cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د دولتونو په داخلي چارو کې د بشردوستانه مداخلې څرنګوالی
پنځم مبحث – د بشردوستانه مداخلې مثالونه او بېلګې :
بشردوستانه مداخلات د مختلفو اهدافو لپاره ترسره کيږي چې يو څو يې دلته د بېلګې په توګه وړاندې کوو : 1)    نظارت : د فلسطين، د پاکستان او هند ترمنځ مخا صمه، په انګولا کې د ملګرو ملتونو د بازرسۍ ماموريت چې په ۱۹۸۸ کال د دسمبر په ۲۰ نېټه کې د ۶۲۰ قطعنامې په اساس رامنځ ته شوه، په السلوادور کې د ملګرو ملتونو د ناظرانو ډله په ۱۹۹۱ کال کی د کورنيو جګړو څخه وروسته د السلوادور د وضعيت د نظارت مسئول وه 2)     د پوليسي د ځواکونو ايجاد : په ۱۹۹۱ کال کی په السلوادور کې د ملګرو ملتونو د ناظرانو د ډلې ماموريت 3)    له ټاکنو څارنه : په ۱۹۸۹کال کې په نمېبيا کې د قدرت د انتقال مورد 4)     د انسانانو ساتنې لپاره :کله چې يو هېواد د بل هېواد په خاوره کې ځواک کاروي، کولای شي په هدف شوي هېواد کې د افرادو د بشري حقوقو د خوندي کولو دليل وړاندې کړي[17] په ۱۹۶۴ کال کې په قبرس کې د ملګرو ملتونو ځواکونه د سولې د ساتنی مسئول، په سوماليې کې لومړني او دوهمي عمليات، رواندا ته د مرستې لپاره د ملګرو ملتونو  ماموريت، په پخوانۍ يوګوسلاويا کې د ملګرو ملتونو حمايتي ځواک 5)    د قانونمنده دولت استقرار : په کامبوج کې د ملګرو ملتونو موقتي مقام، په هايتي کې د ملګرو ملتونو د نظارت ماموريت[18]
اخځلیکونه
نړۍ وال عمومي حقوق، پوهيالی عبيدالله اخندزاده، ۱۳۹۵ لمريز کال، وايګل چاپځی، اکسوس کتابپلورنځی خپروونکی،۹۹مخ[1] نړۍ وال عمومي حقوق، پوهيالی عبيدالله اخندزاده، ۱۰۱ مخ[2] پورتنی ماخذ، ۱۰۱ مخ[3] نړۍ وال عمومي حقوق، پوهيالی عبيدالله اخندزاده، ۱۱۰ مخ[4] نړۍ وال عمومي حقوق، پوهاند دوکتور ودير صافی، ژباړن امان الله اېمان، شپږم چاپ، ۱۳۹۳ ل ، دانش خپرندويه ټولنه[5] حقوق بین الملل عمومی، کک دین، نکوین، پاتریک دینه، الن پله، جلد دوم( ترجمه: حسن حبیبی)، انتشارات اطلاعات، تهران، ۱۳۸۳، ص.۳۷۷[6] خلیلیان، دکتر سید خلیل، حقوق بین الملل اسلامی، (تهران)، دفتر نشر فرهنګ اسلامی، ۱۳۷۷، ص.۲۲۷[7] خلیلیان، هماغه اثر ، ص.۲۳۱[8] خلیلیان، دکتر سید خلیل، حقوق بین الملل اسلامی، (تهران)، دفتر نشر فرهنګ اسلامی، ۱۳۷۷، ص.۳۰[9] قرانکريم، سورت نساء، ۷۵ ايت[10] [11]Intervention [12]G Barrie, Forcible Intervention in International Law, 1999, South African Journal, 78 علی بابایی، غلام رضا، فرهنګ علوم سیاسی ج ۲،(تهران، شرکت نشر ویس، ۱۳۶۹) ص ۸۲۵[13] د ملګرو ملتونو منشور، صفی الله ناصري، ۱۳۹۵ لمريز کال، اکسوس کتاب پلورنځی خپرندوی، ۲ مادې څلورم بند، ۷ مخ[14] [15] Barrie, supra note 3, p. 801 اسلام و قواعد حقوق بشردوستانه بين المللي، داکتر عليرضا روحانی مشاور ارشد کميسيون مستقل حقوق بشر افغانستان، ۱۳۹۵[16] د ځاني دفاع حقوق د معاصر او اسلامي نړۍ وال قانون پرتليزه څېړنه، ډاکټر مشتاق احمد، ژباړن زاهد جلالي، مومند خپرندويه ټولنه، ۱۳۹۴ ل، ۴۷ مخ[17] [18]http://www.al-shia.com/html/far/books/majalat/36/05/06.htm
ورون خوله ژوي
ورون خوله ژوي (په لاتين: Merostomata) د لرغونو نوسی لرونکو ژوېو څخه دي چې ۴۴۰ میلیونه کاله مخکې په سمندرونو کې یې ژوند کول. نوموړي ژوي په دوو طايفو (سمندري لړمان او تېغ لکۍ لرونکي ژوي) تقسیمېږي. په اوس وخت کې د هغو ژويو څخه یوازي تېغ لکۍ لرونکي ژوي ژوند کوي
سعد بن ابي وقاص
سرچينې
googleweblight.com/i?u=http://portal.tebyan.net/portal.aspx?pid%3D71243%26Cultcure%3DNorwegian%26Site%3Dwww.islamshianet%26CategoryID%3D9116%26CaseID%3D42025&hl=ps-AF وېشنيزه:سيرت وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:صحابه
مايکروسافټ اوټلوک
مخینه
د اؤټ لوکاوټلوک (Microsoft Outlook Office ) لغوي معنا (نړۍ لید، تصور ، درک، لرلید) ده. په کمپيوټر پوهنه کې د اوټلوک بشپړ نوم (Microsoft Outlook Office ) دی.
دا پروگرام د پرسونل د معلوماتو منېجر يا تنظيموونکی  دی او د (Microsoft Office) د پروگرام يوه برخه جوړوي. په تېرو څو کلونو کې په بېلابېلو بڼو خپور او بازار ته وړاندې شوی چې هره نوې نسخه ېې داده.
０)اوټلوک ۹۷م . د ۱۹۹۷ م.زېږدي کال د جنورۍ په ۱۶ مه نېټه راوتلی دی
１)اوټلوک ۹۸م . د ۱۹۹۸ م.زېږدي کال د جون په ۲۱ مه نېټه راوتلی دی
２)اوټلوک ۲۰۰۰م. عموماً د (Outlook 9) په نامه يادېږي چې د ۱۹۹۹ م. زېږدي کال کې د جون په ۷ مه نېټه خپور شوی دی.
３)اوټلوک د ۲۰۰۲ م . د (Outlook 10) او يا هم د (Outlook XP)  په نامه يادېږي ، د ۲۰۰۱ م . زېږدي کال د مۍ د میاشتې په ۳۱ مه . نېټه بازار ته راوتلی.
４)آفس اؤټلوک ۲۰۰۳ م. د (Outlook 11) په نامه يادېږي . د ۲۰۰۳ م. زېږدي کال د اکټوبر د میاشتې په ۲۱مه نېټه خپور شوی دی.
５)آفس اؤټلوک ۲۰۰۷م. د (Outlook 12)په نامه يادېږي . د ۲۰۰۶ م. زېږدي کال د نومبر په ۳۰ مه خپره شوې ده.
6)د اوټلوک بله بڼه د اوټلوک اکسپرس (Outlook Express) نوم يادېږي چې مهمه دنده ېې د برېښنالیکونو د لوستلو، لېږلو، او خبرونو چارې دي. دا پوست کالی (سافټ ويئر) د وینډوز د يوې برخې په توگه تل ستاسو په سیسټم کې شتون لري . که څوک يو ځل د خپل د برېښنالیک کارن نوم ، او پټ نوم(شفر) دې پروگرام ته ورکړي، نو کله چې انټرنټ چالانېږي بې له دې نه چې وېب پاڼه (جالپاڼه ، گورتپاڼه) خلاصه کړي، کولی شي چې خپل برېښنالیکونه په ډېره اسانه توگه او چټکه توگه ووينۍ او ولولۍ.
سرچینه
د آريانا پوهنغونډ (دايرت المعارف) د ۷۳۱ او ۷۳۲م مخونه.
عبدالمجید الارکاني
عبدالمجید الارکاني (عربي: عبد المجيد الأركاني) د سعودي عربستان د قران عظیم الشان له نامتو قاریانو څخه دی.
سرچينې
وېشنيزه:قران قاریان وېشنيزه:د عربستان د قران قاریان
یاسر الدوسري
یاسر الدوسري (عربي: ياسر الدوسري) د سعودي عربستان د قران عظیم الشان له نامتو قاریانو څخه دی.
سرچينې
وېشنيزه:قران قاریان وېشنيزه:د عربستان د قران قاریان
محور ځواکونه
محور ځواکونه (Axis powers)، چې په اصل کې د روم-برلین محور بلل کېده، یو پوځي ائتلاف و چې دویمه نړیواله جګړه يې راپيل کړې وه او د متفقینو (Allies) پر وړاندې وجنګېدل. د محور اصلي غړي نازي جرمني، د ایتالیا پاچهي او د جاپان سترواکي وه. محور د متفقینو پر وړاندې د مخالفت له امله سره یولاس شول، کنه دوی د پرتلې وړهمغږي او ايډیالوژیک انسجام نه درلود.
