cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دڅړ ځای رغول یا جوړول
د بوټو کرل د تخمونو د شيندلو په ځاي:
(20. په غرنيو سيمو کښې د څړځاي د رغونې او ژوندي کونې په غرض لاندې پړاوونه هم په کار وړاي شو: 1ـ د اورښت د اوبو زيرمه کول لکه چه د مخه ياد شو . 2ـ د مزاحمو ډبرو راټولول اواچونه يې په هغو ځايو کښې چه سوليدل صورت نيسي تر څو د اوبو بهيدنې مخه ونيسي. 3ـ په ټوټو ويشل، حصارول او يا د اغزين سيم غزول او نور.... د غرنيو سيمو د څړځايونو ژوندي کونه ( په نيمه وچو او لندو سيمو کې) افغانستان يوه غرنۍ ځمکه ده او په وچې سره احاطه شويدې . لوړ لوړ غرونه لري، چې داغرونه د خداي (ج) لوي نعمت دي کوم چې د واورو او يخچالونو طبيعي زيرمې دي، او تر زياتې اندازې يې دې هيواد ته دمطلقې وچې څخه نجات ورکړي او که نه داهيواد په يو بد اقليم اخته کيدو . داوچتوالي (ارتفاع) اثرات : ــ اوچتوالي د اورښت، ملايمې اب وهوا يا د يخې هوا سبب شويدي . ــ اوچتوالي پخپل اورښت سره د دښتو او د ټيټو سطحو اوبه برابروي، همدارنګه د ځمکې لاندنيو اوبو زيرمو ته قوت ورکوي . ــ اوچتوالي د واښو د للمي کرنې زمينه برابروي، څړځايونه او ځنګلونه يې منځ ته راوړي دي، چې زمونږ ښه او په زړه پورې څړځايونه په غرنيو سيمو کې پراته دي. مګر متأسفانه د ډير ځوړ په سبب او د څړځايو دناسمې ګټې اخيستنې په سبب ، په غرنيو اکثره ساحو کې د سوليدو (تخريب) د ويرې سره مخامخ شويدي، چې نباتي پوښ يې د نشتوالي او د زوال سر مخ دي. همدارنګه په بيديايي سيمو کې دلږ اورښت په نسبت او د اوبو د لږوالي ستونزې اکثره د اوچتو ساحو خلک لري.اګرچې د سخت ميلان درلودونکې دي. پدي نسبت چې اورښت لري د مالچر ډيرې ساحې للمي کري او هلته کرنيزې ساحې ته پراخوالي ورکوي.چې پدي صورت د مالچر ساحې کمې شوې دي. او هم پدي نسبت چې للمي يې کري اوځمکه نرمه او قلبه کوي او وروسته د يو يا دوه کالو څخه په يو علت هغه خوشې کوي، چې پدي صورت کې هم د خاورې د خرابيدو اوسوليدو زمينه برابريږي. او هم دزهري نباتاتو دشنه کيدو سبب ګرځي. چې د څړځاي رغول اوژوندي کول محدودوي. پداسې حال کې چې داځمکې فقط د نباتي پوښ د پاره مساعدې او اغېزناکه دي او له بل پلوه نامناسبه او د حد نه زيات څريدل پاتې واښه خراب او له منځه يې وړي چې بايد د داسې ساحو رغونه او بيا ژوندۍ کوونه ژر تر ژره وشي. په بيديايي او وچو سيمو کې دواړه لاملونه يعنې يو طبيعي لامل لکه د اورښت نشتوالي او انساني لامل يعنې د مالچر ماتيدل، د حيواناتو بي وخته او د اندازي زيات څريدل او له بله پلوه وچکالي هم د مالچر د منځه تلو اساسي علتونه ګرځيدلي دي .په نيمه وچو او لندو غرنيو سيمو کې چې دکلني اورښت منځنۍ اندازه يې د (250 mm) ځينې ډيره ده، او دللمې کرنې امکانات يې شته د څړځاي رغونه او ژوندي کونه هم د تخم د شيندلو او هم د واښو د مسيقيم کر په وسيله کيدونکې ده. په غرنيو سيمو کې کولاي شو د اورښت د اوبو زيرمې په کاريوسو او پري نږدو هغه اوبه چې د واورو د ويلې کيدو ځنې بهيږي ضايع شي او هغه د څړځاي پرمخ وويشو.
د څړځاي رغونه او ژوندي کونه په وچو سيمو کې
اوس په وچو او بيديايي سيمو کې دڅړځاي رغونه او ژوندي کونه چې دکلني اورښت منځنۍ اندازه يې (250mm) ځينې لږه وي د بحث لاندې نيسو مګر ځينې محدوديتونه چه په دي هکله شته دي لاندې بيانيږي. ✓	ــ په وچو سيمو کې د اورښت کمښت او يا په بيديايي سيموکې د اورښت نشتوالي. ✓	ــ د اورښت غير مناسب ويش خاصتاً په بيديايي سيمو کې. ✓	ــ د خاورې د عضوي موادو د نه لرلو کمښت چه د خاورې شته والي رامنځ ته کوي. ✓	ــ په ځينو ځايو کې د خاورې قلوي او يا مالګلين والي. ✓	ــ د اوبه خور د اوبو کمښت او نشتوالي دڅړځايو د اوبه خور په مقصد خاصتاً په بيديايي سيمو کې. ✓	ــ د هوا تودوالي خاصتاً د اوړي په موسم کې چه دا لامل د واښو وده او پراختيا کموي، حتي چې د وچکالۍ او د اوړي سختو ورځو کې او به له لاسه ورکوي او وچېږي. خصوصاً بيديايي سيمې چې د دې خاطره يې يوه پراخه ساحه بې واښو ګرځي. د فراه، زرنج ريګيستانونه او د هلمند او قندهار د جنوبي سمت ناحېې مثال ورکولاي شو. ✓	ــ د څړځاي ځينې ډيره ګټه اخيستنه د واښو د نه کرلو په سبب، ځکه چه د اوبخور اوبه يې کمې دي. ✓	ــ د مالچر د يوې ساحې د څريدو ممنوع کول چه په پاتې څړځاي باندې فشار وارديږي. په ځينو وختونو کښې چې دکلني منځني اورښت اندازه د (200-250mm) ځينې زيات شي، د بوټي کرنې امکان موجوديږي مګر قيمته تمامېږي. د څړځاي با ارزښته واښه (grasses) وي چې هغه د خورو نيلو لرونکي وي، مګر سطحي وي چې په دارنګ شرايطو کښې د هغې موجودوالي ناممکن وي. ځکه چې سطحي اوبه نلري او د منځه ځي. مګر د هغو واښو کرنه او ترويج چې ژورې نيلې لري او همدارنګه د وچوالي په مقابل کې مقاومت ولري،موجود دي چې دا ډول واښه د اوږدو او ژورو نيلو په درلودلو سره کولي شي چې خپلې د اړتيا وړ اوبه د ځمکې د ژوروالي ځينې جذب کړي.خو بايد ياد ولرو چې دا ډول واښه چې د  ژورو نيلو درلودونکي دي او د وچې په مقابل کې قوي دي د څړځاي د غوره واښو ځنې نه دي لکه تاغ چه صرف اوښان کولي شې د هغې ځينې ګټه واخلي .په لنډه توګه په وچو او بيديايي سيمو کې د اورښت د نشتوالي، د تودوخې د درجې د زياتوالي، د پوره اوبو د نشتوالي او نورو عواملو په سبب نشو کولاي چې با ارزښته او د څارويو د خوښي وړ واښه چې د ګراسونو ځينې عبارت دي د څړځاي د رغونې او ژوندي کونې په موخه په څړځاي کې په کار يوسو. ځکه چې هغوي خپرې اوسطحي نيلې لري او د وچې په مقابل کې مقاوم ندي، بلکه حساس دي. لاکن کولاي شو هغه بوټي او ګياه ګانې چې ژورې نيلې لري او د وچې په مقابل کې قوي دي وکرو.لکه ترخه، وحشي پالک او نور....
په څړځاي کې د زهري نباتاتو موجوديت
مالداران هڅه کوي چې خپل حيوانات (ژوي) ښه تغذيه کړي، پدې خاطر چې د هغې ځينې محصولات په لاس راوړي. ولې سره لدې ټولو هڅو او هاند ځينې وخت ليدل کيږي چې يو شمير څاروي چې د واښو ځينې په ډکو اوښايسته څړځايونو کې څري، په هضمي او صحي ستونزو او پرابلمو اخته وي کوم چې داستونزه دزهري نباتاتودخوراک څخه را پيداکيږي. چې دا موضوع لاندې تعريف او روښانه کوو.
اقتصادي ضربه:
د څيړنو په اساس : هغه څيړنې چې د لوديځې امريکا په 17 ايالتونو کې په 1978م کال کې ترسره شوې وې،هغه تاوان چې حيواناتو ته دزهري نباتاتو دخوراک څخه رامنځ ته شويدي157 ميليون ډالر اتکل شويدي.
د زهري موادو فزيولوژيکې اغيزي په ژوو باندې:
د زهري موادو ډيره اغيزه د ژوو په زړه باندې ده. لدي خاطره د وينې رنګ خړ نصواري کيږي ځکه چې په وينه کې د(no3) د ډيروالي سبب ګرځي، او دباجرې نبات دا ځانګړنه لري، چې په وينه کې د (no3) د ډيريدو سبب کيږي. په ژونکو حيواناتو کې فزيولوژيکي ګډوډي منځ ته راوړي.د فزيولوژيکي سيستم د ويجاړيدو بله نښه په وينه کې د نايتريت د راټوليدو څخه عبارت دي. يا د (Hemolysis) يعنې د وينې بې رنګه کيدل رامنځته کوي. چې د وينې سرې حجرې د منځه وړي. چې ددې ويجاړيدنې عامل د وحشي پياز دنبات فزيولوژيکي اغيزه ده. د فزيولوژيکي پيښو ځنې بله يوه چې د سرخس د نبات د خوړلو څخه منځ ته راځي او د (Anticlothiny) په نامه ياديږي. چې د وينې د نه جوړيدلو څخه عبارت ده، او د هډوکو په مغز تاثير غورځوي. په سږو وحشي يلني او شړشم بد تاثير اچوي او د ډاتورې او سپيلنې نباتات د اعصابو په سيستم بد تاثير غورځوې. لانديني نباتات د ژوو په معده او کولمو بد تاثير غورځوي. شيرک واښه، ورخاړي، د بلوط او چغندر پاڼې په پښتورګي، هيرمک په ينه او استراګس په تکثيري سيستم کې بد تاثير غورځوي او حتي د بچي د غورځيدو سبب کيږي.
