cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ساینس د روشنګرۍ په عصر کې
پوهنتونونه
د فرانسې پوهنتونونو د روشنګرۍ په دوران کې د ساینس په برخه کې پراختیا ته ډېره کمه لېوالتیا لرله. په دې برخه کې علمي اکاډیمیو لکه د فرانسې د علومو اکاډیمۍ دغه کار تر خپل واک لاندې درلود. د بریټانیا د پوهنتونونو مشارکت هم سره ګډ شوی ؤ، له یوې خوا د کیمبریج پوهنتون د روشنګرۍ د عصر په لومړیو کې د نیوتونیزم تدریس پیل کړ، خو ویې نشوای کړای چې د ساینس په پرمختګ کې اصلي مخکښ اوسي. له بلې خوا د سکاټلنډ پوهنتونونه وو، چې د طب پیاوړي پوهنځي یې لرل او د ساینسي پرمختګونو په مرکز بدل شوي وو. د دویم فریدریک د واکمنۍ پر مهال، د جرمني پوهنتونونو د علومو پر دودولو پیل وکړ. د کریسټین اولف د یدکارتي-لایبنیتزي د فزیک ځانګړی ترکیب د هاله له پوهنتون څخه بهر په نورو پوهنتونونو کې هم تصویب شو. د ګوتینګین پوهنتون چې په ۱۷۳۴ کال کې جوړ شوی و، د خپلو سیالانو په پرتله یې ښوونکو ته اجازه ورکوله څو د خپلو کورسونه پروګرام او خپل درسي کتابونه وټاکي. د ګوټینګین پوهنتون همداشان په څېړنې او خپرولو بټینګار درلود. د جرمني په پوهنتونونو کې یو بل اغیزناک پرمختګ د لاتین ژبې ممنوعیت او د اصلي جرمني ژبې کارول وو.
په ۱۷مه پیړۍ کې، هالنډ د علومو په پراختیا کې مهمه ونډه ترسره کړه چې په دې کې د ایساک بیکمن میخانیکي فلسفه او پر محاسباتو او نجوم  باندې د کریسټییان هویګنس کار هم شاملیږي. د هالنډ په جمهوریت کې د پوهنتون پروفیسران لومړني هغه کسان وو چې نیوټونیزم یې ومانه. د لیډین د پوهنتون ښوونکي ویلیم ایس ګروسانډي زده کوونکو بیا د هالنډ نورو پوهنتونونو ته لکه هارډرویک او فرانکر او همداشان د امسټردام پوهنتون ته یې د نیوټونیزم نظریه خپره کړه.
که څه هم د روشنګرۍ په دوره کې د پوهنتونونو په شمېر کې زیاتوالی را نغی، خو د زده کړو په برخه کې نوې خصوصي او دولتي ادارې رامنځته شوي. زیاترو نویو ادارو پر ریاضیاتو د یوې څانګې په توګه ټینکار کاوه او هغه یې په هغو مسلکونو کې چې د ریاضي علم ته په کې اړتیا وه، ډېرې مشهوره کړې لکه: سوداګرو، پوځي سرتیرو او سمندري ځواک او انجنیرانو ته. بل پلو پوهنتونونو بیا خپل ټینګار پر کلاسیک، یوناني او لاتین علم باندې خوندي وساته او په هغو کسانو کې د نویو ادارو د محبوبیت لامل شو چې په خوا یې رسمي زده کړې نه وې کړې.
لوښو مينځلو ماشين
تاریخ
لومړی لوښو مينځلو ماشين په ۱۸۸۶ کې د جوزفین کوکرین په نوم د یوې شتمنې مېرمنې لخوا اختراع شو او په ۱۸۹۳ کې د شیکاګو په نړیوال نندارتون کې نندارې ته وړاندې شو.
د لوښو مينځلو ماشين کړنلاره
د لوښو مينځلو ماشين کارولو لپاره ، کارونکي لومړی دا وسیله چالانوي او اړین تنظیمات په وسیلې کې پلي کوي ، بیا د لوښو مينځلو ماشين د پيل تڼۍ په کېکاږلو سره کار پیلوي. کله چې ماشین د مینځلو پروسه پیل کړي، لومړی اوبه د مالګې له ټانک څخه تېریږي او حوض ته ننوځي، بیا دا اوبه په ماشین کې د پمپ په واسطه ګرځول کيږي او په لوښو باندې د لوړ فشار سپرینګلر وسيلو له خوا سپری کیږي ترڅو لوښي په بشپړه توګه پاک کړي. وروسته له دې چې لوښي پاک شي ، ناپاکې اوبه وچیږي او که د وچولو اختیار فعالوي ، وسیله د چاپیریال په ګرمولو سره لوښي وچوي او د مینځلو عملیات پای ته رسیږي.
ایوو مورالس
خوان ایوو مورالس ایما (زوکړه: د ۱۹۵۹ زکال د اکتوبر ۲۶ مه) بولیویايي سیاستوال، د کارګري اتحادیې تنظیم کوونکی او پخوانی کوکالر فعال دی چې له ۲۰۰۶ زکال څخه یې تر ۲۰۱۹ زکال پورې د بولیویا د ۶۵م ولسمشر په توګه خدمت کړی. په پراخه کچه نوموړی د دغه هېواد د بومي وګړو له منځه د لومړني ولسمشر په توګه پېژندل کېږي چې دولت یې د ترقي غوښتونکو کیڼ اړخونو سیاستونو په اجرا کولو، د بولیویا اکثریت بومي وګړو ته چې له ډېرې مودې راهیسې ګوښه کړای شوي و د قانوني حقونو په ورکړې او د هغوی د ژوندانه د ټولنیزو او اقتصادي شرایطو په لوړولو او همدارنګه د متحده ایالاتو او همدارنګه د منابعو استخراج کوونکو څو ملیتي شرکتونو د سیاسي نفوذ په راکم کولو تمرکز درلود. له ایډیالوژیک پلوه نوموړی یو سوسیالېست دی چې له ۱۹۹۸ زکال څخه د بولیویا د سوسیالیستي خوځښت مشري کوي.
مورالس چې د ایمارا کروندګرو په کورنۍ کې د اورینوکا کانتون په ایسلاوي کې وزېږېد، په ۱۹۷۸ زکال کې یې چاپار ایالت ته له کډه کولو وړاندې ابتدایي زده کړې وکړې او د عسکري جبري خدمت یې وکړ. د کوکا په ودې او د کارګري اتحادیې په غړیتوب سره هغه په کارګري اتحادیه کې، په کمپسینو «کلیوالي وګړي» شهرت وموند. دغه مهال نوموړي د متحده ایالاتو او بولیویا د هغو هڅو پر وړاندې تبلیغ کاوه چې د نشه یي توکو سره په جګړه کې یې کوکا بوټي هم له منځه وړل او دغه چاره یې د یو امپریالیستي تاوتریخوالي په توګه د یو بومي کلتور د له منځه وړو په توګه محکوم کوله. د دولتي اقداماتو پر ضد مستقیمو اعتراضاتو کې د ونډې له امله څو ځله ونیول شو. مورالس په ۱۹۹۵ زکال کې سیاست ته مخه کړه او په ۱۹۹۷ زکال کې یې د بولیویا ملي کانګرس ته لار ومونده. نوموړی په ۱۹۹۸ زکال کې د بولیویا د سوسیالیستي خوځښت مشر شو. هغه له پوپولیستي فصاحت څخه په کار اخیستو، د ځمکنیو اصلاحاتو او د ګازو د استخراج څخه د ترلاسه کېدونو پیسو د مساوي ویش په ګډون له هغو مسایلو څخه ملاتړ کاوه چې په بومي او بې وزله ټولنو یې مثبت اغېز درلود. د نوموړي لرلید د کوچابامبا د اوبو د جګړې او همدارنګه د ګازو پر سر د کړکیچ له امله، پراختیا ومونده. په ۲۰۰۲ زکال کې نوموړی د دولت ضد معترضینو د تشویق له امله له کانګرس وویستل شو، په داسې حال کې چې د همدغه کال په ولسمشریزو ټاکنو کې یې دویمې رایې خپلې کړې.
کله چې مورالس په ۲۰۰۵ زکال کې د ولسمشر په توګه وټاکل شو، د ټولنیزو لګښتونو د پیاوړتیا په موخه یې د هایدروکابن په صنعت باندې مالیات لوړ کړل او د بې سوادۍ، بې وزلۍ، نژادي او جنستیتي تبعیض سره د مبارزې په پروژو یې ټینګار وکړ. د مورالس دولت له نیولیبرالېزم څخه په ښکاره انتقاد وکړ، بولیویا یې د یو مختلط اقتصاد لوري ته سوق کړه، نړیوال بانک او د پیسو نړیوال صندوق (IMF) ته یې د دغه هېواد اړوندتیا را کمه کړه او پر اقتصادي ودې یې پیاوړی نظارت وکړ. نوموړي په خپل هېواد کې د متحده ایالاتو په نفوذ راکمولو سره، په پینک ټایډ ډله کې د لاتین امریکا له کیڼ اړخو هېوادونو په ځانګړې توګه د هوګوچاوېز تر مشرۍ لاندې ونزویلا او د فیډل کاسټرو تر مشرۍ لاندې کیوبا سره اړیکې پراخې کړې او د امریکا لویې وچې لپاره یې په بولیواري اتحاد کې د بولیویا غړیتوب لاسلیک کړ. د نوموړي دولت د بولیویا د ختیځو ایالتونو د خودمختارۍ له غوښتنو سره مخالفت وکړ، په ۲۰۰۸ زکال کې یې د خپلې واکمنۍ د دوام ورکولو په موخه ټول پوښتنه وکړه چې له مخې یې په واک کې پاتې کېدل تائید شول او همدارنګه یې نوی اساسي قانون جوړ کړ چې له مخې یې بولیویا د څو ملیتي هېواد په توګه معرفي کړ. نوموړی چې په ۲۰۰۹ او ۲۰۱۴ زکال کې بیاځلي ولسمشر وټاکل شو، په سویلي بانک، د لاتین امریکا د هېوادونو په ټولنه او کارائیبي دولتونو کې یې د بولیویا په شاملېدو نظارت وکړ، په داسې حال کې چې د ولسمشرۍ د دورې د محدودیت لغو کولو لپاره هڅو یې محبوبیت راکم کړ. د ۲۰۱۹ زکال له جنجالي ټاکنو او له امله یې د رامنځته شوو ناکراریو له امله مورالس له واک څخه د استعفا کولو غوښتنه ومنله. له لنډ مهالي تبعید وروسته، نوموړی د ولسمشر لوئیس ارس له ټاکل کېدو وروسته بېرته هېواد ته راوګرځېد.
