cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دافغانستان په ځنګلونو کی انساني ضررونه
دځنکلونوتاريخچه
۳ـــ اور بلاک: داور بلاک اصلاً هغه پياده رونوته ويل کيږي چې د ځنکلي ساحاتو تر مينځ فاصله ايجاد کړي او که دځنګل يوه برخه اور واخلي خو بله برخي ته اور ونه لګيږي. اور بلاکونه هغه  سرکونو ته ويل کيږي چې نه يواځي دځنګل د اور لګولو دمخنيوي لپاره بلکه د ځنکل محصولاتو د حمل نقل لپاره هم ددي سرکونو څخه استفاده کيږي. نهرونه ، واړه سيندونه له اور بلاکونه له جملي څخه دي او يواځي هغه نقاطو کې کوم چې طبعي آثار يا سرکونه موجود نه وي اور دباد په واسطه کيداي شي ټول ځنګل ته سرائيت وکړي. اور بلاکونه نظر شرايطو ته تغير کوي .داور بلاکونه په موثر توګه بايد صورت ونيسي او د هر نوع سوزيدونکو موادو لکه د نباتاتو پاتي شونو څخه بايد پاک شي که چيرته د کال له پيل څخه د نباتاتو د پاتي شونو څخه ځنکل پاک نشي نو پکارده  تر څو د ځنګلونو په پاتو شونوباندي ده   کيمياوي موادو څخه بايد استفاده وشي ترڅو د ځنګل ټولي اضافي پاتي شوني لمينځه لاړه شې.
د اورلګيدو مخنيوي لپاره مهم وسايل ۱ــ د کار افزار: مخکي له اورلګيدني څخه لازمه دي چې هغه وسايل چې د اورلګيدو په مقابل کې ضروري دي بايد اماده شي. وسايل بايد پر مخ تللي او مدرن وسايل وي  تر څو د کارپه وخت کې ښه نتيجه ورکړي   وسايل که  لاسي وي او يا ماشيني وي  چې نوموړي  وسايل په مرکز کې داسي ځاي کې موجود وي  يا ځاي پر ځاي شوي وي چې د ضرورت په وخت کې په سرعت سره لاس رسي ورته پيدا کړو.او غټ وسايل دځنګلي ساحو کي نژدي ځاي پرځاي شي تر څو د هر وخت لپاره چې ضرورت ورته پيښ شي لاس رسي ورته وکړي شوو.
۲ـــ هغه وسايل کوم چې د وني په قطع کولو کې پکار وړل کيږي هغه وسايل چې ددي لپاره په کار وړل کيږي عبارت دي له : تبر، اره ، اوسپني پانه ، د لرګي پانه او څتک چې ددي مشخصات د هغه مشخصاتوسره تړاولري کوم چې ونه قطع کوي او دوه لاسي اره ، برقي اره دواړو څخه استفاده کولي شو. ۳ـــ هغه وسايل کوم چې د خاورو په اوچتوولو او په بلاکونو کې استفاده تري کيږي چې لمړني وسايل عبارت دي له :بيل ، کوږ بيل،بيلچه او کله له کلنګ څخه هم استفاده کيږي. له بيل څخه نه يواځي دا چې د خاورو د اوچتولو او يا د اور د بلاکونو لپاره بلکه د ونو د پاتي  شوني او د هغـوي د خاوري  دلاندي کيدو لپاره هم  استفاده تري کيږي  او ميخانيکي وسايلو لکه ، بلدوزر او د ونو دريښود راښکلو ماشين الات او ځيني  هغه ماشين الات چې د اورلګيدو په صورت کې په ځينو ممالکو کې استفاده تري کيږي. ۴ـــ هغه وسايل چې د اوبو د رايستلو او اوبو د پاشلو لپاره استفاده تري کيږي داور دمړ کيدو لپاره بايد د اوبو د پاشلوڅخه استفاده وشي  چې ددي پخاطربايد د اور د مبارزي پخاطر د مجهزه فلزي انواعو چې  اوبو ډکه ذخيره د هميشه لپاره بايد عيار وي چې د اوبو يو ذخيره ګا ه او نورمجهز وسايل هم ورسره شتون ولري. ۵ـــ د روښنائي وسايل معمولاً دلمر روښنائي په ځنګل کې د شپي له خوا شتون نه لري چې ددي لپاره قوي چراغونو ته ضرورت دي. بهترين چراغونه هغه دي کوم چې د کار ګرانو په خوليو پوري نصب د ي.او کارګران خپل د سر په ګرځيدو سره کولي شي چې هره خواته رڼا خپره کړي او دا چراغونه د بطري په واسطه رڼا ورکوي او ځيني فاموس (هغه نوع چراغونه چې قديمي ) دي او ددي کار لپارتظيمن کوونکي ندي  او ځيني وخت د برق نيرو له تراکتور او يا کاماز څخه ګردان چراغونو  نصب شوي دي. مختلف طريقي ده ځنګل د اور ګليدو لپاره موجود دي چي  نظر داقليمي شرايطو ته فرق کوي چې يو لدي طريقو څخه عنعنوي او يا سنتي طريقه ده.
د لغما ن ځنګلونو د اورلګيدني عنعنوي طريقي افغان مسولين له خوا ويل شوي چي د شرقي ولايت لغمان ځنګلونو د اور لګيدنه په عنعنوي ډول صورت ونيول او اميد وار يو چې د لغمان ولايت دځنګل اورمړکړو د اور لګيدني لوي علت تر اوسه لا څرګنده شوي ندي ضرر او تاوانونه زياد دي .د لغمان  ولايت  يولک هکتاره ځمکه ځنګل لري او معلوم ندي چې څومره ساحه ددي ځنګل ته ضرر رسيدلي  د اوروژني لپاره د عليشنګ ولسوالۍ  د درييم منطقي چې د لغمان  د ولايت سره واقع دي او د دولت شاه  ولسوالۍ کې رامينځته شوي وو د ائتلافي ځواکونه او  هراس  افګني (تروريزم ) د امريکا په رهبري او د سيمه يزه کسانو اود  د فاع وزارت ، د زراعت وزارت منسوبين د اور ګلوني او خاموشولو لپاره عصري وسايل په واک کي ورکړي چې دغه د دولت شاه ولسوالي  په ځنګل کې ۲۰\ ۵ \۱۳۸۵نټه کې اورلګيدلي وه  دا اورلګيدنه وروسته له يوي ونۍ خاموش شو چې زيات ضرر او تاوانونه  ېي وارد کړل. د کرني وزير عبيد الله (رامين ) وويل د تيزو بادونو په وسيله په تيرو وڅو ورځو کي داور دخاموشولوپه پخاطريي د کارګرانو تلاش خنثي کړ او د ډيرو  هڅو باوجود  ئي هم نتيجه نه ورکوله  او اور د باد په وسيله نورهم شدت ئي زياتيدو او له همدي وجي تازه شنو ځنګلونو ته هم تاوانونه زيات ورپيښ شوه او هغه زياته کړه : اطفائيه وسايل ته لاس رسۍ نلري او زياتو مصارفو په وجه د اوبو پاشلو هواي الوتکه د نورو هيوادونو څخه صرف نظرشولوعبيد الله رامين زياته کړه :علاوه له دينه د عنعنوي طريقو څخه د اور په مړ کيدو کې استفاده کيدله او پدي طريقي سره د اورپه مړ کيدو بريالي شول  د لغمان په  ولايت کې نژدي (۱۰۴)زره هکتاره ځنکل او مختلفو انواعو وني مثلاً ستن پانه وني ،جلغوزي وجود لري يوه مياشت مخکې اورلګيدنه د لغمان په ځنګل کې  (۸) هکتاره ځنګل د کنړولايت هم اورلګيدني لاندي راغلل او وروسته لدي د الله ج په رحمت سره چې کله باران وريده ده اورد مړکيدو سبب وګرځيدو.
ټوپک سالاران نه يواځي دا چې د بشريت دښمنان وو بلکه د شنو فصلونو يا ځنګلاتو دښمنان هم وو، دهيواد شنه ځنکلونه د حيواناتو د ژوند د بقاء لپاره او د واوري او اوبو د ذخيري حيثيت لري  اوپرته له دي  د سل ګونو نوعو حيواناتو او الوتونکو مرغانو او داسي نور وحشي حيواناتو لپاره د اوسيدو ځاي دي. په بي رحمانه ډول ځنګلونه قطع شوي او نورو ممالکو ته انتقال شوي دي .خصوصاُ د پکتيا ،ننګرهار، کنړ ،نورستان د ولايتو چې د هيواد د مهمو ځنګلونو له جملي څخه دي. متأ سفانه دټوپک سالارانو له خوا زيات ضرر او تاوانونه ورته وارد شوي  چې زمونږ د هيواد د ځنګلونو  لرګي په  توله نړي کې زيات شهرت لري  چې لدي جملي څخه  د پکتيا  ولايت ځنګلونو چې مهم ځنګلونو له جملي څخه شميرل کيږي تقريباً (۲۵۰۰۰) جريبه ځمکه ېي تر پوښښ لاندي نيولي. او همدارنګه د ننګرهار ولايت مهم ځنګلونه چې دا هم د يو لړ زيان سره مخ شوي او له دي جملي څخه کنړ ولايت ځيني ولسوالي او دري لکه : ناوي ، کرچه ګل ، بداني ،چيره ګل ، شيګل او باتاش تقريباً له دي ونو څخه پاک شوي  چې نوموړي دري په زرګونو جريبه ځمکي تر پوښښ لاند ي نيولي وي  د شرقي نورستان  کامديش ولسوالي چي اوس مهال د قاجاقيانو د حملي لاندي قرار لري او همدارنګه نوموړي ځنګلات منتهي دره  او کامديش دره د قطع کيدو په حال کې دي چې  ځيني سيمي لکه :بازګل ،چنار خوړ، پټي ګل ، کمو ، ساريت ، ميرايش او شورديش چې تر کامديش او منده ګل پوري ادامه لري د نوموړي ساحو ځنګلات ډيره لويه ساحه تر پوښښ لاندي نيولي چې په سلګونو زرو جريبه ځمکه او په ميليونو جيګ قد لرنونکي چارتراش ( ارچه )  شنه وني پکې ولاړه دي او ګاوندي  ممالکو غواړي چې نورستان خلک ديته قانع کړي تر څو (ګورال ) او (ماجام ) د نوموړو سيمو او همدارنګه ټول نورستان خلک خصوصاً د ميرک قوم ديته مجبور کړي ترڅوځنګل  پر دوي وپلوري او دنورستان شنه ساحي په شړ ساحه باندي تبديله کړي  په ميليونو چارتراش د ناوي او کامديش له درو څخه په لاس راوړي او له همدي طريقه د اسمار ،غاشګي ، ناوه پاس او حتا تورخم او جلال اباد څخه د پاکستان په لور انتقاليږي. ټوپک سالاران د ټکس او پاټګ په نوم په ميليونو افغاني خپل جيبونو ته اچوي او د چارتراش په کميشن کاري کې يو له بل  سره شريک دي او د جلال اباد او کنړ قمندانان ددي قاچاق په سر هر وخت لاس او ګريوان دي او سره لدي دومره پيسي لاندي باندي کيږي چي ټول د مشرانو جيبونو ته ځي او په دي ونه توانيدل چې حداقل په (۵) منطقو کې (۵) کارخاني د کاغذ جوړوني اعيار کړي ترڅو زړي وني د فني استازو په مشوري سره په سمه توګه قطع شي او کاغذ په توليد کې کار تري واخلي چې ترڅو له همدي لاري يو تعداد خلک په کار بوخت شي او له بله خوا پردي خلک پدي قادر نشي چې  په وحشيانه ډول زمونږ هيواد خراب کړي  زمونږ د هيواد د ځنګلونو وني دمهمو ونو د نوع څخه شميرل کيږي کاغذ که له داسي ونوڅخه جوړ شي له مهمترين کاغذو له جملي څخه حسابيږي خو اوس مهال دمشرانو دبي پروايي په وجه د هيواد دځنګلونو زيات برخه  بي ځايه قطع او له منځه لاړي.