محور د ۱۹۳۰مې ز لسیزې په نیمايي کې هغه مهال لاوده وکړه چې جرمني، ایتاليې او جاپان د خپلو پراختیاپالو ګټو د خوندي ساتلو په موخه دیپلوماتيکې هڅې پیل کړې. لومړی ګام د جرمني او ایتالیی تر منځ د ۱۹۳۶زکال په اکتوبر میاشت کې د پروتوکول لاسلیک کېدل و او ورپسې د ایتالیی مشر بېنیتو موسیایتالیني اعلان وکړ چې نور ټول اروپايي هېوادونه ښايي چې له دې وروسته د روم-برلین محور باندې راتاو شي، نو ځکه يې د "محور" اصطلاح  رامنځته کړه. د همدې کال په نومبر میاشت کې د جرمني او جاپان تر منځ د کمېنټرن ضد تړون (Anti-Comintern Pact) په نامه د کمونستي ګوندونو ضد معاهده لاسلیک کړه. ایتالیا  له دې تړون سره په  ۱۹۳۷ز او ورپسې هنګري او هسپانیه په ۱۹۳۹ ز کې یوځای شول. په ۱۹۳۹ز کال کې "د پولادي تړون Pact of Steel" تر نامه لاندې د "روم-برلین محور" پوځي تړون رامنځته شو او د ۱۹۴۰ ز کال د درې اړخیز تړون له مخې د جرمني، ایتالیې او جاپان، او وروسته د نورو هېوادونو پوځي موخې مدغم شوې. دې درېیو تړونونو د محور تړون بنسټ جوړ کړ.
په ۱۹۴۲ز کال کې د محور د اوج پر مهال، دې ځواکونو د اروپا، شمالي افریقا او ختیځې آسیا په ډېری سیمو د اشغال، الحاق او لاسپوڅو دولتونو له لارې څارنه کوله. د متفقینو برعکس، دوی درې اړخیزې سرمشریزې نه درلودې، همکاري او همغږي په ټيټه کچه وه، په داسې حال کې چې، د محور د سترو ځواکونو ګټې ان له یو بل سره په ټکر کې وې. په ۱۹۴۵ز کال کې د محور ځواکونو په ماتې او د دوی د اتحاد په له منځه تللو سره جګړه پای ته ورسېده. د متفقینو په څېر د محور غړیتوب هم اسان و، نو ځکه هېوادونو اړخونه بدلول او د جګړې په اوږدو کې يې د خپلو ځواکونو د ښکېلتیا کچه بدلوله.
په ځانګړې توګه په اروپا کې دننه د "محور" اصطلاح، لومړی د ايټاليې او جرمني د اتحاد لپاره وکارول شوه، خو له اروپا نه بهر داسې درک کېږي چې جاپان هم په دې کې ورشامل و.
مبادي او خلقت
د "محور" اصطلاح په لومړي ځل د ایتالیا-جرمني د اړیکو لپاره د ۱۹۲۳ز کال په سپتمبر میاشت کې د ایټالوي لومړي وزیر بینیتو موسیایتالیني له خوا هغه مهال وکارول شوه چې ده د رابیرتو سوسټر د جرمني جمهوریت خپرونې په سریزه کې وایتاته ولیکل چې: "په دې کې هېڅ شک او شبه نشته چې د اروپايي تاریخ د محور دا شېبه له برلین نه تېرېږي" (non v'ha dubbio che in questo momento l'asse della storia europea passa per Berlino). په هغه وخت کې، دی د هیوم آزاد دولت (Free State of Fiume) پر سر د شخړې له امله د یوګوسلاویا او فرانسې پر وړاندې د وایمار جمهوریت سره د اتحاد په لټه کې و.
دا اصطلاح، د هنګري د لومړي وزیر ګیولا ګومبوس له خوا د ۱۹۳۰مې ز لسیزې په لومړیو کې هغه مهال وکارول شوه چې، ده د جرمني او ايټاليې سره د هنګري د اتحاد لپاره منډې ترړې کولې. د ګومبوس هڅو پرایتالیا-هنګري روم پروتوکولونو اغېز درلود، خو په ۱۹۳۶ز کال کې په مونیخ کې له جرمني سره د مذاکراتو پر مهال د هغه ناڅاپي مړینې او د هغه د ځایناستي په توګه د کالمان داراني (Kálmán Darányi) راتګ په درې اړخیز محور کې د هنګري ښکېلتیا ته د پای ټکی کېښود. د ایتالیا د بهرنیو چارو وزیر ګاایتالیازو سیانو او د جرمني د سفیر اولریچ وان هسیل تر منځ د جنجالي مذاکراتو پایله نولس-ماده يي پروتوکول و چې سیانو او د هغه آلماني سیال کوسنتانتین وان نیورات له خوا په ۱۹۳۶زکال لاسلیک شو. کله چې موسولویني د نومبر په لومړۍ نېټه په عام محضر کې د دې پروتوکول لاسلیک کول اعلان کړل، هغه د روم-برلین محور جوړېدو ناره وکړه.
د جرمني-ایتالیا اتحاد لومړنۍ طرحې
د ۱۹۲۰مې ز لسیزې له لومړیو نه د دوس بېنیتو موسیایتالیني په مشرۍ د ایتالیا هېواد له جرمني سره د فرانسې پر ضد د ستراتیژیک اتحاد په لټه کې و. وړاندې له دې چې موسیایتالیني د دولت رئیس شي، هغه د ایتالیا د فاشسیت غورځنګ د مشر په توګه وروسته له هغه له ماتې خوړلي جرمني سره د اتحاد غږ پورته کاوه چې، د ۱۹۱۹-۱۹۲۰ ز د پاریس سولې کنفرانس لومړۍ نړیوالې جګړې ته د پای ټکی کېښود. هغه باور درلود چې ایتالیا کولای شي، د فرانسې پر ضد له جرمني سره د اتحاد له لارې په اروپا کې خپل اغېز پراخ کړي. د ۱۹۲۳ز کال په لومړیو کې، جرمني ته د نېک نیت ښودلو د یوه اقدام په توګه، ايټاليې په پټه د جرمني پوځ ته وسلې واستولې، چې بیا د دې کار له امله د ورسای تړون د احکامو له مخې په ستره کچه بدلون رامنځته شو.
د ۱۹۲۰مې ز لسیزې نه راپه ديخوا، ایتالیې پتېیلې وه چې په ۱۹۳۵ز کال کې به د فرانسې په وړاندې د جګړې چمتووالی نیسي، ځکه په ۱۹۳۵ز کال کې د ورسای تړون له مخې د جرمني وجیبې پای ته رسېدلې وې. په ۱۹۲۴ز کال کې د ایټالوي جنرال لوئيګي کاپېلو او د جرمني د پوځ کلیدي څېرو، لکه:  وان سیکټ او ایریک لودیندورف تر منځ په برلین کې لېدنې وشوې او دوی د جرمني او ایتالیې تر منځ په پوځي همکارۍ وغږېدل.
په هغه وخت کې موسیایتالیني له جرمني سره د اتحاد د هلو ځلو په بهیر کې پر دغه یوه ټکي ډېر ټینګار کاوه چې: ایتالیا"باید دوی...له ځان سره وتړي، نه دا چې دوی یې په ځان پورې وتړي." د ایتالیا د بهرنیو چارو وزیر دینو ګراندي د ۱۹۳۰مې ز لسیزې په لومړیو کې د فرانسې او جرمني تر منځ د ایتالیا  د اړیکو په تړاو " دبرخلیک ټاکونکي وزن decisive weight " پر اهمیت ټینګار وکړ، ځکه دی پوهېده چې ایتالیا په هغه وخت کې یو ستر ځواک نه و، خو ایتالیا په اروپا کې یوه اړخ یا بل اړخ ته د خپل ملاتړ ورکولو او د درېیو واړو هېوادونو تر منځ د اړیکو توزان په اړه  د سیاسي حالت د بدلون لپاره پوره او پياوړی اغېز لري.
دانیوب اتحاد، د اطریش پر سر شخړه
په ۱۹۳۳ز کال کې اډولف هټلر او نازي ګوند په جرمني کې واک ته ورسېدل. د ۱۹۲۰مې ز لسیزې راهیسې هټلر د جرمني او ایتالیې تر منځ د یوه اتحاد لپاره ناره پورته کړې وه. لږ وروسته له هغه چې دی د هند صدراعظم وټاکل شو، هټلر موسیایتالیني ته یو شخصي پيغام واستاوه، هغه ته يې د درناوي او تعظیم مراتب وړاندې کړل او په ډاګه يې کړه چې د جرمني-ایتالیې ملګري او ان اتحاد انتظار کوي. هټلر پوهېده چې د ایتالیا اندېښنه لري، هسې نه چې جرمني په سویلې تیورول (South Tyrol) د ملکیت دعوه ونه کړي، نو ځکه يې موسیایتالیني ته ډاډ ورکړ چې، جرمني د سویلي تیورول په اړه لېوالتیا نه لري. هټلر په خپل کتاب (زما جګړه کې )په ډاګه کړې  ده چي : د جرمني-ایتالیې اتحاد نه ترلاسه کېدونکې ګټو ته په کتو سره، سویلي تیورول کومه مسئله نه ده. کله چې هټلر واک ته ورسېد، د ایتالیا د څلورو ځواکونو ریاست (Four Power Directorate) طرحه د بریتانیې د پام وړ وګرځېده.