د څړ ځای دټولنې ځینې اهم پشنهادونه
1.	داچې د څړځاي اداره، تنظيم اورغول تر ټولو مخکې پوره مسلکي پوهې او کافي تيورۍ ته ضرورت لري، نو ايجاب کوي چې مسلکي کدرونه بايد د پوهې لوړه سطحه ولري، ددې لپاره د مطالعې مناسبو موادو ته ضرورت کيږي چې د څړځايونو برخه کې کافي کتابونه او مواد چاپ شي. 2.	بايد د هيواد ټول څړځايونه له سره سروې شي ترڅو موږ واقعي موثق ارقام په لاس کې ولرو. 3.	د څړځايونو لپاره د اوبو اماده کول او د نهرونو کيندنې لومړني ضرورتونه دي. 4.	بايدپه واورو لرونکو غرونو،خوړونو اوناوونو کې حوضونه او ډنډونه جوړ شي. 5.	کوچيانو ته د توسعې د مامورينو په ذريعه د څړښې لاري چارې وښودل شي. 6.	دزمستاني او تابستاني کوچ لارې د مشخصې، او د هغو په سيمو کې د لازم سهولتونه برابر شي. 7.	د بهرنيو موسيساتو په مرسته دې د ژورو څاګانو کيندولو ته پيل وشي. 8.	د څړځايونو اوبه لرونکو موقعيتونوکې دمصنوعي ځنګلونه ايجاد شي. 9.	بايد هر فصل کې مسلکي متخصصين د کوچيانو او نورو مالدارانو سيمو ته ورشي هغوي سره دې له نيژدې تماسونه ونيسي او لازم سفارشات دې ورته وکړي. 10.	د کورنيو چارو وزارت دې د حيواني تغذيې د برابرولو يو مرکز جوړ کړي ترڅو د ژمي موسم کې د څړځاي د وښو ترڅنګ مالداران له هغو استفاده وکړي او دژمي د يخنۍ او د وښو د قلت په صورت کې څاروي ضعيف او حتي مړه نشي.
سرچينې
1.	کوهستاني ، نثار احمد و حکيمې، محمد شهاب ، (1395 ) ، علم  چراګاه  ومديريت  آن،صفحه (۵۶،۵۹،۶۰،۶۴،۶۹،۷۰،۷۷،۸۶،۸۷).
2.	حاتم، ضياء الرحمن ،(1393)د څړڅاي پوهنې اساسات ،دزراعت پوهنځي ، دسيدجمالدين افغاني پوهنتون کنړ،صفحه (۲۳-۲۷).
3.	آخنذاده ، عبد الناصر ، ( 1395 ) ، څړځاي پوهنې اساسات ، ننګرهار پوهنتون ، صفحه،(۷۰،۷۱،۷۳،۷۴).
4.	تنها ، جمال ، ( 1393) ، څړځاي پوهنه  چيپتر نوت ، لغمان پوهنتون.
5.	فياض ، نجيب الله ، ( 1396) څړځاي پوهنه لکچر نوټ ، لغمان پوهنتون. .
لطف الله ننگیال سهاک
په ملي دفاع پوهنتون کې استاد دی
سامويل جانسن
سامويل جانسن د ۱۷۰۹ ز کال د سپټمبر له ۱۸ (د پخواني سيستم سپټمبر ۷) څخه د ۱۷۸۴ ز کال د ډسمبر تر ۱۳ نېټې پورې ژوند وکړ. نوموړی چې زياتره په ډاکتر جانسن سره يادېږي، يو انګليسي ليکوال و چې د يوه شاعر، ډرامه ليکونکي، مقاله ليکونکي، اخلاقپوه، کره کتونکي (نقاد)، ژوند ليک ليکونکي، سموونکي او قاموس ليکونکي په توګه يې اوږد مهاله مرستې وکړې. نوموړی د انګليس کليسا يو پاک او د توري Tory ډلې ژمن غړی و. د ملي ژوند ليک اکسفورډ قاموس، نوموړی «د انګليستان په تاريخ کې د تورو [ليکونو؟] د تر ټولو ځانګړي شخص» ګڼي. Walter Jackson Bate «د سامويل جانسن ژوند: Life of Samuel Johnson» تر سرليک لاندې د James Boswell [کتاب؟] «په ټولو ادبياتو کې د ژوند ليکنې هنر يوازينی تر ټولو نامتو کار» وګاڼه.
جانسن چې د Staffordshire په Lichfield کې زېږېدلی دی، د اکسفورډ پوهنتون Pembroke College کې يې تر هغې وخته پورې ګډون وکړ، چې د مالي سرچينو د کمښت له امله يې پرېښود. د ښوونکي په توګه له کار کولو څخه وروسته لندن ته لاړ او هلته يې «د مجلې: Gentlemen Magazine» لپاره ليکل پيل کړل. د هغه لومړني کارونه «د ريچارد ژوند: Life of Mr Richard»، د لندن (London) شعر، د انساني هيلو بې ګټېتوب (The Vanity of Human Wishes) او د ايرنه (Irene) لوبه او ننداره دي. له نهه کلنو څخه وروسته په ۱۷۵۵ز کال کې د جانسن «د انګليسي ژبې قاموس:A Dictionary of English Language » شو، چې د معاصرې انګيسي په اړه يې پراخه اغېزې لرلې او د پوهې برخه کې يوازينۍ تر ټولو ستره لاسته راوړنه وګڼل شوه. ۱۵۰ کلونه وروسته د اکسفورډ انګليسي قاموس تر راتګ پورې، د جانسن قاموس ممتاز يا پورته و. د هغه وروستي کارونه مقالې، «د ويليم شکسپير نندارې:The Plays of William Shakespeare ) او «د Abissinia د شهزاده Rasselas تاريخچه: The History of Rasselas, Prince of Abissinia» دي. لکه څرنګه چې جانسن په «د سکاتلېنډ لويديځو ټاپوګانو ته يون: A Journey to the Western Islands of Scotland» کې بيان کړي دي؛ نوموړی په ۱۷۶۳ ز کال کې له James Boswell سره ملګری شو، چې سکاتلېنډ ته يې ورسره يون وکړ. د نوموړي د ژوند پای ته نږدې د اولسمې او اته لسمې پېړيو يو لوی او با نفوذه «د تر ټولو غوره انګليسي شاعرانو ژوند:Lives of the Most Eminent English Poets» [کتاب] چاپ شو.
لوړ او پياوړي جانسن حرکي ژبه داسې کاروله، چې ورسره کتنه کې يې ځيني خلک حيران کړل. د بوسويل ژوند (Boswell’s Life) د نورو ژوندليکونو تر څنګ د جانسن کړه وړه او عادت په داسې شرحې سره مستند کړل، چې دوی له مړينې څخه وروسته د Tourette سنډروم د تشخيصولو يا موندنې خبر ورکړ. دا حالت لا تر اوسه په اتلسمه پېړۍ کې نه و موندل شوی. نوموړی له بېلابېلو ناروغيو څخه وروسته د ۱۷۸۴ کال د ډسمبر د ۱۳ نېټې په ماښام مړ شو او په Westminster هديره کې ښخ کړای شو. سله دې څخه وروسته نوموړي ته په زياتېدونکي ډول د داسې شخص په سترګه کتل کېدل، چې پر ادبي کره کتنه باندې يې اوږدمهال اغېز درلود او ان د انګليسي ادبياتو يوازينی رښتينی او ستر کره کتونکی وګڼل شو.
لومړنی ژوند او او زده کړې
سامويل جانسن د ۱۷۰۹ ز کال د ډسبر پر ۱۸ مه نېټه، له Sarah (nee Ford) او کتابپلورونکي Michael Johnson څخه وزېږېد. زوکړه يې د Staffoedshire په Lichfield کې د نوموړي د پلار د دوکان له پاسه د يادې کورنۍ په کور کې وشوه. مور يې د ۴۰ کلنۍ په عمر جانسن وزېږاوه. دا د دود خلاف ناوخته [د مور د عمر له مخې] اميندواري وګڼل شوه، ځکه ورسره خورا پاملرنه وشوه او د George Hactor په نوم يو نارينه دايي او خورا نامتو جراح د مرستې په موخه راوړل شو. کوچني جانسن ونه ژړل او د روغتيا په اړه يې اندېښنې وې. د نوموړي ترور چيغې وکړې، چې «هغې به ښايي تر اوسه دومره کمزورې پيدا (مخلوق) په کوڅه کې نه وي پورته کړي». کورنۍ يې ډارېدله چې جانسن به ژوندی پاتې نه شي او د St Mary له مرستيال [د پاپ] څخه وغوښتل، چې د جانسن د تعميد غسل دود تر سره کړي. دوه ديني پلرونه ورته وټاکل شول، چې يو يې فزيکپوه او د اکسفورډ له Pembroke College څخه فارغ سامويل سوينفين (Samuel Swynfen) او بل يې وکيل، coroner [هغه مامور چې د ناببره وژل شوي شخص په اړه پوښتنې کوي] او د Lichfield ښارګوټي ميرزا ريچارډ وېکفيلډ (Richard Wakefield) و.
