېدنې
کيرتي کلهاري
کیرتي کلهاري یوه هندي اداکاره او ماډله ده چې اکثره د بالیووډ هندي فلمونو کې ښکاري. د ژورنالیزم او ډله يیزو اړیکو په برخه کې د فراغت وروسته، کیرتي کلهاري د 2002 په اوریا ژبه فلم دھرینی کې د اداکارۍ پیل وکړ. هغې په بالیووډ کې په 2010 کې د "کهچړي: دی مو وي" څخه پیل وکړ، بیا وروسته په 2011 کې د شیطان په فلم کې مخکښ رول ولوباوه. هغه وروسته په څو بریالي فلمونو کې راڅرګنده شوه لکه پنک (2016)، اړي: د سرجيکل سټرايک (2019) او مشن منګل (2019) نومونه يادولای شو. وروستي دوه فلمونه د بالیووډ ترټولو لوړ عاید لرونکي فلمونه دي.
لومړنی مسلک
کیرتي کلهاري خپل مسلک په تیاتر او تلویزیوني اعلاناتو پیل کړ. هغه د یاتری په نوم د هندي تیاتر ګروپ کې د یوې میاشتې لپاره د اداکارۍ ورکشاپ ترسره کړ. هغه بیا په دریو ډرامو کې کار وکړ - چنتا چود چنتاماني د ینټري ګروپ سره، د ایزمو شیشنشاه د یو ډول تولید سره او د یاتري ګروپ سره د سکارام باندر په هندي تطبیق کې. کیرتي کلهاري د ډیری تلویزیوني اعلاناتو مخ ګرځیدلی دی پشمول د لوټس میوچل فنډز ، سفر گرو ، ویډیوکون ایر کنډیشنر ، پاراشوټ ګورجیس هیمیشا کمپاین ، ICICI بانک ، کایا پوستکي کلینیک ، تاج محل چای ( د اداکار سیف علي خان سره ) ، په دوی کې هرڅه شامل دي د مخ مینځل., Whirlpool Refrigerators (د اداکارانو اجی دیوګن او کاجول سره)، Spice Mobile، Virgin Mobiles (د اداکار رنبیر کپور سره)، Closeup، JK White Cement او Tic Tac Mouth Freshner. کیرتي کلاهاري د دوه کلونو لپاره د ښکلا برانډ Nivea Visage Sparkling Glow مخ وه. کیرتي کلهاري د ګپي ګریوال د میوزیک ویډیو دیسی راکسټار 2 البم کې د هیکویچ جان سندرې لپاره برخه اخیستې وه ، سربیره پردې د سندرغاړي ابی جیت ساونت په سندرو جونون او متران دی چتری کې راڅرګنده شوه.
پرمختګ (2010-2015)
کیرتي کلهاري د خپل فلم پیل د Khichdi: The Movie سره وکړ چې د اکتوبر په 2010 کې خپور شو. کیرتي کلاهاري خپل دوهم فلم په 2011 کې د شیطان په فلم کې پیل کړ، چې د 2011 په جون کې خپور شو.
په 2013 کې، هغه په سوپر سی اوپر فلم کې راڅرګنده شوه چې په باکس آفس کې ښه کار نه و کړی.
د اصلي جریان بریالیتوب (2016-اوسنۍ)
په 2016 کې، هغه د اداکارانو تاپشي پنو او امیتاب بچن سره یوځای په فلم پنک کې کار وکړ، چې په هغه کې د هغه د فعالیت ستاینه وشوه. فلم تجارتي او انتقادي بریا وه. په 2017 کې، هغه د مدهر بهندرکر په سیاسي تریلر اندو سرکار کې د اندو سرلیک رول کې راڅرګند شو. په 2018 کې، هغه د عرفان خان سره په بلیک میل فلم کې کار وکړ.
په 2019 کې، هغه په تجارتي او انتقادي توګه بریالي پوځي عمل فلم Udi: The Surgical Strike کې د هند د هوايي ځواک افسر سیرت کور په رول کې راڅرګند شو. په ورته کال کې، هغه د ویب ټلویزیوني لړۍ څلور نور شاټونه په ایمیزون پریم ویډیو کې هم راښکاره شوه. هغه په مشن منګل کې کار کړی دی، یو فلم چې د هند د مریخ مدار ماموریت پر بنسټ جوړ شوی، چې د اګست په 15 2019 خپور شو.
کیرتي کلهاري به ډیر ژر په یوه اوږده تریلر  'سن 75' کې د VKK مینن همکار سره راڅرګند شي، کوم چې په 2015 کې شوټ شوی و مګر 2019 ته وځنډول شو.