مولوی عبدالمجید کدخیل پېژندنه
مولوی عبدالمجید کدخیل پېژندنه د افغانستان ډیر مشهور دینی عالم محترم مولوی صاحب عبدالمجید کدخیلی د کدخیلو د مولوی صاحب په نوم هم شهرت لري. مولوی صاحب عبدالمجید کدخیلی د مولوی صاحب میرزا عبدالحمید زوی په ۱۳۳۶ هـ ق کال د محرم الحرام د میاشتی په لومړۍ نیټه د جمعي په مبارکه شپه د ننګرهار ولایت د شیرزادو ولسوالی کدخیلو په سیمه کې زیږیدلی دی. محترم مولوی صاحب چې کله د بلوغ دوري ته ورسید د عبدالحمید په نوم د یو کس لور سره چې د خوړیاڼو ولسوالۍ په کږی بازار کې اوسیده نکاح وتړله نوموړی د دوو میرمنو خاوند وو او د نوموړی میرمنو څخه لس اولادونه دی چې (۷) نارینه او (۳) تنه ئې ښځینه وو. محترم مولوی صاحب د خپلو اولادونو د ښوونې او روزنې مسولیت په ډیر ښه شان ترسره کړی دی. محترم مولوی صاحب تر شل کلنۍ پوري د خپلو کورنیو کارونو په اجرا کې مصروف وو کله چې نوموړی د (۲۱) کالو شو د هغه فطري ذوق او علمي شوق پر اساس چې ئې درلود د دیني او عربي علومو تحصیل ته ئې ملا وتړله او د قران کریم پر لوستلو ئې پیل وکړ د قران کریم تر بشپړیدو وروسته د جناب ملا زمین ګل څخه چې یو دینی عالم وو د صرف علم یاد کړ او د صرف میر نور کتابونه ئې په سره رود ولسوالی کې د مولوی ګل محمد څخه چې په د برزګ مشهور وو زده کړل په همدي ډول ېي د فقهو نور مشهور کتابونه په مختلفو ځایونو کې د مختلفو علماء کرامو څخه ولوستل. ورپسی ئې د احادیثو دور د حسامی او سراجی په شمول د دهلی په کشمیر ګیټ کې د عبدالرب په مدرسه کې وکړه بیا د دوو کالو لپاره د دیوبند مدرسی ته ولاړ او هلته ئې په اول کال کې د تفسیر ، بخاری،تلویح او توضیح، شرح مواقف، الیهات او د ادبو ټول کتابونه ئي ولوستل په دوهم کال کې ئې د احادیثو په دوره پیل وکړ چې د ترمذی شریف او له برخه او ټول نجاري شریف يې د مولانا حسن احمد مدینی څخه صحیح مسلم او طعاوی یې د مولانه محمد ابراهیم صاحب څخه او نسائی يې د فخر الحسین مولوی څخه ولوستل د ابو داود او ترمذی دوهم جلد او شمائل یې د مولانا اعزاز علی شیخ الادب صاحب څخه ابن ماجه ئې د مولانه ادریس کاند د هلوي صاحب څخه ولوستل. په ۱۳۶۶ هـ کال کې ټول دیني او عربی تحصیلات بشپړ کړل چې د محترم مولوی صاحب ټوله دینی علومو دوره یولسوو (۱۱)کالو ته رسیږي د دوری تر بشپړیدو وروسته خپل کلی کدخیلو ته راستون او په خپل کې کې یې بیا تدریس ته دوام ورکړ او نومړی کتابونه یې دوباره تدریس کړل. د نوموړی رسمې دندي: •	دوه کاله یې د ورسک د غلجیو د کندخیلو د کلی په مدرسه کې د دینی او عربی علومو د استاد په صفت دنده اجرا کړی. •	د هډی نجم الدین اخندزاده د کلی د نجم المدارس په مدرسه کې د شیخ الحدیث مدرس په صفت مقرر شو. •	د خوږیاڼو د کږې په بازار کې یې د خطیب په صفت دنده اجرا کړی. •	په پاکستان کې د مهاجرت پر مهال د پيښور ښار د قاسم په دارالعلوم کې د شیخ الحدیث په صفت دنده اجرا کړی. •	د دارالفناء دریاست د مرستیال په توګه يې هم دنده اجرا کړی. د محترم مولوی صاحب سفرونه کله چې محترم مولوی صاحب د حزب اسلامی سره دنده واخیسته نو د سفرونو په لړ کې لومړی سعودی عربستان په لور حرکت وکړ او د حج د مراسمو د اداکولو وروسته مصر،عراق،ترکیه،عربی متحده ایالات او ورستی سفر يې د ایران هیواد ته وکړ د سفرونو په لړ کې د هماغه هیواد له مشرانو سره لیدنه کتنه کوله او د خپل هیواد له حال او احوال څخه به یې خبرول او د هغو هیوادونو مشرانو به ورته د مالی او ځاني ژمنو وعده ورکوله. په کال ۱۳۸۰ هـ ش کې د اجل داعی ته لبیک وویلو او وروسته د خوږیاڼو په بازی خیلو کې خاوری ته وسپارل شو. انا لله و اناالیه راجعیون
ادم زاهد (زاهدی)
تايروکسين
تايروکسين د تايرايډ هورمون دی. دا په بدن کې نږدې هر فیزولوژیکي پروسې اغیزه کوي، پشمول وده او پراختیا، میټابولیزم، د بدن تودوخې، او د زړه کچه.
مېگ ۳
مېگ ۳ МиГ-3 روسي جوړه د جېټ الوتکې یوه یرغل کوونکې ښکاري الوتکه ده.
وېشنيزه:مېگ الوتکې وېشنيزه:روسی الوتکې
اسامة خیاط
اسامة خياط (عربي: أسامة خياط) د سعودي عربستان د قران عظیم الشان له نامتو قاریانو څخه دی.
سرچينې
وېشنيزه:قران قاریان وېشنيزه:د عربستان د قران قاریان
بل ای اچ ۱ کبرا
ای اچ ۱ کبرا (په انگریزی کې: AH-1 Cobra) بریدکونکی امریکایی چورلکه ده چې د ټانکونو او نورو مځکنی هدفونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. امریکایی پوځ د هغی هلیکوپتر څخه په رسمی ډول ۱۹۶۷ کال څخه کار واخیست. دغه چورلکه هم بحرین، ژاپان، پاکستان، اسراییل، ترکیه او ایران ته صادره شوه. دغه هلیکوپتر په ایران کې تر اسلامی انقلاب وروسته عصری شوی ده او ایران د ای اچ ۱ کبرا د هلیکوپتر ته د طوفان نوم ورکړ.
وېشنيزه:امریکایی هلیکوپترونه
نېکروسېز
نېکروسېز (په انگرېزي: necrosis) (د يوناني نه νεκρός، "مړ"، νέκρωσις، "مړينه، د مړينې عمر، د وژلو عمل") د ژوندۍ ژونکو او ووبونو مخکې د وخته مړينه ده. د ژونکو او ووبونو نه دباندې د ويجاړونکو عواملو په سبب لکه انتان، ټاکسين (زهر) او يا هم ټراوما يا فيزيکي ټپي کېدل، د نېکروسېز سبب گرځي. د ژونکو دا پروسه د اپوپټوسېز پروسې سره توپير لري. وروستۍ نومېدلې پروسه د ژونکو او ووبونو د مړينې يوه نورماله او طبيعي عمل دی. نېکروسېز ته ناورته اپوپټوسېز اکثراً گټورې اغېزې لري، نېکروسېز نژدې تل يوه پرېکنده پايله لري او کله نا کله وژونکی هم ثابتېدلای شي.
هغه ژونکې چې د نېکروسېز په سبب مړې کېږي، د نورمالو ژونکو په څېر معافيتي غونډال ته هغه کيميايي سېگنالونه نه شي لېږدولی کوم چې د اپوپټوسېز د پروسې له مخې لېږدل کېږي. دا چار نژدې فاگوسايټونه نه پرېږدي چې د مړو شويو ژونکو موقعيت مالوم کړي او د خپل د غورځنگ لاندې يې په ځان کې منحل کړي. او په همدې توگه د مړو ووبونو پاتې شوونې هماغلته د مړينې په ځای کې سره راغونډې پاتې وي. نو په همدې سبب، د نېکروسېز په وخت کې اکثراً دا لازمه ده چې نېکروټيک ووبونه د جراحي کړنې په مرسته چې ډيبرايډمېنټ نومېږي، ليري شي.
وېشنيزه:مړينه وېشنيزه:ژونکيزې پروسې
رضوان منور
رضوان منور په ۱۳۴۵ کال کې په کوز کونړ کې ږزيدلی دى. ښاغلي رضوان منور د سيد جمال الدين افغان لېسه لوسېې او د ښوونکي په توگه يې دندې تر سره کړې دي. رضوان منور ۲۵ کاله وړاندې سندرې پىل کړي او نږدې ۸۰ سندرې په راديو او تلويزيونونو کې لري. رضوان منور د نامتو سندرغاري استاد منور دریم زوی دی ، خو د سندرو په دنياگى کې يې مشر زوی بلل کيږي.
اسدالله دانش ساپى
اسدالله دانش ساپى (۱۳۴۴ لمريز كال د لغمان ولايت) د افغانستان يو نامتو چاپوونکی، د کتابونو خپرندوی او فرهنگپال دی.
مخينه
اسدالله دانش ساپى پر ۱۳۴۴ ل ل کال په لغمان ولايت كې زېږېدلى دى. لومړنۍ زده كړې يې په لغمان او کندهار کې ترسره کړې او دولسم ټولگی يې په كابل كې لوستی دی.
اسدالله دانش د هېواد په گڼو ښوونځيو، كليو او بانډو كې د ځوانانو او كتاب مينه والو لپاره كتابتونونه پرانيستي او هم يې له کتابتونونو سره مرسته کړې ده. ښاغلى اسد دانش په فرهنگي کړيو كې ډېر ملگري، خواخوږي او دوستان لري.
سرچينه
وېشنيزه:پښتانه
مېگ ۵
مېگ 5 МиГ-5 د جت یوه یرغل کونکی ښکاری الوتکه ده.
وېشنيزه:مېگ الوتکې وېشنيزه:روسی الوتکې
انساني کډوالي
انساني کډوالي په یوه نوي ځای (جغرافیایي سیمه) کې د دایمي یا لنډمهاله مېشتېدو په نیت له یو ځای نه بل ځای ته د خلکو تګ ته وايي. داسې کډوالي زیاتره له یو هېواد نه بل هېواد ته په اوږده واټن کې تر سره  کېږي، خو داخلي کډوالۍ (د هېواد دننه) هم ممکن دی، چې په حقیقت کې دا د نړۍ په کچه د انساني ک‌ډوالۍ نامتوبڼه ګڼل کېږې. سن هم د کاري او غیر کاري ک‌ډوالۍ لپاره اړین ده. خلک ممکن په انفرادي توګه په کورني واحدونو کې یا په لویو ډلو کې کډوال شي. د کډوالۍ څلور لوی ډولونه؛ یرغل، فتح، استعمار او مهاجرت دی.
