اوبړۍ
شنه آبي الجيان Cyanophyta دا فايلم د (٢٠٠٠___٢٥٠)ډولونه لري واحدالحجروي اويارشتوي جوړښت لري شنه ابي الجيان په عمومي توګه اتروتروف نباتات دي اوپه دې هم قادر دى چې د ارګانيک غذاګانوڅخه تغذيه وکړي ددې نباتاتوشين ابي رنګ غولونکى دى ځکه چې تور ،بنفش ،سور ،ژېړ ،شين ،يازيتوني شين او نور رنګونه لري .دشنو ابي الجيوحجرات (Prokaryotacell) حالت لري يعني دا الجي هستوي غشانلري اوهستوي مواد يې له سايتوپلازم سره ګډوي .داډول الجيان ديوې واحدي حجرې په شکل اوياديوې رشتې په شکل اوځينې يې په اجتماعي ياکالوني ډول سره ليدل کيږي برعلاوه ددې نباتاتوځينې انواع په بحرونوکې داوبوپه سطحه په متحرک ډول سره اشناکوي اودبحرپه سطحه په يوه لوړه پېمانه ليدل کيږي نوپه دغه صورت کې دبحر داوبو چې دغه الجيان يې د( PLANKTON)په نوم ياديږي ددې (planktan) ځينې انواع داوبوپه سطحه قيرميزي ياسره طبقات تشکيلوي اوداوبورنګ ته تغير ورکوي نوله همدې سببه بحيره داحمرته سره بحيره يا (Red-sea) وايې ددې نباتاتوځينې انواع زهري موادتوليدوي چې د څښلواوبه انسانان مسموموي اوله بلې خواڅخه يولوى اقتصادي تاوان هم مينځ ته راوړي ځکه چې ددې نباتاتوځينې انواع په بحرونو کې دماهيانودوژلوسبب ګرځي هغه جنسونه چې زهري مواد توليدوي عبارت دي له (Anabaena) او (Microcystis)اونورد(Symbiois)په شکل ژوندکوي اوګلسنګونه                     (Lichens) مينځ ته راوړي ګل سنګونه يوډول مخصوص تيزاب افرازوي چې په غرنيومناطقوکې دتيږو دپارچه کېدوسبب ګرځي اويوډول مخصوصه زراعتي خاوره منځ ته راوړي چې نوموړي خاوره نورنباتات په ښه توګه نموکولى شي داډول (cyanophyta) د (Gleocapsa) او (Nostoc) په جنسونوپورې اړه لري اوددې نباتاتوځينې انواع رنګ نلر ي يعنې (Colorless) دي چې دا انواع په ځينوخاصوتکتيکونودبورې سره ګډيږي اويوډول مخصوصه شيريني ورڅخه په لاس راځي اودغه انواع عبارت دي له (Thiorix،Beggiota) څخه .همدارنګه دشنوالجيانودځينې نوعوڅخه په کېمياوي سروکې استفاده کيږي يعنې دنايتروجن د  نصبېدو(Nitrogen fixation)وظيفه اجراکوي په همدې ډول دشنوابي الجيانوحجروي دېوال د دوه طبقو څخه جوړ شوي دى خارجې طبقه يې د (Pectin sheath) په نوم سره ياديږي داخلي طبقه يې دپروتوپلازم په څنګ کې په عمومې ډول دسلولوزڅخه ترکيب شوى ده. چې دسلولوزي دېوال (Cellulosewall) په نوم ياديږي حجره يې په خپل رازکې مشخص سلولوزي ساختمان يعنې (مشخص اومعينه هسته اوهستچه )نه لري. دشنوابي الجيانوحجرې اکثره کوچنۍ خواستوانه اي کروي غيري منظم بيرل ډوله اونورشکلونه لري .همدارنګه شنه ابي الجيان دفوتوسنتيزعمليه پرمخ بيايې اودهغې فرعي محصول اکسجن دى اوځينې ددوى دهوا نايتروجن تثبيت کولي شي شنه الجيان دبکترياوپه شان واحدالحجروي هم دي اوځينې وخت اجتماعي (Colony) تشکيلوي چې دلعابي مادې په واسطه يودبل سره وصليږي. دشنوابي الجيانوتکثرپه غيري زوجي ډول دي اودضيايي ترکيب څخه پس دهغوۍ په حجراتوکې ګلايکوجن ياګلايکوپروتين دذخيرې په ډول ليدل کيږي. الجيان عمومآپه تازه اوبوکي وده کوي اوددې ټولګى مهم نماينده ناستاک (Nastoc) دى چې په غيرې زوجي اوقلمه وهولوپه شکل تکثرکوي داډول الجي دزنتوفيل اوفايکوسيانين پګمنټونه لري. دشنه ابي الجيانوداستعمال په واسطه ځمکه له نايتروجن څخه غني کيږي په دې باره کې يوشمېرمملکتونوپوره تحقيقات کړي دي ددغه مايکرواورګانيزم کلچرونه خاورې ته داخلوي چې له همدې امله داعلميه دالګاليزشن په نوم ياديږي دالګاليزشن په سبب تروپيک زون اوډېر زيات د وريجوپه کرونده کې مطالعه شوي دي دالجيانو رطوبت ډېر خوښيږي اوپه هغه خاوروکې چې رطوبت يې کافي نه وي ښه تکثرنکوي دوريجوکروندې ډېري تر اوسه پورې دشنه ابي الجيانو(١٣٠)نوعي پېژندل شوي دي چې نايتروجن تثبيت کولى شي. Nostoc (ناسټک) : دا شين ابي الجي په ډنډونو او ولاړو اوبو کې د پوکاڼې په څېر ليدل کېږي که چيرې دا پوکاڼې وچاودلى شي يو ګڼ شمېر تاورنه ترې راوځي چې هر تار يې د حجراتو څخه تشکيل شوى دى يعنې د ناستاک حجرات د تسبيح د دانو په څېر سره نښتى وي اما هره حجره په خپل ذات کې مستقله وي. د حجراتو لړى په ځينو نقاطو کې يو ډول شفاف حجرت ليدل کېږي چې پنډ ديوال لري او په دواړو سرونو کې سوري لري دا حجرات د (heterocyst) په نوم ياديږي. هيتروسسټ د فيلامنټ په پارچه کېدو کې کومک کوي او ځينې وختونه د سپور په شان نيش وهي او نوى فيلامنټ رمنځته راوړي.