کتيون
دازمايښتي موادوداندازې له مخې لوندمتودپه ماکرو (Macro)،نيمه- مايکرو(Semi micro)،مايکرو (Micro)،الترامايکرو(Ultra micro)،سب مايکرو (Submicro)،سب الترامايکرو(Sub ultra micro) اونورو وېشل شوي ، لدوي څخه نيمه- مايکرو متود چې د موادواندازه پکې لږ (۰.۵-۰.۰۵ ملي ګرام) اوپه لږ وخت کې ترسره کيږي په لابراتوارونو کې ډېره کارونه لري. (۱) م- م م ۷،۶ غيرعضوي توصيفي تجزيه په کسري اوبشپړ ډول سرته رسيږي، کسري تجزيه کې دورکړل شوې نمونې څخه يويا څوايونونه جلاکيږي مګر په بشپړه تجزيه کې دورکړل شوې نمونې ټولې برخې پېژندل کيږي.اوس مهال دموادودپېژندنې لپاره نوي تخنيکي ماشينونه(لکهA.A.S) کارول کيږي.داچې په تجزيه کې ډول،ډول کتيونونه اوانيونونه دتجزيې لاندي نيول کيږي نودهرايون لپاره ځانګړي تعاملات تيارول اوهغوي تجزيه کول ګران کاردي،اوډ‌ېر وخت ته اړتيالري ،په ځانګړي توګه هغه وخت چې په ورکړل شوې نمونه کې دغوښتل شوي ټاکلي ايون برسېره نور اړخيزايونونه هم پکې شتون ولري،لدې کبله په لوند متود کې کتيونونه اوانيونونه دکارداسانتيا لپاره په ګروپونووېشل شوي  چې مونږيې د کتينو -نودګروپونواوتوصيفي تجزيې  څخه يادونه کوو. دکتيونونو ډلبندي د توصيفي تجزيې په بهير کې يو ايون د نورو ايونونو په شتوالي کې د مخکينيو ايونونوله جلا والي پرته د يو ځانکړي تعامل په واسطه پېژندل کيږي. دبېلګې په ډول امونيم ( NH4+ )چې دکتيونونو لومړي ګروپ پورې اړه لري، دنورو ايونونولکهK+,Na+ ،+Mg2+,Ca2 اونورو په شتوالي کې ديو قلوي په مرسته پېژندل کيږي،څرنګه چې په پورتني تعامل کې امونيا ګاز خارجيږي چې د بوي،انديکاتور(معرف) او نوروځانکړنو په واسطه پېژندل کيږي ،پدې اساس هغه تعاملونه چې دهغو په مرسته يو ايون د نورو ايونونو په شته والي کې دازمايښتي محلول په کمه اندازه کې تشخيص (پېژندل) کيږي د کسري تجزيې په نوم يا ديږي مګر له بده مرغه د ځانکړو تعاملونو امکان ‌ډېر کم دي، له دې امله  د ګروپونو په تشخيص کې د سيستماتيکي  تجزيې څخه کار اخستل کيږي. ديو ايون د پېژندنې لپاره د سيستماتيکې تجزيې په لړ کې لومړي بايد نور هغه ايونونه و پېژندل شي چې د نظرلاندې ايون په پېژندنه کې خنډ پيدا کوي او د محلول څخه جلا کړل شي.د ايونونو سيستماتيکي تجزيې په لړ کې کتيونونه له پيچلي مخلوط څخه په ځانګړي ډول نه بيليږي مګر د ګډو ځانګړتياوو له مخې د تعامل کوونکو د کارونې په مرسته چې د ګروپي معروفونو پنوم ياديږي په بشپړ ګروپونو جلا کيږي، د ګروپي معرفونو په ډول دريجنټونو(Reagent ) څخه کار اخستل کيږي چې بايد لاندې شرطونه ولري. څخه زيات نه وي) په بشپړه توګه رسوب ورکړاي شي. ۲– ددې لپاره چې تجزيه په راتلونکو پړاونو کې ادامه ولري بايد لاسته راغلی رسوب په اسانۍ سره په تېزابونو کې حل شي. ۳– دزيات کړل شوي معيار اندازه بايد دهغه شمېر ايونود پېژندنې خنډ نشي چې په محلول کې پاتې کيږي ، دا شرطونه په ټولو معيارونو کې په کمه توګه پلي