پېژندونه
د کډوالۍ پېژند د ځای پر ځای کېدو په موخې او دلیل پورې اړه لري، هغه خلک چې کډوال کېږي په درېیو کټګوریو، لکه مهاجر، کډوال، او پناه غوښتونکو وېشل کېږې. هره کټګوري هغو شرایطو ته په کتوتعریف شوې چې یو شخص هڅوي، چې خپل موقعیت بدل کړي. په دې توګه مهاجرپه دودیز ډول هغو کسانو ته ویل کېږي، چې د عمومي دلایلو او موخو، لکه:  د غوره کاري فرصتونو لټون یا د روغتیایې پاملرنې اړتیاوو  لپاره د خپلې هستوګنې هېواد پرېږدي. دا اصطلاح په عمومي ډول داسی تعریف شوې ده، چې هر هغه څوک چې د تل لپاره خپل جغرافيايي موقعیت له یو هېواد نه بل هېواد ته بدلوي، کډوال ګڼل کېدای شي.
برعكس هغه كسان د كډوال په توګه نه دي تعریف شوي، چې په خپله خوښه په بل هېواد کې ځاى پر ځاى نه شي. د کډوالو د کډوالۍ لاملونه د هېواد دننه جنګي فعالیتونه یا تېری وي چې له دولت یا نادولتي سرچینو نه رامنځ ته کېږي. کډوال هغو وګړوته ویل کېږي چې په ناخوښۍ سره ګړندي ځای پر ځای کېږي. له دې امله، دا ډول مهاجرین زیاتره په غیر مستند ډول ځای پر ځای کېږې. پناه غوښتونکي بیا هغه کسان دي چې په خپله خوښه خپل هېواد پرېږدي. دغه کټګوري وګړي، د سختو شرایطو، لکه جګړې یا د مرګ ګواښونو له امله دا کار نه کوي، بلکې د پناه غوښتونکو لپاره د هېواد پریښودو هڅونه ممکن یو بې ثباته اقتصادي یا سیاسي وضعیت یا د جرمونو لوړه کچه وي. په دې توګه پناه غوښتونکي په عمده توګه د خپل ژوند د کیفیت له خرابوالي نه د خلاصون لپاره په نورو هېوادونو کې مېشت کېږي.
د کوچیانو خوځښتونه له یوځای نه بل ځای ته معمولا د کډوالۍ په توګه نه ګڼل کېږي، ځکه چې دا ډول حرکت په عمومي توګه موسمي وي، په نوي ځای کې د اوسېدو هېڅ اراده نهلري. د سفر، ګرځندویۍ، حج یا تګ راتګ لپاره لنډمهاله حرکتونه هم د کډوالۍ په توګه نه ګڼل کېږي..
نړیوال اقتصاد
د نړۍ په اقتصاد باندې د انسانانو د کډوالۍ اغیزې تر ډېره بریده مثبتې دي. په ۲۰۱۵ز کال کې چې کډوالو د نړۍ ۳.۳سلنه نفوس جوړاوه، د نړۍ په غیر خالصو کورنیو تولیداتو (GDP) کې یې ۹.۴ سلنه زیاتوالی راوستی. د نړیوالې پراختیا د مرکز په وینا د ټولو پولو پرانیستل کولای شي، نړۍ (GDP) ته ۷۸ ټریلیون ډالر اضافه کړي.
داوطلبانه او جبري کډوالي
کډوالي په داوطلبانه او جبري کډوالۍ وېشل کېږي. د غیر ارادي (سیاسي شخړو یا طبیعي پیښو نه تېښته) او داوطلبانه کډوالي (اقتصادي یا کاري کډوالۍ) ترمنځ توپیر کول ستونزمن دي او یو څه موضوعي دي، ځکه چې د کډوالۍ انګېزې زیاتره له یو بل سره تړاو لري. نړیوال بانک اټکل کړی و، چې تر ۲۰۱۰ز کال پورې ۱۶.۳میلیونه یا ۷.۶سلنه مهاجر د کډوالۍ وړ وي. دا شمېره په ۲۰۱۴ز کال کې ۱۹.۵میلیون ته لوړه شوه. په تېرو پنځو لسیزو کې د نړۍ په نفوس کې د شاوخوا ۳سلنې په کچه د کډوالو برخه ثابته پاتې ده.
جبري کډوالي
د جبري کډوالۍ په اړه متضاد تعریفونه شتون لري. په هر حال په دې اړه د یوې مخکښې ساینسي مجلې مدیرانو بیاکتنه کړې او لاندې پېژند یې وړاندې کړی دی: جبري کډوالي د کډوالو حرکتونو، داخلي بې ځایه شوو (د جګړو له امله بې ځایه شوي)، د طبیعي یا چاپېریالي آفتونو، کیمیاوي یا اټوميپېښو، لوږې، یا پرمختیایي پروژو له امله بې ځایه شوو ته اشاره کوي. د کډوالۍ بېلابېل لاملونه وګړي دې ته اړ کوي، چې نوی چاپېریال ځان ته غوره او خپل کورونه پرېږدې او په کمپونو او په پناه ورکوونکو هېوادونو کېمېشت شي. د۲۰۱۸ز کال تر پایه د اټکل له مخې په ټوله نړۍ کې ۶۷.۲میلیون جبري کډوال وو چې له دی جملې یې۲۵.۹ میلیونه خپلو هېوادونو نه بې ځایه شوي او ۴۱.۳میلیونه یې داخلي بې ځایه شوي کسان وو، چې د مختلفو دلایلونو له امله په کور دننه بې ځایه شوي وو.
د کډوالۍ اداره
نړیواله کډوالي او بې ځایه کېدل د خپل ماهیت له مخې د اصلي، د موخې هېوادونو او د هغو هېوادونو په اړه نړیوالې مسئلې دي چې کډوال کولای شي ترې ولاړ شي (زیاتره د ټرانزیټ هېوادونو په نامه یادېږي) او بیا هم یو څه په تناقض سره د کډوالۍ ډېری ادارې په تاریخي توګه له انفرادي دولتونو سره پاتې دي. د کډوالۍ په اړه د دوی تګلارې او مقررات په ملي کچه جوړېږي. په ډېرو برخو کې، د کډوالۍ اداره د دولت له حاکمیت سره نږدې تړاو لري. دولتونه د غیر اتباعو د ننوتلو او پاتې کېدو په اړه پرېکړې واک لري، ځکه چې مهاجرت په مستقیم ډول د دولت ځینې ټاکلي فکټورونه اغېزمنوي. کډوالي دوه اړخیزې او څو اړخیزې ځانګړتیاوې لري. د نړیوالو تړونونو په بڼه ډېری نړیوال تنظیمات شتون لري، چې په هغه کې هېوادونه د بشري حقونو د پلي کولو او په ځانګړو برخو کې د دولتونو اړوندو مسؤلیتونو په اړه موافقې ته رسېدلی دي.
د مدني او سیاسي حقوقو په اړه د ۱۹۶۶زنړیوال میثاق او د ۱۹۵۱ز کال کنوانسیون چې د کډوالو حالت پورې اړه لري (د کډوالو کنوانسیون) دوه اړینې بېلګې دي چې په پراخه کچه تصویب شوې دي. د کډوالۍ نور کنوانسیونونه په پراخه کچه نه دي منل شوي، لکه د کارګرو کډوالو او د هغوی د کورنیو د غړو د حقوقو د ساتنې نړیوال کنوانسیون. له دې هاخوا، په څو لسیزو کې د کډوالۍ په اړه بې شمېره څو اړخیز او نړیوال نوښتونه، خبرې اترې او بهیرونه شته دي. د خوندي اومنظمې کډوالۍ لپاره نړیوال تړون یو بل مهم ګام دی، ځکه چې د کډوالۍ د حکومتولۍ د موخو په اړه په نړیواله کچه د خبرو اترو لومړنۍ وینا ده، چې د کډوالو د حقوقو او د دوی په خاوره کې د دولتونو د حاکمیت د اصولو ترمنځ توازن رامنځته کوي.
که څه هم دا په قانوني توګه لازمي نه دی، خو د کډوالۍ لپاره نړیوال تړون د ۲۰۱۸ز کال په ډسمبرکې د ملګرو ملتونو په کنفرانس کې د موافقې له مخې تصویب شو، چې د ملګرو ملتونو له ۱۵۰نه زیاتو غړو هېوادونو په کې برخه اخیستې وه.
ساجده طلفاح
سجده طلفاح حسین Sajida Talfah) زوکړه ۲۴ جون ۱۹۳۷م کال) د عراق د پخوانی ولسمشر صدام حسین لومړی میرمن او د ماما لور وه. طلفاح له صدام څخه دوه زامن او درې لوڼې لرلې.
ډیویډ لویډ جورج
ډیویډ لویډ جورج یا د ډایفور لومړی ارل لویډ – جورج (۱۷ جنوري ۱۸۶۳ – ۲۶ مارچ ۱۹۴۵ زکال) له ۱۹۱۶ زکال څخه تر ۱۹۲۲ زکال پورې د بریتانیا لومړی وزیر و. نوموړی لیبرال سیاستوال و چې د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال یې د بریتیا د رهبرۍ، د ۱۹۱۱ زکال د ملي بیمې د قانون په ګډون د ټولنیزو اصلاحي سیاستونو، د پاریس د سولې په کنفرانس کې د ونډې، د ازاد آیرلنډي دولت په اړه د مذاکرې کولو، په ویلز کې د انګلنډ د کلیسا د منحل کولو او د خپل کار په پیل کې د ویلز د خپلواکې ادارې له جوړولو څخه د ملاتړ له امله پیژندل کېږي.