د پښتو لېونی فلسفي شاعر؛ خان عبدالغنی خان د امام حسین مرثیه
ولې کوم خوا ته روان یی ای حُسينه ولې ولې؟
کربلا نه ده بلا ده. په دی شګو کی څه ګوری
ولې غم دي لا خېشته کړی پستې ښکلې سترګې تورې
زور او زر ، اقبال او بخت دی هم هما ده هم یې سوری
یزید خان دی د جهان نن، انسان وږی او کمزوری
د انسان د شان مثال ښی دی خرڅ شوي روک غلام ته
یو یو ګل له تندې ریژي د رسول ګلستان
او یزید ولاړ دی دا سلګی ، های او سوران
دا بلا د کربلا و ، نیم لیوه او نیم شیطان
داسی ظلم نه دی شوی ،نه به وشی په جهان
د چینی په غاړه مړه شو تول له تندې ماشومان
اخیر حسین چیغه کړه ،نر بچی زه د حیدر یم
زه که نن وږی تږی زه په اصل کی شیر ببر یم
راشه وګوه فرعونه د حیدر د وینی اور
لږ را ودانګه میدان ته چی ښکاره کړو سره زور
اسلامي اخلاق (ژبه)
د کتاب ځانګړنې:
د کتاب نامه: اسانه اسلامپوهنه ( د ژڼیو لپاره)
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
وېبپاڼه:www.andyal.com
= دوه ویشتمه زده کړه: اسلامي اخلاق (ژبه) =
ژبه کوچنۍ؛ خو کارونه ستر کوي.
ترڅو چې چا خبرې نه وي کړې؛ نو نیمګړتیا او هنر یې پټ وي.
مولا علي کرم الله وجهه وايي: (( د انسان مقام یې تر ژبې لاندې پټ دی.[1]))
الله په قرآن کې وايي : ((وَلِسَانًا وَشَفَتَيْنِ=او يوه ژبه او دوې شونډې؟![2]))
= د نېکیو سرچینې = دلته د ژبې په باب د الله ځینو احکامو ته اشاره کوو:
１- په ژبه د خدای عبادت وکړئ، یاد یې کړئ او مننه یې وکړئ
２- په ژبه کتاب الله ولولئ.
３- په ژبه خلک نېکیو ته راوبلئ.
４- په ژبه خلک له بدیو منع کړئ.
５- په ژبه د ظالم خلاف غږ پورته کړئ او له مظلومه ملاتړ وکړئ.
６- په ژبه پر خلکو سلام ویاست او زړونه نږدې کړئ.
７- په ژبه خلک ښاد کړئ.
８- په ژبه ورزدکړه وکړئ.
９- په ژبه اذان وایو.
１０-                باید له خلکو سره ښې خبرې وکړو.
１２-                د خلکو خوالې بربنډې نه کړو.
１３-                تر شوني بریده قسم و نه خورو.
１４-                داسې څه و نه وايو، چې نور پرې خپه کړو.
１５-                په خبرو کې انصاف ولرو.
１６-                د هغه کار ژمنه له چا سره ونکړو، چې له وسې مو پوره نه وي.
= د ژبې ځنې ښه آثار: =
2-     په ژبه په بل پسې خبرې او سپکې سپورې ویلای شو.
3-   په ژبه ظالم هڅولای شو.
4-    په ژبه یو کس کږلارولای شو.
5-    په ژبه بل سپکولای شو.
6-     په ژبه د دښمن په ګټه ګړېدای شو.
7-    په ژبه چټیات ویلای شو او د نااهلو ستاینه کولای شو.
8-   په ژبه د بل خواله بربنډولای شو.
هو! ژبه د کونجي په څېر ده، یو لوري ته په حرکت ورکولو، ور پرانځي او بل لوري ته په چورلولو، ور تړلی شي. هغه ژبه، چې هومره عبادتونه پرې کولای شو، ډېری ګناهان هم پرې کېږي.
[1] . نهج البلاغه/۳۹۲ حکمت.
[2] . بلد/۹ آیت.
[3] . همزه/ لومړی آیت.
مي ټو غورځنګ (کوېټ)
د ښځو د حقونو د ترلاسه کولو لپاره هڅې
النود الشرق په کویت کې د ښځو د حقونو مشر دی - د غیرت په نوم د وژل شویو مېرمنو د تراژیدۍ پروړاندې د " 153 " په نوم غورځنګ د هغه په صدارت کې پیل شو - النود الشرق یو له بنسټ ایښودونکو غړو څخه دی د دې غورځنګ له برکته، پر ښځو نه یوازې دا چې د ظلمونو پر وړاندې یې په محاذ کې ولاړې وې، بلکې له هر ډول مقاومت سره یې بې له وېرې مخامخې کړې وې، د دوی غږ د لوړ ځواک تر څنډو پورې ورسېد او ډېرو ښځو ته د فرسوده په پای ته رسېدو سره نوی ژوند ورکړل شو. دود. د هغې د زړورتیا په اعتراف، هغې ته د "کویتي فرانسوي ملي امر" جایزه ورکړل شوه - النود الشرق لومړنۍ کویتی ښځه ده چې دا جایزه یې ترلاسه کړه - په کویت کې د ښځو فعالیت ډیرې مثبتې پایلې ښودلې. په ټاکنو کې ګډون او د پوهنې او کارموندنې په قوانینو کې اصلاحات د دې خبرې مهمې بېلګې دي.