د جانس روغتيا وده وکړه او دايه مور Joan Marklew ته ورکړل شو. څه موده وروسته يې د سل ناروغۍ غوټې (غدې) ........ چې د هغه وخت «د پاچا بد» په توګه ځکه پېژندل کېدلې، چې فکر کېده يوازې پاچايي يې درملنه کولی شي. د پاچا دويم چارلس پخواني ډاکتر Sir John Floyer سپارښتنه وکړه، چې کوچنی جانسن بايد «شاهي پيوند یا لمس» تر لاسه کړي او نوموړي د ۱۷۱۲ ز کال د مارچ پر ۳۰ مه له ملکې Anne څخه ورته همداسې وکړل. که څه هم مراسم بې ګټې ثابت شول او يو عمليات تر سره شو، چې د نوموړي پر مخ او بدن باندې يې تلپاتې داغونه پرېښودل. څو مياشتې وروسته د Nathaniel په نوم د جانسن د ورور په زېږېدنې سره يې پلار د هغو پورونو د اداينې توان نه درلود، چې د څو کالونو په موده کې يې اخيستي وو او کورنۍ يې نور د معياري ژوند د ساتلو توان نه درلود.
کله چې نوموړی د غېږې کوچنی و او لوستل يې زده کړي وو، اغلې جانسن (Mrs. Johnson) ورته يو سهار د عبادت عام کتاب ورکړ، د ورځې لنډ لمونځ ته يې ګوته ونيوله او ويې ويل: «سامه (Sam)، تاسې بايد دا د زړه له تله تر لاسه کړئ». نوموړې پر زينه مخ پورته لاړه او سامويل يې پرېښود چې مطالعه وکړي. مګر کله چې دويم پوړ ته ورسېده، د سامويل غږ يې واورېد، چې په هغې پسې دی. آغلې جانسن ورته وويل، چې څه مسئله ده؟ سامويل وويل:«زه دا لوستی شم» او په روښانه ډول يې بيا ولوست؛ که څه هم له ښايي له دوه ځلو څخه يې زيات نه و لوستلی.
جانسن (Johnson) د يوه کوچني په توګه د سترو ځېرکتياوو نښې څرګندې کړې او مور او پلار يې د نوموړي د وروستۍ کرکې په اړه ښايي د هغه «نوې لاسته راوړنې» وښيي. د درې کلنۍ په عمر يې زده کړې پيل شوې، چې د مور له لورې يې ورته برابرې شوې. مور يې نوموړی «د عام لمونځ کتاب: Book of Common Prayer» څخه د برخو په يادو زده کولو او لوستلو لپاره غوره کړ. هغه وخت چې سامويل څلور کلن شو، نږدې ښوونځي ته واستول شو او د شپږ کلنۍ په عمر زده کړو ته د دوام په موخه، يو متقاعد بوټ جوړوونکي ته واستول شو. يو کال وروسته جانسن د Lichfield ګرامر ښوونځي (Lichfield Grammar School) ته واستول شو، چې په لاتيني ژبه کې يې خورا غوره شو. د دې وخت پر مهال نوموړي د خپل بدن د غړو د هغه رېږدونو يا رپولو څرګندول پيل کړل، چې له مخې يې هغه اغېز څرګندېده، چې خلکو هغه ته په وروستيو کلونو کې په کوم نظر کتل. يادې رپېدنې همدرانګه له مرګه وروسته د Tourette syndrome د موندنې بنست جوړ کړ. نوموړی په خپلو زده کړو کې خورا پياوړی شو او د نهه کلنۍ په عمر يې پورتني ښوونځي ته وده وکړه. په همدې وختونو کې له Edmund Hector سره ملګری شو، چې د خپل «نارينه دايې يا قابلې» جورج هکټر (George Hector) او John Taylor وراره و، چې د پاتې ټول عمر لپاره ورسره په اړيکه کې پاتې شو.
جانسن د ۱۶کلنۍ په عمر د خپل کاکا له زامنو Fords، Pedmore او Worcestershire سره پاتې شو. هملته د Cornelius Ford نږدې ملګری شو، چې د جانسن په روزنه کې يې د لرغونو ادبياتو په اړه خپله پوهه پلې کړه، په داسې حال کې چې ښوونځی يې نه وايه. Ford يو بريالی، ښه تړلی علمي او بد نومه نشه يي و، چې د شرابو زيات څښاک يې شپږ کاله وروسته مړينه کې مرسته وکړه. نوموړی د خپل کاکا له زامنو سره له شپږ مياشتو تېرولو څخه وروسته بېرته Lichfield ته ستون شو، مګر سرښوونکي (Mr Hunter) د دې اوږدمهاله سپين سترګې ناسوبتيا له امله په غوصه شو او جانسن ته يې په ښوونځي کې د دوام اجازه ورنه کړه. جانس چې د Lichfield Grammar School ته د بېرته ورګرځېدلو توان يې نه درلود، Stourbridge کې د پاچا شپږم ايډوارډ (King Edward VI) ګرامر ښوونځي کې شامل شو. څرنګه چې ياد ښوونځی Pedmore ته نږدې پروت و، جانسن له Frods سره د ډېر وخت تېرۍ توان درلود او د شعرونو ليکل او ژباړې يې پيل کړې. که څه هم جانسن مخکې له دې چې Lichfield کې خپل پلرني کور ته يو ځل بيا ستون شي، په Stourbridge کې يې يوازې شپږ مياشتې تېرې کړې.
ډېبټ کارډ
ډېبټ کارډ ته بانک کارډ یا چک کارډ هم ویل کیږي، دا په حقیقت کې یو پلاستیکي کارډ ده چې بانکې گڼوڼ ته لاسرسي اسانه کوي ، د توکو د پیر او پلور پر مهال د نغدو پیسو پر عوض هم کاریدلی شي. کچیرې وغواړو د انټرنیټ پر مرسته توکي و پيرو نو په څینو ځانگړو مواردو کې کارډ پورې اړوند گڼوڼ نمبر څخه استفاده کوو چي د کارت فزیکي موچودیت ته هم اړتیا نه وي. د ۲۰۰۰ میلادي کال له نیمایی نه را پدیخوا نوښتگرو مؤسسو دا چاره نوره هم اسانه کړې او په یوه ښار یا هیواد کې ویشل شوې کارډونه په بله ساحه یا هیواد کې هم د کاریدو وړ دي. د ډیبټ کارډ په مرسته پیسې له یوه ځایه بل ځای ته بې له دې چې بیرته را وگرځي لیږلې کیږي او هم د ATM کارډ په شان له خپل گنوڼ څخه د پیسو د ایستلو او ایښودلو لپاره کارول کیږي. ځینو هیوادونو کې بانکونه په دې ډول معاملو یا ترانزکشنونو باندی لږ حق الزحمه وضع کوي ، په انگلستان کې تاجران دا ډول چاره مني ځکه دوي غواړی پيسی یی خوندي وی خو عادي مشتریان بیا له دې کاره معاف دي ، همدا شان ډیر خرڅونکي د کوچنیو بانکي معاملو لپاره ډیبټ کارډ نه مني ځکه د جنس گټه د بانکي حق الزحمې په واسطه له مینځه ځي او دا کار خرڅونکي ته بی گټې تمامیږي.
وېشنيزه:د بانکوالی وییونه او اوزار
اوږدپایه ښاري بېخبنا
SDG 9، د ملګرو ملتونو د عمومي غونډې له‌خوا تنظیم شوې نړیوالې اوږدپایه پراختیایي موخې دي او له بېخبناوو سره سر او کار لري (سره له‌دې چې بېخبنا د نورو SDGګانو لپاره یو ودانیز بنسټ دی).
مفهوم
د متحده ایالاتو چاپېریال‌ساتنې اداره وایي چې، د دوی په اند د اوږدپایه ډیزاین د پلان‌جوړونې بهیر کولای شي داسې یوې ټولنې ته پراختیا وروبخښي چې له چاپېریالي، اقتصادي او ټولنیز اړخه اوږدپایه ده. د یوې اوږدپایه ښاري بېخبنا طرح، [د وګړو] پر ځای په ځای کېدنې او اوږدپایه استوګنې باندې ټینګار لري. د اوږدپایې پراختیا اصل ته په کتو سره، ستره موخه، په هغو سیمو کې د وګړو «د ایکولوجیکي پل‌نښو» کچې راټیټول دي، چې د نفوس ګڼوالی یې لوړ دی.
له هغه ځایه چې بېخبناوې د ډول، جوړښتي بڼې، اقلیمي شرایطو او د سیمه‌ییزو سرچینو او کاري ځواک د شتون له اړخونو څخه، سره توپیر لري، نو دا چې په دغسې ښاري چاپېریال کې کوم معیارونه په پام کې ونیول شي، په هره سیمه کې فرق کوي.
په ټوله کې
کله چې وغواړو د ترسره شویو څېړنو ډېرښت او د پرمختګونو اړخونه سره پرتله کړو، نو جوتېږي چې د امریکا متحده ایالات، انګلستان، اسټرالیا، او چین د بېخبناوو د حل‌لارو په رامنځ‌ته کولو کې تر نورو ستره ونډه لري. په بېلابېلو هېوادونو کې د بېلابېلو ملي لومړیتوبونو درلودلو له امله، [په بېخبناوو کې] د «اوږدپایښت» له اړخه د تمرکز ټکي سره توپیر لري. د شته پروژو او څېړنو د بیاکتنې له‌مخې، متحده ایالات او انګلستان د اوږدپایه حل لارو پنځولو په لړ کې، کلتور، اوبو، ناورینونو او ښاري پلان‌جوړونې ته لومړیتوب ورکوي. متحده ایالات بیا د شنو سیمو لرونکو بېخبنایي نوښتګرۍ سره پرمختګ کړی دی (د بېلګې په توګه: «د شنو کوڅو پروګرامونه»). چین او اسټرالیا هم ورته لومړیتوبونه په پام کې نیسي، خو په دې توپیر سره چې د اسټرالیا سیلاني اړخ، د ناورینونو څخه مخنیوي اړخ په پرتله په لومړیتوب کې ګڼل کېږي، په داسې حال کې چې چین دولتي واک، برېښنا او د ځمکو پراختیا ته خورا ارزښت ورکوي.
