cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
SN
SN کیدای شي چې وي:
TE
TE کیدای شي چې وي:
SB
SB کیدای شي چې وي:
I
I کیدای شي چې وي:
XE
XE کیدای شي چې وي:
پروتز( مصنوعی غړي)
د پروتز کلمه د لرغونی یونانی کلمی څخه اخیستل شویدی. وجود قطع شوی برخی  چې د مریضی یا د ترافیکی حادثو له وجی قطع شوی اوسی د هغی په ځای د مصنوعی غړو ځینی استفاده کول کوم چې د وجود اصلی غړو تکلید کوی عبارت له پروتیز څخه دی. پروتیز مختلف ډولونه وجود لری لکه د ژامی پروتیز، د غاښونو پروتیز،لاسونو پروتیز،د پښو پروتیز،دغوږونو پروتیز، د سترګو پروتیز او همدا شان نور ډولونه یی هم  وجود لري .پروتیز د وجود اصلی غړی یا غړو پشان دنده نشی ترسره کولای مګر تر یو اندازه پوری مریض یا معیبوب سره مرسته کولی شي. خو بیا هم مصنوعی غړی د ناروغ  ارواپوهنې ته وده ورکوی او ژوند ډیر اسانتیاوی ورته برابر کوي .پروتیز له ربړ، وینیل،آکریلیک، پروسلین،تیتانیوم او دی ته ورته موادو ځینی جوړ شوی اوسی
CS
CS کیدای شي چې وي:
BA
BA کیدای شي چې وي:
LA
LA کیدای شي چې وي:
CE
CE کیدای شي چې وي:
PR
PR کیدای شي چې وي:
برج اتحاد 1
برج اتحاد 1 متحده عرب امارات په ښار  ابو ظبي کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 70 منزلونه دي او ددې لوړوالی  278 ميټر (911 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2011 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
ايشوبی
ايشوبی يو بند بېلر وي چې اوبه او يا هم نور اوبلنتوکي پکې ايشول کېږي. همدا ايشېدلي يا په بړاس بدل شوي مايعات بيا وروسته په نورو بېلابېلو پړاوونو کې کارېږي چې د کار سيمه يې ارته ده. ايشوبی د کور د تودو اوبو د زېرمې نه نيولې تر صنعتي کارځايونو او برېښناکوټونو پورې او آن د پخلي او کورني ژوند د پرمخ بېولو په هر چاره کې کارېږي.
وېشنيزه:ايشوبي
20 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
يوناني درمل
یوناني درمل (په انگرېزي: Herbal Medicine) یو ډول دودیز او په تجربو ولاړ طبابت دی چې د ناروغانو درملنه د بوټو څخه په جوړو شویو درملو کوي.
لانتېنيوم
لانتېنيوم (په انگرېزي: Lanthanum) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د La سمبول او ۵v اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
ذبيح الله حسن
ډاکټر ذبیح الله حسن د جاجي ادم خان زوی په کال ۱۹۶۸ کې پیدا شوی، په خټه خروټی او د پکتيکا ولايت داورگون دولسوالۍ اوسيدنکی دی. لومړنۍ زدکړې ېې په خپل کلي (چانخوا) کې کړي، په کال ۱۳۶۰ کې د روسي یرغل نه وروسته پاکستان ته کډوال شو طبې ليسانس يې د پسښور د خيبر ميډيکل کالج نه تر لاسه کړی. د پالیسي مطالعاتو له ادارې نه یې په اداره کې ډپلومه کړي. وروسته له هغې یې د یو کال لپاره لیډې ریډنگ روغتون ته خپل خدمات وړاندې کړل په ۱۹۸۹ کې دالنسا د روغتون سرپرست وټاکل شو په کال ۲۰۰۰ کې د نورو زدکړو لپاره لندن ته لاړو او هلته یې له خپل دیپلوم له دفاع نه ورسته د لوړو زدکړو ځلور کلنۍ دوره پیل کړه چې په کال ۲۰۰۴ کې یې په بریالیتوب سره بشپړ کړه ورپسې یې دسینټ مېري اور پسې د نارت میډیل سیکس روغتون د داخلې په ځانگه کې دنده پیل کړه او تر دې دمه د طبیب په توگه خپله دنده پر مخ وړي واده ېې کړی او څلور ماشومان لري د محصلۍ له لومړي کال(۱۹۹۰) را په دې خوا شعر لیکي خو د ډیرو زدکړو له کبله یې ونشوی کولای چې شعر ته د تحصل په دوران کې لازمه توجو وکړي همدا لامل وو چې د هغه وخت گڼ شمیر شعرونو یې هم بې درکه شوي خو له لوړو زدکړو ورسته یې شعري بهیر گړندی کړو او تر دې مهاله ۶ شعري ټولگې لري پر شعر برسیره د زده کړې په مهال يې په پاکستان کې د نوای وقت او د جنگ ورځپاڼو ته په سياسي او اجتماعي موضوعاتو په لسگونو مقالي ليکلي ، د شعر تر څنگ د کرکټ سره هم بې کچه مینه لري.
20 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
ټرسټ ټاور
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
نوغپوهنه
نوغپوهنه (په انگرېزي: Genealogy) د کورنيو او ټبرونو د آر او نصب سپړلو او د هغوی د تاريخ موندلو پوهنه ده. د دغې پوهنې پوه ته نوغپوه او يا نوغپوهان وايي. په عربي کې ورته علم الانساب وايي او په پارسي کې ورته نسل شناسي يا تبار شناسي وايي.
وېشنيزه:نوغپوهنه وېشنيزه:پوهنه
ND
ND کیدای شي چې وي:
نړېواله جگړه
نړېواله جگړه د يو شمېر گڼ وگړيزه هېوادونو تر منځ جگړې ته وييل کېږي.
وېشنيزه:نړيوالې شخړې
ټېن
ټېن (په انگرېزي: Tin) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Sn سمبول او ۵۰ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
شاه ولي کوټ ولسوالۍ
شاه ولي کوټ ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده چي د35 درجو او 48 دقیقو ختیځ طول البلد او 31 درجو 47 دقیقو شمالي عرض البلد ترمنځ پرته ده. ددغه ولسوالۍ مساحت 2931 کیلومتره مربع دی اودسمندر له سطحي څخه 11 متره لوړوالی لري. د شاه ولى کوټ ولسوالۍ ختيځ خواته د زابل ولايت د جلدک ولسوالۍ ، لويديځ خواته يې د کندهار ولايت  د خاکريز او ارغنداب ولسوالۍ ، شمال خواته يې د ارزگان ولايت او د کندهار ولايت د نيشن او ميانشين ولسوالۍ ، جنوب لور ته يې د کندهار ولايت د دامان او ارغنداب ولسوالى موقعيت لري.
منځنۍ اروپا
منځنۍ اروپا په اروپا کې د ختیځي اروپا او لويديځي اروپا په منځ کې یوه لویه سیمه ده چې په اوږدوالي د بالټيک له سمندر نه د آلپ ترغرونو پورې او په پلنوالي د رين له سیند نه د ډوناي تر ژورې پورې پرته ده. د منځني اروپا د مځکې سطح ډیر بدلیدونکي دي. نوموړي سیمه د لویو غرونو، سندونو ژورو او ځنگلونو څخه جوړه شوي ده. منځني اروپا په ځانگړي ډول د آلمانانو او لويځو سلاویانو لخوا آباد شوي دي.
د منځنۍ اروپا ژبې
وېشنيزه:د اروپا هېوادونه وېشنيزه:اروپا وېشنيزه:منځني اروپا
شمالي وزيرستان
شمالي وزيرستان د وزيرستان شمالي برخه ده.
25 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
فاروق فردا
فاروق فردا د ننگرهار ولايت د بهسودو د سیمې اوسېدونکی دی. مکتب يې د ننگرهار په لېسه او بیا کابل پوهنتون، اجتماعی علومو انستیوت کې ترسره کړی او په روسیه کې اوس هم سبق وایي. واده يې کړی او درې ماشومان لري.
اکبر سيال
اکبر سیال (۱۹۶۳ ز کال د جنوري ۳) د پښتو ژبې يو شاعر دی.
25 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
اکبر سيال
مخينه
اکبر سیال پيژندگلو پر ۱۹۶۳ ز کال د جنوري پر ۳ دریمه د ملکنډ ايجنسۍ په بټ خیله کې زیږیدلی، خو د دوی د پلار نیکه کلی جندول مایار دی. نوموړي په ادبیاتو کې د ماسټرۍ سند اخيستی؛ په اسلام آباد کې د «پښتون کلچرل ایسوسي ایشن» په نوم د پښتو کلتور د پاره د مودو نه زیار باسي او په خیبر ټي وي کې د (پښتو ټکي په ټکي) پروگرام کوربه وي.
اېترنټ
وېشنيزه:ايترنټ
فاروق فردا
نا چاپ آثار
نور:
اکبر سيال
مخينه
داکبر سیال شعرونه يو گڼ شمیر سندغاړو ویلي، چې ورکې هارون باچا، سردار علي ټکر، نغمه، گلزار عالم، بختیار خټک ، سر فراز، نازیه اقبال او گڼ شمیر نور شامل دي.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه شاعران
28 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
فاروق فردا
نا چاپ آثار
۱- په روسیه کې مهاجرینو ته دخدمت په ویاړ د روسيې د مهاجرینو د سراسري ټولنې له خوا د سروزرو مډال ورکړل شوی. ۲- د مسکو د لیکوالو د اتحادیي له خوا په روسیه کې د افغاني فرهنگ د پراختیا په چارو کې د هڅو په خاطر د «انتوان چېخوف» مډال ورکړل شوی او له دې سره د روسیي د لیکوالو د اتحاديي غړیتوب هم لري. ۳- په مسکو کې د ۱۷ کالو راهیسې د «نوید روز» په نامه یوه ورځپاڼه خپروي چې د مهاجرت له امکاناتو سره هره ورځ په پښتو او دري ژبو خپرېږي. ۴- دافغانانو د کاري مرکز د خپرنيز ارگان «ساحل» د میاشتنۍ مسوول مدیر دی.او د افغان په نامه د یوه ځايي تلویزیون مسوول هم دی چې د ورځې لس ساعته خپرونې لري.
