ايډيال_غازات
(انټرنيټ) دحقيقي غازونوخواص لکه څرنګه چې پوهيږو ماليکولونه په ايډيال غازونوکې په انفرادي ډول عمل کوي او هيڅ ډول ماليکولي د کشش قوه د دوي په منځ کې موجوده نه ده. د ايډيال غازونو حجم په سړولو سره يا د  فشار په واردولو سره صفر کيږي. د مايکروسکوپي انحراف په اساس دايډيال حالت د موجوديت نه د ماليکولي قوې ښکاره کيدل دي. ماليکولونه چې هرڅومره کوچني وي بيا هم حجم لري چې د فشار د وارديدو په مقابل کې مقاومت کوي. يعنې د ماليکولونوپه منځ کې ددفع قوه موجوده ده. په حقيقي غازونو کې ماليکولونه يودبل په مقابل کې د جذ ب قدرت لري او همدا دماليکولي قوو خپل منځي خاصيت دې چې غازونو ته قدرت ورکوي ترڅو په مايع او په آخرکې په جامدحالت تبديل شي پدې آساس دماليکولونو خپل منځي جاذبوي قوې ، حقيقي غازونه دتيت اوپرک کيدونه ساتي. آيا په حقيقي غازونوکې دماليکولونوددافعې قوې د موجوديت په خاطر دا غازونه د ايديال غازونو په پرتله په چټکتيا سره تيت اوپرک کيږي يا دا چې دا غازونه د ماليکولونو په منځ کې د جاذبې قوې دموجوديت په خاطر په آساني سره ترايډيال غازونو تيت او پرک کيږي ؟ د ماليکولو خپل منځي قوې د ډيرو حرکتونو درلودونکې دي چې يواځې دوه  ماليکوله د يوځاى کيدو په وخت کې له ځانه د دافعې قوه ښکاره کوي نوپدې آساس انتظارکوؤ چې ترڅو دافعې قوې تر لوړ فشار لاندې په لاس راشي ،له بله طرفه  د ماليکولونو خپل منځي جاذبوي قوه  څو برابره د  ماليکولونو په منځ کې ګټوره ده نو پدې آساس جاذبوي قوه هغه وخت رول لري ترڅو په دافعوي قوؤ باندې غلبه پيداکړي،ترڅوچې ماليکولونه يوبل ته نيږدي شي. فشار بايد نه ډير زيات او نه ډيرکم وي. واقعي غازونه له ايډيال غازونو څخه په آساني سره يو بل جذبوي يعنې دواقعي غازونو د جاذبې قوه زياته ده په زيات فشارکې دافعوي قوې هم زيات وجود لري. خوحقيقي غازونه ترايډيال غازونو په سختي يوبل سره يوځاي کيږي ، په ډيرو ټيټو فشارونوکې چې ماليکولونه يوله بل سره په تماس کې کيږي  د دوي ترمنځ فاصله زياته وي نو جاذبوي او دافعوي قوي پر هغوي کوم خاص تآثيرنلري او د يو ايډيال غاز په شان عمل کوي. د Z رسم د P  په مقابل  کې  د حقيقي غازونو لپاره  دا خبره تائيدوي چې د يو ايډيال غازلپاره Z  انحراف  دواحد څخه  دايډيال حالت نه انحراف کول دي. لاندې ګراف د څو غازونو لپاره  د حرارت  په  ثابته  درجه کې Z  د P په  مقابل کې څرګندوي. د z تغرات د څو غازونو لپاره د فشار په حساب د حرارت په ثابته درجه کې ښيي. د ټولو غازونو لپاره په ډيرو لوړو فشارونو کې z>1 څخه دي او ښودونکې د سخت تيت او پرک د دغو غازونو نظر ايډيال غازونو ته دى چې د مخکې بحث په څير دافعه قوه غالبه کيږي. د ټولو غازونو لپاره پرته له هايدروجن اوهيليوم څخه چې z<1 څخه دى يعنې د H2 اوHeپه ابتدا کې Z<1 وي مګر ډيرنه محسوسيږي ) تر څو د ماليکولونو په جاذبه