افریقا کې
د بېخبناوو او حکومتي ننګونو شتون کولای شي د اوږدپایه ښاري فعالیتونو په لوري د پرمختګونو بهیر ودروي. د ملګرو ملتونو اوږدپایې پراختیایي ۲۰۳۰ تګلاره، چې د ګڼ‌شمېر افریقایي هېوادونو لپاره د پلي کېدو وړ ده، د اوږدپایښت په خوا د ګام اخېستنې ترڅنګ له دغو ننګونو سره د مبارزې په لټه کې ده. د ملګرو ملتونو د څرګندونو پر بنسټ، په افریقایي هېوادونو کې یوازې 40 سلنه وګړي په ښاري مېنو کې استوګن دي، خو دغه ښاري مېنې او سره‌پيوستونونه یې په چټکۍ سره مخ په وده دي او اړینه ده ترڅو «اوږدپایښت» اړخ ته ځانګړې پاملرنه وشي. د دغې سکالو په رڼا کې، د افریقا ټولنې (AU) خپل اوږدپایه او بېخبنایي فعالیت د «۲۰۶۳ تګلارې» په ترڅ کې پيل کړ: هغه افریقا چې موږ یې غواړو. د افریقا ټولنې او ملګرو ملتونو په خبرو اترو کې، د یوې ښاري ټولنې په کلتوري او استقلابي بېخبناوو کې د اوږدپایښت د معیارونو په توګه، د سرچینو مناسبې رااېستنې او هغو ته د عادلانه لاسرسۍ امکان په هکله، په ځانګړې توګه، څرګندونې بیان شوې دي. سره له‌دې، د ثابتو دولتي مقرراتو او ټولنیز-اقتصادي شرایطو نه‌شتون، د ټولو افریقایي ښارونو د یوې انعطاف‌منونکې او تلپاتې متحرکې شبکې د رامنځ‌ته کولو پر وړاندې خنډ ګرځي. د یوموټي سیاستونو (چې د ګڼ‌شمېر افریقایي هېوادونو له‌خوا په لاره اچول شوي دي) رامنځ‌ته کولو لپاره یو ملي غورځنګ، د دولتي میثاق مفکورو ته هیله وربخښي ترڅو د ښاري مخ‌په‌وده سیمو په ګټه، په مشارکتي ډول ځمکو ته پراختیا ورکړل شي.
محمد بيلو ابوبکر
محمد بېلو ابوبکر مسابا(1924-28 جنوري 2017) د نايجېريا يو مشهور ملا او ښوونکی وه. نوموړي تر ۸۶ زياتې ښځې او تر ۲۰۵ زيات اولادونه لري. هغه په ۹۳ کاله عمر کې ومړ.
عبدالمحمد هماهنگ
عبدالمحمد هماهنگ يو افغان سندرغاړی و.
وېشنيزه:افغان سندرغاړي
گزک بوټي
گزک بوټي یا گزک پاڼه (په لاتين: Plantago lanceolata) یو درملي بوټي دي چی په اروپا او آسيا کی شنه کېږي. دغه بوټي د درملونو د جوړولو لپاره هم کرل کېږي.
توصيف
گزک د څو کلن زینتي بوټي چی لنډ ريښه لري. اوږدوالي یی ۷ – ۳۰ سانټیمتر دی خو ۶۰ سانټیمترو ته هم رسېدلای سی. نوموړي بوټي د سپرلي کی گل کوي او د ویټامين سی، Aukubin, Xantophyl محتوي لري او د ټوخي او تنفسی جهاز د علاج لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. د گرک پانې د وبنی ټپونو د علاج لپاره هم کارېدلای سی.
سرچينې
وېشنيزه:شفا بښونکي نباتات
د يږ ټاپو پېښه
د يږ ټاپو پېښه (په انګرېزي: 1954 Bjørnøya Consolidated PBY Catalina crash) (په Bjørnøya-ulykken) د Consolidated PBY Catalina په نامه الوتکې لخوا د سوالبرد په يږ ټاپو کې يوه پېښه وه، ددې پېښې څخه يواځې ١ تن ژوندی پاته سو. دا طياره د ناروېجن سکواډرن ٣٠٠ او د ناروې هوایي ځواک لخوا کارول کېده. دا الوتکه و يږ ټاپو او نورو ټاپوګانو ته د ورتګ او خوراک وړنې لپاره وه.
سرچينې
وېشنيزه:د سوالبرد اړوند
له استعمار څخه وروسته فيمينيزم
(Postcolonial Feminism) د فیمینیزم یوه بڼه ده، چې د پخوانیو مستعمرو او لویديځو کلتورونو کې یوازې د ښځو په تجربو د تمرکز کوونکي فیمینیزم په ځواب کې يې پرمختګ وکړ. (Postcolonial Feminism) غواړي دا توضیح کړي، چې توکمیز توپير او په سیاسي، اقتصادي او کلتوري برخو کې داستعمار اوږدمهاله اغېزې له استعمار څخه په وروسته نړۍ کې په غیر سپین پوست او غیر غربي مېرمنو اغېز کوي. له استعمار څخه وروسته فيمينيزم په ۱۹۰۸ يمو کلونو کې د فيمينیسټ تیوري ورکوونکو له خوا د يو انتقادي نظر په توګه په پرمختللو هېوادونو کې رامنځته شو، چې د فیمینیسټ نظریاتو او بحثونو نړيوال کېدو ته یې په دې ډول اشاره کوله، چې ګنې په غير لويديځو هېوادونو کې د ښځو ژوند ناسم تشرېح شوی دی.
استعمار څخه وروسته فيمينيزم وايي چې د يوې نړیوالې ډلې په توګه د «ښځې» اصطلاح په کارولو سره، ښځې يوازې د هغوی د جنسيت له مخې تعريف شوي دي نه د یوې نړیوالې ډلې، توکم، نژاد يا جنسيتي غوره توب له مخې. همدارنګه استعمار څخه وروسته فيمينيزم د دې له پاره کار کوي چې د طبيعي نظريو او درېيمې نړۍ فيمينيزم پلوي غورځنګونه د غربي فيمينيزم ته ورشامل کړي. د درېيمې نړۍ فيمينيزم له دې نظريې څخه راوتلي چې په درېيمې نړۍ هېوادونو کې فيمينيزم له اولې نړۍ هېوادونو څخه مهم نه دی، مګر د داخلي نظرياتو او ټولنيزو او کلتوري عواملو څخه رامنځته کېږي.
استعمار څخه وروسته فيمينيزم د فيمينيزم د اصلي مسير يا اصولو له مخې نقد شوی دی، چې ګنې استعمار څخه وروسته فيمينيزم د فيمينيزم پلوی لوی غورځنګ د هغه په وېشلو سره کمزوری کوي. همدارنګه د دوی د غربي تعصب يا تنګ نظرۍ له امله هم نقد شوی دی، چې په اړه به په لاندې ډول اضافي بحث وشي.
تاريخچه
د نوي فيمينيزم پلوو غورځنګونو تاريخچه درې څپو باندې وېشل کېدلی شي. کله چې د نولسمې پېړۍ په وروستيو کې د فيمينيزم لومړۍ څپه رامنځته شوه، د شمالي نړۍ په منځنۍ کچې سپين پوستو مېرمنو تر منځ د يو غورځنګ په توګه راپورته شو. یادو ښځو په منطقي ډول سرچينو او زده کړو دواړو ته لاسرسی درلود. په دې معنا چې د فيمينيزم لومړۍ څپې په ځانګړي ډول هغه ښځې مخاطب يا خپله موخه وګرځولې چې په نسبي توګه هوسا وې. د لومړۍ څپې لارويانو د ښځو پر بنسټيزو حقونو لکه: د رايې حق او د قانوني جنسيتي مساواتو پر وړاندې پرتو خنډونو باندې تمرکز وکړ. دې ډلې خلکو د هغو مېرمنو حقيقتونه خپلو پرواګرامونو ته شامل نه کړل، چې نژادي فشار يې حس کاوه او يا له اقتصادي اړخه ورته ګټه نه وه رسېدلې، له کور څخه د راويستلو او د کمو پيسو په مقابل کې د دندې کولو تر فشار لاندې وې. که څه هم د فيمينيزم لومړۍ څپه د ښځو د رايې حق په ترلاسه کولو کې بریالۍ وه او په ځينو هېوادونو کې یې د طلاق او ماشومانو د پالنې او سرپرستۍ اړوند قوانينو کې بدلونونه راوستل.
دويمه څپه فيمينيزم د ۱۹۶۰ کلونو په لومړيو کې پيل شوه او ښځې يې وهڅولې چې د جنس پالنې هغو کوښښونو ته پام وکړي، چې د دوی په شخصي ژوند کې شته او په کارځايونو کې شته موضوعګانې، د جنسيت موضوعګانې، کورنۍ او ګټورو حقونو د موضوعګانو د شاملولو لپاره یې خبرې اترې پراخې کړي. دويمې څپې د مساوي اداينې او د جنسيت پر بنسټ توپيري چلند په لرې کولو سره د پام وړ برياوې تر لاسه کړې. د فيمينيزم اوله او دويمه څپه د توکم او ډلې له مخې د ښځو تر منځ د توپيري چلند په حساب کې پاتې راغله. دوی يوازې د هغو سپين پوستو ښځو اړتياوې او موضوعګانو ته پاملرنه وکړه، چې غورځنګ يې پيل کړ. له استعمار څخه وروسته فيمينيزم د دويمې څپې فيمينيزم د يوې برخې په توګه په ۱۹۸۰ کلونو کې له نورو ډېرو توکم پالونکو فيمينيزم پلوو غورځنګونو سره د دې له پاره راڅرګند شو، چې د ښځو د ژوند د بېلابېلو تجربو طبيعت منعکس کړي. اوډري لورډي (Audre Lorde) د ۱۹۸۴ کال د «د ماسټر وسایل به هېڅکله د ماسټر کور ويجاړ نه کړي» تر سرليک لاندې خپلې مقالې سره له استعمار څخه وروسته فيمينيزم سره مرسته وکړه. په ۱۹۸۴ کال کې د «د لويديځ تر سترګو لاندې» په عنوان د چاندار ټلپاډي موهانټي (Chandra Talpade Mohanty) مقاله راووتله. یادې مقالې د درېيمې نړۍ ښځو د همغږي کولو لويديځ فيمينيسټ انځوراوه. دا او دې ته ورته نور ډېر کارونه له استعمار څخه وروسته فيمينيزم د جوړښت بنسټونه وو.
