cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د کریمیا د تاتاریانو شړنه/تبعید
دویمه نړیواله جګړه
په ۱۹۴۰ کال کې د کریميې خپلواک سوسیالیستي شوروي جمهوریت نږدې ۱۱۲۶۸۰۰ اوسېدونکي لرل چې له دې شمېر څخه ۲۱۸۰۰۰ کسان یا د نفوس ۱۹.۴ سلنه د کریمیې تاتاریان وو. په ۱۹۴۱ کال کې نازي الکان پر ختيځه اروپا برید وکړ او د شوروي اتحاد د لويديځ ډېره برخه يې خپله ضمیمه کړه. د کریمیې تاتاریانو په لومړیو کې جرمنیانو ته د استالینیزم د ژوغورونکو په سترګه کتل او همدرانګه جرمنیانو هم په لومړۍ نړیواله جګړه کې له دوی سره مثبت چلند درلود.
پولی باکا
سیاسي ژوند کې لومړي ګامونه
هغه د پوهنتون سیاست ته ننوتل، چې لومړی هغه د کولرادو ایالت پوهنتون کې د «ځوان ډیموکراتانو» ټولنې مرستیاله او وروسته د مشرې په توګه وټاکل شوه. همدارنګه هغه د پوهنتون په لومړي کال کې د ټولګي استازې او د کانګرس یو فعال کمپاین کونکې هم وه.
د کریمیا د تاتاریانو شړنه/تبعید
دویمه نړیواله جګړه
ډېری نیول شوي کریمیه‌يي تاتاریان چې په سره پوځ کې يې خدمت کاوه وروسته له‌دې چې رومانیایان او نازیان د کریمیې د لویې برخې د اشغال لپاره راغلل د POW[2] کمپونو ته ولېږل شول. که څه هم نازي المان په لومړیو کې غوښتل ټول «لاس‌لاندې اسیایان» قتل او د کریميه‌يي تاتاریانو جنګي اسیران چې د «مغولو د فرعي بشریت» په توګه پېژندل کېدل نندارې ته وړاندې کړي. خو د سره پوځ له مقاومت سره مخ شول او دا پالیسي يې سمه/اصلاح کړه. د ۱۹۴۲ په پیل کې جرمنیانو د شوري جنګي اسیران د ملاتړي پوځ د رامنځته کولو لپاره وګمارل. فاضل اولکوسال، تاتار ملي‌پال دوبروجان او لیپکا تاتار اېډېج کريمال د جرمني له د جنګي اسیرانو له کمپونو څخه د کریميې د تاتاریانو په خوشي کولو او د ورماخت لپاره د کریمیې په خپلواک پوځي غونډ کې د خدمت لپاره د هغوی په ګمارلوکې مرسته وکړه. په پای کې په دې پوځي غونډ کې ۸ کنډک شامل وو، له دې سره چې ډېری غړي يې له نورو ملتونو څخه وو. د ۱۹۴۱ کال له نوامبر څخه جرمني چارواکو د کریمیې تاتاريانو ته اجازه ورکړه چې په بېلابېلو ښارونو کې د ځینې سیمه‌ییزو دولتي چارواکو د تش په نوم رسمیت لپاره د مسلمانانو کمېټې جوړې کړي، حال دا چې هېڅ سیاسي واک نه و ورکړل شوی.
پولی باکا
سیاسي ژوند کې لومړي ګامونه
په ۱۹۶۲ز کال کې د سیاسي علومو په برخه کې د لیسانس سند ترلاسه کولو وروسته باکا بارګان په واشنګټن ډي سي کې د سوداګرۍ اتحادیې ورځپاڼه کې د مرستیال مدیرې په توګه وګومارل شوه. باکا په ۱۹۶۷ز کال کې وروسته له لنډې مودې د ولسمشر لینډن جانسن ادارې له خوا د سپینې ماڼۍ بین السازماني کمیټې کې د مکسیکوي - امریکایانو لپاره د عامه معلوماتو د رییس په توګه وګومارل شوه، خو هغې یاده دنده په ۱۹۶۸ز کال کې پای ته ورسوله.
د کریمیا د تاتاریانو شړنه/تبعید
سرچينې
[1]  یوه لویه اروپايي قومي ډله، ژباړن
پولی باکا
په کولرادو کې سیاسي مشرتابه
پولی باکا بارګان په ۱۹۷۴ز کال کې د کولرادو استازو مجلس کې غړیتوب تر لاسه کړ او څلور کاله وروسته د لومړي هسپانوي ښځینه سناتور په توګه د کولرادو ایالت سنا ته وټاکل شوه او په ۱۹۷۷ز کال کې باکا په استازو جرګې کې د ډیموکراتیکې ډلې د لومړۍ ښځینه رییسې په توګه وټاکل شوه، او په ۱۹۸۵ز کال کې په سنا کې ډیموکراتیکې ډلې د رییس په توګه وټاکل شوه. دغه راز نوموړې د کولراو مقننه مجلس په ۱۹۷۵ز کال غونډه کې نهه قانونه معرفي کړل او د سنا اته لایحې یې د استازو مجلس کې د رایې ورکولو لپاره وړاندې کړل، چې په دې توګه د ولسي جرګې دوه لايحې او د مشرانو جرګې درې لايحې د دواړو جرګو له خوا تصويب او د والي په تصويب سره د قانون په توګه ومنل شوې. نوموړې په خپله ټوله دوره کې د استازو جړګې کې ۲۰۱ لایحې او په سنا کې ۵۷ لایحې وړاندې کړل، چې له دې ډلې نه ۱۵۶ لایحې د پارلمان د دواړو له خوا تصویب شوې او اوس د قانون حیثیت لري.
د کریمیا د تاتاریانو شړنه/تبعید
سرچينې
[2]  د جګړې اسیران، بشپړه لیکنه يې Prisoner of war ده، ژباړن
پولی باکا
په کولرادو کې سیاسي مشرتابه
په ۱۹۹۸ز کال کې د عامه چارو له پریښودو نه وروسته باکا یو مشورتي شرکت جوړ کړ او د بشپړ وخت لپاره یې  رضاکارانه کار وکړ. پولي باکا په ګریلي او وارټبرګ کالج کې د شمالي کولرادو پوهنتون نه څو افتخاري تحصیلي درجې هم تر لاسه کړې.
رسنۍ
باکا په ​​یو شمېر تلویزیونونو او راډیوګانو لکه ABC's Nightline او The NewsHour کې څرګنده شوې.
شخصي ژوند
پولی باکا په ۱۹۶۸ز کال کې د اریزونا په فینکس کې د La Raza په ملي شورا کې د خپل راتلونکي میړه میګویل بارګان، چې د چکانو فعال او پخوانی پادری سره ولیدل او په ۱۹۷۰ز کال کې واده وکړ دوی د مونیکا او مایک  په نامه دوه ماشومان درلودل مخکې له دې چې طلاق واخلي.
دوګو سېلو
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> دوګو سېو په کرواتي ژبه Dugo Selo ليکل کيږي د کروشیا په زاګراب ولسوالۍ کې یو ښارګی دی چې په 2011 کې يې 13,609 تنه وګړي درلودل.
سرچینې
وېشنيزه:کروشيا ښارونه وېشنيزه:کروشيا هېواد وېشنيزه:کروشيا وېشنيزه:کرواټي ژبه وېشنيزه:اروپايي قومونه وېشنيزه:اروپايي شورا وېشنيزه:اروپايي سيم وېشنيزه:اروپا او کډوالي وېشنيزه:اروپا وېشنيزه:اروپايي اتحاديه وېشنيزه:اروپايي ټولنه
د لوېدیځې اروپا د منځنیو پېړیو طب
په لوېدیځه اروپا کې د منځنیو پېړیو طب د لرغونو زمانو څخه د کاذب علم د نظریاتو له ترکیب څخه جوړ شوی ؤ. د منځنۍ دورو په لومړیو کې، د لوېدیځ روم د سترواکۍ له ړنګېدو وروسته، معیاري طبي پوهه اصلا د یونانیانو او رومیانو د پاتې شوو نصوصو پر بنسټ ولاړه وه، چې په خانقاوو او نورو ځایونو کې ساتل کېدل. د منځنۍ پېړۍ طب په پراخه کچه ناسم درک کېږي، د یوشان انګیرنې په څېر چې د ناروغیو د درملنې لپاره کلیسا او خدای ته د هیلو لرلو څخه جوړه شوې، تصور کېږي، پداسې حال کې چې ناروغي پخپله د تقدیر، ګناه او د ستوریز اغېزو چې فزیکي لاملونه دي، د محصول په توګه وجود لري. له بلې خوا، د منځنیو پېړیو طب، په ځانګړې توګه د منځنۍ دورې په دوهمه نیمایي کې (شاوخوا ۱۱۰۰ - ۱۵۰۰میلادي)، د نظري پوهې یوه رسمي ټولګه شوه او په پوهنتونونو کې بنسټیز شو. د منځنیو پېړیو طب ناروغۍ ګناه لرونکي چلند ته نه بلکې طبیعی لاملونو ته یې منسوب کړې او ګناه په عام مفهوم کې یوازې په دې نظر سره د ناروغۍ سره تړلې وه، چې ناروغي د خدای له خوا د بشریت د زوال حالت په پایله کې څرګنده شوه. د منځنیو پېړیو طب دا هم تشخیص کړ دا چې ناروغۍ له یوه کس څخه بل ته خپریږي، دا چې د ژوند ځینې چارچاندونه ممکن د خرابې روغتیا لامل شي او یو شمېر کسان د نورو په پرتله بدې روغتیا ته ډېر تمایل لري.
