cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د سعودي عربستان کلتور
کورنۍ
دا چې د سعودي عربستان ټولنه کورنۍ محوره یا له کورنۍ پورې تړلې ټولنه ده، نو سعوديان د بهرنیانو په پرتله که هغه پردي وي، یا بهرنیان او یا د نورو قبیلو سعوديان وي، د کورنۍ له غړو سره سوداګرۍ، اجتماعي کېدلو او اړیکو ټینګولو ته ترجیح ورکوي. لویې یا پراخې کورنۍ د امکان تر بریده دې ته ترجیح ورکوي چې په ښارونو کې د کورنۍ په انګړ کې ژوند وکړي او که امکان یې نه وي نو د ګرځنده ټلیفون له لارې په تماس کې پاتې کیږي. د کورنۍ د مشرانو لپاره دا دود دی چې د کورنۍ د غړو د ګټې لپاره خپل نفوذ (واستا wasta) وکاروي.
خوراک او څښاک
نن ورځ، سعوديان خپل ډیری دودیز عادتونه په ځانګړې توګه د خوراک او څښاک په برخه کې پالي. لکه څنګه چې په اصل کې ډیری سعوديان د پسونو او وزو درلودونکو توکمونو له ډلې څخه دي، نو په عمده توګه د سعودي عربستان ډیری خواړه د پسونو له غوښې نه جوړ شوي دي.
د سعودي عربستان ډېری خواړه د عربي ټاپووزمې د شاوخوا هیوادونو سره ورته دي، او د ترکي، ایراني او افریقایي خواړو تر سختې اغېزې لاندې راغلي دي. ژوي د حلالو اسلامي غذايي قوانينو سره سم حلاليږي، چې د خنزير غوښه منع (حرام) او الکول منع (حرام) بولي. د عمومي قاعدې په توګه، سعوديان (د نورو مسلمانانو په څیر) د خنزیر غوښه ناپاکه ګڼي او ترې کرکه لري، خو شراب حرام او وسوسه بولي.
ښځې
په داسې حال کې چې د ۲۰۱۸ کال د جون تر ۲۴ پورې ښځې له موټر چلولو نه منع شوې وې، او په پایله کې د هغوئ فعالیت هم محدود و، هغوئ په کور کې په دودیز ډول د پام وړ غیر رسمي ځواک درلود. د ژورنالیست جودیت میلر په وینا، «ځینې سعودي ښځې په خپلو کورونو کې واقعي واکمنانې وې، هغوئ به پریکړه کوله چې ماشومان یې چیرته ښوونځي ته لاړ شي، کله او له چا سره به واده کوي، ایا د هغوئ میړونه به نوې دندې ومني، له چا سره کورنۍ ټولنیزه کېږي، او چېرې به کورنۍ اوسېږي او رخصتۍ به تېروي، هغوئ خپل مېړونه، زامن او خپلوان کلیدي دندو ته ورسول».
یو شمیر سعودي میرمنې له کوره بهر په ځینو برخو کې لوړې کچې ته رسیدلي او یا یې شهرت ترلاسه کړی دی. د بېلګې په توګه، ډاکټر سلوا الحزاع په ریاض کې د ملک فیصل په تخصصي روغتون کې د سترګو د څانګې مشره ده او د مرحوم ملک فهد د سترګو شخصي متخصصه وه.
خبري رسنۍ
لوستي سعوديان په ټولیز ډول د عربي نړۍ، اسلامي نړۍ او په ټوله کې د نړۍ له مسايلو ښه خبر دي، خو د مطبوعاتو او د عامه افکارو د بيان ازادۍ د حکومت له خوا په رسميت نه پيژندل کيږي. د پاچاهۍ «اساسي قانون» وايي چې د رسنیو دنده ښوونه او د ملي یووالي ساتنه ده، او له هغو کړنو نه چې «د ګډوډۍ او ویشلو» لامل ګرځي منع دي. خبرونه، عمومي ویناوې او نور شخصي بیانونه نه شي کولای د دودیزو اسلامي ارزښتونو سره په ټکر کې، یا د حکومت له سیاست سره مخالفت وکړي، یا حکومتي چارواکو ته په ځانګړې توګه شاهي کورنۍ ته سپکاوی وکړي، او د ځینو حساسو او ممنوعو موضوعاتو په هکله چې ښايي د حکومت د شرمولو یا د اختلاف د ډېروالي لامل شي، یعنې په سعودي ټولنه کې د ښځو د ونډې په برخه کې، له شیعه مسلمانانو سره چلند، د طبیعي پیښو له امله رامنځته شوي زیانونه، یا ټولنیزې ستونزې لکه د ایډز-ایچ ای وي وبا او انساني قاچاق په هکله ډېر ژور بحث نه شي کولای.
اوفا
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
اوفا (په روسي: Уфа؛ باشکيري ژبه: Өфө ) د روسیې د باشکورتوستان جمهوریت پلازمینه او د جمهوریت صنعتي، اقتصادي، علمي او کلتوري مرکز دی. دې ښار د (2010 سرشمیرنې) له مخې 1,062,319تنه  نفوس درلود.
سرچينې
وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ښارونه
ځلانده اتر
ځلانده اتر یا اتر (Luminiferous aether؛ د "luminiferous" معنی «نور لرونکی») د نور د خپرېدو فرضي محیط ګڼل کېده. دغې موضوع لار برابره کړه څو په خالي فضا (خلا) کې د نور د خپرېدو وړتیا په سمه توګه توضیح شي، ځکه چې ځینې مهال څپې دغه ډول وړتیا نه لري. د ځلانده اتر له خوا د اشغال کوونکې فضا فرضیې د خالي فضا پر ځای د نور په موجي نظریه کې اړتیا وړ تیوریکي منځګړي ته لار برابره کړه.
د اتر فرضیه د تاریخ په اوږدو کې د بحثونو پام وړ موضوع وه ځکه چې له فزیکي توکو سره یې له تعامل پرته یوې ناڅرګندې او لایتناهي مادې ته اړتیا لرله. د نور د ماهیت په ارزونې سره، په ځانګړې توګه د ۱۹مې پېړۍ پر مهال د یو اتر لپاره اړتیا وړ فزیکي کیفیتونه په مخ پر زیاتېدونکي ډول ناسم راووتل. د ۱۸۰۰مې لسیزې پر مهال د اتر شتون له پوښتنې سره مخ شو، په داسې حال کې چې هېڅ ځای نیونکې فزیکي نظریې یې شتون نه درلود.
د مایکلسون – مورلي د تجربې (۱۸۸۷ زکال) منفي پایلو وښووله چې اتر شتون نه لري؛ هغه پایله چې د ۱۹۲۰مې لسیزې په راتلونکو موندونو کې هم تائید شوه. دغه چاره له اتر پرته د نور د خپرېدو په برخه کې د پام وړ نظري پراختیا لامل وګرځېده. په دغو کې تر ټولو لوی پرمختګ د تناسب نظریه (theory of relativity) وه چې کولای یې شو توضیح کړي ولې د اتر په لیدو کې ازموینې له ماتې سره مخ شوې دي هغه چې بیا په پراخه توګه په داسې ډول تفسیر شوه چې اتر ته اړتیا نه شته. له تور جسم لرونکي راډیاټور او فوټوالکتریک اغېز څخه په ګټنې د مایکلسون – مورلي تجربه د معاصر فزیک په اډانه کې مهمه تجربه وه چې هم یې د تناسب نظریه او هم کوانټمي نظریه په ځان کې نغاړله چې وروستۍ یې د نور په څېر د ذراتو ماهیت تشرېح کاوه.
ذرات د څپو پر وړاندې
د نور اړوند د کریسټیان هویګنس رسالې (Treatise on Light؛ ۱۶۹۰ زکال) دا فرضیه وړاندې کړه چې نور څپه ئیز دی او د اتر پر مټ خپرېږي. هغه او آیزاک نیوټن کولای شول د نور څپې یوازې په طولي بڼې انځور کړي هغه چې د غږ او نورو میخانیکي څپو په څېر په مایعاتو کې د خپرېدو وړ وې. ورته مهال طولي څپې په ټاکلې بڼه د خپرېدو یو لوری لري نه دا چې د عرضي څپو په څېر دوه اړخه ولري. له همدې امله طولي څپو نشو کولای دوه ګونی انکسار توضیح کړي چې په هغو کې د نور دوه قطبونه په متفاوټ ډول د یوې کریسټال شیشې پر مټ ماتېږي. له دې سربېره نیوټن په یوه منځګړي محیط کې د موج په توګه نور ګڼل رد کړل؛ ځکه چې دغه ډول منځګړی باید هر چېرې په فضا کې شتون ولري او بیا یې شتون د لوی اجسامو (د سیارو او ستورو) حرکات ګډوډ او ځنډوي له همدې امله «[د نور منځګړی] هېڅ ګټه نه لري، د طبیعت له فعالیت مخه نیسي او هغه کمزوری کوي؛ په دې سره د هغو شتون ته هېڅ دلیل شتون نه لري او باید رد شي».
آیزاک نیوټن ادعا وکړه چې نور له ګڼ شمېر کوچنیو ذراتو څخه جوړ شوی. هغه چې کولای شي په مستقیمه توګه د نور د حرکت او په یو شمېر سطحو باندې د هغو د انعکاس وړتیا توضیح کوي. نیوټن د نور ذرات کروي نه بلکې د بېلابېلو اړخونو لرونکي ذرات یې بلل چې د د دوه ګوني انکسار لامل ګرځېدل. خو بیا هم د نور د ذراتو توضیح نه شو کولای په قانع کوونکې بڼه د نور انکسار او پاشل کېدل توضیح کړي. د انکسار د توضیح په موخه د نیوټن د اوپټکس تر نامه لاندې کتاب په دریم ټوک کې (لومړی چاپ. ۱۷۰۴، څلورم چاپ. ۱۷۳۰ زکال) دا فرضیه وړاندې شوې چې یو «اتري منځګړی یا محیط» له نور څخه په چټکه بڼه ارتشاعات لېږدوي چې په دې سره نور هغه مهال چې ترې وزي په آسانه توګه په انعکاس کېدونکې او پاشل کېدونې بڼه اوړي چې بیا د انکسار او پاشل کېدو لامل ګرځي. نیوټن باوري و چې دغه ارتعاشات د تودوخې له تشعشع سرچینه اخلي.