سرچينې
وېشنيزه:مي ټو غورځنګ (کوېټ) وېشنيزه:مي ټو غورځنګ(پاکستان) وېشنيزه:مي ټو غورځنګ(ايران وېشنيزه:مي ټو غورځنګ(انډيا) وېشنيزه:مي ټو غورځنګ وېشنيزه:مي ټو غورځنګ(نايجيريا)
مي ټو غورځنګ (نايجيريا)
مي ټو غورځنګ د نړۍ په څو هېوادونو کې د نارینه جنسي ځورونې ضد غورځنګ نوم دی چې د ټویټر هشټاګ سره دی. د نړۍ د ډېرو هېوادونو په څېر، دا حرکت په نایجیریا کې له 2019 راهیسې پیل شوی. د خوځښت د نوموړي هېواد د یوې مشهورې سندرغاړې مېرمن بسولا داکولو له خوا پیل شوی و ، تیمي داکولو ، چې په یوه سیمه يیزه ټلویزیوني مرکه کې یې ادعا کړې وه چې په ابوجا کې د یوې لویې کلیسا پادري بایوډون بایوډون فاتوینبو د هغې سره جنسي زياتی کړی دی. تر دې پېښې وروسته د عامه شخصیتونو له خوا د مېرمنو جنسي ځورونې د #MeToo لامل شوې. #ChurchToo او #SayNoToRape هشټاګونه په انسټاګرام او ټویټر کې خپاره شول.
اروا مي ټو
په نایجیریا کې د مي ټو غورځنګ یا جنسي ځورونې نه یوازې د یوې فرقې یا کټګورۍ په خلکو کې لیدل شوي، بلکې په هره طبقه کې لیدل شوي. له بسولا دوکولو مخکې، 24 کلنه خدیجه ادمو په 2017 کې د شمالي نایجیریا په کانو کې د خپل ملګري لخوا نږدې وژل شوې وه. اته میاشتې مخکې، هغې هڅه وکړه چې په یو بلاګ کې تشریح کړي چې څنګه د هغې هلک ملګري څو ځله په هغې باندې تیری کړی او د هغې د وژلو ګواښ یې کړی. د دې پیښې په وړاندې، هشټاګ #ArewaMeToo (په شمالي نایجیریا کې MeToo) په هیواد کې معرفي او مشهور شو. په دې دوهمه کټګورۍ کې پیښې د جنسي ځورونې په پرتله د جنسي تاوتریخوالي سره تړاو لري.
سرچينې
وېشنيزه:مي ټو غورځنګ(پاکستان) وېشنيزه:مي ټو غورځنګ(ايران وېشنيزه:مي ټو غورځنګ(انډيا) وېشنيزه:مي ټو غورځنګ وېشنيزه:مي ټو غورځنګ (کوېټ) وېشنيزه:مي ټو مس وېشنيزه:مي ټو چرچ وېشنيزه:مي ټو
سړی
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" سړی یو بالغ نارینه انسان دی. عموماً په ډېرو کلتورونو او ټولنو کې هغه هلک چې بلوغ یې بشپړ کړی وي او اتلس کلنۍ ته رسېدلی وي سړی بلل کېږي، خو دا تعریف په هر کلتور، ټولنه، تمدن یا قانون کې د منلو وړ نه دی. په نورمال ډول، یو سړی ميندواره کولو وړتیا لري. هغه سړی چې ماشوم لري پلار بلل کیږي.
بیولوژیکي او جنسیت
په هلکانو کې د بلوغيت نښې نښانې عبارت دي له:
باطني ځانګړتیاوې
له پخوا څخه تر نن ورځې پورې، یو سړی ګڼل کیږي چې هغه ځانګړتیاوې شاملې دي چې د نارینه وو لپاره ځانګړي دي او په ښځو او ماشومانو کې نه لیدل کیږي. دوی معمولا دغو ځانګړتیاوو ته د سرلیکونو سره اشاره کوي لکه نارینه.
فزیکي ځانګړتیاوې
په جینیکي او احصایوي لحاظ، نارینه د ښځو په پرتله قوي او ډیر عضلاتي بدن لري. په نارینه کې عمومي فزیکي توپیرونه د قد لوړوالی، د هډوکي ډیر کثافت، او ډیر عضلاتي بدن لري. همدارنګه، د لاسونو او پښو اندازه د ښځو په پرتله لوی وي.
تناسلي سيستم
د نارینه تناسل د کاک په نوم یادیږي. د دې لاندې خصیه (یا هګۍ) ده. د نارینه تناسلي شاوخوا حساس ځایونه شتون لري چې سړی هڅوي. د orgasm په اوج کې، منی یا سپرم د تناسل څخه بهر راځي، چې که چیرې د میرمنې اندام ته واچول شي، کیدای شي ښځه امیندواره شي. د جنسي اړیکو سربیره، د نارینه تناسل د مشت زنی او ادرار لپاره هم کارول کیږي.
