cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د شنې خونې اغېزه
د شنې خونې د اغېزې موندنه
په ۱۸۲۷ کې فرانسوي جوزف فوریر وویل چې تودوخه کیدای شي يوازې نه لیدونکې تودې وړانګې وي. د زیږیدیز په ۱۸۶۱ کې د انګریزي جان تیندېل په ډاګه کړه چې د اوبو تاو او غازونه لکه کاربن دای اکسایډ تودوخه جذبوي او په دې اند شو چې دغه غازونه د پنځ او د اقلیم بدلون کولای شي روښانه کړي. په ۱۸۹۶ زیږیدیز کې سویدني سوانت ارحینیوس خپلې موندنې خپرې کړې. هغه لیکلي و چې د مځکې د تودوخې بدلون د کاربن دای اکسایډ د کچې سره تړښت لري او د هغه دوه ځله ډېروالی سره د مځکې تودوخه د ۴ څخه تر ۶ درجو لوړېږي. نوموړي د زیږیدیز په ۱۹۰۶ کې دغه شمېر په ځیره (دقیق) توګه څرګند کړ چې ۱،۶ ځله به وي. دې سره ارحینیوس د مځکې د تودېدو د بهیر موندونکی وګڼل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د مځکې تودوخه
ولي عبدالله
ولي عبد الله (۵ د فبروري، ۱۹۶۴ ز. ک -) (په انگرېزي: Wali Abdullah) د بي بي سي د پښتو څانگې يو وياند او خبريال دی. هغه د کابل ښار په يوه روشن فکره کورنۍ کې زېږېدلی دی. په خټه ستانکزی او اصلا لوگر ولايت مرکز (پل علم) د موسی کلا اوسېدونکی دی.
زده کړې
زده کړې يې له جومات څخه راپيل او د قاري عبد الله په لومړنۍ ښوونځي کې شامل او بيا د لېسانس تر کچې رسولې دي. لا د نهم ټولگي زده کوونکی وو ، چې د زده کړو تر څنگ يې د راديو افغانستان د هنر او ادبياتو له اداره سره کار پيل کړ. ولي عبد الله د زده کړو له پای ته رسولو وروسته د څارندوی په ليکو کې د عسکرۍ سپېڅلې دندې ته لاړ، چې وروسته بيا په (۱۹۸۸) د افغانستان د راډيو او تلويزيون د اطلاعاتو په اداره کې د خبريال په توگه دنده پيل کړه، ډېر ژر د پښتو اخبار مرستيال او وروسته يې د پښتو خبري سروېس د مسول په توگه دنده ترسره کوله. ولی عبد الله په تلويزيون کې د خپلې څلور کلنې مودې کار په ترڅ کې د افغانستان له گوټ گوټ څخه د تلوزيون لپاه خبري راپورونه او مرکې برابرې کړې دي، او په همدې موده کې يې له هېواد څخه بهر تاجکستان، روسيې، ايرلنډ، نيويارک او کيوبا ته رسمی سفرونه کړي دي.
ولي عبدالله په ۱۹۹۲ کال کې د مهاجرت لار ونيوله او دوه کاله يې په مسکو کې د افغانی کډوالو په اداره کې کار وکړ. په ۱۹۹۴ کال کې لندن ته واوښت، او په ۱۹۹۷ کال کې يې د بي بي سي د هنري، ادبي او تفريحي پروگرامونو په برخه کې د خپل کاري ژوندانه بله پاڼه پرانيستله، او تر ننه پورې يې د (ملغلرو امېل)، (خبرې او سندرې)، (که زه ستا پر ځای وی)، (پنجشنبه له اورېدوکو سره) او د (اوومې سټوډيو) پروگرامونه پر مخ بېولي دي، چې دا دی اوس يو ځل بيا د خپل ژوندانه له يو بل امتحان سره مخامخ دی.
ولي عبد الله وايي چې له ژورنالېزم، سياست او ادبياتو سره بې کچې مينه لرم.
ولي عبد الله شعر ليکي، په الهامي شعرنو اعتقاد لري، د غزل، څلوريزې او سپين شعر له فورمونو سره ډېره مينه لري.
دا هم وگورئ
لوگر ولايت
سرچينې
د بی بی سی رادیو پښتو څانگه
وېشنيزه:د بي بي سي راډيو خبريالان وېشنيزه:خبریالان وېشنيزه:افغان خبریالان وېشنيزه:د لوگر ولايت
مزار شريف
تاریخ
په پخواني وخت کې مزار شریف د وېشلي سيمه واکيو خراسان د حکمرانانو په لاس کې و. په ۱۷۵۰ کال کې احمد شاه دراني مزار شریف لاس ته راوړ. په ۱۸۷۰ کال کې انگرېزي ځواکونو پر کابل برید وکړ او د افغانستان پاچا امیر شېر علي خان د کابل څخه مزار شریف ته کډه شو. په ۱۹۷۹ ز.کال کې روسي پوځ پر افغانستان یرید وکړ او په مزار شریف کې یې لومړۍ لوېه پوځي اډه جوړه کړه. د ۱۹۹۰ ز.کال څخه تر ۱۹۹۷ کال پورې دغه ښار د جنرال عبدالرشید دوستم په لاس کې و. په ۱۹۹۷ ز.کال کې د طالبانو ځواک پر مزار شریف برید وکړ خو پوځ یې د شیعه گانو قوماندان جنگسالار عبدالمالک لخوا په چل ول سره ماته وخوړه او تقریبًا ۳۰۰۰ د طالبانو پوځيان ووژل شول. په ۱۹۹۸ز.کال کې د طالبانو ځواک بیا پر مزار شریف برید وکړ او مزار شریف یې ونیو. تر جگړې وروسته تقریبًا ۸۰۰ هزارگان د طالبانو لجوا ووژل شول. بيا د اکټوبر ۲۰۰۱م زېږدي کې چې کله امريکايانو د ايرانيانو او شمالي ټلوالې په سلا مشورې په سيمه بريد وکړ نو لومړی د ايرانيانو ډپلوماتان د امريکايانو سره يوځای مزار شريف ته ننوتل او هزارگانو جنگي ډلو باندې يې وسلې ووېشلې.
نور ولولئ
وېشنيزه:د افغانستان ښارونه
داؤد اعظمي
داؤد اعظمي د بي بي سي راډيو پښتو څانگې ايډيټر او خبريال دی.
وېشنيزه:د بي بي سي راډيو خبريالان
الياس پارېش لاوجوی
الياس پارېش لاوجوي “Elijah Parish Lovejoy” (۹، نومبر، ۱۸۰۲ – ۷، نومبر، ۱۸۳۷) د پروتستانت د مشايخو کليسا پورې تړلی وزير، ژورنالېست، د ورځپاڼې مدير او د غلامۍ د له منځه وړنې پلوی و. د يوې پارېدلې ډلې له لورې د نوموړي له وژلو څخه وروسته په متحده ايالتونو کې د غلامۍ د مخالفت کولو له امله د غلامۍ د له منځه وړنې پلوی سرښندونکی شو. د بيان او مطبوعاتو د ساتونکي په توګه يې هم احترام کېده.
لاوجوی په نوي انګلېنډ (New England) کې وزېږېد او له ننني “Colby College” څخه فارغ شو. دا چې د استادۍ له مسلک سره ناخوښ و، ژورنالېزم ته يې مخه وکړه او لويديځ ته د تګ پرېکړه يې وکړه. په ۱۸۲۷ ز کال کې سينټ لويس ميسوري “St. Louis, Missouri” ته ورسېد. د ميسوري د ۱۸۲۰ ز کال روغې جوړې له امله ياده سيمه د يوې ناخپلواکه (غلامه) سيمې په توګه متحده ايالتونو کې ننوتې وه. لاوجوی يوه ورځپاڼه خپرولو ته چمتو (ايډيټ) کړه، مګر په پرېنسټون پوهنتون “Princeton University” کې وزارت لپاره د زده کړو په موخه د يو څه وخت لپاره بېرته ختيځ ته ستون شو. سينټ لويس ته په بېرته تګ کې يې د سينټ لويس څارونکی “St, Louis Observer” [ادارې] بنسټ کېښود، چې نوموړی په کې په زياتېدونکي ډول د غلامۍ او د غلامۍ ساتونکو پياوړ ګټو خورا ګواښوونکی شخص شو. له ګواښونکو او خونړيو بريدونو سره د مخامخ کېدلو له امله پارېش لاوجوی چې د سيند په اوږدو کې په ايلينويس “Illinois” کې الټون “Alton” ته لاړ شي، چې يو خپلواک ايالت و. مګر الټون هم د مسيسيپي سيند په اقتصاد پورې تړلی او په خورا بد ډول د غلامۍ ضد او پلويو نظريو باندې وېشل شوی و.
د ژوند لومړي وختونه او زده کړې
الياس پارېش لاوجوی البيون، مېن “Albion Maine” ته نږدې د خپل پلار د نيکونو په سرحدي رعيتي کور کې زېږېدلی و، چې هغه وخت د ماساچوستس يوه برخه وه. نوموړی د اليزابيت (پاټټي) لاوجوی “Elizabeth (Pattee) Lovejoy” او دانيل لاوجوی “Daniel Lovejoy” د نهو ماشومانو تر ټولو مشر زوی و. د لاوجوی پلار يو علمي يا مذهبي خطيب يا مبلغ او بزګر و او مور يې د کور مېرمن او پرهېزګاره عيسوۍ وه. دانيل لاوجوی خپل زوی د خپل نږدې ملګري او پند ورکوونکي يا ناصح الياس پارېش په وياړ ونوماوه. الياس پارېش هغه وزير و، چې په سياست کې يې هم ونډه درلوده. دا چې پلار يې په خپله زده کړې نه درلودې، نو ځکه يې خپل زامن الياس “Elijah”، دانيل “Daneil”، جوزف کامميټ “Joseph Cammett”، اووېن “Owen” او جان “John” زده کړو ته وهڅول. الياس ته يې د ژوند په لومړيو کې د خپل مور له لورې د تورات او نورو مذهبي متنونو لوستل تدريس شوي وو.
