cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پښتو رسنۍ
پښتو نثر
Intellectual, scholars and critics divide Pashto literature into two parts, i.e. poetry and prose. The matter of fact is that Pashto literature mostly consists of poetic expressions. Historical collection indicates that primeval Pashto literature was basically in poetic form. Poetic literature like Amir Crore Nazam and Sheikh Mati Munajat were all in poetic form. Prose found its place in Pashto literature very late. The reason is that poetry is a far common and effective genre for translating and expressing one’s feeling into it and conveying the same to others. However prose vis-à-vis poetry appeals to a very selective mind and heart. Now the question arises as to when prose writing came into vogue in Pashto literature. There are various profound claims and arguments regarding the origin of prose in Pashto literature like it having been originated as back as 223 HIJRI in the form of translation of Arabic verses in book titled ‘SaloVagma’ (Deserted Breeze). Since the book is not vogue and the idea is based on mere assumption, it cannot be taken as authentic. Similarly, another book Tazkiratul Aulia, written by Suleman Makoo in 612 Hijri, is said to be the first recognized book in Pashto. The book contains descriptions of major Aulia, like Shiekh Malkair (R.A), Shiekh Ismial (R.A) and Sheikh Bakhtiar (R.A). The complete book is not in existence but a part of it is available. However, the oldest complete prose book in Pashto that is still in existence today is Khairul Bayan. After that we come across Akhund Darvez’s book title Makhzanul Islam and various other books written in the 9th and 10th centuries by Babu Jan, Mlamast Zamand, Allah Yar, and Akhun Qasim. But all these books were in prose-verse as they contained difficult words and rhetorical expressions and poetic rhythms as well. After that comes the era of the great Pashto poet Khushal Khan Khattak, who along with his family has made a remarkable contribution to Pashto prose writing. His sons, one of his daughters, Haleema Khatak and his grandchildren (Khushaal Khan Khatak’s) contributed to Pashto prose in an especially unique way. It was this period when prose was written in clear, short and easy to follow and comprehensible form. Then comes the period of some of the greatest prose writers Saleh Mohammad, Ghulam Mohyuddin Afghan, Zamarley, Maulvi Mir Ahmed Shah, and Abdul Rauf Qaney further contributed to the cause of Pashto prose in Afghanistan. To conclude, Pashto expressions far more exceeds prose collections in Pashto literature as prose needs special attention on the part of intellectuals and critics and as this very form of expression is less developed in prose vis-à-vis poetry.
محمد يوسف بنوري
د پیدائښت تاریخ
د جامعه اسلاميې باني او مؤسس علامه محدث العصر مولانا  سید محمد یوسف بنوري رحمه الله د پنج شنبې په شپه د ربیع الثاني د میاشتي پر ۶  نېټه د ۱۳۲۶ هجري قمري کال چي د  ۱۹۰۸ میلادي کال سره سمون خوري د مردان په ولسوالي د مهابت اباد نومي کلي کي د شپې په اخرنۍ حصه کي دې دنیا ته سترګي وغړولې.
نوم او نسب يې
مولانا بنوري رحمه الله د نقشبنديې طریقې د مشهوره شیخ سید ادم بنوري رحمه الله د اولاد څخه  دی، چي سلسله نسب يې په لاندي ډول ده: سید محمد یوسف بن محمد زکریا بن میر مزمل شاه بن میر احمد شاه بن میر موسي  بن غلام حبیب بن رحمت الله بن عبدالاحد بن حضرت محمد اولیاء بن سید محمد ادم بنوري، چي د نسب سلسله يې په نهم نیکه کي د زمانې محقق عارف بالله حضرت سید ادم بنوري ته او هغه بیا و حضرت سیدنا حسین رضي الله عنه ته رسیږي. د علامه سید یوسف بنوري رحمه الله نیکه سید محمد بن ادم صاحب پښتون وو او د افغانستان اوسیدونکی وو.
د بنور مقام ( موقعیت):
د هندوستان په ریاست پټیاله کي و سرهند ته نژدې یو کلی دی، دا ځای بنور( د با په زور سره او د نون په پېښ سره ) چي نسبت يې دده نیکه سید ادم بنوري ته کیږي؛ ځکه دده اولاد ته بنوري ویل کیږي، سید ادم بنوري رحمه الله  د حضرت مجدد الف ثاني  رحمه الله  د خلیفاګانو څخه وو، الله جل جلاله  حضرت مجدد الف ثاني  رحمه الله  د کارنامو څخه یوه حصه هم و حضرت سید ادم بنوري رحمه الله  ته ورکړې وه، چي د هغه په وارثانو کي منتقل کېدله او تر حضرت علامه سید محمد یوسف بنوري رحمه الله پوري راورسېدل، چي الله جل جلاله د مولانا محمد یوسف بنوري رحمه الله څخه په خپل دور کي د امت د اصلاح کار واخیستی، چي ذکر به يې په راتلوونکې کي درته راسي.
کله چي په هندوستان کي د سکانو د غلبې دور وو، نو حضرت سید آدم رحمه الله د خپل خاندان سره په سرحد کي آباد سو، دده ورنیکه میر احمد شاه ډېر د لوړي درجې بزرګ وو، چي هغوی په پېښور کي یو کلی اباد کړی، چي د ګړهی میر احمد شاه  په نامه سره مشهوره دی، چي د شیخ بنوري رحمه الله  بعضي د کورنۍ غړي هم دلته اباد سوه، او بعضي بیا کوهاټ ته نقل سوه.
الکوزي
صفوزي، شکر زي، اپل يا اپو زي،سر کا ڼي،زکوزي ، ميلازي،يعقوب زي، دولتزي،ابراهيمزي، مو سی زي،عمر زي ،خانخيل،اکا خيل، سيد خيل، پروټ، زنگي، بو ستان زي، نسوزي،پانيزي، کو ټي زي،خالوزي،باروزي،نکروزي،بيان زي،فيرو زي، جيلاني زي،خدايدد خيل، راموزي، اولالگي خيل.
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
دشیخ بنوري رحمه الله  پلار مولانا محمد زکریا بنوري یوجید عالم او  سربېره پر دې یو حاذق طبیب، په تعبیر رویا پوه او بزرګ شخصیت وو،  چي په اردو او عربي ژبو کي يې ډېر مفید قيمتي او علمي کتابونه لیکلي دي، چي د موضوع د انتخاب تر څنګ په تحقیق کي هم یو ځانګړۍ مقام لري.
الکوزي
الکوزي د افغا نستان په لا ند نيو ولايتو نو کې مېشته دي:
د الکو زيو د قبيلي خلک د کند هار ولايت په مر کز، د ار غنداب ، خاکريز ، ار غستان، معروف،ميوند او پنجو ايي په او لسو اليو کې مېشته دي چې د ١٣٦٠ کال د مر کزي ادارې د سر شمېرنې له مخې په کند هار کې ددوی مجمو عي شمېر د٨٠٠٠٠ زرو تنو په شا او خو اکې ښو دل شوی وو چې ښا يي اوس يې شمېر دوه چنده وي٠
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
په کابل او پیښور کي د تعلیم  پیل:
الکوزي
د ارز گان دو لايت الکوزي د اوروزگان په مرکز تيرين کوټ،ددهراود په ولسوالۍ او د هغه و لايت په ځينو نورو ولسو اليو کې مېشته دي چې مجمو عي شمېر يې په دغه ولايت کې د پنځه زرو تنو په شا او خواکې ښودل شويدي٠
د زابل ولايت الکوزه ولايت د ميزان،ترنک او جلدک په اولسواليو کې استو گنه لري چې شمېر يې په نو موړي ولايت کې د شلو زرو تنو په شا او خوا کې ښودل شويدي٠
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
د قران کریم زده کړه يې د خپل پلار او ماما مولانا فضل صمداني بنوري  څخه په خپل کور کي وکړه، او همدا راز يې په پیښور کي د میر احمد څخه حاصل کړی،  صرف، نحو او  داسي نور فنونو ابتدايي کتابونه يې پر شیخ مولانا حافظ عبدالله، شهید بن خیر الله پشاوري چي ۱۳۴۰ کي وفات سوی دی، د هغه په کلي کي ارباب لنډي پېښور کي ولوستل، بیا يې د امیر حبیب الله خان په دور کي د افغانستان کابل ولایت  په یوه مدرسه کي علم  حاصل کړی، فقه ، اصول فقه، منطق ادب، بیان او داسي د فنونو کتابونه يې د کابل  او پېښور د علماء څخه ولوستل، دده د استاذانو څخه هر یو لکه: قاضي القضاء مولانا عبدالقدیر افغاني لمقاني ( چي د افغانستان د جلال اباد ولایت د شرعي محکمې قاضي مرافعه وو) او شیخ محمد صالح القیلعنوي افغاني چي ډېر شهرت يې درلودی، او پر قاضي عبدالقدیر رحمه الله باندي يې میر زاهد، ملا جلال،، کنز ثاني، هدایة اخیرین او داسي نور کتابونه ولوستل.