د معاصر دغه درک پر خلاف چې د تودوخې تشعشع او نور دواړه الکترومقناطیسي تشعشعات دي، نیوټن تودوخه او نور د جلا ښکارندو په توګه په پام کې نیول. هغه باوري و چې د تودوخې تشعشع هغه مهال رامنځته کېږي چې «نور په یو صاف جسم باندې پریوزي». هغه لیکلي چې «زه نه پوهېږم دا اتر څه شی دی، خو که چېرې له ذراتو جوړ وي نو باید ذرات یې د هوا له ذراتو او د نور له ذراتو ډېر کوچني وي.
د براډلي له خوا اټکل شوي ذرات
په ۱۷۲۰زکال کې جیمز براډلي یو لړ ازموینې ترسره کړې څو د کال په مختلفو وختونو کې د ستورو په اندازه کولو سره د ستورو په لیدنه کې اختلاف ومومي. هماغه ډول چې ځمکه د لمر پر شاوخوا څرخي د هغو څرګندېدونکې زاویه د یوې لرې ټاکلې نقطې پر بنسټ تغیر کوي. د دغو زاویو په اندازه کوله سره هغه د ستورو فاصله د لمر په چاپېر د ځمکې د مدار پر بنسټ محاسبه کړه. هغه وه نه شو کولای د اختلاف کوم مورد پیدا کړي؛ همدا و چې د ستورو په فاصله کې یې ډېر لږ محدودیت رامنځته کړ.
د دغو تجاربو پر مهال براډلي یو اړوند اثر کشف کړ؛ د کال په اوږدو کې د ستورو ظاهري موقعیت تغیر وکړ خو نه هغه ډول چې تمه یې ترې لرله. هغه مهال چې ځمکې د ستورو په نسبت د خپل مدار په دوه وروستیو ټکو کې موقعیت درلود د دې پر ځای چې ظاهري زاویه یې خپلې وروستۍ زیاتې کچې ته ورسېږي پر ځای یې د ځمکې د جانبي چټکتیا پر مهال دغه زوایه خپلې حد اکثر کچې ته ورسېده.
براډلي دغه اغېز د نور اړوند د نیوټن د جسمي نظریې په اډانه کې توضیح کړه او څرګنده یې کړه چې د انحراف زاویه د ځمکې د مداري چټکتیا او د نور د زراتو د چټکتیا له جمع کولو ترلاسه کېږي، هماغه ډول چې د باران څاڅکي په یوه عمودي متحرک جسم باندې لګېږي. د ځمکې د سرعت او انحرافي زاویې موندنې هغه ته وړتیا ورکړه څو د نور چټکتیا اټکل کړي.
د اتر پر بنسټ د نوري نظریې په اډانه کې د ستورو د انحراف توضیح ستونزمنه ګڼل کېده. له دې امله چې انحراف د نسبي چټکتیا پر بنسټ و او اندازه شوې چټکتیا هم د ځمکې له حرکت سره تړلې وه، اتر باید د ستورو په نسبت ثابت پاتې کېده ځکه چې ځمکې په هغو کې حرکت درلود. دا په دې معنی و چې ځمکه کولای شي د اتر پر مټ په فزیکي محیط کې بې له کوم ښکاره اغېز پرته حرکت وکړي – په دقیقه توګه هغه ستونزه چې نیوټن یې په لومړني ګام کې اړ کړ څو څپه ئیز موډل رد کړي.
د عثماني سترواکۍ ادعا د روم د ځایناستي په توګه
په ۱۴۵۳زکال کې د قسطنطنیې له نیواک نه وروسته، د عثماني سترواکۍ سلطانانو د بیزانسي سترواکانو په ځای چې مخکې یې پر قسطنطنیه واکمني درلودله د روم سترواکۍ ادعا وکړه. د فتحې د حق د مفکورې پر بنسټ سلطانانو ځینې وختونه د kayser-i rum (د «روم قیصر» یو له هغه لقبونو نه و چې په پخوانیو عثماني لیکنو کې د بیزانسي سترواکانو لپاره کارول کېده) او باسیلیوس (د بیزانسی سترواکې د واکمن لقب) لقبونه کارول. د عثمانیان له خوا د روم سترواکۍ فتح د دې لامل شوه چې عثماني سلطانان ځانونه د نړۍ پاچاهان او د ټولې نړۍ حقدار واکمنان وګڼي.
د قسطنطنیې له فتحې وروسته لومړني سلطانان لکه دویم محمد، دویم بایزید، اول سلیم او اول سلیمان داسې ادعا وکړي، چې دوی د روم سترواکان دي او د خپل واک د مشروعیت لپاره یې خورا زیاتې هڅې کولې. دغه راز یوناني اشرافد بېلګې په ډول د بیزانس پخواني امیران زیاتره لوړې اداري دندې تر لاسه کړلې. همدرانګه قسطنطنیه بیا د پلازمینې په توګه وټاکل شوه، بیاورغول شوه او د عثماني واکمنۍ لاندې د پام وړ وده وکړه. دغه راز د ۱۴۵۳ز کال نه وروسته د عثماني سترواکۍ په لومړیو کې اداره، معمارۍ او د محکمې مراسم د پخواني بیزانسي سترواکۍ له خوا خورا ډېر اغېزمن شوي و. عثماني سلطانان د رومي امپراتورۍ ادعا د لوېدیځې اروپا په لور د نورو فتحو لپاره کاروله. لکه څنګه چې دویم محمد او اول سلیمان د ایټالیا د فتح کولو خوب لیدلی و او باور یې درلود چې دا د دوی حق دی ځکه چې دا یو وخت د روم مرکز و.
د عثمانیانو له خوا د روم سترواکۍ د ځایناستي په توګه او د قیصر روم او باسیلیوس په څیر لقبونه ادعا په تدریجي ډول له منځه تلله او د سلطانانو له خوا نور ټینګار پرې نه کېده. همدارنګه له یوناني او رومي ادعا  نه د لاس په سر کېدلو اصلي لامل دا و، چې عثماني سترواکۍ له  ۱۶ پېړۍ نه وروسته له اسلامي سیاسي ادعا سره لیوالتیا پیدا کړه او دا په لیونټ، عربستان او شمالي افریقا کې د عثماني فتوحاتو پایله وه چې سترواکۍ یې له ګڼ مذهبي دولت نه په مسلمان اکثریت دولت  بدل کړ. همدارنګه د عثماني هویت بدلون په ایران کې له صفوي سترواکۍ سره د شخړو له امله رامنځته شو چې د شیعه اسلام پیروان وو چې دا دې لامل شو چې سلطانانو په خپلې سني عقیدې باندې ډېر ټینګار وکړي. دغه راز د روم  قیصر لقب وروستی ځل په ۱۸مه پېړۍ کې په رسمي توګه کارول شوی و، چې وروسته عثماني واکمنانو ته په یوناني کې د سلطانانو او پاچا لقب ورکړل شو.
د رومي سترواکۍ په توګه د عثماني سترواکۍ پېژندل د یادې سترواکۍ دننه او بهر کې توپیر درلود. عثمانیان په اسلامي نړۍ کې په پراخه کچه د روم او سلطانان د رومي سترواکانو په توګه پېژندل شوي. همدارنګه د عثماني سترواکۍ دننه زیاتره عیسوي مذهبو هم سلطانان د خپلو نوو سترواکانو په توګه پېژندل، خو د کلتوري اشرافو ترمنځ نظرونو توپیر درلوده. ځینو عثمانیانو ته د کافرانو، وحشیانو او ناروا ظالمانو په سترګه کتل اوځینو نورو یې بیا د نوو سترواکانو په توګه پېژندل. د دې په اړه چې ایا عثماني سلطانان د بیزانسي سترواکانو ځایناستي وو یا په بشپړه توګه  نوي واکمنانو وو د لوېدیځوالو په منځ کې نظرونه توپیرلري. د عثماني سلطانانو دا حق چې ځان د رومي امپراتورۍ په توګه وګني او د نړۍ د واکمنۍ ادعا وکړي له پېړیو راهیسې د  روم امپراتورۍ او د روسیې امپراتورۍ واکمنانو له خوا ننګول شوي، ځکه چې دواړه یې د ځان لپاره دا یادو لقبونو ادعا کوله.
له دویم محمد نه تر لومړي سلیمان پورې
په ۱۴۵۳ز کال کې د دویم محمد له خوا د قسطنطنیه له فتحې وروسته، د عثماني سترواکۍ سلطانانو د بیزانسي سترواکانو میراث ځانو ته واخیستل او ځانونه یې د وارثانو په توګه اعلان کړل. همدارنګه د روم سترواکانو په توګه سلطانانو هم ځانونه د نړۍ د قدرت لپاره د بازانټیم او روم د ادعا وارثان ګڼل. دغه راز له فتحې سمدستي وروسته محمد ځان د قیصر روم په نوم معرفي کړ ، خو له دې سره سره محمد په خپلو رسمي اسنادو کې په ندرت سره د ځان لپاره د قیصر یا باسیلیوس لقبونه کارولی او پرځای یې د محمد د خپل پلار «دویم مراد» له رسمي لقبونو نه کار اخیسته، چې په یوناني ژبه کې (ستر حکمران، لوی امیر او سلطان محمد) د هغه تر ټولو عام لقبونه و. همدارنګه یو له هغو لقبونو نه چې په عام ډول د محمد له خوا د روښانه رومي مفهوم سره کارول کېده  د « د دوو سمندرونو او دوه براعظمونو حاکم» و، چې د تور سمندر او مدیترانې او همدارنګه په اروپا او اسیا باندې د هغه د واکمنۍ ادعا ته اشاره کوله. په ترکي، عربي او فارسي کې تر ډېره د پادشاه او سلطان لقبونه کارول کېدل.
