cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د بریتانیا جګړه
د هوايي ستراتیژیو پراختیا
په ۱۹۱۹ زکال کې د وارسا د هوکړې له امله جرمني د هوايي ځواک له جوړولو منع شو؛ له همدې امله هغوی د خپل هوايي ځواک پیلوټان له غیرنظامي او ورزشي الوتنو څخه په ګټنې وروزل. په ۱۹۲۳ زکال کې له یوې هوکړې وروسته دویچه لوفتانزا هوايي شرکت د Junkers Ju 52 الوتکې په څېر د الوتکې جوړولو طرحه وړاندې کړه چې کولای یې شو مسافر او بار ولېږدوي، خو کېدای شو په ډېرې آسانۍ په جیټ الوتکې واوړي. په ۱۹۲۶ زکال کې د جنګي الوتکو د پیلوټانو پټ ښوونځي په لیپتسک کې په کار پیل وکړ. ارهارت میلش د چټکې پراختیا تیوري طرح او په ۱۹۳۳ زکال د نازیانو له خوا د واک په ترلاسه کولو سره د هغه ترلاس لاندې همکار رابرټ کناس مخه نیونکې تیوري جوړه کړه چې د دوهت نظریات او د تریپتز د «خطر تیوري» په کې شامله وه. دغې نظریې وړاندیز کاوه چې د فرانسې او پولنډ له احتمالي برید څخه د مخنیوي په موخه د درنو بم غورځونکو الوتکو جوړول وړاندې له دې چې جرمني په بشپړ ډول وسله وال کېږي لازمي دي. په ۱۹۳۳-۱۹۳۴ زکال کې پوځي ازمایښتي تمرینانو څرګنده کړه چې جنګي الوتکو، هوايي دفاعي ځواک او همدارنګه بم غورځونکو الوتکو ته اړتیا شتون لري. د ۱۹۳۵ زکال د مارچ په لومړۍ نېټه لوفت وافه په رسمي ډول اعلان شو او والتروفر یې د درستیزوال په توګه وټاکل شو. په ۱۹۳۵ زکال کې د «هوايي جګړې د ترسره کولو لپاره» د لوفت وافه دکتورینو هوايي ځواک په ټولیزه نظامي ستراتیژۍ کې د هوایي برلاسۍ (سیمه ئېزې او موقتې) او د جګړې په ډګر کې د ځمکني او سمندریز پوځ څخه د ملاتړ کوونکې دندې په لرلو شامل کړ. د ترانسپورټي سیسټم او صنعت ستراتیژیک بمبار یې د اوږد مهال لپاره برخلیک ټاکونکې ټاکنه وګڼله ځکه چې د ځمکني او سمندریزو ځواکونو له چمتوالي سره یې اړیکه لري. د لوفت وافه د دوکتورینو پر بنسټ له دغې چارې څخه د جګړې د نه مخته تلو په حالت او یا هغه حالت کې چې د دښمن د لوري ویجاړول قطعي وي ګټنه کېدلای شوه. د بمبار په دغه لیست کې د روحیې د تضعیف په موخه د ملکي وګړو بمبار او د هغوی د کورنو ویجاړول مستثنی و، خو دغو دکتورینو اجازه ورکوله چې د جرمني په ملکي وګړو د بمبار په صورت کې غچ اخیستونکي بریدونه دې وشي. د لوفت وافه د دوکتورینو اصلاح شوې نسخه په ۱۹۴۰ زکال کې خپره شوه او تر ټول اصلي اصل یې د وسله والو دښمنانو له منځه وړل و چې تر ټولو ډېر اهمیت یې په کې درلود.
د بریتانیا سلطنتي هوايي ځواک په ۱۹۳۴ زکال کې د بیا وسله وال کولو د اې (A) پلان په وړاندې کولو سره د لوفت وافه له بدلونونو سره غبرګون وښود او په ۱۹۳۶ زکال کې یې خپل تشکیلات د بم غورځونکو قوماندانۍ، ساحلي قوماندانۍ، روزنیزې قوماندانۍ او جنګي قوماندانۍ ته واړول. وروستی مورد یې هم د هوج ډاوډېنګ پر مهال و چې له دغه نظریې سره یې مخالفت درلود چې بم غورځونکې الوتکې نه درول کېدونې دي: هغه مهال د رادار اختراع کولای شو د چټک تشخیص امکان رامنځته کړي ځکه یو پیلوټ لرونکې الوتکې په پام وړ ټوګه چټکې وې. په لومړیتوبونو بحثونه رامنځته شول، خو د ۱۹۳۷ زکال په ډسمبر میاشت کې د دفاع د همغږۍ مسئول وزیر توماس اینسکپ د ډاوډېنګ لوری ونیو او څرګنده یې کړه چې «زموږ د هوايي ځواک دنده وړاندنۍ ضربه نه ده» بلکې «له صحنې څخه زموږ د ویستلو اړوند د جرمني مخنیوي» دی او څومره چې بم غورځونکی هوايي ځواک مهم دی هماغه ډول جګړه کوونکی هوايي ځواک هم مهم دی.
په امریکا کې پرمختګپالنه
په امریکا کې پرمختګپالنه یوه سیاسي فلسفه او د سمون خوزښت دی چې د شلمې پیړۍ  په لومړیو کې اوج ته ورسید. د منځنۍ طبقې خلک اوهغوی چې طبیعتا سمون غوښتونکي وه د غبرګون په توګه د هغو بدلونونو په وړاندې ودریدل چې له عصري کولو را ولاړ شوی وه لکه د سترو کارپورېشنونو وده، ککړتیا او په امریکایي سیاست کې درغلي.
تاریخ لیکونکی الونزو هامبي Alonzo Hamby شرحه ورکوي چې امریکایي پرمختګپالنه یوه سیاسي خوزښت دی چې هغه مفکورې، انګیزې او مسایل تر پوښښ لاندې نیسي چې د امریکایي ټولنې له عصري کولو نشأت کوي. د نولسمې پیړۍ په پای کې له برسیره کیدو سره پرمختګپالنې امریکایي سیاست ته ډیر رنګ وکړ.
په یویشتمه پیړۍ کې، دا اصطلاح ډیری وخت د ټولنیز عدالت او چاپیریال ساتنې پلويتوب دملاتړو د تشریح لپاره کارول کیده. په داسې حال کې چې عصري پرمختللی خوزښت د طبیعت له اړخه سیکولر بلل کیږي، خو په پرتله یې، د تاریخي پرمختللي خوزښت ریشې له مذهب څخه راوتلې او ځواک یې ورڅخه اخیست.
پرمختللي عصر
تاریخ پوهان د پرمختللي عصرد د قیق مطرح کیدو په اړه بحث کوي، خو په ټوله کې هغوی د پرمختللي عصر د مطرح کیدو نیټه  له ۱۸۹۰ لسیزې د طلا د عصر د ډیرېدو په ځواب کې  تر دویمې نړۍ والې جګړې یا د ستر اقتصادي رکود تر پیل پورې بللې ده. د پرمختللي خوزښت مهم پرنسیبونو د یوې ټولنې د ټولو اړخونو بشپړوالي په اړتیا تمرکز کاوه. د ضایعاتو او ککړتیاو د له منځه وړلو لپاره تطهیر، د کارګرله امتیازاتو مترقي ملاتړ، د کارګرو ماشومانو لپاره په قوانینو کې سمون راوستل، د اقل حد اجورې په اړوند قانون جوړول، د کار محدوده اونۍ،  دعایداتو درجه بندي شوي مالیې او ښځو ته د رأیې ورکولو اجازه د دې خوزښت عمده عناصر و. آرتور اېس وینسینت  Arthur S. Linkاو وینسنت پي دي سانتیس Vincent P. De Santis دا بحث کوي چې ډیری پرمختللو د سیاست تصفیه غوښتله. د جیمی فرانکلن Jimmie Franklin د وینا له مخې د تطهیر معنی په سویل کې له تورپوستو د رأیې د حق اخیستل وه.
د تاریخ پوه ویلیم لیوچنتربرګ William Leuchtenburg د وینا له مخې، "پرمختلونکو په هامیلتوني نظریې چې داسې مثبت او ملي حکومت غواړي چې د هیواد په دننه او بهر کې د ملت برخلیکونه رهبري کړي باور درلوده. هغوی د محافظه کارو قاضیانو په لاس د دقیق اساسي قانون جوړولو په وړاندې چې د ټولنیزو بدمرغیو په وړاندې د دولت د اقدام کولو او دلږ علاقې وړ هیوادونو ته د دیموکراسۍ د ګټو په رسولوکې د دولت ځواک محدوداوه کرکه درلوده. رښتینی دښمن د خاصې موخې لټه، د دولت حقونه او محدود حکومت و."
د انتخاباتو تطهیر
پرمختګپالونکو څو ځلي خبرداری ورکړ چې غیر قانوني رأیې ورکولو سیاسي سیستم ککړ کړی دی. هغوی د سترو ښارونو مشران د سالون له ساتونکو او د حوزو له کارکوونکو سره تشخیص کړي وه چې د مجرمینو په توګه یې د رأیو صدوقونه ډکول. د رأیو د تصفیې لپاره حل لاره تحریم ( د سالونونو  د تړلو طرحه)، د رأیې ورکوونکي  د راجستر شرایط ( د څو ځلې رأیې ورکولو د پاې ته رسولو طرحه)، او دسواد ټسټونه ( د نا لوستو رأیې ورکولو د کمولو طرحه) وبلل شوه.
د پرمختګپالو په عصر کې ټولو سویلي ایالتونو داسې آلې وکارولې چې تورپوستې رأیه اچوونکي کې یې د رأیې له حق څخه محرومول. په معمول ډول، پرمختلليو عناصرو په نوموړو ایالتونو کې د رأیې د حق  له سلبولو ملاتړکاوه، او ډیری وخت به یې د مبارز تور کمر بند لرونکو سپین پوستو د محافظه کارۍ په وړاندې مبارزه کوله. یو ورکړل شوی دلیل دا و چې سپین پوستو په روتین ډول د تورپوستو رأیې پیرودلې ترڅو په ټاکنو کنترول ولري، همدارنګه له دې لارې د رأیې له ورکولو د تورپوستو محرومول د دې په پرتله چې یوه ځواکمن سپین پوستي پسې لاړ شي ډیر آسانه و.