کروموزوم ځانګړتیاوې
د نورمال انسان کروموزومونو یوه ځانګړتیا دا ده چې 22 جوړه غیر جنسي کروموزومونه او 1 جوړه جنسي کروموزومونه لري. د نورمال نارینه جنسي کروموزومونه یو X کروموزوم او یو Y کروموزوم لري او د دې دوه کروموزومونو سره د کروموزومونو شمېر 46 ته رسیږي.
ناروغۍ
په عموم کې، د نارینه وو ناروغۍ د ښځو په پرتله ډیرې دي. د ښځو په پرتله، نارینه ډیر نارینه ځانګړي ناروغۍ لري، د بیلګې په توګه ، د پروستات سرطان یو ډول سرطان دی چې یوازې نارینه یې اغېزمن کوي او معمولا د ښځو په پرتله لنډ عمر لري.
جنسي پروفایل
یو سړی او د هغې ناپاکه بڼه، یعنی یو هلک، خصیان او تناسل لري، او کله چې هلک بالغ شي، هغه سړی کیږي او د جنسي تولید وړتیا لري، او د تناسل او خصیو وده کوي.
کله چې هلک بالغ شي، هغه کولی شي د سپرم په نوم ماده تولید کړي، کوم چې د القاح کولو وړتیا لري.
په کلتور کې
په ډېرو کلتورونو کې، یو سړی د کورنۍ د عاید چمتو کولو اصلي دنده لري، او په دودیزو ټولنو کې، هغه د کورنۍ مشر او اصلي پریکړه کونکی ګڼل کیږي. په ډیری دودیزو او نیمه دودیزو کلتورونو کې، سړی په کورنۍ کې د مشرتابه او مدیریت مسولیت لري.
په فارسي ادب او ایراني کلتور کې د مردانۍ کلمه د شجاعت سره مترادف ده او د زړورتیا، عدالت غوښتنې، د عدالت غوښتنې، له ظلم سره د مبارزې او د مظلوم د ملاتړ سمبول هم لري.
په پښتو ژبه کې هم مونږ ناځوانه او بزدله او بې غيرته سړي ته په کليوالي لهجه وايو ته خو هيڅ سړی نه يې يا يو چاته چې د کمعقلۍ او بې غيرتۍ خبرې کوي، وايو چې ته خو هيڅ په سړيتوب نه پوهېږې، ياسړيتوب او سړی کېدل په خپله د غيرت په مانا دي.
رنګ
نیلي رنګ اکثرا د نارینه جنس پیژندلو لپاره کارول کیږي.
د نارینه وو سمبول
مریخ یوه سور سیاره ده او د جګړې سمبول بلل کیږي. د مریخ سمبول د اریز سمبول او د پسرلي نښه پورې اړه لري او د نوي فصل پیل څرګندوي. همچنان ، مریخ د سرطان سره سم دی ، کوم چې د راټیټیدو او پای سمبول دی. دا مریخ د ژوند او مرګ د طبیعي تال سمبول ګرځوي، او مریخ د سړيتوب، حرکت، هڅې، ځواک، تیریدو، احساساتي، متمرکز، هدف لرونکي، لېوالتیا او ځواکمنتیا نښه بلل کیږي.
نېټه
نارینه په تاریخ کې ډیری رول لوبولی دی. ډیری پاچاهانو ډیری دولتونه کنټرول کړل. نارینه هم په سوداګرۍ کې اکثریت دي. له پیل څخه، نارینه د دوی د لوی فزیکي ځواک له امله د رمو او کورنیو خاوندان وو. د غارونو په مینځ کې، ډیری نارینه د غار څخه بهر د نړۍ سره په ښکار کولو او اړیکه کې وو. د قومونو او امپراتوریو ترمنځ په جګړو کې، ډیری سرتیري نارینه وو. د کتاب له مخې په نړۍ کې تر ټولو ډېر اغېزمن کسان نارینه وو.
په نارینه وو جنسي تېری
د ټولنې له نظره په عمومي ډول د ښځو پر وړاندې جنسي تیري جرم ګڼل کیږي، خو په دې وروستیو کې د نارینه وو پر وړاندې د جنسي تیري لوړه کچه د ټولنیزو بحثونو موضوع ګرځیدلې ده. جنسي تیري کونکی کیدای شي نارینه یا ښځینه وي. ډیری نارینه چې جنسي تیري کیږي دا پټوي ځکه چې د یو سړي لخوا د جنسي تیري په صورت کې دوی د ټولنې لخوا مسخره کیږي. او که د جنسي تيري کوونکي ښځه وي، که د جنسي تيري کوونکي نارينه شکايت وکړي، حتی د دې امکان هم شته چې پخپله به زنداني شي او که سړی مقاومت وکړي، د محکمې او ټولنې له خوا به د ښځو په وړاندې په تاوتريخوالي تورن شي. دیبرا لافا د هغې میرمنې ښوونکې وه چې د خپل زوی په زده کونکو یې جنسي تیری کړی. محکمې په پای کې د هغه په ګټه پریکړه وکړه. ډېر داسې پېښې ليدل شوي، چې کله ښځه پر يو سړي جنسي تېری وکړي او ښځه حامله شي، نو نارينه د فطر په ورکولو مکلف دی، او دا پېښې حتی د هغو نارينه قربانيانو سره هم شوې دي، چې قانوني عمر يې کم وي.
