cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انټېنیو ایسکوهوټادو
د فکري بهیر لنډيز
هغه د شلمې پېړۍ په وروستیو لسیزو کې د نشه‌يي توکو عمومي تاریخ (چاپ کال، ۱۹۸۹) کتاب د لیکوال په توګه په مقالاتو او تلویزوني مناظرو کې د ګډون له طریقه د ممنوعیت ضد دریځونو له امله عمومي شهرت ترلاسه کړ. هغه د بایوسي (یوه تحلیلي طریقه چې د یوې مادې ځواک پر نورو د اغېز له لارې تعینوي، ژباړن)، ازموینې، ډلبندۍ تمرینات پرمخ وړل او له دېرش څخه زیاتو رواني اغېزلرونکو موادو (کراک، هیرویین، کوکایین، اکستازي، چرس، اېل‌اېس‌ډي، نیکوتین، کافیین، الکول او داسې نور) فزیکي او ذهني اغېزې یې تشرېح کړې. د ګټه‌اخیستونکو دا لارښود تر څو چاپونو وروسته له مخدره توکو څخه د زده‌کړې (۱۹۹۰-۱۹۹۵) په نوم پای ته ورسېد. هغه د نشه‌يي توکو د کارونې، فحشا/ځانپلورنې، یوټېنېژا (اسان‌وژنه یا د اسانه مړینې طریقه چې د نه رغېدونکو انسانانو او حیواناتو د وژلو لپاره کارول کېږي، ژباړن) په څېر حساسو اخلاقي موضوعاتو په اړه د خپلو باورونو له امله رسنیو کې خورا ډېر بحثونه کړي. هر هغه څه چې د هغه د پلویانو لپاره د خپلواکۍ معیار او یا د ازادفکرۍ روزنه ښکاري، د هغه مخالفان یې فکري ګستاخي بولي او ځینې وختونه د څو اکادمیکو کړیو د نه منلو لامل شوی او هغه یې په حرفه‌یي نفوذ تورن کړی، د مثال په ډول د هغه د پوهنپوهنېزې اعلامیې/متنفیسټ تر خپرېدو وروسته په ۱۹۹۹ کال کې د کياس وای اورډن، پریمیو ایسپاسا ډي انسایو ادبي جایزې را څرګندېدل.
هغه په مسلکي کچه له څلوېښت څخه د زیاتو عنوانونو د ژباړونکي په توګه هم خدمت کړی. د نیوټن، هابز، جفرسون او باکونین د اثارو ژباړه یې د ژباړې په برخه کې له نورو کارونو څخه دي، هغه په ځانګړي ډول د ټوماس ساسز او ارنسټ یونګر له اثارو پرده پورته کړې. هغه په ۲۰۱۳ کال کې د خپل تقاعد تر مهاله له لرې څخه د زده‌کړو ملي پوهنتون (UNED) کې د سیاسي علومو او ټولنپوهنې په پوهنځي کې د فلسفې او ټولنیزو علومو د څېړندود د استاد په توګه خدمت وکړ. هغه تر همدې وروستي مهاله د کمونیستي غورځنګ د مطالعاتو په تاریخ د سوداګرۍ د دوښمنانو په لیکنو کې ډوب شوی دی. د شتمنیو یوه اخلاقي تاریخچه (۲۰۰۸-۲۰۱۴) درې ټوکه مونوګراف. په ۲۰۱۹ کال کې یې «د هغو سرزوریو په ځواب کې ازادي چې په پای کې افراد د هر ډول غلامۍ لور ته بیايي» د دفاعیې لپاره د حوان ډي ماریانا جایزه ترلاسه کړه.
۱۹۱ (عدد)
۱۹۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۹۰ څخه  مخکي او د ۱۹۲ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۹۱:
په کلینډر کې
۱۹۱ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۹۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
مريخوال (فلم)
مریخوال (انګلیسي: The Martian) د ۲۰۱۵ کال یو امریکايي ساینس-افسانه فلم دی چې ریډلي سکاټ یې جوړوونکی او مټ ډېمن یې ستوری دی. دا فلم په همدې نامه د انډي وېر د ۲۰۱۱ کال پر ناول جوړ شوی دی. په دې فلم کې مټ ډېمن د یوه ستورمزلي رول لوبولی چې په تېروتنې سره د نورو له خوا مړ ګڼل کېږي او په مریخ کې پرېښودل کېږي. په فلم کې یې دا کیسه ښکاره کړې چې مټ ډېمن څنګه د ژوندي پاتېدو او نور کسان د هغه د ژغورلو هلې ځلې کوي. د مټ ډېمن تر څنګ، په دې فلم کې جېسیکا چسټین، کرسټین وېګ، جېف ډېنیلز، مایکل پېنیا، کېټ مارا، شان بین، سېباسچن سټېن، اکسل هېني، ډانلډ ګلوور او چېويټل اېجیوفور هم کار کړی دی.
کيسه
په ۲۰۳۵ کې، مریخ ته د ایرس III ماموریت عمله د دوی د ۳۱-سول سفر په ۱۸ کې د مریخ شمسي ورځ (سول) کې د اکیډیلیا پلانیټیا سپړنه کوي. یو سخت دوړو طوفان ګواښ کوي چې د دوی د مریخ ایسنټ موټر (MAV) غورځوي. ماموریت پاک شوی، مګر کله چې عمله ویستل کیږي، ستورمزل مارک واټني د ملبے په واسطه ټپی شوی. د هغه د سوټ بایو مانیټر څخه ټیلی میټري خرابه شوې او واټني په غلطۍ سره مړ شوی. د MAV (د مریخ ایسنټ موټر) سره د سقوط په څنډه کې ، پاتې عمله د خپل مدار کښتۍ ، هرمیس ته ځي.
واټني د طوفان وروسته بیداریږي، ټپي کیږي او د کم اکسیجن خبرداری سره. هغه د عملې سطحې استوګنځي ("حب") ته راستون کیږي او د هغه زخم درملنه کوي. لکه څنګه چې واټني روغ کیږي، هغه د ویډیو ډایری پیل کوي. د ځمکې سره د خبرو اترو توان نلري، د هغه د ژغورنې یوازینۍ چانس د مریخ راتلونکی ماموریت دی. په څلورو کلونو کې، ایرس IV به ۳،۲۰۰ کیلومتره (٢،٠٠٠ میل) لیرې د شیاپریلي کرټر کې ښکته شي. د واټني سمدستي اندیښنه خواړه دي؛ د نباتاتو پوه په توګه، هغه په حب کې د مریخ د خاورې په کارولو سره یو باغ جوړوي چې د عملې د بایو کثافاتو سره القاح کیږي او د راکټ د پاتې سونګ څخه اوبه جوړوي. هغه بیا په بسته شوي خواړو کې د کچالو څخه اخیستل شوي د سترګو څخه ټول کچالو کري. هغه د ایرس IV MAV سایټ ته د سفر لپاره د روور ترمیم هم پیل کوي.
په ځمکه کې، د ناسا سپوږمکۍ پلان کونکی مینډي پارک، د سپوږمکۍ عکسونو بیاکتنه، د تجهیزاتو لیږدولو یادونه کوي او پوهیږي چې واټني باید ژوندی وي. د NASA رییس ټیډي سنډرز خلکو ته خبرونه خپروي ، مګر پریکړه یې وکړه چې د ایرس III عملې ته نه ووایی ترڅو دوی د الوتنې رییس میچ هینډرسن قوي اعتراض په اړه په خپل ماموریت تمرکز وکړي.
واټني په یوه میاشت کې د پاتھ فائینډر د کشف لپاره روور اخلي، چې په ۱۹۹۷ کې خاموشه شوه. د پاټ فائینڈر د کیمرې او موټرو په کارولو سره، هغه د ناسا سره بصری اړیکه ټینګه کړه. NASA د سافټویر پیچ لیږدوي ترڅو روور د Pathfinder سره وصل کړي، د متن په واسطه ارتباط فعالوي. سنډرز په پای کې هینډرسن ته اجازه ورکوي چې د واټني عملې ملګرو ته خبر ورکړي.
د مریخ د ماموریت رییس وینسنټ کپور او د جیټ پروپلشن لابراتوار (JPL) رییس بروس این جی د فضا تحقیقات چمتو کوي ترڅو واټني ته د اریس IV تر رسیدو پورې د ژوندي پاتې کیدو لپاره کافي خواړه چمتو کړي. په هرصورت، د حب هوايی قلف راوتلی او د مریخ سخت چاپیریال ته حب ښکاره کوي؛ د کچالو بوټي ټول مړه کیږي. اوس ، د وخت خوندي کولو لپاره ، سانډرز امر کوي چې د ورځني خوندیتوب تفتیشونه له پامه وغورځول شي. د هغه قمار ناکام شو، او د اطلس V راکټ د پورته کیدو وروسته سمدلاسه چاودنه کوي.
واټني د ۹۰-سول سفر شیاپریلي ته پیل کوي، چیرته چې د ایرس IV لپاره MAV مخکې موقعیت لري. هغه باید دا د هرمیس سره د لیدو لپاره وکاروي، مګر دا باید د پام وړ روښانه شي. د الوتنې وروسته، کله چې MAV د تیلو څخه تیریږي، د هرمیس په پرتله د هغې سرعت دومره ګړندی نه دی چې واټني پورته شي. کمانډر لیوس په چټکۍ سره وده کوي، د چاودیدونکو توکو په کارولو سره د مخکینۍ الوتکې څخه سرغړونه کوي، په پایله کې هوا په تاوتریخوالی سره تیښته کوي او هرمیس ورو کوي. دا لا هم کافي نه ده؛ د ټیچر شوي انسان مینیوور کولو واحد په کارولو سره ، لیوس نشي کولی واټني ته ورسیږي. واټني خپل د فشار سوټ سوري کوي، د تېښتې هوا په کارولو سره خپل ځان لیوس ته رسوي او یوازې په مریخ کې خپل ۵۴۳ سولونه پای ته رسوي.