ښاري مدیریت
پرمختګپالانو په ټوله کې په ښار او ایالتي حکومت تمرکز درلوده او دا چې ښارونو په چټکۍ وده کوله نو د زبالوراټولولو اود خدماتو وړاندې کولو په غوره لارو په لټه کې شول. دا بدلونونه  د یوه لاجوړښتي سیستم لامل شو هغه ځواک چې د مقننه قوې په دننه کې متمرکز شوی وه اوس په محلې برخه کې متمرکز شو. په سیستم کې دا بدلونونه رامنځته شول تر څو قانونې بهیرونه، په بازار کې معاملات، د بیروکراسۍ اداره  او دموکراسې آسانه مدیریت کړي اودا موارد د ښاري مدیریت په طبقه بندۍ کې شامل کړي. د دې سیستم د واک لپاره هم یو بدلون رامنځ ته شو ځکه باورکیده چې هغه واک چې په ښه توګه نه تنظيمیده اوس مسلکي خلکو، ماهرینو او بیوروکراتانو ته د دې خدماتود وړاندې کولو لپاره ورکړل شو. دې بدلونونو د زاړه سیستم په پرتله چې لږ پرمختللی وه او کمزوري ډول جوړ شوی وه یو لا ټینګ ښاري مدیریت را منځ ته کړ.
محمد یوسف اغا
نور ولولئ
هغه، طیب اغا، محمد یعقوب اغا او سید محمد اسحاق اغا سکه وﺭوڼه وه.
سرچینې
وېشنيزه:د ارغنداب خلگ وېشنيزه:افغان جنگسالاران وېشنيزه:کندهاریان
فلز
فلز (چې د یوناني μέταλλον، métallon څخه اخیستل شوی، او د "کان، د فلزاتو کان، فلز" په معنی دی) هغه ماده ده چې کله تازه چمتو شي، پالش شي یا مات شوي، یوه روښانه بڼه څرګندوي، او په نسبتاً غوره توګه بریښنا او حرارت لېږدوي یا هدایت کوي. فلزات په عموم ډول کشېدونکي وي (د وایرونو یا لینونو په بڼه بدلېدای شي) او د تورق کېدونکي دي (د یعنې د څټک خوړلو وړتیا لري او په نریو ورقو بدلېدای شي). دا خاصیتونه د فلز د اتومونو یا مالیکولونو تر منځ د فلزي اړیکو له امله دي.
فلز کېدای شي کیمیاوي عناصر وي لکه اوسپنه؛ یا یو الیاژ لکه د زنګ ضد فولاد؛ یا یو مالیکولي مرکب وي لکه پولیمیري سلفر نایتراید.
چاپ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
فلز
په کیمیا کې، دوه عناصر چې کېدای شي (په فزیک کې) د ماتېدونکو فلزاتو وړتیا ولري - یعنې ارسنیک او انټيموني - معمولا د دوی د خپلو کیمیاوي خواصو له امله (چې د ارسنیک لپاره غیر فلزي دي، او د انټيموني لپاره د فلز او غیر فلز ترمنځ  دي) شبه فلز ګڼل کېږي. په دوراني جدول کې د ۱۸۸ عناصرو له ډلې شاوخوا ۹۵ فلزات (یا دې ته ورته) دي. دا تعدا کره نه دی ځکه چې د فلزاتو، غیر فلزاتو او شبه فلزاتو تر منځ پولې د موجوده کټګوریو په اړه د جامع منل شوو تعریفونو د نشتوالي له امله یو څه توپیر لري.
په ستورپوهنه کې د "فلز" اصطلاح په پراخه کچه سترو کې ټولو هغو کیمیاوي عناصرو ته اشاره کوي چې د هیلیم څخه ډېر دروند وي، نه یوازې دا چې دودیز فلزات وي. په دې مفهوم کې هغه لومړي څلور "فلزات" چې د نیوکلیو سینتیزیس (هستوي تشکیلاتو) له لارې د ستورو په هسته کې راټولېږي، کاربن، نایتروجن، اکسیجن او نیون دي، چې دا ټول په کیمیا کې په کلکه غیر فلزات ګڼل کېږي. یو ستوری د خپل ژوند په اوږدو کې، ذوب په واسطه سپک اتومونه، لکه هایدروجن او هیلیم، د درنو اتومونو په بڼه ترکیب کوي. په دې معنی کې، د فضایي شي فلزي خاصیت د هغې د مادې هغه تناسب دی چې د درنو کیمیاوي عناصرو څخه جوړ شوی دی.
چاپ
ريښه
د " چاپ " کلمه او د هغې پخوانۍ بڼه "chehap" د منګولیا کلمې چاو څخه اخیستل شوې، چې مانا یې "د یوې سطحې په بل باندې فشارول". په همدې دول ، په ترکي ژبه کې "چاپ" د ګونډلو یا د ګونډ سره دوامداره حرکت مانا لري. د چاپ په لغت کې د نښان، اثر، مهر او نښه کولو په مانا دی او په مختلفو متنونو کې د طبع ، بسمة او تافت کلمې د مترادف په توګه کارول کیږي.
فلز
د کیمیاوي عناصرو په توګه، فلزات د ځمکې د قشر ۲۵ سلنه برخه جوړوي او د عصري ژوند په زیاتره برخو کې موجود دي. د ځینو فلزاتو ځواک او انعطاف د دې لامل شوی چې په مکرر ډول وکارول شي، د بېلګې په توګه، د لوړ پوړ ودانیو او پلونو په ودانولو کې، همدارنګه زیاتره وسایط، د کور ډېری اسباب، وسایل، پایپونه او د اورګاډي په پټلۍ کې کارول کېږي. قیمتي یا نجیبه فلزات له تاریخي اړخه د سکې په ضرب کې کارول کېدل، خو په عصري زمانه کې، د سکې د ضرب فلزات لږ تر لږه ۲۳ کیمیاوي عناصرو ته غځول شوي دي.
چاپ
شاليد
د چاپ تاريخي دورې د پيل څخه تر نن ورځې د چاپ پرمختګونه په شپږو برخو وېشلی شو:
فلز
داسې انګېرل کېږي چې د تصفیه شوو فلزاتو تاریخ نږدې ۱۱۰۰۰ کلونو وړاندې د مسو په کارولو سره پیل شوی. همدارنګه، د سره زرو، سپین زرو، اوسپنې (د فضایي اوسپنې په بڼه)، سرپو او زيړو (برنج) کارول د برونزو د لومړي پېژندل شوي ظهور څخه وړاندې په ۵مه زریزه مخکې له میلاد پیل شوي وي. ورپسې پرمختګونو کې د فولادو د لومړنیو ډولونو تولید، په ۱۹۰۹ کال د سودیم کشف - یعنې لومړی سپک فلز -؛ د فولادو د عصري الیاژ را منځ ته کېدل؛ او د دویمې نړیوالې جګړې له پای ورسته، د ډېرو پېچلو الیاژونو پراختیا ګډون لري.
چاپ
شاليد
په دې دوره کې د خطاطۍ پيل او له هغه څخه مخکې تر شلمې پېړۍ پورې شامل دي.
په چین کې د چاپ اختراع
اشوريانو څو زره کاله پخوا د خټو په خښتو مهر جوړاوړه. د لاسلیک حلقې چې په پخوانیو وختونو کې کارول کېدې هم په ورته اساس کار کاوه، د باسم چاپ هم په چین کې د ګوتنبرګ څخه پېړۍ دمخه پېژندل شوی و، په چین کې د تانګ امپراتورۍ د واکمنۍ پرمهال (906-618) د چاپ صنعت ترټولو پخوانۍ څرګندونه وه. په دې دوره کې، د چاپ نمونې په لرګينو تختو کښل شوي دي او بيا په ټوکر چاپ شوي دي. د چاپ کولو لومړۍ يادونه په 593 کې دی او د چين حکومت يو فرمان دی چې د وین تي امپراتور د بودا د انځورونو او متنونو د چاپ امر وکړ. دا متنونه لومړی د یوه پتلي کاغذ په ټوټه لیکل شوي او بیا د لرګیو تختې ته چپه شوي او متن په لرګيو انځور شوی دی ترڅو د لرګیو "زنک" جوړ کړي او د متن د چاپ لپاره یې وکاروي. دې طریقې ډېر وخت واخیست، ځکه چې د هر کتاب هره پاڼه بايد جلا لرګينه تخته کې انځور شوې وای.
تر ټولو زوړ چاپ شوی کتاب چې تر اوسه موندل شوي د بودا مذهبي متن دی چې په 868 کې چاپ شوی، د ورېښمو لارې په دون هوانګ غار کې موندل شوی دی تر نهمې پېړۍ پورې په شو (اوسني سيچوان ولايت) کې په پراخه کچه چاپ شوي کتابونه موجود وو او خصوصي پېرودونکو پېرلای شول. لږ وروسته، د چاپ هنر نورو ایالتونو ته هم خپور شو او د نهمې پېړۍ په پای کې په ټول چین کې مشهور شو. کتابونه لکه د کنفوسيان کتابونه، د بودا متنونه، لغتونه، د ریاضیاتو کتابونه او داسې نور. . . په دې موده کې چاپ شول. تخنیک په چټکۍ سره وده وکړه او په 1000زېږديز کې د نن ورځې په څېر کتابونه رامنځته شول.
دیني ازادي په ترکیه کې
ترکیه د خپل اساسي قانون د ۲۴ مادې سره سم یو سیکولر دولت دی. سیکولریزم په ترکیه کې د مصطفی کمال اتاترک له شپږو کړنلارو څخه اخیستل شوی: جمهوریپالیزم، پاپولیزم، لاسیتي، اصلاحپالنه، ملتپالنه او دولت پالنه. د ترکیې حکومت په مسلمانانو او نورو مذهبي ډلو ځینې محدودیتونه وضع کوي، په ځانګړي ډول بیا د پوهنتونونو په ګډون په دولتي دفترونو او دولتي ادارو کې د مسلمانانو په مذهبي څرګندونو باندې
چاپ
په چین کې د چاپ اختراع
په ١٠٤١ مېلادي کال کې د بيشينګ په يو چينايي کيمياپوه خپلواک چاپ شوي خطونه وموندل، دغه ليکونه په لندو خټو نقش شوي و او په تنور کې تر پخولو وروسته يې ډېر وخت دوام وکړاو د متنونو د ډولونو او تکثير سرعت يې ډېر زيات کړ. چې، له دوی څخه هیڅ یو هم مشهور نه شو، د لرګينو ليکونو برعکس. د 11 پېړۍ په لومړیو کې، د خپلواک ډولونو اختراع په چین کې د سونګ سلطنت (1279-960) په جریان کې د ارزانه چاپ شوي کتابونو خپرېدو لامل شو.