الکوزي
دهلمند ولايت الکو زي ددغه ولايت په مر کز لشکر گاه او د ناد علي،بغران،زمينداور او گر شک او نو زاد په او لسواليو کې مېشته دي چې مجمو عي شمېر يې په نو مو ړي ولايت کې د٤٠٠٠٠ تنو په شا او خو اکې ښو دل شوی دی٠
دفراه ولايت په بيلا بيلو ولسواليوکې هم الکوزي شته چې شمېر يې د ٧٠٠٠ تنو په شا او خو ا کې ښو دل شوی دی٠
۵۰۰ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۵۰۰:
الکوزي
د هرات ولا يت الکوزي ددغه ولايت د انجيل، گذرې، پښتون زر غون،اوبې، کرخ، زنده جان ، ادرسکن، کهسان او يو شمېر نو رو ولسواليو کې مېشته دي٠ په دغه و لايت کې د الکو زيو ټول شمېر د سلو زرو تنو په شا اوخواکې ښودل شويدي٠
۵۰۰ (عدد)
په کلینډر کې
۵۰۰ کولاي سي:
الکوزي
يو شمېر الکوزي دبا دغيس ولايت په بيلا بيلو ولسواليو په تېره بيا د مرغاب او غور ماچ په ولسواليو کې هم ميشته دي٠ په پور تنيو ولايتونو سر بېره يو شمېر الکوزي په فارياب، جو زجان ،سرپل ، کندز او کا بل کې هم مېشته دي٠
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
د کابل څخه د راتلو وروسته يې په دارالعلوم دیوبند کي داخله واخیستله، او پاته کتابونه يې هم هلته ولوستل، له نېکه مرغه کله چي دی هلته طالب العلم وو، په ۱۳۴۵ څخه بیا تر ۱۳۴۷ پوري، د زمانې مشهور محدث امام العصر حضرت مولانا محمد انور شاه کشمیري رحمه الله او محقق العصر مولانا شبیر احمد عثماني رحمه الله (د کابلي تفسیر او فتح الملهم مؤلف) همدا تکړه مشایخ په دیوبند کي تدریس کاوه.
۵۰۰ (عدد)
په نورو موضوعګانو کې
۵۰۰ د عدد شمیره ارزښت ث د ابجد حساب کې دي.
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
د فراغت سند يې:
الکوزي
د کو نړ په ولايت کې د الکو زيو يو ه څانگه چې د سر کا ڼيو په نا مه سره يا ديږي ددغه ولايت د سر کا ڼيو په اولسوالۍ کې مېشته دي چې دوی په اصل کې د ځينو عو املو له کبله ډېر پخوا له کند ها ره دې سيمې ته را لېږدیدلي او دلته مېشته شوي دي چې شمېر يې دشلو زرو تنو په شا او خواکې ښودل شويدي چې زياتره خلک يې د کرنې او سو داگرۍ په چارو بو خت دي او د چارتراشو سوداگري هم کوي٠
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
کله چي مولانا انور شاه کشمیري رحمه الله او مولانا شبیر احمد عثماني رحمه الله د دارالعلوم دیوبند څخه ډابهیل ته منتقل سوه، نو حضرت بنوري رحمه الله هم د خپلو دغو استاذانو سره یو ځای ډابهیل ته ولاړی، او هلته د ډابهیل په جامعه  اسلامیه کي  په ۱۳۴۷ هـ کال کي يې د فراغت سند تر لاسه کړی.
د کمالات انوري انځور:
معلومه خبره ده، چي په یوازي کتاب ویلو سره څوک د علم حقیقي ثمرات نسي ترلاسه کولای، د علم د حاصلولو لپاره د کامل شخصیت و صحبت ته  هم ډېر ضرورت سته، حضرت مولانا بنوري رحمه الله  ته چي دومره لوړمقام نصیب سوی وو، د حضرت انور شاه کشمیري  رحمه الله  د صحبت نتیجه وه، چي د دوره حدیث د تکمیل وروسته هم د علامه محمد انور شاه کشمیري رحمه الله  په خدمت کي په مستقله توګه پاته سو، شپه او ورځ يې د علامه کشمیري رحمه الله د صحبت څخه پوره استفاده کوله.
حضرت علامه کشمیري رحمه الله  د حضرت بنوري رحمه الله تر ټولو لوړ شیخ وو، او حضرت بنوري رحمه الله د خپل شیخ رښتنۍ عاشق او صادق محب وو، د هغه هره کړنه يې په خپل ځان کي جذب کړې وه، تر اخري سلګۍ پوري د هغه د محبت څخه برخمن وو، کله چي به يې یوه مناسبه موقع پیدا کړله، نو د هغه ذکر به يې کاوه، تا چي به ویل همدا اوس د خپل شیخ د صحبت څخه راغلی دی، او د هغه ملفوظات يې داسي محفوظ او یاد کړي وه، چي خاص هم هغه  الفاظ به يې رانقلول، د کشمیري رحمه الله د یادوني په وخت کي به داسي محسوسه کېدله، چي ګواکي د هر لفظ او هر حرف څخه يې د محبت بوی راولاړیږي.
حضرت بنوري رحمه الله د خپلو ټولو استاذانو تر نظر لاندي وو، مګر د امام العصر حضرت علامه انور شاه کشمیري رحمه الله چي دده سره کوم خاص تعلق وو، شاید ددې مثال د حضرت شاه رحمه الله  د نورو شاګردانو سره  نه وو، حضرت بنوري رحمه الله د خپل اعلی تعلیم مراحل د امام العصر حضرت انورشاه کشمیري رحمه الله سره تېر کړل، او تر ټولو زیات فیض يې ورڅخه حاصل کړی، چي په سفر او حضر کي د هغوی خادم، او تر یوه کال پوري يې شپه او ورځ دده رفیق او ملګری وو، حضرت شاه رحمه الله چي د بنوري رحمه الله محبت، عقیدت او خدمت ولیدی، دومره ورڅخه متأثره سو، چي بالاخیر يې د خپل ځان سره ملګری او په ۱۳۴۸ کال کي يې کشمیر  ته بوتلی.
شیخ رحمه الله په څلرویشت ساعتو کي یوازي دوه ساعته ارام کوی، او نور وخت به د خپل شیخ په خدمت کي او د هغه څخه د علومو په اخذ او اکتساب کي تېرول، الله تعالی جل جلاله  ددې صله دا ورکړه، چي د خپل شیخ په رنګ يې ورنګوی، او د هغه څخه يې بې مثله محدث، بې بدیله عالم ، جلیل القدر محقق، معتمد فقیه، د لوړي درجې مفسر، ادیب او  شاعر ورڅخه جوړ کړی، چي ددې سفر وروسته خپل وطن پښاور ته راغلی، او هم هلته مقیم سو.
عملي ژوند او د عربي هیوادو سفر:
په جامعه اسلامیه ډابهیل (هند) کي د تدریس او علمي مجلس له طرف څخه د عربي هیوادو سفر د حضرت علامه کشمیري  رحمه الله  دخدمت نتیجه وه، چي د شیخ کشمیري رحمه الله  د وفات وروسته  علامه سید بنوري رحمه الله د خپل شیخ رحمه الله د باغ ساتوونکی سو، او د ډابهیل په جامعه اسلاميه کي د شیخ الحدیث او صدر المدرس شرف هم ورته حاصل سو، او همدارنګه د ډابهیل په جامعه اسلامیه کي د علمي مجلس یو غړی مقرر سو، په ۱۳۵۶ هـ کال چي د ۱۹۳۷ میلادي کال سره سمون خوري، د کتابو د طباعت په سلسله کي د مصر قاهرې ته ولاړی، او د شیخ رحمه الله په نګراني کي د هدایې د احادیثو د تخریج مشهور کتاب نصب الرایه لاحادیث الهدایه، فیض الباري او بغیة الاریب  ډول لوړ کتابونه، چي په علمي او تحقیقي زېوز سنبال وه چاپ سوه، چي د هغه حسن طباعت نن هم دنیا دېته مجبوره کړه، چي ستاینه يې وکړي، او د درو سره کتابونو طباعت پر داسي عمده او ښائسته کاغذ چاپ سو، چي د هندوستان خلکو په هغه زمانه کي ددې تصور هم نسوای کولای.
ددې پر طباعت باندي حضرت شیخ رحمه الله  ډېر زیار وکښۍ ، او د طباعت  (چاپ) په سلسله کي د علامه بنوري رحمه الله   دا لومړی تجربه وه، مګر الله  جل جلاله  دده په دې فن کي ډېر لوړ علم ورکړی وو، مصر ته د رسېدو سره  يې د مختلف چاپ خانو سره رابطه قائمه کړه، او د ذکر سوو کتابونو د کاغذ اندازه او حروف ورته معین کړه، او د څو ورځو کوښښ وروسته يې داسي مطبعه پیدا کړه، چي دده د شرائطو او ذوق مطابق کار وکړي، د نصب الرایه د  چاپ مخکي د تصحیح په لړ کي يې هم زیات محنت او کوښښ کاوه؛ ځکه دا لړۍ يې د حج څخه شروع سوه، د حج وروسته يې د حرمین شریفین په دوومختلفو کتاب خانو کي يې د نصب الرایة مقابله د نورو  قلمي نسخې سره وکړه، او کله چي مصر ته ورسېدی، نو دارالکتب المصریه کي يې ددې دوو نسخو سره مقابله وکړه، چي ددې مقابلې اړوند معلومات د ( نصب الرایة والعنایة  بحاشیه والعناء فی تصحیه وطبعه) په عنوان کي ذکر سوې ده.
