cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
بې لکۍ الوتکه
بې لکۍ الوتکه د لکۍ عمودي برخه او څنګونو کې افقي برخې نلري. د ایرو ډاینامیک او د فعالیت ثبات یې په اصلي وزرو کې ځای شوی یا شامل وي خو په ځینې الوتکو کې یوازې عمودي برخې لري. د بې لکۍ الوتکې نظریاتي یا تیوریکي ګټې کم (parasitic drag) ده لکه په (Horten H.IV, soaring glider and the Northrop B-2 Spirit bomber) الوتکو کې. تر ټولو بریالی ترتیب یې په (Concorde airliner) الوتکه کې ده او همداسې ناسا ادارې (X-36 research aircraft) الوتکه د څیړنو لپاره جوړې کړې چې بې لکۍ ترتیب پکې کارېدلی.
ګونل زینالوا
ګونل په ترکي Günel Zeynalova) زوکړه ۲۵ اکتوبر ۱۹۸۵ آقدام سیمه پخوانی شوروي اتحاد نننی آذربایجان. نوموړی یوه آذربایجانې سندرغاړې ده، ګونل تراوسه خپل څلور البومونه بازار ته وړاندی کړي.
وبسایټ
www.gunel.tv
آلبومونه
ګونل له ۱۹۹۹ کال راهیسی سندرو ویلو ته مخه کړی چې تر ۲۰۱۷م کال پوری څلور آلبومونه بازار ته وړاندی کړي.
نظامي الوتکه
هره د ثابت یا بې خوځښتو وزرو الوتکه (fixed-wing) او یا هم هر د څرخي وزرو الوتکه (rotary-wing aircraft) کومه چې د پاڅون کوونکي یا قانوني پوځ لخوا د هر ډول عملیاتو او یا خدماتو لپاره کاریږي. پوځي الوتکو کې جنګي او غېرې جنګي الوتکې شاملې وي. کومې الوتکې چې چې د جګړې لپاره نه کاریږي بیا هم د ځان د دفاع لپاره اسلحه پکې موجوده وي. جنګي الوتکې د فعالیت او دندې له مخې په څو ډولونو وېشل شوي لکه جنګ کوونکې الوتکې، د څو موخو لپاره جوړې شوې الوتکې، جنګ کونکې – بم غورزونکې الوتکې، برید کوونکې او بم غورزونکې
د چټکې خبرتیا او کنټرول الوتکې
یو سیستم دی یا هم په الوتکه کې ځای پر ځای شوی د رادار سټیشن دی. دا سیستم د الوتکو، د پوځي قطار د ټانکونو او موټرو او د بېړیو د پیدا کولو لپاره کاریږي. له دې پرته په دې الوتکو څارنه او د دښمن د پوځي قطعو موقیعت او په نښه کول هم ترسره کیږي. کله چې لوړه الوتنه کوي په ځمکه کې د نصب رادار په پرتله له ډېر لرې د دښمن او خپل پوځ الوتکې پېژني. ځمکنی پوځ له ناخبره او ناڅاپه د دښمن له برید څخه خبروي.
د انګلستان د هوایي بېړیو نوملړ
د انګلستان هوایي بېړۍ د فرانسې او جرمني له بېړیو وروسته پاتې وې. لمرۍ هوایي بېړۍ یې سټېنلي سپېنسر (Stanley Spencer) جوړه کړه کومې چې لمړۍ الوتنه د ۱۹۰۲ کال د سپټمبر په ۲۲ وکړه. لمړۍ الوتنه یې ۳۰ مایله (۴۸ کیلومتره) د لندن له کرسټال پېلس تر رویسلیپ پورې او د الوتنې پر وخت یې له ځان سره د ماشومانو د خوړو اعلان لېږدوه. وروسته ارنېسټ ویلوز (Ernest Willows) پرمختللې هوایي بېړۍ جوړې کړې لمړۍ یې خپله لومړنۍ الوتنه د ۱۹۰۵کال د اګسټ په ۵ نېټه ترسره کړه. انګلستان فکر وکړ چې که چېرې د (Ferdinand von Zeppelin) د بېړیو طرحه نقل کړي نو ډېر به ګټور وي. په ۱۹۱۱ کې یې نقل وکړ او بلاخره د الوتنې پروخت هوایي بېړۍ له کاره ولوېده. وروسته تر ۱۹۱۴ کال پورې دانګلستان پوځ د څار لپاره هوایي بېړۍ جوړې کړې. په لمړۍ نړیواله جګړه کې یې سمندري ځواک وکارولې. د لمړۍ نړیوالې جګړې په پای کې د هوایي بیړیو پوځي کارونه پای ته ورسېده خو سوداګریزه کارونه یې پیل شوه. له ۱۹۷۰ لسیزې را په دیخوا بیا ځلې انګلستان هڅه وکړه چې د هوایي بېړیو په صنعت کار پیل کړي او په هوایي بېړیو کې له ورځې سره برابره ټکنالوجي، د تنې د جوړولو نوي مواد او نوې طرحې وکاروي.
د ګرجستان هیواد د ښارونو نوملړ
د ګرجستان د ښارونو نوملړ د ګرجستان ښارونه (د ګرجستان هیواد د ولایتونو مرکزونه) لاندی نوملړ د ګرجستان هیواد د ولایتونو مرکزونه چې هریو ځانته ښار ګڼل کیږي ښیې.
عمودي ثبات رامنځته کوونکی
املا یې (vertical stabiliser) هم لیکل کیږي. د لکۍ عمودي برخې ته انګرېزۍ کې (fins) نوم هم اخلي. دا برخه په بمونو، توغندیو او الوتکو کې معمولا د تنې د پای په برخه کې وي. د لکۍ د عمودي برخې موخه څنګ لور ته د بې اختیاره ښوېدو یا خوځښت مخنیوی وي, د الوتکې، توغندي یا راکټ په سیده تګ کې مرسته کوي. په الوتکه کې د لکۍ عمودي برخه معمولا پورته لور ته لوړه شوې وي او په انګرېزۍ کې ورته (vertical tail) نوم هم اخلي. د لکۍ عمودي برخه په هغو سپورتي موټرو کې هم نصب وي چې لوړ سرعت لري. ځینې الوتکې د لکۍ عمودي برخه د تنې په پای کې په لاندې برخه کې لري دې ډول الوتکو کې د لکۍ عمودي برخه یا لنډه وي او یا د تاوېدو وړ وي او ډېر وخت یې پیلوټ د ناستې په وخت کې څنګ لور ته تاووي تر څو ناسته ممکنه کړي. په ځینو الوتکو کې د لکۍ له پاسه وي او په ځینو کې د لکۍ د افقي برخې لاندې وي. د عمودي برخې وروسته پای د (rudder) په نامه یادیږي د خوځېدو وړ وي او پیلوټ یې په مرسته په الوتکه کې د (yaw) څرخېدنه ترسره کوي. د لکۍ عمودي برخې له پاسه یا په داخل کې (navigational radio or airband transceiver antennas ) هم موجود وي. په ټولو هغو جیټ الوتکو کې چې درې ماشینونه لري د لکۍ په عمودي برخه کې یې (central engine or engine inlet duct) موجود وي.
آپل
آپل: (انګلیسي نوم Apple) آپل یو آمریکایې څوملتي شرکت ده چې د الکترونیکي وسایلو او کمپیوټري وسایلو د جوړولو په برخه کې کار کوي. دا شرکت د لمړي ځل لپاره د (Apple computer inc.) په نوم د امریکا د کالیفورنیا ایالت په کوپرتینو ښار کې، په ۱۹۷۷م کال کې د ۲۱ کلن استیون وزنیاک، ۱۶کلن استیو جابز او رونالد وین له لورې پرانیستل شو. دې شرکت په اویایمه لسیزه کې مایکرو کمپیوټرونه آپل۱، آپل۲، آپل۳ او له هغه وروسته مکینتاژ بازار ته وړاندې کړل.
شتوتګارت
شتتګارت ښار په الماني Stuttgart) د المان په سویل لویدیځ کې د بادن وورتمبرګ آیالات مرکز دی. یاد ښار د نکار سیند پرغاړه پروت دی. شتوتکارت ښار ۲۰۷ کیلومتره مساحت او کم او زیات ۶۰۰ زره وګړي لري.
آپل
آپل د هارډویر په جوړولو کې هم ښه شهرت لري، د هارډیر په برخه کې د آپل شرکت مشهور محصولات عبارت دې له: آیپډ، آی مک، مک بوک، آی پډ، آیفون، آپل واچ او آپل ټي وي.
او د دې شرکت مشهور سافټویرونه عبارت دې له: آی ټونز، آي لایف، آي ورک او عامل سیستم لکه مک.
د دې شرکت اجرائي مدیریت د استیو جابز په غاړه وه، چې په ۲۰۱۱م کال کې یې له خپل مرګ څخه یوه میاشت مخکې استعفا وکړه، او په ځاي يې ټیم کوک د دې شرکت د اجرائي مدیر په توګه کار پیل کړ.
آپل شرکت په ۲۰۱۷م کال کې پرلپسي د لسم ځل لپاره د کال تر ټولو ستایل شوی شرکت ونومول شو.
د ۲۰۱۸ م کال د اګسټ په میاشت کې په تجارتي بازار کې د آپل شرکت آرزښت له یو تریلیون ډالرو څخه واوښت، چې دا د نړۍ په تاریخ کې لمړۍ شرکت شو چې ارزښت یې له یو تریلیون ډالرو اوړي.