دیني ازادي په ترکیه کې
دیني دیموګرافي
د ترکيې د حکومت د شمېرو له مخې، د وګړو ۹۰ سلنه  یې مسلمانان دي (په عمده توګه سني). د نړۍ حقیقت کتاب د ترکیې ۹۹،۸ سلنه وګړي مسلمانان ښيي. حکومت درې مذهبي لږکۍ ټولنې په رسمیت پیژني: یوناني ارتودوکس عیسویان، ارمني اپاستولیک عیسویان او یهودان (که څه هم نورې غیر مسلمانې ټولنې هم شته). د متحده ایالاتو د بهرنیو چارو وزارت د 2006 راپور په ترکیه کې لاندې مذهبي لږکي شمېرلي:
چاپ
په کوریا کې چاپ
د فلزي ډولونو د ایجاد او د چاپ د صنعتي کېدو کرېډیټ د کوریا حکومت پورې اړه لري چې لومړی یې په 1241 مېلادي کال کې یادونه وشوه. په 1392 کې، د ګوتنبرګ د چاپ له مطبوعاتو څخه 64 کاله مخکې، د کوریا حکومت د چاپ وزارت تاسیس کړ، چې د کاسټینګ فین سره د فلزي ټایپفیسونو د تولید دنده په غاړه درلوده. په 1403 کې، د کوریا حکومت فاونډري د برونزو قلم درلود چې په سلګونو زره حروفونه لري، او د 15 پیړۍ په پای کې لسګونه نور کوریایي قلمونه اختراع شوي. دا ممکنه ده چې مارکو پولو چې په دیارلسمه پیړۍ کې چین ته تللی و، چاپ شوي کتابونه یې لیدلي او هغه یا د ورېښمو د لارې نورو مسافرينو دا پوهه اروپا ته راوړې، چې وروسته یې يوهان ګوتنبرګ دې ته هڅولی چې د چاپ مطبوعات اختراع کړي، ځکه چې لویدیځوال د ګوتنبرګ له اختراع دمخه له چاپ سره بلد وو.
دیني ازادي په ترکیه کې
دیني دیموګرافي
دغه شمېرې په پراخه کچه، د ۳۰۰۰ یوناني ارتودوکس عیسویانو په توپیر او ۳۰۰۰  کالداني عیسویانو په ډېروالي د ۲۰۰۹ زیږدیز کال د متحده ایالاتو بهرنیو چارو وزارت په راپور کې تکرار شوې دي. یو وخت په سویل ختیځ کې د سیریاک عیسویانو او یزیدیانو شمېر لوړ و؛ خو د حکومت فشار او د کرد کارګرانو ګوندPKK)) سره د جګړې له امله، ډیری سیریایي عیسویان استانبول، لویدیځې اروپا او شمالي او سویلي امریکا ته کډه شول. د ترکي ټولنپوه احمد تسکین له قوله، په ترکیه کې په ۱۹۸۵ کال کې د یزیدیانو شمېرپه ۲۲۶۳۲ تنه وو، تر ۲۰۰۰ کال پورې، د هغوی شمېر ۴۲۳ تنو ته راټیټ شو. تکسین وویل چې په ۱۹۸۵ زیږدیز کال په ترکیه کې ۲۳۵۴۶ او په ۲۰۰۱ زیږدیز کال کې ۲۰۱۰ تنو سیریاک عیسویانو ژوند کولو.
چاپ
د ګوتنبرګ اختراع
په 1452 کې، آلمان جوهانس ګوتنبرګ د حرکت وړ ډول چاپ کولو مفکوره درک کړه. په خپل ورکشاپ کې یې د کتاب د چاپ لپاره د ورقې جوړونې ټیکنالوژي، د تیلو پر بنسټ رنګ او پریس سره یو ځای کړل او د چاپ ماشین یې اختراع کړ. په حقیقت کې، هغه ټیکنالوژي ترلاسه کړه چې د کلونو لپاره یې فکر کاوه او هڅه یې کوله.
دیني ازادي په ترکیه کې
دیني دیموګرافي
د ۱۹۲۳ د لویزیانا تړون د لاسلیک کوونکي په توګه، ترکیه د غیرمسلمانو لږکیو مدني، سیاسي او کلتوري حقونه په رسیمت پېژني. په عمل کې، دغه هیواد یوناني، ارمنیان او یهودي دیني لږکي په رسمیت پیژني خو دوی ته په تړون کې ټاکل شوي ټول حقونه نه ورکوي. علوی – بکتاشی، جعفري مسلمانان، لاتین کاتولیک، او پروتستانت په رسمي توګه په رسمیت نه دي پېژندل شوي.
چاپ
د ګوتنبرګ اختراع
ګوتنبرګ، یو جرمني چاپګر، لومړی کس و چې د هر لیک لپاره یې د فلزي جلا ټوټه کارولې. هغه د سمو کلمو د جوړولو لپاره ټوټې سره یوځای کېښودې، رنګ یې پرې واچاوه او د کاغذ پر پاڼو یې فشار ورکړ، په دې توګه یې نوې چاپ رامنځته کړه. هغه لومړی د لرګیو څخه خطونه جوړ کړل، بیا د لیډ څخه، او وروسته د سیډ، ټین او انټيموني مصر څخه.ګوتنبرګ په ورځ کې د 300 او 500 پاڼو ترمنځ چاپ کوي. لومړی کتاب چې هغه په دې ډول رامینځته کړی د 42 لیکې انجیل و. هغه کتابونه چې په هغه وخت کې چاپ شوي وو د انکونابولا په نوم یادیږي. د څلوېښتو کلونو په موده کې، د ګوتنبرګ اختراع په ډېرو اروپایی هیوادونو او د وینس ، فلورنس ، پاریس او لیون په ښارونو کې وموندل شوه، او د دې طریقې سره د چاپځايونه جوړ شول. د 1460-1470 کلونو ترمنځ، په آلمان او نورو اروپايي هیوادونو کې د چاپ کورونه ښکاره شول. د ګوتنبرګ د کار نه وروسته په لومړۍ نیمه پیړۍ کې شاوخوا څلویښت زره کتابونه خپاره شول او ټولټال شمیر یې له 12 ملیون نسخو څخه ډیر شو. په اروپا کې د پنځلسمې پیړۍ په پای کې، په 69 ښارونو کې د 200 څخه زیات د چاپ کورونه په دوامداره توګه فعالیت درلود. د هغه دورې د مهمو مطبعو له جملې څخه په نورمبرګ کې د انتون کابرګر د چاپ خونه یادونه کولای شو، چې ۲۴ چاپ ماشینونه یې درلودل او په هغه چاپ خونه کې سلګونه کسان په کار بوخت وو. د ګوتنبرګ نور خدمات په لاندې ډول دي:
د ګوتنبرګ د چاپ ماشین ډېر لګښت درلود او په پایله کې یې د هغه وخت د شتمنو خلکو علاقه زیاته وه.د ګوتنبرګ د چاپ د مطبوعاتو له ایجاد څخه 300 کاله وروسته، په 1796 کې د الماني ډرامه لیکونکي الیس زینفیلډر په نامه د لیتوګرافي اختراع وکړه. هر هغه ډبره چې په دې طریقه سره متن یا عکس نقش شوی و د شاوخوا 750 نقلونو د چاپ کولو لپاره ښه فعالیت درلود او له دې وروسته په ډبره باندې نمونه نشي چاپ کیدی.
دیني ازادي په ترکیه کې
قانونی او د پالیسي چارچوکاټ
د ۱۹۸۲زیږدیز کال اساسي قانون  د ترکیې هېواد د سیکولر دولت په توګه جوړکړچې د عقیدې او عبادت ازادي او د دیني افکارو په اړه د شخصي نظر لپاره زمینه برابروي. خو، د سیکولر دولت د بشپړتیا لپاره د اساسي قانون نور احکام دغه حقوق محدودوي. اساسي قانون د دیني اساساتو له مخې تبعیض منع کوي.
په ترکیه کې دوه اصلي اسلامي جریانونه سني او علوي دي. علوي په ترکیه کې لږکي دي. د اټکل له مخې د مسلمان شمېر ۱۷ سلنه دی. د ۱۹۷۰ لسیزې په وروستیو کې، د دې دوه اسلامي څانګو ترمنځ د شخړې له امله تاوتریخوالی پیښ شو. د ۱۹۷۸ زیږدیز کال په ډسمبر کې په قهرمانماراس کې وسله وال سني وګړي د ښار د علوي اوسیدونکو پرضد راپورته شول چې په ترڅ  کې یې له ۱۰۰ زیات کسان په کې ووژل شول. د ۱۹۹۳ کال د جولای په ۲ په سیواس کې په علوي روحانیونو برید وشو چې په ترڅ کې یې ۳۷ تنه ووژل شول.
چاپ
په ایران کې د چاپ صنعت
په ایران کې د لیتوګرافي د پیل په اړه ډېر روایتونه شته، خو تر ټولو قوي روایت دا دی چې د لیتوګرافي لومړی ځل په تبریز کې د میرزا صالح شیرازي له خوا پیل شو. میرزا صالح چې اروپا ته د ایران د حکومت په استازیتوب د نویو هنرونو د زده کړې لپاره تللی و، د لیتوګرافیک چاپ ماشین یې په ۱۲۲۵ هجري قمري کال کې تبریز ته راوړ. په لنډه موده کې په تهران، اصفهان او بیا د ایران په نورو ښارونو کې د ډبرو د چاپ یوه څانګه جوړه شوه او له پنځوسو کلونو څخه زیات په ایران کې د چاپ یوازینۍ طریقه وه او د قاجار د دورې تر پایه پورې هر څه په ایران کې د ډبرو د چاپ طریقه چاپ شوه. البته، د لیتوګرافي له معرفي کیدو څخه اته کاله دمخه په ایران کې د لیډ چاپ پیل شوی و، مګر د لوړ لګښت او کار له امله د لیتوګرافي له معرفي کیدو وروسته پریښودل شو، مګر وروسته د قاجار په دوره کې د لیډ لیکونو کارول عام شول. بیا د 1270 لسیزې په وروستیو کې د بروش هاروفچیني لومړی چاپ خونه په تبریز کې د یوسف اعتصامي (اعتصام الملک اشتیاني پلار پروین اعتصامي) لخوا په تبریز کې تاسیس شوه.