په دولتي ښوونځيو کې د لومړنيو زده کړو له بشپړولو څخه وروسته لاوجوی په “Monmouth” کې شخصي اکاډمي او “China Academy”’ کې ګډون وکړ. دا چې نوموړي په لاتين او رياضياتو کې پوره مهارت درلود، ځکه يې په ۱۸۲۳ ز کال د دويم کال د زده کوونکي په توګه په واټرويلي کالج “Waterville College” کې (چې اوس “Cobly College” دی) نومليکنه وکړه. په ياد پوهنځي کې زده کړو ته د دوام په موخه يې د وزير بنجامين ټاپپېن “Benjamin Tappan” مالي ملاتړ تر لاسه کړ. لاوجوی د پوهنځي د سپارښتنو پر بنسټ له ۱۸۲۴ څخه په ۱۸۲۶ ز کال کې تر خپل فراغت پورې د (Latin School) په نوم د کوبلي اړوند عالي ښوونځي د سرښوونکي په توګه خدمت وکړ. ياد ښوونځي وروسته د “Coburn Classical Institute” په نوم پېژندل کېده.
لويديځ ته سفر
نوموړي د ژمي او پسرلي پر مهال په “Maine” کې په “China Academy” کې تدريس وکړ. دا چې له تدريس څخه خوښ نه و، نو د امريکا سويل يا لويديځ لور (شمال لويديځې سيمې:Northwest Territory) ته د تګ فکر وکړ. په “Waterville College” کې د نوموړي پخوانيو استادانو ورته لارښوونه وکړه، چې هغه به په لويديځ (چې اوس يې د امريکا منځنی لويديځ بولي) کې د خدای تر ټولو غوره خدمت وکړي.
په داسې حال کې چې له خپلو مالي ستونزو سره يې مبارزه کوله، د “Waterville College” رئيس جيريميا چاپلېن “Jeremiah Chaplin” ته يې ليک وليکه، چې خپل حالت يې په کې بيانوه. چپلېن ورته د هغه د اړتيا وړ پيسې ولېږلې. مخکې له دې چې لويديځ ته خپل سفر پيل کړي، لاوجوی يو شعر وليکه، چې وروسته د نوموړي د مړينې وړاندوينه کوونکی وګڼل شو: زه لاړم چې ګام واخلم
به ناڅاپه زما پر مزار (د تابوت يا مړي ايښودلو ځای) باندې ژر نه راتاوېږي
زما د زوکړې ځمکې، زما د زېږون خاورې، د خدای په امان
الياس پارېش لاوجوی
ميسوري کې دنده
لاوجوی په ۱۸۲۷ ز کال د ميسوري سينټ لويس ته راورسېد، چې په یو ناخپلواک (غلام) ايالت کې هغه ستر بندر دی، چې له الينويز “Illinois” خپلواک ايالت سره خپله تر ټولو اوږده ګډه پوله لري. که څه هم سينټ لويس د غلامۍ يو لوی بازار درلود، مګر خپل ځان يې له مستعمره سويل سره لږ او د «لويديځ لارې» او د امريکا د سرحدې سيمې په توګه يو څه زيات ثابت کړ.
نوموړي په سينټ لويس کې له خپل يو ملګري سره په په لومړيو کې د يو ښوونځي چارې پر مخ وېوړې، چې دوی په ختيځ کې له علمي او هنري ټولنو څخه وروسته جوړ (موډل) کړ. که څه هم د سيمه ييزو ورځپاڼو مديرانو په خپلو ورځپاڼو کې د لاوجوی د شعرونو خپرول پيل کړل، مګر په تدريس کې يې لېوالتيا لږه شوه.
سينټ لويس تايمز (Saint Louis Times)
لاوجوی به ۱۸۲۹ ز کال د سينټ لويس ټايمز له ټي جی ميلر “T. J. Miller” سره ګډ (همکار) ايډيتر شو، چې د متحده ايالتونو د ولسمشر لپاره د هنري کلی “Henry Clay” نوماندۍ ته يې وده ورکړه. په ټايمز کې کار کولو هغه د ورته فکر لرونکې ټولنې مشرانو ته وروپېژنده، چې زياتره يې د امريکا د استعمار ټولنې (American Colonization Society) غړي وو. دوی افريقا ته د ازادو امريکايي تور پورستو د لېږلو ملاتړ وکړ او دا چاره يې خپل هېواد ته د بېرته ستنېدنې يو ډول وګڼه. د فريدريک دوګلاس “Fredrick Douglass” په ګډون د امريکا د استعمار ټولنې (ACS) مخالفينو زياتره افريقايي الاصله امريکايانو په اړه يادونه وکړه، چې د څو نسلونو لپاره اصلي زيږېدلي [د هېواد اوسېدونکي] دي او ويې انګېرله چې دوی بايد په راتلونکي کې متحده ايالتونو کې واوسېږي. د لاوجوی په نويو اشنايانو کې د سنيټ لويس نامتو وکيلان او د غلامانو باداران لکه ايډوارډ بېټس “Edward Bates” (چې وروسته د ولسمشر ابراهم لينکلن تر مشرۍ لاندې د متحده ايالتونو لوی څارنوال و)، هامېلټن ار ګمبېل “Hamilton R. Gamble” ، د ميسوري سترې محکمې وروستی رئيس يا قاضي القضات او د هغه ورور ارچيبېلډ ګمبل “Archibald Gamble” وو.
لاوجوی کله ناکله هغه غلامان وګومارل، چې د څښتنانو له لورې هغه ته په ورځپاڼه کې د کار کولو په موخه په اجاره ورکړل شوي وو. د يادو غلامانو له ډلې يو هم ويليم ويلس براون “William Wells Brown” و، چې وروسته يې خپله تجربه په يو يادښت کې بيان کړه. براون “Brown” لاوجوی په اړه وايي، چې «نوموړی يو ډېر ښه سړی او په پرېکړه کې هغه تر ټولو غوره او پوه استاد و، چې ما وار له مخه هيڅکله نه درلود. زه د هغه او د چاپ دفتر کې زما د ګورمانې د هغه لږې زده کړې سخت پوروړی يم، چې د غلامۍ پر مهال مې تر لاسه کړه.
افغانستان په ۱۹۱۹ ز کال کې
هغه پېښې چې په ۱۹۱۹ ز کال کې په افغانستان شوې، په لاندې ډول دي.
۱۹۱۹ د فبرورۍ ۲۰مه
امیر حبیب الله خان چې تل بریټانیا ته وفادار دوست و، په لغمان کې د ښکار پرمهال ووژل شو. له دغې پېښې وروسته، د شاهي تخت ترلاسه کولو لپاره سیالۍ شروع شوې. له جلال اباد نه اعلامیه صادرېږي، چې نصرالله خان ځان سلطان بولي، خو په کابل کې واک د امان الله خان له خوا چې د وژل شوي امیر درېیم زوی دی، نیول شوی دی. د امان الله خان مور ، د حبیب الله خان ځواکمنه ښځه وه؛ خو د وژل شوي امیر مشر زوی چې عنایت الله خان دی، په ظاهره یې د نصر الله خان د ادعا ملاتړ کړی دی، خو امان الله خان ډېر ژر ښيي چې، حالت یې تر کنټرول لاندې دی او مدعي سیال یې لرې کوي. د دې لپاره چې د نصرالله خان(د وژل شوي شاه ورور) خواشیني د حبیب الله خان د ترور په اړه بې ځایه نه ده، له ګومان پرته نور څه هم شته. نوی امیر خپله پاجهي له دغه اعلام سره چې، د پلار په ترور کې شاملو کسانو ته به سزا ورکړي، په هېواد کې اصلاحات راولي، لکه: په هېواد کې چې په فجیع توګه دشته مجازي غلامي لغو کول او دا چې، له هندوستان سره به دوستي پالي، پيلوي. د اپریل په ۱۳مه نېټه، په کابل کې محکمه جوړېږي، چې په کې د وژل شوي امیر ترور څېړل کېږي. یو ډګروال د امیر په وژنې محکوم او اعدامېږي. د نوي امیر تره، چې نصرالله خان دی، هم په وژنه کې شریک بلل شوی او په حبس ابد محکومېږي.
۱۹۱۹ ز د مې لومړۍ نېټه
شاه امان الله خان، هغه څه چې پيلوي، وروسته د افغان ـ انګلیس په درېیمې جګړې مشهوره کېږي. د هندوستان پولې ته ډېر افغان ځواکونه رسېږي او په پراخه کچه، د شمال لوېدیځو ولایتونو چورتالان پيلوي. څو ورځې وروسته او مخکې له دې چې افغان پوځ سخته ماتې وخوري، امیر د هندوستان له حکومت سره لنډمهالې خبرې پيلوي. جګړه دوام کوي او د بریټانوي ځواکونو مشري، په پوله کې د سرارتور بریت له خوا کېږي. د هندو ـ انګریز اړونده الوتکې، جلال اباد او کابل بمباردوي. له ډېرځنډ وروسته، په پایله کې د جولای په ۲۶ مه په راولپنډۍ کې یو کنفرانس پيل کېږي، چې په کې د هندوستان د دولت استازيتوب سرهملټون ګرانت او د امیر استازیتوب سردار علي احمد خان کوي. د سولې یو مقدماتي تړون (د راولپنډۍ تړون) د اګسټ په ۸ مه لاسلیک کېږي. د دغې هوکړې د موادو له مخې، هغه پاتې مرستې چې له وژل شوي امیر سره یې ژمنه شوې وه، ضبط کېږي. اوس له نوي امیر سره هېڅ راز مرسته نه کېږي. هغه امتیاز چې افغانستان ته له هندوستان نه د وسلو او مهماتو د واردولو په برخه کې ورکړل شوی وو،هم باطل کېږي. هغه پوله چې په خیبر کې ټاکل شوې ، باید هرومرو د هندوستان دولت له خوا په نښه او افغانان باید دغه نښې وپېژني. په همدې حال کې، د هندوستان دولت شپږ میاشتې وروسته، د افغانستان د نوي سیاسي دفترد منلو په برخه کې خپل رضایت څرګندوي. په دغو مواردو سربېره، یوه بل څه ته هم په تفاهم لیک کې ځای ورکړل شوی و، چې وروسته اعلامېږي او په انګلستان کې سختې نیوکې راپاروي. پخوا د افغانستان او د بریټانیا دولت ترمنځ یو هوکړه لیک و، چې له مخې یې، افغانستان باید له بریټانیا پرته، له بل هېڅ هېواد سره اړیکې نه لرلی. د نوي تړون له مخې، دغه شرط لرې شوی او په پایله کې د امیر حکومت بشپړه آزادي ترلاسه کړې، څو له هربهرني هېواد سره اړیکه ټینګه کړي. ډېرو د هوکړه لیک دغه مواد، د مصیبت راوړونکو موادو په توګه پېژندل او امیر د دغه کال په ترڅ کې د سیاسي ماموریت لپاره مسکو ته ولاړ.