حضرت بنوري رحمه الله او اسلامي نړۍ:
عربۍ نړۍ ته يې لومړی سفر د کتابو نو د چاپ په سلسله کي کړی وو، او دهغه وروسته د مجمع البحوث د کانفروسونو  د شرکت لپاره يې کړی وو، همدارنګه د شام، لبنان، اردن، فلسطین، عراق، لیبیا، کویټ، ترکې، افغانستان، ایران، ، هندوستان، تنزانیه، نائجیریا، کینیا، یوګنډا، موزمبیق، زمبیا، یونان، فرانس، برطانیه، جنوبي افریقه، سویرز لینډ، او هسپانیه او همداسي نورو ملکونو ته سفرونه کړي و، اکثره به ده ته د اسلامي هیوادنو لخو ا دعوت نامې رالیږل کېدلې، خو د ډېري مصروفتیا له کبله به يې هلته سفرونه نه کول، خو کله چي به بیا یو دیني ضرورت ولیدل سو، بیا يې بېله کوم علته هلته سفر کوی.
د علامه سید بنوري رحمه الله  افکار ډېر لوړ او وسیع وه، هغه به همېشه په بین الاسلامي بلکي په بین المللي سطح فکر او سوچ کاوه، د خپل وطن سربیره يې د عربي هیوادونو دیني، علمي او سیاسي حالاتو همېشه فکر کاوه، د هغو په دیني او سیاسي ترقي به خوشحالی کېدی او خوشحالي به يې ظاهره کوله، او د هغو په تنزل او ضعف باندي غمګین وو،  خپله خوشحالي او غم به يې په لیکونو کي لیکی، او یا به يې د بینات په بصائر وعبر کي بیانوی، او  ددې سره به يې ددې مرض د علاج لپاره يې نصحیتونه هم لیکل،  کله به يې د هغو هیوادنو مشرانو ته په شفاهي ډول یا د خطونو په ذریعه نصیحتونه کول، دده به هر سفر  د دعوت او ارشاد او نورو ته د فائدې رسولو لپاره وو ه، هیڅکله يې یو سفر د مادي غرض لپاره نه دی کړی.
دیوبند او د دیوبند د اکابرو تعارف په عربي هیوادو کي:
حضرت محمد یوسف بنوري رحمه الله  په جامعه ازهر او د مصر په نورو مدارسو او جامعاتو کي د حضرت شیخ الهند مولانا محمود حسن دیوبندي  رحمه الله د مولانا محمد انور شاه کشمیري رحمه الله  او مولانا اشرف علی تهانوي رحمه الله او د دیوبند د اکابرو د علمي مقام تعارف وکړ، او د هغوی ارزښتناک تصنیفات علمي، دیني، ملي او سیاسي خدماتو څخه يې اګاه او خبر کړل، په دې سلسله کي يې د مصر په هفت روزه ( الاسلام ) مجله کي  مختلف مضامین نشرېدل، چي په هغو کي يې د دارالعلوم دیوبند علمي، دیني، اصلاحي او سیاسي کارنامې وړاندي کړلې، چي په دې سفر کي د مصر، یونان، ترکيې او حجاز مقدس سفرونه  وکړه، او ورسپارل سوي علمي خدمت يې په ډېره ښه طریقه سره انجام کړل، تقریبا یو کال يې د هیواد څخه دباندي تېر کړل،  په دې سفر کي يې د علامه طنطاوي، علامه زاهد الکوثري، شیخ خلیل خالدي مقدسي، شیخ عمران بن حمدان محرمي مالکي مغربي، شیخ محمد بن حبیب الله بن مایابي حبکني شنقیطي او شیخ یوسف دجوي  رحمهم الله تعالی سره ملاقاتونه وکړل.
د چاپ سوي کتابونو ذخیره يې له خپل ځان سره د هند ډابهیل ته یوړه، چي په  ډابهیل کي د حضرت مولانا محمد انور شاه کشمیري رحمه الله او مولانا شبیر احمد عثماني رحمه الله دواړو بزرګانو څخه د حدیثو د مسند وارث سو، دده علمي شهرت په هندوستان کي هغه وخت خپور سو، چي ده په مدرسه کي د شیخ الحدیث مسند ته ښکلا ور وبخشله، د بخاري، ترمذي، او ابوداود  د رسولو  فریضه وروسپارل سوه. د هند تر تقسیم پوري بنوري رحمه الله پر همدې مسند باندي فائز ( مقرر) وو.
د ډابهیل د قیام په دوران کي ورته څوځله په دارالعلوم دیوبند کي د درس کولو وړاندیز وسو، خو ده به معذورت وغوښتی، کله چي په دارالعلوم دیوبند کي د افتاء د منصب لپاره شیخ الاسلام مولانا سید حسن احمد مدني، مولانا شبیراحمد عثماني او مولانا قاري محمد طیب رحمة الله علیهم  درو سرو  پر حضرت  بنوري رحمه الله  باندي اصرار وکړ، خو ده ددې منصب قبلولو څخه عذر وغوښتی، او جامعه احمدیه بهوپال کي د شیخ الحدیث د عهدې لپاره مشهور عالم علامه سید سلیمان ندوي رحمه الله بلنه ورکړه ،مګر قبوله يې نه کړه، ددې سبب به غالبا هم داوو، چي د ډابهیل مدرسه يې د خپل شیخ  رحمه الله امانت ګڼلی وو، او ددې څخه يې جلا کېدل نه غوښتل.
د هند څخه پاکستان ته خپل علمي خدمات نقلول:
حضرت بنوري رحمه الله د هند په ډابهیل کي شیخ الحدیث وو، چي هیواد تقسیم سو، د تقسیم سره دا مشکل رامنځته سو، چي پر کومه مځکه پاکستان موجود سو، هلته مدرسې نه وې، او چیري چي موجودي وې، د هغه ځایو څخه د مسلمانانو اکثریت هجرت کړی وو.
په همدې اساس د ډابهيل د درس حلقه پاته سوه، په لومړي ځل چي و حضرت مولانا بنوري رحمه الله ته د دارالعلوم دیوبند د ورتلو دعوت ورکړل سو، سره له دې چي مولانا شبیراحمد عثماني رحمه الله د مولانا بنوري صاحب د اوصافو څخه ښه خبر وو، ددې لپاره و دته پاکستان ته د تلو مشورې ورکول کېدې. علامه سید بنوري رحمه الله ته و پاکستان ته دعوت کړل سو، په ۱۳۶۸ هـ کي په دارالعلوم ټنډو الـله یار کي د شیخ التفسیر پر منصب باندي مقرر کړل سو، خو د څه مدې وروسته  يې د څه مصالحو په خاطر باندي ددې ځای څخه  برطرفي اختیار کړه.
د نوي مدرسې د بنیاد ایښولو هڅي او قربانۍ
الکوزي
د سهيلي پښتو نخوا په تېره بيا په کوېټه،چمن او دبلو چستان په ځينو نورو سېمو کې هم الکوزي استو گنه لري٠
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
کله چي يې هند پرېښوی  نو د نوي ادارې د قیام لپاره يې کوښښونه کول، نو په همدې جریان کي د  کراچي څخه بیا تر پيښوره پوري د ټوله پاکستان  د علمي مراکزو څخه د عوت نامې ورته راتلې، او د لوړ منصب وړاندیزونه يې ورته کول، ده دا فیصله وکړه، چي نور ژوند هلته دلته د تېرولو او د نوو تجربو  پر ځای باندي په خپل طرز فکر  باندي د ادارې پر جوړولو باندي تېر کړم، شیخ صاحب وايي:
الکوزي
پردې سر بېره د پښتونخوا ددو ابې په سېمه کې او د پیښور په شاوخوا کې هم يو شمير الکوزي استو گنه لري٠
دپاکستان دراولپنډۍ د چهچه نومي سېمه کې هم ډېر شمېر الکوزي مېشته دي چې د سر کا ڼيو په نا مه يوه سېمه کې د الکو زيو د نسوزي ښاخ خلک مېشته دي٠
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
"ددې سره مي دا فکر هم وکړی، چي دا ډول عظیم الشان کار په څومره اخلاص، لوړ همت، مسلسل کوښښ، صبر استقامت او د ملګرو  روحاني او مادي  معاونت ته محتاج دی. که څه هم دا  ټول کارونه  ماته میسر او مهیا نه وه، ددې لپاره ضروروي وه، چي د هغه ذات څخه کومک وغواړم، چي د اسمانو او مځکو خزانې يې په لاس کي دي، او ددې کار لپاره باید هغه کس شفیع وګرځول  سي، چي هغه ته رحمة للعالمین ویل سوي دي، او د هغه سره تعلق ساتل او یو ځای کېدل د رحمت د نزول  سبب ګرځي، ددې مقصد د حاصلو لپاره د حرمینو شریفینو په سفر ولاړم، بیت الله شریفه او مدینه منوره مي د خپل نوي سفر مقصد او ذریعه ورګرځوله، چي هم د استخارې او استشارې لپاره چي کوم څه مناسب وي، په هغه باندی عمل وکړل سي، ددې مقصد لپاره ۴ د ذي الحجې چي د ۱۳۷۲ هـ کال باندي د طیارې له  لاري څخه بصرې ته ولاړم، او د هغه ځای څخه د عراق له لخوا جدې ته راغلم.
۵۰۰ (عدد)
سرچينې
وېشنيزه:۵۰۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
په مقدسه اماکنو، د دعا د قبلېدو په ځایو کي،  په مخصوصو حالات او اوقاتو کي ددې یوازني مقصد لپاره مي دعا ګاني کولې، شل ورځي مي په مکه مکرمه کي تېري کړې، په مکه مکرمه کي می خپل رب ته د فقیر په شان خپله لپه د هغه په دربار کي خلاص کړه، او په دعاو کي به مشغوله وم. هلته مي د اهل الله او د اصحاب باطن سره هم خصوصي روابط جوړ کړل، او د هغو څخه به مي هم ددعا او استخارو غوښتنه کوله، ددې حالاتو څخه داسي معلومېده، چي پر ما باندي د سپارلو او سپارښتني خاص حالات دي، لکه یو بې اختیار غلام  چي د خپل بادار د رحم او شفقت انتظار کوي. هیڅ  کار مي بې مشورې نه کاوه."
همدا راز ده غوښتل چي د بارګاه ربوبیت څخه هم مشورې واخلي، چي د مکې مکرمي څخه د مدینې منوري په لور وخوځېدی، هلته يې ۳۲ ورځي تیري کړې، هلته هم  د دعاوو او ستخارو لړۍ جاري وه،  پر حضرت شیخ رحمه الله باندي په هغه وخت کي بې کسي او یوازي والی یو عجیب کیفیت غوړلی وو، ده دا معلومول غوښتل چي، هغه په دارالعلوم ټنډو الله یار کي پاته سي، او که ځان ته خپله مستقله مدرسه او اداره جوړه کړي، چي ایا د مدرسې په مشهوره کېدو سره د تعلیم او تدریس سلسلې کار پر مخ بوزي او که  د طب یا بل شي د معاش په ذریعه باندي دې خدمت ته ادامه ورکړي، بالاخره د ډېرو دعاګانو او استخارو نتیجه دا راووتله، چي ته هغه ځای پرېږده او خپله مستقله مدرسه جوړه کړه، او هیڅ  د معاش ذریعه مه جوړه وه، خپله تنخواه واخله او یوازي خپل ټول وخت په تعلیم او تدریس کي مصروف وساته.
دا صورت حال په مدینه منوره کي د پنځلسو ورځو وروسته پېښ سو، حضرت بنوري رحمه الله وايي  چي د راګرځېدو په وخت کي هیڅ نه پوهېدم، چي څه به کوم؟او څنګه وکړم؟ تقریبا یو کال په همدې  فکر کي وم،  بالاخره علامه بنوري صاحب د یوې مستقلې مدرسې د جوړېدو اراده وکړه.
د کار په شروع کي د استاذانو د تنخوا د حصول او د راتلوونکو مشکلاتو په اړه په تردد کي وو، چي دده له طرفه څخه دا خبر نشر سو، چي د درس نظامي څخه فارغ التحصیل طلبه ته خبر ورکول  کیږي، چي په همدې مدرسه کي درجه تخصص او د درجه تکمیل افتتاح هم کیږي، ددې اعلان سره  یو ځای لس فارغ التحصیل طلباء د حضرت بنوري رحمه الله په خدمت کي حاضرسوه، چي د هند د دار العلوم دیوبند او په مظاهر العلوم  مدارسو څخه فارغه سوي وه.
د مدرسې لپاره د ځای انتخاب:
ددې مقصد لپاره دا مرکز پداسي مرکزي ځای کي قائم سو، چي هلته د الحاد او بې دیني فتنې راولاړېدلې او  په ملک کي نشرېدلې، معلومه خبره ده،  چي دداسي مرکز لپاره  د کراچي څخه ماسیوا بل ځای مهم نه وو؛ ځکه چي دې ښار ته  بین المللي حیثیت حاصل وو.
د مدرسې ابتدايي حالات:
حضرت بنوري  رحمه الله  چي کله مسجد جامع ته راورسېدی، نو هلته خو ابتدا حالات وه، یوازي د بنیاد ډبري لګېدلي وې، او د مسجد پر احاطې باندي د ټین چت لګېدلی وو، یوه حجره يې درلوده، چي هلته به حضرت بنوري او حضرت مولانا لطف الله صاحب ر حمهما الله  یوازي  خپل سامان ایښی وو،  او د خوب لپاره به د خپل دوست نژدې کورته، چي د دوی څخه په یو څه اندازه لیري وو ورتلل، او د شپې په مسجد کي بدېدل، د خوراک او چیښاک او ضروري سامان يې هلته پروت وو.
د ډېرو مشکلاتو ګاللو وروسته  دهمدې دیني مقاصدو  په نظر کي نیولو سره یوازي د الله جل جلاله  په محض توکل او باور سره ۱۳۷۴ هجري قمري کال د محرم الحرام د میاشتي پر ۳ نېټه باندي د ډيري بې کسۍ او بې وزلۍ په حال کي مدرسې عربیه افتتاح وسوه. نه د اوسېدو ځای وو، نه کتابونه وه، او نه هم الماری وې، د نه کښېنستو لپاره غالی ، نه د اساتذوو او طلباء لپاره د معاش کومه ذریعه، نه مجلس شوری وه، او نه هم د چندې د جمع کېدو لپاره کوم کس مقرر کړل سوی وو، نه د اخبارات او  اشتهارات لپاره مو چنده وړاندیز کړی وو،  د زرو روپو په قرض مو کتابونه رانیولي وه،  او د طلبانو د مصارفو لپاره مو قرض کړی وو، مګر بیا هم الله جل جلاله  شکر نه سو ادا کولای.
د علامه بنوري رحمه الله تألیفات :
د علامه بنوري صاحب تالیفات په لاندي ډول دي:
۲: یتیمة البیان فی شییٴ من علوم القرآن (د قراني علومو پېژندنه)
۳: بغیة الاریب في مسائل القبله والمحاریب.
۴: نفحة العنبر في حیاة امام العصر الشیخ محمد انور.
۵: تجری الریاح بما لا تشتهی السفن
۶:عوارف المنن مقدّمہ معارف السنن.
۷: الأستاذ المودودی وشییٴ من حیاتہ وأفکاره
۸: القصائد البنوریة.
۱۰: بصائر وعبر.
د علامه سید بنوري رحمه الله شخصي ژوند:
الله  جل جلاله حضرت بنوري رحمه الله ته یو خاص امتیاز ورکړی وو، چي د الله جل جلاله د دوستانو او اولیاء سره يې زیات محبت کوی، او ده هم د الله والا کسانو سره زړه غوښتی، او د هغوی يې ډېر زیات احترام کوی، کله چي علامه سید بنوري رحمه الله ته په ۱۳۵۷ کال کي د مختلفو عربي ممالک موقع مساعده سوه، او د حج پر موقع باندي يې د حاجي شفیع الدین نګینوي رحمه الله ، خلیفه ارشد شیخ العرب او العجم حضرت حاجي امداد الله مهاجر مکي رحمه الله سره لاس نیوی وکړی، او په بیعت يې مشرف سو. بیا يې د هغو څخه اجازت واخستی. د هندوستان څخه په ۱۳۵۹  کال کي د راګرځېدو وروسته د شیخ الاسلام  حضرت مدني رحمه الله  د صحبت د فیوضاتو څخه مستفید او د هغه څخه د تصوف تربیت حاصل کړی. د حضرت مدني رحمه الله  سره يې خط کتابت او د تعلیم او تربیې سلسله د ژوند تر آخري سلګی پوري قائمه وه، او د حکیم الامت حضرت تهانوي رحمه الله سره يې خصوصي تعلق قائم وو، او حضرت تهانوي رحمه الله  خپل خلیفه مجاز بللی وو، او په خپلو خلیفګانو کي يې نوم راوستلی وو.
د فتنو د ختمولو لپاره د علامه سید بنوري رحمه الله نظریه دا وه، چي علماء باید یوازي خپله ذمه داري د خپلي مدرسې په چار دیوالي کي محدود کړي، بلکه د اسلامي امت د جغرافیائي او نظریاتي سرحدونو  حفاظت هم د علماء کرامو ذمه داري ده، او علامه سید بنوري رحمه الله  د ژوند یوه داسي لمحه هم نه وه ، چي په هغه لمحه کي دې د اسلامي امت د یني ماحول او معاشرې د بهبود او سرلوړۍ لپاره او د  الحاد بغاوت او  توري تروږمې يې لیري کړي نه وي او د فتنو د ختمولو لپاره يې قائدانه اجرآت کړی دي.
که څه مولانا بنوري رحمه الله د سیاست څخه ګوښه په خپله دیني درسګاو کي په تعلیم، تصنیف او تألیف بوخت وو، خو بیا هم کله چي به یوه دیني تقاضا مخته راغله، هغه ته به په میدان کي سر لوړی ولاړ وو.