خو د محمد ځایناستۍ دویم بایزید د باسیلیوس لقب په رسمي ډول کاروه. دغه راز د بایزید ځایناستی اول سلیم او د سلیم ځایناستی سلیمان ټولو په یوناني ژبو اسنادو کې د خپل لومړني سرلیک په توګه د باسیلیوس لقب کارولی. همدارنګه د محمد د روم قیصر لقب هم د عثماني سترواکۍ یوه لازمي برخه وه. دغه راز په سربیا کې د اسنادو د صادرول پر وخت، دویم محمد، دویم بایزید او اول سلیم معمولا د « لوی او ځواکمن زار» په نوم یادېدل. سلیم او سلیمان دواړه کله ناکله د «قسطنطین سترواک» په نوم هم یادیدل، چې دا هغه لقب و چې پخوا د لوېدیځ اروپایانو له خوا د بیزایسي سترواکانو لپاره په ډیپلوماسۍ کې کارول کیده.
سیاست او ټولنه
محمد او د هغه ځایناسنو د روم سترواکانو په توګه خپلې واکمنۍ ته د مشروعیت ورکولو لپاره ډېری ګامونه پورته کړل. د نورو هڅو تر څنګ، دوی قسطنطنیه د پلازمینې په توګه وټاکله او ډېری یوناني اشرافیان یې د حکومت په لوړو دندو باندې وګومارل. دغه راز د ۱۴۵۳ز کال نه وروسته عثمانیانو قسطنطنیه د استانبول په نوم یاده کړه، چې دا نوم د یوناني اییس ټین پولین (ښار ته) نه اخیستل شوی وه. خو په رسمي ډول د ښار نوم د عثماني سترواکۍ له ړنګېدو وروسته تر ۱۹۳۰ز کال پورې قسطنطنیه پاتې شو. همدارنګه د قسطنطنیه ټاکل د پلازمینې په توګه د سترواکۍ تاریخ او سټراټیژیک موقعیت له امله و. دغه راز محمد په ​​خپله وصیت کې د عثماني سلطانانو د زوړ دفن ځای، بورسا په ځای قسطنطنیه د خپل دفن ځای په توګه غوره کړه، چې په ۱۴۸۱ز کال کې د محمد د ښخولو مراسم د لوی قسطنطین د مراسمو په بڼه ترسره شول. همدارنګه د بیزانسي واکمنۍ په وروستیو لسیزو کې د قسطنطنیې نفوس په ډراماتیک ډول کم شوی و، خو د عثمانیانو په واکمنۍ کې د سلطانانو د هڅو په پایله کې یو ځل بیا زیات شو، چې دې نفوس زیاتوالۍ نه یوازې د ترکانو بلکې د بېلابېلو خلکو د بیا میشتیدو له امله وو. په ټوله سترواکۍ کې د ۱۶ پېړۍ په وروستیو کې د ښار نفوس ۲۵۰۰۰۰ ته  ورسېد، چې د اروپا  ترټولو لوی ښار وګڼل شو. قسطنطنیه د عثماني تاریخ په ډېرو برخو کې څو توکمیز او څو مذهبی پاتې شو، په داسې حال کې چې په اروپا کې ډېری نورو دولتونو ملي هویت او مذهبي باورونه پلي کول.
د عثماني سلطانانو ادعا چې د روم امپراتورۍ وه، د پخوانۍ روم په ځمکو کې د پراختیا توجیه کولو لپاره کارول کېده. په ۱۴۸۰ز کال کې محمد په ایټالیا باندې یو ناکامه یرغل پیل کړ، چې د روم د نیولو لپاره لومړی ګام بلل کېده. دغه راز معاصر ایټالوی تاریخپوه پاولو جیویو په ۱۵۲۹ کې د سلیمان د ویانا د محاصرې په اړه داسې ادعا کوي چې سلیمان په دې باور و چې ټوله لوېدیځه اروپا د هغه وه او ځان یې د لوی قسطنطین حقیقي ځایناستۍ باله، چې د لوېدیځو اروپایی قدرتونو په وړاندې د سلیمان په جګړو کې د «روم ته! روم ته!» شعار کارول کېده. همدارنګه سلیمان په قسطنطنیه کې سلیمانیه جومات د ایا صوفیا د عظمت سره د سمون لپاره جوړ کړ. معاصر عثماني فقیه ابوسود افندی سلیمان د جولیوس قیصر او د لرغوني هخامنشي واکمن لوی کوروش سره پرتله کوي. همدارنګه د مولداویا په یوه لیکنه کې د سلیمان لپاره (د بغداد او عراق پاچا، د روم قیصر او د مصر سلطان) لقبونه هم کارولی.
مقداري څېړنه
مقداري (څومره والی/کميت يا کمي) څېړنه د څېړنې هغه تګلاره ده، کومه چې د معلوماتو د راټولولو او شننې په څومره والي تمرکز لري. دا له يو استنباطي ليدلوري څخه جوړه شوې ده، چېرته چې د تيورۍ په ازموينه ټينګار کېږي، کومه تيوري چې تجربه پالو او مثبتپالو فلسفو په مټ جوړه شوې وي.
له طبيعي، تطبيقي، رسمي او ټولنيزو علومو سره تړلې د څېړنې دا تګلاره د ليدنې وړ ښکارندې افاقي تجربوي څېړنه دود کوي، تر څو اړيکې و ازمايي او په هغې وپوهېږي. دا په بېلا بېلو علمي څانګو کې د يوې څيړنيزې تګلارې په توګه د دې د پراخه استعمال په عکاسۍ سره د يو لړ مقدار ټاکنې طريقو او لارو چارو په مټ تر سره کېږي.
د مقداري څېړنې موخه د ښکارندو (پديدو/مظاهرو) اړند رياضياتي نمونې، تيوريانې او اټکلونه جوړول او د هغې پلې کول دي. د اندازه کولو (مقدار ټاکلو) پروسه په څېړنه کې مرکزي حيثيت لري، ځکه چې دا د مقداري اړيکو د تجربوي مشاهدې او رياضياتي عبارت تر منځ بنسټيزه اړيکه برابروي.
مقداري معلومات هر هغه معلومات دي، کوم چې د شمېرو په بڼه دي، لکه شمېرې، سلنې او داسې نور. څېړونکي دا معلومات د شمېرو په مرسته تحليلوي او هيله لري چې شمېرې به بې پری پايله ورکړي، کومې چې يو څه ستر نفوس ته عامېدای شي. له بلې خوا، مقداري څېړنه، د ځانګړو تجربو په اړه په دې موخه ژور تحقيق کوي چې د متن، روايت يا د ليدنې پر بنسټ معلوماتو په مټ د هغې معنا تشريح او راوسپړي، په دې ډول چې د ګډونوالو دې ټولګې ته ځانګړي موضوعات جوړ کړي.
مقداري څېړنه په روانپوهنه، اقتصادياتو، وګړپېژندنه، بازار موندنه، د ټولنې روغتيا، روغتيا او انساني ودې، جنسي مطالعاتو او ساينسي علومو کې په پراخه کچه کارول کېږي او په انسان پېژندنه او تاريخ کې په کمه کچه کارول کېږي. د فزيک په څېر په رياضياتي علومو کې هم د تعريف تر مخې څېړنه مقداري ده، که څه هم د سياق او سباق تر مخې دا اصطلاح يو څه مختلفه ده. په ټولنيزو علومو کې، دا اصطلاح تر تجربوي طريقو پورې اړه لري، کومې چې په فلسفي مثبتپالنه او د شمېرو په تاريخ دواړو کې منځ ته راځي، دا د مقداري څېړنې له طريقو سره توپير لري.
مقداري څېړنه يواځې د هغو ټاکلو پېښو په اړه معلومات وړاندې کوي، کومې چې تر مطالعې لاندې نيول شوي وي او نورې عامې پايلې يې يواځې اټکلونه دي. مقداري لارې چارې د دې لپاره کارېدای شي، تر څو تاييد کړي چې د دې اټکلونو په منځ کې کوم يو يې سم دی. د ۱۹۳۵ او ۲۰۰۵ز کلونو تر منځ د امريکا د ټولنپوهنې په دوه مخکښو ژورنالونو کې د ۱۲۷۴ خپرو شويو مقالو له پراخې ششنې معلومه شوه چې په دې مقالو کې نږدې دوه په درې برخه يې مقداري طريقه کارولې وه.
ټولکتنه
عموماً مقداري څېړنه د کيفي څېړنې (د څومره والي او څنګه والي څېړنه) سره په ټکر کې وي، د کيفي څېړنې موخه په بنسټيزو معناوو او د اړيکو د نمونو پر موندلو زياته توجه لري چې په دې کې د ښکارندې او هستو د بڼو ډلبندۍ هم شاملې دي، په دې ډول چې رياضياتي نمونې پکې ښکېل نه وي. مقداري روانپوهنې ته لاسرسي په لومړيو کې په فزيکي علومو کې د «ګوستاو فيچنر» له خوا د رواني فزيک په اړه د هغه په اثر کې د مقداري تګلارو پر بنسټ جوړ شوی و، د کوم بنسټ چې د «ارنسټ هينريچ ويبر» اثار وو. سره له دې چې د علمي تحقيق د کيفي او مقداري اړخونو تر منځ عموماً توپير جوړ شوی، بيا هم استدلال وړاندې شوی چې دواړه څنګ په څنګ سره روان دي. د بېلګې په ډول، د ساينس د تاريخ د شننې پر بنسټ، «کوهان» وايي چې «په زياته اندازه معياري کار عموماً په فزيکي علومو کې د ګټورې اندازه کولو لپاره مخکيني شرط دی». د مقداري څېړنې استعمال اکثراً د ښکارندو د عمومي احساس د تر لاسه کولو او د داسې اندنو د جوړولو لپاره کېږي، کوم اندونه چې د لا زياتو مقداري څېړنو په مټ ازمايل کېدای شي. د بېلګې به ډول په ټولنيزو علومو کې، د مقداري څېړنې طريقې ډېر ځله د دې لپاره کارول شوي دي، څو د داسې شيانو څخه ښه پوهاوی تر لاسه شي لکه قصديت (د څېړنې لاندې د نيول شوي د تقريري غبرګون څخه) او معنا (ولې دا کس/ډله داسې وايي او دا د دوی لپاره څه معنا لري؟). (کيرون يومن).