د چاپ طریقې
اوس راځئ چې په نولسمه او شلمه پیړۍ کې د چاپ ځینې نوښتونه وڅیړو. د اتلسمې پیړۍ په وروستیو لسیزو کې په چاپ کې بدلونونه راغلل؛ د نورو شیانو په مینځ کې، په دې دوره کې، د اتریش څخه د Alois Senfelder په نوم یو کس د شیټ موسیقۍ د نقل کولو لپاره لیتوګرافي اختراع کړه او د تور رنګ د بدیل په توګه یې ورته وکتل. په دې طریقه کې، انځور د تیز قلم یا د تیږو په سطحه د تیزاب د عمل په واسطه جوړ شوی، او انځور د خړ ډبرې په سطحه د تور رنګ سره رسم شوی. له همدې امله، د وروستي کار تصور کول ستونزمن نه وو. په دې طريقه کې کاري طريقه دا ده چې هغه برخې چې نه غوښتل چاپ شي (په تيږه کې) لندبل شي او په پايله کې د چاپ رنګ چې غوړ وي، په هغو برخو کې چپه نه شي او وچې برخې رنګ جذب کړ، او په دې توګه د چاپ لپاره چمتو سطح دوه برخې لري:
دیني ازادي په ترکیه کې
قانونی او د پالیسي چارچوکاټ
د اساسي قانون د ۲۴ مادې له مخې، په لومړنیو او ثانوي کچو کې دیني زده کړې اجباري دي. او سني مذهب واکمن دی. یو شمیر علویان دولت په تبعیض تورنوي چې په دیني زدکړو کې د دوی د عقیدې په شاملولو کې پاتې راغلی دی. د 2007 زیږدیز کال په اکتوبر کې، د بشري حقونو اروپایي محکمېECHR)) د یوې علوي مور په ګټه پریکړه وکړه چې په ۲۰۰۴ زیږدیزکال کال کې یې دعوی وکړه چې جبري دیني زدکړې، دیني ازادي تر پښو لاندې کوي. حکومت بیا د دينې لارښوونې لپاره په وروستي کال کې په درسي کتاب کې د علوي دین په اړه 10 مخیزه عمومي کتنه اضافه کړه.
چاپ
د چاپ طریقې
دا د چاپ کولو طریقه وه چې وروسته د آفسیټ چاپ اختراع لامل شوه. د عکاسۍ اختراع د چاپ او صنعت په پرتله د بل هر عامل په پرتله ډیر اغیز وکړ، او که څه هم دا د چاپ کولو د لاسي میتودونو لپاره یو ګواښ ګڼل کیده، مګر د عکاسي په اختراع سره، د فلزي سطحې حساس کولو طریقه او د انځور، لیکونو او نمونو بدلول. پر هغه اختراع شو. دا نوې طریقه د خطي سټیریوټایپونو سره د چاپ کولو اصل وه، او د عکاسي پرمختګ وروسته، ګریور، فوټوګرور او هیلیوګرور میتودونه رامینځته شول. د نولسمې پېړۍ په لومړیو کې داسې ماشینونه اختراع شول چې د چاپ بېلابېلې چارې یې په اتومات ډول ترسره کولې، چې په پایله کې یې د چاپ سرعت دومره زیات شو چې هلته داسې روټري ماشینونه هم وو چې د کاغذ پر دواړو خواوو یې په یوه وخت کې چاپ کولی شو. په عموم کې د یاد شوي منځپانګې له مخې، د نمونې (انځور یا متن) چاپ کولو لپاره درې لارې شتون لري، کوم چې دا دي:
دیني ازادي په ترکیه کې
قانونی او د پالیسي چارچوکاټ
د ترکیې حکومت، د لومړي وزیر تر واک لاندې د دیني چارو ریاست له لارې د مسلمانانو دیني تاسیسات او زده کړې څاري. دغه ریاست د هیواد ۷۷،۷۷۷ ثبت شویو جوماتونو فعالیت تنظیموي او ځایي او ولایتي امامان (چې ملکي مامورین دي) په کار ګماري. په دې ځای کې سني امامان ټاکل کیږي او د دولت له خوا تنخوا ورکول کېږي. علویزم په سیمیلیري (د غونډو ځایونو) کې لمونځ کوي، چې د عبادت ځایونو په توګه هیڅ قانوني بڼه نه لري. خو د کواداسا او تونسلي ښاروالیو په ۲۰۰۸ زیږدیز کال په ډاکه کړه چې علوي سیمیليري د عبادت ځایونه دي. د ښاروالۍ درېیو شوراګانو سیمیليري، جوماتونو ته ورته د مالي سرچینو په ورکړې سره، د عبادت ځایونو په توګه وپېژندل. په انتالیا، انقره او استانبول کې اداري محکمو پریکړه کړې چې  علوي زده کوونکي باید د جبري دین او اخلاقو په زده کړو کې له ګډون څخه معاف شي او د ازمیر ادارې محکمې ورته پریکړه د ایالت د شورا له خوا تایید شوه. په۲۰۰۹ زیږدیز کال کې  د دولتي تلویزیوني چینل، TRT، د هغه پروګرامونو خپرولو لپاره خپل پلان اعلان کړ چې د علوي لږکي ګټې منعکس کوي.
چاپ
د هر ډول چاپ کولو څرنګوالی
د ګریور چاپ کولو سلنډر دوه ډوله دي:
د چاپ فلزي پلیټ یا زنک د ربړ سلنډر شاوخوا تړل کیږي. دوه رولرونه چې یو یې په رنګ کې ډوب شوی او بل یې په اوبو کې ډوب شوی، د اوبو او غوړ تر مینځ د توپیر په اساس، رنګ د زنک اغیزه کوي او د نورو برخو د رنګ جذبولو مخه نیسي، په دې ډول چاپ کې، ټول رنګونه جوړ شوي. 4 اصلي رنګونه او د ټرام کارول.
د ګوتنبرګ له وخت څخه تر شلمې پیړۍ پورې د چاپ صنعت کې پرمختګ
د 1490 زیږدیز کال په شاوخوا کې، په فلزي تختو کې د تیزاب د مینځلو مختلف طریقې رامینځته شوې. په 1550 کې، لومړی لینز د ایټالوی کارډون لخوا جوړ شو. الومیس زین فیلډر په 1796 کې د لیتوګرافي میتود ایجاد کړ. هغه د لیتوګرافي اختراع کونکي په توګه پیژندل کیږي.
د ټوکر صنعت کې چاپ کول
چاپ کول په حقیقت کې محلي رنګ کول یا د رنګ محلي لرې کول دي. که څه هم دا ممکنه ده چې د لوم یا اوبدلو ماشین په کارولو سره په پارچه کې د رنګ شوي تارونو یا حتی رنګ شوي تار سره نمونه رامینځته کړئ ، په جامو باندې د نمونې چاپ کول ډیری وختونه اسانه او ارزانه وي او د ډیر لوړ تولید اجازه ورکوي. چاپ شوي پارچه عموما یوازې د یوې خوا څخه کارول کیږي ځکه چې د چاپ کولو پیسټ د فابریکې بل اړخ ته د ننوتلو وړتیا نلري. د ټوکر سربیره، د کنډک ویک، د تار کویل یا د تار بنډل (چیل) باید چاپ شي.
دا طریقه په ایران کې په تبریز او اسکو کې ډیره مشهوره ده او د کلاغی په نوم یادیږي. د باتیک کلمه د اندونیزیا اصل لري [1]. د کالاباش په چاپ کې، ټول ډیزاینونه او رنګونه د موم او رنګ کولو عملیاتو په کارولو سره پارچه ته لیږدول کیږي. د ورېښمو جامې اکثرا د دې هدف لپاره کارول کیږي. د تاروپوډ پارچه د موم سره پوښل شوې او دواړه په ورته ټوکر باندې نقش شوي دي. هغه رنګونه چې د چاپ لپاره کارول کیږي د نباتاتو د رنګونو له کټګورۍ څخه ډیر دي لکه رناس، سپری، د انارو پوستکي او turmeric. د سکرین د چاپ کولو یوه ځانګړتیا د رنګ سټریکونو رامینځته کول دي چې د موم د ماتیدو له امله رامینځته کیږي او د دې بریکونو له لارې په پارچه کې د رنګ کولو عملیاتو په جریان کې پارچه ته د رنګ ننوتل. د باټیک چاپ کولو وسیله د "تیان" په نوم یادیږي، کوم چې یو فلزي وسیله ده چې د پتلی فنل ته ورته دی. همدارنګه، برش، مهر او د لرګیو ورکشاپ (د ټوکر د مینځلو لپاره) هم کارول کیږي. د بټیک چاپ کولو میتودونو کې مستقیم چاپ کول، د چاپ چاپ، د سټینیل چاپ کول، په ورېښمو ټوکر باندې د باټیک نقاشي، د سپیډر ویب، برش، پرته له رنګ کولو او بندا (موټر) شامل دي. ماسټر حسین ګنجینه په ایران کې د دې سټایل یو له مشهور ماسټرانو څخه دی.
د چاپ ډولونه
د چاپ مختلف ډولونه شتون لري چې د دې له مخې غوره کیږي چې څه شی چاپ شي او څه شی باید چاپ شي. د دې میتودونو څخه خورا مهم دي:
د ډیجیټل چاپ او آفسیټ چاپ تر مینځ توپیر
آفسیټ چاپ او ډیجیټل چاپ د چاپ له خورا پراخه کارول شوي ډولونو څخه دي ، چې شتون یې د انسان په ژوند کې په بیلابیلو برخو کې مهمې او په زړه پوري پیښې په نښه کړي. یو له دې زړه راښکونکو پیښو څخه په کاغذ او کارت بورډ کې ډیجیټل چاپ کیدی شي. که تاسو د ډیزاینر یا ګرافیک هنرمند نوم واخلو، د آفسټ او ډیجیټل چاپ کول تاسو ته فرض دي ځکه چې د ډیزاین متخصصینو په پرمختګ سره د چاپ صنعت خورا سوکاله شوی او خلک په بیلابیلو لارو ورته ځي.
که څه هم آفسیټ او ډیجیټل چاپ کول د چاپ کولو ترټولو پراخه کارول شوي میتودونو څخه دي ، دوی له یو بل څخه لوی توپیرونه لري. دا توپیرونه د دې لامل شوي چې خلک د دوی د شرایطو له مخې یوازې یو ته لاړ شي.
