cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د نيل جګړه
د فرانسې لارښود يا مخکښ جنګي بېړۍ چې په دوه اړخيزو ډزو (د ډزو په تبادله) کې راګېر شوې وې، د درې ساعته خونړۍ جګړې پر مهال تسليمېدلو ته اړ شوې وې، که څه هم د کرښې مرکز تر هغه وخته پورې پاتې شو، چې نورې برتانوي بېړۍ بريد سره په يو ځای کېدلو وتوانېدلې. په ۱۰ بجو د فرانسې بېرغ وړونکې يا سرکښې بېړۍ چاودنه وکړه، چې د فرانسوي بېړيو وروستۍ څانګه يې وهڅوله، چې له خليج څخه د وتلو هڅه وکړي. د برويس په مړينې او د نوموړي د لښکر د مخکيني ډلګي او مرکز په ماتې سره، د ښکېلو ۱۷ بېړيو له ډلې يوازې دوه د کرښې او دوه نورې بېړۍ وتښتېدلې.
د نيل جګړې په مديترانې کې د دوه ملتونو د پوځونو تر منځ ستراتيژيک حالت بدل کړ او شاهي سمندري ځواک “Royal Navy” ته يې واکمن دريځ ورکړ، چې د جګړې تر پايه يې وساته. دې جګړې نور اروپايي هېوادونه هم وهڅول، چې د فرانسې پر ضد شي او د دويم ايتلاف د جګړې “War of Second Coalition” د پيل يو عامل و. د بوناپارت پوځ په مصر کې راګېر شو او د سوريې پر ساحل باندې د شاهي سمندري پوځ واکمني چې له فرانسې سره د پام وړ همغږې وه، په ۱۷۹۹ز کال د اکر “Acre” کلابندۍ کې ماتې وخوړه، چې د بوناپارت له لورې د مصر له پرېښودنې او بېرته اروپا ته له ستنېدنې څخه مخکې وه. نيلسن په جګړه کې ټپي شوی و او ټوله اروپا کې اتل اعلان شوی و او وروسته بېرون اشرافي وړ نوم ورکړل شو او بېرون نيلسن شو؛ که څه هم نوموړی له خپلو انعامونو څخه په خصوصي دول خوښمن نه و. د نوموړي د بېړيو مشران هم زيات وستايل شول او د افسانوي نلسن د ورونو د ډلې “Nelson’s Band of Brothers” هسته يې جوړه کړه. د جګړې نکل په نامتو شعور کې د پام وړ پاتې شوی دی، چې ښايي تر ټولو غوره پېژندل شوې نښه يا څرګندونه د کاسابيانکا “Casabianca” تر سرليک لاندې د فليشيا هيمېنز “Felicial Hemans” د ۱۸۲۶زکال شعر وي.
شاليد
شمالي ايټاليا کې پر اتريشي سترواکۍ باندې د ناپيليون بوناپارت برياليتوبونو ۱۷۹۷ز کال کې د لومړي ايتلاف جګړه کې د فرانسې لپاره د بريا په خوندي کولو کې مرسته وکړه او لويه برتانيه يوازينی ستر اروپايي ځواک پاتې شو، چې لا هم له فرانسوي جمهوريت سره په جګړه کې و. د فرانسې لارښود “French Directory” د ايرلنيد او برتانيې د اټکل شويو بريدونو او مديترانې سمندرګي کې د شاهي سمندري پوځ د ننګولو په موخه د فرانسې د سمندري پوځ د پراختيا په ګډون، د برتانيې له مخالفت سره د مقابلې په موخه يو شمېر ستراتيژيک اختيارونه وپلټل. د پام وړ هڅو سره سره د شمالي اروپا اوبو باندې د برتانيې واک دا هيلې په لنډه موده کې نه پلي کېدونکي کړل او شاهي سمندري ځواک په ټينګه د اتلانتيک سمندر په واک کې پاتې شو. که څه هم فرانسوي سمندري ځواک په ۱۷۹۶ز کال د هسپانيې او برتانيې تر منځ د جګړې له پيل څخه وروسته د برتانوي سمندري جنګي ډلې له شاتګ څخه وروسته، په مديترانه کې واکمن و. دې حالت بوناپارت ته لاره هواره کړه، چې په مستقيم ډول له برتانيې سره د مخامخ کېدلو په موخه د بديل په توګه مصر باندې د بريد وړانديز وکړي؛ بوناپارت په دې باور و، چې برتانيه به په مديترانه کې د لاسوهنې يا مداخلې له امله د ايرلينډ د ګواښونکي پاڅون له مخې خورا ووېشل شي.
بوناپارت په دې باور و، چې مصر کې د تل پاتې شتون په رامنځته کولو سره به فرانسه د برتانوي هند پر وړاندې د راتلونکو عملياتو لپاره د ونډې لوبولو دريځ تر لاسه کړي، چې ښايي د سيرينګاپاټم له ټيپو سلطان سره د اتحاد له لارې وي، چې کېدای شي برتانيه په بريالتوب سره له جګړې څخه وباسي. دا مبارزه به د اړيکو هغه کړۍ پرې کړي، چې برتانيه يې له هند سره تړلې ده، چې د برتانوي سترواکۍ اړينه برخه ده، چې سوداګرۍ يې هغه شتمني توليد کړه، چې برتانيې ورته په برياليتوب سره جګړې ته د دوام په موخه اړتيا درلوده. د فرانسې لارښود د بوناپارت له پلانونو سره هوکړه وکړه، که څه هم د دوی په پرېکړه کې يو ستر عامل دا هيله وه، چې د لوړې ارزو خاوند بوناپارت او د نوموړي د ايټالوي مبارزو سخت وفادار تجربه لرونکي وويني، چې په سياسي ډول د شونتيا تر بريده له فرانسې څخه لرې سفر وکړي [سيمې ونيسي]. د ۱۷۹۸ز کال د پسرلي پر مال بوناپارت په مديترانه فرانسه او ايټاليا کې له ۳۵۰۰۰ څخه زيات سرتېري راټول کړل او ټولون “Toulon” کې يې د جنګي بېړيو يوه پياوړې ډله جوړه کړه. نوموړي د “des Sciences et des Arts” په نوم يو کميسيون هم جوړ کړ، چې د پوهانو او انجنيرانو يوه اداره وه، چې مصر کې د فرانسوي مستعمرې رامنځته کولو اراده يې درلوده. ناپيليون د سفر منزل خورا پټ ساتلی و، چې ان د پوځ زياتره لوړ پوړي چارواکي يې هم په نښه نه پوهېدل او نوموړي د سفر د لومړي پړاو تر بشپړېدلو پورې خپله نښه په ښکاره ډول څرګنده نه کړه.
اېريل شارون
اېريل شارون (په عبري ژبه: אֲרִיאֵל שָׁרוֹן؛ نړيوال فونوتيکې الفبا یې: [aʁiˈ(ʔ)el ʃaˈʁon]
(اورېدل )؛ Ariʼēl Sharōn؛ همدارنګه د مصغر/خپل کوچني نوم له مخې د ارېک אָרִיק په نوم پېژندل کېده، د ۱۹۲۸ کال د فبرورۍ په ۲۶مه د اېرل شانیرمن په سیمه کې زېږېدلی او د ۲۰۱۴ کال د جنوري په ۱۱مه مړ شوی، یو اسرایلي جنرال او سیاستوال چې د ۲۰۰۱ کال له مارچ څخه يې  د ۲۰۰۶ کال تر اپرېل مياشتې پورې د اسرائیلو د لومړي وزیر په توګه خدمت وکړ.
شارون په ۱۹۴۸ کال کې د اسرائیلو د پوځ له رامنځته کېدو سره د اسرائیلو د پوځ قومندان و. هغه له فلسطین سره د ۱۹۴۸ کال په جګړه کې د یو سرتېري او وروسته د یو افسر په توګه په مخکښ ډول ګډون وکړ، په الکساندروني پوځي غونډ کې ډلګۍ مشر/تورن شو او د بنون الف عملیاتو په ګډون يې په ډېری جګړو کې ګډون وکړ. هغه د ۱۰۱ کنډک په رامنځته کولو او د غليمانه عملیاتونو په تر سره کولو او همدارنګه د ۱۹۵۶ کال د سوئز کړکېچ، د ۱۹۶۷ کال ۶ ورځینۍ جګړې، ستومانوونکې جګړې او په ۱۹۷۳ کال کې د یوم-کېمپر په جګړه کې مخکښه څېره و. اسحاق رابین شارون د خپل تاريخ د جګړې د ډګر تر ټولو ستر قومندان یادوي.
شارون له پوځ څخه تر تقاعد کېدو وروسته سیاست ته دننه شو، له لیکود ګوند سره یوځای شو او د ليکود تر مشرۍ لاندې دولتونو کي يې له ۱۹۷۷-۱۹۹۲ او له ۱۹۹۶-۱۹۹۹ کلونو پورې په یو شمېر وزارتي بستونو کې خدمت وکړ. د دفاع وزیر په توګه يې په ۱۹۸۲ کال د لبنان جګړه هدایت کړه. یوې رسمي څېړنې وښوده چې په صبرا او شتیلا کې د ټول وژنې مسؤلیت شخصاً د هغه پرغاړه و او په دې توګه له دفاع وزارت څخه ګوښه شو. په ټول‌وژنه کې د هغه رول د دې لامل شو چې د عربانو تر منځ د «بیروت په قصاب» مشهور شي.