په ځنګلونو کې د حيواناتو د څړ قواعد وصول که چيرته د ځنګل د څړ څخه بغير بله لار وجود ونه لري نو لازمه دي چې ددي په اړه ځيني تدابير ته بايد متوجه  واوسو تر څو د څړ په وسيله  ځنکل ته ضررونه ورپيښ نشي ۱ـــ په ښه ميتودونوسره د ځنګل روزنه..۲ـــ د حيواناتو کمول ۳ــ د علفه جاتو يا د فصل وخت او دڅړ وخت بايد په نظر کې ونيول شي۴ـــ د حيواناتو د نوعه انتخاب۵ـــ د حيواناتو د داخيلدو لاره ځنګل ته
نتيجه ګيري افغانستان د هغه هيواد ونو جملي څخه دي چې پراخه طبعي زيرمي لري چې د هغه جملي څخه يو  ئي هم ځنګلونه دي چې د هيواد  هر دره ، ناو او غر ئي پوښلي ده چې د هيواد ۳ ٪      ځمکه يا مساحت ئي ښودلي ده  ولي له بده مرغه په څو لسيزه اوږد مهاله جنګونه  له کبله د ځنګلونو تخريب زيات شوه چې فيصدي ۱ ٪ ته را ښکته شوي وه دمارفولوژ له مخي د ځنګلونه په څو طبقه ويشل شوي چې تل شنه ستن پاني ځنګلونه ، پلن پاني ځنګلونه ، پاني ريژه ځنګلونه ، پلن پاڼي بي ميوه ځنګلونه او داسي نور چې خوشبختانه  افغانستان د دا ټولو نوعو لرونکي دي چې د هيواد په دري حوزو کې يعني د هندوکش سلسلي په شمال جنوب او د هيواد په شرقي حوزه کې (ننګرهار ، کنړ، لغمان ، نورستان ، پکتيا ، او خوست کې واقع دي ) چې مختلف نوع وني لکه غرني بادام ، څيړ ، کاج، لمنځه ، نښتر، سرپ، پستي ، جلغوزي لرونکي دي  چې دغه ځنګلونه په مختلفو وختوکې مختلف اغيز لاندي راغلي  ځيني وخت دانسانانو له خوا  او ځيني وخت هم حيواناتو ورته ضرر رسولي. ځيني وختونه د انسانانو د غفلت له وجي په ځنګلونو کې اور لګيږي چې له يو مخي د ځنګل منځه تلوسبب کيږي ددي لپاره چې د ځنګل د اور لکيدني مخنيوي مو کړي وي نو ضروري ده چې ځنګل اورلګيدني مخنيوي لپاره څو طريقي په نظرکې ونيسو د مثال په ټوګه بايد په ځنګل کې مخابراتي د ستګاه عيارشي د نقليه وسايطو لپاره ځنګل کې لاره جوړه شي او د وسايلو انتقال لپاره وسايط په ځنګل کې موجود وي چې تر څو وکولاي شوه په عاجله ټوګه اور مړ کړو .ځنګل په لمړي قدم کې د سوخت لپاره لرګي. سکاره ،تعميراتي لرګي ،کاغذ او نور صنعتي مواردو کې تر استفاده کيږي او حيواناتو لپاره علفه جات برابروي ددي څخه علاوه ايکولوژيکي عمده رول لري په عين حال کې  ايکوسستم کي هم رول لري. ▷	ځنګل د شګو غونډيو  او د روانو شګو مخنيوي کوي. ▷	دحيواناتو لپاره ځنګل د بهترينه پناګاهونو له جملي څخه دي. ▷	ځنګل د هوا د تصفي او يا د هوا د فلترکولو مهمه سرچينه ده. ▷	ځنګلي وني کيمياوي مواد ترشح کوي چه د مکروبو د مينځه وړلو سبب ګرځي.
سپارښتنه :ــ ځنګلونو د اهميت په نظر کې نيولو سره د ځنګلونو حفاظت ،ا حداث او بهر برداري لپاره لاندي سفارښتونه بايد نظر کې ولرو .۱ـــ دځنګل لپاره نوي او مدرن ماشين الاتو بهر برداري  .۲ـــ دحيواناتوبي ځايه څړ مخنيوي په ځنګلونو کې .۳ـــ خلکو ته پوهاوي  ورکولو د ځنګل  د قواعدو په اړه او بايد په دي اړه  ډيرتلاش څخه کارواخستل شي .۴ـــ د ځنګلونو د ساتني لپاره اجتماعي پروګرامونو ايجاد ول .۵ـــ د ځنکلي ساحاتو ملي جوړونه ۶ـــ د ځنګلوبيانوي کيدويا نيال شاني کې د خلکود سته جمي ټولنه مينځته راوړل۷ـــ  د ځنګلونو د قطع لپاره نوي او عصري رواجونه ايجادول ۸ـــ د ځنګلونو د بهربرداري تناسبات .۹ـــ د ځنګلونو د هغه  ساحاتو احياء کوم چې تخريب شوي.۱۰ــ د مصنوعي ځنګلونومينځته راوړل په ښارونو او پارکونوکي ۱۱ـــ د موثرو استراتيژيوطرح په ځنګلونوکي.۱۲ـــ خلکوته پوهاو ورکول د ځنګلونو په اړه او همداشان د حيواناتو ، الوتونکي مرغان په اړه ده مجلو ورځپانو.تلويزون او دنورو وسايلوله لاري.۱۳ـــ د مسلکي متخصيصونو او مديرانو جذب د ځنګلداراي رياست، زراعت او مالداري ته. ۱۴ــ د ځنګلداري ، زراعت اومالد اري د تحقيقاتي مرکز ايجادول د هيواد په ولايتو نواو ولسوالي او په اړوند ځايونو کي .۱۵ـــ د ځنګلونوتوسعه او تخم ، نيالګي کينول ، د غرونه په لمنو ،غوڼډيو ، دروو ،دسيندونو په غاړه او جهيلونو په غاړه.۱۶ـــ د فزيکي پروسو حمايه کول اود ايکوسستم اوچاپيريال ساتنه
سرچینې
۱- جزيره اي- محمد حسين ۱۳۸۴ نگهداشت جنگل – انتشارات، دانشگاه تهران – ص ص  ۱۴۵ ۱۵۲ .۲- حسيني - داکتر سيد محمد- جنگلداري مقدماتي- دانشگاه مازندران(ايران) سال ۱۳۸۴ صفحات( ۱۵ـ۱۹) ۳– شيرزاد- بازمحمد-۱۳۶۵ جنگلات طبيعي افغانستان، پوهنتون کابل، ص ، ص ، ۱ـ۲ .۴-  کياني – بهمن .۱۳۸۳. جنيتيک جنگل ، دانشگاه تهران ، ص   ص ۷۹ـ۸۱ .۵ -  کوشه ، پي ير،۱۳۷۱  ، برسي وپرورش جنگل، دانشگاه تبريز،  ص ص ۲۸۶ .۶– ملکيار.غلام محمد ۱۳۸۳ محيط زيست افغانستان ، پوهنتون کابل، ص ص  ۷۸ـ۸۸۷ – ناصري، پوهنوال غلام نقشبند ۱۳۸۳مبادي جنگلداري انتشار پوهنتون کابل.
۹۶ (عدد)
۹۶ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۹۵ څخه  مخکي او د ۹۷ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۹۶:
په کلینډر کې
۹۶ کولاي سي:
په کیمیا کې
۹۶ د کيوريوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۹۶ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
میخائل باکونین
میخایل الکساندروویچ باکونین (۳۰ می ۱۸۱۴ – ۱ جولای ۱۸۷۶ زکال) روسي انقلابي انارشېست، سوسیالېست او د جمعي انارشېزم بنسټګر و. هغه د انارشېزم یو له اغېزمنو څېرو او د انقلابي سوسیالیستي او سوسیال انارشیستي کلتور یو له اصلي بنسټګرو څخه ګڼل کېږي. د یوه انقلابي په توګه د باکونین اعتبار هغه په اروپا کې په مشهور ایډیالوګ واړوه چې په ټوله روسیه او اروپا کې یې د راډیکالانو ترمنځ یې د پام وړ نفوذ درلود.
