cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سليم راز
اخځليک
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه ليکوال
بهاولنگر
بهاولنگر د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په پنجاب ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,09,642 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 42م لوی ښار دی. او دا د پنجاب ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
نور ولولئ
وېشنيزه:د پاکستان ښارونه
زيرکوه ولسوالي
زيرکوه ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان زیرکوه)  د ايران د خراسان جنوبي ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۴۰٬۱۵۵ تنه نفوس لري. د زيرکوه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۱ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د خراسان جنوبي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
11 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
موریتیان کریول ژبه
موریتانیا کریول په انګلیسي Mauritian Creole) په افریقایي هیواد موریس کې کابو ۲ میلیونه ویونکي لري.
د اصلاحاتو جګړه
د مکسیکو د اصلاحاتو جګړه (هسپانوي کې: (Guerra de Reforma، چې د درې کلنې جګړې په نامه یادېږې، یوه کورنۍ جګړه وه، چې د ۱۸۵۸ز کال له جنورۍ نه پیل شوه، تر ۱۸۶۰ز کال پورې یې دوام وکړ. دا جګړه د لیبرالانو او محافظه کارانو تر منځ د ۱۸۵۷ز کال د اساسي قانون د اعلان پر سر وشوه، چې ریاست یې ایګناسیو کومونفورت کاوه. دغې لیبرالې کړنې غوښتل، چې د کاتولیکې کلیسا سیاسي، اقتصادي او کلتوري واک راکم کړي او هم د کلیسا او دولت جلا کول، په داسې حال کې چې د فیورو سیسټم له منځه وړلو سره د مکسیکو د اردو ځواک کمولو، د عامه زده کړو له لارې د سیکولر دولت پیاوړتیا او د هېواد د اقتصادي ودې لپاره یې هڅه وکړه. اساسي قانون په فبرورۍ کې تصویب شو، خو واک ته د رسېدو لپاره یې په سپټمبر کې اعلان کړ، چې ډېر ژر د محافظه کارانو او کاتولیکې کلیسا له خوا د مذهب ضد احکامو له امله له توند مخالفت سره مخامخ شو، په ځانګړې توګه د لیردو قانون چې له کلیساوو نه یې د کلیو ډېری ملکیتونه واخیستل. دغه اقدام یوازې د کاتولیکې کلیسا لپاره نه و، بلکې د مکسیکو ځایي وګړي هم اړ شول، چې خپلې مشترکې ځمکې وپلوري.
لکه څنګه چې د اساسي قانون پر وړاندې مخالفت زیات شو، نو ولسمشر کومونفورټ چې یو معتدل کس و، د ۱۸۵۷ز کال په ډسمبر کې یې یوه شخصي کودتا وکړه، چې د تاکوبایا د محافظه کار فیلیکس زولاګا اساسي قانون یې لغوه کړ. د اساسي قانون کانګرس وتړل شو او کامونفورټ د ولسمشرۍ ډېری اختیارونه ترلاسه کړل. کامونفورټ د جوړجاړي موخه لرله او هیله یې درلوده، چې یو معتدل حکومت جوړ کړي، خو وروسته پوه شو، چې د کورنۍ جګړې د رامنځته کولو لامل کېږي. کامونفورټ په جنورۍ کې استعفا ورکړه او د اساسي قانون له مخې، د سترې محکمې رئیس بنیتو جوارز، چې لیبرالان یې د جګړې ترپایه رهبري کول، د کامونفورټ ځایناستی شو. وروسته د مکسیکو ایالتونو، له زولواګا یا جواریز نه، چې په ویراکروز کې ځای پر ځای شوی و، پلوي وکړه.
دواړه دولتونه یعنې لیبرالان د امریکا او محافظه کاران د فرانسې، بریتانیا او هسپانیې له خوا په رسمیت وپېژندل شول. لیبرالانو په ۱۸۵۹ز کال کې د امریکا د مک لین- اوکامپو د تړون پر سر خبرې وکړې. که  چېرې دغه تړون تصویب شوی وای، نو لیبرالانو ته به یې نغدې پیسې ورکولې، همدارنګه  د مکسیکو په خاوره کې به یې د امریکا دایمي نظامي او اقتصادي حقونه هم ورکول. دغه تړون د امریکا په سنا کې تصویب نه شو، خو د امریکا سمندري ځواکونو بیا هم په ویراکروز کې د جواریز حکومت په ساتنه کې مرسته وکړه.
تر دې وروسته لیبرالانو د جګړې په ډګر کې بریاوې ترلاسه کړې، تر هغه مهاله چې محافظه کاره ځواکونه په ۱۸۶۰ز کال کې تسلیم شول. جواریز د ۱۸۶۱ز کال د جنوري په ۱۱مه مکسیکو ته راغی او په مارچ کې یې د ولسمشرۍ ټاکنې پیل کړې. که څه هم محافظه کارو ځواکونو د ۱۸۶۰ز کال د اصلاحاتو په جګړه کې ماتې وخوړه، خو چریکي ځواکونه په کلیوالو سیمو کې فعال پاتې شول او د مکسیکو د دویمې سترواکۍ په جوړولو کې یې د فرانسې په مرسته خپلو کړنو ته دوام ورکړ.
تر خپلواکۍ وروسته سیاسي جګړه
د ۱۸۲۱ز کال له خپلواکۍ راهیسې د مکسیکو سیاسي صحنه پر دوو اصلي کمپونو لیبرال او محافظه کار وېشل شوې وه. د مکسیکو لیبرالان د امریکا له سیاسي مفکورې او د فرانسې له انقلابه اغېزمن شوي وو. دوی له فډرالي حکومت نه ملاتړ وکړ او ویې غوښتل چې د ټولنیزو او اقتصادي پرمختګونو له لارې د مکسیکو د کاتولیکې کلیسا واک محدود کړي. دوی د پورس په نامه هم پېژندل شوي، چې د پخوانیو پادریانو، لکه: جوز ماریا لویس مورا او لورینز دي زاوالا په څېر تیوریسنانو له خوا رهبري کېدل.
محافظه کارانو پرته له دې  چې ټولنیز نظم له منځه لاړ شي، د اقتصادي پرمختګ پلوي وو، دوی د کاتولیکې کلیسا او مکسیکو د پوځ ټولنیز موقف ته د درناوي په پار ترجېح ورکوله. یو درېځ د «دین او فیوروس» تکراري شعار له لارې راڅرګند شوی و، چې فیوروس د کاتولیکې کلیسا او اردو ځانګړو قانوني امتیازاتو ته اشاره کوله. هغوی یوه پیاوړي او مرکزي حکومت ته ترجېح ورکوله او ځینو محافظه کارانو آن په مکسیکو کې د سلطنت د جوړولو پلوي کوله. هغوی د continuistas په نامه پېژندل شوي، چې په دغه مهال کې یې مخکښ تیوریست لوکاس الامان و.
د لیبرال اصلاحات ۱۸۵۵ز- ۱۸۵۷ز کلونه
د سانتا انا تر ړنګېدو وروسته د ۱۸۵۵ز کال په نومبر کې د لیبرال جوان الواریز په مشرۍ یو نوی حکومت رامنځته شو. کابینه یې راډیکاله وه او نامتو خلک په کې بینیتو جواریز، میګول لرډو، دي تیجادا، میلچور اوکامپو او ګویلرمو پري وو.
په کابینه کې د شخړو له امله اوکامپو استعفا ورکړه، خو اداره لا هم د اصلاحاتو د تصویب لپاره هوډمنه وه. د ۱۸۵۵ز کال د نومبر په ۲۳مه د جواریز قانون، چې د عدلیې وزیر په نامه و، د پوځي او کلیسایي محکمو صلاحیتونه، چې د سرتېرو او روحانیونو لپاره وو، د پام وړ یې راکم کړل.
د ۱۸۵۷ز کال اساسي قانون د ۱۸۵۷ز کال د فبرورۍ په ۵مه تصویب شو، چې د جواریز او لیردو قوانین یې سره یوځای کړل. په پام کې وه، چې د سپټمبر په ۱۶مه به نافذ شي. د مارچ په ۱۷مه پرېکړه وشوه، چې ټول ملکي مامورین دې پر اساسي قانون لوړه وکړي او لاسلیک دې وکړي. کاتولیکې کلیسا پر هغو وګړو د کفر حکم وکړ، چې قسم یې کاوه، چې وروسته د مکسیکو په حکومت کې ډېری کاتولیکانو له قسمه د انکار کولو له امله خپلې دندې له لاسه ورکړې.
بهرني قدرتونه
محافظه کار دولت ډېر ژر د هسپانیا او فرانسې له خوا په رسمیت وپېژندل شو، چې جواریز یې حیران کړ. ویل کېدل، چې د هسپانیې په مستعمرې کیوبا کې مېشت هسپانیوي سرتېري مکسیکو ته روان دي. محافظه کارانو او لیبرالانو دواړو بهرني وسله ال سرتېري نه درلودل. محافظه کارانو په فعالانه توګه په اروپا کې د لاسوهنې غوښتنه وکړه. لیبرال سیاستوال زارکو د اساسي قانون د تصویب پر مهال د مداخلې وړاندوینه کړې وه. محافظه کارانو له هسپانیې سره د مون – المونټ تړون لاسلیک کړ، له دې سره یې لیبرالانو ته موکه ورکړه، چې محافظه کاران د هېواد پلورونکو په توګه وښيي. لیبرالانو خپل ځانونه د مکسیکو د ملتپالنې د مدافعنو په توګه معرفي کړل. لیبرالانو هم له متحده ایالاتو نه د بهرني ملاتړ غوښتنه وکړه، خو محتاط وو. مکسیکو د مک لین – اوکامپو تړون لاسلیک کړ، چې متحده ایالاتو ته د Tehuatepec تنګي له لارې د ټرانزیټ حقوق ورکړي. جواریز په بې رحمانه ډول خپله ځمکه پر متحده ایالاتو خرڅوله، چې دغه تړون د محافظه کارانو او ځینو لیبرالانو له خوا وغندل شو، خو جواریز ځواب ورکړ، چې متحده ایالاتو ته د ځمکې زیانونه د محافظه کارانو له خوا پېښ شوي دي. د لیبرالانو په بریا سره د جواریز حکومت نه شو کولای، چې بهرني پورونه ادا کړي، چې ځینې پورونه د مونټ المونټه له تړون سره سم اخیستل شوي وو. کله چې د جواریز حکومت تادیات وځنډول، نو د مکسیکو محافظه کارانو د خپل پرمختګ لپاره نوې لارې پرانیستې.
