cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سټیون سپیلبرګ
په ۱۹۹۳ زکال کې سپیلبرګ د باکس آفیس پرله پسې بریالي فلمونه ډایرکټ کړل؛ هغه ته اړوند د ژوراسیک پارک (Jurassic Park) په نامه د علمي تخیلي ټریلر لرونکي فلم په خپرېدو سره دغه فلم د فلمونو په تاریخ کې تر ټولو ډېر پلورل شوی فلم وګرځېد؛ همدارنګه د شنایډر لېست (Schindler's List) په نامه هلوکاسټ ته اړونده ډارمه یې د تاریخ په اوږدو کې یو له بهترینو فلمونو وبلل شو. نوموړي په ۱۹۹۸ زکال کې دویمې نړیوالې جګړې ته اړوند د رایان سرتېري د ژغورنې (Saving Private Ryan) په نوم فلم او نورو فلمونو له امله د غوره ډایرکټرۍ په برخه کې د اوسکار جایزه ترلاسه کړه. سپیلبرګ په ۲۰۰۰مه لسیزه کې د اې. آی مصنوعي ځیرکتیا (A.I. Artificial Intelligence؛ ۲۰۰۱ زکال)، اقلیت راپور (Minority Report؛ ۲۰۰۲ زکال)او د نړیو د جګړې (War of the Worlds؛ ۲۰۰۵ زکال) په نومونو د علمي تخیلي فلمونو جوړولو ته دوام ورکړ. نوموړي د تینتین د کړکېچ (The Adventures of Tintin؛ ۲۰۱۱ زکال)، لومړۍ شمېره لوبغاړی چمتو (Ready Player One؛ ۲۰۱۸ زکال) په نومونو ماجرایي ژانر ته اړوند فلمونه، د امیسټاډ (Amistad؛ ۱۹۹۷ زکال)، مونیخ (Munich؛ ۲۰۰۵)، جنګي آس (War Horse؛ ۲۰۱۱ زکال)، لینکولن (Lincoln؛ ۲۰۱۲)، د جاسوسانو قلا (Bridge of Spies؛ ۲۰۱۵) او پسټ (The Post؛ ۲۰۱۷ زکال) په نامه تاریخي ژانر لرونکې ډارمې؛ د وسټ سایډ کیسې (West Side Story؛ ۲۰۲۱ زکال) په نامه عاشقانه او د فیبلمن کورنۍ (The Fabelmans؛ ۲۰۲۲ زکال) په نامه نیمه اټوبیوګرافیکي فلمونه؛ ډایرکټ کړي دي.
سپیلبرګ د امبلین انټرټینمېنټ او ډریم ورکس په نومونو د فلم جوړونکو شرکتونو یو له بنسټګرانو څخه و چې ګڼ شمېر بریالي فلمونه او تلویزیوني سریالونه یې تولید کړل. هغه له سندره جوړونکي جان ویلیامز سره اوږد مهاله همکاري لرله او یوازې له پنځو سینمايي فلمونو پرته یې ورسره په ټولو فلمو کې کار کړی. د سپیلبرګ یو شمېر آثار د فلمونو د تاریخ تر ټولو غوره فلمونه بلل کېږي او آن یو شمېر یې د تاریخ په اوږدو کې له هغو فلمونو څخه دي چې له نورو ټولو یې ډېره ګټه لرلې. د پریمیر (Premiere) په نامه فلم یې لامل وګرځېد چې نوموړی په ۲۰۰۳ زکال کې د فلمونو د نړۍ د مخکښو سلو کسانو په کتار کې شامل شي. په ۲۰۱۳ زکال کې د ټایمز مجلې نوموړی د نړۍ د ۱۰۰ اغېزمنو کسانو په ډله کې یاد کړ او همدارنګه په ۲۰۲۳ زکال کې د نړۍ لومړۍ کس شو چې په متحده ایالاتو کې یې د ټایمز د ۱۰۰ اغېزمنو کسانو جایزه ترلاسه کړه.
لومړنی ژوند او مخینه
سټیون آلن سپیلبرګ د ۱۹۴۶ زکال د ډسمبر په ۱۸مه د اوهایو په سینسیناتي کې وزېږېد. مور یې، لیا (کورنی نوم یې پوزنر، وروسته آډلر؛ ۱۹۲۰- ۲۰۱۷ زکال) د یوه رسټورانټ څښتنه او په کنسرتونو کې پیانو غږونکې وه؛ پلار یې آرنولډ سپیلبرګ (۱۹۱۷- ۲۰۲۰ زکال) نومېده چې د برق انجینر و او د کمپیوټرونو په پراختیا کې یې ونډه لرله. د هغه نږدې کورنۍ اصلاح غوښتونکې/ارتدوکس یهودي وه. د سپیلبرګ پلرنۍ نیکه او نیا اوکرایني یهودان و؛ انۍ  یې له سودیلکیف سیمې څخه وه چې ربیکا نومېده او مستعار نوم یې چچیک و؛ نیکه یې شاموئل سپیلبرګ د کامیانتس – پودیلسکي اوسېدونکی و. شاموئل په ۱۹۰۶ زکال کې د روسیې په پوځ کې له اجباري خدمت څخه د خلاصون په موخه سینسیناتي ته وتښتېد او په ۱۹۰۸ زکال کې یې خپله کوژدنه ربیکا هم هلته بوتله. سپیلبرګ د آن، سو او نانسي په نومونو درې کوچنۍ خویندې لرلې. په ۱۹۵۲ زکال کې د دوی کورنۍ وروسته له هغه د نیوجرسي، هاډون سیمې ته کډه وکړه چې پلار یې د برېښنايي توکو په آر.سي.اې (RCA) کمپنۍ کې دنده ومونده. سپیلبرګ له ۱۹۵۳ زکال څخه تر ۱۹۵۷ زکال پورې عبري ښوونځي ته ولاړ او هلته یې د البرټ ال. لوئیس په ټولګیو کې ګډون وکړ.
د ۱۹۵۷ زکال په لومړیو کې د دوی کورنۍ د اریزونا ،فینېکس ته کډه وکړه. سپیلبرګ د ۱۳ کلنۍ په عمر برمیتصوره یهودي مراسم ترسره کړل. د هغه کورنۍ د یوې کنیسې چارې مخته وړې او پریمانه یهودي ملګري یې لرل. هغه د هولوکاسټ اړوند ویلي چې پلار او مور یې «تل د هغو اړوند خبرې کولې او له همدې امله یې تل زما ذهن بوخت ساتلی». د هغه د پلار له ۱۶ څخه تر ۲۰ پورې خپلوان په هلوکاسټ کې ووژل شول. سپیلبرګ دا ستونزمنه وګڼله چې د هغوی میراث واخلي؛ هغه وویل: «دا هغه څه نه دي چې زه یې په اعتراف خوښ اوسم ... خو هغه مهال چې زه اووه، اته، نهه کلن وم، خدای دې ما وبخښي؛ زه وشرمېدم ځکه چې موږ ارتدوکس یهودان و؛ زه د خپلو والدینو د یهودي چارو له ظاهري درک څخه شرمېدلم. په واقعیت کې زه هېڅکله په خپل یهود توب نه یم شرمېدلې، خو ځینې وختونه به نارامه کېدلم». سپیلبرګ همدارنګه له یهود ترهې څخه رنځېده: «په ښوونځي که به یې زه وهلم ډبولم. دوه ځلې مې په وحشتناکه بڼه پوزه له وینو ډکه شوه». نوموړي د نوې ځوانۍ پر مهال وروسته له هغه له یهودیت څخه فاصله ومونده چې کورنۍ یې څو بېلابېلو ځایونو ته کډه وکړه او هلته به ځان ورته یوازنی یهود ښکارېد.
عثمانې ټولواکمني
عثماني امپراتوري یا سترواکي (/ˈɒtəmən/؛ په عثماني ترکي ژبه: دولت عليه عثمانيه Devlet-i ʿAlīye-i ʿOsmānīye, lit یعني 'لوړ او پرتمین عثماني دولت'؛ په ترکي ژبه: Osmanlı İmparatorluğu or Osmanlı Devleti؛ په فرانسوي ژبه: Empire ottoman) یوه امپراتوري وه چې له ۱۴مې پېړۍ څخه د ۲۰مې پېړۍ تر لومړیو پورې یې د سوېل ختیځې اروپا، لوېدیځې اسیا او شمالي افریقا ډېرې برخې تر واکمنۍ لاندې وې. دا امپراتوري د ۱۳مې پېړۍ په پای کې د ترکمن قبیلوي مشر لومړي عثمان یا عثمان غازي له خوا د انتالیا په شمال لوېدیځ سوګوت ښارګوټي (اوسني بیله‌جک- Bilecik ښار) کې جوړه شوه. له ۱۳۵۴ کال وروسته، عثمانیان اروپا ته لاړل او د بالکان له فتح کولو سره، عثماني بیلیک کوچنۍ شاهي (beylik) تر لویو وچو غځېدلې یوې امپراتورۍ باندې بدله شوه. په ۱۴۵۳ کال کې د سلطان محمد فاتح له خوا د قسطنطنیې له فتح کولو سره عثمانیانو د بیزانس امپراتوري پای ته ورسوله.
عثماني امپراتورۍ د لومړي سلیمان یا سلیمان اعظم (Suleiman the Magnificent) په واکمنۍ کې د خپل ځواک او سوکالۍ او دغه راز د خپل حکومت، ټولنیز او اقتصادي سیسټمونو ترټولو لوړ پرمختګ تجربه کړ. د ۱۷مې پېړۍ په پیل کې، دغې امپراتورۍ ۳۲ ولایتونه او ګڼ شمېر تر لاس لاندې یا باج ورکوونکي دولتونه لرل. ځینې یې وروسته په عثماني امپراتورۍ کې جذب شول، خو نورو ته بیا د پیړیو په اوږدو کې بېلابېل ډوله خودمختاري یا کورواکي ورکړل شوه.