د ۱۹۱۹ ز کال د اپریل ۱۳مه
شاه امان الله خان، د افغانستان خپلواکي له بریټانیا اعلاموي.
خړ (اندړ)
خړ کلی د غزني ولایت، اندړو ولسوالۍ اړوند یو کلی دی. دا کلی تردې دمه کوم ښوونځی او روغتیایي کتنځی نه لري. ددې کلي ټول وگړي پښتانه دي.
سرچینې
وېشنيزه:غزني وېشنيزه:اندړ وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي وېشنيزه:د پښتنو کلي
پاریس
پاریس د فرانسې پلازمېنه اوله ګڼه ګوڼې نه ډک ښار دی. په ۲۰۱۸ ز کال کې یې د  یوه اټکل  له مخې، په ۱۰۵ کیلومتره مربع(۴۱مایل مربع) مساحت کې ټول نفوس ۲٬۱۷۵٬۶۰۱کسان ښودل شوی دی. پاریس له ۱۷مې پېړۍ نه، د اروپا د علم او هنر، خوړو، سوداګري، دیپلوماسي او مالي یو مهم مرکز و. د پاریس ښار، د سیمه ییز حکومت مرکز اود فرانسې د دویم لویي د اوسېدو ځای ځایګی( مقر) و او په هغه وخت کې یې ټول نفوس ۱۲٬۱۷۴٬۸۸۰ دومره شمېرل شوی دی. تر ۲۰۱۷ز کال پورې د فرانسې د نفوسو په سلو کې ۱۸، په ۲۰۱۷ز کال کې د پاریس سیمې ناخالص کورنی تولید ۷۰۹ میلیارده و، چې د اروپا ۸۰۸ مليارده ډالرکېدل. له نړیوالې نظرسنجۍ سره سم، په ۲۰۱۸ز کال کې د اقتصادي اطلاعاتو واحد د ژوند لګښت، پاریس له سنګاپور وروسته او له زوریخ، هنکانګ، اسلو او ژنو نه لو، په نړۍ کې د دنیا دویم قېمت بیه ښار و. یوې بلې سرچینې ، په ۲۰۱۸ز کال کې، پاریس له هنکانګ او سنګاپور نه هم ډېر مهم او قېمت بیه ډلبندي کړی دی.
پاریس د اوسپنې پټلۍ یوه لویه لار او د لېږد رالېږد یو مرکز لري، چې د دوو نړیوالو هوایي ډګرونو له خوا یې چارې سنبالېږي: پاریس ـ د مارشال دوګل( د اروپا دویم هوایي ډګر دی ) د پاریس ښار د اورلي او موټر وې سیستم  لري. د پاریس موټر وې، چې په ۱۹۰۰ز کال کې پرانستل شوه، هره ورځ ۵.۲۳ میلیونه مسافرو ته خدمت کوي. دغه مترو د مسکو له مترو وروسته د اروپا د میترو دویم سیستم دی. Gare du Nord، په نړۍ کې د اوسپنې پټلۍ له ګڼه ګوڼې نه ډک څلرو ېشتم تم ځای دی. په بهر کې له جاپان نه هم ډېر ځلېدلی دی او په ۲۰۱۵ ز کال کې یې۲۶۲میلیونه مسافر لرل. پاریس په ځانګړې توګه، په موزیمونو او د سیل وړ ودانیو سره پېژندل شوی دی. د لوور موزیم په ۲۰۲۰ز کال کې۲،۶۷۷،۴۰۵ کسه سیلانیان لرل. د  COVID-1 ویروس له امله، د موزیمونو له اوږده تعطیل سره سره، د نړۍ یو داسې موزیم و، چې ډېر سیلانیان یې لرل. د اورسي موزیم، د مورموتان موزیم او د اورانژري موزیم، د فرانسې د امپرسیونیستی هنري ټولګو له امله، د ډېرې پاملرنې وړ وو. د پمپېدو مرکز د موډرن( معاصر)هنر موزیم، په اروپا کې د معاصر او موډرن هنر تر ټولو لویه ټولګه ده. د رودن موزیم او د پیکاسو موزیم، د پاریس د دوو نامتو اوسېدونکو آثار نندارې ته وړاندې کړل. د ښار په مرکز د رودسن  په اوږدو کې تاریخي سیمه، له ۱۹۹۱ز کال نه را په دې خوا د یونسکو له لوري د نړیوال میراث په توګه ډلبندي شوې ده. د هغه ځای نامتو د لیدو وړ ځایونه په Île de la Cité کې د پاریس د نوتردام جامع کلیسا چې اوس له اورلګېدنې نه وروسته( د ۲۰۱۹ز کال د اپریل ۱۵)د بیا رغاونې لپاره تړل شوې ده. د سیل نور په زړه پورې ځایونو کې د گوتیک سنت شاپل کلیسا ده. همدارنګه، په Île de la Citéکې د ایفل برج دی، چې په ۱۸۸۹ز کې د پاریس د نړیوال نندارتون لپاره جوړ شوی دی. په ۱۹۹۰ز کال کې، د پاریس د نړیوال نندارتون لپاره ستره ماڼۍ او پتي ماڼۍ جوړې شوې دي. په شپاړسو لیزو کې د مونمارتر غونډۍ، په هنري تاریخ او د (ساکر کوئور)کلیسا سره.
پاریس په ۲۰۲۰ز کال کې ۱۲.۶میلیونه سیلانیان لرل. دغه لیدونکي په۲۰۱۹ ز کال کې، په سلو کې ۷۳سلنه، د COVID-19 ویروس په سبب لږ شوي دي. د بهرنیو سیلانیانو شمېر، په سلو کې ۸۰.۷ سلنه کم شوی دی. موزیمونه په ۲۰۲۱ز کال کې بېرته پرانستل شول، یوازې په سیلانیانو باندې د ماسک اغوستل او د ټولنیز واټن ساتنه جبري شوي وو.
کې ودان شوی دی. پاریس د فرانسې په ګرند سلم کې د آزادو تینس لوبو مېلمه پال و او د( Roland Garros) د سیمې په سره خاوره کې یې کلنی تورنمنت تر سره شو. دغه ښار، په ۱۹۰۰ز او ۱۹۲۴ز کلونو کې د المپیک لوبو مېلمه پال و. په ۲۰۲۴ز کال کې د المپیک د دوبنیو لوبو مېلمه پال و.په ۱۹۳۸ز او ۱۹۹۸ز کلونو کې د فوټبال نړیوال جام، په ۲۰۰۷ز کال کې د راګبي نړیوال جام او همدا شان، د یوفا د ۱۹۶۰، ۱۹۸۴ او د ۲۰۱۶ز کلونو کې د اروپا د اتلولۍ لوبې په دغه ښار کې تر سره شوې دي. د جولای په هره میاشت کې د پاریس په شانزلیزه واټ کې د فرانسې د توردو بایسکل سواري لوبې تر سره شوې دي.
ایتیمولوژي
لرغونی اپیدوم چې د پاریس د عصري ښار اړوند ده، د لومړي ځل لپاره، له ميلاد مخکې د لومړۍ پېړۍ په منځ کې، د ژولیوس سزار له خوا د  Luteciam Parisiorum ("Lutetia of the Parisii")په نامه ونومول شو او وروسته له میلاد نه په پنځمه پېړۍ کې د پاریسیون په نامه یاد شو. پاریس په ۱۲۶۵ز کال کې د روم دورې په اوږدو کې، معمولاً په لاتین کې د Lutetia یا Lutecia او په یوناني کې د Leukotekía په نامه سره پېژندل کېده. د سلتیک(موږک) lukotرېښه لري.
د پاریس نوم، د هغه د لومړنیو اوسېدونکو پارسیانو له خوا( په ګالي ژبه Parisioi)) چې د ډبرې عصر یوه ګالي قبیله وه او د روم له دورې نه اخستل شوی دی). د ګالي قومیت معنا، تر بحث لاندې ده. د خاویر دلمارو په وینا: ښايي چې د سلتیک pario- 'cauldron') ) رېښه ولري. آلفرد هولدرله پریف ولزی سره د هغه پرتلنه ترسره کړه. ("ارباب، فرمانده") دغه نوم د جوړوونکو یا فرمان ورکوونکو په معنا تفسیر کړ، چې د پروتو-سلتی بڼې دواړه احتماله لري او دا نوم په kwar-is-ioسره بېرته رغول شوی دی. ورپسې پیر-ایو لمبرت  دا وړاندیز وکړ چې، پاریس Parisioi) ) د نیزه یي خلکو په نامه معنا کړي، د carr لومړني عنصر(پخوانۍ ایرلنډي) نیزې په یو ځای کېدو سره چې له*kwa –sā نه مشتق شوې ده(اخیستل شوې ده).
سرچينې او ياداښتونه.
وېشنيزه:فرانسه وېشنيزه:د اروپا د هېوادونو پلازمېنې
سورة الجن
سورة الجن د قرآن ۷۲ مه سوره ده.
