cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ماډيول:پولي واحد
local function make_short_form_name (amount, code, linked) local symbol; local position = properties[code].position;
amount = lang:formatNum (tonumber(amount));									-- add appropriate comma separators amount = amount:gsub ('^%-', '−');											-- replace the hyphen with unicode minus
--[[--< M A K E _ N A M E >--
local function make_name (linked, page, plural) if not linked then if not is_set (plural) then return page;														-- just the page elseif 's' == plural then												-- if the simple plural form return string.format ('%ss', page);									-- append an 's'		else return plural;														-- must be the complex plural form (pounds sterling v. dollars) end else if not is_set (plural) then return string.format ('%s', page); elseif 's' == plural then												-- if the simple plural form return string.format ('%ss', page); else return string.format ('%s', page, plural);					-- must be the complex plural form (pounds sterling v. dollars) end end end
--[[--< M A K E _ L O N G _ F O R M _ N A M E >---
local function make_long_form_name (amount, code, linked) local name; if not is_set (properties[code].page) then return ' US$ – definition missing page (help) '; end
amount = tonumber (amount);													-- make sure it's a number if 1 == amount then name = make_name (linked, properties[code].page);						-- the singular form elseif is_set (properties[code].plural) then								-- plural and there is a plural form name = make_name (linked, properties[code].page, properties[code].plural); else name = make_name (linked, properties[code].page);						-- plural but no separate plural form so use the singular form end
return string.format ('%s %s', lang:formatNum (amount), name);				-- put it all together end
--[[--< R E N D E R _ C U R R E N C Y >
Renders currency amount with symbol or long-form name.
Also, entry point for other modules. Assumes that parameters have been vetted; amount is a number, code is upper case string, long_form is boolean; all are required.
local function render_currency (amount, code, long_form, linked) local name;
if presentation.currency_properties[code] then								-- if code is an iso 4217 code properties = presentation.currency_properties; elseif presentation.code_translation[code] then								-- not iso 4217 but can be translated code = presentation.code_translation[code];								-- then translate properties = presentation.currency_properties; elseif presentation.non_standard_properties[code] then						-- last chance, is it a non-standard code? properties = presentation.non_standard_properties; else return ' US$ – invalid code (help) '; end
if long_form then return make_long_form_name (amount, code, linked);								-- else return make_short_form_name (amount, code, linked); end end
--[[--< P A R S E _ F O R M A T T E D _ N U M B E R >--
replacement for lang:parseFormattedNumber which doesn't work; all it does is strip commas.
This function returns a string where all comma separators have been removed from the source string. If the source is malformed: has characters other than digits, commas, and decimal points; has too many decimal points; has commas in in appropriate locations; then the function returns nil.
local function parse_formatted_number (amount) local count; local parts = {}; local digits = {}; local decimals; local sign = ''; local _; if amount:find ('[^%-−%d%.,]')	then										-- anything but sign, digits, decimal points, or commas return nil; end amount = amount:gsub ('−', '-');											-- replace unicode minus with hyphen _, count = amount:gsub('%.', '')											-- count the number of decimal point characters if 1 < count then return nil;																-- too many dots end
_, count = amount:gsub(',', '')												-- count the number of grouping characters if 0 == count then return amount;															-- no comma separators so we're done end; if amount:match ('[%-][%d%.,]+') then										-- if the amount is negative sign, amount = amount:match ('([%-])([%d%.,]+)');						-- strip off and save the sign end
parts = mw.text.split (amount, '.', true);									-- split amount into digits and decimals decimals = table.remove (parts, 2) or '';									-- if there was a decimal portion, remove from the table and save it
digits = mw.text.split (parts[1], ',')										-- split amount into groups for i, v in ipairs (digits) do												-- loop through the groups if 1 == i then															-- left-most digit group if (3 < v:len or not is_set (v)) then								-- first digit group: 1, 2, 3 digits; can't be empty string (first char was a comma) return nil; end else if v and 3 ~= v:len then											-- all other groups must be three digits long return nil; end end end
return sign .. table.concat (digits) .. '.' .. decimals;					-- reassemble without commas and return end
Converts quantified number/string combinations to a number e.g. 1 thousand to 1000.
local function convert_string_to_numeric (amount) local quantifiers = {['thousand'] = 1000, ['million'] = 1000000, ['m'] = 1000000, ['billion'] = 1000000000, ['b'] = 1000000000, ['trillion'] = 1000000000000};
local n, q = amount:match ('([%-−]?[%d%.,]+)%s*(%a+)$');						-- see if there is a quantifier following a number; zero or more space characters if nil == n then n, q = amount:match ('([%-−]?[%d%.,]+) (%a+)$')							-- see if there is a quantifier following a number; nbsp html entity ( output	end	if nil == n then return amount end;											-- if not  return amount unmolested	n = n:gsub (',', '');														-- strip comma separators if present	q = q:lower;																-- set the quantifier to lower case
if nil == quantifiers[q] then return amount end;							-- if not a recognized quantifier return tostring (n * quantifiers[q]);										-- return a string, not a number end
--[[--< C U R R E N C Y >--
سرخان دريا ولايت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
ماډيول:پولي واحد
Template:Currency entry point. The template takes three parameters: positional (1st), |amount=, |Amount=	: digits and decimal points only positional (2nd), |type=, |Type=		: code that identifies the currency |first=									: uses currency name instead of symbol
سرخان دريا ولايت
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> سرخان دریا ولایت  د ازبکستان یو ولايت دی.
دا ولایت د تاجکستان یو له مهمو سیمو او د ازبکستان له فارسي ژبو سیمو څخه ګڼل کیږي.
ماډيول:پولي واحد
local function currency (frame) local args = require('Module:Arguments').getArgs (frame);
local amount, code; local long_form = false; local linked = true;
سرخان دريا ولايت
ولسوالۍ
د سمرقند ولایت ولسوالۍ:
ماډيول:پولي واحد
if not is_set (args[1]) then return ' US$ – invalid amount (help) '; end --	amount = lang:parseFormattedNumber(args[1]);								-- if args[1] can't be converted to a number then error (this just strips grouping characters) --	if args[1]:find ('[^%d%.]') or not amount then								-- non-digit characters or more than one decimal point (because lag:parse... is broken) --		return ' US$ – invalid amount (help) '; --	end amount = convert_string_to_numeric (args[1]); amount = parse_formatted_number(amount);									-- if args[1] can't be converted to a number then error if not amount then return ' US$ – invalid amount (help) '; end if not is_set(args[2]) then													-- if not provided code = 'USD';															-- default to USD else code = args[2]:upper;													-- always upper case; used as index into data tables which all use upper case end if args[3] then																-- this is the |first= parameter TODO: make this value meaningful? y, yes, true? long_form = true; end if 'no' == args[4] then														-- this is the |linked= parameter; defaults to 'yes'; any value but 'no' means yes linked = false; end
return render_currency (amount, code, long_form, linked) end
return { currency = currency,														-- template entry point _render_currency = render_currency,											-- other modules entry point }
د نارينه او ښځو د سياسي او ټولنيزې برابرۍ پلوې نظريه
ذکر شوې نظريه زياتره د جنسيتي نابرابرۍ پر شننه باندې تمرکز کوي، چې په کې راسپړل شوې موضوعګانې توپيري چلند، معروضيت (په ځانګړي ډول جنسي)، ظلم، پلارواکي، کليشه توب، د هنر تاريخچه او معاصر هنر او د ښکلا هنر دي.
تاريخچه
د فيمينيزم پلوې نظريې د ۱۷۹۴ ز کال په لومړيو کې، په ځينو خپرونو، لکه: د Marry Wollstonecraft له لورې «د ښخو د حقونو سپيناوی»، بدلېدونکې ښځه، ایا زه يوه ښځه نه يم، د ناقانونه رايې کارونې لپاره له نيونې څخه وروسته وينا او داسې نورو کې راڅرګندې شوې. «بدلېدونکې ښځه» يوه ناواهو افسانه ده، چې هغې ښځې ته يې امتياز ورکړ چې په پای کې يې نړۍ، له خلکو ډکه کړه [نړيواله څېره شوه]. په ۱۸۵۱ ز کې Sojourner Truth د «ايا زه يوه ښځه نه يم» تر سرليک لاندې، د خپلې خپرونې په واسطه د ښځو مسئلې په ګوته کړې. نوموړې د ښځو مسئلې ته اشاره وکړه، چې د نارينه وو د نيمګړي ادراک له امله يې ټاکلي حقونه لرل. Truth بحث وکړ چې: که چېرې يوه سپين پوستې ښځه، هغه دندې کولی شي، چې په فرضي ډول د نارينه لپاره ځانګړې شوې دي، نو د هر رنګ هرې ښځې دا ورته دندې کولی شوې. په ناقانونه ډول د رايې کارولو لپاره د هغې د بنديتوب څخه وروسته Susan B. Anthony په محکمه کې «د ناقانونه رايې کارونې لپاره له نيونې څخه وروسته وينا» تر سرليک لاندې په ۱۸۷۲ کې يوه وينا ورکړه، چې نوموړې په کې په مستند شوي اساسي قانون کې د ژبې مسئلې په نښه کړې. Anthony د اساسي قانون واک لرونکي مشران او د نارينه جنسيتي شوې ژبه وپوښتله. نوموړې دا پوښتنه راپورته کړه، چې ښځې ولې د قانون له مخې د مجازات کېدلو وړ دي، مګر همدا قانون د ځان خونديتوب (ښځو رايه نه شوه کارولی، شتمني يې نه شوه لرلی او په واده کې يې د ځان خونديتوب نه شو لرلی) لپاره نه شي کارولی. هغې پر اساسي قانون باندې د هغه د نارينه جنسيتي شوې ژبې لپاره هم نيوکه وکړه او پوښتنه يې وکړه، چې ښځې ولې بايد د هغه قانون له مخې واوسېږي، چې ښځې نه مشخص کوي.
