د_نړېوال_سازمانونه_په_اړه_معلومات
۲:- د سازمان رویه او کړنی: که یوه سازمان د خپل کار موده کښی ځینی داسی کړنی ترسره کړی وی، چی په اساسنامه کښی نه ویی قید سوی او د چا یا کوم هیواد له خوا پری نیوکه هم نه وی سوی، یا د اقدامات په حقیقت کښی په ضمنی توګه د تائید وړ ګرځیدلی دی. ۳:- د سازمان موخی: دا چی د سازمان د اساسی دندو پلی کول غړو هیوادونو اصلی موخه ده، نو همدی اصل ته رسیدلو لپاره ترڅه مخکی باید سازمان ته لازم صلاحیتونه ورکړل سی. په همدی اساس ویلای سو چی د یوه سازمان صلاحیت د نوموړی سازمان د اهدافو له مخی ټاکل کیږی، حتی که دغه صلاحیت په څرګنده ډول په اساسنامه کښی قید سوی هم نه وی. ۴:- د سازمان د فعالیتونو په چوکات کښی د صلاحیت ټاکل: هغه سازمانونه چی په تخصصی توګه لکه، سیاسی، کلتوری، روزنیز او روغتیایی چارو کښی فعالیت کوی، کولای سی چی په خپل اړونده چارو کښی د سازمان د فعالیت له مخی صلاحیت وټاکی. شپږم فصل د نړیوالو سازمانونو مزایا او مصؤنیتون د نړیوالو سازمانونو د مزایا او مصؤنیتونو پیژندنه او تاریخی بهیر له تاریخی پلوه د مصونیت( خوندیتوب) مفهوم د ډیری علماوو او پوهانو د تائید وړ ګرځیدلی دی د روم نامتو عالم سیسرون وایی، چی د سفیرانو مصونیت په وضعی او الهی دواړو حقوقو کښی تضمین سوی دی، نوموړی زیاتوی چی سفیرانو د سپیڅلی شخصیت لرونکی او د درناوی وړ دی، د دوست او دښمن په ګډون ټول هیوادونه باید ورته درناوی ولری. د کار نړیوال سازمان (۱۸۱۵) او د ملتونو ټولنی تر جوړیدو پوری (۱۹۲۰)، د نړیوالو سازمانونو مزایا او مصؤنیتونه د سفیرانو او نورو ډیپلوماټانو لپاره د پیژندل سویو ځانګړو حقوقو په توګه مطرح وو. د ملتونو ټولنی د میثاق اوومی مادی په ۴می فقری کښی په دی اړه راغلی وو: (( د ملتونو ټولنی غړی او کار کوونکی د خپلو دندو د اجرا پر مهاله له ډیپلوماټیکو مزایا او مصونیتونو څخه برخمن دی )). د کار نړیوال سازمان او د ملتونو ټولنی پورتنی تجربی د هغو واقعیتونو څرګندونه کوی، چی نه سو کولای د نړیوالو سازمانونو مزایا او مصونیتونه پر ډیپلوماټیکو مزایاوو او مصونیتونو تعبیر کړو، څکه د د نړیواولو سازمانونو د چټک پرمختګ له امله د دغو مزایاوو او مصونیتونه تر منځ توپیر لیدل کیږی. د نړیوال سازمان د مزایا او مصونیتونو مفهوم د لومړی ځل لپاره په ۱۹۴۵ ز کال دی سانفرانسیسکو په کنفرانس کښی وکارول سو، د ملګرو ملتونو سازمان د مزایا او مصونیتونو په اړه د مقرراتو د تنظیم په موخه یوه مقدماتی کمیټه جوړه سوه او نوموړی کمیټی د خپل راپور په ترڅ کښی یاد کنفرانس ته داسی اعلان کړ: (( د ملګرو ملتونو د مزایا او مصونیتونو د ټاکلو په اړه ګوماړل سوی کمیټه په دی باور ده، چی د ډیپلوماټیک له اصطلاح څخه دی ډډه وسی او پر ځای یی باید یوه مناسبه اصطلاح غوره سی)). له یاد راپور وروسته د ملګرو ملتونو عمومی اسامبلی د نړیوالو حقوقو کمیسیون ته دنده وسپارله چی د ملګرو ملتونو سازمان د مزایا او مصونیتونو په اړه ځینی مقررات جوړ کړی، نوموړی کمیسیون هم د ( د ملګړو ملتونو د سازمان مزایا او مصونیتونو) تر نامه لاندی یو کنوانسیون چمتو کړ چی په ۱۹۴۶ ز کال د فیبروری په ۲۶ مه د