دولت
د ۱۹مې او ۲۰مې پېړۍ له اصلاحاتو یا سمونونو مخکې، د عثماني امپراتورۍ دولتي اداره یو داسې نظام و، چې دوه اصلي اړخونه یې لرل، نظامي اداره او ملکي اداره. سلطان یا پاچا په نظام کې تر ټولو لوړ مقام درلود. مدني نظام پر سیمه‌ییزو اداري واحدونو ولاړ و، چې هغه بیا د هرې سیمې د ځانګړتیاوو پر بنسټ ټاکل کېدل. دولت پر روحانیونو کنټرول درلود. ځینې له اسلام وړاندې دورې ترکي دودونه چې له اسلامي ايران څخه د اداري او حقوقي دودونو غوره کولو څخه راپاتې وو، د عثماني دولت په اداري کړیو کې هم مهم ګڼل کېدل. له عثماني تعبیر سره سم، د دولت اصلي دنده د مسلمانانو د خاورې دفاع او پراخول او د ارتودوکس اسلامي دودونو او شاهي واکمنۍ په ټولیز چوکاټ کې د خپلو پولو په اوږدو کې د امنیت او سوکالۍ تامینول وو.
قوانین
عثماني حقوقي نظام پر خپلو وګړو مذهبي قوانین منلي وو. په ورته وخت کې قانون (Qanun) او همدا راز خانداني قانون هم د دیني قوانینو یا شریعت ترڅنګ موجود وو. عثماني امپراتوري تل د یوه سیمه‌ییز فقهي نظام له مخې تنظیم شوې وه. په عثماني امپراتورۍ کې حقوقي اداره د مرکزي او محلي واکمنۍ ترمنځ د توازن رامنځته کولو لپاره د یوې لویې طرحې برخه وه. عثماني ځواک په بنسټیزه توګه د ځمکې د حقونو پر اداره کولو راڅرخېده، چې سیمه‌ییزو چارواکو ته یې داسې فضا رامنځته کوله چې د ملت (millet) تر نوم لاندې محلي محاکمو اړتیاوې پوره کړي. د عثماني امپراتورۍ د قضایي پیچلتیا موخه دا وه چې له کلتوري او مذهبي پلوه د بېلابېلو ډلو ادغام ته زمینه برابره شي. عثماني نظام د محکمو درې سیستمونه لرل: یو د مسلمانانو لپاره، یو د غیر مسلمانانو لپاره، چې هغه ټاکل شوي یا انتصابي یهود او عیسویان پکې راتلل چې پر خپلو اړوندو مذهبي ټولنو یې واکمني کوله، او درېیم هم "تجارتي محکمه" وه. ټول نظام له پاسه د اداري قانون په واسطه تنظیم شوی و، هغه سیستم چې پر ترکي یاسا (Yassa) او تورې (Töre) ولاړ و او تر اسلام مخکې دوره کې رامنځته شوی و.
پوځ
د عثماني دولت لومړی نظامي واحد هغه پوځ و، چې د ۱۳مې پېړۍ په وروستیو کې د انتالیا په لوېدیځو غونډیو کې له مېشتو قبیلو څخه لومړي عثمان راجوړ کړی و. د امپراتورۍ له پرمختګ سره پوځي نظام هم یوه پېچلي سازمان بدل شو. عثماني پوځ د ګومارلو او واک ساتلو یو پېچلی نظام و. د عثماني پوځ مهمې قول اردوګانې هم جنیچر، سپاهي، اکنجي او مهتران وې. عثماني پوځ یو وخت د نړۍ تر ټولو پرمختللی جنګي ځواک و او هغه مهال لومړنی پوځ و چې د پلته‌ییزو ټوپکو او توپونو د کارولو وړتیا یې لرله. عثماني ترکانو د قسطنطنیې د کلابندۍ پر مهال د فالکونیټ (falconets) کارول پیل کړل، چې لنډ خو پراخ توپونه وو. د عثماني سپرو لښکر د درنو زغره والو پر ځای پر لوړ سرعت او خوځښت تکیه کوله او پر تېزو ترکمني او عربي اسونو (د ځغاستې د مسابقو اصیلو اسونو) له سپرېدو سره یې کمانونه او لنډې تورې کارولې. دوی تر ډېره د مغولو د امپراتورۍ په شان تاکتیکونه کارول، لکه دا چې د شاتګ کولو ښودنه به یې کوله په داسې حال کې چې د دښمن ځواکونه به یې په یوه هلالي شکله بڼه کې را محاصره کول او بیا به یې برید پرې کاوه. عثماني پوځ په ۱۷مه پېړۍ کې او د ۱۸مې پیړۍ په لومړیو کې د یوه اغېزناک جنګېدونکي ځواک په توګه مطرح و، خو له ۱۷۴۰ څخه تر ۱۷۶۸ پورې د سولې په اوږده موده کې د دغې امپراتورۍ له اروپایي سیالانو څخه وروسته پاتې شو.
سمونمل
سمونمل د پوليسو په تشکيل کې تر سمونیار لوړه او تر سمونوال راښکته رتبه ده چې د پوځ په تشکيل کې د ډگرمن له رتبې سره او د ملکي تشکيل له څلورمې رتبې سره برابري کوي.
عثمانې ټولواکمني
اقتصاد
عثماني اقتصادي ذهنیت په منځني ختیځ کې د دولت او ټولنې له بنسټیزو مفاهیمو سره نږدې تړاو درلود چې پکې د یوه دولت وروستۍ موخه د واکمن واک ټینګول او پراخول وو، او دې چارې ته د رسېدو لاره هم د تولیدي پاړکیو د سوکالۍ له لارې د عوایدو د بډایه سرچینو ترلاسه کول وو. وروستۍ موخه دا وه چې دولتي عواید زیات شي خو د وګړو هوساینې ته زیان ونه رسوي ترڅو د ټولنیزې ګډوډۍ رامنځته کېدو مخنیوی وشي او د ټولنې دودیز نظم وساتل شي. عثماني اقتصاد د عصري دورې په لومړیو کې خورا پراخ شو، په ځانګړې توګه د ۱۸مې پیړۍ په لومړۍ نیمایي کې د ودې لوړې کچې ته ورسېد. د امپراتورۍ کلنی عاید د ۱۵۲۳ او ۱۷۴۸ کلونو ترمنځ څلور چنده زیات شو.
سمونمل
وېشنيزه:پوځي وييونه
عثمانې ټولواکمني
کلتور
عثمانیانو په هغو سیمو کې چې دوی فتح کړې وې، ځینې دودونه، هنرونه او کلتوري بنسټونه یې جذب کړل او نوي اړخونه یې ورکړل. د پخوانیو امپراتوریو ډېری دودونه او کلتوري ځانګړتیاوې (د معمارۍ، اشپزۍ، موسیقۍ، تفریح ​​او حکومت په څېر برخو کې) د عثماني ترکانو له خوا منل شوي او په نویو بڼو کې یې وده ورکړې، چې په پایله کې یې د عثماني کلتور یو نوی او ځانګړی هویت وړاندې کړی. که څه هم د عثماني امپراتورۍ اصلي ادبي ژبه ترکي وه، خو فارسي بیا د امپراتورۍ د انځور وړاندې کولو لپاره یوه غوره وسیله وه.
تسخینوالی
تسخینوالی په ګرجي ცხინვალი) په استایی ژبه Цхинвал) د جنوبي استا سیاسي او ایداري پلازمینه ده.
6 فبروري
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
کشميري شين تړی
کشميري شين تړی (علمي نوم: Sitta cashmirensis) د ونو کوچنيو مرغانو څخه دي چې د شين تړی ډوله مرغانو په کورنۍ او د شين تړی په جنس پورې اړه لري. په افغانستان (په ختيځي سیمو کې)، پاکستان، نيپال او هندوستان کې په غرونو کې ژوند کوي. په اوس وخت کې د دي مرغانو شمېر تقريبا ۱۰ زره تنه مرغان دي چې د ۲۰ زره کیلومتره مربع په سیمه کې ژوند کوي.
سرچينې
وېشنيزه:شين تړی ډوله مرغان
تاووس پتنگ
تاووس پتنگ یا تاؤس پتنگ یا طاووس پتنگ (په لاتين: Inachis io) د Aglais د دلې څخه یو رنگ لرونکي ورځني پتنگ دی چی په اروپا او آسيا کی په باغونواو ځنگلونو کی ژوند کوي. نوموړي پتنگ د گلانو زوښو خوري.
سرچینې
‎
وېشنيزه:پتنگان
ځنگلي شين تړی
ځنگلي شين تړی (علمي نوم: Sitta europaea) د کوچنيو مرغانو څخه یو مرغۍ ده چې د شين تړی ډوله مرغانو په کورنۍ او د شين تړی په جنس اړه لري. نوموړي مرغۍ په شمالي افريقا، اروپا او آسیا کې په پانه لرونکو ځنگلونو کې ژوند کوي. په اوس وخت کې د دي مرغۍ ۶ لاندي ډوله پېزندل شوي دي.
وېشنيزه:شين تړی ډوله مرغان
د ستنې طب
د ستنې طب د چين د دودیز طب يوه مهمه برخه تشکيلوي او څه د پاسه څو زره کاله تاريخ لري. په لومړنيو وختونو کې د ستنې طب يوازي د درملنې يوه وسيله گڼل کيده او وروسته د پرمختيا په بهير کې يي، يو ډول د پوهنې برخه غوره کړې. په لومړنيو وختونو کې د د ستنې طب آر ستن له ډبرو څخه جوړه شوي وه چه د دغه ډول ستن رامنځته کيدل له ننه نه تقريبأ له اتو زرو کالو نه تر څلورو زرو کالو پوري دي. وروسته د ميلاد نه د مخه (٧٧٠ کال - ٤٧٦ کال) په چين کې د د ستنې مسلکي ډاکتر رامنځته شوي دي، د اړوندو اسنادو له مخې په هغه وخت کې نامتو ډاکتر هوان د ناروغۍ د علاج په وخت کې د ستنې مهارت استعمال کړي ؤ.
د سي هان د سلسلې په دوره کې ( د ميلاد د مخه ٤٧٦ __٢٥ کال ) د اوسپنو د ويلي کولو د تخنيکونو په پرمختيا سره د فلزاتو څخه د ستني جوړول مروج شول. په دي وخت کې د ډبرو سين پر ځاي فلزي ستن تر استفادي لاندې راغلي ؤ او د درو مملکتونو په دوره کې د سوزني د علاج په باب يو مکمل اثار رامنځته شوي او د ميلاد په ٢٥٦ م کال او ٥٨٩م کال کې د سوزني طب په باب اثارونه په ښکاره توگه زيات شوي دي. دغه راز په دي دوره کې اړوند مهارتونه يي هم کوريا ، جاپان او نورو هيوادونه ته خپاره شوي دي.
