خبري_ارزښت
د پکتيکا والي محمد اکرم خپلواک په وار وار پر بهرنيو ځواکونو نيوکه کړې، چې له دوى سره له همغږۍ پرته خپلسري پوځي عمليات کوي او دا دوى ته په سيمه کې ستونزې ټوکوي. هغه له شپږو نورو افغان واليانو سره يوځاى په سپينه ماڼۍ کې د امريکا ولسمشر جورج بوش ته هم دا شکايت وکړ، چې ايتلافي ځواکونه خلک له کورونو باسي او په نه گناه يې زندانونو ته اچوي. دا لومړى ځل نه دى، چې ايتلاف او ناټو ځواکونه ملکي وگړي په نښه کوي. پر ٢٠٠١ ز کال چې حامد کرزي نوې د واک شنه چپنه پرغاړه کوله، د ارزگان په دهراووت کې د واده مراسم په جنازو واوښتل. د واده شنې جوړې د قبرونو بيرغونه شول او يوازې سره او شنه بوټان وو، چې له وراييځ نه د يادگار په توگه پاتې شوي وو. دا يوه وړه بېلگه ده، خو په لسگونو نورې داسې پېښې شته، چې نه يې چا انځور خپور کړى او نه هم پرې د بشري حقونو نړيوالې مدافعې ټولنې وغږېدې. له رسنيزې زاويې يو متفاوت تصوير: ((جسيکا لينچ)) او ((ريچل کوري)) دوه هغه امريکايۍ خويندې، چې په عراق او فلسطين کې وژل کېدې، له سي اېن اېن او بي بي سي نه رانيولې ترگردو لويديزو رسنيو پورې ټولو تر اونيو اونيو پر هغوى رپوټونه خپرول. جسيکا لينچ ، چې په عراق کې له القاعدې او عراقي پوځ سره جنگېده، تر مصنوعي برمته نيونې وروسته ژوندۍ ووته، خو ريچل کوري، چې په فلسطين کې د مسلمانو ماشومانو د روزنې چارې پرمخ بېولې تر اسراييلي بلدوزرونو لاندې شوه. جسيکا په يوه ناروا جگړه کې اتله وگڼل شوه ، خو کوري له اسراييلي ځواکونو سره په مبارزه کې تر مړينې وروسته ترهگره ونومېده. له (ISM) غورځنگ پرته، د بشري حقونو د دفاع ټولنو او لويديزو رسنيو پام له ((ريچل کوري)) واوښت. د لويديزو رسنيو له زاويو د افغانستان او عراق وضع همدغسې انځوريږي. دلته ((جسيکا لينچ)) اتله ده او ((ريچل کوري)) ترهگره. خلک د مړو پر ښخون لگيا دي سپي غلي شول او شپه رڼا شوه... بمبارۍ کلى په دوړو او لوگيو کې پټ کړ، خو هدف يې يوازې دښته ، باغونه او يو ټونس موټر و. د کلي سپي د امريکايي پوځيانو د ټوپکو له شړکا سره جوخت د مرگ په خوب ويده شول. اوس يوازې درې غږه اورېدل کېدل: د امريکايي ببر غوږو سپيو غږ، د امريکايي پوځيانو غږ او د کلي د ماشومانو او ښځو چيغې. خو دا درېواړه غږونه او چيغې د پرمختللو امريکايي ماشينگڼو په ډزو کې چا نه اورېدل. نړيوالو رسنيو او ايتلاف اعلان وکړ، چې د طالبانو يوه اته کسيزه ډله وژل شوې او سيمه له ترهگرو پاکه شوې ده، خو د پردې ترشا هيچا څه ونه ليدل. هغوى، چې پېښه ليدلې وه، پټه خوله پاتې شول او يوازې پر يوه خواشيني بسيا شول. سپي هم د مرگ په خوب ويده شول انسان د سپيو خوراک: د ابوغريب زندان له منځه خپرو شويو تصويرونو نړۍ ولړزوله. هغه په عراق کې د امريکايي تمدن او ولسواکۍ جوتې بېلگې وې. څو سپيو ، څو