د احادیثو اجازت:
الکوزي
دالکوزيو يو شمېر د جنوبي هندوستان ددکن او حيدر اباد په سېمه کې هم مېشته دي ، خو له بده مر غه ځېنو يې خپله خو ږه ژبه پښتو له لاسه ور کړي او په هندي ژبه گړيږي٠ الکوزي زړور،غير تي او ميلمه پاله خلک دي٠په علم او پو هي مين دي٠دوی د روس د استعماري او ښکيلاکگرو ځو ا کو نو پر خلاف د خپل هېواد د خپلواکۍ له پا ره ښې تورې وهلي دي٠
دالکوزيو په تا ريخي کسانو کې د دغو لاندنيو کسا نو نو مو نه ا خيستلی شو چې ز مو ږ د هيواد په تاريخ کې مشهوردي: ١-عبدالغني خان چې د الکو زيو د زيرازي له څانگې و او د مير ا فغا ن په نا مه ياديده٠ ٢-د هرات والي يار محمد خان زين الدوله چې دالکوزيو د نسوزي څا نگې نه و او يو ډير با تد بيره شخصيت تير شوی دی٠ ٣-د افغا نستان د ستر ټولو اک اعليحضر ت احمد شاه بابا مور زر غونه انا چې د الکو ز يو د نسو زي ښاخ پورې يې اړه درلوده٠ ٤-مولوي محمد سرور خان و اصف دلو مړني مشر وطه غو ښتو نکو د ټو لنې مشر چې په اصل کې د کند هار دارغستان دولسوالۍو او بياور وسته زنداني شو او د کا بل په شير پور کې د خپل ورور سعد الله خان او د خپل پلار د اکا دزوی عبدالقيوم خان سره يو ځای اعدا م شو٠ ٤-بابا عبد العزېز خان الکوزی د مشروطيت ددويم غو رځنگ غړی و٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
محمد يوسف بنوري
نوم او نسب يې
د احادیثو اجازت يې ددې مشائخو او محدثونو څخه اخستی وو:
۱: امام العصر حضرت مولانا محمد انور شاہ کشمیری رحمه الله.
۲. حضرت مولانا عبد الرحمن امروهوی رحمه الله
۳. حضرت مولانا سید حسین احمد مدني رحمه الله
۴. حضرت مولانا شبیر احمد عثماني رحمه الله
۵. حضرت مولانا عزیز الرحمن رحمه الله
۶. شیخ حسین بن محمد طرابلسي رحمه الله
۷. شیخ علامه محمد زاهد کوثري رحمه الله
۸. شیخ عمر حمدان مقدسي مالکي رحمه الله
۹. شیخ محمد بن حبیب الله بن مایابي حبنکي شنقیطي رحمه الله
۱۰. شیخ خلیل خالدي مقدسي رحمه الله
۱۱. شیخه امة الله بنت شیخ شاه عبدالغني رحمه الله
حضرت بنوري رحمه الله په لاندي برخو کي خدمات تر سره کړي دي.
۱: بانی وشیخ الحدیث جامعه علوم اسلامیه علامه (مشهوره نړیواله مدرسه)
۲: رکن ”المجمع العلمی العربی“جمهوریه سوریه، شام.
۳: نگران اعلی مجلس علمی جنوبی افریقه
۴: رکن ”مجمع البحوث الاسلامیه  قاهره ، مصر.
۵:  شیخ التفسیر دارالعلوم الاسلامیه ټاون
۶: صدر ”وفاق المدارس العربیه “پاکستان
۸:  رکن انتخاب اساتذہ کمېټی کراچی پوهنتون
۱۰: شیخ الحدیث جامعه اسلامیه ډاب هيل.هند
۱۱:  امیر وقائد عالمی مجلس تحفظ ختم نبوت
۱۳:  صدر جمعیة علماء گجرات و ممبی، هند
وفات يې:
د علم او عرفان دا ځلېدونکی ستوری د درې ورځي ناروغۍ وروسته د ۱۳۹۷ هجري قمري کال د ذي الحجې د میاشتي پر۳ نېټه باندي چي د۱۹۷۷   میلادي کال د اکتوبر د میاشتي د ۱۷ نیټې سره برابره ده، یو دم غروب سو او د خپل رب عزوجل په لور وکوچیدی،  او د علامه سید محمد یوسف بنوري رحمة الله علیه د جوړه سوي ادارې د احاطې په مابین کي خاورو ته وسپارل سو.
انا لله وانا الیه راجعون
علامه سید محمد بنوري رحمه الله چي د دارالعلوم دیوبند د مشهورو علماوو څخه دی، ټول عمر یې د اسلام او مسلمانانو په خدمت کي تیر کړی دی، موږ ته يې په میراث کي علمي ذخیرې پرې ایښي دي. الله تعالی دي ورباندي ورحمیږي.
سرچینه
تعلیم الاسلام ویب پاڼه https://www.taleemulislam.net/bashpar.php?id=8984
الېکسانډر گراهام بېل
الکساندر ګراهام بېل (د ۱۸۴۷ د مارچ ۳یمه - د ۱۹۲۲ د اګسټ ۲یمه) په سکاټلنډ کې زیږېدلی مخترع، ساینس‌پوه او انجینیر و چې د لومړني تېلېفون اختراع یې په خپل نوم ثبت کړه. همدا راز په ۱۸۸۵ ز کال کې یې د ټېلېفون او ټلګراف امریکايي شرکت (AT&T) جوړ کړ.
د بېل پلار، نیکه او ورور ټول د وینا د فن او خبرو په برخه کې په کار کولو کې ښکېل وو، مور او ښځه یې کاڼه وو او دغه کوڼ‌والي د ده پر ژوند او کار ژور اغېز کړی و. د اورېدو او خبرو په اړه څېړنو تر ډېره نوموړی د اورېدو د دستګاوو د ازمویلو خوا ته یو وړ چې بالاخره د امریکا متحده ایالاتو د ۱۸۷۶ ز کال د مارچ په اوومه د ټېلیفون لپاره د اختراع لومړی حق‌الثبت ده ته ورکړ. بېل خپله اختراع په خپل واقعي کار کې د یوه ساینس‌پوه په توګه لاسوهنه بلله او په خپله څېړنه کې یې د ټېلیفون له درلودو ډډه کوله.
ډېرو نورو اختراعاتو لکه په نوري مخابراتو، هایدروفویلس او هوا پېژندنه کې نوښت‌لرونکو کارونو کولو د بېل پاتې ژوند ته ځانګړی رنګ ورکړ. که څه هم بېل د نشنل جیوګرافک ټولنې (National Geographic Society) له ۳۳ بنسټګرو نه و، خو د دویم رئیس په توګه یې د خدمت په دوره کې چې د ۱۸۹۸ کال له جنورۍ څخه تر ۱۹۰۳ کال پورې وه، د دغه بنسټ پر خپرېدونکې مجله ډېر اغېز درلود.
بېل په انجینیرۍ کې تر کار ور هاخوا د وراثت له علم سره هم ژوره مینه لرله.
د ژوند لومړي وختونه
الکساندر بېل د ۱۸۴۷ کال د مارچ په درېیمه د سکاټلنډ په اېډېنبورګ کې زیږېدلی دی. پلرنی کور یې د سوېلي شارلوټ پر سړک و، په دغه کور کې یو ډبرلیک دی چې د الکساندر ګراهام بېل د زیږېدو ځای ښيي. ده دوه وروڼه لرل: ملویل جېمز بېل (۱۸۴۵ - ۱۸۷۰) او اډوارډ چارلېز بېل (۱۸۴۸ - ۱۸۶۷) چې دواړه د توبرکلوز یا سېل ناروغۍ له امله مړه شول. پلار یې «پروفیسور الکساندر ملویل بېل» غږ پوه او مور یې «الیزا ګرېس بېل وه چې کورنی نوم یې «سیمنډز» و. دی یوازې د «الکساندر بېل» په نامه وزیږېد، په لس کلنۍ کې یې له پلاره وغوښتل چې د دوو نورو وروڼو غوندې نوم ولري. بیا یې پلار د یوولس کلنۍ په کلیزه کې «ګراهام» نوم ورته خوښ کړ او د غوره کولو اجازه یې ورکړه، دا د هغه کاناډايي الکساندر ګراهام په درناوي چې پلار یې درملنه کړې وه او اوس د دوی د کورنۍ ملګری و. خو نږدې خپلوانو او ملګرو ته لا هم د «الېک» په نامه پاتې شو.
لومړنۍ اختراع
ځوان بېل په ماشومتوب کې د خپلې نړۍ په وړاندې ډېره کنجکاوي وښوده. د بوټو بېلګې یې راټولې کړې او په واړه عمر کې یې ازمایښتونه وکړل. د بېل ښه ملګری یې ګاونډی «بن هرډمن» و چې کورنۍ یې ژرنده لرله. بېل په دوولس کلنۍ کې یوه کورنۍ دستګا جوړه کړه چې تاوېدونکي پاروګان یې د نوکانو د بورسونو له یوې بنچې سره یو ځای کول او یوه ساده پوست‌کوونکې دستګا ترې جوړېده چې په ژرنده کې ترې ګټه اخیستل کېده او په دوامدار ډول یې څو کلونه وکاروله. په مقابل کې د بن پلار «جان هرډمن بن» دواړو هلکانو ته اجازه ورکړه چې یو کوچنی ورکشاپ وچلوي او اختراعات په کې وکړي.