ماجیکیای
ماجیکیای ښار په لتواني Mažeikiai) د لیتوانیا هیواد په تلشای هیواد مې پرته ولسوالۍ ده. یاده سیمه ۳۶،۲۰۰ وګړي لري.        بیرغ او رسمي نښان
شکيرا
کولمبيايۍ سندرغاړې شکېرا د ١٩٧٧م کال د فبرورۍ پر ٩مه نېټه زېږېدلې ده. هغه په ١٩٩٠ يمه لسيزه کې د کولمبايي او لاتينې امريکا د موسيقۍ په مرسته مشهوره شوه. هغه د هسپانوۍ ژبې تر څنگ په انگرېزي، پرتگالي، ايټاليايي، فرانسوي او ځينو نورو ژبو خبرې کولاى شي. هغې د غرب موسيقي له شرقي موسيقۍ سره گډه کړې ده.
سرچينه
د آزادۍ راډيو د اوونۍ سندره
وېشنيزه:شکيرا
عبدالقدير خان
عبدالقدير خان (په انگرېزي: Abdul Qadeer Khan) د پاکستان د اتومي بم پلار د اپرېل په ۲۷مه نیټه کال ۱۹۳۶ز د هند په بهوپال ښار کې زېږېدلې دی. د پلار نوم یې عبدالغفور خان ؤ، چې د ښوونې او روزنې له څانگې سره یې سر و کار ؤ. دده پلار یو متقي او پرهېزگار سړی ؤ. ډاکټر عبدالقدیر په یوسفزی پښتون دی. نوموړی په خپلو خویندو، وروڼو کې په شپږم نمبر راتلو.
لومړنۍ زده کړې یې د حمیدیه ښوونځي څخه پیل کړې.تر لسمه پورې هورې ؤ، او د اگست په ۱۵مه کال ۱۹۵۲ز د کراچۍ رام سوامي نومي ځای ته راوکوچېد، او بیا یې په ناظم اباد کې استوگنه غوره کړه.
ډاکټر صاحب پيدا شوي خو په هند کښې وو خو په نسل یوسفزی پښتون وو۔دوي د پاکستان دپاره ايټم بم جوړ کړو او پاکستان يې د دنيا په ايټمي طاقتونو کښي شامل کړو۔
سرچينې
وېشنيزه:ساينسپوهان وېشنيزه:پښتانه 3.https://www.facebook.com/1966305580123774/posts/4598795556874750/
نذير احمد نذير
نذير احمد نذير (په انگرېزي: Nazir Ahmad Nazir) يو افغان خبريال او شاعر دی. نوموړی په پښتو ژبه شاعري کوي او دم مهال د هېواد نه دباندې په هالينډ هېواد کې د خبريالۍ په لوړو زده کړو بوخت دی. هغه د افغانستان په ملي راډيو تلويزون کې هم د خپرونو د وړاندې کوونکي په توگه دنده ترسره کړې. هغه د څرک کلتوري ټولنې مشر، د لوگر فرهنگي ټولنې مشر او په لوگر کې د سنځل گل کلنۍ مشاعرې د بنسټ ايښودونکی هم دی.
مخينه
نذير احمد نذير د نواز خان زوی دی. هغه په ۱۹۸۳ ز. کال کې د لوگر ولايت د برکي برک ولسوالۍ د سجاوند په کلي کې زېږېدلی دی.
زده کړې
لومړنۍ او دويمې زده کړې يې په کابل کې کړي او د حبيبيې لېسې څخه فارغ شوی. د کانکور آزموينې وروسته د کابل پوهنتون د ژورناليزم پوهنځي ته ومنل شو او په ۱۳۸۴ ل. کال کې د همدغه پوهنځي څخه فارغ شوی. دم مهال په هالنډ کې د ژورناليزم په لوړو زده کړو بوخت دی.
دندې
په پوهنتون کې د زده کړو له وخته يې په بېلابېلو غږيزو او چاپي رسنيو کې کار کړی دی. ۶ کاله يې په آزادۍ راډيو کې کار کړی، ۲ کاله يې د بي بي سي راډيو ښوونيزې څانگې سره کار کړی، څه موده يې د آينې کلتوري مرکز، اريانا راډيو تلويزيون، دوردگو ولايت د کلتوري مسول او د والي وياند، د وردگو ولايت د راډيو تلويزيون امر، کابل کې د ملی راډيو تلويزيون د يوې ژوندۍ خپرونې چلونکی او بلاخره ورستۍ دنده يې په پژواک خبري اژانس کې د غږيزی برخې د پازوال په توگه ترسره کړې. او د دې تر څنگ په کليد چاپي رسنۍ کې يې ليکنې کولې، بيا يې د گربت مجلې سره همکاري پيل کړه.
چاپي آثار
د شعرونو يوه ټولگه يې چاپ شوې
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغان خبريال
د ډاروین سایرې ( يو ډول دانه خوړوونکې-آواز ویوونکې کوچنۍ مرغۍ دي)
د ډاروین سایرې (د ګالپاګوس سایرو په نوم هم پیژندل کېږي) د پاسرین مرغانو د شاوخوا 18 نوعو یوه ډله ده. دوی په مښوکه کې د بڼې او دندې له مخې د دوی د پام وړ تنوع لپاره ښې پېژندل شوې دي. دوی ډېری وختونه د Geospizinae فرعي کورنۍ یا د Geospizini قبیلې په توګه طبقه بندي کېږي. دوی د tanager کورنۍ پورې اړه لري او د ریښتینو سایرو سره نږدې تړاو نه لري. د ګالپاګوس سایرو تر ټولو نږدې پېژندل شوي خپلوان د سویلي امریکا تیاریس اوبسکورس ( Tiaris obscurus)دي. دوی لومړی ځل د بیګل (د سمندري پوځ د یوې بېړۍ نوم دی:beagle) د دویم سفر پر مهال د چارلس ډاروین په واسطه د ګالیپاګوس ټاپوګانو کې راټول کړلې شوې وې. د کوکس سایرو پرته، چې د کوکس له ټاپو څخه دي، نورې یې يواځې د Galápagos ټاپو ګانو کې پیدا شوې دي.
" د ډاروین سایرې"  اصطلاح په لومړي ځل، په ۱۹۳۶ ز کال کې د پرسي لوی (Percy Lowe)  له خوا وکارول شوه او په ۱۹۴۷ ز کال کې د ډیویډ لایک (David Lack) په وسیله، د هغه په کتاب د داروین سایرې کې په کارولو سره مشهوره شوه. لاک خپله ارزونه د موزیم د نمونو د لویې ټولګې پر بنسټ ترسره کړه چې د کالیفورنیا د علومو اکاډمۍ د ۱۹۰۵-۰۶ ګالپاګوس څېړنیز سفر په واسطه راټولې شوې وې، کوم ته چې لاک د هغه د۱۹۴۷ زکتاب ډالۍ کړی و. د دې مرغانو اندازه له ۱۰ څخه تر ۲۰ سانتي مترو او وزن یې له ۸ څخه تر ۳۸ ګرامه پورې توپیر لري. تر ټولو کوچنۍ یې د واربلر سایرې (Warblar finches)  او سترې یې واښه خوړونکې (vegetarian) سایرې دي. د نوعو تر منځ تر ټولو مهم توپیرونه، د دوی د مښوکو په اندازې او بڼه کې دي، کومې چې د خوړو د بېلابېلو سرچینو سره په لوړه اندازه  سمون خوري. دا مرغان ټول خړ رنګ لري.
د ډاروین تیوري
د HMS Beagle د سمندري سفر سروې په لړ کې، ډاروین د ګالپاګوس د مرغانو له ارزښت څخه ناخبره وو. هغه د اډینبورګ په پوهنتون کې د جان اډمونسټون (John Edmonstone) څخه زده کړي وو چې، څرنګه د الوتونکو نمونې وساتي او د ښکار کولولېواله و، مګر هغه په ​​​​اورنیتولوژي(د الوتونکو پېژندلو علم) کې هېڅ مهارت نه درلود او د سمندري سفر په دې پړاو کې یې  تر ډېره پر جیولوژي (د ځمکې پېژندلو علم) تمرکز کړی وو. په ګالپاګوس کې يې د الوتونکو د ښکار چاره تر ډېره خپل خدمتګار سیم کووینګټین(Syms Covington) ته پرېښودلې وه. له دې شتون سره ، دې مرغانو به د طبیعي ټاکنې په وسیله، د ډاروین د تکامل تیورۍ په پیلېدو کې ارزښتناکه رول لوبولې و.