لومړۍ ولسمشریزه دوره: ۲۰۰۶- ۲۰۰۹ زکال
د مورالس د لوړې مراسم د جنوري په ۲۲ مه په لاپاز کې ترسره شول. د لوړې په مراسمو کې یې د ګڼ شمېر هېوادونو مشرانو ونډه لرله چې له ارجنټاین څخه کیرشنر، له وینزویلا څخه چاوېز، له برازیل څخه لولا داسیلوا او له چلي څخه ریکارډولاګوس په کې شامل و. مورالس د خپلې لوړې په مراسمو کې خپل سیمه ئیز کالي اغوستي و چې د بئاتریز کاندو پاتینو له خوا طراحي شوي و، هغه د خپلې لوړې د مراسمو په وینا کې په دغه مبارزه کې د وژل شوو کوکالر او بومي فعالینو د وژنې په یاد یوه دقیقه چوپتیا غوره کړه. هغه د بولیویا پخواني «استعماري» رژیمونه وغندل او هغوی یې د سویلي افریقا له اپاراتاید سره تشبیه کړل او څرګنده یې کړه چې سوسیالیست خوځښت به د دغه هېواد «مجدد بنسټ» جوړ کړي، هغه اصطلاح چې تل به یې د انقلاب د یادونې پر مهال کاروله. مورالس خپل لیدلوري یوځل بیا د اساسي قانون په شورا کې تکرار کړل.
د دندې په پیلولو سره نوموړي په ملت پالنې او له امپریالېزم او نیولیبرالېزم سره په مبارزې ټینګار وکړ، په داسې حال کې چې په پیل کې یې خپل دولت سوسیالیستي وباله. هغه له ځنډ پرته خپل او د کابینې د غړو معاش ۵۷٪ راکم کړ چې په دې سره یې د میاشتني معاش کچه ۱۸۷۵ ډالرو ته راکمه شوه، له دې سره هغه د کانګرس له غړو وغوښتل چې هغوی هم ورته پرېکړه وکړي. مورالس تر ډېره پورې له بومي فعالانو او کیڼ اړخو روڼ اندو څخه جوړه بې تجربې کابینه جوړه کړه. هغه د خپلې واکمنۍ په لومړیو دریو کلونو کې په کابینه کې چټک بدلونونه راوړل او د کابینې د ډېری بومي غړو پر ځای یې له متوسطې طبقې څخه روزل شوي کیڼ اړخي سیاستوال وګمارل. تر ۲۰۱۲ زکال پورې د هغه په ۲۰ کسیزه کابینه کې یوازې درې تنه بومي غړو شتون درلود.
د ولسمشرۍ دویمه دوره: ۲۰۰۹- ۲۰۱۴ زکال
مورالس د خپلې ولسمشرۍ په دویمه دوره کې په ښکاره ډول «کمونیترین سوسیالېزم» د بولیویا د راتلونکې لپاره د هغه پام وړ ایډیالوژي وبلله. هغه نوې کابینه جوړه کړه چې د بولیویا په تاریخ کې یې ۵۰٪ ښځینه غړې لرلې، په داسې حال کې چې تر ۲۰۱۲ زکال پورې د ښځینه غړو شمېر دریمې برخې ته راولوېد. یو له هغه مهمو چارو څخه چې په دغه دوره کې د نوموړي دولت ورسره مخ و، د داسې قانون وړاندې کول و چې په اساسي قانون کې یې د موجود حقونو توضیح وړاندې کولای. د ۲۰۱۰ زکال په اپرېل میاشت کې ایالتي ټاکنې د سوسیالیست خوځښت د لا زیاتو بریاو شاهدې وې. په ۲۰۱۳ زکال کې دولت د ښځو پر وړاندې د کورنیو تاوتریخوالو سره د مبارزې قانون تصویب کړ.
د ۲۰۰۹ زکال په ډسمبر میاشت کې مورالس د ډنمارک په کوپنهاګن کې د ملګرو ملتونو د اقلیمي تغیراتو د ۲۰۰۹ زکال په کنفرانس کې ونډه واخیسته، چېرې چې نوموړي د اقلیمي تغیراتو پړه پر کپیټلېزم واچوله او د اقلیمي تغیراتو د کمښت په موخه بودیجې برابرولو لپاره یې په مالي مبادلاتو باندې د مالیاتو لګولو وړاندیز وکړ.
د متحده ایالاتو د ۲۰۰۸ زکال په ټاکنو کې د دیموکرات ګوند او د بارک اوباما په بریا سره د بولیویا او متحده ایالاتو اړیکو لږ وده وکړه او په ۲۰۰۹ زکال کې دواړو هېوادونو د دیپلماتیکو اړیکو د بېرته ټینګښت په موخه مذاکره پیل کړه. په ۲۰۱۱ زکال کې هغه مهال چې ناټو ځواکونو په لیبیا کې مداخله وکړه او متحده ایالاتو هم ورڅخه ملاتړ اعلان کړ، مورالس اوباما محکوم کړ او له هغه څخه یې د سولې د نوبل جایزې د بېرته اخیستو غوښتنه وکړه. دواړو هېوادونو د ۲۰۱۱ زکال په نومبر میاشت کې په داسې حال کې دیپلماتیکې اړیکې رامنځته کړې چې مورالس بیاځلي هېواد ته د نشه یي توکو پر وړاندې د امریکا د مبارزې د ټیمونو بېرته تګ ته اجازه ور نه کړه.
مينځونکي توکي
وينځونکي توکي (انګليسي:Detergent)  کې   یو فعاله سطحي ماده  یا د د يوې فعالې سطحي مادې ترکیب دی چې په ضعیف محلولونو کې د پاکولو وړتیا لري. دا مرکبات معمولا د الکیل بینزین سلفونیټونه دي. دا مرکبات سابون ته ورته دي، مګر په سختو اوبو کې د ډېر محلولیت سره، او دا ځکه چې د پولر سلفونیټ بانډ جوړولو احتمال (په سابون کې) د کلسیم او نورو آئنونو سره د پولر کاربوکسیلټ بانډ جوړېدو احتمال په سختو اوبو کې (په سابون کې) کم دی.
مينځونکي توکي په مختلفو ډولونو تولیدیږي. سابون، د مینځلو پوډر، د مینځلو مایعات او شامپو د مينځونکو ډولونه دي.
د څو موخو مينځونکو کارولو دمخه د خوندیتوب لارښوونې
ډاډ ترلاسه کړئ چې د کارولو دمخه د محصول لیبل کې معلومات ولولئ. د کلینر کارولو پر مهال دستکشې او ماسک واغوندئ. د سترګو سره د تماس په صورت کې، سترګې د یوې دقیقې لپاره ومینځئ. د کار پای ته رسیدو وروسته خپل لاسونه ښه ومینځئ. که تاسو د تماس لینز کاروئ، نو د کار کولو په وخت کې یې د سترګو څخه لیرې کړئ. د ناراحتۍ او د پوستکي حساسیت په صورت کې، ډاډ ترلاسه کړئ چې یو ډاکټر وګورئ. مينځونکي توکي د ماشومانو له لاسرسي لرې وساتئ. د محصول تنفس کولو څخه ډډه وکړئ. د پاکوونکو سره د مستقیم تماس څخه ډډه وکړئ.
سرچینې
وېشنيزه:سادو وو وېشنيزه:صابون وېشنيزه:سابون
فجي جمهوريت
فیجیان هندي : फिजी), رسمي نوم: د فیجي جمهوریت (    فیجي هندي : د فیجي جمهوریت)، په آرام سمندر کې یو ټاپو هېواد دی، د اتلانتیک بحر یوه برخه کې د مالیزیا هېواد ته نږدې پروت دی. دا د نیوزیلینډ د شمالي ټاپو شمال ختیځ ته په 1,100 سمندري میل (2,000 کیلومتره) (1,300 میل ) کې موقعیت لري. نږدې ګاونډیان یې لویدیز ته وانواتو ، سویل لویدیز کې نیو کالیډونیا ، سویل ختیځ ته د کرماډیک ټاپو ، ختیځ ته ټونگا ، شمال ختیځ ته والس او فاکلینډ او شمال ته تووالو دي. فیجي د 300 ټاپوګانو یوه ټاپو ده، چې 110 یې په بشپړه توګه د استوګنې وړ ندي.
د آرام سمندر په مرکز کې موقعیت لري، فیجي د پیړیو راهیسې د مهاجرینو او مسافرینو لپاره یو تم ځای دی. په فیجي کې د لوښو مهارتونه دا په ګوته کوي چې فیجي د آسټرونیشیا خلکو لخوا میشته شوی او دا پیښه ممکن د 3500 څخه تر 1000 BC شاوخوا رامینځته شوې وي. د هغه له مړینې زر کاله وروسته به د مالیزیا ملت دلته راغلی وي. داسې انګیرل کیږي چې لومړی پولینیشیان یا لاپیتا خلک په فیجي کې میشت شوي، مګر تاریخ پوهان تر اوسه په دې نه دي توانېدلي چې یوې ثابتې پایلې ته ورسیږي. دا هم ممکنه ده چې پولینسيان دلته میشته شي او نوي کلتور اغېزمن کړي. د لرغون پېژندنې څېړنې ښيي چې ښايي دوی له دې ځايه سمووا ، ټونگا او هاوايي ته کډه شوي وي.
