cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
له وخت مخکې وېښتان ولې سپنېږي؟
مس او منګنيز لرونکي خواړه له وخت مخکې د وېښتانو د سپینېدو مخه نیسي. څېړنو ښودلې د نباتي درملو په ډله کې د غنمو سبوس، سنبل الطیب (یو ډل ګل دی) او د وربشو ډوډۍ خوړل کولی شي د وېښتانو د اصلي رنګ ساتنه وکړي او د سپینوالي مخه یې ونیسي. مس هم د هغو عناصرو په ډله کې راځي چې کولی شي د انسان پر پوستکي او وېښتانو باندې اغېز وکړي او د وېښتانو د سپینېدو مخنیوی وکړي. مټر، مرخېړي، لوبیا، نسک، سره بانجان، کېله، الو، سویابین او کچالو هغه خواړه دي چې په زیاته اندازه مس لري.
یوازې زړښت مو وېښتان نه سپینوي، بلکې د ويټامین B12 کمښت، د تیرويید ناروغي او سګرېټ څکول د وېښتانو د سپینېدلو کچه څلور برابره لوړوي. د وینې کمښت، سخت او د ډېر وخت لپاره غذایي رژیم او ارثي لاملونه هم له وخت مخکې د وېښتانو د سپینېدو لامل کېږي.
اېشوريا ناګ
ایشوریا ناګ یوه هندي فلمي اداکاره او ماډله ده. هغه په عمده توګه په کاناډا سینما کې، د سویلي هند په فلمونو کې ښکاري. هغه خپل مسلک د ماډلینګ سره پیل کړ. د موډل کولو وروسته، هغې د فلم "نیني نیني" (2008) کې د اداکارۍ پیل وکړ.
مسلک
ایشوریا ناګ په 2008 کې د نینی نینې په فلم کې مخکښ رول لوبولی و چې په شپاړس کلنۍ کې یې د همکارانو دیان او انانت ناګ سره مقابله وکړه. اېشوریا د اننت ناګ د لور په توګه د هغې د غوره فعالیت لپاره د مينه والو له خوا ستاینه شوې.
د لومړي فلم له بریا وروسته، هغه د شریدار جولي ډیز (2009) کې کار وکړ، چې د کناډا فلم ریمیک دی. دا فلم د منتقدینو لخوا ستایل شوی او دا یې "په کناډا کې د غوره هیروینو موادو" بللی.
په کال مانجا (2010) کې د کومل کمار په مقابل کې د هغې غوره فعالیت یو ځل بیا د هغې انتقادي ستاینه وکړه او فلم مثبت بیاکتنې ترلاسه کړې. له هغې وروسته، هغه د وجی راګویندرا په مقابل کې په ویګنا فلم کې کار وکړ، چې څو ځنډونه یې هم ترلاسه کړل. په ۲۰۱۳ کال کې د پرجول دیوراج سره د مطیع فلم خپور شو. هغه بیا په کامیډي فلم لوز ګالو، چیلا پیلي د وجي راګویندرا په مقابل کې، یو رومانتيک کامیډي پیټیسو او جاتری د چیتن چندرا په مقابل کې کار وکړ.
ایشوریا ناګ په فلم مودو مناس کې په مرکزي رول کې راڅرګنده شوې وه چیرې چې هغه په آرامۍ سره د څارویو سپرلۍ لیدل شوې. هغه د دې رول لپاره د انتقاد ستاینه هم ترلاسه کړه، کوم چې د هغه په دوامداره توګه ژوندی فعالیت ثابت کړ. ایشوریا د ۲۰۱۵ کال په فلم جاتي کې د یوې رسنۍ خبریالې رول لوبولی و. په 2015 کې، هغه خپل راتلونکی فلم "دی پنک سټریټ" شوټ کړ چې د بالیوډ فلم فیشن سره ورته دی.
حوالې
وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:هندي ساينسپوهان وېشنيزه:هندي راجاگان وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي تصوف وېشنيزه:هندي تاريخپوهان وېشنيزه:هندي انجنيران وېشنيزه:هندي
د کویټ تاریخ
کویت په لویدیځې اسیا کې یو خپلواک دولت دی چې د فارس خلیج په سر کې موقعیت لري. د کویټ جغرافیایي سیمه له لرغونو زمانو راهیسې په ځانګړې توګه په بین النهرین کې د خپل ستراتیژیک موقعیت له امله د انسانانو تر ولکې لاندې ده. په اتلسمې او نولسمو پیړیو کې، کویټ یو پرمختللی سمندري بندر ښار و او د شمالي خلیج په سیمه کې ترټولو مهم سوداګریز بندر و. په عصري دورې کې، کویټ د خلیج د جګړې (۱۹۹۰-۱۹۹۱) له امله پیژندل شوی و.
بین النهرین
د فارس خلیج په حوزې کې له یخونو وروسته سیلابونو، د دجلې – فرات سیند کثافاتو د پام وړ ډیلټا رامنځته کړه چې د اوسني کویټ ډیری ځمکې او اوسني سواحل یې رامنځته کړل. د تاریخ له مخې شمالي کویټ د لرغوني بین النهرین یوه برخه وه. په سویلي کویټ کې د انسانانو د استوګنې یو له لومړنیو شواهدو څخه چې تاریخ یې ۸۰۰۰ کاله مخکې له میلاد پورې رسېږي هغه ځای ده چېرته چې په برګان کې د میسولیتیک توکي وموندل شول.
د کویټ د ډبرو د نوې دورې اوسیدونکي د نړۍ له لومړنیو سمندري سوداګرو څخه وو. د عبید د دورې (۶۵۰۰ مخکې له میلاد) په بهیر کې، کویټ د بین النهرین او د ختیځ عربستان خلکو ترمنځ د اړیکو مرکزي ځای و.
لرغونی فارس
د هخامنشي دورې (شاوخوا له۵۵۰ نه تر ۳۳۰ پورې) په جریان کې، د کویټ خلیج بیا آباد شو. فیلاکا د هخامنشي سترواکۍ تر کنټرول لاندې و. آرامي کتیبې شتون لري چې د هخامشيانو د شتون شاهدي ورکوي. په ۱۲۷ مخکې له میلاد کې، کویټ د اشکاني سترواکۍ برخه وه او د چاراسین سلطنت په اوسني کویټ کې د تیریډون په شاوخوا کې تاسیس شو.
د چاراسین سکې په اکاز، ام نمل او فیلاکا کې کشف شوې. په کویټ کې د اشکانیانو په دورې کې د چاراسین سوداګریز سټیشن شتون درلود. د کویت تر ټولو لومړنی ذکر چې ثبت شوی په ۱۵۰ وروسته له میلاد کال کې د یوناني عالم بطلیموس د جغرافیه په نوم جغرافیایي مقالې کې شوی دی. بطلیموس د کویټ خلیج د Hieros Kolpos (په لاتیني نسخو کې Sacer Sinus) په نوم یاد کړی.
د اسلامي دورې له پیل نه تر وروستیو پورې
په ۶۳۶ میلادي کال کې د راشدین د بریا په پایله کې، کویټ خلیج د اسلامي دورې په لومړیو کې د کاظما ښار (د «کاظمه» یا «کاظمه» په نوم هم پیژندل شوی) ټاټوبی و. د منځنۍ دورې عربي سرچینې د اسلامي دورې په لومړیو کې د کویت خلیج ته ډیری حوالې لري. دغه ښار له عراق څخه حجاز ته د حاجیانو لپاره د سوداګریز بندر او استراحت ځای په توګه کار کاوه. دا ښار په عراق کې د الحیره د سلطنت له خوا کنټرول کېده. د اسلامي دورې په لومړیو کې، د کویټ خلیج د ښېرازې سیمې په توګه پیژندل کیده.
د کویت – نجد جګړه (۱۹۱۹-۲۱)
د کویت-نجد جګړه د لومړۍ نړیوالې جګړې په پایله کې پیل شوه، کله چې عثماني سترواکۍ ماتې او انګرېزانو د انګلیس-عثماني تړون لغوه کړ. د واک خلا، د عثمانیانو له سقوط سره رامنځته شوه، چې د کویټ او نجد (اخوان) ترمنځ یې شخړه کړندۍ کړه. دا جګړه د ۱۹۱۹-۲۰ کلونو په اوږدو کې د ځای ځای سرحدي نښتو پایله وه.
خپلواکي او د دولت جوړېدل (۱۹۴۶-۸۹)
د ۱۹۴۶ او ۱۹۸۲ کلونو ترمنځ، کویټ د سوکالۍ یوه دوره تجربه کړه چې د تیلو او د هغې د لیبرال فضا له خوا پرمخ وړل کیږي. دا دوره د «زرینې دورې» په نوم یادیږي. په ۱۹۵۰ کې، د عامه کار یو لوی پروګرام کویټانو ته اجازه ورکړه چې د ژوند د عصري معیار څخه خوند واخلي. په ۱۹۵۲ کې، هیواد په فارس خلیج کې د تیلو ترټولو لوی صادروونکی شو. دې پراخې ودې ډیری بهرني کارګران جذب کړل، په ځانګړې توګه د فلسطین، مصر او هند څخه.
د ۱۹۶۱ کال د جون په میاشت کې کویټ د بریټانیې د ساتنې په ختمیدو سره خپلواک شو او شیخ عبدالله السلیم الصباح یې امیر شو. د نوي جوړ شوي اساسي قانون له مخې، کویټ په ۱۹۶۳ کال کې خپلې لومړنۍ پارلماني ټاکنې تر سره کړې. کویت په فارس خلیج کې لومړنی عربي دولت و چې اساسي قانون او پارلمان یې جوړ کړ.
د خلیج جګړه (۱۹۹۰-۹۱)
د ۱۹۹۰ په دوبي کې، وروسته له دې چې عراق OPEC ته شکایت وکړ چې کویټ په رومیلا سیمې کې د کیندلو په واسطه د پولې سره نږدې له یوې سیمې څخه تیل غلا کوي تاوتریخوالی نور هم زیات شو. د ۱۹۹۰ کال د جولای په لومړیو کې، عراق د کویټ د چلند په اړه چې د دوی سهمیې ته درناوی نه کوي شکایت وکړ، او په ښکاره ډول یې د نظامي اقدام ګواښ وکړ. په ۲۳ مه نېټه، CIA راپور ورکړ چې عراق د عراق او کویټ پولې ته ۳۰۰۰۰ پوځیان استولي او په فارس خلیج کې د متحده ایالاتو سمندري بیړۍ د تیارسۍ په حال کې دي.