Nancy Cott د معاصر فيمينيزم او د هغه مخکې تګ په ځانګړي ډول د رايې حق لپاره هڅه يو له بله بېلوي. نوموړې په متحده ايالتونو کې په ۱۹۲۰ کې (۱۹۱۰ او ۱۹۳۰ تر منځ) د ښځو د رايې تر لاسه کولو څخه په مخکې او وروسته لسيزو کې د بدلون ټکی ځای پر ځای کړ. نوموړې بحث کوي، چې د ښځې پخوانی خوځښت په بنسټيز ډول د نړيوالې هستۍ په توګه د ښځې په اړه و، حال دا چې د دې ۲۰ کلونو په دوره کې دې خپله بڼه داسې بدله کړه، چې په بنسټيز ډول له ټولنيز توپير سره اړيکه لري او انفراديت او راز راز والي ته متمرکزه ده. نوې مسئلې زياتره د يوه ټولنيز جوړښت، جنسيتي پېژندنې او جنسيتونو کې يا يې تر منځ اړيکو په توګه د ښځې له حالت سره سروکار لري.
Susan Kingsley Kent وايي چې: Freudian پلارواکي د جنګ په کلونو کې د فيمينيزم د راټيټ شوي پېژنديال لپاره ځواب ويونکې وه. ځيني نور، لکه: Juliet Mitchell دا په ټوله کې خورا ساده ځکه ګڼي، چې د فروديانو (Freudian) نظريه له فيمينيزم سره په بشپړ ډول سمون نه لري. د فيمينيزم پلوې ځينې پوهې [معلومات] د کورنۍ د اصليت رامنځته کولو په موخه له اړتيا او د پلارواکۍ د پړاو د شننې پر لور له پامه غورځول شوې دي. له جنګ څخه وروسته په منځنۍ دوره کې Simon de Beauvoir د «ښځې په کور کې» انځور [فکر] په خلاف ودرېد. De Beauvoir په ۱۹۴۹ ز کې د Le Deuzirme sexe (دويم جنس: The Second Sex) تر سرليک لاندې خپرونې سره د فيمينيزم د شتون يو اړخ چمتو کړ. لکه څرنګه چې سرليک دلالت کوي، د پيل ټکی د ښځو ضمني وروسته پاتې والی دی او لومړنۍ پوښتنه چې de Beauvoir يې پوښتي، «ښځه څه شی دی؟» ده. د نوموړې د درک له مخې ښځه هغه څوک ده، چې تل د «بل [جنس]» په توګه درک شوې ده، «ښځه له سړي سره په پرتلې [ماخذ] راپېژندل شوې او ورڅخه بېله شوې ده، مګر سرچپه حالت شتون نه لري». په دې کتاب او د «ښځه: افسانه او حقيقت» په سرليک کې د نوموړې په مقاله کې، هغه له Betty Friedan څخه د هغې د ښځې په اړه د نارينه فکر د نا افسانوي کولو د غوښتنې لپاره مننه کوي. «د سړو له لورې يو رامنځته شوې افسانه، چې ښځې د دوی ظالمانه حالت کې محدودې کړي». د ښځو لپاره د ښځو په توګه دا د ځان ثابتولو پوښتنه نه ده، مګر د بشپړې کچې انسان کېدلو پوښتنه ده». «يو څوک نه دی زېږېدلی، مګر په غوره توګه يوه ښځه کېږي»، يا لکه Tori Moi چې وايي: «يوه ښځه په نړۍ کې ځان د خپل ژوند رانغاړل شوي حالت له لارې راپېژني، يا په بل ډول: له هغې لارې څخه چې نوموړې په کې د هغه څه يوه برخه جوړوي، چې نړۍ يې له هغې څخه جوړوي». د همدې له امله ښځه بايد د «بل» په توګه له خپلې پېژندنې څخه د تېښتې په موخه، لکه د مرګ د يو Cartesian ټکي په تګه، موضوع يو ځل بيا تر لاسه کړي. هغه د افسانې په اړه په خپل ازمېښت کې د ښځو لپاره د هيڅ ځانګړو لومړيتوبونو منونکې نه ښکاري. د پېغور په ډول، فيمينيزم پلوي فيلسوفانو بايد په خپله de Beauvoir په بشپړ ډول د هغې د ستاينې په موخه د Jean-Paul Sartre له سيوري څخه راايستلی وی. په داسې حال کې چې د فعالانو په پرتله زياتو فيلسوفان او ناول لیکونکو ... ؟
د ۱۹۶۰ ز لسيزې په وروستيو کې د فيمينيزم پلوي فعاليت بيا رغونه د ځمکې، معنويت او چاپيريال اصالت لپاره د اندېښنو د راښکاره کېدونکې ادب سره مل و. دې په خپل وار د متمرکزيت په اړه د څېړنې او مناظرې بيارغونې لپاره د معينيت [هغه فلسفه چې وايي بانديني توکي د انسان اراده اداره کوي] د نه منلو په توګه، لکه: Adrienne Rich او Marilyn فرانسوي، يوه مناسبه فضا رامنځته کړه، په داسې حال کې چې د ټولنپال فيمينيسټانو، لکه :Evelyn Reed له نظره پلارواکۍ د کاپيټلیزم ځانګړتياوې خپلې کړې. فيمينيزم پلوي روانپوهان، لکه: Jean Baker Miller وغوښتل چې يو فيمينيزم پلوې شننه په دې ثابتولو سره پخوانيو روانپوهنيزو نظرياتو ته راوړي، چې «د ښځو سره هيڅ هم ناسم نه وو، مګر دا چې د هغه ليد لوري له مخې چې معاصر کلتور ورته وکتل» [د معاصر کلتور د کتلو له مخې ناسم وو].
Elaine Showalter تشرېح کوي چې، د فيمينيسټ نظريې يو شمېر پړاوونه لرل. لومړي پړاو ته يې نوموړې د «فيمينيسټ نيوکه» وايي، چې فيمينيسټ لوستونکی په کې د ادبي ښکارندو تر شا نظريات ازمايي. دويم پړاو ته يې Showalter جينو کريټېک (Gynocritics) [جنسيتي نيوکه] وايي، چې ښځه په کې د ښځينه نوښت د رواني انګېزو (psychodynamics)، ژبپوهنې او د ښځينه ژبې د ستونزې، د انفرادي يا ډله ييز ښځينه ادبي مسلک او ادبي تاريخچې په ګډون د متني معنا توليدونکې ده. نوموړې ورستی پړاو د «جنسيت نظريه» نوموي، چې د جنس يا جنسيتي نظام نظرياتي ليکنه او ادبې اغېزې په کې څپړل شوي دي. Toril Moi پر دې موډل باندې نيوکه کړې ده. نوموړې دې ته د ښځينه معروضيت له امله د اړتيا اصالت او معينيتي موډل په توګه ګوري. نوموړې له لويديځ څخه د باندې د ښځو لپاره د حالت په پام کې نه نيولو له امله هم دا نظريه تر نيوکې لاندې راوړې ده. له ۱۹۷۰ لسيزې څخه مخ پر وړاندې د رواني شننې هغه نظريات چې د فرانسوي فيمينيزم په څانګه کې راپورته کېږي، پر فيمينيسټ نظريې باندې يوه پرېکنده اغېزه تر لاهس کړې ده. د فيمينسټ رواني شننې د بې شعورۍ اړوند phallic انګېرنې له منځه ويوړې. Julia Kristeva، Bracha Ettinger او Luce Iregaray د فلم او ادبي شننې لپاره په پراخه کاريالونو سره د ناشعوري جنسيتي توپير ، ښځينه او مورولۍ اړوند ځانګړې نظريې رامنځته کړې.
د نورمن فتح
د نورمن فتح (یا سوبه) په ۱۱ پېړۍ کې د دوک نورماندي (چې وروسته بیا د فاتح ویلیام په نامه ونومول شو) په مشرۍ د زرګونو نورمني، بریټوني، فلاندري او فرانسوي سرتیرو نه جوړ شوي پوځ په وسیله د انګلستان یرغل او اشغال و.