۱۹۷۶- ۱۹۸۰
۱۶ کلن ستیو جابز او ۲۱ کلن استیون وزنیاک له ۱۹۷۱م کال څخه مخکې هم ملګرتیا درلوده، خو په ۱۹۷۱م کال کې یې د تخنیکي سامان آلاتو په جوړولو شروع وکړه، او په همدي کال کې یې د Blue box په نوم یوه دستګاه جوړه کړه چې په لري واټن کې به یې تلفوني آړیکې ټینګولي، چې دا دستګاوې به یې په ۱۰۰ ډالرو په غیر قانوني ډول پلورلي.
په ۱۹۷۵م کال کې جابز او وزنیاک وکولای شول چې یو بل شخصي کمپیوټر جوړ کړي. دوی به لمړۍ د جابز په کور کې کمپیوټرونه جوړول او بیا به یې په کمپيوټر پلورنځیو کې په ۶۶۶ ډالرو پلورل. د دوي کمپیوټر د ښه کیفیت له آمله زیات مشهور شو، تر دې چې د Byte shop کمپیوټر پلورنځۍ له دوي څخه د ۵۰ کمپیوټر غوښتنه وکړه چې د هر کمپیوټر قیمت یې ۵۰۰ ډالر ښودلي وو، چې دا د دوي لمړۍ بریا وه.
او له هغه وروسته استیو جابز، استیون وزنیاک او رونالد وین په ۱۹۷۷م کال کې د Apple1 کمپیوټر په وړاندې کولو سره دا شرکت د Apple Computer inc. په نوم په رسمي ډول پرانستل، او په کم وخت کې یې د زیاتو کمپیوټرونو په پلورولو سره زیات اعتبار تر لاسه کړ. او په همدې کال یې یو بل ډول کمپیوټر د Apple2 په نوم بازار ته وړاندې کړ، چې د ښه سرعت او مجهزوالي له کبله یې له نورو سیالانو څخه مخکې والی وموند. په ۱۹۸۰م کال کې آپل شرکت د دې کمپیوټرونو دریم ماډل د Apple3 په نوم بازار ته وړاندې کړ، چې د دې ماډل سرعت له Apple2 کمپیوټر څخه زیات وو. خو په عین وخت کې یې د خپل وخت له لوی سیال آی بې ایم سره چې د خپلو کمپیوټرونو د تجهیز لپاره د DOS عامل سیستم په جوړولو بریالی شوي وو، او د پلور بازار یې ډیر ښه وو، قوي سیالي پیل کړه. خو هغو ستونزو له امله چې د Apple3 په ماډل کې یې شتون درلود، په سلهاوو پلورل شوي کمپیوټرونه بیرته آپل شرکت ته وګرځول شول. خو دا چې د دې ستونزو حل سخت وو، نو له دې امله یې د یو نوي ماډل په جوړولو کار شروع کړ.
لیزا او مکینتاژ ۱۹۸۱-۱۹۸۹
په ۱۹۸۳م کال کې آپل شرکت وکولای شول د (Lisa) ماډل منځ ته راوړي، دا لمړۍ کمپیوټر وو چې په ماووس او عامل سیستم یې کار کول او د ګرافیک، ایکنونو او کړکیو درلودونکی وو. چې د دې کمپیوټرونو جوړول د شخصي کمپیوټرونو په برخه کې یو انقلاب رامنځ ته کړ. له هغه وروسته په ۱۹۸۴م کال کې آپل شرکت مکینتاژ عامل سیستم جوړ کړ، چې د دې شرکت د ډېر مشهورتیا سبب شو. او په دې وخت کې د مکینتاژ لپاره د آډوب کمپنۍ له لورې ځیني پروګرامونه هم جوړ شو. لکه: Page maker او له هغه وروسته د عکس، غږ او ویډیو ایډيټ لپاره د آډوب شرکت نور پروګرامونه هم جوړ کړو، او سمدستي د موسیقي او فلمونو مینوالو هم د مکینتاژ کارولو ته مخه کړه، او آپل شرکت لا مشهور شو. ځیني ډېر مشهور پروګرامونه لکه: مایکروسافټ ورډ او آډوب فوتوشاپ هم د لمړۍ ځل لپاره د مکینتاژ لپاره جوړ شوي وو.
طلایې دوره ۱۹۸۹-۱۹۹۱
په ۱۹۸۹م کال کې آپل شرکت د لیږدیدونکو کمپیوټرونو نوی ماډل د Macintosh Portable په نوم او له هغه وروسته بل ماډل د PowerbooK په نوم بازار ته وړاندې کړ.
دا ماډل په ۱۹۹۱م کال کې د آپل شرکت لپاره ډیر ګټور وو، دومره چې د آپل شرکت په تاریخ کې د دې ماډل کمپیوټرونو دوره د طلایې دوري په نوم نومول شوي ده.
پاوربوک:- ۱۹۹۰-۱۹۹۳
تر ۱۹۸۹م کال پورې د لویو کمپیوټرونو له جوړوولو وروسته د آپل شرکت د لیږدیدونکو کمپیوټرونو په جوړولو شروع وکړه، او په پایله کې یې د لیږدیدونکو کمپیوټرونو دری ماډلونه رامنځ ته کړو. مهم او مشهور یې Powerbook وو، چې په ۱۹۹۱م کال کې یې د سوني په مرسته جوړ کړ، چې دا ماډل د لپټاپ کمپیوټرونو پیل وو.
د آپل شرکت وروستي محصولاتو، د دې شرکت شهرت او ښه کیفیت هم د میزي کمپیوټرونو او هم د لیږدیدونکو کمپیوټرونو په برخه کې ثابت کړ.
د Powerbook بریا او په دې وخت کې د آپل شرکت د ځینو نورو محصولاتو بریا د دې شرکت عواید ډیر لوړ کړل. نو له دې امله له ۱۹۸۹م تر ۱۹۹۱م کلونو پورې د آپل شرکت طلایې دوره وه.
خو دې طلایې دوري زیات دوام پیدا نه کړ، په دې وخت کې د مایکروسافټ له لوري د وینډوز وړاندې کول، چې کارول یې له مکینتاژ څخه اسانه وو، د آپل شرکت لپاره ستونزې رامنځ ته کړي. که څه هم په دې وخت کې آپل مایکروسافټ شرکت تورن کړ چې وینډوز یې له مکینتاژ څخه کاپي کړی، خو بیا هم مایکروسافټ د وینډوز پرمختګ ته دوام ورکړ.
۱۹۹۶-۲۰۰۵
د ۱۹۹۰م کلونو وروسته آپل شرکت دې پایلي ته ورسید چې د کمپیوټرونو په برخه کې د پرمختګ لپاره باید مکینتاژ بیرته له سره ولیکي. ځکه مکینتاژ نشوای کولای چې د کارونکو آړتیاوې په سم ډول پوره کړي، او د کمپیوټر له نویو پروګرامونو، نوي هارډویرونو او نوي عامل سیستم سره سم کار وکړي.
په ۱۹۹۵م کال کې آپل د مکینتاژ په مرسته وکولای شول د Imac په نوم یو نوی او مکمل عامل سیستم رامنځ ته کړي، د ښه کیفیت له امله په ۱۹۹۸م کال کې ۸۰۰۰۰۰ د Imac سیستمونه وپلورل شول، چې له ۱۹۹۳م کال وروسته دا لمړۍ کال وو چې د آپل شرکت ښه عایدات درلودل. په ۲۰۰۱م کال کې آپل شرکت Mac OS X وړاندې کړل چې له Next step او BSD څخه جوړ شوي وو. د ۲۰۰۱م کال په وروستیو کې آپل شرکت لمړی Ipod چې د غږ د خپرولو او له ځان سره د آسانه لیږدیدو وړتیا یې لرله، بازار ته وړاندې کړل، چې ډېر وپلورل شول.
جابز د ۲۰۰۵م کال د جنوري په میاشت کې وویل: مکینتاژ به له Powerbook څخه Intel ته بدل کړو، خو دا کار تر ۲۰۰۷م کال پورې وخت نیسي.
د Intel دوره – ۲۰۰۶ څخه تر اوسه
آپل د لمړي ځل لپاره د ۲۰۰۶م کال د جنوري په لسمه نیټه خپل لمړي کمپیوټرونه د اینټل په CPU سره بازار ته وړاندې کړو. نوي لپټاپ macbook pro د پخوانیو Powerbook په ځای بازار ته وړاندې شوي وو. چې سرعت یې له پخوانیو Powerbook څخه څلور ځله زیات وو. او د نوي آی مک سرعت هم دوه، دری ځله زیات شوی وو. چې د دواړو Intel د Core duo له تکنالوژي څخه ګټه اخیسته.
تجربوي الوتکه
تجربوي الوتکه هغې الوتکې ته وېل کیږي چې تر اوسه یې الوتنه په بشپړ ډول ثابته شوې یا ازموېل شوې نه وي. دا نوم ډېر وخت هغې نوې هوایي ټکنالوجۍ ته کاریږي چې په الوتکه کې د ازموینې یا تجربې لپاره اضافه شوې وي. تجربوي الوتکه اصطلاح هغې الوتکې ته کاریږي چې د الوتنې تجربوي تصدیق یا سند لري. په متحده ایالتونو کې هغو الوتکو ته دا اصطلاح کاریږي چې په کور کې جوړې شوې الوتکې وي.