ځمکې ته له راستنیدو وروسته ، واټني د خلاباز نوماندانو لپاره د ژوندي پاتې کیدو ښوونکی شو. پنځه کاله وروسته، لکه څنګه چې د ایرس V په لاره اچول کیږي، هغه کسان چې د واټني په ژغورنې کې ښکیل دي د دوی په اوسني ژوند کې لیدل کیږي.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه
مارمولک
مارمولکان (په لاتين: Sauria) د فلس لرونکو ژويو څخه هگی اچونکي یا زيږوونكي ژوي دي چې د نړی په بېلا بېلو سیمو کې ژوند کوي. په اوس وخت کې په نړی کې د مارمولکانو ۳۸۰۰ ډوله پېژندل شوي دي. Sphaerodactylus ariasae د مارمولکانو څخه تر ټولو كوچني مارمولک دي چې اوږدوالی یی ۲۰ میلیمتره دي. د دی ژوي په مقابله کې Varanus comodensis تر ټولو لوی مارمولک دي چې اوږدوالی یی ۳،۵ متره دي مارمولکان په څو کورنيو تقسیم کېږي:
وېشنيزه:مارمولکان
برنارډ ماکوزا
برنارډ ماکوزا یو راونډایی سیاستوال دی چې د پاول کاګامی په ولسمشریزه دوره کې د راونډا هیواد لومړی وزیر وو.
لېږدچارې
ترانسپورت له یوه ځایه بل ځای ته د انسانانو، حیواناتو او توکو حرکت ته ویل کېږي. یا ترانسپورت له یوې نقطې نه بلې نقطې ته د یوه موجود یا شي ځانګړي حرکت ته هم ویل کېږي.
د ترانسپورت په ډولونو کې هوا، ځمکه (د رېل پټلۍ او سړک)، اوبه، کېبل، پایپ‌لاین او فضا شاملېږي. دا برخه په زېربنا، نقلیه وسایلو او سوداګریزو عملیاتو وېشلی شو. ترانسپورت د خلکو تر منځ د سوداګرۍ زمینه برابروي چې دا کار د تمدنونو د پراختیا لپاره اړین دی.
د ترانسپورت په زېربناوو کې ثابت تاسیسات، لکه: سړکونه، رېل پټلۍ، هوايي لارې، کانالونه، پایپ‌لاینونه او ترمینلونه، لکه: هوايي ډګرونه، د رېل ګاډو سټېشنونه، بس سټېشنونه، لوی ګودامونه، د باربرۍ ترمینلونه، د سون‌توکو ډېپوګان (لکه د سون‌توکو د بارېدو ځای او د رېل ګاډو تم‌ځای) او سمندري بندرونه شاملېږي. ترمینلونه هم د مسافرو او بارونو د راکړې ورکړې (تبادلې) او هم د ساتنې لپاره کارول کېدای شي.
د ترانسپورت وسایل د لېږد را لېږد بېلابېل وسایل دي، چې د خلکو یا بار د لېږدولو لپاره کارول کېږي. په دې کې ښايي نقلیه وسایل، د سپرلۍ حیوانات او د بار وړلو حیوانات شامل وي. په نقلیه وسایلو کې ګاډۍ، موټر، بایسکېلونه، بسونه، رېل ګاډي، لارۍ، چورلکې، کوچنۍ بېړۍ، وړې او لویې الوتکې شاملې دي.
طریقې
د لېږد را لېږد طریقه، هغه حل‌لاره ده چې د نقلیه وسیلې، زیربنا او سوداګریزو عملیاتو یو ځانګړی ډول کاروي. د یوه شخص یا بار لېږدول، ښايي یو یا ګڼ حالتونه ولري، هغه چې ګڼ حالتونه لري، هغه ګڼ طریقه‌يي یا ګڼ وجهي لېږد را لېږد بلل کېږي. هر حالت خپلې ځانګړې ښېګڼې او نیمګړتیاوې لري او د لګښت، وړتیا او مسیر له مخې ټاکل کېږي.
د انسانانو په مټ
د انسانانو یا بشري قوې په مټ لېږد را لېږد د تلپاتې ترانسپورت یو ډول دی، چې خلک او توکي د انسان د غړو(عضلاتو) د ځواک په مرسته د پلي تګ، منډو وهلو او لامبو په ډول لېږدوي. معاصرې ټکنالوژۍ، د ماشینونو په مرسته انساني ځواک ډېر کړی دی. د انساني ځواک په مټ لېږد را لېږد د لګښت کمولو، خالي وختونو ډکولو، بدني ورزش او چاپېریال‌ساتنې په دلیل لا هم شته دي. کله ناکله یې یوازې یو ډول موجود وي، په ځانګړې توګه، په شاته پاتې یا هغو سیمو کې چې ورته لاس‌رسی نه کېږي.
د حیواناتو په مټ
د حیواني ځواک په مټ لېږد را لېږد، د خلکو او توکو د لېږدولو لپاره د حیواناتو کارولو ته وايي. انسانان ښايي په مسقیمه توګه پر ځینو حیواناتو سپاره شي، یا هغوی د بار وړلو لپاره وکاروي یا هغوی په یوازې یا ډله‌ييز ډول د نقلیه وسایلو او پر واوره د ښویېدونکو تختو د کش کولو لپاره وکاروي.
نقلیه وسایل
نقلیه وسیله، هغه غیر ژوندۍ وسیله ده چې د خلکو او مالونو د لېږد لپاره کارول کېږي. د زېربنا پر خلاف، نقلیه وسیله له بار او سپرلۍ سره حرکت کوي. نقلیه وسیله باید خپله محرقه قوه برابره کړي یا دا چې د کېبل یا عضلاتي قوې په مرسته کش کړل شي. دا معمولاً د بخار د یوه موتور، احتراقي موتور، برېښنايي موتور، جیټ موتور یا توغندي په مرسته کېږي، که څه هم د حرکت لپاره نورې لارې شته دي. نقلیه وسایل داسې یوه سیستم ته اړتیا لري چې انرژي پر حرکت بدله کړي، دا کار تر ډېره د څرخونو، پکو او فشار له لارې کېږي.
نقلیه وسایل، د یوه چلوونکي په مرسته کار کوي. ځینې سیستمونه، لکه: د خلکو لېږدوونکي یا نور ترانزیتي سیستمونه په بشپړ ډول اتومات دي. د مسافرو د لېږد لپاره باید نقلیه وسیله د ناستي ځای او چوکۍ ولري. نقلیه وسیلې، لکه: موټر، بایسکېلونه یا ساده الوتکې د چلوونکي په توګه یوه کس ته اړتیا لري.
طبیعي
د انسانانو لومړنی حرکت په لارو کې پلي ګرځېدل، منډې وهل او لامبو وهل وو. د حیواناتو اهلي کولو پر ځواکمنو موجوداتو د بارونو د لېږد لپاره نوې لارې چارې رامنځ ته کړې، چې پر حیواناتو د درندو بارونو د لېږد یا پر هغوی د انسانانو د سپرېدو شونتیا یې برابروله. د ګاډۍ او پر واوره د ښویېدونکو تختو اختراعاتو د نقلیه وسایلو د رامنځ ته کولو له لارې د حیواناتو په مرسته لېږد را لېږد لا اغېزناک کړ.
د سړک د ترانسپورت په لومړنيو ډولونو کې حیوانات، لکه: اس (تر میلاد درې یا څلور زره کاله مخکې اهلي شوی)، غوايي (تر میلاد شاوخوا ۸۰۰۰ کاله مخکې) او انسانان شامل وو چې بارونه یې په خامو او کوچنیو لارو لېږدول.
زېربنا
د بین‌النهرین او سیند درې په څېر لومړنیو تمدنونو پاخه شوي سړکونه کارول. په لرغونې کلاسیکه دوره کې د فارس او روم استرواکیو په ډبرو پوښلي سړکونه جوړول، چې پوځ په چټکۍ  پرې لاړ شوای شي. د منځنیو پېړیو خلافت هم وروسته پاخه ډبرین سړکونه جوړ کړل.
د اوبو له لارې لېږد را لېږد
د اوبو له لارې په لېږد را لېږد کې پارويي او بادي بېړۍ له ډېرې پخوانۍ زمانې راهیسې شته وې، چې تر صنعتي انقلاب وړاندې د ډېرو بارونو د لېږد یا د اوږدو واټنونو لپاره تر ټولو غوره کارېدونکې لاره وه. لومړنۍ بادي بېړۍ،هغه کوچنۍ بېړۍ(جالې) وې چې د ونې له تنې نه جوړې شوې وې. د اوبو له لارې لومړی لېږد را لېږد، د هغو بېړیو په مرسته کېده، چې د پارو یا باد او یا هم دغو دواړو په مرسته یې حرکت کاوه. د اوبو اهمیت د دې لامل شو، چې د سوداګرۍ د ځایونو په توګه پرمختللي ښارونه، د سمندري سیمو یا سیندونو په شاوخوا کې رامنځ ته شول.
د میخانیکي وسایلو په مټ لېږد را لېږد
تر صنعتي انقلاب وړاندې لېږد را لېږد سست او قېمته تمام شو، تولید او لګښت د امکان تر کچې له یو بل سره نږدې وو. په نولسمه پېړۍ کې په صنعتي انقلاب کې ډېر اختراعات وشول، چې ترانسپورت یې په بنسټیز ډول بدل کړ. د بخار د ماشین اختراع او بیا د رېل له لارې په لېږد رالېږد کې د دغه ماشین کارولو ځمکنی ترانسپورت، د انسان او حیوان له ځواکه را خپلواک کړ. په نولسمه پېړۍ کې د بخار د بېړۍ پراختیا د نړیوال ترانسپورت د چټکۍ لامل شوه.
د ۱۹۰۰ ز کال په شاوخوا کې د احتراقي موتور او کوچنیو موټرو په پراختیا سره د سړک ترانسپورت بیا ځلې ډېر پر مخ شو او خصوصي میخانیکي ترانسپورت رامنځ ته شو. لومړۍ «معاصره» لویه لار، په نولسمه پېړۍ کې له ماکاډام سره جوړه شوه. وروسته د پخولو لپاره قیر او کانکرېټ جوړ شول.
