cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بريلوي فکري مکتب
۱۱م شریف
د يولس دعاګانو اصل او ريښه لکه څنګه چې الله تعالی په قرانکريم کې فرمايي رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا وَلِإِخْوَانِنَا الَّذِینَ سَبَقُونَا بِالْإِیمَانِ وَلَا تَجْعَلْ فِی قُلُوبِنَا غِلًا لِلَّذِینَ آمَنُوا رَبَّنَا إِنَّکَ رَء ُوفٌ رَحِیمٌ( الحشر:10 ) او هغوی  وروسته دوی وايي: ای زموږ ربه، موږ او زموږ هغه وروڼه وبښه چې له موږ څخه مخکي ایمان لري او زموږ په زړونو کي د مؤمنانو لپاره کینه مه ساته، اې زموږ ربه، بېشکه ته ډېر مهربان، بې حده رحم کوونکی یې. الَّذِینَ یَحْمِلُونَ الْعَرْشَ وَمَنْ حَوْلَہُ یُسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَبِّہِمْ وَیُؤْمِنُونَ بِہِ وَیَسْتَغْفِرُونَ لِلَّذِینَ آمَنُوا رَبَّنَا وَسِعْتَ کُلَّ شَیْء ٍ رَحْمَۃً وَعِلْمًا فَاغْفِرْ لِلَّذِینَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِیلَکَ وَقِہِمْ عَذَابَ الْجَحِیمِ (المومن:7 ) هغه چې عرش يې پورته کړه او هغه چې له عرشه چاپېر تاويږي او د خپل رب پاکي بيانوي او ذکر يې کوي.
د هغې د پاکوالي خبره او په هغه باندې ايمان راوړل او د مسلمانانو څخه بښنه غوښتل، اې زموږ ربه، هر څه ستا په رحمت او علم کې دي، نو هغو کسانو ته بخښنه وکړه چې توبه وباسي او ستا په لاره روان شي او د دوزخ له عذابه يې وژغوره. له سیده عایشه رضی الله عنها څخه روایت دی چې یو سړی رسول الله صلی الله علیه وسلم ته راغی او ویې ویل: ای د الله رسوله، زما مور وفات شوې ده او د وفات په وخت کې یې وصیت نه دی کړی. د هغې لپاره کوم انعام شته؟ ويې ويل: نه، نو که زه صدقه او خيرات ورکړم، نو ايا ثواب به يې وي؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل هو (بخاري، مسلم او ابوداود) ته رسېږې؟ نو رسول الله صلى الله عليه وسلم وفرمايل: انا للعالمين وفرحون به كما يفراح احدكم بالهديه.
مسلکي لید
د بریلوي فقهې له نظره دا دین په حقیقت کې د امت د ټولو صحابه کرامو، تابعینو، پیروانو، صالحینو او علماوو اعلان شوی دی. د بریلوي مکتب د تفسیرونو له مخې میلاد او قیام، لمونځ او سلام، ایصال ثواب، عرس، دا ټول هغه دودونه دي چې له پیړیو راهیسې په اهل سنتو او جماعت کې رواج دي او د امت علماوو یې د منبع په توګه ویلي دي. انعام خو نویو فرقو دغه رسمونه شرعي اعلان کړل او بریلوي علماوو یې د لیکلو او وینا له لارې خوندي کړل. په دغو علماوو کې تر ټولو مشهور نوم امام احمد رضا خان دی چې د مختلفو عقایدو او عقایدو په دفاع کې یې ډیر کتابونه لیکلي دي.
د توحید او شرک په اړه لید
د بریلوي فقهې له نظره د رسول الله صلی الله علیه وسلم حمد او ثنا ویل د خوشالۍ سرچینه ګڼل کیږي. او دا شرک ته نه منسوبیږي. د دې مکتب له نظره د قرآن د سورت په رڼا کې د شرک درې ډولونه دي.
نو د دغو دريو شرطونو په نظر کې نيولو سره د رسول الله صلی الله عليه وسلم ډيره لوړه ستاينه، د هغه تعظيم او تعظيم چې د الله جل جلاله سره برابر او لوړ نه وي، په کار کې نه دی. د دې مکتب له مخې د شرک کټګورۍ.
نوښت ته تګ لاره
د دې مکتب د نظر له مخې بدعت په دوه ډوله دی، چې یو یې ښه بدعت دی او بل بد بدعت، لکه څنګه چې په لاندې حدیث کې راغلی دی. '''څوک چې په اسلام کې یو ښه سنت واوري د هغه ثواب به وي او څوک چې له دې وروسته عمل وکړي د هغه له اجر څخه به هیڅ شی نه ضایع کیږي. ''' ژباړه :- څوک چې په اسلام کې يو نيک عمل وکړي او بيا پرې عمل وکړي، نو د هغه د عمل کولو ثواب به د ده لپاره هم ليکل کيږي او د عمل کوونکو له اجر څخه به کم نه وي. او څوک چې په اسلام کې کوم بد کار وکړي او بیا خلک د هغه پیروي وکړي، نو هغه ګناه چې دوی ته رسیږي د هغه (جاری کوونکي) عملونه دي، دا به هم لیکل کیږي، په داسې حال کې چې د هغه چا ګناه نه کمیږي چې دا کار کوي. . د صحیح مسلم له دغه حدیث څخه استدلال کوي چې د دې مکتب له نظره په دین کې د داسې نوي نیک عمل صادرول چې د شریعت له اساسي اصولو سره په ټکر کې نه وي، نه یوازې جواز لري، بلکې مستحب هم دی. لکه څنګه چې حضرت عمر فاروق رضي الله عنه په رمضان کې د تراویح لمونځ په جماعت سره پیل کولو خپل عمل د ( نِعْمَ الْبِدْعَۃُ ھَذِہ۔ یہ اچھی بدعت ہے ، بخاري ) په حدیث کې بیان کړی دی. د رسول الله صلی الله علیه وسلم د مبارکې عملي تفسیر. په همدې ډول ډېر داسې عادتونه چې د رسول الله صلی الله علیه وسلم او صحابه کرامو رضی الله عنهم په ژوند کې نه وو، له دوی وروسته په امت مسلمه کې رواج شول، لکه استعمال. د لومړي خلیفه حضرت ابوبکر صدیق (رض) لخوا د قرآن کریم نسخه، د خلافت په وخت کې د کتاب په بڼه راټولول او یا وروسته د حجاج بن یوسف په دوره کې قرآن کریم ته د عربو اضافه کول، فقه ، نحو ، د عید میلادالنبی. -نبي ، درود او سلام ، مفصل ایمان او جامع ایمان، شپږ کلمې، په جوماتونو کې د منارونو ډنډونه او محراب، تصوف ، طریقت او معارف ، سوم، چهلم ، خاتم، عرس او یوولسم شریف او داسې نور هغه اعمال دي چې وروسته په کې عملي شول. د امت او دا چې له کوم شرعي حکم سره په ټکر کې نه دي، دا کړنې د رسول الله صلی الله علیه وسلم د حدیث پر بنسټ دي او د سولې په رڼا کې د بدعت تر نامه لاندې راځي.
د سلفي او دیوبندي مسالک اختلاف نظر
د دیوبندي او سلفي مکتب له نظره د بریلوي مکتب ډېری عقیدې او عملونه د محمد صلی الله علیه وسلم له سنتو سره په ټکر کې دي او دوی دا عقاید بدعت او شرک ګڼي. په ځانګړې توګه دا مکتبونه د اختر د میلاد النبی (صلی الله علیه وسلم) د نمانځلو په حق کې نه دي او همدا ډول د میلاد او میلاد او د یولسم شریف د لمانځلو په اړه هم اختلاف لري. . په همدې ډول د توسل عقیده، د زیارتونو زیارت او د شاهد او ناظر عقیده شرک دی.
سرچينې
وېشنيزه:بري وېشنيزه:بريليويان وېشنيزه:بريلي وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
د انساني ځيرکتيا تکامل
د انساني ځيرکتيا تکامل د انسان له دماغو او د ژبې له اصليت سره نژدې تړاو لري. د انسان د تکامل موده شا اوخوا په اوه ميلیونه کالو خپره ده، د «پان» نوعې څخه نيولې بيا تر ۵۰۰۰۰ کاله مخکې هغه وخت پورې چې د چلند نوي والی منځ ته راغی. د دې مودې لومړي درې ميلیونه کاله د « Sahelanthropus» پورې، ورپسې دوه ميليونه کاله تر « Australopithecus » پورې اړوند او وروستي دوه ميلیونه کاله يې بيا د «هومو» نوعې د ډبرين عصر تاريخ په ځآن کې رانغاړي.
د انساني ځيرکتيا ډېرې ځانګړتياوې، لکه خواخوږي، د ذهن تيوري، خفګان، خواشيني او د نښو او وسايلو کارول تر يو بريده په سترو ايپس (يو ډول غټ شاديان دي) کې هم څرګند وو، حال دا چې دا په ډېرو کمو پېچلو بڼو کې دي، کومې چې په انسانانو کې موندل شوي دي، لکه د سترو ايپس ژبه.
هومينينای
نږدې لس ميلیونه کاله مخکې، د ځمکې اقليم په يو يخ او وچ پړاو کې داخل شو، د کوم په پايله کې چې نږدې ۲.۶ ميلیونه کاله مخکې پيل شوي څلور ګونی کنګل جوړېدل منځ ته راغلل. د دې يوه پايله دا شوه چې د شمالي افريقايي استوايي ځنګل په شاتګ پيل وکړ، په لومړي سر کې يې پرانيستو شنو سيمو ځای ونيو او په پايله کې په ډاګونو (اوسنۍ سهارا) بدل شو. له دې امله چې د هغې چاپېريال په پرله پسې ډول له ځنګل څخه د وښو لرونکو ډاګونو په خپرېدو سره په جلا کېدونکو ځنګلي سيمو بدل شو، ځينې لومړني انواع تر يو بريده يا په بشپړ ډول په ځمکه د اوسېدو ژوند سره برابرښت پيدا کړ. په دې ځای کې دوی د ښکاريانو په وړاندې څرګند شول، لکه لويې پېشوګانې، له کومو څخه چې دوی مخکې خوندي وو.