کيږي. سيستماتيکې تحزيې خپل اهميت ساتلاي، ځکه چې د کسري تجزيې سره په پرتله ايز ډول دهغه مادې دتجزيې لپاره چې ترکيب يې ټاکلی نه وي مناسبه او ارزانه ده ،مګر ددې په خلاف که دمادې ترکيب ټاکلي وي (څرنګه چې دا ډول حالت ‌هم ډېر منځته راځي )او يواځي د يو يا دوه پرديو موادو ټاکل غوښتل شوي وي، پدې حالت کې د دوی ټاکنه د کسري تحزيې په ډول وړ ده . په ‌ډېرو هېوادونو کې د کتيونونو د تجزيې په لومړي ګروپ کې هغه کتيونونه ليکي چې د HCl په واسطه رسوب کوي، په دويم ګروپ کې هغه چې د H2S  په واسطه، په دريم ګروپ  کې  هغه  کتيونونه  چې د 2S( NH4)، په څلورم ګروپ کې  هغه کتيونونه  چې د  2CO3( NH4) په واسطه روسوب کوي او په  پنځم ګروپ کې دK+,Na+،NH4+اوMg2+ کتيونونه چې ټاکلي ګروپي معرف نلري شاملوي.داشمېره ورکول ديومحلول څخه دهغوي د پرله پسې جلا کولوسره  دسيستماتيکې تجزيې په لړ کې سمون لري ، له بل پلوه دکتيوني ګروپونوهغه شمېره ورکونه چې دلته ورڅخه يادونه کوو دلاندې يولړ امتيازونو لرونکې ده. ۱- که دموضوع کتنه له القلي فلزاتو څخه پيل شي او ورپسې درانده فلزات مطالعه شي ، ډېره اسانتيا رامنځته کوي. ۲- دکتيونونودا ډلبندي ددې امکانات برابروي ترڅودتوصيفي تحزيې دتيورۍ اوعملي کارترمنځ ښه اړيکه رامنځته شي. ۳- داشميره ورکول (ډلبندي ) دعناصرودپيريوديک سيستم سره ډېرسمون لري. (۳) م- م م ۲۷۰،۲۷۱ ۱- دکتيونونوډلبندي دعناصرودوراني جدول پر بنسټ دهغه کتيونونومالګې اوهايدرواکسايدونه چې مخکې ورڅخه يادونه وشوه دکتيونونو دډلبندۍ بنسټ جوړوي ، همدارنګه ددوي نورې ځانګړتياوې په پيريوديک جدول کې دعناصرودځايونو سره اړيکه لري،دې اړيکې ته په بشپړه توګه  دډېرو ارزونو له مخې وده ورکړل شوې چې په هره حجره کې دعنصر پرسر ليکل شوي داوکسديشن حالت ښيې اوعربي عددونه دمدارونو الکتروني جوړښت ښي. هغه کتيونونه چې دتحزيې په لړکې دکاربونيتونو هايدرواکسايدونو او سلفايدونو په ډول رسوب کوي، دلږبدلون پرته په دوره اي جدول کې دقاعدې سره سم ځاي پرځاي شوي ،په ځانګړي توګه هغه کتيونونو چې لږ حل کېدونکي سلفايدونه جوړوي، دجدول ښي خوا ته ځاي نيولاي چې دشپږم ګروپ اوږدپيريود له لومړۍ نيمايي څخه پيل شوې اوپه دويمه نيمايي کې پای ته رسيدلی. هغه کتيونونه جې لږ حلېدونکي سلفايدونه جوړوي د۱-۵ ګروپونوکې دجدول کيڼې خواته ځاي لري .پدې ډول داول او دويم ګروپ کتيونونه دپيريوديک جدول په يو ډول ګروپونوکې ځای لري. ددريم ګروپ کتيونونه چې دامونيم سلفايد2S)(NH4)(په واسطه دهايدرو -اکسايدونو په ډول رسوب کوي دبشپړ بانديني مدارلرونکي دي چې ددنجيبه ګارونو په څېر په بانديني مدار کې دوه اويا اته الکترونونه لري. که چېرې دکتيونونو دالکتروني مدارنو جوړښت ترارزونې لاندې ونيسو، وبه وينو چې داول،دويم اوهمدارنګه دريم ګروپ کتيونونه چې دامونيم سلفايد په واسطه دهغوي هايدرواکسايدونه رسوب کوي ، دبشپړبانديني مدار لرونکي دي ،چې دنجيبه ګازونو په څېرپه