د نړیوال کولو له لارې د لویو داستانونو څخه د لیرې کولو په هڅو کې، د استعمار وروسته تیوري د استعماري ادبیاتو د علمي انتقاد په توګه رامنځته شوه. د ښځو د بېلابېلو ډلو تر منځ د توپیرونو په منلو سره، د استعمار وروسته فیمینیزم هغه څه په ګوته کوي چې ځینې یې د لویدیځ فیمینیزم پراخ ساده کول یوازې د جنسیتي ظلم په وړاندې د مقاومت په توګه بولي. له استعمار وروسته فیمینیزم د ټولنې په دننه کې د نفوذ په نورو برخو پورې د جنسیت موضوعاتو سره هم تړاو لري.
تیوري
له استعمار څخه وروسته فيمينيزم د فکر يو نوی بهير دی، چې په ابتدايي توګه له استعمار څخه وروسته نظر خاوندانو له کار څخه وده کوي. د دې نظر څښتنان ځان د دې ارزولو په اړه اندېښمنوي چې څنګه د نولسمې پېړۍ په اوږدو کې بېلابېلو استعماري او امپراتوري اړیکو د ځانګړو کلتورونو په لیدو اغیزه کړې. د فیمینیزم دا ځانګړی فشار د ظلم د پیچلو طبقو پراخ لید ته وده ورکوي چې په هره ټولنه کې شته.
د آډرې لارډ (Audre Lorde) په مقاله کې، "د ماسټر وسایل به هیڅکله د ماسټر کور ویجاړ نه کړي"، لارډ (Lorde) د "ماسټر وسایل" او "د ماسټر کور" د استعارې په بڼه کاروي ترڅو تشرېح کړي، چې لویدیځ فيمينيزم د درېیمې نړۍ مېرمنو لپاره د مثبت بدلون په راوستلو کې د هماغه وسایلو په کارولو سره چې پر شځو د ظلم لپاره د پلارسالاري له خوا کاریدلي، پاتې راغلی. لارډ وموندله چې د لویدیځ فیمینسټانو ادبیات د ښځو تر منځ توپیرونه ردوي او د دوی له منلو څخه یې ډډه کړې. لارډ ټینګار کوي، چې د ښځو تر منځ توپیرونه باید د یوې ټولنې د جوړولو لپاره د ځواک په توګه وکارول شي تر څو ښځې په کې د یو بل د ملاتړ لپاره خپلې بېلابېلې وړتیاوې وکاروي.
چندرا تالپاډ موهانتي (Chandra Talpade Mohanty) چې د غورځنګ په منځ کې یوه اصلي د نظر خاونده يانې تيوريسته ده، دا مسئله په خپله مشهوره مقاله "د لویدیځ تر سترګو لاندې" کې په ګوته کوي. په دې مقاله کې، موهانتي (Mohanty) ټینګار کوي چې لویدیځ فیمینیسټان د درېیمې نړۍ ښځو په اړه د یوه ترکیب په اړه لیکنې کوي، هغه واحد جوړښت چې ګواکې دوی خپل سرې او محدودې دي. نوموړې وايي چې دا ښځې په لیکنو کې د نارینه وو د کنټرول او د دودیز کلتور د قربانیانو په توګه ښودل شوي، پرته له دې چې د تاریخي شرایطو او له درېیمې نړۍ سره د کلتوري توپیرونو په اړه معلومات په کې ولري. دا کار داسې یو حرکت رامنځته کوي چې لویدیځ فیمینیزم د هغه اصل په توګه کار کوي، چې پر وړاندې یې په مخ پر ودې نړۍ کې حالت ارزول کیږي. د موهانتي (Mohanty) لومړنی نوښت دا دی، چې د درېیمې نړۍ ښځو ته اجازه ورکړي چې د فيمينيزم پلوۍ په برخه کې استازولي وکړي او خپل غږ ولري.
التای جمهوریت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:105%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;"
نكاح
وېشنيزه:اسلام
رساله
ستوری
پر پښتو پښتونولۍ مین ملی مبارز ارواښاد ډاکټر کبير ستوری په نوم د کونړ ولایت د خاص کونړ ادبي او کولتوري ټولنې د « ستوری » په نامه خپلواکه، ناپېيلی، کولتوری او ادبی دوه میاشتنۍ خپرونه ده. د پښتنو د ټاټوبی لرو او برو پښتنو، ادیبانو، شاعرانو،لیکوالانو او پوهانو په زړه پورې لیکنی او شعرونه خپروي. مسوول مدير: عرفان الله کوټوال( ټیلیفون : 772931465-0093 ) مرستيال : هدايت الله حيات( ټیلیفون : 774322484-0093 ) سلاکاره ډله : مرستیال څېړونکی وجیه الله شپون ، عبدالقیوم زاهد مشواڼی او شفیع الله تاند کتنپلاوى : بصير بيدار ستورى ، محمد داود صدیقي ، عصمت الله ملنگ ، فضل الهادي عاصم ، میرسلام مجاور او گلرنگ کوچوان همکار غړي : رحيم الله خان، داود شاه داود، صادق فقير او رضوان الله شپون د ستوري استازي : کابل : استاد عبدالظاهر شكېب، ننگرهار : شفیع الله تاند، کونړ : نعمت الله کرياب، اسمار : طارق سالارزى، لغمان : امين الدين، باجوړ : سيد اغا مياخېل، پېښور : ذبيع شفق ، جرمني : نسيم خان ستوری د انټرنټ په مټ تاسې مینه وال د « ستوری مجله » لوستلۍ شۍ
گوربت
گوربت دوه مياشتنۍ مجله ده چې د حفيظ الله غښتلي په مسوول مديريت يې له پېښور څخه په ١٩٩٩ کال خپروني پيل کړې. په مجله کې ډېرى سياسي، کلتوري او د پښتو ژبې پر وده او پرمختيا ليکنې خپروې شوي دي. گوربت د پښتو مجلو تر منځ لوړ تيراژه مجله ده چې په پېښور، کندهار، کوټه، ننگرهار، کونړ، خوست، غزني، وردگ، فراه، هلمند او گڼ شمېر نورو ولايتونو کې ميندل کېږي. گوربت توانيدلى چې له سياسي څېرو سره مرکې وکړي، د هېواد او سيمې په سياسيو حالاتو رڼا واچوي. د انټرنټ په مټ تاسې مینه وال د « گوربت مجله » لوستلۍ شۍ
ښکلا
ښکلا د بېنوا فرهنگي ټولني د دوې مياشتنۍ کلتوري او ټولنيزي خپروني نوم دی چي د څلورو کالو راهسي چاپيږي او دادی تر ٢٠٠۷ ميلادي کال ترنیمایی پوري ئې پرلپسې پنڅه ویشتمه گڼه له چاپه راوتلې ده ، نوموړې خپرونه د افغانستان څخه د باندي په عربي هيوادونو ، اروپا ، امريکا ، کاناډا ، برتانيه ، او استراليا کي هم لوستونکي او گډون وال لري. او همدا ډول وخت په وخت د هيواد د پېژندل شويو ليکوالو ، شاعرانو ، او پوهانو ارزښتناکي ليکني ، پوهنيزي څېړني ، اود افغانستان سره تړلي بېلابېل او په زړه پوري مالومات په پښتو ژبه خپروي. دښکلا مجلې په اړه نور معلومات : د امتياز څښتن: بېنوا فرهنگي ټولنه چلوونكى: عبدالله احسان چاپ ځای : کندهار افغانستان كــتنپلاوى : محمديار، محمد عمر واحدیار، صالح محمد صالح، خالدهادي،. كمپيوټر چارى : مختار احمد انتقام كلنۍ گډونونډي : افغانستان ١٥٠ افغانۍ ،پاکستان ٢٠٠ کلداري او بهرني هیوادونه ٤٠ يورو يا د هغه معادل پــــــته : خاد سړك، ښاري كلينيك ته مخامخ، هرات دروازه كندهار، د ښكلا مجلې دفتر. د انټرنټ په مټ تاسې مینه وال د « ښکلا مجله » لوستلۍ شۍ
کونړ غږ
د «کونړ غږ» خپلواکه، ناپېيلی، ادبی ،ټولنیزه، کولتوری مهالنۍ خپرونه دهیواد دپیاوړو ادیبانو، شاعرانو،لیکوالانو او پوهانو په زړه پورې لیکنی او شعرونه خپروي. کونړ غږ مجلی د امتیاز څښتن : په جرمنی کی دکونړدځوانانوکولتوري ټولنه مسوول مدير : ادریس غروال مرستيال : شاولی سالارزی کتنپلاوی : محمد شفا مشفق ، محمداکرام ماموند ، شفیق الله شاداب، خیبر جبارزی، هدایت الله ضیا، رفیع الله حیدری ادریس غروال سالارزی مارکیټ د کونړ ولایت مرکز« اسد اباد» کونړ ولایت / افغانستان
رجب طیب اردوغان
رجب طیب اردوغان (چې د ۱۹۵۴ ز کال د فبروري په ۲۶ نېټه زېږیدلی) یو ترک سیاستوال دی چې له ۲۰۱۴ ز کال راهیسې د ترکیې د ولسمشر په توګه دنده ترسره کوي. نوموړي له ۲۰۰۳ ز کال څخه تر ۲۰۱۴ ز کال پورې د ترکیې د لومړي وزیر او له ۱۹۹۴ ز کال څخه تر ۱۹۹۸ ز کال پورې د استانبول د ښاروال په توګه خدمت وکړ. نوموړي په ۲۰۰۱ ز کال د عدالت او پراختیا ګوند (AKP) بنسټ کېښود او د ۲۰۱۴ ز کال څخه وړاندې چې د ولسمشر په توګه وټاکل شي، نوموړی ګوند یې د ۲۰۰۲، ۲۰۰۷ او ۲۰۱۱ ز کلونو په ټاکنو کې یې بریالیتوب ته ورساوه. نوموړي په ۲۰۱۷ ز کال کې د اساسي قانون له ټولپوښتنې څخه وروسته د AKP مشرتابه ته بېرته راستون شو. اردوغان چې اسلامپاله سیاسي شالید لري او ځان د محافظه کاره دیموکرات په توګه ښیي، د خپلې ادارې په اوږدو کې هغه له ټولنیز پلوه محافظه کاره او عوام پلوه پالیسو ته وده ورکړې ده.