د دې چاپېريالي فشارونو له امله د دوه پښو والا په حق کې غوراوی منځ ته راغلو: په وروستيو پښو ګرځېدل. دې چارې د هومينيني سترګو ته زيات تکامل ورکړ، دوی کولای شول چې ګواښ له لا زيات لرې ځای څخه وويني او د نقل او حرکت ډېره اغېزناکه وسيله يې تر لاسه کړه. په ورته ډول يې لاسونه د قدم وهلو له موخې څخه ازاد کړل او د خوراک د راټولولو په څېر موخو لپاره يې لاسونو کارولو ته وړتيا ورکړه. په ځينو وختونو کې په دوه پښو تلونکو لومړنيو موجوداتو ته يې د لاس درلودل ورکړل، په دې ډول دوی د لرګيو، هډوکو او ډبرو د پورته کولو او د وسلو په توګه د هغې د کارولو وړتيا تر لاسه کړه، يا د نورو موخو لپاره د وسيلو په توګه لکه د کوچنيو ژويو وژل، يا د زړو ماتول يا د جسمونو پرې کول. په نورو ټکو، دې لومړيو موجوداتو د لرغونې ټيکنالوژۍ کارول زده کړل. د هومينينا د فرعي قبيلې دوه پښو لرونکو د وسايلو کارونکو لومړي موجودات تقريباً له پنځو څخه تر اوه ميليونه کاله مخکې دي، لکه يو له تر ټولو لرغونو نسلونو څخه چې هغه د « Sahelanthropus tchadensis» په نوم دي.
هومو
نږدې ۲.۴ ميلیونه کاله مخکې هومو هيبيليس (ماهر/پوه انسان) په ختيځه افريقا کې راڅرګند شول: کوم چې تر ټولو لومړۍ انساني پېژندل شوي انواع دي او لومړي هغه دي چې د ډبرينو وسايلو د جوړولو لپاره پېژندل شوي دي، بيا هم له لرغوني پړاو حخه او له يو څخه زياتو « Australopithecus» پاتې شونو په شا اوخوا کې د تر لاسه شويو وسايلو د کارولو نښو نښانو اختلافي پايلې دا پوښتنه پيداکولای شي چې « H. habilis» د دوی له پخوانيو څخه څومره هوښيار (ځيرک) وو.
د وسايلو کارولو يوه مهمه تکاملي ګټه وړاندې کړه او د دې موخې لپاره اړین لاس د خوځښتونو اړوند کولو لپاره سترو او ډېر پېچلو دماغو اړتيا وه. «هومو هيبيليس» د طريقې د پېچلتيا په اړه زموږ پوهه يواځې تر ډبرين کلتور پورې محدود نه ده، هغوی معمولاً د غاښونو په مټ د شیانو د پورته کولو وړتيا هم درلوده.
د سترو دماغو لپاره ستره جمجمه (د سر کوپړۍ) هم اړينه وي او په همدې ډول نورو مورفولوجيکي (د شيانو جوړښتي) او بيالوژيکي تکاملي بدلونونه هم اړین وي. د همداسې يو بدلون لپاره ښځينه اړتيا لري چې د نويو زېږېدونکو سترو جمجمو لرونکو بچيانو د زېږون لپاره د زېږېدو يوه پراخه وياله (بمبه) ولري. د دې لپاره حل لاره دا وه چې د جنين د ودې په لومړي پړاو کې وزېږول شي، مخکې له هغې چې د سر کوپړۍ يې هومره ستره شي چې بيا د زېږون د نالۍ څخه نه شي تېرېدای. له دې سره نور موافقتونه (سمون پیدا کول) د پورته او ښکته ژامې کوچني هډوکي، د مخ کوچني او کمزوري عضلات او د مخ کوچني کول او صفا کول وو، د کومو په پايله کې چې د اوسني انسان د پېچلو ادراکي او ژبنيو وړتياوو تر څنګ د شکل تاثرات او خندا پیدا کولو وړتياوې منځ ته راغلې. په پايله کې، په نويو انسانانو کې د غاښونو مسائل د هغو مورفولوژیکي بدلونونو څخه پیدا شول، کوم چې د کوچي ډوله ژوند څخه د پر ځای مېشت ژوند طريقې پر لور د بدلون لاملونه زياتولای شي.
دې سمون پیدا کولو د انسان دماغ د دې وړ وګرځول چې خپلې ودې ته دوام ورکړ، خو يو نوی قانون يې عملي کړ. بايد په پام کې ونيول شي چې د نارينه او ښځينه وو د جنس د ونډې په اړه دوديزې ادعاوې په تېرو کلونو کې ننګول شوي دي. دې ته له کتنې پرته چې د ډېر کمزوري زوزات د ساتنې لپاره د انسانانو په چټکۍ سره د مېشتېدو ژوند بڼې دوی له نورو ژويو او نورو انسانانو سره د مقابلې کولو لپاره د وسايلو پر جوړولو متکي کړل، په داسې حال کې چې د بدن په اندازې او پیاوړتيا يې کم انحصار درلود.
شا اوخوا ۲۰۰۰۰۰ کاله مخکې اروپا او منځنی ختيځ د نيندرتال انسانانو له خوا د مېشت ځايونو په توګه ونيول شول، کوم چې له ۴۰۰۰۰ څخه تر ۴۵۰۰۰ کلونو مخکې په سیمه کې د نويو انسانانو د راڅرګندېدو وروسته ۳۹۰۰۰ کاله مخکې له منځه ولاړل.
د انسانانو تاريخ
د «پلايوسيني» پړاو په وروستیو کې، «هوميننز» له نويو سترو ايپس (غټ شاديان) او نورو نژدې اړوندو ژويو موجوداتو څخه جلا شول، کوم چې د بدني تکاملي بدلونونو په پايله کې په دوه پښو د درېدو يا نېغ تګ د وړتيا تر لاسه کولو لامل ګرځېدلي و. د سترګو پر سر کړۍ يا د وروځو د پياوړي راوتلو او اوار مخ په څېر ځانګړتياوې هم «هومو ايريکټس» (په ملا نېغ انسان) ته ځانګړتيا ورکوي. د دوی د دماغ حجم تر ډېره بريده دوی د « H. Habilis» په څېر د د دوی له نژدې اړوندو انواعو څخه جلا کوي، څنګه چې موږ په ۱۰۰۰ سي سي د منځنۍ کچې جمجې په وړتيا کې زياتوالی لېدای شو. د لومړيو نسلونو په پرتله (H. erectus) د خپلو سرونو په جمجمه کې «کيلونه» (په سينه کې کوچني  اډوکي دي) او کوچني «کريسټس» (تاج ته ورته جوړښت) جوړل کړ، کوم چې دماغو سره د مخ پر وده وړتيا د مرستې لپاره د کوپړۍ مورفولوجيکي (د بڼې/شکل اړوند) بدلونونه څرګندوي. داسې باور کېږي چې «هومو ايريکټس» له بدني اړخه اوسني انسانان و، ځکه چې د اندازې، وزن، د هډوکو د جوړښت او خوراکي عادتونو کې يو بل ته زيات ورته والی لري. خو د وخت په تېرېدو سره، انساني ځيرکتيا هغو پړاونو ته وده وکړه، کوم چې د دماغو د فزيالوژي، د جمجمې د جوړښت اناتومي او مورفولوژي او په چټکۍ سره د بدلېدونکې اقليم له چاپېريالونو سره تړلي دي.
فاتح پرتقال
فتح پورتقل (د فبروري 2 1967 زیږیدلی ، نازیلی ) په ترکیه کې ژورنالیست او وړاندې کوونکی دی.
د روزنې موده
لومړنۍ زده کړې يې په نازلي کې او لوړې زده کړې يې د ازمير په اتاترک لېسه کې بشپړې کړې دي. نوموړی د استانبول پوهنتون د اقتصاد او اداري علومو له پوهنځي څخه فارغ شوی دی.
په 1994 کې، هغه استرالیا ته لاړ ترڅو خپلو زده کړو ته دوام ورکړي او بهرنۍ ژبې تدریس کړي.
د کار موده
فتح فتح پورتقل تر زده کړو وروسته د څه مودې لپاره په استرالیا کې د یوه مشهور رستورانت مدیر و. په 1997 کې، هغه ترکیې ته راستون شو او د ارمغان توپر سره واده وکړ.
د 1997 او 2005 ترمنځ، هغه د سټار تلویزیون لپاره د خبریال په توګه کار کاوه. په 2005 کې، دا د مشهور ژورنالیست محمد علي برند په وړاندیز چینل ډي ته لیږدول شوی. د 2010 په می کې، دا د فاکس نیوز اینکر عرفان دغرمانجي د وړاندیز پراساس چینل ته لیږدول شوی و.
فتح پورتقل د 2010 او 2013 ترمنځ د څلورو اوو پروګرامونو وړاندې کوونکی و. د 2013 په سپتمبر کې، د چینل ښځینه اینکر، نازلي تولګا برنیک مایر، د واده کولو او بهر ته د تګ له امله، فتح پورتقل د FOX د ماښام خبرونو اینکر شو .
فتح پورتقل د 43 مې د سرو زرو تیتلی ایوارډونو په مراسمو کې د غوره نارینه نیوز اینکر جایزه وګټله.