سرچينې
وېشنيزه:نښه وېشنيزه:انسان وېشنيزه:سړی وېشنيزه:جنسيت وېشنيزه:نارينه وېشنيزه:جنسي اړيکې وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
د اېتیپرو ستونزه
که څه هم دا معما په اصل کې په لرغوني یونان کې کارول شوې وه، نن ورځ دا د توحیدی مذهبونو ته اشاره کوي. ګوتفرید لیبنیز وپوښتل چې ایا ښه او عادل "ښه او یوازې د دې لپاره دي چې خدای یې وغواړي، یا ایا خدای دا غواړي ځکه چې دا ښه او عادلانه دی." دا پوښتنه د اپلاتون د اصلي بحث راهیسې د عقیدې پوهانو ته یوه ستونزه وړاندې کړې، که څه هم نورو دا یو غلط اسرار بللی، او دا نن ورځ د دیني او فلسفي بحثونو موضوع پاتې ده.
د معما متن
سوکرات او ایتیفرو د اپلاتون په ایتیفرو کې د تقوا په ماهیت بحث کوي. ایتیفرو وړاندیز کوي چې متقی (τὸ ὅσιον) هغه څه دي چې خدایان (τὸ θεοφιλές) خوښوي، مګر سوکرات د دې وړاندیز سره ستونزه ویني: خدایان ممکن موافق نه وي. ایتیفرو وروسته خپل تعریف په دې ډول بیاکتنه کوي چې تقوی یوازینی شی دی چې ټول خدایان په یو وخت کې خوښوي.
دا په دې وخت کې دی چې معما ښکاري. سوکرات پوښتنه وکړه چې ایا هغه د خدایانو سره مینه لري ځکه چې دوی متقیان دي، یا که متقیان یوازې د خدای سره مینه لري. سوکرات او ایتفرو دواړه د لومړي اختیار په اړه فکر کوي: یقینا خدایان متقیان خوښوي ځکه چې دوی متقیان دي. مګر دا، سوکرات استدلال کوي، پدې معنی چې موږ مجبور یو چې دویم اختیار رد کړو: دا حقیقت چې خدایان یو څه خوښوي دا نشي تشریح کولی چې ولې متقیان صالح دي. سوکرات وايي چې که دواړه اختیارونه ریښتیا وي نو دوی به په ورته وخت کې یو شیطاني حلقه رامینځته کړي ، دا دا دی چې خدای پاک له متقیانو سره مینه لري ځکه چې دوی متقیان دي او متقیان متقیان دي ځکه چې خدای دوی سره مینه لري. سوکرات وویل: او دا په بدل کې دا معنی لري چې متقیان هغه نه دي چې خدایان یې خوښوي، یعنې هغه څه چې متقیان د خدای دوستان جوړوي هغه څه ندي چې د خدای دوستان د خدای دوستان جوړوي. په پای کې، هغه څه چې د خدای دوستان د خدای ملګري جوړوي دا حقیقت دی چې خدای د دوی سره مینه لري، له بلې خوا هغه څه چې متقیان تقویه کوي بل څه دي. نو ځکه د ایتیفرو نظریه موږ ته د تقوا طبیعت نه، بلکې د تقوا معیار راکوي.
په فلسفي علومو کې
دا مساله په فلسفه الهیات کې تعدیل او پلي کیدی شي ، چیرې چې دا لاهم په الهیات او فلسفه کې د بحث موضوع ده ، په ځانګړي توګه د عیسویت ، یهودیت او اسلام په دودونو کې. لکه څنګه چې آلماني فیلسوف او ریاضي پوه ګوتفریډ لیبنیز د معما دا نسخه وړاندې کړه: "په عمومي ډول موافق دی چې هغه څه چې خدای وغواړي ښه او عادلانه وي. خو پوښتنه دا ده چې ايا يو څه ښه او يوازې د دې لپاره دي چې خداى يې وغواړي او که خداى وغواړي نو ښه او عادل دى. په بل عبارت، ایا عدالت او نیکي اختیاري دي، یا ایا دوی د شیانو د طبیعت په اړه لازمي او ابدي حقایقو پورې اړه لري.
له اپلاتون راهیسې، ډیری فیلسوفانو او ارواپوهانو د اېتيپرو معما ته ګوته نیولې، مګر په ځانګړې توګه د اپلاتون ډیالوګ ته اشاره نه کوي. د پوهان ترنس ایرون په وینا، دا ستونزه او له اپلاتون سره یې اړیکه په اوولسمه او اتلسمه پیړیو کې د رالف کوډورت او سمویل کلارک لخوا بیا راژوندۍ شوه. په دې وروستیو کې، دې مسلې د معاصر فیلسوفانو ځانګړې پاملرنه راجلب کړې چې په میټایتیک او د مذهب فلسفه کار کوي. فیلسوفان او پوهان چې د دې خنډ د ګواښ په وړاندې د توحید دفاع کوي څو ځوابونه رامینځته کړي.
