cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
قران او د عالم پيدایښت
‎قران او د عالم پيدایښت ‎اَوَلمْ یَرَ اُلَّذِینَ کَفَرُو اَنَّ السَّمَوتِ وَالاَرضَ کَانَتَا رَتقََا فَفَتَقنَهُمَا وَجَعلنَا مِنَ المَآءِ کُلَّ شَیءِِ حَيِِّ أَفَلَا یُ‌ؤمِنُونَ ‎ایا کافران په دې نه پوهېږی چې اسمانونه او ځمکه سره نښتی وو‌، نو مونږ سره بېل کړل او هر ژوی مو له (اوبو) پيدا کړئ، نو ایا ایمان نه راوړئ؟! ‎ددې مبارک ایت لارښوونې دا دی: ‎دا مبارک آیت په ‌‌‌‌‌‌ډېر صراحت او وضاحت سره دا وایې چې په سر کې ټول کائنات‌، ځمکه،لمر، او د اسمان ټول اجرام ی‌ؤه کتله وه او الله تعالی په ی‌ؤې چاودنې سره دوی بېل بېل کړل او اوسنۍ بڼه یې ورکړه. د رتق معنی پيوستون او یو له بل سره نښتل دی. او د فتق معنی بیلتون او جلا کیدا ده، یعنی دا عالم هر څه که دا په اسمانونو کې دی او که په زمکه کې دی سره پيوست او نښتی ول او الله تعالی سره جلا او بېل بېل کړل. ‎د ټولو ژوو د پيدایښت اساسی ماده اوبه دی، الله تعالی ټول ژوی له اوبو نه پيدا کړي ‎ساینس پوهان وایې چې دا عالم د ی‌ؤې سترې چاودنې په ترڅ کې رامنځته شو‌،او د عالم هر څه ستوری، ستور لیکې، لمر ،سپوږمۍ او زمکه راپيدا شول. ماده په مجموع کې له دې چاودنې وروسته رامنځته شوی ‌، عناصر او مرکبات له دې وروسته پيدا شوی، د بیګ بینګ دا نظریه هسې ی‌‌‌‌‌‌‌ؤه انګېرنه نه ده چې پر تخمینو او حدسیاتو ولاړه وی. ‎مګر صرف دومره توپير لری چې قران یې څوارلس پيړۍ مخکې دا خبره کوی خو ساینس پوهانو په ی‌ؤ ویشتمه پيړۍ کې دا خبره ثابته کړيده
۴۷ (عدد)
۴۷ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۴۶ څخه  مخکي او د ۴۸ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۴۷:
په کلینډر کې
۴۷ کولاي سي:
په کیمیا کې
۴۷ د سپينزر اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۴۷ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
که یو مهنن
که یو مهنن د هندي فلمونو د جوړولو مرستيال او کيمره مين دي.
مرکزي مالتا
مالتا مرکزي سیمه Reġjun Ċentrali) د مالتا هیواد له پنځو سیمو څخه یوه ده. د یادې سیمې مرکز سان ګوان دی.
بشري تشيال‌الوتنه
د انسان فضايي الوتنه د فضايي بېړۍ هغې الوتنې ته ویل کېږي چې خدمه یا مسافر په کې وي او چلوونکي یې هم هغه انسانان وي چې په کې سپاره وي. د دې تر څنګ، فضايي بېړۍ د ځمکنیو تم‌ځایونو له لارې په مستقیم ډول د انسان له دخالت پرته هم کارېدلی شي. هغه کسان چې د فضايي الوتنو لپاره روزل شوي دي، په امریکا او نورو ځایونو کې اسټرېنټوس (astronauts)، په روسیه کې کاسمېنوټس (cosmonauts) او په چین کې ټایکانوټس (taikonauts) بلل کېږي؛ او غیر مسلکي اشخاص د فضايي الوتنو د ګډونوالو (spaceflight participants) یا فضایي مسافرو په نامه پېژندل کېږي.
په فضا کې لومړنی انسان شوروي ستور مزلی «یوري ګاګارین» و چې د ۱۹۶۱ زکال د اپرېل میاشتې په ۱۲مه نېټه د شوروي اتحاد د «وسټوک پروګرام» په لړ کې فضا ته ولېږل شو. دغه پروګرامونه په لومړیو کې د یوې سیالۍ په توګه پیل شول. د ۱۹۶۱ ز کال د مې میاشتې په ۵مه نېټه «الن شپرډ» د مرکوري پروژې په لړ کې لومړنی امریکایی شو چې فضا ته لاړ. انسانانو د ۱۹۶۸ او ۱۹۷۲ ز کلونو تر منځ د متحدو ایالتونو د اپولو پروګرام په لړ کې ۹ ځله سپوږمۍ ته سفرونه وکړل او ۲۱ کاله او ۱۲۵ ورځې په نړیوال فضايي سټېشن (ISS) کې په پر له پسې ډول په فضا کې پاتې شول. انسانانو د ۱۹۷۲ ز کال د ډسمبر میاشتې تر ماموریت «اپولو ۱۷» را وروسته، د ځمکې له ښکتني مدار څخه بهر ته سفر نه دی کړی.
دا مهال متحد ایالتونه، روسیه او چین یوازني هېوادونه دي چې د انسان د فضايي الوتنې عمومي یا سوداګریز پروګرامونه لري. د ۲۰۰۳ ز کال د اکتوبر میاشتې په ۱۵مه نېټه لومړنی چینایي ستور مزلی «یانګ لیوي» و چې د «شنژو ۵» پروګرام په لړ کې فضا ته لاړ. د فضايي الوتنو غیر دولتي شرکتونه د خپلو انساني فضايي پروګرامونو د پراختیا لپاره کار کوي، د بېلګې په توګه غواړي فضايي تګ راتګ وکړي یا په فضا کې څېړنې وکړي. لومړنی خصوصي انساني پرواز په «SpaceShipOne» کې تر مدار لاندې الوتنه وه چې د ۲۰۰۴ کال د جون میاشتې په ۲۱مه نېټه وشوه. لومړنۍ سوداګریزه او داسې مداري الوتنه چې خدمه یا ستور مزلي هم په کې وو، د ۲۰۲۰ ز کال په مې میاشت سپېس‌اېکس شرکت وکړه او د متحدو ایالتونو د دولت له تړون سره سم یې د ناسا ادارې ستور مزلي نړیوال فضايي سټېشن ته ولېږدول.
عدالت
د عدالت پلي کول په هر فرهنګ کې توپیر لري. د عدالت لومړنۍ تیوریانې د لرغوني یونان فیلسوف افلاطون په خپل «جمهوریت» نومي اثر او ارسطو په «نیکوماخوس اخلاقو» کې وړاندې کړې دي. د تاریخ په اوږدو کې بېلابېلې تیورۍ رامنځته شوې دي، د الهي حکم د نظریې پلویانو ویلي چې عدالت د خدای له لوري دی. په ۱۶۰۰مه لسیزه کې فیلسوف «جان لاک» وویل چې عدالت له طبیعي قانون څخه ترلاسه کېږي. د ټولنیز تړون تیوري وايي چې عدالت د ټولو له متقابل توافق څخه را پیدا کېږي. په ۱۸۰۰مه لسیزه کې ګټه‌پالو فیلسفونانو لکه «جان سټوارټ میل» وویل چې عدالت د ډېرو خلکو لپاره د غوره پایلو پر بنسټ ولاړ دی. د توزیعي عدالت تیوري وايي چې څه باید ووېشل شي، د چا تر منځ ووېشل شي او مناسب وېش څه شی دی؟ مساوات غوښتونکو ویلي دي چې عدالت یوازې د مساواتو په همغږۍ کې موجود دی. جان راولز د ټولنیز تړون تیوري کارولې ده تر څو ووايي چې عدالت او په ځانګړې توګه د وېش عدالت، د انصاف یوه بڼه ده. رابرټ نوزیک او نورو وویل چې د ملکیت حقونه، د وېشل شوي عدالت او طبیعي قانون په چوکاټ کې د اقتصادي سیستم ټوله شتمني حد اکثر ته رسوي. د انتقامي عدالت تیوري وايي چې د عدالت د تامین لپاره باید ظالم ته سزا ورکړل شي. له یو بل سره نږدې ترمیمي عدالت (چې ځینې وخت «جبراني عدالت» هم بلل کېږي) د عدالت لپاره یوه تګلاره ده چې د قربانیانو او مجرمینو پر اړتیاوو تمرکز کوي.
بشري تشيال‌الوتنه
د سړې جګړې دوره
د انسان د فضايي الوتنې وړتیا په لومړي ځل د متحدو ایالتونو او شوروي اتحاد تر منځ د سړې جګړې په جریان کې رامنځته شوه. دغو هېوادونو د خپلو اتومي وسلو د لېږد لپاره بالسټیک توغندي جوړ کړل، د دې تر څنګ یې دومره لوی لوی توغندي جوړ کړل چې د ځمکې ښکتني مدار ته د لومړنیو مصنوعي سپوږمکیو د لېږد وړتیا ولري.
