cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
پښتو نومځري او د هغو کارونه
۹- ګډ ټولنومځري (اشتراکي ضمير):
= پایله = نومځري د کلام هغه توکي دي ، چې د نوم له تکرار څخه مخنیوی کوي او د نوم پر ځای راځي. په پښتو ژبه کې نهه ډوله نومځري پيژندل شوي دي. شخصي یا ځانګړي نومځري په پښتو ژبه کې دوه کالته لري ، اصلي حالت  لرونکي نومځري په اوس مهال  کې له هر ډول فعلونو سره پرته له کوم توپیر کارول کیږي. غیر اصلي ضمایر یې په تیرمهال کې له متعدي افعالو سره په مفرد حالت کې توپیر کوي. د جوړښت له اړخه هم شخصي ضمایر په دوه ډول دي. غښتلي نومځري او کمزوري ضمایر ، غښتلي د جملې په پیل کې کارول کیږي خو کمزوي عموماً له مفعول وروسته کارول کیږي. په پښتو ژبه کې ملکي ضمایر هم دوه بڼې لري ، هغه شخصي کمزوري ضمایر د ملکي کمزورو نومځرو پر ځای هم راځي او اصلي حالت یې له شخصي ضمایرو سره د (ز ، س ،د)په زیاتلو سره جوړېږي. بل ډول نومځري چې په پښتو ژبه کې ډېره کارونه لري ، هغه پلوي نومځري (را ، در ، ور) دي. په پښتو ژبه کې پلوي نومځري هم درې دندې ترسره کوي. دغه ضمایر شخص (لومړی ، دویم او درېیم )  څرګندوي او  د دغو اشخاصو پلو یا لوری هم څرګندوي او له دې دوو دندو سربېره د فعلي مختاړو په توګه هم دنده ترسره کوي. بل ډول نومځري چې ما په دغه پایلیک کې تشریح کړي هغه پوښتني یا استفهامي نومځري دي. دغه نومځري د پوښتنې پر مهال کارول کیږي او ځینې یې دوه حالتونه هم لري. په اوس مهال کې یې یوه بڼه کارول کیږي او په وروسته مهال کې یې بله بڼه کارول کیږي. په پښتو ژبه کې بل ډول نومځری ناټیک یا مبهم نومځري دي. دغه ډول نومځري د نا مشخص شخص یا شي لپاره کارول کیږي ، چې ځینې یې دوه حالتونه لري د اوس مهال بڼې یې بېلې دي او د تېر مهال هغه یې بېلې.
بل ډول ضمیر چې د دغه مونوګراف په لیکنه کې سره ورسره مخامخا شول هم وییک نومځري یا یا ارتباطي نومځري دي. دغه نومځري لکه چې له نوم څخه یې څرګندیږي د مرکبو جملو تر منځ د اړیکې لپاره کارول کیږي  او د تېرې جملې د یوې برخې پرځای هم کارول کیږي او په دې توګه خپله دوه ګونې دنده ترسره کوي. لکه چې بدګرځې ، بد به پرځې. بل ډول نومځري اداتي یا وییک نومځري دي ،   اداتي ضمایر هغه ضمایرو ته وايي چې د وییکو (اداتو) او نومځرو ګډه وظیفه ترسره کوي او په پښتو ژبه کې نهم ډول نومځری  مشترک یا ګډ نومځری دی. په پښتو ژبه کې د (خپل) له کلمې څخه د یوه تولنومځري (ملکي ضمیر) کارهم اخلي. دا چې د درې واړو وګړو (متکلم، مخاطب، غایب) لپاره یو ډول راځي، نو ځکه ورته ګډ ټولنومځري (مشترک ملکي ضمیر) هم ویل کېږي. لکه : هر څوک د خپل ځواب وايي.
= اخځلیکونه = 1.     خویشکی ، محمد صابر ،(۱۳۸۰لمریز)، پښتو غږ پوهنه او وييپوهنه ، افغانستان کلتوري ودې ټولنه، جرمني.
2.     رښتین ، صدیق الله ، (۱۳۷۲ لمریز)،پښتو ګرامر ، یونیورستي بک ایجنسي ، پیښور.
3.     زیار ، مجاور احمد ، (۱۳۸۴ لمریز)،پښتو پښویه ، دانش خپرندویه ټولنه ، پېښور.
4.    شیرزاد ، محمد آقا ،(۱۳۸۸ لمریز)، پښتو ګرامر- مورفولوژي ، د ښوونکو د روزنې لوی ریاست، کابل
5.    شیرزاد ، محمد آقا ، (۱۳۸۸لمریز)، پښتو ګرامر- فونولوژي،د ښوونکو د روزنې لوی ریاست ، کابل
6.     شیرزاد ، محمد آقا  او رشیدي ، جمشید ، (۱۳۸۷لمریز)،پښتو ژبه او ادبیات ، کابل د ښوونې او روزنې پوهنتون ، ژبو او ادبیاتو پوهنځی ، پښتو څانګه ، کابل
7.     شینواری ، کابلی ، پیښوری ، (۱۳۸۹لمریز)،پښتو ګرامر په خپله بڼه ، دانش خپرندویه ټولنه ،پېښور
8.    میاخیل ، وفي الله ، (۱۳۷۹ لمریز)، پښتو ګرامر، له انترنیتي پاڼې خپور شوی اثر، کابل.
9.     هاشمي ، سید محی الدین ، (۱۳۸۳لمریز)،د پښتو ژبې لنډ ګرامر ، د اریک د ګرځنده کتابتونونو اداره ، کابل
وروستۍ نوواله
وروستۍ نوواله یا پست‌مډرنیزم (په انګلیسي: Postmodernism) یو فکري دریځ یا د بلاغت یوه بڼه ده او د هغه څه په هکله چې «د نووالې ‹ستر روایتونه› ځانګړي کوي (د معنی پوهنپوهنیزې قطعیت یا پایښت له مفهومونو سره په ټکر کې) او د سیاسي-ټولنیزې واکمنو نظامونو په ساتنه کې د اېډیولوجي پر ونډې باندې ټینګه کوي» د شکمنوالي یوه لیدلوري له‌لارې تعریفېږي. په ځانګړو تاریخي، سیاسي او هڅوبي بحثونو کې د پوهنیزو ادعاوو مشروط ماهیت ته په کتنې سره، د عیني واقعیت اړوند ادعاوې د لنډباوري ریالیزم په توګه ردېږي. په‌دې توګه، پست‌مډرنیزم لید د ځان-ارجاعیت، پوهنپوهنیزې پرتلوالې، اخلاقي پرتلوالې، کثرت‌پالنې، پېغور یا کنایې، سپکاوي او غوره کَونې له‌لارې ټاکل کېږي؛ دغه لیدلوری د دوه‌ګوني تقابل، دوامداره هویت، سلسله مراتبو او د ډلبندي «نړیوال اعتبار» ردوي.
پست‌مډرنیزم په لومړیو کې د ادبي نقد له یوې بڼې څخه رامنځ‌ته شو او د شلمې پېړۍ په نیمایي کې یې د نووالې (مډرنیزم) د ردولو فلسفې په توګه وده وکړه او په ډېرشمېر څانګو کې مشاهده شو. پست‌مډرنیزم د تفکیک‌والې او وروستۍ جوړښت‌پالنې له څانګو سره نږدې اړیکه لري. بېلابېلو لیکوالانو پست‌مډرنیزم د توراندۍ ترویج ګڼي چې د روښاندۍ پر عقل‌پالنې او علمي دقت باندې سترګې پټوي او تحلیلي یا تجربوي پوهې ته یې د یوې بې‌ګټې فلسفې په توګه نقد کوي.
تعریف
وروستۍ نوواله یا پست‌مډرنیزم یو فکري دریځ یا د بلاغت یوه بڼه ده او د روښاندۍ عقلانیت اړوند نړۍلیدونه، چې مخینه یې اوولسمې پېړۍ ته رسېږي، له ننګونو سره مخ کوي. پست‌مډرنیزم له پرتلوالې او د سیاسي او اقتصادي واکمنۍ ساتنې پر اېډیولوجي باندې متمرکزې فلسفې سره تړاو لري. پست‌مډرنیزم‌پال «د هغو بیانونو په هکله چې د ټولو ډلو، هڅوبونو، دودونو یا توکمونو لپاره د اعتبار درلودلو ادعا کوي، شک لري او د هغه پر ځای، د هر وګړي پر پرتله‌ییزو واقعیتونو باندې تمرکز کوي». په پست‌مډرنیزم کې «واقعیت» یو ذهني جوړښت ګڼل کېږي. پست‌مډرنیزم د بې‌واسطې واقعیت یا عیني عقلاني پوهې احتمال ردوي او ادعا کوي چې ټول تفسیرونو پر هغو لرلیدونو باندې مشروط دي چې د هغو له‌لارې وړاندې شوي دي؛ د عیني واقعیت اړوند ادعاوې د لنډباوري ریالیزم په توګه ردېږي.
پست‌مډرنیزم‌پال متفکرین، تر ډېره، د پوهې ادعاوې او ارزښتي سیسټمونه ممکن یا ټولنیز مشروط ګڼي او هغه د سیاسي، تاریخي یا هڅوبي بحثونو او سلسله مراتبو محصول انګېري. پر دې بنسټ، پست‌مډرنیزم‌پال تفکر په پراخه توګه د ځان‌ارجاعیت، پوهنپوهنیزې او اخلاقي پرتلوالې، کثرت‌پالنې او سپکاوي له‌لارې تعریفېږي. پست‌مډرنیزم، تر ډېره، د تفکیک‌والې او وروستۍ جوړښت‌پالنې په څېر فکري مکتبونو سره نږدې اړیکې لري. پست‌مډرنیزم پر هغې انتقادي تیوري باندې ډډه لګوي چې، پر هڅوب باندې د اېډیولوجي، ټولنې او تاریخ اغېزې مهمې ګڼي. پست‌مډرنیزم او انتقادي تیوري، په ټولیز ډول، د عیني واقعیت، اخلاقو، حقیقت، انساني طبیعت، عقل، ژبې او ټولنیز پرمختګ نړۍشمولې مفکورې تر نیوکې لاندې نیسي.