باکونین د Tver ایالت په Pryamukhino کورني ملکیت کې را لوی شو. له ۱۸۴۰ زکال وروسته نوموړي په مسکو او وروسته په برلین کې علمي ځایګي ته د رسېدو په هیله زده کړې وکړې. وروسته نوموړي په پاریس کې له کارل مارکس او پیري جوزف پرودن سره ولیدل، چې هغو په نوموړي ډېر اغېز وکړ. په باکونین کې په مخ پر ودې توګه راډیکالېزم د هغه د پروفیسرۍ کاري هیلې ته د پای ټکی کېښود. نوموړی د روسیې له خوا د پولنډ له اشغال سره د مخالفت له امله له فرانسې واېستل شو. په ۱۸۴۹ زکال کې هغه په ډرسډن کې د ۱۸۴۸ زکال د چک په پاڅون کې د ګډون په تور ونیول شو او روسیې ته ډیپورت شو، چېرې چې په پیل کې په سن پترزبورګ او بیا په ۱۸۵۴ زکال کې د شلیسلبورګ په قلا کې کې بندي شو او بالاخره په ۱۸۵۷ زکال کې سایبریا ته تبعید شو. هغه د جاپان له لارې متحده ایالاتو او له هغه ځایه لندن ته وتښتېد او هلته یې له الکساندر هرزن سره په Kolokol (یا زنګ) نومي مجله کې کار وکړ. په ۱۸۶۳ زکال کې، باکونین دغه ځای پرېښود څو په پولنډ کې له پاڅون سره مل شي، خو وه یې نشو کولای هغه ځای ته ورسېږي او د هغو پر ځای یې یو څه وخت په سوئیس او ایټالیا کې تېر کړ.
په ۱۸۶۸ زکال کې باکونین د نارینه کارګرانو له نړیوالې ټولنې سره یوځای شو او د دې لامل وګرځېد، څو د هغو انارشېست څانګه په چټکۍ وده وکړي. په هاګ کې د ۱۸۷۲ زکال کانګرس د باکونین او کارل مارکس د مبارزې تر اغېز لاندې و چې مارکس د انټرنیشنل د عمومي شورا یو له کلیدي څېرو څه و او د سوسیالېزم د رامنځته کولو په برخه کې یې د دولت څخه د ګټنې اړوند بحث کاوه. په مقابل کې باکونین او د هغه انارشیستي څانګې د دولت پر ځای د سیمه يیزو چارو د خپلواکو فدراسیونونو او کمونونو د ځای ناستوب استدلال کاوه. باکونین ونه شو کولای، ځان هالنډ ته ورسوي او انارشېست څانګې د هغه په غیاب کې بحث بایلود.
باکونین د مارکس له نظره په انټرنېشنل کې د یوه پټ سازمان د ساتلو له امله له انټرنېشنل واېستل شول او په ۱۸۷۲ زکال کې یې د استبداد ضد انټرنېشنل بنسټ کېښود. له ۱۸۷۰ زکال څخه په ۱۸۷۶ زکال کې د هغه تر مړینې پورې باکونین تر ټولو خپل لوی آثار لکه ستاتېزم او انارشي او همدارنګه خدای او دولت ولیکل، خو له دې سره یې په مستقیم ډول د اروپايي کارګرانو او بزګرانو په خوځښتونو کې ونډې اخیستو ته دوام ورکړ. په ۱۸۷۰ زکال کې هغه د فرانسې په لیون ښار کې په یو بغاوت کې ونډه واخیسته. باکونین د ایټالیا په بولنیا کې په انارشیستي پاڅون کې د ګډون په لټه کې و، خو د هغه مخ پر خرابېدو روغتیايي حالت هغه اړ کړ، څو هغه د څېرې په بدلولواو د جامو په بدلولو سره سویس ته بېرته وګرځي.
باکونین د انارشېزم د تاریخ د اصلي شخصیت، د مارکسېزم په ځانګړې توګه د پرولتاریا دیکتاتورۍ د مخالف په توګه او هم د هغو وړاندوینو له مخې چې ویلي یې و: مارکسېستي رژیمونه به د پرولتاریا له خوا نه بلکې په پرولتاریا باندې به یو ګوندي دیکتاتوري وي؛ پېژندل کېږي. د هغه د خدای او دولت په نوم کتاب په ګڼ شمېر ژبو ژباړل شوی او تر اوسه چاپېږي. باکونین همدارنګه په یو شمېر نور انارشېستانو لکه نوام چامسکي اغېز لرلی. باکونین همدارنګه په یو شمېر نورو متفکرینو لکه پیټر کروپوتکین، ارکو مالاتستا، هربرت مارکوزه، اي. پي ټامپسون،  نیل پوسټمن او اې. اس نیل او له دې سربېره په یو شمېر سیندیکالیستي سازمانونو لکه Wobblies، د هسپانیا په کورنۍ جګړه کې په انارشېستانو او په جهاني کېدو ضد معاصر خوځښت کې په معاصرو انارشېستانو اغېز لرلی.
لومړني کلونه
د ۱۸۱۴ زکال د مۍ په ۱۸ مه نېټه، میخائل الکساندروویچ باکونین د Tver ایالت د Pryamukhino کلي په روسي اشرافي کورنۍ کې وزېږېد. د هغه پلار الکساندر میخائلوویچ باکونین (۱۷۶۸ – ۱۸۵۴ زکال) یو حرفوي دیپلمات و چې په ایټالیا او فرانسې کې یې خدمت وکړ او له هغه ځایه په بېرته راستنېدو سره په خپل پلرني ملکیت کې هستوګن شو او د اشرافو په مارشال واوښت.
په ۱۸۱۰ زکال کې، الکساندر (د باکونین پلار) له وراورا الکسندرونا موراویووا (۱۷۹۲-۱۸۶۴ زکال) سره چې له هغه ۲۴ کاله کوچنۍ وه، واده وکړ. هغه د موراویوف له لرغونې اصلي کورنۍ څخه وه چې په ۱۵ مه پېړۍ کې د ریازان ایوان واسیلیویچ الاپوفسکي له خوا چې مستعار نوم یې مواروي (یا مېږی) و، رامنځته شوه او په نووګورود کې ورته ځای په ډالۍ کې ورکړل شو. د هغې د تره زامن نیکیتا موراویوف او سرګی موراویوف اپوستول دکابریستانو د پاڅون له کلیدي څېرو څخه و. د الکساندر لیبرال عقاید په شمالي دکابریست ټولنه کې د هغې د ګډون لامل وګرځېدل. وروسته له هغه چې لومړی نیکولاس سترواک شو، الکساندر سیاست پرېښود او ځان یې خپل ملکیت او اولادونو ته وقف کړ – هغه پنځه زامن او پنځه لورانې لرلې چې تر ټولو مشر بچی یې میخائیل و.
په ۱۵ کلنۍ کې، باکونین سن پترزبرګ ته لاړ او د توپخانې په ښوونځي کې چې اوس ورته د میخائلو سکایا د پوځي توپخانې اکاډمي ویل کېږي، خوار Junker (ضابط) شو. په ۱۸۳۳ زکال کې هغه د Praporshchik (ضابط) په رتبې اخیستو د توپخانې په ډلګۍ کې د خدمت په موخه د مینسک او ګرودونو ایالتونو ته ولېږل شو. هغه له پوځي خدمت څخه خوند نه اخیست او د بېکاره وخت په موندلو به یې له ځانه سره زده کړه کوله. په ۱۸۳۵ زکال کې هغه ټیور ته ولېږل شو او له هغه ځایه خپل کلي ته راوګرځېد. په داسې حال کې چې پلار یې غوښتل، هغه پوځي یا دولتي خدمت ته دوام ورکړي، خو هغه په فلسفه کې د زده کړو په موخه مسکو ته سفر وکړ.
له فلسفې سره لېوالتیا
باکونین په مسکو کې ډېر ژر د پوهنتون له پخوانیو محصلینو سره چې آیدیالیستي فلسفه یې مطالعه کوله، ملګری شو، هغه فلسفه چې له شاعر نیکولای ستانکووېچ څخه یې رېښه اخیسته، «هغه شجاع مخکښ چې د جرمني پراخه او حاصلخیزه میتافزیکي لویه وچه یې د روسي افکارو پر وړاندې پرانیستله». دوی همدارنګه ایمانوئل کانت، ورپسې فریدریش ویلهلم جوزف شلینګ، یوهان ګوتلیب فیشته او ګئورګ ویلهلم فریدریش هګل مطالعه کول. د ۱۸۳۵ زکال په مني کې، باکونین د خپلې زیږېدنې په ښار کې پریامو کینو کې د فلسفي حلقې د جوړولو په فکر کې و. د ۱۸۳۶ زکال په لومړیو کې هغه بېرته مسکو ته راوګرځېد او هلته یې د یوه عالم د شغل او د یو با برکته ژوند پر لور د یوهان ګوتلیب فیشته د ویناوو کتاب خپور کړ او د هغه پام وړ کتاب هم وګرځېد. باکونین په ستانکوېچ سربېره، یوهان ولفګانګ فون ګویته، فریدریش شیلر او اي. ټي. اې هافمن هم ولوستل.