عدالت
ارموني
اپلاتون په خپل اثر «جمهوریت» کې د داسې عدالت په اړه د استدلال لپاره سقراط کاروي چې دواړه هم عادل کس او هم عادل دولت په کې شاملېږي. عدالت د شخص یا ښار د متخاصمو برخو تر منځ مناسبه او همغږې اړیکه ده. له همدې امله د اپلاتون د عدالت په تعریف کې وايي چې عدالت د هغه څه لرل او اجرا کول دي چې د هغه کس خپل وي. عادل سړی هغه دی چې خپله ټوله هڅه کوي او د هغه څه دقیق مساوي حساب ورکوي چې ترلاسه کړي یې دي. دا دواړه هم په انفرادي کچه او هم په نړیواله کچه پلي کېږي. د انسان روح درې برخې لري - عقل، روح او هیله. په ورته ډول، یو ښار درې برخې لري - سقراط د خپلې خبرې د روښانه کولو لپاره د ارابو مثال کاروي: ګاډی یا ارابه د یوه کُل په ډول کار کوي، ځکه چې د دوو اسونو ځواک د ارابو له‌خوا کارول کېږي. د ځیرکۍ مینه‌وال - فیلسوفان، په یوه معنا کې - باید حکومت وکړي، ځکه چې یوازې دوی پوهېږي چې څه شی ښه دي. که څوک ناروغ وي، د بزګر پر ځای ډاکټر ته ځي، ځکه چې ډاکتر د روغتیا په برخه کې ماهر دی. همدا ډول ‎ د خپل ښار په اړه د خیر په موضوع کې باید پر ماهر باور وشي، نه پر هغه سیاستوال چې هڅه کوي خلکو ته هغه څه ورکړي چې هغوی غواړي، خو هغه څه نه ورکوي چې هغوی ته ګټه لري. سقراط د دې ټکي د روښانه کولو لپاره د بېړۍ مثال کارولی دی: ظالم ښار په خلاص سمندر کې د کښتۍ په څېر دی چې د ځواکمن مګر مست کپتان (عام خلک) له‌خوا چلول کېږي، د بې باوره مشاورینو یوه ډله (سیاستوال) چې هڅه کوي تر څو کپتان تر خپلې اغېزې لاندې راولي او په دې ډول هغه دوی ته واک ورکړي. د سقراط په اند یوازنۍ لار چې کښتۍ به خپل منزل ته ورسېږي، دا ده چې کښتۍ چلوونکی مسؤولیت پر غاړه واخلي.
بشري تشيال‌الوتنه
د سړې جګړې دوره
د شوروي اتحاد له‌خوا په ۱۹۵۷ او ۱۹۵۸ ز کال کې د لومړنیو سپوږمکیو له توغول کېدو وروسته متحدو ایالتونو مدار ته د انسان د لېږلو په موخه پر «مرکوري» پروژه کار پیل کړ. شوروي اتحاد هم د ورته موخې لپاره په پټ ډول د «وسټوک» پروګرام پیل کړ او د ۱۹۶۱ ز کال د اپرېل میاشتې په ۱۲مه نېټه یې ستور مزلی «یوري ګاګارین» د «Vostok 3KA» توغندي په مرسته فضا ته ولېږه او یو مدار یې بشپړ کړ. د ۱۹۶۱ ز کال د مې میاشتې په ۵مه نېټه متحدو ایالتونو خپل لومړنی ستور مزلی «الن شپرډ» د مرکوري-رډسټون (Mercury-Redstone) توغندي په مرسته د مدار لاندې الوتنې لپاره وتوغاوه. د ګاګارین پر خلاف «شپرډ» خپله فضايي بېړۍ د لاس په مرسته وچلوله. د ۱۹۶۲ ز کال د فبرورۍ میاشتې په ۲۰مه نېټه «جان ګلن» لومړنی امریکایی شو چې په مدار کې فرېنډشیپ ۷ (Friendship 7) فضايي بېړۍ ته وخوت. شوروي اتحاد د ۱۹۶۳ ز کال د جون میاشتې په ۱۶مه نېټه پنځه نور ستور مزلي هم په «وسټوک ۶» فضايي بېړۍ کې فضا ته ولېږل چې لومړنۍ ښځه «ولنټینا ټرشکووا» هم په کې شامله وه. تر ۱۹۶۳ ز کال پورې متحدو ایالتونو په ټولیز ډول دوه ستور مزلي په مدار لاندې الوتنو کې او څلور ستور مزلي په مداري الوتنو کې ولېږل. متحدو ایالتونو د شمالي امریکا دوه X-15 پروازونه هم وکړل چې جوزف واکر یې چلوونکی یا پیلوټ و او له کارمان کرښې څخه پورته شول، دا هغه کرښه وه چې ۱۰۰ کلومتره (۶۲ مایله) لوړه وه او د هوايي چلند د نړیوال فدراسیون (FAI) له‌خوا د فضايي څنډې د ښودلو لپاره کارول کېده.
عدالت
د توزیعي عدالت نظریه
د عدالت د وېش نظریه باید درېیو پوښتنو ته ځواب ووایي:
بشري تشيال‌الوتنه
د سړې جګړې دوره
په ۱۹۶۱ ز کال کې د متحدو ایالتونو ولسمشر «جان اف کنډي» موخه وټاکله چې د ۱۹۶۰مې ز لسیزې تر پای پورې باید سپوږمۍ ته انسان ولېږي او بېرته یې روغ راستون کړي او په دې سره یې د فضايي سیالۍ خطر لوړ کړ. په همدغه کال متحدو ایالتونو د دغه کار لپاره د درې‌کسیزو کپسولونو د توغولو لپاره «اپولو پروګرام» پیل کړ. په ۱۹۶۲ ز کال کې یې «جمیني» پروژه پیل کړه او په ۱۹۶۵ او ۱۹۶۶ ز کلونو کې یې د دوه‌کسیزې خدمې د لېږلو ۱۰ ماموریتونه ترسره کړل چې دغه ماموریتونه یې د «Titan II» توغندي په مرسته فضا ته ولېږل. د جمیني پروژې موخه دا وه چې د سپوږمۍ په ماموریت کې د کارېدو لپاره د مداري فضايي الوتنې تنخنیکونه پراخ کړي او په دې توګه د اپولو پروګرام ملاتړ وکړي.
چین
چین تر شوروي اتحاد او امریکا متحدو ایالتونو را وروسته درېیم هېواد و چې انسان یې فضا ته ولېږه. د دوو زبرځواکونو تر منځ د فضایي سیالۍ په جریان کې چې دغه سیالي په «اپولو ۱۱» ماموریت سره سپوږمۍ ته د انسان په رسېدو سره اوج ته ورسېده، «مایو تسه ټونګ» او «ژو انلای» د ۱۹۶۷ ز کال د جولای میاشتې په ۱۴مه نېټه پرېکړه وکړه چې چین شا ته پرېنږدي او خپل فضايي پروګرام یې پیل کړ: دا فوق العاده پټه پروژه وه چې «۷۱۴ پروژه» نومېده او موخه یې دا وه چې تر ۱۹۷۳ ز کال پورې د «شوګوانګ فضايي بېړۍ» په مرسته فضا ته دوه کسان ولېږي. د ۱۹۷۱ ز کال په مارچ میاشت کې د دغې موخې لپاره ۱۹ پیلوټان انتخاب شول. شوګوانګ-۱ (Shuguang-1) فضايي بېړۍ چې ټاکل شوې وه د «CZ-2A» توغندي په مرسته وتوغول شي، د دوو کسانو د لېږدولو لپاره ډیزاین شوې وه. دغه پروګرام د ۱۹۷۲ ز کال د مې میاشتې په ۱۳مه نېټه د اقتصادي ستونزو له امله په رسمي ډول لغوه شو.
په ۱۹۹۲ ز کال کې د چین د خدمې فضايي پروګرام (CMS) چې د «۹۲۱ پروژې» په نامه هم پېژندل کېږي، د خدمې یا ستور مزلو د فضايي الوتنې لپاره د درېیمې بریالۍ هڅې لومړني پراو ته اجازه او بودیجه ورکړه. چین د انسان د خپلواکې فضايي الوتنې د وړتیا موندلو لپاره په راتلونکو څو کلونو کې د انسان د فضايي الوتنو لپاره «شنژو» فضايي بېړۍ او « Long March 2F» توغندی جوړ کړل چې د توغولو سایټ او د کنټرول د مرکز په څېر مهمې زېربناوې هم په کې شاملې وې. لومړنۍ بې‌پيلوټه فضايي بېړۍ «شنژو ۱» د ۱۹۹۹ ز کال د نومبر میاشتې په ۲۰مه نېټه فضا ته وتوغول شوه چې دا په چین کې د انسان د فضايي الوتنې د وړتیا لومړنی ګام و. په راتلونکو څو کلونو کې هم درې بې‌پیلوټه ماموریتونه ترسره شول. د ۲۰۰۳ ز کال د اکتوبر میاشتې په ۱۵مه نېټه «شنژو ۵» د چین د خدمې یا ستور مزلو لومړنی فضايي ماموریت و چې «یانګ لیوي» یې ۲۱ ساعته په مدار کې وساته او روغ رمټ یې داخلي منګولیا ته راستون کړ، په دې سره چین درېیم هېواد شو چې انسان یې په خپلواک ډول مدار ته لېږلی دی.
سوداګریزه خصوصي فضايي الوتنه
د ۲۰۰۰ ز کال له لومړۍ لسیزې راهیسې د خصوصي فضايي الوتنو لپاره بېلابېلې پانګونې شوې دي. د ۲۰۲۱ ز کال له مې میاشتې راهیسې «سپېس‌اېکس» شرکت مدار ته انسانان لېږلي دي، د دې تر څنګ «ویرجین ګلاکټیک» هم په مدار لاندې مسیر کې ۸۰ کیلومتره (۵۰ مایله) ارتفاع ته خدمه یا ستور مزلي بېولي دي. ګڼ نور شرکتونه - لکه بلو اورجن (Blue Origin) او سیاره نواډا (Sierra Nevada) – خدمه لېږدوونکې فضايي بېړۍ جوړوي. دا څلور واړه شرکتونه په پام کې لري چې مسافر په سوداګریز ډول فضا ته ولېږدوي.
سپېس‌اېکس شرکت د کریو ډراګن (Crew Dragon) په نامه فضايي بېړۍ جوړه کړې ده چې د «فالکن ۹» توغندي په مرسته الوزي. دغې فضايي بېړۍ په لومړي ځل د ۲۰۲۰ ز کال په مې میاشت کې د «ډیمو-۲» ماموریت په لړ کې نړیوال فضايي سټېشن ته ستور مزلي ولېږدول. دغه کپسول چې د ناسا ادارې د سوداګریزې خدمې د پراختیا پروګرام په لړ کې جوړ شوی دی، د نورو مشتریانو د الوتنې لپاره هم د لاسرسي وړ دی. لومړنی توریستي ماموریت یې «Inspiration4» د ۲۰۲۱ ز کال په سپټمبر میاشت کې ترسره شو.