پست‌مډرنیزم په لومړیو کې د ادبیاتو او ادبي نقدونو په هکله د بحث یوه بڼه وه، چې د ادبي متن پر ماهیت، معنی، لیکوال او لوستونکي، لیکلو او لوستلو په هکله یې تبصره کوله. پست‌مډرنیزم د شلمې پېړۍ له نیمایي څخه تر وروستیو پورې په زیات‌شمېر علمي څانګو کې د مډرنیزم (نووالې) د رد یا تمبولو لامل په توګه پرمختیا وکړه. د یوه انتقادي عمل په توګه، پست‌مدرنیزم د حاد واقعیت، تماثل، تعقیب او توپیر له مفهومونو څخه کار اخلي او ذهني (انتزاعي) اصول د مستقیمې تجربې په ننګه ردوي.
د ګړنې آر
«postmodern» ګړنه د لومړي ځل لپاره په ۱۸۷۰ز کې وکارول شوه. جان واتکینز چپمن «د انځورګرۍ یوه پست‌مډرنه بڼه» له فرانسوي اغېزوالې څخه د خلاصون لارې په توګه وړاندې کړه. ج. م. تامپسن، په ۱۹۱۴ز کې، په «هیبرت مجله» کې (چې په هرو درې میاشتو کې د فلسفي کره‌کتنې په موخه خپرېده) د خپلې خپرې شوې مقالې له‌لارې، دغه ګړنه د دین نقد کولو په تړاو د لیدلورو او عقیدو د بیانولو په موخه وکاروله او لیکي: «د پست‌مډرنیزم د شتون دلیل، دین او الهیات‌پوهنې ته د هغه د غځولو له‌لارې د دقیق نقد په واسطه، د مډرنیزم (نووالې) له دوه‌ګوني ذهنیت څخه کاتولیکي احساس او همدا راز کاتولیکي دود ته تېښته ده».
په ۱۹۲۶ز کې، د سېنت ستېفن کالج (اوسنی بارد کالج) رئیس «برنارد ایدېنګز بل»، له مډرنیزم وروسته تاریخي پېر د بیانولو لپاره له دغې ګړنې څخه کار واخېست او د «پست‌مډرنیزم او نورې مقالې» تر سرلیک لاندې یې خپله لیکنه خپره کړه. دغه مقاله د روښاندۍ پېر اوږدمهاله ټولنیز-هڅوبي معیارونه، لیدلوري او کړنې نقد کوي. سربېره پر دې، په دغې لیکنه کې د مډرنیزم وروسته پېر د هڅوبي بدلونونو وړاندوینه کېږي او (څرنګه چې «بل» یو انګلیسي اسقف کاهن دی) د حل‌لارې په توګه د اورتودُکس مذهب وړاندیز کوي. سره له‌دې، د «پست‌مډرنیتي» ګړنه د لومړي ځل لپاره د یوې ټولیزې تیوري په توګه، په ۱۹۳۹ز کې د آرنولډ ج. توینبي تاریخي غورځنګ لپاره وکارول شوه: «زموږ خپله پست‌مډرن پېر د ۱۹۱۴ تر ۱۹۱۸ز عمومي جګړې په نښتې سره پیل شو».
په ۱۹۴۹ز کې، دغه ګړنه له نومهالې مهندسۍ څخه د ناخوښۍ بیانولو لپاره وکارول شوه او په پایله کې د مډرن‌پالې مهندسۍ غورځنګ (چې د مهندسۍ نړیوال سبک په توګه پېژندل کېږي) خپل ځای د پست‌مډرن‌پالې مهندسۍ غورځنګ ته پرېښود. په مهندسۍ کې پست‌مډرنیزم، په لومړیو کې د سطحي ښکلاوو د بیا رامنځ‌ټه کولو، په ښاري چاپېریالونو کې د ودانیو مهندسۍ ته د نوې کتنې، په تزئیني بڼو (غوره کَونه) کې د تاریخي ارجاع او غیرعمودي ګوټونو نښه وه.
په ۱۹۹۶ز کې، والتر تروت اندرسن، پست‌مډرنیزم د څلورو ځېلپوهنیزو نړۍلیدونو له ډلې څخه وګاڼه، چې نوموړی دغه نړۍلیدونه په لاندې توګه پېژني:
تاریخچه
د اوسني پست‌مډرنیزم بنسټیز ځانګړنې د ۱۹۴۰ز لسیزې په لومړیو کې د موندلو وړ دي؛ په ځانګړې توګه کولای شو د خورخي لويس بورخېس په څېر د هنرمندانو آثارو ته اشاره وکړو. سره له‌دې، ډېري څېړونکي پر دې توافق لري چې پست‌مډرنیزم تفکر د ۱۹۵۰ز لسیزې په وروستیو کې له مډرنیزم سره په سیالۍ پیل وکړ او په ۱۹۶۰ز لسیزه کې پر مډرنیزم باندې لاسبری شو.
د پست‌مډرنیزم لومړنۍ ځانګړنې، په ټولیزه توګه، عبارت دي له: د پېغور په توګه له سبکونو، اقتباسونو او روایتي کچو سره لوبېدل، د لوېدیځ هڅوب «سترو روایتونو» په هکله مېتافزیکي شکمنواله یا اپلت‌پالنه (نهیلیزم)، او د واقعیت په بدل کې د مجازي ښکارندې غوره ګڼل (یا په لا دقیقه توګه، په بنسټیز ډول د داسې یوې پوښتنې مطرح کول چې «واقعیت» له څه شي څخه ترکیب شوی دی).
د ۱۹۹۰ز لسیزې له وروستیو راهیسي، په عامه هڅوب او په اکاډمیکو چاپېریالونو کې داسې یوه انګېرنه رامنځ‌ته شوه چې پست‌مډرنیزم «له موډه غورځېدلی دی». ځیني نور بیا استدلال کوي چې پست‌مډرنیزم د اوسني هڅوبي تولید په محتوا کې مړ شوی دی.
انډين هېوادونه
انډين هېوادونه د جنوبي امریکا د وچې هغه هېوادونه دي چې د انډیز غرونو په اوږدو کې موقعیت لري. په سیاسي لحاظ، ارجنټاین د انډین هېوادونو په منځ کې نه دی شامل شوی ځکه چې دا د سویلي مخروط برخه ده او د انډین هېوادونو (Andean Community of Nations) د ټولنې غړی نه دی. انډین د سوېلي امریکا لوېدیځې برخې ته غځېدلی. په دې لړ کې لاندې هېوادونه شامل دي :
لوېدیځ : هغه سیمه چې د آرام سمندر سره تړلې ده
مرکزي : هغه سرحدونه چې هیڅ بحر سره نه وي تړلې
سوېل :
اړونده مقالې
جنوبي مخروط وېشنيزه:افريقايي اتحاديه وېشنيزه:امريکايي رسنۍ وېشنيزه:امريکايي الوتکې وېشنيزه:امريکا متحده ايالات وېشنيزه:امريکا ته د برتانيې سفيران وېشنيزه:امريکايي بم غورځونکي الوتکې
یوزنېټ
نو ځکه، Usenet په انټرنیټ کې د خبر ګروپونو په څیر دی. خبري ګروپونه هغه ډلې دي چې په انټرنیټ کې پراخه دي او د بریښنالیکونو فرعي سیټ دي. خبري ګروپونه په سیاسي ، ټولنیزو ، کلتوري ، سوداګریزو ، معلوماتي او نورو برخو کې فعال دي او تر اوسه له 12,000 څخه ډیر خبري ګروپونه پیژندل شوي.
د خبر ګروپونو درجه بندي کلونه وړاندې تالیف شوې او اوس هم شتون لري، چې د 70big یا 70big په نوم یادیږي.
خبرونه: خبرونه یا موضوعات د یوزنټ او پخپله د خبر ګروپ پورې اړه لري،
Rec: ساتېری ،
ساینس: مختلف ساینسي موضوعات
ټولنه: د ټولنیزو علومو موضوعات،
خبرې اترې: عمومي او عامه موضوعات
محمدي شريعت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" محمدي شريعت هغه ټولو احکامو ته اشاره ده چې الله تعالی په خپل وروستي پېغمبر حضرت محمد صلى الله عليه وسلم له لارې مسلمانانو ته د قيامت تر ورځې پورې نازل کړي دي. په بل عبارت، ټول مسلمانان د محمدي شریعت د پیروۍ ادعا کوي.
مذهبي رسمونه
اصلي مقاله : کوچنی اختر او لوی اختر
په اسلامي شريعت کې د مشهورو اسلامي مېلو له جملې څخه دوه مهم اسلامي جشنونه د رسول الله صلی الله عليه وسلم له سنتو څخه ثابت دي.
سرچينې
وېشنيزه:اسلامي اقتصاد
سوېلي شنک
د سوېلي امریکا د لويې وچې په جنوبي سیمو کې د  استوا کرښې لاندې جغرافيايي ساحه د جنوبي مخروط يا سوېلي شنک په نوم یادیږي  په دې سیمه کې ارجنټاین ، چیلي ، یوراګوای او پاراګوای او د برازیل ځینې سیمې شاملې دي.
د لاتینې امریکا په پرتله په دې سیمه کې د ارجنټاین او یوروګوای اکثریت خلک د اسپانيايي نسل سره تړاو لري.
د شلمې پېړۍ په دویمه نیمایي کې، د سیمې په ډېرو هېوادونو کې د پوځي دیکتاتورانو واکمني وه، خو په دغو هېوادونو کې د ۱۹۹۰ لسیزې تر پایه ډیموکراسي را ژوندۍ شوه.