شارون له ۱۹۷۰ لسیزې تر ۱۹۹۰ لسیزې پورې په لویديځه غاړه او د غزې په تړانګه کې د اسرائیلي مېشت ځایونو د جوړولو اتل شو. هغه په ۲۰۰۰م کال کې د ليکود ګوند مشر شو او د ۲۰۰۱ کال د لومړۍ وزیرتوب په ټاکنو کې د ايحاد بارک تر ماتې وروسته د اسرائیلو د لومړي وزیر په توګه وټاکل شو. له ۲۰۰۱ کال تر ۲۰۰۶ کال پورې د انتفاضه الاقصی په دوران کې د اسرائیلو وزیر و. شارون د لومړي وزیر په توګه په ۲۰۰۴-۲۰۰۵ کلونو کې له غزې تړاکې څخه د اسرائیلو د یو اړخيز بېلوالي هم‌غږي وکړه. چې دا سیاست يې په لیکود کې له شدید مخالفت سره مخ شو او د ۲۰۰۵ کال په نوامبر کې يې لیکود پرېښود او د کاديما په نوم يې نوی ګوند جوړ کړ. هغه تمه لرله چې هغه به په راتلونکو ټاکنو کې بریالی شي او د لویديځې غاړې له ډېرې برخې څخه د اسرائیلو د پاکولو له پراخ پلان سره په یو لړ یو اړخيزو شاتګونو کې تشرېح شو. شارلون د ۲۰۰۶ کال د جنوري په ۶مه تر مغزي سکتې وروسته د خپلې مړينې تر مهال (د ۲۰۱۴م کال جنوري) پورې غیر فعال پاتې شو.
شارون د منځني ختيځ په تاريخ کې ډېر زیات قطبي شخصیت پاتې شو. اسرایئل‌یان شارون ته د جګړې د ډګر د اتل او نامتو سیاستوال په توګه چې د هېواد د پولو په تعينولو کې يې د پام‌وړ رول لوبولی درناوی لري. فلسطینیان شارون د یو جنګي جنایت‌کار په توګه غندي چې د یو خپلواک هېواد د لرلو لپاره يې د هغوی هيلې وژلې دي.
د ژوند لومړي کلونه او زده‌کړې
شارون د ۱۹۲۸ کال د فبرورۍ په ۲۶مه د ملال په کفار کې د مشاو په کرونده کې زېږېدلی، وروسته يې په مېنډېټوري فلسطین (د فلسطین لپاره د ملګرو ملتونو ټولنې له شرایطو سره سم یو جيوپولوتيکي بنسټ، ژباړن)، د برست- لیووسک په شاميول شېنرمن (۱۸۵۶-۱۸۹۶) او د موګلیف سیمې په وېرا (عام نوم یې شنیروو) په شنیرمن (۱۹۸۸-۱۹۰۰) کې ژوند وکړ. د هغه مور او پلار د تفلیس (اوسني، تفلیس د جورجیا جمهوريت) په پوهنتون کې سره وپېژندل، چې پلار يې د کرنې/زراعت په پوهنځۍ او مور يې د طب په څانګه کې زده‌کړې کولې. هغوی په ۱۹۲۲ کال کې په سیمه کې د یهودو خلاف د روسیې دولت د زیاتېدونکې ځورونې له امله مېنډټوري فلسطین ته کډه شول د فلسطین په وېرا شاینرمن کې د دوورا په نوم وپېژندل شول.
کورنۍ يې درېيمې عاليه (له اروپا څخه فلسطین ته د مدرنو یهودیانو د کډوالۍ درېمه څپه، ژباړن) ته ورسېده او په کفار ملال کې په یوه سوسیالیسته او سیکولار ټولنه کې مېشت شول. (اېریل شارون خپله د ټول ژوند په بهیر د سیکولار نوم له ویاړ سره پاتې شو.) که څه هم د هغه مور او پلار د مپای (اسرائیلي سوسیالیست- صهیونیستي ګوند، ژباړن) له ملاتړو څخه وو، خو هغوی تل ټوليزه اجماع نه منله: «د شاینرمن‌یانو وروستۍ شړنه... په ۱۹۳۳ کال کې، کله چې دوورا او شموئل د کاريګري غورځنګ د بیاکتنې-خلاف تور له تايئد او په بلوشويکي سبک له سپکاوي سره مل عامه راغونډېدلو کې له ګډون څخه ډه‌ډه وکړه چې هغه مهال د ورځې امر و د ارلوزروف تر وژنې وروسته پېښه شوه.» د غچ اخیستلو وخت ډېر زر راورسېد. دوی د روغتيايي- بسپنې له کلينیک او د يهودانو له عبادت‌ځای څخه وايستل شول. د کوپراتیف لارۍ به نه د دوی فورمونه اخیستل او نه به يې هم د دوی محصولات راټولول.
شارون په دواړو عبري او روسي ژبو خبرې کولې
کفار ملال ته د دوی تر رارسېدلو څلور کاله وروسته شینرمانیان د یهوډېت (ډېت) په نوم د يوې لور خاوندان شول. اېریل دوه کاله وروسته نړۍ ته راغی. په لس کلنۍ کې د هانوار هااوېډ وي‌هالومېډ (د ځوانو زده‌کوونکو او کاريګرانو فېدراسیون چې د ځوانانو د کار او زده‌کړو په معنا هم ژباړل کېږي، ژباړن) د ځوانانو له غورځنګ سره یوځای شو. د يو نوي ځوان په توګه يې په موشاو کې د شپې په وسله‌والو ګزمو کې برخه اخیستل پيل کړل. شارون په ۱۹۴۲ کال کې  په ۱۴ کلنۍ کې د ګادنا په نوم د ځوانانو د يو فرعي پوځي کنډک سره یوځای شو او وروسته د هاګنا په نوم د فرعي ځمکني پوځ او د اسرائیلو له دفاعي پوځ (IDF) سره چې د يهودیانو مخکښ پوځ و یوځای شو.
د ۱۹۴۸ کال جګړه او د بیت المقدس لپاره جګړه
د هاګنا پوځي کنډک د بیت المقدس لپاره د ۱۹۴۷ کال له مني څخه په يوه پرلپسې روانه جګړه کې ښکېل شو. پرته له دې چې انساني ځواک د سړکونو امنیت ټینګ کړي، د هغه پوځ یرغل پیل کړ او کفار ملال ته څېرمه يې پر عرب پوځیانو بريد وکړ. په ۳۰ کسیز کنډک کې هغوی په عرب کلیو، پوځي غونډونو او اډو کې په پرلپسې ډول بریدونه کول، او همدارنګه یې د عرب کليو او اډو تر منځ پر ترافیکو هم غلچکي بریدونه کول.
شارون په خپل ژوند ليک کې ولیکل: «موږ په ترټولو تيارو شپو کې د لارې په موندلو کې ماهر شوي وو او د دغې ډول عملیاتونو لپاره مو لازم استقامت په ورو ورو تر لاسه کړ. د جګړې تر فشار لاندې تل یو بل ته نږدې کېدو تر څو عمليات پیل کړو نه د يو پوځي کنډک په توګه بلکې تر ډېره د يوې کورنۍ په توګه، موږ نږدې هره وروځ په نښته کې وو کمينونه او جګړې په پرلپسې ډول راتلل تر هغه چې دا ټول داسې برېښېدل چې په يو ځلي يې رامنډه کړي وي.»
شارون په دبير ادس کې پر عراقي سرتېرو په يو شپني عملیات کې د خپل رول له امله په الکساندروني برېج (د اسرائیلو د دفاعي ځواک تشکيل، ژباړن) کې د بریدمن/ډلګي مشرۍ ته منصوب شو. د اسرائیلو د خپلواکۍ د اعلاميې او د خپلواکۍ د جګړې د پيل په دوام د هغه جبهه له عراق څخه لرې او له مخکې په کلکيا کې ورته ځای وشو. شارون د یو سخت‌سري او شخړه کوونکي سرتېري په توګه پېژندل کېده او په جګړه کې په چټکۍ لوړو صفوفو ته تله. هغه د اوردن په عرب پوځي غونډ کې د لوتران په لومړۍ جګړه کې په بیت المقدس کې د یهودیانو د محاصره شوې ټولنې د راڅرګندولو په نابریالۍ هڅه کې د معدې او پښې په برخه کې په مرمۍ ولګېد. شارون د وحشتناکې جګړې د مرګ‌ژوبلې په اړه ولیکل چې د هغه له کنډک څخه ۱۳۹ کسان ووژل شول.
اېم. آر. جیمز
لومړنی ژوند
جیمز د انګلنډ د کنټ ایالت د ګوډنسټون، ډوور سیمې په یوه مذهبي کورنۍ کې وزېږېد، په داسې حال کې چې والدین یې آلدبورګ او سافولک ته اړوند و. پلار یې هربرت جمیز انګلیکان روحاني و او مور یې ماري امیلي (کورنی نوم یې هورتون و) د سمندریز ځواک د یوه افسر لور وه. نوموړي د سیډني او هربرت (مستعار نوم یې «بېر» و) په نومونو دوه مشران وروڼه او د ګرېس په نامه یوه مشره خور لرله. سیډني جیمز وروسته د ډاډلي آرشیدکان شو. له درې کلنۍ څخه (۱۸۶۵ زکال) تر ۱۹۰۹ زکال کال پورې د سافولک د ګریټ لیورمییر په ریکټوري کې واوسېد، په داسې حال کې چې دغه ځای د هغه همیشنی استوګنځای نه و. دغه ځای له وړاندې څکه د سافولک د بل مخکښ لرغون پوه توماس مارتین پالګریو (۱۶۹۶- ۱۷۷۱ زکال) استوګنځای و. د جیمز د ارواه ګانو ډېری کیسې په سافولک کې جوړې شوي چې «Oh, Whistle, and I'll Come to You, My Lad» (فیکلسټو)، «A Warning to the Curious» (الدربورګ)، « Rats» او « A Vignette» (ګریټ لیورمییر) په کې شاملېږي.