د چين د سوي تان د سلسلو په دوره کي ( ميلادي کال ٥٨١-٩٠٧ کال ) د ستنې طب لوي پرمختگ تر لاسه کړي او يو يو ډول خاص علم يي گرزيدلي ؤ. په شپاړلسمه پيړۍ کې د چين ستنې طب اروپا ته خپور شو.
په ١٩٤٩ کال د نوي چين د جوړيدو نه وروسته په چين کې د ستنې طب په چارو کې ډيره پرمختيا ترلاسه شوې ده. اوس په ټول هيواد کې د چين د عنعنوي طب په څه د پاسه دوو زرو روغتونونو کې د ستنې طب څانگې شته ٠ دغه راز په چين کې د بدن د بيلا بيلو جهازونو ترمنځ د هماهنگۍ، د درد د کمولو ، دناروغۍ د مقاومت د اوچتولو او د نورو بيلا بيلو اړوندو څيړنو په هکله کې د سوزني مهارتونو د استعماليدو په برخه کې ډير ارزښناکې تجربي تر لاسه شوي دي.
وېشنيزه:طب
احمد ضيا مسعود
وېشنيزه:د شورای نظار غړي وېشنيزه:د جميعت اسلامي گوند غړي
د نور توغندۍ
د نور توغندۍ (په پارسی کې: موشک نور په چینایی کې:鹰击-82, literally Eagle Strike) د بېړۍ ماتونکي راکټونو څخه دی چې د بېړیو او بلو هدفونو د منځه وړولو لپاره ورڅخه کار اخیستل کېږي. دغه توغندی چی د سوځولو (سوند) جامدو موادو څخه جوړه شوی ده ۲۰۰ کیلومتره واټن وهلی سي. د نور توغندۍ د بېړیو، هلیکوپترونو، الوتکو او ساحلی بتریو څخه توغولای سی (ويشتلای سی). دغه توغندۍ کولای سی دکنوینشن یا اټمی سروکي ولري. ایران دغه توغندۍ لمړي ځل په ۲۰۰۶ کال کې په برياليتوب ازمويلی دی.
تاریخ
په ۱۹۹۱ کال کې ایران د چین څخه ۶۰ د سی-۸۰۲ راکتونه لاس ته ورغلل. دغه راکتونه د قشم په ټاپو کې پراته وه. په ۲۰۰۵ کال کې چین او ایران یو مهم تړون لاسلیک کړل. د تړون په اساس چین د ۷ مارچ په ۲۰۱۰ کال کې د توغندیو تولیدونکي کارخانه پرانیستله. د هغو وخت څخه ایران د سی – ۸۰۲ چینایی توغندۍ د لایسنس په اساس جوړولای سی. دغه توغندۍ په ایران کې د نور په نوم یادېږي. د نور توغندۍ د جنگي بېړيو، د سو – ۲۴ الوتکې، اېف – ۴ الوتکې د کیلو اوبتل څخه توغولای سی.
سرچینې
وېشنيزه:د ایران توغندی
د مینسک هوکړې
د مینسک هوکړې د هغو نړیوالو هوکړو ټولګه وه چې د اوکراین په دونباس سیمه کې د جګړې د پای ته رسولو په موخه لاسلیک شوې. لومړی دغه هوکړه چې د مینسک د پروتوکول په نوم پېژندل کېږي مسوده یې په ۲۰۱۴ زکال کې د اوکراین، روسیې او د اروپا د امنیت او همکارۍ د سازمان په ګډون د درې اړخیزې تماس ډلې له خوا د فرانسې او جرمني د رهبرانو په منځګړیتوب چې د نورماندي ټولګې په نوم یادېده؛ جوړه شوه. د بلاروس په مینسک کې له پراخو خبرو اترو وروسته دغه هوکړه د ۲۰۱۴ زکال د سپټمبر په ۵ مه نېټه د درې اړخیزې تماس ډلې د استازو او د دونتسک او لوهانسک د خپل سرو جمهوریتونو له خوا پرته له دې چې د هغوی وضعیت په رسمیت وپېژندل شي؛ لاسلیک شوه. دغه هوکړه په سیمه کې د جګړې درولو او چټک اوربند کولو اړوند له پخوانیو یو شمېر هڅو وروسته رامنځته شوه.
د ۲۰۲۲ زکال په لومړیو کې د روسیې او اوکراین ترمنځ د اندېښو په زیاتوالي، روسیې د ۲۰۲۲ زکال د فبروري په ۲۱ مه نېټه د لوهانسک او دونتسک د وګړو جمهوریتونه په رسمیت وپېژندل. له دغې پرېکړې وروسته د فبروري په ۲۲ مې د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین اعلان وکړ چې نور د مینسک هوکړې شتون نه لري او اوکراین، نه روسیه د هغو په له منځه تلو کې ملامت دی. له دې وروسته روسیې د فبروري په ۲۴ مه په اوکراین برید وکړ.
مینسک پروتوکول
د مینسک پروتوکول د اوکراین په اړه د درې اړخیزې تماس ډلې له خوا چې په کې د روسیې، اوکراین او د اروپا د امنیت او همکاریو د سازمان استازو ګډون درلود؛ ترتیب شو. دغه ډله د ۲۰۱۴ زکال په جون میاشت کې د اوکراین په ختیځ او سویل کې د شخړو د هواري او خبرو اترو ته د لارې برابرولو په موخه رامنځته شوه. د دونتسک او لوهانسک د خلکو د غیر رسمي جمهوریتونو له استازو سره د دغې ډلې ناستې د ۲۰۱۴ زکال د جولای په ۳۱مه، د اګست په ۲۶ مه، د سپټمبر په لومړۍ او پنځمه ترسره شوې. د دغې هوکړې جزیات چې د ۲۰۱۴ زکال د سپټمبر په ۵ مه نېټه لاسلیک شول، په پراخه کچه د اوکراین د ولسمشر پترو پروشنکو د جون د شلمې «د سولې ۱۵ ماده یي پلان» ته ورته وو.
لاسلیکونه
دغو استازو د مینسک د پروتوکول سند لاسلیک کړ:
له منځه تلل
د ۲۰۱۵ زکال په جنوري میاشت کې د مینسک پروتوکول له مخې اوربند په بشپړ ډول له منځه لاړ. له دغه پروتوکول څخه په سرغړونې وروسته له هغه چې جلاغوښتونکو د دونتسک په نړیوال هوايي ډګر کې بریا ته ورسېدل د دونتسک د خلکو د جمهوریت ویاند ادوارد باسورین وویل چې «د منسک یادداشت هغه ډول چې په تصویب رسېدلی تر څارنې لاندې نه دې نیول شوی». راتلونکې ورځ د دونتسک د خلکو د جمهوریت رهبر الکساندار زاخارچنکو وویل چې د دونتسک د خلکو جمهوریت به «داوربند د خبرو اړوند هېڅ هڅه ترسره نه کړي» او همدارنګه په پام کې لري چې «ځواکونه یې د دونتسک سیمې تر پولو پورې مخکې ولاړ شي». نیویارک ټایمز ولیکل چې اوربند «په بشپړ ډول له منځه تللی».
د جګړې په ډګر کې د تاوتریخوالي په زیاتوالي سره د جنوري په ۳۱ مه د مینسک د مذاکراتو بل پړاو په پام کې ونیول شو. د تماس د درې اړخیزې ډلې غړو د دونتسک او لوهانسک د جمهوریتونو له استازو سره د خبرو په موخه مینسک ته سفر وکړ. د دونتسک او لوهانسک د جمهوریتونو هغو استازو چې دغه پروتوکول یې لاسلیک کړی و په دغه خبرو کې ونډه وا نه خیسته. استازو په پروتوکول یا یاددښت باندې د بیاکتنې وړاندیز وکړ. د دوی ناسته پایلې ته له رسېدو پرته وځنډول شوه.
مینسک II
د اوکراین په دونباس سیمه کې د روانې جګړې د درولو په موخه پرله پسې هڅو د ۲۰۱۵ زکال تر فبروري میاشتې پورې کومه پایله نه لرله. په داسې حال کې چې د ۲۰۱۴ زکال د سپټمبر د ۵ مې نېټې پروتوکول د څو میاشتو لپاره په سیمه کې شخړې کمې کړې خو کوچنیو نښتو دوام درلود. د ۲۰۱۵ زکال په جنوري میاشت کې د دونستک د خلکو د جمهوریت او د لوهانسک د خلکو د جمهوریت جلاغوښتونکو ځواکونو د اوکراین تر کنټرول لاندې سیمو باندې تازه بریدونه پیل کړل چې له امله یې د مینسک د پروتوکول له مخې اوربند په بشپړ ډول له منځه لاړ.
له یو شمېر شدیدو جګړو وروسته، د دونتسک د جمهوریت ځواکونو په سمبولیک ډول د جنوري په ۲۱ مه نېټه د اوکراین تر کنټرول لاندې د دونتسک نړیوال هوايي ډګرهم ونیو. له دغې بریا وروسته جلاغوښتونکو ځواکونو د جنوري په وروستیو کې په مهمې اوسپنې پټلې او د دبالتسفه سړک د نښلېدو په برخو برید وکړ. د دوی دغه شدیده جګړه د نړیوالې ټولنې د شدیدو اندېښنو لامل وګرځېده. د فرانسې ولسمشر فرانسوا اولاند او د آلمان لومړۍ وزیر انګلا مرکل د فبروري په ۷ مه د سولې نوې طرح وړاندې کړه.
د فرانسې – جرمني طرحه چې وروسته یې په اړه د اوکراین له ولسمشر پترو پروشنکو او د روسیې له ولسمشر ولادمیر پوتین سره خبرې شوې د مینسک پروتوکول د احیا کوونکې په توګه وبلل شوه. ولسمشر اولاند وویل چې دغه طرحه د شخړو د حل په موخه «وروستی چانس» دی. دغه طرحه د اوکراین دولت ته د امریکا د وسلو لېږلو د وړاندیز په غبرګون کې وړاندې شوه، هغه چاره چې لومړۍ وزیرې مرکل به ویل چې یوازې د کړکېچ له زیاتوالي سره مرسته کوي.