صدام په دې باور و چې د عراق پر ضد توطیه په لاره ده – کویت له ایران سره خبرې پیل کړې او د عراق سیال سوریې، مصر ته د سفر زمینه برابره کړې وه. د دفاع د وزیر له کتنې وروسته معلومه شوه چې سوریې په راتلونکو ورځو کې په رښتیا هم پر عراق د برید پلان درلود. صدام سمدلاسه په سوریه کې د مرکزي استخباراتو د یوځای کولو لپاره له بودیجې څخه کار واخیست او په پای کې یې د راتلونکي پېښېدونکي هوایی برید مخه ونیوله.
تکامل
تکامل د پرله پسې نسلونو په اوږدو کې د بیولوژیکي نفوس په ارثي ځانګړتیاوو کې بدلون ته ویل کېږي. دغه ځانګړتیاوې د جین څرګندوی دي چې د بیا زیږون پرمهال له موراو پلار څخه بچیانو ته لیږدول کیږي. بېلابېلې ځانګړتیاوې کېدای شي چې  په مشخص شوي نفوس کې د تغییر، جنیټیک ترکیب او د جینیتیکي بدلون د نورو سرچینو په پایله کې شتون ولري. تکامل هغه وخت رامنځته کیږي چې تکاملي پروسې لکه طبیعي انتخاب (د جنسي انتخاب په شمول) او جنیټیک جریان په دې تغییر عمل وکړي چې په پایله کې ځینې ځانګړتیاوې په نفوس کې ډیرې عامې یا نادره کېږي.
ويلزي ملتپالنه
ويلزي ملتپالنه د ويلز د کلتور (هڅوب) او د يوملت يا هېواد په توګه د ويلز په بې ساري توب ټينګار او د هغې لمانځنه کوي. شونې ده چې ويلزي ملتپالنه کې د زياتې خپلواکۍ او خپل اختيارۍ غوښتنې شاملې وي، په کومه کې چې ويلز ته د زیات واک سپارل شامل دي، دا معنا چې د «سينيډ» (د ويلز پارلمان) لپاره زيات واکونه يا بشپړه ويلزي خپلواکي.
تکامل
هغه شرایط چې دا مشخص کوي چې ایا یو خصوصیت باید په نفوس کې عام یا نادر وي، په دوامداره توګه بدلون ومومي، د میراثي ځانګړتیاوو د تغییر چې د راتلونکو نسلونو په اوږدو کې رامینځته کېږي، لامل ګرځي. دا د تکامل پروسه ده چې د بیولوژیکي  تشکیلاتو په هره کچه کې بیولوژیکي تنوع رامنځته کوي، لکه د نوعې کچې، انفرادي اورګانیزمونه او مالیکولونو په کچه. د طبیعي انتخاب په واسطه د تکامل ساینسي تیوري د ۱۹ پیړۍ په مینځ کې د چارلس داروین او الفرید رسال والیس له خوا په خپلواکه توګه تصور شوې وه او د داروین په کتاب  کې د انواعو په اصل کې توضیح شوې.
د طبیعي ټاکنې په واسطه تکامل لومړی د مشاهدې له خوا ښودل شوی چې ډیر اولادونه زیاتره د احتمالي ژوندي پاتې کیدو په پرتله پیداکیږي. دا د ژونديو موجوداتو په اړه درې د لید وړ حقایق تعقیبوي:
ويلزي ملتپالنه
په ويلز کې د انګلستان واکمني
په لومړي ځل په ۱۰۵۵ز کال کې ويلز د يو واحد خپلواک هېواد په توګه د ويلز د يواځيني پاچا په مشرۍ کې راڅرګند شو، چا چې د ويلز ټولې سيمې په واک کې درلودې، نوموړی « ګروفوډ اپ کلايويلين» او واکمنۍ يې تر ۱۰۶۳ پورې دوام وکړ. درې کاله وروسته د نورمان بريد پيل شو، کوم چې د لنډې مودې لپاره د ويلز ډېره سيمه په واک کې درلوده، خو تر ۱۱۰۰ پورې انګلو-نورمانز واکمني تر کمې سيمې «ګوينت، ګلامورګن، ګوير» او «پيمبروک» پورې راښکته شوه، دا هغه سيمې وې چې د پام وړ انګلو-نورمان نېواک يې تجربه کړ، په داسې حال کې چې د سرحدي سيمو پر سر د ويلز د شهزاده ګانو او انګلو-نورمان مشرانو تر منځ شخړې د «ويلزي مارچيز» په نوم پېژندل کېږي.
تکامل
ځانګړتیاوې د اشخاصو ترمنځ نظر د دوی په مورفولوژي، فزیولوژي او چلند پورې توپیر لري (ظاهري تغییر)، مختلفې ځانګړتیاوې د بقا او تکثیر مختلفې  اندازې وړاندې کوي (توپیریز وړوالی) او ځانګړتیاوې له نسل څخه نسل ته لیږدول کېږي ( د فټنس میراثیت). په دې توګه، په پرله پسې نسلونو کې د نفوس غړي ډیر احتمال لري د والدینو د اولادونو له خوا د غوره ځانګړتیاوو سره عوض شي چې هغوی ته توانایي وربښي چې په اړوند چاپېریال کې ژوندي پاتې او بیا تکثر وکړي.
ويلزي ملتپالنه
په ويلز کې د انګلستان واکمني
د انګليسي او نورمانز له خوا بريدونو هم د پاچاييو تر منځ وېش زيات کړ. په دولسمه پېړۍ کې، نورماني پاچا د انګلستان «دويم هينري» د درې ډېرو پياوړو ويلزي پاچاييو تر منځ له اختلافاتو څخه ګټه واخيسته چې هغه درې پاچايان هر يو «ګوينيډ، پوايز» او «ديهيبارت» وو او له «هينري» سره یې مرسته وکړه چې په ويلز کې سترې لاسته راوړنې ولري. هغه لومړی د «پوايز» «ماډاګ اپ ماريډوډ» ته ماتې ورکړه او بيا یې ورسره په ۱۱۵۷ز کال کې اتحاد وکړ او دا اتحاد يې د «اوين ګونيډ» ته د ماتې ورکولو په لار کې وکارولو. نوموړي له دې وروسته د «ډيهيبارت» د «ریس اپ ګروفيډ» لور ته مخه کړه، څوک چې بالاخره په ۱۱۷۱ز کال کې هغه ته تسليم شو، په دې ډول يې د ويلز ډېره برخه د «هينري» د «انګيوين» سترواکۍ ته په برياليتوب سره تسليم شو.
يه درلسمه پېړۍ کې، د ويلز وروستي شهزاده وروستي «کليويلين» له پاچا «هينري» سره په ۱۲۶۷ز کال کې د «مونټوګوميري» معاهدې د تړون پر بنسټ په ويلز کې خپل حقوق تر لاسه کړل. د «هينري» ځای ناستي، لومړي «ايډوارډ» له «سايمون ډي مونټفورټ» سره د «لايويلاين» اتحاد لغوه کړ، چا چې د انګليسي پاچا په وړاندې د نورو مشرانو سره په شريکه د ۱۲۶۴ او همدا شان په ۱۲۶۷ز کال کې د مشرانو په دويمه جګړه کې پاڅون وکړ، د «ايډوارډ» ځواکونو «لايويلاين» يو تړون ته اړ کړ، د کوم په پايله کې چې «کليويلين» يواځې له «ګوينيډ» څخه خپل ځواکونه وايستل. په ۱۲۸۲ز کال کې، هغه مهال کله يې چې د ويلز د «بولټ» سره نږدې په «کليميري» کې د ځواکونو راټولولو هڅه کوله، «کليويلين» د «ايډوارډ» د يو سرتيري له خوا ووژل شو. د «کليويلين» ورور، «ډافيډ اپ ګروفايډ» په ويلز کې د لنډې مودې لپاره د ځواکونو مشري وکړه، خو د «ايډوارډ» له خوا ونيول شو، ورسته اعدام او بيا يې بدن څلور ټوټې کړای شو، په دې ډول د ويلز خپلواکي پای ته ورسېده.
تکامل
د شلمې پیړۍ په پیل کې، د تکامل نور رقابتي نظریات، لکه د ارث تغییر او اورتوجینیسیس (د اثر نه بدلون) رد شول، ځکه چې په عصري ترکیب کې د ډاروین تکامل د کلاسیک جنیټیک نظریات سره یو ځای کړل، چې د تطابق وړتکامل یې جوړکړې چې د طبیعي انتخاب له امله رامینځته کیږي او په مینډیلین جینیتیک تغییر باندې عمل کوي. په ځمکه کې د ژوند ټول دوران له یو تېر نړیوال مشترک پلار (LUCA) سره تړاو لری چې تقریبا  ۳.۵ نه تر ۳.۸ میلیارد کاله دمخه یې ژوند کاوه. د فوسیل په ریکارډ کې د لومړني بایوجینک ګیرافیت څخه سلسله،  میکروبي فوسیلونو ته، فوسیلي کثیرحجروي ژوندیو موجوداتو ته شامله ده.
ويلزي ملتپالنه
په ويلز کې د انګلستان واکمني
له نېواک راهيسې په ويلز کې د انګلستان واکمنۍ په وړاندې ويلزي بغاوتونه موجود وو. تر ټولو وروستی او تر ټولو مهم بغاوت يې په ۱۴۰۰-۱۴۱۵ز کلونو کې د «ګلاينډر» پاڅون و، کوم چې د لنډې مودې لپاره خپلواکي تر لاسه کړه. «اوين ګلاينډر» په ۱۴۰۴ز کال کې لومړی ويلزي پارلمان «سينيډ» په «ماچيدليت» کې جوړ کړ، په کوم کې چې هغه د ويلز د شهزاده په توګه او د خپلواکۍ لنډه موده اعلان شوه، تر ۱۹۹۹ز کال پورې د ويلز قانون جوړونکې هسته بيا د ويلز د ملي اسامبلۍ په توګه جوړه نه شوه، خو په ۲۰۲۰ ز کال کې همدې هستې ته د «سينيډ» سامور/ويلز پارلمان نوم ورکړل شو.