پام مو وي چې د څېړنې الوتکه (research aircraft) له پورته یادې شوې الوتکې سره توپیر لري. د څېړنې الوتکې د ساینسي مطالعو لپاره کاریږي لکه د هوا په اړه څېړنې, جیو فزیکي سروې یا نقشه جوړونه
هوایي بېړۍ
هوایي بېړۍ ته د مدیریت وړ یا هدایت کېدونکی بالون هم وایي. د ایروستات یو ډول دی. په داخل کې له هوا څخه په سپک ګاز ډک وي او د همدې ګاز په مرسته الوتنه کوي. مخکې په هوایي بېړیو کې د هایډروجن ګاز کارېده او لامل یې سپکوالی، ښه الوتنه او په اسانۍ پیدا کېدنه وه. هیلیوم ګاز هم تقریبا د هایډروجن په اندازه سپک دی او د سپکوالي تر څنګ د اور اخیستو وړتیا نلري خو د هایډروجن په پرتله کم پیدا کېدونکی او قیمته دی. د هیلیوم زیاته اندازه په متحده ایالتونو کې موندل شوې او په همدې هیواد کې تر نورو زیات په هوایي بېړیو کې کارېدونکی ګاز دی. له ۱۹۶۰لسیزې را په دیخوا په ډېرو هوایي بېړیو کې د هیلیوم ګاز کارېدلی خو په ځینو کې ګرمه هوا هم کارېدلې.
سعيد بن جبير
ژباړه: انیسه «غزنوی» / تعلیم الاسلام ویب پاڼه
هوایي بېړۍ
د هوایي بېړۍ په داخل کې یوازې یوه د هوا کیسه وي او یا هم د هوا کیسه یې د ګاز له وړو حجرو جوړه شوې وي. په هوایي بېړۍ کې انجن هم موجود وي، سپرلۍ پکې وي او د توکو د انتقال لپاره هم ځای لري. هوایي بېړۍ درې عمده ډولونه (non-rigid, semi-rigid, and rigid) لري. د (non-rigid) ډول ته یې (blimp) نوم هم اخلي په دې ډول بیړیو کې کیسه یوازې په ګاز پړسېدلې وي او کیسه یو نرم پوښ لري، دوېم ډول (semi-rigid) یې د ګاز په فشار پړسېدلې وي کیسه او د کیسې پوښ وي خو نیم پوښ یې جامد جوړښت لري لکه د هوایي بېړۍ څوکه او لاندې برخه کې، درېم ډول (rigid) یې په ګاز پړسېدلې کیسه لري خو کیسه یې یو جامد جوړښت پوښلي وي او د زیات وزن پورته کولو لپاره په داخل کې د ګاز څو حجرې لري. درېم ډول یې په لمړي ځل (Count Zeppelin) جوړه کړې او تولید ته یې ادامه ورکړې او له همدې امله ورته (Zeppelin) نوم هم اخلي.
سعيد بن جبير
سعید بن جبیر رحمه الله مشهور تابعي او لوی عالم دی، حکومت او خصوصاً د حجاج د ده سره بغض او دښمني وه، حجاج د عبدالمالک بن مروان له خوا حاکم ټاکل شوی و.
هوایي بېړۍ
هوایي بېړۍ لمړۍ الوتکې وې کومو کې چې د هدایت وړ سستم وکارېده. له ۱۹۴۰لسیزې مخکې یې کارېدنه د مختلفو موخو لپاره ډېره عامه وه. کله چې په الوتکو کې وړتیاوې زیاتې شوې نو د هوایي بېړیو کارونه کمه شوه. د کمېدو دوېم لامل یې بې شمېره پېښې وې.
سعيد بن جبير
سعید بن جبیر رحمه الله له ابن اشعث رحمه الله سره یو ځای شو او د حجاج د ظلم مقابله یې اوکړه، په مقابله کې حجاج دی ګرفتار نه کړای شو، ددې نه پس سعید بن جبیر رحمه الله په پټه مکې مکرمې ته ولاړ.
په دې وخت کې حکومت خپل یو خاص سړی د مکې مکرمې حاکم وټاکه.
نوي حاکم خطبه ویله او په آخر کې یې د عبدالملک پاچا له خوا دا حکم وکړ چې: چا چې سعید بن جبیر رحمه الله ته پناه ورکړه هغه به قتل کړای شي! او د هغه او د ګاونډیانو کورونه به یې ونړول شي لنډه دا چې په ډیر خواریو یې سعید بن جبیر رحمه الله ګرفتار کړ او حجاج ته یې ولیږه.
حجاج له سعید رحمه الله څخه څو پوښتنې وکړي چې په لا ندې ډول وي:
حجاج: ستا نوم څه دی؟ سعید: زما نوم سعید دی.(نیک بخته)
حجاج ته د دوی نومونه د ښې معنا والا خوښ نه شو نو وي ویل:
حجاج: نه، ته شقی بن کسیر یې. (شقی بدبخت ته او کسیر مات شوي شي ته وایې)
سعید: زما مور زما نوم لتا څخه ښه پیژانده.
حجاج: ته هم بد بخت یې اوستا مور هم بد مرغه ده.
سعید: په غیبو باندې علم لتا څځه پرته د بلې هستی دی. (علام الغیوب الله جل جلاله دی)
حجاج: زه اوس تا وژنم.
سعید: نو زما مور زما نوم بلکل صحیح ایښی دی. (نیک بخت یم)
حجاج: اوس زه تا ددنیا څخه دوزخ ته رسوم. سعید: که چیرې ماته دا معلومه وای چې دا ستا په وس او اختیار کې دي نو ته به مې معبود ګرځولی وي.
حجاج: د نبی اکرم صلی الله علیه وسلم په اړه څه عقیده لرې؟
سعید: هغه د الله جل جلاله رسول او رحمت ؤ چې په بهترین نصیحت سره ټولې نړی ته لیږل شوی و.
حجاج: د خلفاوو په اړه څه عقیده لرې؟
سعید: زه د هغوی محافظ نه یم هر څوک د خپلو اعمالو ذمه وار دی.
حجاج: زه هغوی ته بد وایم که ښه؟
سعید: د کوم څه په اړه چې ماته علم نه شته زه په هغې کې څه ویلای شم ماته یوازی خپل حال معلوم دی.
حجاج: ستا په نظر په خلفاؤ کې د ټولو نه زیات ښه کوم یو دی؟
حجاج: د ټولو نه زیات راضې کوونکی څوک ؤ؟
سعید: دا هغه څوک پیژني چې د زړونو او پټو رازونو څخه خبر دی.
حجاج: حضرت علی رضی الله عنه جنت کې دی که دوزخ کې؟
سعید: زه ددې نه کم یم چې په غیبو دې خبردار کړای شم.
سعید: مادروغ هم نه دي ویلي.
حجاج: ته ولې نه خاندې؟
سعید: زه دخندا خبره نه وینم او هغه څوک به څنګه وخاندي چې له خاورو نه پیدا وي او قیامت ته یې ورتلل وي او د دنیا په فتنو کې شپه او ورځ تیروي.
حجاج: زه خو خاندم.
سعید: الله تعالی مونږ په مختلفو عاداتو سره پیدا کړي یو.
حجاج: ووایه زه تا په کومه طریقه قتل کړم؟
سعید: په کومه طریقه قتلیدل دي چې ځان لپاره خوښوې.
حجاج: آیا تا وبښم؟
پېروزه
فيروزه یوه عربي کلمه ده چې پښتو او فارسي معادل يې پېروزه ده په حقيقت کې د دې کلمې شکل پر ايران باندې د عربو تر وروسته خپله بڼه بدله کړه او "فیروزه" ته بدل شو ، په حقیقت کې، دا د المونیم طبیعي هایدروس فاسفیت دی، چې په کج وجهي دستګاه کې متبلور کيږي، دا د ابي رنګه مسو سره له يوځای کېدو وروسته فيروزه يي بڼه اخيتاروي او د جواهرو او ګاڼې په توګه کارول کیږي.
سعيد بن جبير
سعید: بښنه د الله تعالی له لورې بښنه ده ستا بښنه هیڅ ارزښت نه لري.
پېروزه
فيروزه چې کيمياوي جوړښت او فارمول يې Cu(II)Al6(PO4)4(OH)8·4H2O دی یو نادر او قیمتي منرال دی چې د فیروزي طیف په رنګونو کې (رڼا نیلي تر شنه) پورې اړه لري او د فاسفیت کټګورۍ پورې اړه لري. دا منرال د فیروزي کارګرانو په لاسونو جوړ شوی او د ګوتو ، هار ، غوږوالۍ او نورو ګاڼو لپاره د جواهر په توګه کارول کیږي. فیروزي، لکه د نورو مبهم جواهراتو په څیر، بازار ته د نوي بدیلونو او مصنوعي موادو په معرفي کولو سره له اقتصادي پلوه د پخوا په پرتله لږ ارزښت لري.
سعيد بن جبير
حجاج جلاد ته حکم وکړ چې دی قتل کړه سعید رحمه الله وخندل. حجاج پوښتنه ورنه وکړه چې ولې دې وخندل؟
پېروزه
د رنګ پر بنسټ د فیروزي ډبرې کیفیت اندازه کولو نړیوال معیار د نیشاابور کان فیروزي ډبره ده.
سعيد بن جبير
سعید: ستا په الله جل جلاله زړورتیا او د الله جل جلاله په تا صبر باندې مې وخندل.
پېروزه
ملکیتونه
تر ټولو غوره فیروزه د کړکۍ د ښیښې څخه لږ تر لږه 6 یا لږ څه ډېر د موس حد ته رسیږي. د ایکس رې کریسټالګرافي ازموینه ښیي چې د دې کرسټال جوړښت ټریکلینیک دی او د ټیټ سختۍ سره ، د دې پورسیت ډیریږي. فیروزي ګلیز معمولا له فرعي ویټریوس څخه مومي وي، او روڼتیا یې معمولا ناپاک وي، مګر ممکن په پتلو برخو کې شفاف وي. د فیروزي رنګ د دې منرال د نورو ملکیتونو په څیر توپیر لري، د سپینو څخه پوډر نیلي آسماني نیلي او نیلي شنه څخه ژیړ شنه پورې. نیلي رنګ د idiochromatic مسو ته منسوب دی پداسې حال کې چې شین رنګ ممکن د اوسپنې د ناپاکۍ پایله وي. (د مسو پر ځای) د ټيټ سختۍ سره، ټیټ مشخص جاذبه (2.60-2.90) او ډیر porosity رامنځته کیږي. دا ځانګړتیاوې د غنمو په اندازې پورې اړه لري. رنګ د نورو معدنی ملکیتونو په څیر متغیر دی، له سپین څخه تر پوډر نیلي تر آسماني نیلي او نیلي شنه څخه ژیړ شنه پورې. نیلي رنګ idiochromatic مسو ته منسوب شوی، پداسې حال کې چې شین رنګ ممکن د اوسپنې ناپاکۍ ( د المونیم بدیل) یا د ډیهایډریشن له امله وي.