د فرانسې او جرمني د دغې دیپلماتیکې طرحې د اجرا کولو په موخه ناسته د فبروري په ۱۱ مه د بلاروس د پلازمینې مینسک د خپلواکۍ په ماڼۍ کې پلان شوې وه. په دغه ناسته کې د روسیې ولسمشر ولادمیر پوتین، د اوکراین ولسمشر پترو پروشنکو، جرمنۍ لومړۍ وزیرې انګلا مرکل، فرانسوي ولسمشر فرانسوا اولاند، د دونتسک د خلکو د جمهوریت رهبر الکساندر زاخارچنکو او د لوهانسک د خلکو د جمهوریت رهبر ایګور پلوتنسکي ونډه واخیسته. خبرو اترو د ۱۶ ساعتونو لپاره د شپې تر ناوخته دوام وکړ. د آلمان د بهرنیو چارو وزیر وویل چې «ډېره ستونزمنه» ناسته وه.
الکولي مشروبات (شراب)
دالکول، الکحل (Alcohol) توری په اصل کي له عربي ژبې څخه اخیستل شویدی، اوپه عربي ژبه کي درانجووکاڼی اویاهم ومیده رانجوته ویل کيږي، چې داتوری دشرابولپاره د۱۶۷۲ میلادی کال راهیسی استعمالیږي، اواوس وهغه څښاک ته استعمالیږی چې دالکولودخاندان څخه یوالکول پکښې وی دبېلګې په ډول سره ایتانول چې دانشه هم لری.
دالکحل(شراب) پېژندنه:
دالکول، الکحل (Alcohol) توری په اصل کي له عربي ژبې څخه اخیستل شویدی، اوپه عربي ژبه کي درانجووکاڼی اویاهم ومیده رانجوته ویل کيږي، چې داتوری دشرابولپاره د۱۶۷۲ میلادی کال راهیسی استعمالیږي، اواوس وهغه څښاک ته استعمالیږی چې دالکولودخاندان څخه یوالکول پکښې وی دبېلګې په ډول سره ایتانول چې دانشه هم لری.
الکحل: درانجووکاڼی ته ویل کيږي، اوهرهغه شی ته ویل کيږي چې په سترګوکي دشفاء لپاره اچول کيږي. داکېدای شی چې ددې لپاره دالکولو(شراب) لپاره استعمال شوی وي چې یوخوئې دشرابوعام نوم په الکحل بدل کړ اوبل داچې وخلکوته به دوی (دشرابوجوړونکو اوخرڅونکو) ویل چې لکه څرنګه چې رانجه دسترګولپاره شفاء ده همداسی الکحل دانسان وبدن ته کيمیاده، چې داهرڅه اوس برعکس دی، اوالله جل جلاله دادشیطان په عملوکي داخل کړاووټول امت مسلمه ته ئې داامروکړ چې دانجس دی اوځانونه ورڅخه لیری کړی، چې اوس ئې وموږته دالله جل جلاله ددې امرفلسفه معلومه شوه چې یقیناپه شرابوکي چې څومره ناروغیانې، کړاوونه ، بدمرغیانې اوبدبختیانې نغښتې دي،دهغه تصورانسان نشی کولای ددُنیوي ناورین څخه علاوه دآخرت سزاخولانوره ده.
دالکحل کيمياوي تعريف:
الکول هغه عضوی مرکب دی چې یودهایدروکسیل وظیفوي ګروپ (OH) ولری البته پرته دهغه حالت څخه چې د(OH) ګروپ په یوه اروماتیکه کړۍ پوری نښلېدلی وي ځکه په دې صورت کي یادشوی مرکب دفنول په نوم یادیږي، الکول له دې کبله چې له (OH) ګروپ سره نښلېدلی کاربن ئې له یو، دوه یادرې نوروکاربني اتومونوسره وصل شوی دی په اولیه، ثانویه او ثالثه ډولونوباندی ویشل کيږی، همدغه راز د(OH) ګروپونو دشمېر پراساس موهایدریک، دای هایدریک اوترای هایدریک ډولونه لري، دوه وروستی حالتونه ئې ددایوال اوترایول ترنامه لاندی مطالعه کيږي.
شراب په انګليسي ژبه کي:
وشرابوته په انګلیسي ژبه کي واین (Wine) وايی، چې داتوری دجرمنی ژبې له (Winam) څخه اخیستل شویدی،دجرمنی ژبې داتوری دلاتیني ژبې د(Vinum) څخه اخیستل شویدی ، چې ددې لاتیني توری معنی شراب ده اودالاتینی توری بیاد(Vine) څخه اخیستل شویدی چې وانګوروته ویل کيږي، لکه څرنګه چې قوي شراب دانګوروڅخه جوړېدل نوځکه سرچینه ئې همداتوری دی.
شراب په عربي ژبه کي:
په عربي ژبه کي ورته (خمر) وایی   چې خمرومطلق پټېدوته وایی، وپورڼی ته په دې (خمار) وایی چې دابدن پټوي  لکه په سورت نورکي چې راغلی دی ،اوشرابوته په دې (خمر) ویل کيږي چې عقل پټوي، داځکه چې شراب یونشیي څښاک دی. وفي الحديث: (والخمر ما خامر العقل) البخاري 10/39. قال: فيه دليل واضح على بطلان قول من زعم أن الخمر إنما هي من عصير العنب، أو الرطب، بل كل مسكر خمر. انتهى. په حدیث شریف کي راغلی دی هرهغه شی چې عقل پټوئ هغه شراب دی، چې داهغه ګمان رددی چې ځینی خلک ئې کوي چې هغه دادی چې شراب دانګورویاخرماڅخه جوړیږی، بلکې هرهغه شی چې مستې راولئ، عقل پټوئ اونشه راولئ هغه ټول حرام دی. (خمر) : یعنی پټول، دانګوروشرابواوهرنشه کوونکي شی ته ویل کيږی، داځکه چې داشراب عقل پټوئ اومستې راولئ. خُمار: دشرابومست اونشه یی ته ویل کيږي المخمور: وهغه چاته ویل کيږي چې په شرابومست اوبې هوښه وي.
شراب اوالکحل دتاريخ په پاڼوکي:
دالکحل اوشرابواستعمال دمیلادڅخه مخکي (۲۰۰۰-۶۰۰۰) کلونوپوری رسیږي، په هغه وخت کي شراب یواځی جنګیالیو استعمالول اودائې دانګورو، ورجو، ګنی اونورومېووڅخه لاسته راوړل، اوهغه سیمه چې دلومړی ځل لپاره دشرابواستعمال پکښې دودشودځینومؤرخینوپه اندهندوستان اوچین دی خو ځینی بیاپه دې آنددی چې دلومړی ځل لپاره شراب په لرغونی مصرکي دودشول دوی دااستدلال کوئ چې کله په مصرکي دتوحیدټغرټول شو اوشرک وده وکړه نوهغه چاچې به دخدایی دعوه کړې وه هغه به داوربشو شراب دخپل ځان لپاره جوړول اودابه ئې اړین ګڼل؛چې دیو تر۱۷ ډوله څخه زیات شراب به ئې جوړول، چې ورو وروبیادشرابوخوړل په هره خوښۍ کي دوداورواج شول. په لرغونی بابل کي دشرابواستعمال په (۲۷۰۰) ترمیلاده مخکي وو، په لرغونی یونان کي (۲۰۰۰) ترمیلاده مخکي وو، په ایران چې کومې دشرابومرتبانې پیداشوی دي دهغوموده (۵۰۰-۵۴۰۰) ترمیلاده مخکي ښودل شوېده؛په چین کي چې کومې مرتبانې موندل شویدي دهغونېټه (۷۰۰۰) ترمیلاده مخکي اټکل شوېده؛ ځینی بیاپه دې آنددی چې شراب دلومړي ځل لپاره په جورجیاکي (۸۰۰۰) کاله مخکي پیداشوی وه، اوشواهدئې شته چې وروسته بیاپه لرغونی یونان، مصر، بابل اوپه تدریجي ډول سره په ټوله نړۍ کي خپاره شول. دځینوڅېړنکوپه آندشراب دلومړی ځل لپاره (۸۰۰۰) کاله مخکي په جورجیا کي، (۷۰۰۰) کاله مخکي په ایران کي او(۶۰۰۰) کاله مخکي په ارمنیستان کي جوړشویدي.