وروستي مدارکې ۲ يا ۸ الکترونونه لري. ددوي په خلاف ددريم ،څلورم اوپنځم ګروپونو کتيونونه جې لږ منحل سلفايدونه حوړوي دبشپړ(۱۸) الکترونونو لرونکي دي وروستنۍ انرژيکي سويه اويا نيمګړې (۸-۱۸) الکترونونو لرونکي انرژيکي سويې جوړوي ،اويا هم داسې الکتروني جوړښت رامنځته کوي چې په وروستيو دوته انرژيکي سويو کې ۲+۱۸ الکترونونو لرونکي وي. هغه کتيونونه چې نيمګړی وروستی مدارلري او دوروستي څخه مخکې مدار کې اته  الکترونونه لري ،په معمولي ډول داسې سلفايدونه جوړوي چې په تېزابونو (لکه HCl) کې حليږي يانې په دريم ګروپ پورې اړيکه پيداکوي.همدارنګه هغه کتيونونه چې نيمګړي وروستي مدارونه لري ،اوله وروستي څخه مخکې مدارکې اته (۸) الکترونونه لري داسې سلفايدونه جوړوي چې په تېزابوکې لږ حل کيږ ي يانې دڅلورم او پنځم ګروپونو سره تړاو پيداکوي ، مګر لدې قاعدې څخه ځينې سر غړونې هم په سترګو کيږي ، بايد په يادولروچې دځينو کتيونونو ټاکل په اړوند تحليلي ګروپونو کې شرطي حالت لري او ډېر ځله دوی درسوب دځانګړي حالت په واسطه    دګروپونودبېلولوپروخت څرګنديږي.دبېلګې په ډول دMg2+کتيون په دوراني جدول کې دهغه دځاي پربنسټ بايد دکتيونونو په دويم ګروپ کې شامل کړل شي ،په حقيقت کې   MgCO3هم دBaCO3، SrCO3اوCaCO3په څېر په اوبو کې لږحليږي. مګردامونيم په مالګو کې په ښه ډول حليږي ،لدې امله د(NH4)2CO3 په واسطه بشپړرسوب نکوي .نوښه داده چې د اول اودويم ګروپونو بېلول دNH4Cl په شتوالي کې ترسره شي ترڅوMg2+ په محلول کې داول ګروپ سره پاتې شي لدې کبله يې نوموړي کتيون په اول ګروپ ځاى پرځاي کړى. دZn2+ کتيون په دوراني جدول کې دخپل ځاى په بنسټ بايد په پنځم تحليلي ګروپ کې پرځاى شوى واى نه په دريم ګروپ کې، په حقيقت کې د دريم ګروپ نوروټولوکتيونونوپه خلاف جست دڅلورم اوپنځم ګروپ کتيونونوپه څېر په منځني تيزابي چاپيريال کې رسوب کوي ،که دوروستيوګروپونودهايدروجن ايونونورسوب ورکول په۰.۰۱ مولرغلظت کې ترسره شي پدې وخت کې به دZn2+ کتيون په څلورم ګروپ کې وي نه په دريم ګروپ کې، مګر رسوب په قوي تيزابي چاپيريال ([H]=0,3M) کې جوړيږي، پدي بنسټ Zn2+ د دريم ګروپ سره په محلول کې پاتې کيږي ،همدا رازنورې بېلګې هم وړاندې کولاى شو. دپورته څرګندونوڅخه لا سته راځي چې ورته سرغړونې ددې اجازه نه ورکوي چې دعناصروددوراني جدول اوکتيونونودډلبندۍ ترمنځ داړيکودنشتوالي پايله لا سته راشي داسې اړيکوته دومره پاملرنه نه کېده ،مګراوس دتحليلي کيميا پوهانودڅېړونواصلي موضوع جوړوي .تجربې ښودلې چې دکتيونونوډلبندي دايونې پوتنشيل قيمت اوانرژيکي ځانګړتياوسره (دچارج (z) اړيکه له شعاع(r) سره r(z/r) ) ډېره نژدې اړيکه لري، دايونونوپوتنشيل داکسدېشن په لوړوشمېروکې دعناصروداتومي تناوب سره اړيکه لري ،دايونونواودهغوى مرکباتودهمده ځانګړتياولکه: تيزابي اوقلوي خاصيت ،دځنې مرکبونوحلېدل ، تودوخه ، انحلا ليت اونوروسره نژدې اړيکه لري چې نوموړې ځانګړتيا وې په زياته توګه دتحليلي کتيونو دبېلولوبنسټ جوړوي، همدارنګه دا ازمايل شوې چې دپورته ځانګړتياووپه نظرکې نيولوسره يوه بله انرژيکي ځانکړ نه ډېرارزښت لري چې له چارج مربع پرشعاع (z2/r)  څخه عبارت ده. دمرکباتوحل کېدل ددې ځانګړتيا له مخې په ځنو ځايونوکې په بشپړه توګه روښانه دي .