له ختيځ څخه تر لوېديځ پورې شاوخوا زر کيلومتره سيمه د بېلابېلو ژبو زيږنده ده. دلته د پیړیو راهیسې مختلف کلتورونه زیږیدلي دي.
هالنډی سپړوونکي ابیل تسمان لومړنی اروپایی سپړوونکی و چې په 1643 کې یې په فیجی کې پښه کېښوده. دوی د لوی ټاپو په لټه کې وو او سویل ته یې لوی براعظم وپلټئ.
برتانوي پلټونکي جیمز کوک په 1744 کې د جنوبي لاو ټاپو کشف کړ. مګر په 1789 کې، هلته عصري استوګنځای پیل شو.
حوالې
وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې
تاتاري ژبه
تاتاري ( سیریلیک : татарча، لاتیني ليکدود : tatarça، عربي ليکدود : تاتارچا) د تورکي ژبې کورنۍ یوه ژبه ده چې د تاتاريانو له خوا ویل کیږي.
تاریخ
نن ورځ، تاتار ژبه د ورکې شوې قباچګ ژبو یا د لرغوني ترکي او بلغاریایي ژبو شمال لویدیز څانګه ده. دا ژبه تر ډېره د قفقاز او سلاوي ژبو تر اغېز لاندې ده.
جغرافیایي وېش
تاتاري ژبه په روسیه ، منځنۍ اسیا او د روسیې د تاتارېستان خپلواکه جمهوریت او همدارنګه قزاقستان کې ویونکي لري. تاتاري ژبه هم د تاتار لږکیو په منځ کې چې په اوکراین ، ترکیه ، پولنډ ، فنلنډ او چین کې ژوند کوي عام ده.
برسېره پردې، تاتار د شاوخوا 400,000 باشقيرانو مورنۍ ژبه ده ، چې ډیری یې د اوفا په ښار کې ژوند کوي. دا د بشری ژبی ویونکي دي چې په تدریجي ډول یې خپله مورنۍ ژبه پریښوده او د تاتارانو سره د یوځای کیدو په پایله کې تاتار ویونکي شول.
د روسیې د ۲۰۰۲ کال د سرشمیرنې له مخې، د تاتارستان په جمهوریت کې شاوخوا ۹۴٪ تاتاریان او شاوخوا ۷٪ نور توکمونه چې په دغه جمهوریت کې ژوند کوي، تاتار پېژني. تر ۹۴٪ زیات تاتاریان په تاتار ژبه پوهیږي.
تاتاري ژبه ډېرې ژبې لري.
لیکنه
پخوا د تاتار ژبه په مختلفو الفبا لیکل کېده، خو نن ورځ د دې ژبې لپاره تاتار سیریلیک ليکدود کارول کیږي. پخوا، د اورخون کرښه ، د سکي املا الفبا ( د عربي رسم الخط څخه د فارسي الفبا پر بنسټ) او لاتیني الفبا هم د دې لپاره کارول کیده. تر 1920 پورې، تاتارانو خپله ژبه د سکي الفبا په کارولو سره لیکله. له دې وروسته لاتیني لیکنه او بیا سیریلیک لیکنه د دوی د ژبې لپاره عام شوه. نن ورځ، د دې ژبې لپاره د لاتین په بڼه یو بل سکریپټ کارول کیږي، د سیریلیک رسم الخط سره، چې د ترکیې-استانبول الفبا سره ورته دی.
د ژبې ځانګړتیاوې
د التایک کورنۍ د ترکي څانګې د ټولو ژبو په څیر، تاتار ژبه هم یو تړلی ژبه ده ؛ په دې معنی چې د کلمې اصلي مادې ته له اضافه شوي ضمیمو څخه نوې معنی رامینځته کیږي او کلمې نه کارول کیږي. د کلمو ریښه تاتار - ترکي ده، مګر دې ژبې د ولګا سیند په اوږدو کې د یورالیک ژبو او همدارنګه د عربي ، فارسي او روسیې څخه ډیری اغیزې ترلاسه کړې.
جي بورډ
جي بورډ یو مجازي کیبورډ پوستغالی دی چې د ګوګل لخوا د Android او iOS وسیلو لپاره رامینځته شوی. دا لومړی ځل د می په 2016 کې په iOS کې خپور شو، بیا وروسته په ډېسمبر 2016 کې په Android کې خپور شو، په Android کې د مخکې څخه تاسیس شوي ګوګل کیبورډ پوستغالي ته د بيا تازه کولو په توګه پیل شو.
جي بورډ د ګوګل لټون ځانګړتیاوې لري، لکه د ویب پایلې (د اپریل 2020 راهیسې لیرې شوی) او وړاندوینې ځوابونه، د GIF او ایموجي مینځپانګې اسانه لټون او شریکول، د وړاندوینې ټایپ کولو انجن چې د شرایطو پورې اړه لري راتلونکې کليمه وړاندیز کوي، او د څو ژبو ملاتړ کوي. کیبورډ د تازه کولو اضافي فعالیت فعال کړی دی،لکه د GIF وړاندیزونه، د تیاره رنګ موضوع لپاره اختیارونه یا د کیبورډ شالید په توګه د شخصي عکس اضافه کول، د غږ لیک لپاره ملاتړ، د راتلونکي جملې وړاندوینه، او د لاسي جوړ شوي ایموجي پېژندنه پکې شامل دي. په لومړيو کې چې کله په iOS سيستم خپور شو يوازې يې د انګليسي ژبې ملاتړ کاوه، خو په راتلونکو میاشتو کې په تدریجي ډول نورې ژبې هم ور زياتې شوې، په داسې حال کې چې کله په Android سيستم کې خپور شو، نو دې کيبورډ له 100 څخه زياتې ژبې لرلې.
د 2018 په اګست کې، Gboard په ګوګل پلی پلورنځي کې 1 ملیارد ځله انسټال شو، چې دا یو له خورا مشهور Android پوستغالو څخه وګڼل شو. کوم چې په ګوګل پلی پلورنځي کې پروت دی او کاروونکي يې ترې ډاونلوډ کوي.
برخې
جي بورډ یو مجازی کیبورډ پوستغالی دی. دا د ګوګل لټون ځانګړتیاوې لري، په شمول د ویب پایلې (د اپلیکیشن د Android نسخې لپاره بيا دا اسانتيا نشته) او وړاندوینې ځوابونه، د GIF او ایموجي مینځپانګې اسانه لټون او شریکول، او د وړاندوینې ليکلو انجن چې د شرایطو پورې اړه لري راتلونکی کليمه وړاندیز کوي. په IOS کې د 2016 کال مۍ مياشت کې وړاندې شو چې يوازې انګليسي ژبه يې درلوده په داسې حال کې چې دا د Android پلیټ فارم کې بيا له پيله د " 100 څخه زیاتو ژبو" ملاتړ کوي. ګوګل وايي چې Gboard کې به "په راتلونکو میاشتو کې" نورې ژبې اضافه کړي. چې دا شمېره به د اکتوبر 2019 پورې، 916 ژبو ته ورسيږي.
د جي بورډ تېرېدونکي بڼه ( فلوټينګ کيبورډ)  او د ګوګل ژباړې ځانګړتیاوې لري. جي بورډ د می 2016 تازه کولو وروسته په Android کې د یو لاس موډ ملاتړ کوي. دا فعالیت په ایپ کې اضافه شو کله چې دا د ګوګل کیبورډ په توګه نښه شوی و. جي بورډ بېلابېل کيبورډونو ملاتړ کوي لکه QWERTY, QWERTZ, AZERTY, Dvorak او Colemak.
د 2016 په اګست کې د iOS اپلیکیشن لپاره تازه خپور شوی چې فرانسوي، جرمني، ایټالوي، پرتګالي، او هسپانوي ژبې اضافه کړي، او همدارنګه د "سمارټ GIF وړاندیزونه" وړاندیز کوي، چیرې چې کیبورډ به د لیکل شوي متن پورې اړوند GIFs وړاندیز وکړي. کیبورډ د تیاره موضوع لپاره یا د کیبورډ شالید په توګه د کیمرې رول څخه شخصي عکس اضافه کولو لپاره نوي اختیارونه هم وړاندیز کوي. د مارچ په 2018 کې یو بل نوی تازه معلومات د کروشیا، چک، ډنمارکي، هالنډي، فنلنډي، یوناني، پولنډي، رومانیایي، بلوچي، سویډني، کاتالان، هنګري، مالای، روسی، لاتیني امریکا هسپانوي، او ترکي ژبو اضافه کړل، د غږیز حکم ملاتړ سره، کاروونکو ته وړتیا ورکوي چې "په سپیس بار کې د مایک بټن اوږد فشار ورکړئ او خبرې وکړئ". په اپریل 2017 کې، ګوګل په Gboard کې د ملاتړ وړ هندي ژبو مقدار د پام وړ زیات کړ، 11 نوې ژبې یې اضافه کړې، چې د ملاتړ شویو هندي ژبو ټولټال شمیر یې 22 ته رسولی
د 2017 په جون کې، د Android اپلیکیشن د لاسي جوړ شوي ایموجي پیژندلو او د واحد کلمو پرځای د ټولو جملو وړاندوینې کولو وړتیا لپاره تازه شو. فعالیت تمه کیږي چې په وروسته وخت کې د iOS ایپ ته راشي. د آف لائن غږ پیژندنه د مارچ په 2019 کې اضافه شوه.
د 2020 کال د فبروري په 12، یو نوی فیچر "ایموجي پخلنځی" معرفي شو چې کاروونکو ته اجازه ورکوي چې مختلف ایموجي میش کړي او د پیغام رسولو پرمهال یې د سټیکر په توګه وکاروي. د ګرامر سمون په اکتوبر 2021 کې معرفي شو، لومړی د پيکسل شپږ لړۍ کې.