د ۱۸۷۳ زکال په سپټمبر میاشت کې نوموړی د لندن د لویدیځ ایسټ شین سیمې ټمپل ګروو ښوونځي ته لاړ چې دغه ښوونځی دغه مهال د مخکښو زده کوونکو لپاره تر ټولو مخکې مقدماتي ښوونځی و. نوموړي د ۱۸۷۶ زکال له سپټمبر میاشتې څخه د ۱۸۸۲ زکال تر اګست میاشتې پورې په ایتون کالج کې زده کړې وکړې، چېرې چې نوموړي ادعا کړې په ۱۸۷۹ زکال کې یې د باروخ کتاب د هغو له اصلي عبري متن څخه ژباړلی. نوموړی د کلونو لپاره، په پیل کې د لیسانس زده کړو د زده کړیال (۱۸۸۲- ۱۸۸۵ زکال) او وروسته د ښوونکي په توګه د کمبرېج په کېنګ کالج کې پاتې شو، چېرې چې نوموړي د پیټ کلب غړیتوب هم درلود. پوهنتون د هغه د ګڼ شمېر افسانو لپاره تنظیمات برابرول. د منځنیو پېړیو له موضوعاتو سربېره جیمز تر ډېره اروپا ته سفر کاوه چې په ۱۸۸۴ زکال کې فرانسې ته له چیلسمور څخه په درې څرخه باندې د هغه یو په یاد پاتې کېدونی سفر شاملېږي؛ نوموړي هلته کلاسیک ولوستل او په بریا سره یې د خپل دغه سفر کیسه د اریستوفان ډرامو په لړۍ کې د مارغانو (The Birds) تر نامه لاندې نندارې پر مټ چې هوبرټ پري یې موسیقي جوړه کړې وه، بیان کړه. د یوه لوبغاړي/اکټور په توګه د نوموړي وړتیا هغه مهال څرګنده شوه چې هغه د ارواه ګانو خپلې نوې کیسې د کریسمیس پر مهال خپلو ملګرو ته ولوستې.
علمي چارې
جیمز چې تر ډېره د خپلو اروايي کیسو پر مټ پېژندل کېږي، خو د منځنیو پېړیو د څېړونکي په توګه د هغه چارې حیرانونکې وې او په علمي مجالسو کې ورته ډېر درناوی کېږي. په واقعیت کې د هغه کیسې د نوموړي د لرغونې پوهې او استعداد پربنسټ وې. د هغه له خوا د یوې خطي نسخې کشف لامل وګرځېد څو په ۱۹۰۲ زکال کې د لویدیځ سافولک د باري سنټ اډمونډز صومعې ویجاړې ودانۍ وکنستل شي چې له امله یې ۱۲مې پېړۍ ته د اړوندو څو راهبانو قبرونه کشف شول چې د هماغې دورې وقایع لیکونکي جوسلین ډي براکلونډ یې په اړه څرګندونې کړې وې. نوموړي په ۱۹۱۱ زکال کې د نورویچ د لویې کلیسا په چت کې د جوړو شوو مجسمو مفصله شرحه خپره کړه. په دغه کتاب کې د سي.جي. ډبلیو وینټر له خوا د شمال د ټولو اربابانو نقاشۍ هم شاملې وې. په ۱۹۱۷ زکال کې د پاچا او شهید (king and martyr) تر نامه لاندې د نوموړي له خوا د مسیحي پاکانو اړوند د ختیځ انګلیا د دویم اتلبرت د لاتیني نسخې پر بنسټ چاپ شوې نسخه تر اوسه معتبره پاتې ده.
نوموړي د کمبرېج پوهنتون د کتابتون د خطي نسخو نوملړ جوړ کړ. د هغه په نورو علمي آثارو د هنر د آخرزمان (The Apocalypse in Art) په نامه اثر شاملېږي چې د انګلیسي آخر زمان لیکنې یې د کورنیو لاسرسي ته ورسولې. نوموړي همدارنګه د نوي تړون انجیل (New Testament apocrypha) وژباړه چې له بایبلي پوهنغونډ (۱۹۰۳ زکال) سره یې مرسته وکړه.
نوموړي د کمبریج د فیتزوویلیام موزیم د مدیریت پر مهال (۱۸۹۳-۱۹۰۸ زکال) ګڼ شمېر بریاو ته لاسرسی وموند. هغه وتوانېد چې ګڼ شمېر مهمو نقاشیو او خطي نسخو له دې ډلې د تیسین مهمې نقاشي شوې منظرې ته لاسرسی ومومي.
جمیز له ۱۹۱۸ زکال څخه تر ۱۹۳۶ زکال پورې د ایتون کالج ښوونکی و او په ۱۹۳۰ زکال کې د غوره توب نښان ترلاسه کړ. نوموړی په ۱۹۳۶ زکال کې د ۷۳ کلونو په عمر ومړ او د ایتون ښار په هدیره کې خښ کړای شو.
د ادبیاتو او سیاست اړوند لیدلوري
جیمز د ادبیاتو په برخه کې پیاوړی سنتي لیدلوری درلود. نوموړي د ارواه ګانو له کیسو سربېره د ویلیام شکسپیر د اثارو او د اګاتا کریسټي د پولیسي کیسو له لوستلو خوند اخیست. د نوموړي معاصر ادبیات نه خوښېدل او د آلډوکس هاکسلي، لیټون سټراچي او جیمز جویس (چې ده «شارلتان» باله او د «ژوند او ژبې فاحشه» یې باله) په اثارو یې شدیده نیوکه کوله. نوموړي همدارنګه د لیزبینېزم (ښځینه همجنس ګرايي ) اړوند د یوازیتوب کوهي (The Well of Loneliness) تر نامه لاندې د راډکلیف هال د ۱۹۲۸ زکال په ناول  باندې له ممنوعیت لګولو ملاتړ وکړ او څرګنده یې کړه، «زه باور لرم چې د مېرمن هال کتاب له زیږون څخه د مخنیوي یا کومې بلې ورته موضوع اړوند دی، داسې نه ده؟ د دې موضوع منل راته ستونزمن دي چې دا ښه ناول دی او ځپل یې د ادبیاتو د ضرر لامل ګرځي».
هغه مهال چې جیمز په کینګ کالج کې زده کړیال و، د ایتون د ښوونکي په توګه یې د توماس هنري هاکسلي له ټاکنې سره یې د هغه د اګنوستېزم لیدلوري لرلو له امله مخالفت وکړ. نوموړی وروسته خپله د ایتون ښوونکی شو. جیمز په خپل راتلونکي ژوند کې له سیاست سره چندان لیوالتیا نه لرله او د سیاسي مسایلو اړوند به یې ډېرې لږ خبرې کولې. ورته مهال نوموړي د ایرلنډ د خپلواکې ادارې د خوځښت پر خلاف څرګندونې کولې او په خپلو لیکنو کې یې له کمونېزم څخه هم بېزاري څرګنده کړې. د هغه ملګري ارتور کریسټوفر بینسون نوموړی «ارتجاعي» او د «معاصرتوب او پرمختګ» مخالف بللی دی.
ماه جبين
ماه جبين (په 1961 زېږدېز کال کې زېږېدلې) یوه هندۍ شاعره ، وکیله او د اقلیتونو د حقونو فعاله ده، او د هغې د ټولنیزو خدماتو لپاره د راجیو ګاندي مانو سیوا جایزه ګټونکې ده، ماه جبین محمد چې د ماه جبین په نوم پېژندل کیږي ، په 1961 کال د نیلور په یوه مسلمانه کورنۍ کې زېږېدلې. پلار یې د ولسوالۍ د محکمې وکیل و. د هغې مور د یوې دولتي ټولنیزې هوساینې په ليليه کې د نیم وخت ښوونکې په توګه کار کاوه. د بې وزلۍ سره سره، هغې خپلې لومړنۍ زده کړې د عیسوي مشنري ښوونځي څخه ترلاسه کړې چې د بې وزلو ماشومانو فنډ له خوا تمویل کيږي.
سرچيمې
وېشنيزه:1961 زېږېدنې وېشنيزه:هندوستا وېشنيزه:هندوراس وېشنيزه:هندوان وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان وېشنيزه:هندو فلسفي مفاهیم وېشنيزه:هندو-اروپايي څوژبيز ملاتړ کينډۍ وېشنيزه:هندسي شكلونه وېشنيزه:هندسه وېشنيزه:هند او پاکستان وېشنيزه:هند وېشنيزه:هندي مسلمانان
د جورج ايچ ډبليو بوش ولسمشري
د متحده ايالتونو د ۴۱ م ولسمشر په توګه د جورج ايچ ډبليو بوش د واک دوره د ۱۹۸۹ ز کال جنوري پر ۲۰ مه نېټه د نوموړي په پرانيستې مراسمو سره پيل او د ۱۹۹۳ ز کال د جنوري پر ۲۰ مه پای ته ورسېده. بوش د تکزاس ايالت يو جمهوري غوښتونکی او د ولسمشر رونالډ ريګن تر واکمنۍ لاندې د دوو دورو لپاره لازم مرستيال ولسمشر و. بوش د ۱۹۸۸ ز کال ولسمشريزو ټاکنو کې ديموکرات نوماند Michael Dukakis ته له ماتې ورکولو وروسته واک تر لاسه کړ. د نوموړي ولسمشري د ۱۹۹۲ ز کال ولسمشريزو ټاکنو کې د ديموکرات Bill Clinton له لوري له ماتې خوړلو څخه وروسته پای ته ورسېده. ۴۱ م ولسمشر بوش د ۴۳ ولسمشر جورج ډبليو بوش پلار و.
د بوش ولسمشري کې سړه جګړه  پای ته ورسېده او د متحده ايالتونو او شوروی تر منځ د اړيکو يوې نوې دورې ته يې لاره هواره کړه. د برلين دېوال (Berlin Wall) له نړېدلو څخه وروسته بوش د لويديځ المان له لومړي وزير Helmut Khol سره په نږدې ملګرتیا کې د المان بيا يو ځای کولو لپاره د Gorbachev مخالفت په لاندې کولو سره؛ په برياليتوب سره هڅې وکړې. نوموړي د هېوادونو د يو نړيوال يووالي مشري هم وکړه، چې عراق ته يې په خليج جنګ کې پر کوېټ باندې له يرغل څخه وروسته، ماته ورکړه. نوموړي په يو څه کوچنۍ کچه په پاناما کې د يو ديکتاتور له منځه وړلو په موخه د يو نظامې بريد مشري وکړه. هغه د شمالي امريکا ازادې سوداګرۍ تړون (North American Free Trade Agreement) لاسليک کړ، چې د متحده ايالتونو، کاناډا او مکسيکو تر منځ يې د درې اړخيزې سوداګرۍ يووالی يا بلاک رامنځته کړ. بوش په کورنيو چارو کې د فدرالي بوديجې له پراخه کمښت سره مخامخ شو، چې له ۱۹۸۰ز کال راهيسې يې درې برابره زياته وده کړې وه. د ټينګتيا تر څنګ، نوموړی د ماليو نه لوړولو ته ژمن و او د ديموکراتانو له لوري د اداره شوي کانګرس له يوې بوديجې سره همغږی و، چې ماليې يې لوړې او لګښت يې پرې کړ. جورج ايچ ډبليو بوش د سترې محکمې دوه قاضيان وګومارل: David Souter چې وروسته د محکمې د ليبرال ډلې غړی شو او Clarence Thomas چې د خپلې دورې تر ټولو زيات محافظه کار قاضي شو.