د اسلامپاله سوکالۍ ګوند د نوماند په توګه د ۱۹۹۴ ز کال په ټاکنو کې د استانبول ښاروال وټاکل شو. نوموړي د ضیا ګوک آلپ د شعر لوستلو له امله، وروسته له خپلې دندې څخه ګوښه، له سیاسي دفتر څخه منع او د مذهبي نفرت د هڅولو په تور په څلورو میاشتو بند محکوم شو. وروسته اردوغان اسلامپاله ښکاره سیاست پرېښود او په ۲۰۰۱ ز کال کې یې منځلاری محافظه کاره AKP ګوند تاسیس کړ، چې په ۲۰۰۲ ز کال کې یې لویه بریا ترلاسه کړه. اردوغان چې لا هم له دندې منع و، د AKP ګډ بنسټ ایښودونکی عبدالله ګل د لومړی وزیر په توګه وټاکل شو او وروسته یې د اردوغان سیاسي بندیز لغوه کړ. د ۲۰۰۳ ز کال د سیرت د سمیه ییزو ټاکنو له ګټلو څخه وروسته، اردوغان د ګل پر ځای د لومړي وزیر په توګه وټاکل شو، او ګل د ولسمشرۍ لپاره د AKP د نوماند په توګه ډګر ته راغی. په ۲۰۰۷ او ۲۰۱۱ ز کلونو کې اردوغان د AKP د مشر په توګه دنده ترسره کړه چې په ۲۰۱۴ ز کال کې ولسمشر وټاکل شو او په ۲۰۱۸ ز کال کې د دویم ځل لپاره د ولسمشر په توګه وټاکل شو.
د لومړي وزیر په توګه، د اردوغان د کاري دورې په لومړیو کلونو کې په اروپايي ټولنه کې د ترکیې د غړیتوب په اړه په خبرو کې پرمختګونه راغلل. همدارنګه د ترکیې اقتصاد د ۲۰۰۱ ز کال د مالي سقوط څخه وروسته د رغېدو په حال کې شو او په زیربنایي برخو کې لکه سړکونو، هوايي ډګرونو او د ګړندیو اورګاډو په شبکو کې پانګونه وشوه. نوموړي همدارنګه په ۲۰۰۷ او ۲۰۱۰ ز کلونو کې د اساسي قانون دوه بریالۍ ټولپوښتنې وګټلې. خو د هغه حکومت د فتح الله ګولن او د ګولن غورځنګ سره (چې د ترکیې د دولت له خوا د ترهګریز سازمان په توګه نومول شوی دی) د نږدې اړیکو له امله تر شخړه لاندې پاتې شو چې AKP د ګولن سره یو ځای د بالیوز او ایرګینیکون د محاکمو له لارې د سیکولر بیوروکراټانو او نظامي افسرانو په وړاندې په تصفیه تورن دی. د ۲۰۱۲ ز کال په وروستیو کې، د نوموړي حکومت د کردستان د کارګرانو ګوند (PKK) سره د کرد - ترکي د شخړې (۱۹۷۸ – تر اوسه) د پای ته رسولو لپاره د سولې خبرې پیل کړې. په ۲۰۱۵ ز کال کې اوربند مات شو، چې د شخړو او جګړو د زیاتوالي لامل شو. د اردوغان بهرنی سیاست د نوي عثماني سیاست په توګه انګېرل شوی دی او د سوریې په کورنۍ جګړه کې د ترکیې د ښکېلتیا لامل شو، چې د سوریې د کورنۍ جګړې پرمهال یې د دې هېوادونو په ګډه پوله د سوریې دیموکراتیکو ځواکونو له خوا د خاورې ترلاسه کولو مخه نیوله.
ترکیې د اردوغان د واک په وروستیو کلونو کې ډیموکراټیک شاتګ او فساد تجربه کړی دی. په ۲۰۱۳ ز کال کې د حکومت پر وړاندې د لاریونونو له پیل راهیسې، حکومت په مطبوعاتو او ټولنیزو رسنیو باندې دوامداره سانسور پلی کړ، د یوټیوب، ټویټر او ویکیپیډیا په څېر وېب پاڼو ته یې لاسرسی محدود کړ. دې کړنو په اروپايي ټولنه کې د ترکیې د غړیتوب په اړه خبرې وځنډولې. په ۲۰۱۳ ز کال کې د ۱۰۰ ملیارد ډالرو د فساد رسوایې د دې لامل شوه چې  د اردوغان نږدې متحدین ونیول شي چې اردوغان هم په کې تورن و ګڼل شو. د ګولن سره د اړیکو له خرابېدو وروسته، اردوغان له قضایي، بیوروکراسۍ او نظامي برخو څخه د هغه د پلویانو تصفیه پیل کړه. د ۲۰۱۶ ز کال د جولای په میاشت کې د بې پایلې پوځي کودتا هڅه د نورو تصفیو او بېړني حالت لامل شوه. حکومت ادعا وکړه چې د کودتا مشران له ګولن سره اړیکې لري، خو هغه په ​​دې کې هر ډول لاس درلودل رد کړل. د اردوغان واکمنۍ په زورواکي، پراخوالي، سانسور او د ګوندونو یا مخالفینو پر تحریم سره پېژندل شوې ده.
اردوغان چې اجرائیوي جمهوري ریاست ته د ترکیې د پارلماني نظام د بدلون اوږد مهاله پلوی ګڼل کېده، په ۲۰۱۷ ز کال کې یې د ښي اړخه محافظه کار ملتپال ګوند (MHP) سره د اتحاد لپاره  اجراییه ریاست رامنځ ته کړ، چې دا بدلون د اساسي قانون د ټولپوښتنې په توګه و منل شو. د حکومت دا نوې بڼه په رسمي توګه د ۲۰۱۸ ز کال له عمومي ټاکنو څخه وروسته رامنځ ته شوه چې په کې اردوغان او د AKP-MHP نوي ایتلاف ټاکنې وګټلې. له هغه وخت راهیسې نوموړی د ترکیې د پولي واحد له ستونزو او د ۲۰۱۸ ز کال د پور له ناورین سره لاس او ګرېوان دی، چې د دې ناورین د لامل په توګه هم تر نیوکو لاندې دی او په پراخه کچه د نوموړي د شهرت د کمښت لامل شوی هم دی. همدارنګه، داسې انګېرل کېږي چې نوموړي د ۲۰۱۹ ز کال په سمیه ییزو ټاکنو کې ونډه درلوده چې په پایله کې یې حاکم ګوند د ۱۵ کلونو په اوږدو کې د لومړي ځل لپاره د انقرې او استانبول کنټرول له لاسه ورکړ. له ماتې وروسته، د ترکیې حکومت په استانبول کې د بیا ټاکنو امر وکړ، چې په کې واکمن ګوند بیا په لوی توپیر سره ټاکنې و بایللې. د اردوغان لپاره دوه پرله پسې ماتې د پام وړ ماتې ګڼل کېدې، چې یو وخت هغه ویلي وو چې که د هغه ګوند "استانبول له لاسه ورکړي، نو په حقیقت کې به ترکیه له لاسه ورکړي".
د ژوند لومړي کلونه
اردوغان د استانبول په یوه بې وزله ګاونډۍ سمیه، کاسمپاسا کې چې کورنۍ یې په ۱۹۳۰ لسیزه کې له ریز ولایت څخه دې ځای ته کډه شوې وه، نړۍ ته سترګې پرانیستې. د اردوغان قبیله په اصل کې د ګرجستان د ادجارا له سیمې څخه ده. د هغه والدین احمد اردوغان (۱۹۰۵ – ۱۹۸۸) او تنزیل اردوغان (د زېږد پر مهال نوم موتلو؛ ۱۹۲۴ – ۲۰۱۱) نومېدل.
اردوغان د ماشومتوب خپلې ورځې په ریز کې تېرې کړې، چې پلار یې هلته د ترکیې په ساحلي ګارډ کې د کپتان دنده درلوده. نوموړي د دوبي د رخصتۍ ډېری وختونه د ریز ولایت په ګینیسو کلي کې تېرول. دا سیمه د هغه د کورنۍ اصلي ټاټوبی و. د خپل ژوند په اوږدو کې ډېرې دې معنوي ټاټوبي ته راستنېده او په ۲۰۱۵ ز کال کې يې دې کلي ته نږدې د غره پر سر يو پراخ جومات پرانيست. کله چې اردوغان ۱۳ کلن و، د هغه کورنۍ استانبول ته را کډه شوه.
د ځوانۍ په دوران کې، پلار یې هغه ته د اونۍ ۲.۵ لېرې خرڅ ورکولو  چې له یو ډالر څخه لږ ارزښت لري. په دې پیسو باندې هغه پوسټ کارډونه اخیستل او په سړکونو یې بېرته پلورل. هغه همدارنګه په ټرافیکي ګڼه ګوڼه کې بند پاتې شوو چلوونکو ته اوبه پلورلې. اردوغان همدارنګه د سړک سر د پلورونکي په توګه سمیټ (د کنجدو د دانو کلچې) پلورلې. هغه سپین پیش بند اغوسته او په ښیښه یي چوکاټ کې چې د دری-ټایره ګادۍ په سر جوړ شوی و، دا کلچې پلورلې. په ځوانۍ کې اردوغان همدارنګه په یو سیمه ییز لوبغالي کې د فوټبال نیمه مسلکي لوبه کوله. فنرباغچه ټیم غوښتل چې هغه کلپ ته جذب کړي خو پلار یې و نه منله. په ولسوالۍ کې د فوټبال هغه ځایی لوبغالی چې نوموړي په کې لوبې کولې د قسیم پاچا د سپورت د لوبغالي په نوم یادېده چې وروسته د اردوغان په نوم و نومول شو.