په ګالپاګوس ټاپوګانو کې او له هغې را وروسته، ډاروین " د خلقت مرکزونو" اصطلاح په اړه غور وکړ او د ډولونو د خپل منځي اوښتون په اړه یې نظریې رد کړې. د هینسلو(Henslow)  له تدریس څخه، هغه د ډولونو جغرافیایي وېش په ځانګړې ډول په سمندري ټاپوګانو او په نږدې لویو وچو کې د ډولونو ترمنځ اړیکو کې ډېر لېواله وو. په چتام(Chatham) ټاپو کې، هغه ثبت کړې وه چې یوه ټیغکه(د مرغانو يوه نوعه ده چې په عام ډول په شمالي امریکا کې پیداکېږي: Mocking bird)  هغو ته چې په ​​​​چیلي کې یې لیدلې وې، ورته دي او په چارلس ټاپو کې یې له یوې متفاوتې موندنې وروسته، هغه په ځیر سره په نښه کړه چې، ټیغکې چېرې نیولې شوې دي. په مقابل کې یې، هغه سایرو ته لږه پاملرنه وکړه. کله چې تاهیتي (Tahiti)  ته پر لاره يې خپلې نمونې آزمویلې، ډاروین وموندله چې، په چارلس ټاپو کې ټولې ټیغکې له یوې نوعې څخه وې، هغه چې د البمارل (Albemarle) څخه وې، له بلې نوعې او هغه چې د جیمز(James) او چتام ټاپوګانو څخه وې، د یوې درېیمې نوعې اړوند کېدلې. څرنګه چې دوی شاوخوا نهه میاشتې وروسته د کور پر لور وخوځېدل، دې یې له نورو حقایقو سره یوځای د نوعو د ثبات په اړه او د هغه څه په شمول چې ده د ګالیپاګوس شمشتیو(سنګ پشت) په اړه اوریدلي و، یې هیښ کړ.
له سمندري سفر څخه بېرته راستنیدو سره، ډاروین د لندن ژوولوژیکي ټولنې ته په کال ۱۸۳۷ز د جنورۍ په۴ سایرې د نورو تي لرونکو او مرغانو له نمونو سره يوځای چې هغه راټولې کړې وې وړاندې کړې. د مرغانو نمونې د سایرو په شمول، د حیواناتو مشهور انګلیسي پوه جان ګولډ (John Gould)  ته د پېژندنې لپاره ورکړل شوې. ګولډ خپله پرداختي (اصلي) دنده پرېښوده او په راتلونکې غونډه کې یې د جنوري په لسمه خبر ورکړ چې د ګالیپاګوس ټاپوګانو هغه مرغان چې ډاروین فکر کاوه سایرې وې، تور مرغان دي،  gross-beaks" (يوه نوعه مرغان دي چې سترې مښوکې لري) " او سایرې په حقیقت کې "د وچې د سایرو يوه داسې لړۍ ده چې ډېرې حیرانوونکې دي، داسې چې یوه بشپړه نوې ډله چې ۱۲ نوعې لري، جوړوي." دا کیسه د ورځپاڼو سرلیک شوه.
ډاروین هغه وخت په کیمبرج پوهنتون کې و. د مارچ په لومړیو کې، هغه بیاځلي له ګولډ سره ولیدل او د لومړي ځل لپاره یې پر موندنو بشپړ راپور ترلاسه کړ، دا ټکې چې د هغه ګالپاګوس "وین ـ wren (د مرغانو یوه کورنۍ ده)" د سایرو یوه بله نږدې اړونده نوعه وه، هم په کې شامل وو. هغه ټیغکې چې ډاروین د ټاپو پر بنسټ په نښه کړې وې،  یوازې جلا خېلونه نه، بلکې جلا نوعې وې. ګولډ د هغه څه څخه چې ډاروین یې تمه لرله، ډېر ډولونه وموندل او دې پایلې ته ورسېد، چې د وچې له ۲۶ مرغانو څخه ۲۵ یې نوي او بېلې بڼې لري چې د نړۍ په بل هېڅځای کې نه موندل کېږي، مګر له هغو مرغانو سره چې د سویلي امریکا په وچه کې موندل شوي، نږدې تړاو لري. ډاروین اوس ولیدل چې، که د سایرو نوعې په انفرادي ټاپوګانو پورې محدودې وي، لکه  ټیغکې، دا به په ټاپوګانو کې د نوعو له شمېرسره مرسته وکړي، هغه په څېړنیز سفر کې له نورو څخه معلومات وغوښتل. د کپتان رابرټ فټزرای ( Robert Fitzroy)، د هغه د مېلمه پالوونکي هیري فلر(Harry Fuller)  او د ډاروین د خدمتګار کووینګټن (Covington) له خوا هم نمونې راټولې شوې وې، کومو چې چې هغوی یې د ټاپو پربنسټ په نښه کړې وې.
له دوی څخه ډاروین هڅه وکړه چې، هغه موقعیتونه بیا ځلې لاسته راوړي، له کوم ځایه یې چې خپلې نمونې راټولې کړې وې. پایلو، د هغه د نوعو خپل منځي اوښتون له نظریې څخه ملاتړ وکړ.
12 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
د ډاروین سایرې ( يو ډول دانه خوړوونکې-آواز ویوونکې کوچنۍ مرغۍ دي)
د بیګل له سمندرې سفر څخه متن
هغه مهال چې ډاروین د خپرولو لپاره د ژورنال او تبصرو په بڼه (چې وروسته د بیګل سمندري سفر نومول شوی) خپل یادښتونه بیا ولیکل، هغه د مرغانو د شمېر په اړه د ګولډ موندنې روښانه کړې، دا یادونه یې وکړه چې: "که څه هم دا ډول نوعې د ټاپوګانو لپاره ځانګړي دي، مګر بیا هم نږدې ټول د دوی عمومي جوړښت، عادتونه، د بڼکو رنګ او ان د غږ لحن یې په کلکه امریکایي دی". د بېګل سمندري سفر په لومړۍ ګڼه کې، ډاروین څرګنده کړې چې دا ډېره د پام وړ ده چې: "په دې یوې ډله کې د مښوکې په بڼه کې دې تر دې بریده د جوړښت کاملاً مناسبه درجه بندي موندل کېدای شي؛ د سترو ګروس-بیک (Gros-beak) په څېر د یوې په ابعادو کې ډېرېدونکې څخه بیا د واربلر(Warbler)  په شان تر يوې مختلفې، مګر کوچنی پورې."هغه مهال چې د کتاب لومړی ګڼه خپره شوې وه، د ډاروین د طبیعي ټاکنې د تیورۍ پراختیا د پرمختګ په حال کې وه. د ۱۸۴۵ز سمندري سفر دویمې ګڼې لپاره (چې اوس د څېړنو ژورنال نومول شوی)، ډاروین د الوتونکو د مښوکو په اړه ډېر تفصیل او دوه بشپړوونکې جملې اضافه کړې چې د هغه بدلې شوې نظريې یې منعکسې کړې دي:"د مرغانو په یوې کوچنۍ نږدې اړوندې ډلې کې د جوړښت د دې درجه بندۍ او تنوع په لیدلو سره، یو څوک ښايې په رښتیا سره و انگیري، چې په دې ټاپو کې د الوتونکو د اصلي کمښت (کوچنۍ ډلې) څخه، یوه نوعه یي د مختلفو پایلو لپاره اخیستل شوې او بیا اصلاح شوې ده.'""د وچې پاتې مرغان، د سایرو خورا منفرده ډله جوړوي، چې د دوی د مښوکو په جوړښت، لنډې لکۍ، د بدن او بڼکو بڼې کې یو له بل سره تړاو لري، ديارلس نوعې یې شته، چې ښاغلي ګولډ پر څلورو فرعي ډلو وېشلې دي. دا ټولې نوعې او بشپړه ډله یې د کاکټورنیس(Cactornis) د فرعي ډلې د یوې نوعې په استثنا سره، چې په دې وروستیو کې د لو ټاپو (Low Archipelago) له بو ټاپو(Bow Island) څخه راوړل شوې، د دې ټاپو لپاره ځانګړي دي.  د کاکټورنیس دوه نوعې ښایې ډېرځلې د سترو کاکټس(cactus) ونو ګلانو ته د پورته کېدلو پر مهال لیدل شوې وي، مګر د سایرو د دې ډلې نورې ټولې نوعې، په سېل(ګله) کې سره  یوځای شوې وې ، چې د ښکتنیو ناحیو په وچه او بې حاصله ځمکو کې خواړه خوري. ټول یا په یقیني ډول ستر شمېر نارینه يې تک تور دي او ښځینه يې بیا (ښايي د یو یا دوه په استثنا سره) قهوه یې دي. ترټولو کم ساری حقیقت، د جیوسپیزا(Geospiza ) مختلفو نوعو د مښوکو په اندازه کې  بې عیبه درجه بندي ده، د ها فینچ(hawfinch) په څېر د یوې سترې هغې څخه تر چافینچ (chaffinch) پورې او (که چېرې ښاغلی ګولډ په اصلي ډله کې د خپلې فرعې ډلې سیرتیډیا(Certhidea)، په شاملولو کې سم وي) ان تر واربلر یوې په څېر پورې. د جیوسپیزا په نوعې کې ترټولو لویه مښوکه، په ۱ شکل کې او تر ټولو کوچنی هغه يې په ۳ شکل کې ښودل شوی ده، مګر پر ځای د دې چې په ۲ شکل کې ښودل شوې د مښوکې اندازې سره یوه منځنۍ نوعه شتون ولري، داسې نوعې چې مښوکې یې غیر حساسې درجه بندي شوې دي، له شپږو څخه کمې نه دې. د Certhidea فرعي ډلې مښوکه، په ۴ شکل کې ښودل شوې ده. د کاکټورنیس مښوکه څه نا څه د یوې شامتورې (Starling) په څېر ده او د څلورمې فرعي ډلې Camarhynchus ډېر کم  طوطي  ته ورته شکل دی. د مرغانو په یوې کوچنۍ نږدې اړوندې ډلې کې د جوړښت د دې درجه بندۍ او  تنوع په لیدلو سره، یو څوک ښايې په رښتیا سره و انگیري چې، په دې ټاپو کې د مرغانو د اصلي کمښت (کوچنۍ ډلې) څخه، یوه نوعه یي د مختلفو پایلو لپاره اخیستل شوې او بیا اصلاح شوې ده. په ورته ډول دا اټکل کېدلای شي چې، یوه مرغۍ چې په اصل کې یو ګوربت (د باز په څېر یو مرغه دی)، د امریکا په وچه کې په کاریون د تغذیه کوونکي، پولیبوری (Polybori) د ځای ځایګي د پرځولو لپاره هڅول شوی وي."