سعيد بن جبير
حجاج جلاد ته وویل زما مخ کې ددې څټ په توره ووهه.
پېروزه
ملکیتونه
د فېروزې د انعکاس يا غبرګون ضريب (د سوديم د نور په واسطه اندازه کیږي ، 589.3 nm) نږدې 1.61 یا 1.62 دی. دا یو اوسط ارزښت دی چې په جیومیټریک ریفراکټومیټر کې د واحد لوستلو په توګه لیدل کیږي، د فیروزي نږدې ځانګړي پولی کریسټالین طبیعت له امله. د 1.61–1.65 لوستل (0.040 بائنری بیا توزیع، دوه اړخیز مثبت) د واحد نادر کرسټال څخه ترلاسه شوي. د جذب سپيکټرم شونی دی د لاسي سپيکټروميټر سره هم ترلاسه شي، کوم چې په 432 nm کې یوه کرښه او په 460 nm کې یو ضعیف بانډ ښیي (دا د قوي منعکس شوي رڼا سره لیدل کیدی شي). د اوږدې څپې الټرا وایلیټ وړانګو لاندې ، سیان ځینې وختونه شنه ، ژیړ ، یا روښانه نیلي فلورس کولی شي. دا د الټرا وایلیټ او لنډ څپې ایکس رې لاندې غیر مؤثر دی.
سعيد بن جبير
سعید رحمه الله دوه رکعته لمونځ وکړ او بیا یې مخ قبلې ته کړ وې ویل:
پېروزه
ملکیتونه
توږل شوې يا وړې شوې پېروزې په ګرم هایدروکلوریک اسید کې محلول کیږي. کچل شوي فیروزي په ګرم هایدروکلوریک اسید کې محلول کیږي. د هغې د بڼې رنګ له سپین څخه تر شین شین رنګه دی او ټوټه یې د خولۍ په شکل کې نرمه ده. د نورو جواهراتو په پرتله د ټیټ سختۍ سره سره، فیروزي ښه پالش وړتیا لري. فیروزي هم کیدای شي د pyrite د ټوټو سره یا د تیاره، سپیري لیمونیټ رګونو سره ډک شي.
سعيد بن جبير
إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا ۖ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ. ( سورة الا نعام: ۷۹) یعني: ما خپل مخ هغه پاک ذات طرف ته کړ چا چې اسمانونه او ځمکه جوړه کړه او زه د ټولو طرفونونه لري شوم، او نه یم زه د مشرکانو څخه.
پېروزه
ملکیتونه
فیروزی تقریبا تل کرسټال او لوی دی او کوم ځانګړی بهرنی شکل نلري. کرسټالونه، حتی په مایکروسکوپي پیمانه، نادر دي. معمولا دا بڼه د رګ یا فریکچر ډکول، نوډولر یا بوټرایډیل په عادت کې وي. د Stalactite شکلونه راپور شوي. فیروزی ممکن د فیلډسپر، اپیټیټ، نورو منرالونو یا حتی فوسیلونو ځای ونیسي. Odontolite فوسیل شوي هډوکي یا dentine دي چې په تاریخي ډول فکر کیږي چې د فیروز یا ورته فاسفیت منرالونو لکه ویویانایټ اوسپنې فاسفیټ لخوا بدل شوي. د نورو ثانوي مسو منرالونو لکه کریسوکولا سره د غلو وده هم عام ده. د مسو د نورو ثانوي منرالونو لکه کریسوکول سره د پیرروز وده کول هم عام دي. فیروزي د کریسوکول څخه توپیر لري، یوازینی عام منرال دی چې ورته ملکیت لري، د هغې د زیاتې سختۍ له مخې. فیروزي د چلکوسایډرایټ سره د بشپړ قوي محلول لړۍ جوړوي. CuFe6(PO4)4(OH)8*4H2O چیرته چې اوسپنه (III) د المونیم ځای نیسي.
سعيد بن جبير
حجاج: د ده مخ د نصاراوو د قبلی خواته کړی چې هغوی هم دین کې تفرقه اوکړه نو د هغه مخ واړولی شو.
پېروزه
د فیروزي د انسان د کارونې تاریخ
پېروزې او پېروزه يي رنګونه دا د لرغونو ډېری لويو کلتورونو کې مشهور شوي توکي وو: د لوی فارس واکمنانو، لرغونی مصر ، ازټیکس (او ممکن د کولمبیا څخه مخکې نور میسوامریکان )، میسوپوتامیا ، د سیند دره ، چین (لږترلږه د شنګ سلطنت راهیسې) دا کار کاوه. . سره له دې چې یو له پخوانیو جواهراتو څخه دی، فیروزي شاید لومړی د ورېښمو د سړک د نورو محصولاتو سره اروپا ته ( د ترکیې له لارې) معرفي شو.
په ایران کې
ایران له څه کم ۲۰۰۰ کلونو راهیسې د فیروزې یوه مهمه سرچینه ده. په لومړي سر کې ایرانیانو ورته " پیروزه " ویل چې معنی یې "فتح" ده او وروسته عربانو ورته " فیروزه " ویل چې په عصري فارسي کې ورته " فیروزه " ویل کیږي. په ایراني معمارۍ کې، نیلي فیروزي د محلونو د گنبد پوښلو لپاره کارول کیده ځکه چې د هغې قوي نیلي رنګ په ځمکه کې د جنت نښه وه. په ایران او نړۍ کې تر ټولو مهم او لوړ کیفیت لرونکي فیروزي کان د نیشابور فیروزي کان دی. ایران په سمنان او کرمان ولایتونو کې هم د فیروزي کانونه لري.
سعيد بن جبير
حجاج: پړ مخ یې واچوی (مخ یې ځمکی خوا ته کړی)
پېروزه
په ایران کې
په ایران کې، فیروزي په عملي توګه د زرګونو کلونو لپاره ملي ډبره ده او په پراخه کچه د شیانو د سینګار کولو لپاره کارول کیږي (له پګړۍ څخه تر پلرونو پورې )، جوماتونه او نور مهم ودانۍ دننه او بهر. [ سرچینې ته اړتیا لري ] لکه د اصفهان د عباسي لوی جومات. د فیروزي ایراني سټایل او کارول په هند کې د ګورکا امپراتورۍ له رامینځته کیدو وروسته هند ته راوړل شوي ، او د هغې اغیز د لوړ خالص سرو زرو ګاڼو ( د یاقوت او الماسونو سره) او د تاج محل په څیر په یادګارونو کې لیدل کیږي. ایراني فیروزي اکثرا په عربي رسم الخط کې د عقیدوي کلمو سره کښل شوي چې بیا په سرو زرو پوښل شوي.
سعيد بن جبير
سعید: مِنْهَا خَلَقْنَاكُمْ وَفِيهَا نُعِيدُكُمْ وَمِنْهَا نُخْرِجُكُمْ تَارَةً أُخْرَىٰ. (سورة طه: ۵۵) یعنی: مونږ د ځمکې نه تاسو پیدا کړی او په دې کی به بیا تاسو واپس کؤ او ددی نه به مو بیا دوباره راپاڅوو. حجاج: دی قتل کړی.
پېروزه
په ایران کې
فریدون جنیدي په خپل کتاب "د ایران کیسه" کې د "فېروزې" په اړه لیکي: په پهلوي ژبه کې د «پِیروچک» perocak پیروڅک نوم "پیروچک" پیروک د ریښې روچ = روښانه څخه اخیستل شوی چې دا ښیي چې لومړنی فیروزي چې ترلاسه شوی و د خاورې فیروزي وه. ، کوم چې پخپله روښانه او روښانه دی. فیروزي په دوه ډوله موندل کیږي: لومړی، فیروزي د ډبرې په زړه کې، چې باید د هستوګنې او کندې سره مات شي، داخلي پېروزه اخيستل کيږي او پالش کیږي، ترڅو روښانه شي. دوهم، د فیروزي آزاد ډول، د خاورې په زړه کې، چې د خاورې فیروزي په نوم یادیږي، او ځان پالش او روښانه وي.
سعيد بن جبير
سعید: زه تا ددې خبري ګواه نیسم چې «اشهدان لا اله الا الله وحده لا شریک له و اشهد ان محمداً عبده ورسوله» ته دا محفوظه ساته، کله چې زه تا سره د قیامت په ورځ ووینم نو درڅخه یې اخلم.
پېروزه
په ایران کې
فیروزي په ډیرو سیمو کې موندل کیږي لکه امریکا ، مصر ، ایران ، هند [ سرچینه اړین ] او... چې د فیروزي رګونو له خراسان څخه هند ته د پراخیدو له امله د نړۍ تر ټولو غوره فیروزي ده، نیشابوري او هندي فیروزي [ سرچینه اړینه ده ]
سعيد بن جبير
ددې څخه وروسته شهید کړای شو.