سرچینې
وېشنيزه:1967 زېږېدنې
د سغد ولایت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" سغد ولايت د تاجکستان يو ولايت دی.
سرشمېرنه
د سغد ولايت ټول نفوس 2,132,100 تنه دی.
حوالې
وېشنيزه:مخونه د ګراف سره وېشنيزه:تاجيکي وېشنيزه:تاجکيان وېشنيزه:تاجک وېشنيزه:تاجکستان وېشنيزه:تاجکي وېشنيزه:تاجکيستان وېشنيزه:تاجکېستان
جیمز برایس، لومړی وایکانټ برایس
جیمز برایس د وړتیا نښان درلودونکی، د ویکتوریا لوړ شاهي نښان درلودونکی، د برېتانیې خصوصي شورا غړی، د شاهي شورا همکار او د شاهي اکاډمۍ همکار، (د ۱۸۳۸ کال د مې له ۱۰ – د ۱۹۲۲ کال د جنوري تر ۲۲) یو برېتانوی استاد، قانون پوه، تاریخ پوه او لیبرال سیاستوال ؤ. د کویت رابینز په وینا، نوموړی هغه لوړپوری دی چې د قانون، حکومت او تاریخ په برخه کې یې لېرو سیمو ته سفرونه کړي دي، د هغه تخصص د لوړو سیاسي مقامونو لامل شو چې په متحده ایالاتو کې د ۱۹۰۷ – ۱۹۱۳ پورې د سفیر په توګه د ده بریالۍ ونډې سره پای ته ورسېدل. د امریکا ګډې ګټې (in The American Commonwealth ) (۱۸۸۸) په کتاب، د امریکا د سیاست ژوره مطالعه، کې د هغه فکري نفوذ خورا لوی ؤ چې په برېتانیه او همدا راز په متحده ایالاتو کې یې  د امریکا په اړه پوهه رامنځته کړه.
شالید او تعلیم
برایس په  آلسټر کې د بیلفاسټ د انټریم ولسوالۍ په آرتر سټریټ کې زیږېدلی، د وایټ ابې د جیمز ینګ د لور، مارګریټ او جیمز برایس زوی ، پلار یې په حقوقو کې ډوکتورا درلوده او د لنډنډیري ولسوالۍ د کولرین څخه ؤ. د ژوند لومړني اته کلونه یې د خپل نیکه د وایټ ابې په استوګنځي کې تېر شول، چې ډېری وختونه يې په آرامه ښکلي ساحل کې د ساعتونه لپاره لوبې کولې. عنان برایس یې کوچنی ورور ؤ. هغه په بیلفاسټ اکاډمۍ، ګالسکو عالي ښوونځۍ، ګالسکو پوهنتون، هیډلبرګ پوهنتون او د آکسفورډ په ترنتټي کالج کې د خپل تره راوبین جان برایس تر پاملرنه لاندې زده کړې وکړې.
هغه په ۱۸۶۲ کال کې د آکسفورډ د اوریل کالج غړی وټاکل شو او په ۱۸۶۷ کال کې د لنکن ان  محکمې وکالت ته ور وبلل شو. په هایډلبرګ پوهنتون کې یې زده کړو دې لامل شوې چې د آلمان تاریخي او حقوقي پوهې اوږد مهاله ستاینه ور په برخه کړه. هغه په "ټوټونیکي آزادۍ" باور درلود، هغه ګنګه مفکوره چې د آلمان، برېتانیې او متحده ایالاتو د یو بل سره د یوځای کولو لپاره جوړه شوې وه. د هغه په نظر متحده ایالات، برېتانوي سترواکي او آلمان "طبیعي ملګري" وو.
علمي مسلک
برایس وکالت ته ومنل شو او د څو کلونه یې په لندن کې وکالت وکړ، خو ډېر ژر آکسفورډ ته بېرته وغوښتل شو چې د مدني قانون شاهي پروفیسور شي، دا دنده یې  د ۱۸۷۰ کال څخه تر ۱۸۹۳ کال پورې په غاړه لره. همدارنګه د ۱۸۷۰ کال څخه تر ۱۸۷۵ کال پورې د منچسټر په اونز کالج کې د حقوقو پروفیسور ؤ. هغه د ۱۸۶۴ کال په پیل کې د روم سپېڅلي سترواکۍ (Holy Roman Empire) کتاب په هلکه د هغه د کار له امله شهرت ترلاسه کړی ؤ.
برایس په ۱۸۷۲ کال کې آیسلنډ ته سفر وکړ ترڅو د آیسلنډ د جګړو کیسو خاوره وګوري، ځکه چې هغه د نیال کیسې لوی مینه وال ؤ. په ۱۸۷۶ کال کې یې د روسیې له لارې د ارارات غره ته سفر وکړ، د ونو د شنې کېدو له کرښې څخه پورته لاړ او په لاس تراش شوي لرګي یوه ټوټه یې وموندله، چې ۴ فټ (۱،۲ متره) اوږد او۵  انچ (۱۳سانتي متره) ‌پرېړه وه. هغه ومنله چې دا سند د ارمني کلیسا باور سره سمون لري، چې یاده ټوټه د نوح د کښتۍ څخه وه او نور توضیحات یې وړاندې نه کړل.
برایس چې په ځانګړې توګه د ښځو لپاره د لوړو زده کړو غوښتونکی ؤ، په ۱۸۷۲ کال کې د ښځو د ټولو طبقو د تعلیم د ودې ملي اتحادیې مرکزي کمیټې (NUIEWC) سره یوځای شو.
د پارلمان غړی
برایس چې په سیاست کې یو کلک لیبرال ؤ، په ۱۸۸۰ کال کې په لندن کې د ټاور هملټز ټاکنیزې حوزې لپاره اعوامو جرګې ته غړی وټاکل شو. په ۱۸۸۵ کال کې یې سویلي ابرډین ته راستون شو او په بریالیتوب سره په راتلونکو فرصتونو کې بیا وټاکل شو. نوموړی تر ۱۹۰۷ کال پورې د پارلمان غړی پاتې شوی.
د برایس فکري توپیر او سیاسي زیارکښي د دې لامل شول چې د لیبرال ګوند ارزښتناک غړی شي. هغه د ۱۸۶۰ کال لسیزې په وروستیو کې د ثانوي زده کړو د شاهي کمیسیون رئیس په توګه خدمت وکړ. په ۱۸۸۵ کال کې د ویلیام ایورټ ګالډسټون په مشرۍ د بهرنیو چارو وزارت مرستیال وټاکل شو، خو ده د همغه کال په وروستیو کې په ټولټاکنو کې د لیبرالانو له ماتې وروسته یاده دنده خوشې کړه. په ۱۸۹۲ کال کې د ګالډسټون وروستۍ کابینه سره د دوک مېشته لانکاسټر صدراعظم په توګه یو ځای شو او په ورته وخت کې یې د خصوصۍ شورا له لوري لوړه وکړه.
ړ برایس په ۱۸۹۴ کال کې د لارډ روزبري په نوې کابینه کې د سوداګریز پلاوي رئیس وټاکل شو، خو هغه د ټولې لیبرال کابینې سره اړ شو چې راتلونکی کال یاده دنده پرېږدي. لیبرالان لس کاله له ریاست څخه بهر پاتې شول.
برایس سویلي افریقا ته له سفر وروسته، په ۱۸۹۷ کال کې د سویلي افریقا د اغېزو کتاب یو ټوک خپور کړ چې د بویر دوهمې جکړې په اړه د بحث پر مهال یې په لیبرال حلقو کې د پام وړ اغېره درلوده. ده د یاد کتاب مهمې برخې د سویلي افریقا وروستي تاریخ، د دې هېواد په اړه بېلابېلو ټولنیز او اقتصادي جزیاتو او د ګوند سره د سفر پرمهال خپلو تجربو ته ځانګړی کړ.
برایس چې " تر هغه دمه هم سخت دریځه" ؤ، په ۱۹۰۵ کال کې د لومړي وزیر سر هنري کیمبل - بینرمن په کابینه کې د آیرلنډ لوی منشي وټاکل شو او ټول ۱۹۰۶ کال په دې دنده کې پاتې شو. برایس د تقاعد حقونو، د سوداګریزو شخړو قانون او د خلکو بیا توزیعي بودیجې په ګډون په ډېر شمېر ټولونیز اصلاحاتو باندې چې سوسیالیزم حکومت له لوري وړاندیز شوي وو، نیوکه وکړه، د ده په آند دې کار سوسیالیزم ته یې غیر ضروري امتیازات ورکول.
د امریکا ګډې ګټې
برایس په امریکا کې د خپل کتاب، د امریکا ګډې ګټې (The American Commonwealth ) (۱۸۸۸) له امله چې د یوه تاریخ پوه او د اساسي قانون پوه له نظره د متحده ایالاتو د بنسټونو یوه بشپړه څېړنه ده، وپېژندل شو. برایس په ډېر ځیر سره د الکسیس دي توکویل سفرونه چې په امریکا کې ولسواکي (Democracy in America) کتاب (۱۸۳۵ - ۱۸۴۰) یې لیکلی، بیا ژوندي کړل. توکویل د نولسمې پېړۍ په لومړیو کې د امریکا پر برابرپالنه ټینګار کړی ؤ، خو برایس د پراخې نابرابرۍ په موندلو خواشینی شو: "شپېته کاله وړاندې په امریکا کې لویې شتمنۍ نه وې، لویې شتمنۍ کمې وې، بې وزلي نه وه. اوس لږ بې وزلي ... او د نړۍ د بل هر هېواد په پرتله یو شمېر ډېرې لویې شتمنۍ شته" او " د تعلیم په اړه ... احتمال لري چې د ابتدايه ښوونځیو زیاتوالی د اروپا په پرتله دا خلک ته هسکې ځای ته پورته کړي ... [اما] یوه زیاتېدونکې طبقه شته چې په غوره پوهنتونونو کې یې زده کړې کړې دي. داسې ښکاري چې [په دې برخه کې] په برابرۍ کمښت راغلی او نور به هم کموالی په کې راشي." دا اثر تر یوه حده د میشیګان پوهنتون رئیس جیمز بي. انجل او په هارورډ کې چارلس ډبلیو. ایلیټ او ایبټ لارنس لویل سره د رایس د نږدې ملګرتیا په پایله کې په پوهنتونونو کې په پراخه کچه وکارول شو. همدارنګه دا اثر د امریکایي لیکوالانو لپاره چې غوښتل یې د امریکا د تاریخ لید د مشخصاً د انګلو ساکسون په څېر مشهور کړي، یو مهم کتاب وګرځېد.