مقداري طريقې د شننې د پنځو زاويو لازمي عناصر دي، کومو ته چې د معلوماتو د تصفيې د طريقې په مټ وده ورکړل شوې ده، په کومو کې چې مقداري طريقې، د ادب کتنې (د علمي په ګډون)، له ماهرينو سره مرکې او د کمپيوټر نقل کول هم شامل دي او کوم چې د معلوماتو مثلث بندۍ ته پراختيا ورکوي.
مقداري طريقې محدوديتونه لري. دا مطالعې د ګډونوالو د ځوابونو تر شا دلايل نه وړاندې کوي، دوی عموماً وروسته پاتې نفوس ته نه رسېږي او شونې ده چې دوی د معلوماتو د راټولولو لپاره تر اوږدو مودو پورې خپاره شي.
د شمېرو کارول
له فزيکي علومو څخه دباندې په مقداري څېړنه کې شمېريزې د رياضي تر ټولو زياته کارېدونکې څانګه ده او دا په فزيکي علومو کې هم کارول کېږي، لکه په شمېريز ميخانيک کې. شمېرېزې طريقې د اقتصاد، ټولنيزو علومو او بيالوژي په څېر څانګو کې هم په پراخه کچه کارول کېږي. د شمېرېزو طريقو په استعمالولو سره د مقداري څېړنې پيل د فرضيې يا تيورۍ پر بنسټ د معلوماتو د راټولولو څخه پيل کېږي. عموماً د معلوماتو يوه ستره نمونه راټولېږي – له شننې مخکې دا تصديق، تاييد يا ثبت ته اړتيا لري. د SPSS يا R په څېر د سافټويرونو بنډلونه عموماً د دې موخې لپاره کارول کېږي. د تجربوي پايلو اړوند د نورو متغيراتو په مديريت کولو سره د لېوالتيا وړ ښکارندو اغېز کوونکو عواملو په يو ځای کولو سره د سببي اړيکو مطالعه تر سره کېږی. د بېلګې په ډول د روغتيا په څانګه کې، شونې ده چې څېړونکي د خوراک د مقدار او اندازه کېدو وړ بدني اغېزو لکه د وزن کمښت، یا د ورزش په څېر د نورو مهمو متغيراتو د مديريت تر منځ د اړيکې اندازه معلومه او تر مطالعې لاندې ونيسي. د مقدار پر بنسټ تر سره شوي د اندونو سروی په رسنيو کې په پراخه کچه کارول کېږي، په کومه کې چې عموماً د راپور شوي موقعيت په پلوۍ د ځواب ويونکو د تناسب په څېر شمېرې موجودې وي. د اندونو په سروی کې، له ځواب ويونکو څخه د منظمو پوښتنو يوه ټولګه پوښتل کېږي او د هغوی ځوابونه په جدول کې منظم کېږي. د اقليم د علم په ډګر کې، څېړونکي د تودوخې درجې يا کاربن ډای اکسايډ راټولېدلو په څېر شمېرې ترتيب او بيا يې پرتله کوي.
تجربوي اړيکې او ملتياوې هم اکثراً د عمومي خطي نمونې، غېر خطي نمونې، يا د عامل د شننې په استعمال سره تر مطالعې لاندې نيول کېږي. په مقداري څېړنه کې يو بنسټيز اصل دا دی چې د اړيکې مطلب لامل نه دی، په داسې حال کې چې د «کلايو ګرينجر» په څېر ځينې وړانديز کوي چې د اړيکو يوه لړۍ کولای شي چې د سببيت يوې درجې ته اشاره وکړي. دا اصل د دې حقيقت پيروي کوي چې دا د تل لپاره شونې ده چې د متغيراتو لپاره يوه جعلي اړیکه موجوده وي، د کومو په منځ کې چې تر يو بريده همغږي موندل کېږي. د شمېرو د طريقو په استعمالولو سره د مسلسل او څرګندو متغېراتو د هر ډول يو ځای کېدو تر منځ د تړاو ازموينه کېدای شي.
کيروف
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
کیروف د روسیې یو ښار او فرعي څانګه ده  ده چې د وولګا فدرالي ولسوالۍ په کيروف ولايت کې موقعيت لري او د کيروف ولايت اداري مرکز هم دی.
دوه ګوني ښارونه
د کیروف ښار په کیروف اوبلاست کې د سیډلس دوه اړخیز ښار دی.
سرچينې
وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روس وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان
يوشکر اولا
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
يوشکر اولا روسیې د وولګا فدرالي ولسوالۍ په ماري اېل جمهوريت کې يو ښار دی چې دا ښار د ماري اېل جمهوريت پلازمېنه هم ګڼل کيږي.
سرچينې
وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روس وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي ښارونه
باکمېنسټر فولر
ريچارډ باکمېنسټر فولر (/ˈfʊlər/؛ زوکړه د ۱۸۹۵ کال د جولای ۱۲مه، مړينه ۱۹۸۳ کال د جولای ۱) یو امريکایی معمار، د سیستمونو د نظریو وړاندې کوونکی، لیکوال، مخترع، فلیسوف او وړاندې ويونکی و. هغه په خپلو کتابونو کې خپل نوم '''ار. بوکمېنسټر فولر''' کېښود او له ۳۰ څخه زیات شمېر کتابونه يې خپاره کړل او د «فضايي ځمکې»، ډایمکشن/Dymaxion (د مثال په ډول؛ ډایمکشن کورنه، ډایمکشن موټرونه، ډایمکشن نقشې)، ايفيمېرلایزېشن (د یو کار د ترسره کولو لپاره د تېکنالوژۍ د پرمختګ وړتیا، ژباړن)، سینېرجتیک (د نويو مطالعاتو په برخه کې د بدلون په حال کې سیستمونو تجربوي مطالعه، ژباړن) او ټینسېګرېټي (په یو جوړښتي اصل کې د لامبوزن انقباضي فشار بشپړتيا، ژباړن) په څېر اصطلاحات يې عام کړل.
فولر د متحده ایالاتو د ۲۸ اختراعاتو د ثبت امتياز او ډېرې وياړلې/افتخاري دوکتورا درجې ترلاسه کړې. هغه ته په ۱۹۶۰ کال کې د فرانکلېن مؤسسې له‌خوا د فرانک پي براون مډال ورکړل شو. هغه په ۱۹۱۷ کال کې په هاوارډ پوهنتون کې د خپلو ټولګیو د ۵۰ کلنې بیاغونډېدنې په پار په ۱۹۶۷ کال (چې په‌خپل لومړي کال کې له هغه ځای څخه اخراج شو) د في بېتا کپا (په متحده ايالاتو کې تر ټولو پخوانۍ ویاړلې پوهنتوني ټولنه، ژباړن) د افتخاري غړي په توګه وټاکل شو. هغه په ۱۹۶۸ کال کې د علومو او هنرونو اکادمۍ د غړي په توګه وټاکل شو. په هم‌هغه کال کې د طراحۍ/دیزان د ملي اکادمۍ د مرستیال غړۍ په توګه وټاکل شو. په ۱۹۷۰ کال کې یو بشپړ اکادميسین شو او په هم‌هغه کال کې يې د امريکا د معمارانو له مؤسسې څخه د سرو زرو مډال ترلاسه کړ. په ۱۹۷۶ کال کې يې د سېنټ لویس له کتابتون څخه د سېنټ لویس ادبي جایزه ترلاسه کړه. هغه په ۱۹۷۷ کال کې د امریکا د علمي/اکادمیکو لاسته راوړنو جایزه ترلاسه کړه. هغه همدارنګه بېلابېلې نورې جایزې لکه د ولسمشرۍ د ازادۍ مډال چې د ۱۹۸۳ کال د فبرورۍ په ۲۳مه د ولسمشر رونالد ريګان له‌خوا هغه ته ورکړل شو.
کار او ژوند
فولر د ۱۸۹۵ کال د جولای په ۱۲مه د ماساچوسېت په مېلټون کې زېږېدلی، د ریچارډ باکمېنسټر او کارولين وولکاټ اندریو زوی او د مارګاريټ فولر او د امريکا د ماورائيت غورځنګ اړوند د ښځو د حقونو د مدافع او منتقدې ورځپاڼه ليکونکې وراره و. د هغه غیر معمول دویم نوم باکمېنسټر يې له نيکونو څخه ورپاتې کورنی نوم و. ریچارد باکمېنسټر فولر په ماشومتوب کې خپل بېلابېل نومونه وازمویل. هغه به هر کال د مېن د بېر په ټاپو کې د کورنۍ د اوړنیو رخصتیو د مېلمستیاو په نوم‌لړ کې خپل نوم ته په بېل ډول بدلون ورکاوه. هغه په پای کې له ار. باکمېنسټر فولر له نوم سره رضایت وښود.