تکامل
د تکامل  بیولوژي پوهان د فرضیې د رامینځته کولواو ازمویلو په واسطه د تکامل د بېلابېلو اړخونو، د ساحې یا لابراتواري شواهدو پراساس تیوري رامینځته کولو او د ریاضياتي او تیوریکي بیولوژی میتودونو له خوا رامینځته شوو معلوماتو پراساس، مطالعې ته دوام ورکړی. د دوی کشفونو، نه یوازې د بیولوژي په پراختیا، بلکې ډېری نور ساینسي او صنعتي ساحې، د کرنې، درملو او کمپیوټر ساینس  په شمول اغېزه کړې.
کلاسیک لرغونوالی
هغه وړاندیز چې یو ډول ژوندی موجود له بل ډول څخه راوتلی شي، د سقراط د مخه یوناني فیلسوفانو، لکه اناکسیمندر او امپیډوکلس ته را جع کېږي. دا ډول وړاندیزونه د رومیانو په دوران کې ژوندي پاتې شول. شاعر او فیلسوف لوکریټیس په خپل شاهکار De rerum natura (د شیانو په طبیعیت) کې امپیډوکلس، چی یو یونانی شاعر و، تعقیب کړ.
ويلزي ملتپالنه
په ويلز کې د انګلستان واکمني
د اتم «هينري» د واکمنۍ پر مهال، د کوم ډول ديموکراتيکي لارښونې پرته د ويلز د لایحو ۱۵۳۵ او ۱۵۴۲ قوانين تصويب شول او ويلز يې د انګلستان له حقوقي سيستم سره ضم کړ. د ويلز پر ضد هغه ځپونکي اقدامات لرې کړای شول، کوم چې د «اوين ګلاینډر» د بغاوت راهيسې پوه پېړۍ مخکې لګول شوي وو. د دې قوانينو د تصويب په پايله کې، له ويلزي ژبې په ويلز کې رسمي حيثيت او دنده  واخيستل شول. د ويلز حقوقي سيستم هم په خپل وار سره لغوه کړای شو، په دې موخه چې ويلز په حقوقي ډول د انګلستان په حقوقي سيستم کې داخل کړي. دې قوانينو همدا راز ويلز ته د «ويسمينيسټر» په پارلمان کې سياسي استازولي ورکړه.
تکامل
منځنۍ دورې
د دې مادیاتي نظریاتو برعکس، د ارستو طرفدارانو ټول طبیعي شیان د ثابت طبیعي امکاناتو د واقعیتونو په صفت، چې د شکلونو په نوم پیژندل کیږي ، فرض کړل. دا د طبیعت د منځنيو پیړیو د تیولوژیکي (علت پېژندنه) پوهې برخه وه، چې په هغه کې ټول شیان په الهي کاسمیک ( کیهاني) نظم کې د لوبیدو لپاره تعیین شوی رول لري. دا نظر د منځنۍ دورې معیاري پوهه شوه او په عیسوي زده کړې کې مدغم شو، مګر ارستو نه وو ویلي چې د ژوندیو موجوداتو ریښتیني ډولونه تل د دقیق میتافزیکی شکلونو سره یو له بل سره مطابقت ولري او په ځانګړي ډول یې مثالونه ورکړي چې څنګه د ژوندیو شیانو نوي ډولونه رامینځته کیدای شي.
ويلزي ملتپالنه
نولسمه پېړې
د ويلز په ځينو سيمو او په ځانګړي ډول په «ميرتير ټايډفيل» او نږدې سيمو کې چټک صنعتي کېدو د ويلزي کارګرې طبعې سخت دريځي او پیاوړی خوځښتونه پیدا کړل، کوم چې د ۱۸۳۱ز کال د «ميرټير» د پاڅون ، کوم چې د قانونيت پراخه ملاتړ کاوه او د ۱۸۳۹ز کال د «نيوپورټ» د پاڅون لامل وګرځېدل.
تکامل
مخکې له ډاروین
په ۱۷مه پیړۍ کې، د عصري ساینس نوې میتود د ارستو تګلاره رد کړه. دې د فزیکي قوانینو له مخې د طبیعي پیښو توضیحات تعقیب کړل چې دا د ټولو مریي (د لیدلو وړ) شیانو لپاره یو شانته وو او د کومو ثابتو طبیعي کتګوریو یا الهی کائناتو د نظم شتون ته اړتیا نه درلوده.
ويلزي ملتپالنه
نولسمه پېړې
د ويلز د «پريسبيټري» کليسا په جوړېدو سره، په ويلز کې د انګلستان د رسمي کليسا سره مخالفت بريالی شو او په کرار کرار په کليسا کې د محافظه کارو پخوانيو اکثريت رايو د «باپټيسټانو» او «کانګريګيشنليستانو» (جماعت پلوو) کليساو په پخوانیو مخالفو کليساوو کې د زياتو سخت دريځو او ليبرال رايو سره اتحاد وکړ. دا سخت دريځۍ بېلګه د «کانګريګيشنليستانو» مذهبي مشر د «لانيلي» «ډيويډ ريس» ورکړې ده، چا چې له ۱۸۳۵ څخه تر ۱۸۶۵ر کال پورې د « Y Diwygiwr » (سمونپال) په نوم مجلې مديريت وکړ. خو هغه يواځينی غږ نه و: «وليام ريس» (چې د ګويلام هارايتونګ په نوم پېژندل کېږي) په ۱۸۴۳ز کال کې د «Yr Amserau» (The Times) په نوم مجله جوړه کړه او په همدې کال «سمويل رابرټس» هم يوه بله سخت دريځه مجله جوړه کړه چې د « Y Cronicl » (The Chronicle) په نوم وه. دواړه« کانګريګيشنليستي» پادريان وو.
د شنو کتابونو درغلي
ويلزي ملتپالان په ۱۸۴۷ز کال کې په ويلز کې د پوهنې د وضعيت په اړه د څېړنو کميشنرانو د راپورونو له امله په غوصه وو. دې راپورنو شين پوښونه درلودل او د « Brad y Llyfrau Gleision » په توګه يا په انګليسي کې «د شنو کتابونو دليل» په بڼه مسخره شول. د دوی موندنه دا وه چې په ويلز کې د زده کړې حالت ډېر ناوړه دی؛ دوی ويلزي ژبې او د انګلستان د کليسا مخالف دين وغندل. د کميشنرانو راپور د وحشيانو او بې اخلاقو په توګه په ويلزي ژبه د خبرې کونکو د بللو له امله پېژندل کېږي. «رالف لينګين» د ۱۸۴۶ز کال د شنو کتابونو مسئوليت په غاړه درلود. د دې په مقابل کې «ريورينډ هينري لانګويويلي جونز»، څوک چې د ۱۸۴۸ او ۱۸۶۵ز کلونو تر منځ د اعظمې ملکې له خوا په ويلز کې د کليیسا د ښوونځيو ناظر و، د هغه مخالفت مشري وکړه چې د «لينګن» تر مشرۍ لاندې د زده کړې د ديپارټمينټ ماتحت شي. د «جونز» راپورونو په دوه ژبو د ښوونې ملاتړ وکړ او د ډېرو کليسايي ابتدايي ښوونځيو د کارونو ستاينه یې وکړه. به وايټ هال کې پر دوی بريد وشو. جونز په ويلز کې د بشپړ ملاتړ تر لاسه کولو کې ناکام شو، لامل يې له انګليسي کليسا څخه د ملاتړ او په ډېرو تاييد شويو ښوونکو د هغه اعتراضونه وو.
تکامل
مخکې له ډاروین
جان ری له  یوې  پخوانی عمومي اصطلاح څخه  د ثابت طبیعي ډولونو، "نوعې"  بوټو او حیواني ډولونو  لپاره استفاده وکړه، مګر هغه د ژوندیو شیانو هر ډول په سختۍ سره د ډولونو په توګه پیژندلی او وړاندیز یې کړی چې هره نوع د هغه د ځانګړتیاوو له مخې تعریف کیدی شي ، چې نسل  په نسل دوام لري. بیولوژیکي طبقه بندي په ۱۷۳۵ز کې د کارل لینیوس له خوا معرفي شوه چې په څرګند ډول يې  د نوعې د اړیکو د طبقه بندی طبیعت پیژندلی، مګر لاهم هغه نوع د الهی پلان سره په تابته اړیکه کې په نظر کې نیولې.
د دې وخت نورو طبیعت پوهانو د طبیعي قوانینو سره سم د وخت په تېرېدو سره د نوعې د تکاملي بدلون اټکل کړی. په ۱۷۵۱ ز کې، پییر لوئس ماوپرټویس د طبیعي بدلونونو په اړه لیکلي دي چې د تکثیر پرمهال پېښیږي او د ډېری نسلونو راټولولو لپاره نوې نوعې تولیدوي. جورجس-لویس لیکلرک، کامټ دي بوفون وړاندیز وکړ چې نوعه په مختلفو ارګانیرمونو کې تخریب کېدی شي او ایراسموس ډاروین وړاندیز وکړ چې ټول ګرمه وینه لرونکي حیوانات کېدی شي، د یو مایکرو ارګانیزم (یا "فلامینټ") څخه منځ ته راغلي وي.
د بشپړ تکامل  لومړنۍ  طرحه د ۱۸۰۹ز د جین-بټیسټ لامارک د  "لېږد"  تیوري وه ، چې د نفوس غیر ارادي خلقت تر بحث لاندې نیسی او په دوامداره توګه، د ژوند ساده بڼې منځ ته راوړي او د نسب په موازي کرښو کې یی له ارثي تدریجی میل سره لویه پېچلتیا را منځ ته کړې ده او داسې یی فرض کړې چې په سمیه ییزه کچه، د نسب دغه  کرښې د ارثي تغییراتو په واسطه چې د دوی په والدینو کې د استفادې یا نه استفادې له امله دي، له چاپېریال سره سمون پیدا کړی.
