cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابي نصر الفارابي
ژوند
د ژوند لومړې پړاو: فارابي د ژوند په لومړۍ لسيزه کې د خپل پلار سره چې د پوځ سرلښکر ؤ د بغداد په لور چې په هغه وخت کې د پوهې او تمدن کور ؤ وخوځېد. هورې يې د وخت له نامتو ښوونکو څخه ادبي، مطقي، فلسفي، اورياضي علوم ترلاسه کړل. له بغداد څخه د حلب امير سيف الدوله په دربار کې د سلاکار په توگه پاتې شو، د سېف الدوله ستاېنه يې په خپلو شعرونو کې کړې، د نوموړي امير له مړيني څخه وروسته د دمشق په لور وخوځېد او ترمرگه هملته پاتې شو.
اخلاق او ژوند
فارابي د سپېڅلي نفس خاوند ؤ، له دونيادارۍ څخه به يې ځان لرې ساته، په لږ څه به يې بسيا کوله، ساده ژوند يې خوخاوه، د ورځيني خرڅ يې دا حال ؤ چې د امير سېف الدوله له اړخه چې ورته کومې اسانتاوې برابرې شوې وي، له څلورو درهمه سپين زرو څخه پرته هېڅ هم نه اخيستل. د ورځې به د د مشق دښار په بڼونو کې د يخو چينو او سيورو لاندې له خپلو زده کوونکو او ملگرو سره وخت تېراوه، په ژوند کې دومره اقتصادي ؤ چې د شپې له مخې به يې د ساتونکو د څراغونو ته شپه تېروله او خپل ليکل به يې کول. د ژود تر آخره نه د کوم کور خاوند شو نه د د مال او دارايۍ، چې دا يې د فقيرانه او ملنگۍ يوه ښکاره ثبوت دى.
خوراک
د حکيم فارابي د ژوند په څېر د هغه خوراک هم ساده مگر رنگين ؤ. په خوراک کې به يې تل د (حملان) د زړونو او ځيگر خوروا خوړله، او د رېحان شراب به يې څښل.
ابونصر محمد بن محمد فارابی (در برخی متون متأخر، محمد بن محمد بن طرخان بن اوزلغ)، در حدود سال ۲۵۷هجری قمری/ ۸۷۰میلادی در دهکده «وسیج» از ناحیه فاراب خراسان (در افغانستان کنونی) به دنیا آمد. در جوانی برای تحصیل به بغداد رفت و نزد «متی بن یونس» به فراگرفتن منطق و فلسفه پرداخت. سپس به حران سفر کرد و به شاگردی «یوحنا بن حیلان» درآمد. از آغاز کار، هوش سرشار و علم آموزی وی سبب شد که همه موضوعاتی را که تدریس می‌شد، به خوبی فرا گیرد. به زودی نام او به عنوان فیلسوف و دانشمند شهرت یافت و چون به بغداد بازگشت، گروهی از شاگردان، گرد او فراهم آمدند که «یحیی بن عدی» فیلسوف مسیحی یکی از آنان بود. در سال ۳۳۰هجری قمری/۹۴۱میلادی به دمشق رفت و به «سیف الدوله حمدانی» حاکم حلب پیوست و در زمره علمای دربار او درآمد. فارابی در سال ۳۳۸هجری قمری/۹۵۰میلادی در سن هشتاد سالگی در دمشق وفات یافت. مورخان اسلامی معتقدند که فارابی فردی زهد پیشه و عزلت‌گزین و اهل تامل بود. اعراض او از امور دنیوی به حدی بود که با آن که سیف الدوله برایش از بیت‌المال حقوق بسیار تعیین کرده بود، به چهار درهم در روز قناعت می‌ورزید. فارابی در انواع علوم بی همتا بود. چنانکه درباره هر علمی از علوم زمان خویش کتاب نوشت و از کتاب‌های وی معلوم می‌شود که در علوم زبان و ریاضیات و کیمیا و هیات و علوم نظامی و موسیقی و طبیعیات و الهیات و علوم مدنی و فقه و منطق دارای مهارت بسیار بوده است. درست است که کندی نخستین فیلسوف اسلامی است که راه را برای دیگران پس از خود گشود؛ اما او نتوانست مکتب فلسفی تأسیس کرده و میان مسائلی که مورد بحث قرار داده است، وحدتی ایجاد کند. در صورتی که فارابی توانست مکتبی کامل را بنیان نهد. ابن سینا او را استاد خود می‌شمرد و ابن رشد و دیگر حکمای اسلام و عرب، برایش احترام بالایی قائل بودند. در سنت فلسفه اسلامی، فارابی را بعد از ارسطو که ملقب به «معلم اول» بود، معلم ثانی لقب داده اند.
زده کړې
فارابي له کندي څخه وروسته د اسلامي نړۍ لوى فلسفي پېژندل کېږي. فارابي د عباسي لـښکرو سره بغداد ته په رسېدو سره دعربي ژبې زړه کړې ته ملا وتړلهو د عربي ژبې له زړه کړې څخه وروسته يې له رنځپوهوه ابو البشر متى بن يونس څخه مطق زده کړ. په ځانگړي ډول: ۱- اېساغوجي، ۲- قاطيغورياس (المقولات او ۳- پارمېنياس (العباره) يې له روبېل څخه زده کړل. همدارنگه يې د قياس په نامه کتاب له ابن يحيى المروزي څخه زده کړ. دا ټول ذکر شوي کتابونه د ارستو ليکنې وى. نحو يې له ابي بکر بن سراج څخه زده کړه. دارنگه يې په رياضي او طبي علومو کې لوړو پوړيو ته ځان ورساوه. استاتاليسي فلسفه يې په بغداد کې زده کړه ، د خپلې ژورې مينې له مخې يې د (ډي اينيما) کتاب  دوه سوه ځلې، او د (طبيعيات) کتاب څلوېښت ځلې لوستلې مگر د فارابي زياته مينه له منطق سره وه، نو ځکه خو په (المعلم الثاني) يانې دوهم ښوونکي باندې ونومول شو. د منطق لومړنې ښوونکې ارستو دى، فارابي د هغه کتابونه تشريح کړل، نو ځکه په دوهم ښوونکي سره ونومول شو. د فارابي زياتره ليکنې منطقي دي، دې د خپل يون په کړۍ کې مصر ته هم ورسېد. هورې له يو څه خت پاتې کېدو څخه وروسته دمشق ته ولاړ، او د ژوند ترپايه هملته پاتې شو.