هرکلی
په 2016 کې، وال سټریټ ژورنال د کیبورډ ستاینه وکړه، په ځانګړې توګه د مدغم ګوګل لټون خصوصیت. په هرصورت، دا یادونه وشوه چې دا اپلیکیشن اوس مهال په وسیله کې د نورو ایپسونو سره د ادغام ملاتړ نه کوي، پدې معنی چې پوښتنې لکه "د کپتان امریکا فلم ټکټونه واخلئ" کاروونکي د دوی په تلیفون کې نصب شوي فلم ټیکټونو لپاره د اپلیکیشن پرځای ویب براوزر ته لیږي. وال سټریټ ژورنال هم د وړاندوینې ټایپینګ انجن ستاینه وکړه ، او ویې ویل چې دا "ډیری سیالان تیریږي" او "دا د کارولو سره هوښیار کیږي". دوی دا هم وموندل چې جي بورډ "په هوښیارۍ سره د ایموجیز وړاندیز کوي کله چې تاسو ټکي ټایپ کړئ". دا یادونه وشوه چې د یو لاس موډ نشتوالی شتون درلود (یو ځانګړتیا چې د می په 2016 کې د Android لپاره اضافه شوې) ، او همدارنګه د رنګ بدلولو یا د کیلو اندازې بدلولو لپاره د اختیارونو نشتوالی ، دا لیکل چې "که تاسو په لټه کې یاست. کیبورډ دودیز کړئ، جي بورډ ستاسو لپاره نه دی."
بېروني تړونه
وېشنيزه:سافټوير وېشنيزه:پوستغالی وېشنيزه:اندرايد ليکدړه وېشنيزه:موبايل ليکد وېشنيزه:موبايل وېشنيزه:اندرايد چلوونکی کاريا
د مې انقلاب
د مې انقلاب (په هسپانوي کې Revolución de Mayo) د هغو اوونیزې پېښو ټولګه ده چې د ۱۸۱۰ کال د مې له ۱۸ تر ۲۵ پورې د ریو ډي لا پلاتا د وایسرای په پلازمینه بوینس ایریس کې رامنځته شوه. د هسپانیا په دغه مستعمره کې تقریباً د ارجنټاین، بولیوي، پاراګوای، یوراګوای او د ننني برازیل ځینې برخې شاملي وي. د مې انقلاب د مې د میاشتې په ۲۵مه له واک څخه د وایسرای بالتازار هیدالګو ډي سسنیروس د ګوښه کېدو او د پریمرا جونتا (لومړني پوځي حکومت) په نوم د یوه سیمه ییز حکومت د رامنځته کېدو لامل شو. په دې سره جونتا سم د لاسه د ارجنټاین په نوم بدل شو. دا د سویلي امریکا د خپلواکۍ په بهیر کې لومړنی بریالی انقلاب ؤ.
د مې انقلاب د هسپانیا د نیمه ټاپو د جګړې پر وړاندې مخامخ غبرګون ؤ. په ۱۸۰۸ کال کې، د هسپانیا پاچا، اووم فرډینانډ د ناپلیون بناپارت په ګټه استعفی ورکړه او د هسپانیا تاج او تخت د ناپلیون ورور، جوزیف بناپارت ته ورکړل شو. د جوزیف د حکومت او د فرانسې له خوا د هسپانیا د اشغال پروړاندې یوه عالي مرکز خونتا (Junta) مقاومت پیل کړ، خو په پای کې یې یو لړ ماتې ومنلې او د هسپانیايي د شمالي برخې د له لاسه وتلو لامل شو. د ۱۸۱۰ کال د فبروري په لومړۍ نېټه، فرانسوي سرتیرو سیویل ونیو او د اندلس د زیاترو برخو کنټرول ترلاسه کړ. عالي خونتا د کاډیز پر لوري شا تګ وکړ او خپل ځان یې منحل کړ او د هسپانیا او شرقي هند د نیابت شورا د هغو پر ځای راغله. د دغو پېښو خبر د مې په ۱۸مه د انګریز کښتیو پر مټ بوینوس ایریس ته ورسید.
وایسرای سیسنروس هڅه وکړه څو شته سیاسي وضعه وساتي، خو د کریولو یوې ډلې وکیلانو او پوځي چارواکو د مې په ۲۲مه یوه پرانیستې کابیلدو (د ښار د اشرافو ځانګړې غونډه) وکړه څو د نایب الملک د راتلونکې په اړه تصمیم ونیسي. استازو په هسپانیا کې د نیابت د عالي شورا په رسمیت پیژندنه رد کړه او د خونتا نهاد یې د سیسنروس ځای ناستی اعلان کړ. ځکه هغه چا چې سیسنروس یې منصوب کړی ؤ، هغو نور مشروعیت نه درلود. د تداوم د احساس د ساتلو لپاره، سیسنروس په لومړیو کې د خونتا مشر وټاکل شو. که څه هم دې کار په خلکو کې ناکراریو ته لمن ووهله؛ له همدې امله، د مې په ۲۲مه سیسنروس له فشارونو وروسته استعفی ورکړه. د پریمرا خونتا نوي جوړ شوي دولت کې یوازې د بوینیس ایریس استازي شامل وو او د وایسرای له نورو ښارونو یې وغوښتل څو مجلس ته خپل استازي ورولیږي. دغه کار د دې لامل شو څو د هغو سیمو تر منځ جګړې رامنځته شي کومې چې په بوینیس ایریس کې رامنځته شوې پېښې یې منلې اویا یې نه منلې.
د مې انقلاب د ارجنټاین د خپلواکۍ د جګړې لامل شو. که څه هم هغه مهال د خپلواکۍ لپاره هېڅ رسمي اعلامیه نه وه صادر شوې خو پریمرا خونتا د مخلوع شوې پاچا، اووم فرډینانډ په نیابت خپل واک ته دوام ورکړ. دا چې دې ته ورته پېښې د همدې وچې په نورو ښارونو کې رامنځته شوې، نو د مې انقلاب هم له هسپانیا څخه د امریکا د خپلواکۍ د له لومړیو پېښو په توګه په پام کې نیول کېږي. ننني تاریخ لیکوونکي پر دې بحث کوي چې ایا انقلابیان په ريښتیا هم د هسپانیا تاج او تخت ته وفادار وو او یا  دا چې پاچا ته د وفادارۍ اعلان د واقعي موخو د پټو ساتلو په خاطر یو سیاسي تصمیم وو څو خپلواکۍ ته ورسیږي او هغه جمعیت چې تر اوسه د یوه داسې بنسټیز بدلون د منلو لپاره چمتو نه وو، خو پاڅون یې ونه کړ او بالاخره د خپلواکۍ رسمي وینا د ۱۸۱۶ کال د جون په ۹مه د توکمان په کنګره کې صادره شوه.
نړیوال علتونه
بل پلو، په ۱۷۸۹ کال کې د فرانسې د ستر انقلاب ارمانونه په اروپا او امریکا کې پراخ شول. د لوی شپاړسم پاچا او د ملکې ماري انټوانټ د واکمنۍ پای ته رسیدل او د هغوی اعدام د دې لامل شو چې په هغه هېواد کې د دوی د پیړیو سلطنت ته د پای تکی کېږدي او د اشرافو امتیازات له منځه یوسي. په سیاسي او اقتصادي برخو کې لیبرال ارمانونه د اتلانتیک انقلابونو له لارې په زیاترو لویدیځو هېوادونو کې پراخ شول. د پاچاهانو د الهي حق مفهوم د فرانسې د بشر او ښاروندانو د حقونو له وینا سره چې ویل یې «ټول انسانان سره برابر دي»، تر شک لاندې راغلل او د متحده ایالاتو د خپلواکۍ اعلامیې او ان د هسپانیې کلیسا هغه تایید کړ.
خو بیا هم د هسپانیې په قلمرو کې د دا ډول نظریاتو خپرول یا له دې فکر سره د برابر کتابونو پلورل یا لرل ممنوع وو. هسپانیې دغه ممنوعیتونه له فرانسې سره د جګړې له اعلامولو او د لوی شپاړسم له اعدام وروسته وضع کړل او هغه یې په ۱۷۹۶ کې د سولې د تړون تر لاسلیک کېدو پورې خوندي وساتل. د ۱۷۸۹ کال د پېښو اړوند خبرونه او د فرانسې د انقلاب د تالیفاتو نسخې، د دا ډول توکو د خپرولو د مخنيوي په برخه کې د شته هلوځلو سره سره، بیا هم په ټوله هسپانیا کې خپاره شول. زیاتره روڼ اندي کریولویان د پوهنتون په دوران کې هغه که په اروپا کې وو یا د چوکیساکا پوهنتون (په ننني سوکره ښار) کې، له لیبرال لیکوالو او د هغوی له اثارو سره بلد شول. د ونزویلا او د امریکامتحده ایالاتو او ویسټ انډیز د نږدې والې له امله، د کاراکاس له لارې د متحده ایالاتو کتابونو هسپانوي مستعمروته ورسېدل.
منحل کېدل
منحل کېدل (انګليسي:Solubility) د کیمیا په ساینس کې یو بنسټیز مفهوم دی او د محلول موضوع ده چې په ځانګړي محلول (جامد، مایع یا ګاز) کې د مادې ( جامد ، مایع یا ګاز ) د تحلیل کچه څرګندوي. دا مقدار په فکتورونو پورې اړه لري لکه د محلول ډول، تودوخې او فشار. هر محلول کولی شي په خپل ځان کې د محلول یو ټاکلی مقدار تحلیل کړي. د مثال په توګه، ویل کیږي چې په اوبو کې د بورې محلول د X سره برابر دی؛ دا د شکر اعظمي اندازه چې په اوبو کې منحل کیدی شي د X ګرام سره مساوي وي. که چیرې د X ګرام څخه کم د شکر په اوبو کې حل شي، دا محلول غیر مشبوع محلول بلل کیږي. که چیرې X ګرامه بوره په اوبو کې حل شي، دا محلول د سنتر شوي محلول په نوم یادیږي. اوس محلول د دې محلولیت زیاتولو لپاره ګرم کیدی شي. اوس بوره د پخوا په پرتله ډیر حل کیږي. که چیرې دا ماده یخ شي، نو اوریږي. دا محلول د سنتر شوي محلول په نوم یادیږي.