قوه غلبه پيداکړي چې دهغو تيت اوپرک کيدل نسبت ايډيال غازونوته آسانه کوي . دځينې غازونو مثلآ ميتان له ايډيال حالت نه انحراف يوازې په ډيرو لوړو فشاروکې دنظر وړ ده . دامطلب ښئ چې دايډيال حالت معادله کولاې شي چي د ځينې واقعي غازونو لپاره په آساني سره په کارواچول شي . ځينې غازونه مثلآ امونيا په ډيرکم فشارکې دايډيال حالت نه ډير زيات انحراف کوي. پدې آساس دغاز ډول دغاز په مطالعه کې ډير مهم دي دحقيقي غازونو ډيروالي د P-V او د حرارت په مختلفو درجوکې پلاس راوړو. لاندې شيما د واقعي غازونو ايزوترم  CO2  ښئ  د حرارت په لوړو درجوکې د ايزوترمونو د اختلاف په ايډيال او  واقعي حالت کې ډير زيات ندي . د حرارت په ډيروټيټو درجوکې دپام  وړ انحرافونه نظر ايډيال حالت ته ليدل کيږي اوسبب  ئي داړونده  نقاطو چې دلاندې  شيما په منحني کې موجوده  ده  په ګوته کوي .  د  CO2 تجربوي  ايزوترمونه  د حرارت په مختلفو درجو کي بحراني نقطي  په * علامي سره ښودلې اوهمدارنګه  بحراني ايزوترم  د حرارت په 31.0400c کې دي. داسې حالت په نظرکې نيسو چې د يو مقدار CO2 د په A نقطه کې مؤقعيت ولري پدې نقطه کې د غاز د حجم کموالې د ايزوترم په طريقه ، د فشار د زياتيدو سبب ګرځي. په لومړي سرکې د A په نقطه کې دغه زياتوالي د با يل د قانون سره مطابقت کوي. له ايډيال حالت نه شديد انحراف (بايل قانون) د Bپه نقطه کې ښکا ره کوي او لازم فشار د غازونو د تيت او پرک کيدو لپاره چې حجم يې ډير تفاوت پيدا کړي تر هغه څه چې بايل پيشبيني کړي د C په نقطه کې چې فشار تقريباً  60Atm ده ،په ناڅاپي توګه  په ثابت فشار کې د سيستم حجم کميدل شروع کوي چې دا خبره په شيما کې په CDE افقي خط سره ښودل شوي. تجربو ښودلې چې د C نقطې چپ لور ته د مايع اولين څاڅکي ښکاريږي د حجم  په کموالي سره د مايع  مقدار د ميان پواسطه زياتوالې پيداکوي. دE په نقطه کې ټول مايع شوې غاز د حجم د کموالي په خاطر بايد په سيستم  زيات فشار وارد شي. دE نقطې چپ لور ته د منحني لاندې تګ د دې مطلب ښکارندوى دى چې دکوچنې جسم د حجم د کمولو لپاره مثال له E نه ترF پورې لازمي ده چې فشار بايد ډير زيات وي. ايزوترم د حرارت په TC (CO2 لپاره 13/04c0 ده ) د ما دې په تيوري حالت کې مهم نقش لوبوي. که د حرارت درجه Tc نه لږه کمه شي مشابه رفتار لري او د مايع او غاز په منځ کې مشترک  فصل ښکاره کوي. د حرارت په Tc درجه کې د ميعان شروع او ختميدل په يوه انجام شوي نقطه کې د غاز او مايع د مشترک سرحد سره چې دوى سره جلا کوي معلوم وي چې دغې ته د حرارت بهراني درجه وايې د حرارت په بهراني درجه کې دمايع اوغاز فازونه ګډ او مايع او غاز يو له بل سره فرق نلري دحرارت په دغه درجه کې د غاز تبديل په مايع باندي پرته له دې چې مشترک فصل تشکيل کړي ، صورت نيسي. دحرارت د بهراني درجونه په لوړو درجو کې غاز په مايع نه بدليږي هرڅومره چې فشار