پېروزه
په ایران کې
همدارنګه د کرمان ولایت په بابک ښار کې د فیروزي یو لوی کان شتون لري چې د نیشابور فیروزي سره پرتله کیږي. [ منبع ته اړتيا لري ] [ متعصب نظر ] ويلاى شو چې د ببرک او نيشابور له فيروزي پرته د دامغان فيروز هم ډېر مشهور دى [ منبع ته اړتيا لري ] [ متعصب نظر ] خو د خلکو د ناپوهۍ له امله [ متعصب نظر ] د نیشاابور فیروزي په توګه دا پلورل کیږي، مګر دا د نیشاابور فیروزي په پرتله خورا ګران دی، [ سرچینه ته اړتیا لري ] ځکه چې په دې فیروز کې ] سرو زرو رګونه هم شتون لري [ سرچینه اړتیا لري ]. په عموم کې، د لوړ کیفیت هر ډول فیروزي د فارسي فیروز په نوم یادیږي.
سعيد بن جبير
(انا لله و انا الیه راجعون)
پېروزه
په ایران کې
دوه ډوله پېروزې موندل کيږي : نرم (عجمي) او توری (شجری). په ایران کې، بهرنی ډول ډیری مینه وال لري. همدارنګه، د نیشابوري اجمي ډوله په ډیره لوړه بیه تجارت کیږي.
د فیروزي رنګ د مسو او اوسپنې پورې اړه لري. فیروزه یو ژوندی ډبره ده. کیمیاوي مواد، غوړ، تیزاب او نور د فیروزي د زیان لامل کیږي.
او د هغه په غرونو کې دننه [توس] د فتحې کان دی، او د مسو ، سیډ، سیډ، اوسپنې او یو درانه کڅوړه شتون لري.
د فیروزي کلتوري اغیزې
د زاړه او نوي نړۍ په ډیری کلتورونو کې، دا قیمتي ډبره د زرګونو کلونو لپاره د سپیڅلي ډبرې، د نیکمرغۍ راوړونکي یا تعویذ په توګه درناوی کیږي. د دې ادعا لپاره تر ټولو لومړني شواهد په لرغوني مصر کې موندل شوي، چیرې چې د فیروزي په ځای کې د قبرونو توکي موندل ] [ نږدې 3000 BC پورې تاریخ لري [ حوالې اړتیا ]. په لرغونې پارس امپراتورۍ کې، د آسمان نیلي قیمتي ډبرې لا دمخه د غیر طبیعي مړینې څخه د ساتنې لپاره د غاړې یا لاس په شاوخوا کې اغوستل شوي. که د دوی رنګ بدل شي، اغوستې فکر کاوه چې د راتلونکي عذاب څخه ویره لري. په عین [ ] ، دا وموندل شوه چې فیروزی یقینا د رنګ کولو څخه تیریږي، مګر دا اړینه نه ده چې د نږدې خطر نښه وي. دا بدلون د رڼا یا کیمیاوي تعامل له امله رامینځته کیدی شي چې د کاسمیټکس، دوړو یا پوستکي تیزاب له امله رامینځته کیږي.
هاتور دیوی د فیروزی سره تړاو درلود ځکه چې هغه د سربیت الخادم سرپرسته وه ، چیرته چې فیروزی کان کیندل. د هغې په مستعار نومونو کې "د فیروزې میرمن" ، "د فیروزې میرمن" او "د فیروزي هیواد میرمن" شامل دي.
په لویدیځ کلتور کې، فیروزي د دسمبر په میاشت کې زیږیدلي د زیږون دودیز ډبره هم ده. فیروزي د یهودي لوی پادری په سینه کې ډبره هم ده چې په Exodus کې بیان شوې. دا ډبره د امریکا سویل لویدیز زوني او پیوبلو اصلي خلکو ته هم سپیڅلې ګڼل کیږي. د کولمبیا څخه مخکې ازټیک او مایان هم دا یو ارزښتناکه او کلتوري ارزښتناکه ډبره ګڼلې. [26]
د انګلیسي کلمې ایتمولوژي «turquoise»
په انګلیسي کې د turquoise نوم "turquoise" دی. دا ډبره په لویدیځه نړۍ کې په ډیرو نومونو پیژندل کیږي. پلیني دغه منرال ته د " calais" په نوم یادوي (له لرغوني یونان څخه κάλαϊς . _ د فیروز" کلمه چې د انګلیسي ژبې په نړۍ کې د دې معدن د راجع کولو لپاره کارول کیږي د 17 پیړۍ پورې اړه لري . "turquois" په فرانسوي کې "ترکی" معنی لري . دا منرال د لومړي ځل لپاره د عثماني امپراتورۍ له لارې اروپا ته راوړل شو.    په هرصورت، د ایتیمولوژي د آنلاین قاموس له مخې، دا کلمه د 14 پیړۍ پورې اړه لري چې د " ترکیس" بڼه لري چې معنی یې "ترکی" او په 1560 کې د " turqueise " سره. فرانسوي ځای پر ځای شو. د همدې سرچينې د معلوماتو له مخې، دغه ډبره د لومړي ځل لپاره له ترکستان او نورو ترکي ځمکو څخه اروپا ته راوړل شوې ده.
په اقتصاد کې (Biased)
په عامه ژبه کې (Biased) متعصب او تعصب کولو دواړو ته وایي خو اقتصادي ارزونه (econometrics) کې د یو څه پر بل څه باندې د اغیز ارزونې ته وایي د بېلګې په توګه د لږ نه لږ یا حد اقل معاش پر استخدام کولو یا کار ګمارنې باندې اغیز. نو کله وایو چې (Biased) ده ؟ کله چې د یو څه په اړه فرضي ارزونه وشي او د لاسته راوړنې لپاره اټکل شوی وي خو ارزونه او د ارزونې لپاره کارېدلی تخنیک د تمې خلاف راووځي نو دلته دواړه ارزونه او تخنیک (Biased) ګڼل کیږي.
په اقتصاد کې (Dummy)
په عامه ژبه کې (Dummy) کم عقل یا نا لایقه او چپ کس ته وایي، بله مانا یې مجسمه ده کومه چې د کالیو په دوکان کې ولاړه وي او جامې ور اغوستل شوې وي درېمه مانا یې نانزکه یا ګوډۍ ده. په اقتصاد کې (binary variable) ته رجوع کوي – باینري ورایبل د یوه ځانګړي کیفیت شتون یا نشتون ښودلو لپاره کاریږي د بېلګې په توګه (male dummy) په دې مانا ده چې یو کس نر ده د نرتوب جنسیت ښودونکی ده. دلته یې مانا کمعقل نا لایقه نر یا د نر مجسمه نده.
په اقتصاد کې (Significant)
په عامه ژبه د (Significant) مانا د پام وړ، مانا لرونکی او اړین ده. په اقتصاد ارزونې (econometrics) کې په اقتصاد کې د احصایې تخنیک کارونه ده. او مانا یې ممکن امکان ونلري، او که چېرې (insignificant) ووایو نو ممکن امکان لري مانا لري. بېلګې یې لاندې وګورئ.
(significant at the 5% level) or (insignificant at the 5% level)
زغره وکړم
سالار خو نه يم چې له زرو ځانته زغره وکړم
پوتسدام
سانسوسي ماڼې د دوهم فریدریش استوګنځای.
پوتسدام ښار په الماني Potsdam) د المان هیواد د براندنبورگ آیالات مرکز دی. یاد ښار ۱۸۷ کیلومتره مساحت او کابو ۱۶۰ زره وګړي لري.
خړ نهنګ
خړ نهنګ (په لاتيني: Eschrichtius robustus ) د نهنګانو یو ډول دی چې اوږدوالی یې ۱۶ مترو ته رسیږي او ۳۶ ټنه وزن لري او د ۵۰-۶۰ کلونو ترمنځ ژوند کوي. د دوی نسل ۳۰ ملیونه کاله دمخه زیږیدلی او د ښکار په برخه کې د لوی تاوتریخوالی له امله دوی ته بد ماهیان هم ویل کیږي.
په اقتصاد کې کرایه (Rent)
په عامه ژبه کې کرایه د یوې شتمنۍ موقتي کارونې په بدل کې نغدو ته وایي د بېلګې په توګه د موټر کرایه، د کور کرایه. په اقتصاد کې هغه ټولې د پیسو ورکړې دي چې د یوه تولید مالک یا د تولید عامل (فکتور) ته ورکول کیږي دا پیسې له قیمت څخه زیاتې وي او موخه یې د فکتور یا عامل په تولید بدلول وي. په بله مانا هغه پیسې دي چې تولید کوونکي ته د تولید له لګښت پرته اضافي ورکول کیږي تر څو تولید کوونکی د تولید لپاره وهڅوي. او د (unearned revenue) په توګه لیکل کیږي.
درود ابراهیمي
رسول الله صلی الله علیه وسلم به تل د دوه، درې یا څلور رکعته لمانځه په پای کې درود ابراهیمي ویل چې په لاندې ډول دي:
اَللّٰهُمَّ صَلِّ عَلٰی مُحَمَّدٍ وَّعَلٰی اٰلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلٰی اِبْرَاهِيْمَ وَعَلٰی اٰلِ اِبْرَاهِيْمَ اِنَّكَ حَمِيْدٌ مَّجِيْدٌ
اَللّٰهُمّ بَارِكْ عَلٰى مُحَمَّدٍ وَّعَلٰی اٰلِ مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلٰی اِبْرَاهِيْمَ وَعَلٰی اٰلِ اِبْرَاهِيْمَ اِنَّكَ حَمِيْدٌ مَّجِيْدٌ
بخاری، الصحيح، کتاب الانبياء، باب النسلان فی المشی، ۳ : ۱۲۳۳، رقم : ۳۱۹۰
دا هم وګورئ
وېشنيزه:اسلام
په اقتصاد کې پانګونه او سرمایه
په ورته وخت کې مالي اقتصاد پوهان پانګونه (investment) عاید لرونکې شتمنۍ لکه (stocks and bonds) ته کاروي خو ماکرو اقتصاد پوهان (macroeconomists) پانګونه د ثابتې پانګونې (fixed investment) لپاره کاروي – ثابته پانګونه په یوه ځانګړې موده کې د تازه تولید شوو تولید کوونکو تجهیزاتو، تعمیر او یا نورو فزیکي شتمنیو پېرنې ته وایي.