(وروستۍ پروسه بیا لامارکیزم وبلل شوه). دغه نظریات د مشهورو طبیعت پوهانو له خوا د دسیسې په توګه وغندل شول چې تجربوي ملاتړ نه لري. په ځانګړي توګه، جورجز کووییر ټینګار وکړ چې نوعه، غیر مرتبطه او ثابته ده، د هغې ورته والی د وظیفوي اړتیاوو لپاره الهی طرح منعکس کوي. په ورته وخت کې، د رېو د سخاوتمندانه ډیزاین نظریات د ولیم پیل  له لوري طبیعي الهیات یا د موجودیت د شواهدو او د خدای ځانګړتیاوو ته (۱۸۰۲ز) پراختیا ورکړل شوه، چې پېچلی انطباق یې د خدای د طرحې د نښانې لپاره وړانډې کړ او د چارلز ډاروین له خوا و ستایل شو.
د ۲۰۱۰ زکال په مۍ میاشت کې د کابل بمي چاودنه
مخینه
دغه برید داسې مهال ترسره شو چې افغان ولسمشر حامد کرزی په تازګۍ سره د متحده ایالاتو له سفر راګرځېدلی و او هڅه یې کوله په افغانستان کې د سولې او ټیکاو لپاره د خپلو سیاستونو ننګه وکړي. یوه لویه جرګه راغوښتل شوې وه څو د افغان ولس له مخورو سره د سولې د ترویج په لارو چارو بحث وکړي. ورته مهال په کندهار ولایت کې پوځي عملیات هم طرح شوي و. د دغه برید څخه لږ وړاندې طالبانو د «الفتح» په نامه د عملیاتو اعلان وکړ چې موخه یې د ناټو ځواکونو، بهرنیو دیپلماتانو، د بهرنیو قراردادیانو او افغان دولت د مامورینو په نښه کول و. همدغه کال افغان ملي پولیسو د لا زیات امنیت د ټینګښت په موخه په کابل ښار کې د تلاشۍ یو شمېر اضافي پوستې هم جوړې کړې وې. له دغو ټولو سره بیا هم ځانمرګي بریدګر وکولای شول خپل موټر ښار ته دننه کړي.
برید
ځانمرګی برید ګر چې یو ټویوټا پلنکوچ ډوله موټر یې له ځانه سره درلود او ۱۶۰۰ پونډه چاودېدونکي توکي یې په کې ځای پر ځای کړي و د سهار په اتو بجو یې ځان د امریکايي ځواکونو د پوځي موټرو هغه کتار ته ورساوه چې د کابل ښار د درالامان پر سړک د تګ په حالت و او ځان ته یې چاودنه ورکړه. دغې چاودنې د دارالمان ویجاړې ودانۍ ته څېرمه په سړک کې یوه کنده جوړه کړه. چاودنه د ګڼې ګوڼې څخه په ډکو ساعتونو کې د افغانستان د ملي شورا ودانۍ په نږدې کې وشوه. دغې چاودنې د امریکايي ځواکونو پنځه موټر او د ملکي وګړو ۱۳ موټر له منځه یووړل. ډېری وژل شوي د ښځو او ماشومانو په ګډون افغان ملکي وګړي و چې په یو بس موټر کې سپاره و او د کاروان څنګ ته تېرېدل.
مسئولیت
طالبانو د دغه برید مسئولیت پر غاړه واخیست. هغوی څرګنده کړه چې د نظام الدین په نامه د دوی د ډلې غړي دغه برید ترسره کړی. ګڼ شمېر د چارو شنونکو څرګنده کړه چې دغه برید د ولسمشر حامد کرزي له خوا د سولې اړوند د وړاندیز شوې جرګې سره د طالبانو د مخالفت څرګندويي کوي. د افغانستان د ملي امنیت ادارې (د استخباراتو ادارې) وویل چې دغه برید د پاکستان د استخباراتي سازمان (آی اس آی) له خوا تنظیم شوی و. د ملي امنیت ویاند سعید انصاري وویل: «د دغې ډلې ټول ځانمرګي بریدګر او ترهګریز بریدونه د افغانستان له پولې هاخوا تنظیم او له هماغه ځایه چاودېدونکي توکي افغانستان ته راوړل کېږي». د متحده ایالاتو د استخباراتي چارواکو د راپور له مخې په پاکستان کې مېشتې د حقاني ترهګرې ډلې هم په دغه برید کې لاس درلود.
غبرګونونه
دغه برید د ناټو سازمان د عمومي منشي آندرس فوګ راسموسن له خوا په شدیدو ټکو وغندل شو. د کاناډا لومړي وزیر سټیفن هارپر هم دغه برید وغانده او د ډګروال پارکر په مړینې یې د غمرازۍ سربېره «هغه لوی کاناډايي وباله چې د کاناډایي ځواکونو کورنۍ او ټولنه به یې پسې ډېره خواشینې وي».
ټول ګډونه یا نړیوالې روغتیایي پاملرنې
ټول ګډونه روغتیایي پاملرنې (او دغه راز ټول ګډونه روغتیایي پوښښ، د ټول ګډونه پوښښ یا نړیوالې پاملرنې په نامه هم یادېږي) د روغتیايي پاملرنې اړوند یو سیسټم دی، چې په دې سیسټم کې د یو هېواد یا یوې ځانګړې سیمې ټول هستوګن روغتیایي پاملرنو ته لاسرسی لري. په عمومي توګه دا روغتیايی پاملرنې د ټولو کسانو یا هغو لپاره چمتو شوي چې مالي توان نه لري، توڅو چې له روغتیايي خدماتو نه برخمن شي یا په بله معنا چې روغتیايي خدمات ترلاسه کړي، چې موخه ترې د ښو روغتیايي پایلو ترلاسه کول دي.
ټول ګډونه روغتیایي پاملرنې د ټولو مواردو او د ټولو خلکو تر پوښښ لاندې راوستلو په معنا نه دی، بلکې یوازې په دې معنا ده، چې ټول خلک د اړتیا وړ وخت او ځای کې له هر ډول مالي ستونزو پرته روغتیایي پاملرنو ته لاسرسی ولري. د ټول ګډونه روغتیایي پاملرنو یو شمېر سیسټمونه د دولت په وسیله تأمینېږي، حال دا چې یو شمېر نور بیا پر دې باور دي، چې ټول ښاریان ځانګړې او خصوصي روغتیایي بیمې اخلي. ټول ګډونه روغتیایی پاملرنې د درېیو مهمو اړخونو پر بنسټ ټاکل کېدای شي: دا چې څوک او کوم خلک تر پوښښ لاندې دي، کوم خدمتونه تر پوښښ لاندې دي او درېیم هم دا چې په څومره کچه لګښتونه باید تر پوښښ لاندې راوستل شي. د روغتیا نړیوال سازمان دا پاملرنې د داسې یو وضعیت په توګه تعریفوي، چې دې کې ښاریان کولای شي د‎ مالي ستونزو له زغملو پرته مناسبه اندازه روغتیایي خدمتونو ته لاسرسی ولري. مارګریټ چان د هغه وخت د روغتیا نړیوال سازمان WHO عمومي رییس، ټول ګډونه روغتیايي پوښښ د «د یوازیني خورا ځواکمن مفهوم په توګه، چې عمومي روغتیا وړاندې کوي» تشریح کړ، «ځکه چې په یوشان او پراخه توګه خدمتونه وړاندې کوي». د ټول ګډونه روغتیایي پاملرنو له موخو نه یوه هم د یو ساتونکي سیسټم رامنځته کول دي، چې د خلکو لپاره برابر فرصتونه چمتو کوي، ترڅو د تر ټولو لوړې کچې روغتیا او سلامتۍ نه برخمن اوسي. منتقدین په دې باور دي او داسې وایي، چې ټول ګډونه روغتیایي پاملرنې د دې لامل کېږي، چې د خلکو لپاره د اوږده انتظار لامل شي او دغه راز روغتیايي پاملرنې هم په خراب کیفیت سره وړاندې شي.
د تلپاتې پراختیا د موخو د یوې برخې په توګه د ملګرو ملتونو اړوند سازمان غړو هېوادونو توافق کړی، چې تر ۲۰۳۰ ز کاله پورې د نړۍ په کچه د ټول ګډونه روغتیایي پاملرنو په نړیوال پوښښ باندې کار وکړي.
تاریخ
په المان کې د ملي روغتیا د بیمې سیسټم پر لور لومړی حرکت په ۱۸۸۳ ز کال کې د ناروغۍ اړوند بیمې په قانون سره پیل شو. صنعتي کاري مشران تر ټولو مخکې دې ته اړ شول، چې د خپلو کم مزد لرونکو کاریګرانو لپاره د زیان او ناروغۍ اړوند بیمې ورکړي، چې دا سیسټم د کاري مشرانو او کاریګرو په وسیله د «د ناروغانو د مالي صندوق» له خوا تأمین او اداره کېده، چې د کارګرانو د حق الزحمې له کسراتو او دغه راز کاري مشرانو له سهم نه به تمویل کېده. د ټولنیزې روغتیا اړوند دا ډول بیمه په معاصرې دورې کې د ټول ګډونه پاملرنو لومړنۍ بڼه وه، چې د لومړي وزیر پروس اتو فون بېسمارک په ویاړ د بېسمارک موډل په نامه ونومول شوه او نورو هېوادونو هم ډېر ژر له دې تګلارې نه هرکلی او پیروي وکړه. په بریټانیا کې د ۱۹۱۱ ز کال د ملي بیمې قانون د لومړنیو روغتیایي پاملرنو (خو د تخصصي یا روغتوني پاملرنو په برخه کې نه) په برخه کې د بېوزلو لپاره داسې یو پوښښ وړاندې کړ، چې شاوخوا د نفوس یو پر درېیمه برخه یې تر پوښښ لاندې راوسته. د روسیې سترواکۍ هم په ۱۹۱۲ ز کال کې دې ته ورته یو سیسټم رامنځته کړ، چې تر هغې وروسته نور صنعتي هېوادونو هم داسې وکړل. په ۱۹۳۰ ز لسیزه کې تقریباً ټولې غربي او مرکزي اروپا کې دې ته ورته او مشابه سیسټمونو شتون درلود. په ۱۹۲۷ ز کال کې جاپان د کارکوونکو روغتیایي بیمه معرفي او په ۱۹۳۵ او ۱۹۴۹ ز کلونو کې یې وده ورکړه. په ۱۹۱۷ ز کال کې د روسیې له انقلاب نه وروسته شوروي اتحاد په ۱۹۲۰ ز کال کې د روغتیایي پاملرنو یو عمومي او متمرکزه سیسټم رامنځته کړ. په دې توګه دا سیسټم په رښتیا هم ټول ګډونه نه و، ځکه چې د لرې پرتو سیمو کلیوال اوسېدونکي یې تر پوښښ لاندې نه وو.