سرچینې
وېشنيزه: بشري تشيال‌الوتنه
گوجرات
گوجرات (انگرېزي:Gujarat) د هند يو رياست (ايالت) دی.ددې رياست د وگړو شمېر 60,383,628 دی، او ددې ځمکه يا مساحت 196,024 مربع کيلوميټر ده.په رسمي توگه دلته له ټولو زياته گوجراتي ژبه ويلی کېږي.ددې رياست پلازمېنه د گاندي نگر ښار دی. ددې رياست د تعليم يافته (هغه خلک چې ليک لوست کولای شي) 79.31 په سله دي.په دې ټول رياست کې 37.4 په سله خلک په ښارونو کې اوسيږي او نور په کلو کې.
نورلولئ
وېشنيزه:د هند ايالتونه او مرکزي سيمې
وېشنيزه:گوجرات
سور غر (اونيزه)
سور غر اوونيزه د افغانستان د کندهار ولايت نه خپرېږي.
سورغر د یوې ورځپاڼي په توګه په لومړي ځل په 2005 میلادي کال کي خپره شوه. دغه ورځپاڼه د پیل څخه په رنګه چاپ کي خپره شوه او په پښتو او انګلیسي ژبو یې سیاسي، کلتوري، علمي او مذهبي مطالب خپرول.
سورغر په 2010 ميلادي کال کي د ټوټیټر حساب هم پرانیست چې ددغې ورځپاڼي مهم خبري سرټکي یې په انګلیسي ژبه خپرول خو تر یو کال وروسته یې فعالیت ودرېد.
سورغر تر یوې مودې د یو لړ تخنیکي او مالي ستونزو له کبله خپروني ودرولې خو په 2016 میلادي کال کي د یوې اوونیزي په توګه راڅرګنده سوه.
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
ايکسېل انټرټاېنمينټ
ايکسېل انټرټاېنمينټ يوه هندي سټوډيو ده، چي په ممبۍ کې ځاي پر ځاي ده. دا سټوډيو د فرهان اختر، او راتيش سيده واني لخوا په 1999 کال کي جوړه سوه. دوي دواړه د اکسين بانير تر لاس لاندې فلمونه او سريالونه جوړوي.
جی جین هی
جی جین هی په کوریایي 지진희) په انګلیسي Ji Jin-hee) زوکړه ۲۴ جون ۱۹۷۱م کال) یو کوریایي سینمایی لوبغاړی دی. نوموړی د په قصر کې زیورات نومی سریال کې د (مین جانګو) په رول کې ډیر وپیژندل شو له هغی وروسته په (دونګ یی تلویزیونی) ډرامه کې د (امپراتور) رول په زړه پوری ولوبوه.
د کرېټیسوس – پالئوجېن ورکېدو پېښه
د کرېټیسوس – پالئوجین (K-Pg) ورکېدو پېښه (چې همدارنګه د کرېټیسوس – دریمې ورکېدنې (K-T) په توګه هم پېژندل کېږي) کابو ۶۶ میلیون کاله پخوا، د نړۍ د درې پر څلورو ځناورو او بوټو ډولونو ټولیزه ناڅاپي ورکېدنه وه. د ځینو ګرم مجازه ډولونو په استثنا لکه سمندري کېشپونه او کروکوډېلان، له ۲۵ کیلوګرامو (۵۵ پونډو) زیات وزن لرونکی هیڅ ځناور ژوندی پاتې نشو. دا د کرېټیسوس د دورې او ورسره یوځای د مېزوزوئیک دورې پای څرګندوي او په عین حال کې د سېنوزوئیک دورې پیل چې تر نن ورځې پورې دوام لري، څرګندوي.
د ځمک‌پېژندنې په ریکارډ کې، د K-Pg پېښه د رسوب نازکې طبقې سره د K-Pg سرحد له خوا په نښه کېږي چې په ټوله نړۍ کې په سمندري او ځمکني ډبرو کې پیدا کېږي. سرحدي خاوره د ایریډیوم وسپنې لوړه کچه ښکاروي چې په آسټرویډونو کې د ځمکې له پوستکي څخه ډېر لیدل کېږي.
په ورکېدنه کې نور اغیزناک یا مرسته کوونکي لاملونه کېدای شي د ډکان لومې او نور آتشفشاني چاودونه، د اقلیم بدلون او د سیندیزې کچې بدلون وي. په همدې حال کې، د ۲۰۲۰م کال په جنوري کې، ساینس پوهانو رپوټ ورکړ چې د ورکېدو پېښه اقلیمي بدلون پورې تړل، د آسټروییډ برخورد په ګټه ده نه د آتشفشان.
په پراخه کچه ډولونه د K-Pg ورکېدو پېښه کې له منځه لاړل چې ترټولو ډېر پېژندل شوي په کې نه الوتونکي ډایناسوران دي. همدارنګه ډېری نور ځمکني ژوندي موجودات له هغې جملې څخه تی لرونکي، مرغان، مارمولکان، حشرات، بوټي او ټول پټروسوران یې له منځه یوړل. د K-Pg ورکېدو پېښې په سمندرونو کې پلزیوساران او موزاسوران له منځه یوړل او هډوکي لرونکي کبان، شارک، مولوسکان (په ځانګړې توګه آمونیټان، چې له منځه لاړل) او د پلانکټون ډېری بڼې یې له منځه یوړې. اټکل کېږي چې د نړۍ په سر ټولو ډولونو څخه ۷۵ سلنه یا له هغه څخه ډېر ورک شوي دي. په همدې حال کې دې ورکېدنې تکاملي فرصتونه هم رامنځته کړل: له هغه وروسته، ډېری ډلې د پام وړ تطابقي وړانګو اغیز لاندې راغلې – په ایکولوژیکي خالي شویو او ویجاړو شویو طاقونو کې نویو بڼو او ډولونو ته ناڅاپي او ګټور انحراف. تی لرونکي په ځانګړې توګه په پالئوجېن کې تنوع وکړه او نوې بڼې لکه اس، نهنګ، شوپړک او پرایمیټانو ته یې تکامل ورکړ. له ډایناسورانو څخه پاتې ډلې مرغان، ځمکني او سمندري الوتونکي وو چې د مډرنه مرغانو په ټولو ډولونو کې یې وړانګې لیدل کېږي. هډوکي لرونکي کبانو او په لوړ ګومان مارمولکانو کې یې هم وړانګې لیدل کېږي.
د ورکېدو نمونې
د K-Pg ورکېدو پېښه شدیده، نړیواله، چټګه او ټاکنیزه وه او ډېری ډولونه یې له منځه یوړل. د سمندري فوسیلونو په اساس، اټکل کېږي چې د ټولو ډولونو ۷۵ سلنه یا له هغه څخه زیات له منځه تللي دي.
داسې ښکاري چې دې پېښې ټول براعظمونه په ورته وخت کې تر اغیزې لاندې نیولي دي. د بېلګې په توګه، نه الوتونکي ډایناسوران د شمالي امریکا له ماسټریشتیان، اروپا، آسیا، افریقا، سویلي امریکا او انټرکټیکا څخه پېژندل شوي دي، خو د سېنوزوئیک دورې څخه را په دې خوا ټوله نړۍ کې ناپېژانده دي. په ورته ډول، فوسیلي خاوره د بوټو ټولنو له منځه تلل په لرې پرتو سیمو لکه نوې مکسیکو، آلاسکا، چین او نوي زیلانډ کې ښکاروي.
د دې پېښې شدت سربېره، په بېلابېلو کلادونو کې د ننه د له منځه تللو د پام وړ تنوع شتون درلود. هغه ډولونه چې فوټوسنټیز پورې تړلي وو کم شول یا ورک شول ځکه چې د اټموسفیر ذرات د لمر نور بندوي او لمریزه انرژي چې ځمکې ته رسېږي هغه کموي. د بوټو دا ورکېدنه د غالبو بوټو ډولونو د بدلون لامل شو. ټول خوړونکي، حشره خوړونکي او لاش خوړونکي د ورکېدو له دې پېښې څخه ژوندي ووتل، کېدای شي لامل به یې خوراکي سرچېنو ته د هغوی د لاسرسي زیاتوالی وي. داسې ښکاري چې هیڅ داسې تی لرونکی به ژوندی نه وي پاتې چې یوازې بوټی خوړونکی یا یوازې غوښه خوړونکی وي. بلکې پاتې تی لرونکو او مرغانو د حشراتو، چېنجیو او حلزونونو له پاتې شونو څخه تغذیه کوله چې په خپل وار سره یې نور کوچني موجودات (د بوټو او څارویو مړه مواد) تغذیه کول.