د موجوده انبار پانګه (inventory investment) د وخت له تېرېدو سره د موجوده انبار ټولونې ته وایي.
په عامه ژبه او په مالي اقتصاد کې د پانګونې مانا یوه ده او دواړو کې عاید لرونکې شتمنۍ لکه (stocks and bonds) ته کاریږي.
مالي اقتصاد پوهان سرمایه (capital) هغې بسپنې یا مالي سرچینې ته وایي چې د یوې ځانګړې چارې لپاره ټاکل شوې وي او یوه سوداګري یې د توکو پېرلو لپاره کاروي تر څو خلکو ته خدمات او یا تولید شوي توکي ورکړي. ماکرو اقتصاد پوهان سرمایه تولید کوونکو تجهیزاتو ته کاروي لکه تعمیر او نورې ټولې فزیکي شتمنۍ.
په اقتصاد کې د (Money) مانا
په اقتصاد کې هغې شتمنۍ ته وایي چې ډېره زیاته (liquid) وي – او (liquid) هغه شتمنۍ ده چې په اسانۍ سره په نغدو بدلیږي. پرته د وخت له اندازې د کچې لپاره اسعار ډالر یا نور اسعار دي. په (Money) کې چې څه موجود دي د هغې لپاره په اقتصاد کې مختلف تخنیکي تعریفونه موجود دي. د (Money) د کچې لپاره عامه کچه کوونه (M1, M2, and M3) ده. که چېرې داسې ووایو چې هغه انجلۍ ډېرې زیاتې پیسې (money) لري نو د اقتصاد په ژبه کې داسې وېل کیږي چې هغه انجلۍ زیاته مالي شتمنۍ (financial wealth) لري، په اقتصاد کې د دې جملې مانا یوازې دا نده چې هغه انجلۍ ډېره داسې شتمنۍ لري چې په اسانۍ په نغدو بدلېدونکې ده بلکې دا مانا هم لري چې له دې شتمنۍ یې عاید دېر کم یا صفر ده. د (money) په تخنیکي تعریف کې (stocks, bonds and other financial investments) ندي شامل. غېرې مالي شتمنۍ لکه تعمیر او ځمکه ممکن پکې شامل شي. که چېرې داسې ووایو چې هغه انجلۍ هره ورځ ډېرې پیسې ګټي د اقتصاد په ژبه ورته عاید (income) ویل کیږي.
په اقتصاد کې د (Unemployed) مانا
د کار اقتصاد پوهان خلک په درې ګروپونو وېشي یو هغه خلک چې اوس کار کوي حتا که کار یې پوره ورځ هم نه وي او نیمه ورځ کار کوي (employed) ورته وایي؛ دوېم ګروپ ته د (unemployed) نوم کاروي او دا خلک کار نکوي خو په کار پسې ګرځي، کار یې موندلی وي د کار لپاره یې وړاندیز کړی وي او د ځواب په انتظار وي او یا هم د کوم موقتي پوسټ لپاره منتظر وي – موقتي پوسټونه چې کار کوونکی ناروغ او یا هم رخصت وي بل کس یې د لنډ مهال لپاره پر ځای ګمارل کیږي. کوم خلک چې کار نکوي او په کار پسې هم نه ګرځي په اقتصاد کې (unemployed) نه ګڼل کیږي، که دا خلک مخکې په کار پسې ګرځېدل او په کار پسې ګرځېدو ستومانه کړي وي او په کار پسې له ګرځېدو لاس په سر شوي وي هم (unemployed) نه ګڼل کیږي. خو په عامه ژبه او یا هم ډکشنري کې د (unemployed) مانا ټول هغه کسان دي چې کار نلري.
ویسبادن
د ویسبادن ښار خوځیدونکی تصویر.
ویسبادن ښار په الماني Wiesbaden) د المان هیواد په شمال ختیځ کې د راین سیند پرغاړه د هسن آیالات مرکز دی.
لوفتهانزا
ډویچ لوفتهانزا (Deutsche Lufthansa) ( جرمن تلفظ: [ˈdɔʏtʃə ˈlʊfthanza: ] ) ( فرینکفرټ اسټاک ایکسچینج )، چې عموما د لوفتانزا په نوم پیژندل کیږي، د آلمان ترټولو لوی هوایی شرکت دی او که چیرې د هغې فرعي شرکتونه شامل شي، په اروپا کې د مسافرینو او بیړیو لخوا ترټولو لوی هوایی شرکت دی.
شورین
د مکلنبورګ-فورپومرن آیالات د پارلمان ماڼۍ.
شورین (شویرین) په الماني Schwerin) د المان هیواد د ][مکلنبورګ-فورپومرن ]] آیالات مرکز دی.
کیوکس
کیوکس (په انګلیسي: Kiwix) یو وړیا او خلاصې سرچینې سافټویر دی چې په انټرنیټ او په ځانګړې توګه په ویکیپیډیا کې د منځپانګې لوستلو لپاره ډیزاین شوی. د دې سافټویر ځانګړتیا دا ده چې د دې له لارې لوستلو لپاره انټرنیټ پیوستون ته اړتیا نلري په افلاین توګه مطالعه کولای شي. سربیره پردې دا سافټویر هیڅ پیچلي تنظیماتو او محاسبې ته اړتیا نلري. په ساده ډول د ویکیپیډیا نسخه ډاونلوډ کړئ چې تاسو یې لوستل غواړئ او پرته له انټرنیټ اتصال لوستل پیل کړئ.
زراعتي اقتصاد – کرنیز اقتصاد
د تخصص، وېش او کارېدونکو توکو د سرچینو د کارېدنې مطالعه ده، له دې د لاسته راوړل شوي تولید مطالعه ده. په پرمختیایي اقتصاد کې اړین رول لري، که چېرې د کرنې محصول د ملت له اړتیا څخه اضافه شي په اقتصاد کې د ټکنالوجۍ او سوداګرۍ د ودې راز ګڼل کیږي.
مونږ کولای شو ووایو چې که چېرې د یو هېواد زېات خلک په کرنې خپلې اړتیا پوره کوي نو د عوایدو منځنۍ کچه یې کمه ده خو دا په دې مانا نده چې د هېواد زېات خلک په کرنه بوخت دي نو هېواد بې وزله ده. خو داسې ویلای شو چې یو هېواد بې وزله ده ځکه ډېری خلک یې په کرنه خپل ژوند مخکې وړي لکه افغانستان او د پورتنۍ بېلګې لپاره هسپانیا او یونان چې ډیری خلک یې په کرنه بوخت دي مګر هېوادونه یې بې وزله ندي او د اروپا نیمه زراعتي اړتیا پوره کوي همداسې فرانسه او جرمني یې هم لویې بېلګې دي.
څلور اسماني کتابونه
څلور مقدس اسماني کتابونه په لاندې ډول دي.
زبور
زبور په حضرت داود علیه السلام نازل شوی دی.
انجیل
انجیل په حضرت عیسی علیه السلام نازل شوی دی.
قرآن
قرآن په حضرت محمد صلی الله علیه وسلم نازل شوی دی. وېشنيزه:اسلام
د کرنیزو محصولاتو سوداګري
د کرنې اړوند سوداګرۍ ته وایي. د عصري ملي اقتصاد یوه برخه ده چې د فایبر او خوړو تولید، د تولید بهیر او وېش پکې شامل ده.
په لوړه کچه صنعتي شوو ملکونو کې د کرنې بنسټیز فعالیت له فارم څخه جلا ترسره کیږي لکه د کرنې د تجهیزاتو تولید، سرې او تخم. همداسې په ځینې ملکونو کې له کرنې څخه د خوړو د تولید بهیر، د کرنیزو محصولاتو ساتنه او وېش هم له کرنیزو فارمونو څخه جلا شوی. پورته ټولې جلا شوې چارې په ځانګړې توګه ترسره کیږي او د سوداګرۍ شکل لري. ډېری دا ډول شرکتونه میکانیزه شوې طریقې او کمپیوټري ټکنالوجي کاروي.
ماګدبورګ
ماګد بورګ (ماګدی بورګ) په الماني Magdeburg) د المان هیواد د زاکسن-آنهالت آیالت مرکز دی. ماګدبورګ ښار د البه سیند په غاړه پروت دی. د ۲۰۱۰م کال د اټکل له مخی یاد ښار کابو ۲۳۱ زره وګړي لرل.
زاربروکن
زاربروککن په الماني Saarbrücken) د المان هیواد د زارلند آیالات مرکز دی. د ۲۰۰۳م کال د اټکل له مخی زاربروکن ښار ۲۰۹ زره وګړي لرل. د یاد ښار مساحت ۷۰۷'۱۶ کیلومتره مربع ښودل شوی دی.
راینلند پالڅ
راینلنډ پالڅ (راین لند پالڅ آیالات) په الماني Rheinland Pfalz) د المان هیواد له شپاړس آیالاتونو څخه یو دی. د راینلند پالڅ ښار مرکز ماینڅ دی. راینلند ۸۴۷'۱۹ کیلومتره مربع مساحت او ۴،۰۴۶،۰۰۰ میلیونه وګړي لري.
نوردراین-وستفالن
نورد راین وستفالن په الماني Nordrhein Wesfalen) د المان هیواد ترټولو ګڼ نفوسه او څلورم لوی آیالات دی. نوردراین-وستفالن آیالات ۳۴،۰۸۳ کیلومتره مساحت او ۱۸،۰۴۳،۸۱۴ میلیونه وګړي لري.  د نوردراین-وستفالن آیالات مرکز دوسلدورف ښار دی.