په ۱۹۰۳ ز کال کې رایټ وروڼو لومړنۍ بریالۍ کنترولېدونکې الوتکه جوړه کړه او تر لومړۍ نړیوالې جګړې (۱۹۱۴-۱۹۱۸ز ) وروسته، الوتکه د لرې واټنونو لپاره د خلکو او  توکو د لېږد را لېږد لپاره تر ټولو چټکه لاره شوه.
تر دویمې نړیوالې جګړې ( ۱۹۳۹-۱۹۴۵ز) وروسته د ترانسپورت ډېره برخه موټرو او الوتکو ته ځانګړې شوه، رېل ګاډي او بېړۍ په لنډ واټن کې د بار او مسافرو لپاره ځانګړې شوې. په ۱۹۵۰مه ز لسیزه کې د کانټینر جوړېدل د توکو په لېږد را لېږد کې د عاید د زیاتوالي لامل شول، چې نړیوالتوب یې پیاوړی کړ. نړیوال هوايي سفرونه په ۱۹۶۰مه ز لسیزه کې د جېټ د موتور په تجاري کولو سره لا ډېر د لاسرسي وړ شول. د موټرو او لویو لارو په ودې سره د رېل پټلۍ او اوبو اهمیت لږ څه کم شو. په ۱۹۶۴ ز کال کې، په جاپان کې د شینکانسن تر رامنځ ته کېدو وروسته، په اسیا او اروپا کې چټک رېل ګاډی په اوږدو واټنونو او له هوايي کرښو لرې د مسافرو د جذب سبب شول.
د متحدو ایالتونو د تاریخ په لومړیو کې خصوصي سهامي شرکتونو ډېری اوب‌لارې، پلونه، کانالونه، رېل پټلۍ، سړکونه او تونلونه لرل. د ترانسپورت ډېری دغه زېربناوې د نولسمې پېړۍ په وروستیو او د شلمې پېړۍ په لومړیو کې د دولت تر کنترول لاندې راغلې، چې د امتراک [د اوسپنې پټلۍ یو امریکايي شرکت دی] په جوړېدو سره د ښارونو تر منځ د مسافرو د رېل خدمتونه په ملي کېدو سره اوج ته ورسېدل. په دې وروستیو کې یوه خوځښت، د سړکونو او نورو زېربناوو د خصوصي کولو لپاره پلویان موندلي دي.
سرچينه
وېشنيزه:لېږدچارې
چاپیریالی روغتيا ساتنه
محیطی حفظ الصحه
داچی محیطی حفظ الصحه دمحـــیط سره زیات ارتباط لری نوددی لپاره بایددهرڅه دمخه محیط وپیژنو. محیط : دټولوخارجی تاثیراتومجموعه اودژوندحالت چی دانسان په شمول ارګانیزمونه هم متاثره کوی دچاپیریال په نوم یادیږی.په بله وینا محیط دهغه خارجی فکټورونومجموعه ده چی یوژوندی موجود یی احاطه کړی وی. ایکالوژی:دهغه علم څخه عبارت دی چـــی دژوندیوموجـوداتواړیکی دهغوی دمحیط سره ترڅیړنی لاندی نیسی.
دمحيط ډولونه
۱ــ ژوندی محیط ۲ــ غیرژوندی محیط چی په ژوندی محیط کی حیوانات،نباتات،اوانسانان اوپه غیرژوندی محیط کی خاوره،هوا اوبه،اولمریزه انرژی شامل دی. یامحیطی حفظ الصحه:Environmental health دټولوهغه فزیکی،بیولوژیکی اوکیمیاوی پروسـودکـــنټرول څخه بحث کوی چی دانسان په صحت،فعالیت اوانسانی ټولنه مستقیم اوغیرمســـــــتقیم اغیزې کوی
روغتيا
روحی،روانی جسمی اواجتماعی پوره ښه والی ته روغتیا وایی.
چاپیریالی روغتيا یامحیطی حفظ الصحه په دوه ډوله
۱ ــ کورنۍ حفظ الصحه ۲ ــ سیمه اییزه حفظ الصحه په کورنۍ حفظ الصحه کی دکورپاکی اونظافت،په مصوًنه توګه دکثافاتوځای پرځای کول ،په کورکی دمضره حشراتومخنــــیوی کول اودکورپه داخل کی دحیواناتوسمه روزنه ده. اوپه سیمه ییزه یادکورڅخه دباندی حفــــــظ الصحه کی دکورڅخه دباندی دکثافاتوځای پر    ځای کول،دولاړو اوبوله منځه وړل اودپاکواوبوبرابرول دی
دچاپیریالی روغتیا یا حفظ الصحی اهداف
دحفظ الصحی اهداف دوه دی. ۱ ــ دناوړه خطراتو کموالی. ۲ ــ دیوی سالمی حفظ الصحی په لورتګ. چی په پورته فعالیتونوکی دنظارت لاندی موارد شامل دی. « یوه ښه اومحفوظه اب رسانی « دجامدواومایع کثافاتوسالم انتشار « دصحی غذایی موادوتهیه « دافاتوکنټرول « فردی حفظ الصحه « صحی اوسالم کور « دمحیطی حفظ الصحی په باره کی ښه تعلیم اوتربیه دنړۍ اکثره مشکلات دمحیط سره رابطه لری چی دنمونی په ‌ډول یی څوانتانی ناروغی پیژنو
دانتاني ناروغیوتاریخچه
داناروغۍ له ډیری پخوازمانی څخه پیژندل شویدی مګردامعـــــــلومه نه وه چی دڅه شی سره اړیکی لری.یعنی لاملونه یی څرګند نه وو. لمړی داسی فکرکیده چی ددی ناروغیولامل زیان رســـوونکی ګازونه دی.مګرپه ۱۶ مه پیړۍ کی Dr fracastro داسی نظر څرګند کړ چی نوموړی ناروغــــی له ناروغ انسان څخه روغ انسان ته انتقالیږی. اوددی ناروغیودلیږد په اړه یی داسی وویل چی داناروغۍ نیغ په نیغه دناروغ انسان څخه دهوااوکوردسامان الاتوپه واسطه روغ انسان ته انتقالیږی. په ۱۸ مه پیــــړۍ کی المانی پوه کراچرKrachr داسی فکروکړچی ددی ناروغیولامــــل یوکوچنی ژوندی موجوددی. خودانتانی ناروغیوپه اړه ډیری ارزښــتناکی څیړنی دفرانــــسوی پوه Pasture اورابرت هوک په واسطه ترسره شوی.دوی ثابتـه کړه چی یوژونـــدی ارګانیزم په کوربه یاHost کی دناروغی لامل کیږی. دامایکروارګانیزم کیدای شی چی بکټیریا،وایروس،فنـګس،ریکټیــــسیا،پروتوزوا اوداسی نوروی. دلامل په بنسټ داناروغۍ دبکټیریایی،وایروسی،فنګــسی اوپروتوزوایی ناروغیو په نوم یادیږی. اوثابته شوه کله چی داناروغۍ دکوربه وجودته دننه شی د کوربه دفاعی ځواک فعـالیږی.
دانتانی ناروغۍ تعریف
دهغه ناروغیوڅخه عبارت دی چی دیوژوندی ارګانیزم په واسطه کلینیکی نښی نښانی او فزیولوژیکی بدلونونه دکوربه عضویت کی رامنځته کیږی. انتان تعریف: انتان هغه ارګانیزم ته ویل کیـــږی چی دکوربه په انــساجوکی دپاتی کــیدلوځواک ولری.
انتان په دوه ډوله دی. ۱ ــ پتوجن ۲ ــ غیرپتوجن پتوجن: هغه مایکروارګانیزم ته ویل کیږی چی دناروغی لامل کیږی. غیرپتوجن:هغه مایکروارګانیزمونه دی چی له کوربه سره ډول ډول اړیکی پیــداکوی.او انتان ددری ۳ فکټورونوله امله رامنځته کیږی. ۱ ــ پتوجن 	پتوجن ۲ ــ کوربه ۳ ــ چاپیریال			کوربه محیط دانتانی ناروغیوڅخه یوڅویی ترمطالعی لاندی نیسو.
ملاریا Malaria
ملاریایوه پروتوزوایی ناروغی ده چی دپلازمودیم پواسطه رامنـــځته کیږی.اودښـــــځینه انافیل غوماشی پواسطه له ناروغ انسان څخه روغ انسان ته انتقالیږی.
دپلازمودیم ډولونه
۱ ــ پلازمودیم اووالی ۲ ــ پلازمودیم ملاریا ۳ ــ پلازمودیم واواکس ۴ ــ پلازمودیم فلیسپارم ۵ ــ پلازمودیم نولیسی دملاریا دناروغۍ نوم له خرابی هوا څخه اخیستل شوی دی.چی دهـــغواړیــــکوشتون ته اشاره ده چی دناروغۍ اوهواترمنځ موجودی دی.
داناروغی دلمړی ځل لپاره له حیواناتوڅخه انسانانو اوبیا دانسانانوپواســطه ټولی نړۍ ته خپره شویده. ملاریا په انسانانوکی له هغه غوره پرازیټی ناروغیـوڅخه ګـــڼل کیږی چی په بیلابـــــیلو هیوادونو کی له ۱ ـــ۳ فیصده وګړو پوری پری اخته کیږی. او۴۰٪ دنړۍ نفوس ددی ناروغی دخطرسره مخامخ دی. او په منـــــځنۍ کچـــه هرکال له یومیلیون څخه دری میلیونو۱ ـــ۳ پوری مړینه منــځته راوړی.
محرقه
دمرض لامل یی دSalmonella typhi په نوم بکټیریا ده.
دناروغۍ نښی نښانی
په لمړی پړاویعنی د۱ــ ۲ اونیو وروسته زیاته تبه،کمزورتیا،ستومانتیا،دستونی تخریش،د جلدبخار،بطنی دردونه اوقبضـیت چی عموماَ دناروغی داخته کیدلوڅخه یوه هفته وروسته منځته راځی. دوهم پړاو: که تداوی نه شی نودوامداره زیاته تبه،نس ناستی،قبضیت اودوزن کمیدل منځ ته راوړی. دریم پړاو اودریمه اونۍ:ستومانتیا،عدم تحرک اودسترګونیمه پټوالی لیدل کیږی.