12 نومبر
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
اناستاسيا
اناستاسيا (شيکاگو, 17 سپټمبر 1968) یوه امريکايي سندرغاړې, سندرليکواله او سينگارگره ده.
البومونه
وېشنيزه:امريکايي سندرغاړې
14 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
تایلنډ
نورې
وېشنيزه:تايلنډ
گلوگاه ولسوالي
گلوگاه ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان گلوگاه)  د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۴۰٬۰۷۸ تنه نفوس لري. د گلوگاه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۴ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د مازندران ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د افغانستان انتقالي اسلامي دولت
د افغانستان انتقالي اسلامي دولت (TISA)، چې د ا فغانستان د انتقالي واکمنۍ په نوم هم پېژندل کېږي، د افغانستان د يوې لنډمهالي ادارې نوم و، چې د 2002ز کال د جون په مياشت کې د لويې جرګې له خوا جوړ شوی و. دې ادارې د افغانستان د اصلي اسلامي دولت ځای ونيو، او د افغانستان اسلامي جمهوريت (2004–2021) څخه مخکې و.
مخينه
پر افغانستان له بريد وروسته، د المان په بون ښار کې د ملګرو ملتونو تر سرپرستۍ لاندې د افغان مشرانو يو کنفرانس تر سره شو، په کوم کې چې د حامد کرزي په مشرۍ افغان لنډمهالې (انتقالي) اداره وټاکل شوه. په هر حال، دا لنډمهالې اداره، چې په پراخه کچه يوه استازي اداره نه وه، يوازې تر شپږو مياشتو پورې ټاکل شوې وه، تر څو يوه انتقالي اداره د هغې ځای ونيسي. په دې دويم پړاو کې له تګ مخکې يوې دوديزې سترې افغان غونډې راغوښتلو ته اړتيا وه، کومه چې لويه جرګه بلل کېږي. دې بېړنۍ لويې جرګې د دولت نوی رئيس وټاکه او انتقالي اداره يې مقرره کړه، کومې چې بايد په خپل وار سره د تر ټولو ډېر دوه کلونو لپاره د هېواد چارې پر مخ وړې وای، تر دې چې د ازادو او خپلواکو ټاکنو له لارې بشپړ استازی حکومت ټاکل شوی وای.
د دولت د رئيس ټاکنه
په همدې اساس، داسې برېښېده چې کزری به د کوم سيال له شتون پرته د حکومت مشرۍ په سيالۍ کې برخه واخلي، خو دوه نور نوماندان منځ ته راغلل. د دې لپاره چې د لويې جرګې په پاڼه موجود و اوسي، يو نوماند ته اړينه وه چې د خپلې نوماندۍ لپاره 150 لاسليکونه راټول او وسپاري. غلام فاروق مجيدي يوازې 101 لاسلیکونه راټول کړل، له همدې امله د نوماندۍ لپاره اړ ونه بلل شو. پخواني مجاهد محمد اصف محسني کرزي ته د 1,050 نومونو يو نوملړ وړاندې کړ او د خوړو نړيوال پروګرام سره کار کونکې مېرمن ډاکټر مسعوده جلال او يو ازبک پوځي افسر، شاعر او د دولت يو مرستيال وزير محفوظ ندايي پوره لاسليکونه راټول کړي وو، تر څو په پاڼه و اوسي.
د انتقالي ادارې د مشر ټاکنه د 2002ز کال د جون په ديارلسمه نېټه د پټو رايو شمارلو له لارې تر سره شوه ــ په داسې حال کې چې د نوماندانو له نومونو سره د هغوی تور او سپين انځورونه لګول شوي وو. حامد کرزي د 83% غوڅ اکثريت په تر لاسه کولو سره وټاکل شو او په خپل ځای د ولسمشر په توګه پاتې شو.
د حکومتي وزيرانو ټاکل
د جون په اتلسمه نېټه، هغه ورځ چې کرزی به خپله کابينه لويې جرګې ته وړاندې کوي، نوموړي لويې جرګې ته وويل چې د وروستي نوملړ د چمتو کولو لپاره يوې بلې ورځې ته اړتيا لري.
د جون په نولسمه نېټه، چې د لويې جرګې وروستۍ ورځ وه، کرزي لويې جرګې ته د درې مرستيالو ولسمشرانو په ګډون، د افغانستان د راتلونکي انتقالي ادارې د څوارلسو وزيرانو نومونه اعلان کړل. هغه همدا راز يو قاضي القضات وټاکه. کرزي له لويې جرګې وپوښتل، "ايا تاسو دا کابینه منئ". کله چې په ملاتړ سره لاسونه پورته شول، هغه وويل، "ټولو ومنله او زه په دې خوښ يم". له دې څخه یو لړ اختلافات پیدا شول، ځکه استازو ويل چې مناسبه رايه ورکول نه دي شوی، او کابینه په ديموکراتيک ډول نه ده ټاکل شوې، بلکې په لويه جرګه کې د متوازي سياسي مذاکراتو پايله وه.
د کرزي له خوا ټاکل شوي درېیواړه مرستيال ولسمشران د شمالي ټلوالې قوماندانان وو، خو کرزي په دې برخه کې له احتياط کار اخيستی و چې په مرستيالو ولسمشرانو کې ټول يې له يوې قومي مخينې درلودونکی نه و. له لويې جرګې وروسته د کرزي د حکومت په اړه اختلافات پيدا شول او د افغانستان په داخل کې د ځينو ډلو د ډاډمنولو لپاره د جون په څلور وېشتمه نېټه د حقيقي کابينې د لوړې څخه مخکې، په نوملړ کې ځينې نومونه شامل کړای شول. د جون په دوه ويشتمه نېټه کرزي د کابينې يو شمېر نور غړي وړاندې کړل، او په دې سره د وزيرانو شمېر نهه ويشتو ته لوړ شو. دا کابينه د 2002ز کال د جون د مياشتې په څلوروېشتمه نېټه جوړه شوه. خو د ښځو چارو د وزارت د چوکۍ پر سر د اختلافاتو له امله دا چوکۍ خالي پاتې شوه. د جون له پای ته رسېدو مخکې، کرزي د ښځو چارو وزارت لپاره د دولت سلاکار او وروسته د ښځو چارو رسمي وزير وټاکه. د جون په دې وروستيو ورځو کې، کرزي همدا راز دوه نور مرستيال ولسمشران او د ملي امنيت يو بل سلاکار هم شامل کړل.
د پښتنو زیاته استازولي
لنډمهالی حکومت چې مشري يې يو پښتون کوله، په کابينه کې يې دولس تاجک، او نهه پښتانه وزيران درلودل. په همدې اساس پښتنو غوښتل چې په دې انتقالي اداره کې ډېره استازولي ولري. په نوې اداره کې له دېرشو وزيرانو څخه ديارلس وزيران پښتانه وو. پاتې کابينه له اوه تاجکانو، درې ازبکانو، دوه هزاره ګانو، دوه غېر هزاره شيعه ګانو او يو ترکمن څخه جوړه وه.
سرچينې
د پښتو ژبې د شاعرانو لړليک
سر چينې
وېشنيزه:پښتانه شاعران
13 نومبر
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
آخن
آخن د جرمني هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
د مورنیو ونو بزغلي
دمورنیو ونو د بُزغلیو د کارولو موخې او گټې د مورنیو باغونو د بزغلیو موخه او هدف د تکثیري موادو (قلمه، پیوند، ښاخ پیوند) تولید او تامین دی چې د سوداگریزو موخو لپاره جوړ شوي، ترڅو ددې باغونو نیالگي له جنیټیکي اړخه د وژونکو ناروغیو په مقابل کې مقاومه واوسي.
بديع الزمان سعيد نورسي
بدیع الزمان سعید نورسي (په ۱۸۷۶ کال کې زیږیدلی – په ۱۹۶۰ کې مړ شوی) د عصري اسلامي فکر له مخکښانو څخه دی.
بدیع الزمان سعید نورسي په ۱۲۹۳ لمریز کال (۱۸۷۸/۱۲۹۵ هـ ق) کې د بطلیس ولایت د هزان ولایت د اسپریت ولسوالۍ د نورس په کلي کې په یوه کردي کورنۍ کې زیږیدلی دی. د پلار نوم یې مرزا او د مور نوم یې نوریه دی. هغه تر 9 کلنۍ پورې د خپل مور او پلار سره پاتې شو. په دې ورځو کې یو فکري حالت دې ته اړ کړ چې خپل مشر ورور ملا عبدالله چې په زده کړه بوخت و، له علم څخه څومره ګټه پورته کړي. هغه د ملاعبدالله په اړه په زړه پورې فکر کاوه چې د زده کړې له امله یې ورو ورو پرمختګ وکړ او په کلي کې یې د خپلو نا لوستو ملګرو څخه ګټه پورته کړه. په ډېره لېوالتيا يې د زده کړې پرېکړه وکړه او د همدې سپېرې سيمې په تاغ کلي کې د ملا محمد امين افندي لېسې ته ولاړ، خو ډېر وخت هلته پاتې نه شو.
