دژوندبڼو_ډولونه
د هندوستان د خطر سره مخ انواع
(Endangered species of India) Liontioled Macaque ، هندي لیوه ، پرانګان ، هندي زمري، سور پانډا او وحشي پیشو، ګیدړ، ۱۲ ښکرې، ځنګلي پیشو ، ماربلي پیشو، وحشي میښه، اسام موږک، Chinlcara توره هوسۍ او صحرایې پیشو. (۱۰) شکل :د هندوستان د خطر سره مخ انواعو ښودنه کوي. ◈	خزنده ګان Reptiles ، هندي Python ، Green Sea turtle ، Trunk Turtle. ◈	مرغان، شرقي Crane، تورط غاړې لرونکي Crane ، Hooded Crane ، Great White Crane ، د ګلابې غاړې لرونکي Crane. د شرقي همالیا تر خطر لاندې انواع (Endangered species of Eastern Himalia) ◈	One Horned Minoceros ◈	اسیایې وحشي د اوبو میښې ◈	تی لرونکي، مرغان ، چرمښکۍ، ‌‌‌‌ذوحیاتین، د نباتاتو انواع. د Biodiversity ساتنه یا د Biodiversity تنظیم : Biodiversity Management)) بیولوژیکي Extinction په جیولوژیکې تاریخ کې یوه طبيعي پدیده وه چې Evolutionary Process یوه برخه ده او د طبیعي Extinction په نوم یادیږي. د Extinction قیمت (Rote) یوه نوعه په هر ۱۰۰۰ کلونو کې ورکول شوي. د ۱۶۰۰ او ۱۹۵۰ ترمینځ د Extinction قیمت یوه نوع په هر لس کلونو کې زیاته شوه، اوس دا قیمت په هر یو کال شکې زیاتوالی موندلی، د نړۍ باراني ځنګلات په یو خطرناک حالت سره په ختمیدو دي او ددوی د تنوع یا Biodiversity له پلوه تر ټولو غني دي، پس دوی د مختلفي ګټې اخستنې له پلوه په زیاته پیمانه حاصل خیزه وي. د حیواناتو او نباتاتو د انواعو په زیاته پیمانه تنزل د ایکالوژي د مسایلو باعث ګرځي مثلا د ټول ژوند د حمایوی سیستم او په زیاته پیمانه د اوسیدونکوانواعو د خطر سره مخ کېدل چې د زیاتیدونکې منځه تلنې چې د (Accelerated Extension) په نوم یادیږي. ښاري کېدل، میکانیزه کرنه ،ساختماني کارونه، د معدنونو ویستل او داسې نور د Anthropogenic فعالیتونو مثالونه دي. د هندوستان څخه د له مینځه تلونکو انواعو مثالونه هندي چېتا، Pick Headed Duck ، او غرنی Quail دي. ددي ترڅنګ د تي لرونکې مختلفې انواع، ۴۷ انواع د مرغانو، ۵۷ انواع د چرمښکېو، ۳ ‌‌‌ذوحیاتینو او په زیات تعداد Butterflies ، Moths او Beetle د له مینځه تلو له خطر سره مخ دي. همدارنګه د ۱۵۰۰ څخه زیات تعداد د نباتاتو انواع د خطر سره مخ کېدونکې ګڼل شوی، مشرقي هیوادونه د اروپا او جنوبي امریکا د هغوی ځنګلي منابع له منځه وړي پس د Biodiversity د محدود کېدو باعث شوی، نو له همدې امله اکثره انواع په تدریجي ډول د منظم تنظیم د نه شتون له اثره له مینځه ځي. په اوسني وخت کې عصریتوب او ښاری ژوند ددي باعث شوی چې په طبیعت کې ژوندۍ منابع په کراره کراره له مینځه ولاړي شي، ددي ترڅنګ په ځینو سیمو کې فقر هم یوله هغه عمده عواملو څخه دی چې ژوندیو منابع وپه ختمیدو کې خپل سهم اخلي. په کال ۱۹۹۲ کې د ملل متحد د محیط او پرمختګ په اړه په نړیوال کنفرانس کې نوموړې ستونزې ته اشاره وشوه چې پدې هکله په کې داسې وویل شول چې : منابعو ته د مناسبې او ناسمې لارسی او غیرمتداوم پرمختګ ددې باعث شوی چې د ژوندیو موجوداتو انواع کمې شي او یا هم له مینځه ولاړې شي، د تکنالوژۍ زیاتوالی په کرنه کې د کرنیزې انواع کموی چې دا هم د محیط د تخریب سبب کېږي. د دوامداره پرمختګ لپاره د ژوندیو موجوداتو منظمه اداره یو اساسي امر دی ددې ترڅنګ د ژوندیو انواعو اداره د هغوی د ساتنې یو متبادله لار ده، چې نوموړې عملیات او کړنې په یو فعال ایکوسیستم کې ښه لیدل کېږي. د ژوندیو انواعو له مینځه تللیو طبیعي پروسه ده چې د ښکار او یاهم poaching په نتیجه کې واقع کېږي ددې لپاره چې د استفادې وړ څیزونه لاسته راوړي لکه : پوستکي، نیشونه، ښکر، عطر، د سینګار سامان، صیاحت، د نفوسو زیاتوالی، ښاري توب، صنعتي کېدل، ککړتیا، دنوې انواعو معرفي کول، کرنه، د معادنو راویستل، صنعت، سرکونه، تعمیرات ، د محیط تغیریدل، صنعتي کرنه او د ځنګلات. ددې ترڅنګ د ژوندیو انواعو ساتنې لپاره یو شمیر پارامیترونه په پام کې ونیول شي ترڅو د ژوندیو موجواتود انواعو د له مینځه تلو نړیوال مشکل پای ته ورسیږي، نوموړې عمده پارامیټرونه په لاندې ډول سره دی. ✡	د انواعو شمیر ✡	فعاله نفوس ✡	د انواعو خپوروالی ✡	د انواعو عادتونه ✡	د انواعو ساختمان ✡	فزیکي محیط ✡	اقلیم ✡	د انواعو اوسنۍ اداره او د تیروخت معلومات. په پای کې باید ووایو چې د ژوندیو موجوداتو ساتنه او د جنتیکې منابعو ساتل یو مشترک کار ته اړتیا لریي. چې ددې کار لپاره په لاندې برخو کې قوي روزنې ته اړتیا ده : نباتي نسلګیري، بایوتکنالوژي، تکسانومي، کرنیزه ایکالوژي، نباتي علوم، انترپولوژي، د ځمکې علم، کرنیزځنګلات، وراثت، نباتي فزیالوژي، بایوکيمسټري، ټیشو کلچر(د انساجو دکرنې علم) ، نسلګیري، پیډالوژي، د نباتي القاح مطالعه او نور ټول مربوطه څانګي. ژوندي موجودات د انواعو له لحاظه د خط استوا شاوخوا سیمې د قطبونو په نسبت ډیرې غني دي یعنی د خط استوا شاوخوا سیمو کي د قطبونو په نسبت د ژوندیو موجوداتو زیات انواع او قسمونه پیدا کېږي، پس د انواعو د ساتنې لپاره باید حق اولیت د حاره سیمو پرمختګ کوونکو ممالکو ته ورکړل شی حال دا چې نړیوالې څیړنې ښیې چې د نفوسو شتون په دوی باندې تاثیرات لري نو ځکه د ساتنې مفکوره باید په دواړه د پرمختګ لاندې او پرمختلليو هیوادونو کې په نظر کې ونیول شی.