دناروغۍ لاملونه
ککړخواړه،چټــــلې اوبه اوداخته کسانوسره نږدی تمـــاس دمحرقی دناروغی لاملونه دی.
دمحرقی ناروغی وقایه
دواکسین پواسطه وقایه کیږی.
دEbola ناروغۍ
{{. ویروس ابولا]] داهغه وایروس دی چی ارثی منشاء یی R N A ده.اوپه هرودوه ســاعتــونو کی دوه چنـده کیږی. نوموړی ناروغۍ دامریکا دکانګودحوزی څخه سرچینـه اخیستی ده.ویل کیـــــږی چی دا ناروغی له بیزوګانوڅخه انسان ته انتقال شویده. د ایبولاناروغی پیښی په ۱۹۷۶ م کال کی په سوډان اوکانــــــګوکی ولیدل شــوی چی بیا وروسته دکانګود Ebola دسیند په غاړه کلیوکی په پراخه کچــه پیښه شوه چی له همـدغه ځایه یی دانوم واخیسته.
دخوړوتسمم یاFood poisoning
ټولی هغه ناروغۍ چی دککړوخوړوله امله منځـــــــــــته راځــی کیدای شی هغه خوارړه دانتان یازهرجنوخوړوپه واسطه ککړی شوی وی. یوشمیرنورارګانیک اوغیرارګانیک یعنی عضـــــــوی اوغیرعضوی موادچی انتـــــــانی منشاء نه لری هم کیدای شی چی دخوړودکــکړیدولامل شی اوپه پایله کی تســـــمم منځته راوړی.
ککړتیا (Pollution)
نژدي دنړۍ نیمه برخه خلک په ښارونو کي ژوند کوي چي اکثره یې دناروغیودمخنیوي پروګرامونو څخه پاتي اودایپډیمیک ناروغیو لکه شري اوزکام سره مخامخ دي. دنړۍ ۱.۲میلونه خلک دناپاکه اوبوله کارولوسره مخ دي چي دټولو انتاناتو ۸۰ فیصده جوړه وي چي ددغوناپاکواوبو دکاروولو څخه ۱.۲ میلونو څخه تر ۲.۷ میلونو پوري خلک دملاریا دماشي دانتقال له امله خپل ژوند له لاسه ورکوي ،همدارنګه ۳میلونه خلک دهوادککړتیاله امله ژوندله لاسه ورکوي. دکیمیاوي توکو اولوګي له امله دهواچټیلیدل په کال کي ۳میلونه خلک وژني چي په دي کي ۳میلونه ټنه توکسین دچاپیریال له خوا چوړیږي چي دسرطان ،بل شکله زیږون ،ددفاعي سیستم زیانمنتوب اونورو ډول ډول روغتیایي ستونزولامل ګرځي.
ککړه ونکي (Pollutants)
ککړه ونکي دهغه موادو څخه عبارت دي چي په چاپیریال کي دانسان پرصحت اودژوندپر کیفیت باندي ناوړه اغیزه لري اوهمدارنګه دایکو سیستم دطبعي دندو مخنیوي اومزاحمت کوي دککړتیا ډیر علتونه شته،دنفوسو ګړندۍ وده ،دخلکومهاجرت دکلیو څخه ښارونو ته ،دصنعت پراختیا،اودحمل اونقل وسایلوزیاتیدل ،دهغي عمده علتونه اوسببونه دي.
دککړتیا ډولونه
(Types of pollution) ککړتیا په عمومي ډول سره په لاندي ډولونو سره مطالعه کولای شو چي عبارت دي له. ۱) دهواککړتیا(Air pollution) 2) ژ) 3) دخاوري ککړتیا(Land pollution) ۴) غږیزه ککړتیا (Noise pollution) ۵)   انځوریزه ککړتیا(Picture pollution)
غږیزه ککړتیا(Noise pollution)
غږیزه ککړتیایا Environmental noise دهغه ناخوښونکواوازونو څخه عبارت ده چي هغه دانسانانو،حیواناتو ،برقي ماشینونو،موټرواویوشمیر نوروشیانوپه واسطه رامنځ ته کیږي چی دانسان دژوندتوازن متاثره کوي.یاهرغیر مطلوب اواز چي په چاپیریال کي نفوذ کوي دغږدککړتیا په نوم سره یادیږي.په عمومي ډول دغږککړتیا هغه غږدي چي چي دیوچاغوږته تخریشوونکي (irrtating)  وي چی له یوي خارجي منبع څخه راځي. دnoise کلمه یوه یوناني کلمه ده چي مفهوم تري ناروغي ده. غږیزه ککړتیا دهوا ،اوبو اودځمکي ککړتیا په شان هم چاپیریال کي دانسانانوروغتیا اوژوندلپاره یوه لویه ستونزه جوړوي غږیزه ککړتیا دچاپیریال دنوروککړتیا وو سره مستقیمي اړیکي لري په افغانستان کي دغږیزي یا صوتي ککړتیا ووله کبله دچاپیریالي ستونزو سره بیره په انسانانو کي بیلا بیلي ناروغۍ هم رامنځ ته کیږي چي ځیني خلک ورڅخه خپل ژوند له لاسه ورکوي.
صوت یا غږرامنځ ته کیدل
هغه میخانیکي موج چي داجسامو دسریع اهتزاز په نتیجه کي منځ ته راځي له صوت څخه عبارت ده هغه صوت چي دموج انرژي یی زیاته اوامپلیتود یي لوي وي نو صوت لوړ اوهغه صوت چي انرژي کمه وي او امپلیتود یی کو چني وي دټیټ صوت څخه عبارت ده چي دصوت لوړوالي اوټیټ والي دصوت دتولید ځاي اواوریدونکوترمنځ فاصلي سره سم هم رابطه لري سبب یي دادي چي صوت دلاري په اوږدوکي انرژي له لاسه ورکوي نو امپلیتود (دموج لمن ) هم کوچني کیږي چي بلاخره صوت ټیټیږي. په یاد ولري هغه صوت چي داهتزاز فریکونسي یي کمه وي نو بم اوکه داهتزاز فریکونسي زیاته وي صوت زیر دي هغه صوتونه چي داهتزاز فریکونسي یي د ۲۰ او ۲۰۰۰۰ هارتز و ترمنځ وي نو صوت داوریدلو وړ اوکه نه نو صوت داوریدلو وړنه دي هغه صوتونه چي فریکونسي ۱هارتز څخه کمه او له ۲۰۰۰۰ هارتزو څخه زیاته وي داډول صوتونه دانسانانو لپاره داوریدلو وړنه دي مګر سپی کولای شي دا ډول صوت واوري.
په ازاده هواکي دغږ معیاري اندازه دسحار ۷نه دشپی تر ۱۰ اودشپی ۱۰ نه دسحار تر ۷ په لاندي ډول ده
دسحار د۷ څخه دشپی تر ۱۰ دشپی ۱۰ نه دسحار تر ۷ داوسیدو ساحه ۵۰dB ۳۰dB تجارتي ساحه 65dB 55dB تجارتي اوداوسیدو ساحه 60dB 50dB صنعتي داوسیدو ساحه 70dB 60dB صنعتی ساحه 75dB 65dB
دغږیزي ککړتیا عوامل
په ټولنه کي دغږیزي ککړتیا عوامل ډیر زیا ت دي اوزیاتره دغه ډول ککړتیا په ښاري سیمو کي رامنځ ته کیږي خو یواځي هغه لاملونه به ذکر کړو چی هغه په عام شکل رامنځ ته کیږی. ـــ په ښاري سیمو کي دلویو اووړو فابریکو شتون. ـــ د زړو نقلیه وسایطو ،موټرو،ریشکو او جنراتورونو کارونه. ـــ کورني لوازم لکه برقي جارو ،پکي ،کولر،تایپ اونور ـــ په ښارکي دټرانسپورت زیات والي ـــ په ښار کي دګڼي ګوڼي دشمیر زیاتید نه ـــ په ښارکي دنقلیه وسا یطو بي ځایه ارانډونه وهل ـــ دملکي اوفوځي الوتکو اوازونه ـــ په ښارکي دموزیک سنټرونواوازونه ـــ دموبایل زنګونو اوازونه دخلکو اوازونه اونور هغه غږونه چی دخلکو په ورځنیو چارو د خنډ سبب ګرځي اوهم په انسانانو کي ډول ډول ناروغي رامنځ ته کوي اوحتأ دځینو خلکو دمړیني سبب شوي هم دي.
دغږیزي یا صوتي ککړتیا زیانونه
ـــ ټرافیکی پیښو رامنځ ته کیدل ـــ دچا پیریال ککړتیا ـــ دچاودنو په صورت کي دوګړو وژنه ـــ دوخت ضایع کیدنه ـــ روحي ناروغۍ ـــ د شخړو رامنځ ته کیدل ـــ ددماغي حرکاتو دکچي کمیدل ـــ عصبي نارحتي او نګراني ـــ داوریدو ددستګاه ضعیف والې
دغږپه واسطه دککړتیا اغیزي
په منظم ډول دغوږونو کارکول زمونږ دهوسایني لپاره حیاتي اهمیت لري دشورماشور ککړتیا دداکټرانو اومتخصیصینو پواسطه دروغتیاموضوع ګڼل شوي ده اوپه ټوله نړۍ کي یو ډیر یدونکي مشکل دی. په ثابت ډول یاپه پرله پسي ډول دلوړ شورماشور په وړاندي دقرارنیولو په صورت کي په موقتي (Temporary) یا دایمي (permanent) ګڼیدل (hearing) په لاندي شیانواړه لري. حجم (Volume) موده (Duration) اودقرارنیولوتکرار (Repetition of exposure)پوري اړه لري. لوړ اوازونه دغوږ دکوکلیا(cochlea) له برخي څخه نازکه ویښتان له منځه وړي چي کولاي شي داوریدلو ددایمي زیان سبب شي. په عمومي توګه که چیري غږددرد یا په غوږ کي شرنګهار (Ringing) سبب شي چي ددایمي کڼیدلو دزیان سبب کیږي .دشورماشور داوریدلو دوړتیا له لاسه ورکولو شروع (پیل )دغوږ اواز (tinnitus) یا بنګیدلو ،زنګ وهلو ،غریدلو(roaring) پسپسکو په شکل وي.