هغه محلول چې د مادې په ډول پورې اړه لري او د یوې ټاکلې تودوخې او فشار په وخت کې یو ماده په کې منحل شوي وي د سنتر شوي محلول په نوم یادیږي او که چیرې د دې مقدار څخه ډیر ماده په محلول کې حل شي نو محلول ته سوپر سیوریټ ویل کیږي. (زیات)
معمولا، د ګراف په بڼه د مختلفو موادو محلول
د نورو فکتورونو لکه د تودوخې او فشار په پرتله.
محلولیت د څرګندولو یوه لاره ده چې د X شرایطو لاندې په 100 ګرامه محلول کې څومره ګرامه محلول تحلیل کیدی شي. که په محلول کې د محلول فیصدي له دې ارزښت څخه زیاته وي، نو ویل کیږي چې موږ یو سوپر سیوریډ محلول لرو، که په محلول کې د محلول فیصدي ارزښت له دې ارزښت څخه کم وي، ویل کیږي چې موږ یو غیر مطمئن محلول لرو.
د محلولیت چارټ لنډیز (په پورته کېدونکی چارټ):
د تودوخې زیاتوالی: غیر مطمئن محلول
د تودوخې چټک کمښت: سنتر شوي محلول
په تودوخې کې تدریجي کمښت: محلول اورل کیږي
د محلول چارټ لنډیز (په ښکته کېدونکی چارټ):
د تودوخې کمښت: غیر مشبوع محلول
د تودوخې چټک زیاتوالی: سنتر شوی محلول
په تدریجي ډول د تودوخې زیاتوالی: محلول اورل کیږي
سرچینې
وېشنيزه:کېميا وېشنيزه:مشبوع وېشنيزه:غاز وېشنيزه:ګاز وېشنيزه:مايع وېشنيزه:محلول وېشنيزه:جامد
عايشه کپور
عایشه کپور ( زېږون : 13 سپتمبر 1994) یوه هندي فلمي اداکاره ده چې د بالیووډ فلم بلیک کې د هغې د کار له امله مشهوره شوې ده. عایشه کپور د "غوره ملاتړې اداکارې" کټګورۍ کې څو جایزې ترلاسه کړې.
شخصي ژوند
عایشه کپور د ۱۹۹۴ کال د سپټمبر په ۱۳مه نېټه زېږېدلې ده. عایشه کپور د پودوچیري په اورویل کې ژوند کوي. د عایشه کپور مور، جیکولین جرمن ده او پلار یې پنجابی سوداګر دلیپ کپور دی. هغه د خپل پلار له لومړي واده څخه یو ورور د میلان په نوم لري، او پلار يې د خپل لومړي واده څخه دوه نور زامن اکاش او وکاس لري. عایشه کپور اوس مهال د کولمبیا پوهنتون کېBA لولي.
مسلکي ژوند
عایشه کپور خپل فلمي کیریر په ۲۰۰۵ کال کې د بلیک فلم سره پیل کړ چې په کې یې مهم رول ولوباوه. په بلیک فلم کې، هغې د ځوان میشل مکنلي رول لوبولی، په دې فلم کې راني مکرجي او امیتاب بچن هم رول درلود. د عایشه کپور رول ستایلی شو.
سرچينې
وېشنيزه:1994 زېږېدنې
سیلوکي سترواکي
سیلوکي سترواکي (په لرغوني یوناني ژبه کې: Βασιλεία τῶν Σελευκιδῶν) د هیلنسټي په عصر کې په لوېدیځه اسیا کې یو یوناني دولت و، چې له زېږد وړاندې ۳۱۲ نه تر ۶۳ کال پورې موجوده و. د سیلوکي سترواکي بنسټ د سیلوکوس لومړي نیکاټور له خوا هغه مهال کېښودل شو کله چې د لوی سکندر له خوا جوړه شوې، مقدونیايي سترواکي ووېشل شوه.
لومړي سیلوکوس له زېږد وړاندې په ۳۱۲ کال کې د بابل د بین النهرین د سیمې له تر لاسه کولو وروسته، خپل قلمرو ته پراختیا ورکړه او د نږدې ختیځ زیاتره برخې چې پخوا د مقدوني سترواکۍ تر چتر لاندې وي، په خپل کنټرول کې راوستلې. د سیلوکي سترواکۍ د اوج په مهال، اناتولي، فارس، ایران، بین النهرین او هغه سیمې چې اوس ورته کویټ او افغانستان ویل کېږي او د ترکمنستان ځینې سیمې تر پوښښ لاندې لرلي.
سیلوکي سترواکۍ د هیلنسټي کلتور ستر مرکز و. د یونان دودونو او ژبې ځانګړی امتیاز درلود، په داسې حال کې چې بېلابېل سیمه ییز دودونه هم په عامه توګه سره زغمل کېدل او د یوناني ښاري نخبه کسانو یوه حاکمه سیاسي طبقه رامنځته کړې وه او له یونان نه په پرله پسې را کډه کېدو سره پیاوړي شوي وو. د دې سترواکۍ لوېدیځ قلمرو په پرله پسې ډول د مصر له بطلیموسي دولت سره جګړې وکړي، کوم چې هغه مهال د هیلنسټي دولت یو سیال بلل کېده. ختیځ ته، له زېږد وړاندې ۳۰۵ کال کې د مایوریا سترواکۍ له چاندراګوپتا سره په جګړه کې ښکېل و، چې د سند په لویدیځ کې یې د پراخې سیمې په ورسپارلو له هغوی سره یې سیاسي اتحاد رامنځته کړ.
له زېږد وړاندې د دویمې پېړۍ په لومړیو کې، ستر درېیم انتیوخوس هڅه وکړه چې د سیلوکي ځواک او اقتدار هیلنسټي یونان ته ورسوي، خو د هغه دا هڅې د روم د جمهوریت او یوناني متحدانو په مټ بې پایلې سر ته ورسېدې. له دې جګړې وروسته، سیلوکیان اړ شول چې د جګړې تاوان ورکړې او د توروس د غرونو په لوېدیځ کې د خپل قلمرو د نیولو ادعا پرېږدي، چې په دې سره د همدې سترواکۍ تدریجي زوال پیل شو. د پارتیا لومړي میتریدات، له زېږد وړاندې د دویمې پېړۍ په نیمايي کې د سیلوکي سترواکۍ پاتې ختیځې سترې برخې ونیولي، په داسې حال کې چې د یونان باختري خپلواکې پاچاهي په شمال ختیځ کې خپلې غوړېدا ته ادامه ورکړه. له هغه وروسته سیلوکي پاچاهان را کم شول او یوازې په سوریه کې یې یو دولت پاتې شو، تر هغه چې له زېږد وړاندې په ۸۳ کال کې د ارمنستان د ستر تیګران له خوا او بیا له زېږد وړاندې به ۶۳ کال کې د رومي جنرال پومپه له خوا دې سترواکۍ ته د پای ټکی کېښودل شو.
نوم
معاصرې سرچینې، لکه لومړي انتیوخوس ته د درناوي لپاره د ایلیوم د وفادارۍ فرمان، چې به یوناني ژبه کې یې سیلوکي دولت هم د سترواکۍ (arche) او هم د یوې پاچاهۍ (basileia) په توګه تعریف کړی دی. دې ته ورته، سیلوکي حاکمان به په بابل کې د پاچاهانو په نوم یادیدل.
له زېږد وړاندې دویمې پېړۍ په پیلیدو سره، لرغونو لیکوالو سیلوکي حاکمانو ته د سوریې د پاچا، د اسیا لارډ او نور القاب کارول. دا چې سیلوکي حاکمانو خپل ځانونه د سوریې د پاچاهانو په نوم یادول په دې اړه شواهد د مینوفیلوس د زوی انتیګونوس په کتیبه کې راغلي چې خپل ځان یې د «سکندر سمندري مشر»، د سوریې پاچا را پېژندلی دی. هغه د بالاس سکندر یا د زبیناس دویم سکندر هم د حاکم په نوم یاد کړی دی.
د سکندر د سترواکۍ دوه ټوټې کېدل
سکندر چې په چټکۍ سره یې د هخامنشي کورنۍ وروستۍ حاکم، درېیم داریوش او د فارس سترواکۍ له پښو وغورځوله او درېیم داریوش له میلاد وړاندې به ۳۲۳ کال کې په ځوانۍ کې مړ شو، نو خپله پراخه سترواکۍ یې چې نیمه یوناني کلتور یې درلود پرته له کوم بالغ وارث څخه پر ځای پرېښوده. دغه سترواکۍ د پیردیکاس یوه سړي ته د نایب السلطنه تر اقتدار لاندې ورکړل شوه او زیاتره برخې یې د سکندر د جنرالانو تر منځ ووېشل شوي، چې بیا وروسته په همغه کال د بابل د تجزیې سره په ساتراپ باندې واوښتي.
د سیلوکانو ظهور
د سکندر جنرالانو (دیادوچي) د هغه پر سترواکي باندې د خپل واک لرلو لپاره هڅه وکړه. پخوانی جنرال او د مصر ساتراپ، بطلمیوس، لومړنی کس و چې دا نوی نظام یې وګواښه؛ چې دا کار د پردیکا د مړینې لامل وګرځېد. د بطلمیوس شورش د سترواکۍ د نوي وېش لامل وګرځېد چې له زېږد وړاندې ۳۲۰ کال کې د تري پارادیسوس په وېشل کېدو منجر شو. سیلوکوس چې د «ټولو پیاده سرتیرو سراعلی قومندان» و نو د لومړي یا د دربار د قومندان په توګه وټاکل شو (چې له زېږد ۳۲۳ کاله وړاندې په سلطنتي پوځ کې د لوړپوړي افسر په توګه وټاکل شو، چې بیا وورسته یې د هغه په وژنه کې هم مرسته وکړه) بابل یې تر لاسه کړ او له هغه ځایه یې په بې رحمۍ سره د خپل قلمرو پراختیا ته ادامه ورکړه. سیلوکوس له زېږد وړاندې په ۳۱۲ کال کې په بابل کې ځای پر ځای شو، چې دا کال د سیلوکي سترواکۍ د جوړیدو د نېټې په توګه هم کارول کېږي.