دتناوب قانون دتحليلي کيميا پوهانوته ددې زمينه برابره کړې چې دعناصرودځانګړتياوله ورته والي څخه په ګټه اخستنه دهغوى دپېژندني لپاره تعاملا ت اود ايونونودټاکلولپا ره نوې لا رې په کارواچوي .دبېلګې په ډول: D,I,Mendleyv چې دجرمينيوم (Ge ) عنصردځاى وړاندوينه ددوراني جدول په څلورم ګروپ کې د SiاوSn ترمنځ کړې وه .لدې څخه کولاى شودې پايلې ته ورسيږوچې دGe4+ ايون دپېژندنې لپاره تحليلي تعامل دSi او Sn دايونوسره ورته والى ولري، ځکه چې داکسديشن ورته شمېرې لري ،په ريښتياهم Ge4+ دSn4+   په څېردH2S پواسطه په تېزابي چاپيريال کې دجرمينيوم سلفايد GeS2 په ډول رسوب کوي اوپه NaOH اونورو معرفونوکې د SnS2 په ډول تايومالګې جوړيږي چې دحل کېدو وړدي له دې کبله Ge4+ بايددارسنيک په نيم ګروپ (subgroup) کې دSn4+ په څېرشامل کړل شي ،له بلې خوا لا زمه ده داڅرګنده شي چې د GeO32- انيون چې دGe4+ پواسطه جوړشوى بايد دSiO32- انيون سره ورته والى ولري، په ريښتني ډول دادواوړه انيونونه د(NH4)MnO4 سره  دتعامل پرمهال هتروپولي تيزابونه دH4(GeMo12O40) اوH4(SnMo12O40) چې دکيمياوي ځانګړتياوواوجوړښت له مخې سره ورته دي جوړوي، دادوه هتروپولي تيزابونه دعضوي معروفونو (لکه بنزين) په واسطه دارجاع په وخت کې يوه رنګه ماده جوړوي چې تيزنيلي رنګ لري اوپه تجزيه کې ددې هرايون لپاره پکار وړل کيږي، په پايله کې په دوراني جدول کې دعناصرودځاى پربنسټ دتحليلي تعاملونوپه څېر اودهغوى څخه په ګټه اخستنه دتجزي دنوو لا رو درامنځ ته کولولپاره کولای شو زياتې بېلګې ورکړو. (۳) م- م م ۲۷۳،۲۷۲ ۲- دکتيونونوډله بندي دګروپي معرفونوپربنسټ لکه څرنګه چې مخکې وويل شول چې هرکله ځانګړي تعاملونه شتون ونلري، دکسري تجزيې په متود دايونونوپېژندنه امکان نلري، پداسې ځاى کې لا زمه ده ترڅويوټاکلي ترتيب دهرايون لپاره په نظر کې نيول کيږي چې دامتود دسيستماتيکي تجزې څخه عبارت دي ،دسيستماتيک تحليل بهير هغه ډول تحليل دى چې دهر اړوند کتيون دپېژندنې لپاره هغه مهال ګام اخلي چې دخنډ جوړېدونکي ايونونه په بشپړه توګه وپېژندل شي اودمحلول څخه وايستل شي، دبېلګې په ډول دسيتماتيک تحليل دبهيرښودلولپاره يومحلول چې ښايې Br2+ او Ca2+ ولري ترمطالعې اوتجزيې لا ندې نيسو تر ټولو حساس تعامل د Ca2+ لپاره چې د CaC2O4 درسوب جوړېدوڅخه عبارت دى. چې دمالګو تعامل تر اغيزې لا ندې په H2C2O4 کې حليدونکي دي يانې Ca2+ + C2O42-                 CaC2O4 داتعامل د Ca2+ ايون لپاره ځانګړى ندى ځکه چې Br2+ له پورتني معرف سره ورته رسوب جوړوي، يانې پدې حالت کې دتجزيې پيل دCa2+ ايون له پېژندنې سره امکان نلري اولا زمه ده ترڅومخکې وويل شي چې ايا په محلول کې Br2+ شته اوکنه داوروستي Br2+ کولا ى شوله KCrO4 سره دتعامل په واسطه وپېژ نو پدې حالت کې ځانګړي زېړرسوب جوړيږي. Br2+ + C2O4                     BrC2O4 له هغه ځايه چې CaCrO4 په اوبوکې منحل دى نودCa2+ شتون دBr2+ پېژندنه له خنډ سره مخ کوي .