سعید نورسي تر مرګه بې واده و، په دینی سره د مبارزې له امله یې هېڅکله د واده چانس نه درلود او نه یې اولاد نه و پرېښی، په دې اړه په خپل کتاب تاریخ ژوند کې لیکي: دوی ما ته وايي: څه؟ ایا تاسو دا او دا سره وکړل؟" زه خبر نه وم. زه زما مخې ته یو سخت اور وینم. ژبه یې په هوا کې پورته کیږي او د اور په مینځ کې زما ماشوم او زما ایمان سوځي. زه هڅه کوم چې دا اور مړ کړم او خپل ایمان وژغورم. اوس چې په لاره کې یو چا هڅه وکړه چې ما ودروي، زما پښه یې ووهله. څه خبره ده؟ ایا دا مهمه پیښه د دې وحشتناک اور په وړاندې د ارزښت وړ کیدی شي؟ افسوس په محدودو افکارو او نظرونو ... دوی فکر کوي چې زه یو استبدادي سړی یم چې د ځان ژغورلو په لټه کې یم! د ټولنې د ایمان د ژغورلو لپاره مې خپل دنیا او آخرت دواړه قربان کړل... په اتیا کلن ژوند کې مې د دنیا د لذت په نوم هیڅ شی نه دی پېژندلی. ټول عمر مې د جګړې په ډګرونو، بندیانو، د هېواد په زندانونو او محکمو کې تېر شو. داسې کوم ظلم نشته چې ما نه وي زغملی.
بلوغت
د هغه کورنۍ کروندګر وه او هغه د ساینس زده کړې ته مخه کړه. لومړی یې له ملا محمد افندي سره زده کړه پیل کړه او له خپل مشر ورور ملا عبدالله نورسي سره یې په رخصتیو او اونیزه استراحت کې نور شیان زده کړل. بيا د پيرمس کلي ته د ملا نورمحمد د خدمت لپاره ولاړ. په ډیر لنډ وخت کې سعید د پروفیسور او هلته د خلکو پام ځانته راواړوه.
د علمي سند ترلاسه کول
په ۱۸۸۵ ز. هغه د ملا امين افندي په مدرسه کې د بيدليس په لېسه کې، له هغه ځايه په موکوس کې د ميرحسن ولي د ديني علومو لېسې ته او له هغه ځايه د ګواش د وسيان لېسې ته او له هغه ځايه د اروزروم ولايت د بايزيد په ولسوالۍ کې يوې لېسې ته ولاړ. په همدې ښوونځي کې يې خپلې لومړنۍ زده کړې پيل کړې په دې لېسه کې يې په دريو مياشتو کې عام ديني علوم پای ته ورسيدل او له ملا محمد جلالي څخه يې نړيوال سند ترلاسه کړ.
روایت دی چې ملا سعید نرسي او مشهور عالم فتح الله افندي په صیاد کې سره ولیدل او خبرې یې وکړې او سعید له امتحان څخه راووت او هغه پوښتنې چې دغه مشهور عالم ترې وپوښتل سر یې په سر کېښود او هیڅ پوښتنه یې ترې ونه کړه. بې ځوابه هغه په ​​دې وتوانید چې د علم اصول په برخه کې دوه جلده کتاب جامعه د همدې استاد په خدمت کې د یوې اونۍ په موده کې او هره ورځ یوازې د دوو یا دریو ساعتونو لپاره حفظ کړي، چې په پای کې یې ملا فتح الله لیکلی دی. د هغه د کتاب {لقد جماعة في احفصية الجامعة فى جمعة} يعني د جمعي ټول کتابونه د هغه په ​​حافظه کي د يوې اونۍ په اوږدو کي راغونډ سوي دي.
د بدیع زمان لقب
هغه لا شپاړس کلن نه وو چې په ۱۸۸۲ کال کې د کردانو ماردین ښار ته ولاړ او د دغه ښار په جومات کې یې په درس ویلو او د مسلمانانو پوښتنو ته ځوابونه وویل.
په ۱۸۸۴ ز. د وان ښار والي حسن پاشا له هغه څخه وغوښتل چې هغه ته لاړ شي او هلته میشته شي. هغه د هغه وړاندیز ومنلو او لاړ او د طاهر پاشا په کور کې اوسېده. هلته یې شاوخوا شل کاله د خرخور په ښوونځي کې تدریس وکړ. په دې سفر کې ښاغلي ملا سعید د عصري علومو لکه کیمیا، جغرافیه، فزیک او داسې نورو له پوهانو سره وکتل او دا یې احساس کړه چې په دې علومو کې یې ډېره ګټه نه ده کړې. ځکه چې هغه له هغو علومو سره بلد نه و او په دې پوهېدل چې زاړه او مدرسې کلمې د نننۍ زمانې لپاره کافي نه دي. دې احساس هغه ته د دې علومو د زده کړې هڅه وکړه. یو وخت ډرینډیک په ریاضیاتو، ستورپوهنه، کیمیا، فزیک، جیولوجی، فلسفه، تاریخ او جغرافیه کې دومره مهارت درلود چې په بحثونو کې یې د دوی ماهرین ماتول او حتی د دې علومو په اړه یې یو کتاب هم لیکلی و، نو له همدې امله هغه ته ورکړل شو. د بدیع الزمان لقب.
مرګ
ښاغلی بدیع الزمان د ۱۹۶۰ میلادي کال د مارچ د میاشتې په ۲۳ نیټه د روژې د مبارکې میاشتې په ۲۵ نیټه د عرفا په ښار کې له دې فاني نړۍ څخه سترګې پټې کړې. د هغه ورور عبدالمجید افندي او د هغه شاګردانو چې د ترکیې له ګوټ ګوټ څخه راغلي وو، له خپلو ملګرو او د عرفا ښار له خلکو سره د هغه د جنازې دعا وکړه. درې میاشتې وروسته حکومت چې د می د ۲۷مې له پېښو سره واک ته ورسېد، د هغه قبر یې وران کړ او د هغه مبارک جسد یې نامعلوم ځای ته انتقال کړ. هغه کس چې د قاضي په حیث یې د بدیع الزمان سعید نورسي له مړینې وروسته د هغه د پاتې شتمنیو ساتنه وکړه، اعلان یې وکړ چې هغه یو ساعت او د قضیې په څیر شیان پریښودل او ارزښت یې له 200-300 لیرو څخه زیات نه و. دا اعلان هغو کسانو ته چې بدیل زمان تورنوي غوره ځواب وو. لکه څنګه چې دغه ستر شخصیت په خپل ژوند کې هیڅ شتمني نه درلوده، هغه هم په خپل مرګ سره وښودله چې د هغه اصلي موخه د خدای رضا ترلاسه کول او د دې هیواد د بچیانو ایمان ته خدمت کول دي. هغه په ​​ډاګه کړه چې هغه د دنياوي ګټو په لټه کې نه و او سياسي موخې نه لري لکه څنګه چې يو شمېر متعصب کسان تورنوي. دا مقاله د عادلانه خلکو لپاره ثابته شوه.
لایسنډر سپونر
سپونر د کارګرانو د غورځنګ کلک مدافع او په سیاسي نظرونو کې د اقتدار غوښتنې ضد انارشیست و. د سپونر سیاسي او اقتصادي ايډیالوژي معمولاً د آزادۍ غوښتنې د سیوسیاليزم او د ازاد بازار د سوسیاليزم په توګه پېژندل کېږي. د ده لیکنو په متحدو ایالتونو کې د «لېبېټرینيزم» په منځ کې د «لېفټ لېبرېټین» او «رایټ لېبرېټین» سیاسي تیورۍ له پراختیا سره مرسته وکړه.
د ژوند لومړي وختونه
سپونر د ۱۸۰۸ ز کال د جنورۍ میاشتې په ۱۹مه نېټه د «ماساچوسټ» ایالت په «اتل» ښار کې وزېږېد. د سپونر مور او پلار «اسا» او «ډالي سپونر» وو. لایسنډر یې د ۹ بچیانو په ډله کې دویم بچی و. پلار یې «ډيېسټ» یا خدای‌پرست و او ګومان کېږي چې په قصدي توګه یې پر خپلو دوو مشرانو بچیانو د بت‌پرستو او سپارټي اتلانو «لاینډر» او «لایسنډر» نومونه اېښي دي.
د غلامۍ مخالفت
سپونر په غلامۍ ضد غورځنګ کې تر ټولو لوړ مقام ته ورسېد. د سپونرکتاب«د غلامۍ غیر قانوني‌والی» (The Unconstitutionality of Slavery) چې په ۱۸۴۵ ز کال کې خپور شو، د غلامۍ د مخالفینو تر منځ د دې بحث له راپورته کېدو سره مرسته وکړه چې، ایا اساسي قانون د غلامۍ له دود سره مرسته کړې ده که نه. د ویلیم لویډ ګریسون او ونډل فیلیپس په مشرۍ متفرق لوري استدلال وکړ چې، اساسي قانون د غلامانو ظلم په قانوني ډول په رسمیت پېژندلی او اجرا کوي یې، لکه څرنګه چې د تښتېدلیو غلامانو د نیولو د اړوندو مقرراتو د دویمې فقرې په ۴مه ماده کې راغلي دي. په ټولیز ډول «فیلیپس» د «سپونر» له دې نظر سره مخالفت وکړ چې هر غیر عادلانه قانون، باید له قانوني نظره د قاضیانو له‌خوا باطل وپېژندل شي.