له ۱۹۷۰ ز لسیزې نه تر ۲۰۰۰ ز لسیزې پورې د غربي اروپا هېوادونو د ټول ګډونه پوښښ وړاندې کول پیل کړه، چې ډېری یې د روغتیایي بیمې د مخکنیو پروګرامونو پر بنسټ د ټولو وګړو د پوښښ لاندې راوستلو لپاره جوړې شوې وې. د بېلګې په توګه په ۱۹۲۸ ز کال کې فرانسې د خپلې روغتیایي بیمې سیسټم پر بنسټ، چې د جمعیت لویه برخه یې تر پوښښ لاندې راوستله او د وروستیو قوانینو پر بنسټ یې ۱٪ پاتې شوی جمعیت هم چې بیمه شوی نه وو، هغه یې هم په ۲۰۰۰ ز کال کې تر پوښښ لاندې راوستل. همدارنګه د روغتیایي پاملرنې د تمویلوونکي واحد سیسټمونه په ۱۹۷۲ ز کال کې په فنلند، په ۱۹۷۹ ز  پرتګال، په ۱۹۸۰ ز قبرس، ۱۹۸۶ ز هسپانیا او ۱۹۹۰ ز کال په هېوادونو کې معرفي شوو. په ۱۹۹۴ ز کال کې سویس د بیمې د یو حکم پر بنسټ د روغتیایي پاملرنې یو ټول ګډونه سیسټم معرفي کړ. سربېره پر دې د روغتیا ټول ګډونه پوښښ په یو شمېر اسیایي هېوادونو لکه جنوبي کوریا (۱۹۸۹ ز)، تایوان (۱۹۹۵ ز)، سنګاپور (۱۹۹۳ ز)، اسرائیل (۱۹۹۵ ز) کال او تایلنډ کې (۲۰۰۱ ز) کال کې معرفي شو.
د شوروي اتحاد له ړنګېدو وروسته روسیې د پخوانۍ شوروي جمهوریتونو او د شرقي بلاک هېوادونو په څېر چې اوسمهال خپلواک شوي دي، د خپل ټول ګډونه روغتیايي پاملرنې سیسټم خوندي او اصلاح کړ.
له ۱۹۹۰ ز لسیزې نه وروسته د لاتیني امریکا، کارائیب سمندر، افریقا او د اسیا – اوقیانوسیې ډېری هېوادونو او همدارنګه د مخ پر ودې هېوادونو په ګډون یو شمېر اقدامات ترسره کړل، ترڅو خپل نفوس د ټول ګډونه روغتیایي پاملرنو خدمتونو تر پوښښ لاندې راولي، لکه د چین هېواد چې په نړۍ کې د تر ټولو ستر او لوی ټول ګډونه روغتیایي پاملرنې سیسټم درلودونکی هېواد دی او دغه راز د برازیل SUS چې د نفوس تر۸۰ سلنه برخه یې تر خپل پوښښ لاندې راوستې ده. د هندوستان هېواد هم د روغتیایي پاملرنې یو غیر متمرکزه ټول ګډونه سیسټم معرفي کړی، چې د مالیه ورکوونکو په بودیجې سره تمویل کېده او تر ډېره د ناروغیو، د مړینو او خوار ځواکي د کچې په کمولو کې یې مرسته وکړه. په ۲۰۱۲ ز کال یوې مطالعې له همدغو هېوادونو نه ترلاسه شوي پرمختګونه یې پر ۹ هېوادونو باندې په تمرکز سره وڅېړل چې دا هېوادونه: غنا، روانډا، نایجیریا، مالي، کینیا، اندونیزیا، فیلیپین او ویتنام په کې شامل وو.
اوسمهال، ډېری صنعتي او ډېری مخ پر ودې هېوادونه په عمومي بودیجې سره د روغتیايي خدمتونو ځینې ډولونه د ټول ګډونه پوښښ په موخه ترسره کوي. د طبابت ملي اکاډمۍ او نورو په وینا د امریکا متحده ایالات یوازینی شتمن او صنعتي هېواد دی، چې ټول ګډونه روغتیایي خدمتونه نه وړاندې کوي. د دولت په وسیله د روغتیایي خدمتونو د وړاندې کولو یوازینۍ بڼې Medicare (د ډېرو عمر لرونکو ناروغانو او یو شمېر بېوزلو) لپاره او دغه راز Medicaid د (لږ عاید لرونکو) لپاره، د نظامي روغتیايي خدمتونو سیسټم (فعال نظامي پرسونل، ذخیرې، متقاعد او د تکفل یا انحصار اړوند وګړو لپاره) او هندي روغتیایي خدمات (د بومي امریکایي قبایلو پيژندل شوي غړي، چې د فدرال په وسیله په رسمیت پیژندل شوي دي) دي.
رابرټ اې. هاینلاین
رابرټ انسن هاینلاین (/ˈhaɪnlaɪn/؛ زوکړه د ۱۹۰۷ز کال د جولای ۷ مه—مړینه د ۱۹۸۸ز کال د مې ۸ مه) یو امریکایي علمي تخیلي لیکوال، د هوا-فضا انجنیر او سمندري افسر و. نوموړی چې کله-کله "د علمي تخیلي لیکوالانو مشر" بلل کېږي، هغه په خپلو تخیلي کیسو کې په علمي دقت د ټینګار کوونکو سرلاری او په دې بنسټ د سخت علمي تخیلي فرعي-ژانر سرخېل و. د هغه خپاره شوي اثار دواړه هم تخیلي او هم غیر-تخیلي د وړتیا د تحسین څرګندونه کوي او د انتقادي فکر په ارزښت ټینګار کوي. د نوموړي طرحو ډېری پاروونکي حالتونه مطرح کړل چې دودیز ټولنیز عنعنات یې وننګول. د هغه اثارو همدارنګه علمي تخیلي ژانر او په عمومي توګه معاصر کلتور اغېزمن کړ.
هاینلاین یو له هغو لومړنیو امریکایي علمي تخیلي لیکوالانو څخه و چې، د ۱۹۴۰ز لسیزې په ورستیو کې یې د دي ساترډې ایوینیګ پوسټ غوندې مشهورو مجلو ته لاره ومونده. هغه د څو لسیزو لپاره د ډېر-پلور لرونکو ناول لیکونو په نوملړ کې شامل و او هغه، اسحاق اسیمو او ارتر سي. کلېرک اکثره د انګلیسي ژبې د علمي تخیلي "درې ستر" لیکوالان بلل کېږي. سټرینجر این اې سټرینج لنډ (Stranger in a Strange Land)، سټارشیپ ټروپرس (Starship Troopers) (چې میکا (mecha ) او سپېس مېرین (space marine) دواړو علمي تخیلي ژانر ته په بڼه ورکولو کې یې مرسته وکړه) او سپوږمۍ یوه سخت زړې معشوقه ده (The Moon Is a Harsh Mistress) د هغه مشهور اثار دي. د هغه اثار کله-کله لانجمن اړخونه لري، لکه په سپوږمۍ یوه سخت زړې معشوقه ده اثر کې، په یو وخت د څو ښځو یا مېړونو سره واده (ډېرودون)، په سټارشیپ ټروپرس کې جنګي سیاست او په تکنالوژیکه توګه د ښځو فني کریکټرونه چې هیبت ناکه وو، خو بیا یې هم اکثرو ښځینه کلیشه درلوده—لکه فرایډې.
هاینلاین چې د علمي تخیلي لنډو کیسو لیکوال هم و، په اسټانډینګ ساینس فیکشن مجله کې د جان ډبلیو. کامپبیل د خپرونو ادارې (۱۹۳۷ز—۱۹۷۱ز) د لیکوالانو په ډله کې یې شهرت ترلاسه کړ، که څه هم چې هاینلاین د کامپبیل په واسطه د خپلو لیکنو د اغېزمنېدل رد کړي دي.
هاینلاین خپل علمي تخیلي ژانر د پاروونکو ټولنیزو او سیاسي افکارو د راسپړلو د لارې په توګه او د دې اټکل کولو لپاره چې د ساینس او انجینري په برخه کې پرمختګ به د سیاست، نژاد، دین او جنسیت راتلونکي ته کومه بڼه ورکړي، کاراوه. هاینلاین د خپلو علمي تخیلي کیسو په چوکاټ کې، بیا-بیا ځینې ټولنیز موضوعات مخاطب کړي دي: د فردي ازادۍ او په ځان په باور اهمیت، د جنسي اړیکو ماهیت، د افرادو ټولنیز مکلفیت، په کلتور او حکومت د منظمو دینونو اغېز او د بې دینۍ افکارو د ځپلو لپاره د ټولنې تمایل. هغه د انسان په دود و دستور د فضایي سفر د اغېزو په اړه هم اټکل کړی دی.
په ۱۹۷۴ز کال کې، هاینلاین لومړنی شخص دی چې د علمي تخیلي لیکوالانو د استاد لقب او جایزه ورکړل شوه [دا جایزه هر کال یوه ژوندي لیکوال ته، نورو هغه په نسبت د غوره لیکنو په پار ورکول کېږي چې پیل یې په ۱۹۷۴ز کال کې وشو.]. د نوموړي څلورو ناولونو د هوګو جایزه وګټله. سربېره پر دې، له خپرېدو پنځوس کاله وروسته، د هغه اووه اثارو د "ریټرو هوګو" جایزه وګټله—یادې جایزې د هګو جایزې له منځته راتګ مخکې د هغه د خپرو شوو اثارو لپاره نوموړي ته ورکړل شوې. هاینلاین په خپلو تخیلي اثارو کې نوي اصطلاحات وکارول چې وروسته د انګلیسي ژبې برخه وګرځېدله، لکه؛ ګروک (grok)، والډو (waldo ) او سپیکولېټیو فیکشن (speculative fiction) او همدارنګه یې موجودې اصطلاحګانې لکه "ټانسټافل (TANSTAAFL)"،"پې ایټ فارورډ (pay it forward)" او "فضایي بېړۍ (space marine)" عامې کړې. نوموړي همدارنګه د "ډرافټینګ ډان (Drafting Dan)" سره د کمپیوټر-په-مرسته ډیزاین (computer-aided design) وړاندوینه کړې وه او په خپل ناول له  دې افق ورهاخوا (Beyond This Horizon) کې یې د اوبو-تخت (waterbed ) یوه نوې بڼه توضیح کړې وه. نوموړي د فضا پوځي محصل (Space Cadet ) ناول په لومړي فصل کې ۳۵ کاله وړاندې د موټرولا شرکت له اختراع څخه د ګرځنده ټېلیفون وړاندوینه کړې وه. د هاینلاین د ډېرو اثارو په منځپانګه فلمونه او تلویزوني پروګرامونه جوړ شول.