باکونین په مخ پر زیاتېدوني ډول د هګل تر اغېز لاندې راغی او د هغه د آثارو لومړۍ ژباړه یې ترسره کړه. په دغه دوره کې هغه له سلاووفیل کنستانتین آکساکوف، پیوتر چادایوف او سوسیالیستانو الکساندر هرزن او نیکولای اوګارف سره ولیدل. هغه خپلې پان – سلاویک نظریې ته پراختیا ورکړه. له خپل پلار سره له ډېرو جنجالونو وروسته باکونین په ۱۸۴۰ زکال کې برلین ته ولاړ. هغه پلان درلود چې د پوهنتون استاد شي (هماغه ډول چې ده خپله او ملګرو یې تصور کاوه)، خو هغه ډېر ژر له ځوانو هګلي محصلینو سره بلد شو او له هغوی سره په سوسالېست خوځښت کې یوځای شو. هغه په ۱۸۴۲ زکال کې په جرمني کې د غبرګون په نامه په خپله مقاله کې د انقلابي رول د نفی اړوند استدلال وکړ او هغه یې په دغه عبارت کې چې «د ویجاړۍ شوق یو خلاقانه شوق دی» را لنډ کړ.
ملا تره خېل
حاجي ملا تره خېل د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
حاجي عبدالله
حاجي عبدالله د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
سویلي هالنډ
سویلي هالنډ په هالنډي Zuid-Holland) د هالنډ هیواد له ولایتونو څخه یو دی.
بېلجیم
بلجیم په فرانسوي:Belgique، رسمي نوم (Belxiye) د بلجیم بادشاهي د اروپا لودیځ کې پروت هېواد دی. چې د شمال ته له هالنډ  ختیځ ته له المان او لوکزامبورک، سویل کې له فرانسې  او لویدیځ لورته له شمال سمندر  سره ګډه پوله لري. ددې هېواد ټول پراخوالې ۳۰٬۵۲۸ کیلو متره مربع او پلازمینه یې بروکسل دی.
د بلجيم سلطنتي هېواد د لودیځې اروپا له هېوادونو څخه دى چې د اروپايي ټولنه له بنسټګرانو هم شمېرل كيږي او همدا راز د شمالي اتلانتيك يا ناټو له بنسټگرانو هم دى. په دې سیمه کې چې نن بلجیم بلل کېږي له ميلاد نه ۵۰ كاله وړاندې د سلت قوم ژوند كاوه.
پلازمېنه
ددغه هېواد پلازمينه برسل یا بروکسل د اروپايي اتحاديې اصلي مقر دى. معتدل ، مرطوب باراني اقليم لري او د ټيټې ارتفاع لرونکی ټاټوبى دى چې څه له پاسه نيمايي برخه يې جلگو پوښلې ده.
خپلواکي
بلجيم د اوږدې مودې لپاره د فرانسې، هالنډ او هسپانيې د ښکېلاک برخه گڼل كېده. بالاخره په ۱۸۳۰ ميلادي كال د لومړي ځل لپاره خپلواك شو.
د نولسمې پېړۍ په دویمه نيمايي پيړۍ كې د بلجيم صنايعو زيات پرمختگ وكړ او د بليجم د هغه وخت پاچا دویم لیوپولډ له خوا د لومړي ځل لپاره د ښکېلاک په فکرکې شو او كانگو، روانډا او برونای يې په پرله پسې توگه د بلجيم تر ښکېلاکي توغ لاندې راوستی. كانگو تر ۱۹۶۰ ميلادي كاله د بلجيم مستعمره وه، د روانډا او برونای هېوادونه هم تر ۱۹۶۲ ميلادي كاله د بلجيم مستعمرې وی. په ۱۹۹۴ كال كې ددغه هېواد په اساسي قانون كې له يو لړ بدلونونو وروسته دغه هېواد د فډرالي حكومت خاوند شو. ددغه هېواد په اساسي قانون كې بلجيم يو فډرالي هېواد بلل شوى چې له درېو، فلاندرز ژبو، جرمن ژبو او فرانسوي ژبو له ټولنو څخه تشكيل شوى دى. دغه هېواد په درېو سيمو وېشل شوى: په شمال كې فلندر چې خلك يې په هالنډي ژبه خبرې كوي، په جنوب كې والونيا چې فرانسوي ژبي په كې ژوند كوي او بروكسل. هالنډي او فرانسوي ژبې يې رسمي ژبې دي. د والونيا په برخه كې ۷۰۰۰۰ جرمني ژبي خلك ژوند كوي.
سياست
د بلجيم پاچا دویم آلبرت دى خو محدود سياسي ځواک لري. د بلجيم په غونډال كې لومړى وزير د حكومت مشر دى. دغه هېواد پارلمان له دوو جرگو یعنې مشرانو او ولسي جرگې جوړ دی.
د بلجيم هره يوه برخه د خپل آره او حقوقي وضعيت په بنسټ د قانون جوړونې او د قانون په اجرا كې خپلواك عمل كوي. له همدې كبله د سيمو او ټولنو له قانوني مشرانو څخه جوړه شورا شته چې د ټول هېواد لپاره يو ډولقانونوه مني.
د بلجيم له درې واړو برخو څخه هره يوه يې د خپلې سيمې د كلتوري، ښونيزو، ژبنيزو مسائلو او انساني چارو مسئوليت په خپله غاړه لري. درې واړه سيمې د وټه، انرژۍ، ليږد راليږد او حكومتي چوپړونه مسئوليتونه هم لري.
هغه كار چې فډرال حكومت يې ترسره كوي د بهرنيو اړيكو تنظيمول، حقوقي او دفاعي چارې سمبالول دي. فډرال حكومت همدغه راز مسئوليت لري چې كلي قانونوه ښکاره كړي او د هېواد اوټيز، کولتوري او ټولنیز تگلوري هم وټاكي.
ژبې
د بي بي سي د راپور له مخې د دوه ژبو فرانسوي او هالنډي د وگړو ترمنځ تاوتريخوالى كله ناکله راپورته کېږي، او هالنډي يا ښي لاسي د فلندر د سيمې د خپلواكۍ غوښتنه كوي، په ورته وخت كې رايه ورکونې ددې ښودنه كوي چې زياتره بلجيميان د فډرال حكومت پلويان دي.
وټه :
بلجيم په يوه ډېره صنعتي سيمه كې پروت هېواد دى. ددغه هېواد وټې په خصوصي برخه څرخيږي. په ۲۰۰۶ ميلادي كال ددغه هېواد كورنى ناخالص پيداوار ۳۴۲.۵ ميليارده ډالره وو. په دغه هېواد كې د بيو تورم هم ۱.۸ سلنې ده.
صنعت او کاري ځواک
ددغه هېواد واردات ماشين‌آلات، كيمياوي مواد، الماس (ناتراش شوي)، خوراكي مواد تيلي محصولات او د ليږد راليږد وسايل دي چې له هالند (18.3 سلنه)، آلمان (17.3 سلنه)، فرانسې (11.2 سلنه)، انگلستان (6.6 سلنه)، ايرلند (5.7 سلنه) و آمريكا (5.4 سلنه) څخه وارديږي.
خلک
په ۲۰۰۷ ميلادي كال كې ددغه هېواد نفوس ۱۰۳۹۲۲۲۶ تنه وو چې منځنى عمر په كې ۴۱.۱ كاله دى او ژوند ته په كې تر ۷۸.۹۲ كلونو پورې هيله شته.
ګوندونه او سیاست
د بلجيم بنسټيز قانون له سياسته د گروهه په بېلوالي او له كليسا څخه د حكومت په لېرې والي ټينگار لري. په همدې دليل په بلجيم كې رسمي دين نشته خو كاتوليك كليسا بيا د هېواد په ډېرو سيمو كې استازولۍ لري.
ایډز
د ۲۰۰۳ ميلادي كال د رسمي احصائيو له مخې د دغه هېواد ۰.۲ سلنې خلك د ايډز په ويروس ككړ وو.
اړيكتيايي چارې :
په بلجيم كې ۴.۷۱۹ ميليونه ثابتې ټېلفوني كرښې فعاليت لري او او ۹.۶۶ موبايلونه هم پكې شته دي. ۲۵ ټلويزیوني چينلونه په كې خپرونې کوي. بلجيم د نورو اروپايي هېوادونو په بډ يوه حكومتي رسنۍ نلري بلكه حكومتي رسنۍ يې په دوه برخو ويشل شوې دي چې هره يوه يې يوه راډيو او ټلويزیون لري.
كابو ۹۵ سلنې بلجيميان له كبلي ټلويزیونونو گټه پورته كوي چې له دې پلوه په نړۍ كې لومړی هېواد گڼل کېږي. ټاكل شوې ده چې د بلجيم ټلويزیوني سيسټم تر ۲۰۱۱ كاله پورې ډيجيټلي شي.
په ۲۰۰۷ ميلادي كال كې يې ۳.۱۹۵ انټرنيټي كوربانه درلودل او ۴.۸ ميليونه تنه پكې له انټرنيټه اگټه پورته كوي.
* وېشنيزه:شمالي اروپا وېشنيزه:لویدځه اروپا وېشنيزه:بنلوکس وېشنيزه:مشروطه بادشاهي وېشنيزه:الماني ژبي هېوادونه وېشنيزه:اروپایي هېوادونه وېشنيزه:د اروپایي ټونې غړي هېوادونه وېشنيزه:د ملگرو ملتونو غړي هېوادونه وېشنيزه:فرانسوي ژبو غړي هېوادونه وېشنيزه:ناټو غړي هېوادونه وېشنيزه:فډرالي هېوادونه وېشنيزه:فرانسوي ژبي هېوادونه وېشنيزه:هالنډي ژبي هېوادونه وېشنيزه:د اطلس سمندرگي همغاړي هېوادونه وېشنيزه:لیبرال ډیموکراسي
زاکاري ټایلر
زاکاري ټایلر (نومبر ۲۴، ۱۷۸۴ – جولای ۹، ۱۸۵۰ز) یوامریکایی سیاستوال او پوځي مشر و، چې له ۱۸۴۹ ز نیولې بیا په ۱۸۵۰ ز کې تر مرګه پورې د امریکا د ۱۲ ام ولسمشر په توګه خدمت کړی دی. ټایلر د امریکا په پوځ کې یو افسر چې تر بریدجنرالۍ رتبې پورې رسېدلی و او د مکسیکو-امریکا په جګړه کې د بریاوو له امله ملي اتل شو. په پایله کې، که څه هم ده مبهم سیاسي عقاید درلودل، خو بیا يې هم د امریکا د ولسمشرۍ ټاکنې وګټلې. د ولسمشر په توګه د هغه اساسي لومړیتوب د اتحاديې ساتل و. دی شپاړس میاشتې وروسته له ولسمشر کېدو مړ شو، خو په کانګرس کې پر تر ټولو بېلتون اچوونکې مسئله یعنې غلامۍ باندې کوم پرمختګ ونه  شو.