هایپوکرات طب
د لوېدیځ طبي دود ریښې، تقریباً د لوېدیځ د ټولو ټولنو د بنسټ په څېر، اکثراً په مستقیم ډول د یونان لومړني تمدن ته را ګرځي. بې له کوم شک څخه یونانیانو د لوېدیځ طبي عمل بنسټ کېښود، خو د لوېدیځ طب ډېره برخه د منځني ختیځ، آلمان او سلټ په کلتورونو کې موندل کېدای شي. د یونان د طب بنسټ د هغو لیکنو له ټولګې څخه سرچینه اخلي چې نن ورځ د هایپوکرات ټولګه (Hippocratic Corpus) په نوم یادېږي. د هایپوکرات ټولګې پاتې شوني په عصري طب کې د هایپوکرات لوړې (Hippocratic Oath) په څېر په بڼو، لکه "ضرر نه رسول" کې شته دي.
هایپوکرات ټولګې لیکنې، عموماً هايپوکرات (Hippocrates)  په نوم د لرغوني یونان طبيب ته منسوب شوې، چې د روغتیا پاملرنې بنسټیزه طرحه جوړوي. یوناني فیلسوفانو د انسان بدن د داسې یوه سیسټم په توګه په پام کې ونیو، چې د طبیعت عملکرد منعکس کوي او هایپوکرات دا باور په طب کې پلی کړ. بدن د طبیعي ځواکونو د انعکاس په توګه، څلور اصلي خاصیتونه لري چې یونانیان یې د څلورو خویونو به نوم یادوي. خویونه د تاوده، ساړه، وچ او مرطوب خاصیتونو په وسیله په ترتیب سره اور، هوا، ځمکه او اوبه ښودل. د انسان د بدن روغتیا او سلامتۍ، په هر انسان کې د دې خوی په توازن ساتلو پورې تړاو لري.
په ناروغ کې د خوی توازن ساتل په څو بڼو پېښېدل. لومړنۍ معاینه د یوه ډاکټر لپاره د معیار په توګه ترسره کېده، ترڅو د ناروغ سمه ارزونه وکړي. د مشورې په اوږدو کې د ناروغ د کور اقلیم، د نورمال رژیم او ستوریز چارټونه په پام کې نیول کېدل. آسمانونه په عناصرو باندې د اغېزې په وسیله چې د ځانګړو خویونو سره تړلي دي، په هر چا باندې په مختلفو بڼو اغېزه کوله، دا تشخیص ته په رسېدو کې مهم معلومات وو. د معاینې وروسته، طبیب کولای شو چې په ناروغ کې غیر متوازن خوی (طبع) معلوم کړي او د دې توازن د بېرته راګرځولو لپاره یې د نوی رژیم تجویز کاوه. په رژیم کې نه یوازې هغه خواړه چې ځنې پرهېز وشي او وخوړل شي، شامل وو، بلکې د تمرین رژیم او درمل هم په کې شامل وو.
د هایپوکرات طب په هایپوکرات ټولګه کې لیکل شوی، نو له همدې وجهې طبیبانو ته لازمه ده چې سواد ولري. په دې ټولګه کې لیکل شوي رسالې ډول ډول دي او له هرې سرچینې څخه چې یونانیان ورسره په اړیکه کې شوي وو، طبي نظریه شامله ده. یونانیانو د مصر په اسکندریه کې د جراحۍ او د بدن پرانیستې هنر زده کړ؛ په دې ډګرونو کې د مصريانو مهارت د یونانیانو او رومیانو په پرتله د مړو د درملنې په اړه د ټولنیز بندیز له امله زیات ؤ. د هایپوکرات لومړني طبیب هروفیلوس په بدن پرانیسته کې بوخت شو او د انسان د عصبي سیسټم په حوزه کې، د سترګو داخلي عملکرد، د وریدونو او شریانونو په توپیر او په درملنه کې د نبض څخه د تشخیصي وسیلې په توګه کارولو کې یې د انسان اناتومي ته نوې پوهه اضافه کړه. جراحي او بدن پرانیستې د انسان د بدن په اړه ډېره پوهه ترلاسه کړه، چې د هایپوکرات طبیبانو په ناروغانو کې د خلاط د توازن لپاره د خپلو میتودونو تر څنګ کاروه. په رژیم، جراحۍ او درملو کې د پوهې ترکیب د طبي زده کړې بنسټ جوړ کړ، چې جالینوس وروسته خپلو آثارو سره  وده وکړه.
ځواک (ټولنیز او سیاسي)
په ټولنپوهنه او سیاست کې ځواک(قدرت) د نورو په چارو، باورونو او چلن باندې د وګړو د اغېز وړتیا ته ویل کېږي. د واک اصطلاح تر ډېره د هغه ځواک لپاره کارول کېږي چې د قانون له مخې وي اومشروعیت ولري یا د یو ټولنیز بنسټ له لوري په ټولنیز ډول منل شوی وي: چې نه باید له استبداد سره یو ډول وګڼل شي. ځواک کېدلای شي، شیطاني او یا هم غیرعادلانه وبلل شي، په داسې حال کې چې کېدای شي، د انساني چارو لکه له نورو سره د مرستې، خوځښت او پیاوړي کولو په موخه د یوه پاتې شوي میراث په توګه ښه وګڼل شي. ابراهام موزلو څرګندوي چې: «د یوه نابالغ، شرور او عاطفي ناروغ انسان په واک کې ځواک یو وېرونکی ګواښ دی». په ټولیزه توګه، ځواک د ژوندي موجود او چاپېریال له متقابلو اړیکو سرچینه اخلي. له ځواک څخه ګټنه له زور او یا هم په زور ګواښولو ته اړتیا نه لري. له زور یا ظلم پرته له ځواک څخه د ګټڼې بېلګه، د «سخت ځواک» پر وړاندې د «نرم ځواک» پرتله کول دي. په مشارکتي چاپېریالونو کې، د ځواک اخلاقي وسایل، د بریا په معنا دي، چې د صفر ټولګې د لوبې (zero-sum game) په څېر دي.
پنځه اساسات
په یوه کلاسیکه څېړنه کې (۱۹۵۹ ز کال) ټولنیزو ارواه پوهانو جان آر.پي. فرنچ او بیرټرام راون د ځواک د سرچینو یو موډل جوړ کړی چې دا تحلیل کوي، چې څه ډول په یوه ځانګړې اړیکه کې ځواک کار کوي (او یا په خپل کار کې پاتې راځي).
د فرنچ او راون پر باور ځواک باید د دغو لارو له مخې له یوبل جلا وبلل شي، ځواک د چارو ترسره کولو هغه حالت دی چې د الف او ب په معینه اړیکه کې شتون لري، په دې توګه چې د الف له خوا په ب باندې د اغېز کولو هڅې په ب کې د الف د پام وړ بدلون رامنځته کېدو شونتیا زیاتوي. د دغه ډول انګېرنې له مخې ځواک په اساسي توګه نسبي دی – چې د الف او ب په خپل منځي اړیکه کې د یوبل پر وړاندې کارېدونکي درک او همدارنګه په ب کې د الف د اغېزو تشخیص ته اړوندېږي، هغه چې ب ته انګېزه ورکوي ،چې باید د الف په ډول واوسي. الف باید له هغو اساساتو یا د ځواک د بنسټونو له ترکیب څخه په خپله اړیکه کې کار واخلي، څو په ترلاسه کېدونو پایلو اغېز ولري. د ځواک د غلطو اساساتو ترسیم کېدلای شي، د الف د ځواک د کمېدو په ګډون ناغوښتلې پایلې رامنځته کړي.
مشروع ځواک
مشروع ځواک چې ورته «موضعي ځواک» هم ویل کېږي، هغه ځواک ته ویل کېږي چې یو کس یې د خپل اړوند ځایګي، دندې او یا هم په یو سازمان کې د یوې چوکۍ له ترلاسه کولو سره مومي. مشروع ځواک هغه رسمي صلاحیت دی، چې د یو ځایګي ترلاسه کوونکي ته تفویض کېږي. په معمول ډول له بېلابېلو ځانګړنو، لکه: یونیفورم، لقب یا یو فزیکي اغېزمن دفتر سره مل دی
تاکتیکونه
په ورځنیو حالاتو کې وګړي له بېلابېل ډول ځواک څخه کار اخلي، څو نور کسان د ځانګړو چارو ترسره کولو ته سوق کړي. د عامه ځواک ګڼ شمېر بېلګې شتون لري چې هره ورځ ترې کار اخیستل کيږي. په یو شمېر دغو تاکتیکونو کې زور ګويي، همکاري، شکایت، نیوکې، غوښتنې، جلا کول، تیښته کول، شوخي کول، الهام بښل، لاسوهنه، مذاکره کول، معاشرت او زاري کول شاملېږي. د ځواک دغه ډول تاکتیکونه کولای شو، په درېیو ډلو کې ډلبندي کړو:
د ځواک توازن
له دې امله چې ځواک هم په دواړو نسبي او متقابل ډول عمل کوي، ټولنپوهان په یوه اړیکه کې د ډلو ترمنځ د «ځواک د توازن» خبره کوي: په ټولو اړیکو کې ټولې ډلې یو ډول ځواک لري: د ټولنپوهنې له مخې د ځواک ارزونه د نسبي ځواک د ټکو له کشف او تشرېح سره اړیکه لري: مساوی یا غیر مساوي، باثباته او یا هم مهالیز بدلون لرونکی. ټولنپوهان په معمول ډول هغه اړیکې چې په کې دواړه لوري یو څه برابر یا تقریباً برابر ځواک لري، د ځواک پر ځای د محدودیت له مخې تحلیل کوي. په دغه زمینه کې «ځواک» یو اړخیز مفهوم لري. که چېرې داسې نه وي، ټولې اړیکې کېدلای شي د «ځواک» له مخې تشرېح شي، چې آن خپله معنا له لاسه ورکوي. دې ته په پام چې ځواک ذاتي نه دی او کېدلای شي ،نورهم هغه ترلاسه کړي، نو باید د ځواک د ترلاسه کولو په موخه باید د ځواک اسعار په واک کې ولري او یا هم هغه کنټرول کړي.