فولر د خپلې ځوانۍ ډېره برخه په مېن کې د پنوبسکوت خليج په بېیر ټاپو کې تېره کړه. هغه د فوربلېن په وړکتون کې زده‌کړې وکړې. هغه په ښوونځي کې د هندسې د تدریس له بڼې او له دې نظریې څخه چې په توره تخته له سپین تباشیر سره یو تش ریاضیکي ټکی ښودل کېږي ناراض و او له دې سره هم مخالف و چې یو خط دې تر لایتناهۍ پورې کش کړل شي. د هغه لپاره دا غيرمنطقي وو او دا  د هغه په کار کې اغېزمنه وه. هغه به تر ډېره په ځنګل کې د پیدا کېدونکو توکو څخه وسایل جوړول او ځینې وختونه به یې خپل وسایل جوړول. هغه د انساني قوې پر بنسټ د کوچنیو بېړیو د چلېدلو یوه کوچنۍ طرحه جوړه او وازمویله. هغه په ۱۲ کلنۍ کې د پارويي بېړۍ د حرکت لپاره د فشاري ټېل وهلو یو سیستم د پترۍ سره د نښلېدلې یوې معکوسې چترۍ له کارولو سره اختراع کړ چې ګټه‌اخیستونکي ته يې اجازه ورکوله بېړۍ د هدف په لور مخ پر وړاندې حرکت ورکړي. فولر وروسته په خپل ژوند کې ځان د اختراع له کلیمې څخه مستثنا کړ.
کلونه وروسته هغه دې پایلې ته ورسېد چې دغې ډول تجربې نه یوازې هغه طراحۍ ته لېوال کړی بلکې د هغو موادو سره يې هم عادت او اشنا کړی چې نوموړي په‌خپلو نورو پروژو کې ورته اړتیا لرله. فولر د مستریتوب په برخه کې بری لیک ترلاسه کړ او په‌دې پوهېده چې څه ډول فشاري برېک، کش‌کوونکی برېک او د فلزاتو په سوداګرۍ کې کارېدونکي نور تجهیزات وکاروي.
زده‌کړې
فولر د ماساچوسېټ په مېلټون اکادمۍ کې زده‌کړې وکړې او تر هغه وروسته يې په هاروارډ کالج کې زده‌کړې پيل کړې او هلته يې له ادامز هاوز سره تړاو پیدا کړ. هغه دوه ځله له هاروارډ څخه وايستل شو: لومړی ځل د ووډايول (یو ډول تفریحي ننداره، ژباړن) له ډلې سره په یوه مېلمستیا د خپلو ټولو پیسو د لګولو له امله او بېرته تر منل کېدو وروسته د لېوالتيا د نه موجودیت او بې‌مسؤلیتۍ له امله. د هغه د خپلې ارزونې پر بنسټ هغه د وروګلوی په چاپېریال کې ځان راحت نه باله.
د جګړې د دوران تجربې
په هاروارډ کې يې د خپلو جلساتو تر منځ په کاناډا کې د نساجۍ د یوې کارخونې د مستري په توګه کار کاوه او وروسته يې د غوښې د بسته‌بندۍ په صنعت کې کار وکړ. هغه همدارنګه د لومړۍ نړيوالې جګړې په بهیر کې د متحده ایالاتو په سمندري ځواک کې هم د بېړۍ د رادیو چلوونکي، د یوې نشریې د منشي او د الوتکې د نسکورېدو د ژوغورنې بېړۍ اېس اېس اونکا د قومندان په توګه خدمت وکړ. د مدیریت په برخه کې له تجربې سره تر، ترخیص کېدو وررسته بېرته د غوښې د بسته‌بندۍ په صنعت کې بوخت شو. په ۱۹۱۷ کال کې يې له هيولټ سره واده وکړ. هغې د ۱۹۲۰ لسیزې په لومړيو کې له خپل خسر سره د سپک، د اوبو او هوا ضد او د اور لګېدنې ضد مېشت ځای لپاره د سټوکاډ د ودانیو سیستم ته پراختيا ورکړه- په هر حال دا شرکت په ۱۹۲۷ کال کې ناکام او له ماتې سره مخ شو.
ژور خفګان او تجلا
بوکمېنسټر فولر ۱۹۲۷کال د خپل ژوند د مهم کال په توګه یادوي. د هغه لور الکسانهدرا په ۱۹۲۲ کال کې د ماشومانو د ګوزڼ ناروغۍ او نخا‎عي منېنجایټس له امله د خپلې څلور کلنۍ له کلیزې څخه لږ مخکې ومړه. بري کاټز د سټېنفورډ پوهنتون څېړونکي چې د فولر په اړه یې لیکل وکړل، داسې نښې يې وموندې چې د دې ښودنه يې کوله چې فولر د خپل عمر په دې پړاو کې پر ژور خفګان اخته و. فولر د خپلې لور د مړينې په اړه غلی و او ګومان يې کاوه دا مړينه د هغه د ژوند له نمجنو شرایطو سره تړاو لري. دې فولر ته د سټوکاډ د ودانیو په سیستم کې د ګډون انګېزه ورکړه چې موخه يې د ارزانه او اغېزمنو مېشت ځایونو چمتو کول وو.
فولر په ۱۹۲۷ کال کې د ۳۲ کلنۍ په عمر خپله دنده له لاسه ورکړه. د فولر کورنۍ هېڅ سپما نه لرله او په ۱۹۲۷ کال کې د دوی د لور الېګرا زېږون د دوی اقتصادي ستونزې لا زیاتې کړې. فولر ډېر زیات څښاک څښل او د شیکاګو په پليو لارو کې يې د خپلو کورنیو ستونزو د هواري لپاره مبارزه کوله. د ۱۹۲۷ کال په مني کې فولر په مشیګان سیند کې له ځان غرقولو سره د ځان‌وژنې په فکر کې شو تر څو يې کورنۍ د ټول عمر له بیمې څخه برخمنه شي.
فولر وويل هغه یوه ژوره پېښه تجربه کړې چې د ژوند لپاره د هغه لوری او موخه جوړوي. هغه احساس وکړ چې له ځمکې څخه څو فوټه پورته سطحه ځوړنده/معلقه ده او په يوه سپینه نور لرونکي کره کې پوښل شوې ده. یو غږ په مستقیم ډول له فولر سره خبرې وکړې او ويې ویل:
تر دې وروسته باید هېڅکله د خپلو افکارو لنډمهالي شهادت ته په تمه نه وې. ته د حقیقت په اړه فکر وکړه.
سرچينې
[1] د ديناميک فشار اعظمي کچه (dynamic maximum tension)، ژباړن
[2]  د لوړ هوښ لرونکو کسانو نړیوال غیر انتفاعي سازمان، ژباړن
لیس اسپین
لیسلي اسپین جونیور (د ۱۹۳۸ کال د جولای میاشتې په ۲۱ زېږېدنه - د ۱۹۹۵ کال د می میاشتې په ۲۱ مړینه) د ډیموکراټیک ګوند یو امریکایی سیاستوال و چې د ویسکانسن د لومړۍ سیمې کانګرس لپاره یې له ۱۹۷۱ نه تر ۱۹۹۳ پورې د متحده ایالاتو د استازې په توګه دنده ترسره کړې او د بل کلینټون د ولسمشرۍ پرمهال یې له ۱۹۹۳ نه تر ۱۹۹۴ پورې د متحده ایالاتو د ۱۸م دفاع وزیر په توګه دنده ترسره کړې.
اسپین په کانګرس کې د یو روڼ اندي سیاستوال په توګه چې د جنجالي یا شخړو رامنځته کوونکو مسایلو په هکله به یې منځنی دریځ غوره کاوه شهرت درلود. هغه د MX توغندیو او د نیکاراګوان کانټراوو سره د مرستې په برخه کې د ریګن له دولت نه ملاتړ وکړ، خو د B-2 بمبارونکي او ستراتیژیک دفاعي نوښت سره یې مخالفت وکړ. هغه د ۱۹۹۱ د جنورۍ پریکړه لیک په برخه کې د مجلس په راضي کولو کې او همدارنګه د ولسمشر جورج ایچ ډبلیو بوش له خوا د کویټ تر اشغال یا نیولو وروسته د عراق پر وړاندې د ځواک کارولو ملاتړ په برخه کې مهم رول ولوباوه.
له ۱۹۹۳ نه تر ۱۹۹۴ پورې اسپین د دفاع وزیر په توګه دنده ترسره کړه. هغه له بېلابېلو پیچلو ټولنیزو مسایلو سره مخ و، لکه: د جامو یا یونیفورم په برخه کې د همجنسبازانو رول، په جګړه کې د ښځو رول، او همدارنګه په سومالیا، بوسني او هایټي کې د نظامي ځواک د کارولو په برخه کې د اړینو پریکړو نیول. د سړې جګړې له پای ته رسیدو وروسته یې د بودیجې او پوځ د کمولو او همدارنګه د پوځ په برخه کې د بدلون راوستو وړاندیز وکړ. په سومالیا کې د ناکافي نظامي ملاتړ له امله د متحده ایالاتو د سرتیرو وژنه ددې لامل شوه چې هغه استعفا ورکړي.
د ځوانۍ وخت او زده کړه
اسپین د ویسکانسن په ملواکي کې زیږیدلی و. هغه د شورووډ له عالي لېسې نه فارغ شو. په ییل پوهنتون کې یې زده کړه وکړه، چې دلته د Zeta Psi په ټولنه کې ومنل شو، او په ۱۹۶۰ کال کې د summa cum laude  پوهنتون د تاریخ له هنرونو نه فارغ شو. وروسته اسپین په اکسفورډ پوهنتون کې د روډز څېړونکي په توګه زده کړه وکړه او په ​​۱۹۶۲ کال کې په اقتصاد کې د فلسفې ماسټري او په ۱۹۶۶ کې د ماساچوسټس ټیکنالوژۍ انسټیټیوټ نه په اقتصاد کې خپله دوکتورا ترلاسه کړه.