اوس مهال، ارجنټاین او چیلي د باثباته او عصري افکارو سره حکومتونه لري، په داسې حال کې چې یوراګوای د لیبرال افکارو او لیبرال افکارو حکومت لري، او د خپلو پالیسیو له امله د لاتینې امریکا سویس بلل کیږي.
انځورونه
وېشنيزه:امريکايي رسنۍ وېشنيزه:جنوبي مخروط
ياکوتي ژبه
یاکوتي ژبه یا سخا (په یاکوتي کې: Саха тыла، تلفظ: Sakha Tila) د تورکي ژبې د کورنۍ یوه ژبه ده چې د روسیې د فدراسیون په سایبریا سیمه کې د یاقوتستان(ياکوتيا) يا سخا جمهوريت  کې د 363,000 ویونکو سره مشهوره ده. دا ژبه خورا له خطر سره مخ ده.
په یاکوتي ژبه کې د پور کلمې
په یاکوتي ژبه کې تر ۲۵۰۰ زیات منګولیايي کلمې او لږ شمېر فارسي او پښتو کلمې موندل شوي دي. د پارسي ژبې ځینې پورونه په سایبریا کې موندل شوي، د بېلګې په توګه، د فارسي ژبې خدا او چای د جنوبي سایبریا په تورکي ژبو لکه یاکوتي ژبه کې موندل کیږي چې البته د خدا کلمه بيا له پښتو ژبې د خاوند او خدای له نومونو څخه فارسي ژبې ته لېږدېدلې او اره ريښه يې پښتو ده. .
ډلبندي
ياکوتي د تورکي ژبو د کورنۍ د شمالي څانګو څخه یوه ژبه ده. په دې کورنۍ کې د شور ، تووان او دولګان ژبې هم شته.
سرچینې
انګلیسي ویکیپیډیا. وېشنيزه:ژبې وېشنيزه:تورکي ژبې وېشنيزه:ترکي ژبې وېشنيزه:ياکوتي وېشنيزه:ياکوتيست وېشنيزه:ياقوتست وېشنيزه:سخا جمهوريت وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:روسي فدراسو
قرباني
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" قرباني د ديني مقصد لپاره د انسان يا حيوان ذبحه کول دي. دا طریقه د زرګونو کلونو راهیسې لیدل کیږي. او نن هم د قربانۍ تصور د نړۍ په هر دین او په ځانګړې توګه د اسلام په دین کې موندل کیږي، دغه تصور په پوره قوت سره دوام لري، چې د لوی اختر په مناسبت په ټوله نړۍ کې مسلمانان لمانځي، د حضرت ابراهیم علیه السلام او اسماعیل علیهم السلام په یاد ولمانځئ او ترسره کړئ.
حوالې
وېشنيزه:اسلامي اقتصاد وېشنيزه:قرباني وېشنيزه:اسلام وېشنيزه:اسلام اړوند سرلیکونه
زبير هلال
زبير هلال د مراکش کامیډین دی ، اداکار دی ، د جوالی په 12 ، 1995 د مراکش په کاسابلانکا کې زیږیدلی.
د هغه پوسټونه
زبیر هلال په ډیری کارونو کې برخه اخیستې ، پشمول د:
فيض آباد
فيض اباد د افغانستان په شمان کې يو غرنی ولايت دی
TR
TR یا tr په لاندې ماناوو سره راتللای شي:
نور کارځايونه
وېشنيزه:تورکي ژبه وېشنيزه:تورکيه
طبقات ناصري (کتاب)
طبقات ناصرې چي په فارسي ژبه کي دتاریخ یوله مهمو کتابونوڅخه ګڼل کیږي نژدې اووه پېړۍ مخکي دافغانستان دمشهوره لیکوال قاضي منهاج جوزجاني له لوري لیکل سوی دی. ددغه کتاب دلیکلو نېته دتاریخ دځینو حوالو پربنسټ باندي ۶۵۸هجري ق کال ښودل سوې ده او لیکوال یې (منهاج جوزجاني) دخپلي زمانې له سترو پوهانو څخه وو.
مینځپانګه
دطبقات ناصري په کتاب کي له حضرت آدم(ع) څخه نیولې بیا پراسلامي نړۍ باندي دمغولو دتاړاک تروخته پوري ټول واقعات لیکل سوي دی اودغه کتاب پخپله زمانه کي له کافي شهرت څخه برخمن وو. دکتاب لیکوال جوزجاني په اوومه هجري پېړۍ کي دمغولو دتاړاک له کبله دهندوستان په لوري ولاړی اوهلته یې د ډهلي له واکمن (محمود بن سلطان التمش) سره په دربارکي ځای ونیوی چي په همدې وخت کي یې طبقات ناصرې کتاب هم سرته ورساوه اوټول یې په لیکلي ډول د ډهلي دواکمن په نامه کړ.
دعبدالحئ حبیبي تصحیح
څرنګه چي دزمان په تېرېدوسره دطبقات ناصري نسخې په بېلابیلو هیوادونو کي خورې سوې له هغوی څخه یوه نسخه په افغانستان کي دکندهار ولایت مشهوره لیکوال عبدالحي حبیي ته په لاس ورغله. عبدالحئ حبیي چي دخپلي زماني نوموتۍ لیکوال وو دطبقات ناصري اوډنه، جوړښت، تصحیح او نورکارونه یې په غاړه واخیستل څوچي په اخرکي یې دغه لوی کار سرته ورساوه اوکتاب په دوه جلده کي چاپ سو. لمړئ جلد یې په ۱۹۴۶زیږدیزکال کي دکوټي او کابل په ښارونوکي خپور سو اودویم جلدیې په ۱۹۵۴زیږدیزکال کي دلاهور په په ښارکي دچاپ په ګڼه وپسولل سو. تردې څه عمر وروسته دطبقات ناصري دواړه جلدونه دکابل په ښارکي خپاره سول اوپه افغانستان او ایران کي یې ځان ته ځانګړی مقام خپل کړ.
سرچینې
طبقات ناصري دعبدالحئ حبیبي په زیار
منهاج سراج جوزجاني
منہاج الدین سراج جوزجاني چي په اوومه هجري پېړۍ کي دافغانستان یوله سترو تاریخ پوهانو اوشاعرانوڅخه ګڼل کیږي په ۵۸۹هجري ق کال کي زېږېدلی دی. نوموړي په اصل کي دافغانستان دجوزجان له ولایت څخه وو اودغزنويانو اوغوریانو په دربارکي یې ځانګړی دولتي رسوخ درلودی. دجوزجاني دپيدایښت په اړه تاریخ پوهان اختلاف لري ځکه یوشمېر تاریخ پوهان وايي چي نوموړی په فیرزکوه (دغور ولایت مرکز) کي پیداسوی دی اویوشمېر نور تاریخ پوهان ادعاء کوي چي جوزجاني په لاهورکي پیداسو.
دجوزجاني ژوند
د منهاج الدین جوزجاني پلار چي سراج الدین محمدبن عثمان نومېدی دغوري واکمنوپه دربارکي یې دفقیه اوقاضي په توګه دنده مخ ته وړل او موریې هم له ذاته څخه دغور ولایت وه. جوزجاني خپلي لمړنی زدکړي په غور ولایت کي پای ته ورسولې اودغیاث الدین محمدپه دربارکي لوی سو خودغه کلونو زیات وخت په برکي ونه نیوی اودغور واکمني ډېر ژر لمنځه ولاړه. دغوریانو ترپرځېدو وروسته دجوزجاني په باره کي چنداني معلومات نسته خوڅوکاله وروسته کله چي مغولو دخوارزمشاهانو واکمني ونړول اوپراسلامي نړۍ یې بریدوکړ ورسره سم جوزجاني مخ دهندوستان په لوري ولاړی اوهلته یې دهغه ځای له مسلمان واکمن (ناصرالدین محمد) سره کار پیل کړ، ناصرالدین محمد جوزجاني ته دخپل لښکر دقضاء اودیوې مدرسې دسرپرستۍ چاري وسپارلي خوتردې څوکاله وروسته کله چي د ډهلي واکمن سلطان شمس الدین التمش هغه ځای فتحه کړ جوزجاني یې له ځان سره ژوندئ ډهلي ته بوت اوهلته یې دنوموړي دعلمي فضیلت له کبله دګوالیار په سیمه کي مېشت کړ ترڅو دهندوستان دقضاء چاري په غاړه واخلي. تردې پیښي څوکاله وروسته ناصرالدین محمدوفات سو اودهندوستان واکمني څه ناڅه ناتوانه سول خوپه ۶۳۴هجري ق کي کله چي دناصرالدین لور (سلطان رضیه) واک ته ورسېدل جوزجاني یوځل بیاخپل علمي فعالیت ته اوږه ورکړه اودناصریه مدرسې دمشرتوب چاري یې په غاړه واخیستې.
جوزجاني په ۶۳۹هجري ق کال کي دهندوستان دنوي مسلمان واکمن معزالدین بهرام شاه له لوري دټول هند قاضي وټاکل سو اوڅوکاله وروسته یې دمغولانوپه وړاندي په جګړې کي برخه هم واخیستل. د ډهلي مملوک واکمنانو جوزجاني ته پخپله واکمني کي بېلابیلي دندي وسپارلي چي ترټولو زیات یې دمدرسو دمشرتوب اوقضاء دندې ګڼل کېدلې. جوزجاني په یاده موده کي خپل نامتو کتاب چي په طبقات ناصري سره شهرت لري ولیکه اوپه دغه کتاب کي یې له حضرت آدم(ع) څخه نیولې بیا دمغولانو ترواکمني پوري بېلابېل حالات بیان کړي دي.
دجوزجاني وفات
دجوزجاني دژوند داخري کلونو په باره کي له تاریخ پوهانو سره چنداني معلومات نسته خودځینو سرچینوپه حواله نوموړي په غالب ګومان باندي د۱۲۶۶ز کال په شاوخوا کي وفات سوی دی.