اشرافي مقام
برایس د سفارت څخه د خپلې تقاعدۍ او برېتانیې ته د بېرته راستنېدو وروسته، په ۱۹۱۴ کال کې د لانارک په ولسوالۍ کې وایکانټ برایس مقام ته ترفع وکړه. لذا د عیانو جرګې غړی شو، د دې جرګې واکونه د ۱۹۱۱ کال پارلماني قانون له خوا کم شوي وو.
لومړۍ نړیواله جګړه
د لومړۍ نړیوالې جګړې له پیلېدو وروسته، برایس ته د لومړي وزیر اچ. اچ. اسکویت له لوري دنده وسپارل شوه چې هغه څه چې وروسته د برایس راپور په نوم مشهور شو، ولیکي، په دې راپور کې یې په ​​بلجیم کې د آلمان ظلمونه بیان کړل. یاد راپور په ۱۹۱۵ کال کې خپور شو او د ملکي وګړو پر وړاندې یې د آلمان چلند غانده. د برایس روایت په بلجیم کې د امریکا د مرستو د کمیټې رئیس، ورنون لیمن کیلوګ له لوري تائید شو، ورنون نیویارک ټایمز ته وویل چې د آلمان پوځ سلګونه زره بلجیمي کارګران غلام کړي دي او په دې بهیر کې یې له زیاترو څخه ناوړه ګټه اخیستې او معیوب کړي یې دي.
برایس په عثماني ستوراکۍ کې په ځانګړې ډول په ۱۹۱۵ کال کې د ارمنیانو نسل وژنه په کلکه وغندله. برایس لومړنی کس ؤ چې د ۱۹۱۵ کال په جولای کې یې په دې موضوع باندې د عیانو جرګې په غونډه کې خبرې وکړې. وروسته یې د تاریخ پوه آرنولډ جې. ټوینبي په مرسته د عام وژنې یو مستند ریکارډ برابر کړ، چې په ۱۹۱۶ کال کې د برتانیې د حکومت له خوا د نیلي کتاب (Blue Book) په بڼه کې خپور شو. برایس په ۱۹۲۱ کې لیکلي چې په عثماني سترواکۍ کې د ارمنیانو نسل وژنې د آشوریانو د نفوس نیمایي برخه اخیستلې وه او په دوی باندې یې په مشابه ظلمونو لاس پورې کړی ؤ.
د طالبانو فعاليتونه
د طالبانو فعاليتونه سياسي او وسله وال فعاليتونه دي چي په افغانستان کې يې د کال ۱۹۹۴ څخه د ملا صاحب محمد عمر په مشرۍ يې پیل کړه، دا فعاليتونه تر نن وﺭځې پورې دوام لري. د طالبانو غورځنګ د کورنۍ جګړې په غبرګون کي رامځته سو. د کورنۍ جګړې تر ټولو لوی لامل د شوروي سره تر جګړې وروسته د مجاهدينو د واک پر سر جګړه وه. مجاهدينو د واک لپاره د قوم او ژبې په نامه سياست پیل کړ، چي په پایله کي يې عام وګړي د يو بل دښمنان کړل. ددې جګړې سرغنه مشران په لاندې توګه وه؛ د فعاليتونو لړليک يې په لاندې کلنو کي په دې توګه وو؛
بويولو (حس)
بويولو حس د پنځو حواسو څخه یو دی. (څلور نور حواس دا دي: څکلو حس ، لمس کولو حس ، لیدلو حس ، اورېدلو حس ) دا حس د بېلابېلو بویونو د موندلو امکان برابروي. د خوند حس ته د دې حس د نږدېوالي له امله ، د بوی په حس کې د ګډوډۍ په صورت کې (لکه د ساړو پرمهال) ، د خوند د پوهېدو وړتیا هم ضعیفه کیږي.
د بويولو وسایل
د بوی کولو سیسټم د حیواني بدن حسي سیسټم دی چې د بويولو دنده او د اشياوو د مالومولو دنده پرغاړه لري. ډېری تي لرونکي ژوي د دوه بېلابېلو بويولو حسي سيستمونو درلودونکي دي چې يو يې اصلي بويولو سيستم دی او بل يې فرعي بويولو سيستم دی.
د انسان د بوی حس د هغه د خوند يا څکلو حس څخه لس زره ځله پیاوړی دی.
د بويولو اختلالات
د بويولو اختلالاتو ریښه په کیمیاوي - عصبي اختلالاتو کې موندل کیدی شي. د بوی اختلالات ممکن د جدي معلولیت لامل شي. د بوی اختلال په 4 کته ګوریو وېشل کېدی شي.
د بوی له لاسه ورکول (انوسیمیا)
د بوی د حس له لاسه ورکول د ساینسي نوم " انوسيمیا " سره چې کاربوای ورته ویل کیږي ، یو له خورا عام ناروغیو څخه دی ، په ځانګړي توګه په لویانو کې؛ دا په ټولنه کې له 2 څخه تر 10٪ پورې خلک اغېزمنوي، مګر دا په هغو ټولنو کې لږ عام دی چې لوړ کلتوري کچه لري.
بوی ته وده ورکول
د نویو څیړنو له مخې دغه پوهنځی د روزنې له لارې وده کولای شي.
د شواهدو له مخې، د بويولو حس کمزوري د الزایمر، پارکینسن او شیزوفرینیا یو له عامو نښو څخه دی او همدارنګه د زړښت له نښو څخه یوه ده، خو د دې لامل په بشپړه توګه نه دی څرګند شوی.
د سترګو او غوږونو څخه ترلاسه شوي معلومات برعکس، کوم چې د ډیری اعصابو څخه تیریدو سره د مغز مخکینۍ سطح ته رسیږي، د شنو بلب څخه معلومات یوازې د دوو اعصابو څخه تیریدو وروسته دماغ ته لیږدول کیږي.
اوس ساینس پوهانو موندلي چې د بوی حس د روزنې او تمرین له لارې وده او درملنه کیدی شي.
د بوی اعصاب
د زکام اعصاب (به  کې   د کرینیل اعصابو د دولس جوړه څخه لومړۍ جوړه ده. دا اعصاب د سږو سیسټم برخه ده. د زکام عصبي عصبي هسته نه لري او په مرکزي عصبي سیسټم کې لنډه لاره لري. د عصبي اعصابو په څیر او د دماغ د نورو اعصابو په څیر، زعفران اعصاب د مرکزي عصبي سیسټم برخه ده. د olfactory sensory receptors د olfactory mucosa کې موقعیت لري، چې د هر پوزې میوکوسا کې 2.5 سانتي مترو ته وقف شوی ساحه ده. دا اخیستونکي مختلف بویونو ته مختلف ځوابونه ورکوي. د نورو حسي معلوماتو په خلاف، د زکام پیغامونه د تالامس له لارې نه تیریږي. بلکه، د olfactory lobe څخه په تیریدو سره، کوم چې د لیمبیک سیسټم سره تړلی دی، دا د پروسس لپاره دماغي کورټیکس ته ځي، د لیمبیک سیسټم په لنډمهاله حافظه کې رول لوبوي او په اوږد مهاله حافظه کې یې بدلوي، له همدې امله کله چې تاسو د خواړو یا کوم شی بوی ، تاسو یو حافظه په یاد ولرئ هغه د لیمبیک سیسټم دی.
سرچينې او پايڅوړ
وېشنيزه:حس وېشنيزه:پنځه ګوني حسونه وېشنيزه:ليدل وېشنيزه:اورېدل وېشنيزه:بويول وېشنيزه:لالي وو وېشنيزه:لامسې وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
مایکروسکوپ
یو مایکروسکوپ هغه څېز دی چي په مرسته یې موږ ډېر وړوکي شیان لیدلای سو، یعني داهغه آله ده چي ډېر کوچني شیان اوڅیزونه له خپل اصلي حالت څخه څوځله ستر ښيي.
دمایکروسکوپ تاریخ
دمایکروسکوپ دجوړښت دقیقه سرچینه تراوسه نه ده معلومه خوله تاریخي پلوه داسي ویل کیږي په لمړي ځل دوو هالنډي پوهانو (ذکریاجانسن اوجوهان) په ۱۵۹۰زیږدیزکال کي داسي یوڅېز جوړکړ چي دیوټیوب په دننه کښي یې دوې عدسیې ځای پرځای اودهغه په مرسته یې وړوکي شیان له خپل اصلي حالت څخه لوی وښودل.
لمړنئ الکترون مایکروسکوپ
الکټرون مایکروسکوپ په لمړي ځل د دوو جرمني پوهانو هریولکه روسکا او نول له لوري رامنځ ته سو اودجوړښت نېته یې ۱۹۳۲ اویاهم ۱۹۳۴زیږدیزکال ښودل سوې ده. دغه مایکروسکوپ دومره په زړه پوري او ځواکمن وو چي یوجسم یې له خپل اصلي حالت څخه ۲۵۰۰۰۰ دوه سوه پنځوس زره ځله لویاوه اوپکښي بېلابېل برېښنايي آلات ځای پرځای سوي وه.