اسپین د لنډ وخت لپاره د متحده ایالاتو د سناتور ویلیم پراکسمایر لپاره د کانګرس د کارمند غړي په توګه دنده ترسره کړه. هغه له ۱۹۶۶ نه تر ۱۹۶۸ کاله پورې د متحده ایالاتو په اردو کې د افسر په توګه، د دفاع وزیر رابرټ ایس مکنامارا تر نظر لاندې په پنټاګون کې د سیسټمونو د تحلیل په دفتر کې د سیسټمونو د شنونکي په توګه دنده ترسره کړه. کانګرس ته په ۱۹۷۰ کال کې د دیموکرات په توګه د هغه تر ټاکل کیدو دمخه، اسپین د ویسکانسن په سیاست کې فعال و او په مارکویټ پوهنتون کې یې د اقتصاد درس ورکوه.
د امریکا کانګرس
اسپین په ۱۹۷۰ کال کې د سولې د کاندید په توګه ګډون وکړ او د ویتنام له جګړې سره یې مخالفت وکړ. په لومړنیو دیموکراتیکو ټاکنو کې یې له ډګ لا فولیټ سره مخالفت وکړ او د ګوند له خوا یې هم ملاتړ وشو. اسپین د څو درجنه رایو له امله لومړنۍ شمېرنه له لاسه ورکړه، او په پیل کې د بیا شمېرنې لپاره یې له خپل جیب نه د پیسو له ورکولو نه ډډه وکړه. وروسته له هغه یوازې د هغه د کینوشا ښار د کمپاین رییس اډون ایم انډرسن په دې وتوانېد چې د ډیریو ملاتړ کوونکو له خوا ورته مالي ملاتړ ترلاسه کړي، په هرحال، افسانوي سپموونکي اسپین د بیا شمیرنې غوښتنه وکړه او د څو درجنه رایو په ترلاسه کولو سره یې لومړنۍ ټاکنې وګټلې. هغه په عمومي ټاکنو کې هینري شیډبرګ ته ماتې ورکړه.
اسپین په ۹۲ او ۱۱ راتلونکو کانګرسونو کې د دیموکرات په توګه وټاکل شو او د ۱۹۷۱ کال د جنوري میاشتې له ۳ نه تر د ۱۹۹۳ کال د جنوري ۲۰ نېټې پورې یعنې د استعفا تر وخته پورې یې دنده ترسره کړه. د متحده ایالاتو د استازو په مجلس کې اسپین د یو بهرني کس په توګه خپله دنده پیل کړه، خو خپلې ځانګړې علاقې او تخصص ته یې په دفاعي چارو کې وده ورکړه. هغه مخکې او په مجلس کې د خپلې دندې په بهیر کې، د ویتنام په جګړې کې د متحده ایالاتو د ښکیلتیا مخالفت کړی و.
په کانګرس کې د هغه د کار په ​​لومړیو کلونو کې، هغه ډیری وختونه په مطبوعاتي اعلامیو کې به د وسله والو ځواکونو هغه نیمګړتیاوې د انتقاد په توګه بیانولې کومې چې ده تشخیص کړې وې. وروسته له هغه چې اسپین د هوايي ځواک د طرحې پرخلاف تبلیغاتي کمپاین پیل کړ، په غوسه شويو خلکو د دفاع وزارت ته بې شمېره لیکونه واستول، چې د نورو موضوعاتو په هکله هم ثبوتونه قوي شوو. اسپین په براون پوهنتون کې د ۱۹۷۴ کال د مارچ په میاشت کې د راتلونکي څلور ستوري جنرال ویسلي کلارک او د ویسټ پواینټ د څلورو زده کړیالانو په ګډون خپلو لیدونکو ته وویل: «تاسو، ځوان افسران او زده کړیالان چې هلته ناست یئ - هیڅکله به په خپل ژوند کې تاسو موږ په بهر کې په مداخله کولو ونه وینئ. موږ دا درس زده کړ».
کله چې اسپین په ۱۹۸۵ کال کې د وسله والو خدماتو کمیټې مشر شو، هغه د یو مخکښ دفاعي واک په توګه وپیژندل شو. د هغه ریاست ددې لامل شو چې د جرګې د ځینو ډیموکراټانو ترمنځ جنجالونه رامنځته شي، په ځانګړې توګه له دې امله چې هغه د MX توغندیو او د نیکاراګوان کانټراوو سره د مرستې په اړه د ریګن دولت د سیاستونو ملاتړ وکړ. که څه هم د ۱۹۸۷ کال د جنورۍ په میاشت کې په موقتي توګه د خپلو یموکراتیکو همکارانو له خوا د کمیټې له ریاست نه ګوښه شو، اسپین له دې کړکیچ  سره هم مبارزه وکړه او درې اونۍ وروسته یې بېرته د کمیټې ریاست ترلاسه کړ.
انتقادونه او د دندې وروستۍ ورځې
جنرال پاول له اسپین نه د ۱۹۹۳ کال په سپټمبر میاشت کې وغوښتل چې په سومالیا کې د متحده ایالاتو د قوماندان غوښتنه چې د هغه ځواکونو لپاره ټانکونه، زغره وال موټر او د AC-130 Spectre ټوپک تصویب کړي. اسپین دا غوښتنه رد کړه او د پاول دا غوښتنه یې جدي ونه ګڼله. پاول د غرمې د ډوډۍ پرمهال، اسپین ته د اضافي ټانکونو، زغره والو موټرو، د AC-130 Spectre  توپونو هوایي ملاتړ په هکله وویل ترڅو چې د متحده ایالاتو د هغو سرتیرو ملاتړ وکړي چې د موګادیشو جګړې لپاره ځای پرځای شوي وو او همدارنګه یې د جګړې په اړه ورسره بحث وکړ، دا چې اسپین د پاول سپارښتنو ته پام ونه کړ دا ددې لامل شو چې پاول نور هم په غوصه شي. تر دې لږ ځنډ وروسته د ایدید ځواکونو په موګادیشو کې ۱۸ امریکایي سرتیري ووژل او له ۷۵ نه ډیر یې ټپیان کړل او همدارنګه د موګادیشو جګړې په پایله کې د متحده ایالاتو دوه هلیکوپټرې نسکورې او یو پیلوټ یې ونیول شو.
وروستۍ میاشتې او مړینه
اسپین د خپلې دندې تر پرېښودو وروسته په واشنګټن کې د مارکویټ پوهنتون د نړیوالو چارو د پروګرام له پوهنځۍ سره یوځای شو او په واشنګټن کې د هنري ایل سټیمسن مرکز د مدیره هیئت غړی شو. په مارچ میاشت کې، د دندو او ماموریتونو د کمیسیون غړی شو، او په می میاشت کې د کلنټون له خوا د ولسمشر د بهرنیو استخباراتو د مشورتي بورډ د رییس په توګه وټاکل شو. د ۱۹۹۵ کال په مارچ میاشت کې، هغه د استخباراتي ټولنې د دندو او وړتیاوو د مطالعاتي ډلې د رییس په توګه کار پیل کړ.
د خپل ژوند په وروستیو کلونو کې اسپین د زړه له ارثي ناروغۍ (د غیر متناسب سیپټال هایپرټروفي؛ هایپرټروفیک کاردیو مایوپیتي/اړخیز کارتیو مایوپیتي) سره مخ و او دا ناروغۍ یې نوره هم د ډېرېدو په حال کې وه. د ۱۹۹۵ کال په می میاشت کې د هغه د زړه ناروغۍ د مغزي سکتې له امله پیچلې شوې وه، چې په پایله کې د ۱۹۹۵ کال د می میاشتې په ۲۱ په واشنګټن ډي سي کې مړ او د بروکفیلډ د ویسکانسن میموریل پارک هدیرې کې خاورو ته وسپارل شو.
د مارکویټ پوهنتون د هغه په ​​​​درناوي د لیس اسپین دولتي مرکز په نوم ونومول شو.
جادویي چراغ
جادويي چراغ یا جادویي فانوس چې د هغه په لاتیني نوم لاټرنا مجیکا (laterna magica) هم پېژندل کېږي د انځورونو لومړنی هغه پروجکټور دی چې په لویه کچه باندې د انځور ښوولو په موخه په کې له انځورونو – نقاشیو، چاپ او یا هم عکس – څخه د شفافو (په معمول ډول له شیشې څخه د جوړو شوو) صفحاتو پر مخ د یو یا څو لنزونو او همدارنګه نوري منبع څخه ګټنه کېدله. له دې امله چې د لنز پر مټ خپرېدونکی انځور په معکوس ډول راځي (د هماغه ښکارندې په څېر لکه د ابسکورا کامرې انځورونه به چې بېرته سمول کېدل) په دغه جادويي څراغ کې سلایډونه په چپه ډول اېښودل کېدل او په دې سره یې به یې انځور په سمه توګه په لویه سطحه باندې ښود.
تخنیکي وسایل
په جادويي فانوس کې د نوري منبع شاته له مقعرې آینې کار اخیستل کېده څو نور د یوې کوچنۍ شیشه یي مستطیل ډول صفحې له لارې – د «فانوس د سلایډ» له لارې چې انځور یې ښود - د دستګاه په مخه کې عدسیې ته هدایت کړي. لنز د سلایډ په صفحه باندې د تمرکز په موخه د ښودونکې سطحې د فاصلې په تناسب چې کېدلای شو یو سپین دېوال وي تنظیم کېده او په همدې توګه یې د سلایډ لوی کړی انځور د صفحې په مخ ښود. په یو شمېر نورو دغو پروجکټورونو له دې ډلې د کریسټین هویګنز او یان ون موشنبروک په پروجکټورنو کې له دریو لنزونو څخه د دغې موخې لپاره ګټنه کېده.