لویډ جورج د ۱۸۶۳ زکال د جنوري په ۱۷ مه د منچستر په شارلتون – آن – میډلاک (Chorlton-on-Medlock) سیمه کې له ویلزي والدینو څخه په ویلزي ژب ویونکې کورنۍ کې وزېږېد. له نږدې دري میاشتني توب وروسته هغه په ویلز، وروسته د لنډ مهال لپاره په پمبروکشر او بیا د ګوینز په Llanystumdwy کې را لوی شو. د هغه پلار چې د ښوونځي مدیر و په ۱۸۶۴ زکال کې ومړ. لوید جورج د هغې د مور او بوټ جوړونکي ماما له خوا را لوی شو او د هغوی لیبرال افکارو او باپتیست عقیدې په هغه پیاوړی اغېز وکړ؛ همدغه ماما له ده سره مرسته وکړه چې د ښوونځي له پرېښودو وروسته د وکیل په توګه په کار بوخت شي.
لویډ جورج په سیمه ئیزو سیاستونو کې فعال شو او د یو ویناوال او همدارنګه ویلز ته د واکونو د تفویض په موخه د لیبرالېزم او راډیکالېزم له ویلزي ترکیب، په ولز کې د انګلستان د کلیسا د انحلال، د اجاره کوونکو کارګرانو او کروندګرو لپاره د مساوي حقونو له غوښتلو او د ځمکې په برخه کې د اصلاحاتو له غوښتنې په ملاتړ یې شهرت وموند. په ۱۸۹۰ زکال کې هغه د کرینارفون برګ په داخلي ټاکنو کې پارلمان ته لار ومونده او د ۵۵ کلونو لپاره یې دغه ځایګی وساته. هغه له ۱۹۰۵ زکال وروسته د هنري کمپبېل بنرمن په کابینه کې خدمت وکړ. هغه مهال چې په ۱۹۰۸ زکال کې هربر هنری سکویت د لومړي وزارت څوکۍ ته ورسېد؛ جورج د خزانه دارۍ د رئیس په توګه د هغه ځایګی ونیو.
د پراخو رفاهي اصلاحاتو لپاره د مالي سرچینو د برابرولو په موخه هغه د ځمکې په مالکیتونو او د وګړو په بودیجه کې په لوړو عوایدو باندې د مالیاتو لګولو وړاندیز وکړ (۱۹۰۹ زکال)، چې د محافظه کارانو تر ولکې لاندې د بریتانیا د مشرانو جرګې (House of Lords) هغه رد کړ. د دولت کولو په بنسټیزو قوانینو کې ستونزې په ۱۹۱۰ زکال کې له دوه ځلې ټاکنو او همدارنګه په ۱۹۱۱ زکال کې د پارلماني قانون په تصویب سره حل شوې. د هغه له خوا وړاندیز شوې بودیجه په ۱۹۱۰ زکال کې تصویب شوه او د ۱۹۱۱ زکال د ملي بیمې قانون د یو معاصر هوسا دولت له رامنځته کېدو سره مرسته وکړه. په ۱۹۱۳ زکال کې هغه په مارکوني رسوایي کې ښکېل شو خو په خپله څوکی پاتې شو او په ویلز کې یې د انګلستان د کلیسا له منحل کېدو سره مرسته وکړه، خو په ۱۹۱۴ زکال کې یې د لومړۍ نړیوالې جګړې د پیلېدو تر مهاله د دغه منحل کولو اجرایي کول وځنډول.
لویډ جورج د جګړې د مهال د لومړي وزیر په توګه د هېواد مالي وضعیت پیاوړی کړ او د تولید د جاري ساتلو په موخه یې له سوداګریزو اتحادیو سره د هوکړو په نامه جعل وکړ. په ۱۹۱۵ زکال کې اسکوئیث د جګړې پر مهال د لیبرالانو په مشرۍ له محافظه کارانو او کارګرانو سره ائتلاف وکړ. لوید جورج د مهماتو وزیر شو او د مهماتو تولید ته یې زور ورکړ. هغه د تېر کال د مهماتو د کړکېچ په غبرګون کې د مهماتو جوړولو څلور لویې کارخونې جوړې کړې. په رینفریوشایر (Renfrewshire) کې له باروتو څخه د مرمیو د ډکولو ملي کارخونه 'National Filling Factory' د ده په ویاړ د «جورج ټاون» په نوم ونومول شوه. په ۱۹۱۶ زکال کې هغه د جګړې په چارو کې د بهرنیو چارو وزیر وټاکل شو. خو د ستراتیژي پر سر د خپل محدود واک او له نظامي تشکېلاتو سره د ښکیلتیا له امله ناهیلی شو. په لویدیځه جبهه کې د بریا ناشوني کېدو د اسکوئث په مشرۍ باور راکم کړ. نوموړی د ۱۹۱۶ زکال په ډسمبر میاشت کې استعفا ته اړ کړای شو. لویډ جورج د محافظه کارانو او یو شمېر لیبرالانو په ملاتړ د هغه پر ځای لومړی وزیر شو. هغه واک د جګړې یوې کوچنۍ کابینې، د کابینې نوي دفتر او د هغه د مشاورانو د باغ په هویلۍ کې متمرکز کړ. هغه د خوراکي موادو له کمښت سره د مبارزې په موخه د جیرې ورکولو سیسټم رامنځته کړ او کرنه یې تحریک کړه. په ۱۹۱۷ زکال کې د فرانسې د نایوویلي فاجعه جوړونکو عملیاتو (Nivelle Offensive) څخه له ملاتړ وروسته هغه په زړه نا زړه ډول د پاشندیل جګړې لپاره د فیلډ مارشال هیګ طرح تائید کړه چې لوړ تلفات او ډېره لږ ستراتیژیک ګټه یې لرله. د خپلو قوماندانونو د نظر پر خلاف هغه بلاخره وکولای شول د ۱۹۱۸ زکال په مارچ میاشت کې متفقین د یوې واحدې قوماندانۍ تر چتر لاندې وویني. د همدغه کال په اګست میاشت کې د جګړې هڅې د دوی په ګټه شوې او په نومبر کې یې جګړه وګټله. له دې وروسته هغه او محافظه کارانو خپل ائتلاف د ۱۹۱۸ زکال په ډسمبر میاشت کې له «کوپن» ټاکنو وروسته وساته. د هغه دولت د کال په لومړیو کې ټولو نارینه وو او یو شمېر ښځینه وو ته د امتیاز ورکولو حق تمدید کړ.
لویډ جورج په ۱۹۱۹ زکال کې د پاریس د سولې په کنفرانس کې یو له اصلي لوبغاړو څخه و، خو هغه کال د آیرلنډ وضعیت خراب شو او د آیرلنډ د خپلواکۍ جګړه پیل شوه، چې بیا یې تر هغه مهاله دوام وکړ کله چې لویډ جورج په ۱۹۲۱ زکال کې د آیرلنډ د ازاد دولت د خپلواکۍ په اړه مذاکره وکړه. په کور دننه هغه د ښوونې او روزنې او کورونو په برخو کې اصلاحات پیل کړل، خو د کارګري اتحادیو ستونزې جوړونې خپل اوج ته ورسېدې، په ۱۹۲۰ زکال کې اقتصاد له بحران سره مخ شو او بیکاري زیاته شوه؛ په دولتي لګښتونو کې کمښت راغي (۱۹۲۱ -۲۲ زکال) او هغه د ویاړونو د پلور او همدارنګه په ۱۹۲۲ زکال کې د چاناک په کړکېچ کې ښکېل شو. بونا لاو د محافظه کارانو ملاتړ ترلاسه کړ او و یې کولای شول، په راتلونکو ټاکنو کې په یوازې ځان برخه واخلي. لویډ جورج له لومړي وزارت استعفا ورکړه او نور یې بیا هېڅکله دغه ځایګی و نه نیو، خو د لیبرال ډلې د یو مشر په توګه یې خپل کار ته دوام ورکړ. په ۱۹۲۳ زکال کې د اسکوئثانو له ډلې سره په زړه نا زړه اتحاده سره لوید جورج له ۱۹۲۶ زکال څخه تر ۱۹۳۱ زکال پورې د لیبرالانو مشري وکړه. هغه د عامه چارو او اصلاحاتو لپاره د ابتکاراتو وړاندیزونه د رنګي کتابونو په ټولګه کې خپاره کړل خو د ۱۹۲۹ زکال په ټاکنو کې یې ډېره لږ لاسته راوړنه لرله. له ۱۹۳۱ زکال وروسته هغه نور یو بې باوره شخصیت و چې له ملي دولت څخه یې د جلا شوو لیبرالانو د کوچنۍ ډلې مشري پر غاړه لرله. نوموړي په ۱۹۴۰ زکال کې د وینسټون چرچیل د جګړې په کابینه کې له ونډې اخیستو ډډه وکړه. نوموړی په ۱۹۴۵ زکال کې له خپلې مړینې ډېر لږ وړاندې د اشرافیت مقام ته ورسېد.
مړینه
جورج لویډ د ۱۹۴۵ زکال د مارچ په ۲۶ مه د ۸۲ کلونو په عمر د سرطان د ناروغی له امله هغه مهال چې مېرمن یې فرانسیس او لور یې میګان د هغه په خوا کې وو، مړ شو. څلور ورځې وروسته د نیکې جمعې په ورځ هغه د ډایفور سیند ته څېرمه په Llanystumdwy کې خښ کړای شو. یوازې د قبر یوه ډبره د هغه قبر څرګندوه او په هغې هېڅ لیکنه نه وه شوې؛ له دې سره د معمار کلاف ویلیامز الیس له خوا طراحي شوی څلی بیا وروسته د هغه قبر ته څېرمه جوړ شو. همالته نږدې د لویډ جورج موزیم هم شتون لري چې د ویلیامز الیس له خوا طراحی شوی و او په ۱۹۶۳ زکال کې افتتاح شو.