بوخوم
بوخوم د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
د نیجریه نایرا
د نایجیریا نایرا په انګلیسي Nigerian naira) ایزو کوډ NGN) د نیجریا هیواد د پیسو واحد دی.
چادگان ولسوالي
چادگان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان چادگان)  د ايران د اصفهان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د چادگان ښار دی. دا ولسوالي ۳۲٬۴۷۹ تنه نفوس لري. د چادگان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۱ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د اصفهان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
اورښت
په ميتريولوژي (د موسمياتو علم) کې د اتموسفيري اوبو د بخار هر دول محصول ته اورښت ويل کېږی، کوم چې د وريځو د جاذبې قوې لاندې راځي. د اورښت په مرکزي بڼو کې شبنم باران، باران، ږله ګرکی، واوره، د يخ غونډاري، ږلۍ ته ورته د واورې غونډاري او ږلۍ شامل دي. اورښت هغه مهال منځ ته راځي، کله چې د اتموسفير يوه برخه د اوبو له بخار نه ډکه (تغذيه) شي (په پرتليز ډول ۱۰۰٪ نمۍ ته ورسېږي)، په همدې اساس، اوبه راټولېږي او بيا «اوريږي» يا راغورځې. په دې بنسټ، ګردله او پرخه اورښت نه بلل کېږي، بلکې «کولويډ» دي، دا ځکه چې د اوبو بخار په دې اندازه نه راټوليږي چې بېرته راوغورځېږي. دوه بهيرونه چې شونې ده يو ځای عمل وکړي، د هوا د تغذيې لامل ګرځي: چې هغه د هوا يخېدل يا په هوا کې د اوبو بخار ګډېدل دي. باران يا اورښت په دې ډول جوړېږي چې واړه څاڅکي د باران د نورو څاڅکو يا د وريځو په داخل کې له رڼو اجسامو سره د ټکر له لارې يو ځای کېږي. په جلا جلا سيمو کې د باران لنډو او سختو پړاوونو ته شاورز ويل کېږي، (شاور د باران ورنګی يا څپه ده).
هغه نم چې پورته شوی يا په بل ډول په سطحه کې د نيمه کنګلې هوا د پاسه پورته کېدو ته اړ شوی، شونې ده چې همدا نمي په وريځو او باران کې راټوله (ټينګه)شي. دا پروسه په عمومي توګه په هغه وخت کې فعاله وي، کله چې کنګل شوی باران منځ ته راځي. ډېر ځله د يوه کنګل شوي باران له سيمې سره نژدې يو پر ځای ولاړه سيمه موجوده وي او د ځواک پيداکولو او هوا د پورته کولو لپاره د تمرکز په توګه کار کوي. په دې شرط چې په اتموسفير کې د نم اړينه او پوره اندازه موجوده وي، پورته تلونکې هوا په داخل کې نم، يعنې «نيمبوسټراټس» او «کمولمونمبس» راټوليږي او بيا په وريځو بدليږي، خو که چېرې د پام وړ اورښت په کې ښکېل وي. په پايله کې د وريځو څاڅکي دومره غټيږي چې له هغو نه د باران څاڅکي جوړېږي او د ځمکې پر لور راکوزېږي، چېرې چې هغه د لوڅو شيانو سره په اړيکې کنګل کېږي. هلته چې په پرتليز ډول د تودو اوبو کتلې موجودې وي، د بېلګې په ډول: له جهلينو نه د اوبو د بخار د جوړېدو په سبب، د جهيلونو د اغېزو له امله د واورې اورېدل، له استوا نه د باندې استوايي توپانونو په وروستيو برخو کې د سړو توپاني جريانونو په دننه کې د تودو جهيلونو لاندې لور ته په يوه اندېښنه بدليږي. شونې ده چې د جهيل د اغېزو د واورې اورښت په سيمه ييز ډول زيات وي. د توپان د «کاما» سره په داخل کې او د جهيل د اغېزې له امله د اورښت په لړۍ کې له برېښنا تندر سره د مل واورې اورښت شونتيا شته. په غره ييزو سيمو کې، په هغه ځای کې د سخت اورښت شونتيا شته، چېرې چې په لوړو کې د باد د لګېدو رېونده جريان لوړې درجې ته رسېږي. د غرونو په هغو څنډو کې چې له بادونو نه لرې وي، شونې ده چې د فشاري تودوخې له امله د رامنځ ته شوې وچې هوا د شتون په سبب سارايي اقليم وي. ډېری اورښتونه په استوايي سيمو کې منځ ته راځي او لامل يې د تودوخې لېږد دی. د موسمي بادونو د حوض خوځښت، يا د دوو استواګانو تر منځ د نژدې کېدو په سيمه کې، باراني موسمونه د «ساوانا» سيمو ته لېږدوي.
اورښت د اوبو د جريان يوه مهمه برخه ده او د ځمکې سياره کې د تازه اوبو د جمع کولو دنده په غاړه لري. هر کال د اورښت په ډول نږدې ۵۰۵۰۰۰ کيوبيک کيلو متر (۱۲۱۰۰۰ ميل مکعب) اوبه راغورځې: ۳۹۸۰۰۰ کيوبک کيو متر (۹۵۰۰۰ ميل مکعب) يې په سمندرونو او ۱۰۷۰۰۰ کيوبک کيلو متر (۲۶۰۰۰ ميل مکعب) يې په ځمکه پرېوځي. د ځمکې د سطحې مساحت ته په کتنې سره، د دې مطلب دا دی چې په نړيواله کچه په منځني ډول هر کال ۹۹۰ ميلي متره (۳۹انچه) دی، خو د ځمکې پر سر يوازې ۷۱۵ ملي ميتر (۲۸.۱ انچه) دی. د اقليمي ډلبندۍ نظام، لکه: کوپن اقليم ډلبندۍ نظام د کلني منځني باران اورښت کاروي، تر څو د جلا جلا اقليم لرونکو سيمو تر منځ توپير کې مرسته وکړي. همدا اوس نړيواله تودوخه د هوا د بدلون لامل ګرځېدلې ده، په ځينو جغرافيو کې د اورښت د زياتوالي او په ځينو نورو کې د کموالي سبب دی، د کوم په پايله کې لا زيات سخت موسم پیدا کېږي.
شونې ده چې په نورو اسماني اجسامو کې هم اورښت وي. د زحل تر ټولو ستر سټلايټ، «تیتان»، د میتن باران په کرار کرار غورځېدونکې په ډول د اورښت کوربه دی، کوم چې د هغه د استوا په ليکه او قطبي سيمو کې د باران د ډنډونو په ډول ليدل شوی دی.
تاريخچه
د اورښت رېښې تر څلور اعشاريه څلور ميليارده کاله پخوا تر هغه وخته رسېږي، کله چې ځمکه د مايعو اوبو په څېر وه او د اوبو په بخار او په اتموسفير کې په شته بخار پوښلې وه. له دې وروسته د ميليونونو کلونو لپاره، د دې سيارې په سړيدو سره، ښکته لور ته د باران توېدل پيل شول، ډنډونه، جهيلونه او دايمي سمندرونه يې جوړ کړل.
د کنګليز پړاو په اوږدو کې، د هوښيارو انسانانو په راڅرګندېدو سره، د ځمکې اقليم د ډېرو سختو يخو پړاوونو تر منځ بيا بيا بدلون وموند، دا هغه مهال و کله چې د ځمکې په سطحه بيا بيا پراخ څادرونه او کنلګونه جوړ شول. له دې وروسته، دوی په شا کړای شول او په جهيلونو، ابناوو او سيندونو کې وتوږل شول.
په افريقا کې، د وروستي کنګليز پړاو پر مهال، ډېربارانونه وشول او د البرټ جهيل او ويکټوريا جهيل زيات بهېدو د نيل سمندر جوړېدو ته لاره هواره کړه، په ايروايشيا کې نور سمندرونه منځ ته راغلل، په بين النهرين کې د دجلې او فرات سيندونو په ګډون، د سیند سيند او ژيړ او يانګټزي سيندونه، کومو چې وروسته د لومړيو تمدنونو د رامنځ ته کېدو په برخه کې تېزې راوسته.
له لرغونې زمانې نه اورښت د موسمياتو يوه برخه وه.
ډولونه
اورښت د اوبو د جريان يوه مهمه برخه او د د ځمکې پر سياره د ډېری تازه اوبو د جمع کېدو دنده لري. هر کال نږدې ۵۰۵۰۰۰ کيلو متر مکعب (۱۲۱۰۰۰ ميل مکعب) اوبه د اورښت له لارې راتويږي، د دې له منځه ۳۹۸۰۰۰ کيلو متر مکعب (۹۵۰۰۰ ميل مکعب) يې په سمندرونو غورځېږي. د ځمکې مساحت ته په کتنې سره، د دې مطلب دا دی چې په نړيواله کچه د کرني اورښت کچه ۹۹۰ ميلي ميټر (۳۹انچه) ده.
د اورښت د پیدا کولو په لارو چارو کې د اورښت لېږد، د پوړونو جوړښت او غره ييز باران اورېدل شامل دي. په لېږدونکي يا محرک عمل کې پیاوړی عمودي خوځښتونه شامل دي، کوم چې شونې ده، په يوه ساعت کې په همدې سیمه د اتموسفير د اوښتون لامل وګرځي او د سخت اورښت سبب شي، په داسې حال کې چې په سطحي عمل کې کمزوري لوړ لور ته خوځښت او لږ سخت اورښت شامل وي. اورښت په درې ډلو وېشل کېدای شي، په دې بنسټ چې ايا د مايعو اوبو په څېر راغورځي، مايعې اوبه چې له سطحې سره د اړيکې پر مهال کنګل کېږي، يا د واورې په څېر. شونې ده چې په بېلا بېلو ډلو کې د بېلا بېلو ډولونو په ګډون، د اورښت د بېلا بېلو ډولونو ګډوله په يو وخت کې راپرېوځي. د اورښت په مايعو بڼو کې باران او نری باران شامل دي. هغه باران او نری باران چې په يوې فرعي کنګل کېدونکې هوا له کتلې سره د نښتلو پر مهال کنګل کېږي،«کنګل کېدونکی باران» يا «کنګل کېدونکی نری باران» بلل کېږي. د اورښت په کنګلو بڼو کې واوره، د يخ ږلګرکی، د يخ غونډاری، ږلۍ او  د واورې غونډاري شامل دي.