د دوه موخو ترسره کوونکي دوه ګوني پروجکټورونه د ۱۹مې پېړۍ پر مهال دود شول چې د انځورونو ساده او روان بدلون یې برابر کړ. سټیروفټیکانز (Stereopticons) وسیلې په لا غوره بڼه د انځوریزو سلایډونو د ښوولو لپاره نوري سرچینه برابره کړه.
سلایډونه
په اصل کې انځورونه په لاسي بڼه د شیشه یي سلایډونو پر مخ نقاشي کېدل. په پیل کې دغه اشکال په تور رنګ باندې په سلایډونو نقاشي کېدل خو ډېر ژر له نورو رنګونو څخه هم په کې ګټنه پیل شوه. ځینې مهال نقاشۍ په غوړو پاڼو هم کېدلې. په معمول ډول په بګرونډ کې له تور رنګ څخه ګټنه کېده څو د اضافي نور څخه مخه ونیول شي، له همدې امله اشکال په حاشیو کې د فکر له مشغول کولو پرته په اړوند فریم کې ښودل کېدل. ډیری سلایډونه د شفافو لاکو د یوې سطحې پر مت بشپړ کېدل، خو په راتلونکو پړاونو کې له پوښښي شیشو څخه د رنګ شوې سطحې د خوندیتوب په موخه ګټنه کېده. په لاس جوړ شوي ډېری سلایډونه په هغو لرګینو چوکاټونو کې ځای پر ځای کېدل چې ګرده یا مربعي خوله به یې لرله.
له ۱۸۲۰ زکال وروسته په لاس باندې د نقاشي شوو چاپ شوو سلایډونو تولید پیل شو، چې تر ډېره پورې یې د ډیکالاکومونیا لېږد څخه په کې ګټنه کوله. ډېری جوړ شوي سلایډونه په شیشه باندې د بند کاغذ پر مخ چې ګڼ شمېر انځورونه به پرې رسامي کېدل او همدارنګه به د یوې کاغذي پیتې پر مټ پرې سرېښ کېدل تولید کېدل.
د انځوریز فانوس لومړني سلایډونه چې هیالوټایپ ورته ویل کېدل په ۱۸۴۸ زکال کې د جرمني الاصله وروڼو ارنست ویلهلم (ویلیام) او فریدریش (فریدریک) لانګنهایم له خوا په فیلادلفیا کې اختراع شول چې دغه اختراع یې په ۱۸۵۰ زکال کې ثبت شوه.
نوري سرچینې
په اوولسمه پېړۍ کې د دغې وسیلې د اختراع پر مهال د لمر له رڼا پرته یوازنۍ نوري سرچینې شمعې او نفتي څراغونه و چې چندان کار یې نه ورکاوه او ډېر ټیټ کیفیت لرونکي انځورونه یې وړاندې کول. په ۱۷۹۰مه لسیزه کې د ارګاند څراغ اختراع مرسته وکړه څو انځورونه لا وضاحت پیدا کړي. په ۱۸۶۰مه لسیزه کې د آهکي څراغو (لایم لایټ) اختراع سون وړ ګازونو او همدارنګه خطرناکو کیمیاوي توکو ته اړتیا له منځه یووړه، بالاخره برېښنايي څراغ په دغه چاره کې خوندیتوب او اسانتیا برابره کړه په داسې حال کې چې ډېره رڼا یې نه ورکوله.
مخکښ وسایل
د جادويي فانوس له اختراع وړاندې د نمایش څو ډوله سیسټمونو شتون درلود. جیوواني فونټانا، لئونارډو داوینچي او کورنلیس ډربل داسې انځور ښوونکي پروجکټورونه چې له جادویي فانوس سره یې ورته والی درلود توضېح کړل. په ۱۷مه پېړۍ کې له نورپوهنې سره لیوالتیا زیاته شوه. تلسکوپ او میکروسکوپ (په ترتیب سره په ۱۶۰۸ او ۱۶۲۰ زکال کې) اختراع شول او پرته له دې چې د یو شمېر پوهانو لپاره ګټمن و دغو وسایلو د هغو کسانو لپاره چې د هغو د پېرلو وړتیا یې لرله د مشغول کوونکو وسیلو په توګه یې زیات شهرت وموند چې جاوديي فانوس د هغو ټولو طبیعي ځای ناستی شو.
ابسکورا کامره
جاوديي فانوس کولای شو د ابسکورا کامرې پرمختللی ډول وګڼو. دا یوه طبیعي ښکارنده ده او هغه مهال رامنځته کېږي چې د یوې صحنې انځور د صفحې په بل لوري (د بېلګې په توګه په یو دېوال) د یو کوچني سوري له لارې په سرچپه ډول (له ښي څخه په چپ اړخ او له پورته څخه لاندې خوا ته) د سوري په مخالف لوري کې په یوه سطحه رامنځته شي. دغه ښکارنده لږ تر لږه له میلاد څخه وړاندې پنځمې پېړۍ څخه پېژندل شوې وه او لږ تر لږه له میلاد څخه وړاندې ۱۰۰۰ کال په شاوخوا کې په تیاره خونه کې ازمویل شوې وه. د غار په خوله کې له عدسیې څخه د ګټنې تاریخ شاوخوا ۱۵۵۰ زکال ته اړوندېږي. د ابسکورا کامرې لېږدېدونکې بڼه چې له لنز څخه په کې ګټنه شوې وه په اوولسمه پېړۍ کې رامنځته شوه. داسې انګېرل کېږي چې هالنډي مخترع کورنلیس ډربل هغه په هالنډي شاعر، سندره جوړونکي او دیپلمات کنسټانټین هویګنس باندې په ۱۶۲۲ زکال کې پلورلې وه؛ په داسې حال کې چې د بکس ډولې کمرې تر ټولو لرغونې یادونه د جرمني یهودي عالم ګاسپر شوټ په کتاب Magia universalis naturæ et artis کې شوې چې په ۱۶۵۷ زکال کې خپور شو.
ستګانوګرافیکي آینه
په ۱۶۴۵ زکال کې یهودي جرمني عالم آتاناسیوس کیرشر د خپل کتاب Ars Magna Lucis et Umbrae په لومړنۍ نسخه کې د ستګانوګرافیکي اینې د اختراع توضیح وړاندې کړه: د پروجکټور هغه ابتدايي ډول چې د متمرکزې عدسیې په لرلو یې په مقعره آینه کې نقاشي شوی انځور یا متن د لمر د رڼا پر بنسټ منعکس کاوه؛ هغه چې تر ډېره په لرې فاصله کې د ارتباط په موخه کارول کېده. نوموړي د اندازې په زیاتوالي او په اوږده فاصله کې د هغو د وضاحت پر وړاندې شته محدودیتونه ولیدل او هیله یې وښوده چې یو څوک به د دغې چارې لپاره غوره لار پیدا کړي.
جورج کانټور
ړجورج فردینانت لوډوېک فېلیپ کانټور (د ۱۸۴۵ کال د مارچ ۳ [ په جولیان جنتري کې د فبروري ۱۹] – د ۱۹۱۸ کال د جنوري ۶) یو جرمنی ریاضي پوه ؤ. هغه د سټ تیوري په رامنځته کولو کې چې په ریاضي کې یوه بنسټیزه تیوري ګرځېدلی، مهمه ونډه ولوبوله. کانټور د دوو سټونو د غړو تر منځ د یو په یو تناظر (one-to-one correspondence) اهمیت رامنځته کړ، نامتناهي او ښه تعریف شوي سټونه یې تعریف کړل او ثابته یې کړه چې حقیقي عددونه د طبیعي اعداد په پرتله ډېر زیات دي. په حقیقت کې، د دې قضیې د ثبوت لپاره د کانټور طریقه د لایتناهيو د لایتناهي په موجودیت دلالت کوي. ده اصلي او ترتیبي عددونه او د دوی حساب یې تعریف کړ. دکانټور کار له فلسفي پلوه په زړه پورې دی، هغه حقیقت چې دی ښه ځنې خبر ؤ.
په اصل کې د فوق متناهي عددونو (transfinite numbers) په هکله د کانټور تیوري د شهود ضد - حتی لړزوونکې ګڼل کېده. دا امر د دې لامل شو چې یاده تیوري د ریاضي معاصرانو لکه لیوپولډ کرونیکر او هنري پوینکاره او وروسته د هرمان ویل او ال. اي. جې. بروور له پلوه د مقاومت سره مخ شي، پداسې حال کې چې لودوېګ ویټګنشټاین فلسفي اعتراضونه راپورته کړل؛ د کانټور د تیورۍ پر سر مباحثه وګورئ. کانټور چې یو پرهېزګاره لوتران عیسوي ؤ، په دې باور ؤ چې یاده تیوري د خدای له لوري هغه ته رسول شوې وه. یو شمېر ​​عیسوي الهیات پوهانو (په ځانګړې توګه د نوي مکتب فیلسوفانو) د کانټور کار د خدای په ذات کې د مطلق لایتناهي د یوتوب پر وړاندې ننګونه وبله - چې یو ځل یې د فوق متناهي عددونو تیوري د واحدیت (pantheism) سره برابره بلله -  هغه قضیه چې کانټور په کلکه رد کړه. د یادولو وړ ده چې ټول الهیات پوهان د کانتور د تیورۍ مخالف نه وو، د نوی-مکتب فیلسوف نامتو کانستانتین ګوتبرلټ ورسره موافق ؤ او (وروسته له هغې چې کانټور ځینې مهم توضیحات وړاندې کړل)، کارډینال جوهان باپتست فرانزلین د یوې معتبرې تیورۍ په توګه ومنله.