د بابل جګړې (له زېږد وړاندې ۳۰۹ تر ۳۱۱ کال پورې)
په بابل کې د سیلوکوس ظهور په اسیا کې د لومړي انتي ګونوس د قلمرو ختیځو برخو ته ګواښ و. انتی ګونوس له خپل زوی د مسیدون لومړي دیمیتریوس سره د بابلیون د محلق کولو په موخه یوه نابریالۍ هڅه وکړه. د سیلوکوس بریا د دې لامل شوه چې هغه د بابلیون د نیولو او میراث ادعا لا پسې کره کړي. هغه نه یوازې په بابلیونیا واکمني وکړه، بلکې د سکندر مقدوني د سترواکۍ بې شمېره ختیځې برخې یې هم تر خپلې واکمنۍ لاندې لري او لکه چې د اپین له خوا یې داسې توضح شوې ده:"سیلوکوس به تل څنګلورو ملتونو ته په کمین کې و، هغه په مټو پیاوړی او په شورا کې ډېر متقاعد کوونکی و او بین النهرین، ارمنستان، کاپادوکیه «سیلوکي»، پارس، پارت، باختر، عربستان، تاپوریا، سغد، اراکوزیا، هیرکانی او نورې شاوخوا سیمې یې تصاحب کړي وي. یعنې له مقدوني سکندر نه وروسته د هغه سترواکي تر ټولو ستره وه. له فریجیا تر سند پورې دا ټوله سیمه د سیلوکوس تابع وه."
د سیلوکانو او ماوریانو جګړه (له زېږد وړاندې ۳۰۳-۳۰۵ کلونه)
د پنجاب په سیمه کې چاندراګوپتا ماوریا (ساندراکوتوس) د ماوریا سترواکۍ له زېږد وړاندې په ۳۲۱ کال کې رامنځته کړه. چاندراګوپتا په مګاده کې د ناندا سترواکۍ پای ته ورسوله او پلازمېنې پتالیپوترا ته ستون شو. وروسته چاندراګوپتا خپل ټول پام اندوس ته واړواه او له زېږد نه مخکې تر ۳۱۷ کال پورې یې له سکندر مقدوني نه ټولې پاتې شوي سیمې تر ولکې لاندې راوستلي. دلته سیلوکوس خپل پوځ را ټول کړ او د اندوس پر خوا ور روان شو. ویل کېږي چې چاندراګوپتا د ۶۰۰۰۰۰ نارینه او ۹۰۰۰ فیلانو لښکر برابر کړی و.
د تاریخ په وینا د دې جګړې په ترڅ کې چاندراګوپتا د یوې معاملې له لارې د اندوس لوېدیځ ته د هندوکش یعنی ننني افغانستان او د پاکستان د بلوچستان ایالت په ګډون پراخې سیمې تر خپلې ولکې لاندې راوستلي. د لرغون پېژندنې له نظره، د ماوریا د حکومت ملموسې نښې لکه د اشوکا د فرمانونو ډبرلیکونه، د افغانستان په سویل په کندهار ولایت کې هم تر سترګو شوي دي. "سیلوکوس د اندوس له درې تېر شو او د هندوانو له پاچا ساندروکوتوس (ماوریا) سره یې چې د سیند پر غاړه یې لنګر اچولی و، جګړه وکړه تر هغه چې دوی دواړه یوه پوهاووي ته ورسېدل او خپلې اړیکې یې د واده په مټ په دوستۍ واړولې."
مايع
مایع (انګليسي:Liquid) د شپږو ممکنه حالتونو ( جامد ، مایع، ګاز ، پلازما ، بوس-آینشټین کنډنسیټ او فرمیون کنډنسیټ )  څخه یو حالت دی د مادې لپاره چې ماده په دې بڼه کې کیدی شي.
مایعات هغه مواد دي چې د جوړښت زرات يې کولی شي خپل موقعيت او ځای بدل کړي. له همدې امله، د جامدونو برعکس، مایعات یو ثابت شکل نه لري.
که مو پام کړی وي، د مایعاتو د اندازه کولو واحد د حجم پر بنسټ دی، د دې لامل دا دی چې د ثابت شکل نه درلودلو سره سره، د مایعاتو حجم ثابت دی.
هغه ذرات چې مایع جوړوي ( اتومونه / مالیکولونه ) کولی شي ځایونه بدل کړي؛ خو متقابل مالیکولر ځواکونه دوی سره یوځای ساتي؛ نو ځکه، مایعات (د جامدونو برعکس) یو ثابت شکل نه لري. ځکه چې په مایع حالت کې د ذراتو تر مینځ فاصله نشي بدلیدلی، نو دوی نشي کولی کمپرس شي او (د ګازونو برعکس) یو ثابت حجم لري.
د مایع ځانګړتیا: دا ثابت حجم لري مګر ثابت شکل نلري او دا مایع دی
سرچینې
وېشنيزه:مايع وېشنيزه:غاز وېشنيزه:پلازما وېشنيزه:کنګل وېشنيزه:ساړه وېشنيزه:شکل وېشنيزه:کېميا وېشنيزه:حالت
قانوني بهير
قانوني بهير هغه قانوني غوښتنه ده، چې له مخې يې دولت بايد ټولو هغو مشروع حقونو ته درناوی وکړي، چې يو شخص ته ورکول شوي دی. قانوني بهير د ځمکې د قانون واک متوازن کوي او فردي شخص له هغې څخه ژغوري. کله چې حکومت د قانون له يوې سمې لارې څخه پرته يو شخص ته زيان رسوي، دا د قانوني بهير سرغړونه رامنځته کوي، چې د قانون له اصل څخه تېری کوي.
قانوني بهير په انګليستان کې د مګنا کارتا د منشور له ۳۹ فقرې څخه وده وکړه. د قانوني بهير اړوند سرچينه په لومړي ځل په ۱۳۵۴ز کال کې د ۳۹ فقرې په قانوني ژباړه کې په دې ډول راڅرګند شوه: «هيڅوک که په هر ايالت يا حالت کې وي، پرته له دې چې د قانون د قانوني بهير له مخې ځواب ويلو ته رابلل شي، له خپلې خاورې يا استوګنځي (ودانۍ) څخه نه ويستل کېږي او نه بې برخې کېږي او نه وژل کېږي». کله چې انګرېزي او امريکايي قانون په يو بل پسې (په تدريجي ډول) يو له بل څخه بېل شو، انګليستان کې قانوني بهير ونه منل شو، مګر د متحده ايالتونو په اساسي قانون کې ونغښتل شو.
مګنا کارتا
د مګنا کارتا منشور ۳۹ فقره چې په ۱۲۱۵ز کال کې خپره شوه، د انګيستان جان (John of England) ژمنه وکړه: «هيڅ ازاد شخص د نوموړي د برابريو د قانوني قضا يا د هېواد له قانون څخه پرته بايد نه ونيول شي، نه بندي شي، نه له خپلو حقونو يا ملکيتونو څخه بې برخې شي، نه بايد ورسره ناقانونه چلند وشي او نه هم له هېواده وشړل شي، يا په بل ډول د هغه له دريځ څخه بې برخې نه شي او موږ هم بايد د هغه پر وړاندې په زور سره قانوني کړنې تر سره نه کړو او نه نور خلک د دې چارې د ترسره کولو لپاره واستوو». په خپله مګنا کارتا په سمدستي ډول «د ځمکې د قانون» برخه شو او د منشور ۶۱ فقرې د ټاکل شويو ۲۵ بېرونيانو [اشرافي وړ نوم دی] ادارې ته واک ورکړ، چې په ډېره کۍ (اکثريت) رايې سره هغه مشخص کړي، چې که چېرې پاچا د کوم  شخص پر وړاندې هر ډول ناسم عمل وکړي، نو پاچا بايد کوم سمون يا تعديل رامنځته کړي؛ يانې په بدل کې يې بايد له پاچا سره کوم عمل وشي. په دې ډول د مګنا کارتا منشور انګليستان کې پاچاهۍ څخه د هېواد قانون ته د غاړه ايښودلو د غوښتنې تر څنګ د پاچاهۍ له لورې د هېواد قانون کې د بدلون راوستلو د څرنګوالي په واسطه د قانون اصل رامنځته کړ. که څه هم په ۱۳ پېړۍ کې ښايي مقررات يوازې د ځمکوالو حقونو ته ورګرځېدل او د عامې بزګرې يا کليوالو لپاره نه کارول کېدل.
د مګنا کارتا منشور يو څه لنډې نسخې په وروستيو کې د برتانوي پاچاهانو له لورې خپرې شوې او د منشور ۳۹ فقره ۲۹ ګڼه کې ځای په ځای شوه. د قانون د قانوني بهير عبارت په لومړي ځل په ۱۳۵۴ز کال کې د انګليستان د درېيم ايډوارډ د پاچاهۍ پر مهال د مګنا کارتا په قانوني ژباړه کې په دې ډول راڅرګند شو: «هيڅ شخص که په هر ايالت يا حالت کې وي، بايد له خپلو ځمکو يا استوګنځايونو څخه ونه ويستل شي، نه بايد له ميراث څخه بې برخې شي او نه بايد ووژل شي، مګر دا چې د قانون د قانوني بهير له لارې ځواب ويلو ته راکښل شي.