د خليج په جګړه کې د متحدينو له بريا څخه وروسته، د بوش په اړه عامه نظر دا و، چې بيا ټاکنې به وګټي، مګر کلينټن ورته پر اقتصاد باندې د تمرکز له مخې په پراخه کچه ماتې ورکړه. د خپلې ماتې تر څنګ بوش د دندې د تصويب په ۵۶ سلنه سره دفتر پرېښود او د عامو خلکو له نظره په ۲۰۱۸ ز کې د هغه تر مړينې پورې نامتو پاتې شو. تاريخپوهان په عمومي ډول بوش ته د يو خورا ستر او له نورو څخه ځانګړي ولسمشر په سترګه ګوري، چې په باندينيو چارو کې بريالی و، مګر کورنۍ چارې يې ناهيلي کوونکې وې. د تاريخ او سياستپوهانو په نظر اخيستنه [رايه] کې، بوش په عمومي ډول د منځني يا له منځني څخه پورته ولسمشر رتبه کې ډلبندي کېږي.
د ۱۹۸۸ ز کال ټاکنې
په بېلابېلو دولتي دندو او په ځانګړي ډول د CIA د رئيس په دنده کې د خدمت کوونکي بوش د جمهوري غوښتونکو د ۱۹۸۰ ز کال لومړنيو ټاکنو کې د ولسمشريزې نوماندۍ پرېکړه وکړه. د رونالډ ريګن له لوري يې ماتې وخوړه، چې يو د کليفورنيا ايالت پخوانی محافظه کار والي و. له نظرياتي اعتدال غوښتونکو سره د نوماندانو لېست د متوازن کولو په موخه، Reagan بوش خپل تلپاتې ملګری وټاکه. ريګن د ۱۹۸۰ ز کال ولسمشريزو ټاکنو کې لازمي ديموکرات ولسمشر Jimmy Carter باندې بريالی شو او بوش په ۱۹۸۱ ز کال کې د مرستيال ولسمشر په توګه دنده تر لاسه کړه. بوش له ريګن سره مناسبې اړيکې لرلې، د يو مهم سلاکار په توګه يې خدمت وکړ او ريګن ادارې په استازولۍ يې ګڼې عمومي ويناوې وکړې.
بوش د ۱۹۸۷ ز کال په اکتوبر کې د جمهوري غوښتونکو د ۱۹۸۸ ز کال لومړنيو ټاکنو ته ننوت. نوموړي د ثابتې او ازمايښتي مشرۍ کولو ژمنه وکړه او ريګن په شخصي ډول د نوموړي د نوماندۍ ملاتړ وکړ. د جمهوري غوښتونکو نوماندۍ لپاره د بوش سترې سيالان د سنا لږه کيو مشر د کينزاس Bob Dole، د کانګرس غړی (د نيويارک Jack Kemp) او عيسوي televangelist پاټ روبرتسن (Pat Robertson) وو. که څه هم د نوماندۍ لپاره لومړنيو هڅو ته په پام سره بوش د خپل ډلې مجلس کې له Dole او Robertson څخه شاته يعنې درېيم راغی. د Dole پر وړاندې د مالي ګټې د برخې له امله بوش د New Hampshire لومړنيو ټاکنو کې په يوې بريا سره بېرته راوګرځېد، وروسته يې سويلي کارولينا او د ۱۷ ايالتونو له ډلې ۱۶ په ګټلو سره د سترې سه شنبې (Super Tuesday) پر ورځ د لومړنيو ټاکنې وګټلې، چې له دې څخه سملاسي وروسته يې سيالان له مخې (سيالۍ) لرې شول.
بوش له ولسمشر ريګن سره د پرتلنې پر مهال، کله ناکله د فصاحت او بلاغت د کمښت له امله تر نيوکې لاندې و، چې د جمهوري غوښتونکو د ۱۹۸۸ ز کال ملي کنوانسيون کې يې يوه د پوهېدنې يا درک وړ وينا وړاندې کړه. ياده وينا چې د رڼا د زرګونو ټکو “thousand points of light” وينا په توګه پېژندل کېږي، د امريکا په اړه د بوش لرليد څرګند کړ: نوموړي د ژمنتيا تړون (Pledge of Allegiance)، ښوونځيو کې عبادت، د مرګ سزا او د ټوپک حقونه تاييد کړل. بوش همدارنګه په دې وينا سره د ماليو نه لوړولو ژمنه وکړه، چې: «کانګرس به پر ما د ماليو لوړولو فشار راوړي او زه به نه ووايم، دوی به بيا فشار راوړي او زه به بيا نه ووایم او دوی به يو ځل بيا فشار راوړي. ټول هغه څه چې زه يې دوی ته ويلی شم: زما شونډې ولولئ. هيڅ نوي ماليات نه شته». نوموړي د Indiana لږ پېژندل شوی سناتور Dan Quayle د خپل تلپاتې ملګري په توګه وټاکه. که څه هم Quayle په کانګرس کې د پام وړ ثبت نه دی ليکلی، مګر د زياتو محافظه کارانو له منځه نامتو او ټاکنيزې مبارزې هيله لرله، چې د Quayle ځوانان به کېدای شي، د ځوانو رايه کاروونکو غوښتنه وکړي.
هغه مهال چې بوش د جمهوري غوښتونکو په لومړنيو ټاکنو کې چټکه بريا وګټله، په مطبوعاتو کې زياتو وګړو د ديموکرات ډلې ولسمشريز نوماند Seven Dwarfs څخه په ياده برخه کې د پام وړ ډلې مشرانو کمښت له امله ملاتړ وکړ. سناتور Ted Kennedy او والي Mario Cuomo دواړو له سيالۍ لاس واخيست، په داسې حال کې چې د پخواني سناتور Gary hart او سناتور Joe Biden دواړو ټاکنيزې هلې ځلې په کړکېچ سره پای ته ورسېدې. په پای کې والي Michael Dukakis چې په ماسوچوست کې پر يو اقتصادي بدلون باندې د مشرۍ کولو لپاره پېژندل شوی و، Jesse Jackson، Al Gore او ځينو نورو نوماندانو ته په ماتې ورکولو سره د ديموکرات ډلې ولسمشريز نوماند په توګه راڅرګند شو. Dukakis چې د مجلس په دننه کې د رايې کارونې مشري يې کوله، لږه ګواښوونکې مبارزه يې پيل کړه، چې بې ګټې ثابته شوه. د ستراتيژي جوړوونکي Lee Atwater تر لارښوونې لاندې د بوش ټاکنيزو هلو ځلو پر Dukakis باندې د نه هېواد پالونکي لېبرال افراطي شخص په توګه بريد وکړ. ياد کمپاين پر Willie Horton باندې بريد وکړ. نوموړی د Massachusetts يو تورن مجرم و، چې د عسکري رخصتۍ پر مهال يې يوې ښځې باندې جنسي تېری کړی و. د بوش ټاکنيزې مبارزې تور پورې کړ، چې Dukakis د يوې څرخېدونکې دروازې مشري کوله چې د بندخوني پرېښودلو لپاره يې يو ګواښوونکي تورن مجرم ته لاره هواره کړه. Dukakis په يو M1 Abrams شوبله کې خورا په مسخره يي ډول سپرېدنې او دويمې ولسمشريزې مناظرې کې په کمزوري ګډون سره ماتې وخوړه.
بوش په ټاکنيزه سيمه کې ۴۲۶ د ۱۱۱ پر وړاندې Dukakis ته ماتې ورکړه او د نوموړي د ملي نامتو رايې ٪۵۳،۴ تر لاسه کړه. بوش د هېواد په ټولو سترو سيمو کې په ښه ډول پر مخ لاړ، چې سويلي سيمې په ځانګړي ډول د يادونې وړ دي. نوموړی برحاله مرستيال ولسمشر شو، چې په ۱۹۳۶ ز کال کې د Martin Van Buren د وخت راهيسې د ولسمشر په توګه ټاکل کېږي او همدارنګه لومړنی هغه شخص شو، چې په ۱۹۲۹ ز کال کې، د Herbert Hoover دورې له راهيسې يې د ټاکنو له لارې له خپلې ډلې ولسمشرۍ ته بريالی کېږي. د همدې وخت په پارلماني ټاکنو کې ديموکراتانو د کانګرس د دواړو مجلسونو واک تر لاسه کړ.
يزيديان
یزیدیان یا ایزیدیان د بين النهرين د کردانو مذهبي لږکیو ډله او د شمالي بين النهرين اصلي خلک دي چې د خپلمنځي ودونو سخت مخالف دي. د دوی مذهب، ، د نورو توحیدی مذهبونو، زردشتیزم ، اسلام ، عیسویت او یهودیت ګډون دی. كه يو يزدي له يو غير يزيد سره واده وكړي، هغه له دين څخه وتلى دى او هغه سړى هم اجازه نه لري چې ځان ته يزيد ووايي. دوی په عمده توګه د عراق په شمال کې د نینوا په ولایت کې میشت وو، کوم چې د لرغوني آشور واکمنۍ یوه برخه وه. په ارمنستان ، ګرجستان او سوریه کې د یزیدیانو ټولنه د 1990 لسیزې راهیسې د پام وړ کمه شوې ده، ځکه چې دوی اروپا ، په ځانګړې توګه آلمان ته مهاجر شوي دي.