پیدایښت، ماشومتوب او لومړنۍ زده کړې
هاینلاین چې د ۱۹۰۷ز کال د جولای په ۷ مه نېټه، د میسوري په بټلر کې نړۍ ته سترګې پرانیستې، د ریکس آیوار هاینلاین (چې یو محاسب و) او بام لایل هاینلاین په اووه اولادونو کې درېیم و. نوموړی د الماني الاصله-امریکایانو له شپږم نسل څخه و؛ د کورنۍ د دود په توګه هاینلاینیانو د امریکا په هره جګړه کې برخه اخیستې وه، چې لومړۍ هغه یې د خپلواکۍ جګړه وه.
نوموړي خپل ماشومتوب د میسوري په کانزاس ښار کې تېر کړ. د یاد ځای او وخت منظرې او ارزښتونو (د هغه په خپلو لفظونو، "بایبیل بیلټ") د هغه په تخیل خورا اغېز وکړ، په ځانګړې توګه د نوموړي په ورستیو اثارو کې، لکه څرنګه چې هغه په خپلو اثارو لکه د مینې لپاره کافي وخت (Time Enough for Love) او له لمر لوېده څخه ورهاخوا بېړۍ چلونه (To Sail Beyond the Sunset) کې د چاپېریال او کلتوري اتموسفیر د منعکس کولو لپاره له خپل ماشومتوبه ډېره ګټه اخیستې وه. په ۱۹۱۰ز کال کې د هالي لکۍ لرونکي ستوري ظهور د هاینلاین چې په هغه وخت کې ماشوم و، د ستور پوهنې سره عمري علاقه پیدا کړه.
کورنۍ  یې کالج ته د هاینلاین د لېږلو مالي توان نه درلود، نو ځکه هغه په نظامي اکاډمۍ کې د داخلې اخیستلو په لټه کې شو. کله چې هاینلاین په ۱۹۲۴ز کال کې له مرکزي عالي لېسې څخه فارغ شو، هغه ته د متحده ایالاتو د سمندریز پوځ اکاډمۍ کې داخله ور نه کړل شوه، ځکه چې مشر ورور یې ریکس په یاده اکاډمۍ کې زده کوونکی و او د یادې اکاډمۍ قانون داسې و چې په هممهاله توګه له یوې کورنۍ څخه څو غړو په کې زده کړې نه شوې کولای. هغه د یادې اکاډمۍ په ځای د کانزاس ښار په کمیونیټي کالج کې داخله واخیسته او ''د میسوري د سناتور جېمز اې. ریډ'' څخه یې د سمندري ځواک په اکاډمۍ کې په کلکه د داخلې غوښتنه وکړله. تر یوه حده د پینډرګاسټ ماشین د اغېز له امله، د ۱۹۲۵ز کال به جون کې د سمندري ځواک اکاډمۍ هغه ته داخله ورکړه؛ هاینلاین وروسته وویل چې ریډ هغه ته ویلي وو چې، هغه ۱۰۰ سپارښتنلیکونه درلودل، ۵۰ د نورو نوماندانو د نوماندۍ لپاره او ۵۰ د هاینلاین لپاره.
ودونه
هاینلاین په ۱۹۲۹ز کال کې د کانزاس ښار سره تړاو لرونکې ایلینور کوري سره واده وکړ، خو یاد واده یو کال دوام وکړ. په ۱۹۳۲ز کال د لیسلاین مکډونلډ (زوکړه ۱۹۰۴ز کال—مړینه ۱۹۸۱ز کال) سره د هغه دویم واده ۱۵ کاله دوام وکړ. د هاینلاین د ملګري مرستیال امیرالبحر کال لېنینګ په وینا مکډونلډ "په حیرانوونکي ډول ځیرکه، ډېره لوستې او په بې ساري ډول لیبراله وه، له دې سره-سره ثبت شوې جمهوري غوښتونکې وه"، په داسې حال کې چې اسحاق اسیمو وروسته هاینلاین، هغه وخت، "سخت لیبرال" بللی و. (دا برخه وګورئ: د رابرټ هاینلاین سیاستونه. په انګلیسي: Politics of Robert Heinlein.)
سوله ییز انقلاب
سوله ییز انقلاب (په جرمني ژبه کې: Friedliche Revolution) د ټولنیز سیاسي بدلون هغه بهیر و چې د ختیځ او لویدیځ جرمني ترمنځ د پولې د پرانیستو لامل وګرځېد، چې له امله یې د جرمني په دیموکراتیک جمهوریت (GDR یا ختیځ جرمني) کې د جرمني سوسیالیستي یووالي ډله له منځه لاړه او په ۱۹۹۰ کال کې یې د پارلماني دیموکراسي پربنسټ د جرمني د یووالي شونتیا رامنځته کړه. دغه کار د تشدد پرته هڅو پر بنسټ ترسره شو. په جرمني ژبه کې دغه بدلون ته Die Wende  یا د عطف نقطه ویل کېږي.
دغو مواردو د شوري مشر میخایل ګورباچوف له پرېکړې سره نږدې اړیکه لرله چې په ختیځه اروپا کې له برترۍ غوښتلو لاس پر سر شوی و او همدارنګه په ختیځ بلاک هېوادونو کې اصلاح غوښتونکو خوځښتونونو ته اړونده وه. له دې سربېره د شوري اتحاد په بهرنۍ پالیسي کې بدلون، د نړیوال بازار له سیالۍ د ختیځ جرمني وتل چې د ملي پور کچه یې ورځ تر بلې زیاتېده د یو ګوندي حکومت د بې ثباتۍ لامل وګرځېدل.
په ختیځ جرمني کې د اصلاحاتو هڅې د یو شمېر روڼ اندو او د کلیسا د مشرانو له خوا رهبري کېدلې، چې کلونه یې په پټه د اپوزیسیون مشري کوله. دا هغه کسان وو چې هڅه یې کوله له هېواده وتښتي او هغو چې سوله ییز لاریونونه یې کول نور یې تاوتریخوالي ته د تسلیم کېدو هوډ نه درلود.
وړاندې له دې چې د ۱۹۸۹ کال د نومبر په ۹ مه د برلین د دیوال د له منځه وړلو اجازه ورکړل شي په "سوسیالیستي وروڼو ځمکو" کې د اصلاحاتو پر وړاندې د دوی دښمنانه چلن د SED مشرتابه پلاوی په شرقي بلاک کې په مخ پر ودې ډول منزوي کړی و. د SED په مشرتابه کې د بدلون او خبرو کولو ته په لیوالتیا ښوولو، دوی هڅه کوله چې سیاسي ابتکار په لاس کې واخلي خو تر ډېره بریده د اوضاع کنترول د لومړي وزیر هلمت کوهل تر مشرۍ لاندې لویدیځ جرمني په لاس کې و.
د ۱۹۸۹ کال له ډسمبر میاشتې وروسته د ختیځ جرمني دولت لومړی وزیر هانس مادرو د مرکزي شورا تر اغیز لاندې و، چې د سټاسي د انحلال او ازادو ټاکنو لپاره یې ګام واخیست. په ټاکنو کې له بریا وروسته په ختیځ جرمني کې هغو ایتلافي ګوندونو ته چې د جرمني د یو ځای کېدلو ملاتړ یې کاوه، سیاسي تګلوری روښانه شو.
مهالیز نوملړ
مهمې پېښې:
د برلېن دیوال ړنګېدل او د پولې پرانستل
وروسته له هغه چې هنګري او چکسلواکیا ختیځ جرمنانو ته اجازه ورکړه څو لویدیځ ته د دوی د پولو له لارې واوړي، ختیځ جرمني د دوی د نه وتلو پر وړاندې هېڅ هم نشو کولای. د نومبر د ۴-۵ پورې، د اونۍ په پای کې وړاندې له هغې چې د برلېن دیوال پرانیستل شي، له ۵۰ زره کسانو زیات وتلي وو. د ګوند مشر ګونتر شبوسکي د ۱۹۸۹ کال د نومبر د ۹ مې پر ماښام د یوه مطبوعاتي کنفرانس له لارې اعلان وکړ چې د برلین دیوال د تلاشۍ پوستونه د ختیځ جرمنانو پر مخ د تګ راتګ په موخه په ازادانه توګه خلاص دي.
له لومړنیو ګډوډیو وروسته، نږدې ۲۰ زره کسان د Bornholmer Straße پولې ته د شپې تر ۱۱:۳۰ دقیقو رسېدلي وو، دوی شعار ورکاوه چې "دروازه خلاصه کړئ"، د پولې یو مسئول هارلډ جاګر اجازه ورکړه څو لویدیځ برلین ته خلک ننوزي. په راتلونکو څو ورځو کې د برلین دیوال ته څېرمه د موټرو کاروان راغونډ شو څو له پولې په اوښتو لویدیځ جرمني ته ننوزي.
د نومبر له ۱۰ مې وروسته، د ختیځ جرمني ګڼ شمېر وګړي د لویدیځ جرمني د بانکونو مخې ته په لیکه ولاړ وو څو د ("ښه راغلاست پیسې") ترلاسه کړي. دا هغه پیسې وې کوم چې د لویدیځ جرمني دولت د ختیځ جرمني وګړو ته په ۱۹۷۰ کال کې د ورتګ په موخه ورکولې. په ۱۹۸۹ کال کې ددغو پیسو کچه په کال کې ۱۰۰ جرمني مارکه وه. له دې امله چې د ختیځ جرمني وګړي لویدیځ ته له تلو په کلکه منع وو، د ۱۹۸۰ مې لسیزې تر نیمایي پورې ۶۰ زره کسانو د ښه راغلاست پیسې ترلاسه کړې وې. پداسې حال چې یوازې د نومبر له ۹ مې څخه ۲۲ مې پورې د ختیځ جرمني له ۱۱ میلیونه څخه زیات کسان لویدیځ جرمني ته اوښتي وو. په نومبر او ډسمبر میاشتو کې له څلور میلیارده جرمني مارکو زیات وېشل شوي وو، چې دغه چاره د ۱۹۸۹ کال د ډسمبر په ۲۹ مه ودرېده.