د ابو څخه د انرژۍ تر لاسه کول (د اوبو د ځواک په مټ ځينې کارونه کول)
د اوبو انرژي، چې د اوبو د ځواک (طاقت) په نوم هم پېژندل کېږي، په دې موخه د راغورځېدونکو يا په تېزۍ سره بهېدونکو اوبو کارول دي چې برېښنا ځينې توليد شي يا د ماشينونو د چلولو لپاره انرژي ورڅخه تر لاسه شي. دا د اوبو د سرچينې د جاذبي د وړتيا يا خوځنده انرژۍ په مټ تر لاسه کېږي، څو انرژي توليد کړي. د اوبو ځواک د پايدارې انرژۍ د توليد يوه طريقه ده.
له لرغونو زمانو راهيسې، د اوبو له ژرندو (ارهټونو) څخه پيدا کېدونکې د اوبو انرژي د نوې کېدو وړ انرژۍ د سرچينې په توګه د اوبه خور او ماشيني وسايلو د استعمال لپاره کارول شوې ده، لکه ژرندې، د اره کولو کارخونې، د اوبدلو کارخونې، لوی څټکونه، د لنګر جرثقيلونه، داخلي پورته کوونکی او د کاني ډبرو کارخونې. «ټرومپ»، کوم چې له راغورځېدونکو اوبو څخه ډبله هوا توليدوي، کله کله د دې لپاره کارول کېږي چې په لرې ځای کې نورو ماشينونو ته انرژي مهيا کړي.
اوسمهال د اوبو انرژي په بنسټيز ډول د اوبو په مټ د برېښنا د توليد د ځواک په توګه کارول کېږي او دا د انرژۍ د زېرمه کولو نظام د نيمايي په توګه هم استعماليږي، کوم چې د پمپ شوې زېرمې له اوبو توليد شوې برېښنا په نوم پېژندل کېږي.
د اوبو ځواک د فاضله موادو د سون توکو يو د پام وړ بديل دی، ځکه چې کاربن ډای اکسايډ يا نور هوا ککړونکي نه توليدوي او په پرتليز ډول د طاقت (برېښنا) یوه باثباته سرچينه برابروي. له دې سره سره، اقتصادي، ټولنيز او چاپيرياليز جانبي عوارض لري او د اوبو پوره اندازې ځواک لرونکې انرژۍ ته اړتيا لري، لکه سمندر يا يو لوړ جهيل (ناور). د نړيوال بانک په څېر نړيوالې ادارې د اوبو ځواک ته د اقتصادي پرمختګ د کم کاربن د وسيلې په سترګه ګوري.
تاريخ
شواهد څرګندوي چې د اوبو طاقت د اصولو تاريخ تر لرغوني يوناني مدنيت پورې رسېږي. نور شواهد ښيي چې د اوبو څرخ په خپلواک ډول د همدې پړاو په شا او خوا کې په چين کې جوړ شوی دی. د اوبو د څرخ او د اوبو د ژرندې د شواهدو تاريخ په څلورمه مخزېږديزه پېړۍ کې د لرغوني نژدې ختيځ سيمې ته رسېږي. سربېره پر دې، شواهد ښيي چې د اوبه خور د ماشينونو لپاره د اوبو د طاقت د کارولو تاريخ تر لرغونو مدنيتونو پورې رسېږي، لکه سومر او بابلونيا. مطالعو ښودلې ده چې د اوبو څرخ د اوبو د ځواک د کارولو ابتدايي بڼه وه او  دا به يا د انسانانو يا ژويو له خوا چلېدل.
په رومي سترواکۍ کې، د اوبو په ځواک چلېدونکې ژرندې په لومړۍ مخزېږديزه پېړۍ کې د «وټروويس» له خوا معرفي شوې وې. د «برابيګل» ژرندې چې په اوسنۍ فرانسه کې موقعيت لري، د اوبو شپاړس څرخونه درلودل چې په يوه ورځ کې اته ويشت ټنه غلې دانې پروسس کولای شي. په روم کې د اوبو څرخونه همدا راز د مرمرو د اره کولو لپاره هم کارول شوي دي، لکه د درېيمې پېړۍ د وروستيو د «هيراپوليس» د ارې کارخونه. دا ډول د ارې کارخونې د اوبو څرخ درلود چې دوه مار پېچ په پای کې سره تړلې ډنډې يې درلودې، څو دوه ارو ته طاقت ورکړي. دا همدا راز د شپږمې پېړۍ د ختيځې رومي د ارو په دوه ماشينونو کې هم ليدل شوي دي چې په ترتيب سره په «افيسس» او «ګيراسا» کې د کيندنو پر مهال موندل شوي دي. د دې رومي اوبو کارخونو د مارپېچ او نښلونکي ډنډې طريقه د اوبو د کارخونې تاويدونکی حرکت د ارې د پلونو حرکت په خطي حرکت بدل کړ.
د هان واکمنې کورنۍ پر مهال (۲۰۲مخزېږديز – ۲۲۰ز) په چين کې د اوبو د ځواک په مټ کارېدونکو سترو څټکونو او بنيو (بنۍ) په اړه فکر کېدو چې د اوبو د لپکيو (ډولچو) په واسطه چلېدل. په هر حال، ځينې تاريخ پوهانو وړاندېز کړی چې د اوبو د څرخونو پر مټ چلېدل. دا له هغه وخته ده، له کومه چې دا اند وړاندې شوی چې د اوبو لپکۍ دومره ځواک نه لري چې د نغري لوړه بونۍ په حرکت راولي. په ډېرو متنونو کې د هان د اوبو د څرخونو تشريح شوې ده؛ په دوی کې ځینې يې تر ټولو پخواني «جيجيوپين» قاموس دی چې تر ۴۰ مخزېږديز پورې اړه لري، د «يانګ ژيونګ» متن د «فانګيان» په نوم پېژندل شوی چې د ۱۵ مخزېږديز اړوند دی، تر څنګ يې « Xin Lun» دي، کوم چې د ۲۰ز په شا اوخوا کې د « Huan Tan» له خوا ليکل شوي دي. دا هماغه مهال و، کله چې انجنير « Du Shi» (۳۱ مخزېږديز) د وسپنې څخه د اشکالو د جوړولو لپاره پر ميل لرونکي بنۍ د اوبو ځواک څخه کار اخستی.
د اوبو د طاقت د استعمال يوه بېلګه په ځمکه کې د کانونو د رګونو د پیدا کولو لپاره موندل کېږي. د ځمکې د کانونو د رګونو موندل د اوبو د هغه ځواک د څپو کارول دي، کومې اوبه چې د فلزي کاني ډبرو په را ايستلو کې له يو زېرمه ځای څخه خوشې کېږي. دا طريقه تر ټولو لومړی په «ويلز» کې له ۷۵ز کال راهيسې د «ډولاکوتي» سرو زرو په کانونو کې کارول شوې ده. دې طريقې ته وروسته په اسپانيه کې په کانونو کې لا وده ورکړل شوه، لکه د « Las Médulas» په کان کې. په ځمکه کې د کانونو د رګونو د رالوڅولو طريقه په منځنیو پېړیو او وروستیو پړاونو کې په برتانيه کې په پراخه کچه وکارول شوه، تر څو په دې ډول د سرپ او د قلعي کانونه راوباسي. وروسته په «هايډروليک» کان کيندنه کې جوړ شو، کله چې په نولسمه پېړۍ کې د کلفورنيا د سرو زرو د راايستلو په هلو ځلو کې کار ځینې واخيستل شو.
اسلامي سترواکي په پراخه سيمه خپره وه، په بنسټيز ډول په اسيا او افريقا او تر څنګ يې په شا اوخوا سيمو کې. د اسلامي زرين تاريخ او عرب کرنيز انقلاب پر مهال (اتمې څخه تر ديارلسمې پېړۍ) د اوبو ځواک څخه په پراخه کچه کار اخيستل کېدو او جوړ شوي دي. د سمندري ځواک لومړی استعمال د سترو هايډروليک کارخونو له مجتمعاتو سره منځ ته راغی. په دې سيمه کې د اوبو په مټ چلېدونکي صنعتي کارخونو يوه پراخه لړۍ استعمالېده، په کومو کې چې د اوبدلو کارخونې، د غلو دانو ژرندې، د کاغذ کارخونې، د غلو دانو غوبل کول، د اره کولو کارخونې، د بېړيو په مټ میده کوونکې کارخونې، د ميده کولو کارخونې، د وسپنې کارخونې، د بورې کارخونې او د اوړو کولو کارخونې شاملې وې. تر يوولسمې پېړۍ پورې، د ټولې اسلامي سترواکۍ په هر ايالت کې دا ډول صنعتي کارخونې فعالې وې، له الاندلس او شمالي افريقا څخه نيولې بیا تر منځني ختيځ او مرکزي اسيا پورې. مسلمانو انجنيرانو همدا راز د اوبو په ژرندو او اوبو پورته کولو ماشينونو کې ګيرونو (ګراريو) څخه په کار اخيستلو سره د اوبو د توربينونو څخه هم کار اخيستی. دوی همدا راز د اوبو د ځواک د سرچينې په توګه د اوبو د زېرمو په جوړولو کې هم مخکښ دي، د دې لپاره يې کارول چې د اوبو ژرندو او اوبو پورته کولو ماشينونو ته ځواک برابر کړي.