سپونر دا ادعا وګواښوله چې د اساسي قانون متن غلامۍ ته اجازه ورکړې ده. که څه هم پوه شو، چې بنسټګرو پلرونو نه غوښتل چې د اساسي قانون د لیکلو پر مهال غلامي غیر قانوني کړي. سپونر استدلال وکړ چې د لیکوالانو خصوصي موخې نه، بلکې د متن معنا د اجرا وړ ده. سپونر د حقوقي استدلالونو پېچلي سیستمونه وکارول، چې وښيي هغه فقرې چې معمولاً د غلامۍ د ملاتړ په توګه تفسیرېږي، هغه یې په اصل کې ملاتړ نه کوي او د اساسي قانون ګڼې فقرې داسې دي چې ایالتونه له غلامۍ نه منع کوي.
سپونر «د غلامۍ غیر قانوني‌والی» کتاب له خپرېدو راهیسې، تر ۱۸۶۱ ز کال پورې د غلامۍ پر خلاف کلکه مبارزه وکړه. سپونر د تښتېدلیو غلامانو لپاره د قانوني دفاع نورې چاپي رسالې هم خپرې کړې او تښتېدلیو غلامانو ته یې خپل حقوقي خدمتونه تر ډېره په وړیا ډول وړاندې کړل. د ۱۸۵۰مې  ز لسیزې په وروستیو کلونو کې یې، څو ټوکه کتابونه د کانګرس غړو ته هم ورسېدل. ان د مي‌سي‌سي‌پي سناتور «البرټ براون» چې د غلامۍ پلوی و، د دغه استدلال فکري سخت‌درېځي وستایله او ویې ومنله چې دا تر ټولو سخت حقوقي ګواښونه وو چې تر دې دمه یې د غلامۍ د مخالفینو له‌خوا لیدلې وو. سپونر په ۱۸۵۸ ز کال کې «د غلامۍ د له منځه وړلو طرحه» خپره کړه، له تور پوستو غلامانو او غلام نه لرونکو ازادو سوېل‌مېشتو نه یې له غلام لرونکو سره د چریکې جګړې غوښتنه وکړه. سپونر "له جان براون سره لاس یو کړ، تر څو په سويل کې د غلامانو یو پاڅون را پورته کړي. کله چې براون پر «هارپرز فري» ناکام برید وکړ او ونیول شو، د هغه د را خوشي کولو لپاره یې په یوه ناکامه دسیسه کې هم ګډون وکړ.
که څه هم سپونر د غلامۍ د لغوه کېدو لپاره د تاوتریخوالي ملاتړی و، خو د امریکا د کورنۍ جګړې په جریان کې یې د سويلي ایالتونو د جدایۍ د مخنیوي لپاره د جمهوري‌غوښتونکو تاوتریخوالی وغانده. سپونر د جګړې په اړه ګڼې رسالې خپرې کړې او استدلال یې وکړ چې ،د جمهوري‌غوښتونکو موخه دا نه ده چې غلامي له منځه یوسي، بلکې غواړي د زور له لارې اتحادیه وساتي. سپونر وژنې او خونريزۍ د بهرنیو چارو د وزیر «ویلیم سوارډ» او سناتور «چارلز سامنر» په څېر جمهوري‌غوښتونکو سیاسي مشرانو پر غاړه ور اچوي چې پر غلامۍ یې کلکې نیوکې کولې، خو په اساسي قانون کې یې بیا په اړه هېڅ نه ویل او هغه پوځي سیاستونه یې تعقیبول، چې سپونر له غچ اخیستنې او سپکاري ډک بلل.
وروستی ژوند او مړینه
سپونر له بیارغونې په را وروسته لسیزو کې خپلو لیکنو ته دوام ورکړ او د (Natural Law or the Science of Justice) مقالې او (Trial by Jury) کتابګوټي په څېر آثار یې خپاره کړل. سپونر په دغه کتابګوټي کې د منصفه پلاوي د لغوه کېدو له اصولو نه دفاع وکړه، دی په دې باور دی چې په یوه ازاده ټولنه کې منصفه پلاوی نه یوازې دا چې د قضیې د حقایقو په اړه د پرېکړې واک لري، بلکې د هغه قانوني مشروعیت واک هم لري چې د هغه له مخې قضیه څېړل کېږي. دغه اصول منصفه پلاوي ته دا امکان هم برابروي چې، که کوم قانون له دغو اصولو سره په ټکر کې وي او د هغه قانون له مخې له دوی نه د محکومیت غوښتنه کېږي، باید له محکومیت نه ډډه وکړي. سپونر د امریکايي فردپال انارشیست «بنجامین ټاکر» له مجلې «لېبرېټي» سره یوځای شو او د سپونر ټول وروستي آثار یې په پرله‌پسې ډول خپاره کړل. سپونر دغه ژورنال ته د روانو پېښو په اړه ګڼې سرلیکنې(مقالې) هم ولیکلې.
سپونر خپل ډېر وخت په «بوسټون اتنیم» (Boston Athenæum) کې تېر کړ. په پای کې د ۱۸۸۷ ز کال د مې میاشتې په ۱۴مه نېټه د ۷۹ کلونو په عمر په خپل استوګنځي کې مړ شو. سپونر هېڅکله واده ونه‌کړ او کوم بچی یې هم نه درلود.
آلن (ښار)
آلن د جرمني هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
عضوي کیمیا
عضوي کیمیا د کيميا هغه څانگه ده چې د هايډروکابونونو د جوړښت، خواصو، او د سینتېز د مېتودونو او د هايډروکاربونونو د اشتقاقونو څېړنه کوي. یا په بله وينا عضوي کیمیا هغه پوهنه ده چې د کاربون (کاربن) او د هغه پر مشتقاتو ويېنه (بحث) کوي.
د عضوي نومونه هغه مهال منځ ته راغله، کله چې عضوي کیمیا په لومړيو مرحلو کې وه او په هغه وخت کې داسې گروهه (عقيده) وه چې عضوي مرکبونه له ژوندويو موجوداتو څخه منځ ته راځي. سويډني کيمياپوه برزيلوس پر ۱۸۰۷ زېږدي کال داسې ويلي وو چې عضوي مرکبونه په ژونديو موجوداتو کې د يوه ځانگړي ځواک په مټ وسیله چې ( Vital force ) یا د ژوندي ځواکونه په نامه يادېږي، جوړېږي. دا الواک (نظريه) د وهلر له خوا رد شو او نوموړي د لومړي ځل لپاره له يوه غیرعضوي توکي څخه عضوي توکی په ازمېښتون (لابراتوار) کې په لاس راوړ چې امونیم سیانېټ يو غيرعضوي مرکب، چې برېښنايي اړيکه لري، يو عضوي مرکب امونيم ايزوسیانېټ چې اشتراکي اړیکه لري په لاس راوړه چې د يوريا په نوم هم يادېږي. عضوي مرکبونه په طب، کرنه او رغاوه (صنعت) کې ډير کارول کېږي. د عضوي او غیرعضوي مرکبونو ترمنخ توپير: ۱- ټول عضوي مرکبونه د کاربون C او هايډروجن H درلودونکي وي. څينې يې بیا I, Br, Cl, F, S, P ,O ,N لري، خو غیرعضوي مرکبونه کاربن ډير لږ او یا هيڅ نه لري. ۲- عضوي مرکبونه په اوبو کې نه جلېږي، خو غیرعضوي مرکبونه په اوبو کې جليږي.
۳- عضوي مرکبونه د اشتراکي اړيکو په مټ جوړېږي، خو غيرعضوي مرکبونه د ايونيکي یا برېښنايي اړيکو په مټ جوړيږي. ۴- غضوي مرکبونه د پوليمير څانگړنه لري، خو غیرعضوي مرکبونه يي نه لري. ۵- د عضوي مرکبونو شمير زښت ډېر دی چې نږدې ۲۷ ميلیونو ته رسېږي، خو د غیرعضوي مرکبونو شمير بيا لږ دی چې يوه ميلیون ته رسېږي. ۶- عضوي مرکبونه د ايزومير څانگړنه لري، خو غیرعضوي مرکبونه يې نه لري.
۷- عضوي مرکبونه سوځي، خو غیرعضوي مرکبونه نه سوځي. ۸- عضوي مرکبونه د اېشېدو او ويلي کېدو د تودوخې ټيټ ټکي لري، خو غيرعضوي مرکبونه د اېشېدو او ويلي کيدو لوړ ټکي لري. ۹- عضوي مرکبونه د مونومير خاصيت نه لري، خو غیرعضوي مرکبونه يې لري. ۱۰- د عضوي مرکبونو ماليکوالي وزن ډېر دي، خو د غيرعضوي مرکبونو ماليکوالي وزن لږ دی. ۱۱- عضوي مرکبونه تودوخه نه تيروي، خو غیرعضوي مرکبونه تودوخه تيروي. ۱۲- عضوي مرکبونه برېښنا نه تيروي، خو غیرعضوي مرکبونه بيا برېښنا تيروي.