دغږیزي ککړتیا اغیزي په انسانانو
غږیزه ککړتیا زمونږ دروغتیا لپاره ډیره مضره اوپه انسانانو کي دکم خوبۍ دستونزي سر بیره دغوصي ،دها ضمي کموالي ،زړه سوزیدنه ،دویني فشار ،دمعدي زخم،دزړه ناروغۍ ،عصبي ناروغي اودرواني ناروغیو سبب کیږي چي په افغانستان کي یادي ټولي ناروغي لیدل شوي چي په انسانانو کي موجودي دي. خوتراوسه دروغتیایی ډاکټرانو له خوا سمه څیړنه نده ترسره شوي چي دیادو ناروغیو لامل څه شي دي .په افغانستان کي دنورو لویو چاپیریالي ستونزو تر څنګ چي هغه دانسانانوژوندتهدیده وي یوه هم دغږ ککړتیا بلل کیږي چي په انسانانو کي دپورته ناروغیو سبب کیږی. نودغږدککړتیا دمخنیوي لپاره باید هڅه وشي ترڅو دلویو ترانسپورتي لارو څخه لري کورونو کي واوسیږي اویا ټولو هغو څیزونو څخه چي زیات غږ تولیده وي لري استوګنه غوره کړو. اومخکي له دی چي کوراخلي نو لمړي باید وکتل شي چي هغه باید دهوا ي ډګرونواونظامي کشلو څخه لري وي اوهم خپل همسایه سره داسي چلند وکړي چي هغه په لوړاواز موزیک ونه غږه وي ترڅو ستاسو مزاحمت سبب ونه ګرځي.
ډیرشراوشوردانسان پراعصابوناوړه اغیزه کوي
دافغانستان په ځینوغټوښارونوکی غږیزه ککړتیا دومره زیاته ده چي حتي دوه تنه چي څنګ په څنګ روان وي هم په اسانه یودبل په خبرو نه پوهیږي. په کابل ښارکي دخلکو اونقلیه وسایطو دډیري ګڼي ګوڼي تر څنګ غږیزه ککړتیا یوه بله لویه ستونزه ده چي هره ورځ ددي ښاراوسیدونکي ورسره مخامخ دي دغږیزي ککړتیا له امله حتي په ښارکي پر ټیلفون خبري کول هم ګران کار دي ځکه چي سړی نشي کولای دمقابل لوري خبري سمي واوري اوپري پوه شي خودرواني ناروغیو کارپوهان وای غږیزه ککړتیا دانسان پراعصابو ډیره منفي اوبده اغیز ه کوي دبیلابیلو خطرناکوناروغیو سبب ګرځي اوحتي په ځینو انسانانوکي ذهني تمرکز له منځه وړي درواني ناروغیو متخصیص اودافغانستان دروان پیژندونکي دټولني ریس ډاکټر عزیزالدین همت دغږیزي ککړتیا دبدواغیزوپه اړه واي .جګ اوډاروونکي اوازونه ،دکسټونوجګ غږول اوداسي نور دانسانانوپر روان ډیري بدي اغیزي لري. لکه څنګه چي دیوي چاودني غږ سړي ډاره وي حتي غږیزه ککړتیا اوځیني ناڅاپي غږونه که هر څه وي خلک په ځانګړي توګه ماشومان په ویره اوخفګان اخته کوي.
رینال ناروغي(Rehnauld)
څیړني داسي ښیي چی هغه څوګ چي دلرګیو په فابریکوکي په اره باندي کارکوي او۱۲۵ دیسي بل غږ تحمل کوي کله چي دکار څخه شپی خپل کور ته ځي نودهغوي دلاس ګوتي شین رنګ اووروسته سپیني کیږي چي دغه درینا ناروغۍ علایم دي چي دغه ناروغۍ درګونودانقبا ض اودویني دبندیدلو باعث ګرځي چي نارا حتي درینال ناروغۍ یا دګوتو دمرګ ناروغي په نوم سره یادیږي.
کمزوري دفاعي سیستم
داوریدلو حس زیان من کیدل چي داوریدلو قدرت (توانایي )له لاسه ورکول دډیپریشن (Depression تشویش اوله ټولني څخه دتجرید سبب ګرځي .زیات حساسیت (Irratation) بي حوصیلي کیدل ،په قهر کیدل ،هیجاني کیدل. داواز دروندوالي ،اودویني دفشار لوړوالي دالکترونیکي شیانوڅخه ویریدل لکه موبایل ،ټیلفونونه الکترو نیکي ګیمونه ،دزړه ناروغۍ اودویني دجریان ستونزي اوداسي نور هغه اثرات دی چي دغږیزي ککړتیا په اساس منځ ته راځي.
په زړه اورګونوباندي اغیزي
هغه اشخاص چي په دوامداره توږه د۸ ساعتو په موده کي ۷۰ دیسي بل شورته قرار ولري نو دویني فشار یي د ۵ــ۱۰ ملي متره زیاتوالي پیداکوي دویني دفشارلوړوالي اودرګونو انقباض د درینالین هورمون زیات والي له سببه منځ ته راځی چي له دي سره قلبي امراض اورګونو مختلف امراض منځ ته راځي
په ځینو رستورانتونوکي : داوږدي مودی لپاره د۸۰ دیسي بل په سطح دغږ اوریدل ښایی زمونږدغوږونو دموقتي اویا دایمي زیان سبب شي .د۱۳۰ دیسي بل دسطح دغږ اوریدل دغوږونو د درد سبب ګرځي ځکه چي پردي په ډیري شدت سره اهتزاز کوی. کله چي غږ د۱۵۰ دیسي بل سطحي ته راورسیږي دغوږ دپردي یا دغوږونو هډوکودزیان من کیدو سبب ګرځي اوکڼیدل منځ ته راوړي. ایا تاسو پوهیږۍ دیوي څیړني په اساس چي دیوي ډلي اسټرالیایي ساینس پوهنانو پواسطه په کال ۱۹۸۸ کي ترسره شوي ده هغه داوریدلو الي چي دموسیقي داوریدلولپاره په اونۍ کي تر۶ساعتونو زیات واوریدل شي نوپه ۳۰ کلني کي به داوریدلو حس راټییټ شي.
دایمي کڼیدل
(irreversible hearing loss) د۷۰ دیسي بل دسطحي لرونکي غږ سره د۸ ساعتو نودمخامخ کیدو په صورت کي دویني فشار ۵ـ۱۰ میلي متر ستون سیماب ته لوړیږي.داوریدلودوړتیا له لاسه ورکول په ۸۰ــ۹۰ دیسي بل اوازکي شروع کیږي 140dB دردناکه وي اوپه 180dB کي حتي کولای شي چي یوشخص ووژني دامپلیفا یر په واسطه دموزیک لوړشوي اواز 120dB وي ډیرالکترونیکي موټرونه تر 80dB لوړاوازلري.
زمونږدغوږونوساتنه (Protecting our ears)
۱ــ داوږدي مودي لپاره دلوړاوازلرونکي موسیقي داوریدلوڅخه ډډه کول. ۲ــ دشورماشور لرونکوځایونوڅخه ځا ن لیري ساتي لکه disco سینماګانواونوروڅخه. ۳ــ شورماشورلرونکوځایونوکی دکارکولوپه صورت کی دغوږونوساتونکي وسایل (ear protectors) واغوندي. دهانګانګ دقوانینوله مخي شرحه شوي دي .کارفرمایان نه شي کوي چي له مستخدیمینوڅخه غوښتنه وکړي چي د90dB څخه دلوړلیول ځایونوکی له وقفي پرته له ۸ساعتونوڅخه ډیره موده کاروکړی.
دغږیزي ککړتیا اغیزی پر حیواناتو
غږیزه ککړتیا دانسانانوپه څیر په حیواناتوهم منفي تاسیرات لري.چي هغه منفي تاسیرات عبارت دی له دحیواناتوغذایي رژیم کي تغیرراوستل،بي وخته زیږون،دحیواناتومهاجر کیدل،دحیواناتودانقراض اوله منځه تګ باعث ګرځي. ډیر جګ اوازونه لکه دنظامي سلاح ګانواوازونه چي د ۳۰۰ دیسي بلوڅخه يی شدت زیات وي دحیواناتواعصابوته زیان رسه وي اوهمدارنګه په بعضوحیواناتوکي دخون ریزي باعث ګرځي.که چیرته موږه کان دشدیدوغږونولاندي قرارونیسي نوپه ویروسي ناروغیوپه مقابل کي حساس کیږي. د ۱۱۵ دیسي بل څخه لوړاواز دموږه کانودغاښونودخراب والي باعث کرځي .اوهمدارنګه په بعضوحیواناتوکي دکلسترول اودویني دغوړ دزیات والی باعث ګرځي.
‌=د اوازلیول سطح
(The level of sound) داواز اندازه کونکی واحد دسي بل (decibel) دي چي داسي لیکل کیږي dB دغه داندازه کولوواحد دامریکایی فزیک پوه الکساندر ګراهم بل په نوم نامګذاري شوي دي هره اندازه چي decibel لوړوي په همغه اندازه اوازلوړده.کیدایشي د(decibel meter) پواسطه هم اندازه شي لاندي شکلونه ددسي بل مختلف شکلونه ښیي.
۵۵ ارامه داپارتمانونوداخل ۳۰ ارامه معمولي خبر ۶۵ ارامه برقي اره له ۱۵ متري څخه ۸۰ ستړي کوونکي اوازونه دالوتوي هوا په ۳۰۰ متري کي ۱۰۰ ډیرلوړ الوتکه نږدي فاصله کی دالوتلوپه وخت کي ۱۳۰ دغوږددرد سبب ګرځي راکت دپورته کیدوپه حال کي ۱۹۰ دغوږددردسبب ګرځي
دغږتاثیر کوموعواملوپوري تړلي دي؟ دغږتاثیر لاندي عواملوپوري تړلي ده ۱ــ طبعیت اودغږشدت پوري. ۲ــ دشخص نږدیوالي دغږاصلي منبع ته. ۳ــ دغږادامه اومداومت پوري. ۴ــ دشخص فزیکي وضع اوموقعیت.