سربېره پر دې، مسلمان ميخانيک انجنير الجزري (۱۱۳۶-۱۲۰۶) د «د ابتکاري ميخانيکي وسايلو علم» په نوم په خپل کتاب کې د پنځوسو وسايلو جوړښت تشریح کړی دی. ډيری دا وسايل د اوبو د ځواک په مټ چلېدل چې په هغې کې ساعتونه، د شرابو د مهيا کولو يوه وسيله او له سمندرونو يا جهيلونو څخه د اوبو د پورته کولو پنځه وسايل شامل دي، په دې کې درې يې د حيواناتو د ځواک پر مټ چلېږي، يو يې يا په اوبو يا په حيواناتو چلېدای شي. سربېره پر دې، په دې وسايلو کې يوه اوږده پټۍ شامله وه چې ډولچې پکې نښلول شوې وې، د غوا په زور چلېدونکې یوه سلواغه وه (د اوبه خور يوه اله چې کرین ته ورته وه) او يوه تلونکې راتلونکې اله وه چې ځوړند والونه يې درلودل.
په نولسمه پېړۍ کې، فرانسوي انجنير «بينويټ فورنيرون» د اوبه ييز ځواک لومړی توربين جوړ کړ. دا اله په ۱۸۹۵ز کال کې د «نياګرا فالس» په سوداګريز مرکز کې عملي کړای شوې وه او تر اوسه فعاله ده. د شلمې پېړۍ په لومړيو کې، انګريز انجنير «ولیام ارمسټرانګ» لومړی خصوصي بريښنايي ځواک مرکز جوړ او فعال کړ، کوم چې د انګلستان د «نارتهمبرلينډ» په «کرګسايډ» کې د هغه په کور کې واقع و. په ۱۷۵۳ز کال کې، فرانسوي انجنير «برنارډ فاريسټ ډي بيليډور» د « Architecture Hydraulique» په نوم خپل کتاب خپور کړ، کوم کې چې عمودي محور او افقي محور هايډرولک ماشینونه تشريح شوي وو.
د صنعتي اوښتون مخ پر وده غوښتنې پرمختګ ته هم وده ورکړه. په برتانيه کې د صنعتي انقلاب په پيل کېدو سره، د اوبو ځواک د نويو اختراعاتو لپاره مرکزي سرچينه وه، لکه د «رچارډ ارک رايټ واټر فريم» لپاره. که څه هم د اوبو ځواک په ډېرو سترو کارخانو او توليد ځايونو کې د بخار ځواک ته هم لاره برابره کړه، بيا هم په اتلسمه او نولسمه پېړۍ کې د ډېرو کوچنیو کارونو لپاره کارېدلو، لکه د وسپنې ويلې کولو کوچنیو نغريو کې (د بېلګې په ډول، د ډيفي نغری) او د غلو دانو په ميده کولو کې، لکه کوم چې د «سينټ انتوني فالس» کې جوړ شوي، کوم چې د «مسيسيپي» په درياب کې له پنځوس فوټه (۱۵ متره) څخه راغورځېږي.
سغد ولایت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
سغد ولايت د تاجکستان يو ولايت دی.
انځوردړه
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" د انځوردړه د انټرنیټ فورم یو ډول دی چې د انځورونو په پوسټ کولو تمرکز کوي، ډیری وختونه د متن او خبرو اترو تر څنګ. لومړی عکس بورډونه په جاپان کې د متن بورډ مفهوم توسیع په توګه رامینځته شوي. دې سایټونو وروسته د یو شمیر انګلیسي ژبې عکس بورډونو رامینځته کولو ته الهام ورکړ.
سغد ولایت
سرشمېرنه
د سغد ولايت ټول نفوس 2,132,100 تنه دی.
انځوردړه
ټريپ کوډونه
ډېری عکس بورډونه او د 2 چینل سټایل بحث بورډونه د نامعلوم پوسټ کولو اجازه ورکوي (او هڅوي) او د راجسټریشن پرځای د ټرپ کوډ سیسټم کاروي. ټرپ کوډ د پاسورډ هش شوی پایله ده چې د یو چا پیژندنه اجازه ورکوي پرته له دې چې د کاروونکو په اړه کوم معلومات ذخیره کړي. د یو ځانګړي پاسورډ داخلول به یو څوک پریږدي چې د دې پټنوم څخه رامینځته شوي ټریپ کوډ سره یو څوک پوسټونه "لاسلیک" کړي. هڅه کول د بل کارونکي ټریپ کوډ واخلئ او له هغې څخه د دوی پاسورډ محاسبه کړئ (د مثال په توګه ، د پوسټونو رامینځته کول چې داسې ښکاري چې د یو ځانګړي کس څخه راځي) یو څه له کمپیوټري پلوه ستونزمن دی. د هغو کسانو لپاره چې دودیز ټریپ کوډ غواړي، په هرصورت، د ګمرک ټریپ کوډ جنریټرونه شتون لري (کوم چې په تخنیکي ډول د ټریپ کوډ کریکر دي) شتون لري، لکه د Meriken's Tripcode Engine او MTY_CL. په عموم کې، هویت د عکس بورډ یوه ګټه ګڼل کیږي، او ځینې بورډونه وخت په وخت د یو نوم سره د پوسټ کولو وړتیا لیرې کوي (د "جبري نامعلوم/نوم" په نوم پیژندل کیږي).
سغد ولایت
حوالې
<references group="" responsive="1">
انځوردړه
خوندي ټريپ کوډونه
د دې حقیقت له امله چې ټرپ کوډونه په کافي وخت کې مات کیدی شي ، ځینې عکس بورډونه ، لکه 4chan او 8chan ، یو "خوندي" ټریپ کوډ پلي کوي. دا ډول ټریپ کوډونه په مختلف عکس بورډونو کې د بیا تولید وړ ندي؛ دوی د ټرایپ کوډ ته د خوندي مالګې چمتو کولو سره کار کوي ، د مداخلې مخه نیسي ، یوازې د سرور مالک ته پیژندل کیږي. له همدې امله دوی د کریپټوګرافیک لاسلیک په پرتله د کارونکي نوم سره نږدې فعالیت کوي؛ همدا لامل دی چې QAnon نشي کولی ځان په بل ویب پاڼه کې تایید کړي کله چې 8chan د 2019 په وروستیو کې ښکته شو
سغد ولایت
حوالې
وېشنيزه:مخونه د ګراف سره وېشنيزه:تاجيکي وېشنيزه:تاجکيان وېشنيزه:تاجک وېشنيزه:تاجکستان وېشنيزه:تاجکي وېشنيزه:تاجکيستان وېشنيزه:تاجکېستان
انځوردړه
سافټویر
په پراخه استعمال کې د عکس بورډ سافټویر کڅوړې دوه لومړني ډولونه شتون لري:  خطي لارښود شوي عکس بورډونه د فوتابا چینل څخه نږدې ماډل شوي (په کوم کې چې مینځپانګه د موضوعي ګټو د درجه بندۍ فرعي برخو له لارې ځړول کیږي، معمولا د فارورډ سلیش لخوا اشاره کیږي لکه "/f" د ښځینه لپاره)، او غیر خطي عکس بورډونه چې د ډانبوورو وروسته ماډل شوي (معمولا اشاره کیږي) د موضوعي ټاګ کولو او لټون لپاره د کنټرول شوي فولکسونومیک لغتونو په کارولو سره).
د فوتابا چینل کلونونه
اوس مهال د فوتابا الهام شوي عکس بورډ سافټویر کڅوړې شتون لري چې نن ورځ په پراخه کچه کارول کیږي ، پشمول د Vichan, Kusaba/Kusaba X, and TinyIB.
تاریخي
Futallaby د PHP سکریپټ دی چې د فوتابا چینل څخه د فوتابا سکریپټ پراساس دی. که څه هم د Futallaby سرچینه لاهم په وړیا توګه په 1chan کې شتون لري، دا نور په پراختیا کې نه ده، او د ډاونلوډ پاڼه د واکبا پرځای د کارولو وړاندیز کوي، په ګوته کوي چې "واکبا کولی شي هر څه وکړي چې Futallaby کوي او نور ډیر څه." Futallaby د فوتابا د ژباړې په توګه پیل شو، وروسته بیا د XHTML او د تخصیص وړ CSS سټایلونو مالتړ لپاره بیا تنظیم شو.
واکابا د پرل امیجبورډ سکریپټ دی چې د تار معلوماتو ذخیره کولو لپاره د SQL بیکینډ سره دی. دا د نورو سکریپټونو په پرتله خورا اغیزمن او پاک لیکل شوي ډیزاین شوي چې شتون لري، پداسې حال کې چې د ورته فعالیت ساتنه کوي. د هډوکو په فعالیت باندې د دې د تمرکز له امله، وکابا د 4chan د یوتسوبا لخوا چمتو شوي ډیری عصري اسانتیاوې، او نوي عکس بورډ سکریپټونه نلري. یو څو کاروونکو هڅه کړې چې دا د اصلي پروژې په نښه کولو او د هغو ځانګړتیاو په اضافه کولو سره چې دوی یې ګټور ګڼي د حل کولو هڅه کړې. د دې دوه FOSS مثالونه د فرانکوسر واکابا فورک دي، او د کاروونکي تجربه متمرکز ګلوکابا.
Kusaba د PHP پر بنسټ ماډلر امیجبورډ سافټویر و، کوم چې MySQL کاروي. جوړونکي پروژه بنده کړې، د دې پرځای د TinyIB پراختیا په ګټه.