عمومی اسامبلی له لوری تصویب سو، د یادونی ده که څه هم دغه نړیوال سازمانونه نوی تاسیس سوی وو، خو مزایا او مصونیتونه یی د نړیوال او قانونی تدوین پړاو ته ورسیدل دا په داسی حال کښی ده چی د ډیپلوماټیکو اړیکو تاریخ دوه زره کاله پخوا ته وړګرځی. د قونسلی او ډیپلوماټیکو اړیکو په برخه کښی د ۱۹۶۱ او ۱۹۶۳ کلونو د کنوانسیونونو د تدوین تر وخت پوری، د دولتونو تر منځ ډیپلوماټیکی چاری د عړفی مقرراتو تابع وی ، په هر حال د نړیوالو سازمانونو په مزایا او مصونیتونو پوری اړونده قواعد په داسی شرایطو کښی وټاکل سوی چی د هیوادونو تر منځ د ډیپلوماټیکو اړیکو په برخه کښی لا هم مدون مقررات نه و ټاکل سوی، د ملګرو ملتونو د سازمان مزایا او مصونیتونه د نوموړی سازمان منشور ۱۰۴ او ۱۰۵ مادو پر بنسټ وټاکل سوی. د منشور ۱۰۴ مادی له مخی د ملګرو ملتونو استازی په ټولو غړو هیوادونو کښی د خپلو دندو د اجرا پر مهال او مقصد ته د رسیدو په موخه له حقوقی اهلیت څخه برخمن دی. همدغه راز د منشور د ۱۰۵ مادی په لومړی فقره کښی راغلی: (( د ملګرو ملتونو سازمان په ټولو غړو هیوادونو کښی له هغو مزایا او مصونیتونو چی خپلو موخو ته په رسیدو کښی ورسره مرسته کوی برخمن دی)). دغه راز د ملګرو ملتونو استازی ملتونو او کارکوونکی هر یو په مستقل ډول د ماموریت د اجرا په برخه کښی له مزایا او مصونیتونو څخه برخمن دی لکه څنګه چی مخکی رته اشاره وسوه، د یادو دوو مواردو په برخه کښی عمومی اسامبلی په ۱۹۴۶ کال د ملګرو ملتونو د مزایا او مصونیتونو کنوانسیون تصویب کړ. له دی کنوانسیون وروسته د ملګرو ملتونو د نړیوالو اړیکو کمیسیون د (( نړیوالو سازمانونو او دولتونو تر منځ اړیکی) موضوع د خپل کار په اجندا کښی ونیوله د دولتونو او نړیوالو سازمانونو تر منځ اړیکو دوه ډوله مقرراتو ته اړتیا درلوده له همدی امله د کمیسیون کار هم پر دوو برخو وویشل سو: لومړی – د نړیوالو سازمانونو په وړاندی د دولتونو د استازو د مزایا او مصونیتونو ټاکل. دوهم – د دولتونو په وړاندی د نړیوالو سازمانونو د کارکوونو او په خپله د سازمان مزایا او مصونیتونو ټاکل. د دولتونو په وړاندی د نړیوالو سازمانونو په مزایا او مصونیتونو پوری اړوند کنوانسیون په ۱۹۷۵ ز کال کښی د ملګرو ملتونو د عمومی اسامبلی له لوری په تصویب ورسید. په ۱۹۷۶ ز کال کښی د نړیوالو حقوقو کمیسیون د نړیوالو سازمانونو او د هغوی د کار کوونکو د مزایا او مصونیتونو موضوع د خپل کار په اجندا کښی شامله کړه. کمیسیون ځینی مقررات په ۱۹۸۹ او ځینی نور یی په ۱۹۹۱ کال کښی ترتیب کړل او د تائید په موخه د عمومی اسامبلی ته وړاندی سول خو یاد مقررات د درییمی نړی او لویدیځو هیوادونو تر منځ د ځینی اختلافاتو له امله په تصویب ونه رسیدل دغو هیوادونو د یادو مقرراتو په اړه دوه ډول مخالف نظریات لری. د دریمی نړی هیوادونو د دولتونو په وړاندی د نړیوالو سازمانونو مزایا او مصونیتونه په عرفی قواعدو پوری تړلی ګڼی، خو دا چی په نړیوالو سازمانونو کښی د لویدیځ هیوادونو نفوذ زیات دی، نو دوی د سازمانونو مزایا او مصونیتونه هغه امتیاز ګڼی چی کوربه هیواد یی باید یو سازمان ته ورکړی. د مزایا او مصونیتونو پیژندنه