اغېزې
ځواک هغه کسان چې د ځواک په موقف کې دي او هغوی چې د ځواک هدف دي، بدلوي.
د چلن/مخنیوي تیوري
د چلن/مخنیوي تیوري چې د D. Keltner او د هغه د همکارانو له خوا رامنځته شوې، څرګندوي چې د ځواک لرل او له هغو ګټنه د وګړو اروایي حالت ته بدلون ورکوي. دغه تیوري د دغې انګېرنې له مخې ده چې ډېری ژوندي موجودات په دوو معمولو طریقو سره له چاپېریالي پېښو سره غبرګون ښيي. د چلند له مخې غبرګون له عمل، ځان جوړونې، مکافاتو ترلاسه کولو، انرژي زیاتوالي او تحرک سره اړیکه لري. برعکس مخنیوي له ځان ساتنې، له ګواښونو او تهدیداتو څخه له ډډه کولو، هوښیاري، د انګېزې له لاسه ورکولو او په ټولیزه توګه د فعالیت له کمښت سره اړیکه لري.
په ټولیز ډول د چلن/مخنیوي تیوري دا څرګندوي چې، ځواک د عمل کولو لېوالتیا ته وده ورکوي، په داسې حال کې چې د ځواک کمښت له ډډه کولو سره لېوالتیا زیاتوي.
ښاروالي
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;" ښاروالي (Municipality) معمولاً یوه ښاري اداري څانګه ده او معمولا پخپله حکومت یا واک لري.
په افغانستان کې ښاروالي يا ښاروالۍ د سيمه ييزه خپلواکه ارګانونو يوه برخه يا واحد دی چې په خپله سيمه کې د کارونو په ترسره کولو کې خپلواکه دي، خپله بوديجه خپله برابروي، او خپل ټول لګښتونه او مصارف د کاري خدماتو په مقابل کې د ترلاسه کېدونکو عوايدو څخه پوره کوي.
وېشنيزه:ښاروالۍ وېشنيزه:ښارگي
مولوي نعمت لله میوندی
مولوي نعمت الله دماموالماس ډیرنژدي ملګری
تيانجن ورلډ فنانشل سينټر
تيانجن ورلډ فنانشل سينټر چين په ښار  تيانجن کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 79 منزلونه دي او ددې لوړوالی  337 ميټر (1,105 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2010 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
بارترېنج
سرچینې
وېشنيزه:لوګزامبورګي ژبه وېشنيزه:لوګزامبورګ ښارونه وېشنيزه:لوګزامبورګ وېشنيزه:اروپايي قومونه وېشنيزه:اروپايي شورا وېشنيزه:اروپايي سيم وېشنيزه:اروپايي وېشنيزه:اروپا او کډوالي وېشنيزه:اروپا وېشنيزه:اروپايي اتحاديه وېشنيزه:اروپايي ټولنه
ښارګی
ښارګی اصطلاح په کوچنیو ښارګوټو ته اشاره کوي، چې د ګاونډيو ښارونو د پراخېدو له امله چې د نورو ګاونډیو څخه توپیر لري ( د ښاري پلان جوړونې په شرایطو کې، نفوس په دوی کې ژوند کوي، او نور)، ځینې وختونه د "ښار" مخفف د نوم لپاره کارول کیږي.
د نفوس ګړندۍ وده او ښارونو ته د کلیوالو مهاجرت په تېرو کلونو کې د ډېر پرمختګ اصلي لامل ګرځېدلی ، وروسته په لویو ښارونو کې د کثافت ډېروالی. په دې مانا چې په دې ډول ښارونو کې پانګونه (د څېړنو په جریان کې) له اقتصادي اړخه اقتصادي نه ده، له بلې خوا له ګڼو ستونزو سره مخ کېږي او همدارنګه د نننۍ عصري ټکنالوژۍ په مرسته د زېربناوو جوړول ناشوني ښکاري. او سیسټمونه، د لویو ښارونو سره نږدې د نویو ښارونو د جوړولو لپاره اړین دي.
سرچينې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:ښارجوړونه وېشنيزه:ښاروالي وېشنيزه:ښاروالۍ وېشنيزه:ښاري انجينري وېشنيزه:ښارګ وېشنيزه:ښارګي وېشنيزه:ښارګی وېشنيزه:ښارگي
د مسکو وخت
د مسکو وخت (Moscow Time) د UTC+3 وخت زون دی.
نور وګوره
وېشنيزه:مسکو وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان
هېنري واډسورت لانګفیلو
هېنري واډسورت لانګفیلو (زېږون د ۱۸۰۷ د فبروري ۲۷م - مړینه د ۱۸۸۲ کال د مارچ ۲۴مه) یو امریکایی شاعر او روزونکی و چې "پاول رېورېز رايډ" ، د هېواتا سندره او ايوانجلین د هغه له اثارو څخه وو. هغه لومړنی امریکایی و چې د ډانټ علیګېري کامیډي يې وژباړه او د نیوانګلنډ د اور تر څنګ  (fireside poets)څخه و.
لانګفیلو د پورټلنډ په مېن کې چې هغه مهال د ماساچوسېټ برخه وه، زېږېدلی. هغه په باوډېن کالج کې زده کړې وکړې او په اروپا کې تر یوې مودې ژوند کولو وروسته په باوډن او ورپسې په هاوارډ پوهنتون کې استاد شو. د هغه لومړنۍ لویې شعري ټولګې د شپې غږونه (چې په ۱۸۳۹ کال کې خپره شوه) قصیدې او نور  شعرونه (۱۸۴۱ کال) دي. هغه په ۱۸۵۴ کال کې له تدریس څخه تقاعد شو تر څو په خپلو لیکنو تمرکز وکړي او خپل پاتې عمر یې د ماساچوسېټ په کمبرېج کې د جورج واشنګټن په انقلابي جګړه کې تېر کړ. د هغه لومړۍ مېرمنه ماري پاټر په ۱۸۳۵ کال کې د یو ماشوم تر سقط/ لرې کولو وروسته ومړه. د هغه دویمه مېرمن فرانسېس اپلېټون په ۱۸۶۱ کال کې کله چې په اورلګېدنه کې د هغې کمیس اور واخیست ومړه. لانګفیلو د هغې تر مړینې وروسته د یوې مودې لپاره له شعر  لیکلو سره ستونزه لرله او له بهرنیو ژبو څخه يې د اثارو پر ژباړه تمرکز درلود. لانګفیلو په ۱۸۸۲ کال کې  ومړ.
لانګفولو ډېر غزلونه ولیکل چې د موسیقیت او تر ډېره د نکلي او افسانوي داستانونو د وړاندې کولو له امله پېژندل شوي وو. هغه د خپل وخت تر ټولو وتلی امریکایي شاعر و او له هېواده بهر یې هم لاسته راوړنې لرلې. له اروپایي سبک څخه د تقلید او ډېرو احساساتي شعرونه د ویلو  له امله پر هغه نيوکه شوې.
د ژوند لومړي کلونه او زده کړې
لانګفیلو د ۱۸۰۷ کال د فبرورۍ په ۲۷ د سټېفن لانګفیلو او زېلپا (واډزورث) لانګفیلو په کور کې د پورټالنډ په مېن کې چې هغه مهال د ماساچوسېټ یوه ولسوالي وه نړۍ ته راغلی. هغه په هغه ځای کې لوی شو چې اوس مهال د واډزورث - لانګفیلو د کور په نوم پېژندل کېږي. د هغه پلار یو وکیل و او مورنی نیکه یې پلېګ واډزورث د امریکا په انقلابي جګړه کې جنرال او د پوځ غړی و. د هغه نوم د ماما له نوم هېنري واډزورث څخه اخیستل شوی و، چې د سمندري پوځ استازی/ دویم بریدمن و، هغه په نږدې دریو تېرو کلونو کې د طرابلس په جګړه کې مړ شوی و، هغه له اتو ماشومانو څخه دویم و.
لانګفیلو له هغه انګلیسي استعمارګرانو څخه و چې د ۱۶۰۰ لسیزې په لومړیو کې په نیوانګلنډ کې مېشت شول. چې د مېفلاور، ریچارډ وارن، وېلیم بريوېسټر سیلانیان او جان او پرسیلا الډون د خپلې لور الیزابېت پابوډي له لارې چې په پلیموت مستعمره کې زېږدلې لومړۍ ماشومه وه، شامل وو.