په نباتاتو د بهرنيو عواملو اغیزې
ګڼه				سرليک				صفحه ١				سريزه					ب ٢				بيولوژيکي عوامل			١ A 				هرزه بوټي				١ B 				حشرات				٣ C				مايکرو ارګانيزمونه		٤ ٣				کيمياوي عوامل			٧
سريزه: په نړۍ کې خداى بې شمېره نباتات پېداکړي،چې انسانان او حېوانات ترې ګټه واخلي نباتات دانسانانو بې شمېره ستونزوته دحل ځواب وايي او انسانان يې په ډېرو ځايونو لکه:دسوزولو لپاره،دخوړلو،دابادۍ جوړولو لپاره پکاروي. داچې نباتات موږ ته ډېرې ګټې رسوي نو بايدچې دهغې حفاظت،ساتنه او پالنه وکړو،او پرې نه ږدو چې ځيني عوامل نباتاتو ته تاوان ورسوي. مادهمدغه عواملو په هکله چې نباتاتو ته تاوان ياګټه رسوي يوڅه معلومات راټول کړي دي چې لوستونکي ترې استفاده وکړي.چې په دې کې ماپه مختلفوعواملو باندې،لکه:عناصر،حشرات،مايکرو ارګانيزمونه،هرزه بوټي،اوځينې فزيکي عوامل لکه:اوبه،اقليم خاوره،اونور يوڅه رڼا اچولې ده،ترڅو موږ د دغه عواملو سره اشنايي پېداکړو او دنباتاتولپاره يې داسې وکارووچې نبات ته زيان ونه رسوي. داموضوعات مادډېرو غوره منابعو څخه تاسوته راټول کړي دي خداى دې وکړي چې داستفادې وړمو وګرځي.
ذبيح الله (لاروى) دښوونې اوروزنې پوهنځى دکيميااوبيولوژي څانګه دڅلورم کال محصل
په نباتاتوکې دخارجي عواملو اغېزې:
الف:_ اصغري تودوخه،(Minimum Temperature): په دې تودوخه کې نبات دحرارت ټېټې درجې ته ضرورت لريواوښه وده پکې کو ،که چېرته ديوه نبات تقريباً (8 c) اصغري تودوخه کې ښه وده کوي خو که چېرته دا تودوخه ددې څخه ښکته راشي نو دنبات وده هم دخنډسره مخ کېږي اونمو يې ودريږي. ب:_ منځنۍ تودوخه،(Optimum Temperature): که يو نبات ته منځنۍ تودوخه ،20c پکاروي که،20c تودوخه ورته مساعده شي نونبات به ښه وده وکړي اوښه حاصل به ورکړي،خوکه منځنۍ تودوخه،20 c څخه پورته ياښکته شي،دنبات نمونه به نزول وکړي،اودحاصلاتوکچه به يې راټيټه شي.
ج:_ اعظمي تودوخه،(Maximum Temperature): دې ډول تودوخه کې نباتات جګه درجه دتودوخې کې ښه وده کوي او ښه حاصلات ورکوي خو که اعظمي تودوخه هم ديوخاصې درجې څخه پورته شي دنبات وده په خنډنۍ شي اونبات به له ستونزوسره مخه شي.کېداى شي يو نبات تېغ وهنه کې اصغري تودوخې ته اړتيا ولري خووده د همدې نبات په اعظمي تودوخه کې ښه وي اوپه منځنۍ تودوخه کې دانبات ښه حاصل ورکوي. دنړۍ عمده کرنيزې سيمې هغه دي چې منځنۍ تودوخه يې ،12-4c مياشتوپورې د(20-10 c) درجې وي په دې سيمو کې ښه حاصل کېږي تودوخه دمختلفوعواملو له کبله تغير خوري چې ځينې يې په لاندې ډول دي: ١_ عرض البلد ٢_ طول البلد. ٣_ دلمر مقابل کې قرار لرنه. ٤_ دسمندرڅخه لوړوالى. پورته عواملو په نظرکې نيولو سره که چېرته لوړوالي کې ،٤٠٠،فټه او عرض البلدکې يوه درجه تغير راشي نو په تودوخه کې به يو ه درجه فارنهايت تغير راشي،همداډول دهرو ١٠٠،مټرو دسمندر څخه دلوړوالي سره په حرارت کې ،1c،زياتوالى راځي څومره چې يوه منطقه دسمندر څخه پورته وي هلته به يخ زيات وي نو دپورته سيمو نباتات په ښکته سيمو اودښکته سيمونباتات په لوړو سيموکې وده نه شي کولاى. دلمر مقابل کې جنوبي سميې دشمالي سمو په نسبت زيات قرار لي،همداعلت دى چې جنوبي سيمې دشمالي سمو په نسبت ګرمې دي ،اکثره نباتات ،،15-40 c،،کې ښه وده کوي او ښه حاصل ترينه لاسته راځي پورته څلور عوامل په نظر کې نيولو سره (Hopkins) يوقانون کې ويلي که چېرې عرض البلد کې يوه درجه اوپه طول البلدکې پنځه درجې اوپه لوړوالي کې ،٤٠٠،فټه تغير راشي نو دې صورت کې دکرلو په وخت کې څلور ورځې تفاوت منځ ته راځي يعنې که يو نبات جنوبي سيمو کې او ل وکرو نو په شمالي سيمو کې به څلور ورځې وروسته کرل کېږي بايد دتودوخې په نظر کې نيولوسره موږ مشخص نباتات په مشخصه تودوخه لرونکو سيمو کې وکرو ترڅو ښې نتېجې ورکړي. الف:_ سړې سيمې نباتات،(cool season crops): داهغه نباتات دي چې نسبت يخه هواکې ښه ودهکوي لکه غنم، جودر،اوربشې،چقندرالو او داسې نرو نباتات. ب:_ ګرمې سيمې نباتات(Warm season crops): دهغه نباتات دي چې خپلې ودې ته توده هوا خوښوي اودتودوخې په ټيټېدو سره نباتات زيانمنيږي لکه:باجره ،وريجې،پنبه،جوار اوداسې نور نباتات.
٧_ رڼا،ياروښنايي: رڼا په نباتاتوکې ستره اغېزه لري په څومره چې درڼا اندازه ډېره وي په هغومره اندازه دفوتوسنتيزعمليه په نباتاتوکې چټکه وي ښايي په ګوته شي چې دفوتو سنتيز پروسه په ټولو نباتاتوکې يه يو څېر نه ده.او دنباتاتو دروښنايي سره مستقيماً متناسبه ده ټول نباتات رڼا ته يوه اندازه اړتيا لري اوهمدغه وجه ده چې درڼادضرورت له پلوه نباتات په دوه ډولونو ويشل کېږي. الف: هغه نباتات چې رڼاخوښوونکي دي اوپه رڼاکى ښه وده کوي جې دغه ډول ته يې روښنايي خوښوونکي نباتات يا،(Nasturtium) وايي. ب:اوبل ډول هغه نباتات دي چې درڼا په پرتله په سيوروکې ښه وده کوي اود سيوري خوښوونکي دي دغه نباتات د(oxalis) په نامه ياديږي. دفوتوسنتيزس عمليه او دهغې چټکتيا په دغه ډ،ل نباتاتوکې هم توپير لري.په رڼاخوښوونکو نباتاتوکې دفوتوسنتيزس عمليه پراخه اوپه سيوري خوښوونکوکې نوموړي عمليه يوه ټاکلى اندازه لري.دبله پلوه هغه نباتاتوکې چې سيورى خوښوونکي وي اوپه سيوري کې ښه وده کوي دفوتو سنتيزس عمليې داجراکولپاره لږه اندزه رڼاته درڼاته درڼا خوښوونکو نباتاتو په پرتله اړتيالري.همدارنګه رڼا او سيورى خوښوونکي نباتات دفزيولوجيکي نښو نښانو اوهم داناتومي له نظره يو څير نه دي درڼاخوښوونکونباتاتو پاڼې پنډې اوسختې وي. دپاڼو دميزوفيل طبقې يې ښه تکامل کړى دى همدارنګه دپارنشيماحجرې او کوتيکول يې هم ضخيم او نسبتاً منفذونه يې لوى وي.دسلولونواو کلورو پلاست اندازه پکې کوچنۍ معلوميږي مګر په سيوري خوښوونکونباتاتوکې پاڼې نوى حجرات يې په عمومي توګه يو طبقه يي اوپاڼو د ډنډرونو برخو يې ښه تکامل نه وي کړى منفذونه پکې هم کوچني وي سلولونه او کلوروپلاستونه يې قوي اوغټ وي که چېرې سيوري خوښوونکي نباتات رڼاته انتقال شي ډېر ژر له منځه ځي اومري همدارنګه ډېر کلوروفيل ددې سبب کېږي چې روښنايي په زياته انزاه راکش کړي چې په نيتجه کې دنباتاتود(Transpiration) دچټکتيا اودډېر والي باعث کرځي. لنــډه نــتيجه:-
١_ مايکرو بيالوژى ، ليکوال : ى،ن، ميشوستين او- و-ت- ا- ميڅيف ژباړن: پوهنمل بابکر خيل بادشاه خان. ٢_نباتى ناروغۍ ، ليکوال :- جارج –ن- اگريوس ژباړن: پوهندوى احسان الله دکابل پوهنتون خپرونى  ((١٣٦٦) Principles of Botany٣- Author: Tanner Ahmad Malice Caravan: book house
فارس او کندهار
ددي نقشي جوړونکي نوريمبرګ اينګراور او نشرونکي يي جوهان بابتيست هومان دي په انځور يا نقشه کې په فيرشييا کي د (۱۶۶۳-۱۷۲۴) پورې د غوره سوو ښارونو څخه ليدنه کيږی چې دا ښارونه وسمهال په، افغانستان، سويلي روس، ختيځ ترکيه او کاوکاوس سيمه کې موقعیت لري. په دي نقشه کي تر ټولو مهم او لويو شيانو ته اشاره سوی ده، د مثال په توگه، ښار سره د ګيټ، ديوالونه، اوبييزه برخه، رويال ماڼۍ، مارکېټونه او داسي نور. د ښارونو طريقه او ځای پر ځای کيدنه په لاندې ډول ده:
نور
وېشنيزه:کندهار وېشنيزه:د کندهار تاریخي سيمي او ودانۍ
وریدونه
وریدونه:
چی دوجود دانساجونه قلب ته دوینی دراوړلو وظیفه په غاړه لری نسبت شراینوته دوجود په انساجوکی سطحی موقعیت لری اوهم دجدارونوضخامت یی دشریانوپه نسبت کم دی وریدونه په دری عمده گروپو ویشل شوی چی عبارت دی له Pulmunary veins Systemic veins Portal veins
Pulmunary veins