د انګلستان پر تاج او تخت باندې د ویلیام ادعا د انګلوساسکون د بې اولاده پاچا یعنې ادوارد کنفیسیر سره د کورنۍ اړیکې د درلودولو پر بنسټ وه، چې په احتمالي ډول یې ویلیام د انګلستان د واکمنۍ یا تاج او تخت لپاره هڅوه. ادوارد د ۱۰۶۶ ز کال په جنوري میاشت کې مړ شو او د هغه د مېرمنې ورور هارولد ګادوینسون یې ځایناستی شو. هارالد هاردرادا د ناورې پاچا د ۱۰۶۶ ز کال په سپټمبر میاشت کې د انګلستان په شمالي سیمو حمله وکړه د سپټمبر په ۲۰مه نېټه د فورلفورډ په جګړه کې بریالی شو؛ خو د سپتمبر په ۲۵مه نېټه د استمفورد پُل په جګړه کې د ګادوینسون پوځونو هاردرادا ته ماتې ورکړه او هغه یې وواژه. تر دې جګړې درې ورځې وروسته د سپټمبر په ۲۸مه نېټه د ویلیام یرغل کوونکی پوځ چې له زرګونو جنګیالیو او سلګونو کیښتیو سره مل و، د انګلستان سویلي برخې د ساسکس پیونسي سیمې ته ورسېدل، هارولد د ویلیام له پوځ سره د مقابلې لپاره د انګلستان سویلي لوري ته حرکت وکړ او د خپل پوځ یوه د پام وړ برخه یې په شمالي برخه کې پرېښوده. د هارولد پوځ د اکتوبر میاشتې په ۱۴مه نېټه د هاستینګز په جګړه کې د ویلیام له یرغلګرو پوځیانو سره مقابله وکړه، چې د ویلیام پوځیانو هارولد ته ماته ورکړه او په دې جګړې کې هغه ووژل شو او ویلیام پاچا شو.
که څه هم د ویلیام اصلي رقیبان ختم شوي و؛ خو بیا هم په راتلونکو کلونو کې له یو شمېر بغاوتونو او پاڅونونو سره مخ شو، چې له ۱۰۷۲ ز کال نه وروسته هغه د انګلستان پر تاج او تخت باندې خوندي نه و. یو شمېر نخبه ګان او اشرافیان د جلا وطنۍ او تبعید پر لور وتښتېدل. ویلیام د خپلې نوې پاچاهۍ د کنټرول لپاره خپلو یو شمېر پلویانو ته ځمکې ورکړې او داسې کلاوې یې جوړې کړې، چې په ټوله واکمنۍ کې یې د نظامي قوت پر اړوندو برخو واکمني کوله. تر ۱۰۸۶ ز کاله پورې د دامزدې Domesday د کتاب یوه خطي بڼه «لویه ارزونه» د انګلستان په ډېریو برخو او د ولز په ځینو برخو کې بشپړه شوه. د فتحې د ډېریو نورو اثارو له ډلې دربار او دولت، د نخبه ګانو د ژبې په توګه د نورمني ژبې معرفي کېدل او د لوړو طبقو په ترکیب او جوړښت کې ځینې بدلونونه راتلل و، ځکه چې ویلیام ټولې هغه ځمکې په پام کې ونیولې چې په مستقیمه توګه د پاچا اړوند وې، دې پراخو تدریجي بدلونونو په کرنیزو ډلو او کلیوال ژوند ډېر اغېز وکړ. داسې ښکاري چې تر ټولو لوی او اصلي بدلون د غلامۍ او برده دارۍ په رسمي ډول له منځه وړل و، چې ښایي له یرغل سره تړاو ولري او یا یې و نه لري. په دولتي جوړښت کې کمه اندازه بدلون موجود و، ځکه چې د نورمن نويو مدیرانو د انګلوساکسون دولت ډېری برخې په خپل واک کې ونیولې.
سرچینې یا ریښې
په ۱۰۰۲ ز کال کې، د انګلستان پاچا اتلرد، له نورماندي څخه د نیما په نامه نجلۍ سره چې د دویم ریچارد خور وه واده وکړ. د هغوئ زوی ادوارد، چې په نورماندي کې یې ډېری کلونه په تبعید او جلا وطنۍ کې تېر کړي وو، په ۱۰۴۲ ز کال کې پاچاهۍ ته ورسېد. دا د انګلستان له سیاست سره په لوړه کچه د نورمن د پاچا یا واکمن د لېوالتیا او مینې لامل شو، ځکه ادوارد په ډېر شدت او غوره توګه له خپلو مخکنیو همکارانو لکه نورمني درباریانو، امنیتي ځواکونو او مذهبي مشرانو یا روحانیونو نه یې د ملاتړ لپاره او دغه راز د واک اړوندو برخو په تېره بیا کلیساوو کې د هغو له ګومارنې نه کار اخیسته. ښایي د ادوارد بې اولاد والی او له ګادوین، ارل، وسکس او د هغو له اولادونو سره په شخړو کې ښکېلوالی ددې لامل شوی وي چې په نورمندي کې د دوک ویلیام په زړه کې د انګلستان د تاج او تخت د نیولو شوق او لېوالتیا رامنځته کړې وي او دې کار ته یې هڅولی وي.
کله چې د ۱۰۶۶ ز کال په لومړیو کې ادوارد پاچا مړ شو، نو د هغه د ځای ناستي په توګه د یو څرګند وارث نه شتون د دې لامل شو، چې د ځایناستي کېدو موضوع یې په یوه شخړه بدله شي او څو مدعیانو یې په دې وخت کې د انګلستان د تاج او تخت د ترلاسه کولو ادعا لرله. د ادوارد ځایناستي ارل وسکس، هارولد ګادوینسون د انګلستان د تر ټولو ځواکمنو او شتمنو اشرافو له ډلې نه وو. هارولډ د انګلستان د Witenagemot له خوا د انګلستان د پاچا په توګه وټاکل شو او د یورک د ستر مذهبي مشر یا اشقف اعظم یورک په وسیله یې پر سر تاج کېښودل شو، که څه هم د نورمن اړوندو تبلیغاتو داسې ادعا کوله چې د تاج اېښودلو دا مراسم د ستیګاند په نامه د کانتربري غیر قانوني لوی مذهبي مشر په وسیله ترسره شوي دي.
هارولد سمدلاسه د دوو ځواکمنو ګاونډیو حاکمانو له لوري له ستونزو او ننګونو سره مخ شو. دوک ویلیام داسې ادعا کوله، چې پاچا ادوارد هغه ته د واک او تاج د سپارلو وعده ورکړې وه او هارولد هم له دې خبرې سره موافقت ښودلی دی: د ناروې پاچا درېیم هارالد چې تر ډېره د هارالد هاردارادا په نامه پېژندل کېږي، هغه هم د ځای ناستي کېدو لپاره سیالي وکړه. د سلطنت او تاج و تخت د ترلاسه کولو لپاره د هغه ادعا د پاچا مینګس دی ګوډ او د انګلستان پخواني پاچا هارتاکنوت تر منځ توافق او هوکړه وه، چې د دې هوکړې پر بنسټ یې دواړو ویلي و، که هر یو یې له کوم وارث پرته مړ شي، نو بل به یې انګلستان یا ناروې د میراث په توګه ترلاسه کوي. په دې وخت کې ویلیام او هارالد دواړو سمدلاسه په انګلستان باندې د حملې لپاره د پوځونو او کیښتیو په راټولولو پیل وکړ.
د توستیګ بریدونه او د ناروې یرغل
د ۱۰۶۶ ز کال په لومړیو کې د هارولد تبعید شوی یا جلا وطنه ورور توستیګ ګادوینسون د هغې بېړۍ په وسیله د انګلستان په سویل ختیځه سیمه برید وکړ، چې په فلاندرز کې یې ګومارلې وه او بیا وروسته ځینې نورې کښتۍ له اورکني نه ورسره یوځای شوې. د هارولد د بېړۍ له ګواښ سره توستیګ د شمال لوري ته حرکت وکړ او په دې توګه یې په ختیځه انګلیا او لینکلن شایر باندې برید وکړ؛ خو د ادوین ورونو ارل مرسیا، مورکار او ارل نورثامبریا هغه د خپلو کیښتیو پر لور وګرځاوه. توستیګ چې د ډیریو پلویانو له خوا یې پرېښودل شوی و، د سکاټلند خوا ته یې شاتګ وکړ او هلته یې د دوبي موسم د ګڼ شمېر تازه ځواکونو په ګومارلو سره تېر کړ. پاچا هارولد په سویلي ساحل کې د دوبي موسم له لوی پوځ او لویې بیړۍ سره د ویلیام د برید په تمه تېر کړ؛ خو د هغه د ځواکونو لویه برخه یې هغه ملیشې وې، چې د خپلو محصولاتو راټولولو ته یې اړتیا درلوده له همدې امله د سپتمبر میاشتې په ۸ مه نېټه هارولد هغه ټول اخراج کړل.