دغږزیات والي اوکموالي په کوم میکانیزم سره ناروغي رامنځ ته کوي؟ دڅښتن تعالي له بي شماره نعمتونوڅخه دژوندیوموجوداتوودژوندداسانۍ لپاره پنځه ګوني حسونه دي چي به هغوي څخه داوریدلوحس دي داوریدلوحس چي دطبعیت ډیري ښکارندې دغوږونوله لاري دمیخانیکی اوږدوڅپوپه وسیله دغوږمیکانیزم ته رسوي ،بیاله هغه ځای څخه عصبي سیستم په ذریعه مغزوته انتقالیږي دمغزوله حکم څخه وروسته ژوندي موجودات خپل عکس العمل څرګندوي داوریدوحس یوله ډیرومهموحسونوڅخه دي.ددغه پروسي په بهیر کي غږاودهغه فزیکي مفهوم ،دغږمشخصات په محیط کي خپریدنه ،دغږلوړوالي اوټیټ والي دغږچټکتیا اوداسي نور ډیر مهم رول لوبه وي دغږلوړوالي اوټیټ والي په مستقیم ډول انسان اونورژوندي موجودات له منځه نه وړي بلکه دهغوي دروحي تکالیفو،عصبي ناراحتي اوداوریدلوحس قدرت کم والي منځ ته راوړي معمولادغږشدت په دسي بل الي په واسطه اندازه کیږي.تحقیقات داسي ښیي چي دعمرپه زیات والي سره په افرادوکي داوریدلود حس ضعیف والي معلومیږي یعني لنډمودته شدید غږونه په انسانانوکي دموقتي کڼیدوباعث ګرځي اوکه چیرته انسان دزیات وخت لپاره شدیدوغږونوته قرار ولري نوددایمي کڼیدوباعث ګرځي د۹۰ دسي بل په اندازه اواز دانسان په عصبي سیستم تاثیرګزاره ده په پرمختللوهیوادونوکي دښځوداوریدلوقدرت نسبت نارینه ووته زیات ده ځکه چي دنارینه ووپه نسبت کم غږونه تحمل کوي تحقیقاتوښودلي چي د ۱۵۰ــ ۱۶۰ دسي بل اوازونه دبعضوحیواناتولپاره مرګ راوړونکي دي چي دغه حیوانات دمرګ نه مخکی دځینوستونزوسره مخ کیږي لکه فلج ،دویني فشار زیات والي ،رنګ له منځه تګ،دبدن دحرارت ددرجی کم والی ،رګونوانقباض زیات والي باعث ګرځي اودغه حالت دغږونوقطع کیدوڅخه وروسته هم ادامه پیداکوي .د۱۲۰ــ ۱۳۰ دسي بل اواز په غوږونوکی ددرد باعث ګرځي اما داوریدلوحس ضعیف والي د۸۵ دسي بل اوازسره شروع کیږي.
دغږیزي ککړتیا دمخنیوي لاري چاري
که څه هم په ټوله نړی کي دژونددچارودترسره کولولپاره اصول اوقوانین وضع شوي دي اوخلک اړدي چي دخپلووضع شویوقوانینواوحدودودرناوي وکړي مګر په افغانستان کي له تیرودري لسیزوجګړوله کبله یی هرڅه له منځه تللي دي داچي په افغانستان کی دالهي اومدني قوانیوته دنه درناوي له امله دخلکوله خوا ګڼي سرغړوني رامنځته کیږي چي ددغوسرغړونوله امله دچاپیریالي ستونزوسربیره په انسانانوکي ګڼي ناروغي رامنځته کوي چي ځیني خلک ورڅخه خپل ژوندله لاسه ورکي په افغانستان کي اوس مهال دجنګ اوجګړو له امله خلک دګڼوستونزوسره مخ دي که له یوي خوا په مخامخ جګړوکی افغانان خپل ژوند له لاسه ورکوي خوله بلي خوا ددغوجګړږدنامستقیمي اغیزي له امله هم کله دلویواووړو وسلود استعمال اوازونه ،بمبارونواوازونه ،دموټرواوازونه دموبایل زنګونواوازونه ،په ښارکی دموزیک سنټرونواوازونه ،دلوډسپیکرونواوازونه اوټول ټرانسپورتي وسایل په فابریکوکي دماشینونواستعمال اوداسي نوهغه غږونه چي دخلکوپه ورځني چاروکي دخنډسبب ګرځي اوهم انسانانوکي د ډول ډول ناروغۍ رامنځته کوي نوددي لپاره چي غږیزي ککړتیا مخه ونیسونوبایدځیني قوانین اواصول مرعات شي لکه.
۱ــ ښاري سیمي باید داطرافوپه لور وخوځول شي ترڅو دښار ساحه پراخه شي اوخلک وکولاي شي چي په اساني سره خپل تګ اوراتګ وکړي. ۲ــ دخلکودتګ راتګ لپاره باید دملي بسونو بهیر فعال شي اوپه دي سره دښار په برخوکي دوړو نقلیه وسایطو لکه موټرو ،ریشکومخه ونیول شي ځکه چي داده صوتي ککړتیا وولپاره یوستر لامل دي دبیلګي په ډول که مونږوګوروپه ښار کي یوه ریشکه دوه یادري نفره له یوځای څخه بل ځای ته انتقا له وي اوصوتی ککړتیا اودهواککړتیا یی له یوملي بس څخه زیاته ده. اوپه داسي حالت کي چي یوملي بس څلویښت یا پنځوس نفره انتقاله وي نوکه چیري په ښارونوکي دخلکوتګ راتګ لپاره مليي بسونه فعال شي نودابه دچاپیریال په صوتي ککړتیا کي یوستر بدلون راولي.
۳ــ دخلکوتګ راتګ لپاره باید ځمکني ریل ګاډي جوړشي ،ترڅودښار په برخوکي ټرانسپورتي وسایط کم اودصوتي ککړتیا مخه ونیول شي. ۴ــ د زړونقلیه وسایطو اوهمدارنګه دتیلوپه ټانګونوکي دبي کیفیته تیلو پلورلومخه ونیول شي ځکه په هغه صورت کي چي دموټروماشین زوړوي اوهم یي تیل بي کیفیته وي نوموټرډیر اوازکوي. ۵ــ وړي اوغټي فابریکي باید دښار نږدي برخوڅخه وایستل شي. ۶ــ دښار ټرافیک اوپولیس باید په ښار کي په ښه ډول سره خپله دنده اجراکړي اوپه خپله دنده کي دومره بي وسي نه شي چي دهغوي څخه دښار چوکونه اوسرکونه بند شي. ۷ــ دښا رټرافیکي اداره باید د موټرو په بي ځایه ارانډونووهلو باندي جریمه وټاکي اوموټرچلونکي پرینږدي چي په ښاری سیموکي بي ځایه ارانډونه ووهي. ۸ــ ټرافیکي اداره باید په ښارکي هغه نقلیه وسایطو ته دګرځیدو اجازه ورنکړي چي زاړه ماشینونه ولري اوپه لوړه کچه شور اولوګي کوي. ۹ــ ترافیکي اداري باید په ښارکي دغیر ضروري نقلیه وسایطو شمیر کم کړي. ۱۰ــ دولت باید دخلکو تعلیمي اواقتصادي کچه پیاوړي کړي. ۱۱ــ دولت باید دښار څخه بهر سیموکي دخلکو دضرورت وړتوکو جلا جلا مارکیټونه جوړکړي ترڅو په ښارکي دګڼۍ ګوڼي مخه ونیول شي اودصوتي ککړتیا څخه چاپیریال اواړونده برخي وژغورل شي.