دجوزجاني آثار
منهاج الدین جوزجاني چي پخپل ژوندکي دعربي اوفارسي ژبي نامتو شاعر اوتاریخ پوه ګڼل کيږي دشعر دهنر ترڅنګ یې خپل نور آثارهم ټولني ته وړاندی کړي دي خوترټولو مشهوره اثر یې دطبقات ناصري په نوم یادیږي کوم چي دتاریخ په باره کی لیکل سوی دی، دغه کتاب په افغانستان کي دکندهار ولایت دمشهوره تاریخ پوه اوستر لیکوال علامه عبدالحي په تصحیح سره افغان او ایرانۍ ټولني ته په شلمه زیږدیزه پېړۍ کي وړاندي سو.
PS
PS په لاندې ماناوو کارول کیږي:
وېشنيزه:نامبهمه مخونه وېشنيزه:پښتو وېشنيزه:فوټوشاپ وېشنيزه:فلسطين
روبوټونه (فلم)
روبوټونه Robots د ۲۰۰۵ امریکایی کمپیوټر-انیمیشن ساینس فکشن ساہسک کامیډی فلم دی چې د نیلي آسماني سټوډیو لخوا تولید شوی او د ۲۰ مې پیړۍ فاکس لخوا توزیع شوی.
قیصه
په روبوټ نړۍ کې ، یو ځوان ایډیالست ایجاد کونکی د خپل الهام شرکت سره د یوځای کیدو لپاره لوی ښار ته سفر کوي ، یوازې د دې لپاره چې ځان د دې ناپاک نوي مدیریت سره مخالفت وکړي.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
ختيځ بلاک
ختيځ بلاک د کمونيست بلاک، سوسياليست بلاک او شوروي بلاک په توګه هم پېژندل کېږي، د شوروي اتحاد تر اغېز لاندې د مرکزي او ختيځې اروپا، ختيځې اسيا، سويل ختيځې اسيا، افريقا او لاتيني امريکا يوه ډله وه، چې د سړې جګړې پر مهال (۱۹۴۵-۱۹۹۱زکال) يې شتون درلود. دې دولتونو د پانګوال لويديځ بلاک په خلاف د مارک او لينن پلوۍ نظريه وڅارله. ختيځ بلاک ته زياتره وختونه دويمه نړۍ هم ويل کېدله، حال دا چې د «لومړۍ نړۍ» اصطلاح لويديځ بلاک ته او «درېيمه نړۍ» هغو ناپيلو هېوادونو ته ويل کېدله، [ې په اصل کې افريقا، اسيا او لاتيني امريکا کې وو، مګر په ځانګړي ډول له ۱۹۴۸ز کال څخه د مخکې شوروي پخواني سوسياليست فدرالي جممهوريت يوګوسلاويا هم په کې شامل وه، چې په اروپا کې پرته وه.
لويديځه اروپا کې د ختيځ بلاک اصطلاح په عمومي ډول د شوروي د سوسياليست جمهوريتونو اتحاد “USSR” ويل کېده او په کوميکون (ختيځ المان، پولينډ، چکسلواکيا، هنګري، رومانيا، د بلغاريا ولسي جمهوريت او البانيا) کې چوپړي يا خادم دولتونه او ګوډاګي دولتونه ويل کېدل. په اسيا لويه وچه کې ختيځ بلاک د منګلويا ولسي جمهوريت، د ويتنام سوسياليست جمهوريت، د لاو ولسي جمهوريت، د کمپوشيا ولسي جمهوريت، د کوريا د خلق ديموکراتيک جمهوريت او د چين ولسي جمهوريت رانغاړل. له شوروي اتحاد سره يو ځای شوي امريکايي هېوادونه له ۱۹۶۱ز کال راهيسې کيوبا او د ټاکلو يا محدودو دورو لپاره نيکاراګوا او ګرينادا وو.
ترمينولوژي
له ۱۹۹۱ز کال څخه وروسته د ختيځ بلاک اصطلاح کارونه ښايي هغو دولتونو ته د ويلو په پرتله خورا محدوده وي، چې د وارسا تړون (۱۹۵۵ – ۱۹۹۱ز کال) او منګوليا (۱۹۲۴-۱۹۹۲ز کال) يې جوړول، چې له دې وروسته کمونيستي دولتونه نه دي. دوی ته ځيني وختونه په يو څه عمومي ډول «تر کمونيزم لاندې د ختيځې اروپا هېوادونه» ويل کېږي،  چې منګوليا په کې ځای نه لري، مګر يوګوسلاويا او البانيا يې برخه دي، چې دواړه يې په ۱۹۶۰ز لسيزه کې له شوروي اتحاد څخه بېل شوي وو.
د ختيځ بلاک اصطلاح له عمومي کارونې څخه وړاندې په ۱۹۲۰ز لسيزه کې د ختيځې او مرکزي اروپا هېوادونو ناتړلي اتحاد ته ويل کېدله.
که څه هم يوګوسلاويا يو سوسياليست هېواد و، مګر د کوميکون “COMECON” يا وارسا تړون غړی نه و. دې هېواد په ۱۹۴۸ ز کال کې د شوروي اتحاد له سوسياليست جمهوريتونو څخه په بېلېدلو سره په ختيځ پورې هم تړاو نه درلود او په لويديځ پورې يې هم د خپل سوسياليست نظام او د ناپييلي خوځښت د بنسټګر غړي په توګه د خپل دريځ له امله تړاو نه درلود. که څه هم ځينې سرچينې يوګوسلاويا د ختيځ بلاک غړې ګڼي. ځيني نور بيا دا هېواد وروسته له هغې د ختيځ بلاک غړی نه ګڼي، چې د ۱۹۴۸زکال د ټېټو-سټالين “Tito-Stalin” بېلتون کې يې له شوروي سياست سره خپلې اړيکې پرې کړې.
د روسيې شوروي
په ۱۹۲۲زکال کې د روسيې شوروي فدرالي سوسياليست جمهوريت، د اکراين شوروي سوسياليست جمهوريت، د بلاروس شوروي سوسياليست جمهوريت او د ترانسقفقاز سوسياليست فدرالي شوروي جمهوريت د شوروي د سوسياليستي جمهوريتونو د اتحاد د رامنځته کولو تړون او د يادو جمهوريتونو د رامنځته کولو اعلاميه تصويب کړه او په دې ډول يې شوروي اتحاد رامنځته کړ. شوري مشر جوزف سټالين چې شوروي اتحاد ته يې د «سوسياليست ټاپو» په سترګه کتل، وويل چې شوروي اتحاد بايد د دې شاهد وي، چې د اوسني پانګوالې دايرې ځای سوسياليست دايره ونيسي.
له ۱۹۳۹ څخه تر ۱۹۴۰ ز کال پورې د شوروي اتحاد پراختيا
په ۱۹۳۹ ز کال کې د شوروي د سوسياليست جمهوريتونو اتحاد له نازي المان سره د مولوتوف او ريبينتروپ تر منځ تړون “Molotov-Ribbentrop Pact” کې شامل شو. ياد تړون يو پټ تړون ليک يا پروتوکول درلوده، چې رومانيا، پولينډ، لتويا، لتوانيا، استونيا او فنلينډ يې د المان او شوروي د نفوذ په سيمو ووېشل. ختيځ پولينډ، لتويا، استونيا، فنلينډ او بيسربيا په شمالي رومانيا کې د شوروي د نفوذ سيمې وپېژندل شوې. لتوانيا ورسره د ۱۹۳۹ زکال سپټمبر کې د دويم پټ تړونليک له مخې ورزيات شو.
شوروي اتحاد د ختیځ پولينډ پر هغو برخو باندې بريد کړی و، چې د مولوتوف-رېبينتروپ تړون له مخې ورته پر لويديځ پولينډ باندې د المان له بريد څخه دوه اونۍ وروسته او پولينډ کې له الماني ځواکونو سره له همغږۍ وروسته سپارل شوې وې. د شوروي اتحاد له لورې د ختیځ پولينډ د نيونې پر مهال شورويانو د پولينډ دولت له منځه ويوړ او د المان او شوروي تر منځ ناستې د پولينډ د پاچاهۍ راتلونکي جوړښت په اړه بحث وکړ. شوروي چارواکو په شوروي پورې د نويو تړل شويو سيمو شوروي کول پيل کړل. شوروي چارواکو کرنه اشتراکي کړه او د پولينډ خصوصي او دولتي ملکيت يې ملي او له سره ووېشه.
د ګواښونو مدیریت
د ګواښونو مدیریت د ګواښونو (چې په ISO 31000 کې د موخو په قطعي توب باندې د اغېز کوونکو په توګه تعریف کېږي) پېژندنې، ارزونې او هغو ته د لومړیتوب ورکونې په معنی دی چې په هغو کې له منابعو څخه په همغږې او اقتصادي ګټنې سره او یا هم پر هغو باندې د نظارت او کنټرول پر مټ ناسمې پایلې تر ټولو لږ کچې ته رسېږي او ورسره په خوا کې فرصتونو ته د لاسرسي کچه تر ټولو زیات حالت ته رسي.
ګواښونه کېدای شي له بېلابېلو منابعو له دې ډلې په نړیوالو بازارونو باندې د داډ د نشتوالي، د پروژې د ناکامۍ له امله د رامنځته کېدونو ګواښونو (د پروژې په هر پړاو کې له طراحۍ را نیولې تر پراختیا او تولید یا د هغو د ژوندانه د څرخ تر عمر پورې)، قانوني مسئولیتونو، اعتباري ګواښونو، حوادثو، طبیعي لاملونو او آفتونو، همدارنګه د یو دښمن له خوا د قصدي برید او یا هم د ناڅرګندو ریښه لرونکو یا نه وړاندوینه کېدونکو پېښو څخه سرچینه واخلي.