د لېږد پر مهال سیاسي وضعیت
د برلېن دیوال نړېدو او د جرمني ترمنځ د پولې له منځه تلو په ختیځ جرمني کې دولت او اپوزیسیون او همدارنګه د فدرال جرمني جمهوریت مخ ته ستونزې رامنځته کړې. عمومي باور پر دې وو چې د دیموکراتیک جرمني یا ختیځ جرمني برخلیک د شوروي اتحاد له لید سره تړاو لري. د لویدیځ جرمني لومړي وزیر هلمت کوهل په خپلو خاطراتو کې لیکلي چې، هغه د ۱۹۸۹ کال په جون میاشت کې له ګورباچوف سره ددغه نظر په لرلو مخ شو چې د جرمني یووالی له بحر سره د راین د یوځای کېدو په څېر دی، چې ګورباچوف هم ورسره مخالفت و نه ښود.
د نومبر له ۹ مې وروسته نه یوازې په دیموکراتیک جرمني کې لاریونونه پیل شول، بلکې د حل لار موندلو په موخه په پراخه کچه نظریات هم رامنځته شول. ددې شعار پر ځای چې "موږ خلک یو"، دا شعار رامنځته شو"موږ یو خلک یو! " ستونزه هم ختیځ او هم لویدیځ ته دا پاتې شوه چې په زیاته کچه د ختیځ جرمني وګړي په لویدیځ کې میشت شول، کوم چې ډېر زیات بې ثباته کوونکی اغیز یې درلود ورته مهال ددغه ډول لویې کچې وګړو بیا ځای پرځای کولو د فدرال جرمني پر اوږو لوی بار کېښود.
د DNA واکسین
د DNA واکسین د واکسینونو یو ډول دی چې د یوه معافیتي غبرګون د القا کولو په موخه، د DNA یوه انتي‌جېن کوډ کوونکې ځانګړې لړۍ، د یوه میکانیزم په توګه، د ژوندي موجود (اورګانیزم) یوکاریوتي حجرو ته د «ترانسفکشن» عملیې په لړ کې دننه کوي.
تاریخچه
معمولي واکسینونه د یوه پتوجېن ځانګړي انتي‌جېنونه او یا هغه ضعیف شوي ویروسونه لري چې په واکسین شوي ژوندي موجود کې یو معافیتي غبرګون راپاروي. څرنګه چې د DNA واکسینونه، د یوه انتي‌جېن د حجروي تولید (د پروټین بیوسنتیز) لپاره یو لړ کوډ کوونکي جنتیکي معلومات (DNA یا RNA) په ځان کې لېږدوي، نو نوموړي واکسینونه د جنتیکي واکسینونو له‌ډلې ګڼل کېږي. په DNA واکسینونو کې هغه DNA ځای په ځای شوې ده چې د یوه پتوجېن د ځانګړو انتي‌جېنونو لپاره د کوډ کولو عملیه ترسره کوي. جسم ته له پیچکاري کولو وروسته، DNA د هغو حجرو په واسطه جذبېږي چې د هغو نورمالې میتابولیکې پروسې، په جذب شوي پلاسمید کې د جنتیکي کوډ پر بنسټ، پروټینونه سنتیز کوي. په دغو پروټینونو کې د امینو اسید د لړیو هغه برخې شاملې دي چې د باکتریا یا ویروسونه ځانګړنې لري؛ نو له‌دې امله د بهرنیو (پردیو) پروټینونو په توګه پېژندل کېږي او کله چې د کوربه (host) حجرو له‌خوا پروسس او د هغو پر سطحه باندې ښودل کېږي، معافیتي سیسټم یو خبرداری ترلاسه کوي او هغه ته په کتو، معافیتي غبرګونونه راپارېږي. له بل پلوه، کېدای شي DNA په پروټین کې کپسولي شوی حالت غوره کړي ترڅو حجرې ته د دننه کېدلو لاره لا اواره کړي. که چېرې دغه کپسیدي پروټین (کپسید: د یوه ویروس پروټیني قشر) په DNA کې ځای په ځای کړل شي، ترلاسه شوی واکسین کولای شي د یوه ژوندي واکسین غښتلیا ترکیب کړي پرته له‌دې چې بیاراګرځېدونکي خطرونه ولري.
په ۱۹۸۳ز کې، انزو پاولېتي او دنیس پانیکالي د نیویارک په روغتیا وزارت کې یوه ستراتیژي رامنځ‌ته کړه، چې له‌مخې یې د جنتیک انجنیري پر مټ د بیاترکیب شوې DNA واکسینونو پر تولید باندې ټینګار وشو، ترڅو د چېچک معمولي واکسین هغو واکسینونو ته واوړي چې د نورو ناروغیو د مخنیوي وړتیا هم ولري. هغو، له نورو ویروسونو څخه (لکه: د هرپس ساده ویروس، هېپاتیتس B یا تور زېړی او انفلونزا یا ګریپ) د یو جېن دننه کولو له‌لارې، د غوا-تڼاکو ویروس DNA واړوله. په ۱۹۳۳ز کې، جفري اولمر او ورسره همکارانو یې د «مرک» په څېړنیزو لابراتوارونو کې وښودله چې په مستقیم ډول موږکانو ته د انفلونزا انتي‌جېن کوډ کوونکې پلاسمید DNA پیچکاري کول، ژوي او څاروي د انفلونزا له ویروس سره د راتلونکي ازمایښتي انتان پر وړاندې خوندي ساتي. په ۲۰۱۶ز کې، د زیکا ویروس لپاره د DNA د یوه واکسین ازمایښت، د متحده ایالاتو د روغتیا په ملي انسټیتوت کې پیل شو. د پلان له‌مخې، دغه مطالعه پر ۱۲۰ تنو باندې، چې عمرونه یې د ۱۸ او ۳۵ کلونو ترمنځ وي، ترسره کېده. جلا له‌دې، په میامي کې د «Inovio Pharmaceuticals» او «GeneOne Life Science» کمپنیو د زیکا پر وړاندې د DNA یوه جلا واکسین ازمایښتونه پيل کړل. د روغتیا ملي انسټیتوت (NIH) واکسین تر لوړ فشار لاندې د مټې په پورتنۍ برخه کې لګول کېږي. د واکسینونو لوړ شمېر تولید ستونزه د ۲۰۱۶ز کال تر اګوسټ پورې حل نه‌شوه. د HIV د مخنیوي په موخه د DNA واکسینونو جوړولو لپاره کلینیکي هلې‌ځلې لا روانې دي.
د ۲۰۲۱ز کال په اګوسټ کې، هندي چارواکو د ZyCov-D د کارونې لپاره بېړنی جواز صادر کړ. نوموړی واکسین د Cadila Healthcare درمل‌جوړونې کمپنۍ له‌خوا جوړ شوی ؤ او د COVID-19 پر وړاندې د DNA لومړنی واکسین دی.
کارَونې
تر ۲۰۲۱ز کال پورې د انساني کارَونې هېڅ کوم DNA واکسین په متحده ایالاتو کې تایید شوی نه‌دی. لږشمېر تجربوي ازمایښتونو د ناروغۍ پر وړاندې د خوندیتوب رامنځ‌ته کولو لپاره پوره غښتلی غبرګون رامنځ‌ته کړی دی خو د دغه تخنیک ګټورتیا په انسانانو کې باید ثابته شي. په وترنري څانګه کې، د «لوېدیځ نیل» ویروس پر وړاندې د آسونو د معافیت لپاره د DNA یو واکسین تایید شوی دی. د دې ترڅنګ، د DNA واکسیناسیون، د ضدزهر سیرومونو د رامنځ‌ته کولو وسیلې په توګه هم تر څېړنې لاندې دی. کېدای شي د DNA واکسیناسیون، د مونوکلونال انتي‌بادي د القا لپاره د ټکنالوجي یوې تګلارې په توګه وکارول شي.
د لېږدوونکي طرح کول
د لوړ بیان لرونکو لېږدوونکو په کارولو سره، د DNA واکسینونه تر ټولو غوره معافیتي غبرګون رامنځ‌ته کوي. دا هغه پلاسمیدونه دي چې په ټولیز ډول، له یوه غښتلي ویروسي پروموتر (چاره‌ګر) څخه رامنځ‌ته شوي، ترڅو په ژوندي موجود کې د پام وړ جېن (یا مکمِله DNA) ترانسکرپشن یا ترانسلېشن لپاره زمینه برابره کړي. ځینې وخت، د mRNA د ثبات لوړولو او په پایله کې د پروټین د بیان زیاتېدلو په موخه، کېدای شي اېنترون A هم وراضافه شي. سربېره پر دې، پلاسمیدونه د پولي‌ادنیلېشن/ترانسکرپشن د پای ته رسېدنې غښتلي سېګنالونه لري؛ لکه: د غوا د ودې هورمون یا د سوی بېتا-ګلوبین پولي‌ادنیلېشن لړۍ. پولي‌سیسترونیک لېږدوونکي (د پام‌وړ له څوګونو جېنونو سره) ځینې وخت له یوه ایموجېن څخه زیات بیان یا د یوه ایموجېن او یو معافیتي محرکه پروټین د بیان لپاره جوړېږي.
څرنګه چې پلاسمید (په داسې حال کې چې تر شاوخوا 200Kbp پورې څه ناڅه کوچنی جنتیکي کوډ لېږدوي) هغه «وسیله» ده چې ایموجېن ورڅخه بیانېږي، په اعظمي کچه د پروټین بیان لپاره د ناقل (لېږدوونکي) د طرحې غوره‌ګرځونه اړینه ګڼل کېږي. د پروټین د بیان لوړولو یوه لار، د یوکاریوتي حجرو لپاره د پتوجېني mRNAګانو د کودوني کارونې غوره‌ګرځونه ده. پتوجېنونه ډېري وخت، د هدف نوعو په پرتله، بېلابېل AT محتوا لري، له‌دې امله د ایموجېن د جېن لړۍ په بدلون سره، د هغو کودونونو د څرګندېدلو له‌لارې، چې تر ډېره د هدف په نوعو کې کارول کېږي، د هغه بیان لوړولای شي.