نوموړی وریدونه چی oxygenatiedوینه ددواړو سږونه چپ دهلیزته رانقلوی تعداد یی په دواړو طرفوکی څلورعددو ته رسیږی valvesنلری دهرطرف وریدونه اول دalveolپه جدارکی دcapillarشبکی په شکل شروع اودcapillaryشبکو دمتعدوشعباتوله یو زای کیدونه بالاخره دسږوپه هرفص کی یوه وریدی جذع جوړیږی چی په دی اساس په ښی سږی کی بنا پردی چی دری فصه لری دری وریدی جذعی علوی سفلی اووسطی اوپه چپ سږی کی ددوه فصونودموجودیت په اثردوی وریدی جذعی علوی اوسفلی منځته رازی دښی سږی علوی اووسطی جذعی سره یوزای کیږی اوورنه یوه واحده علوی جذع منځته رازی بنا پردی دوه وریدونه دښی سږی دhillusنه اودوه وریدونه دچپ سږی د hillusنه راوزی pulmunary hillusکی pulmonary vein sup. دpulmunary artپه قدامی قسمت کی او Inf. pulmonary vein یی په خلفی سفلی قسمت کی کرار نسی دښی خواوریدونه دfibrous pericardiumدسوری کیدوبعدpericardial cavityته داخل اوپهpericerdial cavityکی دښی طرف دجملی pulmonary vein sup. دsup.venacava دخلف نه او Inf. pulmonary vein یی دright atriumدخلف نه تیراودچپ دهلیزپه خلفی جدارکی یی سوری خلاسیږی او چپ خواکی دواړه وریدونه دdescending aortaدمخی نه تیریږی اوبلاخره دfibrous pericardiumدسوری کیدوبعدیی دچپ دهلیزپه خلفی جدار کی سوری خلاصیږی
Cervical veins:C
A:دمخ اوسردخارجی برخی وریدونه.دمخ دهرطرف وریدونه wدتوری په شان شکل جوروی چی دwښاخونه پورته دسردپوستکی په طرف اولاندی ترغاړی پوری امتدادلری دمخ دوریدودجملی نهfacial veinغټ وریددی چی داورید دسترگی دانسی زاویی به برخه کی د Angular veinپه نوم دsupratroclearاوsupaorbital وریدودیوزای کیدونه منځته رازی چیAngular vein دfacial veinپه شکل دfacial artشاته خلفی سفلی خواته امتدادمومی بلاخره دغاړی deep fasciaدسوری کیدوبعد دsubmandibular gland دمخی تیراودcommon faciaدقدامی شعبی سره یوزای کیدوپه نتیجه کیvein common facialجوړوی چی common facial vein بیاپهinternal jugular vein کی تخلیه کیږی دمخ یوبل ورید چی عبارت دsuperficial temporal veinڅخه دی دغوږدtragusپه قدام کی کښته تیراوparotied glandته داخل چی پدی ځای کی دمخ دبل وریدسره چی maxillary veinنومیږی یوزای کیږی اوپه نتیجه کی retromandibular veinجوړیږی د retromandibular vein خلفی شعبه دpost auricular veinسره دیوزای کیدوپه نتیجه کی ext jugular veinجوړوی چه دااخری وریدبیاپه subclavian veinکی تخلیه کیږی facial veinعمیقا" له یوی خوادsupraorbitalاوsup ophthalmic وریدوسره اودبلی خوادdeep facial veinپه واسطه pterygoid venous plxusسره ارتباط لری چی دهمدی ارتباتاتوپه وسیله coronori sinusدfacial veinسره ارتباط پیداکوی داارتباطات ددی باعث کیږی چی دمخ انتانات خصوصا دپورتنی شونډی اودپزی دلاندنی قسمت انتانات په اسانی سره نوموړی sinusته ورانتقال سی له دی کبله دادمخ دخطرناکی ناحی په نوم یادیږی اودامکان ترحده بایدکوشش وسی چی جراحی داخله دضرورت په وخت کی پکښی اجرانسی له دی نه علاوه دسرextracranealوریدونه دکوچنیووریدوپه واسطه چی emissary veinورته وایی دintracranealوریدی جیبوسره ارتباط لری چی ددی کوچنیووریدوله له لاری دسرextra cranial infectionداخل قحفی وریدی جیبوته په اسانی انتقال مومی
Cranial intracranial vein
مخکی له دی چی ددماغ اوددماغ دچاپیرقسمتووریدی تخلیه تشریح کروضروری ده چی ددماغ دپوښ یعنی سحایاmeningeپه باره کی یوڅه معلومات ولروددی موضوع پوره تشریح په عصبی سیستم کی کیږی سحایاددری ورقوڅخه جوړسوی دغه دری ورقی له بیرون نه داخل خواته ددورامتر.اراکنویید اودفیامترپه نومویادیږی
Duramaterدسحایابیرونی پرده ده چی ددماغ چارپیرداپرده له ددوصفحونه متشکله ده بیرونی صفحه یی چه دEnosteal layerپه نوم یادیږی دقحف هډوکوداخلی سطحی پوښوی اوداخلی صفحه یی چی دMeningeal layer په نوم یادیږی دسحایا نوردواړه پوښونه ددماغ دنسج سره یوزای احاطه کوی اوددورامترداطبقه دفورامین ماگنوم نه لاندی دspinal duramaterرسره ارتباط لری ددورامتردادواری طبقی ددماغ دسطحوپه تولوبرخوکی یوله بل سره نښتی دی بیله هغه زایوپه کوموکی چی Craneal venous sinusesددوی په واسطه پوښل سوی دی ددورامترداخلی صفحه ددماغ دسطحودپاسه په ځینوزایوکی دالتواتولرونکی ده چی داالتوات ددماغ سطحه په سوبرخوویشی چی داالتوات عبارت دی له Falx cerebri Tentorium cerebelli Falx cerebelli Diaphragma sellae Tentorium cerebelli:داالتوادخیمی شکل لری دpost. Cranial fossaچت جوړوی اوcerebellumدcerebrum له قفوی لوبونه جداکوی Falx cerebelli:یوه کوچنی لورماننده التواده اوپه حقیقت کی داالتواهغه وخت منځته رازی ددورامتردمخ خواته پهPost. Cerebellar notchکی پورته سی
Diaphragma sellae:دایوه کوچنی دایروی افقی شکله چین خوردگی التوا ده چی د Hypophyseal fossa چت جوړوی Venous sinusis of duramater لکه چی دمخه مووویل دDuramaterدواړه طبقی ددماغ دسطحوپه ټولوبرخوکی یوله بل سره نښتی دی بیدون دهغه زایوپه کوموکی چی Duramater دCraneal sinusesدپوښوپواسطه پوښل کیږی ددورامتردواره پوښونه ددی جیوبونوsinusesجدارونه جوړوی چی داجدارونه دداخل لخوا دEndotheliumپه واسطه پوښل سوی دی ددی جیوبونوجدارونه عضلی طبقه اووالونه نلری په دی جیوبونوکی ددماغ دټولوبرخووریدی وینه همدارنگه دسحایا اودسردکوپړی دهډوکووریدی وینه تخلیه کیږی ددی نه علاوه دCerebrospinal fluidتخلیه هم په زینوجیوبونوکی صورت نیسی داوریدی جیوبونه دCraneal cavity نه بیرون یعنی دExtra cranealوریدوسره دEmmisary veinsپه واسطه ارتباط لری داارتباط ددی باعث کیږی چی دجیوبونووریدی وینه له خپل اصل مسیرنه علاوه د Craneal cavityنه بیرون جریان پیداکوی اوپه جیوبونوکی وریدی فشارکم شی په Craneal cavityکی ددماغ دسطحی په بیرونی برخه کی 23وریدی جیوبونه sinusesقرارلری چی 8یی جفت او7یی طاق دی Paired venous sinuses داجیوبونه په هر طرف کی یویوعدددی اوپه لاندی دول دی Cavarnous sinuses- 1 Sup. Petrosal sinuses-2 Inf. Petrosal sinuses-3 Transvers sinuses-4 Sigmoid sinuses-5 Sphinoparital sinuses-6 Petrosquamus sinuses-7 Middle meningeal sinuses-8
Paired veous sinuses
R\L the cavernous sinuses-1:هریوCavernous sinusدSphinoidalهډوکودجسم دعلوی وجهی په دواړوخواووکی په Middle cranial fossa کی قرارلری دهریواوږدوالی دوه سانتی متره اوعرض یی یوسانتی متردی دهرsinusسطحه دEndosteal layer of duramaterپه واسطه اووحشی چت اوانسی جداریی دMeningeal layer of duramaterپه واسطه جوړسوی دی په قدام کی هریو ددی SinusترSup. Orbital fissureپوری اوپه خلف کی دTemporalهډوکی دpetrousبرخی ترڅوکی پوری امتدادلری
ارتباطات
Aهغه ساختمانونه چی دsinusنه بیرون قرارلری A) (به علوی کی optic tract.internal carotied art ( b)په سفلی کی:foramen lacerumاودsphinoidalهډوکی دجسم اوغټ ښاخ اتصال محل ( c)په انسی کیhypophysis cerabri and sphinoidal air sinuses (d)په وحشی کی:temporal bone (e)په قدام کی:sup. Oubital fissure (F)په خلف کی:apex of petrous part of temporal bone the mid brain (B)هغه ساختمانونه چی دsinusپه وحشی جدار کی قرارلری له پورته نه َکښته خواته په لاندی دول دی Oculomator nerve (a) Trochlear nerve( b) Ophthalmic nerve( c) Maxillary nerve (d) Trigeminal ganglion (e) (c)هغه ساختمانونه چی دsinusله منځ نه تیریږی Internal carotied art (a) Abducent nerve (b) Tributaries of sinus (c) (A)دorbit له جوف نه Sup.opthalmic vein (a) Inf. .opthalmic vein (b) (B)دbrain ددماغ نه Superficial middle cerebral veine (a) Inf.cerebral veins (b) From the meninge (c) Sphinoparital sinus (d)
