دافغانستان_په_ځنګلونو_کی_انساني_ضررونه
دځنکلونوتاريخچه
د ځنګلونو له منځه تګ ملي سرمايه ضايع ده : د افغانستان ځنګلونه خصوصاٌ د کنړ ولايت ځنګلونه د افغانستان د ملي سرمائي په نوم ياديږي چې دا ملي منبع د غلو او قاچاقبرانو له خوا ضايع شول  دا وني چې تقريباٌ د ځنګلاتو نيمه منابع مينځته راوړله اوس مهال له منځه تللي چې له افغانستان څخه نور ګاوندي هيوادنو ته  انتقاليږي چې دا کار په ټول کنړ کې جريا ن درلودل چې په لومړي قدم کې جنګ او غربت ددي باعث وګرځيد چې د طالبانو د سقوط يا نسکوريدو وروسته فاچاقچيانو او نور افغاني غلو دي کار ته نور هم شدت ورکول  طالبانو حداقل دا بي ځايه تجارت ئي خپل تر کنترول لاندي راوستي وو.دسروي په اساس چې د مي مياشت کال (۲۰۰۱) کې صورت ونيوچي (۴۸٪) ځنګل له منځه تللي  چې هغه زمان څخه تر نن ورځي نور هم زياتوالي موندلي دي  ډيرداسي  نور موضوعات دي چې دولت ددي توانمندي نلري چې مخنيوي وکړي. نوموړي غلو د قبيلوي قومندانانو له خوا حمايه کيږي او د ځنکل منابع لکه (چارتراش ) د قاچاق په شکل د کنړ مرکز چغان سراي څخه دکابل او غزني ، کندهار او بلاخره پاکستان ته انتقاليدل .طالبانو د هرلاري (۳۸۰۰۰) پاکستاني کلداري چه (۴۶۰ ) امريکائي ډالرکيدل  چې کندهار ته نژدي چمن په سرحد کې  به اخستل چې هغه وخت کې هر ورځ (۳۰۰) لاري په نوموړي لاري تيريدل  احمدي زياته کړه : ددي با وجود د طالبانو مشر رهبر د ځنګلاتو د قطع کولو د مخنيوي لپاره احکام هم ليکلي وو چې ځنکل بايد قطعه نشي او نه بايد دا عوايد بيځايه په مصرف ورسيږي بيا هم زوراور خپل د زور په وجه قطع کول چې  ددي ځنګلاتو مهم ترينه ځنګل چې ډيرتاوانونه ورته واقع شول د کوړنګل ځنګل دي چې د پيچ دري د ښار سره وصل دي د کنړولايت چې له (۵) قسمتونو څخه تشکيل شوي دي. د ناړي ځنګل چي د ناړي ښار ته نژدي شمال خوا ته د کنړ ولايت په (۵۵)کيلومتري کي موقعيت لري او نورو ولايتــونو په ځيني قسمتونوکې لکه : پکتيا ،غور او د ننګرهار سپيني دري چې  همدي توپک سالارانو او غلو د چارتراشونو قطع اوس هم دوام لري .د کنړ ولايت د ځنګلاتو د اداره مسول عبد الهاشم خپل له عدم صلاحيت څخه شکايت لري او وائي د کنړ ولايت به ځنګلونو کې داسي زياتي وني موجودي وي چې بايد په قانوني ډول قطع صورت نيولي واي خودهغه ونوبرسيره نوري تازه رسيدلي وني هم مخ پرختميدو دي چي يو جرم پرسر بل جرم تکراريږي د افغانستان ځنګلونو تراژيدي د افغانستان مرکزي دولت ډله جوړه ونه د ځنګلونو د قطع د مخنيوي لپاره په هيواد کې منځته راوړي. چې تراوس مهاله (۳۰۰) تنه په دي فرقي کې د وزارت داخلي له نظرلاندي جذب شوي. او تر(۱۳۸۵) کاله پوري کيداي شي نوموړي تعداد (۲۰۰۰) دوه زرو تنه ته ورسيږي نوموړي ګمارل شوي کسان د سرحدي ولايتونو لکه: کنړ ، نورستان ، پکتيا او بادغيس ولايتونو په سرحدنو کې ځاي پر ځايه شوي تر څو د هيواد څخه بهر د چارتراش د لرګيو د قاچاق مخنيوي وکړي.او وزارت زراعت د ځنګلاتو مدير سيد بهرام (سعيد ) وويل :د (۲۵) کلونو په بهير کې دونيم ميلون هکتاره ځنګلات د جنګونو او وچکالي له امله لمينځه تللي  او د شني ( فرقي ) راتګ ته يا رامنځته کيدوته ( خير مقدم ) وايو  خو باور نه کيږي چې دا کارموثره ثابت شي له همدي کبله چاپيريال ساتنه او ملل متحده مامورين وائي په مجموعي ډول (۷۰٪) د افغانستان شرقي ځنګلات له منځه تللي  او قاچاقچيانو اقدام (بنديز) باندي سترګي پټې کړي اوخپل کارپه دوامدارشکل مخته بيائي .د ځنګلاتو د ريفورم د څانګي مسول حسن فاروق د مللي متحد د غذائي اداري نوموړي شيني (فرقي )تشکيل د وزارت داخله  تلاشي په څير ارزيابي کړله .حسن فاروق اظهاردرلوده چې دافغانستان    مخکني نسل   (۴۵۰۰۰۰) هکتاره د پستي څنګلاتو مقدار وو. مګر اوس ددي ځنګلاتو نيمائي برخه لمنځه تللي. نوموړوڅنګلاتونه يواځي دا چې زيات مقدار لرګي توليدول بلکه د اوبو، هوا ، سيمه تصفيي کې رول درلود او ددي باوجود د حيواناتو لپاره غذاي مواد او د هيواد په سرسبزي کي هم مهم رول درلود او کچيرته دا ډول  کړنه ادامه پيدا کړي شايد چې په راتلونکي کې به زياتو خرابيو سره هم مخ شو همدي لحاظه  دولت او مسول مقامات د طبعي منابع چې د هيواد اقتصادي زيربنا تشکيلوي پدي رابطه لازمه دي چي ټول خلک اوټول قومونه د دولت تر څنګ د طبعي منابعو ساتنه او حفاظت بايد وکړي. د پرمخ تللو ځنګلونو څخه ناوړي استفاده :