ټایلر د امریکا په یوه مخکښه ځمکواله کورنۍ کې زېږېدلی و. دی چې کله ځوان و، کورنۍ یې له ویرجنیا  نه د لویدیځ لورته د کیټاکي ایالت لویس ویلله سیمې ته کډه وکړه. ټایلر د امریکا وروستی ولسمشر دی چې د اساسي قانون له جوړېدو مخکې زېږېدلی و. هغه په ۱۸۰۸ز کال کې د متحده ایالتونو په پوځ کې دنده پیل کړه او د ۱۸۱۲ز کال په جګړه کې د جګړنۍ رتبه ورکړل شوه. هغه په پوځ کې ترفیع ګانې اخیستې، د میسیسیپي سیند په اوږدو کې یې پوځي کلاوې جوړې کړې او په ۱۸۳۲ ز کال یې د بلک هاک په جګړه کې د ډګروالۍ رتبې په درلودلو سره ورننوت. په دویمه سیمینول جګړه کې د هغه بریاوو ته د ملت ورپام شو او د "زوړ زیږ او چمتو" نوم يې پرې کېښود.
په ۱۸۴۵  ز کال کې، د تګزاس د را ضمیمه کولو پر مهال، ولسمشر جېمز کې پالک، ټایلر ریو ګرانډ ته واستاوه، تر څو د تګزاس-مکسیکو په شخړه ییزه پوله له مکسیکو سره د پېښېدونکې جګړې مشري وکړي. د ۱۸۴۶ز کال په اپریل میاشت کې د مکسیکو-امریکا جګړه پیل شوه او ټایلر د پالو التو او رېساکا دې لاپلاما په جګړو کې د جنرال ماریانو اریستا په مشري مکسیکويي ځواکونو ته ماتې ورکړه او له تګزاس  نه يې د ارېستا پوځیان واېستل. ټایلر خپل پوځیان په مکسیکو وروستل او هلته يې د مونټېرې په جګړه کې د پېدرو دې امپودیا په مشرۍ مکسیکويي ځواکونه مات کړل. ټایلر د مرکز امر ته غوږ نه نیوه او خپل ځواکونه يې نور هم جنوب لوري ته بوتلل، که څه هم شمېر يې ډېر لږ و، خو بیا یې هم د بوئېنا ویستا په جګړه کې د جنرال انتونیو لوپېز دې سانتا انا په مشرۍ مکسیکويي ځواکونه سخت وځپل. وروسته د ټایلر د پوځیانو قومانده ډګرجنرال وینفیلډ سکاټ ته ورکړل شوه، خو بیا هم ټایلر خپل ګرانښت وساته.
د وېګ ګوند ټایلر ته قناعت ورکړ، چې د ۱۸۴۸ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د یاد ګوند ټکټ مشري وکړي. که څه هم د ده سیاسي اصول روښانه نه وو او په سیاست کې يې لېوالتیا نه درلوده، خو بیا هم په ۱۸۴۸ز کال د وېګ ګوند په ملي غونډه کې ټایلر د دې ګوند دوو نورو سیالو نوماندانو هر یوه وینفیلډ سکاټ او پخواني سناتور هینرې کلې ته ماتې ورکړه. هغه له نیویارکي سیاستوال میلارډ فیلمور سره یوځای عمومي ټاکنې وګټلې او د دموکراتیک ګوند نوماندانو لیویس کاس او ویلیام اورلانډو بټلر او د خپلواکې خاورې ګوند د درېیم اړخ هلوځلو چې مشري یې پخواني ولسمشر مارټین وان بورېن او مشر چارلېس فرانسیس آډمز کوله، ماتې ورکړه. د ولسمشر په توګه، ټایلر له کانګرس او خپلې کابینې نه خپل واټن وساته او ان ګوندي ترینګلتیاوو د اتحادیې وېشل کېدلو ګواښ رامنځته کړ. په ملي کچه یوازې یو همدا د غلامۍ د حالت پر سر د مکسیکو ایالت د جلاوالي (Mexican Cession) خبره وه او دا چاره د نورو جنوبي ایالتونو د جلاوالي ګواښ له ځان سره لېږداوه. که څه هم ټایلر په خپله د جنوب و او غلامان يې درلودل، خو بیا یې هم د غلامۍ د پراختیا لپاره فشار رانه ووړ او له ټولو نورو اندېښنو ورپورته د سیمه ییز تناسب او همغږۍ په لټه کې و. د غلامۍ د مسئلې  د ډډې په پارهغه ټینګار وکړ چې د نیویارک او کلیفورنیا ایالتونه دې د ځمکني درېځ په کیسه کې نه کېږي او د ایالت کېدو لپاره دې اساسي قوانی تسوید کړي، چې دا چاره بیا د ۱۸۵۰ز کال پخلاینې (Compromise) ته لاره پرانیسته.
ټایلر په جولای ۹، ۱۸۵۰ ز نېټه یوناڅاپه د خېټې ناجوړې له امله مړ شو او د هغه ادارې د کلایتون-بولوېر تړون د تصویب  پرته ډېرې لږ لاسته راوړنې درلودې. د ولسمشر مرستیال فیلمور ولسمشري ترلاسه او د یادې دورې تر پایه ولسمشر پاتې شو. تاریخپوهان او  عالمان ټایلر د امریکايي ولسمشرانو تر منځ د ټېټو نمرو وړ بولي، ځکه ډېره لږه موده (د ۱۶ میاشتو لپاره) ولسشمر پاتې شو او کاږي چې: دی "یو هېرېدونکی ولسمشر و، تر دې چې ناکام هغه وبلل شي."
ماشومتوب او ځواني
زاکاري ټایلر، د نومبر په ۲۴مه، ۱۷۸۴ ز کال کې، په یوه مخکښه ځمکواله کورنۍ کې د ویرجنیا ایالت د اورېنج کاونټۍ په ځمکو کې نړۍ ته سترګې پرانیستې. د هغه د زوکړې ځای ښايي د هار ځنګلو فارم وي چې د هغې د مور د پلار ویلیام سټراتر کور و، خو بیا هم په دې اړه پوره وضاحت نشته. هغه د خپلو پنځو ژوندیو پاتې شوو بچیانو درېم و (شپږم يې په بېخي ماشومتوب کې مړ شوی و) چې درې خویندې يې درلودې. د هغه مور سارا ډابنې (سټراتر) ټایلر نومېده. پلار يې ریچارډ ټایلر نومېده او د امریکا په انقلاب کې يې د ډګرمن په توګه خدمت کړی و.
ټایلر د مشر ویلیام بریوسټر او کشر ایزاک الیرټن اولاده وه. بریوسټر د پلای ماوت کالونۍ د راکډه شوو انګلیسانو مشر، د مېفلاور کډوال، د مېفلاور کمپاکټ لاسلیک کوونکی و. کشر ایزاک الیرټن یو استعماري سوداګر، ډګروال او د مېفلاور انګلیسي کډوال ایزاک الیرټن او فییر بریوسټر زوی و. په دې اړیکه کې، د ټایلر دویم د تره زوی جېمز ماډېسن و چې وروسته د امریکا څلورم ولسمشر شو. هغه همدا ډول د ویرجنیا د نوموتې لي کورنۍ غړی او درېیم د تره زوی و چې یو ځل د کنفډرېټ جنرل رابرټ اي لي  نه اېستل شوی و.
د هغه کورنۍ د ویرجنیا خرابې ځمکې پرېښودې، د لوېدیځ پر لوري کډه شول او د کېنټاکي ایالت د لویس ویلله سیمې نږدې د اوهایو سیند پر غاړه مېشت شول. ټایلر په یوه کوچنۍ کوډله کې راستر شو چې له پرېمانه هوساینو  برخمن و چې کورنۍ یې بیا د خښتو کور ته لاړه. د لویس ویلله سیمې چټکه وده د ټایلر د پلار له برکته وه، ځکه هغه د ۱۹مې پېړۍ په پیل کې په کېناکي کې ۴۰ کیلومټره مربع ځمکه او ۲۶ غلامان واخیسته، تر څو د خپلو اجاره شوو ځمکو په تر ټولو ښه برخه کې کرکیله وکړي. د ټایلر رسمي زده کړې به کله وې، کله نه، ځکه هغه مهال د کېنټاکۍ تعلیمي نظام نوی په راجوړېدو و.
مور یې لیکل او لوستل ورزده کړل او بیا به هغه ښوونځي ته ته، چې د اېلیشا اېر په نامه د یوې کنیکټیکټۍ ښوونکې له خوا پرمخ بېول کېده. هغه وروسته د مېډلټاون کېنټاکۍ اکاډمۍ ته ته چې مشري يې کېیان اوهارا کوله. اوهارا په اصل کې د ایرلنډ یو کلاسیک روزل شوی عالم او د تیودور اوهارا پلار و. اېر وايي چې: ټایلر یو ناجوړه هلک و، خو درس به یې ژر زده کېده، خو په لومړیو کې یې لیکونه ښيي چې سپېلېنګ او ګرامر یې کمزوري وو او لیک يې هم ښکلی نه و. نور ټول وروسته ښه شول، خو ډېره سخته وه چې یو څوک دې د ده د لاس خط ولوستلی شي.
حيدر جان نعيم زى
حيدر جان نعيم زى د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
ايشيتا دتا
ایشيتا دتا (پيدايښت ٢٦ اګست ١٩٩٠) د هندی فلم او تلویزیون لوبغاړی ده، د هغي پيژندنه  د شکایاتو تمرینونکی فيلم دريشيام (٢٠١۵) او هندي اوپرا سابون همدارنګه ايک ګهر بنواونګا، کوم چي د  سټار پلس لخوا نندارې ته وړاندې شول. دا د لوبګري تانوشري دتا کشره خور ده.