آفسیټ چاپ څه شی دی؟
د آفسیټ او ډیجیټل چاپ تر مینځ توپیرونو پوهیدو لپاره ، دا غوره ده چې لومړی دوی وپیژنئ.
ډیری احتمال، تاسو ډیری وختونه په تلویزیوني خپرونو، مجلو، ویب پاڼو او نورو کې د آفسیټ چاپ لیدلی وي، مګر تاسو د دې نوم سره بلد نه یاست. هغه ماشین چې په چاپ خونه کې مجلې یا بکسونه او بسته بندي چاپوي د آفسټ چاپ ماشین دی. دا وسیله د 1 څخه تر 5 رنګه برجونه لري، او د دې کالمونو د شمیر له مخې، د وسیلې بیه به بدلون ومومي.
آفسیټ چاپ د چاپ کولو سیسټم دی چې د پوسترونو، کتالوګونو، بروشرونو، لاسي کڅوړو، بکسونو، لیبلونو او نورو چاپولو لپاره کارول کیږي. . . کاروول شوۍ. راځئ چې په لنډ ډول ووایو؛ د کاغذ او کارت بورډ په ډیری سطحونو کې د ډیزاین چاپ کولو لپاره، دوی د آفسیټ چاپ ماشین کاروي، کوم چې د آفسیټ او ډیجیټل چاپ تر مینځ توپیر دی، چې موږ به یې نور بحث وکړو.
ډیجیټل چاپ څه شی دی؟
ستاسو ډیجیټل انځورونه په JPEG، PDF او. . . دا ډیجیټل پرنټر ته ورکول کیږي او وسیله ترلاسه شوي عکسونه په کاغذ چاپوي. د پرنټر وسیله چې تاسو یې څو ځله لیدلی یا کارولی وي ډیجیټل وسیله ګڼل کیږي - که څه هم یو کوچنی دی. د چاپ ډيجيټل ماشينونه په لويه پيمانه په صنعتونو او چاپځايونو کې کارول کيږي، په همدې ډول، د پامفلټونو او سوداګرۍ کارتونو ، بروشرونو او نورو چاپولو لپاره ډيجټل کول. . . کاروول شوی. د آفسټ چاپ او ډیجیټل پدې مسله کې تفاهم لري.
لغاتونه
وېشنيزه:مطبعه وېشنيزه:چاپ وېشنيزه:چاپ ماشین وېشنيزه:چاپخونه وېشنيزه:چاپونکي ماشينونه وېشنيزه:چاپېريال پوهنه وېشنيزه:چاپېریال وېشنيزه:چاپېریال ساتنه وېشنيزه:چاپېریالپوهنه وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
هنټر اس. تامسن
نوموړي په ۱۹۷۰ کال کې، د سکینلان میاشتنۍ لپاره د "کېنتکي کلنۍ مسابقې د زوال په لور او فاسدې دي" تر سرلیک لاندې غیر معمول ځانګړې مقاله ولیکه، چې د هغه څېره یې را پورته کړه او د نوموړي د د دود-ضد څېرې شهرت یې رامنځ ته کړ. همدارنګه، دې کار نوموړي ته لاره هواره کړه ترڅو د نوې خبریالۍ خپله خپله فرعي تګلاره رامنځ کړي چې هغه یې د "ګونزو" په نوم یاده کړه. دا د خبریالی داسې یوه تګلاره وه چې لیکوال یې مرکزي شخصیت او د داستان په پېښو کې د برخه اخیستونکی په توګه را څرګندېږي.
تامسن، په لاس ویګاس کې ډار او کرکه (۱۹۷۱) تر نوم لاندې د اثر له امله خورا مشهور دی. دا کتاب چې لومړی ځل په رولینګ سټون (Rolling Stone) کې خپور شو چې په کې نوموړی په هغه دلالتونو بحث کړی چې نوموړی یې د ۱۹۶۰ کلونو د دود-ضد غورځنګ ناکامي بولي. دا کتاب دوه ځله د فلم لپاره ټاکل وشوی: په عمومي ډول په ۱۹۸۰ کال کې "په هغه ځای کې چې ګاومېښ سرګردان دی" چې بېل موري یې تامسن په رول کې راوستلی، او په ښکاره ډول په ۱۹۹۸ کال کې د ډایرکټر ټیري ګیلیم له خوا د همدې کتات تر نوم لاندې فلم کې چې جاني ډیپ او بینیسیو ډیل تورو په کې لوبېدلي وو.
په ۱۹۷۰ کال کې تامسن د فریک پاور په ډله کې کې د کولورادو د پیټیکن سیمې، د پولیسو د مشر د چوکۍ په سیالۍ کې ناکام شو. د هغه کمپاین د فریک پاور: رایه یا بم تر نوم لاندې مستند فلم کې مستند شو. نوموړی د ریچارډ نیکسن څخه د کرکې له امله، چې "د امریکایي کرکټر د تور، وحشیانه، او د ناقانونه تاوتریخوالي د اړخ د" استازیتوب ادعا یې کوله، شهرت ته ورسېد. نوموړي د رولینګ سټون لپاره د نیکسون د ۱۹۷۲ کال بیا ټاکنو کمپاین تر پوښښ لاندې راوست او وروسته یې د هغه کیسې د کتاب په بڼه په وېره او کرکه: د کمپاین په '۷۲ په لاره کې، را ټولې کړې.
هغه په خپل ټول عمر کې د الکولو او ناقانونه مخدره توکو په کارولو، له وسلو سره په مینه، او د واک لپاره د هغه دیني ارزښتونو په سپکاوي کې شهرت درلود. نوموړي زیاتره ویل: "زه د هرچا لپاره د مخدره توکو، الکولو، تاوتریخوالی یا لیونتوب څخه کرکه لرم، خو زما لپاره تل ګټور ثابت شوي دي" تامسن د ۶۷ کلنۍ په عمر له یو لړ روغتیایي ستونزو وروسته د ځان وژنې له امله له نړۍ سترګې پټې کړې. د هغه له وصیت سره سم، د هغه جسد له توپ څخه فایر شو چې دا مراسم نوموړي د ملګري جاني ډیپ له لوري ترتیب شوي وو او د هغه وخت سناتور جان کېري او جک نیکولسن په ګډون ملګرو پکې برخه اخیستې وه. هري کنزرو لیکلي: "د تامسن ریښتینی غږ دا څرګند شوي لکه د امریکایی اخلاقو ... هغه څوک چې زیاتره ځان بدمرغه کوي ترڅو هغه بدمرغۍ ښکاره کړي چې هغه یې په خپله شاوخوا کې ویني."
لومړی ژوند
تامسن د کینتکي په لویزوېل کې په یوه متوسطه کورنۍ کې نړۍ ته سترګې پرانیستې او د ویرجینیا ډاویسن رې (کینتکي، سپرنګ فیلډ، له ۱۹۰۸ کال څخه- دلویزوېل، د ۱۹۹۸ کال د مارچ تر)، چې د لویزوېل په وړیا عامه کتابتون کې د عمومي کتابوال په توګه کار کاوه، او جک رابرټ تامسن (کنتکي، هارس کېف، د ۱۸۹۳ کال د سپتمبر له ۴ څخه – لویزوېل، د ۱۹۵۲ کال د جولای تر ۳)، چې د عامه بیمې د خساراتو د ارزونې کارکوونکی او د لومړۍ نړیوالې جګړې پخوانی سرتېری و، له دریو زامنو څخه لومړی و. د هغه مور او پلار د ۱۹۳۴ کال د سپټمبر په میاشت کې د کینتکي د پوهنتون د محصلینو په اتحادیه کې د جک یو یو ملګري له لوري معرفي شول او د ۱۹۳۵ کال د نومبر په ۲ نېټه یې واده وکړ. د ګارډین خبریال نیکولاس لیزارډ وایي چې د تامسن لومړی نوم، هنټر، د هغه د مور له خوا د سکاټلنډ جراح جان هنټر له نوم څخه اخیستل شوی دی. یو ډیر مستقیم نسبت دا دی چې د تامسن لومړی او منځنی نوم، هنټر سټاکټون، د هغه د مورنیو نیکونو، پریسټلي سټاکټون رې او لوسیل هنټر له نومونو څخه اخیستل شوی و.
د ۱۹۴۳ کال په ډسمبر کې کله چې تامسن شپږ کلن و، کورنۍ یې د هایلنډز په بډایه کروکي تراینګل ته نږدې مېشته شوه. د ۱۹۵۲ کال د جولای په ۳ نېټه، کله چې تامسن ۱۴ کلن و، پلار یې په ۵۸ کلنۍ کې د عضلاتو د وخیمې کمزورتیا له امله مړ شو. هنټر او وروڼه یې د مور له لوري لوی شول. ویرجینیا د خپلو ماشومانو د ملاتړ لپاره د کتابوال په توګه کار کاوه او ویل کېږي چې د خپل مېړه له مړینې وروسته د "ډېر الکو" څښل.
زده کړې
نوموړی چې له سپورت سره لېواله و او له ځوانۍ یې ورزش خوښېده،  په آی ان بلوم منځنۍ ښورنځۍ کې د زدکړو پر مهال یې د هاکس اتلیټیک کلب مرستیال بنسټګر و. په دې وخت د تڼکیو ځوانانو لپاره د لویزوېل کاسل ووډ اتلیټیک کلب کې د ګډون بلنه ورکړل شوه چې دوی یې د عالي ښوونځي په کچه لوبو لپاره چمتو کړل. په پایله کې، هغه د عالي ښوونځي په کچه د سپورت په ټیم کې ګډون ونکړ.
مخکې له دې چې د ۱۹۵۲ کال په مني کې د لویز وېل د نارینه وو عالي ښوونځي ته تبدیل شي، تامسن په آی ان بلوم منځنۍ، د هایلنډ سیمې منځنۍ او د اتیرتن عالي لیسه ښوونځۍ کې درس ولوست. همدارنګه په ۱۹۵۲ کال کې نوموړی د اتنیم ادبي ټولنې، چې له ۱۸۶۲ کال څخه د ښوونځي تر تمویل لاندې ادبي او ټولنیز کلب، غړیتوب ترلاسه کړ. په دې وخت کې د دې ټولنې غړي د لویزوېل د لوړې کچې له کورنیو څخه وو، او تر منځ پارتر بېب هم و چې د  تامسن په غوښتنه د رولینګ سټون لومړی خپرونکی و. د دې وخت په اوږدو کې، تامسن د جې پ دانلیوي، د The Ginger Man (غمګین او ټوکي سړی) ناول ولوست و د هغه سیاینه یې وکړه. J.P. Donleavy د ادرک مین لوستل او ستاینه وکړه.