لانګفیلو په درې کلنۍ کې په یوه ډَم ښوونځي (د ماشومانو لپاره یو ډول کوچنی خصوصي ښوونځی چې په سیمه کې د یوې ښځې له خوا په لږ فیس سره مخته وړل کېده، ژباړن) او په شپږ کلنۍ کې د پورټلنډ په خصوصي اکادمۍ کې شامل شو. په هغه ځای کې د اوسېدو پر مهال یې خورا شهرت ډېرې لاسته راوړنې او له لاتیني  ژبې سره بلدتیا ومونده. مور یې هغه لیک او لوست ته وهڅاوه او له روبېن سون کروزوي او ډان کېژویټ سره یې معرفي کړ. هغه خپل لومړی شعر د ۱۸۲۰ کال د نوامبر په ۱۷ په پورټلنډ ګزېټي (Portland Gazette) کې خپور کړ چې د " لاوال ډنډوکي د جګړې" په نوم يوه میهني او تاریخي څلوریزه وه. هغه تر څوارلس کلنۍ پورې په پورټلنډ کې زده کړې وکړې. هغه د خپل ماشومتوب ډېر اوړي د خپل نېکه پلېګ په کرونده کې د مېن سيمې په هېرم ښارګوټي کې تېر کړل.
لانګفیلو په ۱۸۲۲ کال کې د ۱۵کلنۍ په عمر له خپل ورور سټيفن سره د مېن په برونسوېک کې په باوډوین کالج کې شامل شو. نېکه یې د یاد کالج بنسټ اېښودونکی او پلار یې د پوهنتون د ګټو د چارو سمبالوونکی و. لانګفیلو هلته له ناتانیل هاثورن سره ولیدل چې د ​​​​ټول عمر لپاره یې ملګری شو. هغه مخکې له دې چې په ۱۸۲۳ کال کې په درېيم منزل کې چې اوس د وېنټروپ‌حال په نوم یادیږي مېشت شي د څه مودې لپاره له یو روحاني سره پاتې شو. هغه د پېسېنین له ​​​​​ټولنې سره چې د فېدرالیستي تمایلاتو د زده کوونکو یوه ډله وه یو ځای شو. لانګفیلو په خپلو وروستیو کلونو کې د خپلو هیلو په اړه خپل پلار ته داسې ولیکل:   "زه به هېڅکله هغه پټ نه کړم … حقیقت دا دی چې زه په ډېرې لېوالتیا سره په ادبیاتو کې خپلې راتلونکې ته هیله من یم، زما روح په شدید ډول ورپسې سوځي او هر ځمکنی فکر مې پرې متمرکز دی. زه نږدې ډاډمن او باوري یم، که چېرې زه یوه ورځ وکولی شم په نړۍ کې راپورته شم باید د ادبیاتو په پراخه برخه کې زما د استعدادونو د کارولو له لارې وي."هغه خپلې ادبي موخې ورځپاڼو او مجلو ته د خپلو شعرونو او نثرونو له لېږلو سره وڅارلې چې تر یوې کچې د پروفیسور توماس کاګزول اپهام د هڅونې له امله وو. هغه د ۱۸۲۴ کال له جنوري څخه  تر خپل فراغت پورې (۱۸۲۵کال) نږدې خپل ۴۰ کوچني شعرونه خپاره کړل. نږدې ۲۴ یې د متحده ایالاتو رسمي ادبي مجلې (The United States Literary Gazette)  په نوم د بوستون په لنډمهاله خپرونه کې خپاره شول. لانګفیلو چې کله له باوډوین څخه فارغ شو هغه په ټولګې کې په څلورمه درجه راغی او فای بېټا کپا (دا یوه امریکايي ټولنه ده چې په ټوله امریکا کې د علم او هنر په برخه کې وتلو زده‌کړیالانو ته د امریکا په ۲۸۶ پوهتونونو کې افتخاري غړیتوب ورکوي، ژباړن) ته وټاکل شو. هغه زده کړیالانو ته د پیل پته ورکړه.
اروپایي سفرونه او استادۍ
لانګفیلو په ۱۸۲۵ کال تر فراغت وروسته له خپل پوهنتون څخه د مدرنو ژبو د استاد په توګه د دندې وړاندیز ترلاسه کړ. یوه مشکوکه کیسه ادعا کوي چې د کالج د مالي چارو سمبالوونکی بېنجامین اور د لانګفیلو دهوراس د ژباړې تر اغېز لاندې راغلی و او هغه یې په دې شرط په دنده وګماره چې اروپا ته سفر وکړي او فرانسوي، هسپانوي او ایټالیايي ژبې زده کړي.
لامل چې هر څه و، لانګفیلو د ۱۸۲۶ کال په مې میاشت کې په کادوموس بېړۍ کې اروپا ته خپل سفر پيل کړ، په بهر کې د هغه مېشتېدو درې کاله وخت ونیوه چې پلار ته يې ۲۶۰۴.۲۴ ډالره لګښت درلود، چې اوس‌مهال له نږدې ۶۷۰۰۰ ډالرو سره برابر دي. هغه متحده ایالاتو ته تر راستنېدو مخکې د ۱۸۲۹ کال په اګست کې فرانسې، اسپانيې، ايټالیا، جرمني، بېرته فرانسې او انګلستان ته سفر وکړ. کله چې له هېواده بهر و، فرانسوي، ايټالیايي، اسپانیوي، پرتګالي او جرمني ژبې يې له رسمي زده‌کولو پرته زده کړې. هغه په مادرید کې څه موده له واشنګټن اېروېنګ سره تېره کړه او په ځانګړي ډول د لیکوال د کاري اخلاقو تر اغېز لاندې راغی. اېروېنګ ځوان لانګفیلو وهڅاوه چې لیکوالۍ ته دوام ورکړي. هغه مهال چې لانګفیلو په هسپانیې کې و، د خپلې ګرانې خور شل کلنې الیزابېت له مړينې څخه چې د سل ناروغۍ له امله په مې میاشت کې مړه وه، غم‌جن شو.
هغه د ۱۸۲۹ کال د اګسټ په ۲۷ د باوډین رييس ته ولیکل چې هغه غواړي استادي پرېږدي ځکه هغه د استادۍ ۶۰۰ ډالري معاش «د دندې د اړتیاوو پر وړاندې» غیر متناسب باله. د مالي چارو مسؤلینو د هغه معاش ۸۰۰ ډالرو ته لوړ کړ او د کالج د کتابتون د مسؤل په توګه يې د خدمت لپاره ۱۰۰ ډالر زیات ورکول یاد پوست په ورځ کې یوازې یو ساعت کار ته اړتیا لرله. هغه په کالج کې د تدریس د کالونو په بهیر کې له فرانسوي، ايټالوي او هسپانيايي ژبو څخه درسي کتابونه وژباړل.
لېرالا، بوتسوانا
لېرالا په انګليسي ژبه Lerala د بوټسوانا په مرکزي سیمه کې یو ښار دی، چې په 2000 مېلادي کال کې یې 6,740 تنه نفوس درلود، چې 3,107 یې نارینه او 3,633 یې ښځې وې.
سرچینې
<references group="انګليسي ويکيپېډيا"> وېشنيزه:اروپايي قومونه وېشنيزه:بوتسوانا کلي وېشنيزه:بوتسوانا ښارونه وېشنيزه:بوتسوانا
د کالینینګراد وخت
د کالینینګراد وخت (Kaliningrad Time) د همغږي نړیوال وخت څخه درې ساعته مخکې او د مسکو وخت څخه یو ساعت وروسته دی.
لوی ښارونه:
نور وګوره
Časové pásmo
وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
د یکاترینبورګ وخت
نور وګوره
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
د میوې شربت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" جوس یو مایع ده چې په طبیعي ډول د مېوو یا سبزیجاتو څخه جوړيږي. تازه جوس د مېوو او سبزیجاتو په مینځلو یا د تودوخې یا محلول کارولو پرته د لندبل کولو سره جوړیږي. د مثال په توګه، د نارنج جوس د نارنج څخه جوړ شوی دی. جوس د لاسي یا برېښناییي جوسرونو په مرسته په کور کې د تازه مېوو او سبزیجاتو څخه چمتو کېدی شي.
د مېوه جوس ګټې
د مېوو جوس اکثرا د روغتیا ساتلو لپاره مصرف کیږي. د مثال په توګه ، د نارنج جوس ډیر ویټامین سي لري یا د بیر جوس په هضم کې مرسته کوي. د میوو جوس مصرف په دې وروستیو کې په ډیری هیوادونو کې ډیر شوی. ځکه چې د میوو جوس د روغتیا د ښه والي طبیعي منبع ګڼل کیږي او د پخوا په پرتله خلک د خپلې روغتیا ښه والي ته ډیره پاملرنه کوي. د ډیر میوو جوس مصرف کولی شي د وینې لوړ شکر او د شکر ناروغۍ لامل شي؛ او د وزن زیاتوالي سبب کیږي.
دي ميرينا ټارچ
دي ميرينا ټارچ متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 79 منزلونه دي او ددې لوړوالی  337 ميټر (1,105 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2011 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
د اومسک وخت
د اومسک وخت (Omsk Time)  د همغږي شوي نړیوال وخت څخه اوه ساعته او د مسکو وخت څخه درې ساعته مخکې دی.
د دې وخت زون لوی ښارونه:
له جینیټيکي پلوه اصلاح شوی حیوان
له جینیټيکي پلوه اصلاح شوي حیوانات هغه حیوانات دي چې د درملو د تولید، د محصولاتو د زیاتوالي، د ناروغیو په مقابل کې د مقاومت د ډېرولو او داسې نورو مواردو په ګډون د بېلابېلو موخو لپاره له جینټيکي پلوه اصلاح شوي دي. له جینیټيکي پلوه د اصلاح شوو حیواناتو غوڅ اکثریت یې لا د څېړنې په پړاو کې دي او بازارونو ته د را ایستلو لپاره د چمتو شویو شمېر یې تراوسه ډېر کم دی.