28 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
گوروېک
گوروېک د شمالي وزيرستان يو تاريخي کلی دی کوم چې د افغانستان پر پوله پروت دی. حاجي ميرزالي خان هم په گوروېک کې د پښتونستان تحريک بنسټ ايښی وو.
24 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
سېريوم
سېريوم (په انگرېزي: Cerium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Ce سمبول او ۵۸ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
تېلوريوم
تېلوريوم (په انگرېزي: Tellurium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Te سمبول او ۵۲ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
فضل حق شيدا
فضل حق شیدا (زوکړه د ۱۹۱۰ زېږدي کال د جون لومړۍ، چارسده - مړینه؟) د پښتو ژبې يو ليکوال او شاعر وو.
ري پبلک پلازا
ري پبلک پلازا سنگاپور په ښار  سنگاپور کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 66 منزلونه دي او ددې لوړوالی  280 ميټر (919 فټ) دی، ددې جوړول په کال  1996 کې ترسره شو۔
24 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
سېريوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
دامان ولسوالۍ
دامان ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۴،۸۰۰ وگړو ته رسېږي.
26 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
ري پبلک پلازا
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
ميرینا پنيکل
ميرینا پنيکل متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 73 منزلونه دي او ددې لوړوالی  280 ميټر (919 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2010 کې ترسره شو۔
انټيموني
انټيموني (په انگرېزي: Antimony) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Sb سمبول او ۵۱ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
تېلوريوم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
انټيموني
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
سپين بولدک ولسوالۍ
سپین بولدک ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۱،۰۰۰ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
ذبيح الله حسن
ناچاپ
وېشنيزه:پښتانه شاعران
دامان ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ
سيول نړيوال فنانشل سينټر
سيول نړيوال فنانشل سينټر جنوبي کوريا په ښار  سيول کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 55 منزلونه دي او ددې لوړوالی  279 ميټر (916 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2012 کې ترسره شو۔
د ويشېگراډ اتحاديه
د ويشېگراډ اتحاديه (په چېکي: Visegrádská skupina په پولنډي: Grupa Wyszehradzka په هنگري:Visegrádi Együttműködés) د څلورو هېوادونو چېک جمهوريت، پولنډ، مجارستان او سلواکيا په منځ کې یوه سياسي، اقتصادي او پوځي اتحاديه ده چې په ۱۹۹۱ کال کې د هغو هېوادونو د اروپايي بشپړونه په ترڅ کې منځ ته راغله. نوموړي اتحاديه ژمن دی چې په بېلابېلو برخو کې گډ خارجي سیاست، گډ امنيت، د اروپايي دموکراتیک پراختيا او د هېوادونو په منځ کې همکاري ترسره کړي.
د ويشېگراډ اتحاديه تاريخ
د ويشېگراډ اتحاديه په ۱۵ فبروري ۱۹۹۱ کې د ويشېگراډ په ښار کې په مجارستان کې د درو ولسمشرانو واتسلاف هاول، يوسيف آنټال او لېخ والېسا په ملاقات کې لاسليک او جوړه شوه. نوموړي اتحاديه د ۱۹۹۳ کال څخه څلور غړی لري. کله چې په ۲۰۰۴ کال کې چېک جمهوريت، پولنډ، مجارستان او سلواکيا د اروپا د مشترکو هېوادو غړی شول نو د ويشېگراډ اتحاديه سیاسي فعاليتونه زيات شول.
د ويشېگراډ نړيواله بسپنه
د ويشېگراډ نړيواله بسپنه یوه بسپنه ده چې په چېک جمهوريت کې د Štiřín په ښار کې په ۹ جولای ۲۰۰۰ کال کې جوړه شوه او اوسني مرکز یی په سلواکيا کې د Bratislava په پایتخت کې پروت دي. نوموړی بسپنه د مختلفو پروژو څخه (لکه ثقافتي، فني ، تحقيقي پروژې او د سياحت پراختيا) ملاتړ کوي.
شاه ولي کوټ ولسوالۍ
د شاه ولى کوټ ولسوالى په مربوطاتو کې لاندى کلي شامل دي :
ښوراوک ولسوالۍ
ښوراوک ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۹،۶۰۰ وگړو ته رسېږي.د شوراوک اولسوالۍ ځايي خلک د پښتنو یوه ډیره لرغوني او بهادره قبیله بړیڅ دي .پښتو يواځيني ژبه ده چی په دغه اولسوالۍ کی ویل کيږي.
نانتونگ زونگن نړيوال پلازا
نانتونگ زونگن نړيوال پلازا چين په ښار  نانتونگ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 53 منزلونه دي او ددې لوړوالی  273 ميټر (897 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2011 کې ترسره شو۔
يو او بي پلازا ون
يو او بي پلازا ون سنگاپور په ښار  سنگاپور کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 66 منزلونه دي او ددې لوړوالی  280 ميټر (919 فټ) دی، ددې جوړول په کال  1992 کې ترسره شو۔
آيوډين
تاریخچه
== مرکبات ==
بېريوم
بېريوم (په انگرېزي: Barium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Ba سمبول او ۵۶ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
22 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
محمد صديق افغان
محمد صدیق افغان په ۱۳۳۶ ز کال چه له ۱۹۵۷ م کال سره سمون خوری د گران افغانستان پلازمینه د کابل ښار کښی سترگی نړی ته وغړولی. ښاغلی افغان په نړی کښی د فلسفی ریاضی بنسټ کښیښود چی پر دی کړنی سره یی د ریاضی علم یوی نوی مرحلی ته دننه کړ او ویی کړای شول چی له یو معلوم څخه په زرگونو مجهوله په لاس راوړی او دانتیگریشن په طریقه یی پر دوه اړخیز او دری اړخیزه (دوه بعدی او دری بعدی) توگه تر مطالعی لاندی ونیسی چه پایلو یی ډیرو نا حل شویو طبعی او اجبماعی مسایلو ته لار پرانسته دنوموړی داگام د بشریت په تاریخ کښی بی ساری بلل کیږی او دا لومړی گام دی چی ور سره اجتماعی علوم دریاضیکی اعدادوپر وسیله تحلیل او څیړل کیږی. صدیق افغان د کیفی اعدادو مطالعه دکمی مطالعی پر څنگ کښی مطرح او عملی کړه چی دی سره کیدای شی هغو موضوعاتو او پانگو ته لاس رسی پیدا شی چی په راتلونکی پوری اړه لری او راتلونکی بیان کړی. د افغان اثرونه: مربعات و مکعبات اسرارآمیز - دمحمد نقی بخشی په لیکنه. نظم قران کریم ازدیدگاه ریاضی فلسفی - دمحمد نقی بخشی په لیکنه. آرایه عکس بینوم نیوتون برای علوم کیهانی تاریخ کشورها ازدیدگاه ریاضی فلسفی - د صدیق افغان لاس لیکنه.
شاه ولي کوټ ولسوالۍ
رويان ، باغتو الکوزائى ، خپار، باغ ده سبز ، البک ، وري ولى ، کړوي ، زمتو ، زنگتيان ، گنبد ، ده بوجى ، شاه ولى کوټ ، زر کاله ، چنار تو ، سرخ بيد ، مقر ، کندلان بارک زائى ، سوزنى بابرى ، باغتو بره خانزائى ، پريان ، کندلان ، مانو، کجور ، باغتو شين غړى ، بوري ، تناجوي ، رادوبلاغ ، باغتو اچکزائى ، بند دهله ، المش ، خرتوت ، سرناوه ناغتو ، لجر ، فلنگ ، مرغان ، مرغان درازقون ، تکتو ، پرليز ، کربغو ، باغتو کته سنگ ، باغتوتخت ، باغتو وچ ، باغتواولى ، باغتو پوپلزائى ، باغتو نرخر ، سوزنى ، سرخ بيدو پرسنتر
نانتونگ زونگن نړيوال پلازا
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
برېښنا
برېښنا په هغه وخت کې راپيدا کيږي کله چې ورېځې او قوي بادونه د یو بل په وړاندې ودرېږي. برېښنا په ملیونونو ولټه او په ملیونونو امپیره کرنټ لېږدوي. کوم چې په دوه ډوله ځمکې سره نښلي.
وختتېری
غورغوشت ټولې هغه کړنې دي چې خلکو ته خوښي ورکړي، یا خلک په خپل وزگار مهال کې بوخت وساتي. غورغوشت په ټولیز ډول کوم چې بوختوونکي دی لکه: اوپرا، ټنگټکور. همدا شانته ننداریز ډولونه یې لکه: فلم، ورزښت او داسې نور. او نورې کړنې لکه لوستل یا د موسقي الاتو تمرین کول د ورځنیو روږدتیاوو څخه گڼل کیږي.
29 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
21 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
لال پاچا آزمون
لال پاچا آزمون يو افغان ليکوال دی. د دغه ليکوال يو شمېر کتابونه په پښتو ژبه چاپ شوي دي.
