صدیق_الله_رښتین
دپښتو سره مينه :
کوم يو بل شى چې زما په ژوند کې د فخر سبب ګڼل کيږي ، هغه زما له پښتو سره علا قه پيدا کيدل دي ،که څه هم زما تعليم ،پالنه ،تربيه ټوله په پاړسي او عربي کې وشوه ،ولې چې دا مرض په هغه وخت کې عام و ،مګر دقدرت رضاوه ،چې په وطن کې دپښتو دژوندي کولو او تر وتج تحريک پيداشو او دپښتو ژبې دپاللو انګازې په هر ځاى کې پورته شوې. په [١٣١٥هـ-ش]کال کې چې زه کابل ته راغلم ،نو په دې وخت کې د پښتو هنګامه توده وه ،زه که څه هم په دې وخت کې متعلم وم مګر بيا هم دپښتو دغه عمومي هنګامې په ما کې هم اثر وکړ او دپښتو کتابونه ،مجلو او اخبارونو سره مې مينه پيدا شوه او په يو نيم شعر ويلو مې شروع وکړه. زما لومړى شعر د [١٣١٦هـ-ش ]کال دجشن په اصلاح کې نشر شو ،تر دې زما علاقه او مينه ورځ په ورځ په زيا تي کيدوکې وه ،پښتو مقالې به مې ليکلې ،ښې به وې که بدې ،چا چاپولې او که نه خو زما زړه به غو ښتل چې دا سلسله ټينګه کړم ،په دې باره کې چې کوم شي ما سره لويه مرسته کړې ده هغه يوازې زما حوصله او سړه سينه وه. اخبارونو ته مې کقالې ورکولې ،زياتې به که چا چاپولې هم نه مګر ما د خپل کار نه لاس نه اخېست او نه په دې خبروزماشوق سړېده ، په دې ډول زه دپښتو سره اشنا شوم او دپښتو د ټولو لارو سره بلد شوم ، د اردو او عربي نه به مې تر جمې کولې او شعرونه به مې هم ويل کوم وخت چې په شعر ويلو مې شروع وکړه ،نو د تخلص خيال هم راته پيدا شو او په ړومبي فکر کې مې (( رښتين ))تخلص غوره کړ. په حقيقت کې دا زما دنا مه پښتو تر جمه ده ،نو ځکه مې دا تخلص خوښ کړ او خلکو په رښتيني وپېژندم هر کله چې زما تعليم ټول په عربي کې و ،نو په عربي کې مې هم پوره لاس درلود، ماځينې عربي مقالې هم ليکلې دي ،چې يوه نيمه يې په اصلاح اودکابل مجله کې نشر شوې ده. که څه هم دا يقيني وه چې که ما دغه لاره ټينګه کړې واى نو په عربي کې به مې ښه لاس پيداکړى واى ،مګر خبره داده چې د پښتو هنګامه غالبه شوه اوزه يې دې خواته راوګرځولم ،دغسې مې په دارالعلوم کې يو اندازه تعليمي دوره پا‌ئې ته ورسوله او بيا په [١٣١٨هـ-ش] کال کې له دارالعلوم څخه ووتلم د متوسطې دورې اعلى درجه شهادتنامه مې واخېسته .په دغه وخت کې څه هم د دارالعلوم د يو فارغ دپاره ټا کلې دا وه ،چې يادې قاضي (مفتي ) شي او يا دې چېرته معلم شي ،مګر د پښتو هغې زياتې مينې چې زما په زړه کې يې ځاى نيولى و، بلې خوا ته پرې نښودم او د پښتو دحدمت خواته يې راوهڅولم ، هغه و چې په همدغه  کال د سنبلې په اول تاريخ زه پښتو ټولنې ته راغلم او دلته په ابتدايې عضويت ومنل شوم. پښتو ټولنې ته زه په ډېر شوق او مينه راغلم ولې دا هغه ځاى و ، چې د يو مين او رښتين پښتون ارزوګانې په کې پوره کېدې له دې وخت څخه زما دژوند بله دوره شروع کيږي ، يعنې دپښتو مسلک مې رسميت مومي او دپښتو په خدمت عملاً لاس پورې کوم  ما په پښتو ټولنه کې يو کال دابتدا‌‌‌ئې عضويت په توګه کار وکړ ،په دويم کال انتهاي عضوه شوم ، په همدغه کال کې دقواعدودڅانګې مدير شوم ،بيا دپښتو ټولنې معاون شوم. ډېره موده مې په دغه نامه دخپل وس سره دپښتو په علمي خدمت کې برخه واخېسته ،په [١٣٣٠هـ-ش ]کال کې دپښتو ټولنې لوى مدير او بيا ريس وبلل شوم ،پنځه کاله په دغه خال وچلېدم تر څو چې د [ ١٣٣٥هـ-ش ]کال په سر کې مغارف مشاور او د ادبياتو د پو هنځي رسمي استاذ شوم او اوس خپل وخت په استاذۍ تېروم ، په دې شل کاله کې چې ما د پښتو لپاره کوم خدمت کړى اوما غزه مې خوړلي دي ، هغه هر چا ته څر ګند دي ،ما تر اوسه پورې دپښتو په بېلو بېلو موضو عا تو کې لکه ګرا مر ،د ادبياتو تاريخ ،اشتقاق ،تاريخ او نورو کې دېرش واړه او غټ اثار ليکلي دي. چې څه يې چاپ شوي هم دي ،زما د علمي او قلمي اثارو سربېره پر دې دومره موده کې مې تخميناً اته [٨٠٠] مقالې هم ليکلي دي. عمر مې د ا وخت څلويښت کالو په شاوخوا کې دى ، زما د ما مو ريت د دوروپه باره کې که څوک څه معلو ما ت اخيستل غواړي نو په وروسته کر ښو کې به ورته معلوم شي.