داوبو دوران
کله چی اوبه دEvapotranspiration په شکل هوا ته ځی په هوا کی له وریځو   سره یوځای کیږی او په دوه برخو ویشل کیږی چی یوه برخه یی په هوا کی پاتی کیږی او یوه بله برخه یی دږلۍ؛باران او واوری په شکل ځمکی ته راځی .په ځمکه کی بیا په دوه برخو ویشل کیږی یوه برخه یی دځمکی په مخ جریان کوی Run off لکه سیندونه ؛جهیلونه اویا دریابونو ته ځی. او بله برخه یی دځمکی لاندی سطحی کی جمع کیږی
سرچینې
لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې او ځنګلونوڅانګه
میدل بورخ
میدل بورخ میدل بورګ په هالنډي Middelburg)
مسعود اظهر
مسعود ازهر (اردو: محمد مسعود اظہر ) د جیش محمد په نامه د تروريستي سازمان بنسټ ایښودونکی او مشر دی، چې اکثره یې په پاکستان کې د آزاد کشمیر فعال په توګه پېژني. [1] د پاکستان چارواکو په هندوستان کې د پښتانکوټ برید وروسته د په کور نظربندۍ ته واستولو. [3] په داسې حال کې چې هغه په ​​ډسمبر، 1999 کې د یوې بلې ترهګریزې الوتکې تښتونې وروسته له بنده آزاد شو. [4] هند مسعود ازهر د ترهګرو فعالیتونو د کولو له امله د هغه ترټولو مطلوب ترهګر په توګه د نړیوالو ترهګرو په لیست کې شامل کړي. [5] [6] هند په پرله پسې توګه هڅه کوي چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د تروریزم سره د مبارزې لیست کې د ازهر نوم ځای کړي، چې د نورو هیوادونو لخوا ملاتړ شوی خو د چین لخوا رد شوی. [7]
ابتدايي ژوند
ازهر په 1388 لمریز کال د پاکستان په پنجاب، پنجاب، پنجاب کې وزږید [8] (سره له دې چې ځینې سرچینې د زیږیدنې نیټه د اګست په 7 نېټه د 1968 [6] [6] د 11 ماشومانو دریمه برخه - پنځه زامن او شپږ لوڼې دي. د ازهر پلار، الله بخش شبیر، د حکومت په لیسه کې سرپرست و او همداراز د ډوبندي د لیدو سره دیني عالم و او کورنۍ یې د لبنياتو او چرګانو فارم وکاروله. [8] [9]
ازهر له 8 ټولګي وروسته د ښوونځي څخه دباندې ډډه وکړه او د جامیا العلوم اسلامي ښوونځي سره یو ځای شو، له کوم ځایه یې په 1989 کې د یو بل په توګه فارغ شو او ډیر ژر یې د ښوونکي په توګه وټاکل شو. [9] مدرسې په ډیره برخه کې د حرکت الاسلام سره و او د افغانستان په جهاد کې د روزنیز کمپ لپاره نوم لیکلو وروسته یې د خپلو برخو لاندې و. [8] د کورس بشپړولو کې پاتې راغلو سره سره؛ هغه د شوروي - افغان جگړې سره یوځای شو او د ځورونې ټپونو څخه وروسته میشته شو. ورسته هغه د حرکت د حرکت ریاست مشر وټاکل شو. هغه د اردو ژبې مجلې لپاره د اداریتي مسؤلیتونو سره هم سمدستي د سعی مجاهدینو او د عربي ژبې د کشمیر مجلس ته وسپارل شو. [6] [8]
آذهر وروسته د حرکت الاسلام عمومي منشي و، او د ډیری نړیوالو ځایونو څخه یې د استخدام کولو، د پانګو د راټولولو او د پان اسلام پالنې پیغام خپورولو څخه لیدنه وکړه. د هغه په ​​ځایونو کې زامبیا ، ابوظبی ، سعودي عربستان ، منگولیا ، بریتانیا او البانیا وو. [8]
په سومالیا کې فعالیتونه
ازهر اعتراف وکړ چې په 1993 کال کې هغه د نوریبیا ته سفر وکړ ترڅو د ال اسحاق الاسلامی مشرانو سره ولیدل [ حواله دار ] ، د القاعدې یوځای شوی سومالمي ډلې چې د هکتت مجاهدینو څخه پیسو او جذبینو غوښتنه کړې وه ). د هند استخباراتي چارواکي په دې باور دي چې لږترلږه درې سومالیا سومالیا جوړ کړي او هغه یې د یمن اجیران د سومالیا سره راوړي. [10]
په انګلستان کې فعالیتونه د اګست په اګست کې ازهر د برتانیا ته د خبرو کولو، تمویل کولو، او استخدام دوره کې ننوتل. د هغه جهاد پیغام د برتانیا ترټولو معتبر اسلامي بنسټونو لکه دارالوموم بوري مدرسې، زکريا جومات، بلیک بورن او برنلي کې د مدینې جومات او جمیا مسجد کې شامل وو. د هغه پیغام دا وو چې "د قران کافي تناسب د الله تعالی په خاطر ووژل شو" او د پیغمبر صلي الله علیه وسلم ډیره حجم د جهاد مسله وه. " ازهر په بریتانیا کې اړیکې جوړې کړې چې د ترهګرۍ په اړه یې د "7/7، 21/7 او په 2006 کې هڅه وکړه چې د ترانسپورتیکانټ هوایي شرکتونو لپاره د مایع بمباري کولو موادو قاچاق په شمول د ترهګرۍ پټنځایونو روزنه او لوژستيکي ملاتړ چمتو کړي." [11]
په هند کې بندیان او وروسته خوشې شوي
د 1994 م کال په لومړیو کې ازهر سرینگر ته د جعلي شناخت له مخې سفر وکړ تر څو د حرکت الاسد د حرکت الجهاد الاسلامي او حرکت الجهادایډین تر منځ د تاوتریخوالی اسانتیاوې برابرې کړي. [8] هند د انانتګ په شاوخوا کې د خانابیل څخه د فبروري په میاشت کې ونیول شو او هغه یې د ډلو سره د ترهګرو فعالیتونو لپاره بندي کړ. [10] [8]
په جولای کې، 1995، د جمو او کشمیر په ښار کې شپږ بهرنی سیلانیان وتښتول شول. تښتول شوي کسان ځان ته الفران په توګه اشاره کوي، د مسعود اظهر خوشې کول د هغوی د غوښتنو په منځ کې شامل وو. [8] یو له هغو برمته شویو بندیانو څخه چې په تیښته کې تښتیدلی و، د اګست په میاشت کې په یوه خراب حالت کې وموندل شو. [10] د 1995 راهیسې نور هیڅ کله نه لیدل شوي یا اوریدل شوي. [12] [13] د ایف بی بی څو ځلې د هغه په ​​زندان کې د تښتونې په ځای کې پاتې کیدل. [10]
څلور کاله وروسته، د 1999 په ډسمبر کې، د هندی هوایي شرکت الوتکه 814 (IC814) له نیپال څخه د نیپال څخه د کشتیټ څخه لرې لارې ته واستول شوه او بالاخره کندهار ، افغانستان وروسته له ډیری ځایونو څخه ووتل. کندهار په دې وخت کې د طالبانو تر کنټرول لاندې و، چې په لومړي سر کې د هند په لوري و، خو وروسته بیا د پاکستان د آی اس آی سره کار کولو وړاندیز شو. مسعود ازهر د دریو دریو وسله والو څخه و چې غوښتل یې د برمته کولو په بدل کې خوشې شي. وروسته، ازهر د هندي حکومت لخوا په یوې پرېکړې کې خوشې شو چې ډیری یې د " ډیپلوماویال " په شمول د "ډیپلوماتیک ناکامي" په توګه و. [14] د IC814 اغیزه د مسعود اظهر د ورور لخوا رهبري کیده، [15] Ibrahim Athar. د کوټ بالوال جیل څخه د هغه خوشې کیدو د آی.پی.سی افسر، ایس پی ویډ لخوا څارل کیده. [16] د هغه کوچني ورور عبدالرووف اصغر دا برید پلان کړی و. یوځل مسعود ازهر ته لښکرګاه ته وسپارل شو، دوی د پاکستان خاوره ته وتښتېدل. پاکستان ویلي وو چې که د موندلو په صورت کې به د حزب کاروونکي ونیول شي، د سرحد اوږدوالی او د افغانستان د لاسرسي ډیری ګڼل کیږي. د پاکستان حکومت پخوا هم اشاره وکړه چې اجهر به اجازه ورنکړي چې بیرته خپل کور ته راستون شي ځکه چې هغه هلته د کوم تور سره مخ نه و. [17]
د هغه له خوشې کیدو لږ وروسته، ازهر په کراچۍ کې شاوخوا 10،000 خلکو ته عامه پته ورکړه. هغه اعلان وکړ، "زه دلته راغلی یم ځکه دا زما دنده ده چې تاسو ته ووایم چې مسلمانان باید تر هغه چې سوله نه وي ویجاړ پاتې شي، تر هغه چې موږ هند ویجاړ نه کړ." د هند د واکمنۍ څخه د کشمیر سیمې آزادولو ته ژمن دی. [17]
جیش محمد
مسعود ازهر د جیش محمد د هند د اهدافو په وړاندې یو لړ بریدونه ترسره کړل، په 2001 کې د هند پارلمان ته د برید په شمول چې هند او پاکستان یې د بشپړ جنګ جګړو ته راوست. [18] د هند د پارلمان تر برید وروسته، مسعود اظهر په کال کې د پاکستان چارواکو لخوا په رسمي ډول تور لګول شوی و. د لاهور عالي محکمه د 2002 کال د دسمبر په 14 د کور نیولو امر وکړ چې د هند غصب یې ډیر دی. [5]
د ممبئی بریدونو 2008
اصلي مقاله: د ممبئی حملې 2008 د 2008 کال د دسامبر په 7 نیټې ادعا وشوه چې هغه د ممبئی آباد په شاوخوا کې د ممبئی د حملې په تړاو د کمپ په یو پوځي برید وروسته د پاکستاني حکومت لخوا ونیول شو. هغه په بولولپور کې ژوند کاوه. [1] [20] د پاکستان حکومت د مسعود اظهر په نیولو تورن کړ او ویلي یې دي چې دا د هغه ځای په اړه خبر نه دی [21] د 2014 کال د جنورۍ په 26 مه، مسعود اظهر د شپږو کلونو بندیز وروسته را ښکاره شو. هغه په ​​مظفر آباد کې یو لاریون ته ګوته ونیوله او په کشمیر کې د جهاد د بیا پیلولو غوښتنه وکړه. د هغه ګروپ، جیش محمد ادعا کوي چې هغه اوس د هند په سرینګ کې دی. [22]
2016 پټنټوت برید
اصلي مقاله: 2016 پټنټوت برید د هند په هوايي اډه کې 2016 روانوکانټ برید د مسعود ازهر او د هغه ورور ماهر دی. دوی د ترهګرو سره مستقیم تماس درلود، حتی د برید وروسته پیل شوی و. د هند تحقیقاتي موسسو ته د ایهر د پیچلتیا ثبوتونه هم ورکړل شوي دي او د انسټرپول څخه یې د دویمې برخې کڅوړې غوښتنه کړې ده. [23] [24]
د 2019 پلاما برید
اصلي مقاله: د 2017 پلاما برید د 2019 فبروري په 14 مه، د جمو سرینګار ملي لویه لار د امنیتي پرسونل د وسایطو یو کاروان د هند په جمو او کشمیر کې د ولایپورا سره نږدې په لیتپور کې د ځان وژونکې بمبارۍ لخوا د برید کونکي لخوا برید شو. دا برید د 44 مرکزي قواوو د ځواک ځواک) CRPF (پرسونل او بریدګر په پایله کې رامنځ ته شو. د برید مسوولیت د پاکستان پلوه اسلامي وسله والو ډلو جیش محمد [سرچینې تایید نه شو]. هغه بریدونه د پاکستاني پوځی روغتون څخه چېرته چې هغه د محافظت لاندې دی. [25] په هرصورت، ملي شورا د هند تورونه په کلکه وغندل چې غوښتل یې د تحقیق او هیڅ ډول شواهدو پرته پاکستان ته د برید سره تړاو ونلري. [26] فرانسه د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته مسعود د بندیز لپاره وړاندیز کوي. [27]
بندیزونه
د متحده ایاالتو خزانې د پاکستان پر ضد جنګیالي او یو مخکښ ګروپ سره "امریکایانو" په هر ډول معاملو کې بوخت دي "منع کوي. الحاج رحمت، د جیش محمد لپاره "عملیاتي مخ" نومیږي، د دې ډلې د سرته رسولو یا ملاتړ لپاره یې نومول شوی و، او د محمد مسعود اظهر علوي، جاش محمد د بنسټ ایښودونکی او مشر لپاره نومول شوی و. د ډلې په استازیتوب عمل کوي. [28] [2]
د چین حکومت د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د کمیټې کمیټې د ازهر لیست یو ترهګر وبلل، د هغه ګروپ فعالیتونه ګډوډولو نړیوالو هڅو مخه ونیوله. [30] [31]
چین د اګست په میاشت کې د ازهر د ساتلو لپاره وګرځید، کله چې هغه ملګري ملتونه ته د هغه غوښتنه رد کړه تر څو هغه د ترهګر په توګه وبلل شي. [32] چین مسعود اظهر د 2017 فبروري په میاشت کې د ملګرو ملتونو لخوا منع کړای شو. [33]
مسعود اظهر یو پاکستانی سختدریځه ترهګره پنجابۍ څېره ده چې په 1968ز کال پنجاب کې زېږېدلی دی. تر 8 ټولګي یې زده کړې کړي، بیا یې له پلار سره د چرګانو فارم کې کار کولو. یوه نیمه مدرسه کې شامل او په 1988 کلونو کې د افغانستان جګړې ته د پاکستان څارګریز بړیڅي په توګه سوق او دلته یې د انصار مجاهد درجه خپله کړه.