آيوډين
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
شاه ولي کوټ ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ
يو او بي پلازا ون
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
محمد صديق افغان
سرچينه
د نصیب الله ؛سمون لیکنه
گرين لينډ پلازا
گرين لينډ پلازا چين په ښار  ژينگژو کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 56 منزلونه دي او ددې لوړوالی  279 ميټر (915 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2012 کې ترسره شو۔
29 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
22 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
پراسيوديموميم
پراسيوديموميم (په انگرېزي: Praseodymium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Pr سمبول او ۵۹ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
لوړغږی
لوغړږی (په انگرېزي: Loudspeaker) هغه برېښنايي آله ده چې ثبت شوی غږ په لوړه کچه خپروي.
خاکرېز ولسوالۍ
خاکرېز ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده.
هانگ کانگ نيو ورلډ ټاور
هانگ کانگ نيو ورلډ ټاور چين په ښار  شنگهای کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 61 منزلونه دي او ددې لوړوالی  278 ميټر (913 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2002 کې ترسره شو۔
پېښليک
یو له مدرنه تاریخ پوهانو څخه, چاچې د خپلو لویو ممکنه پروژو په مرسته د تاریخ بیاکتنه وکړه
فاروق فردا
نا چاپ آثار
په کابل کې:
27 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
ژړۍ ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ
سېزيوم
سېزيوم (په انگرېزي: Caesium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Cs سمبول او ۵۵ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
غږ
غږ (په انگرېزي: Sound) يوه مېخانيکي څپه ده چې د فشار په اهتراز سره په يوه جامد، اوبلن يا گازي محيط کې په بېلابېلو فريکوېنسيانو کې رامېنځ ته کېږي چې د اورېدو وړ دی.
فضل حق شيدا
مخينه
فضل حق شیدا د ۱۹۱۰ زېږدي کال د جون میاشتې پر لومړۍ نېټه د چارسدې سيمې د محمود اباد نومي کلي د عبدالصمد خان کره زېږېدلی دی. پر ۱۹۲۷ ز کال له لسم ټولگي څخه فارغ او پر ۱۹۳۲ ز کال يې د پېښور اسلامي پوهنتون پای ته ورساوه. تر دې وروسته یی د بي ټي او پارسي ایم ای ازموينې په بریالیتوب سره پای ته ورسولې. هغه په گڼو ادارو کې په ښه شان خپل خدمات وړاندې کړي دي. د اطلاعاتو په نياوتون (محکمه) کې د ریاست پر څوکۍ پاتې شوی دی.
ديوانگ انټرنيشنل کامرس سينټر
ديوانگ انټرنيشنل کامرس سينټر چين په ښار  نانينگ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 54 منزلونه دي او ددې لوړوالی  276 ميټر (906 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2006 کې ترسره شو۔
26 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
خاکرېز ولسوالۍ
په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۹،۲۰۰ وگړو ته رسېږي. خاكرېز ولسوالي له كندهار ښار څخه لېري پرته ولسوالى ده، چي دا مهال ډيره ناامنه ده. د نوموړي ولسوالۍ مهم پيداوار ځيره، جواري، غنم، انگور او انار دي او زيات شمېر اوسيدونكي يې په كرهڼه  بوخت دي او تقريباً ۶۰ كيلومتره سړك پكښي تير سوى چي ټوله خام دئ او نه دئ رغول سوى. د نوموړي ولسوالۍ مځكي د كاريزونو په واسطه اوبېږى، چي هغه يې هم زيات ډك سوي او د هغه د پاكيدو كار نه هم دولت كړى او نه هم د كومې موسسې لخوا څخه په دغه اړه کوم څه تر سره سوي دي.نوموړې ولسوالي د ولسوالۍ تعمير نه لري او د امنيه قومندانۍ د تعمير د رغيدوكار يې اوس روان دئ او په نژدې راتلونكي كي به بشپړ سي.په نوموړې ولسوالى كي يو كلينيك فعاليت لري، دغه راز د ملي پيوستون لخوا څخه په نوموړې ولسوالي كي يو شمير پروژې ترسره سوي دي، خو د امنيت د خرابوالي له امله نورو موسسو زړه نه دى ښه كړى، چي په خاكريز كي د بيارغوني او نور كارونه ترسره كړي. نوموړې ولسوالي د ولسوال په گډون ټول ۹۰ تنه پرسونل لري، چي په هغو هم د ولسوالۍ امنيت ساتي او هم يې نوري چاري پر مخ بيايي. په نوموړې ولسوالي كي مختلف قومونه ژوند كوي، چي لويه برخه يې پوپلزي او الكوزي او بيا په ترتيب سره توخي، كوچيان، اڅکزي، محمدزي، اهل تشيع او نورزي تشكيلوي.
ډنډ ولسوالۍ
کندهار ولسوالۍ يا بيا ډنډ ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۶۸،۲۰۰ وگړو ته رسېږي.
هانگ کانگ نيو ورلډ ټاور
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
ميرینا پنيکل
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
رېگ ولسوالۍ (کندهار)
رېگ ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده، چي ددي ولسوالۍ مرکز ريګ القهاري دي. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱،۶۰۰ وگړو ته رسېږي.
کچکول
کچکول له هغه لوخي څخه عبارت دی چې صوفیان او ملنگان یې د خیر خیرات، اعانې، صدقې او خیرات راټولولو لپاره کاروي. یا په بل عبارت، کچکول له هغه فلزي یا لرگین لوخي څخه عبارت دی چې چې ملنگانو په کې ځنځیر اچولی او په خپله غاړه کې راځوړند کړی وي. د ظهیرالدوله او شاه نعمت الله ولی کچکولونه په تصوف کې ډېر مشهوره گڼل کېږي.
پراسيوديموميم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
خان او کميسار
وېشنيزه:پښتو کتابونه
سلوک
سلوک په تصوف کې د معنوي رشد یا الله تعالی ته نږدې کېدلو ته سلوک وایي.
فاروق فردا
نا چاپ آثار
۱- د «درفش جوانان »د خپرونې د لیک ډلې غړی او د «پېښاهنگ» د مجلې د مسوول مدیر مرستیال وه. ۲-د «پیام »د ورڅپانې د پوهې او فرهنگ د ځانگې مشر وه. ۳-د«اخبار هفته» د خپرونې مسوول سکر تر وه. ۴-دټولنیزو علومو په انستیتوت کې د تاریخ او ژورنالیزم په دیپارتمنتونو کې استاد وه. ۵-دافغانستان د لیکوالو د انجمن دمرکزي شورا غړی وه. ۶-دافغانستان دژورنالیستانو د اتحادیي دمرکزی شورا غړی وه. ۷-دافغانستان د څوانو شاعرانو او لیکوالو د انجمن مسوول وه. ۸-دافغانستان دمخدره موادو سره دمبارزی د عالی کميټې غړی وه. ۹-دافغانستان د فرهنگ د عالي کمېتې غړی وه. ۱۰-دافغان -ویتنام د دوستۍ د ټولنې د رییسه هیات غړی وه. ۱۱- دافغانستان دملي جبهې د اجراییه هیات غړی وه. ۱۲- دنوموړي جبهې د اوونیزي (ملي جبهه) دخپروونې مسوول مدیر وه او د جبهې د تبلیغ او ترویج د څانگې عمومي رییس وه. ۱۳- دفرهنگ په برخه کې دافغانستان د څوانانو د اتحادیی د عمومي رییس مرستیال وه.
فضل حق شيدا
مخينه
شاعر او ليکوال شیدا نظم او نثر دواړه لیکلي دي. د جمال الدین افغاني په نوم نامتو کتاب يې په نثر کې ليکلی دی. د کلام ټولگه یې د «اسویلي» په نامه چاپ شوې ده. فکر یې لوړ، ژبه یې خوږه او سوچه وه.
ژړۍ ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
فضل حق شيدا
د شعر بېلگې يې
غزل
محمد اعظم اعظم
ډاکټر محمد اعظم اعظم (۲۱ د ډېسمبر، ۱۹۴۰ ز. - ۱۷ د نومبر، ۲۰۱۲ ز.) (په انگرېزي: Mohammad Azam Azam) د اشنغر سیمه د پښتونخوا د خاؤرې هغه اسمان دی، چې د ژوند په بېلابېلو اړخونو د ځلنده ستورو د زېږون سپېځلتیا ورته ترلاسه ده. د پښتو شاعرۍ اؤ پښتو ډرامې په حواله یؤ لوي نوم ډاکټر اعظم اعظم د دغه خاؤرې د رڼا څاڅکی دی.
فضل حق شيدا
د شعر بېلگې يې
هر یو کاڼی په کیمیا باندی زر نه شو - هر یو څاڅکی په صدف کې گوهر نه شو که مې سل ځله اوچت کړه په هوا کې - بې وزرو کې پیدا څه وزر نه شو
چاپېريالپوهنه
چاپېريال پوهنه چې په انگريزي ژبه يې ايکالوژي يا Ecology بولي، د ژواکپوهنې يا بيالوژي يوه څانگه ده چې په دې کې د ژوندييو (جاندارانو) او د هغوی د چاپېريال تر مېنځ اړيکې، او تر لويې کچې د هغوی په چاپېريال کې بېلابېل بدلونونه څېړل کېږي. چاپېريال پوهنه او د چاپېريال ساتنه په افغانستان کې يو خورا نوی علم دی چې له بده مرغه تر اوسه پورې دغې موضوع ته هومره پاملرنه چې بويه نه ده اړول شوې. خو بنسټيزه مفکره يې ډېره ساده ده، کوم چاپېريال يا محيط چې موږ په کې اوسېږو بايد هغسې وساتل شي لکه څنگه چې يې د زېږېدنې پر مهال مومو. دغه سکالو په پرمختللو هېوادونو کې لا اړينه ده ځکه چې د صنعتي پرمختگ او نوي پېر د راپيلېدو راهيسې د ژوند چاپېريال ته د فابريکو او د موټرانو د دود، ککړنې او چټلۍ له امله ډېر زيان رسېدلی دی. په افغانستان کې هم د جنگ او جگړې پر مهال د افغانستان چاپېريال ته زښت تاوانونه ورپه برخه شوې، له يوې خوا د وسلو او چاودېدونکو توکو د کارونې په پايله کې او له بلې خوا د ونو د وهلو او د لرگيو د قچاق په خاطر.