د عراق د موصل ښار په لوېديځ کې د يزيديانو په مرکزي سيمه سنجر غره کې د يزيديانو پر ضد عمليات روان دي. د دوی په اړه ځینې غلط نظرونه شته. د داعش افراطیان په دې باور دي چې دا ټولنه له بنو امیه سره تړاو لري، په داسې حال کې چې نور یې د خورا ناخوښه واکمن یزید بن معاویه سره تړلي ګڼي. عصري څېړنې ښیي چې دا فرقه د یزید بن معاویه یا د ایران د یزد ښار سره هیڅ تړاوه نلري. په هرصورت، د عصري فارسي کلمې izad څخه، د خدای په مانا دی. د یزیدیانو د نوم عمومي مانا د خدای عبادت کوونکي دي او یزیدیان خپله فرقه په ورته ډول بیانوي.
عقیدې او نظریات
د دې مذهب خلک خدای ته یزدان وايي او هغه دومره لوړ ګڼل کیږي چې په مستقیم ډول یې عبادت نشي کولی. یزدان د متحرک قدرت خاوند ګڼل کیږي او د ځمکې ساتونکی نه بلکې خالق دی. او له دې څخه اوه لوی روحاني قوتونه راوتلي، چې یو یې ملک طاؤس دی ، د مور پرېښته چې د خدای حکمونه پلي کوي. ملک طاؤس د خدای د تره زوی ګڼل کیږي. یزیدیان په ورځ کې پنځه ځله د ملک طاؤس عبادت کوي. د یزیدیانو په اند د ملک طاؤس بل نوم شیطان دی چې په عربي کې ابلیس ورته وایي او له همدې امله یزیدیانو ته د شیطان عبادت کوونکي ویل کیږي.
یزیدیان قرآن او انجیل ته درناوی لري، مګر د دوی خپل دودونه زباني دي. د محرمیت له امله د یزیدي فرقې په اړه هم غلط فهمونه شتون لري چې دا فرقه هم د پارسي مذهب سره تړاو لري چې دوی د رڼا او تیارو سربیره د لمر عبادت کوي. د یزیدي عقیدې له مخې، روح له یو بدن څخه بل بدن ته لېږدول کیږي او د تکرار زېږون روح پاکوي. د اوسنیو څېړنو له مخې، که څه هم د دوی زیارتونه د لمر په عکسونو سینګار شوي او د دوی قبرونه ختیځ ته د لمر لوېدو ته مخامخ دي، د دوی عقیده د اسلام او عیسویت ډېری عناصر لري.
رسمونه
د واده په مراسمو کې یزیدي راهب ډوډۍ په دوو برخو ویشي او یوه برخه ناوې ته او یوه برخه ناوې ته ورکوي. ناوې د واده په مراسمو کې سرې جامې اغوندي. په دسمبر کې، یزیدیان د یوه راهب څخه د سرو شراب څښلو وروسته درې ورځې روژه نیسي. د دسمبر له 15 څخه تر 20 پورې، دوی د موصل په شمال کې په وادي لالش کې د شیخ عدي بن مصفر زیارت ته ورځي او په سیند کې مذهبي مراسم ترسره کوي، په شمول د څارویو قرباني. تر ټولو بده سزا چې هر یزیدي ورسره مخامخ کېدای شي له ټولنې څخه ایستل دی، چې د روح د پاکوالي بهیر په ټپه دریږي. له همدې امله، د یزیدیانو د بل مذهب د منلو پوښتنه نشته.
سرچينې
وېشنيزه:يزيديان وېشنيزه:يزدانيان
هنزه
هنزه (په اردو: ہنزہ)، چې د کنجوت یا کانجوت په نوم هم یادېږي، یوه شاهزاده واکه سیمه او بیا وروسته د ۱۸۹۲ کال څخه د ۱۹۴۷ کال تر اګست پورې د بریتانوي هند تابع نوابي ریاست (امارت یا نایبي حکومت) یا (princely state) و، د دریو میاشتو لپاره بی طرفه پاتې شو، ورپسې د ۱۹۴۷ کال له نومبر څخه تر ۱۹۷۴ کال پورې د پاکستان نوابي ریاست (امارت) شو. د هنزه سیمه اوس د پاکستان د ګلګت-بلتستان شمالي برخې تشکیلوي.
دا تابع ایالت (امارت) په سوېل کې له ګلګت ايجنسۍ (ادارې سیمي)، په ختيځ کې د ناګار پخواني نایبي ریاست، په شمال ختيځ کې د چين له شينجيانګ او په شمال لوېديځ کې له افغانستان سره ګډه پوله لري. د دې ایالت پلازمېنه بالتیت وه (چې د کریم آباد په نوم هم یادېږي). د هنزه تابع ایالت اوس د پاکستان د هنزه ولسوالۍ ده.
تاریخچه
هنزه د پېړیو په اوږدو کې یو خپلواکه شهزاده واکه حاکمیت وه. نوموړې سیمه د هنزه د میرانو له خوا اداره کېده چې د ثم (امیر) لقب یې کارو.
هنزي وګړي د چین تابع او متحدین وو، چې له ۱۷۶۰ یا ۱۷۶۱ کال راهیسې یې چین د ارباب یا صاحب الاختیار په توګه منلی و. د هنزه واکمنان د لوی سکندر د نسب دعوه کوله، چې  خپل ځانونه او د چین سترواک یې د نړۍ ترټولو مهم مشران ګڼل. کله چې کنجوتيانو (د هنز اوسېدونکو) د قراقرم په غرنيو سیمو، کنلون غرونو او د شاهدالله غرنیو سیمو باندې يرغل وکړ چې په کې د قرغېز د کوچيان ځينې ډلې يې اصلي اوسيدونکې وو، دوی قرغیز په چينايانو د غلامانو په توګه وپلورل.
له ۱۸۴۷ کال وروسته، د هنزه میر چین ته د رسمي بیعت ورکړ. میرغضنفر خان د اویغور بېلتون غوښتونکو افاقي خواجه د پاڅون پروړاندې، په یارکند کې له چین سره مرسته وکړه، چې وروسته، چین هنزه ته په یارکند کې جاګیر (بخششي ځمکه) ورکړه او هغه سره یې مالي بلاعوض مرسته ورکړه. په ۱۸۶۰ کال کې، میر د ډوګرا کورنۍ ته د ګلګت له نیولو وروسته خراج ورکړ او هنزه هم د کشمیر اوهم چین تابع سیمه شوه. میر صفدر خان چې وروستی بشپړ خپلواک واکمن و، د ۱۸۸۶ کال راهیسې یې حکومت کاوه، بریتانیانو له یرغل وروسته چین ته وتښتېد.
د نولسمې پېړۍ په وروستیو کې، هنزه په ستره لوبه (Great Game) کې ښکېل شوه، چې د هند د شمالي لارو د کنټرول لپاره د بریتانیا او روسیې ترمنځ سیالي وه. بریتانویانو د "کشمیر په شمالي پوله کې د کوچنیو دولتونو له واکمنانو سره" د روسیې په اړیکو شک درلود؛ روسي کپتان برونیسلاو گرومبچیفسکي په ۱۸۸۸ کال کې له هنزه لیدنه وکړه، او په ورپسې کال کې  بریتانوي کپتان فرانسیس یانګ هسبنډ هنزه ته لاړ، تر څو په راسکام سیمه (یارکند سیند) کې د کانجوټي په بریدونو د انګلیسانو ناخوښي څرګنده کړي. یانګ هسبنډ د واکمن صفدر علي په اړه یو ټيټ نظر وړاندې کړ او هغه یې " په زړه رذیل او د هنزه د غوره نسل خلکو لپاره نا اهله واکمن". وښود. بریتانویانو په ۱۸۹۱ کال کې د هنزه-نګار په لور خوځښت پیل کړ او د هنزه او ګاونډۍ نګار د درې کنترول یې ترلاسه کړ. میر صفدر خان له خپلو دوو وروڼو شهزاده محمد نفیس خان او شهزاده محمد ناظم خان سره یو ځای چین ته وتښتېد.
شهزاده محمد نفیس خان چې د اول میر غزن خان مشر زوی، د هنزه د میر توب لپاره اصلي مدعي و. خو د ۱۸۹۲ کال په سپتمبر کې بریتانویانو د هغه کشر ورور محمد ناظم خان د میر په توګه وټاکه. هنزه د بریتانوي هند سره د تابع اتحاد په پایله کې یو نوابي حکومت (امارت) شو، چې ۱۹۴۷ کال پورې یې دا حیثیت درلود. د چین د کومینتانګ جمهوریت چارواکي، د بریتانوي هند د ویشلو په ترڅ کې، د هنزه له میر سره په پټو خبرو کې ښکېل شول تر څو د دې ایالت پخوانۍ اړیکې له چین سره بیا ورغوي او هنزه له هند او پاکستان څخه یو خپلواک هېواد شي. همدارنګه، کومینتانګ د نوي خپلواک هند له کمزورتیا څخه په ګټه په کشمیر کې د خپل نفوذ د پراخولو دسیسه هم جوړه کړه. خو د هنزه میر په کشمیر کې د ۱۹۴۷ کال د جګړې له امله، خپل فکر بدل کړ او په ګلګت کې د هند په وړاندې له کودتا وروسته، د پاکستان سره یوځای شو.
ځمکنۍ شخړې
له تاریخي اړخه، د هنزه خلکو شمال لوري ته سیمي د کرنې او څرځایونو په موخه کارولې او میر دا سیمې د هنزه برخه بللې. په دغو سیمو کې د تغه دومباش پامیر او د راسکام درې ګډون درلود.
مک مهاون وتوانېد چې د کنجوت سیمه ایز حدود او پولې په تقریبي ډول وټاکي. "د تغه دومباش، خنجراب او راسکام پولې لکه څنګه چې کنجوتانو ادعا کوله، په لاندې ډول دي: د واخجیر له لارې د تغه دومباش پامیر شمالي شېله، د باییک له څوکې تر دفادر پورې، له هغه ځایه د سیند په اوږدو کې تر زنکان الله  پورې؛ له هغه ځایه له مزار څخه د غرونو په اوږدو کې تر یوروک پورې، د سبجایده او اتکتوروک تر منځ د یارکند سیند یوه نقطه، له هغه ځایه دا پوله د راساکم درې د شمالي شېلې څخه د بازار درې سیند او یارکند سیند د غوټې په لور او له هغه ځایه د سوېل په لور د غرونو په اوږدو کې  د مستاغ تر سیند پورې چې د اغیل دیوان یا اغیل کوتل د هنزه په حدودو کې راولي."