د ګواښونو د مدیریت په ستراتیژیو کې (د منفي پایلو د ناڅرګند حالت په خوا کې) په معمول ډول له ګواښونو څخه ډډه کول، د هغو د منفي اغېز د ګواښ د احتمال راکمول، په بشپړه یا کمه توګه بل لوري ته د ګواښ اړول او یا هم د ګواښ له امله د رامنځته کېدونو بالقوه یا واقعي پایلو ساتنه شاملېږي. د دغه ډول ستراتیژیو مخالف ډول بیا فرصتونو ته د ځواب په موخه (د ګټې د نامشخص حالت په خوا کې) کارول کېږي.
د یو مسلکي رول په توګه د ګواښونو د مدیریت مدیر «د خپل اړوند بنسټ د بیمې په ټول شموله طرحه او د ګواښونو د مدیریت په بهیر څارنه کوي، هغه ګواښونه چې کولای شي د سازمان شهرت، خوندیتوب، امنیت یا مالي بریا ته زیان وړاوړي پیدا کوي او هغه ارزوي». له دې وروسته داسې پروګرام مخته وړي څو هر ډول منفي (مالي) پایلې خپلې تر ټولو لږ کچې ته ورسوي او یا یې هم راکمې کړي. د ګواښونو تحلیل کونکي د یوه سازمان د ګواښونو د مدیریت د کړنلارو له مسلکي اړخونو ملاتړ کوي: هغه مهال چې د ګواښونو اړوند مالومات راغونډ او وارزول شي، تحلیل کوونکي خپلې پایلې له مدیرانو سره شریکوي څو هغه وکولای شي د دوی له خوا وړاندې شوو حل لارو څخه د خپلو پرېکړو پر مهال د ممکنه شته لارو په توګه ګټنه وکړي.
ګواښونه او فرصتونه
د فرصتونو یادونه د لومړي ځل لپاره په ۱۹۹۰مه لسیزه کې په عملي څېړنیزو یا مدیریتي کتابونو کې راڅرګنده شوه. د پروژې د مدیریت (Project Management Body of Knowledge) په نامه دغې څانګې ته د اړوند لومړني کتاب په لومړنۍ نسخه کې چې ۱۹۸۷ زکال ته اړونده وه په کې فرصتونو ته اشاره نه وې شوې.
د پروژې د مدیریت معاصر مکتب د فرصتونو پریمانه اهمیت ته نغوته کړي. له ۱۹۹۰مې لسیزې وروسته د پروژې د مدیریت په ادبیاتو کې د فرصتونو اصطلاح ځای وموند؛ د بېلګې په توګه د پروژو د مدیریت د کتاب/ پم باک (PMBoK) د ۲۰۰۰مې لسیزې په نسخو کې د پروژې د ګواښونو مدیریت ته مهم ځایګی ورکړل شو، هغه مهال چې د «فرصتونو د مدیریت» تر نامه لاندې په کتابتونو کې لټون پیل شو. له همدې امله د فرصتونو مدیریت د ګواښونو د مدیریت په مهمه برخه واوښت.
په عملي ډګر کې ګواښونه «معمولا منفي» په پام کې نیول کېږي. د ګواښونو اړوند څېړنې او کړنلارې په پام وړ توګه د فرصتونو پر ځای په ګواښونو تمرکز لري. دغه چاره کېدای شي د منفي ښکارندو یا ثابت هدف لرلو لامل وګرځي.
لارې چارې
په ډېری مواردو کې د ګواښونو د مدیریت لارې چارې له لاندې عناصرو څخه جوړېږي او کم یا زیات په دغو ډولونو سره ترسره کېږي:
د ګواښونو د مدیریت په څانګه کې هماغه ډول چې په پم باک کې تعریف شوي لاندې بهیرونه شاملېږي:
اصول
د معیارونو نړیوال سازمان (ISO) د ګواښونو لپاره لاندې اصول وړاندې کړي:
د ګواښونو مدیریت کېدای شي:
محدودیتونه
د ګواښونو د مدیریت بهیرونو ته له کچې زیات لومړیتوب ورکول، کېدای شي اړوند بنسټ د خپلې پروژې له بشپړولو یا د کار له پیلولو راوګرځوي. دغه چاره په ځانګړې توګه هغه مهال صدق کوي چې نورې چارې تر هغه مهاله وځنډول شي تر هغه چې د ګواښونو د مدیریت بهیر بشپړ بلل کېږي.
همدارنګه اړینه ده چې د ګواښ او نه باوري توب ترمنځ توپیر په پام کې ولرئ. ګواښ کېدای شي د اغېزو او احتمالاتو د ضرب کولو پر بنسټ اندازه شي.
که چېرې ګواښونه په ناسمه توګه ارزیابي او اولویت بندي شي، کېدای شی د هغو ګواښونو سره د مبارزې له امله چې د رامنځته کېدو احتمال یې شتون نه لري وخت ضایع شي. باید د ډېرو لږ احتمالي ګواښونو د ارزونې او مدیریت لپاره د زیات وخت له لګولو ډډه وشي. ناڅاپي پېښې رامنځته کېږي، خو که چېرې ګواښ په ډېره زیاته اندازه لرې ښکاري دا به غوره وي چې په سادګۍ سره د دغه ډول ګواښ پر وړاندې فکر وشي او د زیان اړولو په صورت کې بیا د هغو له پایلو سره مبارزه وکړئ.
سیمنز (واحد)
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" سیمنز (سمبول S) د SI سیسټم کې د برېښنایي چالاکتیا واحد دی. چاللکتیا د بریښنایي مقاومت سره مخالف مفهوم دی، نو "اوم" (د اوم په مقابل کې) ځینې وختونه د سیمنز پرځای کارول کیږي. دا واحد د د آلماني اختراعګر او صنعت کار ارنسټ وان سیمنز په نوم نومول شوی دی.
تعریف
د يوې مادې يا يو جنس لپاره (عموما یو برېښنایي برخه) د برېښنایی مقاومت R سره، چلونکی G په لاندې ډول تعریف شوی:
چېرې چې I برېښنایي جریان دی چې د برخې څخه تېریږي او V د دې برخې په دواړو سرونو کې ولټاژ دی.
مهو
مهو (په انګلیسي کې: Mho) د دې واحد لپاره یو غیر معمولي نوم دی او د اوم واحد سره مساوي دی (په انګلیسي کې: Ohm)، چې د پای څخه تر لومړي پورې د اوهم واحد په لوستلو سره ترلاسه کیږي. فزي واحد د ویلیم تومسن لخوا وړاندیز شوی و. دا واحد په رسمي ډول په 1881 کې په یوه کنفرانس کې سیمنز ته بدل شو او د سیمنز واحد پخوانی معنی یې ځای په ځای کړه.
جینیټيک پیوستون
په ګڼ‌متغیره کمي جینیټيک کې جینیټيکي پیوستون هغه ورینسي نسبت دی چې دوه صفتونه یا ځانګړنې یې د جینیټيکي لاملونو په دلیل سره شریکوي، د یوې ځانګړتیا د اړوندو جینیټیکي اغېزو تر منځ پیوستون او پر بله متفاوته ځانګړتیا جینیټيکي اغېزې چې د پلیوټروپي کچې او سببي یوځایوالي اټکل کوي. صفر جینیټيکي پیوستون څرګندوي چې د یوې ځانګړنې اړوندې جینیټيکي اغېزې له بلې څخه خپلواکې دي، په داسې حال کې چې ۱ پیوستون څرګندوي چې پر دوو ځانګړنو ټولې جینیټيکي اغېزې مساوي دي. دوه‌متغیره جینیټيکي پیوستون تر دوو په ډېرو ځانګړنو کې د پټو جینیټيکي متغیراتي عواملو په استنباط سره د سببي تحلیل په مرسته عمومي کولی شو. د جینټيکي پیوستون ماډلونه په ۱۹۷۰یمو-۱۹۸۰یمو کلونو کې د چلند په جینیټيک کې وکارول شول.
جینيټيکي پیوستونونه د جینومي پیوستون د څېړنو په اعتبارسنجۍ، نژادي اصلاح، د ځانګړنو په اټکل او د ځانګړنو او ناروغیو په سبب پېژندنه کې کارول کېږي.
یو جینيټيکي پیوستون باید د هغو چاپېریالونو تر منځ له چاپېریالي پیوستون سره پرتله شي چې پر دوو ځانګړنو اغېز کوي (مثلاً که په یوه کورنۍ کې نامناسبه تغذیه د ځیرکتیا د کچې یا ای‌کیو او ټيټ قد دواړو لامل شي)؛ د دوو ځانګړنو تر منځ یو جینيټيکي پیوستون ښايي د دوو ځانګړنو تر منځ له لیدل شوي (فینوټيپي) پیوستون سره مرسته وکړي، خو که په بل اړخ کې چاپېریالي پیوستون په کافي اندازه قوي وي، په دې حالت کې کېدای شي جینيټيکي پیوستون له لیدل شویو فینوټیپي پیوستونونو سره په ټکر کې وي. دا لیدلوری چې جینیټيکي پیوستونونه معمولاً فینوټيپي پیوستونونه منعکسوي، «د چوروډ ګومان» بلل کېږي، په انسانانو او حیواناتو کې تایید شوی دی او څرګندوي چې اندازې یې سره ورته دي؛ د بېلګې په توګه د انګلستان په بایوبنک کې د ۱۱۸ پیوستو انساني ځانګړنو له ډلې څخه د یوازې ۲۹ سلنه ځانګړنو پیوستونونه متضادې نښې لري او د یو.کې.بي.بي د ۱۷ ځانګړنو تحلیل بیا په پیوستون کې کابو یووالی څرګندوي.