دشرابودحرام کولوفلسفه
ښکاره خبره ده چې وانسان ته دژوندژواک دلاسته راوړلو په دوران کي داولادوتربیت اودمدني سیاست په ښه قائم ساتلوکي دعقل ولارښوونې ته ډېره اړتیاده، اوکه چیری یو سړی دشرابوعادی وي نوله ده څخه ددې کړونوتوقع ناشونې اوبې معنا ده، داځکه چې دنشې په حالت کي له ده څخه ډول ډول فسادونه اوجنګونه کيږي اوځینی خلک نفسي خواهشاتودومره لیونیان کړی وي چې ددې فسادونوهیڅ پروانلری اودشرابوڅخه علاوه په نورونشوهم روږدوي ، چې له همدې کبله دده دژونددلوازماتوپه نظام کي ډېره خالیګاه وي. دیوې ټولنې دافریضه ده چې هیڅوک پرې نږدی چې په داسی نشواخته شی، چې په شریعت کي ددې دحرمت اواصلیت دافلسفه ده. حجة الله البالغه، ټوک ۱، مخ ۴۳۴ لیکوال: حضرت شاه ولی الله محدث دهلوي رحمة الله علیه
شراب ځکه حرام دی؟؟؟
لکه څرنګه چې مخکي په انساني ټولنه کې شراب دټولوعذابونواومصیبتونوسرچینه وه نواوس هم شراب په هم هغه اندازه سره ناوړه او(اُم الخبائث) دی، په نړۍ کې په لکونوانسانان ددې شرابودکړاوونواوبدبختیوښکاردي، دټولنې ډېرمسائیل داسی دي چې شرابوخراب اوویجاړ کړیدي؛ دشرابولپاره داثبوت کافی دی چې په لکونوخلک دهمدې ناوړه عمل له کبله په ذهنی اوروانی ناروغیواخته دي. دانسان په زړۀ اودماغ کي یونظام شته چې (نفس لوَّامة) ورته وایی، چې ددې نظام دنده داده چې انسان له بدواوناوړو کړونو څخه وژغورئ، کله چې یوانسان شراب څیښئ نوهمدغه نظام چې انسان کنترولوي له منځه ځی اوانسان بیاداسی خوځښتونه کوي چې دانسانیت خلاف وي، دبیلګې په ډول سره بیادی دخپل موراوپلارخلاف ناوړه الفاظ استعمالوی، بولی اونورڅه په کالوکي کوي اوداسی نور... خودی دانه محسوسوی چې داغلط کاردی. دامریکا دمتحده ایالاتودعدل اوانصاف محکمې یوه سروې کړيده اووایی چې په ۱۹۹۶ میلادی کال کي دزناباالجبر(دزورزنا)۲۷۱۳ پیښې ثبت شویدی، دازیات هغه زناکاره دی چې دشرابودنشې په حالت کي وه، پرښځوباندی دنورزورزیاتی زیات لامل شراب دی. په امریکاکي ۸٪ سلنه امریکایان دمحرماتوسره (دبیلګې په ډول سره دمور، خور، لور، خواښې، مږور اوداسی نور...) جنسی اړیکې لري، چې په هرو۱۱ یوولسوکسانوکي یوامریکایی په دې ګناه اخته دی، چې په دې پیښوکې یویادوه دشرابودنشې په حالت کي وي، ددې څخه علاوه دایډز په شان مهلکه ناروغې هم دشرابو له کبله په نړۍ کې خپریږي. دشرابوله کبله زیات مرګونه واقع کيږي، چې داشمېره هرکال زیاتیږي اواوس ان ترلکونوپوری رسیږي زه نه غواړم چې پردې په تفصیل سره رڼاواچوم خولنډه یادونه ئې اړینه بولم. ۱: شراب دینې(ځیګر) دناروغۍ سبب ګرځی. ۲: دمعدې دنل دسرطان سبب ګرځی. ۳: دمعدې دنل، دمعدې اوینې دسوخت سبب ګرځی. ۴: دزړۀ عضلات له منځه وړی، فشارزیاتوی، دزړۀ  شریانونه ختموئ دزړۀ  ددردونو اونوروناروغیو سبب ګرځی. ۵: دماغ فلجوی اوله کاره ئې غورځوی. ۶: حافظه له منځه وړی. ۷: ذهنی اختلال منځته راوړی، دهشت اونورمصیبتونه اجابوي. ۸: دوینې سره کُرویات تخریبوي، فولک اسید کموی چې د(اینمیا) سبب ګرځی. ۹: دوینې سپین کُرویات هم کموی. ۱۰: دبدن دمدافعې نظام له منځه وړي اویاهم کمزوری کوي يی. ۱۱: دسږوسوخت، سیل(ټی بی) اودسږونوری ناوړه ناروغیانې دشرابوله کبله دي. ۱۲: شراب دقی سبب کيږي، چې هغه عضلات چې تنفسی نالۍ ژغورئ هغه فلجیږي، چې کله دادمرګ سبب هم ګرځی. ۱۳: شراب پرښځوباندی په ځانګړی ډول سره اغیزې کوی، چې ترټولوپرهغوښځوباندی اغیزې کوي چې حامله وي، اوپرنوی ماشوم پوره اوژورې اغیزې کوي. ۱۴: دپوستکي ټولې ناروغې دشرابوله کبله دی. ۱۵: دوېښتیانورژېدل، ګنجتوب، دنوکانوماتېدل اونورې ناوړه ناروغی دشراب له کبله دي. Replies to the Most Common Questions asked by Non- Muslims. Question # 11 By: Dr. Adul Karim Zaker Niak
دشرابوعذاب
په یوه متفق علیه حدیث شریف کي راځی چې نبی کریم صلی الله علیه وسلم وفرمایل چې شرابخوره جنت ته نه ځی. په یوه بل حدیث شریف کي راځی چې نبی کریم صلی الله علیه وسلم فرمایی چې دبتانودعبادت څخه ترممانعت وروسته الله تعالی دهرڅه مخکي دشرابودڅښلواوپه خلکوکي دلعنت دویلوڅخه منع کړی یم. په بل حدیث شریف کي راځی چې نبی کریم صلی الله علیه وسلم فرمایی چې هغه ډله چې په دنیاکي پریوه نشه کونکي شی راټول شی نوالله جل جلاله به هغوی دقیامت په ورځ راجمع کړی، هغوی به پخپلوکي یوبل سره ملامتوی اووایی به چې ای فلانکيه! الله دی تاته زماله لوری بده سزادرکړی داځکه چې هم تازه ودغه مقام ته ورسولم دوهم سړی به هم داسی ووایی. فخرالموجودات امام الانبیاء صلی الله علیه وسلم وویل چاچې په دنیاکې شراب وڅیښل الله تعالی به دقیامت په ورځ په هغه دمارانوزهروڅیښی چې دهغه دڅښلوڅخه مخکي به دهغه دمخ غوښه توی شي اوکله چې ئې وڅیښئ نودبدن ټوله غوښه اوپوستکي به ئې ولویږی اوپه دې سره به شرابیانوته تکلیف رسیږی. شراب څښونکي، شراب جوړونکي دشرابودیوه ځای څخه بل ځای ته وړونکي دشرابو اخیستونکي اوخرڅونکي ټول په ګناه کي برابردی، الله تعالی ددوی لمونځونه، حجونه اوروژې نه قبلوی ترڅوچې توبه ونه باسی؛ که هغوی بې له توبې څخه مړه شول نوهغوی ته الله تعالی دشرابو دهرغوړپ په مقابل کي دجهنم سزاورکوی، هره نشه حرامه ده اوهرډول شراب حرام دی. ابن ابی الدنیارحمة الله علیه څخه نقل دی چې دیوه داسی سړي سره مي ملاقات وشوچې په نشه مست ؤ اوپرخپلولاسوئې بولې کولې اوداودس کونکي په شان ئې خپل لاسونه په متیازوپرېولل اوویل به ئې (الحمدلله الذی جعل الاسلام نوراً والمآء طهوراً)ثناء اوصفت وهغه ذات ته دی چې اسلام ئې رڼاوګرځوی اواوبه ئې پاکې. دجاهلیت په زمانه کې عباس بن مرداس ته وویل شول چې ته ولی شراب نه څیښئ؟ چې په دې سره به ستاعقل تیزشی؛ هغه ځواب ورکي زه پخپلولاسونوجهالت وخپلې ګیډې ته نشم اچولای اونه داخوښوم چې سهاردخپل قوم په مخ کي دسردارپه توګه واوسم اوماښام ته دکم عقل په توګه مشهوره شم. بیهقی دحضرت ابن عمرڅخه روایت کړیدی چې داسلام سترپېغمبرصلی الله علیه وسلم وفرمایل: دشرابوڅخه ځان وساتی ستاسوڅخه مخکي یوعابدشخص ‌ؤ چې دخلکوڅخه به جلا اوسېدی، یوې ښځې وغوښتل چې هغه ګمراه کړی، خپل یوخادم ئې ورولیږئ اوهغه ئې وځانته راوغوښتئ هغه ته ئې وویل موږتادیوې شاهدۍ لپاره غواړو،عابددهغې کره ورغی دهرې دروازې څخه چې به دننه کيدی نوهغه دروازه به یوې ښځې بندوله تردې چې دښځې کوټې ته ورسېدی ددغی بدکارې ښځې سره یوهلک اویودشرابولوښی هم وو هغې ورته وویل چې ماته دکومی ګواهۍ لپاره نه بلکې ددې لپاره می راغوښتی ئې چې دغه هلک ووژنی اوزما سره جماع وکړي که دادواړه کارونه نشی کولای بیاشراب وڅیښه اوکه تاانکاروکي نوزه به چیغې اوشورجوړکړم اوتابه رسواکړم عابدمجبوره شووشرابوڅیښلوته ئې غاړه کښېښوده، عابدچې یوه پیاله وڅيښله اودبلې پیالې غوښته ئې هم وکړل چې په دې ترتیب سره ئې څوپیالې وڅښلې اوکله چې سخت نشه اومست شونو دهغې ښځې سره ئې زناهم وکړه اوهغه هلک ئې هم وواژه؛ ځکه نودشرابوڅخه ځان وساتی په خدای قسم چې ایمان اودائمي شراب څیښل په یوه سینه کې نشی یوځای کېدلای. مکاشفة القلوب، ۹۱ باب، لیکوال: حجة الاسلام زین الدین امام غزالی رحمة الله علیه
دشرابودڅيښلوسزاپه شريعت کي:
په شریعت کي دشرابووڅښونکي ته ۸۰ اتیادورې ټا کل شویدی، داچې ولی په اسلام کي دشراب خوړه لپاره ۸۰ دورې ټاکل شویدی ددې ځواب لاندی موندو: که چیری دیوه انسان عمرسل کاله وي،نوښکاره خبره ده چې په لومړیو۱۵ کلونوکي عقل پوره نه وی نوځکه شریعت تر۱۵ کلنۍ وروسته یو انسان مکلف کوي، اوهمدارنګه ترسلوکلونومخکي هم دانسان عقل اودماغ ډېرضعیفه اوکمزوری وي، نوچې کله ۵+۱۵=۲۰، نوځکه هلته پاته ۸۰ کاله کيږی اوودې انسان ته دهرکال په بدله کي یوه دوره وهل کيږي اوودې شراب خوره ته په دې سزاورکول کيږی چې کله عقل پوره شی نوبیادخدای داحکاموعملی کول فرض اواړین دی، داچې دی شراب څښئ نوعقل ویجاړوی اودی دسزالایق شوداځکه چې له ده څخه هرڅه پاته دی. سائنس اوراسلام، ص ۱۵۳ لیکوال: دطرابلس نامتومحقق علامه حسین آفندی رحمة الله علیه (الرسالة الحمیدیه) اردوژباړه: مولاناسیدمحمد اسحاق علی صاحب رحمة الله علیه. زیرنګرانی حکيم الامت حضرت مولانا اشرف علی تهانوی رحمةالله علیه مع رساله: حضرت مولاناقاری محمدطیب رحمة الله علیه مهتمم مدرسه دارالعلوم دیوبندهندوستان دشراب خوره، قمارکونکي اوبی لمانځه سړي څخه ليری والی پکاردی سوال: دشراب څیښونکي، قمارکونکي اوبی لمانځه سړی سره روابط اوتعلقات ساتل څنګه دی؟ ځواب: دشراب خوره، قمارکونکي اوبی لمانځه سړي سره روابط او تعلقات ساتل ښه کارنه دی دداسی خلکوڅخه دتنبیه اوروزنې په موخه اونیت لیری والی پکاردی. (کفایت المفتی)ټوک ۹، پاڼه، ۹۰-۹۱، لیکوال : مفتی اعظم مولاناکفایت الله دهلوی (رح)
د کمونیستي مفکورو لیکلړ
د کارل مارکس او فریدریک انګلس له وختونو څخه  په کمونیستي مفکورو کې بدلونونه راوستل شوي دې او د دې زیار شوی چې د کمونیزم په بنسټ ولاړه یوه ټولنه رامینځ ته شي، سره له دې چې مختلفې کمونیستي مفکورې رامینځ  ته شوې او کېدای شي چې نورې فلسفي، ټولنیزې، سیاسي اواقتصادي  مفکورې او حرکتونه هم په کې  راوپنځېږي،  کېدای شي چې د کمونیزم نظریه په  درېو سترو ډلو یا کټګوریو ووېشل شي: د مارکسیزم پر بنسټ ولاړ غورځنګونه، د  لېنینیزم پر بنسټ ولاړ غورځنګونه یا حرکتونه او غیر مارکسیستې مفکورې، که څه  هم دا مختلفې نظریې سره ورته  بلل کېږي خو په ټولیزه  توګه دا مفکوره په څو برخو وېشلې ده.