نوکولا ى شو Br2+ دمحلول په بېله برخه کې وازمايو. که د BrCrO4 رسوب جوړنشي Br2+ په محلول کې شتون نلري نو پدي اساس دمحلول په بله برخه کې کولا ى شودCa2+ پېژند نه (NH4)2C2O4 په مرسته ترسره کړو،ددې په خلا ف که Br2+ شتون ولري بايدپه بشپړه توګه مخکې لدې چې دCa2+ په پېژندنه پيل وشي له محلول څخه بهروايستل شي اوBr2+ کولاى شو د K2CrO4 دهغه اندا زې سره دتعامل په واسطه له چاپيريال څخه وباسو چې ددې ور زياتول د BrCrO4 دبشپړ رسوب لپاره اړين وي دتر سيبي عمليې د بشپړوالي په اړه باور دتجربې دبېلا بېلو برخو دتر سره کولو په صورت کې تر لا سه کيږي، ددى کار لپاره جوړشوى رسوب د فرار المرکزعمليې ،فلترکولو ،اوبيا ځل په محلول کې د معرف لږه اندازه ورزياتوي ،که نور رسوب جوړ  شي په هغه وخت کېBr2+ په محلول کې شتون نلري اوکولا ى شوCa2+ له (NH4)2C2O4 سره دتعامل په واسطه تشخيص کړو، اوس دسپين رسوب جوړېدل د Ca2+ شتون لپاره غوڅ دليل دى. پدې اساس څرګنده شوه چې دسيستماتيکې تجزيې په لړکې دجلا ايونونوتشخيصي تعاملا تو سره يوځاى دا لا زمه ده چې يوله بل څخه دهغوى دبېلولولپاره ترسره شي ،دبېلوالي تعاملونوکې دټولوڅخه ‌ډېر دبېلو شويو ايونونودمرکباتو انحلا ليت له توپير څخه ګټه اخستل کيږي، لکه: دBr2+ بيلول له Ca2+ څخه دBrCrO4 اوCaCrO4 دانحلا ليت دتوپير په اساس تر سره کيږي .همدارنګه ځنې وختونه داړونده مرکباتودفرار قابليت له توپيرڅخه ګټه اخلي ،دبېلګې په ډول د NH4+   ايون بېلول له K+, Na+ اوMg2+ څخه دمحلول بړاس کولو او وروسته دوچ ر سوب له ګرمولو په اساس ترسره ګيږي. پدې حالت کې دالمونيم الوتونکې مالګې ورڅخه پورته کيږي اولږ الوتونکې مالګې د Na,K اوMg په لوښوکې درسوب په ډول پاتې کيږي. همدارنګه دبيلولو داغيزمني لا رې په ډول کولا ى شودايونونودExtraction(زبېښل)  څخه دمختلفوعضوي محلولونوپه واسطه دهغوى په او بلن محلولونوکې يادونه وکړو، اوس مهال پورتنۍ طريقه په تحليلي کيميا کې ‌ډېره کارول کيږي. نودسيستماتيکې تجزيې په لړکې دازمايښتي موادو په محلول کې لومړى دڅلورم اوپنځم ،وروسته ددريم اودويم اوپه پاى کې داول ګروپ کتيونونه تجزيه اوجلا کيږي. د کاربو نيټونو، سلفايدونو، کلورايدونو او هايدرواکسايدونو دانحلاليت پر بنسټ ټول کتيونونه په پينځه (۵) ګروپونو ويشل شو                      (۳) م- م م ۲۷۴،۲۷۳،۲۷ ددې کتيونونو سلفايدونه په اوبو کې حليږي	ددې کتيونونو سلفايدونه په اوبو کې نه حليږي او يا په اوبو کې تجزيه کيږي او نه حلېدونکي هايدرواکسايډونه جوړوي د لاندې کتيونونو کاربونيټونه په اوبو کې حليږي	د     لا ندې