نيوديموميم
نيوديموميم (په انگرېزي: Neodymium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Nd سمبول او ۶۰ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
حوثیان
حوثیان اصلا د دوی یوه نیکه ته منسوب دي چې حوث نومیدی نو حوثیان یوه قبیله ده او په مذهبي لحاظ دا قبیله له الزیدیه مذهب سره اړیکه لري، زیدیه مذهب اصلا زید بن علي ته منسوب دی او د دویمي هجري پیړۍ په نیمايي کې رامنځته شوی ده، دا مذهب یو څه له اعتزال نه متاثر دی او په فروعو کې حنفي مذهب ته میلان لري دا مذهب د اهل السنة او اهل التشیع ترمنځ وقوع لري بلکي ځیني علماء په دې نظر دي چې دوی له اهل تشیع نه اهل سنت ته نږدې دي.
21 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
23 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
فاروق فردا
نا چاپ آثار
یو شعر دسترگو جام دنظر شراب مې څښلي د یو چا دسترگو جام کې چې همت یې د «خوشحال» دی او مستي یې په «خیام» کې پر سر شور یې د «حمید» دی اوشرر د «مولانا» یی تر قیامته به ځلېږي لکه سپین هلال گلفام کې معرفت یې د «رحمان» دی، لېونتوب یې د«غني» دی محبت یې د «الفت» دی او قوام یې په قیام کې د«سعدي » پر دلدل سپور دی داسمان په زړه کې گرځي د«حمزه» پیغام یې لاس کې سرمنزل یې دی په قام کې وینې ټنگ یې د «عاصي» دی او ټکور یې د «ننگیال» دی خدایه څه جادو گري ده زه ویې وینم په کلام کې سر یې ایښی پر ډبرې د پاریال خوبونه ویني ملنگي یې ده ظاهره ،استغنایې په الهام کې درڼا له گوټ یې مست او زې «*»د سیوري لاندې ځمه دا دستورو یو باران دی چې ورېږي په ما ښام کې یو انځور د چا دحسن،مستوي د شعر خیال یې دا د چا دبڼو توره ؟،نه اوسېږي په نیام کې د«حافظ» امسا یې لاس کې په تیارو زړونو کې گرځي لټوې دزړه پر سترگو دخپل یار انځور په جام کې«**» «*»:زی د زه یې مخفف. «**»:دحافظ دې مسراع ته اشاره ده چې وایې: «ما در پیاله عکس رخ یار دیده ایم» مسکو.سهار دجولای ۱۸ کال ۲۰۱
خاکرېز ولسوالۍ
د وسپنې کان
د وسپنې کان د کندهار ښار شمال لور ته د ٦٠ کيلومترۍ په واټن په خاکرېز ولسوالۍ کې دى، د لومړنۍ سروې له مخې په دغه کان کې ٨،٥ ميليونه ټنه وسپنه اټکل شوې، خو د نا امنۍ له امله يې د را ايستنې په اړه تر اوسه هېڅ اقدام نه دى شوى. '''
فاروق فردا
نا چاپ آثار
وېشنيزه:افغان ليکوال
پرتلیزه ژبپوهنه
پرتلیزه ژبپوهنه یا  پرتلیزه تحلیل (Contrastive analysis) د ژبپوهنې یوه څانگه ده چې د دوه متفاوتو ژبو د صفاتو، گډو وییونو، جوړښتونو، توپیرونو د مالومولو لپاره کارول کېږي.
گرين لينډ پلازا
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
حوثیان
د یمن حوثیان څوک دي؟
زموږ ډېری وروڼه د عربي نړۍ د سیاسي، ټولنیزو او گروهیزو موضوعاتو په اړه پوره معلومات نه لري، په دې لیکنه کې د يمن پر حوثیانو معلومات درسره شریکوم، دا څه موده په عربي نړۍ کې سیاسي اوښتونونه او غورځنگونه په گرمیدو او زیاتیدو دي په ځانگړې توگه په سیمه کې د شیعه ایران نفوذ او له اروپا او امریکا سره د ایران نږدېوالي عربي نړۍ له لویو جگړو سره مخامخ کړه، په سیمه کې په روانو غورځو پورځو کې دوه لوی سیالان سره په ښکر دي چې هغه سعودي عربستان او ایران دي، ایران د څو عربي هیوادونو په شخړو کې مستقیما دخیل دی او په عربي نړۍ کې د شیعه مذهبو په پارولو او مسلح کولو بوخت دی، لکه په سوریه کې د واکمني نصیري ډلي ملاتړ، په لبنان کې د حزب الله تمویل او د ایراني اهدافو مخته وړل، او په یمن کې د حوثیانو ملاتړ او مرسته. پرون 26/03/2015 سعودي عربستان د سیمي د څو نورو هیوادونو په ملتیا د یمن پر حوثیانو د (عاصفة الحزم) په نوم برید پیل کړ، په راتلونکې موده کې به دا جگړه د میډیا مهمه موضوع وي او په دې جگړه کې یو لوری حوثیان دي چې په اړه یې زموږ خلک کم معلومات لري دا لاندې د حوثیانو په اړه لنډ معلومات دي.
د ويشېگراډ اتحاديه
سرچينې
وېشنيزه:منځني اروپا
چاپېريالپوهنه
د چاپېريال مهمې برخې په دې ډول دي:
پنجوايي ولسوالۍ
پنجوايي ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت يوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۸۲،۸۰۰ وگړو ته رسېږي. نوموړې ولسوالي د كندهار ښارڅخه لوېديځ لوري ته په ۲۰ كيلومترۍ كي پرته ده.
خاکرېز ولسوالۍ
نوروز په خاکرېز ولسوالۍ کي
په کندهار کې له دود سره سم د نوي کال جشن ددغه ولایت د خاکریز ولسوالۍ د شاه مقصود آغا په زیارت کې د بيرغ په پورته کولو سره پیل کېږي. ددغه جشن یا نوي کال د لمانځلو لپاره د کندهار ښار د اوسیدونکو سربیره د کوټې او چمن څخه هم پښتانه خاکریز ولسوالۍ ته ورځي. '''
سرچينې
وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ
کینډۍ:تصوف وییپانګه
وېشنيزه:تصوف وېشنيزه:اصطلاحات وېشنيزه:د تصوف وییپانگه وېشنيزه:د تصوف اصطلاحات
پرتلیزه ژبپوهنه
په تاریخي توگه دا پوهنه د ژبو د کورني تړنگ (شجره ی نصب) پېژندلو لپاره پکارېږي.
بهرنې تړن
وېشنيزه:ژبپوهنه
ښوراوک ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ
رېگ ولسوالۍ (کندهار)
سرچينې
وېشنيزه:کندهار
لال پاچا آزمون
ليکلي آثار
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
غورک ولسوالۍ
غورک ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۸،۰۰۰ وگړو ته رسېږي.
23 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
خاکرېز ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت په خاکریز ولسوالۍ کې بريد
ديوانگ انټرنيشنل کامرس سينټر
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
فضل حق شيدا
د شعر بېلگې يې
د لیدو د شوقه دواړه زما سترگې - دومره ډکې شوې چې هیڅ پرې نظر نه شو
پنجوايي ولسوالۍ
د پنجوايي ولسوالۍ زيات شمېر خلک په کرهڼه او مالدارۍ بوخت دي، دا ولسوالي خورا تاريخي بهير لري او د جغرافيايي موقيعت له امله هم ځانگړي ځاي لري. پنجوايي دکندهار يوه هغه ولسوالۍ ده چې په دې ولسوالۍ كې څو دورې مدنيتونه تېر شوي دي او دا ولسوالۍ د شمشېر غار په نسبت ډېر نوم لري. داسې اټکل کېږي چي د دې ولسوالۍ ۲۴ زره جريبه ځمکه باغونه او ۹۰ زره جريبه کروندې لري ،چي مهم پيدا وار يې انگور،انار،غنم ،اوربيشي او نور دي. د نوموړي ولسوالۍ لږ وگړي په مالدارۍ بوخت دي. په پنجوايي ولسوالي كي بېلا بيل قومونه اوسيږى، لكه: الکوزي، نورزي ، اڅكزي، ساکزي، كاكړان او باركزي.په نوموړې ولسوالي كي لوى قومونه نورزي او الكوزي دي، چي د دغې ولسوالۍ زيات نفوس تشکيلوي.په يادي ولسوالي كي اوس مهال يو روغتيايي مرکز شته، چي نارينه او ښځينه ډاکټران پكښي كاركوي او نور ټول مهم بستونه يې خالي دي. په پنجوايي ولسوالۍ کي زياته برخه خپله ځايې خلک تشكيلوي، او ډيرو كمو خلکو له نورو ولسواليوڅخه پنجوايي ته كډه کړې، چي ددې ولسوالي د زراعت چاري پر مخ وړي.