بېل د ژوند په لومړنیو کلونو کې په هنر، شعر او موسیقۍ کې خپله وړتیا وښوده چې مور یې ډېر وهڅاوه. له کومې رسمي زده‌کړې پرته پر پیانو غږولو برلاسی شو او د کورنۍ پیانو غږوونکی شو. له دې سره سره چې معمولاً غلی او ارام و، د «غږیزو چلونو» له تقلید څخه چې بطني خبرو [دا یو ډول هنر دی چې یو کس په بندو شونډو خبرې وکړای شي او اورېدونکی داسې فکر وکړي چې غږ یې له بل ځایه راوځي] ته ورته وې خوند اخیست او تل به یې د هغو کورنیو مېلمنو ښه راغلاست کاوه چې کله کله به د دوی لیدو ته راتلل. همدارنګه پر بېل د خپلې مور تدریجي کوڼ‌والي ډېر ژور اغېز وکړ (د بېل د مور کوڼ‌والی هغه وخت پیل شو چې دی دوولس کلن و) او  د لارښوونې لپاره یې د لاس د ګوتې ژبه زده‌کړه تر څو د مور تر څنګ کېناستی شي او په هغه سکوت کې یې د مور لپاره وکاروي چې د کور د ناستي په خونه کې خبرې روانې وي. همدا راز ده د خپلې مور لپاره په مستقیم ډول له څرګند او تنظیم شوي غږ سره د خبرو لپاره داسې تخنیک جوړ کړ چې مور یې په څرګند ډول غږ واورېدای شي. د مور له کوڼ‌والي سره اندېښمن زړه، بېل د اکوسټیک (غږپوهنې) په برخه کې زده‌کړو ته کش کړ.
زده‌کړې
بېل په کوچنيوالي کې د خپلو وروڼو غوندې لومړنۍ زده‌کړې په کور کې له پلار نه وکړې. په لومړیو کلونو کې یې د سکاټلنډ په ایډېنبورګ کې په سلطنتي لېسه کې نوم‌لیکنه وکړه، خو په ۱۵ کلنۍ یې ښوونځی پرېښود او یوازې لومړي څلور ټولګي یې بشپړ کړل. د زده‌کړو سوابق یې ناڅرګندوو، غیر حاضرۍ یې لرلې او نمرې یې کمزورې وې. د ده اصلي لېوالتیا له ساینس سره پاتې شوه، په ځانګړې توګه له بیولوژي سره، په داسې حال کې چې د ښوونځي نور درسونه یې سم نه لوستل او دغه کار یې پلار ځوراوه. د ښوونځي تر پرېښودو وروسته لندن ته لاړ چې له نیکه الکساندر بېل سره په هریینګټون کې ژوند وکړي. له نیکه سره د ژوند کولو د کال په جریان کې یې له زده‌کړو سره مینه پيدا شوه او ساعتونه ساعتونه به یې په جدي بحثونو او مطالعو تېرول. نیکه یې ډېره هڅه وکړه چې دی روانې او پرېکنده خبرې زده کړي، ځکه دا هغه ځانګړنې وې چې دغه کوچني زده‌کوونکي یې د استاد کېدو لپاره اړتیا ورته لرله. په ۱۶ کلنۍ کې بېل د سکاټلنډ د الګېن موري په «وېسټون هوس» اکاډمۍ کې د وینا او موزیک د «زده‌کوونکي – ښوونکي» په توګه وټاکل شو. که څه هم بېل په لاتیني او یوناني ژبو کې د زده‌کوونکي په توګه نوم‌لیکنه کړې وه، خو ټولګي يې هم تدریسول او د هر درس په مقابل کې یې لس پونډه اخیستل. راتلونکی کال اېډنبورګ پوهنتون ته لاړ او له مشر ورور ملویل سره چې تېر کال یې هلته نوم‌لیکنه کړې وه، یو ځای شو. په ۱۸۶۸ کال کې کاناډا ته خپلې کورنۍ ته تر تګ لږ وړاندې یې پوهنتون ته د داخلېدو ازموینې پای ته ورسولې او لندن پوهنتون ته د داخلې لپاره ومنل شو.
کورنی ناورین
په ۱۸۶۵ ز کال کې یې چې کله کورنۍ لندن ته ولاړه، بېل «وېسټون هوس» اکاډمۍ ته د همکار استاد په توګه بېرته راوګرځېد او په خپلو خالي ساعتونو کې به یې د لابراتوار د کمو تجهیزاتو په مرسته پر غږ ازمایښتونه کول. بېل د غږ د لېږد لپاره د برېښنا پر ازمایښت تمرکز وکړ او بیا یې په سامرسټ پوهنتون کې له خپلې خونې نه د یوه ملګري خونې ته د ټلګراف یو سیم نصب کړ. د ۱۸۶۷ ز کال په وروستیو کې یې د ستړیا له امله روغتیا ګډه وډه شوه. کشر ورور یې «اډوارډ ټېډ» هم په ورته ډول د ناروغۍ پر بستر پروت و او له توبرکلوز یا سېل ناروغۍ کړېده. دا چې بېل ترې روغ شو او راتلونکی کال یې د انګلنډ په باث کې په سامرسټ پوهنتون کې د ښوونکي په توګه خدمت پیل کړ، خو د ورور حالت یې خراب شو او روغ نه شو. د ورور تر مړینې وروسته بېل په ۱۸۶۷ کال کې کور ته راوګرځېد. مشر ورور ملویل یې واده کړی و او له هغه ځایه تللی و. له لندن پوهنتون نه د سند ترلاسه کولو په هیله یې راتلونکي کلونه د سند ازموینو ته د چمتووالي لپاره په پام کې ونیول او په کور کې یې خپل خالي وختونه د مطالعې لپاره ځانګړي کړل.
سرچينې او ياداښتونه
وېشنيزه:مخترعين
قره قل
قره په تورکي ژبې کې توررنگ او قل يا کُل د اوبو ډنډ ته وايي. د تاجکستان خوا د پامير په غرونو کې د اوبو يو ډنډ او د سنگکيانگ د چيني تاشقرغان نه وړاندې يوجهيل قراقل نومېږي. د ازبکستان د بخارا ولايت يو ښار هم قراقل نومېږي چې ښايي په لومړي ځل يې د پسونو ( گډانو) دا ډول پوستين توليد کړ. د بخارا په دې دشته کې په ۱۴۰۰ ق م کې د پسونو څخه د وړۍ اخيستو لرغوني شواهد موندل شوي دي. دا د مېږو ( گډورو) هغه ځانگړی نسل دی، چې په تودې هوا او دښتو کې ژوندي پاتې کيدی شي. دا پسونه د کمو خواړو له کبله خپله ټوله انرژي په ” لم” کې ساتي.
هزاره گان
هزاره گان (دري: هزاره)، د افغانستان یو قوم دی چې په دري یا پارسي ژبه خبرې کوي. دوی اکثریت شیعه مسلمانان دي او د افغانستان د دریم لوی توکمیز قومیت ډلې دي، د ټولو وگړو شمیر ۱۸٪ (د نورو سرچینو له مخې تر ۲۵٪ پورې) جوړوي. شاوخوا نیم میلیون هزاره گانې په گاونډي پاکستان کې ژوند کوي (اکثره په کوټې کې) او په ایران کې د کډوالو په څیر. هزاره گان په افغانستان کې په عمده توګه په لویو مرکزي برخو کې مېشت ځايونه لري.
دمخه وړاندی په غزنی او په مخیتو تورو جنوبی میدانی برخو بانــدی دتا چگونه پرته هزاره‌گان هم قبضه درلود له چی افغانانو په تدریجي تو که دوی د هزاره‌جات د غرونو خواته په شاو تمبول. مولف د‌ ايماقو او هزاره و د قومیت په باب داسی نظر لری چی دوی د تاتاری ترکانو له نسله دی او‌ په دی کی هیڅ شك نشته چی ایماق او هزاره په اصـل کی یوقوم دی او داسی ښکاری له هغه وخته چی مسلمان شوی سـره بیل شوی هم دی له دی کبله ايماق پاخه سنیان او زیاتره هزاره‌گان شیعه دی. که څه هم دغه مذهبی اختلافد دو یدبیل والی باعث شسو خلك دوي یو گنی او‌ د‌ هغوی رواجونه او بنيهم سره ورته والی لري، خو سره له دی په ځينو مو ضو عاتو کی سره توپیر لری نو ځکه دامناسبه بریښی. - حیات افغانی، محمدحیات افغان، ۱۹۷۹ م.
لومړنی عقل
عقل اول یا لومړنی عقل د اسلامي فلسهې یوه اصطلاح ده چې د څښتن تعالی له ذات څخه د لومړنی څیز د صدور په مانا ده.د لومړنی عقل اصطلاح اشراقي فیلسوفان کې په لومړنۍ رڼا (نور اول) او نږدی رڼا (نور اقرب) په نومونو هم یاد شوې دی..
هزاره گان
سرچینې
وېشنيزه:هزاره گان وېشنيزه:د افغانستان توکمونه
لومړنی عقل
فارابی
ابي نصر فارابی د السیاسة المدنیة په کتاب کې د عقلونو شمېره د اسمانی افلاکو د شمېر هومره ښودلي او هغه یې په پرېښتو تطبیق کړی دي. دې د آراء اهل المدینة الفاضلة نومي کتاب کې هم عقلونه لس گڼي. پدې کتاب کې لیکي: «له لومړي [تعالی] څخه د دویم وجود [لومړی عقل] فیضان کوي او دا دویم داسې جوهر دی چې نه په جسمانی جوهر کې دی او نه هم په ماده کې.»
د لومړی (الله تعالی) له وجود څخه تجلی، د لومړني عقل تجلی ده، چې په ځان کې د تعقل او فکر کولو توان لري او هم په خپل پنځوونکی کې. له لومړي عقل څخه دویم عقل هم فیضان کوي د هغه له شتون څخه لومړنی اسمان پیدا کېږي.