اردوغان د سکندرپاچا د ټولنې غړی دی، چې د ترکیې د نقشبندي تګلارې د تصوف ټولنه ده.
مخينه
اردوغان د تورکيې لوېديځ کې د استانبول په گڼ ملتيز ښار کې د رسمپاشا په سیمه کې وزېږېد. خو کورنۍ یې د ريزه ولایت پورې تړاؤ لري چې له هغه سیمې يې استنبول ته کډه وکړله. ښاغلی اردوغان ډېر کلک هېوادپالی او ولسپالی تورکی دی چې خپلې څرگندونې يې د اېن ټي وي په نوم چاینل ته داسې کړې وې. ٫٫ تاسو به هېڅ باور ونه کړئ چې زما په هکله ځینو تنگنظرو داسې وېلي و ، گواکې زه گورجی يم ، ځينو بيا راته ارمنی وېلې ، خو زه باید په ډاگه کړم چې زه الحمد الله تورکی يم ،، اردوغان خپل ماشومتوب د تورکيې په ريزه ولایت کې تېر کړی ، هلته يې پلار د سیمې د سايل (سیند غاړې) څارونکی پوځي و. د اردغان کورنۍ استنبول ته اله ورکډه شول چې کله اردغان د ۱۳ کالو و. په ټيټ کلنۍ (ځلميتوب) کې اردغان د استنبول په گڼ ملتیز او ډېر مېشته ښار کې د لیمو زوښا (جوس) او خوږې وړې ډوډۍ يې خرڅولې. دغه خرڅلاؤ يې پدې ترسره کول چې خپلې نورې اړتياوې پخپله پوره کړي ، گنې د منځوي کچې ژوند يې په ټه ييزه توگه درلود.
اردغان په عملي توگه متوازنې مسلمانې کورنۍ کې لوی شو او خپلې زده کړې یې په لومړي ځل د پيالې لومړنيو زده کړو ښوونځي کې چې يو شپېغالی (لیليه) یې هم درلوده په اسلامي اصولو ولاړ کال ۱۹۶۵م زېږدي کې پیل کړې. په ۱۹۷۳م زېږدي کې ده خپله د دوهمې کچې لوړو زده کړو ديپلوم له ايوپ لوړو زده کړو ښوونځي څخه ترلاسه کړ. همدارنگه ورپسې د سوداگرۍ او ادارې په برخه کې لوړې زدهع کړې د لسانس په کچې د اکثريې ښوونځي او د ټه ييزې او خبرتيايي ساينس پوهنځي کې ترلاسه کړلې چې وروسته یې همدې پوهنځي ته د مرمرې پوهنتون نوم ورکړ. اردغان خپل په ځوانۍ کې ډېر تکړه فوټبالر هم و چې په سیمه ییزه کچه د دوهمې ـ کچې لوړ کلب و. فینربېهچې غوښتل چې دی نور هم پرمخ ولاړ شي خو پلار یې فوټبال ته نور پرېنښود. اردوغان د اېمينې گلباران په نوم ښوې پېغلې سره واده وکړ چې په کال ۱۹۷۸ زېږدي کې ۴م د جولای زېږېدلې وه. دواړه د دوه ځامنو خاوندان دي چې احمت (احمد) بوراک او نېکميدين بلال نومېږي او همدارنگه یې دوه لوڼې هم وشوې چې نومان یې اسره او صوميه نومېږي. د اردغان د پلار نوم احمت اردغان و چې په کال ۱۹۸۸م زېږدي کې ومړ او مور بي بي یې چې تنزله نومېده د ۸۸ کالو په عمر کال ۲۰۱۱م زېږدي مړه شوه.
زده کړې
ښاغلی اردوغان په کال ۱۹۸۱م زېږيز کې د مرمره پوهنتون څخه د وټپوهنې پوهنځۍ د خبرتيايي پوهنې له څانگې څخه زده کړې ترلاسه کړي.
اوکرایني ژبه
اوکرایني ژبه په اوکرایني Українська мова) یوه هندو اروپایي ژبه ده.
سنګالن
سنګالن کانتون په الماني St. Gallen) د سویس هیواد په ختیځ کې پروت ولایت دی. د سنګالن ولایت مرکز د سنګالن ښار او مساحت یې ۲،۰۲۶ کیلومتره مربع دی. یاد ولایت په ۳۱ د ډسمبر ۲۰۱۸م کال ۵۰۷،۶۹۷ وګړي لرل.
څرګندونه
د يو څيز په اړه په تشريحي ډول مفصل او زيات مالومات ورکول دي، ترڅو خلک نوموړی څيز وپېژني
دويم نيكولاى
دويم نيكولاى ( نيكولاى الكساندروويچ رومانوف ) د ۱۸۶۸ ز كال د مى په ۶ ( ۱۸ ) زېږېدلى دى. دى د خپل پلار له مړينې نه وروسته د ۱۸۹۴ ز كال د مارچ په دويمه د روسيې امپراتور شو. په ۱۹۱۷ ز كال كې چې كله په روسيه كې بلشويكي كودتاه وشوه ، نو دى له خپلې دندې نه گوښه كړاى شو. دويم نيكولاى د ۱۹۱۸ ز كال د جولاى په ۱۷ د روسيې د ايكاتېرينبورگ په ښار كې د بلشويكانو له خوا له خپلې ټولې كورنۍ سره ووژل شو.
بدلېدونى
نه سمون او يا د داسې يو ثابت نمونې؛ مسؤل کې بدلون راشي.
زبرځواک
زبرځواک د واکمن درېځ لرونکی هېواد دی چې په نړيواله کچه د اغېز د واردولو او يا ځواک عملي کولو، د پراخې وړتيا لرلو په ځانګړتيا سره پېژندل کېږي. دا چاره په ګډه سره د اقتصادي، پوځي، ټيکنالوژيکي، سياسي او کلتوري ځواک په مټ تر سره کيږي او د ديپلوماتيکو او نرم ځواک د اغېز له لارې. په دوديز ډول، زبرځواکونه، د سترو ځواکونو په منځ کې مخکښ دي.
په لومړي ځل دا اصطلاح د دویمې نړيوالې جګړې پر مهال په ۱۹۴۴ز کال کې متحده ايالاتو، بریتانيې او شوروي اتحاد ته کارول شوې وه. د سړې جګړې پر مهال، بریتانوي سترواکي له منځه ولاړه او يوازې متحده ايالات او شوروي اتحاد پر نړيوالو چارو واکمن پاتې شول. د سړې جګړې په پای ته رسېدو او په ۱۹۹۱ز کال کې د شوروي اتحاد په ړنګېدو سره، متحده ايالات د نړۍ يوازیڼی زبرځواک شو.
مصطلحات او بنسټ
د زبرځواک متفق عليه تعريف نه شته او بېلا بېلې سرچينې يې بيلا بېلا تعريفونه کوي، خو يوه بنسټيزه ځانګړتيا چې د زبرځواک له ټولو تعريفونو سره برابره ده، دا ده چې : زبرځواک هغه ملت يا هېواد دی چې پر اوو دولتي قواوو واکمن وي چې هغه دا دي: جغرافيه، نفوس، اقتصاد، سرچينې، پوځ، ديپلوماسي او ملي پېژندګلوي.
دا اصطلاح، په لومړي ځل په ۱۹۴۴ز کال کې د هغو هېوادونو لپاره کارېده، چې له سترو ځواکونو نه هم ستر ځواک وي، خو له دويمې نړيوالې جګړې وروسته دا نوم په ځآنګړي ډول يوازې د متحده ايالاتو او تر يو بريده د شوروي اتحاد لپاره کارول کېده. دا له دې امله چې متحده ايالاتو او شوروي اتحاد ثابته کړې وه چې دوی په نړيوال سياست د ستر اغېز اچولو وړتيا او پوځي واکمني لري. دا اصطلاح په اوسنۍ سياسي معنا سره د هالنډي امريکايي جيوستراتيژيست نيکولاس سپيکمن له خوا په ۱۹۴۳ز کال کې له جګړې وروسته د نوې نړۍ د بالقوه نظم د بڼې په اړوند د يو لړ ويناوو پر مهال رامنځ ته شوه. دا «د سولې جغرافيه» په نوم د کتاب لپاره بنسټ وګرځېد، کوم چې د بریتانيې او متحده ايالاتو بې سارې سمندري نړيواله پياوړتيا د نړيوال امنيت او نېکمرغۍ لپاره اړينه وبلله.
یو کال وروسته په ۱۹۴۴ز کال کې، د امريکا د بهرنۍ تګلارې يوه پروفيسر « William T. R. Fox» د «زبرځواکونه: متحده ايالات، بریتانيا او شوروي اتحاد- د سولې لپاره د دوی مسئوليت په نامه کتاب کې دا تصور لا زيات روښانه کړ، په کوم کې چې د يوه زبرځواک د نړيوالې پراختيا په اړه بحث شوی دی. فاکس د زبرځواک ویي کاراوه، تر څو د ځواک د نوې ډلې يادونه وکړي، کوم چې په نړۍ کې تر ټولو د برلاسي حيثيت تر لاسه کولو وړتيا لري، په کوم کې چې، لکه چې د هغه مهال په جګړه کې روښانه شوې وه، هېوادونه په نړيواله کچه يو بل ګواښلي او يو له بل سره جنګېدلی شي، چې هغه متحده ايالات، بریتانيا او شوروي اتحاد دي. بریتانوي سترواکي، د نړۍ په تاریخ کې تر ټولو پراخه سترواکي وه او ترټولو ستر ځواک بلل کېده چې د نړۍ په پنځه وېشت سلنه نفوس يې واکمني کوله او د نړۍ نږدې پنځه وېشت سلنه ځمکه يې په واک کې و ه، په داسې حال کې چې متحده ايالات او شوروي اتحاد د دويمې نړيوالې جګړې نه مخکې او پر مهال ځواک تر لاسه کړ. له دويمې نړيوالې جګړې وروسته، انګلستان د سختو سياسي، مالي او استعماري ستونزو سره مخامخ شو، چې له امله يې انګلستان د شوروي او امريکايي ځواک سره د مقابلې له وړتيا وغورځېد. د شلمې پېړۍ په اوږدو کې بالاخره بریتانوي سترواکي کرار کرار ونړېده او په دې ډول په تېزۍ سره يې نړيوال ځواک راښکته شو.