کوسبا ایکس د جلا پراختیا کونکي لخوا د کوسبا دوام و. د Kusaba په څیر، Kusaba X په PHP کې لیکل شوی و، او په ذهن کې د ماډلریت سره ډیزاین شوی و. دا د چلولو لپاره MySQL یا SQLite ډیټابیس ته اړتیا لري. کوسبا او د هغې مشتقات په یو وخت کې د عکس بورډ ځینې خورا مشهور حلونه وو. Kusaba X په ښکاره ډول بند شوی، ځکه چې دا تازه شوی نه دی، او ویب پاڼه شتون نلري.
ټینیبورډ د پی ایچ پی پراساس امیج بورډ سکریپټ دی چې د MySQL بیکینډ سره دی. دا په نهایت کې ودرول شو او ویچان ته واستول شو. ټینیبورډ (او د هغې فورکس) په ځانګړې توګه د جاواسکریپټ سره د توزیع وړتیا لري.
انفینٹی د ویچان فورک دی چې د کارونکي بورډ رامینځته کولو ته اجازه ورکوي. دا د 8kun لپاره اساس دی. انفینٹی بند شوی، که څه هم دا په OpenIB کې نښلول شوی، کوم چې ملاتړ کیږي.
فعاله
تیمابا د واکبا د 420chan ملکیت دوام دی، دا د ډیری عصري ځانګړتیاو او عامه API سره ترمیم کوي. دا د هایبرډ پرل او پی ایچ پی پلیټ فارم دی، لکه څنګه چې د Wakaba جامد html محصول په پرتله. دا فورک نن ورځ کارول کیږي، مګر سرچینه هیڅکله نه ده خپره شوې.
TinyIB د کوسابا د اصلي پراختیا کونکي څخه د PHP پراساس عکس بورډ سافټویر دی ، چې هدف یې "لږ وزن او موثر" وي. دا د MySQL، PostgreSQL، SQLite، او په بشپړ ډول د ډیټابیس نشتوالی ("فلیټ فایل") ملاتړ کوي. په 2009 کې پیل شوی، دا لاهم د 2021 په څیر لوی فعال پرمختګ ګوري.
ویچان د ټینبورډ فورک دی "د نورو ځانګړتیاو سره او دا د امنیت پیچ ترلاسه کوي". دا په رسمي ډول تر PHP 7.0 پورې ملاتړ کوي، او که څه هم دا امنیتي ملاتړ لري، پراختیایی ټیم په کلکه غوښتنه کوي چې "د عکس بورډ نور کڅوړې په پام کې ونیسي" ځکه چې "د هیڅ فعال پرمختګ پرته" شتون نلري.
LainChan د ویچان فورک دی، چې غواړي "په فعاله توګه په دې باندې جوړ کړي او ډیری ځانګړتیاوې او نور پرمختګونه اضافه کړي". دا تر PHP 7.3 پورې ملاتړ کوي.
Lynxchan یو انځوردړه دی چې د JavaScript او Node.js پر بنسټ والړ دی. دا د چلولو لپاره د MongoDB ډیټابیس ته اړتیا لري.
د ډانبورو سټایل بورډونه
معمولا د " بورو " (جمع "بوروس") په نوم یادیږي. د فوتابا الهام شوي عکس بورډ سافټویر کڅوړو برخلاف ، ډانبورو او مشتقات د غیر منظم سیمانټیک جوړښت لپاره هدف لري چیرې چې کارونکي کولی شي مینځپانګه پوسټ کړي او ټاګونه ، تشریحات ، ژباړې ، د هنرمند تبصرې او تبصرې اضافه کړي.
دلته یو شمیر مختلف ډانبورو سټایل عکس بورډونه شتون لري ، دواړه خلاصې سرچینې او تړلې سرچینې.
2ch
Dvach, двач     یو روسی عکس بورډ دی چې د 2ch.ru انځوردړه (په اصل کې د dvach په نوم پیژندل شوی) ځای په ځای کړی چې د جنوري په 17، 2009 کې وتړل شو؛ دا په بشپړ ډول اصلي ترتیب کاپي شوی او په انټرنیټ کې په پراخه کچه اعلان شوی و او په دې بریالي شو چې اصلي ترتیب په شهرت کې بریالی شي. د دې مالکینو په وینا په /b/ بورډ کې د پاتې پوستونو شمیر له 150 ملیون څخه ډیر دی. د 2016 په سپتمبر کې د روسیې پلوه حکومت سازمان،  بریښنالیک. RU ، د DDOS د ادعا شویو بریدونو په وړاندې د "دفاع" په تنظیم کولو کې مرسته وکړه چې په ورته میاشت کې ترسره شوي؛ پیښو د کاروونکو ترمنځ اندیښنې او قیاسونه راپورته کړل چې د mail.ru لخوا د ادعا شوي اخیستلو په اړه شکمن شوي او چا چې د "مرستې" منلو لپاره د مالک په اختلافي پریکړه نیوکه کړې. د اکتوبر 2018 پورې دا په پراخه کچه باور درلود چې د عکس بورډ په ساده ډول د حکومت پلوه سازمان ته په نامعلومو شرایطو کې "پلورل شوی" و. دا پریکړه د دولتي ارګان لپاره په طبیعي ډول نامعلومه ټولنه کې د کاروونکو د اعتبارونو افشا کولو د خطرونو په اړه د لوړې نیوکې سره مخ شوې چې ممکن د هویت له اصولو څخه سرغړونه وکړي، چې ډیری یې د 2016 په پای کې بورډ پریږدي. تر 2019 پورې دا د ترټولو لوی فعال روسی خبرې کولو عکس بورډونو څخه پاتې کیږي.
420chan
د انګلیسي ژبې عکس بورډ د کینابیس کلتور پراساس دی چې په 20 اپریل 2005 کې د اوبری کوټل لخوا رامینځته شوی. نوم د بنګ فرعي کلتور لوی 4chan او د کوډ اصطلاح 420 ته اشاره ده. د دې بورډونو کې د مخدره توکو مختلف ځانګړي بورډونه شامل دي، او همدارنګه یو بورډ چې د نیټجستر په نوم د چیټ بوټ ځانګړتیا لري.
فوتابا چینل
فوتابا چینل (ふたば☆ちゃんねる)، یا "فوتابا" په لنډه توګه، په جاپان کې میشته یو مشهور، بې نومه BBS او عکس بورډ سیسټم دی. د دې بورډونه معمولا د کار لپاره خوندي نه وي او د پاک مینځپانګې ترمینځ توپیر نه کوي ، مګر د دوه اړخیز (راخیستل شوي) او درې اړخیز ( کمپیوټر ګرافیک (CG) او فوتوګرافیک) عکسونو ترمینځ یو سخت خنډ شتون لري چې خورا ډیر پلي کیږي او بحث کیږي.
هسپچن
هسپاچن د 2012 په نومبر کې د ټولو هسپانوي ژبو هیوادونو لپاره د نړیوال عکس بورډ په توګه پیل شو. نائب مجله دا د "په بشپړ ډول نامعلوم هسپانوي ژبې بحث لپاره د سایټ په توګه تشریح کوي چې په 2012 کې د پیل راهیسې د هیکرانو ترمنځ مشهور ثابت شوی".
د 2017 په جنورۍ کې، د مونټرري (مکسیکو) په یوه ښوونځي کې ډزې دمخه د هسپاچن په اړه اعلان شوي.
د 2019 په جون کې، نائب د هسپاچن ځینې بحثونه د "همکارۍ بدمرغۍ" په توګه تورن کړل.
ابدال ( تصوفي درجه)
د ابدال اصطلاح په تصوف کې د اولیاوو پنځمه درجه ده.
انځوردړه
کراچن
کراچن په 20 ملیون پوسټونو کې د پولنډ ترټولو لوی عکس بورډ دی چې په 2010 کې تاسیس شوی. کراچن د پولنډي سیاستوالو، ژورنالیستانو، او پاپ جان پاول II په نښه کولو وروسته د پولنډي رسنیو پام ځانته اړولی دی. د 2019 د جولای پورې دا سایټ د (پولنډي ژبې) غلطه پاڼه لري چې ادعا کوي سایټ د "ناسمو منځپانګو" له امله "بند شوی" دی. په هرصورت، یو لارښود شتون لري، چې معلومات ورکوي چې څنګه اصلي فورم ته ننوځي او د هغې مینځپانګې براوز کړئ. د دې نوم د پولنډي کلمې کاراکزان څخه راځي، چې معنی یې کاکروچ دی، یو حشره چې د کاراچان د لوګو په توګه کارول کیږي.
ابدال ( تصوفي درجه)
البته دلته د ابدال کلمې څخه مراد د پښتنو قوم نه دی چې لوی احمدشاه بابا کورنۍ ورته منسوبه ده.
انځوردړه
کراچن
په اصل کې د آلماني ژبې انځوردړه چې په 2007 کې تاسیس شوی نوم د آلمانانو لپاره د توکمپالنې کروت ته اشاره ده. د ډیری عکس بورډونو برخلاف ، په کراوچن کې پوسټرانو خپل پوسټونه د عام نوم "بې نومه" لاندې خپاره نه کړل. د آلمان نوم " برنډ " پرځای کارول شوی و، او د کروتچان ټولنې ځانونه د "انون" پر ځای د "برنډ" په توګه پیژني. په 2009 کې، د وینینډن ښوونځي له ډزو وروسته، د باډن-ورټمبرګ د کورنیو چارو وزیر په یوه مطبوعاتي کنفرانس کې د عکس بورډ په اړه یو پوسټ حواله کړ چې د ډزو په اړه یې خبرداری ورکړ، مګر وروسته معلومه شوه چې جعلي وه. دې سایټ د انګلیسي ژبې یو مشهور بورډ هم ښودلی، /int/، کوم چې د پولنډبال انټرنېټ پیښې او یو شمیر نور مشهور میمزونه لکه ووجک د ورته کال په اګست کې هم و. د مارچ په 21، 2018، د انځوردړه وتړل شو. دوه ورځې وروسته د عکس بورډ کولچان د بدیل په توګه تاسیس شو.