په سیندیزو ټولنو کې، د ځناورو کمې ډلې له منځه لاړې، ځکه چې داسې ټولنې په مستقیم ډول د ژوندي بوټو خوړو باندې کمه تکیه لري او د وچې څخه مینځل شویو کوچنیو موجوداتو باندې ډېره تکیه کوي چې هغوی له ورکېدو څخه ساتي. په سمندرونو کې دې ته ورته خو ډېرې پېچلې بېلګې موندل شوې دي. دا ورکېدنه په هغو حیواناتو کې چې د اوبو په ستون کې یې ژوند کاوه لا شدیده وه د هغو په پرتله چې په سمندر یا سمندر په تل کې یې ژوند کاوه. د اوبو ستون حیوانات په ټولیزه توګه د ژوندیو فیتوپلانکټونونو لومړني تولید پورې تړلي دي، په داسې حال کې چې د سمندر د تل حیوانات تل یا هم ډېرې وخت له کوچنیو موجوداتو څخه تغذیه کوي. کوکولیتوفوریډان او مولوسکان (له هغې جملې څخه آمونیټان، روډیسټان، د خوږو اوبو حلزونان او صدفان) او هغه موجودات چې د هغو خوراکي زنځیر کې دا صدف جوړوونکي شامل وو، له منځه لاړل یا هم له درانه زیان سره مخامخ شول. د بېلګې په توګه، اټکل کېږي چې آمونیټان د موزاسورانو، د سمندري لویو خزندګانو یوه ډله چې د ورکېدو په سرحد کې دي، اصلي خواړه دي. له دې پېښې ژغورل شوي ترټولو لوی حیوانات چې له هوا څخه یې تنفس کاوه، تمساح ګانې او شامپسوسوران وو، چې نیمه اوبیز وو او کوچني موجوداتو ته یې لاسرسی درلود. نننۍ تمساح ګانې کولی شي د لاش خور په توګه ژوند وکړي او په میاشتو له خوړو پرته هم ژوندۍ پاتې شي، د هغوی ماشومان هم واړه دي، ډېر ورو وده کوي او د ژوند په څو لومړیو کلونو کې په عمده ډول له بې ستون فقراته او مړه موجوداتو څخه تغذیه کوي. دا ځانګړنې د کرېټیسوس دورې پای کې د کروکوډیلانو ژغورنې پورې تړاو لري.
د کندهار والي
د کندهار ولايت والي د کندهار ولايت د لويو پروژو د پرمخ بیولو لپاره ټاکل سوې کس ته ويل کېږي، چې د ولایت د مقام په قدرت د کندهار په هري سيمي کي د بدلون راوستني توان لري، او او د هيواد مشر نه راکښته يې هيڅوک په کارونو کې د دخالت توان نه لري.
نور ولولئ
کندهار په مختلفو وختونو کې مختلف واليان درلودل؛ په هغو کې د افغانستان لومړۍ ولسمشر سردار محمد داود خان هم شامل دی. خو په دې ولایت کې د والي په توګه تر ټولو زيات وخت بيا ګل آغا شيرزی تېر کړئ دئ.
د واليانو لړليک
دا لاندې د کندهار ولايت د واليانو لړلیک دي، په دي کي د کندهار د هغو واليان نومونه هم راټول سوي دي، کومو چي د افغانستان د جوړيدو مخکې هم دلته دنده تر سره کړي وه
دا ھم وگوری
د افغانستان د اوسنيو واليانو لړليک
لورن اکټون
لورن ویلبر اکټون (انگلیسي: Loren Wilber Acton) – (زوکړه: ۷-مارچ-۱۹۳۶) یو امریکايي پنځپوه (فزیکپوه) دی چې د تشیال ماکو (Space Shuttle) له لارې په ایس‌ټي‌ایس-۵۱-ف (STS-51-F) ماموریت کې د لاکهیډ پالو الټو څېړنیز لابراتوار (Lockheed Palo Alto Research Laboratory) لپاره د باروال کارپوه (Payload Specialist) په توگه تشیال ته ولاړ.
لورن د مونټېنا ایالت په لېویس‌ټاون (Lewistown) ښار کې زېږېدلی – او په ۱۹۵۹م کال کې یې له مونټېنا سټېټ یونیورسیټي (Montana State University) څخه په انجنیري فزیکپوهنه (Engineering Physics) کې بکلوریا او په ۱۹۶۵م کال کې یې د بولډر له کولوراډو پوهنتون (University of Colorado at Boulder) څخه په لمریزه فزیکپوهنه (Solar Physics) کې ډوکټورا ترلاسه کړه.
نور ولولئ
وېشنيزه:ستورمزلي
اتمانزي
که چېرې داتمانزيو د قبېلې د نسب شجره په غور سره وگورو نو دا به راته څر گنده شي چې دوی سړبني پښتانه دي او د مندړ يو ښا خ گڼل کيږي٠اتمانزي د يو سفزيو د سېمې په ختېزه بر خه کې د ابا سين پرغاړه او د مها بڼ د غره په سهيلي لمنو کې پر اته دي٠ټوپي،ميني،کوټه او مر غز ددوی د سېمې مشهورکلي  دي ٠داتمانزيو نور خېلونه په لاندې ډول دي: ا  کازي  ، کنا زي او  عليزي٠دسدو اولاده که څه هم په اتمانزيو ور گديږي،خو ځان ته يې بل نو م غوره کړی دی ٠داتمانزيو د قبېلې  درې واړه ښاخونه د شيخ ملي د ويش له مخې برابرې  پلرنۍ برخې  لري چې دغه درې واړه ښا خو نه په برابر ډول خپلې پلرنۍ ځمکې کري او ورنه گټه اخلي٠ همداراز د علي زيو د طا هر خيلي څا نگه ډېره مشهوره  او په گندگهر نو مي سېمه کې مېشته دي٠د تاريخ حيات ا فغا ني په استناد دوی په هغه وخت کې١٢٠٠ وسله وال کسان درلودل.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
اتمانخيل
اتمانخيل د پښتونخوا يوه مشهوره قبېله ده چې د پښتنو په کر لاڼي ټو لنيز گروپ کې شامل دي اودوی ته ددوی دپلار اتمان بابادنوم په وجه اتمانخيل وايي٠اتمانخيل په يوه وا حده سېمه کې استو گنه لري ،خو په درې اداري وا حدونو يعنې باجوړ ايجنسۍ،مو مندو ايجنسۍاو ملکنډ ايجنسۍ پورې اړه لري٠
اتمانخيل د څوارلسمې عيسوي پېړۍ په پيل کې د يو سفزيو قبېلې په گډون دټاک او گو مل د غرونو نه د کابل او ننگرهار له لارې پېښور ته لاړل او له هغه ځايه په دو ابه او اشنغر کې ديو سفزيويو سره يو ځای په غم او ښادۍ کې شريک شول٠کله چې د دلازاکو ، يو سفزيو او نورو قبيلو تر مينځ د لنگر کوټ په ميره يا گړي کپوره کې جگړه پېښه شوه ،نو په دغه وخت کې دغه قبيله سره له دې چې د لازاک د دوی سره د قبيلوي خپلوۍ له کبله نږدې و د يو سفزيو پر خوا ودريدل او په دې تو گه يې دلازاکو ته ماتې ورکړه ،خو يو سفزيو ددوی سره کو مه ښېگڼه و نکړه٠وروسته اتمانخيل له هغه ځا يه  تېراه ته ولېږدېدل او کله يې چې له هغه ځايه هم لاسونه لنډ شول نو بيا د اړنگ بړنگ سېمې ته لاړل چې لا تر او سه هم په همدې سېمې کې مېشته دي٠
د اتمانخيلو سېمه په عمومي ډول غرنۍ ده چې د لويو او کو چنيو درو نه جوړه شوې ده چې واړه(کوچني) سېندونه يې دسوات په سېند کې چې په دغه سېمه کې د ابزو په سېند مشهور دی توئېږي٠ددوی دسېمې شمال ته د باجوړ سېند بهېږي چې تر کلاڼي او اتمانخيل سره جلاکوي٠ داتمانخيلو هغه سېمه چې په ملکنډ ايجنسۍ پورې اړه لري د سوات د سيند له خوا خړوبېږي٠
دباجوړ او مو مندو ايجنسۍ پورې اړوند اتمانخيل په عمو مي توگه د کرنې او مالدارۍ په چارو بوخت دي چې د شمو زيو،عليزيو،ماندل او اصېل ښا خونه يي په با جوړ ايجنسي او د ميا، ملا او بوټ کور ښاخونه يې په مومندو ايجنسۍ پورې اړه لري٠ اتمانخيل د نورو پښتنو په څېر ډېر غيرتمن او تو ريالي خلک دي او اولسي تړي،نرخونه او څلي يې دباجوړ خلکو ته ورته دي٠اتمانخيل په عمومي تو گه بزگران او ځينې يې په انفرادي توگه په سو داگرۍ بوخت دي٠همداراز د اتمانخيلو لاسي صنايع په دغه سېمه کې ډېر شهرت لري٠لکه چې د مخه وويل شول اتمانخيل په يو ه غرنۍ سېمه کې ژوند کوي چې غرونه يې په ځنگلونو پټ دي٠ددوی د مشهورو غر ونو نه يو هم د کيمور غردی چې مرکزي برخه يې د اصيلو ،عليزو او ماندلو د سيمو تر منځ پرته ده٠ددوی په غرونو کې څېړۍ،گورگورې،ښون او ځنگلي انځرډېر پيدا کيږي٠
داتمانخېلو په جنو بي خو اکې ددېر له لوري د پنج کوړې په نا مه يو سېند بهيږي چې د اتمانخيلو سېمې ته د غر شموزو په بر خه کې راننوزي او ددوی ډېرې سېمې خړوبوي٠همداراز دغر شموزو د لر غاو نه هم يو سېند را بهېږي چې د پنجکوړې دسېند سره يو ځای کيږي ٠همداراز د پو رتنيو يادو شو سېندونو سر بېره په اتمانخيلو کې ډېر شمېر رڼې چېنې شته چې خلک يې د څښلو داوبو نه گټه اخلي ٠داتمانخيلو په تندوبي (ابي) ځمکو کې جوار،غنم او اوربشې کرل کيږي او په وچوبو(للمي) ځمکو کې غنم،اوربشي،شړشم،نسک او مشنگ کرل کيږي٠ددوی د سېمې صادرات نسک،شړشم،غوړي او دودانيو لرگي دي٠همداراز د انگورو،مالټو،الو چو او شفتالو ډېر باغونه هم لري٠ داتمانخيلو مشهور خيلون دادي: شموزي،ماندل،بو ټ خيل،اصېل،عليزي،با ئيزي،اسماعيل خيل ،سه صده،مياملا،کيدوخيل، کمپل خيل،سر ني خيل، عمر خيل،خمار خيل، بلو خيل،مامد خيل ، عمر خيل او نور٠  شموزي داتما نخيلو په شمال ختېز کې کې او سيږي او دباجوړ،سوات او دېر سر ه پو له لري٠
ماندل: داتمانخېلو په شمال لويديز کې مو قعيت لري او داسې ويل کيږي چې ماندل په اصل کې د اتمان با با مشر زوی و٠
بوټ خيل: چې د اتمان خېلو لويدېز ته موقعيت لري٠ اصيل:دا ښاخ هم داتمانخيلو لويديځ ته پروت دی ٠ عليزي:داتمانخيلو په شمالي بر خه کې پروت دی٠ مياگان او ملايان هم د اتمان بابا اولاده ده چې په اتمانخيلو کې په خوره واره ډول سره ا ستو گنه لري٠ داتمان خيلو مشهورکلي خرکی،مياخان،سنگاو او کوه بر مول دي ٠
په هغه سر شميرنه کې چې په ١٣٦١لمريز کال په دې سېمه کې شوې وه داتمان خېلو ټول شمېر ١٨٥٦٠ تنه ښودل شوی و چې له هغې نه ١٢٩٧٠ تنه په با جوړ،٤٨٠٠تنه په مو مندو او ٦٨٦٠تنه په ملکنډ کې استو گنه لري٠کېدای شي چې اوس په دې شمېر کې زياتوالی راغلی وي٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
هريانه
هريانه (انگرېزي:Haryana) د هند يو رياست (ايالت) دی.ددې رياست د وگړو شمېر 25,353,081 دی، او ددې ځمکه يا مساحت 44,212 مربع کيلوميټر ده.په رسمي توگه دلته له ټولو زياته هندي او هريانوي ژبه ويلی کېږي.ددې رياست پلازمېنه د چندي گړ ښار دی. ددې رياست د تعليم يافته (هغه خلک چې ليک لوست کولای شي) 76.64 په سله دي.په دې ټول رياست کې 28.9 په سله خلک په ښارونو کې اوسيږي او نور په کلو کې.