پايڅوړ
‎
سرچینې
وېشنيزه:اسلامي فلسفه وېشنيزه:فلسفي ویي
د جعلي خبرونو وېب سايټ
د پوښښ بیاکتنه
د اروپا اړوند یوې ځايي ورځپاڼې د جعلي خبرونو ښېرازي/ پراختيا يو ډول اروايي جګړه بللې ده. د رسنيو د ځينو شننوکو په اند دا د ديموکراسۍ پر وړاندې ګواښ دی. په ۲۰۱۶ کال کې د اروپا د پارلمان د بهرنيو اړيکو کمېټې د يوه پرېکړه‌ليک  په تصويبولو سره د روسيې دولت ته خبردارۍ ورکړ چې د جعلي خبرونو د اجينسيو او انټرنيټي ټرول (هغه ډله کسان چې پر مجازي نړۍ د نورو د نظر جلبولو لپاره پاره‌وونکي او احساساتي ناسم معلومات خپروي) په کارولو سره د ناسمو معلوماتو او پروپاګند په خپرولو سره د ديموکراسۍ پر ارزښتونو باور کمزوری کوي.
په ۲۰۱۵ کال کې د سويډن  امنيتي خدمت او د ملي خونديتوب آژانس  له خوا خپور شوي راپور پايلو څرګنده کړه چې روسيه د جعلي خبرونو په کارولو او د پروپاګانډا په دودولو سره  « په ټولنه کې نفاق» ته لمن وهي. د سويډن د دفاع وزارت د احتمالي پېښو پر وړاندې خپله مدني اداره د روسيې له جعلي خبرونو سره د مبارزې لپاره موظفه کړه. غولوونکو/جعلي خبرونو په اندونيزيا او فليپين کې چېرته چې د ټولنيزو رسنيو کارول هم‌مهاله او پراخ دي او د سياسي ادعاګانو د اثبات لپاره محدودې سرچينې موجودې دي سياست اغېزمن کړی دی. د آلمان صدراعظمې انګېلا مېرکل د جعلي سايټونو، انټرنيټي ټرولونو (هغه ډله کسان چې پر مجازي نړۍ د نورو د نظر جلبولو لپاره پاره‌وونکي او احساساتي ناسم مالومات خپروي) او رباتونو د ټولنيزو اغېزو په هکله خبرداری ورکړ.
په ۲۰۱۶ کال کې د متحده ايالاتو د ولسمشرۍ ټاکنو پر مهال پر ټولنيزو رسنيو جعلي مقالې خپرې شوې، د امريکا پر اطلاعاتي ټولنې سربېره څو رسمي سرچينو وويل چې روسيه د جعلي خبرونو په خپرولو کې ښکېله ده. د FireEye په نوم د کمپيوټري خونديتوب کمپنۍ موندلې چې روسيه ټولنيزې رسنۍ د جعلي خبرونو او کيسو د خپرولو لپاره کاروي او دا يې د مجازي /سايبري جګړې لپاره يو کمپاين ياد کړی. ګوګل او فېسبوک د جعلي سايټونو پر آنلاين مارکېټنګ/تبليغاتو بنديز ولګاوه. فېسبوک د حقيقت موندلو له يو وېب سايټ سره همکاري پيل کړه تر څو  جعلي او غولوونکي خبرونه وپېژني، هغه ادارې چې له دې طرحې څخه يې هرکلی وکړ دا دي:( Snopes.com, FactCheck.org, and PolitiFact) بارک اوباما وويل: حقيقتونو ته نه پاملرنې د بې‌ځايه خبرو  «ګرد یا ورېځ رامنځته کړې. » الېکس يانګر د پټو/محرمو اطلاعاتو د خدمتونو رييس وويل جعلي خبرونه او پرليکه/آنلاين پروپاګانډا د ديموکراتيک ملت لپاره خطرناکه ده.
تعريف
نيويارک ټايمز پر انټرنېټ جعلي خبرونه د هغه دروغي مقالو په توګه تعريف کړي چې په ټوله کې په قصدي توګه د لوستونکو د تېر ایستلو لپاره د کلېک بایټ (د ډېرو کتونکو او لوستونکو د پام راجلبول) په موخه جوړ شوي دي. پوليټوفکت جعلي خبرونه د هغې دروغي محتوا په توګه تشرېح کړي چې د لوستونکو د تېر ایستلو لپاره طرحه شوي او وروسته  د ګڼ شمېر هغو کسانو تر منځ چې پر انټرنېټ يې خپرول زياتوي په يو ويروس بدل شوي. ځينې نور بيا د ذاتي سيستمونو د ځانګړنو په کارولو سره د هغو سرچينو او چينلونو پر جوړولو بوخت دي چې جعلي خبرونه خپروي. د مثال په ډول د نندارچيانو/کتونکو د پېژندګلوۍ/هويتي، ذهني او ګوندي/حزبي تړاو سره لوبې کول، د جعلي خبرونو ځينې وېب سايټونه له وېب سايټ سپوفېنګ (د جعلي وېب سايټ جوړول په داسې توګه چې لوستونکي په دې باوري کړي چې دا يوه باوري سرچينه ده) څخه کار اخلي او دا جوړښت د دې لامل کېږي چې ليدونکي  په دې باوري کړي چې دا لکه د MSNBC او ABC News په څېر د باور ‌وړ سرچينه ده.
جعلي خبرونه د متحده ايالاتو د ۲۰۱۶ کال تر ټاکنو د مخه په انټرنېټ او تبليغاتي ورځپاڼو کې موجود و، د هېلري کلېنټن او ډونالډ ټرمپ تر منځ د ټاکنيزو مبارزو د مخه جعلي خبرونو د ټاکنو پر بهير او راتلونکو پايلو تر دې کچې اغېز نه درلود خو د ۲۰۱۶ کال تر ټاکنو وروسته د جعلي خبرونو موضوع  په سياسي وسله بدله شوه او د کيڼ اړخ ( ټولنيزې برابرۍ) پلويانو ويل چې د ښي اړخ (سوسياليزم) پلويان جعلي خبرونه خپروي، په داسې حال کې چې دوهم لوري ادعا کوله چې هغه سانسور شوي دي. دا ډول پرلپسې شکايتونو ته په کتو د جعلي خبرونو تعريف  چې د داسې بحثونو لپاره کارول کېږي لا پېچلی دی.
تر انټرنېټ وړاندې د دا ډول خبرونو تاريخچه
په ورځپاڼو ليکلو کې غير اخلاقي کړنې له انټرنېټ څخه سلګونه کاله د مخه موجودې وې. ژېړ ژورنالېزم (هغه خبرونه او خبريالان چې د مسلکي اخلاقو له معيار څخه په سرغړونې غير اخلاقي راپورونه خپروي) د تاريخ په اوږدو کې چې د طلايي دورې په نوم پېژندل کېده، د اخلاقي معيارونو او مسلکي اخلاقو په نه مراعتولو سره په پراخه کچه راپورونه خپرېدل د مسلکي اخلاقو نه لرونکو خبريالانو به د جعلي نومونو، مرکو او کيسو په جوړولو سره د پوهانو په هکله د ناسمو خبرونو د خپرولو په موخه جعل کاوه. د ۱۸۹۰یمې لسيزې په جریان کې دغه ډول جعلي خبرونه د شخړې او تاوتریخوالي لامل شول. ژېړ ژورنالېزم د جوزوف پولېټزر او وېليم رانډولف هرسېټ  په نوم دوو  ورځپاڼو خپرونکو له‌خوا د ګټو د لوړولو په موخه دود/ رامنځته  شو او وروسته يې تر هغې کچې ناسم پوهای رامځته کړ چې په ۱۸۹۸ کال کې د اسپانيا  او امريکا تر منځ د جګړې لامل شو. په ۱۸۹۸ کال کې جې بي مانت ګومري ـ اېم ګورڼ يوه ليکنه خپره کړه چې د جعلي خبرونو په اړه يې کلکه نيوکه کړې وه او په تندو ټکو يې غندلې وه او ويلي يې و هغه څه چې جعلي خبرونه څرګندوي په مطلق ډول د پاروونکو/ احساساتي او ناسمو مقالو خپرول دي چې د ناپوهه او بدګومانه وګړو د بېلارۍ لپاره خپريږي.
ښکاره سرچينې
د جعلي خبرونو په وېب سايټونو کې چې په انفرادي توګه ناسم تبليغات خپروي تر ټولو نوميالي سايټونه په روسيه، شمالي مقدونيې، رومانيا او متحده ايالاتو پورې تړاو لري.
شمالي مقدونيه
د متحده ايالاتو د ۲۰۱۶ کال ټاکڼو په بهير کې ډېری څارل شوي جعلي خبرونه د مقدونيې چې اوس د شمالي مقدونيې په نوم ياديږي د نويو ځوانانو په ځانګړې توګه د وېلز ښار وګړو له خوا خپاره شوي. د وېلز ښار ۵۰۰۰۰ کسيز نفوس په لرلو سره د مقدونيې په منځنۍ برخه کې پروت دی، د بې روزګارۍ کچه په کې لوړه ده او د ورځني مزد منځنۍ کچه په کې ۴۸۰۰ امریکايي ډالره ده. د جعلي خبرونو څخه تر لاسه شوی عايد د ان بي سي ورځپاڼې له خوا د طلايي معدن په نوم ياد شوی او مشرانو د دې عايد په ملاتړ ويلي دوی خوشحاله دي چې ځوانان کار کوي. سلاوچوچاديوي د وېلز ښاروال وويل دی د ځوانانو له کړنو څخه خواشينی نه دی ځکه دا د مقدونيې له قانون سره په ټکر کې نه دي او د هغوی شتمني په مالياتو کې برخه اخلي او دی به خوشحاله وي که چېرې د وېلز چال په ټاکنو کې د ټرامپ په ګټه اغېزمن پريوځي.