زيات وارد شي نو د بهراني نقطې مختصات Tc (دحرارت بهراني درجه ) Pc (بهراني فشار) او Vc (بهراني مولي حجم ) ښئي دغه دري کميتونو ته د غازونوثوابت وايي د لاندې جدول بهراني ثوابت  د  ذوب نقطې (Tmp) د جوش نقطې (TBp) او  د تراکم قبلونې ضرايب په بحراني نقطه کې دبعضي ترکيباتولپاره په نښه کوي. (٣)(٢٣ ،٢٤ ) د غازونو مخصوصه حرارت:- که يو مقدار غاز د يو ظرف په داخل کې واچول شې او حرارت ورکړل شي د هغه حجم او فشار تغيرکوي مثلآ که يو مقدار غاز په استوانه يې ماننده ظرف کې دلاندې شکل له مخې داخل شي په داسې حال کې د استوانې پستون د کوچنۍ قوي پواسطه ښي او چپ طرف ته حرکت کولاى شي کله چې غازته د ثابت فشار لاندې حرارت ورکړل شي غاز انبساط کوي او د هغه ماليکولونه دظرف په سطحه يا جدار فشار واردوي چې په نتيجه کې استواني پستون د A  د موقيعت نه حرکت کوي او د B موقيعت ته رسيږي پدې صورت کې ويل کيږي چې يومقدار حرارت د nمول غاز د ګرمولو لپاره او يو مقدار حرارت د ميخانيکي کار د اجرا لپاره په مصرف رسيږي چې دا کار د خارجي کار External  workپه نوم ياديږي او کولاي شو چې ذکر شوي جملي  د دې رابطې په وسطه وښايو +w …………………………………..3 د غاز په واسطه اجرا شوې کار + د غاز د حرارتي انرژي زياتوالي د غاز د حرارت مقدار که چيرې پستون د A موقعيت څخه حرکت وکړي او دC موقعيت ته ورسيږي په دي صورت کې خارجې کار په ې غاز اجرا شوي دى که چيري حجم ثابت او غاز ته حرارت ورکړل شي په دې صورت کې پستون حرکت نه کوي په دې صورت کې غاز خارجي کار نه اجرا کوي بلکه غاز ته ورکړل شوي حرارت د حرارتي انرژي د زياتوالي لپاره په مصرف رسيږي له دې ځايه ويل کيداي شي چې په غاز کې دوه ډوله مخصوصه حرارت په نظر کې ونيول شي چې يو يې په ثابت حجم کې مخصوصه حرارت CV  او بل ثابت فشار کې مخصوصه حرارت CP  (١)(٢٠٤ ،٢٠٥ ) م 1- په ثابت حجم کې مخصوصه حرارت (CV) څرنګه چې وويل شو که چيرې په يو ظرف کې يو مقدار غاز ته په ثابت  حجم کې حرارت ورکړل شي نو ټول حرارت د غاز د حرارتي انرژي د زياتوالي لپاره په مصرف رسيږي او خارجي کار صورت نه نسي نو له دي ځايه څخه په ثابت حجم کې مخصوصه حرارت په دې توګه تعريف کولاي شو په ثابت حجم کې مخصوصه حرارت د هغه مقدار حرارت څخه عبارت دې چې يو مول غاز يې اخلي او د هغه د حرارت درجه ديوې درجې په اندازه زياتيږي او  په CVښودل کيـږي  که په ثابت حجم کې nمول غازپه نظر کې ونيول شي يو هغه مقدار حرارت چې nمول غاز لپاره په کار وړل کيږي تر څو د هغه د حرارت درجه T1څخه T2درجي ته لوړه کړي په دي ډول دي Q=nC (T2-T1)…………………4 څرنګه چې د Qحرارتي مقدار nمول غا ز د حرارتي انرژي د زياتوالي دپاره په مصرف رسيږي    دي د يو مول غاز دپاره حرارتي انژي پهU وښودل شي نو په دي صورت کې u………………….(5) د څلورمي او پنځمي رابطي څخه ليکلاي شو چې u=nCV(T2-T1)…………………………6دي