مخینه
د تاریخ په اوږدو کې د  کمونیستي مفکورو څخه اغېزمنو نظریو هغه که ټولنیزي دي،سیاسي دي ،اقتصادي دي اویا هم ورته غورځنګونه ، د دوی وروستۍ موخه په ټولنه کې د کمونیستي نظام او ټولنې رامینځ  ته کول دي، یو سوسیالیستي اقتصادي نظام چې په هغه  کې د مشترک ملکیت مفکوره  حاکمه وي،هلته ټولنیزطبقات نه وي او تولیدات ،پیسې او دولت مشترک وګڼل شي.
ځینوکمونیستو مفکرینو خپلې خپلې نظریې لرلې دي چې په هغو کې د  فردي آزادي کمونیزم پلویان(ځانځاني یا انارشیزم کمونیزم،د شورا کمونیزم)،مارکسیست کمیونیزم(کیڼ اړخی کمونیزم،د فردي آزادي پلوي کمونیزم،ماویزم، لېنینیزم،مارکسیزم ـلېنینیزم او تروتسکیزم)،غیرمارکسیزم کمیونیزم،مذهبي کمیونیزم(عیسوي کمیونیزم،یهودي کمیونیزم او...)شامل دي، خوپه ټوله کې دې ټولو نظریو د نولسمې زېږديزي پېړۍ جرمن فیلسوفانو کارل مارکس او  فریدریک انګلس له افکارو څخه  الهام اخیستی.
مارکسیست کمیونیزم په مختلفو څانګو اوفکري مکتبونو وېشل شوی چې په پایله کې یوه مشخصه او واحده مارکسیسته تیوري یا نظریه اوس نشته.
مختلف کمونیستي فکري مکتبونه په کلاسیکل مارکسیزم ډېر ټینګار کوي او  نورې نظریې یا خو ردوي او یا یې هم بدلې شوي بولي.ډېرو کمیونیستي فکري مکتبونو هڅه کړې چې مارکسیستي او غیرمارکسیستي نظریې سره  نژدې کړي چې له دې څخه یوه متغیره پایله راوتې ده.که څه هم،ټول دا مني چې  تاریخي ماتریالیزم یا مادیت او منطقي ماتریالیزم د مارکسیستي فلسفې مکتب بنسټ پاتې شوی دی.مارکسیزم لېنینیزم د کمیونیستي مفکورې یوه  ډېره پېژندل شوې څانګه ده او د شلمې زېږدېزي پېړۍ په نړیوالو اړیکو کې یې د یوې متحرکې قوې رول لوبولی.
مارکسیزم
مارکسیزم د سوسیالیستي یا ټولنیزاقتصاد یو تحلیل دی چې په هغه کې طبقاتي اړیکې او ټولنیزتضادونه د مادې د تاریخي ارتقا یا پرمختګ د تیوري  یا نظریې له مخې د بشري ټولنو د تحول په اساس څېړل کېږي.یادې نظریې یا تیوري د نولسمي پېړۍ د جرمني فیلوسوفانو کارل مارکس اوفریدریک انګلس د مفکورو څخه سرچینه اخلي.کلاسیک مارکسیزم اقتصادي،فلسفي او ټولنیزي نظریې دي چې د مارکس اوانګلز لخوا څېړل شوي او په مارکسیزم کې د وروستیو پرمختګونو سره په ټکر کې واقع شوي ،په ځانګړې توګه له لېنینیزم او مارکسیزم لېنینیزم سره
د پانګوالي له چلند سره سم، د  لږه کي بورژوا طبقې(دټولنې منّځنۍ طبقې) چې د تولیداتو لویه برخه  په واک کې لري او د  لوی اکثریت(کارګرې طبقې)چې  تولیدات وړاندې کوي او زیار ګالي یوه مبارزه  رامینځ ته کېږي،د ګمان اوفرضیې په اساس د مختلفو طبقو د  کشمکش  لامله یو ټولنیز بدلون رامینځ  ته کېږي.په هغه ټولنه کې چې یو له بل سره  اجتماعي تضاد وي،یو مارکسیست دې پایلې ته رسېږي چې کپتالیزم یا پانګوالي کارګره  طبقه ځبېښي او ټکوي یې ،نو ځکه خو پانګوالي یوه کارګري انقلاب ته  لاره  هواروي.په یوه سوسیالیستي ټولنه کې، تولید   شخصي ملکیت د مشترک یا ګډ  تعاوني ملکیت بڼه خپلوي. په  سوسیالیستي اقتصاد کې تولید د یوه فرد د ګټې په توګه نه تولیدیږي بلکې د ټولو وګړو د اړتیاو په اساس تولیدېږي، په دې توګه  تولید باید نېغ په نېغه د خلګو خیر ښېګڼې او کارونې  لپاره وکارول  شي .لکه څنګه چې فریدریک انګلز  ویلي «د کپتالیزم یا پانګوالي له  چال چلند سره سم په سر کې تولید  خپل تولیدونکي مریی(غلام) کوي،بیا وروسته خپله ملکیت،ځایګی تخصیص ته پرېږدي چې دا د تولید  د معاصر چلښت سره همغږي لري، په دې توګه د متبادلې سوسیالیستي ټولنې  رامنځ ته  کېدو ته لاره پرانیستل کيږي.......
ارتودوکس یا اصلي مارکسیزم
ارتودوکس یا په اصطلاح سم مارکسیزم د مارکسیستی نظریې اصلي سټه ده چې د کارل مارکس له مړینې څخه وروسته رابرسېره شو او تر لومړۍ نړیوالې جګړې۱۹۱۴ز کال پورې د ټولو سوسیالیستي افکارو لرونکو خوځښتونولخوا د یوه فلسفي فکرپه توګه وړاندې شو.د ارتودوکس مارکسیزم موخه دا ده چې مارکسیستي تیوري او طریقې ساده او اسانه کړي،قانون ورته  وضع کړي او یوه قاعده ورته وټاکي اوپه  کلاسیک مارکسیزم کې  ابهامات او تضادونه روښانه او واضیح کړي،دارتودوکس مارکسیزم فلسفه پر دې راڅرخي چې مادي پرمختګ(د تولیدوونکې قوې تیکنالوژیک پرمختګ)د یوې ټولنې د جوړښت او انساني ټولنې د اړیکو د بدلون اصلي عامل دی،په دې سره ټولنیز سیستمونه او د دوی اړیکې(لکه فیوډالیزم،کپېټالیزم یا پانګوالي او داسې نور)د تولیدي قوې د ارتقا سره بو متضاد او ناپایداره حالت خپلوي،د دې تضادونو د پایلې په ځواب کې ځینې ټولنیز انقلابونه رامنځ ته کېږي،دا انقلابونه په ټولنه  کې د سترو بدلونونو لامل ګرځي چې په پای کې یو نوی اقتصادي سیستم را دبره کېږي.
مارکسیزم لېنینیزم
مارکسیزم لېنینیزم یوه سیاسي نظریه  ده چې د جوزیف ستالین لخوا د مارکسیزم لېنینیزم  څخه د هغه د خپل تعبیر په بنسټ د۱۹۲۰ز کلونو په وروستیو کې پراختیا ورکړل شوه.دا نظریه  په ۱۹۲۴کال کې دلېنین له مړینې څخه وروسته د وخت د شوروي اتحاد دولتي او ګوندي اوهمدارنګه د نړیوال کمیونیزم کولو یا بلشویزېشن څخه وروسته  د کمیونیستي ګوندونو نظریه وه. ستالین د روسیې په کمیونیست ګوند (بلشویک) کې د نړیوال اصلي کمیونیزم بنسټ کېښود، شوروي اتحاد د نړیوالو کمیونیستانولپاره یوبېلګه ایزهیواد په څېر راڅرګند شو. د ۱۹۳۰ مو ز کلونو په وروستیو کې د ستالین د شوروي اتحاد د کمیونیست ګوند تاریخ په کمیونیستي او غیرکمیونیستي ټولنو کې د مارکسیزم او لېنینیزم د درسي کتاب په توګه مطرح شو.
سمونيار
سمونیار د پوليسو په تشکيل کې تر سرڅارمن لوړه او تر سمونمل راښکته رتبه ده. دا رتبه په پوځ کې د جگړن د رتبې سره او د ملکي تشکيل له پنځمې رتبې سره برابره ده.
آزاد کشمير
آزاد کشمير یا د پاکستان تر ولکې لاندي کشمير د کشمیر هغه سیمه چې د پاکستان دولت د واکمنۍ لاندې ده. دې سیمې ته آزاد جمو او کشمیر (اردو: ) هم ویل کیږي. دا سیمه هغه وخت د هندوستان څخه پاکستان ته ورکړل شوه ، کله چې په ۱۹۴۷ زږدیزکال کې د دواړو هیوادونو تر منځ د لومړۍ کشمیر جنګ وشو. که څه دغه سیمه د پاکستان د اداري کړنو له لاندې راځي خو دا یو خپلواکه سیمه ده.