د سپتمبر میاشتې په لومړیو کې هاردرادا د انګلستان په شمالي برخه برید وکړ او د ۳۰۰ کیښتیو او ۱۵۰۰۰ سرتېرو نه زیات شمېر وګړو لېږدوونکې بېړۍ مشري یې وکړه. کله چې د توستیګ یو شمېر پوځیانو خپل ملاتړ د ناروې له پاچا نه اعلان کړ، نو د توستیګ د پوځونو په وسیله د هارالد پوځ ډېر شو. نارویژیانو د یورک لوري ته په پرمختګ سره د سپټمبر میاشتې په ۲۰مه نېټه د فولفورډ په جګړه کې د ادوین او مورکار په مشرۍ د انګلستان شمالي پوځ له ماتې سره مخ کړ. تر دې دمخه چې هارولد له سویلي لوري راورسېږي، دو ارل له نارویژي پوځیانو سره جګړې ته مخه وکړه.
راجندرانات زوټشي
د هغه له غوره فلمونو څخه ، موږ کولی شو د هولي یادونه وکړو.
فلمونو نوملړ
د ځینو فلمونو لېست چې راجندر نات زوټشي پکې کار کړی :
سرچینې
وېشنيزه:1961 زېږېدنې وېشنيزه:هندي وېشنيزه:هندي ادبيات وېشنيزه:هندي افغان واکمن وېشنيزه:هندي انجنيران وېشنيزه:هندي تاريخپوهان وېشنيزه:هندي تصوف وېشنيزه:هندي تلوېزيون وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي دین وېشنيزه:هند وېشنيزه:هند او پاکستان وېشنيزه:هند کې لودي پښتانه وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان وېشنيزه:هندوان وېشنيزه:هندو-اروپايي څوژبيز ملاتړ کينډۍ
نثار ( فلمي ستوری )
نثار (انګليسي: Nassar )  (د مارچ په 5 مه، 1958 زېږېدلی ) یو هندي فلمي لوبغاړی او ډایرکټر دی. د هغه له غوره فلمونو څخه، موږ کولی شو د دوه ګونی خوبونو او شکمنو خوبونو یادونه وکړو.
فیلموګرافي
د ځینو فلمونو لیست چې نثار پکې کار کړی دی:* Twins
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:1958 زېږېدنې وېشنيزه:هندي دین وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي تلوېزيون وېشنيزه:هندي تصوف وېشنيزه:هندي انجنيران وېشنيزه:هندي افغان واکمن وېشنيزه:هندي ادبيات وېشنيزه:هندي فلمي ستوري وېشنيزه:هند وېشنيزه:هند او پاکستان وېشنيزه:هند کې لودي پښتانه وېشنيزه:هندو وېشنيزه:هندوان وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم وېشنيزه:هندو-اروپايي څوژبيز ملاتړ کينډۍ
ټګس اف هندوستان ( فېلم )
د هند وژونکي په هندي ژبه: ठग्स ऑफ हिंदोस्तानيا Thugs of Hindostan)   یا هندوستان آزاد د 2018 هندي ایکشن ساہسک فلم دی چې د ویجی کرشنا اچاریا له خوا لارښود شوی دی چې پکې امیتاب بچن, عامر خان, کترینا کیف, فاطمه ثنا شیخ, لاویډ اوون, محمد ذیشان ایوب, رونیت رای, سوپریا پاټک شامل دي.
لنډیز
دا فلم د ظفیرا په نوم د یوې انجلۍ په اړه دی چې خپل مور او پلار یې په ماشومتوب کې د کلائیو په نوم د یوه انګلیس لخوا له لاسه ورکړي. په دې وخت کې خدابخش هغه وژغوره، یوولس کاله وروسته، خدایبخش او ظفیرابا د انګریزانو ډله لوټ کړه او د هند له خلکو سره مرسته وکړه، بیا دوی په خپل پټنځای کې پټ شول، که چیرې هغه دوی ته د پټیدو ځای وښیي، هغه به د دوی ډلې ته ننوځي. د دوی له باور څخه ناوړه ګټه پورته کوي او د دوی ژوند تباه کوي او ...
دېوالي (هندي اختر)
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
دېوالي د دیپالي په نوم هم پېژندل کیږي چې عيد چراغان يا د ډيوو اختر ورته ويلای شو، دا د هندوانو یو پخوانی جشن دی چې هر کال په پسرلي کې لمانځل کیږي. دا اختر یا د ډيوو اختر په تیاره باندې د رڼا د روحاني بریا، په جهل باندې د پوهې، په بدۍ باندې د خیر او په نا امیدۍ باندې د امید د بریا سمبول ګڼل کیږي. د دې جشن لپاره چمتووالی نهه ورځې مخکې پیل کیږي او نور مراسم تر 5 ورځو پورې دوام کوي. اصلي جشن د اماوس په شپه یا د نوي سپوږمۍ په شپه لمانځل کیږي. اصلي جشن د کارتک په مياشت کې د لمریز-سپوږميزه هندو تقویم له مخې د اماوس شپه یا د نوي سپوږمۍ په شپه لمانځل کیږي. د ګریګورین کلیزې سره سم، دا جشن د اکتوبر په نیمایي او د نومبر په نیمایي کې راځي. د دیوالي له شپې مخکې، هندوان خپل کورونه ترمیموي، ترمیموي او رنګوي، او د دیوالي په شپه نوي کالي اغوندي، څراغونه ، کله ناکله شمعې، شمعې او ډول ډول څراغونه روښانه کوي، دا څراغونه دننه او بهر ساتل کیږي. کورونه، هم په کوڅو کې. او لکشمي ، د شتمنۍ او سوکالۍ دیوی، عبادت کیږي، اور وژنې کیږي، وروسته بیا ټوله کورنۍ یو ټولنیز میلمستون تنظیموي او خواږه ویشل کیږي. ملګري رابلل کیږي او ډالۍ ویشل کیږي. چیرته چې دیوالي لمانځل کیږي، دیوالي هم د سوداګرۍ غوره فصل بلل کیږي. دیوالي نه یوازې د هندوانو یو مهم جشن دی بلکې یو مهم رسم یا دود هم دی او دا د هند په سیمو پورې اړه لري. د هند په ډیرو برخو کې، فستیوال د دانترس په ورځ پیل کیږي، د نارک چترداشي په دویمه ورځ لمانځل کیږي، په دریمه ورځ دیوالي، په څلورمه ورځ د دیوالي پاډوا د میړه او میرمنې اړیکو ته وقف کیږي، او په پنځمه ورځ بهوبیج. د ورور او خور د اړیکو لپاره ساتل کیږي، په دې ورځ فیستیوال پای ته رسیږي. دانتراس معمولا د دوشهره اتلس ورځې وروسته راځي.په هماغه شپه چې هندوان دیوالي لمانځي، جینان د مهاویر موکشا (نجات) په لمانځلو کې دیوالي لمانځي، سکهان د بند په پریښودو سره د دیواس په توګه جشن لمانځي. په لاندې هېوادونو کې د دېوالي په ورځ عمومي رخصتي وي:
د نومونې لامل
''البته که ووايو چې پښتو او سانسکريت تر ډېره د يوې ژبې څخه سرچينه اخيستې او يو بل ته ډېرې نږدې دي، نو دلته دا خبره ډېره صدق کوي ځکه په پښتو ژبه کې ډيوه لفظ د رڼا او څراغ لپاره کارول کيږي او والي لفظ بيا يو وروستاړي په توګه استفاده کيږي، مطلب دېوالي د ډيوه والي يانې د ډيوو ورځ څخه عبارت ده، د دې جشن په جریان کې، په انګړونو، ودانیو، حلقو او په هغو هیوادونو کې چې دا لمانځل کیږي میلیونونه څراغونه روښانه کیږي.
''
تاریخ
د دیوالي تاریخ ډیر پخوانی دی. دا جشن د دوبي وروسته راځي او د هندو تقویم سره سم د کارتیکا په میاشت کې لمانځل کیږي. دا جشن په پدما پران ، سکندا پران او نورو سنسکرت هندو کتابونو کې ذکر شوی دی. "دیوا (دهپا)" (دا) په سکندا پران کې د لمر لپاره د مثال په توګه ذکر شوی. دا لمر دی چې د لمریز نظام مختلفو سیارو ته رڼا ورکوي او دا د لمریز موسمي بدلون دی چې د کارتیکا په میاشت کې واقع کیږي. د لرغوني هند پاچا هارشا په اوومه پیړۍ کې د سنسکرت په یوه ډرامه کې دیوالي د ''دیپاپارتیپادتسوا په توګه تشریح کوي، چیرې چې څراغونه روښانه کیږي، هغه جوړو ته ډالۍ ورکول کیږي چې واده یې ټاکلی وي. راجشیکر په خپل نهم پیړۍ کې د کاویامیماسا په کتاب کې دیوالي د "ډیپمالیکا" په توګه تشریح کوي، په کوم کې چې هغه لیکي چې دا د کورونو پاکولو، د شپې د څراغونو د رڼا کولو او د سړکونو او بازارونو د روښانه کولو وخت دی. یو فصل فارس سفیر ابو ریحان البیروني په 11 پیړۍ کې هند ته سفر وکړ او لیکي چې هندو پیروان د کارتک په میاشت کې د نوي سپوږمۍ په شپه دیوالي لمانځي. ''
اهمیت
په هند کې "دیوالي" یو جشن دی چې په خورا خوښۍ سره لمانځل کیږي، په ځانګړې توګه د هغې تیاری خورا په زړه پورې دی. خلک خپل کورونه، دوکانونه، فابریکې، دفترونه پاکوي او سینګاروي. دیوالي په هند کې یو لوی، لوی، ځانګړي پیرود موسم دی. د کور اړین توکي اخیستل کیږي. په دې موقع سره زر، سپین زر، زیورات هم اخیستل کیږي. خلک د خپلو ملګرو او خپلوانو او نوکرانو لپاره ډالۍ اخلي. فابریکې او سوداګر خپلو نوکرانو ته د یوې میاشتې اضافي معاش د "بونس" په توګه ډالۍ کوي. د دیوالي موده د حاصلاتو دوره ګڼل کیږي. د دې فصل په ګټه کې دې نور ملګري هم شريک وګڼي او حق دې هم ادا کړي. ډیر په زړه پوری او په زړه پوری مراسم لمانځل کیږی. ځینې داسې کورونه هم شته، چې مراسم یې معنوي فضا لري. عبادت کوونکي د خپل عقیدې، عقیدې او عقیدې پر بنسټ عبادت کوي. دوی د کریکرونو په روښانه کولو سره خوښي څرګندوي.