مايع اورښت
"باران (د باران او نري باران په ګډون) په عمومي توګه د باران د اندازه کولو د الې په مټ اندازه کېږي او د لوړوالي يا ژوروالي د ملي ميتر په واحد سره ښودل کېږي (mm). په ورته توګه، دا هم شونې ده چې باران په يوه سیمه کې د اوبو د ټاکلې اندازې د حجم په راټولېدو سره وښودل شی، په يو مربع میټر کې د ليتر په واحد سره (L/m2)؛  لکه 1L=1dm3=1mm•m2,، د سيمې واحدونه (m2) له منځه وړي او په پايله کې ساده (mm) منځ ته راځي.دا له kg/m2 سره هم برابر دی، که چېرې وګڼل شي، چې يو ليتر اوبه د یوه کيلو ګرام اوبو له اندازې سره برابرې دي (د اوبو راټولېدل)، کوم چې د ډېرو عملي موخو لپاره د منلو وړ دي. دې ته ورته انګليسي واحد په عمومي توګه په انچونو کې کارول کېږي. په استراليا کې له اندازې اخیستلو نه مخکې، باران په «نقطو» اندازه کېده، کوم چې د يو اينچ د سلمې برخې په توګه معرفي شوی و."
سټروپ ۲
سټروپ ۲ (په چیکي:Samohybný protiletadlový komplet) د دورگې پخپله څرخېدونكى د الوتکو ویشتونکي وسله ده چی د الوتکو، چورلکو، بې پیلوټه الوتکو او بلو هوایی اهدافو د منځه وړولو لپاره ور څخه کار اخیستل کېږي نوموړي وسله د چکوسلواکیا په جمهوریت کی په ۱۹۸۷ کال کی طرح او جوړه شوه خو تر ۱۹۹۶ کال پورې یوازې یوه وسله جوړه شوه .تر ۱۹۹۶ کال وروسته په سلواکیا او چېک جمهوریت کی د دغي وسلې ترقي ادامه شوه.
سټيکس
سټيکس (په چیکي: ShPlK STYX ) د چکوسلواکیا تر تقسیمولو وروسته د چېک په جمهوریت کی د الوتکو د ویشتونکي سیستم پروژه ادامه شوه او څو کلو وروسته سټیکس د الوتکو ویشتونکي پخپله څرخېدونكى سیستم جوړ شو. نوموړي د الوتکو ویشتونکي سیستم د ۳۵ م.م. سویسی توپ (35mm OERLIKON)  لري چی د 8x8 د ټاټرا ۸۱۵ پر شاسي باندي نصب شوي دي. هر موټر کولای شی د الوتکو په خلاف رهبري شوي توغندۍ ولري.
بړامس
بړامس (په سلواکي:Brams Samohybný protilietadlový komplet ) د الوتکو ویشتونکي پخپله څرخېدونكى سیستم دي چی د ۹۰ کلو کی په سلواکیا کی جوړ شو. نوموړي وسله د ۳۰ م.م. د الوتکو ویشتونکي روسی توپ ( 2A38M)، د ۱۲،۷ م.م. ماشیندار او د الوتکو ویشتونکي توغندۍ (ایگلا 9M313) لري چی د 8x8 د ټاټرا ۸۱۵ پر شاسي باندي نصب شوي دي. بړامس گاډي قوي زره پوښ لري چی د ۱۲،۷ م.م. مرمی څخه مقاومت وکړي.
سرچینې
‎
وېشنيزه:چېکي وسلې
پارسیمن
پارسیمن یو سُرخ رنگہ میوہ دہ چی پاکستان،سپین ،چائنہ او نورو ملکونو کی ملاویژی۔
زیوچ (اندړ)
زیوچ د غزني ولایت د اندړو ولسوالۍ اړوند کلی دی چې ... اوسېدونکي لري. دا کلی تردې دمه کوم ښوونځی او روغتیایي کتنځی نه لري. ددې کلي ټول وگړي پښتانه دي.
سرچینې
وېشنيزه:غزني وېشنيزه:اندړ وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي وېشنيزه:د پښتنو کلي
کېټ شېپرډ
کاترین وېلسن شېپرډ (د ۱۸۴۸ کال د مارچ ۱۰مه – د ۱۹۳۴ کال د جولای ۱۳مه) په نیوزلنډ کې د ښځو د رایې د حق ترلاسه کولو د غورځنګ مخکښه غړې او د دغه هېواد د رایې د حق مشهوره غوښتونکې وه. دا د انګلستان په ليورپول ښار کې وزیږېده او په ۱۸۶۸ کال کې له کورنۍ سره یوځای نیوزلنډ ته کډواله شوه. هلته د نیوزلنډ د مسیحي ښځو د اعتدال اتحادیې (WCTU NZ) او دې ته ورته نورو مذهبي او بېلابېلو ټولنیزو ادارو فعاله غړې شوه. په ۱۸۸۷ کال کې د (WCTU NZ) د رایې د حق او قانون جوړونې د ملي څارونکې په توګه وټاکل شوه، له دغه مقام څخه یې په نیوزلنډ کې د ښځو د رایې د حق ترلاسه کولو لپاره استفاده وکړه.
کېټ شېپرډ د ښځو د رایې حق‌غوښتنه د عمومي غونډو په تنظیمولو، رسنیو ته د لیکنو په لېږلو او له سیاستوالو سره د اړیکو په جوړولو عامه کړه. اغلې شېپرډ د «وایټ رایبون» ورځپاڼې اېډېټره وه، دا په نیوزلنډ کې لومړنۍ ورځپاڼه وه چې د ښځو تر مدیریت لاندې وه. شېپرډ د خپلو ماهرانه لیکنو او هڅوونکو عمومي ویناوو له لارې د ښځو د رایې د حق بریالۍ ننګه وکړه. د ښځو د رایې د حق ترلاسه کولو لپاره یې پارلمان ته ۳۰۰۰۰ لاسلیکونه وړاندې کړل او په ۱۸۹۳ کال کې د ښځو د رایې د حق بریالۍ پراختیا اوج ته ورسېده. په پایله کې نیوزلنډ لومړنی هېواد شو چې ښځو ته یې د عمومي رایې ورکولو حق ورکړ.
شېپرډ د نیوزلنډ د ښځو د ملي شورا لومړنۍ مشره وه، دا شورا په ۱۸۹۶ کال کې جوړه شوه. شېپرډ د ژوند په وروستیو کلونو کې بریتانیا ته لاړه او هلته یې د رایې د حق ترلاسه کولو له غورځنګ سره همکاري وکړه. د روغتیا په خرابېدو سره بېرته نیوزلنډ ته را وګرځېده، که څه هم له سیاسي پلوه کمه فعاله وه خو د ښځو د حقونو په اړه یې لیکلو ته دوام ورکړ. اغلې شېپرډ په ۱۹۳۴ کال کې مړه شوه او هېڅ نسل ترې پاتې نه شو.
شېپرډ د نیوزلنډ په تاریخ کې د یوې مهمې څېرې په توګه پېژندل کېږي. یادګار یې په «کرېسټ چرچ» ښار کې موجود دی. په ۱۹۹۱ کال کې د نیوزلنډ د پیسو د لسګون نوټ پر مخ د دویمې ملکې الیزابېت پر ځای د شېپرډ تصویر چاپ شو.
د ژوند لومړي وختونه
کېټ شېپرډ د ۱۸۴۸ کال د مارچ میاشتې په ۱۰مه نېټه د انګلستان په ليورپول ښار کې وزیږېده. مور او پلار یې د سکاټلنډ وو. مور یې «جمیما کراوفورډ سوټر» او پلار یې «انډریو وېلسن مالکوم» نومېدل. پلار یې په ۱۸۱۹ کال کې په سکاټلنډ کې زیږېدلی و، په بېلابېلو اسنادو کې د حقوق‌پوه، بانکوال او حقوقي مامور په توګه یاد شوی دی. ښاغلي مالکوم د ۱۸۴۲ کال د جولای میاشتې په ۱۴مه نېټه له «سوټر» سره واده وکړ. کاترین یې د نیا «کاترین وېلسن مالکوم» په نامه نومول شوې وه، خو غوره یې ګڼله چې نوم یې «کاترین» یا په لنډ ډول «کېټ» ولیکل شي. دې یوه مشره خور لرله چې «ماري» نومېده او په سکاټلنډ کې زیږېدلې وه او درې یې کوچني خویندې او وروڼه وو چې «فرانک» په بیرمنګم کې زیږېدلی و، «ایزابلا» او «رابرټ» دواړه په لندن کې زیږېدلي وو. کورنۍ يې هماغه مهال کډواله شوې وه. د ماشومانو د زد‌ه‌کړو جزئیات معلوم نه دي، که څه هم د کېټ په وروستیو لیکنو کې د ساینس او قانون پراخه پوهه او دا دلیل دی چې هغې قوي زده‌کړې لرلې. اغلې شېپرډ د ډېرې پوهې او فکري وړتیا له امله مشهوره وه. پلار یې پر موسیقۍ مین و او پر دې ډاډه و چې کورنۍ یې هم په موسیقۍ کې ښه روزل شوې ده.
د کېټ پلار په ۱۸۶۲ کال کې مړ شو، که څه هم عمر یې د څلوېښتو کلونو شاوخوا و، خو کونډې مېرمنې ته یې د کورنیو لګښتونو د پوره کولو لپاره پوره امکانات پرېښودل. کېټ د پلار تر مړینې وروسته په «نایرین» سیمه کې له خپل کاکا سره اوسېده، کاکا یې د سکاټلنډ د ازادې کلیسا کشیش و. دغه کاکا یې دا تر بل هر چا ډېره د مسیحي سوسیالېزم پر ارزښتونو پوهه کړه. په دې دوره کې یې د کورنۍ پاتې غړي له خپلوانو سره په ډوبلین کې پاتې شول او کېټ هم بیا وروسته له دوی سره یوځای شوه.