سرچينې
وېشنيزه:د پاکستان ایالتونه او سیمې
تحليلي مارکسيزم
تحلیلي مارکسیزم د مارکسیزم د فلسفې یوه تګلاره ده چې د 1980 لسیزې په اوږدو کې د انګلیسي ژبو فیلسوفانو او ټولنیزو ساینس پوهانو ترمنځ مشهوره وه. دا کار په عمده توګه د سپتمبر ګروپ د اکادمیکانو سره تړاو درلود، نو د سپتمبر په دوه کلنو غونډو کې دوی د هغه څه په اړه بحث وکړ چې جیرالډ کوهن د "بې معنی مارکسیزم" په توګه بیان کړ، [1] دا ډله د ډیویډ میلر په "کلمو" کې د پوښتنو په اړه وايي. ایډیالوژي د می په میاشت کې راپورته کیږي. دا به روښانه شي د دې ښوونځي غړي د کارل مارکس او د هغه د جانشینانو د تیوریو په تشریح کولو کې د عصري ټولنیزو ساینسي وسیلو لکه د عقلي انتخاب تیوري سره د تحلیلي فلسفې تخنیکونو کارولو هڅه کوي.
عمومي توافق شته چې د تحلیلي مارکسیزم درې مخکښ استازي فیلسوف ګیرالډ کوهن ، ټولنیز ساینس پوه جان ایلسټر او اقتصاد پوه جان رومر دي. د کوهن کتاب، د کارل مارکس د تاریخ تیوري: یوه دفاع (1978)، په عمومي توګه د مارکسي تحلیلي تګلارې پیل ګڼل کیږي. په دې کتاب کې، کوهن هڅه کړې چې د تاریخ د ماديزم په اړه د مارکس د مادي مفکورې په تشریح او دفاع کې د منطقي او ژبني تحلیلونو وسیله وکاروي. په نورو مشهور تحلیلي مارکسیستانو کې ټولنپوه ایریک الن رایټ او سیاسي ساینس پوه ادم پرزورسکي شامل دي.
نسب
تحلیلي مارکسیزم د کارل مارکس د تاریخ تیوري: یوه دفاع (1978) د جیرالډ کوهن لخوا د خپرولو سره رامینځته شوی. [4] د کوهن کتاب له پیل څخه د تاریخي ماديزم د دفاع په توګه ټاکل شوی و. کوهن په ډیر زحمت سره د کارل مارکس د متنونو د احتیاط سره لوستلو له لارې تاریخي مادیالیزم بیا رغاوه، چې هدف یې د ممکنه ترټولو همغږي حساب چمتو کول دي. د کارل مارکس لپاره، ماديزم خورا مهم دی، او د کوهن لپاره، تخنیکي تعدیل ، چې هغه د تولید اړیکو او د تولید د ځواکونو فعالیت تشریح کوي، د اقتصاد، سیاسي او قانوني بنسټونو ("سپرسټرکچر") په دې تشریح کې. د تولید د اړیکو په فعالیت پورې اړه لري تشریح شوي. بنسټ "). د یو تولید میتود بل ته لیږدول د تولیدي ځواکونو د پراختیا لپاره د غوښتنې له امله رامینځته کیږي. دا ښیي چې د دوی نا رضایتي لاملونه لري. کوهن د انساني ډولونو منطقي ځانګړتیا ته په اشارې سره دا تمایل ثابتوي: چیرې چې د لا ډیر تولیدي ټیکنالوژۍ غوره کولو فرصت شتون لري او په دې توګه د کار بار کموي، انسانان د هغې کارولو ته لیوالتیا لري؛ له همدې امله، د انسان تاریخ د منطقي ګامونو د یوې ټولګې په توګه لیدل کیدی شي چې د انسان تولیدي ځواک زیاتوي.
نظریه
په ورته وخت کې چې کوهن د کارل مارکس د تاریخ تیوری لیکلی و، امریکایی اقتصاد پوه جان رومر د مارکسیستي مفکورې د استحصال او طبقاتي فاصلې د دفاع لپاره نیوکلاسیک اقتصاد کارولی و، رومر په خپل کتاب عمومي تیوري ( 1982) کې استحصال او طبقه بندي ته اشاره کړې وه. او د لوبې تیوري دا وښيي چې څنګه د کار په بازار کې استحصال طبقاتي تشې رامینځته کوي. رومر بیا د استحصال او طبقې د تشریح کولو لپاره د ارزښت د کار تیورۍ اړتیا رد کړه. د دې پر ځای چې په ځانګړي ډول د مجسمو کار لخوا تشریح شي، ارزښت په اصولو کې د هر ډول داخلي توکو لکه غوړ، غنم او داسې نور په توګه تشریح کیدی شي. رومر دې نتیجې ته ورسید چې استحصال د تولید په ډګر کې نه بلکې د بازار په تبادله کې طبقه رامینځته کوي، یادونه یې وکړه چې په بشپړه توګه د نه منلو وړ کټګورۍ په توګه، استحصال تل د اخلاقي غلطۍ معنی نلري.
حوالې
<references group="" responsive="1"> وېشنيزه:مارکسيزم وېشنيزه:مارکس
کورنی تاوتريخوالی
کورنی تاوتريخوالی (د کورنۍ ناوړه ګټې اخيستنې يا د کورني تاوتريخوالي په نوم هم ياديږي)، په کورني ترتيب کې نوره ناوړه ګټه اخيستنه ده، لکه په واده يا ګډ ژوند کولو کې. کورنی تاوتريخوالی ډېری وختونه د نږدې ملګري تاوتريخوالي لپاره د مترادف په توګه کارول کېږي، چې د يو شخص له خوا د بل شخص پر وړاندې په نږدې اړيکو کې ترسره کېږي او کېدای شي په متضاد يا همجنسي اړيکو کې يا د پخوانيو مېرمنو يا شريکانو تر منځ رامنځته شي. په پراخ مفهوم کې: په کورنی تاوتريخوالی کې د ماشومانو او والدينو يا لويانو پر وړاندې تاوتريخوالي شامل دی. کورنی تاوتريخوالی د فزيکي، لفظي، احساساتي، اقتصادي، مذهبي، زيږون او جنسي تېري په ګډون ډېر ډولونه لري، چې کېدای شي له فرعي اجباري بڼو څخه تر جنسي تېري پورې او د تاوتريخوالي فزيکي ناوړه ګټې اخيستنې لکه: خپه کول يا زندۍ کول، وهل، د ښځينه تناسلي نسج ماتول او پر بدنونو يې تیزاب شيندل، چې پایله يې د خرابېدو يا مرګ لامل کېږي. په کورنيو وژنو کې سنګسارول، د ناوې سوځول او د ناموس وژل شامل دي، (چې ځينې وختونه د کورنۍ هغه غړي هم په کې راځي چې له کورنۍ سره ګډ ژوند نه کوي).
په نړيواله کچه د کورني تاوتريخوالي قربانيان په لويه کچه ښځې دي، چې د تاوتريخوالي خورا سخت ډولونه همدوی تجربه کوي. دوی د نارينه وو په پرتله له خپل ځان څخه په دفاع کې د نږدې ملګري له تاوتريخوالي څخه کار اخلي. په ځينو هېوادونو کې کورنی تاوتريخوالی، په ځانګړې توګه د مېرمنو له خوا د حقيقي يا شکمن کفر په قضيو کې کېدای شي، د توجيه يا قانوني اجازې په توګه وګڼل شي. څېړنو ثابته کړې ده، چې د يو هېواد د جنسيت د برابرۍ او د کورني تاوتريخوالي د کچې تر منځ مستقيمه او د پام وړ اړيکه شته. هغه هېوادونه چې د جنسيت کم مساوات لري، د کورني تاوتريخوالي لوړه کچه تجربه کوي. کورنی تاوتريخوالی په ټوله نړۍ کې د نارينه او ښځينه دواړو لپاره تر ټولو زيات راپور شوي جرمونه دي. د نارينه د قرباني کولو په اړه د ټولنيزو بدناميو له امله هغه نارينه، چې د کورنی تاوتريخوالي قربانيان دي، د روغتيايي پاملرنې چمتو کوونکو له خوا د پام وړ احتمال سره مخامخ کېږي.
په ناوړه اړيکو کې کېدای شي، د ناوړه ګټې اخيستنې يو دوران وي، چې په جريان کې يې کړکېچ يا ترينګلتيا لوړېږي او د تاوتريخوالي يو عمل تر سره کيږي، چې ورڅخه وروسته د پخلاينې او ارامۍ دوره وي. کېدای شي، قربانيان د ګوښه والي، واک او کنټرول، له ناوړه ګټه اخيستونکي سره د دردناکه اړيکو، کلتوري منښت، د مالي سرچينو کموالي، وېرې، شرم يا د ماشومانو د ساتنې له لارې په کورني تاوتريخوالي حالتونو کې را ایسار شي. د ناوړه ګټې اخيستنې د پایلې په توګه د تاوتریخوالي قربانيان کېدای شي، فزيکي معيوبيت، بې نظمه تېری، اوږد مهاله روغتيايي ستونزې، ذهني يا رواني ناروغې، محدودې مالي چارې او د روغتیایي اړيکو د رامينځته کولو کمزورې وړتيا تجربه کړي. قربانيان کېدای شي، لکه له زیانونواو تاوانونو څخه د وروسته فشار ګډوډۍ په شان، سخت رواني اختلالات تجربه کړي. هغه ماشومان چې په يوه کورنۍ کې له تاوتريخوالي سره ژوند کوي، ډېری وخت د ځوانۍ له عمر څخه رواني ستونزې ښيې، لکه: مخنيوی، ګواښونو ته ډېره پاملرنه او بې نظمه تېری، چې کېدای شي له ناوړه زيانونو سره مرسته وکړي.
ريښه او تعريفونه
جيک ايشلي (Jack Ashley) په ۱۹۷۳ ز کې د انګليستان پارلمان ته خطاب وکړ، د کورني تاوتريخوالي اصطلاح يې په کور کې د تاوتريخوالي په معنا سره وکاروله، چې همدا په عصري حالاتو کې د کورني تاوتريخوالي د اصطلاح لومړنی پېژندل شوی استعمال دی. دا اصطلاح پخوا په ابتدايي توګه مدني نا اراميو ته راجع شوې ده. د يوه هېواد دننه تاوتريخوالي او د بهرني ځواک له خوا تر سره شوي تاوتريخوالي سره مخالف يا يو د بل برعکس دي.