د فارابي فلسفه
فلسفه فارابی آمیزه‌ای است از حکمت ارسطویی و نو افلاطونی که رنگ اسلامی و به خصوص شیعی اثناعشری به خود گرفته است. او در منطق و طبیعیات، ارسطویی است و در اخلاق و سیاست، افلاطونی و در مابعدالطبیعه به مکتب فلوطینی گرایش دارد. د فلسفې يووالې فارابی از کسانی است که می‌خواهند آراء مختلف را با هم وفق دهند. او در این راه بر همه گذشتگان خود نیز سبقت گرفت. او در این راه تا آن جا پیش رفت که گفت: فلسفه، یکی بیشتر نیست و حقیقت فلسفی ـ هر چند مکاتب فلسفی متعدد باشند ـ متعدد نیست. فارابی به وحدت فلسفه سخت معتقد بود و برای اثبات آن براهین و ادله بسیاری ذکر کرد و رسائل متعدد نوشت که از آن جمله، کتاب «الجمع بین رایی الحکیمین افلاطون الالهی و ارسطو» به دست ما رسیده است. وی معتقد بود که اگر حقیقت فلسفی واحد است، بایدبتوان در میان افکار فلاسفه بزرگ به ویژه افلاطون و ارسطو توافقی پدید آورد. اساسا وقتی غایت و هدف این دو حکیم بزرگ، بحث درباره حقیقتی یکتا بوده است، چگونه ممکن است در آراء و افکار، با هم اختلاف داشته باشند؟ فارابی میان این دو فیلسوف یونانی پاره‌ای اختلافات یافته بود، اما معتقد بود که این اختلافات، اختلافاتی سطحی است و در مورد مسائل اساسی نیست. مخصوصا آنکه آن‌ها مبدع و پدیدآورنده فلسفه بوده و همه حکمای بعدی کم و بیش، به این دو متکی هستند. مسائلی که به عنوان اختلاف مبانی افلاطون و ارسطو مطرح بود و فارابی درصدد هماهنگ ساختن بین آنها برآمد، عبارت بودند از: روش زندگی افلاطون و ارسطو، روش فلسفی افلاطون و ارسطو، نظریه مُثُل، نظریه معرفت یا تذکر، حدوث و قدم، نظریه عادت. البته تردیدی نیست که فارابی در این امر رنج بسیاری متحمل شده است؛ اما نکته مهم در این رابطه این است که یکی از منابع او برای انجام این مقصود، کتاب «اثولوجیا» یا «ربوبیت» بود که یکی از بخش‌های کتاب «تاسوعات» فلوطین می‌باشد. وی فکر می‌کرد که این کتاب متعلق به ارسطو است و چون در آن به یک سلسله آراء افلاطونی برخورد کرده بود، همین امر او را بر این کار، تشویق می‌کرد. (در حالی که مطالب این کتاب، ارتباطی با ارسطو نداشت.) بنابراین، اگر چه فارابی در کار خود به توفیق کامل دست نیافت، ولی راه را برای دیگر فلاسفه اسلامی گشود. بدین ترتیب که میان ارسطو و عقاید اسلامی یک نوع هماهنگی ایجاد کرد و فلسفه ارسطو را جزو سرچشمه‌ها و اصول فلسفه اسلامی قرارداد.
د فارابی پوهنيز دور او اثار
د فارابي پوهنيز مصروفيتونه او ليکلي اثار په لاندې ډول دي:
فارابي د ارستو منطقي ليکنو (ارگانين) باندې لمنليکونه پېل کړل. دا ليکنې د لومړي ځل لپاره له يوناني څخه عربي ژبې  ته د فارابي په واسطه وژباړل شوې. چې وروسته د وخت په تېرېدو سره نورو اروپايي او لويديځو ژبو ته وژباړل شول. و د وخت په تېرېدو سره نورو پوهانو او فلسفيانو د فارابي لار خپله کړه او د ارستو منطقي ليکنې يې اروپايي پخوانيو او اوسنيو ژبو ته وژباړلې. د ارگانيونو کتابونه په لاندې ډول دي: ۱- کټگوريانې: (المقولات) – The Categories ۲- د تفسير فن (فن التفسير) – The Hermeneutiea ۳- لومړې تحليل (القياس) – The Asalytica Prior ۴- دوهم تحليل (البرهان) – The Analytica Posteriora ۵- جدل The Topica ۶- بلاغت او فصاحت (البلاغه) The Rhetoric ۷- تېر ايستنه، غولونه (سوفسطه) The Sophistrica Elinnhchi ۸- شعر The Poetic ۹- فارفوريوس (د اېساغوجي سريزه) لکه څرنگه چې مو يادونه وکړه چې د فارابي اصل کار د منطق تشريخ کول ؤ ، خو سره لدې يې هم په نورو علومو کې ليکنې کړي، لکه په سياسيت کې يې  د افلاطون د قوانينو لنډيز جوړ کړى، په اخلاقو کې يې د ارستو (نقوما) شرحه ليکلې ده. دارنگه يې په طبعي علومو کې ليکنې کړي چې په لاندې ډول دي: ۱- طبيعيات، ۲- کتاب السماء العلم، ۳- التوليد و الفساد، ۴- علم جو، ۵- علم النفس، ۶- الحس و المحسوس، ۷- کتاب النبات، ۸- الحيوان. ۱) ما ینبغی ان تعلم قبل الفلسفه (هغه څه چې له فلسفې څخه مخکې يې زده کړى): د فارابي دا کتاب د منطق، هندسې، اخلاقو او له شهواتو څخه ډډه کولو او د فلسفې اساسي زده کړې څخه بحث کوي، او د هريو په