نورلولئ
وېشنيزه:د هند ايالتونه او مرکزي سيمې
وېشنيزه:هريانه
بیټ کوین
بیټ کوین (₿) یو غیرمتمرکز ډیجیټل پولي واحد دی چې کېدلای شي، د سیالو(peer-to-peer) بیټ کوین شبکو ترمنځ انتقال شي. د بیټ کوین راکړه ورکړه د شبکوي غوټو په مرسته په کوډ شوې توګه ترسره کېږي او سوابق یې په یوه عامه ویشل شوي لیچر کې چې بلاکي ځنځیر (بلاک چین) ورته ویل کېږي ثبت کېږي. دغه کریپټوکرنسي په ۲۰۰۸ زکال کې د ساتوشي ناکاماتو په نوم د یوه نامعلوم کس یا یوې ډلې کسانو له خوا اختراع شوه. له دغه پولي واحد څخه ګټنه په ۲۰۰۹ زکال کې د هغې د پرانیستې سرچینې لرونکي سافټوېر له خپرېدو وروسته پیل شوه.
د بیټ کوین کلیمه د ۲۰۰۸ زکال د اکټوبر په ۳۱ مه نېټه په یوه خپره شوې سپینه پاڼه کې تعریف شوه. دغه کلمه د دوو کلمو بیټ او کوین څخه ترکیب شوې کلمه وه. د بیټ کوین د لیکلو په موخه هېڅ واحد معیار شتون نه لري. یو شمېر سرچینې په لوی لومړني حرف سره بیټ کوین (Bitcoin) ټکنالوژي او کمپیوټري شبکې او په کوچني حرف بیټ کوین (bitcoin) د حساب واحد ته د اشارې په موخه کاروي. وال سټریټ ژورنال، The Chronicle of Higher Education او د اکسفورډ انګلیسي ډیکشنري په ټولو مواردو کې په لومړني کوچني حرف باندې د بیټ کوین له لیکلو ملاتړ کوي.
یو شمېر سیمه ئیز او ملي حکومتونه، په رسمي توګه له بیټ کوین څخه د یو شمېر ظرفیتونو په برخه کې ګټنه کوي او همدارنګه السلواډور او د مرکزي افریقا جمهوریت دواړو بیټ کوین د قانوني پولي واحد په توګه منلی دی.
واحدونه او وېش منل
د بیټ کوین د محاسبوي سیسټم واحد بیټ کوین دی. د بیټ کوین د ښوولو پولي کوډ BTC او XBT دي. یوني کوډ کرکټر یې ₿ دی. یو بیټ کوین په اته خانې اعشاریې د وېش وړ دی. د بیټ کوین کوچني واحدونه، میلي بیټ کوین (mBTC) چې د بیټ کوین 1⁄1000  برخه کېږي او  ساتوشي (sat) واحد چې د بیټ کوین اختراع کوونکي ته د درناوي په توګه نومول شوی او د بیټ کوین 1⁄100000000  (یو پر سل میلیون) برخه جوړوي. ۱۰۰،۰۰۰ ساتوشي یو ملي بیټ کوین کېږي.
بلاکي زنځیر
د بیټ کوین بلاکي زنځیر هغه عامه لیچر دی چې د بیټ کوین راکړه ورکړه په کې ثبت کېږي. دا د بلاکونو د زنځیر په توګه عمل کوي چې هر بلاک د هغو له پخواني بلاک څخه د هغو تر پیدایښتي بلاک پورې کارتوګرافیک لوګاریتمونه اخلي. د ارتباطي غوټو شبکه چې د بیټ کوین سافټوېر په کې پرانستل کېږي دغه بلاکي زنځیر خوندي ساتي. د بېلګې په توګه تادیات کوونکی X په دغه شبکه کې له موجود سافټویر څخه په ګټنې Y بیټ کوینونه Z اخیستونکي ته لېږي.
شبکوي غوټې کولای شي، د راکړو ورکړو اعتبار وازمويي، هغه د خپل لیچر کاپي ته اضافه کړي او بیا په دغه لیچر کې اضافي راکړې ورکړې نورو غوټو ته نشر کړي. د مالکیت د زنځیر خپلواک تائید ته د لاسرسي په موخه د شبکې هره غوټه له بلاکي زنځیر څخه د ځان لپاره یوه کاپي ساتي.
راکړې ورکړې
له دې سره چې د انتقال فیس اختیاري دی، استخراج کوونکي کولای شي هغو انتقالاتو ته چې ډېر فیس ورکوي لومړیتوب ورکړي. استخراج کوونکي کېدای شي انتقالات د هغو د فیس او د خپلې زخیرې کولو د کچې پر بنسټ وټاکي، نه یوازې د هغو پیسو پر بنسټ چې د فیس په توګه ورکول کېږي. دغه فیس په معمول ډول د هربایټ پر سر د ساتوشي (sat/b) له مخې حساب کېږي. د انتقالاتو کچه د هغو د ورودي او خروجي شمېر ته اړونده ده.
په پیل کې په بلاکي زنځیر کې د شته بلاکونو اندازه ۳۲ میګابایټو ته محدوده وه. په ۲۰۱۰ زکال کې ساتوشي ناکاموتو د هر بلاک د محدودیت اندازه یو میګابایټ ټاکلې وه. په پایله کې د بلاک یو میګابایټي اندازې د انتقالاتو په برخه کې یو لړ ستونزې رامنځته کړې چې په کې د انتقالاتو د فیس زیاتوالی او د انتقالاتو په بهیر کې ځنډ شاملېدل.
۴۸ (عدد)
۴۸ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۴۷ څخه  مخکي او د ۴۹ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۴۸:
په کلینډر کې
۴۸ کولاي سي:
په کیمیا کې
۴۸ د کادميوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۴۸ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
بنغر
بنغر د ننگرهار ولایت، د بهسودو ولسوالۍ له مشهورو کلیو څخه گڼل کېږي چې ددې ولسوالۍ په ... کې واقع دی. دا کلی له ............. کلیو سره پولې لري، چې ټولیز مساحت یې او د وگړو شمېره یې تنه اټکل شوی دی. په دې کلي کې د ..... په نامه لومړنی ښوونځی، ...... په نامه یوه لېسه او یو روغتیایي مرکز لري.
تړلې لیکنې
̇̆جلالکوټ ننگرهار لغمان کونړ بنغر قلعه علي میران قلعه غولا قلعه سرگینک ولایتي قلعه جانان خان قاسم اباد
وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي وېشنيزه:د ننگرهار کلي وېشنيزه:د نړۍ کلي وېشنيزه:د کلیو پراختیا وېشنيزه:کلیوالې سیمې
ګوزو سیمه
ګوزو سیمه Gozo Region) د مالتا هیواد له پنځو سیمو څخه یوه ده. د یادې سیمې مرکز ویکتوریا ده.