نور
په پنجوايي ولسوالي کي ۳۶او ۳۷ په شاوخوا کي لوي کلي سته چي مشهور يي سپېروان، زنگاوات، پاشمول، مشان، تلوكان، كلك، سلوغۍ، اشوغه، ناخنۍ، ماشور، صالح خان، صلوات، چهل غور، زلخان ، کوبى ، او نور ډېر آباد كلي دي. د حامدکرزي د واکمني پر مهال پنجوايي او ميوند ولسواليو څخه بيلي سوې او د ژړي ولسوالۍ د کندهار د ولسواليو په تشکيل کي اضافه سوه د علامه عبدالشکور رشاد بابا د معلوماتو له مخي د پنجوايي ولسوالۍ ذکر۱۱۰۰ كاله پخوا سوى دى، ځكه د پنجوايي لومړى ذكر د جيهاني په المسالك والممالك كې راغلي دى او جيهاني ته منسوب المسالك و الممالك غالباَ د څلورمې هجري سدۍ په لومړي نيمايي كې حتى په لومړي ثلث كې ليكل سوى دى او بيا په دغه قرن كې اسطخري او ابن حوقل هم د دې يادونه كړې ده. علامه بابا همدارنگه زياتوي چي د پنجوايي ذكر په اراضي خلافت شرقي كې، لوسترنج هم كړى دى او هغه ليكي، چې له بسته څخه څلور مزله لرې پنجوايي واقع دى او له هغه ځايه يوه لار تللې ده، چې د غزني شمال خواته ځي. بله لار پښين ته تللې، چې هلته يې باښين بولي. له پنجوايي څخه ۵ كيلو متره د شرق خوا ته يو، دوه غارونه دي چې يوه ته شمشېر غار او بل ته تور غار وايي. تور غار يې ځكه بولي، چې هغه ډېر تياره دى او هيڅ رڼا په كښې نسته. شمشېر غار كوچنۍ دروازه لري، دروازه خو يې نسته، دغار خوله ده او د ارغنداب د رود پر غاړه، تقريباَ له روده سل متره جگه د غار خوله واقع ده، خلك چې هلته د تحقيق يا ميلې لپاره ورځي نو گيسونه او څراغونه ورسره اخلي. هلته يو په بل پسې، پنڅه مغارې موجودې دي، داسې ويل كېده، يا په عوامو كې ويل كيږي چې دلته يو د تورو څرخ و، چې په طلسم گرځېده او ځكه يې شمشېر غار باله او دغه طلسم هغې خواته د طلا وو خښتې پرتې وې.
باباصاحب چې په كندهار كې يو لوى ولي تېر سوى دى، وايي: دغه سړى ورښكته سو، تر دغه طلسم تېر سو او يوه دانه د طلا خښته يې ورسره را واخستله، مگر دا عوامي خبرې دي.
نيوديموميم
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
پنجوايي ولسوالۍ
نور
د ارو پايي او امريكايي تاريخپوهانو دې غار ته په ۱۹۳۰ كې فكر سو او موسيو هاكن د يوه، هيئت په مشري دې غار ته ورننوت او هلته يې عكسونه واخستل، بيا په نولس سوه څو پنځوس كې بل هيئت د امريكايانو ورغى چې هغوى هلته يو څه كيندنې وكړلې او د كنشكا د زمانې يا د كوشانيانو د زمانې اثار يې پيدا كړل. پخپله پنجوايي د كندهار د احمدشاهي ښار په لويديځ كې لږ جنوب ته مايل ۲۸ كيلو متره لرې واقع دى.
رېگ ولسوالۍ (کندهار)
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
ووهان ورلډ ټريډ ټاور
ووهان ورلډ ټريډ ټاور چين په ښار  ووهان کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 58 منزلونه دي او ددې لوړوالی  273 ميټر (896 فټ) دی، ددې جوړول په کال  1998 کې ترسره شو۔
حوثیان
الزیدیه مذهب
حوثیان اصلا د دوی یوه نیکه ته منسوب دي چې حوث نومیدی نو حوثیان یوه قبیله ده او په مذهبي لحاظ دا قبیله له الزیدیه مذهب سره اړیکه لري، زیدیه مذهب اصلا زید بن علي ته منسوب دی او د دویمي هجري پیړۍ په نیمايي کې رامنځته شوی ده، دا مذهب یو څه له اعتزال نه متاثر دی او په فروعو کې حنفي مذهب ته میلان لري دا مذهب د اهل السنة او اهل التشیع ترمنځ وقوع لري بلکي ځیني علماء په دې نظر دي چې دوی له اهل تشیع نه اهل سنت ته نږدې دي، ځکه دوی له اثنی عشري شیعه گانو سره په عقایدو کې ډېر توپیر لري لکه په دوی کې میراثي امامت نشته، دوی امام معصوم نه بولي دوی د اثنی عشریه په څیر تقیه ناروا بولي دوی صحابه نه ښکنځي ، دوی خلفاء راشدینو ته په احترام قایل دي او په ځانگړې توگه ابوبکر او عمر رضي الله عنهما ستر صحابه او د امت سرخیلان مني، دوی له اهل السنت سره دښمني نه لري په سني امام پسي لمنځونه کوي، متعه ناروا بولي دا راز د اهل التشیع له نورو مشهورو عقایدو سره هم مخالفت لري.
فضل حق شيدا
د شعر بېلگې يې
د نښتو ارزو پخپله بوتلو جال ته - دا مارغه په دام کې گیر په هنر نه شو
پېښليک
تاريخ په یوناني ἱστορία) ډیره وخت د دوه مفهومونو په معنی دی. لومړی په تیرو پیښو ته کتنه دویم د پیښتو کتنه او څیړنه بلل کیږي. اما څوک یا شخص چې تاریخ کتنه او تاریخ لیکنه کوی تاریخ پوه بلل کیږي. تاریخ چې پېښليک هم بلل کېږي په ټوليز ډول د انسانانو يا وگړو د ژوند پېښې څېړي په تېره بيا د دوی د تېرمهال او پخواني ژوندانه د پلټلو په موخه. دغه پوهنه د ټولنيزوو او بشري پوهنو په کتار کې راځي او له نورو نژديو او گاونډيو پوهنو څخه گټه اخلي لکه لرغونپوهنه، ادبيات او داسې نور. هره ټولنه او هر هېواد هڅه کوي چې خپل تاريخ وڅېړي او د خپلې ټولنې آر او تاريخي پس منظر وپېژني. هر ټبر ريار باسي تر څو د خپل ولس زانگو او د خپلو نيکونو رويات او کيسې تر لاسه کړي. په دې لړ کې تاريخپوهان د يو هېواد يا سيمې تاريخ په مختلفو مرحلو او دورو يا پېرونو وېشي.
برېښنا
1- هغه شخص یا څیز لکه ودانۍ او ونې او داسې نور چې د ځای له مخې تر ټولو لوړ وي، برېښنا پرې وریږي او ځمکې ته ځي.
محمد اعظم اعظم
زده کړې
پېل زده کړه ئې د رځړو په ښوونځي کښې ؤکړه اؤ لسم نه و روستو F.Sc اؤ B.A ئې د اسلامیه کالج پېښور نه. په کال 1963ء کښې ئې د پېښور پوهنتون د پښتو څانگې نه M.S ؤکړه.
پنجوايي ولسوالۍ
نور
د دغې پنجوايي د كلي چې د ولسوالۍ مركز دى، له دې څخه ۸ كيلومتره لرې بيا د ډيمراسي غونډۍ پرته ده، چې هلته هم كيندنې سوې دي، وايي چې په هغه كې د څو مدنيتونو اثار ښكاره سوي دي. ځينې كسان داسې فكر كوي چې دا د ديمتريوس له نامه سره ارتباط لري.
ووهان ورلډ ټريډ ټاور
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
حوثیان
حوثیان
لکه ومو ویل حوثیان یوه قبیله ده خو دوی ټول له الزیدیه مذهب سره اړیکه لري، په یمن کې د الزیدیه مذهب پیروان ډېر دي او په نورو سیمو کې کم دي زیدیانو د یمن په تاریخ کې د یمن په واک کې برخه لرلې ده او د حکومت په مختلفو مناصبو زیدیان پاتي شوي دي او دا رسوخ یې تر کال 1962م پوري و او له دې وروسته دوی له واک نه لري او آن له اهل السنت سره یې تعلقات هم خړ شوي دي، ځکه په ایران کې د خمیني له انقلاب وروسته ایران په اسلامي نړۍ کې په اهل التشیع باندي رسوخ او نفوذ زیات کړی دی، د اسلامي نړۍ په ټولو هیوادونو کې اهل التشیع اقلیت پاته شوي دي د ایران ملایانو په دې پلمه چې په اسلامي نړۍ کې اهل التشیع اقلیت دي او ظلمونه ورسره کیږي هر ځای یې له شیعه گانو سره اړیکي نیولې دي او هغوی یې د خمیني د انقلاب پیروي ته هڅولي دي. په دې لړ کې ایرانیانو د یمن په زیدیانو کې هم کار کړی دی او د هغوی سیاسي گوند (انصار الله) د ایران په هڅو او مرستو ولاړ دی کټمټ لکه په لبنان کې د شیعه گانو گوند ( حزب الله) او په نورو هیوادونو کې نور ورته شیعه گوندونه.