اړه بېل، بېل غږېږي. ۲) السیاسه المدنیه (ښاري سیاست): دا کتاب د سیاسی اقتصاد په اړه ليکلې دى. ۳) الجمع بین رأيی الحکیمین افلاطون الالهی و ارسطو طالیس ( د دوه رنځپوهانو (افلاتون الهي او ارستو) د رايو يووالې): فارابي په دې کتاب کې کوښښ کړې ترڅو د افلاتون او ارستو د نظرياتو ترمنځ يووالې راولي، او ترډېره بريده پدې کار کې بريالې شوې دى. ۴) رساله فی ماهیه العقل (د عقل په ماهيت کې کتابگوټې): پدې کتاب کې فارابي د عقلونو پېژندنه کړې او د هغوي مرتبې يې بيان کړي. ۵) تحصیل السعاده (د نېکبختۍ لاسته راوړنه): دا کتاب يې د اخلاقو او نظري فلسفې په اړه ليکلې دى. ۶) اجوبه عن مسائل فلسفیه (فلسفي مسايلو ته ځوابونه): هغه ځوابونه دي چې له فارابي څخه د فلسفې په اړده پوښتل شوي. ۷) رساله فی اثبات المفارقات (رساله‌ای در اثبات وجود موجودات غیر مادی): در این رساله، فارابی درباره موجودات غیر مادی بحث می‌کند. ۸) اغراض ارسطو طالیس فی کتاب مابعد الطبیعه (مقاصد ارسطو در کتاب متافیزیک): این کتاب یکی از مهم‌ترین کتابهای فارابی است که مورد استفاده ابن سینا هم قرار گرفت. ۹) رساله فی السیاسه (رساله‌ای در سیاست): فارابی درباره سیاست صحبت می‌کند. ۱۰) فصول الحکم (د حکمت بېلوونکي): دا کتاب د الهي حکمت په اړه دى، او ۷۴ بحثونه لري او له اروا څخه هم غږېدلې.
ليکنه: عثمان منصور انصاري
اخځليکونه
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان وېشنيزه:افغان فيلسوفان وېشنيزه:ختيځه فلسفه وېشنيزه:فيلسوفان
عبدالمنان دردمند
عبدالمنان دردمند (زوکړه ۱۲۹۲ لمريز لېږدي کال، باجوړ - مړینه ۱۳۶۹ ل ل کال (د ۱۹۹۰ زېږدي کال د جولای ۲۱)، پېښور) د افغانستان يو پښتو ژبی لیکوال او شاعر دی.
مخينه
دردمند ټول عمر د هېواد په رسنيو کى کار کړى چې نږدې ۱۰ کاله د راډيو افغانستان د پښتونستان خپرونې پازوال (مسئول) وو. سربېره پر دې، هغه د انگرېزانو پر خلاف په ډيرو غزاگانو کې هم گډون کړى وو چې د هغوی له شمېره یې د ليکنډي غزا، د کړپى غزا او داسې نورو غزاوو نومونه اخیستلی شو. نوموړي ددغو غزاوو په اړه په يوه قلمي نسخه کې بيان کړی دی.
د شعر بېلگې يې
په دى غرونو کې باغونه، پکې ستوري چراغونه - دي روان پکې رودونه، خو د پاسه پرې وچ خوړ دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى که باټوار او که کيمور دى، د ابشارو پکې شور دى - خو د لاندې کروندې او لوی پټی زمونږه شړ دی دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى
د يوې گېډې مزدوران يو، په بازار کې فقيران يو - خو گوندي او تربگني باندې هر کلى مو ککړ دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى نه هنر او نه کمال شته، نه تعليم ته د چا خيال شته - د رڼا نه لرې پاتې، نه پوهېږو چې څوک پړ دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى
د ډيوې تتې رڼا ته، د څپياکو د اور خواته - د انسان حيوان تر منځه، په کوټه کې يو اخور دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى د تاريخ په کرونده کې، رانه ورانه ماشوړه شوه - چى څه وگټو د ورځې، هغه ټوله يوه شوړه شوه د انسان او د حيوان د، اوبو څښلو يو جوړ دى - دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى کور په کور کلې په کلي، د گوندي تربگنۍ څلي - شاه زلمي پکې وژلي، د تروکي په لکړ دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى قلعه گانې جيلخانې لوړ برجونه يې ټاڼې - ترې چاپيره سره اورونه، سوله مات او کور سنگر دى
دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى
نه برېښنا او نه سرک شته، نه د اصل ژوند درک شته - دردمند ورته حيران او ناصر خان په ژړا سر دى دا زمونږه باجوړ دى، دا زمونږه باجوړ دى خداى بخښلي عبدالمنان دردمند دا شعر پر ۱۹۸۲ ز کال د باجوړ د چهارمنگ شاه کلي کې ويلی وو.
مړينه
عبدالمنان دردمند پر ۱۳۶۹ ل ل کال (د ۱۹۹۰ زېږدي کال د جولای پر ۲۱) په پېښور کې له دې نړۍ سترگې پټې کړې او د رحمان بابا په هديره کې خاورو ته وسپارل شو. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- وښکلې توره.
۲- پښتو سوچه لغات.
۳- نوى خيال.