په ځانګړنو کې د بدلونونو لاملونه
جینیټيکي پیوستونونه له علمي نظره ګټور دي، ځکه چې جینیټيکي پیوستونونه د وخت په اوږدو کې په یوه شخص کې په طولي ډول تحلیلولی شو (مثلاً د ورته جینیټيکي اغېزو له امله هوش د ژوند په اوږدو کې ثابت دی – د ماشومتوب دوره له جینیټيکي پلوه له زړبودۍ سره اړیکه لري)، یا هم په نفوس او یا قومي/توکمیزو ډلو کې دا شونتیا موجوده ده تر څو څرګنده شي چې ایا بېلابېل جینونه د عمر په اوږدو کې پر یوه ځانګړنه اغېز کوي که نه (چې معمولاً داسې نه ده)، ایا بېلابېل جینونه د بېلابېلو ځايي چاپېریالونو په دلیل په بېلابېلو جمعیتونو کې پر یوه ځانګړنه اغېز کوي که نه، ایا ناروغۍ په بېلابېلو وختونو، ځایونو او جنسیتونو کې توپیر لري که نه (په ځانګړي ډول په روان‌درملنیزو تشخیصونو کې دا وېره موجوده ده چې ایا په یوه هېواد کې «اوتېزم» یا «سکېټسیفرینیا» د بل هېواد له دغه ډول ناروغیو سره یو ډول دي که نه)، او د روان‌درملنیزو اختلالاتو په څېر ځانګړنې تر کومه حده د بیولوژيکي بنسټونو او جینیټيکي معمارۍ د شریکوالي له امله په معنادار ډول سره یوځای کېږي (د بېلګې په توګه د لوست او ریاضیاتو وړتیا نه لرل له جینیټيکي پلوه د جنرالېسټ جینونو له فرضیې سره مطابقت لري او دغه جینیټيکي پیوستونونه لیدل شوي فینوټيپي پیوستونونه څرګندوي؛ حافظه، د غبرګون وخت، اوږدمهالې حافظ، اجرایي فعالیت او د ای‌کیو او ادراکي فعالیت دې ته ورته نور ځانګړي معیارونه ټول لوړ جینیټيکي پیوستون ښيي او دغه پیوستونونه ښايي د سن له لوړېدو سره ډېر شي). دا کېدای شي د دوو ځانګړنو په مفهمومي کولو کې یو مهم محدودیت وي: هغه ځانګړنې چې له فینوټيپي پلوه متفاوتې ښکاري خو جینيټکي بنسټ یې مشترک دی، پر دغو دواړو ځانګړنو د جینونو د اغېز د څرنګوالي تشرېح ته اړتیا لري.
اصلاح یا روزنه
هغه سپیان چې وېښتان نه‌لري، غاښونه یې نیمګړي دي؛ هغه حیوانات چې اوږده او زیږه وېښتان لري، اوږده او ډېر ښکر لري؛ هغه کوترې چې پر پښو یې بڼکې دي، د بېرونیو ګوتو په منځ کې پوستکی لري؛ هغه کوترې چې مښوکې یې لنډې دي، پښې یې کوچنۍ دي او هغه کوترې چې اوږدې مښوکې لري، پښې یې لویې دي. پر دې بنسټ، که انسان خپلې اصلاح ته دوام ورکړي او بالاخره هره ځانګړنه بدله کړي، د پیوستون د قوانیو په دلیل به د جوړښت کابو ټولې برخې بدلې کړای شي.
- چارلېز ډاروین، د نوعو اصل، ۱۸۵۹
دويمه څپه فيمينيزم
د فيمينيزم دويمه څپه د فيمينيزم پلوي فعاليت هغه دوره وه، چې د ۱۹۶۰ز لسيزې په لومړيو کې پيل او نږدې دوه لسيزې يې دوام وکړ. د ټولې لويديځي نړۍ هېوادونو کې پېښه شوه او د تېرو فيمينيزم پلويو لاسته راوړنو د بیارغولو له مخې يې د ښځو لپاره د برابرۍ زياتول په نښه کړل.
د دويمې څپې فيمينيزم اصطلاح، په خپله د ژورنالېستې Martha Lear له لوري د «فيمينيزم پلوې دويمه څپه: دا ښځې څه غواړي؟» تر سرليک لاندې د نيويارک ټايمز مجلې د ۱۹۶۸ ز د مارچ مياشتې په يوه مقاله کې عمومي وينا د عامو خلکو پر وړاندې راوړل شوه. نوموړې وليکل: ملاتړ کوونکې ورته د فيمييزم پلوې دويمه څپه وايي، دويمه څپه د رايې حق له پرتمينې بريا وروسته بېرته وګرځېده او په پای کې د يو ځای کېدنې يو ستر sandabar کې ورکه شوه.
په متحده ايالتونو کې دويمې څپې فيمنيزم ته کتنه
د فيمينيزم دويمه څپه په متحده ايالتونو کې له دويم نړيوال جنګ څخه وروسته د ښځو د نوي کورني ژوند پر خلاف د يو ځنډني غبرګون په توګه راغله: د ۱۹۴۰ ز لسيزې جنګ څخه وروسته پراختيا يا ستر خوځښت چې د بې مخينې اقتصادي ودې په واسطه يوه مشخصه دوره وه او د baby boom په نوم ستر خوځښت چې د کورنۍ اړوند کليوالي سيمو يو حرکت او د ملګرتيا [خوښې] واده وروسته هيله وه. د دې وخت پر مهال ښځو د کورني ژوند او کورنيو دندو کې د بوختيا امله د ګومارنې يا دندې تر لاسه کولو ميلان نه درلود. که څه هم يوازې په کور کې بوختېدل د دوی لومړنۍ دنده وه، مګر زياتره وختونه يې په کور ګوښه او له سياست، اقتصاد او قانون جوړونې څخه لرې پرېښودې. دا ژوند د خپل وخت د رسنيو له لوري په روښانه ډول تشرېح شوی دی. د بېلګې په ډول: لکه د Father Knows Best [پلار ښه پوهېږي] او Leave It to Beaver تر سرليک لاندې تلويزيوني نندارو کورنی حالت خپل وروستي مطلب ته ورساوه.
ځينو مهمو پېښو د دويمې څپې د بنسټ ډبره کېښوده. فرانسوۍ ليکوالې (Simone de Beauvoir) په ۱۹۴۰ لسيزه کې په پلارواکه ټولنه کې د «بل» په توګه د ښځو په اړه درک کړای شوې نظريه يا مفهوم څرګند کړ. نوموړې د خپل ۱۹۴۹ ز کال د «دويم جنس» په نوم علمي رساله کې پايله بيان کړه، چې نارينه متمرکزه نريه د يو اصل په توګه منل شوې ده او د افسانې د روان پرمختګ په واسطه پياوړې شوې دا او دا حقيقت چې د ښځې د اميندواره کېدلو، شيدې ورکولو او په مياشتني ډول ناروغېدلو (حايضه کېدل) وړتيا په هيڅ حالت د دويم جنس په توګه د يوې ښځې ځای کولو لپاره د منلو سبب يا تشرېح نه ده. ياد کتاب د يو څه متن په کمولو سره له فرانسوي څخه انګليسي ته وژباړل شو او په ۱۹۵۳ ز په امريکا کې چاپ شو.
که څه هم په پراخه ډول منل شوي دي، چې ياد خوځښت له ۱۹۶۰ ز لسيزې څخه تر ۱۹۸۰ ز لسيزې پورې ادامه وکړه، مګر کره کالونه په ګوته کول يې ستونزمن او ډېری وختونه کړکېچن وي. باور دا دی چې ياد خوځښت په ۱۹۶۳ ز کال کې هغه مهال پيل شوی دی، چې Betty Friedan خپل اثر (ښځينه معنوي پېژندنه: The Feminine Mystique) چاپ کړ او د ښځو د حالت په اړه د ولسمشر John F. Kennedy ولسمشريز کميسيون د جنسيتي نابرابرۍ په اړه خپل راپور خپور کړ.
د ولسمشر Kennedy ادارې د ښځو حقونه د نوې پولې (New Frontier) مهمه مسئله وګڼله او د خپلې ادارې لوړو بستونو ته يې ښځې ونومولې. نوموړې د ښځو د حالت په اړه يو ولسمشريز کميسيون هم رامنځته کړ، چې مشري يې Eleanor Roosevelt له خوا کېده او د Peterson او لوی څارنوال Robert F. Kennedy په ګډون مقامونه، سناتوران، استازي، سوداګران، روانپوهان، ټولنپوهان، پروفيسوران، فعالان او عامه خدمتګاران يې رانغاړل. ياد راپور د مورولۍ تاديه کېدونکې رخصتي، زده کړو ته پراخ لاسرسی او له ښځو سره د ماشوم ساتنې کې د مرستې برابرولو په واسطه د دې نابرابرۍ د بدلون غوښتنه وکړه.
په يو څه پراخه ټولنه کې د ښځو له لوري نور عملونه هم وو، چې په سياست کې د دوی د پراخې بوختيا يا ګډون يې په ډاګه کاوه او کېدای شي د دويمې څپې سره راشي. د ۶۰ ښارونو په ۱۹۶۱۵۰۰۰۰ مېرمنو کې چې د سولې لپاره د ښخو اعتصاب له لوري هڅول شوې وې، په فضا کې د هستوي بمونو د ازمايلو او ککړو شيدو په اړه لاريون وکړ.