برېښنا
2. د ساینس پوهانو په وینا، ځمکه هم مثبت یا منفي چارج لري. له همدې امله برېښنا هم د دې چارج په لور حرکت کوي او ځمکې ته ځي. د لوړ ولتاژ او میګا امپیرونو له امله، برېښنا په خپل مخکې راتلونکې هوا له ځانه سره روانوي چې له کبله يې په هوا کې د برېښنا د لېږد زمينه برابريږي. احصایې ښیې چې هند په نړۍ کې د برېښنا له امله ترټولو اغېزمن هېواد دی چې د برېښنا غورځېدنې له کبله هر کال پکې 2500 وګړي خپل ژوند له لاسه ورکوي.
فضل حق شيدا
د شعر بېلگې يې
که مې هر څومره په زوره ژړا وکړه - خو مجلس وو همه کوڼ پرې اثر نه شو
محمد اعظم اعظم
دندې
د زده کړې سره سره هغه وخت د اسلامیه کالج نه خپرېدونکې مجله (خېبرمېگزین) کې ئې د ایدیټر ذمه وارۍ ترسره کولې. هم دغه وخت 1968ء کې ئې د پښتو څانگې نه Ph.D هم ؤکړه اؤ بیا د پښتو څانگې چئیرمېن ؤټاکلی شو. دسمبر 2000 کې د وظیفې نه ريټائرډ شو. بيا په پښتو ادبى بورډ کې ډائرېکټر اؤ وروستو په اکادمى ادبيات کې ريذيډنټ ډائرېکټر ؤټاکلی شو.
حوثیان
د انصار الله بنسټگر
د یمن د انصار الله گوند مؤسس او بنسټگر بدر الدين بن أمير الدين بن حسين الحوثي (23 نومبر 1926 – 25 نومبر 2010) دی، د حوثیانو د اوسیدا ځای د یمن په شمال کې د صعده ولایت دی چې د یمن د پلازمیني صنعاء په شمال کې په 240 کیلومتري کې پروت دی، په کال 1986م په همدې صعده کې د “اتحاد الشباب”، په نوم ظاهرا یو مذهبي گوند تاسیس کړل شو، دې گوند خپلو پیروانو ته د الزیدیه مذهب تدریس کاوه چې بدر الدین الحوثي هم له دې مدرسینو نه و او دی د حوثیانو مشهور عالم و.
30 اپرېل
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
خاکرېز ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولسوالۍ
پنجوايي ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
فضل حق شيدا
مړينه
روح یی ښاد او یاد یی تل پاتې.
پروميتيوم
پروميتيوم (په انگرېزي: Promethium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Pm سمبول او ۶۱ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
حوثیان
د انصار الله بنسټگر
په کال 1990م کې چې شمالي او جنوبي یمن سره یو شول نو په یمن کې پر گوندونو لگیدلی بندیز ختم شو او د زیدیانو حزب الله په ( حزب الحق) بدل شو او د بدر الدین الحوثي زوی حسین الحوثي د دې گوند په لویو مشرانو کې راغی، او په کال 1993م، او 1997م کې حسین الحوثي د یمن د مشرانو د جرگې غړیتوب لرلی ده، په دې وخت کې د زیدیه فرقي علماو یوه فتوا صادره کړه چې هغه د امام له پاره د هاشمیتوب شرط لغوه کول و د دې علماو په سر کې مجد الدین المؤیدي و دوی استدلال کاوه چې پخوا د تاریخي شرایطو لامله د امام له پاره دا شرط لازمي و چې باید د رسول الله صلی الله علیه وسلم له کورنۍ (بنوهاشم) نه وي اوس حالات بدل شوي امام باید د خلکو په خوښه وټاکل شي که هرڅوک وي. خو بدر الدین الحوثي د دې فتوا سخت مخالفت وکړ ، ځکه بدر الدین په زیدیانو کې له ( الجارودیه) فرقې سره تړاو لري او دا فرقه د نورو زیدیانو په نسبت یو څه اثنی عشریه و ته نږدې ده، بدر الدین الحوثي د وخت شرایطو او د ایران نفوذ نور هم اثنی عشریه شیعه گانو ته نږدې کړ د نورو زیدي علماو د فتوا یې سخت مخالفت وکړ او د (الزیدیه في الیمن) په نوم یې یو کتاب هم ولیکه په کتاب کې یې کوښښ کړی چې زیدیه مذهب اثنی عشریه ته نږدې وښيي او په دې لړ کې یې یمن پرېښود ایران ته مهاجر شو او هلته یې څو کاله تیر کړل.
چاپېريالپوهنه
اوبه
اوپرا
اوپرا د موسيقي او نندارمې يوه گډوله ده چې د اوپرا د ممثلينو لخوا وړاندې کېږي. د دې لپاره چې د اوپرا ممثلين يو حقيقي انځور وړاندې کړي نو د اوپرا ممثلين بايد په موسيقي او تمثيل په ډگرونو کې مسلکي وي چې په هنري لحاظ يې ونډه د اوپرا په تخليق کې وشمېرل شي. په اوپرا کې اکثراً داستانونه او کيسې د موسيقي سره يوځای نغاړل کېږي او بيا د سټېج په سر د موسيقی سره يوځای وړاندې کېږي. اوپرا په اروپايي هېوادونو کې دود ده.
30 اپرېل
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
اوپرا
وېشنيزه:اوپرا
حوثیان
سرچینې
وېشنيزه:پېښلیک وېشنيزه:تاریخ وېشنيزه:عرب پېښلیک وېشنيزه:مذهبي ډلې وېشنيزه:یمن وېشنيزه:ترهگره ډلې
تورگوت اوزال
خليل تورگوت اوزال (۱۳ د اکتوبر ۱۹۲۷، ملطیه - ۱۷ اپريل ۱۹۹۳، انقره) (په تورکي: Halil Turgut Özal) د ترکيه اتم ولسمشر او د تورکيې د لېبرال گوند سياسي مشر هم پاتې شوی. يو مهال هغه د تورکيې لومړی وزير هم و.
فضل حق شيدا
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- جمال الدین افغاني.
شاه ولي کوټ ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
تورگوت اوزال
کله چې په ۱۹۸۳ کې د هغه گوند په ټاکنو کې بريالی شو، نو اوزال وروسته له عدنان مېندېرس او سلېمان دميرل د تورکيې په تاريخ کې درېيم مشر و چې په ولسواکيزه توگه ټاکل شوی و.
وېشنيزه:تورکي ولسمشران
SM
SM کیدای شي چې وي:
فضل حق شيدا
چاپ شوي نښيرونه يې
۲-اسویلي (شعري ټولگه).
اخځليک
۱- https://pashtonwriters.webs.com/
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
چاپېريالپوهنه
هوا
بوټي، لکه ونې او نور نباتات غرونه
باندنۍ تړنې
* * وېشنيزه:پوهنه
پېښليک
د اکثرو سيمو تاريخ په دې ډول وېشلی شو :
برېښنا
بېرونۍ تړنې
وېشنيزه:برېښنایي رسنۍ وېشنيزه:برښنا وېشنيزه:برښنایي توکي وېشنيزه:برق وېشنيزه:هوا وېشنيزه:تندر وېشنيزه:تالنده وېشنيزه:رعد
محمد اعظم اعظم
دندې
د خپلې کورودانې، درې لوڼو اؤ یؤ ځوي سره ژوند تېروي اؤ دعا کوو، چې د پښتنې شاعرۍ اؤ پښتنې ډرامې دغه اتل دې د ژوند په هره پېرزو ؤنمانځلی شي.
لاسته راوړنې
ملکي کچ باندې کال 1990ء کې تمغهٔ امتياز اؤ په کال 2009ء کې پرائډ اف پرفارمنس د ژبې اؤ کلتور د خدماتو په منښته ورکړی شو. کال 1963ء کې ئې د ريډيو پاکستان پېښور د پاره وړومبي ډرامه (خاندان) ؤلیکله اؤ دا ريډيو د پاره د گڼو لیکلو شوؤ ډارمو د لړۍ وړومبۍ برخه وه، چې وروستو پکې څهٔ ډرامې بیا د (لشې) په نوم خپرې هم شوې اؤ هم په دغه (لشې) ورته 1965ء کې د پاکستان رائټرز گلډ لخوا وړومبی اېوارډ هم ورکړی شو. دې نه اگاهو په (رخصت) نومې نظم ورته د غوره شاعرۍ په ډاډ (ادم جي اېوارډ) ورکړی شوی ؤ. په 1968ء کې د پاکستان رائټرز گلډ لخوا په (پښتو افسانه - تحقيق او تنقيد) نومې کتاب هم اېوارډ ورکړی شوی دی.
وېشنيزه:پښتانه ډرامه ليکونکي وېشنيزه:پښتانه ليکوال
بهاءالله
مرزا حسين علي بهاالله ("Glory of God") (نومبر 12، 1817 - می 29، 1892), چې په کوچنيوالي يې نوم مرزا حسين علي وه د بهايي دين بنسټگر دی.
وېشنيزه:مذهب
پېښليک
سرچينې
وېشنيزه:پېښليک
ميان نشين ولسوالۍ
مېان نشین ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۲،۶۰۰ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
ساماريوم
ساماريوم (په انگرېزي: Samarium) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د Sm سمبول او ۶۲ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
سرچينې
وېشنيزه:کيمياوي توکي
تمدن
تمدن (civilization) هغې پېچلې یا اخښل شوې ټولنې ته ویل کېږي، چې د ښاري پراختیا، ټولنیز جوړښت یا طبقه بندۍ، د حکومت بڼې، او د اړیکو سمبولیک سیسټمونو (لکه لیکلو) سره پېژندل کېږي.