ملاتړي
د دې معما لومړۍ څانګه (یعنې هغه څه چې حق دی هغه څه دي چې خدای یې امر کوي ځکه چې دا سمه ده) په مختلفو نومونو نومول کیږي لکه روشنفکري، عقلیت، ریالیزم، فطرتیزم، او اعتراض. په مجموع کې نظر دا دی چې خپلواک اخلاقي معیارونه لري: ځینې کړنې په خپل ځان کې سم یا غلط دي، پرته له دې چې د خدای امرونه په پام کې ونیسي. دا هغه نظریه ده چې سوکرات او ایتیفرو د اپلاتون په خبرو کې ومنله. د اسلام معتزله دیني مکتب هم د دې نظر دفاع کړې ده (د مثال په توګه، نظام په دې باور وو چې خدای په ظلم او درواغو کې شریک نه دی)، لکه څنګه چې د اسلامي فیلسوف ابن رشد. توماس ایکیناس هیڅکله په واضح ډول د اېتيپرو معما ته ګوته نه ده نیولې، مګر د اکیناس پوهان اکثرا هغه د مسلې په دې اړخ کې اچوي. اکيناس په خپل ځان کې د ښه یا بد او د خدای د حکمونو سره سم ښه یا بد څه توپیر کوي، د نه بدلیدونکي اخلاقي معیارونو سره چې د طبیعت د قوانینو لویه برخه جوړوي. نو هغه ادعا کوي چې حتی خدای نشي کولی حکمونه بدل کړي (مګر هغه زیاتوي چې خدای کولی شي هغه څه بدل کړي چې خلک یې په ځینو شرایطو کې مستحق دي، لکه د قتل یا غلا لپاره مذهبي حکمونه). د وروسته پوهانو په منځ کې، ګابریل واسکیز په ځانګړې توګه د هر چا، حتی د خدای د ارادې څخه مخکې د مکلفیتونو شتون په اړه ډاډه دی. د طبیعي قانون د عصري تیورۍ پراساس، ګروټیوس او لیبنیز هم د خدای د ارادې په وړاندې اخلاقو ته ځای ورکوي، اخلاقي حقایق د نه بدلیدونکي ریاضياتي حقیقتونو سره پرتله کوي، او په فلسفي شخړو کې د پوفېنډروف په څېر رضاکاران ښکیلوي. د کیمبرج اپلاتون پوهانو لکه بنیامین ویکاټ او رالف کوډورت په رضاکارانه تیوریو باندې لوی بریدونه وکړل، چې د سمویل کلارک او ریچارډ قیمت د وروستیو منطقی میتاتیکونو لپاره یې لاره هواره کړه؛   هغه څه چې راڅرګند شول هغه یو نظر و چې له مخې یې ابدي اخلاقي معیارونه، په یو ډول په خدای پورې تړلي، د خدای له ارادې او د خدای د حکمونو دمخه په خپلواکه توګه شتون لري. معاصر مذهبي فیلسوفان چې د Euthyphro د معما دا څانګه یې منلې وه عبارت دي له: ریچارډ سوینبورن او T.J. ماوسن
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:فلسفي اندونه وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:فلسفي شکاکیت وېشنيزه:فلسفي مالوماتبکس وېشنيزه:فلسفي مفسرین وېشنيزه:فلسفي ويوکي وېشنيزه:فلسفي ويپانگه وېشنيزه:فلسفي وگړپوهنه وېشنيزه:فلسفي ویي
د سويلي افريقا اقتصاد
د سويلي افريقا اقتصاد په سويلي افريقا کې درېیم ستر اقتصاد دی او په ټوله افريقا کې زیات صنعتي، د تيکنالوژۍ له پلوه پرمختللی او متنوع اقتصاد دی. سويلي افريقا له منځنۍ کچې لوړ عايد اقتصاد لري، کوم چې په افريقا کې يو له دې ډول اتو هېوادونو څخه دی. له ۱۹۹۶ز کال وروسته، د اته کاله نړيوالو بنديزونو په پای ته رسېدو سره، د سويلي افريقا کورنی ناخالص توليد (اسمي) په ۲۰۱۱ز کال کې د هېواد د هغه مهال د لوړې کچې اندازې نږدې درې ځله لوړ شو چې ۴۱۶ ميليارده امريکايي ډالرو ته ورسېد. په همدې موده کې، بهرنۍ احتياطي زېرمې له دري ميليارده امريکايي ډالرو څخه نږدې پنځوس ميليارده امريکايي ډالرو ته ورسېدې، د توکمپالنې د پای ته رسولو دوه لسيزو په موده کې يې، له مخ پر وده او د پام وړ منځنۍ طبقې سره متنوع اقتصاد منځ ته راوړو.