R\L sup.petrosalsinuses-2:دا  sinusesدمربوطهtemporalهډوکی دpetrous partد علوی کنارپه امتداد دtentorium cerebelliپه قدامی قسمت کی قرارلری ددی sinusله لاری مربوطه caverncus sinusپهtransvers sinusکی تخلیه کیږی اوپه دیsinusکی tymphanic and inf.cerebral.cerebellarوریدونه تخلیه کیږی R\L inf. Petrosal sinusis -3:داsinusesپه مربوطه petroocipital fissureکی موقیعت لری اوددی sinusesله لاری مربوطه cavernous sinusپه ant. Jugular veinکی تخلیه کیږی اوپه هریوددی sinusکی لاندی وریدونه تخلیه کیږی Laberinthin veins a Bدpons .medullaاوcerebellumوریدونه. R\L transvers sinuses-4:هریوددی سینسونودtentorium cerebelliپه خلفی قسمت کی دinternal occipitsl protuberanceله دواړوخوانه دښی اوکین parintalهډوکی ترpost inf.angle پوری امتدادلری ښی transvers sinusدکین په نسبت پراخه دی لاندی وریدونه پدی sinusesکی تخلیه کیږی
Inf. cerebral veins (a) Inf. cercbellar veins (b) Post. temporal diploic vein (c) Inf. anastomotic vein (d) اوهمدارنگه sup. petrosal sinusهم پدیsinusکی تخلیه کیږی R\L sigmoid sinuses-5 :هریودsigmoid sinusدمربوطه transvers sinus امتدادیافته قسمت دی چی هریوددی دsدتوری شکل لری هریودیsinusesدمربوطه parital bone له post. Inf angleنه دjugular foramenترخلفی قسمت پوری امتداد لری
R\L sphinoparital sinuses-6:هریوددی sinusدspheniodalهډوکی دمربوطه Ala minorدخلفی ازادکنارپه امتدادقرارلری هریوددی sinusپه مربوطه cavernous sinusکی تخلیه کیږی R\L middle meningial veins -7:داوریدونه دوه جذعی جوړوی چی عبارت دی له قدامی جذعی frontalاوخلفیparitalجذعی څخه قدامی جذعه ممکن په pterygiod venous plexus ,sphinoplatinخاتمه ومومی اوخلفی جذع معمولا" په pterygiod venous plexusخاتمه مومی
Unpalred sinuses
Sup sagital sinus -1داsinusدfalx cerebri په پورتنی التصاقی کنارکی موقیعت لری ی په دی sinusکی لاندی وریدونه شامل دی Sup.cerebral veins-a Parital emissary veins-b Venous lacunae-c په هرطرف کی دری عدده -dکله ناکله دپزی نه هم یووریدپه دی sinusکی تخلیه کیږی Inf. Sagital sinus -2 :داsinusدfalx cerebri دسفلی ازادکنارپه 2\3خلفی قسمت کی موقیعت لری داsinusدGreat cerebral veinسره دیوزای کیدوپه نتیجه کی ختمیږی اوددی دواړودیوزای کیدوپه نتیجه کی Stright sinusجوړیږی
Stright sinus-3:داsinusدMid line په استقامت دfalx cerebriاوTentorium cerebelliدیوزای کیدوپه محل کی موقیعت لری نوموړی sinusپه قدام کی دInf. Sagital sinusاودGreat cerebral vein دیوزای کیدوپه نتیجه کی جوړیږی اوترprotubrantia occipitalis interna پوری امتدادلری برعلاوه د Great cerebral veinاوinf. Sagital sinus نه چی ددی sinusپه جوړیدوکی رول لری څوعددهsup .cerebellarوریدونه هم پدی sinusکی تخلیه کیږی Occipital sinus-4:داsinusدfalx cerebelliپه التصاقی کنارکی موقیعت لری نوموړیsinusفورامین ماگنوم ته نژدی شروع اوپه Junction of sinusesباندی خاتمه پیداکوی Ant\post interca vernos sinuses-5 داsinusesدواړه Cavernous sinusesسره مرتبطوی پدی Sinusesکی غیرمنظم وریدی چینلونه چی دHypophysis cerebriنه لاندی قرارلری تخلیه کیږی Basilar plexus of veins-6:داوریدی ضفیره دقحف دclivusله پاسه قرارلری چی له یوی خوادواړه inf.petrosal sinuses سره مرتبطوی اوله بلی خواداوریدی ضفیره په دواړوخواووکی دintenal vertebralوریدوسره ارتباط لری Cervical veins دغاړی وریدونه یادغاړی دDeep fasciaدپاسه اویاهم دغاړی دِDeep fasciaلاندی قرارلری دغاړی دسطحی وریدوله جملی سخه Ext.jugular وریداودعمیقه وریدوله جملی Ant.jugular veinاهمیت وړدی The external jugular vein تعدادیی دوه دانی دی دغاړی په دواړوخواووکی په متناظر دول دغاړی دعمیقه صفاق لپاسه قرارلری.په دی وریدکی دمخ اوسردبیرونی برخی اوپه کمه اندازه دعمیقه انساجو وریدونه تخلیه کیږی داورید د mandibular angleشاته د retromandibularوریددخلفی شعبی اودpost auricular veinله یوزای کیدومنځته رازی اودsternocliedomastoid عضلی په امتدادپه مایل دول ښکته سیرلری دclavicula هډوکی دوسطی برخی نه لږپورته دغاړی پهpost triangle کی دغاړی عمیق صفاق سوری کوی اوپه subclavianورید کی تخلیه کیږی Tributaries:لاندی وریدونه په ext.jugularکی تخلیه کیږی 1post.auricuiar vein- Post.division of retromundibular vein-2 Post.external jugular vein-3 Transvers cervical veiv-4 Suprascapalar vein-5 Ant.jugular vein-6 The internal jugular vein تعدادیی دوه دانی دی چی دغاړی په دواړوخواووکی په متنا ظردول دغاړی دعمیق صفاق لاندی قرارلری اوهریوددی وریدوپه حقیقت کی دsigrnoid sinusمستقیم امتداددی هریو ددی وریدودjugular foramenنه شروع اودclavicula هډوکی دانسی نهایت خلفی برخی پوری امتدادلری هریوددی وریدودمربوطهsubclaveinوریدسره دیوزای کیدوپه نتیجه کیbrechiocephalic veinجوړوی داوریدونه په علوی او سفلی برخوکی لږتوسع لری چی علوی متوسع برخه یی sup.bulb of jugular veinاوسفلی متوسع برخه یی inf.bulb of jugular veinپه نوم یادیږی Veins of the upper limb دعلوی طرف وریدونه په دووگروپوویشل شوی دی (A)سطحی وریدونه داوریدونه پهsubcutaneusنسج یاتحت الجلدی نسج کی قرارلری دلوی زرف سطحی وریدونه په لاندی ډول دی Dorsal vevous arch نوموړی وریدی قوس دلاس په ظهری وجه کی موقیعت لری اوپه دی وریدی قوس کی لاندی وریدونه تخلیه کیږی A))دری عدد دورسل میتا کارپل وریدونه (B) دکوچنی گوتی دانسی طرفdorsaldigital vein Index cگوتی دوحشی خواdorsaldigital vein (D)دغتی گوتی دوه ظهری وریدونه
د پاکستان هوايي ځواک
د پاکستان هوایی ځواک ( په اردو کې: پاک فضائیہ) د پاکستان د هغو ځواکونو څخه دی چې د دې هېواد په امنیت کې اړین (مهم) رول لوبوي. د پاکستان هوایی ځواک د بریتانوي هند تر ویش وروسته په ۱۹۴۷زېږيز  کال کې جوړ شو. دغه هوایی ځواک په اوس وخت کې ۶۲۰۰۰ عسکرونه ، ۳۰۰۰ پیلوټان او کابو ۱۰۰۰ بیلا بیلا ډول جنگي او ترانسپورتي الوتکې او تر ۳۰۰ پورې څرخي لري. د پاکستان هوایي ځواک د سیمې په کچه یو غښتلی ځواک دی.
تاریخ
د پاکستان هوایی ځواک تر پسدایښت وروسته په ۲۹۴۷ کال کې ۲۳۳۲ عسکران او ۵۲ الوتکې درلود. دغه الوتکې د کشمیر په جگړې کې کارېدلې. په دی وخت کې د پاکستان په جگړه يیزو درندو وسلو کې د هوکر تېمپست ، هوکر توفان او دی هاویلند تایگرمات الوتکې شاملې وې. دغه الوتکې بریطانیایی حکومت پاکستان ته ورکړې. د ۱۹۵۰ کال څخه د پاکستان هوایی ځواک د امریکا په ملاتړ جوړ شوی دی. د ۱۹۵۱ کال څخه تر ۱۹۶۱ کال پورې امریکا پاکستان ته د اېف- ۸۴ ، اېف- ۸۶ او اېف- ۹۴ د جټ الوتکې ورکړلې. مگر دغه الوتکې د هند- پاکستان په جگړو کې ويجاړ شوې. په ۱۹۸۷ کال کې جنرال محمد ضياءالحق تر پوځی القلاب وروسته د پاکستان حکمران شو او شریعت د حکومت لخوا باب شو. په ۱۹۷۹ کال کې شوروی اتحاد پر افغانستان برید وکړ. امریکا په مرکزي آسیا کې د شوروی آغېزې څخه خطر احساس کړ او د دی لپاره یی پاکستان ته عصری وسلې ورکړې. په ۱۹۸۳ کال کې د اېف-۱۶ عصری ښکاری الوتکې د پاکستان د هوایی ځواک لاس ته ورغلې.
د پاکستان پوځي الوتکې
وېشنيزه:د پاکستان هوایی ځواک