تمدنونه تر ډېره سره تړلي دي او ډېری وختونه د مرکزیت، د نباتاتو او حیواناتو اهلي کولو (د انسانانو په شمول)، کاري تخصص، د پرمختګ کلتوري ریښه لرونکو ایډیالوژیو او برتري پالنو، تاریخي او یادګاري معماریو، مالیې، او پر کرنه او پراختیا غوښتنې د ټولنیزې تکیې په څېر ګډې ځانګړتیاوې لري.
په تاریخي توګه "یو تمدن" اکثرا د لوی او "ډېر پرمختللي" کلتور په توګه پېژندل شوی، چې په ضمني توګه د کوچنیو او ظاهرا لومړنیو کلتورونو برعکس بلل کېږي. په دغه پراخ مفهوم کې، یو تمدن د کوچیانو د مالدارۍ او څړځایونو د کلتورونو، نوولیتیک یا نوو ډبرو ټولنو یا ښکار راټولونکو په ګډون له غیر متمرکزو قبایلي ټولنو سره توپیر لري. که څه هم، ځینې وختونه دا تمدنونه له هغو کلتورونو سره هم توپیر لري چې په خپله په تمدنونو کې موندل کېږي. تمدنونه هغه ګڼ میشته تنظیم شوي استوګنځایونه او سیمې دي چې پر طبقاتي ټولنیزو ټولګیو وېشل شوې وي او واکمن اشراف او د هغوی تر لاس لاندې ښاري او کلیوالي وګړي پکې وي چې په پراخه کرنه او مالدارۍ، کان کیندنې، کوچنيو تولیداتو او سوداګرۍ کې بوخت وي. تمدن ځواک متمرکز کوي او پر نور طبیعت، د نورو انسانانو په ګډون، د انسان کنټرول پراخوي.
تمدن، لکه څرنګه چې د هغه له ایتمولوژي یا د کلمې له ریښې (په لاندې برخه کې یې وګورئ) څخه ښکاري، یو داسې مفهوم دی چې په اصل کې له ښارونو او ښارګوټو سره تړاو لري. د تمدنونو لومړنی ظهور په عمومي توګه د نوولیتیک یا نوو ډبرو د انقلاب له وروستیو پړاوونو سره تړاو لري، چې د ښاري انقلاب او د دولت جوړونې نسبتا چټک بهیر کې خپل اوج ته رسېږي، هغه سیاسي پرمختګ چې د واکمنو اشرافو له راڅرګندېدو سره تړاو لري.
د مفهوم تاریخچه
انګلیسي کلمه (civilization) د ۱۶مې پېړۍ له فرانسوي کلمې civilisé ("متمدن") څخه، او همدا راز له لاتیني کلمې civilis ("مدني") څخه اخیستل شوې، چې له civis ("وګړی یا ښاري") او civitas  ("ښار") سره تړاو لري. په دې اړه تر ټولو بنسټیزه لیکلې نسخه د نوربرټ الیاس "د تمدن بهیر" (۱۹۳۹) ده، چې پکې د منځنۍ پېړۍ له درباري ټولنې څخه تر لومړنۍ عصري دورې پورې د ټولنیزو ادابو او رواجونو ریښې راسپړي. د تمدن فلسفه کتاب (۱۹۲۳) کې بیا البرټ شویټزر دوه نظرونه بیانوي: یو خالص مادي او بل هم مادي او اخلاقي نظر دی. د نوموړي په وینا، د نړۍ بحران د بشر له لوري د تمدن د اخلاقي مفکورې له لاسه ورکولو څخه راټوکېدلی، او وایي: "د ټولو پرمختګونو مجموعه چې انسان په هره عملي حوزه کې او له بل هر لید څخه ترلاسه کړي، لکه څنګه چې دا پرمختګونه د انسانانو له معنوي بشپړتیا سره مرسته کوي همداسې د ټولو پرمختګونو پرمختګ هم بلل کېږي".
نورو اړوندو کلمو لکه "انسانیت یا ادب" (civility) د ۱۶مې پېړۍ په منځ کې وده وکړه. د "تمدن" (civilization) اخیستل شوی نوم، چې معنا یې "متمدن حالت" دی، یو ځل بیا په ۱۷۶۰ لسیزه کې له فرانسوي څخه راغلی. په فرانسوي کې لومړی ځل په ۱۷۵۷ کال کې د ویکتور ډي ریکیتي، او مارکیس ډي میرابیو له لوري کارول شوی، او په انګلیسي کې یې بیا لومړی ځل کارول آدم فرګوسن ته منسوب دي، چا چې په ۱۷۶۷ کال کې د مدني ټولنې د تاریخ په اړه په خپله مقاله کې لیکلي: "نه یوازې افراد له ماشومتوب څخه تر ځوانۍ پورې، بلکې بشپړ نسلونه له بې ادبۍ څخه تر تمدن پورې پرمختګ کوي". له همدې امله دا کلمه د بربریت یا بې رحمۍ برعکس، د روشنګرۍ دورې د پرمختګ د ځانګړنې فعال تعقیب بلل کېږي.
د ۱۷۰۰ کلونو په وروستیو کې او د ۱۸۰۰ کلونو په لومړیو کې، د فرانسې د انقلاب پر مهال، "تمدن" په مفرده بڼه کارېده نه د جمع په بڼه، چې له همدې کبله په ټولیزه توګه د ټول انسانیت د پرمختګ معنا لري. په فرانسوي کې اوس هم همدا ډول کارېږي. د "تمدنونو" کلمه د شمېر وړ اسم په توګه کارول په ۱۹مه پېړۍ کې کله نا کله کارېدلې، مګر د شلمې پیړۍ په وروستیو کې خورا عامه شوې ده، چې ځینې وختونه یوازې د کلتور معنا لري (چې په اصل کې دا خپله یو نه شمېرل کېدونکی اسم دی، خو د توکمپوهنې په محتوا کې د شمیرلو وړ نوم ترې جوړ شوی). یوازې په همدې عمومي مفهوم کې ښایي د "منځنۍ پیړۍ تمدن" په اړه خبره وشي، کوم چې د الیاس په نظر به یو اوکسیمورو یا د متضادو کلمو کارولو حالت وي.
ځانګړنې
ټولنیزو پوهانو لکه وي ګورډن چایلډ د یو شمېر داسې ځانګړنو یادونه کړې، چې له مخې یې یو تمدن د ټولنې له نورو ډولونو څخه بېلېږي. تمدنونه د خپل ژوند د وسیلو، د ژوند ډولونو، د اوسېدو د ماډلونو، حکومتي بڼو، ټولنیز جوړښت یا طبقه بندۍ، اقتصادي نظامونو، سواد او نورو کلتوري ځانګړتیاوو له مخې له یو بل سره توپیر لري. اندریو نیکیفوروک استدلال کوي چې "تمدن د انسان پر تړل شوو عضلاتو تکیه لرلې. د غلامانو انرژي یې د فصلونو کښت کولو، امپراتورانو جامو اغوستلو او د ښارونو په جوړولو کې کارېده" او په دې توګه نوموړی غلامي تر عصري دورې مخکې د تمدنونو یوه عامه ځانګړنه ګڼي.
تاریخچه
د "تمدنونو" د ځایناستي په توګه د نړۍ د تاریخ تصور یو بشپړ عصري تصور دی. په اروپا کې د کشف په دوره کې راڅرګندېدونکې ماډرنیټه له نیولیتیک یا نوو-ډبرو او میسولیتیک یا منځ-ډبرو پړاو سره چې د ډېرو هغو خلکو کلتورونه وو چې دوی ورسره مخ کېدل، په بشپړ تضاد کې وه. د "تمدن" اصطلاح لکه څنګه چې اوس په عام ډول پېژندل کېږي، یوه مرکزي پېچلي دولت، ټولنیز جوړښت یا طبقه بندۍ او د کار تخصص ته اشاره لري چې تړاو یې لومړنیو امپراتوریو ته رسېږي او د برونزو دورې په لومړیو کې په حاصلخېز یا زرخېز هلال سیمه (Fertile Crescent) کې شاوخوا ۳۰۰۰ مخزېږد کلونو کې رامنځته شوي دي. ګورډن چایلډ د تمدن ظهور د دوو پرله پسې انقلابونو په پایله کې بولي: یو یې د نوو ډبرو انقلاب (Neolithic Revolution) دی چې د مېشتو ټولنو د پراختیا لامل شو او بل یې هم ښاري انقلاب (Urban Revolution) دی.
د تمدنونو زوال یا پرځېدا
د تمدن د سقوط اړوند بېلابېل ډوله توضیحات وړاندې شوي دي. ځینې یې پر تاریخي مثالونو تمرکز کوي، او نور یې بیا پر عمومي تیورۍ تمرکز کوي.
راتلونکی
سیاسي عالم سامویل هانټینګټن استدلال کړی چې د ۲۱مې پېرۍ مشخصه ځانګړنه به د تمدنونو ټکر وي. د هانټینګټن په وینا، د تمدنونو تر منځ شخړې به د ملت-دولتونو او ایډیالوژیو ترمنځ د شخړو ځای ونیسي، کوم چې د ۱۹مې او ۲۰مې پېړۍ ځانګړنه وه. که څه هم دا نظریات د اډوارډ سید، محمد اسدي او امرتیا سېن په څېر نورو پوهانو له خوا په کلکه ننګول شوي دي. رونالډ انګلارټ او پیپا نوریس استدلال کړی، چې د اسلامي نړۍ او لویدیځ ترمنځ د "تمدنونو ریښتینی ټکر" په سیاسي ایډیالوژیو کې د توپیر پر ځای د مسلمانانو له لوري د لویدیځ د لېبرال جنسي ارزښتونو د ردولو له امله دی؛ که څه هم دوی یادونه کوي چې همدغه نه زغم به ښایي بالاخره د (ریښتینې) ډیموکراسۍ د ردولو لامل کېږي. سېن بیا په خپل کتاب "هویت او تاوتریخوالی" کې پوښتنه کوي چې ایا خلک باید د یوه داسې فرضي "تمدن" پر لیکو سره ووېشل شي، چې یوازې د مذهب او کلتور له مخې تعریف شوی؟ هغه استدلال کوي چې دا چاره ډېری نور هغه هویتونه له پامه غورځوي چې خلک جوړوي او یوازې پر توپیرونو د تمرکز لامل کېږي.