په ۱۶۰۸ ز کال انګرېز قانونپوه ايډوارډ کوک يوه مقاله وليکله، چې نوموړي په کې د مګنا کارتا مفهوم تر بحث لاندې ونيو. کوک په ډاګه کړه چې هيڅوک بايد د هيواد له قانون څخه پرته له يو حق څخه بې برخې نه شی، چې ياد قانون د انګليستان عمومي قانون، د قانون بنسټلیک يا دود دی. ... (په دې معنا چې قانون د قانون بهير بهير له مخې يو ځل او د ټولو لپاره نظر ورکوي).
د مګنا کارتا فقره او د ۱۳۵۴ ز کال د قانون بنسټليک دواړه په ۱۷۰۴ز کال کې د ملکې د محکمې له لورې د ملکه ان د واکمنۍ پر مهال د ريګينا وي پاټي په قضيه کې يو ځل بيا روښانه شول. په ياده قضيه کې د برتانيې د عوامو مجلس جان پاټي او ځيني نور باوري اتباع په يوه ټاکنه کې د رايې له حق څخه بې برخې کړي وو او هغوی يې يوازې په محکمو کې د قانوني دعوې د څارلو د سرغړونې له امله نيوګېټ بندخونې ته وسپارل. د ملکې محکمې د لېټلټن پويس (Justice Littleton Powys) د عدالت له مخې يوه نظريه کې د قانون د قانوني بهير مفهوم په لاندې ډول روښانه کړ: "په دې اړه مخالفت شوی دی، چې د مګنا کارتا د ۲۹ مادې له مخې يو شخص بايد د هېواد له قانوني غوښتنو څخه پرته نه بايد ونيول يا بندي شي، مګر پر وړاندې يې زما ځوا دا دی، چې د هېواد قانون د عمومی قانون تر بريده نه دی، مګر په ټوله کې نور هغه قوانين رانغاړي، چې په همدې سيمه کې پلي کېږي؛ د ملکي او شرعي قانون په توګه د زده کړو د کود ۲۸ څپرکي د درېيمې فقرې له مخې د ليکس ټيرا يانې د هېواد قانون ويوکي شته، چې په مګناکارتا منشور کې کارول شوي دي او د قانون د قانوني بهير ويوکو په توګه تشرېح شوي دي او د بنسټليک معنا دا ده، چې د نيونې ټول حکمونه بايد د قانوني واک له مخې وي؛ او د پارلمان قانون د مخالفې رايې تر کچې دی، چې د هرې لوړتيا يا غوره والي حالت کې غوره قانون دی."د سترې محکمې رئيس هولټ له دې قضيې سره ځکه مخالفت وکړ، چې نوموړي باور درلود چې د نيونې حکم په حقيقت کې د قانوني واک له مخې نه و. د برتانيې د عوامو جرګې د مشرانو جرګې له تاييد څخه پرته، په څرګند ډول د خپلو غړو د ټاکنې د منظم کولو په موخه په يو اړخيز ډول د قانون جوړولو عمل څخه معنا اخېستې وه. که څه هم د ملکې محکمې په پام کې ونيول، چې د عوامو له قانوني بهير څخه سرغړونه نه ده کړې او نه يې ياد بهير له منځه وړی دی، جان پاټي په پای کې هغه وخت د ملکه اين له لورې ازاد کړای شو، چې نوموړې پارلمان وځنډاوه.
د انګرېزي او امريکايي قانون يو له بله بېلېدل
د برتانوي تاريخ د پېړيو په اوږدو کې زياتره قوانين او تړونونو د قانوني بهير د برخې په توګه بېلابېلو غوښتنو باندې ټينګار وکړ او يا يې د «هېواد په قانون» کې شاملې کړې. ياده نظریه په عمومي ډول د هغه څه اړوند په پام کې نيول کېږي، چې د هغه څه په پرتله ورته د شته قوانينو اړتيا ده، چې په ذاتي ډول يې په خپله قانوني بهير غوښتنه کوي. لکه څرنګه چې د متحده ايالتونو سترې محکمې څرګنده کړې ده، برتانيه کې د قانوني بهير غوښتنه د جرمونو د څار او جزا برخه کې د قانون د قانوني بهير نظريې لپاره اړينه نه وه، مګر يوازې د قانون د قانوني بهير د بېلګې او تشرېح په توګه يې يادونه ځکه شوې وه، چې ياد بهير په حقيقت کې هغو حالتونو يا قضيو کې شتون درلود، چې په دوديز ډول په کې کارول کېده.
لومړی الکسیوس کومننوس
لومړی الکسیوس کومننوس (په یوناني: Ἀλέξιος Κομνηνός، له ۱۰۵۷ کال – د ۱۱۱۸ کال د اګسټ تر ۸ )، چې لاتیني یې Alexius I Comnenus دی، له ۱۰۸۱ کال څخه تر ۱۱۱۸ کال پورې د بیزانس سترواک ؤ. که څه هم د کومننیاني لړۍ لومړی سترواک نه ؤ، د کومننیايي کورنۍ د همده واکمنۍ کې بشپړ واک ته ورسېده او د تخت لپاره یې مورثي ځایناستي پیل کړه. الکسیوس چې د ړنګېدو په حال کې سترواکي یې په ارث یوړه او خپلې واکمنۍ پر مهال په صغیره آسیا کې د سلجوقي ترکانو او په لوېدیځ بالکان کې د نورمنانو په وړاندې د دوامداره جګړو سره مخ ؤ، وکړی شو چې د بیزانس زوال مخه ونیسي او نظامي، مالي او ځمکنۍ رغونه یې پیل کړه، چې د کومننیاني رغونې په نوم یادېږي. د دې رغونې بنسټ بېلابېل اصلاحات وو چې د الکسیوس له لوري پیل شول. د ترکانو په وړاندې د لوېدیځې اروپا څخه د مرستې لپاره د هغه غوښتنې هم هغه عوامل وو چې د صلیبي جګړو په راپارولو کې یې ونډه درلوده.
ژوند
الکسیوس د جان کومننوس او انا دالاسین زوی او د لومړي اسحاق کومننوس (له ۱۰۵۷ – ۱۰۵۹ پورې سترواک) وراره ؤ. د الکسیوس پلار د اسحاق  له ګوښه کېدو وروسته د تخت څخه ډډه وکړه، لسم قسطنطین دوکاس ( شاوخوا ۱۰۵۹ - ۱۰۶۷) یې ځایناستی شو او په ۱۰۶۷ کې د یوه راهب په توګه مړ شو. الکسیوس او د هغه مشر ورور، مانویل کومننوس د سلجوقي ترکانو په وړاندې په ویاړ سره د څلورم رومانوس ډیوجینیس (شاوخوا ۱۰۶۸ - ۱۰۷۱) تر مشرۍ لاندې خدمت وکړ. د اووم مایکل دوکاس پاراپینسکس (۱۰۷۱ - ۱۰۷۸) او د دریم نیکفوروس بوټانیاټس (۱۰۷۸ - ۱۰۸۱) تر مشرۍ لاندې یې د خپل مشر ورور اسحاق سره، په صغرا آسیا، تراس او اپیروس کې په نظامي ډول د یاغیانو په وړاندې وګمارل شو.
لوېدیځ اجیرانو د رسل دي بایلل په مشرۍ په ۱۰۷۴ کې په صغیره آسیا کې بغاوت وکړ، خو الکسیوس په بریالیتوب سر دوی تر ۱۰۷۶ کال  پورې مغلوب کړل. دی په ۱۰۷۸ کال کې د دریم نیکفوروس  له لوري په لوېدیځ کې د ډګریز پوځ قومندان وټاکل شو. الکسیوس په دې مقام کې د ستر نیکفوروس برینیوس (چې زوی یا لمسي یې وروسته د الکسیوس لور، انا سره واده وکړ) او نیکفوروس باسیلاکس بغاوتونه مات کړل، چې برینیوس ته یې د کالاوري په جګړه کې او باسیلاکس ته یې د هغه په کمپ باندې په شپنۍ ناڅاپي برید کې ماتې ورکړه. الکسیوس ته امر وشو چې په صغیره آسیا کې د خپلې خور مېړه، نیکفوروس میلیسینوس په وړاندې لښکر وباسي، خو ده د خپلوان سره د جګړې کولو څخه انکار وکړ. خو دا کال د رتبې د تنزیل لامل نه شو، ځکه چې الکسیوس د رابرټ ګیسکارډ په مشرۍ د سویلي ایټالیا د نورمنانو د اټکل شوي برید د مقابلې لپاره اړین ؤ.
د بوټانیاټس په وړاندې د کومننویانو دسیسه او بغاوت
په داسې حال کې بیزانسي پوځیان د سفر لپاره راټولېدل، په محکمه کې د دوکاس ډله الکسیوس ته نږدې شوه او هغه یې قانع کړ چې د دریم نیکفوروس په وړاندې دسیسې سره یوځای شي. د الکسیوس مور، انا او همدا راز د وخت سترواکې، ماریا الانیا (Maria of Alania) دالاسین د ۱۰۸۱ کال په کودتا کې مهم رول ولوباوه. دې لومړی د دریم مایکل دوکاس سره او دوهم ځل یې د دریم نیکفوروس بوټانیاټس سره واده وکړ او د دریم مایکل، قسطنطین دوکاس له پلوه د خپل زوی د راتلونکي په فکر ډوب وه. دریم نیکفوروس هوډ درلود چې تخت خپل یوه نږدې خپلوان ته پرېږدي او دا کار د ماریا د دوه پلوی او د کومننوی سره د اتحاد لامل شو، که څه هم د دې سیاسي اتحاد تر شا اصلي محرک ځواک انا دالاسین وه.