په ۱۹۹۸ کال کې کپتان اچ پی پي ډیسي د مک مهاون معلومات تایید کړل. ډیسي له خپل کمیسیون څخه استعفا وکړه ترڅو ځان د همالیا غرونو سپېړنې ته وزګار کړي. ځانګړې موضوع د راسکام د پولو په اړه د ډیسي معلومات وو. وېشونکې کرښه د قراقرم په غرونو کې د اغیل له کوتل څخه پیل، د شمال ختیځ په لور بازار درې ته رسېږي، چې هلته د یارکند له سیند سره لګېږي. نوموړي په بازار دره کې د خاورې جوړه شوې یو پوځې کلا وموندله چې شاوخوا یې د چین بیرغ لګېدلی و (په ۱۸۹۸ کې چینایانو د کونلون غرونو ته ننوتل او څو بې وسلې قرغز یې اشغال کړل. دا هغه پوله په نښه کوي چې چین یې ادعا کوله. له هغه ځایه، دا کرښه "د راسکام درې د شمالي شېلو په اوږدو کې، په تغه دومباش پامیر کې د دفدار په لور، په هغه ځای کې د ژرندو شمال لور او له هغه ځایه د باییک څوکې ته غځېدلې وه.  ډیسي همدارنګه د هغه څه څرګند ثبوتونه ترلاسه کړل چې یوازې د کنجوتي اشغال په ګوته کوي. د ازګر په سوېل کې د "د زیاتو کڼدواله کورونه، د اوبو لګولو پخوانۍ ویالې او کروندې چې نور نه وې کرل شوې، د دې شاهدي ورکوي چې  راسکام پخوا د استوګنې او کرنې ځای و." هر هغه څوک چې په هنزه کې د کنجوتانو د ځمکو په هره برخه کې د کرنې له بڼې سره اشنا وي، په دې اړه به د کنجوت د اوږده اشغال د ثبوت لپاره کوم شک پاتې نشي. دا پاتې شونې قرغیزانو ته منسوب کېدای نشي؛ دوی له ډې ډول تګلارې سره نا اشنا وو.په رسکام کې اووه ځایونو  ګډون درلود. د سیند ښي اړخ  ازګر او ارسور او چپ اړخ ته پنځه نور چې د مستاغ قراقرم لوري ته دي، کوکباش، کیراجیلګا، اوفرنګ، اوروکلوک او اوتوغرک دې، له سرکامیش څخه، د کنجراب کنډو د شمال په په لوري، د ارغیل کوتل شمال ته د بازار درې په لور غځېږي." هغه وویل چې دا سیمه شاوخوا ۳۰۰۰ جریبه (۱۲ کیلومتره مربع) مساحت لري.
په ۱۸۷۸ کال کې چينايانو د شينجيانګ بېرته نيول بشپړ کړل. مخکې له دې چې دوی يعقوب بېګ ته په ۱۸۶۳ کال کې د ولايت سوېلي برخې له لاسه ورکړي، د دوی عملي واک، لکه څنګه چې نای الياس او ينګ هوسبند په ثابت ډول ساتلی و، د کونلون غرونو د غونډیو په شمالي لړۍ په سنجو او کيليان کې یې هېڅکله د خپلو کلاګانو سوېل پراخ کړ او نه یې له بېرته راستنېدو سر سم په دولسو کلونو کې د خپلو کلاګانو سوېل ته کوم د پام وړ حضورموندلی. نای الیاس چې په لداک کې د څو کلونو لپاره ګډ کمشنر و، د ۱۹۸۹ کال د سپټمبر په ۲۱ یادونه وکړه چې د کاشغر د لیدو پر مهال یې په ۱۸۷۹ او ۱۸۸۰ کلونو کې له چینایانو سره لیدلي و. "هغوی ما ته وویل چې دوی د "چټز" خپله کرښه یا ګلاګانې خپلې پولې ګڼلې - لکه کوګیار، کلیان، سنجو، کریا او داسې نور - او دا چې دوی د غرونو هاخوا ، یعنې په شمالي کشمیر کې د کونلون لړۍ، د کوم شي په اړه اندیښنه نه لري
انګلیسانو د ۱۸۹۹ کال د مارچ په میاشت کې، چين ته د ښاغلي کلاډ مکدونالډ په یوه یادښت کې وړاندیز وکړ چې د چین او بریتانوي هند ترمنځ نوې پوله وټاکي. په يادښت کې وړانديز شوی و چې چين بايد په هنزه باندې د تسلط له ادعاوو لاس واخلي او په بدل کې به هنزه د تغه دومباش او راسکام په زياترو ولسواليو باندې خپله دعوی پرېږدي.
د تغه دومباش پامیر اوسیدونکو تر ۱۹۳۷ کال پورې د هنزه میر ته، چې په دې څرځایونو باندې یې کنټرول درلود، باج وکاوه.
د ميتابوليزم تضاد
د ارستو په شعر کې د میټابیسیس پاراډوکس یوه بیلګه موندل کیږي، چې د ډیرو څیړونکو په وینا،    دوه متضاد جملې لري. د کتاب په 13 څپرکي کې ارستو ویلي چې د تراژیدي لپاره دا "حق" دی چې په بدبختۍ پای ته ورسیږي ، مګر په 14 څپرکي کې، هغه تراژیدي "غوره" ګڼي کله چې دا په بدبختۍ پای ته نه رسیږي. د شپاړسمې پیړۍ راهیسې، څیړونکو کلاسیکي مطالعات د دې تضاد یا وړاندیز شوي حل په اړه ځنډولي دي، چې دوه یې د 21 پیړۍ دي. د Gotthold Lessing حل خورا اغیزمن دی مګر پدې اړه هیڅ توافق شتون نلري.
په 13 څپرکي کې، ارستو په پیل کې استدلال کوي چې په تراژیدي کې باید د ښه څخه بد ته د قسمت بدلون وي، او د څپرکي په پای کې هغه یادونه کوي چې "د بدبختۍ پای" ته "سمه" ده. په 14 څپرکي کې، هغه د "کورنۍ د غړو" د وژلو ناوړه او بدمرغه پیښه راوړي، په کوم کې چې وژونکی ممکن یا په پوهه یا ناپوهۍ کې د کورنۍ غړي ووژني. ، ارستو په 14 فصل کې پای ته رسوي چې په "غوره" نسخه کې، قاتل به قرباني ووژني او نه یې وژني. ځکه چې روایت په بدبختۍ پای ته نه رسیږي، پوهان اکثرا دې نتیجې ته رسیدلي چې 14 فصل د 13 سره تضاد لري
اراتا تاکیدا د رینسانس څخه د شلمې پیړۍ تر پایه پورې د دې مسلې مفصل تاریخ لیکلی دی، د 21 پیړۍ کارونه یې پریښي دي. په هرصورت، تاکیدا د اندری ډیسیر، ګوتولډ لیسینګ، او سټیفن هالیویل د حلونو معیاري او هر اړخیز توضیحات نه وړاندې کوي. هغه نوم چې تاکیدا د دې ستونزې لپاره وړاندیز کړی، "د میټابیسیس پاراډکس"، د میټابیسیس څخه اخیستل شوی، چې معنی یې "بدلون" دی، هغه اصطلاح چې ارستو په خپل شاعرۍ کې د برخلیک بدلون ته اشاره کوي.
پوښتنه
په 14 څپرکي کې، ارستو د "ډیر وحشتناک یا په بل عبارت، خورا دردناک" عمل په اړه خبرې کوي: "د مثال په توګه، کله چې یو ورور خپل ورور وژني، یا د پلار زوی، یا د زوی مور، یا د مور زوی، یا د هغه د وژلو اراده لري، یا داسې څه کوي. دا هغه څه دي چې موږ یې باید ولټوو" (1453b20-21).
ارستو د حادثې سره د مقابلې لپاره څلور لارې په ګوته کوي. هغه د نومونو له اخیستلو وروسته، دوی درجه بندي کوي: بدترین واقع کیږي کله چې هغه په بشپړ پوهه سره د یو څه کولو اراده وکړه او دا یې ونه کړه. په دې توګه، احساسات راپاریږي، مګر دا کومه غمیزه نه ده ځکه چې هیڅ ډول ناورین نه دی راغلی. په دې اساس، دا معمولا قضیه نده، پرته له دې چې په انټيګون کې د هیمون او کریون په څیر قضیو کې. بل هغه وخت دی چې عمل ترسره کیږي. دا غوره ده چې دا کار وکړئ او وروسته یې ومومئ. زموږ احساسات به په غوسه نه شي او د حقیقت موندنه به موږ ولړزوي. په دې قضیه کې ښه بیلګه دا ده: په کریسفونټس کې، میروپ د یو چا د وژلو اراده لري چې د هغې زوی دی، مګر دا یې ونه کړه او معلومه کړه. او په ایفیګینیا کې د وروڼو قضیه ده؛ او په هیلیل کې، هلک پوهیږي چې هغه نږدې خپله مور وژلې ده.
هغه وژنه چې د شخص په پیژندلو سره مخنیوی کیږي د 13 فصل د ادعا سره متناسب لیدل کیږي چې دا "سمه" ده چې تراژیدي "په بدبختۍ پای ته رسیږي."