کېټ د ۱۸۷۱ کال د جولای په ۲۱مه نېټه له «والټر الن شېپرډ» سره د خپلې مور په کور کې واده وکړ. والټر په ۱۸۶۸ کال کې د «کرېسټ چرچ» ښار د شورا غړیتوب ته ټاکل شوی و او داسې ښکاري چې کېټ په محلي موضوعاتو کې د والټر د پوهې تر اغېز لاندې وه. دوی د کېټ د مور له کوره لږ لرې او ښار ته نږدې اوسېدل. له ۱۸۷۲ څخه تر ۱۸۷۴ کال پورې د کلیسا د نوې ودانۍ جوړولو ته بودیجه راټوله شوه چې ښايي کېټ په دغه کار کې رول لرلی وي. کېټ له سیاستوال او د اعتدال غوښتنې له فعال غړي «الفرډ سانډرز» سره ملګرې شوه، ښايي د ملګرتیا لامل یې د ښځو د رایې د حق غوښتنې په اړه د الفرډ هغه نظرونه وي چې پر کېټ یې اغېز وکړ. شېپرډ او خاوند یې په ۱۸۷۷ کال کې انګلستان ته لاړل، یو کال یې هلته تېر کړ او بېرته «کرېسټ چرچ» ښار ته وګرځېدل. د دوی یوازنی زوی «ډاګلاس» و چې د ۱۸۸۰ کال د ډسمبر میاشتې په ۸مه نېټه وزیږېد.
کانټربوري د ښځو انستېتیوت او د ښځو ملي شورا
کانټربوري د ښځو انستېتیوت چې د ۱۸۹۲ کال په سپټمبر میاشت کې جوړ شو، شېپرډ اصلي رول په کې ولوباوه او د دغه انستېتیوت د اقتصادي برخې مسؤله شوه. دغه انستېتیوت د نرینه‌وو او ښځینه‌وو لپاره و او هڅه یې کوله چې د دوی تر منځ نابرابري کمه کړي. شېپرډ پر دې باوري وه چې د رایې حق ترلاسه کول د نورو اصلاحاتو د راوستلو لپاره لومړی ګام دی؛ نور اصلاحات د واده، پلارتوب او ملکیت ناعادلانه قوانین اصلاح کول او په اخلاقو کې د نابرابر جنسیتي چلند ختمول وو.
د ژوند وروستي وختونه
شېپرډ د «وایټ رایبون» د اېډېټرې او د ښځو ملي شورا د مشرې په توګه د ښځو د وضعیت او حالت د ښه‌والي په اړه ډېرې نظریې عامې کړې. دا له نرانو څخه د ښځو د حقوقي او اقتصادي خپلواکۍ رامنځته کولو ته اندېښمنه وه. نه یوازې د ښځو د حقونو پر پرمختګ لګیا وه، بلکې سیاسي اصلاحات یې عام کړل. په دغو سیاسي اصلاحاتو کې تناسبي استازولي، لازمي ټول‌‌پوښتنې او داسې کابینه چې په مستقیم ډول د پارلمان له‌خوا وټاکل شي، یادولی شو.
داسې ښکاري چې په ۱۹۰۲ کال کې د شېپرډ واده یا ګډ ژوند له فشارونو سره مخامخ و او دا فشارونه له څو کلونو راهیسې موجود وو. خاوند یې کور خرڅ کړ او له زوی سره چې په لندن کې یې د زده‌کړو لېوالتیا لرله، انګلستان ته لاړ. شېپرډ د کور لپاره نوي اسباب واخیستل، داسې ښکارېده چې په کرېسټ چرچ کې د اوږدمهالې استوګنې لپاره پلان جوړوي، خو دغه وسایل یې په ۱۹۰۳ کال کې بېرته خرڅ کړل، د ښځو په ملي شورا کې یې خپل مقام پرېښود او په داسې ډول انګلستان ته لاړه چې د بېرته راتلو کومه نېټه یې مشخصه نه‌کړه. په لاره کې د لنډې مودې لپاره په کاناډا او امریکا کې پاتې شوه او هلته یې د رایې د حق ترلاسه کولو له امریکايۍ فعالې کري چمپن کټ سره وکتل. په لندن کې د ښځو د رایې د حق‌غوښتنې په عامولو کې فعاله وه، خو مخ پر ځوړ روغتیايي حالت اړ کړه چې دا کار پرېږدي.
بیله‌فلد
بیله فلیډ د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
هسپ
هسپ (په انگرېزي کی:HACCP یا Hazard analysis and critical control points) د لمړی ځل لپاره د ناسا لخوا په 1959 کی د ناسا لخوا استعمال شو او رسته بیا د نړیوال معیار په توگه باندی قبول شو. چی نن ورځ د codex اوBRC]] ، ISO 22000 ، IFS]] او Global GAP په معیارونو کی ورڅخه استفاده کیږی. دا یوه وسیله (tool) ده چی د غذایی توکو د مصؤنیت په برخه کی ورڅخه استفاده کیږی. بیا هم د غذایی توکو د مصؤنیت د ټول سیستم نمایندگی نه شی کولی. هسپ یوازی د غذایی توکو دمصؤنیت په برخه کی خاصه نتیجه نلری نو ځکه باید لاندی پروگرامونه هم پکښی شامل وی
تاریخچه
هسپ د ناسا لخوا په ۱۹۵۹ کی د لمړی ځل لپاره بنسټ کیښودل شو.
د هسپ څخه مخکی اړتیاوی
د هسپ پروسه چی ۱۲ مرحلی لری لمړی ۵ مرحلی یی ډیری مهمی دی. نو اول باید دا پا کافی اندازه سره چمتو شوی وی او بیا امکان لری چی د هسپ اساساتو باندی، شروع وکړل شی. دا اړتیاوی چی ډیر ضروری دی په انگریزی کی ورته Prerequisites وایی. ۱.ښه تولیدی عملیات - یعنی په کافی اندازه پاکی اوبه موجودی وی. په کافی اندازه برق یا رڼا موجوده وی، دیوالونه او څمکه په آسانۍ سره د پاکولو وړتیا ولری، د حشراتو او نورو آفاتو په مقابل کی باید مجادله وشی.
۲.حفظ الصحوی معیارونه - لاسونه باید ووینځل شی، د خوړو په سر باندی باید ټوخی صورت ونه نیسی، ټول خایونه باید د پاکولو د پلان مطابق پاک شی، د هواو د ایستلو لپاره باید مناسب تخلیوی سیستم وجود ولری.
۳.عملیاتی طرزلعملونه - پدی برخه باید ووایاست چی زه دا مو موخه ده، دا کارونه فعلا کوو او دا اسناد به یی په خپل لاس کی ولرو.
د هسپ پروسه
۱. د هسپ ټیم باید تشکل شی - دا ټیم باید د کمپنۍ د هری برخه څخه وی ، څکه چی یوازی د هسپ مسؤل په ټولو شیانو بندی نه پوهیږی.
۲. ټول هغه محصولات چی کمپنۍ جوړوی باید ولیکل شی - د محصولا معرفی چی څنکه ، د څه شی څخه د چا لپاره او په کوم وخت او په څومره مقدار سره جوړیږی ، ولیکل شی.
۳. د مستهلک یا مصرف کوونکی شرح - پدی برخه باید تاسی دا واضح کړی چی خپل محصول مو چاته جوړ کړی دی او د YOPI اصطلاح په پام کی و نیسی چی تنکی ځوانان، زاړه ، حامله داری ښځی او د معافتی سیستم څخه ضعیف خلک باید ورپکښی شرح شی.
۴. د هر محصول هغه جوړیدو مراحل باید د یو چارت په شکل سره واضح شی - پدی برخه کی باید ځینی خاص د اندازی وړ تکی لکه حرارت ، وخت، پی اچ او داسی نور په پام کی ونیول شی.
۵. د جوړ شوی چارت تصدیق کول - کوم چارتونه چی په څلورمه مرحله کی جوړ شوی دی ، هغه باید په ساحه د تولید کی عملی شی او کوم تغیرات چی اړین وی هغه پکښی رواستل شی.
د هسپ اساسات
۷.د انتقادی کنترولیدونکو نقطو تعینول (critical control point) ددی برخی لپاره باید د CCP د تصمیم نیونی د ونی په اساس چی د ۴ سوالو څځه جوړ شوی دی، استفاده وشی او د هغه له لاری هغه تعین شی.
۸.د انتقادی محدودی تشکیلول - پدی برخی کی باید داسی ټکی وټاکل شی که چیری د هغه رعایت ونشی نو ددی امکان شته چی د فزیکی، کیمیاوی او مایکروبیولوژیکی خطرونو زیاتیدل صورت ونیسی. د بیلگی توگی د حرارت -وخت کنترول. د پی اچ کنترول او یا د اوبو د فعالیت کنترول.
۹. د تشکیل شوو انتقادی نقطو مانیتورینک - دا هغه برخه ده چی باید د جوړ شویو انتقادی ټکیو د ځارنی لپاره باید پروسیجر جوړ کړی. د بیلکی په توگه د د ظرفونو د وینځلو او تعقیم کولو د پروسی د مقدیت برسی د نظری کنترول او مایکروبیولوژیکی ټیسټ کول دی. چی پدی طریقه کولو شو هغه کنترول کړو.
۱۰.داصلاحی فعالیتونه تشکیلول - په هغه صورت کی چیری مشکل او یاستونزی سره د کار په جریان کی مخامخ شو نو ځه باید وکړو. د بیلگی په توگه که چیری دمنفی یخی خونی د حرارت درجه د منفی ۱۵ څخه کښته شی نو څه باید وکړو؟ پدی صورت کی باید د یخ ورکونی منبع چک شی، او که چیری خرابه وی نو باید ذر تر زره جوړ شی او یا باید ټول یخ شوی خواړیزه توگه بلی منفی یخی خونی د ۲ ساعتو څخه کم وخت کی انتقال ومومی.