۴- نن سبا.
۵- ملي ناره.
۶-ادبي سوغات.
۷- ملي يووالى.
۸- پښتونستان وپيژنئ.
۹- د پښتونستان د خپلواکۍ تړون، ۴ ټوکه.
۱۰ پښتو ليکونه، د ۱۳۵۱ ل ل کال کابل چاپ.
۱۱- قلمي نسخې.
۱۲- د گودر گلونه.
۱۳- ولسي دستورالعمل.
۱۴- پښتو موسيقي، ټنگ ټکور.
۱۵- طبیعي عنعنوى بوټي.
۱۶- زمونږ رسول ص.
۱۸- اوښکې، شاعرانه قطعات.
۱۹- هندي مهاجرين اور مجاهدين.
۲۲- پښتو ډرامې.
۲۳- د غم سيلاب.
۲۴- د حج د سفر رساله.
۲۶- د خپلواکۍ تړون، د ۱۳۴۷ ل ل کال چاپ.
۲۷-
همدا راز يو شمېر نور اثار چې ورک شوي دي.
اخځليک
۱- د عبدالمنان دردمند په نامه فېسبوک پاڼه.
۲- http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00---off-0areu--00-00-10-0---0---0direct-10---4---0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-10&cl=CL5.24&d=HASH01b227438768ea44aaad3fdd&x=1
۳-http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00-...00--off-0areu--00-00-10-0---0---0direct-10---4---0-0l--11-prs-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-00-0-0-11-10-0utfZz-8-00&cl=CL5.38&d=HASH036f5b4b215d9d06704036&x=1
۴-
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:افغاني ليکوال
مغولستان
مغولستان یا منګولیا په وچې پورې تړلی او په ختیځې آسیا کې پروت هیواد دی. پلازمینه یې اولان باتور او رسمی ژبه یې منګولیایې ژبه ده. نوموړی هیواد په ۲۹ د ډسمبر ۱۹۱۱م کال د چینګ امپراتوری خپلواکی ترلاسه کړی. مساحت یې ۱۱۶'۵۶۴'۱ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۱۷۰'۱۴۵'۳ میلیونه تنوته رسیږي.
Moŋğol ulus; څراغ «د مغول ملت» یا «د منګولیا ایالت» په ختیځې اسیا کې وچې ته محاط هېواد دی، چې په شمال کې له روسیې او په سویل کې له چین سره ګډه پوله لري. دا 1,564,116 کیلومتره مربع (603,909 مربع میل) مساحت لري. یوازې 3.3 میلیون نفوس لري، چې د نړۍ تر ټولو لږ نفوس لرونکی خپلواک هېواد دی. منګولیا د نړۍ تر ټولو لوی وچه پورې تړلی هېواد دی، چې له تړلي بحر سره پوله نه لري او ډېره برخه یې پر چمنونو پوښل شوې، غرونه یې په شمال او لوېدیځ کې دي او په سویل کې یې د ګوبي صحرا ده. اولان باتار یې پلازمېنه او لوی ښار دی، چې د هېواد نږدې نیمایي نفوس جوړوي.
نږدې 30٪ نفوس یې کوچیان یا نیمه کوچیان دي؛ د آس کلتور یې په بشپړه بڼه پاتې دی. بودیزم د اکثریت مذهب دی او بې مذهبه وګړي یې دویمه لویه ډله ده. اسلام دویم لوی دین دی، چې د قزاقانو ترمنځ متمرکز دی. ډېری اتباع یې توکمیز منګولیان دي، چې نږدې 5٪ نفوس یې قزاقان، تووانان او نور اقلیتونه دي، دوی په ځانګړې توګه په لوېدیځ کې متمرکز دي. منګولیا د ملګرو ملتونو، د اسیا د همکارۍ ډیالوګ، G77، د اسیا د زیربناوو د پانګونې بانک، د ناپییلي غورځنګ غړی او د ناټو نړیوال شریک دی. منګولیا هېواد په 1997ز کال کې د سوداګرۍ له نړیوال سازمان سره یوځای شو او هڅه کوي، ترڅو په سیمه ییزو اقتصادي او سوداګریزو ډلو کې خپل ګډون پراخ کړي.
ریښه پېژندنه
د منګولیا نوم په لاتین کې د «منګولانو ځمکه» معنی لري. د منګوليايي کلیمې «منګول» (монгол) اصل ناڅرګنده ریښه لري، په بېلابېلو ډولونو لکه د غره یا سیند نوم؛ د منګولیا د مونګخی-ټینګری-ګال «ابدي اسماني اور» فساد یا له موګلو نه اخیستل شوې، چې د څلورمې پېړۍ د روران خګانیت بنسټ ایښودونکی و. لومړی د مونګو په توګه تصدیق شوی (په چینايي: 蒙兀، اوسنۍ چینایي Měngwù، منځنۍ چینایي Muwngu) د اتمې پېړۍ د تانګ امپراتورۍ د شمالي قومونو په لیست کې د شیاوی څانګه، په احتمالي ډول له لیاو دور مونګکو سره تړاو لري. (چيني: 蒙古، اوسنۍ چينايي Měnggǔ، منځنۍ چينايي MuwngkuX)؛ نو دا هغه قبيله ده، چې اوس د خامګ منګول په نامه يادېږي.
په 1125ز کال کې د لياو تر سقوط وروسته، خامګ مغولان په منګوليا کې يوه مخکښه قبيله شوه. په هر حال، د جورچین په واکمنۍ سره له جین کورنۍ او د تاتار کنفدراسیون سره د دوی جګړو دوی کمزوري کړي وو. د قبیلې وروستی مشر ییسګی و، چې زوی یې تیموجین بالاخره د شیوي ټول قومونه د منګول سترواکۍ (یخ مونګول اوولس) په توګه متحد کړل. په ديارلسمه پېړۍ کې د منګول کلیمه د چنګيز خان تر واکمنۍ لاندې د منګوليک ژبو د يوې لويې ډلې لپاره پر يوه چتر اصطلاح بدله شوه.