لودوویکو کاستیلوټرو
په ۱۵۷۰ کال کې کاستیلوترو په خپله ژباړه او تفسیر کې دا ستونزه راپورته کړه د کاستیلوترو په وینا ارستو په ۱۳ څپرکي کې د بدبختۍ پای په سمه توګه تعریف کړی خو په ۱۴ څپرکي کې یې له دې اصولو څخه په ناسمه توګه سرغړونه کړې او د تراژیدي تر ټولو غوره ډول یې ګڼلی دی. هغه څوک اوسئ چې د کاسټیلوټرو په وینا "جذبه" نلري. د کاسټیلوټرو لپاره، یو د ستاینې وړ عمل باید جذب ولري: د جذبې له مخې، کاستیلوټرو د پیتوس معنی لري، یعني رنځ، نه احساسات - "او ډیر د ستاینې وړ عمل هغه دی چې ډیر لیوالتیا لري". که څه د کاستیلوټرو له نظره د یو کس وژل او بیا د هغه پیژندل له اخلاقي پلوه له هغه قتل څخه توپیر نلري چې د انسان د پوهې له امله مخنیوی کیږي، په لومړي حالت کې "جذبه بشپړه او د لاسته راوړلو وړ ده (pieta e auenuta)"، په داسې حال کې. په دویمه برخه کې هیله "لنډه او نیمګړتیا" ده (سکیما ای). miacciata)"
اندرې ډیسیر
ګوداسیر په 1692 کې د دې تضاد د حل لپاره لومړنۍ پیژندل شوې هڅه وکړه، په خپل تبصره کې د شعر فرانسوي نسخه سره. لکه څنګه چې پوهان په عام ډول د ډیسیا تفسیر کوي، د هغه نظریه دا وه چې ارستو د اوریپایډس هغه ډرامې بللې چې په بدبختۍ کې پای ته رسیدلي "سمه" ځکه چې روایت غوښتنه کوي چې دا ځانګړي کیسې په بدبختۍ پای ته ورسیږي. داکیا باور درلود چې ارستو په 14 څپرکي کې د کیسې په اړه خبرې کولې چې په هغه کې د بدلون احتمال شتون لري، له همدې امله په دوی کې د مرګ څخه د مخنیوي اختیار شتون لري. لکه څنګه چې ډاکیا د هغه تشریح کوي، ارستو پدې معنی وه چې که د کورنۍ دننه وژنې مخنیوی ونه شي، نو ډرامه لیکونکی به راتلونکي غوره انتخابونو ته لاړ شي، او داسې نور. ډاکیا هم د ارستو ترتیب یو له بل سره بدل کړ. د دسیا حکم (۱) په پوهه وژل (دریمه درجه)، (۲) وژل او بیا پیژندل (دوهمه درجه)، (۳) په علم سره وژل (غوره) او (۴) د پوهیدلو په وخت کې د وژلو ناکامول. (تر ټولو بد).
ګوټلډ لېزېنګ
لیسینګ په هامبورګ ډراماتورګي کې داسیر ته ځواب ورکړ. هغه په دې باور و چې د بدبختۍ د پای ته رسولو لپاره د ارستو غوره توب د دود له امله نه و. د لیسینګ په وینا، ارستو دا معنی درلوده چې یوازې هغه وخت چې د تراژیدي پای ته ورسیږي بدبختي تل غوره انتخاب وي.
د دې پاراډکس لپاره د لیسینګ خپله حل دا دی چې په 13 فصل کې ارستو د سازش لپاره غوره عمومي جوړښت ټاکي او په 14 څپرکي کې د "پاتوس" غوره درملنه یا د لیسینګ په انګلیسي ژباړه کې "د کړاوونو صحنه" ده. لږ فکر کاوه چې د مرګ ګواښ یوه بدبختي ګڼل کیږي، مګر د انسان د پیژندلو وروسته د مرګ په اضافه کولو سره، د پیتوس د غوره درملنې سره د غوره ډول سازش سره یوځای کیدی شي. هغه لیکلي چې "د قسمت بدلون ممکن د لوبې په مینځ کې واقع شي، او حتی د لوبې تر پای پورې په دې ډول دوام کولی شي، مګر پای یې نه جوړوي." د هغه حل خورا اغیزمن و، لږترلږه په تاریخي توګه. په 19 او 20 پیړیو کې، مشهور پوهانو د دې نظر تایید کړی، په شمول د ګوستاو ټیکولر، جوهانس والن، ډینیل دی مونټمولین (د ډینیل ډی مونټمولین سره په ټکر کې نه دی)، جیرالډ ایلس ( د کریډیټ سره Vahlen)، او DW لوکاس.
انګرام بای واټر د دې مسلې په حل کې د لیسینګ لخوا قانع نه و او پرځای یې په دې باور و چې ارستو خپل فکر بدل کړی دی. بای واټر فکر کاوه چې په 14 فصل کې ارستو د ټکان ورکونې څخه د مخنیوي لپاره ډیر لیواله شوی و، او په پای کې دې نتیجې ته ورسید چې د وژلو عمل وروسته له دې چې سړی پوه شي ټکان ورکوونکی و. له همدې امله، د Bywater په وینا، څلورمه لاره شتون لري، "چیرته چې په وخت کشف موږ زموږ اخلاقي احساساتو ته د غیرقانوني شاک څخه ژغوري. . . "، غوره دولت دی. بای واټر لیکي: "ارستو په 13 فصل کې یوازې د تراژیدي احساساتي اغیزو سره په خورا روښانه بڼه کې اندیښمن دی: هغه دې نتیجې ته ځي چې په غوره بڼه کې، د هغې له مرستې پرته، ورته پایله او اغیز ترلاسه کیدی شي." دا د اړتیا یو ډول ورو پیژندنه ده چې د دې لید بدلون له لارې د تکراري شاک مخه نیول کیدی شي.
جان مولز هم په دې باور وو چې دا تضاد د لید د بدلون له امله پیښ شوی. مولز لیکلي: "کله چې ارستو پوه شو چې ډیر دقیق پرتله کولی شي دردناکه صحنه اداره کړي، هغه باید خپل فکر بدل کړي، ځکه چې په دې ځانګړې شیبه کې، د هغه ډیر دقیق چلند باید یو سخت نظر ته اړتیا ولري."
سټیون هیلیویل
هالیویل په دې باور دی چې ارستو خپل نظر نه دی بدل کړی او د لیسینګ نظر د قناعت وړ نه دی. هالیویل وړاندیز کوي چې له دې تضاد څخه باید ډډه وشي او پرځای یې په دې باور دی چې ارستو د دې دوو انتخابونو تر مینځ ټوټه ټوټه ده، په 13 څپرکي کې، "د شاعرانو تراژیکه لید" او په 14 څپرکي کې، د هر ډول ناڅرګندې او غیر عادلانه بدبختۍ په وړاندې اخلاقي لید. هالیویل دا استدلال هم کوي چې د ارستو لپاره د ښه څخه بد ته د قسمت بدلول د بدبختۍ کیسه پای ته رسولو څخه ډیر مهم دی، او هغه په 14 څپرکي کې د ارستو انتخاب نور هم تشریح کوي. هغه استدلال کوي چې، د ارستو لپاره، بدبختي یوازې هغه وخت غمجنه معنی لري چې د مخنیوي او پوهیدو وړ وي، او د وژلو دمخه تشخیص، د دغو څلورو انتخابونو څخه، دا معیارونه غوره دي. د هالیویل په تفسیر کې، تاکیدا په دې باور و چې اصلي ټکی دا و چې ارستو د بدبختۍ د پای ته رسولو په بهیر ټینګار وکړ. نور د هالیویل نظر د ارستو اخلاقياتو پورې اړوند د تراژیدي معیار په توګه تشریح کوي.
ایلسا بوچارډ
د ارستو بیان د دوه مخالفو نقطو څخه د دقیقې مطالعې له لارې، بوچارډ وړاندیز کوي چې دوی مختلف لیدونکو ته اشاره کوي. د بوچارډ په اند، په دیارلسم څپرکي کې د بدمرغۍ غوره توب د ادبي تنقید په ډګر کې دی، په داسې حال کې چې دا غوره ده چې له پوهیدو وروسته له مرګ څخه ډډه وشي، دا د اوریدونکو د ګټلو لپاره لیکل کیږي. بوچارډ دا مني چې د دواړو ډلو خلکو د اتن په تیاتر کې د ډرامې لیدلو څخه خوند اخیست، مګر هغه په دې باور دی چې ډیر فکري ډولونه د کیسې په پای کې د "آرام" په لټه کې دي او حتی د ناخوښ پای ته ترجیح ورکوي. د مثال په توګه، هغه یادونه کوي چې "تر ټولو پیاوړی اختیار" ممکن د "ضعیف" اغیزمن لیدونکو مخالف ته اشاره وي چې ارستو په 13 څپرکي کې د دوه اړخیزو پلاټونو شهرت تشریح کولو په اړه یادونه کړې، په کوم کې چې ښه انعام کیږي او بد مجازات کیږي. . په مقابل کې، هغه شرایط چې ارستو (د بوچارډ په ژباړه کې) د نیک څخه بد ته د قسمت د بدلون دلیل ورکوي، ډیر منطقي دی، د بیلګې په توګه "د هنر په برخه کې ترټولو ښکلې تراژیدي".