سرچينې
وېشنيزه:د هندي فلمونو لوبگرانې
محمد همایون قیومي
محمد همایون قیومي ۶۲ کلن د برېښنا انجينري او د محاسبې مديريت لوستی او له ۲۰۱۱ راهيسې د سان هوزی د دولتي پوهنتون رييس دی. د سان هوزی امريکایي پوهنتون San Jose State University رييس محمد همایون قیومي به ډېر ژر د ولسمشر اشرف غني د سلاکار په توگه دنده پيل کړي. ښاغلي قيومي د ياد پوهنتون ادارې ته خبر ورکړی، چې راتلونکې مياشت خپله دنده پرېږدي او په افغانستان کې د زېربنا او ټکنالوژۍ په برخه کې د ولسمشر د مشر سلاکار په توگه دنده پيلوي. ۶۲ کلن محمد همایون قيومي د برېښنا انجينري او د محاسبې مديريت لوستی او له ۲۰۱۱ راهيسې د سان هوزی د دولتي پوهنتون رييس دی. نوموړی پنځه کاله د کليفورنيا د دولتي پوهنتون California State University, East Bay د ختيزې څانگې رييس پاتې شوی. ښاغلی قيومي په کابل کې لوی شوی، د بيروت په امریکايي پوهنتون او د امریکې د کنکټيکټ پوهنتون University of Cincinnati کې يې زده کړې کړي. نوموړي له ۲۰۰۲ څخه تر ۲۰۰۵ پورې د افغانستان په ماليې وزارت کې د اشرف غني د سلاکار په توگه کار کړی. همایون قيومي لومړنی افغان دی، چې د امریکا د يوه مهم پوهنتون د رئيس په حیث یې کار کړی. د سان هوزی پوهنتون San Jose State University دېرش زره زده کوونکي لري."
بهرني تړنې
وېشنيزه:1952 births وېشنيزه:Living people وېشنيزه:Afghan emigrants to the United States وېشنيزه:افغان انجینیران وېشنيزه:امریکایي برېښنایي انجینیران وېشنيزه:American University of Beirut alumni وېشنيزه:California State University, East Bay faculty وېشنيزه:California State University, Northridge faculty وېشنيزه:د کابل وگړي وېشنيزه:San Jose State University faculty وېشنيزه:University of Cincinnati alumni
ژونگخا
ژونگخا په بوټان کې يوه ژبه ده۔
علم گل
حاجي علم گل د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
د فضایي مخلوق ټکنالوژي
د فضایي موجوداتو ټکنالوژۍ ملیونونه کلونه د انسانانو له ټکنالوژۍ څخه پرمختللې ده
پوهانو په کراتو د فضایي موجواتو د شتون خبرې کړي او په همدې اساس هغوی د فضایي موجوداتو ملاقات له ځمکې څخه نه ردوي ځکه احتمال لري د هغوی ټکنالوژۍ ملیونونه کلونه د انسانانو له ټکنالوژۍ څخه پرمختللې وي همدا ټکنالوژي دوی سرخ کمک کوي تر څو به اسانۍ سره به کائناتو کې سفر وکړي. ساینس پوهان په دې باور دي که د فضایي موجوداتو شتون واقعیت ولري نو نشو کولی د دوی سفر څخه ځمکې ته منکر شو. دوی ممکن دومره پرمختللې ټکنالوژي ولري چې په اسانۍ سره وکړی شي د یو ستوري څخه لیدنه وکړي.
د ساینس پوهانو په وینا د ځمکې شاوخوا د یوفو (UFO) الوتنې امکان لري او ځمکې ته در سفر کولو غیرعادي هڅې باید یوازې تصور ونه ګڼل شي، نو له همدې امله نه باید خپل ځان ته اجازه ورکړو چې د یوفو لیدنو او یا د هغوی ملاقاتونو ټول راپورونه  جعلي و خیالي وګڼو، پوهان ټینګار کوي چې نشو کولی به یقین سره د فضایي موجوداتو ملاقات او د هغوی سفر ځمکې ته رد یا قبول کړو ، خو دا امکان لري چې فضایي مخلوقاتو دمخه ځمکې ته سفر کړی وي، حتی په ځینو مواردو کې د خپل د سفر ځمکې ته یو کوچنۍ نښه هم نه ده پريښې، کله چې د انسانانو او فضایي مخلوقاتو په اړه فکر کوو، نو فضایي موجوداتو ته د یو وحشتناکه او وېروونکي شي فکر کوو، کېدای شي هغسې نه وي، له بل پلوه، امکان لري چې د فضايي موجوداتو ټکنالوژي بېلابېلې کچې ولري. د فضايي مخلوقاتو د تکنالوژۍ کچه د تصور څخه لوړه ده پرمختللې تکنالوژۍ ممکن دوی سره مرسته وکړي چې د اوږد واټن سفر په لنډ محال کې وکړي، حتی کیدای شي د دوی ټکنالوژي د پرمختګ په هغه کچه کې وي چې مونږ یې فکر هم نشو کولی، له بل پلوه امکان لري چې د فضايي موجوداتو ژوند د کاربن پر بنسټ نه وي.
قادر کوچى
قادر کوچى د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
منوج باجپای
منوج باجپائ (پيدايښت ٢٣ اپریل ١٩۶۹)، هغه د منوج واجپائ په نامه هم مشهوره دې، هغه د هندي فلم لوبغاړی دی چې په عمده توګه په هندي سینما کې کار کوي او هم یې تیليګوو او تامل ژبې فلمونو کې دنده ترسره کړې ده. هغه د فيلمفیر ۴ جايزې ترلاسه کړي دي.
حاجي پاړى
حاجي پاړى د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
۹۷ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۹۷:
په کلینډر کې
۹۷ کولاي سي:
په کیمیا کې
۹۷ د بېرکېليوم اټومي عدد ده
قدرت الله حداد فرهاد
قدرت الله حداد فرهاد (زوکړه د ۱۹۳۰ ز کال د اکتوبر ۱، کابل- مړينه - د ۲۰۱۱ ز کال د ډيسمبر ۱۵، امريکا) (په انگرېزي: Qudratullah Hudaad Farhad) يو افغان پښتو ژبی ژورنالېست، سياسي څېړونکی، تاريخپوه، ليکوال او ملي شخصيت وو، چې ډېر کالونه يې د افغانستان په چاپي رسنيو کې کار کړی دی.
مخينه
قدرت الله حداد فرهاد د حاجي سید احمد خان فرهاد زوی د ۱۹۳۱ ز کال د اکټوبر پر لومړۍ نېټه د کابل د تره کاڼانو په گذرگاه کې زېږېدلی دی. په څينو نورو سرچينو کې د هغه د زوکړې کال د ۱۹۳۰ ز کال د اکټوبر لومړۍ نېټه ياده شوې ده. د هغه پلرنی ټاټوبی د وردک ولايت منځۍ ميدان وو. فرهاد صاحب د افغان ملت پال گوند د بنسټگر غلام محمد فرهاد ورور وو.
قدرت الله حداد فرهاد لومړنۍ او لوړې زده کړې په کابل کې سرته ورسولې. هغه لومړی د نجات لیسه پای ته ورسوله بيا يې ۴ کاله د ژورناليزم په څانگه کې زده کړې وکړې. د زده کړو تر پای ته رسولو وروسته يې په ايینه مهالنۍ کې په کار پيل وکړ او همدا راز يې په پامير او اقتصاد مهالنيو کې دنده ترسره کړه. تر دې وروسته يې د هېواد په بېلابېلو دولتي بسټونو کې دنده ترسره کړه.
ليکوال قدرت الله حداد فرهاد د دندې تر څنگ د هېواد د کلتور او ملي تاریخ ژوندي ساتلو لپاره په زرگونو مقالې او کتابونه ولیکل. نوموړي ډېر کالونه د افغانستان په چاپي رسنيو کې کار وکړ. د ولس له ملي جريدې سره مرستيال، د آينې جريدې مرستيال، د پامير جريدې سرمحرر، په سوداگرۍ خونو کې د بهرنيو اړيکو سرکاتب او د اقتصاد جريدې همکار، د مخابراتو ښوونځي کې د پښتو ښوونکي په توگه، د سرې مياشتې ټولنې د تبليغاتو د لوی مدير د کفيل په توگه دندې ترسره کړې دي، هغه همدا راز د کابل ښاروالۍ پامیر جریدې، انیس جریدې او د اقتصاد د جریدې د مسوول او مرستیال چلوونکي په څوکیو هم کار کړی دی. خدای بښلي فرهاد پر ۱۹۶۵ ز کال په نجات لېسه کې د تاريخ او جغرافيې د ښوونکي په توگه دنده درلوده او هممهال د پښتو ټولنې علمي غړی وو. کله چې د حداد صاحب مشر ورور انجينير غلام محمد فرهاد د افغان ملت گوند بنسټ کېښود، نو قدرت الله حداد فرهاد ددغه گوند د افغان ملت خپرونې د پازوال مدير په توگه دنده درلوده او يوه اوږده موده يې دا دنده پر مخ يووړه.
د شاهي نظام له بدلون سره سم او د خپلواکو مهالنيو تر بندېدو وروسته حداد صاحب يوه موده په خپلو ځاني (شخصي) کارونو بوخت شو، خو د ۱۳۵۷ ل ل کال د غويي تر پاڅون وروسته د نورو زرگونو هېوادوالو په څېر دی او ورور يې انجينير فرهاد د وخت د حکومت له خوا يو په بل پسې ونیول شول او بنديان شول. قدرت الله حداد پر ۱۹۸۰ زېږديز کال له بنده خوشي شو او د نورو گڼ شمېر هېوادوالو په څېر يې پېښور ته کډه وکړه او هلته يې خپلو سياسي فعاليتونو ته دوام ورکړ. په پېښور کې د ژوند د شرايطو د ناوره کېدو له لامله حداد صاحب له خپلې کورنۍ سره لومړی المان او بيا له هغه هېواده د امريکا متحدو ایالتونو د وريرچينا ايالت ته کډوال او د ژوند تر پايه هلته پاتې شو.