هغه (( بېوزله ترهگر)) داړل، چې نه خو يې د امريکا جگپوړې ودانۍ نړولاى شوې او نه يې له دغو تورو سپيو د ځان ژغورنې توان درلود. چې مړشي، پړ شي: هغوى نور د همدغه متل مصداق وو. د مټاخان د ابراهيم کاريز په کلي کې هم انسان د سپيو خوراک شو. تور او اوږد غوږي سپيان په ښځو او ماشومانو ور ايله وو. ساندو او نارو ټول کلى په سر اخستى و. نارينه د امريکايي پلي ځواکونو د ماشينگڼو خوراک شول او ښځې او ماشومان د سپيو. ددغو ماشومانو ناسته کونډه مور ايتلافي سپيانو وداړله د دريو کورونو دېوالونه، توشکې او بړستنې ټول د وينو بوى ورکوي. دوو کورونو تر لسو لسو ډېرغړي له لاسه ورکړي دي. د صندوقونو سرونه خلاص دي او کورنۍ ميرات. يوه د څلورو ماشومانو مور د کوټې په وينلړلي غولي کې زگيروى کوي. سپي خوړلي ټپي لاسونه يې پټۍ شوي او څلور تازه يتيمان يې گرد چاپېر ولاړ دي. هغه نور د کور د کفالت لپاره څوک نه لري او بزگر مېړه يې د طالب او القاعدې په ټس کې د نورو د غچ خوراک شوى دى. دغه سړى وايي دلته له دوو مېرمنو سرونه پرې شويدي په دوهم کور کې هيڅ ژوندى سرى نشته. ١١ واړه په ډزو وژل شويدي. درېيم کور له خپلې ١٧ کسيزې کورنۍ څخه په کابل پلتخنيک کې يوازې يو محصل((انجنير رحمت الله)) او د هغه سپين ږيرى پلار په ميراث پرېښودل. هغه اوس پر کلي د پولتخنيک ليليې ته ترجيح ورکوي، ځکه لږ ترلږه خو به د ايتلاف او ناټو ځواکونو د چورلکو له ړندې بمبارۍ په امن کې وي. ايا دغه زانگو به کونډه مور بيا ډکه کړاى شي؟ د مټاخان د ابراهيم کاريز کلي ډلوژنه په داسې حال کې ترسره کيږي، چې په ملگرو ملتونو کې د افغانستان سفير ظاهر طنين امنيت شورا ته د ملکي وگړو د مرگ ژوبلې کچې د ټيټيدا زېرى ورکوي. هغه د ابراهيم کاريز کلي تر ډلوژنې يوه ورځ مخکې وويل: (( د افغان او سوله ساتو ځواکونو ترمنځ د همکارۍ يو داسې ميکانيزم جوړ شوى ، چې د هغه پر بنسټ به د ملکي وگړو د مرگ ژوبلې مخنيوى کيږي)). د ظاهر طنين د ادعاوو اپوټه، د ايتلافي پليو ځواکونو په لاس کوراکور ٣٣ کسيزه ډلوژنه دا ښيي، چې د ملکي وگړو د مرگ ژوبلې مخنيوي لپاره د نوي ميکانيزم په نامه څه نشته. د يو شمېر نړيوالو ټولنو او ادارو د سروې گانو له مخې، دا په ډاگه شوې ده، چې د ملکي وگړو د مرگ ژوبلې هرې پېښې د تاوتريخوالي کچه او سلنه ډېره کړې ده. پښتون چاته غچ نه پرېږدي او څومره، چې دغسې پېښې ډېريږي، د غچ لمبې ورسره لا ژبغړاندې کيږي. د مټاخان د(( ابراهيم کاريز کلي)) خلک د دولت او نړيوالې ټولنې د بي پري څيړنو انتظار کوي. که ښکيل اړخونه د هغوى پوښتنې ځواب نه کړي او د پېښې د پردې تر شا رازونو سپيناوى ونه شي ، ښايي خپله چوپتيا په يوې ورته غچ اخستنې سره ماته کړي. خلک د پېښې په اړه د جدي پلټنو غوښتنه کوي د همدې پېښې اړوند پښتو بي بي سي خپرونې په لاندې ډول خبر خپور کړ: