پستي_خدمتونه
عصري پست
د پست نړيوالی اتحاديې (UPU) د پستي خدماتو د پراختيا په خاطر د سويس په هيواد کی د ټولی نړۍ په سطحه پيل وکړ، او نن ورځ افغانستان او نږدی د نړۍ ټول هيوادونه ددغی اتحاديې غړي دي چی له هغی وروسته د اکتوبر نهمه يا د ميزان ۱۷مه د پست د نړیوالی ورځې په نامه ونومول شوه. په افغانستان کی معاصر پوست په کال ۱۸۶۰ميلادي کی چی د اميرشيرعلي خان په دور کی رامنځته شو او په لومړي ځل یوه پست خانه د کابل په بالاحصار کی تاسيس شوه چی په لومړيو کی یې یوازی د خطونو د لېږد رالېږد چاره ترسره کوله. د پستي اموالو او خطوطو د کموالي په وجه په هغه زمانه کی د ليږد مشخص وخت نه وو معلوم لېکن دولتي خصوط او مکتوبونه چی په سر به يې فوري يا ضروري ليکل شوي وو د خط رسوونکيو چی (چاپار) به يې بلل په وسيله به کوشش کيده چی په ترټولو کمه موده کی يې هدف ته ورسوي. د خطونو ليږد رالېږد یوازی د هيواد دننه کيده ليکن که چا به غوښتل چی له هيواده بهر څه ولیږي نو دولت به يې د لېږد لپاره مخصوص کس تعيناوو. د پستي ټيکټونو (تمبرونو) لومړنۍ مجموعه چی د (زمري سر) باندی یی شهرت درلود په هغه وخت کی د یو شاهي او یو صنار په ارزښت چاپ شول چی بيا وروسته په دغه ټيکټونو د معاصر پست د بنيادګذار اميرشيرعلي خان عکس هم چاپ شو. په ۱۲۵۷لمريز کال کی د افغانستان پستي تشکيلات د ځينی مشکلاتو له وجی متوقف شول او د اميرعبدالرحمان خان تروخته پوری به يوازی دولتي خطوط د مخصوص (چاپار) ليږونکي په وسيله ليږل کيدل. د اميرعبدالرحمان خان د حکومت په راتګ سره یوځل بيا پستي خدمات بيا ځل فعال شول او د ارګ په سهيل کی یوه پستخانه خلاصه شوه. له افغانستانه بهر د پستي اموالو د ليږد چاره یوه مهمه خبره وه چی په دی وخت کی یی عملي صورت وموند او خط ليږونکي هم د تير په نسبت په مجهزو امکاناتو سمبال شول او ددی لپاره چی امانتونه په ښه توګه ورسیږي ځانګړی چرمي بکسې ورته جوړی شوی. او د لاری د امنيت په خاطر له ليږدوونکو سره ځینی نوری سپکی بکسی هم وی چی د هغه وخت په وسله به سمبال وی. تر هغی وروسته د اميرحبيب الله خان په وخت کی د (دولت خداداد داکخانه) په نوم یو پستي مرکز په پېښور کی پرانستل شو چی د داخلي او بهرنيو پستونو په ليږد راليږد کی ډير ګټور بلل کیده، اوس د ټيکټونو چاپ هم ښه شو او د پخوا په نسبت به په عصري کاغذ چاپ کیده او سربيره پر دې د لومړي ځل لپاره پست کارت، کارت پست او پارسل پست په افغانستان کی رواج شو. د امان الله خان غازي په وخت کی دا مسير لا بهتر شو او د پست ترڅنګ تيليګراف او ټيلیفون هم منځته راغلل، د کورنيو چارو وزارت د پست، ټیلیګراف او ټيليفون د کنټرول دنده په غاړه لرله د افغانستان په نورو ولایاتو کی هم پسته خانې جوړی شوې چی تر دی وخته یی وجود نه درلود. همدا راز دا لومړی ځل وو چی د پستي خدماتو انتقال د موټر په مټ پيل شو او بلاخره په کال ۱۳۰۴ لمريز کی د کابل او ننګرهار ترمنځ چاپار د موټر په مټ خطونه او امانتونه رسول. د پستونو د څار لپاره اداره قايمه شوه او د تاييد لپاره يې فلزي مهرونه جوړ شول او دغسی نور ډير مهم تغيرات راغلل. د حبیب الله کلکاني تروخته دا پرمختګ جاري وو خو تر هغی وروسته بيا ځنډ شول او آن د نادرخان تر وخته پوری هيڅ هم نه ول. د نادرخان په وخت کی پستي خدمات بيا ځل پيل او حتی ګړندي شول افغانستان په ۱۹۲۸م کی د پست د نړيوالې اتحاديې غړيتوب ترلاسه کړ او د لومړي ځل لپاره د هوا له لاری له افغانستانه بهر ته د پستونو د رسولو چاری پيل شوی. له خطوطو او مکاتيبو پرته پست کارتونه، مجلې، تجارتي ورقی او نوری سپکی بستی هم د افغانستان کونج کونج او د نړۍ هر هيواد ته استول کيدلی شوی چی د ظاهرشاه په وخت کی یی لا نور پرمختګ هم وکړ. د ظاهرشاه په وخت کی تر دوه سوه کيلوګرامه وزن پوری بستی وړل کيدلی شوی او د افغانستان په داخل کی هم خط رسونې ډيره چټکتيا وموندله چی ورسره له افغانستانه بهر ته د اموالو او پستي بستو ليږد چټک او ډير شو له کابل سره د مسکو، دهلي، فرانکفورټ، هامبورګ، امسټرډام، نيويارک، پاريس، جينيوا، روم، بيروت، قاهرې، ټوکيو، انقرې، صوفيا، پيکينګ، تهران او اسلام اباد هوايي پستونه برقرار شول. په ۱۳۳۵لمريز کال کی د افغانستان دننه هم هوايي پست ليږنه پيل شوه چی ورسره د افغانستان د لويو ښارونو ترڅنګه د څه مهمو نورو ښارونو ترمنځ رابطه لا کلکه شوه او مخابراتو وزارت ته پلان ورکړل شو چی هرکال به تر ديرشو پوری نوری پستخانې د افغانستان په مختلفو ولایاتو او ښارونوکی تاسيس کيږي.