قدرت الله حداد فرهاد د يو ولسپال افغان او ډېر ښه ليکوال په توگه د خپل ټول عمر په اوږدو کې د هېواد او ولس لپاره خدمت وکړ او هېڅ مهال د ولس ضد گټو ته تسليم نه شو. هغه د افغانستان په اړه په يو گڼ شمېر نړيوالو کنفرانسونو کې گډون کړی وو او په علمي ډگر کې يې تل له افغانستان څخه دفاع کوله.
د حداد صاحب په اړه استاد اسدالله غضنفر داسې لیکي: «حداد صاحب په هېواد او ولس مئین شخص او د ملي مفکورې خاوند وو. د هېواد پرمختگ یی ستر ارمان وو.»
د قدرت الله حداد فرهاد کورنۍ
د پښتو ژبې دغه نوميالي ليکوال واده کړی وو، چې ۳ زامن او ۴ لوڼې لري. زامن يې ایمل حداد فرهاد، ولي حداد فرهاد او منصور حداد فرهاد نومېږي. دا اولادونه يې اوسمهال په امريکا کې اوسي.
مړينه
لیکوال او مورخ قدرت الله حداد فرهاد د ۲۰۱۱ ز کال د ډيسمبر میاشتې په ۱۵ ورځ، سهار د امریکا متحدو ايالتونو په ویرجنیا کې د زړه د سکتې له لامله د اتیا کلونو په عمر وفات شو او په ورجینا کې خاورو ته وسپارل شو.
سرچينې
‎ د آرين کريميان بلاگ څخه ژباړه
وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
د شوروي اتحاد تاریخچه (۱۹۸۲-۱۹۹۱)
د شوروي اتحاد تاریخ له ۱۹۸۲ څخه تر ۱۹۹۱ کال پورې لئونېډ برژنېف له مړينې او د هغه د جنازې له مراسمو څخه د شوري اتحاد تر انحلال پورې دوره ده. د داخلي پراختیا او د قوماندې په اقتصاد کې د پېچليو سیستمي ستونزو په بیه په کلونو د شوروي اتحاد د پوځ د ډېروالي له امله، د شوروي عاید پرچاو شو. د پرچاو اقتصاد د سموونې لپاره ناکامې هڅې او د افغانستان په جګړه کې د شوروي د پوځ پر وړاندې د متحده ایالاتو د نیابتي ځواکونو بریا د عمومي نارضایتۍ لامل شوه، چې په ځانکړي ډول په بالتیک سیمو او د اروپا په ختيځ کې حس کېدی شوی.
لویې سیاسي او ټولنیزې آزادۍ چې د وروستي مشر او د شوروي د سرمنشي ميخائیل ګورباچوف له خوا رامنځته شوې، پر کمونیستي رژيم او همداراز پر پرسترویکا (روسي اصطلاح چې په ۱۹۸۵ ز کال کې اقتصادي سموونو ته اشاره کوي) يې د څرګندو نیوکو پرانیستې فضا جوړه کړه. د ۱۹۸۵ او ۱۹۸۶ ز کلونو تر منځ د تېلو په بیو کې د پام‌وړ کمښت د شوري د مشرتابه پر اقداماتو ژورې اغېزې وکړې.
نيکلای تیخونوف، د وزیرانو د شورا رئیس، نیکولای رېژکوف او وایسيلي کوزنتسوف د عالي شورا د ریئسه پلاوي  سرپرست د بهرنیو چارو د پخواني وزیر اندري ګرومیکو ځای ناستی شو.
څو جمهوریتونو د مرکزي کنترول پروړاندې مقاومت پيل کړ او د دیموکراتیک کېدلو ډېروالی د مرکزي دولت د کمزورتیا لامل شو. په پای کې  په ۱۹۹۱ ز کال کې، کله چې بوریس یلتسین د اصلاح غوښتونکي ګورباچوف د راپرځولو په هڅه کې د یوې ناکامې کودتا له لارې واک بېرته ترلاسه کړ، شوروي اتحاد له منځه لاړ.
د مشرتابه لېږد
تر ۱۹۸۲ ز کال پورې د شوري د اقتصاد رکود ښکاره و، دا چې شوروي د ۱۹۷۰ ز لسیزې په بهیر کې له متحده ایالاتو څخه غله‌جات راوارېدول، د دې واقعیت شواهد دي، خو داسیستم دومره پیاوړی و چې هر ډول واقعي بدلون په کې غیر ممکن برېښېده. د اقتصاد لویه برخه په لویو دفاعي لګښتونو کې ولګول شوه. د لېږد دوره چې د ګورباچوف او برژنېف دورې يې له یو بل څخه بېلې کړې، تر ډېره يې وروستۍ يا دویمې دورې ته نږدېوالی درلود، که څه هم د ز۱۹۸۳ کال په لومړیو کې د سموونو اشاره څرګنده شوه.
د اندروپف واکمني/انتقالي دوره
برژنېف د ۱۹۸۲ ز کال په ۱۰ مړ شو. د هغه تر مړینې او د نوي سرمنشي په توګه د یوري اندروپف د ټاکنې تر اعلام  دوه ورځې وروسته هغه ډېری بهرنیو هېوادونو ته وړاندیز وکړ چې په کرېملېن کې د واک پر سر جګړه پېښه شوې. اندروپف له KGB (د شوروي اتحاد د امنیتي حالت اساسي کمېټه) سره د خپلو اړیکو او د پوځ د ملاتړ د ترلاسه کولو له لارې د دفاعي لګښتونو له نه کمولو سره واک ته د خپل ځان د رسولو لار پرانیسته. د پرتلې لپاره، د هغه ځینې سیالانو، لکه: کنستانتین چېرنېنکو د دوامدارې پوځي بودیجې په اړه شکمن وو. هغه تر اوسه تر ټولو زوړ کس و چې په ۶۸ کلنۍ کې د عمومي منشي په توګه منصوب شو او هغه له برژنېف څخه ۱۱ کاله مشر و. د ۱۹۸۳ز کال په جون کې هغه د شوروي د عالي شورا د ریاست پوست پرغاړه واخیست او په دې توګه د دولت د تشریفاتو رئیس شو. یاد پوست ته د برژنېف رسېدلو ۱۳ کاله وخت ونیوه. ادروپف په ټوله دولتي او ګوندي بېروکراسۍ کې په بشپړې پاکارۍ پیل وکړ، له دې پرېکړې سره دا واقعیت اسان شو چې د مرکزي کمېټې د عمر منځنۍ کچه ۶۹ کاله ده. هغه د مرکزي کمېټې په دستګاه کې د شوروي د وزیرانو له یو پر پنځمې برخې څخه زیات وزیران او د سیمه‌ییز ګوند لومړي منشیان او د څانګې له یو پردرېیو څخه زیات رئیسان بدل کړل. په پایله کې هغه د زوړ مشرتوب له ځوانو او پیاوړو مدیرانو سره ځای ناستی کړ، خو د مشرتوب د بڼې د عالي بدلون لپاره د اندروپوف وړتیا د هغه د خپل عمر، د هغه د ناسمې روغتیا او د هغه د سیال او د برژنېف پخواني متحد کنستانتین چېرنېنکو د نفوذ له امله چې مخکې يې د مرکزې کمېټې د پرسونل پر چارو څار درلود، محدوده شوه.
له برژنېف څخه اندروپف ته د واک لېږد د شوروي په تاریخ کې د پام‌وړ لومړنی مورد و چې په بشپړه توګه په سوله‌ییز ډول او له زنداني کېدو، وژل کېدو يا له مقام څخه د اخراج پرته تر سره شو.
کورنۍ پالیسيانې/سیاستونه
د اندروپف کورنی سیاست په سخته توګه په شوروي ټولنه کې د نظم او نظام په بېرته راګرځولو تکیه وو. هغه له بنسټ ‌پاله سیاسي او اقتصادي سمونونو څخه ډډه وکړه او په بدل کې يې په سیاست کې لږ پرانیستې او نرم اقتصادي ازمېښتونه دود کړل، چې دا د ۱۹۶۰ ز لسیزې په منځنۍ برخه کې د پخواني لومړي وزیر الکسي کوسیګېن له نوښتونو څخه وو. اندروپف له دغه ډول اقتصادي تجربو سره یوځای د اداري فساد پر وړاندې کمپاین پیل کړ چې د حکومت او ګوند تر کچې لوړ شو. هغه د برژنېف خلاف چې څو ماڼۍ او لوکس موټرونه یې لرل، خورا ساده ژوند درلود. هغه د ۱۹۸۳ ز کال په لومړیو کې له بوداپست څخه د لیدنې پر مهال د مجارستان د ګولاش کمونیزم ته خپله لېوالتیا او دا چې د شوروي د اقتصاد لوی‌والی له ښکته څخه پورته پلان جوړول سختوي، څرګنده کړه. بېړني بدلونونه لازم وو، ځکه د دویمې نړیوالې جګړې وروسته په ۱۹۸۲ ز کال کې د هېواد اقتصاد د تر ټولو بد حالت شاهد و چې د حقیقي ناخالص داخلي تولید (GDP ) وده نږدې صفر سلنه وه.