سرچينې
وېشنيزه:تمدونونه وېشنيزه:هڅوب وېشنيزه:ټولنه
گړدود
په ژبپوهنه کې د یوې ژبې د گړېدنې هغه ځانگړي ډول ته وایي چې د یوې سیمې وگړي پرې گړېږي. تقریبا د نړۍ په هره ژبه کې، ډول، ډول وگړي له ډول، ډول گړدودونو سره موندل کېږي. د یوې ځانگړې ډلې گړېدنه د یو لړ قوانینو او ثابتو لارو چارو سره سم ترسره کېږي. ډېرې گړدودونه له جغرافیوي سیمو سره نېغ په نېغه اړیکه لري.
که چېرې د یوې ژبې ویونکي د دوه مختلفو گړدودونو تلفظونه پداسې توگه وي چې یو بل په اسانۍ سره وپوهولې شي، نو پدې وخت کې بیا د گړدود په اړه خبرې کوو، او که چېرې دواړه ډلې له یو بل سره له ستونزو سره مخ شي، نو بیا د پدې وخت کې د یوې ژبې د دوه مختلفو گړدودونو خبره راځي چې د یو بل به گړدود په اسانه سره نه پوهېږي.
د مثال په توگه د شینواری گړدود
بهرنې تړن
وېشنيزه: ژبپوهنه
ميوند ولسوالۍ
ميوند ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت يوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۴۰،۷۰۰ وگړو ته رسېږي.
تیسفون
تيسفون د ۲۴۷ کال عیسوی سینی مخکې څخه تر ۶۵۱ کال پوری د بین النهرین په سیمې کې داشکانیانو او ساسانیانو پخوانی پایتخت (پلازمېنه) وو. دغه ښار د دجلې په گیڼ غاړې کی په عراق کی پروت وو. تيسفون د بغداد څخه د ۳۲ کیلومترو په واټن کی پروت دی
ميوند ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:نیمگړی لیکنۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
تیسفون
تاریخ
د تاریخپوهنو په نظر تيسفون د اشکانیانو لښکرگاه وو. په ۱ پېړۍ عیسوی سینی مخکې دغه ښار د اشکانیانو پایتخت شو. په دی وخت کی کلا جوړه شوه. د اشکانیانو – رومانیانو د جگړو په وخت کی په ۲ پېړۍ کی تېسفون د روم د پوځونو لخوا ونیول شو. د ساسانیانو د حکومت په وخت کی اردشیر پاپاکان تيسفون ته د وه اردشیر (د ښه – ستر اردشیر) نوم ورکړ. په ۶ پېړۍ کی خسرو ۱ یوه عظیمه ماڼي جوړه کړه. دغه ماڼی په اوس وخت کی د طاق كسرى په نوم یادېږي. دغه مانی په ۱۸۸۸ کال کی د سیلاب لخوا ویجاړ شو. په ۶۳۸ کال کی د قادیسیا تر جگړې وروسته د ساسانیانو وروستی شاهنشاه یزگرد ۳ د تيسفون د پلازمېنې څخه تېښته وکړه او دغه ښار د خلیفه عمر لاس ته ورغله. د امویانو خلیفو د حکومت په وخت کی تېسیفون د شیعه گانو مهم مرکز شو.
غلام نبي هوتک
غلام نبي هوتک يو افغان شاعر و.
محمد ويس کاکړ
محمد ويس کاکړ د پښتو ژبې يو شاعر و.
8 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
ظهور الله همدرد
ظهور الله همدرد د پښتو ژبې شاعر او ليکوال و.
فضل محمد وکيل
فضل محمد وکيل د بښتو ژبې يو ليکوال، کره کتونکی او شاعر و.
محمد يوسف ويران
محمد يوسف ويران د پښتو ژبې يو شاعر و.
وېشنيزه:پښتانه شاعران
سید بلاول شاہ نورانۍ
سید بلاول شاہ  په نامه نورانی بابا هغه پيروان ولی مشر تیر سوی وو.هغه کله بلوچستان ته راغلی هیڅوک نه دی خبر ۔او نه یی د زيږيدنې څوک علم یا خبر لري ۔
1 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
محمد شفيق وجدان
محمد شفيق وجدان يو افغان ليکوال و.
3 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
2 مې
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
معروف ولسوالۍ
دبارکزو د شاغاسيانو دلويې کورنۍ پيژندنه
دبارکزو د شاغاسيانو کورنۍ : اړينه ګڼم چه لومړى دشاغاسيانو دکلمي سره اشنا سو :
سيد احسان الله هېر
سيد احسان الله هېر يو افغان شاعر او ليکوال دی.
سيد احسان الله هېر د سيد غلام احمد پاچا زوی د لغمان له ساداتو څخه دی ، په کابل کې زېږېدلی او رالوی شوی دی. لوړې زده کړې يې د کابل په طب پوهنځي کې سرته رسولي دي ، له کوچنيوالي څخه يې لوړ ادبي ذوق درلود ، د ادبي اثارو ژوره مطالعه يې کړې او د زړه په وينه او مينه يې خپل ادبي ذوق پاللی و.
معروف ولسوالۍ
دبارکزو د شاغاسيانو دلويې کورنۍ پيژندنه
مأخذونه : (دکندهاري وروڼه )کتاب ليکنه دمحمدمعصوم هوتک او نور..
سيد احسان الله هېر
د لنډې کيسې په ليکنه کې يې پوره مهارت درلود ډېرې خوږې ، پخې او معياري لنډې کيسې يې ليکلي ، چې د هېواد په خپرونو کې خپرې شوې او د ((رنځور )) په نوم يې د لنډو کيسو يو ټولګه په ۱۳۴۶لمريز کال د پښتو ټولنې لخوا چاپ شوې ده،د هېر ګلونه په نامه د شعرونو يوه ټولګه هم لري چې تر اوسه نه ده چاپ شوې.
معروف ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
سيد احسان الله هېر
د پښتونخوا نوميالي او د لغمان محلي شاعران يې نور ليکلي اثار دي. د يادونې وړ ده چې نوموړی د لنډې کيسې څپانده استعداد درلود ، خو د ثور غميزې په بهير کې له هېواد څخه وتلی اوس په انګلستان کې هستوګنه لري او داسې ښکاري چې ليکوالۍ ته يې شا کړې ، ځکه تر اوسه يې کوم اثر نه دی چاپ شوی.
نېش ولسوالۍ
نېش ولسوالۍ د افغانستان د کندهار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۱،۳۰۰ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د کندهار ولايت وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:د کندهار جغرافیايي موقیعت
ليوجنگ ټاور
ليوجنگ ټاور چين په ښار  شينزين کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 56 منزلونه دي او ددې لوړوالی  273 ميټر (896 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2011 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
EU
EU کیدای شي چې وي:
آتريال فېبرېلېشن
آتريال فېبرېلېشن (په انگرېزي:Atrial fibrillation) د زړه تر ټولو عامه ارېتمي (د زړه نامنظمه غورځېدنه) ده. دا حالت کېدای شي د ناپېژندل شوو اسبابو له مخې يا هم يو نازيانمنه حالت وي او له ځانه هېڅ نښې نښانې و نه ښيي، خو اکثراً آتريال فېبرېلېشن د زړه ټکان، بې هوشي، د ټټر درد او د زړه احتقاقي ناسوبتيا اړونده گڼل کېږي.
آتريل فېبرېلېشن د مغزي سکتې امکان ډېروي او د عامو خلکو په پرتله د آتريل فېبرېلېشن ناروغانو کې د مغزي سکتې د رامېنځ ته کېدنې وېره تر ۷ برابره ډېره ده، او دا په نورو عاملونو (لکه د وينې لوړ خج) هم اړه لري. آتريل فېبرېلېشن د نبض په کتلو سره پېژندل کېږي خو د شتون تثبيت يې د اېکوکارډيوگرام يا د زړه گراف په مرسته چې د P څپې نشتوالی او د زړه د بطنونو نامنظمه حرکت له مخې ښکاري، ترسره کېږي.
په آتريل فېبرېلېشن کې غيرمنظمه برېښنايي امپلسونه د سېنوآتريل غوټې لخوا رامېنځ ته کېږي. داسې نامنظمه برېښنايي څپې اکثراً د پلمونري وريدونو په بېخ کې رامېنځ ته کېږي او د زړه د بطنونو په لور د نامنظمه برېښنايي څپې په توگه خوځېږي او د زړه ټکان رامېنځ ته کوي. آتريل فېبرېلېشن په يوه ورځ کې څو واره له څو دقيقو نه تر څو ورځو پورې او يا هم د تل لپاره راپېښېدلی شي. يو شمېر طبي حالتونه د آتريل فېبرېلېش خطر ډېروي، په ځانگړي توگه د مېټرال سټېنوسېز (د زړه د مېټرال وال په تنگېدو کې) په وخت کې.