خلک د سیمه ایزو باورونو پر بنسټ دودونه ترسره کوي. پوجا هم د خدایانو او خدایانو جلا کولو لپاره ترسره کیږي. هدف د دیوانو خوښول او زموږ په ژوند کې سوکالۍ ته ښه راغلاست ویل دي.
مانوي ارزښت
دیوالي د هندوانو، جین او سکهانو د پیروانو لخوا لمانځل کیږي، د دوی د عقیدې له مخې، ډیری کیسې، کیسې، افسانې شتون لري چې د اټکلونو پر بنسټ والړ دي، چې اصلي موخه یې دا بیانول دي چې دیوالي په تیاره باندې د رڼا برلاسي، په ناپوهۍ باندې د حکمت غالب دی. حاکمیت په بدو باندې د خیر او په نا امیدۍ باندې د امید څرګندول دي.
د یوګا ، ویدانتا او سنکیا هندو فلسفې له مخې، مرکزي فلسفه دا ده چې د مادي بدن او ذهن څخه بهر یو څه شتون لري، کوم چې خالص، لامحدود، ابدی دی چې اتمان نومیږي. د دیوالي لمانځل د بدۍ په وړاندې د ښه بریا په څیر دي. همدا رنګه رڼا په تیاره باندې بریا ګڼل کیږي. دیوالي په روحاني تیاره باندې د داخلي رڼا بریا، په ناپوهۍ باندې د پوهې بریا، په باطل باندې د حق بریالیتوب، او په بدو باندې د نیکمرغۍ بریا ګڼل کیږي.
دیني اهمیت
دیوالي د هندوانو، جین او سکهانو د پیروانو لخوا لمانځل کیږي، د دوی د عقیدې له مخې، ډیری کیسې، کیسې، افسانې شتون لري چې د اټکلونو پر بنسټ والړ دي، چې اصلي موخه یې دا بیانول دي چې دیوالي په تیاره باندې د رڼا برلاسي، په ناپوهۍ باندې د حکمت غالب دی. حاکمیت په بدو باندې د خیر او په نا امیدۍ باندې د امید څرګندول دي.
د یوګا ، ویدانتا او سنکیا هندو فلسفې له مخې، مرکزي فلسفه دا ده چې د مادي بدن او ذهن څخه بهر یو څه شتون لري، کوم چې خالص، لامحدود، ابدی دی چې اتمان نومیږي. د دیوالي لمانځل په بدو باندې د خیر د بریا په توګه ګڼل کیږي. همدا رنګه رڼا په تیاره باندې بریا ګڼل کیږي. دیولي پر معنوي تیارو د باطني رڼا بریا، پر جهالت د پوهې بریا، پر باطل د حق د بریا او پر بدۍ د خیر بریا ګڼل کېږي.
په هندویزم کې مذهبي اهمیت
په مذهبي لحاظ، په هندویزم کې د دیوالي اهمیت له سیمې څخه بلې سیمې ته توپیر لري. دا د پراخ هیواد او د مختلفو مذهبونو د پیروانو لوی شمیر له امله دی. بیلابیل دودونه او دودونه د سیمه ایزو افسانو، کیسې، قواعدو او باورونو پر بنسټ باور لري.
د ډیری خلکو په تصور کې، د رامایان په وینا، شری رام، سیتا او لکشمنا د رب څخه د دوی د بیرته راستنیدو په مناسبت خوشحاله دي.
د مهابارت په وینا، ډیری په دې باور دي چې پانډاوان د خپلو 12 کلن بنباس او یو کلن اګیتواس په راستنیدو خوښ دي. د ډیری هندو پیروانو په وینا، دیوالي هغه جشن دی چې د لکشمي دیوی په یاد کې لمانځل کیږي، د وشنو میرمن، د شتمنۍ او سوکالۍ دیوی. د نړۍ د شیدو سمندر د سپړلو په وخت کې، ښه په بد باندې غالب شو او په دې وخت کې دیوی لکشمي زیږیدلی، نو لکشمي د وشنو سره د خپل میړه په توګه ومنله او واده یې وکړ. ځینې هندو پیروان د انو دیوی مختلف خدایانو لکه کالي، ګنیشا، سرسوتي او کوبیرا عبادت کوي. هندوان په دې باور دي چې وشنو یو ځل بیا لکشمي ته په "وکانتا" کې راغی، دا موقع یې د خوښۍ په توګه ولمانځله او د لکشمي په عبادت کولو سره یې "دیوالي" ولمانځله. د هند په ختیځه سیمه کې لکشمي نه عبادت کیږي. تور پوجا معمولا دلته ترسره کیږي. کرشنا د هند په برج او شمالي سیمو کې مشهوره ده، نو دلته یې عبادت کیږي. دا د هند په لویدیځ او سویلي سیمو کې د "هندو نوي کال" په توګه لمانځل کیږي. لکشمي، د شتمنۍ دیوی، ګنیشا، د خنډونو لیرې کوونکی، سرسوتی، د ادب، موسیقۍ او پوهې دیوی، کوبیرا، د خزانې او حساب ورکولو خدای، په دې موقع عبادت کیږي.
په جینیزم يا بوداييزم کې مذهبي اهمیت
دېوالي په جینیزم کې ډیر اهمیت لري. وردهمان مهاویر ، د جینیزم وروستی تیرتنکر، د 527 میلادی کال د اکتوبر په 15 نیټه د نروان ( موکش ) معنی بخښنه ترلاسه کړه. م. د پاواپوري په نوم په یو ځای کې کارتک چترداشي ترلاسه کړه. کلپاسوترا ، د جینیزم مقدس کتاب دی چې په دریمه پیړۍ کې د اچاریا بھدرباهو لخوا لیکل شوی. م. ما لیکلي وو چې ډیری جنات شتون درلود، د تیاره واکمنۍ د رڼا یوه لویه بریا وه. په دې توګه د جینیزم پیروان د مهاویرا په یاد کې دیوالي لمانځي
په سيکه مذهب کې مذهبي اهمیت
د سیکانو د پیروانو لپاره، دیوالي د بانډي چور دیوس دی، کله چې ګورهر ګووند سینګ خپل ملګري او ځینې هندو پاچاهان د ګوالیار له کلا څخه د نورالدین جهانګیر له بند څخه آزاد کړل او امرتسر ته راغلل، د سیکانو ځینې ډلې دا جشن د "بندي چور دیوس" په نوم لمانځي. په نوم لمانځل کیږي بندی = (بندی)، چور = (آزاد)، دیواس = (فستیوال).
توضیحات او دودونه
دا باید په یاد ولرئ چې دیوالي یو ورځنی جشن نه دی بلکه د پنځو ورځو جشنونو لړۍ ده. د اشوا د میاشتې په پای کې او د کارتیکا میاشتې په پیل کې د هندوانو په تقویم کې پیښیږي. د عام کیلنڈر د اکتوبر او نومبر میاشتو ترمنځ واقع کیږي. دیوالي د امواس په شپه لمانځل کیږي. اماوس توره شپه ده، اختر په دې توره شپه کې د څراغونو په رڼا لمانځل کیږي. دیوالي یوازې د خدایانو جشن دی بلکې د غږونو، کریکرونو، رنګولي، خوندونو، خواږو، احساساتو او روحانیت جشن هم دی. په احساساتي توګه، دیوالي ټوله کورنۍ، ملګري او کورنۍ سره متحد کوي. د فستیوال لپاره چمتووالی یوه اونۍ دمخه پیل کیږي، او جشن د دیوالۍ څخه دوه ورځې مخکې پیل کیږي او پنځه ورځې دوام کوي: دیوالي د پنځه ورځني جشن لومړۍ ورځ ده. په دې ورځ کورونه، کورونه، سوداګریز دفترونه، دوکانونه، کوڅې، انګړ، کروندې، ټول پاکیږي. او د دغو ځايونو د سينګارولو کار پيليږي. د هندو پیروانو د عقیدې لاندې، لکشمي ، د شتمنۍ او سوکالۍ دیوی، عبادت کیږي. د دې دانترس په جریان کې ، څراغونه په دوامداره توګه روښانه کیږي. داسې انګیرل کیږي چې دا ورځ د دانونتري د زیږون ورځ هم ده چې یو لوی بابا هم و، د هغه په یاد کې دا " دنتیرس " لمانځل کیږي. د دانترس ورځ هم د پیرودلو او پلورلو لپاره خورا مشهوره ده. د توکو پیرود او پلور، د شتمنۍ عبادت، د لکشمي دیوی عبادت چې د "لکشمي پوجا" په نوم هم یادیږي ترسره کیږي. هټۍ سینګار شوي، عبادت کیږي او خواږه ویشل کیږي، دې خوږو ته "پرساد" هم ویل کیږي چې د "برکت" معنی لري.