سترواکه له وړاندې د خپلې د تره لور، ایرن او اسحاق کمینوس د واده له لارې له کومننوی سره نږدې اړیکې درلودې، نو د کومننوی وروڼو کولی شو چې د نږدې کورنۍ د لیدنې په پلمه هغه وویني. برسېره پردې، ماریا د دسیسې سره د مرستې لپاره الکسیوس د خپل زوی په توګه منلی ؤ، که څه هم دا د ده څخه یوازې پنځه کاله مشره وه. ماریا دې ته وهڅول شوه چې دا کار د خپل "الانانو" او هجړیانو په مشوره، چې د اسحاق کمینوس له خوا هڅول شوي ؤ، وکړي. د هغې په کورنۍ باندې د انا د کلک فشار په پام کې نیولو سره، الکسیوس به حتماً د هغې په مطلق تائید سره منل شوی وي. په پایله کې الکسیوس او د ماریا زوی قسطنطین نور منلي وروڼه وو، اسحاق او الکسیوس دواړو لوړه وکړه چې دوی به د سترواک په توګه د هغه حقونه خوندي ساتي. ماریا په پټ ډول کومننوی ته د داخلي معلوماتو په ورکولو سره  یوه ارزښتناکه متحده وه.
په دې موده کې ډنډوره وه چې الکسیوس د ګرجستان د پاچا څلورم بګرات لور، د سترواکې ماریا معشوق دی، چې دې په پرله پسې توګه د اووم مایکل دوکاس او د هغه ځایناستي، دریم نیکفوروس بوټانیاټس سره واده کړی ؤ او د خپلې ښکلا له وجهې نامتو وه. الکسیوس د ماریا لپاره د لیدنې ترتیب جوړ کړ چې د ماڼۍ په محوطه کې انتظار شي او داسې فکر کېد چې دی په پام کې لري ترڅو له هغې واده وکړي. خو د هغه مور د قیصر جان دوکاس لمسۍ، ارین ډوکیانا سره د سترواک د واده په ترتیب کولو سره د دوکاس کورنۍ اړیکه پیاوړې کړه. جان دوکاس، د دریم مایکل تره پرته له دې د الکسیوس ملاټر نه کاوه. الکسیوس د یوه تدبیر په توګه ترڅو دوکای کورنۍ ملاتړ وساتي، د اووم مایکل او ماریا ځوان زوی، قسطنطین دوکاس بېرته ګډ سترواک وټاکه او لږ وروسته یې د خپلې لومړۍ لور، انا سره کوژده کړ او انا د خپل نامزاد او مور سره مانګانا ماڼۍ ته لاړه.
دا وضعیت ډېر زیات بدل شو، خو کله چې د الکسیوس لومړی زوی، دوهم جان کومننوس په ۱۰۸۷ کال کې وزیږېد: د قسطنطین سره د انا کوژده فسخ شوه او دا اصلي ماڼۍ ته ولېږدول شوه ترڅو د خپلې مور او مورنۍ نیا سره واوسي. الکسیوس له ماریا څخه چې د سترواکۍ لقب ځنې واخیستل شو او صومعې ته تقاعد شوه، بیګانه شو او قسطنطین دوکاس د ګډې سترواکۍ له مقام څخه بې برخې شو. سره له دې هغه د سترواکۍ کورنۍ سره ښې اړیکې وساتې او لږ وروسته خپل ضعیف اساسي قانون ته تسلیم شو.
د نورمنانو، پچنګیانو او تازاچانو په وړاندې جګړې
د الکسیوس اوه دېرش کلنه واکمنۍ له جګړو ډکه وه. په پیل کې د نورمنانو له سخت برید سره مخ شو، چې مشري یې رابرټ ګیسکارډ او زوی یې بوهموند کوله، دوی ډیرهاچیوم (Dyrrhachium) او کورفو  ونیول او په تسالي کې یې لاریسا محاصره کړه (د ډیراچیوم جګړه وګورئ). الکسیوس مخکې له دې چې بېرته بریالی برید وکړي، څو ځله له ماتې سره مخ شو. هغه د جرمني پاچا څلورم هنري ته د ۳۶۰۰۰۰ سرو زرو د بډو ورکولو له لارې خپل مقاومت پیاوړی کړ ترڅو په اېټالیه کې په نورمنانو باندې برید وکړي، دې برید نورمنان اړ کړل چې په ۱۰۸۳ – ۱۰۸۴ کلنو کې د خپل هېواد په دفاع تمرکز وکړي. همدا راز هغه د مونټ سانټ انجیلو د کاونټ، هنري اتحاد وساته، هنري په ګرګانو ټاپو وزمه یې کنټرول درلود او د الکسیوس د واکمنۍ له مخې یې د خپل منشور تاریخ ټاکه. د هنري بیعت به د ایټالیې په ټاپو وزمه کې د بیزانس سیاسي کنټرول وروستۍ بیلګه وي. د نورمنانو خطر په ۱۰۸۵ کال کې د ګیسکارډ له مړینې سره کم شو او بیزانسیانو خپل زیاتره زیانونه بېرته وګالل.
الکسیوس اړ شو چې په تراکیا کې چې د بوګومیلانو (Bogomils) او پالیسیانو (Paulicians) بدعتکاره فرقو بغاوت وکړ او د دانوب هاخوا پچنګیانو سره متحد شول، بیا د ګډوډیو سره مقابله وکړي. د سترواکۍ په خدمت کې پالیسیاني سرتېري د نورمنانو سره د الکسیوس د جګړو په جریان کې هم تښتېدل. همدا چې د نورمنانو ګواښ خلاص شو، الکسیوس یاغیانو او تښتېدونکو ته د سزا ورکولو لپاره د دوی ځمکې ضبط کړې. دا کار فیلیپوپولس ته نږدې د بل بغاوت لامل شو او په لوېدیځ کې د ډګریز پوځ قوماندان، ګریګوري پاکوریانوس په راتلونکې جګړه کې ماتې وخوړه او ووژل شو. پچنګیانو په ۱۰۸۷ کال کې په تراکیا باندې برید وکړ او الکسیوس د د بلمثل عمل لپاره موزیا ته لاړ، خو د ډوروستولن (سیلیسترا) په نیولو کې پاتې راغی. د سترواک د خپل شاتګ په جریان کې د پچنګیانو له خوا چاپېر شو او له پښو یې وغوځاوه، سترواک یې د اوربند لاسلیک او د ساتنې پیسو ورکړې ته اړ کړ. په  ۱۰۹۰ کال کې پچنګیانو یو ځل بیا په تراکیا باندې برید وکړ، په داسې حال کې چې د روم د سلطان اوښی، تزاکاس (Tzachas) یوه سمندریز ځواک په لاره واچاوه او هڅه یې وکړه چې د پچنګیانو سره یوځای د قسطنطنیې ګډه محاصره تنظیم کړي. الکسیوس دا کړکېچ د کومانانو (Cumans) د یوې ۴۰۰۰۰ کسیزې ډلې سره د پیوستون له لارې کابو کړ، د دوی په مرسته یې د ۱۰۹۱ کال د اپریل په ۲۹ د ترکیا په لوونیون کې پچنګیان مات کړل.
په دې سره د پچنګیانو ګواښ ته د پای ټکی کېښودل شو، خو په ۱۰۹۴ کال کې کومانانو په بالکان کې د سترواکۍ په خاورو برید پیل کړ. کومانان د تخت د یوه داسې مدعي په مشرۍ چې ادعا یې کوله د قسطنطین ډیوژن، د سترواک څلورم رومانوس زوی دی چې ډېر پخوا مړ شوی ؤ، کومانان له غرونو څخه واوښتل او په ختیځه تراکیا یې تر هغه پورې برید وکړ چې د هغوی مشر په اډریانوپل کې له منځه یوړل شو. الکسیوس د بالکان په لږ یا ډېر آرامېدو سره، هغه مهال وکړی شو خپل پام صغیره آسیا ته راواړوي، چې د سلجوق ترکانو څه نا څه تر بشپړ اشغال لاندې وه.
د ايرلينډ کورنۍ جګړه
د ايرليڼد کورنۍ جګړه (پيل: ۱۹۲۲ جون ۲۸، پای: ۱۹۲۳ د می ۲۴) يوه نښته وه، چې د ايرلينډ د خپلواکۍ له جګړې څخه وروسته او د ايرلينډ د ازاد دولت “Irish Free State” له رامينځته کېدلو سره په يو وخت کې پېښه شوه. ازاد دولت له انګليستان څخه خپلواکه، مګر په برتانوي سترواکۍ پورې تړلې هسته وه.
جګړه د انګليستان او ايرلينډ تر منځ د تړون “Anglo-Irish Treaty” په سر د دوه مخالفو ډلو يانې د تړون پلوي لنډمهالي حکومت او د تړون ضد ايرلينډي جمهوري غوښتونکی پوځ “Irish Republican Army (IRA)” تر منځ پرمخ وېوړل شوه. د لنډمهالې حکومت ځواکونه چې د ۱۹۲۲ز کال ډسمبر کې ازاد دولت شو، د تړون ملاتړ وکړ، په داسې حال کې چې د تړون ضد مخالفت يا اپوزيسيون دې کړنې ته د ايرلينډي حکومت (چې د ايستر پاڅون “Easter Rising” پر مهال اعلان شوی و) د درغلۍ په په سترګه کتل. زياتره هغه خلک چې د نښتې په دواړو اړخونو وجنګېدل، د خپلواکۍ د جګړې “War of Independence” پر مهال د ايرلينډ د جمهوري غوښتونکي پوځ غړي وو.
کورنۍ جګړه د تړون پلوي ازاد دولت ځواکونو وګټله، چې د برتانوي حکومت له لورې د چمتو شويو يام وړ کچې وسلو څخه يې ګټه واخيستله. د نښتې په اړه ښايي ادعا شوې وي، چې ورڅخه د مخکې خپلواکۍ جګړې په پرتله يې ډېره مرګ ژوبله درلوده او د ايرلينډ ټولنه يې د څو نسلونو لپاره وېشلې او خوابدې پرېښوده. نن ورځ د ايرلينډ جمهوريت کې دوه اصلي سياسي ګوندونه فاين ګايل “Fine Gael” او فيانا فېل “Fianna Fail” د جګړې د مخالفو اړخونو مستقيم وارثان دي.