۱۱.د اسنادو ساتنه - ټول هغه اسناد چی د هسپ اړوند وی باید ذخیره او د یو معین وخت لپاره وساتل شی. د بیگلی په توگه د چیپسو د غوړیو د حرارت د درجی فورم، د مثبتی او منفی یخو خونو د حرارت فورم او داسی نور.
۱۲.تایید - دا هغه مرحله ده چی ټول پورته ذکر شوی کارونه تر سره شی نو دا باید د یوی واکمنی او باصلاحیته داخلی او یا باندنی اداری لخوا صورت ومومی تر څو و پوهیږو چی زموږ د هسپ میتود مفید او موثر دی.
مآخذونه
http://en.wikipedia.org/wiki/HACCP
وېشنيزه:خواړه
سورة المزمل
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
تربت
تربت د پاکستان يو ښار دی، دا ښار د پاکستان په بلوچستان ايالت کې دی.په کال 1998 کې ددې ښار د وگړو شمېر 67,905 و. د 1998 وگړ شمارۍ له مخې دا د پاکستان 68م لوی ښار دی. او دا د بلوچستان ايالت په لوی ښارونو کې حسابيږي.
بجستان ولسوالي
بجستان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان بجستان)  د ايران د خراسان رضوي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د بجستان ښار دی. دا ولسوالي ۳۱٬۲۰۷ تنه نفوس لري. د بجستان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د خراسان رضوي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د نامیبیا ډالر
د نامیبیا ډالر په انګلیسي Namibian dollar) ایزو کوډ NAD) د نامیبیا هیواد د پیسو واحد دی.
شاخوږی (اندړ)
شاخوږی د غزني ولایت د اندړو ولسوالۍ یو کلی دی. دا کلی تردې دمه کوم ښوونځی او روغتیایي کتنځی نه لري. ددې کلي ټول وگړي پښتانه دي.
سرچینې
وېشنيزه:غزني وېشنيزه:اندړ وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي وېشنيزه:د پښتنو کلي
پښتو پښتو تشريحي قاموس
پښتو پښتو تشريحي قاموس په يوه ژبه (پښتو په پښتو) قاموس دی، چې له قاموسونو او بېلابېلو پښتنو سيمو څخه د لُغاتو د راټولولو، ترتيب او ليکلو چارې يې د پښتو ټولنې د لغاتو د څانگې لخوا پيل شوې وې. په اوسنۍ بڼه د افغانستان د علومو اکاډمۍ له تاسيس څخه وروسته دغه څانگه د ژبو او ادبياتو د مرکز د ژبپوهنې او قاموسونو په څانگه کې واوښته، چې همدې څانگې د پښتو-پښتو تشريحي قاموس پيل شوې لړۍ وغځوله او تر ۱۳۶۵ ل. (۱۹۸۶ ز.) کاله د دې قاموس څلور ټوکه (له آ څخه تر ک پورې) يو په بل پسې له چاپه راووتل. د دې قاموس د بېلابېلو ټوکونو لغات لومړی د يوې ډلې لخوا راټول او د يوې بلې ډلې لخوا کره کېدل، له کره کېدو وروسته په دوه ستونه بڼه خطاطي او په آفسيټي بڼه چاپ او خپرېدل. دا يو تشريحي قاموس دی چې هره کلمه نه يوازې مانا بلکې لنډه تشريح او يا يې بېلابېلې ماناگانې راوړل شوي دي. همدارنگه د ځينو کلمو د لا وضاحت لباره د بېلابېلو شاعرانو شعرونه او پښتو لنډۍ هم ورسره ملې شوي دي. د دې قاموس بله لويه او څرگنده ښېگڼه دا ده، چې هر لغت لومړی د پښتو په معمول ليکدود او بيا په فونيميکه بڼه ليکل شوي او د هرې کلمې خج (فشار) هم په گوته شوی دی، چې دا کار له يوې خوا د لغتونو په سم تلفظ کې له لوستونکو سره پوره مرسته کوي او له بلې خوا کلمه د مانا له کړکېچ څخه ساتي.
لومړی ټوک
د پښتو پښتو تشريحي قاموس لومړی ټوک په ۱۳۵۸ ل. کال کې د ۱۵۰۰ ټوکو په شمېر او ۹۲۸ مخه په آفسېټي بڼه د لوړو او مسلکي زده کړو د وزارت په مطبعه کې له چاپه راوتلی دی چې د (۱) په توري پيل او د (ب) په توري پای ته رسېږي. د دې ټوک د لغاتو شمېر ۹۵۰۰ ته رسېږي.
دويم ټوک
د پښتو پښتو تشريحي قاموس دويم ټوک په ۱۳۶۰ ل. کال کې د ۱۵۰۰ ټوکو په شمېر او ۹۰۰ مخونو کې په آفسېټي بڼه په دولتي مطبعه کې له چاپه راوتلی دی چې د ټولو لغاتو شمېر يې ۱۰۴۰۰ ته رسېږي. دا ټوک د (ت) په توري پيل او په (خ) پای ته رسېږي.
درېيم ټوک
د پښتو پښتو تشريحي قاموس درېيم ټوک په ۱۳۶۱ ل. کال کې د ۱۵۰۰ ټوکو په شمېر او ۹۵۰ مخونو کې په آفسېټي بڼه په دولتي مطبعه کې له چاپه راوتلی دی چې د ټولو لغاتو شمېر يې ۸۹۵۲ ته رسېږي. دا ټوک د (د) په توري پيل او په (س) پای ته رسېږي.
څلورم ټوک
د پښتو پښتو تشريحي قاموس څلورم ټوک په ۱۳۶۵ ل. کال کې د ۲۰۰۰ ټوکو په شمېر او ۹۰۰ مخونو کې په آفسېټي بڼه په دولتي مطبعه کې له چاپه راوتلی دی چې د ټولو لغاتو شمېر يې ۹۳۰۰ ته رسېږي. دا ټوک د (ش) په توري پيل او په (ک) پای ته رسېږي.
مصری اهرام
Author: Kamran kamawal
دګیزا لوی اهرام (د خفو اهرام یا د چیپس د اهرام په نوم هم پیژندل کیږي) د مصر په لوی قاهره کې د نن ورځې ګیزا سره په ګډه پوله کې د ګیزا پیرامید کمپلیکس کې ترټولو زوړ او لوی اهرامونه دي. دا د لرغونې نړۍ له اوو عجوبو څخه ترټولو زوړ دی، او یوازینی یو دی چې په لویه کچه پاتې دی.
د اهرام ابعاد 280 شاهي سانتي (146.7 متر؛ 481.4 فټ) لوړ و، د بنسټ اوږدوالی 440 سانتي متره (230.6 متر؛ 756.4 فټ)، د 5+ سیکډ سره. ۱ / 2 لاسونه (د 51° 50'40" یو سوری).
لوی اهرام د اټکل له مخې د 2.3 ملیون لوی بلاکونو په استخراج سره جوړ شوی و چې په ټولیز ډول 6 ملیون ټنه وزن لري. ډیری ډبرې په اندازې یا شکل کې یوشان ندي او یوازې په اندازې سره جامې لري. [5] بهر پرتونه د هاوان پواسطه سره تړل شوي وو. په لومړي سر کې د ګیزا پلیټو څخه محلي چونې ډبرې کارول شوې. نور بلاکونه د نیل له لارې د کښتۍ په واسطه وارد شوي: د تورا څخه د سپینې چونې ډبرې د تختې لپاره، او د اسوان څخه د ګرانایټ بلاکونه، چې وزن یې 80 ټنه دی، د پاچا د خونې جوړښت لپاره.
د لوی اهرام دننه درې پیژندل شوي خونې شتون لري. ترټولو ټیټ په بستر کې پرې شوی و، په کوم کې چې اهرام جوړ شوی و، مګر نیمګړی پاتې شو. د ملکې او پاچا خونه چې د ګرانایټ سرکوفګس په نامه یادیږي، د اهرام په جوړښت کې لوړ دي. د خفو وزیر، هیمیونو (د هیمون په نوم هم یادیږي)، د ځینو خلکو په اند د لوی اهرام معمار دی.[8] ډیری بیلابیل ساینسي او بدیل فرضیې هڅه کوي چې دقیق ساختماني تخنیکونه تشریح کړي.
د اهرام په شاوخوا کې د جنازې کمپلکس دوه د مړو معبدونو څخه جوړ وو چې د کاز لارې سره وصل وو (یو د اهرام سره نږدې او بل د نیل سره نږدې)، د خفو د نږدې کورنۍ او محکمې لپاره قبرونه، په شمول د خفو میرمنو لپاره درې کوچني اهرامونه، یو حتی کوچنی " د سپوږمکۍ پیرامید" او پنځه
په تاریخي توګه لوی اهرام د کلاسیک لرغونو لیکوالانو ، لومړی او مخکښ هیروډوټس او ډیوډوروس سیکولس د وینا پراساس خفو ته منسوب شوی و. په هرصورت، په منځنیو پیړیو کې یو شمیر نورو خلکو ته هم د اهرام د جوړولو اعتبار ورکړل شوی و، د بیلګې په توګه، یوسف، نمرود یا پاچا سعود.[9]
په 1837 کې د پاچا د خونې څخه پورته څلور اضافي آرامۍ خونې وموندل شوې کله چې دوی ته تونل کول. هغه خونې، چې مخکې د لاسرسي وړ نه وې، د سور رنګ په هیروګلیفونو پوښل شوې وې. هغه کارګران چې د اهرام په جوړولو بوخت وو بلاکونه یې د خپلو ډلو په نومونو سره په نښه کړي وو، چې د فرعون نوم پکې شامل وو (د بیلګې په توګه: "ګینګ، د خنم-خوفو سپین تاج پیاوړی دی"). د خفو نومونه په دیوالونو باندې په لسګونو ځله لیکل شوي. د دې ګرافیتي څخه یو بل د ګویون لخوا د اهرام د څلورمې طبقې په خارجي بلاک کې وموندل شو.[10] لیکنې د خفو په نورو ځایونو کې موندل شوي د پرتله کولو وړ دي، لکه په حتنب کې د الابستر کان [11] یا په وادي الجرف کې بندر، او د نورو فرعونانو په اهرامونو کې هم شتون لري.[12][13]
د شلمې پیړۍ په اوږدو کې د اهرام څنګ ته هدیرې کیندل شوې. د خفو د کورنۍ غړي او لوړپوړي چارواکي د کاز وي په جنوب ختیځ میدان او لویدیځ میدان کې ښخ شوي دي. په ځانګړې توګه د خفو، هیمیونو، انخف او (د جنازې ځای) میرمن، ماشومان او لمسیان، د خفو مور. لکه څنګه چې حسن وايي: د سلطنت له لومړیو وختونو راهیسې د خپلوانو، ملګرو او درباریانو لپاره دا دود و چې د پاچا په شاوخوا کې چې دوی یې په ژوند کې خدمت کړی وي ښخ شي، دا د مصري مفکورې سره سم و. آخرت."