د ۱۹۹۲ز کال د فبرورۍ په ۱۳مه د منګولیا د نوي اساسي قانون له تصویب راهیسې، د دغه ایالت رسمي نوم «منګولیا» (Mongol Uls) دی.
تاریخ او لرغونتوب
په خوډ ولایت کې د خویت تسنخر مغاره، لوی فیل، صحرایي پیشو، د باختري اوښانو او شترمرغانو ګلابي، نسواري او سرې رنګې نقاشۍ 20,000 کاله وړاندې تاریخ انځوروي، چې دا د «منګولیا لاسکاکس» لقب ترلاسه کوي. د مالتا د وینس مجسمې (21,000 کاله پخوا) په شمالي منګولیا کې په پورتنۍ پیلیولیتیک کې د لوړې هنري کچې ګواهي ورکوي؛ مالتا اوس د روسیې برخه ده. د نوي ډبر پېر پرمهال کرنیز مېشت ځایونه (c. 5500-3500 له میلاده مخکې)، لکه په نوروولین، تامسګبولګ، بایانزاګ، او رشان خاد کې د آس سوارۍ کوچي مېشتۍ له معرفي کېدو دمخه، د منګولیا په تاریخ کې یوه مهمه پېښه وه، چې پر واکمن کلتور بدله شوه. د آسونو سوارۍ په منګولیا کې د مسو او برونزو د دورې افاناسیو کلتور (3500-2500 له میلاده مخکې) په لړ کې د لرغون پېژندنې شواهدو له خوا مستند شوي؛ دا کلتور په مرکزي مغولستان کې تر خنګای غرونو پورې فعال و. د افناسیوان په قبرونو کې موندل شوي څرخي موټرونه 2200 کاله مخکې له میلاد نه تاریخ لري. کوچي توب او فلز کاري، د اوکونیوف کلتور (د دویمې مخکې له میلاد زریزې)، اندرونوو کلتور (2300-1000مخکې له میلاده) او کاراسوک کلتور (1500-300 مخکې له میلاده) سره ډېر وده وکړه، چې په 209 کال کې د اوسپنې د دور Xiongnu سترواکۍ سره پای ته ورسېد. د Xiongnu د برونزو د دورې په یادګارونو کې د هرن ډبرې، کیریګسور کورګان، مربع تخته یي قبرونه او د ډبرې نقاشي شامل دي.
له سړې جګړې وروسته
په 1991ز کال کې د شوروي اتحاد ړنګېدل، د منګولیا سیاست او ځوانان ډېر اغېزمن کړل. د دوی وګړو د 1990ز کال په جنوري کې سوله ییز ډیموکراټیک انقلاب او د څو ګوندونو سیسټم او د بازار اقتصاد معرفي کړ. په ورته مهال کې د مغولستان پخوانی مارکسيست ليننيست خلق انقلابي ګوند پر د منګولیا اوسني سوسيال ډیموکراټيک خلق ګوند واوښت، چې د هېواد سياسي منظره یې بدله کړه.
په 1992ز کال کې یو نوی اساسي قانون معرفي شو، او د «خلق جمهوریت» اصطلاح د هېواد له نوم نه لرې شوه. د بازار اقتصاد ته د لېږد بهیر تر ډېره ستونزمن و. د 1990 لسیزې په لومړیو کې هېواد د لوړ انفلاسیون او د خوراکي توکو له کمښت سره مخ و. د نا کمونیستو ګوندونو لپاره بریا په لومړیو ټاکنو کې په 1993ز کال (ولسمشریزو ټاکنو) او 1996ز کال (پارلماني ټاکنو) کې ترلاسه شوه. چين د اسيا د همکارۍ ډيالوګ (ACD)، د اسيا- پاسفيک اقتصادي همکارۍ (APEC) د غړيتوب لپاره د منګوليا د غوښتنليک ملاتړ وکړ او د شانګهای د همکارۍ په سازمان کې يې د څارونکي حيثيت ورکړ.
ژبې
د منګولیا رسمي ژبه منګولیایي ده او د 95٪  نفوس له خوا ویل کېږي. په ټول هېواد کې د اوریت او بوریت مختلفې ژبې ویل کېږي او د منګولیک خامنیګان ځینې ویونکي هم شته دي. د هېواد په لوېدیځ کې پر قزاقي او توواني او ترکي ژبو هم خبرې کېږي. د منګولیا اشاروي ژبه د کڼو د ټولنې اصلي ژبه ده.
نن ورځ، منګولیایي په منګولیا کې په سیریلیک الفبا لیکل کېږي، چې تر دې مخکې په منګولیایي لیکدود لیکل کېده. په ۱۹۹۴ز کال کې د زاړه لیکدود د بیا معرفي کولو پلان جوړ شوی و، خو دا کار ترسره نه شو؛ ځکه چې زاړه نسلونه له عملي ستونزو سره مخ وو. ښوونځي دودیزه الفبا بیا دودوي. د 2020ز کال په مارچ کې، د منګولیا حکومت پلانونه اعلان کړل، چې تر 2025ز کال پورې به په رسمي اسنادو کې سیریلیک او دودیز منګولیايي لیکدودونه دواړه وکاروي.
روسي په منګولیا کې تر ټولو ډېره دود بهرنۍ ژبه ده؛ ورپسې انګلیسي ده، که څه هم انګلیسي په تدریجي ډول د دویمې ژبې په توګه د روسي ځای نیسي. کوریایي ژبې په سویلي کوریا کې د لسګونو زرو منګولیایانو په کار کولو سره شهرت ترلاسه کړ.