کشمیر کې نیونه:
په 1994ز کال په جعلي شناختي کارډ کشمیر ته ننوتی و چې هلته د دوه پاکستاني ترهګرو ډلو هریو حزب المجاهدین او حرکت الجهاد الاسلامي د تاوتریخوالي له منځه وړلو کې د کټلیسټ دنده ترسره کړي؛ خو هندي امنیتي ځواکونو په وخت وپېژنده او هندي زندان ته یې واچاوه!
په هندي پارلمان ترهګریز برید:
د 2001 کال ډیسمبر میاشت کې یې د هغو ترهګرو مالي، او تخنیکي ملاتړ کړی و چې د هند په پارلمان یې وژونکی برید وکړ. د 2019ز بالاکوټ برید کې وژنه: اوس د هندي ځواکونو ځینې سرچینې دا دعوه کوي چې مسعود اظهر په هغه سرجیکل سټرایک کې وژل شوی چې کابو اونۍ مخکې هندي هوایي ځواک معراج جیټ الوتکو د پاکستان خیبرپښتونخوا ایالت په بالاکوټ ښار څنډو ته په یوه ترهګریز پنډغالي ترسره کړ. د دوي په وینا چې په اړوند ترهګریزه روزنځای کې تر 400 روزل کېدونکي ترهګر وژل شوي چې مسعود اظهر هم په وژل شویو کې شامل دی.
سرچینې: ویکيپېډیا، اردو بي بي سي، هندوستان ټایمز
فاسفورس
فاسفورس (په انگرېزي: Phosphorus) له کیمیاوي عناصرو څخه یو دی چې په تناوبي جدول کې د P سمبول او ۱۵ اتمي شمېرې په وسیله ښودل شوی دی.
مشخصات
هیلیم ډیری ځانګړي ملکیتونه لري: د جوش ټیټ ، ټیټ کثافت ، ټیټ محلولیت ، لوړ حرارتي چالکتیا او غیر فعالیت
تاریخچه
فاسفورس د لومړي ځل لپاره په 1669 کې د آلمان په هامبورګ کې د هینیګ برانډ لخوا رامینځته شوی کله چې هغه تبخیر کړو ادرار او ګرم یې کړی پاتې شونې تر هغه وخته چې سور ګرم وي.. د فاسفورس بخارۍ راوتلې او هغه یې د اوبو لاندې قند کړېاو د 100 کلونو څخه ډیر وخت لپاره ډیری فاسفورس پدې ډول رامینځته شوی.
مرکبات
د خورا سوداګریز پلوه مهم فاسفورس مرکباتو کې آکسایډونه او اسیدونه دي.
د استعمال ځایونه فاسفورس د خوندیتوب تیلی( ډبی) په جوړولو کې کارول کیږي
سرچينې
<!doctype html><html itemscope="" itemtype="http://schema.org/SearchResultsPage" lang="en"> <meta charset="UTF-8"><meta content="origin" name="referrer"><meta content="Anb2GUnhMjfTIX0D2a4a6NPAqPI5GaxxRAiF81XTjHJ2qK4E3Hw3VFM4eaJBgRzz45CNPt624audv+wHOJwfAAEAAABieyJvcmlnaW4iOiJodHRwczovL2dvb2dsZS5jb206NDQzIiwiZmVhdHVyZSI6IlRydXN0VG9rZW5zIiwiZXhwaXJ5IjoxNjI2MjIwNzk5LCJpc1N1YmRvbWFpbiI6dHJ1ZX0=" http-equiv="origin-trial"><meta content="/images/branding/googleg/1x/googleg_standard_color_128dp.png" itemprop="image"> phosphorus history - Google Search <script nonce="MwP4Guv0nuXdtXIMHwnSpA==">(function{window.google={kEI:'fSUoYe7tLfyv0PEPhOm3iAY',kEXPI:'31',u:'b81a95e8',kBL:'2n4T'};google.sn='web';google.kHL='en';});(function{
وېشنيزه:کيمياوي توکي
محمد ادريس کاندهلوي
شیخ الحدیث والتفسیر حضرت مولانا محمد ادریس کاندهلوي صاحب له هغې علماء حق څخه و چې د چا علم او فضل ، زهد او تقوی، خلوص او للهیت د یو مسلمه حیثیت امر لري،  حضرت د خپل دور عظیم محدث،  جلیل القدر مفسر،  بهترین محقق او د لوی علم څښتن و،  او  ددې سره یو عارف کامل او مایه ناز مصنف هم و.
پیدایش
د حضرت  تعلق د یو لوی علمي کورنۍ سره دی، سلسله نسب یی د سیدنا صدیق اکبر ”رضی الله عنه“ سره یو ځای کیږي،  کاندهلوي صاحب د هندوستان  ضلع مظفر نګر په کاندهله کلي کې د مولانا محمد اسماعیل کاندهلوي په علمي کورنۍ کې په ۱۲ ربیع الثانی ۱۳۱۷ هجری کې په مطابق ۱۹۰۰ عیسوي وزیږیدی.
د علم حصول
د نهو ۹ کالو په عمر کې یی د خپل والد صیب نه قران مجید حفظ کړو بیا والد صیب محترم د ابتداي دیني تعلیم لپاره د حکیم الامت مجدد الملت حضرت مولانا اشرف علي تهانوي صیب په خدمت کې پیش کړو.
د صرف او نحوي ابتدائي کتابونه یی د اشرف علی تهانوی صیب څخه په مدرسه اشرفیه کې وویل بیا تهانوی صیب د نورور سبقونو لپاره له ځان سره مدرسه مظاهر العلوم سهارنپور ته بوتلو  او د وخت د عظیم محدث مولانا خلیل احمد سهارنپوري خدمت ته یی حاضر کړو حضرت هلته د حدیث او تفسیر، فقه او کلام،
منطق او فلسفه او د نورو دیني علومو تکمیل وکړو دلته یې د حضرت مولانا خلیل احمد سهارنپوري صیب او حضرت مولانا حافظ عبد الطیف صاحب او مولانا ثابت علی صیب او د مولانا ظفر احمد عثماني صیب غوندي اکابرو علماؤ نه استفاده وکړه او د ۱۹ کالو په عمر کې یې د ټولو علومو او فنونو څخه فراغت حاصل کړل او بیا یې مرکز علوم الاسلامیه دارالعلوم دیوبند ته تشریف یوړو هلته د امام العصر حضرت مولانا انور شاه کشمیري ، شیخ الاسلام مولانا شبیر احمد عثماني،  مفتي اعظم مولانا عزیز الرحمن عثماني،  فخر العلماء مولانا حبیب الرحمن  عثماني او د مولانا سید اصغر حسین دیوبندي څخه فیض یاب شو او دویم ځل یې بیا د دوره حدیث څخه فراغت حاصل کړو.
تدریسي خدمات
د فراغت تعلیم څخه بعد په کال ۱۹۲۱  کې د خپل تدریسي ژوند اغاز وکړو او په مدرسه امینه کې یې تدریس پیل کړه دغه وخت مفتي اعظم هندوستان مفتي کفایت الله دهلوي صیب هم دلته و د یو کال روسته د دارالعلوم  دیوبند کشش زانته راخکل او د خپلو عظیمو استاذانو په څنګ کې په دارالعلوم دیوبند کې خپل تدریس پیل کړو او تقریبا.
نهه ۹ کالو پورې هلته مدرس و بیا د څه وجوهاتو په بنا حیدر اباد دکن ته لاړو هلته یې هم کم او بیش نهه ۹ کاله تیر کړل اګر چې نه هلته د دیوبند سره د وابستګۍ په شان نعمت و او نه د علامه کشمیري او علامه عثماني غوندي د علم او حکمت خاوندانو سره قرب و لیکن په دې اعتبار سره د حیدراباد دکن زمانه د حضرت د زندګۍ  قیمتي حصه وه چې ” تعلیق الصبیح شرح مشکوة المصابیح “ په شان عظیم کتاب یې هلته ولیکل او دمشق ته لاړل او چاپ یی کړل.
هجرت
په  ۱۹۳۹  کال د شیخ الاسلام مولانا شبیر احمد عثماني صیب په دعوت پاکستان ته لاړو او دوه کاله په جامعه عباسیه بهاولپور کې د شیخ الجامعه په حیثیت پاتې شو بیا په لاهور کې د مولانا مفتي حسن امرتسري په سعې او کوشش جامعه اشرفیه جوړه شوه نو مفتي صیب حضرت ادریس صیب ته وفرمایل:
مولانا ځه تا ته د چرګانو او پلاونو د پریښودلو څخه وچي ډوډۍ قبلولو دعوت
درکوم.