کتيونونو کاربونيټونه په اوبو کې غيرمنحل دي 	د لاندې کتيونونو سلفايډونه يا هايدرواکسايد -ونه په رقيق تېزابو کې منحل دي	د لاندې کتيونونو سلفايډونه په رقيق تېزابو کې نه حليږي ۱ ګروپ	۲ ګروپ 	۳ ګروپ	۴ ګروپ	۵ ګروپ Na+,k+ Mg+,NH4+ اونور	Ba2+,Ca2+ ,Sr2+ اونور	Al3+,Cr3+ Fe2+,Fe3+ Mn2+,zn2+ Co2+,Ni2+ اونور	A: Ag+ , Pb2+,Hg2+ د پورته کتيونونو کلو -رايدونه په اوبوکې نه حليږي ګروپي معرف يېHCl دي. B:Cu2+,Cd2+,Bi2+ دپورته کتيونونو کلو -رايدونه په اوبو کې حليږي	As3+, As3+ Sb3+, Sb5+ Hg22+, Sn4+ د دوی سلفايدونه په NaS2حليږي ګروپي معرف نلري ګروپي معرف (NH4)2CO3	ګروپي معرف(NH4)2S	ګروپي معرف H2S+ HCl	ګروپي معرف Na2S لکه څرنګه چې ليدل کيږي دSO42-ايون د دويم تحليلي ګروپ کتيونونو ((Ca2+,Sr2+,Ba2+ لپاره ګروپي معرف نشي کيداي. ددې دوه لامله دي يو داچې د پورتنيو کتيونونو سره د SO42- د تعامل په پايله کې په بشپړ ډول  CaSO4 ,SrSO4, BaSO4 رسوب نه کوي مګر CaSO4په نسبتي ډول اوبو کې حليږي، په داسې حال کې چې  SrSO4 , BaSO4 په عملي توګه په تېزابو کې حليږي. دويم داچې ټول کتيونونه د درې باي فاسفيټونو (SrHPO4, CaHPO4, BaHPo4) په شکل رسوب کوي او دوی د مالګې او سرکې په رقيقو تېزابو کې حليږي مګر د PO43- ايون زياته اندازه د Na+ پېژندنه ديو ډېر حساس معرف (يورانيل اسيتيت) پواسطه له خنډ سره مخ کوي. د ورته لاملونو پر بنسټ د اګزلات (C2O42-) ايون هم د دويم ګروپ کتيونونولپاره د ګروپي معرف په توګه نشو کارولاي نو په عملي توګه دا ثابته شوې چې د دويم ګروپ کتيونونو لپاره د کاربونيټ (CO32-) ايون ښه ګروپي معرف دي، ځکه چې پورتني ټول شرطونه مني ياني پورتني درې کتيونونه په بشپړ ډول رسوب کوي، اود هغوي کاربونيټونه د تېزابو په واسطه په اسانۍ سره له منځه ځي او د ځوښ ورکولو په مرسته د تعامل له چاپيريال څخه د CO2 په ډول ازاديږي. لدې کبله د سېستماتيکې تحزيې پرمهال له اول ګروپ څخه د ۲ ګروپ کتيونونو د جلاکولو لپاره يواځې CO32- د ګروپي معرف په ډول کارول کيږي پدې ډول د تحليلي ګروپونو لپاره ډلبندي شتون لري. يو ډول مناسبه او کارېدونکي ډلبندي د سلفايد د ځانګړتياو په بنسټ شوې چې په لاندې ډول ورڅخه يادونه کيږي. ۱- په پيل کې د 2N مالګې تېزابوپه زياتولو هغه کتيونونه رسوب کوي چې نه حلېدونکي کلورايدونه (PbCl2,Hg2Cl2,AgCl) جوړوي، دا درې کتيونونه په اوبو او تېزابونو کې نه حلېدونکي سلفايدونه جوړوي مګر ښه داده چې د کلورايدونو په شکل بېل شي او رسوبونه يې بېلابېل ارزيابي شي. د Pb2+ کلورايد به نسبي ډول اوبو کې حليږي نو يوه برخه د Pb2+ په محلول کې پاتې کيږي او وروسته د H2S په واسطه رسوب کوي دا کتيونونه  ‌ېر وختونه د سپينو زروتحليلي ګروپ ياد HCl تحليلي ګروپ په نوم يادوي. د پاتې کتيونونو کلورايدونه په اوبو کې نه حليږي، د هغوي بېلول له رسوب څخه د 2N مالګې تېزابو په مرسته په آسانۍ سرته رسيږي. ۲- که لدې وروسته