د لايمن ميلر په وينا: «د زبرځواک د قدرت د بنسټيزو جوړښتونو اندازه، د ځواک په څلورو محورونو کې ممکنه ده: پوځي، اقتصادي، سياسي او کلتوري (يا هغه څه چې سياسي پوهاند جوزف نی دې ته د«نرم ځواک» نوم ورکړی دی.
په کاناډا کې د کوينز پوهنتون د «کيم ريچارډ نوسل» په باور: «په ټوليز ډول په دې اصطلاح سره هغې سياسي ټولنې ته اشاره کېږي، چې د يوې لويې وچې په اندازه ځمکه يې نيولې وي، (لږ تر لږه د نورو سترو ځواکونو په پرتله) د پام وړ نفوس ولري، لوړه اقتصادي وړتيا ولري، تر څنګ يې د خوراکي توکو او طبيعي سرچينو پوره اصلي سرچينې ولري، په نړيوالو اړيکو کې د لوړې درجې خپلواکي ولري او تر ټولو مهم يې دا چ،ې ښه پرمختللې هستوي وړتيا ولري (په پايله کې د دويمې ضربې د وړتيا په توګه پېژندل کېږي)
د پال ډوکس په باور: «زبرځواک بايد د نړۍ د منځه وړلو په ګډون نړيواله ستراتيژي پر مخ يوسي، د پراخ اقتصادي بالقوه نفوذ لرونکی وي او يوه نړيواله ايډيالوژي وړاندې کړي».که څه هم«په دې بنسټيز تعريف کې ډېر بدلونونه شونې دي». د جان توفل دراير په وينا: «يو زبرځواک بايد په نړيواله کچه د خپل نرم او سخت قوت ښودلو وړتيا ولري». د ايروايشيا د ډلې رئيس ډاکټر يان برمر په خپل کتاب «زبرځواک: په نړۍ کې د امريکا له لپاره درې مسئوليتونه» کې استدلال کړی دی چې: يو زبرځواک هغه هېواد دی، کوم چې د نړۍ په هره سيمه کې ملتونه د داسې مهمو کارونو لپاره د قانع کولو په موخه پوره پوځي، سياسي او اقتصادي ځواک کارولای شي، چې له دې پرته دې ملتونو دا کړنې نه تر سره کولې».
له دويمې نړيوالې جګړې وروسته، د مهمو هېوادونو له خوا د دې په عام تعبير سربېره، په عام ډول د زبرځواک اصطلاح، د ځينو ليکوالانو له خوا د ګڼو لرغونو سترو سترواکيو يا د منځنيو پېړيو د سترو ځواکونو لپاره کارول شوې، لکه د بریتانيې د پنځم چينل مستند فلم «روم: د نړۍ لومړی زبرځواک» يا د نوي کمبرج د منځنيو پېړيو په تاریخ کې «ساساني پارس، يو بل زبرځواک» ته اشاره کول.
تاريخچه
تاریخ پوهانو داسې ډېرې هڅې کړې دي چې، د زبرځواک اصطلاح په تېره زمانه کې وکاروي، کله نا کله داسې هڅې د تېرې زمانې د ځينو هستو لپاره ډېرې کمزورې وې. د تاریخ پوهانو له خوا پخواني دولتونه، د زبرځواکونو په  توګه پېژندل شونې ده چې د هغو دولتونو له خوا د بېلا بېلو برلاسو ځانګړتياوو پر ښودلو تمرکز ولري. د دې لرغونو يا تاریخي زبرځواکونو په بېلګو کې بریتانوي سترواکي، لرغونی مصر، هايتي سترواکي، هخامنشي سترواکي، د سترسکندر لينستي سترواکي، رومي سترواکي، ساساني سترواکي، موريا سترواکي، د مغولو سترواکي، روسي سترواکي، ټانګ سترواکي، اموي خلافت، د مغولو سترواکي، عثماني سترواکي، فرانسوي نيواګره سترواکي، هسپانوي سترواکي او د ناپيليون لومړۍ فرانسوي سترواکي شاملې دي.
د OECD له خوا د شويو تاریخي شمېرنو او څېړنو له مخې، د موډرن پړاو تر لومړيو پورې، د نړۍ ⅔ ناخالص کورنی توليد د لوېديځې اروپا، چين او هندوستان و.
سړه جګړه
د ۱۹۵۶ز کال د سويس کړکېچ وښودله چې، بریتانيا د دوو نړيوالو جګړو له امله، له مالي اړخه کمزورې شوې، د تګلارې د مرکزي موخې په توګه د خپلې خوندي دودپيسې د بدلولو له قرباني ورکولو پرته نه شي کولای ،له نویو زبرځواکونو سره په برابرۍ کې د خپلې بهرنۍ تګلارې موخې تعقيب کړي. له دې امله چې دويمه نړيواله جګړه د متحده ايالاتو له ملي پولو نه لرې تر سره شوې وه،  امریکا صنعتي زيان او ستره ملکي مرګ ژوبله ونه لیدله، کوم حالت چې د جګړې پر مهال په اروپايي او اسيايي هېوادونو کې رامنځ ته شوی و.
د ریاضي د سمبولونو لړلیک
This is a list of symbols found within all branches of mathematics to express a formula or to represent a constant.
When reading the list, it is important to recognize that a mathematical concept is independent of the symbol chosen to represent it. For many of the symbols below, the symbol is usually synonymous with the corresponding concept (ultimately an arbitrary choice made as a result of the cumulative history of mathematics), but in some situations a different convention may be used. For example, depending on context, the triple bar " ≡ " may represent congruence or a definition. Further, in mathematical logic, numerical equality is sometimes represented by " ≡ " instead of "=", with the latter representing equality of well-formed formulas. In short, convention dictates the meaning.
Each symbol is shown both in HTML, whose display depends on the browser's access to an appropriate font installed on the particular device, and in TeX, as an image.
Letter-based symbols
Includes upside-down letters.
Variations
In mathematics written in Arabic, some symbols may be reversed to make right-to-left writing and reading easier.
External links
Some Unicode charts of mathematical operators:
* Symbols  Symbols Symbols Mathematics
نېښ لرونکي بوټي
پیژندنه
نېښ لرونکي بوټي څو کلن نبات دی چی اوږدوالي یی ۱۲۰ سانتيمتر ته رسېږي او د نر او ښځينو گلان لري. د گلانو رنگ شين دي. نوموړي بوټي د جون څخه تر سپټمبر پورې گل کوي. ټول بوټي د سوونکي نېښ لخوا پوښ شوي دي. نېښ لرونکي بوټي د ويټامينونه (B2, B5)، هيسټامین، سروټونين ، اسټيلخولين او زهرجن کنډ محتوي لري. زهرجن کنډ یوه توکه ده چی د انسانانو پر پوستکی باندي سوونکي او خارښت کونکي آغېزه لري.
نعمت الله رحیمي
نعمت الله رحیمي (انګلیسي: Niamatullah Rahimi) (زوکړه ۱۹۹۹ زیږديز ډسمبر ۳۱) ځوان داستان (ناول) لیکونکی دی.
مخينه
نعمت الله رحیمي، د ناول لیکونکی دی. نوموړی په ناول او کيسه لیکلو کې لوی لاس لري، زیږیدنه( ۱۹۹۹ز ډسمبر ۳۱) پهٔ کابل کې زیږیدلی، او پلارنی ټاټوبی یې میدان وردګ ولایت دی.
زده کړې
رحیمي خپل د ښوونځي لومړنۍ زده کړې تر پنځم ټولګي پهٔ میدان وردګو ولایت کې وکړې، د بد امنیتي وضیعت لهٔ عمله یې کورنۍ کابل ته را وکوچیده او لهٔ پنځم ټولګي وروسته یې ښوونځي ته پهٔ کابل کې دوام ورکړ، پهٔ ۱۳۹۷ لمریز کال کې لهٔ ښوونځي فارغ شو، او لهٔ فراغت وروسته یې په آنلاین بڼه ګرافیک ډیزاین زده کړ.
= لیکلي آثار = د لیکوالۍ پهٔ برخه کې رحیمي تراوسه اووه ناولونه لیکلي دي.
= چاپ شوي آثار =
= لنډې کیسې =
= اخځلیک = https://ketabton.com/book/14718
https://ketabton.com/book/14781
https://rohi.af/news/89319
https://taand.com/main/?p=203996
https://www.scribd.com/document/525030764/Modern-Majnoon-Novel وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغاني لیکوال وېشنيزه:پښتانه لیکوال
صادق
نمبر شمار اسمائے گرامی علمائے دیوبند تاریخ وفات حالات کیلئے دیکھئے.
۱- شاه عبد الغنی محدث دهلوی ۱۸۷۹ء تذکرة الرشید.
۲- مولانا مظفر حسین کاندھلوی ۱۲۸۳ھ تذکرة الخلیل.
۳- شاه رفیع الدین دیوبندی ۱۳۰۸ھ تذکره علمائے دیوبند.
۴- مولانا سید جمیل احمد مهاجر مدنی ۱۳۲۲ھ نقش حیات.
۵- مولانا سید محمد صدیق مهاجر مدنی ۱۳۳۱ھ نقش حیات.
۶- مولانا سید احمد مهاجر مدنی ۱۹۳۹ء نقش حیات.
۷- مولانا خلیل احمد سهارنپوری ۱۳۴۶ھ تذکرة الخلیل.
۸- مولانا سید محمود احمد مدنی ۱۹۷۱ء نقش حیات.
۹- مولانا شیر محمد گھوټوی ۱۳۸۶ھ بزم اشرف کے چراغ.
۱۰- مولانا عبد الشکور دیوبند ۱۹۶۳ء.
۱۱- مولانا شیخ عبد الحق نقشبندی مدنی.