جغرافیه
وېشنيزه:د لویدیځې اسیا هیوادونه وېشنيزه:په وچې پورې تړلي هیوادونه
۱۲٫۷x۱۰۸ مرمی
۱۲٫۷x۱۰۸ مرمی په زره سوری کوونکي شوروي (روسي) مرمی ده چې يه شوروي اتحاد کې په ۱۹۴۳ کال کې طرح او جوړه شوه او شوروي (روسي) پوځ د دی مرمیاتو څخه په رسمي ډول د ۱۹۳۸ کار څخه راهيسی کار اخلي. په ۱۹۵۵ کال کې ۱۲٫۷x۱۰۸ مرمی د وارشاف تړون د معیاري مرمی په توگه وټاکل شوه.
د مرمیاتو ډولونه
وېشنيزه: روسي مرميات
ټومباک
ټومباک (په انگرېزي: Tombac) د مسو او جستو یو مخلوط دي چې د ۸۵٪ څخه تر ۹۰٪ پورې مسو او د ۱۰٪ څخه تر ۱۵٪ پورې جستو محتوي لري. ټومباک په ځانگړی ډول په چین، ايران او تورکيه کې د لوښو او نورو شیانو د جوړولو لپاره ور څخه کار اخيستل کېده. ټومباک د ۱۹ پېړی څخه په اروپا کې د جواهرو او مرمیاتو د جوړولو لپاره کارېږي.
انځورتون
وېشنيزه: فلزونه
د برېښنا انرژي خپرېدل
د برېښنا خپرېدل له يوې توليدي ساحې نه يو برېښنايي فرعي تمځای يا سټېشن ته د برېښنايي انرژۍ يو ستر حرکت دی. يو له بل سره وصل شوي لاينونه چې دې حرکت يا لېږد ته زمينه مساعدوي، د خپرېدلو د شبکې په نوم پېژندل کېږي. دا د لوړ ولټېج سټېشنونو او مصرف کوونکو تر منځ د سيمه یيز وائيرنګ يا لاين غزونې نه بېل دی، چې په قسمي ډول د برېښنايي انرژي وېش ته راجع کېږي. د ترکيب شوي خپرېدلو او وېش شبکه، د برېښنا د وړاندې کولو يوه برخه ده چې د برېښنايي شبکې په توګه پېژندل کېږي.
د برېښنايي انرژي د اوږد واټن ګټور لېږد يا خپرېدنه لوړ ولټېج غواړي. دا د دروند جريان په واسطه توليد شوي ضايعات کموي. د خپرېدو لاينونه زياتره د لوړ ولټېج متناوب جريان کاروي، مګر د خپرېدونکي لاين يو مهم ټولګی د لوړ ولټېج مستقيم جريان نه ګټه پورته کوي. د ولټېج کچه په ټرانسفرمرونو سره بدلون مومي،  د خپرېدلو لپاره ولټېج پورته وړي او بيا د سيمه یيز وېش لپاره ولټېج کموي او وروسته بيا د مصرف کوونکي په واسطه لګېږي.
يوه پراخه ساحه همزماني درجه بندي يا نقشه (wide area synchronous grid) چې په شمالي امريکا کې «يو له بل سره وصل» په نوم هم پېژندل کېږي، په مستقيم ډول زيات هغه توليدوونکي ماشينونه وصلوي چې زياتو مصرف کوونکو ته په ورته اړوند فريکوينسۍ سره AC انرژي توليدوي. د بېلګې په ډول: په شمالي امريکا کې څلور ستر يو له بل سره وصل interconnections شته (لويديخ انټرکنکشن، ختيځ انټرکنکشن، کيوبيک انټرکنکشن او د تکزاس د برېښنايي اعتبار شورا (ERCOT) شبکه). په اروپا کې يوه ستره شبکه د اروپا ډېرې اړوند برخې وصل کوي.
په تاريخي ډول د خپرېدلو او وېش لاېنونه زياتره وخت د ورته کمپنۍ په ملکيت کې وو، مګر د ۱۹۹۰ ز لسيزو کې زياتو هېوادونو د برېښنا مارکیټ اړوند قوانين په داسې طريقو ازاد کړي دي، چې د وېش له سوداګرۍ نه د برېښنايي لېږد يا خپرېدلو سوداګرۍ يو له بله بېلوالی يې رهبري کړ.
سيستم
د لېږد ډېر لاېنونه د درې فازه متناوب جريان لوړ ولټېجه دي، که څه هم د متناوب جريان يو فازه لاين ځيني وختونه د اوسپنې لار د برېښنايي کوونې په سيستمونو کې کارول کېږي. د لوړ ولټېج مستقيم جريان (HVDC) ټيکنالوژي د اوږدو واټنونو (په نمونه يي ډول په سلګونو ميله واټن) کې د ستر ګټورتوب لپاره کارېږي. د HVDC ټيکنالوژي د اوبتل برېښنايي کېبلونو (په نمونه يي ډول له ۳۰ ميل يعنې ۵۰ کیلومترو نه اوږد واټن) کې هم کارول کېږي او د هغو شبکو تر منخ د برېښنا په تبديلولو کې کارېږي، چې په دوه اړخيز ډول په يو وخت کې نه دي پېښ شوي. د HVDC اړيکې د برېښنا د ستر وېش شبکو په ثابت ساتلو کې کارول کېږي، چې ناڅاپي نوي بارونه يعې لوډ يا خاموشېدل، د شبکې په يوه برخه کې کېدای شي، په هممهال ستونزو او غورځېدونکي ناکاميو (cascading failures) کې کېدای شي پایله ولري.