چې په محلول کې د کلورايدونو رسوب بېل شي او محلول تېزابي شوي وي، H2S دتعامل چاپيريال ته راوړل شي ټول هغه کتيونونه چې سلفايدونه يې په رقيق تېزابو کې نه حليږي،د سلفايډ په ډول رسوب کوي پدې ګروپ کې ,Sn4+,Sb5+,Sb3+,As5+,As3+,Pb2+,Bi2+ ,Hg2+,Cd2+ Ca2+کتيونونه شامل دي چې د څلورم تحليلي ګروپ پنوم ياديږي. ۳- د محلول څخه د سلفايدونو د رسوب له لرې کولو وروسته محلول ته د (NH4)2S سره تعامل ورکوي او لاندې کتيونونه ورڅخه بېلوي، ددې عمليې په پايله کې هغه کتيونونه رسوب کوي چې سلفايدونه يې په تېزابو کې حليږي مګر په اوبو کې نه حليږي، دا کتيونونه عبارت دي له: Co2+,Ni2+,Mn2+,Zn2+,Fe3+,Fe2+څخه. بايد په ياد ولرو پدې وخت کې د ځنې کتيونونولکه (Ti4+,Al3+,co3+) هايدرواکسايدونه او نورهم رسوب کوي، داګروپ د دريم تحليلي ګروپ يا د امونيم سلفايد ګروپ پنوم ياديږي. ۴- دسلفايدونو اودهايدرواکسايدونو درسوبونو له جلا کولو څخه وروسته ځمکني القلي  فلزاتوته د(NH4)2CO3په وسطه په امونياي چـا پيـريال کې رسوب ورکوي دا رسوب عبارت دي له: BaCO3, SrCO3, CaCO3 څخه ،داګروپد دويم تحليلي ګروپ يا (NH4)2CO3 ګروپ پنـوم ياديږي دويم ګروپ ګاربنيټونوله جلا کولو وروسته هغه کتيونونه په محلـول کې پاتـي کـيږي چې په دې شرايطوکي په اوبوکې دکاربونيټونو نه حلېدونکي رسوب جوړوي ،پدې کتيونونو کېNa+,K+,NH4+ اوMg2+شامل دي. داګروپ د اول تحليلي ګروپ پنوم يا ديـږي هغه کتيونونه چې پدې ګروپ کې شامل دي دهيڅ عمومي معرف سره رسوب نه کوي يا په بله وينا داګروپ د کتيونونو ګروپي معرف نلري. همدارنګ په ځنې ځايونو کې د داسې ګروپي تعامل کوونکي (ګروپي معرف )څخه کاراخستل کيږي چې دارسوب جوړونکې يوه برخه په خپل ځان کې حلوي مګرپه همدې وخت کې درسوب نورې برخې نه حلوي ، دبېلګې په ډول دهغه سلفايدونو له رسوب څخه چې په تېزابي محلول کې دH2S ګاز له تيرولو څخه لاسته راځي .دسيستماتيکې تحزيې په لړکې هغه ايونونه (As3+,As4+,Sb3+,Sn2+ Sn4+) چې سلفايدونه چې په (NH4)2Sn (امونيم پولي سلفايد)کې دځانګړو نه حلېدونکو مرکبونو(تايو مالګو) په جوړولو سره جلا کوي لکه :(NH4)3 AsS3 (NH4)3 As S4 او نور اساس دامونيم پولي سلفايدونه ددې ګروپ لپاره دګروپې معرف په ډول دي اودا ګروب دارسنيک يا امونيم پولي سلفايد دفرعي ګروپ په نوم يا ديږي. پدې ځاي کې لازمه ده په يا دولرو چې دCu2+ سلفايد په کمه توګه په امونيم سلفايد کې دCuS42-په جوړولوسره حليږي ،که دامونيم سلفايد پرځاي له سوديم سلفايد کې ( Na2S)وکارول شي پدې حالت کې Hg2+،HgSايون په شکل ښکاره کيږي. په پايله کې: ايونونه دډلبندۍ بنسټ په تحليلي کيمياکې دمرکباتو دانحلاليت توپير دي چې دهغوپه واسطه رامنځته کيږي اوله يو ګروپ څخه دبل ګروپ دبېلولوامکان برابروې نودکتيونونو ډلبندي به پنځه ګروپونو کې مخکې وړاندې شوه،همدارنګه دګروپي معروفونو څخه ګټه اخستل ‌ېرې اساني رامنځته کيږي ،ځکه چې پيچلي تحليلي شکلونه دهغوي په ساده شکل بدليږي ،که دتحليل کوم ګروپ په بشپړ ډول محلول کې نه وي ګروپي معرف له محلول سره هيڅ رسوب نه جوړوي .