؛نرک چترداشي
ناراکا چترتي د دیوالي دویمه ورځ ده چې د "کوچني دیوالي" په نوم هم پیژندل کیږي. د دې ځانګړتیا دا ده چې په دې ورځ د کور انګړ په رنګولي سره سینګار کیږي. په دې ورځ کوچني عبادتونه هم ترسره کیږي. په کور کې، ښځې په خپلو لاسونو مهندي (مهندی) لګوي او خواږه خواړه پخوي چې د دیوالي لپاره ځانګړي دي.
د دیوالي لړۍ دریمه ورځ "دیوالي" ده، کوم چې یو مهم او ځانګړی جشن دی. په دې ورځ نوې جامې اغوستل ځانګړی دی. په ماښام کې د څراغونو رڼا کول، د پوجا لپاره چمتو کول، د شپې د "لکشمي پوجا" تنظیم کول ځانګړي او هدف لري. د هند په مختلفو سیمو کې، دا د خلکو لپاره معمول دی چې د خپلو کورنیو خدایانو عبادت وکړي. د دې خدایانو په منځ کې سرسوتي (د پوهې او سوکالۍ خدای)، ګنیشا، کبیرا (د شتمنۍ خزانه) دي. د پوجا هدف د نوي کال لپاره د خدایانو او دیوانو له لارې د شتمنیو او سوکالۍ ترلاسه کول او هرکلی کول دي. هندو پیروان په دې باور دي چې د شتمنۍ دیوی دیوالي په ټوله نړۍ کې الوتنه کوي، خلک د دیوالونو له لارې لکشمي هرکلی کوي. د خټو د کوچنیو څراغونو د روښانولو رواج دی. د ملګرو بلنه، ډالۍ وړاندې کول، د جشن هیلې ورکول د دې ورځې ځانګړتیا ده. د خواږه ویشل یو ښه عمل ګڼل کیږي.
د پوجا وروسته، کریکرونه روښانه کیدی شي، د خوښۍ څرګندول، د خوښۍ لمانځل، د خوښۍ شریکول. په ځانګړې توګه د ماشومانو لپاره، دا جشن خورا په زړه پورې ګڼل کیږي او لیدل کیږي. هر ډول کریکرونه روښانه کیږي. دا یوه عامه عقیده ده چې د اور وژونکو او چاودیدونکو کریکرونو په واسطه شیطانان له مینځه وړي. د کریکرونو له سوځولو وروسته، خلک خپلو کورونو ته ستنیږي، میلې کوي، خواږه ویشي. دیوالي د نوي کال په توګه هم لمانځل کیږي. دا هم نوی مالي کال ګڼل کیږي او زموږ حسابونه هم په همدې مناسبت پیل او پای ته رسیږي.
"پدوا" د دیوالي په دویمه ورځ لمانځل کیږي. دا ورځ د میړه او میرمنو لپاره ځانګړې شوې چې د دوی د سوکالۍ لپاره دعا وکړي. میړه خپلې میرمنې ته ډالۍ ورکوي. ښځه د خپل میړه د خوندیتوب لپاره دعا او دعا کوي. په دې ورځ "ګووردان پوجا" د کرشنا په یاد کې ترسره کیږي. دا ورځ د واده شویو کسانو لپاره نیکمرغه ګڼل کیږي.
دا د دیوالي د جشن وروستۍ ورځ ده، دا د "بها دوج" په نوم یادیږي. دا ورځ د وروڼو او خویندو لپاره ځانګړې شوې ده. دا جشن د رکشا بندھن سره ورته دی. په دې ورځ وروڼه د خپلو خویندو لپاره دعا کوي، خویندې د خپلو وروڼو لپاره دعا کوي. وروڼه او خویندې یو بل ته ډالۍ ورکوي.
سرچيې
وېشنيزه:هڅوب وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
مسلمان
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" مسلمان ( عربي: مسلم، مسلمة)، (انګريزي:Muslim)هغه کس ته وایي چې د اسلام په دین ایمان لري. که څه هم د مسلمانانو د عقیدې له مخې اسلام د خدای دین دی او دا دین له رسول الله صلی الله علیه وسلم مخکې هم موجود او هغه څوک چې د الله د دین پیروي کوي مسلمانان دي. د بېلګې په توګه د قرآن له مخې حضرت ابراهيم (ع ) هم مسلمان و. خو نن ورځ د مسلمان مانا هغه څوک دی چې د رسول الله صلی الله صلی اللہ علیه و آله وسلم په دین عمل کوي او ایمان لري. ځکه چې حضرت محمد (صلی الله علیه وسلم) د دغو انبیاوو په اخیر کې راغلی او د هغه په راتګ د اسلام پخواني احکام منسوخ او نوي احکام د الله جل جلاله له لوري رانازل شوي چې تر قيامته به پرې عمل کول فرض وي.
د اسلامي عقيدې بنسټ
هغه څوک چې په پورتنیو شیانو باور لري مسلمان بلل کیږي. له دې پرته نور اختلافونه فرعي او سیاسي دي.
بیرونی روابط
وېشنيزه:اسلام
سهار(سپيده داغ)
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" سحرګاه ،لمرخاته ، سپیده دم سپيده داغ یا اورورا (شفق) د لمر له لوېدو مخکې افق بلل کېږي. د ماښام ، سهار او لمر د راختلو موده د دې سیمې په عرض البلد پورې اړه لري، او د هغې اوږدوالی په قطبي سیمو کې د څو دقیقو څخه څو ساعتونو ته اوږديږي.
په مذهبونو کې
په اسلام کې، دا د ورځې د لومړي لمانځه وخت دی چې د سهار څخه تر لمرخاته پورې، او د روژې په میاشت کې، دا د روژې له پیل څخه مخکې وخت دی.
سرچینې
وېشنيزه:د ورځې وختونه
قسطنطنیه
د یونان په منځنیو پېړیو کې قسطنطنیه د روم سترواکۍ پلازمینه وه او وروسته د ختیځ روم سترواکۍ (د بیزانسي سترواکۍ په نوم هم پېژندل کیږي)، لاتیني سترواکۍ (۱۲۰۴ او ۱۲۶۱ز کلونو تر منځ) او عثماني سترواکۍ (۱۴۵۳ او ۱۹۲۲ز کلونو تر منځ) پلازمینه هم شوه، چې د ترکیې له خپلواکۍ جګړې نه وروسته انقرې ته ولېږدول شوه او په رسمي ډول په ۱۹۳۰ز کال کې د استانبول په نوم ونومول شوه. دا ښار نن ورځ د ترکیې جمهوریت ترټولو لوی ښار او مالي مرکز دی. دغه راز په اروپا کې هم ترټولو لوی ښار ګڼل کېږي.
په ۳۲۴ز کال کې د بیزانسي لرغونۍ ښار«نوی روم» په نوم بدل شو او د لوی سترواک قسطنطین له خوا د روم سترواکۍ نوې پلازمینه په توګه اعلان شوه، چې په ۳۳۰ز کال د مې په ۱۱مه د هغه په ​​​​نوم ونومول شوه. قسطنطنیه په عموم ډول د «ارتودوکس عیسوي تمدن مرکز» ګڼل کېږي. دغه راز د پنځمې پیړۍ له نیمایي نه د تېرې پېړۍ تر پیل پورې قسطنطنیه په اروپا کې تر ټولو لوی او بډایه ښار و. دا ښار د خپل معماري شاهکاري لکه ایا صوفیا ، د ختیځ ارتودوکس کلیسا، مقدسه سترواکې ماڼۍ چیرې چې سترواکانو ژوند کاوه، هیپوډروم، د ځمکې دیوالونو کې طلایی دروازه او مجلله شاهي ماڼۍ لپاره مشهور شو. د قسطنطنیه پوهنتون په پنځمه پیړۍ کې تاسیس شو او په ۱۲۰۴ز کال او ۱۴۵۳ز کال کې مخکې له لوټولو نه یې هنري او ادبي خزانې درلودې، په شمول د هغه لوی امپراطوري کتابتون چې د اسکندریه د کتابتون پاتې شوني یې لرلې، چې ۱۰۰،۰۰۰جلده کتابونه یې  درلوده. دا ښار د قسطنطنیه د کلیسا د سرپرست کور او د عیسوي نړۍ ترټولو سپیڅلي اثارو لکه د کانګو تاج او ریښتیني صلیب ساتونکی و.