اخځليک
۱- https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D1%85%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%8F
۲-https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5_%D0%B2%D0%B5%D1%89%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0
وېشنيزه:پوهنه وېشنيزه:کیمیا وېشنيزه:عضوي کیمیا
ماه‌نشان ولسوالي
ماه‌نشان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان ماه‌نشان)  د ايران د زنجان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د ماه‌نشان ښار دی. دا ولسوالي ۳۹٬۴۲۵ تنه نفوس لري. د ماه‌نشان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۵ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د زنجان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
مرزا عبدالحنان بارکزی
مرزا عبدالحنان بارکزی  چې په عامه توگه د مرزا حنان او حنان بارکزی په نامه ياديږي، د کندهار د بلبل په توگه يې ټول پښتانه پېژني. د پښتو ادب يو بې ساری صوفي شاعر وو. د هغه شاعري د ځانگړي سبک په لرلو سره د ټولو پښتنو د زړه څراغ بلل کېږي، دا ځکه چې په اورېدو سره يې د پښتنو زړونه روښانه کېږي. په پښتو ادب کې د مرزا عبدالحنان بارکزی د شاعرۍ ونډه دغه ډگر جوت اغېزمن کړی او بډای کړي دي.
وېشنيزه:پښتانه شاعران‎
یوناوا
یوناوا ښار په لاتیني Junava) د لیتوانیا هیواد په کاوناس ولایت کې د ۳۴،۵۰۰ وګړو درلودلو سره پروت ښار دی.         بیرغ او رسمي نښان
زو – ۲۳ – ۲
زو – ۲۳ – ۲ (په روسي کې:зенитная установка калибра 23 мм) د الوتکو ویشتونکی توپونو څخه دی چی د الوتکو، هلیکوپترونو (چورلکو) او نورو هدفونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه توپ د مځکنی هدفونو پر ضد هم کارېدلای سی. دغه وسله په ۶۰ کلو کی په شوروي اتحاد کی طرح شوه او شوروي پوځ د ۱۹۶۵ کال څخه راهسی د رو – ۲۳ – ۲ توپ رسمی ډول کار اخلی. په اوس وخت کی دغه د الوتکو ویشتونکی توپ تر ټولو پراخه شوی وسله ده.
توصیف
وېشنيزه:روسي وسلې وېشنيزه:د اور وسلې وېشنيزه:د الوتکې ویشتونکي وسلې
آبن‌برگ
ابن برگ د جرمني هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
په افغاني ټولنه کې د بې وزلۍ سببونه
په افغاني ټولنه کې د بې وزلۍ گڼ شمېر سببونه دي. دلته يې پر باندني عواملو چې د افغاني ټولنې د بې وزلۍ سبب گرځېدلي بحث شوی چې په دې کې پر افغانستان باندى د خارجيانو تيرى، او يرغل دى، او په ځانگړي توگه د روسانو يرغل او تيرى د يادونې وړ دی. د روسانو د يرغل وروسته په افغانستان کې کورنۍ جگړې او د افغانستان د گاونډيو هيوادونو لکه پاکستان، تاجکستان، ازبکستان، تورکمنستان او د ايران لاسوهنې او خپل د گټو ساتونکو ډلگيو ملاتړ د افغانستان د كمزورتيا او بې وزلی سبب گرځېدلی.
په افغانستان باندې د روسانو يرغل افغانانو ته هر اړخيز تاوانونه واړول. تر كومه چى د هيواد اقتصاد پورى اړه لري نو په لنډه توگه د ځينو مراجعو په حواله د هغوي د نهو كلونو د تيرى د لگښت اندازه 70 بليونه ډالر ښودل شوى، چى دغه ټول مصارف ئ زمونږ د هيواد له اقتصادي ذريعو څخه پوره کړي دي ،ځكه چى روسان پخپله د اقتصادي بحران سره مخ و او دى ته اماده نو چى د جنگ مصارف په ځانونو ومني. روسي يرغلگر چى زمونږ د هيواد د بربادۍ لپاره كوم ټانكونه ،الوتكي ،عراده جات او ماشينونه راډالۍ و په بدل كى ئ د هيواد طبيعي موارد لكه : معدنيات ،طبيعي گاز او داسى نور په ټيټ نرخ كوم چى ښكاره نه وو يوړل.
د ځينو مراجعو له مخى د روسانو او كمونستي رژيم په وخت كى تركال 1990ميلادي پورى د افغانستان د اقتصادي مواردو اساسي سرچينو ته د تاوان اندازه په لاندى شكل سره ښودل شوى:
او داسى نور هغه تاوانونه چى د هغوي د تيري په نتيجه كى زمونږ قوم او ولس ته ورسيدل، او ضرر يي نه يواځى موجودو وگړو ته بلكه اينده نسل ته هم شامل شو.
اول- د حاكمانو او مسئولينو بي كفايتي :
پوښتنه داده چى ايا له كمونستى كرغيرنى كودتا څخه وړاندى زمونږ د هيواد اقتصادي وضعه ښه وه ؟
ځواب ټولو ته معلوم دى چى زمونږ هيواد له كمونستي انقلاب څخه مخكى په زياتو حالاتو كى د نړۍ له خورا ډيرو فقيرو، او نيستمنو هيوادونوله جملى څخه شميرل كيدلو. د هغه مرحلى دځينو مهالونو د ولإى او نيستئ كيسى او داستانونه خو له خلكو څخه هير ندي. له كمونستي كودتا څخه د مخه د نوموړى  وضعى د مسئوليت يوه لويه برخه پاچاهانو او حاكمانو ته متوجه ده.
دويم- كمونستي كودتا :
د كمونستي رژيم په وخت كى زمونږ قوم او ولس ته په ځاى ددى چى كمونستان ورسره خيله ددوكى ژمنه :"كور كالي ډودۍ " پوره کړي ، لا ئ له كور،كالي اوډوډئ څخه خلاص کړل، او ددوي بى وزلي او خواري ئ لاپسى زياته کړله.
دريم - خپلمنځي جنگونه :
كله چى له افغانستان څخه د كمونستانو د رژيم ټغر ټول شو، او هيواد مو ازاد شو،مجاهدين په قدرت ورسيدل ،او ورپسى متصل د چوكى په سر خپلمنځي جگړى او جنگونه گرم شول ، نو هيواد ته ئ د بدبختى او خوارى يو نوي عذاب راوړ، او د قوم او ولس بى وزلي او نيستي په ځاى ددى چى ختمه کړي لا زياته کړله.
څلورم - اداري كمزورتيا:
د تش په نامه فتحى او د تش يه نامه " د مجاهدينو حكومت" څخه وروسته چى كله د طالبانو د حكومت مهال راورسيد، او د هيواد په اكثره سيمو كى يي امن قايم کړ، د ملت سترگى ورته راوگرځيدلى ترڅو ئ په پخوانيو زخمونو باندى ملهم واجوي ،اوخواري ئ ختمه کړي، لكن متاْسفانه چى هغسى ونشول .د هغوي په وخت كى خو د هيوادوالو لويه ستونزه فقر او نيستي وه، چى پدى وجه له ځينو سيمو څخه يو زيات شمير هيوادوال د وطن په پريښودلو مجبور شول ،د هغوي د وطن پريښودلو يو سبب كه وچكالي وه نو بل مهم سبب ئ د حكومت د اقتصادي شامل پلان نشتوالى او اداري كمزورتيا هم بلل كيدله.
پنځم- په هيواد كى مسلسلى كډوډۍ :
د هيواد د مسلسلو جنگونو او نااراميو او گډوډيو په نتيجه كى د دولت او ملت د بيت المال پانگه شخصي جيبونو ته ولاړله، ځكه چى په نوموړوحالاتو كى ددى زمينه برابره شوه چى ځينى عناصرد بانكونو ، موْسسو ،شركتونو ،گمركونو او داسى نورو حكومتي مالياتو په لوټولو پيل وکړي ..يا نورى ناوړه استفادى وکړي.
شپإم- د جهاد او هجرت له مالونو څخه ناوړه استفاده كول :
د يادولو وړ ده چى له هيواد څخه دباندى د هيوادوالو مهاجرينو په سر باندى په پيسو راټولولو كى هم پوره درغليانى، او خيانتونه شوي دي. پدى ځاى كى مناسب بولم دا پوگښتنه مطرح کړم چى :څه شول هغه مالونه چى د جهاد او هجرت په نامه راغلل او خپل ځاى ته ونه رسيدل، شخصي جيبونو ته ولاړل؟ څه شوى د اسلامي نړۍ د هغو پيغلو گانگى چى د جهاد او هجرت په نامه ئ راوليإلى؟
نو اى د قوم او ولس هغه وگړو چى د د بيت المال څخه مو ناوړه استفادى کړۍ، او د ملت سرمايه مو په ناجايزه طريقه خپلو جيبونو ته تللى د الله تعالى په څارلو، او محاسبى باندى باور كلك کړى كه د ملت له محاسى څخه په دنيا كى خلاص شى ،نو د الله تعالى له محاسبى او نيونى څخه خو نشى خلاصيدلى. ايا تاسى ته د الله تعالى د استازي صلى الله عليه وسلم دا حديث ندى معلوم چى :"ډيما لحم نبت بالسحت فالنار ډولى به"،د هر يو بدن غوښه چى په حرامو لويه شي اور ورته بهتر دى.