اندړ
که چيرې د اندړو دنسب شجره په غور سره و څيړو نو څر گنده به شي چې دوی په اصل کې غلجي پښتانه دي٠اندړ د موسی زوی،د ابراهيم لمسی او د غلجي کړ وسی دی٠ د شجرو له مخې يې تر ه کی او سهاک وروڼه گڼل کيږي٠ د اندړو شمال ته د غزني مر کز،جنوب ته يې د تر ه کو او سليمان خيلو قبيله، ختيز ته يي زرمت چې زرمله يې هم بولي ،لو يد يز ته يې د هزاره وو قوم او په ضمن کې د کره باغ سيمې سره پو له لري٠ د اندړو د قبيلې ښا خو نه په لاندې ډول دي: بازيد خيل، جلال زي اولکڼ خيل چې با زيد خيل بيا  په خو اجه خيلو،مر جا ن خيلو، پير خيلو ،مو سی خيلو او ابر ا هيم زيو ، جلال زي په خا ني خيلو ، الله يار خيلو او مصري خيلو او لکڼ خيل د پو مي خيلو او بشال خيلو په څا نگو ويشل شوي دي٠
د ا ندړو د قبيلې خلک زياتره په غزني، پکتيا، زابل ،پکتيکا،بغلان ميدان او کا بل کې مېشته دي چې په لا ندې تو گه در پيژ ند ل کيږي:
اندړ د غزني ولايت د اندړو،جغتو، شلگر،جامراد،ده يک او زنه خان په ولسواليو او سيموکې مېشته دي چې په نو موړي و لايت کې ددوی مجمو عي شمير ٢٠٠ زرو تنو ته ر سيږي٠
اندړ د پکتيا ولايت په مر کز گر ديز، زرمت او څمکنيو په ولسو اليو کې ميشته دي چې په نو موړي ولايت کې يې ټول شمير د ٥٠ زرو تنو په شا او خوا کې ښودل شوی دی٠
د پکتيکا ولايت اندړ په شرنه او ميټا خان کې استو گنه لري چې مجمو عي شمېر يې په دغه ولايت کې د٢٠ زرو تنو په شا او خو اکې ښودل شوی دی٠
د زابل ولايت اندړ ددغه ولايت د شا ه جوی په ولسوالۍ کې استو گنه لري چې مشهور کلي يي عبدالرؤف کلا، د اندړو کو ټي، د اندړو کلی او سرور کلا نو ميږي٠داسي ويل کيږي چې دوی د غزني ولايت د شلگر ولسوالۍ نه دې سيمې ته ليږ ديدلي او دلته ميشته شوي دي٠ همداراز د زابل ولا يت د دای چو پان په ولسوالۍ کې هم د اټوالو په نامه د اندړو يو ښاخ استو گنه لري چې شمير يې د ٢٠ زرو تنو په شا او وا کې ښودل شو ي دي
د بغلان ولايت اندړ د دغه ولايت د نهرين په ولسوالۍ کې ميشته دي او د اندړو د لکڼ خيلو د ښا خ پورې اړه لري٠
د کابل ولايت اندړ د چهاردهي ولسوالۍ د کلای بها در خان په کلي کې استو گنه لري چې شمېر يې ٥٠٠ تنو ته رسيږي٠ همداراز يو شمېر اندړ دکابل دبي بي مهرو په کلي کې هم استو گنه لري٠ اندړ ډير ميلمه پال، غيرتي او د هيواد سره مېنه ددوی په پښتني خټه کې اخښل شوې ده٠ دا نگرېز انو سره د افغا نستان د خلکو په دري گو نو جگړو کې ددوی ونډه درنه ده,دبيلگې په توگه د١٨٧٩ ميلادي کال ددسامبر د مياشتې په عمو مي پا څون کې اندړ د ملا دين محمد اندړ په مشرۍ چې په ملا مشک عا لم سره يې شهرت درلود او همداراز د گل محمد خان اندړ په مشرۍ چې  يوملي شخصيت و په غزني کې يې په انگرېزانو ځمکه تبۍ و گر ځوله او د يو ملي ځواک په تو گه يې دانگر يزانو په وړاندې سره يو مو ټی او دښمن ته يي خوله ما توونکي گو زارونه ورکړل٠
دروسي ښکيلاکگرو په و ړاندې هم اندړو ډېرې سر ښند نې کړي دي او د افغاني غيرت او تورې په زور يې روسي غليمانو ته هم غاښ ما توونکي ځو ابو نه ور کړي دي٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
ب
ب"بی" د پښتو ژبي د الفبا دريم توري دې. او ددي توري استعمال په عربې، فارسې، اردو او داسې نورو ژبو کې هم کيږي.
شهادت (اونيزه)
شهادت د اسلامي حزب اوونيزه ده.دغه خپرونه پخوا له پېښور ښار څخه خپرېده اوس له کابل څخه خپرېږي.
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
۴۹ (عدد)
۴۹ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۴۸ څخه  مخکي او د ۵۰ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۴۹:
په کلینډر کې
۴۹ کولاي سي:
په کیمیا کې
۴۹ د انډيوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۴۹ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
مایکل ج. اېډمز
مایکل جېمز "مایک" اېډمز (انگلیسي: Michael James “Mike” Adams)، (زوکړه: ۵-می-۱۹۳۰ – مړینه: ۱۵-نومبر-۱۹۶۷)، (تورن، امریکا هوايي ځواکونه) یو امریکايي هواباز، د الوتکو انجنیر (aeronautical engineer) او د امریکايي هوايي ځواکونو (United States Air Force) ستورمزلی وو. مایکل لومړنی امریکايي دی چې په تشیال کې وژل شوی دی.
نور ولولئ
وېشنيزه:ستورمزلي
هماچل پرديش
هماچل پرديش (انگرېزي:Himachal Pradesh) د هند يو رياست (ايالت) دی.ددې رياست د وگړو شمېر 6,856,509 دی، او ددې ځمکه يا مساحت 55,673 مربع کيلوميټر ده.په رسمي توگه دلته له ټولو زياته هندي ژبه ويلی کېږي.ددې رياست پلازمېنه د شيملا ښار دی. ددې رياست د تعليم يافته (هغه خلک چې ليک لوست کولای شي) 83.78 په سله دي.په دې ټول رياست کې 9.8 په سله خلک په ښارونو کې اوسيږي او نور په کلو کې.
نورلولئ
وېشنيزه:د هند ايالتونه او مرکزي سيمې
وېشنيزه:هماچل پرديش
د جبل السراج د برېښنا فابریکه
د جبل السراج د برېښنا دستګاه د سالنګ په سیند باندې جوړه شوې ده. له توربین سره ی‌ؤ ځاي یې لوړوالی 37 متره دی. هغه اوبه چې په توربین باندې راځي په ی‌ؤه ثانیه کې لس متره مکعبه دي. د جبل السراج دستګاه د جوړولو کار په 1294 هجري شمسي کې پيل او په 1299 هجري شمسی کې پاي ته ورسېد. درې توربینونه لري چې مجموعي ظرفیت یې 1500 کیلو واټه دی. ددغې دستګاه استهلاکي دوره پوره شوېده او بیارغونې ته اړتیا لري ، خو بیا هم دوه توربینونه یې کار کوي. د جبل السراج له برېښنا څخه د جبل السراج او چاریکارو د ښارونو په روښانه کولو او د ګلبهار د فابریکې په کار اچولو کې ترې استفاده کیږي.
د اوبو سندرې ویونکي فواره
د اوبو سندرې ویونکي فواره (په چېکي: Zpívající fontána) د رېنېسانس سبک یوه فواره ده چې په پراگ کې د پراگ په کلا کې په پاچايي باغ کې برته ده.
تاريخ
د اوبو سندرې ویونکي فواره په ۱۵۶۸ کال کې د فردیناند ۱ هابسبورگ په هدایت جوړه شوه. نوموړي فواره د Tomáš Jaroš z Brna لخوا د مجسمه جوړوونكى  Francesco Terzo د طرح په اساس جوړه شوه.د اوبو سندرې ویونکي فواره د رېنېسانس سبک یوه فواره ده چې د قلع او تامبې (قلع ۶٪ او تامبه ۹۴٪ ) څخه جوړه شوي ده ټول وزن یی ۵،۱۲۱  کيلوگرامه دي. نوموړي فواره دوې مخزنونه لري چې د قوي ستنې سره تړل شوي دي. دغه قوي ستنه د اريانوونكو مجسمو سره سينگار شوي ده. د ستنې پر سر باندي د نوازنده فلوت مجسمه پرته ده.
وېشنيزه:د پراگ يادگارونه
ت
ت" تي" د پښتو ژبي د الفبا پنځم توري دې. او ددي توري استعمال په عربې، فارسې، اردو او داسې نورو ژبو کې هم کيږي.
د سند درې د مدنيت دين
د سند درې د مدنيت (IVC) د خلکو دين او د باورونو نظام ته د پام وړ توجه شوې، ډيری ليکوالانو د ډېرو وروستيو هندوستاني مذهبونو د ديني کړنو او خدايانو د ابتداء د پېژدنې په اړه ډېره پاملرنه کړې. په هر حال، د ګڼو تفسيرونو لپاره د پرانيستو شواهدو د پاشلتيا له امله، او دې حقيقت ته په کتنې چې د سند درې ليک (لاسي خطونه/ليکونه) اوس هم ناسپړلي پاتې دي، پايلې يې تر يو بريده په اټکلونو ولاړې دي او ډيری يې د ډېر وروستي هندو ليدلوري پر بنسټ دي.
په دې سيمه کې ابتدايي او اغېزناک اثار، کوم چې د هړپه له سيمو څخه د لرغونپېژندنې له اثارو د هندو تشريحاتو دود منځ ته راوړ، د (John Marshall) وو، چا چې په 1931ز کال کې لاندې موارد د سند درې د مذهب د څرګندو ځانګړتياوو په توګه وپېژندل: يو ستر نارينه خدای او يوه مور ښځینه خدايه؛ زوي او بوټي په خدای نيول يا یې لمانځل؛ د ولاړې نارينه جنسي الې (لينګا) او ښځينه تناسلې الې (يوني) رمزي استازولي؛ او په مذهبي کړنو کې د لمبلو او ابو استعمال. د (Marshall) پر تشریحاتو ډېر بحثونه شوي، او د راتلونکو لسيزو په اوږدو کې کله کله د اختلافاتو ښکار شوي دي. په 2008ز کال کې، (Geoffrey Samuel) په خپلو ليکنو کې د سند درې مدنيت د مذهبونو په اړه د مثبتو ادعاوو ټولې هڅې پر اټکلونو ولاړې او د شخصي تعصباتو سختې ښکار بولي – لنډه دا چې پوهان د سند درې د مذهبونو په اړه هېڅ نه پوهېږي.