ماینڅ
ماینز (ماینڅ) په الماني Meinz) د المان هیواد د راینلاند-فالتس آیالات مرکز دی. ماینڅ ښار د د راین سیند پرغاړه پروت دی.
رضي الدين صغاني
د مصنف ژوند
د کتاب مصنف شیخ رضي الدین الصغاني د ماوراء النهر ښار د ” صغان “ سره تعلق لرونکی ؤ. او په ۵۷۷ھ کال په لاهور کې زیږیدلی دی ، نسباً فاروقي دی ، ابتدایي زدکړې یې د خپل پلار څخه حاصل کړې او له دې وروسته یې بغداد ته سفر وکړ، د یو څه وخت لپاره په مکې معظمې کې هم پاتې شوی.
په مکه معظمه، عدن، غزني، عراق، یمن او هندوستان کې یې د احادیثو د بې شماره مشائخو څخه د علم حدیث زده کړې وکړې.
مشهور استادان یې:
۱- لومړی استاد یي خپل پلار محمد بن الحسن الصغاني.
۲- أبو حفص عمر بن علي بن أبي بكر بن عبد الجليل, الفرغاني، المرغيناني.
۳- أبو منصور سعيد بن محمد بن عمر.
۴- الإمام الحافظ، المفيد، شيخ القراء، برهان الدين أبى الفتوح نصر بن أبي الفرج محمد بن علي البغدادي.
۵- أبو عبد الله محمد بن أحمد بن سليمان بن بطال.
۶- القاضي إبراهيم بن أحمد بن سالم القريظي.
۷- القاضي سعد الدين بن خلف بن محمد الكردري ثم الحسن آبادي
او داسې نور…
د علماؤ له نظره
له یادو او نورو استادانو څخه د علم د حصول نه وروسته ترې د زماني ستر محدث ، فقیه او ادیب جوړ شو، کله چې علماو دده دغه مقام او علمیت ولید نو ژبې یې دده د ستاینې څخه بندې نه شولې او دده په اړوند یي داسې ویناوې وکړلې:
الحافظ الدمياطي وایي:
کان شيخا صالحا, صدوقا, صموتا عن فضول الكلام, إماما في الفقه والحديث واللغة.
ابن الفوطي وایي:
كان شيخ وقته و مقدم أهل زمانه في علم اللغة وفن الأدب, مع معرفته بعلم الحديث, والفقه على مذهب الإمام أبي حنيفة رحمه الله و كان عابدا زاهدا كثير الصمت.
جمال الدين الأتابكي وایي: محدث فقيه حنفي, إمام, صاحب التصانيف, و كان إليه المنتهى في علم العربية واللغة.
ابن قطلوبغا وایي: کان إماما في كل فن.
العلامة ابن الملك الشارح وایي: كان إماما دينا و عالما متقنا.
الإمام السيوطي وایي:
كان إليه المنتهى في اللغة, و كان يقول لأصحابه "إحفظوا غريب أبي عبيد, فمن حفظه ملك ألف دينار فإني حفظتها فملكتها, وأشرت على بعض أصحابي بحفظه فحفظه, و ملكها".
طاش كبرى زاده وایي: هو حامل لواء اللغة في زمانه.
الشيخ الكفوي وایي:
ابن العماد الحنبلي وایي:
كان إليه المنتهى في معرفة اللغة, و له مصنفات كبار في ذلك, وله بصر في الفقه مع الدين والأمانة.
الشيخ عبد الحي اللكنوي وایي:
كان شيخا صالحا, صموتا عن فضول الكلام, فقيها, محدثا, لغويا, ذا مشاركة تامة في العلوم.
مولوي خرم علي وایي: كان عالما لا نظير له في الحديث واللغة.
مشهور شاګردان یې:
۱- ستر شاګرد يي حافظ الدمياطي دی او دا ځکه چې علامه صغاني په خپلو شاګردانو کې په ده هم فخر کاوه، بل دا چې علامه الدمیاطي د امام حافظ شمس الدین الذهبي استاد هم دی.
۲- العالم البارع المفنن المحدث كمال الدين أبو الفضائل عبد الرزاق بن أحمد ابن الفوطي.
۳- عز الدين أبو الفضل محمد بن الوزير مؤيد الدين محمد بن العلقمي.
۵- محمد بن عمر بن محمد بن أبي بكر بن عبد الواسع بن علي بن أبي القاسم الهروي العجمي أبو عبد الله الصالحي, چې په "محمود الأعسر" باندې هم مشهور دی، (مړ  ۷۱۴هـ).
۶- صالح بن عبد الله بن علي بن صالح "ابن الصباغ" الأسدى, الكوفي الحنفي, النحوي چې په محى الدين هم ستایل کیده (مړ ۷۲۷هـ ) .
۷- أبو الربيع سليمان بن الفقيه بطال محمد بن أحمد بن محمد بن سليمان بن بطال الركبي.
۸- محمد بن حسن بن علي التميمي, الفارسي (مړ ۶۷۶هـ)   .
۱۰- برهان الدين محمود بن أسعد البلخي.
تصنیفات یې:
نوموړي ډیر مهم او مفید کتابونه هم لیکلي دي، په احاديثو کې لیکلي کتابونه :
۱-مصباح الدجى من صحاح حديث.
۲-الشمس المنيرة من الصحاح المأثورة
۳-كشف الحجاب عن أحاديث الشهاب
۴-كتاب في علم الحديث.
۵-ضوء الشهاب
۶-الدر الملتقط في تبيين الغلط
۷-مشارق الأنوار النبوية في صحاح الأخبار المصطفوية.
۸-ترتيب أحاديث المشارق
۹-الأحاديث الموضوعة
۱۰-رسالة في الحديث الموضوع
۱۱-رسالة في الأحاديث الواردة في صدر التفسير في فضائل القرآن و غيرها
۱۲-شرح الجامع الصحيح للبخاري
۱۳-أسامي شيوخ البخاري
۱۵-مجمع البحرين في الحديث.
په فقه کې لیکلي کتابونه:
۱۶-كتاب الفرائض.
۱۷-كتاب الأحكام، فقه الحنفية
۱۸-مناسك الحج
په علوم القرآن کې:
د کندهار – هرات لویه لار
د کندهار – هرات لویه لار طول 557 km ده دا هغه سړک دی چې په افغانستان کې د کندهار او هرات ښارونه یو بل سره نښلوي. دا لویه لار د سړک د یوې لویې شبکې برخه ده، چې "رینګ روډ" نومیږی، او په لومړي ځل په ۱۹۶۰ لسیزه کې د شورويانو لخوا جوړه شوې وه. د کندهار-هرات لویه لاره د "ملي لویه لاره 1" له دوو برخو څخه جوړه شوې ده: ۱ـNH0101 له کندهار څخه تر ګرشک پورې، او ۲ـ NH0102 له ګرشک څخه هرات پورې.
رضي الدين صغاني
۱۹-نظم عدد آي القرآن.
سیاسي اقتصاد
سیاسي اقتصاد د تولید او سوداګرۍ مطالعه ده، د تولید اوسوداګرۍ له قانون، دود، حکومت، ملي عاید او شتمنۍ سره د اړیکې مطالعه ده. سیاسي اقتصاد د دیسپلین په توګه په ۱۸ پېړۍ کې د اخلاقو له فلسفې (moral philosophy) سرچینه واخیسته. د سیاسي اقتصاد تر ټولو لمړنۍ چارې د انګلستان پوهانو لکه ادم سمېت (Adam Smith)، توماس مالتس (Thomas Malthus) او ډېوېډ ریکارډو (David Ricardo) ته منسوب شوي خو ځینې پوهان ګمان کوي چې د دې دیسپلین لمړنۍ چارې د فرانسې فزیوکراتانو (physiocrats) پېل کړي.
رضي الدين صغاني
دغه رنګه نور کتابونه یي:
د کندهار – هرات لویه لار
تاریخ
د ۲۰۰۴ز کال په اکتوبر کې د لویې لارې بیا رغونه پیل شوه او تمه کیده چې د ۲۰۰۶ز کال تر پایه بشپړه شي. متحده ایالات د ۳۲۶ کیلومتر (۲۰۳مایل) تمویل کړی ده او د سړک ۱۱۵ کیلومتر (۷۱ مایل) د سعودي عربستان لخوا تمویل شوي او جاپان د ۱۱۶ کیلومتر (۷۲ مایل) سړک په بیارغونه کې مرسته کړی ده. د کندهار – هرات د لویې لارې بیا رغونه د دغو دوو لویو ښارونو ترمنځ د تګ راتګ وخت له ۱۰ ساعتونو څخه ۶ ساعتونو ته راکم کړی دی.
سیاسي اقتصاد
د ۱۹ پېړۍ په پای کې په تدریجي توګه اقتصاد لفظ کارېدنه د سیاسي اقتصاد پر ځای پېل شوه په دې مانا چې مخکې اقتصاد ته سیاسي اقتصاد نوم اخیستل کېده. په اوس وخت کې اقتصاد یوازې د اقتصاد مطالعې ته وایي او په سیاسي اقتصاد کې بیا ټولنه، سیاست او د سیالیو چلند هم ورسره مطالعه کیږي. که چېرې سیاسي اقتصاد د اقتصاد همانیزه یا مترادف په توګه ونه کارول شي نو ممکن ډېر مختلفه مانا ولري. له علمي نظره ممکن د مارکسیستی څېړنو (Marxian analysis) ته رجوع وکړي، په دودیزه اصطلاح کې ممکن هغې مشورې ته رجوع وکړي چې اقتصاد پوهان یې حکومتونو ته ورکوي.