مالکم هیت
د 21 پیړۍ یو بل نظر دا دی چې ارستو دا معنی نه درلوده، په حقیقت کې، "دا سمه ده چې په بدبختۍ پای ته ورسیږي" او پرځای یې دا ډول پای ته امتیاز ورکوي ځکه چې دا د ډیرو خوږو تراژیدونو "دوه اړخیزه سازش" څخه مخنیوی کوي. دا حل د کلاسیک پوه مالکم هیت لخوا چمتو شوی و (د انګلیسي کرکټر مالکم هیت سره مغشوش نه شئ). د 13 څپرکي په پای کې، ارستو یادونه وکړه چې یوریپیډس د مخکښو تراژیدیانو په منځ کې ځای لري ځکه چې "د هغه ډیری تراژیدي په بدبختۍ پای ته رسیږي". ارستو بیا وايي چې "دا، لکه څنګه چې مخکې وویل، ریښتیا ده" (1453a25-26). مالکم هیت وموندله چې د بدبختۍ پای ته رسولو دا ستاینه د دوه ګوني پلان په پرتله د یو واحد پلان توجیه کول دي. لکه څنګه چې ایلسا بوچارډ لیکي، "د هیت په وینا، د 13 څپرکي جملې په اصل کې ابتدايي او استدلال دي: 'تر ټولو پورته، دوی د دوه ګوني سازش د پلویانو د ردولو لپاره دي.' دا هماغه پلان دی چې په هغه کې یو ښه سړی ژغورل کیږي او یو بد سړی مجازات کیږي یا مړ کیږي. په بل عبارت، لکه څنګه چې هیت تشریح کوي، د بدبختۍ پای ته رسولو معنی دا ده چې پای یوازې یو کیفیت لري، چې دا یو کس ته ګټه رسوي. په پایله کې، د هیات په وینا، د 13 او 14 فصلونو ترمنځ تضاد حل شوی. بوچارټ د 14 څپرکي څخه د هیت توضیحات هم په ګوته کوي: "دلیل چې هیتھ تشریح کوي [دا] د تخنیکي پاکوالي په نظریه ولاړ دی: په توریس کې د ایپیګینیا په څیر ډرامې د تاوتریخوالي (پاتوس) څخه بې برخې دي او پدې توګه دا ډول جوش دی." دا هغه څه دي چې ارستو د 14 څپرکي په پیل کې غندلي دي: "له دې امله دا ناشونې ده چې د تاوتریخوالی څخه د مخنیوي په سکیم کې د بصری اغیزې باندې تکیه وکړي: شاعر باید د تراژیکي اغیزو د ترلاسه کولو لپاره د پلاټ په جوړښت تکیه وکړي. »
حوالې
وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
اسلام کلا
اسلام کلا (په دري ژبه: اسلام قلعه، په انګریزي: Eslām Qalʿeh) چې له تاریخي پلوه په کافر کلا شهرت لري، د افغانستان په لویدیځ هرات ولایت کې سرحدي ښار دی چې د افغانستان – ایران په پوله کې موقعیت لري. دا د ایران له تایباد ښار سره په ګاونډ کې د افغانستان رسمي ځمکنی بندر دی.
د اسلام کلا بندري ښار د هرات ولایت د اسلام کلا ولسوالۍ د برخې په توګه اداره کېږي او د اسلام کلا – هرات لویې لارې پر مټ له هرات ښار سره نښلي. دغه ښار د افغانستان په اقتصاد کې مهم رول لوبوي ځکه چې په پام وړ کچه د افغانستان ملي سوداګري له همدغې لارې کېږي.
ویل کېږي چې د اسلام کلا ښار د وګړو شمېر نږدې ۱۶۴۰۸ تنه دی. یاد ښار په وروستیو دوه لسیزو کې د بېلابېلو تسهیلاتو د جوړولو له امله په تدریجي ډول پراختیا موندلې. په دغو تسهیلاتو کې د بېرته راستنېدونکو کډوالو یو مرکز هم شتون لري چې په هغو کې هره ورځ ګڼ شمېر بېرته راستنېدنکي د افغانستان د کډوالو د چارو د وزارت او د کډوالو د نړیوال سازمان (IOM) له خوا ثبت اکېږي. دغه ښارګوټی د افغان سرحدي ځواکونو او همدارنګه د ملي امنیتي ځواکونو قوماندانۍ لري.
تاریخچه
د ۲۰۲۱ زکال د فبروري په ۱۳مه د فساد او همدارنګه د کاري ناغېړیو له امله ګڼ شمېر لوی موټر د اسلام کلا د بندي ښار په یوه تم ځای کې د اورلګېدنې له امله وسوزېدل. دغه ښار د ۲۰۲۱ زکال د جولای په ۹مه د کومې شخړې پرته د طالب وسله والو لاس ته ورغی. له دغه مهال راوروسته چې فساد له منځه ولاړ د تېر کال په پرتله په څه کم یو کال کې یې عواید له ۸ میلیاردو افغانیو واوښتل.
د هوا حالات
د جولای میاشت په کې تر ټولو ګرمه میاشت ده چې په منځنۍ کچه په کې تودخه ۲۹.۵ سانتي ګراد درجو ته رسېږي. تر ټولو یخه میاشت یې د جنوري میاشت ده چې په منځنۍ کچه تودوخه په کې ۵.۵ سانتي ګراد درجو ته رسېږي.
د نجونو نړيواله ورځ
د نجونو نړیواله ورځ د نجونو د حقونو د یادولو نړیواله ورځ ده چې د ملګرو ملتونو لخوا اعلان شوې. دا ورځ د ماشوم او د نجونو نړیواله ورځ بلل کیږي. د ۲۰۱۲ کال د اکتوبر ۱۱مه د نجونو لومړۍ ورځ وه. یاد لمانځنه د نجونو لپاره د لا زیاتو فرصتونو په ملاتړ او د جنسیتي نابرابرۍ په اړه د پوهاوي لوړولو په موخه ترسره کیږي چې نجونې د جنسیت له امله په نړیواله کچه ورسره مخ دي. پدې نابرابرۍ کې هغه شیان شامل دي لکه زده کړې ته د لاسرسي حق ، تغذیه، قانوني حقونه، طبي پاملرنې او د تبعیض په وړاندې ساتنه، د ښځو په وړاندې تاوتریخوالی، جبري ودونه او د ماشوم ودونه. د نجلۍ د ورځې نمانځل هم "د پرمختیایي پالیسۍ، پلان جوړونې، کمپاین او څیړنې په برخه کې د یوې ځانګړې ډلې په توګه د نجونو او ځوانو میرمنو بریالي راڅرګندیدل منعکس کوي. »
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:ماشومان وېشنيزه:ماشوم وېشنيزه:نارويژي ژبه وېشنيزه:نجونې وېشنيزه:ملګري ملتونه
پخلنځی
پخلنځی چې په فارسي ژبه کې ورته اشپزخانه وايي او په (انګليسي:Kitchen) بولي د کوټې یا د خونې یوه برخه ده چې په کور یا سوداګریز ځای کې د پخلي او چمتو کولو لپاره کارول کیږي. یو عصري او اوسط د استوګنې پخلنځی په عمومي ډول د ګاز ډبې، د ګرمو او سړو اوبو سره ،یخچال، پخلي ميز، او د پخلنځي المارۍ سره په ماډرن ډیزاین سره سم تنظیم شوي. ډېری کورنۍ سربېره پردې د مایکروویو تنور، د مینځلو ماشینونه او نور برېښنایی وسایل لري. د پخلنځي اصلي دنده د خوراکي توکو (خوړو) د چمتو کولو او پخولو لپاره د اساسي توکو ذخیره کول او پخول دي (او اړونده کارونه لکه د لوښو مینځل). د دې ځای یا دې ته نږدې ساحه ممکن د خواړو (یا کوچني خواړه لکه ناشته) ، ساتیرۍ او کالو مینځلو لپاره هم وکارول شي. د پخلنځي ډیزاین او ساختمان په ټوله نړۍ کې لوی بازار دی.
تجارتي پخلنځي په رستورانونو، کافېټیریا، هوټلونو، روغتونونو، تعلیمي او کاري ځایونو، پوځي بیرکونو او ورته تاسیساتو کې موندل کیږي. دا پخلنځي عموما لوی دي او د استوګنې پخلنځي په پرتله په لوی او درنو تجهیزاتو سمبال دي. د مثال په توګه، یو لوی رستورانت ممکن د خونې په اندازه یخچال او لوی سوداګریز ډش واشیر ولري. په ځینو مواردو کې، د پخلنځي سوداګریز تجهیزات لکه د کور په چاپیریال کې کارول کیږي ځکه چې دا د خواړو چمتو کولو لپاره کارول اسانه دي او لوړ پایښت لري.
د ښه پخلنځي شرایط
یو ښه پخلنځي لاندې شرایط لري:
په پخوانیو پخلنځيو کې، چې د نن ورځې په څېر یې پخې او جوړې شوې المارۍ وې او د ګازو د ډبې، یخچال او د پخلنځي د نورو وسایلو لپاره یې ځانګړی ځای نه درلود، روښنايي اکثره وخت د چت د څراغ په واسطه ترسره کېده چې په مرکز کې نصب شوې وه. د پخلنځي چت څخه. ځکه چې په پخلنځي کې ډیری فعالیتونه (لکه د خوړو چمتو کول) د پخلنځي په مینځ کې په میز کې ترسره کیدل. خو نن سبا دا روښنايي باید په داسې ډول ترسره شي چې پخلی دې ته اړ نه کړي چې رڼا ته شا کړي او د زیاتې ستړیا لامل شي.
یو ښه پخلنځی باید په داسې ډول ډیزاین شي چې هوا په کې جریان ولري او د پخلی څخه تودوخه او بوی بهر ته انتقال کړي.
د معیاري پخلنځي معماري معیارونه
پخلنځي باید شمال-جنوب یا شمال لویدیز وي ځکه چې ګرمه هوا لري او باید د سړې خونې څنګ ته وي. که دا ممکنه نه وي، دا باید د خلاص ځای سره د بالکوني یا پورچ په واسطه وصل شي. همدارنګه، پخلنځی باید د سبزیجاتو باغ او د خوړو د ذخیره کولو په شاوخوا کې وي او د ماشومانو د لوبې ساحې او د پورچ او ننوتلو لید ولري. که تاسو هڅه وکړئ چې پخلنځی د ننوتلو دروازې یا تمځای ته نږدې ډیزاین کړئ، دا غوره ده ځکه چې پخلنځي ته د پیرود شوي خواړه لیږدول اسانه دي، او په پای کې پخلنځی باید د ډوډۍ خونې او استقبال ځای ته نږدې وي
په کور کې پخلنځی په عمده توګه د کار ځای دی. د کور ښځه په پخلنځي کې د خوړو په چمتو کولو کې ډیر وخت تیروي. له همدې امله، هغه څه چې د پخلنځي په ډیزاین کې مهم دي د تناسب شتون دی چې د کور میرمنې د کار په جریان کې په پخلنځي کې لږ واټن سفر کوي. له همدې امله، په پخلنځي کې، د سنک ، یخچال او د ګاز ډبې په ګډون اصلي وسایل په یو مثلث کې ځای پر ځای شوي، چې د معمارۍ معیارونو سره سم، د دې مثلث محیط باید د 4.80 او 6.00 مترو ترمنځ وي، او د دوی ترمنځ فاصله درې وسایل باید دومره لوی نه وي چې د ډیر حرکت لامل شي او نه دومره لږ چې دا د هر یو لپاره د کار او حرکت لړۍ مسخ کړي.