په ۱۹۶۳ ز کې د Simon de Beauvoir له بنسټ اېښودنې څخه اغېزمنې شوې Betty Friedan د ښځينه معنوي پېژندنې تر سرليک لاندې زيات خرڅېدونکی کتاب وليکه. ياد کتاب کې يې په بنسټيز ډول د سپين پوستو ښځو په اړه بحث کاوه، چې تر څنګ يې په مطلق رسنيو کې د ښځو د انځورولو او کور کې ځای پر ځای کولو (د کور مېرمنې په توګه) په څرنګوالي باندې نيوکه وکړه، چې د دوی شونتياوې او ضايع شوی ځواک يې محدود کړی دی. نوموړې له Smith College څخه د خپلو پخوانیو ټولګيوالو څخه په ګټې اخيستنې سره د يوې خورا اړينې نظرپوښتنې (سروې) په تر سره کولو کې مرسته کړې وه. يادې سروې څرګنده کړه، چې هغه ښځې چې په کور او کاري ځواک کې يې ونډه لوبولې، د نورو هغو په پرتله ډېرې خوښمنې او قانع وې، چې يوازې په کور پاتې شوې وې. په کور پاتې شویو ښځو د پارونې او خپګان احساسات څرګند کړل. Friedan پايله تر لاسه کړه، چې ډېری دې خوابدو ښځو ځانونه په دې نظريې کې ډوب کړي دي، چې بايد له کوره د باندې هيڅ هيلې ونه لری. فرېډان دا د بې نومه ستونزې په توګه تشرېح کړل. نوموړې وليکل چې: د بشپړې هستوي کورنۍ انځور شوي حالت او په پياوړي ډول په هغه وخت کې عام کېدلو خوښې ورغبرګه نه کړه او د ښځو لپاره لږه د پام وړ وه. دې کتاب ته په متحده ايالتونو کې د دويمې څپې فيمينيزم د پيلامې په توګه د ونډې لوبولو لپاره پراخ امتياز ورکړل شوی دی.
د Friedan د کتاب تر څنګ د ښځو حالت په اړه د ولسمشريز کميسيون له لوري راپور د زياتو ښځو (په ځانګړي ډول د کور مېرمنو) د ناخوښۍ په اړه خبرې وکړې او د فيمينيزم پلويو زياتو خپلواکو سازمانونو په ملتيا يې د سيمه یيز، ايالتي او فدرالي حکومت د ښځو ډلو جوړښت ته لاره هواره کړه.
مولو محمد زمان
مولوي محمد زمان الکوزي بابا د کؤرنئ غړی او معلومات
غږېدونکی ساعت
غږېدونکی يا غږ لرونکی ساعت یو ژوندی یا ثبت شوی انساني غږيز خدمت دی چې معمولا د تلیفون له لارې ورته لاسرسی کیږي چې سم وخت ښودنه کوي. د لومړي ځل لپاره د تلیفون خبرې کولو ساعت خدمت په فرانسه کې د 1933 کال د فبرورۍ په نېټه د پاریس د څارونکي په همکارۍ معرفي شو.
د خدماتو بڼه د راډیو وخت سیګنال خدماتو سره ورته ده. په ټاکلو وقفو کې (د مثال په توګه لس ثانیې) یو غږ اعلان کوي (د مثال په توګه) "په درېمه ضربه کې، وخت به دولس شپیته او لس ثانیې وي ..."، د درې بیپونو تعقیب سره. ځینې هیوادونه د سپانسر وخت اعلانونه لري او په پیغام کې د سپانسر نوم شاملوي.
اسټرالیا
په اسټرالیا کې، 1194 شمېره په ټولو سیمو کې د خبرو کولو ساعت شمېره وه چې ياد خدمت په 1953 کې د پوسټ ماسټر جنرال ډیپارټمنټ لخوا پیل شوی و، په اصل کې په روټري ډیل تلیفون کې د خبرو کولو ساعت ته د لاسرسي لپاره ، زنګ وهونکي به "B074" ډایل کوي ، د روټري ډیل څخه د DTMF میشته تلیفون سیسټم ته د لیږد پرمهال ، د خبرو کولو ساعت شمېره بدله شوه. له "B074" څخه تر 1194 پورې. دا تل اوسنی وخت و چې زنګ له کوم ځای څخه رامینځته شوی و ، په یوه برخه کې د ټیلسټرا ځانګړي تلیفون روټینګ سیسټمونو له امله. د لینډ لاین، تایفون او ګرځنده پیرودونکي چې د 1194 وخت خدمت ته زنګ ووهي وخت به ترلاسه کړي. یو نارینه غږ چې ډیری وختونه د آسټرالیا لخوا د "جورج" په نوم پیژندل کیږي، به ووایي "په دریمه ضربه کې، دا به (ساعتونه) (دقیقې) او (ثانوي) ثانیې وي / دقیقا (درې بیپونه) "د بېلګې په ډول "په دریمه ضربه کې به درې دېرش او څلویښت ثانیې وي". د وخت اعلان په 10 ثانیو کې اعلان شو او بیپ 1 و kHz په اصل کې یوازې یو ضربه وه لکه: "په ضربه کې، دا به وي ..." او نور. د اتوماتیک سیسټمونو دمخه، پېرودونکي یو چلوونکي ته زنګ وهلی و چې په تبادله کې به د مرکزي ساعت څخه وخت د یوې جملې سره حواله کوي لکه "د تبادلې ساعت وخت دی. . ". دا دقیق نه و او چلوونکي نشي کولی تل ځواب ووایی کله چې پېرودونکي وغواړي. په 1954 کې، په میلبورن (لومړی پوړ، د ښار لویدیځ ایکسچینج) او سیډني کې د برتانیا لخوا جوړ شوي سیسټمونه نصب شول. د میخانیکي خبرې کولو ساعت د څرخي شیشې ډیسکونه کاروي چیرې چې د وخت مختلف برخې په ډیسک کې ثبت شوي. یو همغږي موټور د 5 څخه اخیستل شوي د موټر چلولو سرچینې سره ډیسک چلوي د څو مرحلې والو ویشونکي له لارې MHz کوارټز آسیلیټر. دا د موټر چلولو لپاره د کافي هڅونې لپاره پراخه شوی و. د ټیټ تورک شتون له امله، د لاسي څرخ څخه کار اخیستل شوی و ترڅو موټور په پیل کولو کې وګرځوي. غږ د ګورډن ګو لخوا چمتو شوی و. واحدونه د دوامداره عملیاتو لپاره ډیزاین شوي. په میلبورن او سیډني کې دواړه واحدونه په ټنډیم (لومړني او بیک اپ) کې پرمخ وړل شوي. د ورځې د ر lightا سپمولو وخت بدلونونو لپاره ، یو به په لاین کې وي په داسې حال کې چې دوهم به پرمختللی وي یا یو ساعت ځنډیدلی وي او په 02:00:00 اسټرالیا ختیځ معیاري وخت کې به د سټنډرډ واحد ته بدل شي.
بیلجیم
په بلجیم کې، د خبرې کولو ساعت په 1200 (د هالنډي ژبه)، 1300 (فرانسوي ژبه)، او 1400 (جرمني ژبه) شمېرو ته د لاسرسي وړ و. د سپتمبر 2012 څخه پیل، خدمت یوازې د +32 78 05 12 00 (هالينډي ژبه)، +32 78 05 13 00 (فرانسوي ژبه) او +32 78 05 14 00 (جرمني ژبه) شمېرو ته د لاسرسي وړ دی. د شمېرې د بدلون په وخت کې، خدمت هره ورځ 5,000 زنګونه ترلاسه کړل.
کاناډا
NRC د تلیفون خبرې کولو ساعت خدمت وړاندې کوي؛ د ختیځ وخت غږیز اعلانونه په هرو 10 ثانیو کې ترسره کیږي، ورپسې یو ټون چې دقیق وخت په ګوته کوي. دا خدمت عامو خلکو ته د انګلیسي خدماتو لپاره +1 613 745-1576 او د فرانسوي خدماتو لپاره +1 613 745-9426 ډایل کولو سره شتون لري. د اوږدې فاصلې لګښتونه د هغو کسانو لپاره پلي کیږي چې د اوټاوا / ګیټینیو ساحې څخه بهر تلیفون کوي. د وخت د اعلانونو غږونه په انګلیسي کې هیري مانیس او په فرانسوي کې سایمن دوریویج دي.
چین
په هر ښار کې د 117 ډایل کول د خبرو کولو ساعت سره نښلوي چې په چین کې اوسنی وخت بیانوي. سره له دې چې چین پنځه وخت زونونه لري، یوازې یو وخت په ټول هیواد کې ساتل کیږي، له همدې امله یوازې د یو زون اړوند خدمت ته اړتیا ده او ورته وخت به اعلان شي پرته لدې چې تلیفون چیرته شوی وي. نرخونه د عادي محلي شمیرې سره سم اخیستل کیږي، په عمومي توګه شاوخوا 0.25 RMB / دقیقه.
فرانسه
په فرانسه کې، د خبرې کولو ساعت ( horloge parlante ) په 14 فبروري 1933 کې پیل شو او په ټوله نړۍ کې د خپل ډول لومړنی خدمت و. دا په فرانسه کې د 3699 په ډایل کولو سره شتون لري، او مخکې له بهر څخه د +33 8.36.99 په ډایل کولو سره شتون لري. - - - - (چیرته چې - - هر شمیره کیدی شي). په هرصورت، د سپتمبر 2011 راهیسې، د فرانسې څخه بهر تلیفونونه یوازې د ځینو هیوادونو او شبکو څخه کار کوي. د 2022 په می کې، فرانسوي مخابراتي شرکت اورنج اعلان وکړ چې خدمت به د 2022 کال د جولای په لومړۍ نیټه د تلیفونونو د "ثابت او پام وړ کمښت" له امله بند شي.
ایرلینډ
په آیرلینډ کې، د خبرې کولو ساعت ( Irish  ) لومړی په 1970 کې د P&amp;T لخوا وړاندیز شوی و، او د 1191 په ډایل کولو سره رسیدلی و. دا وخت د 24-ساعتونو په شکل کې اعلان کړ، یوازې په انګلیسي کې، په لسو ثانیو وقفو کې چې د لوړ لوړ سیګنال لخوا ټاکل شوي، په لاندې ډول دي: "په سیګنال کې دا به HH:MM او .. ثانیې وي (سګنال). د P&amp;amp;T آپریټر فرانسیس دونګین اصلي غږ و. Antoinette Rocks، د P&amp;amp;T/Telecom Éireann آپریټر هم، د خبرو کولو ساعت غږ چمتو کړ کله چې دا په 1980 کې ډیجیټل ټیکنالوژۍ ته واوښت. د هغې غږ د راډیو تلیفون په خپرونه کې د سیالۍ برخې په توګه غوره شوی و، د مایک مرفي سره د RTÉ راډیو 1 د سهار غږ. اورېدونکو د 8 غږونو څخه یو ته رایه ورکړه.  په خپل اوج کې، دا په کال کې نږدې درې ملیونه تلیفونونه ترلاسه کوي (په ورځ کې شاوخوا 8,000). د آیرلینډ خبرې کولو ساعت خدمت د اییر (P&T ځايناستي) لخوا د اګست په 27 د 2018 په عمر کې د کارونې نشتوالي او په زړو تجهیزاتو تکیه کولو له امله د تل لپاره بند شو.