كه تاسو د خپلو كورنيو ، او اولادونو د خوشحالولو او عيش كولو لپاره دغه مالونه له ځانونو سره ساتلي وي نو د پنځم عادل خليفه عمر بن عبد العزيز-رحمه الله - دغه موقف را ياد کړى چى :"كله هغه ته د مرگ شيبي رانزدى شوى يو مشاور ئ ورته وويل ته خو دى زامنو (چى دولس زامن ئ و) ته د بيت المال له مال څخه د څه برخى وصيت وکړه ؛ځكه چى دوي نيستمن دي ،نو هغه په ځواب د قرانكريم دا ايت ولوست :" إن ولي الله الذي نزل الكتاب و هو يتولى الصالحين  " بيشكه زما ساتونكى الله تعالى دى ،هغه ذات چى كتاب يي نازل کړى او د نيكانو ساتنه كوي او د هغوي كار جوړوي. بيايي وويل : زما زامن له دو حالاتو څگخه خالي ندى ،كه چيرته نيكان  وي نو الله تعالى د نيكانو ښه ساتنه كوي ،او كه بدان وي نو زه نه غواړم چه په بدكارى او فسق كى له هغوي سره مرسته وکړم. اووم - ظلم او تيرى :په ټولنه كى د مشرانو ،او مسئولينو ظلم او تيرى هم ټولنه د فقر او نيستمنى له گواښ سره مخ کړى ده، او كه چيرته د ظلم د پديدى ،خيانتونو، او درغليو دروازى بندى نشي نزدى ده  چى قوم او ولس د نورى تباهۍ سره مخ شي. د اځكه چى په ټولنه كى درغلي، تيرى او ظلم ،بى انصافى او د عدل نشتوالى ، د قوي خلكوله خوا د كمزورو وگړو  حقوق پيمالول، او په معيشت كى سر كشي او زياتى كول د هغى  الهي سنت او طريقى په اساس كومه چى يي په ټولنو او قومونو كى گرځولى ، د هغوي د تباهۍ او زوال سبب گرځي، پدى هكله د قران عظيم الشان دى لاندى يو څو ويناوو ته ځيرشي.
ب- "وإذا اردنا ان نهلك قريه امرنا مترفيها فحق عليها القول فدمرناها تدميرا." كله چى مونږ د كومى قریې (سيمى) د تباهۍ اراده وکړو نو غټانو او مشرانو ته ئ د پيروۍ كولو امر وکړو ، كله چى داسى ونکړي ، او په هغه ځاى كى فساد او ناروا وکړي (او د هغوي مخنيوى ونشي ) نو د الله تعالى د عذاب وينا پرى ثابته شي، نو هلا ك کړو خلك د هغه قرئ په هلاكولو سره. ج-"وكم اهلكنا من قرية بطرت معيشتها فتلك مساكنهم لم تسكن من بعدهم إلاقليلا وكنا نحن الوارثين " او څومره ډير مو هلاك کړل اهل د قريو ځكه چى هغوي پخيل معيشت كى سركشي کړى وه ،نو دا (پاتى اثاراو كنډوالى ) د دوي هستوگنځي دي چى له هغوي وروسته پكى څوك ونه اوسيدل. او يواځى مونږ ئ ميراث يوړ.
امام ابن تيميه رحمه الله ويلي :” په دنيا كى د هغه وگړو كارونه ښه دي ( په اعتبار ددنياوي انجام ) د چا چى په ځينو گناهونو كى شرك موجود وي او په عدل (برابرى) سره چلند كوي  په پرتله د هغه خلكو چى په حقوقو كى تيرى او ظلم كوي  ،اگر كه دا دواړه ( شرك او ظلم ) سره ( په قباحت او بدوالي كى ) برابر ندي.نو په همدى اساس ويل شوي چى : الله تعالى عادل دولت اگر كه كافر وي اودروي (او پريږدي يي)، او ظالم دولت اگركه مسلمان وي نه اودروي (او نه يي پاتى كوي ) .او ويل شوي : دنيا د عدل او كفر سره دوام (هميشوالى ) موندلاى شي ، مگگر د ظلم او اسلام سره نشي پاتى كيدلاى.
نو په ټولنه كى د فقر د منځه وړلو لپاره اړتيا ليدل كيإي چى له ايماني او انساني تدابرو څخه كار واخلو.د ايماني تدايبيرو په سلسله كى بايد چى په قوم او ولس كى ديني اصلاح او سمون شروع شي ، د كومى په نيتجه كى به چى : په ټولنه ى باكفايته او اهل مسئوولين رامنځ ته شي ، په هيواد كى د گډوډيو، جنگونو او شخړو مخنيوى وشي ،حكومتي ادارات پياوړي وشي، او كار اهل او مسلكي وگړو ته وسپارل شي ، به بيت المال او نورو حكومتي بوديجو او مووسساتو كى د درغليو، او لوټولو مخنيوى وشي،د فقر او نيستئ د مخنيوي لپاره ، په ټولنه كى د همدردۍ او خواخوږۍ روح تازه شي. او كوم چى انساني تدابير دي نو د اسلام سپيڅلي دين يي مونږ ته پوره وضاحت او څرگندونه کړى ، چى د كتاب په دويمه برخه كى يي څيړنه او بحث شوى دى.
سرچینه
وېشنیزه:اسلام وېشنیزه:اسلام او ټولنه
15 نومبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
آبنزبرگ
ابنزبرگ د جرمني هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
فامنين ولسوالي
فامنين ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان فامنین)  د ايران د همدان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۳۹٬۳۵۹ تنه نفوس لري. د فامنين ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د همدان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
کړکۍ
کړکۍ د دېوال او ودانۍ یوه برخه ده چې انسان د پنځ (طبیعت) د پېښو څخه (لکه: باران، واوره، ساړه، تودوخه...) په سمه توگه ساتي. سر بېره پر دې په ودانۍ کې د هوا د وتلو او ننوتلو او د رڼا د پرېښودنې دنده هم سر ته رسوي. کړکۍ ډېر پخوا د سمیټو او د وسپنې څخه اوسمهال د لرکي، پولې ونیل كلورايډ ( PVC ) او د المونیم یا الومېنيم څخه جوړېږي.
وېشنيزه:کړکۍ وېشنيزه:ودانۍ
په افغانستان کې د مورنیو ونو بزغلي
په افغانستان کې د مورنیو ونو د بُزغلیو د کارونې لپاره اړوند فعالیتونه
۱- د نرسرۍ مساحت:
د مورنیو ونو د بُزغلیو څخه د ښه کارونې لپاره باید په لومړي قدم کې دې ټکي ته پام وکړو چې زمونږ نرسري باید له ۵۰۰۰ متر مربع ساحې څخه کمه ساحه کې نه وي رانغاړل شوي، په دې بنسټ باید په هر مورني بڼ کې درې ډوله سوداگریز محصول په پام کې ونیول شي. ۲- د مختلفو نرسریانو ترمنځ ټاکل شوی واټن د مختلفو مورني محصولاتو د باغونو ترمنځ باید ټاکل شوې فاصلو ته ځانگړی پام وکړو، ځکه دا د کرنیزو سازمانونو له خوا یو منل شوی اصل دی.
۳- کرنیزه سابقه:
د افتونو او ډول ډول ناروغیو څخه د مخنیوي لپاره باید دې خبرې ته هم جدي پام وکړو چې کوم ځای چې د باغ لپاره غوره کوو، نو هلته باید له ۲ تر ۵ کلونو پورې هېڅ ډول کرنه نه وي شوې.
۴- د مالکیت وضعیت:
له مورنیو باغونو څخه د گټې اخېستنې لپاره اړینه ده چې د نرسرۍ اړونده ځمکه یا خپله شخصي وي، یا هم د ۲۵ تر ۳۰ کلونو پورې په اجاره واخېستل شي.
۵- د خاورې ژوروالې:
د باغ جوړونې اړونده سیمه باید ښه نرمه خاوره ولري، نه دا چې له آهکي، کنکر او جغل لرونکې سیمه وي، ځکه دا ډول کلکې ځمکې د نیالگیو د ریښو ځغلولو مخنیوی کوي.
د مورنیو ونو د انتخاب لپاره معیارونه
مونږ باید مورنیو ونو د انتخاب لپاره لاندې معیارونو ته جدي پام وکړو:
هیروشیما
هیروشیما د جاپان د هیروشیما ادارې پلازمینه ده. په ۲۰۱۹زکال د جون په لومړۍ نېټه د ښار نفوس ۱،۱۹۹،۳۹۲ اټکل شوې وو. په ۲۰۱۰ز کال کې د لوې هیروشیما ناخالص کورني تولیدات ۶۱،۳ میلیارده ډالرو ته رسېده. کازومي ماتسوی د ۲۰۱۱ز کال له اپریل راهیسې د دغه ښار د ښاروال په ټوګه دنده ترسره کوي.
هیروشیما په ۱۵۸۹ز کال کې د اوتا سیند ډیلټا سیمه کې د یوې کلا په توګه جوړ شو. په ۱۸۶۸ز کال کې د میجي بیارغونې نه وروسته، هیروشیما په چټکۍ سره په یو لوی ښاري او صنعتي مرکز بدل شو او  په ۱۸۸۹ز کال کې هیروشیما په رسمي توګه د ښار حیثیت ترلاسه کړ. دا ښار د سترواکۍ دورې په لړ کې د پوځي فعالیتونو مرکز و لکه څنګه چې د چین – جاپان لومړۍ جګره، د روس - جاپان جګړه او دوه نړیواله جګړو کې یې د پام وړ ونډه لرله.
هیروشیما لومړی ښار ده، چې د اټومي وسلو له خوا په نښه شوی. دا د ۱۹۴۵زکال د اګسټ په شپږمه نېټه د سهار په ۸:۱۵ بجو هغه مهال په نښه شو، چې د متحده ایالاتو د پوځ هوايي ځواکونو (USAAF) په دغه ښار باندې اټوم بم وغورځاوه. د ښار ډېره برخه ویجاړه شوې وه او د کال تر پایه پورې له ۹۰۰۰۰ نه تر ۱۶۶،۰۰۰ کسانو ترمنځ د چاودنو او د یاد اټوم بم د ناوړه اغېزو په پایله کې مړه شوي وو. له جګړې وروسته د بیارغونې دورې راهیسې، هیروشیما د لوېدېځ هونشو په چوګوکو سیمه کې ترټولو لوی ښار وبلل شو.