که څه هم په دې هېواد کې د طبيعي زېرمو د استخراج صنعت يو له سترو صنعتونو څخه دی، کوم چې په کلنۍ کچه په جي ډي پي کې د ۱۳.۵ ميليارده ډالرو ونډه لري، د سويلي افريقا اقتصاد د توکمپالنې له پای ته رسېدو راهيسې تنوع موندلی، په ځانګړي ډول د خدماتو په برخه کې. په ۲۰۱۹ز کال کې، مالي صنعت د سويلي افريقا په «جي ډي پي» کې ۴۱.۴ ميليارده امريکايي ډالره ونډه درلوده. په ۲۰۲۱ز کال کې، هغو مالي ادارو په شتمنيو کې له ۱.۴۱ ترليونه امريکايي ډالرو څخه زياته پانګه مديریت کړې وه چې مرکزونه يې په سويلي افريقا کې وو. د ۲۰۲۱ز کال د اکتوبر په مياشت کې د «جوهانسبرګ ونډو بازار» د ټول بازار پانګونه ۱.۲۸ ترليونه امريکايي ډالره وه.
د سويلي افريقا د دولت ملکيت سوداګرۍ د دې هېواد په اقتصاد کې مهمه ونډه لري، په داسې حال کې چې  حکومت په نږدې اوه سوه «SOE» کې د ونډو ملکيت لري، کومې چې د مهمو صنعتونو په پراخه لړۍ کې ښکېلې دي. په ۲۰۱۶ز کال کې، په هېواد کې د سوداګرۍ کولو په وړاندې په پنځو سترو ننګونو کې بې اغېزې حکومتي بيوروکراسي، د کار محدود مقررات، د يو لړ پرمختللې ټيکنالوژۍ صنعتونو لپاره د ماهرو کارکوونکو کمښت، سياسي بې ثباتي او فساد شامل وو. له بلې خوا د دې هېواد د بانکدارۍ برخه د اقتصاد د پیاوړي مثبتې ځانګړتيا لرونکې په توګه ډلبندې شوې وه. دا هېواد په G20 کې شامل دی، کوم چې د دې ګروپ يواځینی افريقايی غړی هېواد دی.
تاریخ
په ۱۶۵۲ز کال کې سويلي افريقا ته د هالنډي استوګنو په رسېدو سره د دې هېواد رسمي اقتصاد پيل شو، کوم چې د هالنډي ختيځ هندوستان کمپنۍ له خوا استول شوي وو، څو د تلونکو بېړيو لپاره يو مرستندوی مرکز جوړ کړي. څومره چې دا مېشت ځای د «هيوګينټس» او الماني کډوالو په رسېدو سره پراخه شو، ځينو کډوالو ته اجازه ورکړل شوه چې سوداګريزه کرنه تر سره کړي او په دې ډول په اقتصاد کې کرنې خپل پیاوړی مقام تر لاسه کړ.
د اتلسمې پېړۍ په پای ته رسېدو سره، برتانويانو دا مستعمره له ځانه سره يو ځای کړه. په دې سره پراخه کډوالي، په اصلي ځمکو کې د کروندګرۍ ژور خپرېدل، تر څنګ يې د «ټرانسوال» خپلواکو «بور» جمهوريتونو او «اورينج» ازاد دولت منځ  ته راتللو ته لاره هواره شوه.
په ۱۸۷۰ز کال کې په «کمبرلي» کې الماس کشف شول، په داسې حال کې چې په ۱۸۸۶ز کال کې د نړۍ د سرو زرو ځينې سترې زېرمې په «وټ وايرسرينډ» سيمه کې وموندل شوې، کومو موندنو چې اقتصاد په چټکۍ سره د سرچينو تر غلبې لاندې راوست. د دويمې «بوير» جګړې په پايله کې انګريزانو دا سيمه له خپلې واکمنۍ سره يو ځای کړه، په کومه کې چې د «بوير» د ناجنګياليو پر ضد د «سوځېدلې ځمکې» تګلارې پلې شوې (scorched earth يا سوځېدلې ځمکې تګلاره هغه پوځي طريقه ده چې پکې د يوې سيمې د وسايلو له منځه وړل شامل وي، څو دوښمن ځواک کار ځینې وانه اخلي). په همدې موده کې د سويلي افريقا سوداګرۍ اتحاديو په ګډون، سويلی افريقا د صنعتي کېدو په پړاو کې هم داخله شوه.
دې هېواد ډېر ژر د بېلا بېلو توکمونو تر منځ د توپيري قوانينو پلي کول پيل کړل. په ۱۹۴۸ز کال کې، ملي ګوند ملي ټولټاکنې وګټلې او ډېر ژر يې د توکم پر بنسټ د زياتو سختو تګلارو پر پلي کولو پيل وکړ چې «Apartheid» (توکمپالنه) بلل کېدل، دا د دې هڅه وه چې اصلي سپين پوستې ټولنې د نه ختمېدونکي مخ پر وده تور پوستو وګړو څخه خوندي کړي. په دې تګلاره په پراخه کچه نيوکې وشوې او په پايله کې يې په۱۹۹۰ز لسيزه کې د دې هېواد پر ضد سخت بنديزونه ولګېدل.