قسطنطنیه د خپلو لویو او پیچلو کلاګانو لپاره نامتو وه، کوم چې د لرغوني وختونو ترټولو پیچلي دفاعي معماري نه ګڼل کېده. د طلایی ښاخ او د مرمره سمندر تر منځ د قسطنطنیه رامنځته کېدل د ځمکې د کمښت لامل شو، کوم چې دفاعي دیوالونو ته یې اړتیا درلوده. دا ښار په قصدي ډول له روم سره د سیالي کولو لپاره جوړ شوی و، او د دېوالونو دننه لوړوالی د روم له اووه غونډیو سره سمون درلوده. د نه منلو وړ دفاعي عالي ماڼۍ، ګنبدونه او برجونه، د قسطنطنیه د سوکالۍ پایله وه، چې د دوه براعظمونو (اروپا او اسیا) او دوه سمندرنو (د مدیترانې او تور سمندر) تر منځ د دروازې په توګه یې ترلاسه کړی و. که څه هم ډېری وختونو د بېلابېلو لښکرو له خوا محاصره شوي، خو د قسطنطنیه دفاع د نږدې نهه سوه کلونو لپاره د نه منلو وړ وه.
بر سېره پر دې په ۱۲۰۴ز کال کې د څلورمې صلیبي جګړې لښکرو دا ښار ونیو او ویجاړ یې کړ او د لسیزو راهیسې یې اوسیدونکو د لاتیني اشغال تر لاندې په یوه ویجاړ شوي ښار کې ژوند کاوه. په ۱۲۶۱ز کال کې د بیزانس سترواک اتم پالیولوګوس مایکل ښار ازاد کړ او ښار د پالیولوګوس سلطنت لاندې د نسبي بیا رغونې نه برخمن شو. په ۱۲۹۹ز کال کې د عثماني سترواکۍ له راڅرګندېدو سره، بیزانسي سترواکۍ د سیمو او ښار د نفوسو له لاسه ورکولو باندې پیل وکړ. دغه راز د ۱۵مې پېړۍ په لومړیو کې د بیزانس سترواکۍ یوازې قسطنطنیه او د هغې شاوخوا سیمې واک کې درلودې، چې په پای کې د ۵۳ ورځو محاصرې وروسته ښار د دویم سلطان محمد په مشرۍ د ۱۴۵۳ز کال د مې په ۲۹مه د عثمانیانو لاس ته ولوېد او بیا یې د عثماني سترواکۍ د نوي پلازمینې په توګه ایډرین (اډریانوپل) وټاکه.
قسطنطنیه د عثماني خلافت پر مهال
قسطنطنیه د ارتودوکس عیسویت ښار اوس د عثماني واکمنۍ لاندې و. کله چې دویم محمد قسطنطنیه ته د چارسیوس دروازې له لارې (نن د ایډرینیکاپي یا اډریانوپل دروازې په نوم یادیږي) ننوت. هغه سمدلاسه خپل آس د ایا صوفیا په لور روان کړ، چیرته چې د دروازو له منځه وړلو وروسته په پټنځایونو کې پټ په زرګونو اتباعو باندې جنسي تیري کېده او غلامان کول یې. برسېره پردې هغه په هر ځای کې د عیسویت سمبولونه ویجاړ کړه، په شمول د ایا صوفیا صلیب چې د سلطان  کمپونو کې نمایش ته کیښودل شوی و. بیا یې خپلو پوځیانو ته امر وکړ چې د ښار د قیمتي مرمرو له منځه وړلو نه ډډه وکړي او په غنیمتونو راضي شي. ټولې ودانۍ د هغه ملکیت شوې. هغه یو امام ته امر وکړ چې آیا صوفیا کې هغه سره وویني ترڅو هلته د لمانځه لپاره اذان وکړي او په دې توګه د ارتودوکس کلیسا د مسلمانانو په جومات بدله کړه او په دې ډول یې په قسطنطنیه کې اسلامي حاکمیت ټینګ کړ.
وروستیو
قسطنطنیه د ختیځ روم سترواکۍ په وروستیو کې د ختیځې مدیترانې سمندر ترټولو لوی او بډایه ښاري مرکز و، چې زیاتره یې د سټراټیژیک موقعیت له امله و ځکه د ایجین  سمندر او تور سمندر ترمنځ سوداګریزې لارې یې تنظیمولې. دغه راز په منځنیو پېړیو کې دا د اروپا ترټولو بډایه او لوی ښار و، چې یو پیاوړی کلتوري کشش او د مدیترانې په اقتصادي ژوند کې یې تسلط درلود. سیلانیان او سوداګر د ښار ښکلي خانقاهونو او کلیساګانو نه په ځانګړي توګه د ایا صوفیا یا د مقدسې کلیسا نه حیران و. د ۱۴ پېړۍ روسی لیدونکې سټیفن نووګورډ په وینا: « د ایا صوفیا په اړه د انسان ذهن نشي کولی څه ووایي او یا یې تشریح کړي».
قسطنطنیه په ځانګړي توګه د یوناني او لاتیني لیکوالانو د لیکل شوو نسخو د ساتل خورا مهم ځای و، ځکه په لوېدیځه اروپا او شمالي افریقا کې بې ثباتۍ او ګډوډي د زیاتو ویجاړیو لامل شوې وې. د ښار د سقوط په وخت کې د دوی په زرهاو کډوال ایټالیا ته راوړل شول، چې دا د رینسانس په هڅولو او عصري نړۍ ته د لېږد په برخه کې مهم رول لوبولی دی. د ټیکنالوژۍ، هنر او کلتور له مخې، قسطنطنیه په اروپا کې د زرګونو کلونو لپاره بې ساري وه. په قسطنطنیه کې ډېرې ژبې ویل کېدې. په ۱۶ پېړۍ کې یوې چینایي جغرافیې رسالې په ځانګړې توګه ثبت کړي، چې ښار کې یو شمېر زیات ژباړونکو ژوند کوو او دا په ګوته کوي چې دا یو څو ژبني او څو کلتوري نړیواله سیمه ده.
ښځینه په ادبیاتو کې
قسطنطنیه د لوېدیځې ارمني لومړنۍ پېژندل شوې مجلې د رامنځته کېدو ځای و، چې د یوې ښځې (Elpis Kesaratsian) له خوا خپره او ایډیټ شوې وه. ښځینه لیکوالانې چې خپلې هیلې یې په ښکاره ډول څرګندولې، د بې حیایۍ په سترګه ورته کتل کېده، خو دا ورو ورو بدله شوه ځکه چې د «ښځو برخې» کې مجلو په خپرول پیل وکړ. ماتئوس ماموریان ، سرپوهی دوساپ ته بلنه ورکړه تر څو د زروهي ګلمکریان د ژوندلیک له مخې، په ۱۸۹۰ لسیزه کې د شعرونو د دوو ټوکونو له خپرولو وروسته، همدارنګه هغې ته وویل شو چې په کورنۍ او کور کې د ښځو د ځای په اړه هم لیکلنې وکړي.
معمارۍ
د بیزانس سترواکۍ د خپل ځانګړي ډول معمارۍ رامنځته کولو لپاره رومن او یوناني معمارۍ ماډلونه او سټایلونه کارولي. د بیزانس معمارۍ او هنر اغېزې په ټوله اروپا کې د هغې په اخیستل شوو نقلونو کې لیدل کېدی شي. ځانګړي بېلګې یې په وینس کې د سینټ مارک کلیسا، د ریوینا کلیساګانې او همدارنګه په ختیځې سلاوکي کې ډېری کلیساګانې شاملې دي. دغه راز یوازې په اروپا کې د ۱۳مې پېړۍ ایټالوی فلورین تر وخته د سرو زرو سکو تولید ته دوام ورکړ. د دې ښاري زیربنا د منځنۍ پېړۍ په اوږدو کې له حیرانتیا نه ډکې وې، چې د روم سترواکۍ؛ هنر، مهارت او تخنیکي تخصص یې ژوندی ساتلی و. په عثماني دور کې اسلامي معمارۍ او سمبولیزم کارول کېده.
تحصیلات
په ۱۹۰۹ز کال کې په قسطنطنیه کې ۶۲۶ لومړني ښوونځي او ۱۲ منځني ښوونځي شتون درلود، چې د لومړنيو ښوونځيو له شمېر نه ۵۶۱ د ټيټې درجې ښوونځي او ۶۵ يې عالي لېسې وې. له دې جملې ته ۳۴ یې عامه او ۳۱ یې خصوصي وې.