د معاصرو مصري او بين النهرين د مدنيتونو په خلاف، په سند کې يادګار ځايونه نه شته، خو د کيندل شويو ښارونو څخه روښانه شوې چې دې ټولنې د انجنيرۍ اړينه پوهه درلوده. له دې څرګندېږي که مذهبي مراسم موجود و، نو شونې ده چې تر ډېره بريده په انفرادي ډول په کورونو، کوچنيو عبادتځايونو يا پرانيسو سيمو پورې محدود و. د (Marshall) او وروستيو پوهانو له خوا د شونتيا تر حده د مذهبي موخو لپاره د وقف په توګه ګڼې سيمې وړاندېز شوي دي، خو اوس مهال يوازې «موهنجو داړو» کې د شته لوی حمام په اړه باور کېږي چې دا د روحاني تزکېې لپاره د يو ځای په توګه استعمالېدو. دا روښانه ده د هړپه مدنيت د جنازو مراسم د جزوي تدفين تر سره کېدو (په کوم کې چې جسد له خښولو مخکې ځينو عناصرو ته په وړاندې کولو سره په سکلټي پاتې شونو بدلېږي)، او ان سوځولو په توګه تر سره کېدل.
معاصرو علماوو (چې تر ټولو مهم يې Asko Parpola دی)، د هندو مذهب په جوړېدو کې د سند درې مدنيت د ونډې په اړه څېړنې جاري ساتلې؛ خو نور د دې پايلو په اړه متضاد نظرونه لري. په 2017ز کال کې د (Parpola) د يو کتاب په شننې سره، (Wendy Doniger) ليکلي: "ما د دې لیکنې ملاتړ کړی چې د سند درې مدنيت او وروسته د هندوازم تر منځ د تسلسل کومه بڼه شته. زه اوس له پخوا څخه زيات په دې قايل یم چې د سند درې مدنيت کلتور د خپلو ښارونو د ويجاړۍ څخه خوندي شوي او وروسته د هندو مجسمو، کومې چې له ويدي پړاو څخه په هندوازم کې داخلې شوې، په ښه ډول د سند درې له مدنيت څخه اخيستل شوي دي. خو زه د (Parpola) له خوا د سند درې مدنيت د دين د بياجوړښت په اړه شکمن يم.
مخينه
د سند درې مدنيت د سويلي اسيا په شمال لوېديځو سيمو کې د ژړو عصر مدنيت و، چې له 3300 مخزېږديز څخه يې تر 1300مخزېږديز پورې دوام کړی و، او له 2600 مخزېږديز څخه تر 1900مخزېږديز پورې په خپل عروج کې و. له لرغوني مصر او بين النهرين سره يوځای، دا د نږدې ختيځ او سويلي اسيا يو له درې لومړيو مدنيتونو څخه او په دې درېيواړو کې تر ټولو پراخه و، د دې مدنيت سيمې د اوسني افغانستان د شمال ختيځو سيمو څخه غزېږدلی وې، د اوسني پاکستان په ډېرو سيمو خپرې وې، او د لوېديځ او شمال لوېديځ هندوستان سيمې يې نيولې وې. دا مدنيت د سند د سيند د سيندونو په حوضو کې وغوړېد، کوم چې د پاتې شوني سينديز سيستم په اوږدو کې بهېږي، او تر ډېره بريده په موسمي بارانونو خړوبېږي.
په دې نورو مدنيتونو کې، لوی عبادتځايونه د ښارونو مرکزي مهم عنصر و، او مذهبي انځورګري پکې زياته وه. کله چې په متنونو پوهه تر لاسه شوه، د خدايانو نومونه او هغوی ته منسوبې ځانګړتياوې تر ډېره بريده روښانه شوې. خو د سند درې مدنيت کې دا هېڅ نه شته.
تومور
يو تومور يا ټيومور د يوه نيوپلازم نوم دی او يا هم د يوه جامده کتلې نوم دی چې د سلولونو د غېرنورمال برار او ودې په سبب راولاړېږي (په طبي اصطلاحگانو کې نيوپلاستيکي سلولونو نه جوړ وي) او د يوه بړسوب او بوغمې په څېر ښکاري. د تومو نوم د سرطان د نوم سره هممانيزه يا مترادف نوم نه دی. يو تومور کېدای شي چې کبيسه، د خبيسه حالت نه مخکې او يا هم په کبيسه بڼه وي، خو سرطان بيا يوازې د يوه تومور خبيسه او زيان پېښوونکي بڼې باندې تعريف شوی.
د سند درې د مدنيت دين
مهرونه
د سند د مهرونو په غوڅ اکثريت کيندل شوي انځورونه په يو ژوي متمرکز دي؛ عموماً، مذهبي اهميت هغې ته د منسوب کولو بېلا بېلې هڅې تر ډېره حده منل شوي نه دي. خو يو څه لږکي يې ډېر پېچلي او په څرګند ډول د انساني څېرې لرونکي شخصيات دي، او په اړه يې ډېر بحث شوی دی.
تومور
آرپوهه
د تومور اصطلاح د لاطيني ژبې نه راوتلې او په لاطين ژبه کې تومور د "پړسوب" په مانا کارېږي. همدا نوم بيا له لاطيني ژبې نه انگرېزي ته له زړې فرانسوۍ ژبې راغلی چې بيا وروسته نورو ژبو هم دا نوم خپل کړی دی.
In its medical sense it originally meant an abnormal swelling of the flesh. In contemporary English, tumor is synonymous with solid neoplasm, all other forms of swelling being called swelling. This usage is common also in medical literature, where the nouns tumefaction and tumescence, derived from the adjective tumefied, are the current medical terms for non-neoplastic swelling.
د سند درې د مدنيت دين
پاشوپاتي مهر (پاشوپاتي دهندوانو دخدای يو تجسم دی)
که څه هم په تشريحاتو کې يې زيات توپير شته، بيا هم د سند درې مدنيت په مرکز کې د تر ټولو مشهورو مهرونو په اړوند د مذهب ډېری بحثونه، نږدې تول يې هغې ته مذهبي اهميت ورکوي. مات مهر چې د موندنې 420 شمېره ورکړل شوې، د يو ستر مرکزي شخص ښودنه کوي، چې يا خو ښکر لرونکی دی، يا يې د ښکرونو لرونکې خولۍ په سر کړې، او ممکنه ده ولاړه نارينه جنسي اله او درې سرونه لرونکي، په داسې يو وضعیت کې ناست دی چې شونې ده د يوګا لوټسي وضعيت (په یوګا کې لوټسي وضعيت د پلتۍ شکل لري) ښودنه کوي، څلور وحشي ژوي ترې چاپېر دي، - پيل، پړانګ، مېښه او کرګدن. (Marshall) دې پايلې ته رسېدلی چې دا د پشوپتي شخصيت دی (د ژويو خدای؛ د هندوانو د خدای "ديوتا" شيوا رودرا لقب)، او دا تر څو لسيزو پورې په هندو مذهب کې اغېز لرونکې د سند درې مدنيت په پلوۍ د نه ماتېدونکي ثبوت يوه برخه پاتې ده. دا پېژندنه (او اصطلاحات) اوس معاصرو پوهانو رد کړې ده – (Jonathan Mark Kenoyer) یادونه کړې چې پر ليک د پوهېدو پرته دا نځور د وروستيو نښو سره نه شي تړل کېدای: ان که دوی يو ډول هم ښکاري، بيا هم شونې ده چې د دوی معناوې يو په يو سره توپير ولري.
تومور
طبي متون
* tumor (swelling) * calor (heath : markable temperature difference with the surrounding tissue) * rubor (redness : difference in colour) * dolor (pain) * functio laesa (dysfunction : the inability to use a limb or organ fully).
د رسول الله (ص) خليفه
د کتاب نوم: خوشال بابا او نبوي کورنۍ
تومور
طبي متون
Its important that a tumor can be benign or malign (usually measured on a shifting or continously graded scale).
Not every swelling is a tumor according to the definition, swelling can occur due to increased production of fluid (oedema), a cell groth or both. Examples :
د رسول الله (ص) خليفه
څېړونکی: استاد اجرالدین اقبال
تومور
سبب
A tumor may be benign, pre-malignant or malignant. The nature of the tumor is determined by a pathologist after examination of the tumor tissues from a biopsy or a surgical excision specimen.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:اناتوميکه رنځپوهنه وېشنيزه:طبي نښې وېشنيزه:سرطانپېژندنه
د رسول الله (ص) خليفه
خپرونکی: دانش خپرندویه ټولنه- کابل- افغانستان
= د رسول الله (ص) خليفه = ( هيثمي؛مجمع : اتم ټوک،٣١٤ مخ )  حضرت عبدالله بن مسعود (رض): رسول الله راته د خپلو خبرو په ترڅ کې وويل : اجل مې رانږدې شوى دى. ورته مې وويل : رسول الله ! آيا ابوبکر (رض) خپل خليفه کوئ ؟ رسول الله راڅخه مخ واړو؛نو پوه شوم،چې زما خبره يې خوښه نه شوه؛نو ورته مې وويل : عمر (رض) څنګه ؟ بيا يې مخ واړو؛پوه شوم،چې بيا يې هم زما خبره خوښه نه شوه، چې بيا مې ترې پوښتنه وکړه : رسول الله ولې علي خپل ځايناستى نه کوئ ؟ را ته يې وويل : (( قسم پر خداى ! خليفه مو هماغه دى او که بيعت مو ورسره وکړ، لاروي مو ترې وکړه؛نو ټول به جنتيان شئ. ))
( مناوي؛کنوزالحقايق :١٤٥ مخ ) رسول الله (ص) وويل : (( ووژنئ، هغه چې د خلافت  پر سر له علي سره جګړه کوي که هر څوک وي. )) مناوي دا حديث ديلمي ته نسبت ورکړى دى.
( خطيب بغدادي؛د بغداد تاريخ : لومړى ټوک،١٣٥ مخ ) په خپل سند له عبدالله بن احمد بن حنبل څخه روايت کړى،چې وايي : له پلار سره مې وم،چې څو تنه ورته راغلل او د ابوبکر،عمر، عثمان او علي (رضى الله عنهم) د خلافت په اړه  يې اوږدې خبرې وکړې،چې په پاى کې مې پلار وويل : ډېرې خبرې مو وکړې! هغوى درېو د خلافت له لارې عزت لاس ته راووړ او حضرت علي چې خليفه شو؛نو خلافت ته يې عزت ورکړ.