په ۱۹۹۴ز کال کې سويلي افريقا له توکميزو محدوديتونو څخه پاکې لومړۍ ټولټاکنې تر سره کړې، کومو چې د ټولو افريقايانو له خوا ټاکل شوی افريقايي ملي کانګريس (ANC) حکومت د بنديزونو له امله زيانمن شوي اقتصاد د رغولو د هڅو له ستونزمن کار سره مخ کړ، په داسې حال کې چې په دې کې له مخکې څخه محرومو پاتې شويو وګړو يو ځای کولو دنده هم ورترغاړې وه.
حکومت اقتصادي ولسپالنې ته له مراجعې ځان لرې وساته. پړسوب کم کړای شوی و (پړسوب د نرخونو لوړېدل وي چې د ډېرو پيسو په بدل کې کم توکي رانيول کېږي)، دولتي مالي مرستې باثباته شوې وې او ځينې بهرنۍ پانګې راجلب کړای شوې وې. خو بيا هم وده کمه وه. د ۲۰۰۰ز کال په پيل کېدو سره، ولسمشر «تابو ايمبيکي» د محدودونکو کارګر قوانينو په نرمولو، د خصوصي کولو د بهير په تېزولو، دولتي لګښتونو په لوړولو او له ۱۹۹۸ز کال له کچې څخه د سود اندازې په تېزۍ له کمولو سره د اقتصادي ودې او بهرنۍ پانګې پرمختګ ژمنه وکړه. منظمو کارګرو د هغه د تګلارو پياوړی مخالفت څرګند کړ. له ۲۰۰۴ز کال څخه راوروسته، اقتصادي وده کې څرګند پرمختګ وليدل شو؛ هم دندې او هم د پانګې منځ ته راوړل مخ په لوړه ولاړل.
د نورو مخ پر وده بازارونو په خلاف، سويلي افريقا د ۲۰۰۰ز لسيزې د اقتصادي بحران په اوږدو کې سخته خواري وکړه او بيا رغېدنه تر ډېره بريده د خصوصي او دولتي لګښتونو په وده کې د زياتوالي له امله منځ ته راغله، په داسې حال کې چې د صادراتو حجم او خصوصي پانګونه لا هم په بشپړ ډول نه ده رغېدلې. د اوسنۍ تګلارې د چاپېريال سره سم د سويلي افريقا د اوږدمهالې ممکنه ودې د اندازې اټکل ۳.۵٪ شوی دی. د سړي سر جي ډي پي ودې کچه منځنۍ ثابته شوه، که څه هم د ودې په حالت کې وه، له ۱۹۹۴ څخه تر ۲۰۰۹ز کال پورې هر کال ۱.۶٪ لوړه شوه، همدا راز د ۲۰۰۰-۰۹ لسيزې په اوږدو کې د همدې مودې د نړيوالې ودې په پرتله چې ۳.۱٪ وه، د سويلي افريقا جي ډي پي کې ۲.۲٪ لوړوالی راغی.
د سويلي افريقا د حکومت او د دې هېواد د ډېرو وګړو په اند د بې روزګارۍ لوړه کچه چې له ۲۵٪ زياته ده او نابرابري، تر ټولو مهمې اقتصادي ستونزې دي چې دا هېواد ورسره مخ دی. دا ستونزې او د جرم په څېر له دې سره تړلې نورې ستونزې، په خپل وار سره پانګونې او ودې ته زيان اړولی او په پايله کې يې په استخدام منفي اغېزې کړي دي. په سويلي افريقا کې ۳۰٪ سوداګريزو ادارو له خوا جرم پر پانګونې يو ستر يا ډېر سخت خنډ بلل کېږ، په داسې حال کې چې جرم د ډېرو يادو شويو څلورو خنډونو له جملې شمېرل شوی دی.
نړیوالې اوبه
د نړیوالو اوبو یا له پولو هاخوا اوبو اصطلاحات هغه وخت کارول کېږي، چې د اوبو بېلابېل ډولونه له نړیوالو حدودو نه تیرې شي لکه: سمندرونه، لوی سمندري ایکوسیستمونه، تړل شوي یا نیمه تړل شوي سیمه ایز سمندرونه او سیندونه، سیندونه، جهيلونه، د ځمکې لاندې د اوبو سیسټمونه.
«نړیوالې اوبه» په نړیوال قانون کې تعریف شوې اصطلاح نه ده. دا یوه غیر رسمي اصطلاح ده چې ځینې وختونه د هیوادونو د «ځمکنۍ بحر» نه هاخوا اوبو ته اشاره کوي او یا په بل عبارت «نړیوالې اوبه» کله ناکله د غیر رسمي اصطلاح په توګه د ازاده سمندرونو او یا په لاتیني کې Mare liberum لپاره د مترادف په توګه کارول کېږي.