رضي الدين صغاني
۲۱-در السحابة في بيان مواضيع وفيات الصحابة
د کندهار – هرات لویه لار
د ۶۰۶ لارې سره نښلول: دلارام – زرنج لویه لاره
د دلارام – زرنج لویه لار ، چې د ۶۰۶ لارې په نوم هم یادیږي، یو ۲۱۷ کیلومتره (۱۳۵ مایله) دوه لین سړک ده چې د هند لخوا په افغانستان کې جوړ شوی ده. د هرات-کندهار لویه لار یا لوی سړک له دلارام څخه تیریږي او د ۶۰۶ لارې د نیمروز ولایت دلارام د ایران پولې ته نږدې د نیمروز ولایت له زرنج ښار سره نښلوي. دا سړک د افغانستان-ایران پوله په دلارام کې د کندهار-هرات لویې لارې سره نښلوي، چې د A01 له لارې د افغانستان نورو لویو ښارونو سره بیا یو ځای کیږي. ۶۰۶ لاره د دلارام او زرنج ترمنځ د سفر وخت له 12-14 ساعتونو څخه یوازې 2 ساعتونو ته کموي.
رضي الدين صغاني
۲۳-كتاب الوفيات.
۲۴-مختصر الوفيات.
متفرقه کتابونه:
۲۵-كتاب الاصغاد.
۲۶-درجات العلم والعلماء.
۲۷-كتاب السالكين.
۲۸-تفويف النسج في شرح النهج.
۳۰-التكملة والذيل والصلة.
۳۲-مجمع البحرين في اللغة
۳۳-الشوارد في اللغة
۳۴-كتاب الإنفعال
۳۵-نقعة الصديان فيما جاء على وزن فعلان
۳۶-كتاب يفعول
د سوداګریز راپور لیکنه
موخه : د سوداګریزې ستونزې په ګوته کول
۱ – اجرایي لنډیز : د مدیریتي لنډیز په نامه هم یادیږي. په دې لنډیز کې د راوپور ټول لنډیز لیکل کیږي او که چېرې لوستونکی یې ولولي پرتله د بشپړ راپور له لوستلو په ټول راپور پوهیږي. په دې لنډیز کې مقدمه، موخه، میتودولوجي، بحث، پایله او سپارښتنه شامل وي. او یاد اجزا لوستونکی په ټول راپور پوه کوي.
۲ – مقدمه : لکه څرنګه چې راپور د ستونزې په ګوته کولو لپاره وي له همدې امله د ستونزې په اړه لنډه مخینه په مقدمه کې لیکل کیږي چې څرنګه پیل شوې، کله او څه وشو، …
۳ – د مالوماتو را ټولونه : د راپور پایله مو ستاسې لخوا کارول شوي مالومات ټاکي. که چېرې د مالوماتو سرچینه مو د اعتبار وړ نه وي او یا مو مالومات په کافي اندازه ګټور نه وي نو لوستونکی به یې په لوست کې علاقه ونلري. په راوپور کې باید د اعتبار وړ مالومات راټول شوي وي. له غېرې رسمي سرچینو هېڅکله کار مه پکې اخلئ.
۴ – د مالوماتو څېړنه او یا تعبیر : له هرې سرچینې د ترلاسه کړو مالوماتو په اړه باید لوستونکی ته د پایلو اعتبار تشرېح کړئ، د مالوماتو نیمګړتیاوې اوحدود ورته وښیئ. که چېرې مالومات مو ناقص وي نو ټول بهیر مو د خطر په معرض کې لویږي او ممکن تاسې اړ شی چې هر څه بیا له پیل څخه وکړئ. له همدې امله دا برخه ډېره اړینه ده. خو که چېرې دا برخه په مناسبه طریقه لیکل شوې وي نو تاسې ته د بل حیاتي پړاو لار پرانیزي.
۵ – پایلې ته رسېدنه : د سوداګرۍ په اړینو عناصرو باندې د یوه تغیر کوونکي د اغیز د پوهېدو لپاره باید تاسې خپله سوداګریزه پوهه وکاروئ. بېلګه : د کار کوونکي، چلند، تولید، قیمتونو، بازار، عامه انځور، پلور، ګټې او تسوې ترمنځ خپلمنځي اړیکه موجوده وي. تاسې باید دلته خپله څېړنیزه او د ارزونې وړتیا د ځانګړو کړنو د ارزښت او ربط په قضاوت وښیئ له هغه څه سره یې تړاو وښیئ کوم چې د سوداګرۍ بریا ټاکي او ستونزه حل کوي. په دې مانا چې تاسې د یو یوې ستونزې ګټه او تاوان په ګوته کوی او په مدیریت کې د ښه کېدو هڅه کوی او د تعقیب لپاره د کړنو تر ټولو ښه لار غوره کوی.
۶ – سپارښتنه کول : کله مو چې پورته برخو کې ګټې او تاوانونه په ګوته کړل. په دې برخه کې د سم غوراوي یا انتخاب سپارښتنه وکړئ. دا برخه له احساساتو یا نظریاتو نه وي جوړه بلکې د ګټې او تاوان پرتله کوونه وي. د منفي اغیز لرونکي پر ځای مثبت بدیل وي.
۷ – د موخو بیا طرحه : معمولا پورته څېړنې ښي چې ځینې موخې د شرکت لپاره زیان اړونکې او یا هم نه ترلاسه کېدونکې دي او یا یې د ترلاسه کولو مصرف ډېر زیات دی. په دې برخه کې باید سمارټ موخو ته ځای ورکړل شي (په دې برخه کې ځینې وخت د نوي تولید وړاندیز یا طرحه، د ادارې بیا تشکیل، نوي بازار ته داخلېدنه او داسې نور شامل وي).
۹ – بودیجه : په دې برخه کې باید دا ولیکئ چې د کومو موخو لپاره څومره، په څه، کله او څرنګه باید مصرف شي. احتمالي پلان او پټو لګښتونو ته پکې پام وکړئ.
۱۰ – کاري یا عملیاتي پلان / پلي کوونه : په دې برخه کې ولیکئ چې څرنګه دې وړاندیز شوي پلان پلي شي.
۱۱ – د کنټرول میکانیزم او دوامداره ښه والی :
رضي الدين صغاني
۳۷-كتاب الإفتعال
۳۸-كتاب فعال
۳۹-وريقات من تأليف الصغانى
۴۰-أسماء الأسد
۴۱-كتاب أسامي الذئب و كناه
۴۲-كتاب العادة في اسماء الغادة
۴۳-كتاب الأضداد.
مشري
یوه اداره د خلکو له ګروپ یا ډلې جوړه شوې وي. په دې اداره کې تر ټولو بنسټیز همغږي، د ادارې د موخو په لور د ډلې د هڅو او فعالیتونو لارښوونه او کنټرول وي. دا ټول بهیر په مشري تر سره کیږي. مشري د چلند یو ډول دی.
د مشري مانا
مشري خلک دې ته هڅول دي چې تاسې تعقیب کړي، خلک په خپله خوښه د یوې چارې ترسره کولو ته هڅول دي، د پرېکړو لپاره کومې چې نور پلي کوي واک کارول دي، د یو کس په داخل کې د خبرو اترو له لارې نفوذ کول دي. د همدې خبرو اترو له لارې یو مشر د خپلو ملاتړو په چلند کې اوږدمهاله بدلون رامنځته کوي. اړینه نه ده چې لوړپوړی دې واوسي، ډېری خلک کوم ځانګړی تعریف شوی رول نلري خو مشران وي. مشري د خبرو اترو له لارې داسې انګېزه ورکوونه ده چې د نورو په چلند اغیز لري. اغیزمنه مشري دوه اړخیزه بهیر دی.
یو مشر ممکن په یوې ډلې تحمیل شوی وي، ممکن په رسمي توګه ګمارل شوی وي، په غېرې رسمي توګه ټاکل شوی وي، ممکن په طبیعي توګه وړتیا لري او نورو مشر منلی وي. مشري په ځینو حالتونو کې پوهې، تجربې او شهرت ته اړتیا لري، په ځینو حالتونو کې شخصي ځانګړتیاو ته اړتیا لري، د واک کارولو او پلي کولو په طریقې پوهېدو ته اړتیا لري. مشري د یو کس ملکیت نه دی. مشر د خپلو ملاتړو درې برخو ته کتنه کوي : ارتیاوې، چلند او شخصي ځانګړتیاو ته.
د انساني ذهن د پراخېدو هڅه
د انساني ذهن د پراخېدو هڅه د زیاتې پوهې، د لرلید او ذهني وړتیاو ترلاسه کولو په مانا ده. په دې کې د زیاتې حقیقي پوهې لرل شامل دي خو د دې ترڅنګ په هر څه کې د خلاقیت لرلید یې هم برخه ده. هر څه ته د کتو مختلفې طریقې موجودې دي له همدې امله ذهن هم په مختلفو طریقو پراخېدای شي.
شلسویګ-هولشتاین
شلسویګ هولشتاین' په الماني Schleswig Holsten) د المان هیواد له شپاړس آیالاتونو څخه یو دی. د شلسویګ-هولشتاین آیالات مرکز د کیل ښار دی. یاد آیالات د المان هیواد په شمال ختیځ کې د ډنمارک سره پر پوله پروت دی، مساخت یې ۱۵،۷۹۹ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۲،۸۳۵،۸۸۶ تنو ته رسیږي.
د انساني ذهن د پراخېدو هڅه
له خپلې نورمال وړتیا څخه د ذهن پراخېدنه هم په مصنوعي توګه امکان لري او هم په بیولوجیکي توګه. د ذهن پراخېدنه په ذهن کې د موجودو وړتیا د سمې کارونې مانا هم لرلای شي.