ويزاردچان
ويزاردچان یو انځوردړه دی چې په ابتدايي توګه د نارینه انسل کلتور او موضوعاتو په شمول د انیم، شوق، او خپګان لپاره وقف شوی. د خپګان په بورډ کې کاروونکي اکثرا د ځان وژنې یا ځان وژنې په اړه بحث کوي، او د بورډ په ټولنه کې یو تناقض رامینځته شوی چې ایا کاروونکي د ځان وژنې مخنیوي هټ لاینونو ته راجع کړي.
لاسوندونه
<references group="" responsive="0">
شلمه پېړۍ
شلمه پېړۍ (شلمه) د ۱۹۰۱ز کال د جنورۍ په لومړۍ نیټه پیل شوه او د ۲۰۰۰ز  کال د دیسمبر په يو دېرشمه نیټه پای ته ورسیده. شلمه پېړۍ د مهمو پېښو شاهده وه، کومو چې عصري پړاو تعريف کړ: د اسپانيې د انفلوینزا وبا، لومړۍ نړیواله جګړه او دويمه نړیواله جګړه، اتومي وسلې، اتومي ځواک او د فضا لټون، ملت پالنه او له نېواک خلاصېدل، تیکنالوژیکي پرمختګونه، سړه جګړه او له سړې جګړې وروسته شخړې. دوی بیا ځلې د نړۍ سیاسي او ټولنیز جوړښت جوړ کړ.
ابدال ( تصوفي درجه)
د نومونې لامل
د امام راغب اصفهاني په وینا دوی ته ابدال ځکه ویل کیږي چې بد عملونه یې په نېکیو بدل شوي دي، د اولیاء الله له لسو طبقو څخه څلوېښت (او د ځینو په وینا، اویا یا اوه)، د اولیاوو یوه ډله چې د اووه اقلیمو څارنه ورته منسوب کړې ده،په دې اړه ویل کیږي چې دوی په خپله خوښه خپل شکل بدلوي او یو کس په خپل شکل کې پرېږدي چې هر ځای ته سفر وکړي.
شلمه پېړۍ
شلمې پیړۍ د طبیعي نړۍ سره د بشر د اړیکې لوی بدلون ولید. د نړۍ نفوس، د سمندر د سطحې لوړېدل او د چاپېريال (ایکولوژیکي) سقوط زيات شو، په داسې حال کې چې د سرچينو لټو د ځنګلونو له منځه تللو، د اوبو کمښت او نړۍ د ډېرو انواعو په ډله ييز ډول له منځه تلل او ييز له منځه تلل او نورو نفوس کمښت چټک کړ. د انسان له امله منځه ته راغلې نړیوالې تودوخې د سختو موسمي شرايطو ګواښ پيدا کړ.
انځوردړه
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
ابدال ( تصوفي درجه)
باورونه(عقايد)
ابدال الله هغه بنده ګان دي چې د ولایت مقام ته رسېدلي دي چې د دوی په دعا سره الله تعالی باران اوروي، د کفارو او دوښمنانو په مقابل کې د مسلمانانو مرسته کوي او د دوی د دعا په برکت عذابونه او حادثې له منځه ځي. امام ابن عساکر له عبدالله بن عباس څخه روایت کړی دی چې الله تعالی په هر زمانه کې درې سوه شپږ شپېته ابدال پیدا کوي چې درې سوه یې د حضرت آدم علیه السلام په صفت کې دي. او څلوېښت یې د حضرت موسی علیه السلام په صفت کې دي. او اوه د حضرت ابراهیم علیه السلام په صفت او پنځه د حضرت جبرائیل امین په صفت او درې د حضرت میکائیل په صفت او یو د حضرت اسرافیل علیه السلام په صفت دی. الله جل جلاله دلته د ابدال په اړه دا نظام جوړ کړی دی چې کله د اسرافیل په صفت ابدال مړ شي نو د میکائیل په صفت له دریو څخه یو یې په هماغه ځای کې راولي او بیا یې د جبرائیل له پنځو صفتونو څخه یو ځای نیسي. او پنځه بشپړوي او د حضرت ابراهیم علیه السلام له اوو صفتونو څخه یو ځای نیسي او پنځه یې بشپړوي او بیا د حضرت موسی علیه السلام له څلویښتو صفاتو څخه یو اضافه کوي او په بدلولو سره یې اوه بشپړوي او بیا د حضرت ادم علیه السلام له دریو سوو صفتونو څخه یو ځای نیسي. په سلسله کي پوره کوي او د عامو مسلمانانو څخه يو يې بدلوي، درې سوه پوره کوي، په همدې ډول که له منځني څخه يو مړ شي، مثلاً له څلوېښتو او اوو تنو څخه يو مړ شي، نو په بدل کې يې بدليږي. په هر هېواد او ولایت کې یو ځانګړی شمېر لږ یا کم ژوند کوي چې د دوی په برکت الله تعالی له خلکو څخه د آفتونه او عذابونه لېرې کوي.
په حدیث کې د ابدال په اړه داسې راغلي دي: ځینو کسانو له علي (رضی الله تعالی عنه) څخه وغوښتل چې د شام په خلکو لعنت ووایي، نو علي وویل چې دا کار نه شي کېدای، ځکه ما په خپل له رسول الله صلی الله علیه وسلم څخه اورېدلي دي چې په سوريه كې څلوېښت ابداليان دي، كله چې يو يې مړ شي، بل يې پر ځاى مقررېږي او د دوى په دعا سره الله باران اوروي. او د کفارو او دوښمنانو په مقابل کې د شام له خلکو سره مرسته کوي او په خپل برکت سره د شام له خلکو څخه عذاب لېرې کوي.
سرچينې
مشکوة شريف 583 وېشنيزه:تصوف وېشنيزه:تصوفي خبر
شلمه پېړۍ
پر مخ تلونکي ترانسپورت او مخابراتي ټیکنالوژۍ په واسطه بین الحکومتي سازمانونه او کلتوري همغږي؛ د بې وزلۍ کمښت او د ژوند کولو معیارونو لوړول، د نړۍ د نفوس وده، د چاپیریالي تخریب پوهاوی، ایکولوژیکي ورکیدنه او د ډیجیټلي انقلاب زیږیدنه یې اضافي موضوعات دي. موټرې، الوتکې او د کورنيو وسایلو استعمال عام شو، تر څنګ يې ویډیویي او صوتی ثبتول عام شول. د بریښنا په تولید، مخابراتو او طبي ټیکنالوژي کې د پام وړ پرمختګونو، په ټوله نړۍ کې په سملاسي ډول د کمپوټري اړيکو او ژوند د جنياتي بدلون سره مرسته وکړه.
د نړیوالې جګړې، سړې جګړې او د نړیوالتوب  پايلو نړۍ داسې جوړه کړه، چیرته چې خلک د انسان په تاریخ کې د هر پخواني وخت څخه زیات متحد دي، د بېلګې په توګه، د نړیوال قانون تاسیس، نړیوالې مرستې او ملګري ملتونه. مارشال پلان «پاکس امريکانا» (چې د اوږدې مودې سوله هم بلل کېږي) پيل کړ – کوم چې د نړۍ د وروسته پاتې ملتونو د اقتصادونو د جوړولو لپاره ديارلس ميليارده ډالر (په ۲۰۲۰ز کال کې۱۱۰ بیلیون امریکایی ډالر) مصرفوي. د شلمې پیړۍ د وروستۍ نیمې په اوږدو کې، د متحده ایالاتو او د شوروي اتحاد تر منځ سیالۍ په نړۍ کې لوی تاوترخوالي منځ ته راوړل، کوم چې په ګڼو وسله والو نيابتي سيمه اييزو شخړو او د اتومي خپریدنې په نړيوال ګواښ کې لېدل شوي دي. د خپل اروپايي اتحاد له سقوط وروسته، د لويديځ له خوا د کمونزم پای ته رسېدو په توګه په ۱۹۹۱ز کال کې د شوروي اتحاد د منحل کېدو وړاندوينه شوې وه،  که څه هم د پیړۍ په پای کې د ځمکې پر مخ نږدې په شپږو نفرو کې یو نفر د کمونیست قانون لاندې ژوند کاوه، تر ډېره بريده په چين کې، کوم چې په چټکۍ سره د یو اقتصادي او ځمکني سیاسي قوت په توګه را پورته کیدو په حال کې و.
دې چارې د انساني تاريخ له دوه سوه زره کلونو څخه زيات وخت او د انسان د تکامل شپږ ميليونه کاله وخت ونيو چې په ۱۸۹۴ز کال کې د نړۍ د وګړو شمېر يو ميليارد ته ورسېږي، د اټکل تر مخې په ۱۹۲۷ز کې د نړۍ د وګړو شمېر دوه ميليارده ته ورسید؛ د ۲۰۰۰ز کال په وروستیو کې، د نړۍ د وګړو شمېر شپږ ميليارده ته لوړ شو چې له نیمايي څخه زیات یی په ختیځ، سويل او سويل ختیځه اسیا کې ژوند کوي. د نړیوال سواد منځنۍ کچه ۸۰٪ وه. پنسلین او نورو طبي پرمختګونو، تر څنګ يې  دنړيوال روغتيايي سازمان د واکسيناسيون نړيوالو هڅو، نکۍ او نورې ناروغۍ له منځه يوړې، کومې چې د ټولو جګړو او طبیعي وباګانو په پرتله تر ټولو زیات د انسانانو د مړينې لامل وې او بې مخينې پايلې يې تر لاسه کړې، اوسمهال ننکۍ يواځې په رابراتونو کې موجود دي.