ځانګړی:MyPage/common.css
د وردګو د چک د برېښنا بند د جوړولو کار په 1316 هجري ، لمریز کې د ورغوي په میاشت کې پيل د 15 میلیونو په لګښت سرته ورسېد دا بند د 300 متره اوږدوالی 13 متره پن‌‌‌‌‌‌ډوالی او په کښتنۍ برخه کې 9 متره جګوالئ او د شرشرې جګوالې یې 27 متره دی چې 4000 متره اوږد نهر څخه په ګټه اخېستنه 17 متره مکعبه اوبه په ثانیه کې درې توربینونه چې 3300 کیلو واټه توان لري فعالوي. لاسته راغلې برېښنا د هوایې سیم په وسیله د 55 کیلو مترو په اوږدوالي او د 55 ستنو په وسیله کابل ته لېږدول شوي و. باید وویل شي چې د نومړې دستګاه د برېښنا لاسته راوړنه نظر د اوبو اندازې ته فرق کوي.
قلعه علي
قلعه علي د ننگرهار ولایت، د بهسودو ولسوالۍ له مشهورو کلیو څخه گڼل کېږي چې ددې ولسوالۍ په ... کې واقع دی. دا کلی له ............. کلیو سره پولې لري، چې ټولیز مساحت یې او د وگړو شمېره یې تنه اټکل شوی دی. په دې کلي کې د ..... په نامه لومړنی ښوونځی، ...... په نامه یوه لېسه او یو روغتیایي مرکز لري.
بایه سو بین
بایه سو بین په کوریایي ژبه 배수빈) په انګلیسي Bae Soo-bin) زوکړه ۹ ډسمبر ۱۹۸۶م کال) یو کوریایي آداکار دی چې د جومونګ افسانه کې د (سایونګ) په رول کې د سمندر امپراتور کې د (کیم یانګ) او په دونګ یی سریال کې د (چانسو) په رول کې ډیر مشهور شو.
قلعه علي
تړلې لیکنې
وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي وېشنيزه:د ننگرهار کلي وېشنيزه:د نړۍ کلي وېشنيزه:د کلیو پراختیا وېشنيزه:کلیوالې سیمې وېشنيزه:Wy/ps
ث
ث " ثي يا سي" د پښتو ژبي د الفبا اووم ټکي توري دې. او ددي توري استعمال په عربې، فارسې، اردو او داسې نورو ژبو کې هم کيږي.
پر اوکراین د روسیې د ۲۰۲۲ ز کال یرغل
یرغل، له دویمې نړیوالې جګړې راهیسې دا پر یو اروپايي هېواد تر ټولو لوی برید دی. دا یرغل له هغه مهال راهیسې په اروپا کې د پناغوښتونکو د تر ټولو لوی کړکېچ لامل شوی، چې له ۳.۴ میلیونه څخه زیات اوکراینان له خپل هېواد څخه تښتېدلي.
روسیې د ۲۰۲۲ ز کال د فبرورۍ په ۲۱ مه د ډونېتسک د خلق جمهوریت (DPR) او د لوهانسک د خلق جمهوریت دواړه ایالتونه چې خپل جمهوریتونه يې اعلام کړي وو او د روسي پلوه جلاغوښتونکو له خوا کنترول کېدل، په رسمیت وپېژندل. په ورپسې  ورځ د روسیې د فدراسیون شورا له هېواده بهر له پوځي ځواکونو څخه د کار اخیستلو جواز صادر کړ او روسي پوځیان دواړو خاورو ته د ننه شول. د فبرورۍ په ۲۴ مه شاوخوا د ختیځې اروپا په وخت  ۵:۰۰ (UTC+2) بجې پوتین د اوکراین د بې پوځه کولو او بې وسلې کولو لپاره ځانګړي پوځی عملیات اعلام کړل. شېبې وروسته په تول اوکراین په ځانګړي ډول پلازمېنې کیف کې هوايي او توغنديز بریدونه پیل شول، له ځنډ وروسته له بېلابېلو اړخونو څخه له لوی ځمکني برید سره مل شول. د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زېلېنسکي په ځواب کې عمومي تیارسئ او پوځي حکومت اعلام کړ.
څو اړخیز بریدونه له روسیې، بېلاروس او د اوکراین د دوو اشغال شویو سیمو (کریمیې او دونباس) څخه پیل شول. د جګړې څلورو اصلي ډګرونو پراختیا ومونده: د کیف برید، د اوکراین پر شمال ختيځ یرغل، د ختیځ اوکراین یرغل او پر سویلي اوکراین برید. د روسیې پوځ د اوکراین پر لویديځو سیمو هوايي او د توغندیو بریدونه هم ترسره کړي. روسي پوځيان کلیدي ښارګوټو لکه: چرنیهف، خارکوف، خرسون، کیف، مارپول او صامي ته نږدې شوي یا يې محاصره کړي دي، خو د اوکراینیانوله سخت مقاومت سره مخامخ شول چې له لوجستیکي او عملیاتي ګواښونو سره مخامخ دي او د دوی د پرمختګ مخنیوی یې وکړ. د یرغل تر پيل درې اونۍ وروسته، روسي پوځ په سويل کې ډېر بریالي وو، حال دا چې په نورو سیمو کې زیاتېدونکو لاسته راوړنو هغوی د یوې ستومانوونکې ستراتېژۍ خپلولو ته اړ کړل چې د ملکي وګړو د تلفاتو د زیاتوالي لامل شوه.
دا تېری په پراخ ډول په نړیواله کچه محکوم شو. د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلې يو پرېکړه لیک تصویب کړ چې هغه يې محکوم او د بشپړ خروج غوښتنه يې وکړه. د عدالت نړیوال محکمې روسیې ته امر وکړ چې عملیات ودروي او د اروپا شورا روسیه له واکه لرې کړه. ډېری هېوادونو نوي بندیزونه ولګول چې د روسیې او نړۍ اقتصاد یې اغېزمن کړی دی. بېلابېلو هېوادونو اوکراین ته لومړنۍ پوځي او انساني مرستې برابرې کړې. په ټوله نړۍ کې لاریونونه وشول؛ هغه کسان چې په روسیه کې دي، له ډله‌ییزو نیولو او د رسنیز سانسور له زیاتوالي سره مخامخ دي، لکه: د « جګړې » او «یرغل» اصطلاحاتو له کارولو څخه مخنیوی. ګڼو شرکتونو له روسیې او بېلاروس څخه خپل خدمتونه  او محصولات بهر کړل. د نړیوالو جرمونو محکمې په اوکراین کې د روسي پوځ د جنګي جنایاتو د تورونو په اړه څېړنې پیل کړې دي.
نارنجي انقلاب او تر شوروي وروسته حالت
په ۱۹۹۱ ز کال کې د شوروي اتحاد له منځه تللو څخه وروسته، اوکراین او روسیې خپلې نږدې اړیکې خوندي کړې. په ۱۹۹۴ ز کال کې اوکراین د اتومي وسلې د نه لرونکي هېواد په توګه د اتومي وسلو له خپرولو څخه د مخنیوي له تړون سره یو ځای شو. په اوکراین کې د پخواني شوروي اتومي وسلې راټولې او روسیې ته ولېږدول شوې. په بدل کې روسیې، بریتانیا (UK) او متحده ایالاتو (US) توافق وکړ چې د امنیتي تضمینونو په اړه د اوکراین له سیاسي خپلواکۍ او ځمکنۍ بشپړتیا څخه د بوداپست یادښتونو له لارې ملاتړ وکړي. روسیه په ۱۹۹۹ ز کال کې د اروپا د امنیت د منشور له لاسلیک کوونکو څخه وه، چې د خپلواکۍ یا د خپلو امنیتي ترتیباتو د بدلون لپاره يې د هر یو ګډون کوونکي هېواد ذاتي حق د تکامل پر مهال تایيد کړ، چې د اتحاد تړونونه په کې شامل وو. د شوروي اتحاد تر انحلال وروسته تر یوې کچې د سیمه‌ییزو امنیتي ګواښونو په ځواب کې، لکه په روسیه کې په ۱۹۹۳ ز کال کې د روسیې د اساسي قانون کړکېچ، په ابخازیا جګړه (۱۹۹۲-۱۹۹۳ ز کلونه) او د چیچن لومړۍ جګړه (۱۹۹۴-۱۹۹۶ ز کلونه ) چې روسیه په کې ښکېله وه، د پخواني ختیځ بلوک څو هېوادونه له ناټو سره یوځای شول. روسي چارواکو دا پراخېدل، د ختيځ لور ته د ناټو د نه خپرېدو په اړه د لویدیځو ځواکونو د غیر رسمي تضمینونو تر پښو لاندې کول وبلل.
په ۲۰۰۸ز کال کې د بوکارېسټ په ناسته کې اوکراین او ګرجستان له ناټو سره د یو ځای کېدلو په لټه کې وو. ځواب د ناټو غړو تر منځ ووېشل شو. اروپايي هېوادونو له روسیې سره د دښمنۍ د مخنیوي په موخه د غړیتوب د اقدام پلان (MAP) له وړاندې کولو سره مخالفت وکړ، حال دا چې د متحده ایالاتو ولسمشر جورج ډبلیو بوش یې د منلو لپاره ټینګار کاوه. په پای کې ناټو د اوکراین او ګرجستان د غړیتوب د اقدام پلانونه رد کړل، خو موافقه یې وکړه چې «دا هېوادونه باید د ناټو غړیتوب ترلاسه کړي». پوتین د ناټو د غړیتوب لپاره د اوکراین او ګرجستان له غوښتنلیک سره سخت مخالفت څرګند کړ. د ۲۰۲۲ ز کال تر جنوري پورې له ناټو سره د اوکراین د يوځای کېدلو امکان ډېر لرې پاتې شو.
شاخص (اونيزه)
شاخص د افغانستان د کابل ولايت نه يوه خپرېدونکې اوونيزه ده.
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