برېښنا په لوړ ولټېج (۶۶ کیلو واټ يا له دې پورته) کې خپرېږي، تر څو د انرژي هغه ضايعات کم کړي چې د اوږد واټن په لېږد يا خپرېدنه کې رامنځته کېږي. برېښنا په عادي ډول د برېښنا د هوايي لاينونو په واسطه خپرېږي. تر ځمکې لاندې د برېښنا لېږد په اړين ډول د فعالولو لوړه بيه او د سترو عملياتي محدوديتونه، مګر د څارنې لږې بيې لري. تر ځمکې لاندې د برېښنا لېږد ځيني وختونه، په کليوالي سيمو يا په چاپيريالي ډول حساسو موقعيتونو کې کارول کېږي.
د خپرېدلو په سيستمونو کې د برېښنايي انرژي د ذخيرې د اسانتايوو کمښت، يوه کليدي محدوديت ته لار هواروي. برېښنايي انرژي بايد د مصرف د کچې په اندازه توليد شي. د کنترول يو sophisticated سيستم ته اړتيا ده، چې دا باوري کړي چې د برېښنا توليد د هغې له غوښتنې سره په نږدې ډول پرتله کېږي. که چېرې د برېښنا لپاره د غوښتنې ملاتړ ( supply) زيات وي، ذکر شوی بې تعادلي کولی شي، د دې سبب  شي چې توليدي دستګاه او د لېږد وسايل په خودکار ډول د ويجاړۍ د مخنيوي په پار خاموش او پرې شي. په تر ټولو خراب حالت کې دا کېدای شي، د بندېدو يا خاموشۍ يوه تړلې لړۍ او يو ستر منطقوي ته بندېدل رهبري کړي. په بېلګو کې د امريکا د شمال ختيځ د ۱۹۶۵، ۱۹۷۷، ۲۰۰۳ ز برېښنا بندېدل او په ۱۹۹۶ او ۲۰۱۱ ز کې د امريکا په نورو سيمو کې د برېښنا ستر بندېدل يا قطعه کېدل شاملېږي. د برېښنا د خپرولو شبکې په سيمه یيز، ملي او ان د لويې وچې په سطحه پراخو شبکو کې وصل شوي دي، چې د ګڼو تر حده زياتو (redundant) چمتو کولو په واسطه د داسې ناکامۍ خطر کم کړي. د برېښنا د لېږد کمپنۍ د هر لاين د بارو اعظمي ظرفيت مشخص کوي (په اصلي ډول د لاين د فزيکي يا حرارتي حد په پرتله لږ)، تر څو باوري کړي چې، د شبکې په يوه بله برخه کې د يوې ناکامۍ په پېښه کې اضافي ظرفيت د لاسرسي وړ دی.
هوايي خپرېدل
د لوړ ولټېج هوايي هادي د روپوشي (پوښ) په واسطه نه دي پوښل شوي. د هادي مواد نږدې تل يو المونيمي الياژ دی، چې په بېلابېلو پوښونو کې جوړ شوی دی او په ممکن ډول د پولادو په پوښ سره تقويه شوی دی. ځيني وختونه د هوايي لېږد لپاره مس کارول کېدل، مګر المونيم یو څه روښانه، ګټور او يوازې په حاشيوي ډول لږه کارکرده ګي لري او بيه يې هم کمه ده. هوايي هادي يوه وسيله ده، چې په نړيواله کچه د بېلابېلو کمپنيو په واسطه جوړېږي. پرمختللي هادي مواد او شکلونه په باقاعده ډول کارول کېږی، تر څو زيات شوي ظرفيت او د خپرېدنې عصري سرکټونو (د برېښنا د جريان لارې) ومني يا اجازه ورکړي. د هادي اندازې له 12mm2 (د امريکايي سيم اندازه) نه تر 750mm2 (۱۵۹۰۰۰۰ دايروي ميل ساحه) پورې د مقاومت په بدلولو او د جريان وړلو په ظرفيت سره تنظیميږي. د لويو هادي لپاره (په يو قطر يا دايره کې د يو څو سانتي مترو نه زيات) د برېښنا په فريکوينسي کې، د جريان زيات بهير سطحې ته نږدې د پوستکي يا پوښ د اغېزې له امله متمرکز دی. د هادي د مرکز برخه لږ جريان يا کرنټ لېږدوي، مګر هادي ته په وزن او بيه کې مرسته کوي. د جريان د دې محدوديت له امله، کله چې لوړ ظرفيت ته اړتيا وي؛ ګڼ موازي کېبلونه (چې بنډل هادي ورته وايي) کارېږي. بنډل هادي په لوړ ولټېج کې هم کارول کېږي، تر څو د corona discharge په واسطه بايللې انرژي کمه کړي.
نن ورځ د لېږد يا خپرولواندازه ولټېجونه په عادي ډول ۱۱۰ کیلو واټه او له دې پورته په نظر کې نيول کېږي. ټيټ ولټېجونه،لکه: ۶۶ کیلو واټ او ۳۳ کیلو واټه، په عادي ډول د فرعي خپروونکو ولټېجونو په توګه کتل کېږي، مګر کله ناکله په اوږدو لاينونو باندې په سپک لوډ (لږ مصرف لرونکو لاېنونو باندې) هم کارول کېږی. له ۳۳ کیلو واټ نه ټيټ ولټېجونه په معمولي ډول د وېش لپاره کارول کېږي. له ۷۶۵ کیلو واټ نه پورته ولټېجونه د اضافي لوړ ولټېج په توګه کتل کېږي او په یو څه ټيټو ولټېجونو کې له کارېدلو وسايلو سره په پرتلیز ډول د بېلابېلو طرحو او نقشو غوښتنه کوي.