ایټالیا
په ایټالیا کې، د خبرې کولو ساعت شمېره ("il numero dell'ora esatta"، "د دقیق وخت شمېره") په اصل کې 16 وه، وخت د ثبت شوي ښځینه غږ لخوا ورکړل شوی و. د اویایمې لسیزې په مینځ کې، 16شمېره 161شمېرې ته بدله شوه. اوس مهال، د ډایل کولو شمېره 4261 ده.
هالينډ
د ۱۹۳۰ کال د اکټوبر په لومړۍ نېټه، د هارلم ټلیفون ایکسچینج کې یو سیسټم ولګول شو (په ۱۹۲۵ کې اتومات شوی) چې د څو ټونونو په کارولو سره وخت په ګوته کوي چې شمېر یې 15290 ته رسیدلی
په 1934 کې ، برېښنایي انجینر او اختراع کوونکي FH لیوریک د هاګ ښاروالۍ تلیفون خدماتو لپاره يو غږېدونکي ساعت جوړ کړ چې په نظري ډول ثبت شوې وینا په کارولو سره ، په لوی ډرم کې لوپ کول. د ښځینه غږ د هغه وخت د ښوونځي 24 کلن ښوونکي کور هوګینډم لخوا چمتو شوی و، نو له همدې امله ماشین ته د ټانټ کور (آنټ کور) لقب ورکړل شو.
په 1969 کې، دا سیسټم د مقناطیسي ډیسک ماشین لخوا ځای په ځای شو چې د ریکارډ پلیر په څیر د دریو پک اپ وسلو سره، وخت په 10 ثانیو وقفو کې بیانوي او بیا د بیپ سره. متن د اداکار ویلی بریل لخوا ویل شوی و. خدمت اوس په کال کې له 130 ملیون څخه ډیر ځله ویل کیږي.
د 1992 په اپریل کې، ماشین د ډیجیټل وسیلې په واسطه بدل شو چې هیڅ حرکت نلري. غږ د اداکار جوک ډریسن لخوا چمتو شوی و او د ساعت دقیقیت د آلمان لانګ ویو راډیو ټرانسمیټر DCF77 سره په اړیکه کولو سره ساتل کیږي. د نړیوالو لارښوونو سره سم د دوه اړخیز صفر محدودیت د نړیوال مختګ په توګه کارولو لپاره، د 002 شمیره په 3 دسمبر 1990 کې 06-8002 ته، او وروسته 0900-8002 ته بدله شوه. دا خدمت لاهم په کال کې شاوخوا څلور ملیونه تلیفونونه ترلاسه کوي.
نيوزيلنډ
په نیوزیلینډ کې د خبرو کولو ساعت د نیوزیلینډ د اندازه کولو معیارونو لابراتوار لخوا پرمخ وړل کیږي. خدمت ته د 0900 45 678 په ډایل کولو سره رسیدلی شي (زنګونه په یوه دقیقه کې 99c دي). MSL له 1989 راهیسې خدمت پرمخ وړي.
پولینډ
په پولنډ کې خبرې کوونکې ساعت د زیګرینکا په نوم پیژندل کیږي چې معنی یې د ساعت نجلۍ ده. دا خدمت په لومړي ځل په 1936 کې شتون درلود، په پولنډ کې اختراع شوي او پیټ شوي وسیله په کارولو سره. دا د اداکارې لیدیا ویسوکا غږ سره خبرې کولې. لومړني ښارونه چې د دې وسایلو سره سمبال شوي وو کاتوویس ، وارزاوا (د ډایل کولو شمیره 05 )، ګډینیا ، تورون او کراکو (جولای 1936 ).
روسیه
په 1935 کې، د شوروي د مخابراتو مرکزي ساینسي څیړنې انسټیټیوټ د مسکو ښار ټیلیفوني شبکې لپاره د "سپیکنګ کلاک" ډیزاین کولو لپاره د حکومت حکم ترلاسه کړ. "سپیکینګ کلاک" د سینماټیک تخنیکونو پراساس جوړ شوی و او د عکس العمل ټیپونو کې د نبض کثافت ماډل کولو نظری نښو سره ډیسکونه ، د عکس العمل سره فوتو سیل ، او آډیو ټیوب امپلیفیر لري. د می په 14، 1937 کې "د خبرې کولو ساعت" د ازموینې عملیاتو لپاره د مسکو ښار ټیلیفوني شبکې سره وصل شو او دا په "Г 1-98-48" شمیرو د لاسرسي وړ و  او "Г 1-98-49". دا د شوروي اداکار او خپرونکي ایمانویل توبیش له ثبت شوي غږ سره خبرې کولې. په 1937 کې، لومړی ښارونه چې د دې وسایلو سره سمبال شوي وو مسکو او لینینګراډ وو.
په 1969 کې، لومړی شوروي "سپیکنګ کلاک" د مسکو ښار ټیلیفوني شبکې کې د مقناطیسي ټیپ ماشین په واسطه بدل شو. زاړه د پولی تخنیک میوزیم ته لیږدول شوي.
په روسیه کې د اوسني وخت اوریدلو لپاره، یا هم 100 یا 060 ډایل کیدی شي، د هغه ښار پورې اړه لري چیرې چې دا خدمت شتون لري. دا تلیفونونه وړیا دي که چیرې د غیر ګرځنده تلیفونونو څخه جوړ شي. په مسکو کې، د خبرې کولو ساعت شمیره 100 ده که چیرې د ښار دننه ډایل شي، یا +7-495-100-. . . . د نورو هیوادونو څخه (چیرې چې ... کیدای شي هره شمیره وي). په مسکو کې یو وخت د اوسني وخت له اعلان څخه مخکې او وروسته اعلانونه وو. دا عمل وروسته له هغه بند شو.
سویډن
په سویډن کې د خبرې کولو ساعت د ټیلیا لخوا پرمخ وړل کیږي او د لینډین تلیفونونو څخه 90 510 یا د ګرځنده تلیفونونو څخه 08-90 510 ته زنګ وهلو سره رسیدلی شي. دا خدمت د Fröken Ur په نوم یادیږي چې د مس ساعت معنی لري. دا د 1934 راهیسې کارول کیږي. مختلفو غږونو وخت بیان کړی دی. له 2000 راهیسې هغه غږ چې ویل کیږي وخت د جوهانا هیرمن لندبرګ پورې اړه لري. په 1977 کې په سویډن کې د خبرو کولو ساعت 64 000 000 تلیفونونه ترلاسه کړل - دا د یو کال ریکارډ دی. په 2020 کې د تلیفونونو شمیر هره ورځ شاوخوا 2 000 و، پدې معنی چې په کال کې د 1 000 000 زنګونو څخه لږ څه لږ.
سویلي افریقا
په سویلي افریقا کې د خبرو کولو ساعت د ټیلکوم لخوا پرمخ وړل کیږي، د هیواد ملي مخابراتي چمتو کونکي، او د 1026 په ډایل کولو سره یا د ثابت لاین یا ګرځنده تلیفون څخه رسیدلی شي. وخت په هرو 10 ثانیو کې اعلانیږي او د انګلیسي او افریقی ژبو ترمینځ بدلیږي. د وخت په اړه د انګلیسي اعلان یوه بیلګه به دا وي: "کله چې تاسو سیګنال واورئ، دا به څلور ساعته، پنځلس دقیقې او لس ثانیې وي"، وروسته د لنډ اوریدونکي ټون په واسطه چې مخکې اعلان شوي دقیق وخت ته اشاره کوي. د اعالنونو غږ د خپرونکي او غږ کونکي هنرمند هیلن ناوډ دی. په 1989 کې ثبت شوی، د ناوډی غږ سره ورته غږیدونکي ساعت اعلانونه لاهم تر نن ورځې پورې کارول کیږي. Naudé د خپل غږ وړتیا نورو ټیلکام خدماتو ته هم چمتو کړې ، لکه د 1023 لارښود پوښتنو ، او همدارنګه دمخه ثبت شوی پیغام "هغه پیرودونکي چې تاسو ډایل کړی شتون نلري" ، کوم چې د غلط تلیفون شمیره ډایل کولو پرمهال اوریدل کیدی شي.
اوکراین
په اوکراین کې د خبرو کولو ساعت په اوډیسا کې چلیږي او د +380-48-737 6060 په ډایل کولو سره رسیدلی شي
انګلستان
په انګلستان کې، د BT تلیفون لاین کې د 123 په ډایل کولو سره د خبرې کولو ساعت ته رسیدلی شئ؛ شمیر ممکن په نورو شبکو کې توپیر ولري. په هرو لسو ثانیو کې یو غږ اعلان کوي:
دا خدمت په 1936 کې د جنرال پوسټ دفتر لخوا پیل شو (کوم چې په هغه وخت کې تلیفونونه اداره کول) او په 1980 کې د هغې له رامینځته کیدو او په 1984 کې د خصوصي کیدو وروسته د BT لخوا دوام درلود. د 1986 او 2008 تر منځ، په پیغام کې د "Acurist لخوا سپانسر شوی" عبارت شامله وه؛ Accurist په 2008 کې خپل سپانسرشپ بیرته واخیست. د "BT څخه" برخه اضافه شوه، بیا په یو وخت کې لیرې شوه، بیا بیا ځای پرځای شوه.