بهرنۍ تګلاره
اندروپف د بهرني سیاست له یو لړ کړکېچونو سره مخامخ شو: په افغانستان کې د شوروي اتحاد ناهيلی وضعیت، په پولنډ کې د بلوا ګواښ، له چين سره د دښمنۍ زیاتېدل، په منځني ختيځ کې د جګړې د قطبي کېدو ګواښ او په ايتوپیا او سویلي افریقا کې ستونزې. تر ټولو لوی ګواښ د امریکايي ولسمشر رونالډ رېګن له خوا پیل شوې «دویمه سړه جګړه » او د هغه څه د بېرته په شا کولو لپاره ځانګړی برید و، چې هغه د «شیطاني سترواکۍ» په توګه پېژندلی و. ریګان د امریکا له اقتصادي پیاوړتیا او د شوروي له اقتصادي کمزورۍ څخه په سړه جګړه کې د لګښتونو له زیاتولو سره کار اخیست او پر هغه لوړه تېکنالوژۍ يې ټيګار درلود چې مسکو نه درلوده. اصلي ځواب په ملي بودیجه کې د پوځي بوديجې ۷۰ سلنه لوړوالی او له سوریې، عراق، لیبیا، سویلي یمن، اسرائیل، کیوبا او شمالي کوریا سره میلیونونه ډالره پوځي مرستې وې. په دغو مرستو کې ټانکونه، زغره ‌وال موټرونه، سلګونه جنګي الوتکې او د الوتکې ضد سیستمونه، د توپخانې سیستمونه او د پرمختللو تجهیزاتو ټول ډولونه شامل وو، چې شوروي اتحاد د خپلو متحدانو اصلي تأمينوونکی هېواد و. د اندروپف اصلي موخه له یوې ښکاره او پرانیستې جګړې څخه مخنیوی و.
په بهرني سیاست کې، په افغانستان کې نښته روانه وه، ان له دې سره چې اندروپف اوس فکر کاوه چې تېری یوه تېروتنه ده؛ هغه د مذاکرې له لارې د خروج لپاره لارې چارې ارزولې. د اندروپف اداره له متحده ایالاتو سره د اړیکو له خرابېدو سره هم مل وه. امریکايي ديپلومات پاول نېتز د شوروي له لوړپوړي چارواکي یولي کېوېتېنسکي سره د لرګیو په منځ کې د ډېر ورو قدم وهلو په بهیر کې په اروپا کې د اتومي توغندیو د کمولو ملي روغه جوړه دواړو لورو ته وړاندیز کړه، چې په پای کې د سیاسي دفتر له پامه ولوېده. کویتنسکي وروسته ولیکل: له خپلو هڅو سره سره، د شوروي مشرتابه روغې جوړې ته لېوالتیا نه لرله، په بدل کې يې داسې محاسبه وکړه چې په لویديځ کې به د سولې غورځنګونه امریکایان تسلیمېدلو ته اړ کړي. د ۱۹۸۳ ز کال د مارچ په ۸مه ، هغه مهال چې اندروپف سرمنشي و، د متحده ایالاتو ولسمشر رونالد ریګان شوروي اتحاد ته د شیطاني سترواکۍ نوم ورکړ. ریګان په هم‌هغه میاشت کې د مارچ په ۲۳ مه د ستراتیژیکې دفاع نوښت اعلام کړ. ریګان ادعا وکړه چې: په بالستیک توغندیو د دفاع په برخه کې دا څېړنیز پروګرام  به د ABM له تړون سره سم زموږ له ژمنو سره سمون ولري. که څه هم اندروپف دا ادعا رد کړه او ویې ویل: «د دې وخت را رسېدلی چې هغوی [واشنګټن] د اتومي جګړې له پیلېدو سره مل پلټنې څخه لاس واخلې ... او دا ترټول ښه حل لار ده ... په دغه چاره کې ګډون نه یوازې غیر مسؤلانه دی، بلکې لېونتوب دی.»
ثانیه ميرزا
په 15 نومبر 1986 کي پيدا سوي ثانیه ميرزا (هندي: सानिया मिर्ज़ा)د ټینس يوههندي لوبغاړي ده۔ هغي په 2003 کال کي د ټينس لوبه شروع کړي او په 2004 کال کې هغي ته د هندي حکومت  ارجنا جايزه ورکول سول۔
عمومي ژوند
د ثانيه ميرزا د پلار نوم عمران مرزا او د مور نوم يي نسيمي چي ممبۍ يي د زيږديدني ټاټوبي دي۔ ثانیه ميرزا د حیدر آباد په يو مذهبي کورنۍ کي لويه سوي ۔ ثانیه ميرزا په شپږ کلنۍ کې ټينس لوبه شروع کړه او په 2003 کال کې په نړيواله کچه ميدان ته راووتل۔دي ته ددي پلار او ځيني نورو کورنیو د ټينس لوبې تربيت ورکړي دي ۔ هغي د سينټ  میري پوهنتون  څخه د  گریجویشن په امتحان کې کاميابي تر لاسه کړه
شخصی ژوند
ثانیه ميرزا په جولايی 2009 کال کي په حیدر آباد کي د خپل ماشوموالي د دوست صهیب مرزا ،چي يو پيژندل سوي کاروباري سړي دي ، سره کوزده وکړه دا کوزده په 28 جنوري 2010 کي ختمه کړل سوه او په 29 مارچ 2010 کي هغي د پاکستانۍ کرکټر شعيب ملک سره کوزده وکړه۔
نور
وېشنيزه :ارجنا جايزه اخيستونکي وېشنيزه:د ممبۍ خلګ وېشنيزه:د هند مسلمانان وېشنيزه:د ټينس لوبغاړي
۴۵×۵،۵ مرمی ناټو
۴۵×۵،۵ مرمی چې د STANAG 1472 په نوم هم پېژندل شوي دي د ناټو توپکونو معیاري (ستندرد) مرمی ده چې د ۱۹۶۳ کال څخه راهیسي کارېږي. نوموړی مرمی په امريکا کې په ۱۹۵۹ کال کې د Armalite شرکت او  Remington شرکت په همکاري کې  طرح او جوړه شوه. امريکي پوځ د دی مرمی څخه پر ځاي 7,62 x 51 mm NATO د ۱۹۶۳ کال څخه راهیسي کار اخلي. په ۷۰ کالو کې دغه مرمی د ناټو وسله والو ځواکونو د معیاري مرمی په توگه وټاکل او قبول شوه.
وېشنيزه:مرميات وېشنيزه: امريکايي مرميات
افغانان
افغانان (په پښتو کې افغانان او په دري/پارسي کې افغان ها او په فارسي کې افغانستاني ليکل کېږي)، يا افغان خلک، د افغانستان اتباع يا اوسېدونکي، يا هغه خلک دي چې پښت (اصل نسب) يې له دې ځايه وي. افغانستان له ګڼو قومونو جوړ دی، چې پښتانه، تاجکان، هزاره او ازبکان پکې ستر قومونه دي. هغه دوه لويې ژبې چې افغانان ورباندې خبرې کوي پښتو او دري دي (دري د فارسي ژبې افغان لهجه ده)، او ډيری افغانان په دوه ژبو پښتو او دري روانې خبرې کولای شي.
مخينه
د افغان (Abgân) د نوم لومړۍ يادونه په درېيمه زېږديزه پېړۍ کې د ساساني سترواکۍ لومړي شاپور کړې ده، د افغانستان په شمال کې د څلورمې پېړۍ په موندل شويو باختري اسنادو کې ليدل کېږي چې ځانګړو خلکو ته په افغانان/افغانا (αβγανανο) ټکي سره اشاره شوې. د افغان ټکي اصل له فارسي اخيستل شوی او پښتنو ته کارول کېږي، په تېر کې ډېرو پوهانو له اس (Skt.aśva-, Av.aspa) يعنې (Aśvaka) يا (Aśvakayana) د هندوکش د سيمې لرغونو اوسېدونکو، اشواکان يا اساکان نوم سره د دې ټکي تړاو پلټلی، خو د ځينو ژبپوهانو په وينا، دا به ډېره ستونزمنه وي چې اشواکا (Aśvaka) يا اشوکايانا (Aśvakayana) له افغان ټکي سره وتړل شي.
د يو صفت په ډول، د افغان ټکی دا معنا هم لري چې له افغانستان يا د دې هېواد د خلکو، ژبې او کلتور سره اړيکه. د 1964ز کال د افغانستان د اساسي قانون  سره سم، ټول افغان اتباع د قانون په وړاندې په خپلو حقوقو او مسئوليتونو کې سره برابر دي. د افغانستان د اوسني قانون څلورمه ماده وايي چې د افغانستان اتباع له پښتنو، تاجکانو، هزاره، ازبک، ترکمن، بلوچ، پشه يي، نورستاني، ايماق، عرب، قرغيز، قزلباش، ګوجر، براهوي، او د نورو قوميتونو له غړو جوړ دي. په دې برخه کې سياسي اختلافات هم شته: د افغانستان د غېر پښتنو قومونو ځينې غړي شته، چې پر ځان د افغان ټکي پلې کېدل ردوي، همدا راز په پاکستان کې داسې پښتانه شته چې هيله لري د افغان ټکی په دوی پلې شي.
له قوميت څخه مخکې هېواد، تاريخي نسلي نوم افغان د پښتون پښت لرونکې ډلې د غړي لپاره کارېدو. د هېواد د سياسي ماهيت بدلېدو، لکه له پاکستان (هغه مهال برتانوي هندوستان) سره د انګريزانو له خوا د پولې کاږلو دا معنا بدله کړې ده، او د افغانستان اړوند ټولو نسلونو خلکو لپاره په يوه قومي پېژندګلو بدله شوې ده.
افغانستاني او افغانان
افغاني لفظ چې لږ عام دی، د افغانستان د اتباعو لپاره د پېژندنې يوه بديله نښه ده. د افغانستاني اصطلاح، د يو چا توکميزې، پښت (نژادي)، او مذهبي مخينې ته له کتنې پرته هغه چاته اشاره کوي چې د افغانستان تابعيت لري. په ګڼ مليتي افغانستان کې، د افغان اصطلاح د تل لپاره د پښتنو سره تړل شوې ده. ځينې غېر پښتانه اتباع لکه تاجکان، هزاره ګان، او ازبکان دې اصطلاح ته د پښتنو د واکمنۍ د يوې برخه په توګه ګوري، چا چې دا اصطلاح د هغوی د قومي پېژندګلو لپاره جوړه کړې ده. د افغانستاني اصطلاح په ځينو کډوالو او له هېواده وتليو په منځ کې کارول کېږي، په ځانګړي ډول د غېر پښتنو په منځ کې.