په سنتي يا دوديز ډول کورنی تاوتريخوالی (Domestic Violence) يا په لنډ ډول (DV) تر ډېره له فزيکي تاوتريخوالي سره تړاو درلود. لکه: د مېرمنې ناوړه ګټه اخيستنه، د مېرمنې وهل، د مېرمنې پرله پسې وهل او وهل شوې ښځه اصطلاحات کارول شوي، مګر د غير واده شوو ملګرو د شاملولو هڅو، د فزيکي، ښځينه مرتکبينو او همجنسي اړيکو پرته د ناوړه ګټه اخيستنې له امله په شهرت کې کموالی راغلی دی. کورنی تاوتريخوالی، اوس په عمومي ډول په پراخه کچه تعريف شوی، چې "ټول فزيکي، جنسي، رواني يا اقتصادي تاوتريخوالی، چې کېدای شي د کورنۍ د غړي يا نږدې ملګري له خوا تر سره شي" په کې شامل دي.
د نږدې ملګري تاوتريخوالي اصطلاح ډېری وخت د کورنۍ ناوړه ګټه اخيستنې يا کورني تاوتريخوالي سره په مترادف ډول کارول کېږي، مګر دا په ځانګړي ډول هغه تاوتريخوالي ته راجع کېږي، چې د يوې جوړې (خاوند او مېرمنې) په اړيکو کې رامنځته کېږي. د بېلګې په توګه: واده، همغږي يا غيرهمغږي او د ژوند نږدې ملګري. دې ته د روغتيا نړيوال سازمان (WHO) د ناوړه ګټې اخيستنې په توګه د کنټرول چلند اضافه کوي. د نږدې ملګري تاوتريخوالي په متضاد او همجنسي اړيکو کې ليدل شوی او د پخوانيو بېلګو له ډلې د نارينه وو له خوا د ښځو پر وړاندې او برعکس د ښځو له خوا د نارينه وو پر وړاندې تاوتريخوالی يادولي شوو. کورنی تاوتريخوالی يوه پراخه اصطلاح ده، چې زیاتره وخت د کورنۍ د غړو تر منځ  له ماشومانو ناوړه ګټه اخيستنه، د لويانو ناوړه ګټه اخيستنه او نورې  ظالمانه کړنې رانغاړي.
د ملګرو ملتونو په ۱۹۹۳ ز کې د ښځو پر وړاندې د تاوتريخوالي د له منځه وړلو اعلاميې، کورنی تاوتريخوالی په لاندې ډول راوپېژاند:"په کورنيو کې د وهلو ټکولو، په ښځينه ماشومانو د جنسي تېري، د جهېز اړوند تاوتريخوالي، د ازدواجي جنسي تېري، د مېرمنو د تناسلي غړو د تخريب او د ښځوله خوا پرښځو تاوتريخوالي او د زبېښاک اړوند تاوتريخوالي ته زيان رسوونکو داسې نورو دوديزو کړنو په ګډون، په کورنيو کې فزيکي، جنسي او رواني تاوتريخوالی رامنځته کېږي."
تاریخ
انسائيکلوپيډيا بريتانيکا ( Encyclopædia Britannica ) وايي چې: د ۱۸۰۰ ز لسيزې په لومړيو کې ډېري حقوقي سيستمونو، په ښکاره ډول د مېرمنو وهل په خپله ښځه باندې د مېړه د حق په توګه ومنله. د انګليسي عمومي قانون چې د ۱۶ پېړۍ تاريخ ته ورګرځي، چې کورنی تاوتريخوالی يې د ټولنې پر وړاندې جرم ګڼه؛ نه د انفرادي مېرمنې پر وړاندې، چې د مېرمنې وهل د سولې ماتول يا ورڅخه سرغړونه ګڼل کېږي. مېرمنو حق درلود چې د سولې له سیمه ییز عدالت څخه د سولې د اړيکو په بڼه د تعديل غوښتنه وکړي. طرزالعملونه غير رسمي او له ريکارډ يا ثبت څخه بهر وو او هېڅ قانوني لارښود د ثبوت يا تاوتريخوالي داسې معيار نه دی مشخص کړی، چې د محکوميت لپاره کافي وي. دوه عادي جملې يو ميړه دې ته اړ باسي چې اړيکه په يوه عهده کې وټاکي، يا هغه دې ته اړ کړي چې په راتلونکي کې د ښه چلند ضمانت کولو لپاره له خپلو ملګرو څخه ژمنې واخلي. وهل هم په رسمي توګه، د بريد په ډول مؤظف کېدای شي، که څه هم دا ډول محاکمې خورا لږې وې او د سخت ټپي کېدو يا د مړينې له قضيې څخه پرته، سزا په عمومي ډول کوچنۍ جريمې وې.
د پراخوالي په وسیله، د کارچوکاټ په امريکايي مستعمرو کې دایر شوی دی. د ۱۶۴۱ز د ميساچوسټس (Massachusetts) خليج استعمارګرو د آزادۍ بدن اعلان وکړ، چې يوه واده شوې ښځه بايد "د خپل مېړه له خوا د بدني اصلاح يا تغمې څخه پاکه وي." نيو هامپشاېر (New Hampshire) او رودي ټاپو (Rhode Island) هم په خپلو جزايي کودونو کې، د ښځو وهل په څرګند ډول منع کړل.
د امريکا د انقلاب په پیروي، په حقوقي سيستم کې بدلونونو د سیمه ییزو عدالتونو په پرتله مخکينيو دود شوو دولتي محکمو ته ډېر واک ورکړ.
غلام محمد فرهاد
ديپلوم انجنير غلام محمد فرهاد(۱۹۰۱ – ۱۹۸۴) چې د کابل په خلکو کې د پاپا په نامه مشهور ؤ دافغانستان د معاصر تاريخ يو ستر ملي او سياسي شخصيت گڼل شوی. د افغانستان په ودانۍ او د هېواد د افغاني هويت په غښتلتيا کې يې نه هېريدونکي هلې ځلې کړي.
مخينه
غلام محمد فرهادپه ۱۹۰۱ زېږیز کال کې د وردگو ولایت د مرکز، میدان ښار په یوې مخورې کورنۍ کې زيږيدلی.
زده کړې
په ۱۹۱۵ م زېږيز کال کې کابل ته د راکډه کيدو وروسته يې دحبیبي په ښونځي کې خپلې زده کړې پای ته ورسولې. خدايبښلی پاپا په ۱۹۲۱م زېږيز کال کې د اعلحضرت غازي امان الله خان لخوا د لوړو زده کړولپاره جرمني ته واستول شو چې دمونشن په ښارکې يې دبرېښنا په څانگه کې دیپلوم تر لاسه کړ.
دندې
هیواد ته د ستنيدو وروسته په ۱۹۲۸ کال کې يې داماني په ښونځي کې د ښوونکي په توگه دنده ترسره کوله او د دې تر څنگ يې ددولتي فابریکو دالکتروتخنیک (برېښنايي تخنیک)دبرخې مسؤلیت په غاړه ؤ. فرهاد په ۱۹۳۴ کال کې یو ځل بیا جرمنی ته لاړو ، د المان دهيواد سره ديو قراردادپه اساس يې د چک وردگ دبرښنا بند په آلماني توربینوسمبال ، اودسروبي بند توربینونه یې هم نوي کړل.
په ۱۹۴۸م کال کې دکابل ښارلومړی ولسواک ښاروال وټاکل شو.اوپه ۱۹۵۴م کال کې دکابل دبریښنا شرکت بنسټ جوړ او دی د همدغه شرکت مشر شو.
سیاسي هلې ځلې او ټولنیز ژوند
ښاغلی فرهاد د۱۹۵۵م زېږيز کال دلويې جرگې غړی و ،اوپه ۱۹۶۶م زېږيز کال د کابل د خلکو له خوا د ولسي جرگې وکیل وټاکل شو. په ۱۹۷۰م زېږيز کال کې يې د ولسي جرگې وکالت د خپل ارادې د مقاومت په عنوان پریښود.
خدای بښلی فرهاد په 1966م زېږيزکال کې د افغان سوسیال دموکرات گوند بنسټ ايښودونکی و او د نوموړي گوند په کنگره کې د گوند د مشر په توگه وټاکل شو او دمرگ ترورځې ددغه گوند مشر ؤ.
د ۱۹۷۹م زېږيز کال داکټوبر په ۱۴ دحفيظ الله امين د حکومت له خوا د يوې پوځي کودتا په وسيله د حکومت د رانسکورولو په تور دخپلو يو لړ ملگرو سره ونيول شواو په کابل کې زنداني شو،اوپه ۱۹۸۰کې دبندڅخه راخلاص شو. خدايبښلي فرهاد دجگړې او سياسي اختناق وخت کې هېواد نه د وتلو وړانديزونه په کلکه سره ردول.
ارواښاد غلام محمد فرهاد په ۱۹۸۴ م کال دنومبر په ۷نيټه ( ۱۷ دعقرب ۱۳۶۳ هجری شمسی ، ۱۴ دصفر ۱۴۰۵ هجری قمری )کې ومړ او په شهدای صالحین کې خاورو ته وسپارل شو. (۱)
سرچینې
وېشنيزه:افغانان
چينايي دوديزه درملگري
د چين دودیز طب  د اوږدي  مودي  د  پرمختيا  په  تاريخ  کې  د واقعيتونو او  تجربو د جمعبندي  کولو  له لارې  په  تدريجي  توگه  رامنځته  شوي  چه  په دي توگه د چيني ملت  ځانگړي  خصوصيت  لرونکي  طبي  سيستم  ايجاد شوي  دي. د چين دودیز  طب  هم  د چين  د بيلا بيلو قومونو طب  گڼل  کيږي  چه  په دي  کې په  عمده توگه   د هان،  تبت،  مغول   او ويغور  د  قومونو طب  شامل  دي.
له دي امله  چه  د هان قوم  نفوس  تر ټولو نه زيات  دي ، نو د چيني  عنعنوي طب  په  هکله  د خان قوم  د ژبي   ليک دود تر ټولو  نه مخکې  رامنځته شوي   او  کلتوري تاريخ  يي  نسبتأ  اوږد  دي،  نو  په نړۍ کې  د هان قوم  د  عنعنوي طب  اغيزه  ډيره  لويه  ده. په نولسمه  پيړۍ کې   چين  ته  د لويديځې نړۍ د طب  د   داخليدو  او  مروج  کيدو  نه وروسته  د هان قوم  طب  د چين  عنعنوي طب  په توگه  وگڼل  شو.
تاريخ
د چين د دودیز طب   د پرمختيا  په بهير کې  د هان  قوم  طب د نوو قومونو په نسبت  تاريخ  يي  ډير لرغوني  دي  او  واقعي  تجربې  او اړوندې تيوري  نسبأ  مکملې  او زياتې  ښکاري.