پداسې حالت کې ازمايښت لاندې ګروپ دايونونودجلا کولو لپاره اړتيا نه ليدل کيږي او لکه څرنګه چې ليدل کيږي پداسې حالتونو کې په کار ،وخت او دکيمياوي موادو له کارولو څخه سپمونه کيږي تردي چې دسيستماتيکې تحزيې دټولو ايونود ځانګړو تعاملونوپروخت هم خپل اهميت ساتي ،مونږ هم دکتيونوله وروستۍ ډلبندۍ څخه کټه اخلو. (۳) م- م م۷۴،۷۳ د کتيونونو د پېژندنې لپاره لومړني ازمايښتونه دکتيونونو دتشخيص او جلا کولو لپاره ځنې لومړني ازمايښتونه مخکې له wet(لوند)متودڅخه ترسره کيږي چې عبارت دي له: ۱- دکتيون د مالګې رنګ. ۲- بوي اوفزيکي حالت. ۳- دNaOH سره يوځاي تودوخه ورکول. ۴- Flame testيادلمبې ازمايښت. ۵- Charcoal cavity test يا دسکرودخاليگا ازمايښت. ۶- Borax bead test يا دبوراکس مرۍ ازمايښت. ۷- Filter ash test يا دفلتر دايرې ازمايښت. ۱- دمالګو رنګونه هغه کتيونونه چې مالګې يې رنګه دي په لاندې جدول ورکړل شوي. ګڼه	دمالګې کتيون	رنګ ۱۱	Ag+  Hg22+ Bi3+  cd2+  Sn2+At3+  Zn2+ Ba2+ Ca2+ Mg2+ Na+ NH4+	بې رنګه ۲۲	Fe2+(فيرس)	روښانه شين ۳۳	Fe3+ (فيريک)	زېړ نسواري ۴۴	Mn2+	روښانه ګلابي ۵۵	Ni2+	ګلابي ۶۶	Co2+ 	خالص شين ۷۷	Cr3+	تېز شين ۸۸	اوبه لرونکي Cu2+ مالګه	آبي ۲- بوي او فزيکي حالت کتنې	مرکبات 	ګڼه کرستلي اودرانده	دPb او Mgمالګې 	۱ امورف اوروښانه	کاربو نيټونه او باي کاربونيټونه 	۲ دسرکې په ډول بوي	ددرندو فلزاتو استيت 	۳ امونيا يي بوي 	امونيمي مالګې	۴۴ دځينومالګو لپاره فزيکي حالتونه يا بوي په لاندې جدول کې ورکړل شوي. ۳- د  NaOH سره يو ځاي تودوخه ورکول دا ازمايښت د NH4+ دپيژندلو لپاره ترسره کيږي، پدې ډول چې دجامدې مالکې لږ اندازه دغليظ NaOH سره په ازمايښتي نل کې اچوي او حرارت ورکوي، که چېرې يو بې رنګه ګاز له امونياي بوي سره ازاد شي د NH4+دشتون ښودنه کوي. NH4+ + NaoH → NH3(g)↑ NH4Cl +  NaoH →    NaCl +NH3 +H2o ۴- Flame testيادلمبې ازمايښت دا ازمايښت دهغه کتيونونو لپاره ترسره کيږي، چې په لمبه کې ځانکړي رنګ ورکوي. کړنلاره : د Pt يو سيم را اخلو او يوه وړه کړۍ ترې جوړوو (که Pt نه وي لهNi څخه ګټه اخلو ) په غليظو HCl تېزابوکې يې غوټه کوو، بيا دبونزن څراغ په اکسايدي کوونکې لمبه کې ترهغه تودوخه ورکوو ترڅويې رنګ له منځه لاړشي .دمالګې لږاندازه په ساعت ښيښه (Watch glass) کې اچوو او څوڅاڅکي غليظ HCl ورزياتوو،لږمالګه دPtسيم په واسطه را اخلو اوپه لمبه کې ي نيسو چې رنګونه يې په لاندې ډول دي: ۱- Na+   ← روښانه يا طلاي زېړ. ۲- K+     ← بنفش. ۳-  Ca2+ ←  دخښتې په ډول سور. ۴-  Ba2+  ← دګيا په څير شين. ۵- ←  Cu2+  آبي شين. ۶- Sr2+   ←  تېز سور. ۷- Sr2+ Ba2+ Ca2+ K+ Na+  او Na+ که مالګه نه وي ← بې رنګه. دبېلګې په ډول دسوديم ،پوتاشيم اوکلسيم مالګورنګونه په لاندې شکل کې ورکړل شوي