اکاش واڼي
لوبغاړیاکاش واني (په هندي:आकाश भाषण  ) د 2013 فلم دی چې د لیو رنجن له خوا لارښود شوی. په دې فلم کې کارتيک آرین ، نصرت باروچا ، فاطمه ثنا شیخ ، سني سنګ ، پارچي شاه پانډیا او مهیش ټاکور په څېر لوبغاړو رول لوبولی دی.
تړنې
وېشنيزه:هندي سينما وېشنيزه:هندي فلمونه وېشنيزه:هندي وېشنيزه:هندي ادبيات وېشنيزه:هندي افغان واکمن وېشنيزه:هندي انجنيران وېشنيزه:هندي تاريخپوهان وېشنيزه:هندي تصوف وېشنيزه:هندي تلوېزيون وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي دین
نمنګان ولايت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
نمنګان ولایت د ازبکستان یو ولایت دی چې په ازبکستان کې موقعیت لري.
جزیات
د نمنګان ولایت ټول نفوس ۱۸۶۲ زره تنه دی.
حوالې
وېشنيزه:شوی وېشنيزه:ازبکي ژبه وېشنيزه:ازبک وېشنيزه:ازبک سیاستوال وېشنيزه:ازبکستان وېشنيزه:ازبکستان ولايتونه وېشنيزه:ازبکستان ښارونه وېشنيزه:ازبکي سياستوال
ګوف وایتلام
اډوارډ ګوف وایتلام د استرالیا د ملکې حقوي سلا کار او د استرالیا د نښان خاوند (په انګلیسي: Edward Gough Whitlam ، /ˈɡɒf ˈwɪtləm/؛ زوکړه د ۱۹۱۶ز کال د جولای ۱۱مه ـــ مړینه د ۲۰۱۴ز کال د اکتوبر ۲۱مه نېټه) په رسمي ډول د ۱۹۷۲ز کال څخه تر ۱۹۷۵ز کال پورې د استرالیا ۲۱م لومړی وزیر و. هغه د تر ټولو اوږدې مودې لپاره د استرالیایي کارګر ګوند (ALP) فدرال مشر پاتې شوی و. نوموړی د یو اصلاح غوښتونکي دولت مشر و کوم چې د استرالیا د نایب الحکومه سېر جان کر له خوا کله چې د استرالیا د ۱۹۷۵ز کال د اساسي قانون لانجې خپل اعظمي حد ته رسېدلې وې، د لومړي وزیر په توګه له واکه هغه په جنجالي ډول له ګوښه کېدو سره هممهاله له منځه ولاړ. وایتلام د استرالیا یوازینی هغه لومړی وزیر دی چې په داسې بڼه له واکه لرې شوی دی.
وایتلام د دویمې نړیوالې جګړې په بهیر کې، د څلورو کلونو لپاره د استرالیا په سلطنتي هوایي ځواک کې د هوايي پوځي الوتکو د پیلوټ په توګه خدمت وکړ او له جګړې وروسته یې د مدافع و;یل په توګه کار کاوه. هغه په ۱۹۵۲ز کال کې د لومړي ځل لپاره د استرالیا د استازو مجلس ته وټاکل شو، چې په دې سره د ویراوا د ضلعې لپاره د پارلمان غړی (MP) شو. وایتلام په ۱۹۶۰ز کال کې د کارګر ګوند د رییس مرستیال شو، د ارتور کالوېل له تقاعد کېدو وروسته د نوموړي ګوند منتخب مشر او د اپوزېسیون مشر شو. وایتلام د جان ګورټون پر وړاندې د لنډې مودې لپاره د ۱۹۶۹ز کال د فدرالي ټاکنو له بایللو وروسته، د د ۱۹۷۲ز کال په ټاکنو کې له ۲۳ کالو پرله پسې ائتلافي حکومت وروسته کارګر ګوند بریا ته ورساوه.
د وایتلام حکومت د جبري عسکري خدمت د خاتمې، د نړیوال روغتیایي مراقبت او د پوهنتون وړیا زده کړو او د حقوقي مرستو د پروګرامونو د پلي کولو په ګډون یو زیات شمېر نوي پروګرامونه او د پالیسۍ بدلونونه پلي کړل. له دې امله چې د اپوزېسیون له خوا د اداره کېدونکې مشرانو جرګې د بودیجې پاس کول له ځنډ سره مخ کړي وو، وایتلام په ۱۹۷۴ز کال کې د یو دوه اړخیزه انحلال د ټاکنو اعلان وکړ، په کومو کې چې هغه د استازو په مجلس کې یو څه راښکته شوی اکثریت تر لاسه کړ، او د سنا په مجلس کې یې درۍ چوکۍ خپلې کړې، که څه هم چې دا شمېر په سنا کې د اکثریت لپاره کافې نه و. د وایتلام حکومت له هغه وروسته لومړنۍ او یوازینۍ هغه ګډه ناسته چې د اساسي قانون د ۵۷مې برخې له مخې د دوه اړخیز انحلال د یوې برخې په توګه ممکنه شوې وه، راوغوښته.
د حکومت په دویمو ټاکنو کې له بریا سره سره، اپوزیسیون د حکومت د رسواییو او مخ پر ځوړ اقتصاد پر وړاندې د عکس العمل په توګه چې د ۱۹۷۳ز کال د نفتو د کړکېچ له کبله او د ۱۹۷۳ز کال څخه تر ۱۹۷۵ز کال پورې د نړیوال رکود له کبله رامنځته شوی و، په مشرانو جرګه کې یې د دولت د برنامو پر وړاندې د خنډونو رامنځته کولو ته ادامه ورکړه.
د ۱۹۷۵ز کال په وروستیو کې، د اپوزیسیون سناتورانو د دولت تخصیصي بودیجو ته د رایې ورکولو اجازه ورنکړه او هغه یې له دولت څخه د پارلماني انتخاباتو ټاکنو ته د تګ له غوښتنې سره پارلمان ته مستردې کړې او په پایله کې یې د دولت عرضه رد کړه. وایتلام له هغه استدلال سره چې د ده دولت په پارلمان کې غوڅ اکثریت په واک کې درلود، دا کار د مشرانو جرګې له خوا باج اخیستنه وبلله او له یادې غوښتنې سره یې موافقت ونکړ. کړکېچ د نومبر میاشتې په نیمایي کې هغه وخت پای ته ورسېد چې نایب السلطنه سر جان کر هغه له خپل موقف څخه ګوښه او پر ځای یې د اپوزیسیو مشر مالکولم فریزر د سرپرست لومړي وزیر په توګه وګماره. کارګر ګوند په راتلونکو ټاکنو کې په غوڅه سره ماتې وخوړه. وایتلام د ۱۹۷۷ز کال په ټاکنو کې له یو ځل بیا ماتې وروسته، د کارګر ګوند له مشرۍ څخه استعفا وکړه او په ورپسې کال کې یې له پارلمان څخه تقاعد وکړ. په ۱۹۸۳ز کال کې د هاوک د حکومت په ټاکل کېدو سره، هغه په یونېسکو کې د سفیر په توګه وګمارل شو، هغه موقف چه ده په متمایز ډول ډک کړ او د یونېسکو د اجرایي کمېټې د غړي په ټوګه وټاکل شو. نوموړی د خپل ژوند د ۹مې لسیزې تر لومړیو پورې فعال پاتې شو. د هغه د وړتیا او له موقف څخه یې د ګوښه کېدلو د شرایطو او د هغه د دولت د میراث په اړه یې د ولسمشرۍ له پرېښودلو څخه ووسته د لسیزو لپاره څو څو ځله بحثونه شوي دي. سره له دې، ژورنالېست پاول کېلي ویلي دي چې، "په دې کې هېڅ شک نشته چې د هغه درۍ کلن دولت، د اصلاحاتو او نوښتونو په تړاو د استرالیا په تاریخ کې له بل هر دولت څخه ډېر مسئول و.
د ژوند لومړني وختونه
اډوارډ ګوف وایتلام د ۱۹۱۶ز کال د جولای په ۱۱مه نېټه د ملبورن په یوه اطراف کې د کیو  په رولنډ په ۴۶ سړک کې په په ناګرا کې د خپلې کورنۍ په کورکهول کې زیږېدیلی دی، د دوو ماشومانو (د هغه خور فرېدا له هغه څخه څلور کاله وروسته زيږېدلې ده) په منځ کې مشر دی، چې خور یې (د زیږون پر وخت مادوکس) او فرېد وایتلام نومېده. پلار یې د فدرال حکومت کارکوونکی و چې وروسته یې د مشترک المنافع ټولواکۍ د حقوقي وکیل په توګه خدمت کاوه، او د بشري حقونو په مسایلو کې د مشر وایتلام ښکېلتیا د هغه په زوی باندې ژور اغېز درلود. څرنګه چې د هغه مورنی نیکه هم اډوارډ نومېده، نو نوموړی د خپل ماشومتوب له لومړیو څخه د هغه په منځني نامه ګوف باندې یادېده، چې یاد نوم په خپل وار د هغه په پلرني نیکه باندې له برتانوي جنګیالي فیلډ مارشال هیو ګوف، لومړي وایکونټ ګوف سره په تړاو اېښودل شوی و.