تامسن د اتنیم د غړي په توګه، د The Spectator (لیدونکی) تر نوم لاندې د د کلب د کلنۍ نشریې ته مقالې لیکې او د هغه په نشر کې یې مرسته کوله. دغې ډلې د جرمي کړنو له امله په ۱۹۵۵ کال کې تامسن له دندې ګوښه کړ. تامسن چې په غلا شوي موټر کې د مجرم سره د مرستې په تور تورن شو، د کینتکي جیفرسن سیمې په زندان کې په ۶۰ ورځو بند محکوم شو. هغه ۳۱ ورځې په زندان کې تېرې کړې او له خوشي کېدو یوه اونۍ ورسته یې د متحده ایالاتو په هوایي ځواک کې نوم لیکنه وکړه. د زندان په اوږدو کې، د ښوونځي مدیر د هغه د عالي لیسې د فاینل ازموینو د اخیستلو اجازه رد کړه نو له دې امله نوموړی و نه تونېد چې فارغ شي.
پوځي خدمت
تامسن د تکزاس په سان انتونیو کې، په لکلنډ هوایي اډه لومړنۍ روزنه بشپړه کړه او د الینویز بېلېوېل کې د سکات هوایې اډې تبدیل شو تر څو د برېښنا په برخه زده کړې وکړي. نوموړي پېلوټۍ ته غوښتنلیک وکړ، خو د هوایي ځواک د هوايي چلند – د افسرانو  پروګرام د هغه غوښتنلیک رد کړ. په ۱۹۵۶ کال، نوموړی د فلوریډا د فورټ والټن ساحل ته نږدې د ایګلین هوایی ځواک اډې ته تبدیل شو. په ایګلین کې د خدمت په اوږدو کې، نوموړي د فلوریدا ایالت په پوهنتون کې د ماښامنۍ ټولګي پیل کړ. هغه په ایګلین کې د لیکنو خپله لومړی مسلکي دنده د The Command Courier  د سپورتي خپرونو د اډېټور په توګه په غلطه تجربه پیل کړه. د سپورتي خپرونو د اډېتور په توګه، تامسن د ایګلین ایګلز فوټبال ټیم ​​سره د متحده ایالاتو شاوخوا سفر وکړ، ترڅو د هغوی لوبې پوښښ لاندې راولي. د ۱۹۵۷ کال په لومړیو کې، هغه د The Playground News لپاره، چې د فلوریډا په فورټ والټن بیچ کې سیمه ایز ورځپاڼه وه، ورزشي مقاله ولیکه. په مقاله کې د هغه نوم له دې امله څرګند نشو چې د هوایی ځواک مقرراتو بهر دنده منع کړې وه.
په ۱۹۵۸ کال کې، نوموړي د airman first class د افسر په توګه، د هغه قوماندان نوموړي ته له وخت نه وړاندې محترمانه ترخیص ورکړ. د معلوماتي خدماتو مشر، ډګروال وېلیم اس. ایوان د ایګلین د پېژند دفتر ته ولیکل: "په لنډیز کې، دا هوایي ځواک دا افسر، که چې د غوره استعداد خاوند دی، د کړنلارو سره سم عمل نه کوي". "کله ناکله د هغه یاغی او مغرورانه چلند د نورو هوایي افسرانو ته زیان رسوي."
باربرا باډيشان
باربرا لي سميت باډيشان (۸ اپريل ۱۸۲۷ – ۱۱ جون ۱۸۹۱ز کال) د تعلیمي چارو ماهره او انګرېزه هنرمنده وه، د نولسمې پېړۍ مخکښه ښځمنپاله او د ښځو د حقوقو فعاله وه. هغې په ۱۸۵۴ز کال کې د ښځو اړوند د انګلستان د قوانينو اغېزناک لنډ لنډيز خپور کړی و. هغه په ۱۸۵۸ز کال کې د انګريزو  ښځو (بریتانوي ښځو) د جريدې شریکه بنسټګره وه. باډيشان د کامبريج د «ګريټن کالج» (۱۸۶۹ز کال) شریکه بنسټګره هم ده.
کورنۍ او پالنه
باډيشان د «ان لانګډن» لور وه، چې له واده پرته يې زېږولې وه، مور يې د «الفريټن» «ډربيشاير» اوسېدونکې کارګره او ويګ سياستواله وه، پلار يې «بنجامين (بين) لي سميت» (۱۸۶۰-۱۷۸۳) نومېده چې د مریيتوب بنسټپال مخالف «وليام سميت» يواځينی زوی و. هغه څلور خوېندې درلودې، يوه يې «فرانسس (فيني) سميت» نومېده چې له «وليام نايټينګل» (né Shore) سره يې واده کړی و او د «فلورينس» په نوم يې يوه لور زېږېدلې وه، هغه يوه رنځورپاله او شمېرپوه وه، دويمه خور يې «جوانا ماريا» نومېده چې له «جان بونهام کارټر» (۱۷۸۸-۱۸۳۸) سره يې واده کړی و، هغه د پارلمان غړی و، چې د «بونهام کارټر» کورنۍ بنسټ يې ايښی و. له «بين سميت» څخه يې پلار وغوښتل چې له «ميري شور» سره واده وکړي، څوک چې د «وليام نايټينګل» خور وه او اوس یې په واده سره خپلوانه ګرځېدلې وه.
د بين سميت کور د لندن په «ميريليبون» کې و، خو له ۱۸۱۶ز کال راهيسې، هغه له «هاسټينګز» سره نژدې څه ځمکه په مېراث وړې او څه يې رانيولې وه: له «رابرټس برج» سره نژدې د «براونز فارم» په نوم، چېرې چې په ۱۷۰۰ز کال کې يو جوړ شوی کور هم و، او همدا راز د ويسټ فيلډ «کروهم مانور»، په کوم ځای کې چې دوه سوه جريبه (۰.۸۱ کيلومترمربع) ځمکه هم شامله وه. که څه هم د زميندارو اشرافو له کورنۍ څخه و، سميت بنسټپاله اندونه لرل. هغه د کليسا مذهبي مخالف، موحد، د آزادې سوداګرۍ پلوی او د بې وزلو خېر غوښتونکی و. په ۱۸۲۶ز کال کې، هغه د وسټ منيسټر د «ونسنټ سکواير» ښار په داخل کې د بې وزلو لپاره د يوه ښوونځي د جوړولو لګښتونه وګالل، هره اونۍ به يې د هر زده کونوکي د فيس په توګه يوه پيسه ورکوله، چې په همدې اندازه لګښت به د هغوی والدينو هم ادا کاوه.
سميت هغه مهال له «ان لنګډن» سره وکتل، کله چې هغه په «ډربيشاير» کې د خپلې خور لیدو ته ورغلی و. «ان» له همده څخه اميندواره شوه او بيا يې د انګلستان سويل ته بوتله، هلته يې د ختيځ سسيکس سره نژدې د «وټلنګټن بيټل» سره نژدې په يو کرايي کور کې استوګنه اختیار کړه. هلته يې د «اغلې لي» په نوم ژوند کاوه، کوم چې د نژدې «وايټ» په ټاپو کې  د سمت د اړيکو کورنی نوم و. د باربرا زېږېدو يوه رسوايي جوړه کړه، ځکه چې دې دواړو واده نه و کړی. سميت به هره ورځ د دوی د ليدلو لپاره په موټر کې ورته او په اته اونيو کې «ان» بيا اميندواره شوه. کله چې د دوی زوی «بين» وزېږېد، دا څلور واړه د دوو کلونو لپاره امريکا ته ولاړل او په دې موده کې يې بل بچی وزېږېد.
سسيکس ته د دوی په راستنېدو سره، دوی په «براون» کې په ښکاره يو ځای اوسېدل او دوه نور بچيان يې وزېږېدل. کله چې په ۱۸۳۳ز کال کې د دوی وروستی  بچی وزېږېد، «ان» په نري رنځ اخته شوه. سميت ۹پيلهام، هاسټنګز په اجاره ونیو چې مخه يې د سمندر پر لور وه او هغه مهال يې ډېرو ښو ځانګړتياوو توجه راجلبوله. يوه سيمه ييزه ښځه «هانا واکر» وګومارل شوه، څو په ماشومانو پام وکړي. «ان» ښه نه شوه او له همدې امله «سميت» هغه د وايټ ټاپو «رايد» ته بوتله، نوموړې په همدې ځای کې په ۱۸۳۴ز کال کې مړه شوه.
سميت د دې پر ځای چې مشران هلکان د ليليې يا د ورځې له مخې د غوره کسانو ښوونځي ته واستوي، هغه به د تل لپاره په عمومي توګه خپل بچيان سيمه ييز ښوونځي ته استول، تر څو د خواريکښې طبقې له ماشومانو سره زده کړې وکړي. هغه وروسته ټولې مالي مرستې په خپلو ټولو بچيانو، هلکانو او نجونو په يو ډول برابرې ووېشلې، هر يو ته به يې د بلوغ له عمر (۲۱) څخه په کلني ډول ۳۰۰۰ پاونډه ورکول.
ژوند
د خپل ژوند په لومړيو کې، باربرا د خپل شخصي ځواک او پراخې خواخوږۍ څرګندونه وکړه چې د بشرپالانو او ټولنيزو مرسته کوونکو په منځ کې يې د شهرت لامل وګرځېد. خپلواک عايد هغې ته داسې آزادي ورکړه چې په عام ډول ډېرو ښځو نه وه حس کړې، په ۱۸۵۰ز لسيزه کې بوډيشان او د هغې د ملګرو یوې ډلې په منظم ډول ناستې کولې، تر څو د ښځو د حقوقو په اړه بحثونه وکړي، همدوی د «د لينګم پيلس ښځې» په نوم مشهورې شوې. دا په بریتانیا کې د ښځو له لومړي منظم خوځښت څخه وګرځېد. دوی په سختۍ سره ډېرې موخې تعقيب کړې چې د واده شويو ښځو د شتمنۍ کميټه يې له ډلې یوه وه. په ۱۸۵۴ز کال کې، هغې د ښځو په اړوند د انګلستان د قوانينو لنډ لنډيز خپور کړ، کوم چې د واده شويو ښځو د شتمنۍ قانون ۱۸۸۲ز کال  په تصويب کې یې مرسته وکړه. په دې پړاو کې بوډيشان له هنرمندې «انا ميري هووټ» سره ملګرې شوه، د چا لپاره چې هغه په څو ځايونو کې کېناسته.