الپرازولم
الپرازولم
ژباړه: وړانګه اکبر
الپرازولم (Alprazolam) د اندېښنې ضد درمل دي چې په بازار کې د زَنَکس xanax په نوم خرڅېږي.دغه درمل د benzodiazepines په نوم د درملو له ډلې څخه دی. الپرازولم د اندېښنې په درملنه کې کارول کېږي، همدارنګه د وېرې ،تروروالي او خفګان په درملنه کې هم ورڅخه کار اخیستل کېږي.
د الپرازولم د کړنې مېخانیکیت: د نوموړو درملو د کړنې مېخانیکیت په څرګند ډول نه دی معلوم خو ټول benzodiazepines چې الپرازولم هم د همدوی له ډلې دی په دماغو کې له یو ډول آخذو سره چې Gama amino butyric acid په نوم دي یو ځای کېږي او د همدې آخذې په منځګړیتوب د نیوروټرانزمشن (د خبر یاسیالې لېږد د یو نیورون څخه بل نیورون ته کوم چې دا دواړه د ساینپس په واسطه سره یوځای شوي دي.)نهې کېدل زیاتېږي. په دې سره به د یو نیورون څخه بل نیورون ته سیاله و نه لېږدول شي او چې سیاله یا خبر ونه لېږدول شي کس د چاپېریال د پېښو په وړاندې کوم غبرګون نه ښکاره کوي او خوبوړی حالت رامنځته کېږي.چې همدا د الپرازولم تر ټول غوره اغېزمنتیا ده.
الپرازولم په ځیګر کې مېټابولایز(د درملو په کوچنیو ټوټو ویشل ترڅو ښه په مصرف ورسېږي او په اسانۍ سره اطراح شي.) کېږي او د اغېرو څرګندولو ته چمتو کېږي، اواطراح یې د پښتورګو په واسطه صورت نیسي. د الپرازولم د کارولو لارې چارې:
دغه درمل کېدای شي چې یو ټابلیټ له اوبو یا پرته له اوبو د خولې له لارې واخیستل شي پرته له دې چې وژوول شي، یا میده شي او یا یې په ټوټو ټوټو وویشو.درمل له کمې اندازې څخه پیل کېږي او د زینو د پاټکو په څېر یې په دوز کې زیاتوالی رامنځته کېږي. اندازه: نوموړي درمل ځوانانو ته په هغه صورت کې چې د اندېښنې ناانډولي ولري له ۰.۲۵ څخه نیولي تر۰،۵ ملي ګرامه د ورځې درې ځلې ورکول کېږي.اعظمي او ترټولو ډېره اندازه یې ۴ ملي ګرامه ده.
خو په هغه صورت کې چې یو ځوان د وېرې او اضطراب ناانډولي ولري په ورځ کې درې ځلې ۰،۵ ملي ګرامه الپرازولم ورکول کېږي او تر ټولو زیاته اندازه ېې ۱۰ ملي ګرامه دی.که د ورځې په اوږدو کې مو د درملو د کارولو یو ډوز هیر کړ، نو هیر شوی دوز پرځای پرېږدئ او په راتلونکي دوز کې یوازې د هماغه دوز درمل واخلئ نه د هیر شوي دوز سره یو ځای.که درمل له خپل اندازې څخه زیات وکارول شي، ساه اخیستل به ټکنی شي. هغه درمل چې باید د الپرازولم سره یو ځای ونه کارول شي:
ټول هغه درمل چې د ساه په اخیستلو کې ستونزې رامنځته کوي او د ساه اخیستلو د وروسته والي سبب ګرځي یا د خوب راوړونکي درمل باید د الپرازولم سره یو ځای و نه کارول شي ، دبېلګې په ډول opioid درمل چې پکې د هایډروکوډون او کوډین کارول د الپرازولم سره منع دي. همدارنګه هغه کسان چې الکول کاروي هم الپرازولم نه شي کارولای.
اړخیزې اغېرې:
خوبوړی حالت، خفګان ، سردرد، دستړیا احساس، دخولې وچوالی،اوپه یادښت کې ستونزې رامنځته کېدل د نوموړو درملو تر ټولو دودېزې اړخیزې اغېزې دي. د درملو په واسطه ستړیا او ارام راوړونکی حالت شونې ده چې یوازې دیو څو ورځو په اوږدو کې پرمختګ وکړي. کله چې الپرازولم کارول کېږي د درملو د دوز پوره کېدو ته نږدې باید په ځنډني ډول سره د درملو کارول ودرول شي، که چېرې درمل ناڅاپه ودرول شي د نښو د بیا را ستنېدو لامل ګرځي.که الپرازولم د ټاکل شوې کچې څخه زیات وکارول شي په کس کې د کوما او مړینې د رامنځته کېدو سبب کېږي.
هغه حالات چې الپرازولم پکې باید په احتیاط سره وکاروو:
الپرازولم باید په ماشومانو اوهغو کسانو کې په احتیاط سره وکارول شي کوم چې د الکولو په کارولو روږدي دي. د دې درملو په کارولو کې ځانګړې پاملرنه باید بلاربو(حامله) مېرمنو او په عمر تېر خلکو ته وشي.هغه کسان چې پرته له اندېښنې او خفګان څخه نورې ناروغۍ ولري پرته د ډاکټر له مشورې باید چې الپرازولم ونه کاروي.
لوېدیځ برلین
لوېدیځ برلین یوه محصوره سیاسي سیمه وه چې د سړې جګړې پرمهال د برلین لوېدیځه برخه په کې شامله وه؛ که څه هم د لوېدیځ برلین حقیقي حقوقي وضعیت مبهم ؤ او د آلمان د فدرال جمهوریت (Federal Republic of Germany) یا (FRG) ځمکنۍ ادعا پر سر شوروي اتحاد او ختیځ اتحاد نورو هېوادونو په پراخه پیمانه ناندرۍ وکړې، لوېدیځ برلین له سیاسي پلوه او په ۱۹۴۹ کال کې د FRG سره ځان هملاری کړ. برلین په مستقیم یا نامستقیم ډول په خپلو فدرال بنسټونو کې ګډون کاوه.
لوېدیځ متفقینو په رسمي ډول لوېدیځ برلین کنټرول کاوه او په بشپړ ډول د شوروي تر کنټرول لاندې د ختیځ برلین او ختیځ آلمان له خوا محصور ؤ. لوېدیځ برلین د سړې جګړې په اوږدو کې لوی سمبولیک اهمیت درلود، ځکه چې لوېدیځو خلکو د "آزادۍ ټاپو" او په اروپا کې د امریکا ترټولو وفادار سیال ګاڼه. لوېدیځ آلمان دې ځای ته د "لوېدیځې نمایشګاه" په توګه په پراخه کچه مالي مرسته کاوه. لوېدیځ برلین چې یو بډایه ښار ؤ، د خپل ځانګړي نړیوال خصلت په پار او د تعلیم، څېړنې او د کلتور مرکز په توګه مشهور ؤ. لوېدیځ برلین شاوخوا دوه مېلیونه اوسېدونکي درلودل او د سړې جګړې په دوران کې یې د آلمان له هر ښار څخه ترټولو ډېر نفوس درلود.
لوېدیځ برلین ۱۶۰ کیلومتره (۱۰۰ مایل) د آلمان د داخلي پولې ختیځ او شمال ته ؤ او یوازې د لوېدیځ آلمان څخه د ځمکنۍ تنګې رېل پټلۍ او لویو لارو دهلیزونو له لارې د لاسرسي وړ ؤ. په دې ځای کې د ۱۹۴۵ کال د امریکا، برېتانیې او فرانسې اشغال شوې سیمې شاملې وې. د برلین دیوال چې په ۱۹۶۱ کال کې جوړ شو، په فزیکي لحاظ یې لوېدیځ برلین له ختیځ برلین او د ختیځ جرمني له چاپېریال څخه جلا کړ تر دې چې په ۱۹۸۹ کال کې ړنګ کړل شو. د ۱۹۹۰ کال د اوکټوبر په ۳ هغه ورځ چې جرمني په رسمي ډول یو موټی شو، ختیځ او لوېدیځ برلین د فدرال جمهوریت سره د ښاري دولت په توګه په رسمي ډول متحد شول او بالاخره یو ځل بیا د آلمان پلازمېنه شو.
سرچینه
د ۱۹۴۴ کال د لندن پروتوکول او د پوټسډام تړون د دوهمې نړیوال جګړې په پیلېدو سره د آلمان د اشغال لپاره قانوني جوړښت رامنځته کړ. د دې تړونونو له مخې آلمان رسماً د څلورو متفقینو (متحده ایالاتو، برېتانیې، شوروي اتحاد او فرانسې) له لوري اداره کېد، تر هغه چې د آلمان حکومت چې "ټولو اړخونو ته د منلو وړ"، جوړ شو. د آلمان خاوره چې په ۱۹۳۷ کال کې شته وه، د ختیځ آلمان زیاترې برخې سره به کمه شي، په دې توګه د آلمان پخوانۍ ختیځې خاورې رامنځته کېږي. پاتې خاوره به په څلورو زونونو ویشل کېږي، هر خاوره د یو له څلورو متفق هېوادونو له لوري اداره کېده. برلین چې د شوروي اشغال شوې سیمې په واسطه چې د منځني آلمان په زیاتره برخه کې نوی رامنځته شوی ؤ، چاپېر ؤ، په ورته ډول ووېشل شو او لوېدیځو متفقینو یوه محصوره سیمه چې د ښار لوېدیځې برخې په کې شاملې وې، ونیوله. د تړون له مخې د برلین اشغال یوازې د څلور اړخیزې موافقې په پایله کې پای ته رسېدلی شو. لوېدیځو متفقینو ته د برلین خپلو برخو ته درې هوایي دهلیزونه تضمین شول او شورويانو هم په نارسمي ډول د لوېدیځ برلین او د آلمان د لوېدیځو برخو ترمنځ سړک او ریل پټلۍ ته اجازه ورکړه (د ترافیک برخه وګورئ).