تولید
سد تي لرونکو حیواناتو د جینیټيکي انجنیرۍ پروسه ټکنۍ، ستومانوونکې او ګرانه ده. جینیټيکي انجنیران باید له جینیټيکي پلوه د نورو اصلاح شویو موجوداتو یا ارګانېزمونو په څېر د دغو حیواناتو په برخه کې هم لومړی هغه جین له نورو جلا کړي چې غواړي کوربه ارګانېزم ته یې دننه کړي. دا ښايي له یوې داسې حجرې څخه واخیستل شي چې جین په کې وي یا هم ښايي په مصنوعي ډول سنتېز شي. که ټاکل شوی جین یا د ورکوونکي ارګانېزم جینوم په ښه ډول مطالعه شوی وي، ښايي مخکې له مخکې په یوه جینیټيکي لایبررۍ کې د لاسرسي وړ وي. [جینیټيکي لایبرري د ډي.اېن.اې د ټوټه شویو قطعاتو هغې ټولګې ته ویل کېږي چې د ډي.اېن.اې د تسلسل‌ټاکنې او نورو موخو لپاره چمتو کېږي]. وروسته بیا دغه جین له نورو جینیټيکي عناصرو سره ترکیبېږي یا یوځای کېږي.
په کوربه جینوم کې د جلا شوي جین د اېښودلو لپاره یو شمېر تخنیکونه موجود دي. حیواناتو ته ډي.اېن.اې په ټولیز ډول د مایکروانجېکشن له لارې دننه کېږي، په داسې ډول چې د حجرې د هستوي پوښ له لارې په مستقیم ډول هستې ته او یا هم د ویروسي لېږدوونکو له لارې تزریق کېدای شي. لومړني ټرانس‌جینیک حیوانات جنین ته د ویروسي ډي.اېن.اې د تزریق او بیا په ښځینه حیواناتو کې د جنین د کرلو له لارې تولید شول.
تاریخچه
انسانانو تر میلاد مخکې له شاوخوا ۱۲۰۰۰ کال راهیسې د انتخابي روزنې یا (د طبیعي انتخاب پر خلاف) د مصنوعي انتخاب له لارې حیوانات اهلي کړي دي. د نژاد د انتخابي اصلاح پروسه چې په هغې کې د پام وړ ځانګړنو لرونکي (او د پام وړ جینونو لرونکي) ارګانېزمونه د بل نسل د روزنې یا اصلاح لپاره کارول کېږي او هغه ارګانېزمونه چې دغه صفت یا ځانګړنه نه‌لري هغوی نه روزل کېږي، د جینیټيکي اصلاح د مدرن یا اوسني مفهوم لرغوني څرکونه دي. د جینیټيک په برخه کې بېلابېلو پرمختګونو له انسان سره مرسته وکړه چې په مستقیم ډول د موجوداتو ډي.اېن.اې او بالاخره جینونه بدل کړي. په ۱۹۷۲ کال کې «پل برګ» د ډي.اېن.اې لومړنی بیاترکیب شوی مالیکول هغه مهال جوړ کړ چې د بیزو د یوه ویروس ډي.اېن.اې یې د لامبډا له ویروس سره یوځای یا ترکیب کړه.
په ۱۹۷۴ کال کې «روډولف یانیش» د یوه موږک جنین ته د بېرونۍ ډي.اېن.اې په ور دننه کولو سره یو ټرانس‌جینیک موږک جوړ کړ او دا په نړۍ کې لومړنی ټرانس‌جینیک حیوان شو. له دې سره سره، تر اتو کلونو وروسته داسې ټرانس‌جینیک موږکان تولید شول چې دغه جین یې خپلو اولادونو ته لېږدولی شوای. په ۱۹۸۴ کال کې له جینیټيکي پلوه اصلاح شوي داسې موږکان جوړ شول چې بیاتولید شوي انکوجینونه یې لېږدول او دغو انکوجینونو موږکانو ته په سرطان د اخته کېدو وړتیا ورکوله. هغه موږکان چې ناک‌اوټ شوي جینونه یې لرل، په ۱۹۸۹ کال کې جوړ شول. لومړني ټرانس‌جینیک اهلي حیوانات په ۱۹۸۵ کال کې تولید شول او لومړنی هغه حیوان موږک و چې ټرانس‌جینیک پروتینونه یې په خپلو شیدو کې سنتېز کړل. دغه حیوانات په ۱۹۸۷ کال کې د انساني نسج د پلاسمینوجین د فعالوونکي د تولید لپاره په جینیټيکي لحاظ اصلاح شول.
تي لرونکي حیوانات
له جینټيکي پلوه اصلاح شوي تي لرونکي حیوانات د څېړنې، صنعتي یا درملیزو محصولاتو د تولید، کرنیزې استفادې یا خپل روغتیايي ښه‌والي په موخه جوړ شوي دي. د دې تر څنګ د جینیټيکي اصلاح شویو کورنیو حیواناتو لپاره مارکېټ یا بازار هم موجود دی.
طب
تي لرونکي حیوانات د انساني ناروغیو لپاره تر ټولو ښه ماډل دی او د ډېرو جدي ناروغیو د درملو او درملنو د کشف او پراختیا لپاره جینیټيکي اصلاح شوي ماډلونه حیاتي کوي. د هغو جینونو حذفول چې په انسان کې د جنیټيکي ګډوډیو لامل دي، څېړونکو ته دا امکان برابروي چې د دغې ناروغۍ میکانېزم مطالعه کړي او احتمالي درملنې وازمايي. له جینيټيکي پلوه اصلاح شوي موږکان تر ټولو معمول تي لرونکي حیوانات دي چې په بایومېډيکل یا بیولوژيکي-طبي څېړنو کې کارول شوي دي، ځکه چې ارزانه دي او اصلاح یې اسانه ده. خوګان هم د دې موخې لپاره ښه دي؛ ځکه چې د بدن اندازه، اناتومیکې ځانګړنې، فیزیولوژي، پاتوفیزیولوژيکي غبرګون او غذايي رژیم یې مشابه دی. غیر انساني تي لرونکي حیوانات انسانانو ته تر ټولو ډېر ورته ماډل ارګانېزمونه دي، خو د څېړنیزو حیواناتو په توګه یې استفاده په عمومي ډول کمه منل شوې ده. په ۲۰۰۹ کال کې پوهانو وویل چې په بریالیتوب سره یې یو جین د تي لرونکو یوې نوعې (مارموسټ) ته انتقال کړی دی او د لومړي ځل لپاره یې د ټرانس‌جینیکو تي لرونکو یوه پایداره کرښه تولید کړې ده. د دغه مارموسټ لپاره یې لومړنۍ څېړنیزه موخه پارکینسون ناروغي وه، خو د دې تر څنګ د عصبي حجرو د ویجاړۍ له امله د عضلاني حرکاتو او هانټینګټون ناروغۍ د څېړنې په لټه کې هم وو.
اهلي حیوانات
کورني یا اهلي حیوانات د مهمو اقتصادي ځانګړنو د ښه کولو په موخه اصلاح کېږي چې د ودې کچه، د غوښې کیفیت، د شیدو ترکیب، د ناروغیو په مقابل کې مقاومت او پایښت یې د بېلګې په توګه یادولی شو. حیوانات له جینیټيکي پلوه په داسې ډول اصلاح شوي دي چې چټکه وده وکړي، روغ وي او د ناروغیو په مقابل کې مقاومت ولري. اصلاحاتو د مېږې د وړیو تولید او د غواوو د تیو یا غولانځو روغتیا ښه کړې ده.
وزې د دې لپاره له جینیټيکي پلوه اصلاح شوې دي چې په شیدو کې د غڼې تار ته ورته قوي ورېښمي پروتینونه تولید کړي. د وزې د جین تسلسل د دې لپاره اصلاح شوی دی چې د انسان «لیزوزیم» انزایم کود کړي. څېړونکو غوښتل چې د وزو له‌خوا تولید شوې شیدې بدلې کړي تر څو داسې لیزوزیم ولري چې په انسان کې له اسهال زیږوونکو باکتریاوو سره مبارزه وکړي.
په ۱۹۹۰ کال کې د نړۍ لومړنی ټرانس‌جینیک غویی جوړ شو چې هرمن نومېده. هرمن د مایکرو انجېکشن له لارې د هغو جنیني حجرو د تزریق په مرسته له جنیټیکي پلوه اصلاح شوی و چې د لاکټوفرین کود کوونکی انساني جین یې درلود. د هالنډ پارلمان په ۱۹۹۲ کال کې قانون تعدیل کړ تر څو هرمن ته د مثل د تولید اجازه ورکړي. په ۱۹۹۴ کال کې یې اته خوسکیان وزیږېدل او ټولو خوسکیانو لاکټوفرین جین په میراث یووړ. په نورو زیږونو کې هرمن په ټولیز ډول ۸۳ خوسکیان وزیږول. د هالنډ قانون داسې و چې هرمن باید د ازمېښت په پای کې ذبحه شي. کله چې خلکو او پوهانو د هرمن دفاع ته را ودانګل، د هالنډ د هغه مهال د کرنې وزیر «جوزیاس ون ارټسن» هرمن ته په دې شرط د ژوندي پاتې کېدو مهلت ورکړ چې باید ډېر اولادونه ونه زیږوي. دغه اصلاح شوي غوايي د «هولي» او «بېل» په نامه له نورو بیاتولید شویو غوایانو سره په ناټورالیس کې خپل پاتې ژوند وکړ. هرمن د ۲۰۰۴ کال د اپرېل میاشتې په ۲یمه نېټه د یوترېخت پوهنتون د حیواني ډاکترانو یا وېترنرانو له‌خوا ووژل شو، ځکه چې د هډوکو یا مفصلونو د اماس په ناروغۍ اخته و. هرمن د مړینې پر مهال په هالنډ کې تر ټولو پخوانی غویی و. د هرمن پوستکی ساتل شوی دی او په ناټورالیس کې د دایمي نندارې لپاره اېښی دی. ویل کېږي چې دغه غوایی له طبیعت سره د انسان د چلند په ډول کې د یوې نوې دورې پیل ښيي او د علمي پرمختګ سمبول دی.