آسا ګرې
آسا ګرې (زوکړه: د ۱۸۱۰ زکال د نومبر ۱۸ مه – مړینه: د ۱۸۸۸ زکال د جنوري ۱۸ مه) په ۱۹ مه پېړۍ کې د تر ټولو مخکښ امریکايي بوټي پېژندونکي په توګه په پام کې نیول کېږي. د داروینیانا په نامه د هغه د مقالو ټولګه د دین او علم ترمنځ د تقابل د نشتون په برخه کې مهمه توضیح ده. ګرې په پرېکنده توګه باور من و چې باید د ژوندیو موجوداتو د یو ډول د ټولو غړو ترمنځ ژنټیکي ارتباط شتون ولري. نوموړی همدارنګه د تکامل د اجازې نه لرلو په معنا په یو نسل او یا هم ځانګړو مخلوقاتو کې د هیبرډایزېشن له نظریاتو سره کلک مخالف و. نوموړی د داروین له پلویانو څخه و، په داسې حال کې چې د ګرې د خدای باوري تکامل لید د یو خالق لوري ته هدایت کېده.
باربرا باډيشان
ژوند
په ۱۸۵۸ز کال کې، بوډيشان د انګريزو ښځو اونیزه(جريده )پيل کړه، دا هغه ارګان و چې نېغ په نېغ ښځو ته د کار ورکولو او د ښځو لپاره د برابرۍ د حقوقو، په ځانګړي ډول د لاسي کار يا فکري صنعت استخدام، په کار د ګومارلو د موکو پراختيا او د جنس اړوند قوانينو د سمون په څېر مسائلو يې بحث کاوه.
آسا ګرې
ګرې د څو لسیزو لپاره په هاروارډ پوهنتون کې د بوټو پېژندنې د ښوونکي په توګه د چارلز داروین په ګډون چې ورته یې ډېر درناوی درلود؛ د هغه مهال له مخکښو طبیعت پوهانو سره په منظم ډول اړیکې ساتلې او له هغوی سره یې لیکونه تبادله کول. ګرې د هغه مهال له مخکښو اروپايي پوهانو سره د مرستې په موخه څو ځله اروپا او همدارنګه د متحده ایالاتو سویل او لویدیځ ته سفرونه وکړل. نوموړي همدارنګه د بوټو د بېلګو د راغونډونکو پراخه شبکه جوړه کړې وه.
باربرا باډيشان
ژوند
په ۱۸۶۶ز کال کې، د «اميلي ډاويس» سره په همکارۍ بوډيشان داسې يوه طرحه جوړه کړه، چې ښځې د پوهنتون زده کړې ته لاسرسی پيدا کړي. په «هيچن» کې په دې کې لومړۍ کوچنۍ تجربه په ګريټن کالج، کيمبرج کې جوړه شوه، کومې ته چې بوډيشان خپل وخت او پيسې په آزادانه ډول ورکړې.
آسا ګرې
ګرې چې پیاوړی لیکوال و؛ د شمالي امریکا د بوټو پېژندنې د پوهې په یو ډول والي کې یې اساسي رول درلود. د بوټو پېژندنې په برخه کې د هغه له ګڼ شمېر اثارو څخه تر ټولو مشهور یې د شمالي امریکا د بوټو پېژندنې لارښود، له نیوانګلنډ څخه تر ویسکانسین او له سویل څخه تر او هایو او پنسلوانیا پورې په نامه کتاب و؛ چې نن ورځ په ساده توګه د ګرې د لارښود په نوم پېژندل کېږي.
باربرا باډيشان
ژوند
بوډيشان موحده وه (د يو خدای پرسته) چا چې د «تيودور پارکر» په اړه لیکلي: «هغه د پنځونکي عبادت کاوه، زموږ د ټولو د نامحدودې مور (په دې دعا کې يې د پلار پر ځای د تل لپاره د مور ټکی کاراوه). دا زموږ د ټولو دعا وه چې ما په خپل ژوند کې اورېدلې وه، کوم چې زما د انفرادي روح لپاره ريښتينې وه».
د ۱۸۶۵ز کال د نومبر په يو وېشتمه نېټه، بابرا بوډيشان د «جسي بوچريټ» او «هيلن ټيلر» په مرسته، د پارلماني اصلاحاتو فکر وموند چې موخه يې د ښځو لپاره د رايې ورکولو حق تر لاسه کول و.
د هغې د ټولو عامه لېوالتياو سره سره، بوډيشان د ټولنې او د هغې د خوښې هنر انځورګرۍ لپاره هم وخت وموند. بوډيشان د «وليام هولمن هانټ» څخه زده کړې وکړې. د «رايل اکاډمي» په سالون او نورو ځايونو کې نندارې ته د هغې اېښودل شويو رنګونو د اصليت او وړتيا څرګندونه وکړه، «کوروټ» او «ډاوبګني» يې ستاينه وکړه. د بوديشان د لندن په سالون کې د هغه مهال ډېر ادبي او هنري شخصيات شامل وو. هغه د ښځينه هنرمندانو د ټولنۍ (SFA) لومړۍ غړې وه او د ۱۸۵۸ او ۱۸۸۶ز کلونو تر منځ يې په دې ځای کې خپل نهه پنځوس آثار نندارې ته وړاندې کړل. هغه د «جارج ايليټ» نژدې ملګرې او د «اډم بيډي» د تصنيف لومړۍ پېژندونکې وه. ويل کېږي چې د «اليټ د ناول رومول د دنګې  سرو ويښتانو لرونکې اتلې کردار د باربرا د «ذاتي ظاهري شکل، وياړمن غرور او پټې سخت دريځۍ» الهام اخستی.
آسا ګرې
لومړی ژوند او زده کړې
ګرې د ۱۸۱۰ زکال د نومبر په ۱۸ مه د نیویارک ښار په ساوکویت سیمه کې وزېږېد؛ نوموړی د چرم جوړونکي موزس ګرې (ز. ۲۶ فبروري ۱۷۸۶ زکال) او رکسانا هاوارډ ګرې (ز. ۱۵ مارچ ۱۷۸۹ زکال) زوی و. ګرې چې د خپل پلار د چرم جوړولو د فابریکې شاته وزېږېد د هغه د اتو ماشومانو تر ټولو مشر و. د ګرې بابا په ۱۷۱۸ زکال کې له شمالي ایرلنډ څخه بوسټون ته راغلی و. د ګرې پروټسټانت سکاټلنډي – ایرلنډي اجداد له شیز پاڅون وروسته له ماساچوستس او ورمونټ څخه نیویارک ته کډه شوي و. پلار او مور یې د ۱۸۰۹ زکال د جولای په ۳۰ مه واده وکړ. د هغوی د چرم جوړونې کارخونې د سوزولو لپاره په پریمانه کچه لرګیو ته اړتیا لرله او د دغه سیمې د لرګیو زېرمې هم مخ پر خلاصون وې؛ همدا و چې پلار یې له خپلې ګټې څخه په ګټنې په دغه سیمه کې د کروندو په پېرلو کې کار واخیست او د ۱۸۲۳ زکال په شاوخوا کې یې د چرم جوړولو کارخونه خرڅه کړه او کروندګر شو.
ګرې په ځوانۍ کې له مطالعې سره ډېره لیوالتیا لرله. هغه له ۱۸۲۳ زکال څخه تر ۱۸۲۵ زکال پورې د کلینټون د ګرامر ښوونځی پای ته ورساوه او په دغه کلونو کې یې ورته د څېرمه همیلټون کالج د کتابتون ګڼ شمېر کتابونه ولوستل. په ۱۸۲۵ زکال کې یې په فیرفیلډ اکاډمۍ کې چې د ۱۸۲۶ زکال په مني کې یې خپل نوم د فیرفیلډ طبي کالج ته تغیر کړ او د فیرفیلډ د لویدیځې ناحیې په طبي کالج هم پېژندل کېده؛ نوم ثبت کړ. دا نو هغه مهال و چې ګرې د بوټو د بېلګو په راغونډولو پیل وکړ. نیویارک ښار ته په سفر کې هغه هڅه وکړه له جان ټوري سره وګوري څو له هغه څخه د خپلو راغونډو کړو نمونو په پېژندنه کې مرسته ترلاسه کړي، خو ټوري په کور کې نه و او ګرې هم خپلې راغونډې کړې نمونې د هغه په کور کې پرېښودې. ټوري د ګرې له خوا د راغونډو کړو نمونو تر اغېز لاندې راغی او له هغه سره یې د لیکونو په تبادلې پیل وکړ. ګرې له کالج فارغ شو او د ۱۸۳۱ زکال په فبروري میاشت کې یې چې لا یې په هغه مهال کې د دکتورا لپاره د ۲۱ کاله عمر لرلو شرط نه و پوره کړی د طبابت په برخه کې یې دوکتورا ترلاسه کړه. په داسې حال کې چې ګرې د نیویارک په بریج واټر سیمه کې چې هلته یې د زده کړیالۍ پر مهال د ډاکټر جان فوټ ټراوبریج سره شاګردي کوله؛ کلنیک پرانیست خو هغه هېڅکله یې په طبي چارو لاس پورې نه کړ او له بوټو پېژندنې څخه یې خوند اخیست. همدغه مهال و چې نوموړي په نیویارک او نیوجرسي کې په اکتشافاتو پیل وکړ. د ۱۸۳۱ زکال په مني هغه خپلو ټولو طبي چارو ته شا کړه او خپل وخت یې بوټو پېژندنې ته ځانګړې کړ.
باربرا باډيشان
ژوند
بوډيشان د سسيکس په «رابرتبريج کې د ۱۸۹۱ز کال د جون په يوولسمه نېټه مړه شوه.