هدیرې په فعاله توګه تر شپږم سلطنت پورې پراخې شوې او وروسته لږ کارول کیدې. د مهر نښانونو لومړنی فرعونی نوم خفو دی، د پیپی II وروستی نوم دی. د کارګر ګرافیتي هم د قبرونو په ځینو تیږو لیکل شوي وو؛ د مثال په توګه، "Mddw" (د خفو د هورس نوم) د چوفوناچت په مستبا کې، شاید د خفو لمسی وي.[14]
د مستباس په چپلونو کې ځینې لیکنې (لکه د اهرام په څیر، د دوی د ښخولو خونه معمولا د لیکلو څخه خالي وې) د خفو یا د هغه اهرام ذکر کوي. د مثال په توګه، د مرسیانخ III یوه لیکنه وايي چې "د هغې مور [د] د پورتنۍ او ښکته مصر د خفو د پاچا لور ده." ډیری وختونه دا حوالې د سرلیک یوه برخه ده، د بیلګې په توګه، سنوکا، "د اخیت-خوفو د پیرامید ښار د استوګنې مشر او څارونکي" یا میرب، "د خفو پادری". [15] د قبر ډیری مالکین د خپل نوم د یوې برخې په توګه د پاچا نوم لري (د بیلګې په توګه چوفجدیف، چوفسینیب، میرچوفو). په ګیزا کې تر ټولو لومړنی فرعون چې په دې ډول یې اشاره کړې وه سنفرو (د خفو پلار) دی. [16] [17] [18]
په 1936 کې حسن د ګیزا لوی سپنکس ته نږدې د امین هوټیپ II سټیلا کشف کړ چې پدې معنی ده چې دوه لوی اهرامونه لاهم په نوي سلطنت کې خفو او خفري ته منسوب شوي. دا لیکي: "هغه په ​​​​میمفیس کې آسونه سره یو ځای کړل، کله چې هغه لا ځوان و، او د هور-ایم-اخت (سفینکس) په پټنځای کې ودرېد. هغه هلته یو څه وخت تیر کړ او د پټنځای ښکلا ته یې وکتل. د خفو او خفا د احترام وړ دی.» [۱۹]
په 1954 کې د کشتۍ دوه کندې وموندل شوې چې یوه یې د خفو کښتۍ وه ، د اهرام په سویل کې ښخ شوي وموندل شول. د جیډیفر کارټوچ په ډیری بلاکونو کې وموندل شو چې د کښتۍ کندې یې پوښلي. د جانشین او مشر زوی په توګه هغه به احتمالا د خفو د ښخولو مسؤلیت په غاړه درلود. [20] د کشتۍ دوهم کنده په 1987 کې معاینه شوه. د کیندنې کار په 2010 کې پیل شو. په تیږو باندې ګرافیتي د "خوفو" په نوم 4 مثالونه، د "جیدفري" 11 مثالونه، یو کال (د واکمنۍ، موسم، میاشت او ورځ)، د تیږو اندازه، مختلف نښې او نښې، او د حوالې کرښه چې په ساختمان کې کارول کیږي، ټول په سور یا تور رنګ کې ترسره شوي. [۲۱]
په 2013 کې د کیندنو په جریان کې د میرر تاریخ په وادي الجرف کې وموندل شو. دا د تورا څخه لوی اهرام ته د سپینې چونې ډبرو بلاکونو لیږد مستند کوي ، کوم چې د خپل اصلي نوم اکهیت خفو (د پیرامیډ ټاکلو سره) په لسګونو ځله یاد شوی. دا په ډاګه کوي چې دا ډبرې په شی اکهت-خوفو ("د خفو د افق حوض") او رو-شي خفو ("د خفو حوض ته ننوتل") کې منل شوې وې چې د انخاف ، ناسکه ورور او تر نظارت لاندې وې. د خفو وزیر، او همدارنګه د ګیزا ختیځ ډګر ترټولو لوی مستبا مالک. [۲۲
د لوی اهرام او خفو د لومړي واکمن کال نیټې عصري اټکلونه
لیکوال (کال) اټکل شوی نیټه
Greaves (1646) [23] 1266 ق
ګارډینر (۱۸۳۵) [۲۴] ۲۱۲۳ ق
Lepsius (1849) [25] 3124 ق.م
بنسن (۱۸۶۰) [۲۶] ۳۲۰۹ ق.م
ماریټ (۱۸۶۷) [۲۷] ۴۲۳۵ ق
سینه (1906) [28] 2900 ق
حسن (۱۹۶۰) [۲۹] ۲۷۰۰ ق.م
O'Mara (1997) [30] 2700 ق.م
بیکارت (1997) [31] 2554 ق
ارنولډ (1999) [32] 2551 ق
سپنس (2000) [33] 2480 ق.م
شوال (2000) [34] 2589 ق
هورننګ (2006) [35] 2509 ق.م
Ramsey et al. (2010) [36] 2613-2577 BC
لوی اهرام د دوو اصلي طریقو له مخې شاوخوا 4600 کاله عمر ټاکل شوی: په غیر مستقیم ډول، خفو ته د هغه د منسوب کولو او د هغه د تاریخي عمر له لارې، د لرغون پېژندنې او متني شواهدو پر بنسټ؛ او په مستقیم ډول، د عضوي موادو د رادیو کاربن تاریخ له لارې په پیرامیډ کې موندل شوي او په هاوان کې شامل دي.
۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔تاریخي ریکارډ۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔۔
کلاسیک لرغونتوب
هیروډوټس
یوناني تاریخ لیکونکی هیروډوټس یو له لومړنیو لوی لیکوالانو څخه و چې د لوی پیرامید په اړه یې بحث وکړ.
لرغونی یونانی تاریخ لیکونکی هیروډوټس، چې په 5 پیړۍ کې یې لیکلی، یو له لومړنیو لوی لیکوالانو څخه دی چې د پیرامید یادونه یې وکړه. د خپل کار په دوهم کتاب کې تاریخونه، هغه د مصر او لوی اهرام په تاریخ بحث کوي. دا راپور د جوړښت له جوړیدو څخه 2000 کاله وروسته رامینځته شوی ، پدې معنی چې هیروډوټس خپله پوهه په عمده ډول د مختلف غیر مستقیم سرچینو څخه ترلاسه کړې ، پشمول د ټیټ رتبه چارواکو او پادریانو ، ځایي مصریانو ، یوناني مهاجرینو او هیروډوټس خپل ترجمانان. په دې اساس، د هغه توضیحات د پوهیدو وړ توضیحاتو، شخصي توضیحاتو، غلطو راپورونو، او په زړه پوري افسانې د مخلوط په توګه وړاندې کوي؛ د دې په څیر، د یادګار په اړه ډیری اټکلي غلطۍ او مغشوشونه د هیروډوټس او د هغه کار ته بیرته موندل کیدی شي. [۴۴] [۴۵]
هیروډوټس د اهرام په بهر کې یوه لیکنه هم تشریح کړه چې د هغه د ژباړونکو په وینا، د مولی، لہسن او پیاز مقدار په ګوته کوي چې کارګرانو به په پیرامید کې د کار کولو پرمهال خوړلي وي. دا د بیارغونې د کار یادونه کیدی شي چې د رامیس II زوی خیمویسټ ترسره کړی و. په ښکاره ډول، د هیروډوټس ملګري او ژباړونکي نشي کولی هیروګلیفونه ولولي یا په قصدي توګه هغه ته غلط معلومات ورکړي. [۵۲]
دیوډوروس سیکولس
د 60-56 BC په مینځ کې، لرغونی یوناني تاریخ لیکونکي Diodorus Siculus مصر ته سفر وکړ او وروسته یې د هغه د بیبلیوتیکا تاریخي کتاب لومړی کتاب ځمکې، تاریخ، او د هغه یادګارونو ته وقف کړ، په شمول د لوی اهرام. د دیوډوروس کار د تیرو تاریخ پوهانو لخوا الهام اخیستی و، مګر هغه د هیروډوټس څخه هم ځان لرې کړ، څوک چې ډیوډورس ادعا کوي چې حیرانتیا کیسې او افسانې بیانوي. [۵۳] ډیوډوروس احتمالا خپله پوهه د ابدرا د هیکاټیوس له ورک شوي کار څخه اخیستې وه، [۵۴] او د هیروډوټس په څیر، هغه هم د اهرام جوړونکي "کیمیس" [۵۵] وروسته له دریم Ramses. [۴۶] د هغه د راپور له مخې، نه کیمیس (خوفو) او نه سیفرین (خفري) په خپلو اهرامونو کې ښخ شوي، بلکې په پټو ځایونو کې ښخ شوي، له دې وېرې چې خلک به د غچ اخیستلو لپاره د جوړښتونو جوړولو ته اړ شي؛ [56] د دې ادعا سره، ډیوډوروس د پیرامید جوړولو او غلامۍ ترمنځ اړیکه پیاوړې کړه. [۵۷]