انسانان
جینیټیکه درملنه له جینیټيکي اصلاح شویو ویروسونو څخه د هغو جینونو د انتقال لپاره استفاده کوي چې په انسان کې د ناروغۍ درملنه یا علاج کولی شي. که څه هم جینیټیکه درملنه لا هم څه ناڅه نوې ده، خو بریالیتوبونه یې هم لرلي دي. دغه ډول درملنه د ګڼو جینیټيکي اختلالاتو د درملنې لپاره کارول شوې ده چې «لېبر» مورزادي ړندوالی یې د بېلګې په توګه یادولی شو. د دې تر څنګ د پارکینسون، سرطان، شکر، د زړه ناروغۍ او عضلاني ډيسټروفي په څېر د ګڼو نورو سخت‌علاجه ناروغیو لپاره له دې لارې درملنې د پراخېدو یا رامنځته کېدو په حال کې دي. دغه ډول درملنې یوازې پر سوماټیک حجرو اغېز کوي، په دې معنا چې هېڅ ډول ارثي بدلون نه پېښوي. جرملاین جینیټیکي درملنه د هر بدلون د ارثي کېدو لامل کېږي او له همدې امله یې په علمي ټولنه کې اندېښنې راپورته کړې دي.
میاشتنی عادت
میاشتنی عادت داسې يوه عادت دی چې ټولې ښځې ورسره په مياشت کې يو ځل مخ کېږي. دا عمل د ١ څخه تر شاوخوا ٣ ورځو پورې وي؛ چې لمخې يې د ښځې د تناسلي آلې څخه وينه بهېږي. ددې عمل په دوران کې د هرې ښځې د وينې بهېدو او درد کچه يو برابر نه وي؛ خو البته ټولې ښځې ددې درد، د درد احساس او وېنې بهېدو سره مخ کېږي.
نور ولولئ
'مياشتنی عادت يوه داسي نښه ده چې، هيلې رامنځته کوي او انسان ته د ښځينه توب او د مور کېدو وړتيا ورکوي'
کله چې، يوه نجلۍ پېغله او لومړنی مياشتنی عادت (حيض) يې راشي نو، هغوی شرميږي او د دغه حالت د پټولو هڅه کوي چې، دغه کار کولای شي د هغوی لپاره ځينې جسمي او رواني ستونزې پيداکړي.
د يادونې وړ ده چې، مياشتنی عادت کومه ناروغې نه، بلکې د ژوند يو داسې پړاو دی چې، هرې نجلۍ له پېغلتوب سره پيل او له زړښت سره پای ته رسيږي.
مياشتنی عادت کومه ناروغې نه، بلکې د ژوند يو داسې پړاو دی چې، هرې نجلۍ له پېغلتوب سره پيل او له زړښت سره پای ته رسيږي
”مياشتنی عادت يوه داسي نښه ده چې، هيلې رامنځته کوي او انسان ته د ښځينه توب او د مور کېدو وړتيا ورکوي.
د مياشتني عادت وينه له هغې وينې سره چې، په رګونوکې ده، توپيرلري. په نوموړې وينه کې داسي مواد ګډ دي چې، لخته (سخته) کيږي نه او د وجود څخه د وتلو وړتيا لري“.
ځينې خلک وايي چې، د مياشتني عادت پرمهال، ځان پرېولل سم کار نه دی خو، ډاکټران په دې باور دي چې،
په ځانګړې توګه، په توده هواکې د مکروبونو د ودې او بد بويۍ د پيدا کېدو امکان ډېريږي
خو، که بدن پرېمنځل شي، وينه پرې نه ښودله شي چې، پر بدن وچه شي او هر څلور ساعته وروسته کوتکس (ټوکر) تبديل شي، نو د دغې ستونزې مخنيوی کېدای شي.
که چيرې د مياشتني عادت پر مهال خونرېزي له پنځو بيا تر اووو ورځو واوړي او يا شديد درد احساس شي نو، دغه نجلۍ دې ژر تر ژره داکټر ته مراجعه وکړي.
غذايي رژيم ياخوړو ته پام کول او ورزش کول هم ګټورکاردی. هغه نجونې چې، مياشتنی عادت يې په عادي ډول راځي، لږ ترلږه دي په کال کې يوځل ځان دلنګون او ښځينه ناروغيو ډاکټر ته ورښکاره کړي.
اسرائیل پاکستان تعلقات
د اسرایل پاکستان اړیکې هغه دوه اړخیزو اړیکو ته ویل کېږي کومې چې د پاکستان د اسلامي جمهوریت او د اسراییلو د یهودي دولت تر منځ موجودې دي. دا اړیکې په هره دوره کې ، په رسمیت نه پېژندو څخه نیولې تر د شرووی افغان جګړې تر مهاله بدلېږي را بدلېږي. د دې دوو هېوادونو تاسیس د ایډیالوژیکو پریکړو پراساس دی (وګورئ دوه ملي ایډیولوژي او د یهودیانو ټاټوبی ) او دواړه ایالتونه د بریتانیا له امپراطورۍ څخه د خپلواکۍ وروسته رامینځته شوي. په حقیقت کې ، هیڅکله د پاکستان او اسراییلو تر منځ رسمي دولتي اړیکه نه دي رامنځ ته شوې او دا ستونزه اوس هم شته. پاکستاني چارواکي وايي چې که اسرایل د عربي دولتونو سره ځینې هوکړې وکړي دوی به له اسرایل سره خلاصې ډیپلوماټیکې اړیکې رامینځته کړي. دا ډول د پاکستان د د اسرایل د فلسطین د آزادي غوښتونکي سازمان سره نژدې اړیکې لري ، د مثال په توګه ، د لومړي انتفاضې پر مهال ، پاکستان د فلسطین مقاومت جنګیالیو ته لوژیستیکي او طبي مرستې چمتو کړې. په نړیواله کچه د اسرایلو پر وړاندې د پاکستان سخته تګلاره په څو ځله د متحده ایالاتو سره د تاوتریخوالي لامل شوي دي. کله چې د پاکستان اټومي وړتیاوې په ډاګه شوې ، اسراییل تل د دې اټومي وړتیاو ویره لري. په پاکستان کې ډیری برخې پدې باور دي چې اسراییل په خپلو اټومي تاسیساتو د برید پلان درلود ، مګر د اسرایل حکومت ځینې کلیدي شخصیتونو د دې مخالفت وکړ ، کوم چې د برید د ترسره کیدو مخه ونیوله.
په ۲۰۲۰ کې ، د پاکستان لومړي وزیر عمران خان وویل چې متحده ایالات پر پاکستان فشار راوړي چې اسرایل په رسمیت وپیژني او همدا وجه وه چې: "اسرایل په متحده ایالاتو ژور نفوذ لري." خان نور دا هم وویل "د اسراییل لابی ترټولو پیاوړی دی او له دې امله په مینځني ختیځ کې د متحده ایالاتو ټوله تګلاره د اسرایلو تر کنټرول لاندې ده." هرصورت ، کله چې له خان څخه په مستقیم ډول وپوښتل شول چې ایا هغه به د اسراییلو سره ډیپلوماټیکې اړیکې رامینځته کړي ، خان د اسراییلو او فلسطین په شخړه کې د پاکستان دریځ تایید کړ او ویې ویل چې د اسرایل او پاکستان تر منځ هیڅ ډول موافقه نه ده شوې. عادلانه پریکړه "د فلسطین لپاره ترسره کیږي.  د countries 2021 May کال د می په میاشت کې د دواړو هیوادونو ترمینځ اړیکې نوې کړکیچ رامینځته کړ کله چې د پاکستان ملي شورا په ۲۰۲۱کال کې د بیت المقدس شخړې په اړه د خپل قوي عکس العمل په څرګندولو سره یو پرېکړه لیک تصویب کولو سره د اسرایل برید یې پر غزه وغندی. او د ملګرو ملتونو د بشري حقونو څخه د سرغړونو په اړه د تحقیقاتو غوښتنه یې وکړه.
کوکلن
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
کوکېن د بلغاریا په پلودیو ولایت کې یو ښار دی چې په 2001 مېلادي کال کې يې 5,907تنه نفوس درلود.
سرچینې
وېشنيزه:پلوديو وېشنيزه:بلغاريايي ژبه وېشنيزه:بلغاريايي وګړي وېشنيزه:بلغاريا ښارونه وېشنيزه:بلغاريا وېشنيزه:بلغار وېشنيزه:بلغارستان
کراسنویارسک وخت
د کراسنویارسک وخت (Krasnoyarsk Time) د همغږي نړیوال وخت څخه اته ساعته او د مسکو وخت څخه څلور ساعته مخکې دی.
نور وګوره
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد وېشنيزه:د روسيې وختونه
د ارکتسک وخت
د ارکتسک وخت (Irkutsk Time) د همغږي نړیوال وخت څخه نهه ساعته او د مسکو وخت څخه پنځه ساعته مخکې دی.