د بزفيډ او ګارډین په نوم ورځپاڼو د بېلابېلو څېړنو په لړ کې وموندله چې د وېلز نويو ځوانانو له ۱۰۰ څخه زيات جعلي سايټونه جوړ کړي چې د ډونالډ ټرامپ په پلوۍ جعلي کيسې خپروي. نويو ځوانانو د بارني سنډېرس په هکله جعلي کيسې و ازمويلي خو وروسته يې وموندل چې د ټرامپ په پلوۍ د کيسو مينه‌وال ډېر دي. د ۲۰۱۶ کال تر ټاکنو د مخه ځوانانو د جعلي طبي مشورو د سايټونو له لارې پيسې ګټلې د ۲۰۱۶ کال په اګسټ مياشت کې د الېکس په نوم يو ځوان له ګارډېن سره په مرکه کې وويل دغه چل به له دې پرته چې څوک به د ټاکنو ګټونکی شي  بيا هم ګټور پاتې کېدای شي. الکس زياته کړه چې هغه د ځينو مطالبو لپاره له نورو وېب سايټونو څخه د مقالو د غلا او کاپي کولو چاره هم عملي کړې وه چې کولی يې شوی د ورځې څو زره ډالر پرې ترلاسه کړي خو هغه په منځنۍ کچه يوازې په  مياشت کې څو زره ډالر کېدل.
پپخه خولۍ
پپخه خولۍ ته په تورکي ژبه کې قراقل وايي. دغه خولۍ په ډېر زيار جوړېږي او د ځانگړو روزونکو پسونو څخه په لاس راځي چې د پسونو گډوری يا ماشوم پسه پیدا شي نو سمدلاسه يې حلالوي او پوستکی يې تر باسي.
د اروزګان ولایت ولسوالۍ
اروزګان ولایت په خپل ایدارې ویش کې شپږ ولسوالۍ لرې چې په لاندی ډول دي.
د ۲ کا ۱۲ کوب راکټی سیستم
د ۲ کا ۱۲ کوب راکټی سیستم (په روسی کې:Куб зенитный ракетный комплекс) د منځی توغولو د مځکې نه هوا ته یو ډول د راکټ سیستم دی چې د الوتکو، هلیکوپترونو او توغندیو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږی. دغه راکتی سیستم کولای سی په شپه کی او د باران په وخت کی جگړه وکړی او د ۲ کا ۱۲ کوب راکټی سیستم په ځانگری ډول د پوځي قطعاتو د ساتنی لپاره کارېږی.
تاریخ
د ۲ کا ۱۲ کوب راکټی سیستم په ۱۹۵۹ کال کی طرح شو او د ۱۹۶۵ کال څخه تر ۱۹۹۲ کال پورې جوړېده. شوروی پوځ د هغی راکټی سیستم څخه په رسمی ډول د ۱۹۶۵ کال څخه کار واخیست.
توصیف
د ۲ کا ۱۲ کوب د توغندی سیستم یوه ډله د پنځو قلیه وسیلو څخه تشکیل کېږی چی په هغه کې څلور جنگی او د توغندی وړونکی موټرونه او یو د رادر وړونکی موتر دی. هر د توغندی وړونکی موټر دری رهبری شوی راکټونه لری. هر راکټ د ۵۶ کیلوگرامو سروکی لری. هره توغندۍ د جامدو سون موادو په واسله حرکت کوی. د ۲ کا ۱۲ کوب رادر کولای سی شپږ هدفونه وڅاری او پر دوو هدفونو د توغندو په مرسته برید وکړي. د ۲ کا ۱۲ کوب ۲۴ کیلومتره واټن وهلی سی.
وېشنيزه:د الوتکې ویشتونکي توغندی
پلخمري ولسوالۍ
د پلخمري ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹۱،۱۰۶ وگړو ته رسېږي. دا ولسوالۍ د بغلان ولايت منځۍ (مرکز) دی.
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
په هند کې د دين ازادي
په هند کې د دين يا مذهب ازادي هغه بنسټيز حق دی، چې د هند د اساسي قانون له ۲۵ څخه تر ۲۸ پورې مادو له مخې تضمين شوی دی. معاصر هند په ۱۹۴۷ ز کال کې رامنځته شو او د هند د اساسي قانون سريزه په ۱۹۷۶ کې د دې څرګندولو په موخه تعديل شوه، چې هند يو سيکولر (نامذهبي) دولت دی. د هند سترې محکمې حکم وکړ، چې هند وار له مخه د خپل اساسي قانون د تصويب له وخت راهيسې يو سيکولر دولت و او هغه څه چې په رښتيني ډول د دې سمون يا تعديل له لارې تر سره شول، په څرګند يا صريح ډول د هغه څه بيانول وو چې وار له مخه له ۲۵ څخه تر ۲۸ مادو کې په ضمني ډول ذکر شوي وو. د هند هر وګړی حق لري چې په سوله یيز ډول د خپل دين پيروي وکړي او وده ورکړي. که څه هم د مذهبي نه زغم يا تعصب يو شمېر پېښې شته، چې د اړو دوړ او تاوتريخوالي لامل شول. د بېلګې په ډول: په ډهلي کې د سيکهانو ضد ټول وژنه (۱۹۸۴)، په ۱۹۹۰ ز کال کې له کشمير او پنجاب څخه د کشميري هندوانو يو مخيز لېږد، په ۲۰۰۲ ز کال کې په ګجرات کې د هندو ضد اله ګوله او په ۲۰۰۸ ز کال په “Odisha” کې د عيسوي ضد اله ګوله يې د يادونې وړ دي. په ډهلي کې د ۱۹۸۴ کال د سيکهـ ضد ټول وژنې تر سره کوونکي له پراخه غندنې سره سره عدالت ته نه دي راوړل شوي.
هند د مذهب له پلوه يو له خورا متنوع هېوادونو څخه دی، چې د جنيزم، هندوېيزم، بوديزم او سيکيزم څلورو نړېوالو مذهبونو د زوکړې ځای دی. که څه هم هندوان د هېواد د نفوس نږدې ۸۰ سلنه جوړوي، مګر هند د سيمې اړوند ځانګړي مذهبي دودونه هم لري. د بېلګې په ډول: د جمو او کشمير ډېری وګړي مسلمان، د پنجاب سيکان، د ناګالېنډ، ماګالايا او ميزورام عيسويان او د هندي هماليوي دولتونو لکه سيکم او لاداخ، اروناچل پاردېش او د ماهاراشترا او د لويديځ بنګال د دارجيلېنګ سيمه د بودايي وګړو لويه راټولېدنه (ډېری نفوس) بودايي پلوي دي. ياد هېواد د پام وړ مسلمان، سيکهـ، عيسوي، بودايي، جېن او زورواسټريين وګړي لري. اسلام په هند کې تر ټولو لوی لږه کی مذهب دی او هندي مسلمانان د نړۍ درېيم تر ټولو لوی مسلمان نفوس جوړوي، چې د هېواد د نفوس له ۱۴ څخه زياته سلنه جوړوي.
د مذهبي خپلواکۍ دود
له ميلاد څخه مخکې درېيمه پېړۍ کې د هندي ټولنې د جمعې طبيعت د اشوکا (Ashoka) په يوه ليکنه کې رانغاړل شوی و: "پاچا پرېيادارشي “King Priyadarshi” (اشوکا) خدايانو ته ګران دی، د ټولو مذهبي ډلو درناوی کوي، د ټولو هغو رياضت کوونکو يا زاهدينو، چې په کور کې اوسېږي نوموړی يې د خيرات او نورو لارو په مټ درناوی کوي. مګر پاچا چې خدايانو ته ګران دی، دې خيرات او دې وياړونو ته د فضيلتونو د واکمنۍ د ليدلو د منښتې (نذر) په پرتله لږ ارزښت ورکوي، چې د دوی يوه اړينه برخه ده. د دې ټولو ښېګڼو يا فضيلتونو لپاره د وينا عاجزي يا تواضع يوه عامه سرچينه ده. په دې معنا چې يو څوک بايد د نورو ټولو د ټيټ ګڼلو په موخه خپله عقيده لوړه نه کړي او له مشروع لاملونو څخه پرته بايد د نورو عقيدې ټيټې يا کمزورې نه کړي. په خلاف يې يو شخص بايد د نورو عقيدې ته د هغوی وړ يا مناسب درنښت يا عزت ورکړي."سترواک ښارويلا (Emperor Kharvela) چې د راجارشي وېسيو “Rajarshi Vasu” په کورنۍ کې زېږېدلی دی، خپل ځان په خپله ليکنه (له ميلاد څخه مخکې نږدې دويمه پېړۍ) کې داسې بيانوي: "«زه د ټولو مذهبي ډلو عبادت کوونکی او د ټولو زيارتونو بيارغونکی يم»."د نوموړي د ځان تشرېح بايد د نړۍ له نورو هغو واکمنانو سره په توپير کې وي، چې ځانته يې د «مګر سيکان» يا د (يوازينۍ رښتينې) عقيدې يا باور ساتندوی په ويلو سره وياړ يا فخر کاوه.