آسا ګرې
دندې
د ۱۸۳۶ زکال په اکتوبر میاشت کې ګرې د بوټو پېژندونکي په توګه د متحده ایالاتو په اکتشافي سفر (۱۸۳۲-۱۸۴۲ زکال) کې چې همدارنګه د «ویلکس اکسپډېشن» په نامه هم پېژندل کېږي د ګډون کوونکي په توګه وټاکل شو چې په پام کې وه دغه سفر درې کاله دوام وکړي. ګرې په پیل کې د دغه سفر لپاره د پلان جوړونې او چمتوالي په موخه ښه دستمزد ترلاسه کاوه، آن تر دې چې خپل توکي یې د نیویارک په بندر کې په یوه بېړۍ کې بار کړل. له دې سره دغه سفر له سیاستونو، مشاجرې، ګډوډیو، بې کار توب او ځنډ سره ښکېل و. ګرې د سمندري ځواکونو وزیر ماهلون ډیکرسون ته په اشاره د «نفرت پارونکي او حماقت څخه ډک مدیریت» په نامه مقاله ولیکله. له دې سره ګرې د ۱۸۳۷ زکال په اپرېل میاشت کې د غونډو له تالار استفعا ورکړه څو خپل وخت د دغه سفر مقدماتو ته ځانګړی کړي. دغه اکتشافي سفر په ۱۸۳۸ زکال کې په بشپړ ناڅرګند حالت کې و. دغه مهال د میشیګان نوي ایالت د خپل پوهنتون په جوړولو بوخت و او ګرې هم ورته د ۱۸۳۸ زکال په لومړیو کې د ښوونکي په توګه غوښتنلیک ولېږه. هغه له ویلکس اکسپډېشن څخه د ۱۸۳۸ زکال د جولای په ۱۰ مه استعفا ورکړه. په ۱۸۴۸ زکال کې ګرې د بوټو په نمونو باندې د څېړنې په موخه استخدام شو او د بوټو پوهنې د راپور لومړی ټوک یې په ۱۸۵۴ زکال کې خپور کړ، خو ویلکس بیا ونشو کولای د دویم جلد د لیکلو لپاره بودیجه ورته برابره کړي.
باربرا باډيشان
زده کړه او فعالیت
نوموړې د ۱۸۰۰ز لسيزې په اوږدو کې، د ښځو لپاره د زده کړې او سياسي حقوقو د خوځښت انګرېزه مشره وه. کله چې هغې په ۱۸۵۷ز کال کې له فرانسوي ډاکټر «ايوجين بوډيشان» سره واده وکړ، نونوم يې په باربرا بوډيشان بدل شو، خو د هغې واده نوموړې د ښځو د زده کړې د حقوقو لپاره له مبارزاتو څخه منع نه کړه.
آسا ګرې
دندې
د ۱۸۳۸ زکال د جولای په ۱۷ مه ګرې د میشیګان په نوي تاسیس شوی پوهنتون کې د دایمي ښوونکي په توګه وګمارل شو، په داسې حال کې چې هغه هېڅکله په هېڅ یو ټولګي کې درس ورنکړ. د هغه ځایګی هاغه لومړنی ځایګی و چې د امریکا په هر ښوونیز بنسټ کې به یوازې بوټو پېژندنې ته ځانګړی و.
مولوي سدوزی اغا
مولوي سدوزی اغا د شوروي يرغل پر ضد فعاله جهادي څېره وه چې د کندهار د ارغنداب ولسوالۍ په جلاهور کلۍ کې زیږیدلی وو. د ده په مشرۍ جیدو علماوو په پیښور پاکستان کی د "داعیون اتحاد" په عنوان د جهادي مشرانو د یووالي هڅې کولې چې په پای کې د پېښور په اشرفیه جامعه کې د رهبرانو ترمنځ په اتیایمه لسیزه کی یووالی او اتحاد د یو څه وخت لپاره راغلی. په ۲۰۱۴م کال کې، هغه مهال چې سید طیب اغا د طالبانو د قطر دفتر رييس و، د طيب اغا په کورنۍ  د پاکستان له لوري د پرله پسې فشارونو له امله مولوي سدوزی اغا اړ شو، چې له خپلې کورنۍ سره پاکستان پرېږدي او قطر ته ولاړ شي.
نور ولولئ
محمد یوسف اغا، طیب اغا، محمد یعقوب اغا او سید محمد اسحاق اغا ټوله دده ﺯامن دي.
سرچینې
وېشنيزه:د ارغنداب خلگ وېشنيزه:افغان جنگسالاران وېشنيزه:کندهاریان
د متحده ایالاتو – بریتانیا اړيکې
د بریتانیا او متحده ایالاتو ترمنځ اړیکې د دوو لومړیو جګړو څخه نیولې، د نړۍ په بازارونو کې تر سیالي پورې موضوعات تر پوښښ لاندې نیسي. دا هېوادونه له ۱۹۴۰ ز کال را په دې خورا نږدې پوځي متحدین دي چې د جګړې د وخت او د ناټو د غړو په توګه ځانګړې اړیکې لري. دوی د ګډ تاریخ، مذهب، ګډې ژبې، حقوقي نظام او د نسب، خپلوۍ او اجدادي اړیکو پر مټ، لکه: انګلیسي امریکایان، سکاټلنډي امریکایان، ویلزي امریکایان، کارني امریکایان، سکاتلنډ-آیرلنډي امریکایان، آیرلنډي امریکایان او امریکایی بریتانویان، چې سلګونو کلونو ته رسېږي، له یو بل سره تړلي دي. نن ورځ په دواړو هېوادونو کې لوی شمېر بهرنیان ژوند کوي.
د ۲۱مې پېړۍ په پیل کې، بریتانیې له متحده ایالاتو سره خپلې اړیکې په خپل اوسنۍ بهرني سیاست کې د "تر ټولو ارزښتناکه دوه اړخیزې اړیکو" په توګه تایید کړې دي او همدارنګه متحده ایالاتو هم په خپل بهرني سیاست کې له بریتانیا سره خپلې اړیکې د تر ټولو ارزښتناکه اړیکو په توګه تاییدوي، چې په منسجمو سیاسي چارو، سوداګرۍ، مالي چارو، تکنالوژي، علمي چارو او همدارنګه د هنرونو او علومو په برخو کې دوه اړخیزه همکاري، د حکومتوالۍ او نظامي استخباراتو شریکول او د دواړو هېوادونو د وسله والو ځواکونو ترمنځ د ګډو جنګي عملیاتو او په سوله ساتو ماموریتونو کې یې غوره شواهد ثابت شوي دي. له تاریخي اړخه کاناډا د متحده ایالاتو د توکو لوی واردوونکی او متحده ایالاتو ته د توکو اصلي صادرونکی دی. د ۲۰۱۵ ز کال د جنوري تر میاشتې، بریتانیا د صادراتو له پلوه په پنځم ځای کې او د واردولو له پلوه په اووم ځای کې راتله. تاریخ لیکونکي پاول جانسن په اوږد مهاله لید کې د بریتانیا او متحده ایالاتو اړیکې "د معاصر، دیموکرات نړیوال نظم د بنسټ ډبره" بللې ده.
دواړو هېوادونو د ډېرو نورو هېوادونو دود هم په پراخه کچه تر اغېز لاندې راوستی. نوموړي هېوادونه د انګلیسي ژبو ملتونو دوه اصلي غوټې دي چې په ۲۰۱۹ ز کال کې یې نږدې ۴۰۰ میلیونه ګډ نفوس درلود. دوی په ګډه د عصري نړۍ په زیاتره سکتورونو کې انګلیسي ژبې ته برلاسې ونډه ور بښلې ده.
سرچینه
د شمالي امریکا په خاوره کې لومړۍ دایمي انګلیسي استوګنه له څو ناکامو هڅو وروسته په ۱۶۰۷ ز کال کې د وېرجینیا د مستعمرې  په جیمزټاون کې رامنځته شوه. په ۱۶۲۴ ز کال کې، د وېرجینیا مستعمره چې د لندن د وېرجینیا شرکت له لوري اداره کېده، د حقوقي امتیاز درلودونکې مستعمره پاتې شوه او شاهي مستعمره شوه. پیوریتانو سخت دریځو په ۱۶۳۰ ز کال کې د ماساچوستس خلیجګي مستعمره تاسیس کړه چې دوی نه یوازې پر خالص دیانت، بلکې پر تعلیم او تشبث یې هم ټینګار کاوه.
کوچنۍ مستعمرې په پرله پسې ډول د مین په ولایت کې (په ۱۶۲۲ ز کال کې)، د میریلینډ په ولایت کې (په ۱۶۳۲ ز کال کې)، د روډ ټاپو او د پرواویډنس د کروندو مستعمره (په ۱۶۳۶ ز کال کې) او د کانکټیکټ مستعمره (په ۱۶۳۶ز  کال کې) را منځ ته شوې. ورپسې د کرولاینا ولایت په ۱۶۶۳ ز کال کې تاسیس شو (چې په ۱۷۲۹ ز کال کې د شمالي کرولاینا او د سویلي کرولاینا په ولایتونو ووېشل شو). په ۱۶۹۱ ز کال کې د نیو هیمپشایر ولایت تاسیس شو.په پای کې په ۱۷۳۲ ز کال کې د جورجیا ولایت د جیمز اوګلیتورپ له لوري تاسیس او کنټرول شو.
بریتانویانو د نیوهالنډ له نیول شوې هالنډي مستعمرې څخه د نیویارک ولایت جوړ کړ. په ۱۶۷۴ ز کال کې د نیو جرسي ولایت له نیویارک څخه بېل شو. په ۱۶۸۱ ز کال کې پاچا دویم چارلس ویلیم پین ته د پنسلوانیا ولایت د بنسټ لپاره شاهي حقوقي امتیاز ورکړ. دې مستعمیرې د پن ملګري چې د پروتستانت ملګرو د ټولنې غړي یا کوېکران وو، همدارنګه زیات آلماني بزګران او د سکاتلنډي – آیرلینډي کلیوال له ځان سره یوځای کړل.
هرې مستعمرې په جلا توګه لندن ته راپور ورکاوه. د ۱۸۸۶ – ۱۸۸۹ ز کلونو تر منځ د نیو انګلنډ له خاورې سره د مستعمرو د یوځای کولو لپاره ناکامه هڅه وشوه.
کډوالي
د ۱۷ پېړۍ په اوږدو کې، دیارلس مستعمرو ته نږدې ۳۵۰۰۰۰ انګلیسي او ویلزي کډوال د دایمي اوسېدونکو په توګه راغلل. د اتحادیې له قوانینو وروسته په نوموړې پېړۍ کې دا د سکاټلنډي او آیرلینډي کډوالو تر ټولو شمېر و.