روز ټاور
روز ټاور متحده عرب امارات په ښار  دوبۍ کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 72 منزلونه دي او ددې لوړوالی  333 ميټر (1,093 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2007 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
د ولادیوستوک وخت
د ولادیوستوک وخت (Vladivostok Time) د همغږي نړیوال وخت څخه یوولس ساعته او د مسکو وخت څخه اوه ساعته مخکې دی.
نور وګوره
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
یاکوتسک وخت
د یاکوتسک وخت (Yakutsk Time) د همغږي نړیوال وخت څخه لس ساعته او د مسکو وخت څخه شپږ ساعته مخکې دی.
نور وګوره
وېشنيزه:وخت واحد وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت
کوکلېن
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
کوکېن د بلغاریا په پلودیو ولایت کې یو ښار دی چې په 2001 مېلادي کال کې يې 5,907 تنه نفوس درلود.
سرچینې
وېشنيزه:پلوديو وېشنيزه:بلغاريايي ژبه وېشنيزه:بلغاريايي وګړي وېشنيزه:بلغاريا ښارونه وېشنيزه:بلغاريا وېشنيزه:بلغار وېشنيزه:بلغارستان
ديديمبو، انګولا
ديديمبو (په انګليسي ژبه: Didimbo) د آنگولا هېواديو ښار دی چې د 2009 کال د سرشمېرنې له مخې يې تنه 13،576 تنه وګړي درلودل.
سرچینې
وېشنيزه:انګولايي ژبه وېشنيزه:انګولا وېشنيزه:عربي ادبیات وېشنيزه:انګولا هېواد
د ګېني-بېساو د ۲۰۱۲ کال کودتا
د ۲۰۱۲ کال د اپرېل په ۱۲مه د کارلوس ګومز جونیر او کومبا ایلا تر منځ د ولسمشرۍ ټاکنو تر دويم پړاو نږدې دوه اونۍ مخکې د وسله‌والو پوځي عناصرو له‌خوا په ګېني-بیساو کې یوه کودتا وشوه. کودتا ماښام مهال پیل شوه او پوځي تجهیزات او پرسونل سړکونو ته ووتل او ورپسې دولتي رسنۍ غلې/خاموشې شوې.
په لومړیو کې هم برحال ولسمشر او هم د دویم دور نوماندان د پوځي حکومت له‌خوا ونیول شول. د پوځي شورا غړو چې د اپرېل په ۱۵مه د ملي انتقالي شورا تر رامنځته کېدو پورې هېواد اداره کاوه، وویل چې د کودتا له لاملونو څخه یو د پوځ د سمونې/اصلاح لپاره د اوسني غیرنظامي دولت له‌خوا له انګولا څخه د مرستې غوښتنه وه. د نظامي حکومت د مشرانو پر ضد تر نړیوالو غندونو او بندیزونو وروسته یو پرېکړه‌لیک لاسلیک شو چې د درېیم موقف لرونکي نوماند د ټاکنې لامل شو، مانوئیل سریفو نامادجو د موقت/لنډمهالي ولسمشر په توګه وټاکل شو. ولسمشریزې ټاکنې لغوه شوې او لږ تر لږه د راتولونکو دوو کلونو لپاره وځنډېدلې او موقتې ادارې تر یو وخت پورې د ګېني- بیسائو اداره پر غاړه واخیسته.
مخینه
رسنیو او نړیوالو فکري-خونو د هېواد بې ثباتي مخکښه کړه او هغه يې يو مخدر دولت ونوماوه. دا هېواد د خپلواکۍ له پیل راهیسې په پرلپسې ډول په مدني اداره کې له پوځي لاس‌وهنې سره مخ و. په دې توګه هغه پېښې چې د ۲۰۱۲ کال د کودتا لامل شوې د ۲۰۱۰ کال پوځي ناکرارۍ او د ۲۰۱۱ کال نابریالۍ کودتا وه چې د هېواد د سمندري ځواک او پوځ تر منځ د کورنۍ جګړې لامل شوه. له لاتینې امريکا څخه اروپا ته د مخدره موادو د خپراوي د ترازیت ټکي په توګه د کېني-بیساو بې ثباتي لا زیاته شوه او ادعا کېږي چې د دولت وزیرانو او پوځي پرسونل ته رشوت ورکول کېده تر څو چوپه خوله وي.
د ۲۰۱۲ کال د جنوري په ۹مه د ولسمشر مالم باکای سنها تر مړینې وروسته، تکل دا و چې له اساسي قانون سره سم په ۹۰ ورځو کې نوې ټاکنې ترسره شي. د یو سوله‌ییز کمپاین سره سره د احتمالي تاوتریخوالي یا کودتا بهرنۍ وېره شته وه. په همدې برخه کې د ملګرو ملتونو سرمنشي د سوله‌ییزو، منظمو او رڼو ټاکنو غوښتونکی شو. یوازې تر برید لږ مخکې د ولسمشرۍ نوماند کومبا اېلا ادعا کوله چې له خپلې بالانتا قومي ډلې سره چې په پوځ کې ترټولو لوی قومیت و په اړیکه کې دی، د ټاکنو د دويم پړاو لپاره د کمپاین په حالت کې يې خبرداری ورکړ ځکه د ټاکنو په لومړي پړاو کې د درغلۍ اړوند د هغه ادعا بې‌ځوابه پاتې وه. د لومړي پړاو پایلې له ۹ نوماندانو څخه د پنځه له‌خوا رد شوې. تکل دا و چې د ټاکنو دویم پړاو د اپرېل په ۱۳مه پيل شي خو تر هغه وخته د کودتا په پایله کې له اختلاف سره مخ شو.
تر کودتا څو ورځې مخکې پورتګالي‌ژبی هېواد انګولا د اروپايي ټولنې د ورته ناکامو هڅو په دوام د ملګروملتونو د سولې‌رغونې او اتحاد سازمان (UNIOGBIS) د یوې برخې په توګه اعلان وکړ چې پوځ به یې په ګېني-بیساو کې د انګولا دوه کلن پوځي ماموریت (MISSANG) ته د پای ټکی کېږدي. د انګولا دولتي خبري اژانس (ANGOP) وویل چې انګولايي ځواکونه د ۲۰۱۱ کال په مارچ کې د وسله‌والو ځواکونو د اصلاح لپاره د دوه‌اړخيز پوځي پرېکړه‌لیک پر بنسټ ګېني-بیساو ته ولېږل شول. د اپرېل په ۱۶ د ګېني –بیساو د دفاع وزیر حورحه تولنتینو ارایوحو غوښتل چې انګولا ته ورسي او له خپل سیال کاندیدو پریرا دوس سانتوس ون دونم او د پوځ رییس جرالدو ساچیچنګو نوندا سره وويني. هغه همدارنګه تمه لرله چې د جګړې له عالي ښوونځي (ESG) او د پوځي زده‌کړو له مسلکي مؤسسې (ISTM) څخه هم لیدنه وکړي. په هم‌هغه د کودتا په ورځ دوه لوزوفون (پورتګالي‌ژبي هېوادونه) انګولا او کيپ‌وېرد هوکړه وکړه چې د خپلو همکاریو تړونونه وارزوي. د ولسمشرۍ نوماند او پخواني لومړي وزیر کارلوس ګومز جونیر هم د دې بنسټ د سمون/اصلاح لپاره د خپلو هڅو له امله د پوځ د خوښې‌وړ کس نه و.
کودتا
د اپرېل په ۱۲مه یاغي ځواکونو د بیساو د پلازمېنې پر مرکز دکنترول ترلاسه کولو هڅه وکړه تر څو دولت نسکور کړي، نږدې د ۱۹: ۰۰ تر ۲۱:۰۰ بجو شاوخوا د ډزو غږونه اورېدل کېدل. په هېواد کې د ديپلوماتانو له‌خوا خپاره شوي راپورنه وايي چې د ولسمشرۍ نوماند ګومز جونیر او موقت ولسمشر رایموندو پرېرا ورک شوي دي. یاغیانو د ګېني او کيپ د خپلواکۍ لپاره د افریقايي ګوند د دفترونو (PAIGC) او رادیويي چينلونو کنترول ترلاسه کړ. هغوی همدارنګه د دولت له وفادارو پوځيانو سره جګړه وکړه او تر ار.پي.جي (RPGs) ډزو وروسته یې شاتګ ته اړ کړل. سرتېرو پلامينې ښار ته دننه کېدلو او له ښار څخه د وتلو ټولې لارې وتړلې او ملي رادیو تلویزون په ۲۰:۰۰ بجو غلی/خاموش شو.
د کودتا لاملونو د ګومز جونیر استوګنځی موخه وګرځاوه چې د ځواکونو له‌خوا محاصره او له لاسي بمونو سره يې پرې برید وکړ، لکه څنګه چې د ډزو غږونه ډېر نږدې اورېدل کېدل. خبریالانو ته هم اجازه نه ورکول کېده چې د پېښې ځای ته نږدې شي. کامیلو لیما داکوستا د ار. ډي پي افریقا په نوم یوې رادیویي رسنۍ ته چې لا هم خپرونې لري وویل چې یاغیانو د دوی کور چور کړی و خو مور او پلار يې دواړه روغ رمټ وو. سرتېرو تر یرغل لاندې هغه نور کورنه هم لوټ او چور کړل. سرتېرو همدارنګه له بهرنیو ديپلوملتانو سره د دولت د غړو له تېښتې او پټېدلو څخه د مخنیوي په موخه سفارتونه وتړل. پوځ د شپې له‌خوا څو ناپېژانده سیاستوال ونیول.