د افغانستان 2020 کال سيلاب
د 2020ز کال د جون په مياشت کې په افغانستنا کې په ناڅاپي ډول د سيلابونو يوه لړۍ پيل شوه، چې تر ټولو زيان رسونکی سيلاب د 2020ز کال د اګست د مياشتې به 26 نېټه و. دا سیلابونه د پروان ولایت په چاریکار کې د توپاني باران په پايله کې راووتل. د اګست د میاشتی سیلاب لږ تر لږه 179 وګړي مړه او 212 نور ټپیان کړل، او په سلګونه کورونه یی ویجاړ کړل. د پېښو د مدیریت وزارت هم په کاپیسا، میدان وردګ، ننګرهار، پنجشیر او پکتیا کې د د مرګ ژوبلې او زېربناوو د ويجاړې راپورونه ورکړل.
جورج کانټور
د کانټور د کار په وړاندې اعتراضونه کله کله سخت وو: د لیوپولډ کرونیکر عام مخالفت او شخصي بریدونو کې يې دا شامل وو چې کانټور ته یې  "علمي غلوونکی"، "مرتد" او "د ځوانانو منحرف کوونکی" ویل. کرونیکر د کانټور په ثبوتونو اعتراض وکړ دا چې الجبري عددونه د شمېر وړ دي او دا چې غیر الجبري عددونه د شمېر وړ نه دي، چې پایلې یې اوس د ریاضياتو په معیاري نصاب کې شاملې دي. ویټګینشټاین د کانټور له مړینې لسیزې وروسته ولیکل او خواشیني یې څرګنده کړه چې ریاضيات د "سټ تیوري د زیانمنونکو اصطلاحاتو سره تړل کېږي "، چې هغه "مطلق بیهوده" وبلل او رد یې کړل چې "خندا وړ" او "ناسم" دي. د کانټور د ۱۸۸۴ کال څخه د هغه د ژوند تر پایه پورې د خپګان د تکراري مودو تور د هغه د زیاتو معاصرانو د دښمنانه چلند په غاړه اچول شوی، خو ځینو دا پېښې د دوه قطبي ګډوډۍ احتمالي نښانې بللې.
د افغانستان 2020 کال سيلاب
مخينه
په سويلي اسیا کې د موسمي باد باران کلنی موسم (مونسون) د جون څخه تر سپتمبر پوری غزیږي. په دې سيمه کې د کرنې لپاره زيات بارانونه اړین دي؛ خو له ځانه سره ناڅاپي سيلابونه او په تعقيب يې د خټو ښوېدنې هم لري، کوم چې هر کال کې په سلګونو خلک وژني او د ميلياردونه ډالرو ارزښت زیان اړوي. د پېښو د مديريت وزارت په وينا، په افغانستان کې د سیلابونو تکرار او زياتوالی د اقلیمی بدلون له امله لوړ شوی.
جورج کانټور
هغه سختې نیوکې د وروستیو ستاینو سره مل وې. شاهي ټولنې په ۱۹۰۴ کال کې کانتور ته خپل سلویسټر مډال ورکړ، دا ترټولو ستره جایزه ده چې په ریاضياتو کې د کار لپاره ورکول کېږي. ډېوېډ هلبرټ له یاد مډال څخه د منتقدینو په وړاندې دفاع وکړه او څرګنده یې کړه، "هېڅوک به موږ له هغه جنت څخه چې کانټور رامنځته کړی، ونه باسي."
د افغانستان 2020 کال سيلاب
مخينه
د 2020ز کال د دوبي موسم کې سختو ناڅاپی سیلابونو د افغانستان د پروان، کاپیسا، پنجشیر، میدان وردګ، کابل، ننګرهار، نورستان او لوګر ولایتونه اغیزمن کړي وو، چې پروان تر ټولو زیات اغیزمن شوی و. په لومړيو راپورونو کې د 145 وګړو د مرګ او بشري مرستو هت د زرګونو کورنيو د اړتيا راپور ورکړل شو. همدا راز د اوبه خور سيستمونو، د اوبه ييزې برېښنا د مرکزونو، سرکونو، ودانيو، په سلګونه جريبه ولاړو فصلونو او له 1200 څخه زياتو څارويو د مړينې راپور هم ورکړل شو.
جورج کانټور
ځواني او زده کړې
جورج کانټور په ۱۸۴۵ کال کې د روسیې د سنټ پیټرزبورګ په لوېدیځ سوداګر مېشت ځای کې زیږېدلی او تر یوولس کلنۍ پورې په دې ښار کې لوی شو. کانټور چې د شپږو ماشومانو مشر ؤ، یو غوره وایلون غږونکی کڼل کېد. د هغه نیکه فرانز بوهم (۱۷۸۸ - ۱۸۴۶) (د وایلن غږونکي جوزف بوهم ورور) د روسیې سترواکۍ په یوه غږونکې ډله کې نامتو سازنده او یو کسیز غږونکی ؤ. د کانتور پلار د سنټ پیټرزبورګ سهامو راکړه ورکړې کارکوونکی ؤ؛ کله چې ناروغه شو، کورنۍ یې په ۱۸۵۶ کال کې آلمان ته، لومړی ویسباډن بیا فرانکفورت ته کډه شوه، د سنټ پیټرزبورګ په پرتله د ملایم ژمي په لټه کې وو. کانټور په ویاړ سره په ۱۸۶۰ کال کې د دارمشتات د ریالسکول ښوونځۍ څخه  فارغ شو؛ په ریاضیاتو، په ځانګړې ټوګه په مثلثات کې د هغه استثنايي وړتیاوې د پام وړ وګرځېدلې. د ۱۸۶۲ کال په اګست کې بیا د "Höhere Gewerbeschule Darmstadt" څخه چې اوس مهال د دارمشتات تخنیکي پوهنتون په نوم دی، فارغ شو. کانټور په ۱۸۶۲ کال کې د سویس فدرال پولي تخنیک ته لاره ومونده. کانټور د ۱۸۶۳ کال په جون کې د خپل پلار له مړینې وروسته د پام وړ میراث په ترلاسه کولو سره، خپلې زده کړې برلین پوهنتون ته ولېږدولې او لوپولډ کرونیکر، کارل وایرشتراش او ارنسټ کومر په ویناوو کې یې ګډون کاوه. ده د ۱۸۶۶ کال دوبی په ګوتینګن پوهنتون کې تېر کړ، چې هغه مهال او وروسته د ریاضياتو د څېړنې مرکز ؤ. کانټور یو ښه محصل ؤ او په ۱۸۶۷ کال کې یې د ډوکتورا خپل سند ترلاسه کړ.
د افغانستان 2020 کال سيلاب
مخينه
د دې کلنيو سیلابونو ویجاړونکي اغیزې د کویډ-۱۹ وبا او په افغانستان کې له جګړې سره نورې هم زیاتې شوې. په ځینو سیمو کې د جګړې له امله د بیا رغونې او مرستې هڅې شونې نه وې.
جغرافيايي او فيزيکي اغېزې
د افغانسان شمالی او ختيځې سیمې، په ځانګړي ډول د تخار، پروان او هرات ولایتونو سخت باران تجربه کړ، چې د 2020ز کال د مارچ په 21مه نېټه پيل شول. توپاني بارانونو ناڅاپی سیلابونه منځته راوړل، کومو چې په زیاته کچه مرګ ژوبله او ويجاړۍ رامنځ ته کړې. د د اپيرل تر پيل پورې په يادو ولايتونو کې د 11 مړينو، 15 ټپيانو، 288 ويجاړو شويو کورنو، او نورو 400 زيانمو شويو شتمنيو راپور ورکړل شوی و. سربېره پر دې، په کرنيزو ځمکو کې 500 هکتاره فصلونه سيلاب وړي وو. د اپريل تر پای پورې، په ټول هېواد کې د سيلاب له امله د 17000 وګړو د زيانمنېدو راپور ورکړل شوی و، او د اټکل تر مخې 1800 کورونه يا زیانمن شوي يا په بشپړ ډول ړنګ شوي وو.
چاریکار چې د پروان مرکز دی، د سيلاب له امله یو له زیاتو زیانمنو شویو ښارونو و. سیلابونو د ښار ډېره برخه ويجاړه کړې وه، د ANDMA (له طبيعي پېښو سره د مبارزې ملي اداره) په وينا له 1500 زيات کورونه يې ړنګ کړي او 495 کورنۍ اغېزمنې شوې وې. د بې ځايه شويو کورنيو غوڅ اکثريت ته عموماً د نورو خپلوانو يا نږدې ټولنو له خوا پناه ورکړل شوې وه، په داسې حال کې چې دوی بیا هم د باران او د باران په تعقيب د سيلابونو يا ځمکښوېدنې د کمېدو انتظار کاوه.
عموماً کورونه په هغو سيمو کې جوړ شوي، چې د سيلاب راوتلو خطر يې زیات وي. د ډیری ښارونو ګڼوالی، او د سيلابونو د راوتلو چټکتيا، د طبيعي ناورين خونړيوالی لا پسې زياتوي. دا جوته شوې چې د اقلیم بدلون د کلنيو سیلابونو تکرار او تخريب زیاتوي.
سيمه ييز غبرګون
ANDMA د طبيعي پېښو په وړاندې غبرګون ښودونکې لومړنۍ ملي اداره ده، چې د سيمه ييزو او ملي خدماتو له لارې د ناورین اړوند "کمولو، چمتووالي او غبرګونونو" د همغږۍ او مدیریت لپاره یی پروتوکولونه او طرزالعملونه جوړ کړي دي. د مرکزي ادارې په توګه دا اداره په هېواد کې د ناورين اړوندو ټولو مداخلو واک لري، په داسې حال کې چې د افغانستان په ټولو 34 ولایتونو کې د دې ادارې ریاستونه د "حکومت په مشرۍ د مرکزي او ولایتي همغږۍ میکانیزمونه" پلي کوي. د افغانستان په پراختیایي ستراتیژۍ د ANDMA ماموریت شامل دی، ترڅو د خپلې ملي پراختيا موخو تر لاسه کولو لپاره د ټولو ناورینونو پایلې کمې کړي.