ماين
ماين هغه ځانګړى چاودېدونکى توکى دى چې له لرګيو، اوسپنې او پلاستيک څخه جوړ او دننه يې چاودېدونکي توکي اېښودل شوي وي. دا وسله تر ځمکې لاندې اېښودل کېږي چې د پښې يا د لاس په فشار لاندې چوي چې د انسان د ژوبلېدو او يا د مرګ سبب ګرځي. ماينونه بېلا بېلې بڼې او اندازې لري. د بېلګې په توګه د لوبو د شيانو په بڼه، د کوچنيو راډيوګانو، د قلم، ساعت او نورو شيانو په بڼه جوړ شوي دي.
زياتره ماينونه د انسان د ټپي کولو، شلولو او شوټولو په موخه جوړ شوي دي. دا يوه معموله پوځي وسله ده چې په پراخه کچه له لومړۍ نړيوالې جګړې راهيسې د ټولې نړۍ په ټولو جګړو کې کارول شوې.
امونيا
امونيا د نايټروجین او هايډروجن یو غېر عضوي مرکب دی چې فارموله يې NH3 ده. امونیا چې يو پیاوړی غبرګ «هايډرايډ» او تر ټولو ساده «پينکټوجن هايډرايډ» دی، يو بې رنګه ګاز دی چې ځانګړی تېز بوی لري. د بيالوژۍ له پلوه، دا یوعام نايټروجني فضله مواد دي، په ځانګړي ډول د اوبو په ژونديو موجوداتو کې او دا د نړۍ د ۴۵٪ خوراک او سرې د مقدمې په توګه کار کولو سره د ځمکنيو ژوندي موجوداتو د خوراکي اړتياوو برخه کې څرګنده ونډه لري. کابو ۷۰٪ امونيا په بېلا بېلو بڼو او جوړښتونو کې د سرې د جوړولو لپاره کارول کېږي، لکه يوريا او ډايمونيم فاسفيټ. په سوچه بڼه کې امونيا نېغ په نېغه په ځمکه کې هم عملي کېږي. اټکل شوی چې په انسانانو کې کابو ۴۰٪ نايټروجين په اصل کې د صنعتي امونيا د توليد څخه منځ ته راځي. په دې ډول، د دې په اهميت کې مبالغه ممکنه نه ده.
امونيا همدا راز نېغ په نېغه يا بالواسطه د درمل جوړولو د ډېرو مصنوعاتو د ترکيب لپاره يوه جوړونکې ماده هم ده او په ډېرو سوداګريزو پاکونکو مصنوعاتو کې کار ځینې اخيستل کېږي. دا په بنسټيز ډول د هوا او اوبو دواړو د ښکته په لور لېږدېدو څخه راټولېږي.
که څه هم په طبيعي ډول عام دی – هم په ځمکه او هم د لمریز نظام په بهرنيو سيارو کې – او په پراخه کچه کارول کېږي، امونيا په خپلې غليظې بڼې کې هم سوځونکی او هم خطرناک دی. په ډېرو هېوادونو کې دا د زیاتې خطرناکې مادې په توګه ډلبندي شوی دی او د هغو کارخونو له خوا د راپور ورکولو د جدي شرايطو پورې مشروط دی، کومې کارخونې چې دا ماده په زیاته اندازه توليد، زېرمه يا استعمالوي.
په ۲۰۱۸ز کال کې د ا مونيا نړيوال صنعتي توليد ۱۷۵ ميلیونه ټنه و چې په ۲۰۱۳ز کال کې يې د دې موادو له توپير سره کوم د پام وړ بدلون نه درلود، ياد کال کې يې هم توليد ۱۷۵ ميليونه ټنه و. په ۲۰۲۱ز کال کې، دا توليد ۲۳۵ مليونه ټنه ته ورسېد چې ډېره کمه برخه يې په متحده ايالاتو کې جوړ شوي وو. صنعتي امونيا يا د مايع په توګه (عموماً په اوبو کې ۲۸٪ امونيا) پلورل کېږي او يا د کېکاږل شوي يا يخ کړای شوي «اينهايډروس» مايع (هغه مایع چې اوبه نه لري) امونيا په توګه چې په ټانکر لرونکو موټرو يا په بالونونو کې لېږدول کېږي.
د بنسټيزو اصولو په موخه، له هايډروجن او نايټروجن عناصرو څخه د امونيا توليدول ستونزمن دي، کوم چې د لوړې کچې فشار او د لوړې کچې تودوخې ته اړتيا لري. د «هيبر» پروسه د شلمې پېړۍ په پيل کې ايجاد شوه چې په کرنه کې يې انقلاب راوست.
NH3 د يو اتموسفير په فشار سره – په ۲۲.۲۴ سانتيګراد (۲۸.۱۲ فارنهايت) تودوخه خوټکېږي، په همدې بنسټ دا مايع بايد تر فشار لاندې يا د تودوخې په ښکته درجه کې زېرمه شي. کورنۍ امونيا يا امونيم هايډرو اکسايډ په اوبو کې د NH3 محلول دی. د دا ډول محلول راټولېدل د Baumé مقياس (ډبلوالي/کثافت) په واحدونو کې اندازه کېږي، په داسې حل کې چې ۲۶ درجې Baumé (نږدې ۳۰٪ (په وزن کې) امونيا په ۱۵.۵ سانتيګراد يا ۵۹.۹ فارنهايت کې) د عام لوړ غلظت (کثافت/ارتکاز/راټولېدل) سوداګريز توليد په توګه دی.
ارپوهنه
پليني، د طبيعي تاريخ په خپل XXXI کتاب کې، د روم په «سايرينيکا» ايالت کې د توليدېدونکي مالګې يادونه کوي چې «هيمونياکم» نومېږي، کومې ته چې د جيوپيټر امون له عبادتځای (يوناني Ἄμμων امون) سره د نږدې والي له امله دا نوم ورکړل شوی دی. په هرحال، هغه تفصيلات چې «پليني» د مالګې په اړه ورکړي دي، هغه د امونيم کلورايډ د ځانګړتياوو سره سمون لري. د « Georgius Agricola's De re metallica» په انګليسي ژباړه کې «هربرټ هوور» د تبصرې تر مخې، داسې برېښي چې دا عامه سمندري مالګه وي. په هر حالت کې، همدې مالګې په پايله کې امونيا او امونيم مرکباتو ته خپل نوم ورکړی دی. په «سيوا» رغياڼه (په صحرا کې اباده سیمه) کې د امون الهامي عبادتځای ته راتلونکو رومي زايرينو د بېلا بېلو ککړتياوو له امله له بام او ديوالونو څخه يو سپین کريستال مواد راټول کړل. دا سپين کرستال مالګه «د امون مالګه» (سالټ امونيکا) بلل کېده. «جوزف پريسلي» مشاهده کړل چې کله دا مالګه د چونې سره غبرګون ښيي، نو له هغې څخه يو ډول بخار وځي چې دې بخار ته د «امونيا» نوم ورکول کېږي.
طبيعي منځ ته راتګ
امونيا کيمياوي مواد دي چې په طبيعيت کې په کمه اندازه موندل کېږي په داسې حال کې چې د نايټروجني ژوي او د بوټو له مادې څخه توليد شوي وي. امونيا او امونيم مالګې همدا راز د باران په اوبو کې هم په کمه اندازه موندل کېږي، په داسې حال کې چې امونيم کلورايډ (sal ammoniac) او امونيم سلفيټ په اورشيندو سيمو کې موندل کېږي؛ د امونيم بايوکاربونيټ کريسټالونه په «پاتاګونيا ګوانو» کې موندل شوي دي. د ګوردو پټ امونيا د تيزابو د زياتېدو د منځه وړلو لپاره دي. امونيم مالګې په ښېرازه ځمکو او سمندري اوبو کې وېشل شوي موندل شوي دي.
امونيا همدا راز په ټول لمريز نظام کې د مريخ، مشتري، زحل، اورانوس، نيپټون او پلوټو په سيارو کې موندل شوي دي، په نورو ځايونو کې یې دا شامل دي: په کوچنيو، يخي اجسامو باندې لکه پلوټو، امونيا کولای شي د جيولوژيکي مهم کنګل کېدو ضد په توګه عمل وکړي، همدا راز د اوبو د مخلوط په توګه کار کوي او امونيا کولای شي په ۱۷۳K (منفي ۱۰۰ درجې سانتيګراد – منفي ۱۴۸ درجې فارنهايت) کمې درجې سره د ويلې کېدو نقطه ولري، خو په هغه صورت کې که چېرې د امونيا غلظت پوره لوړ وي او په همدې بنسټ له داسې اجسامو سره مرسته کوي چې په ډېرې ښکته تودوخې درجه کې داخلي بحرونه او فعاله ځمکه وساتي، کوم به چې يواځې له اوبو سره ممکن وو. هغه مادې چې امونيا لري، يا هغه چې دې ته ورته دي، «امونياکل» بلل کېږي.
خصوصيات
امونيا يو بې رنګه ګاز دی چې عموماً تېز بوی لري. له هوا څخه سپک دی، ډبلوالی يې له هوا څخه ۰.۵۸۹ ځلې زيات دی. د ماليکولونو تر منځ د هايډروجین د پیاوړو نښلېدو له امله په اسانۍ سره مايع کېدای شي؛ دا مايع په منفي ۳۳.۱ سانتيګراد (منفي ۲۷.۵۸ فارنهايت درجه) خوټکېږي او په منفي ۷۷.۷ سانتيګراد (منفي ۱۰۷.۸۶ فارنهايت درجه) درجه کې په سپين کريسټال ډول کنګل کېږي.