دا چې د هوايي لېږد سيمونه (لاينونه) د سرپوش (پوښ) لپاره په هوا باندې تکيه کوي، د دې لاينونو ډيزاين د یو څه  تصفيې غوښتنه کوي، چې د خونديتوب د ثابت ساتلو په موخه مراعات شي. د هوا ضد او نقيض حالتونه، لکه:  لوړ بادونه او ټيټه د حرارت درجه کولی شي، د برېښنا د پرې کېدو لامل شي. د هوا ۲۳ ((عقدې)) (په يو ساعت کې ۴۳ کیلو متره) سرعت هادي ته اجازه ورکولی شی، چې عملياتي تصفيې په ورو ورو لاندې کړي، په رڼا او د ملاتړ يا supply په بایللو کې اغېزه کوي. د فزيکي لاين دوراني حرکت د دوران د امپليتود او فريکوينسي له مخې، د هادي تراټ يا اهتزاز (conductor gallop or flutter) نومول کېدای شي.
تر ځمکې لاندې لېږد
د برېښنا انرژي د هوايي لېږد پر ځای د ځمکې لاندې کېبلونو په واسطه هم خپرېدلی او لېږدول کېدلی شي. تر ځمکې لاندې کېبلونه، د هوايي لاينونو په پرتله لږ right of way اخلي، لږه څرګندتيا لري او د خرابې هوا په واسطه لږ اغېزمنېږي. که څه هم د پوښل شوو کېبلونو او کېندنې بيې، د هوايي ساختمان په نسبت زياتې لوړې دي. د ښخ شوي لېږد په لاينونو کې د عیبونو موقعيت معلومول او ترميمول نسبتا زيات وخت نيسي.
په ځينو ښاري سيمو کې د ځمکې لاندې کېبلونه، له فلزي نلونو سره نږدې دي او په عایق مايع يا ګاز سره بېل پوښل شوي دي، چې د پمپونو په واسطه يا ساکن دي او يا بل شان. که چېرې يوه برېښنايي تېروتنه نل ويجاړوي او په شاوخوا خاوره کې يو عايق چاود يا څڅېدنه توليدوي، د مايع نايتروجن لارې د نل د ويجاړو شوو برخو د منجمد کولو په موخه کارول کېږي، تر څو اوبو اېستنې او د ويجاړ شوي نل ترميم ته زمينه برابره کړي. تر ځمکې لاندې دا ډول کېبل کولی شي، د ترميم دورې ته دوام ورکړي او د ترميم بيه لوړه کړي. د پايپ ( نل) او خاورې د تودوخې درجه، په عادي ډول د ترميم په دوره کې په ثابت ډول اداره کېږي.
داسی دعا چی په عمر کی یې یو ځل اووایې بسنه کوی .!
داسی دعا چه په عمرکی یی یوځل اووايې بسنه کوی
خوږو دوستانوضرور يې يو ځل ولولۍ او په ژوند کی یوځل لوستل غواړی خو اجر او ثواب یې دټول عمر څخه لوی دی.
د رسول الله (صلى الله عليه و سلم ) د حدیث مضمون دئ چه. چاچه دا دعاء ولوسته. الله (ج) به ورته د 360 حجونو
360 ختمونو
360 غلامانو آزادولو،
360 دينارونو دصدقه کولوً،
او د 360 غمجنو ویرجنواو اړو کسانو د حاجتونو پوره کولو برابر اجراوثواب ورکړی.
کله چه رسول الله (ص) دا حدیث بیانولو (جبرائيل)علية السلام راغلو او اویی ویل
چی: يا رسول الله صلی الله علیه وسلم کوم بنده د الله (ج) د بندګانوڅخه او یا یوڅوک د ستاسو دامت څخه دا دعا ولولې اګرکه یو واریې هم ولولې په ټول ژوندکی نو زماد په خپل عزت اوجلال قسم وی چه زه به د اوو ۷ شیانوضمانت دالله ج په امرکوم.
1- فقربه یی له منځه ځی د الله په أمر
2- منكر و نكيرپه پوښتنو کی به کامیاب وی
3- په پل الصراط باندی به په آسانئ تیریږی
4- دیوه ناڅاپی (نا بابره) مرګ څخه به وژغورل شی
5- اور د دوزخ به پری حرام شی
6- دقبر له تنګئ څخه به په امن شی
7- د ظالم اوغاصب حکمران له شره به په امن وی
(الدعاء..)
لا إله الا الله الجليل الجبار لا إله الا الله الواحد الاحد القهار
لا إله الا الله الكريم الستار لا إله الا الله الكبير المتعال
لا إله الا الله وحده لا شريك له إله واحداً
ربـاً و شاهداً أحداً و صمداً و نحن له قـــانتون
ربــاً و شاهــداً أحداً و صمدأ و نحن له صــابرون
لا إله الا الله وحده لا شريك له
ومحمداً عبده و رسوله
لا اله الا الله محمدأ رسول الله
اللهم أليك فوضت أمرى و عليك توكلت و بك أمنت يا أرحم الراحمين
اللهم أتنا فى الدنيا حسنه و فى الاخره حسنه و قنا عذاب النار
اللهم أرحمنا فأنت بنا راحم ولا تعذبنا فأنت علينا قادر وقنا عذاب النار
اللهم لا تعذبنا ان نسينا او اخطئنا اللهم ارفع غضبك و سخطك عنا اللهم ارحمنا فإنك بنا راحم ولا تعـذبنا فأنت عـلينا قادر اللهم ارحمنا يوم تبدل الأرض غـير الأرض والسماوات
اللهـم إذا جاء منكر و نكير وألقيا عـلينا السؤال اللهم ألهمنا الجواب اللهم ثبتنا بالقول الثابت في الحياة الدنيا وفى الآخرة
اللهم ارحمنا يوم يفر المرء من أخيه.. وأمه وأبيه.. وصاحبته وبنيه
اللهم ارحمنا إذا التفت الساق بالساق إلى ربك يومئذ المساق..
اللهم ارحمنا إذا أقمنا للسؤال وخاننا المقال ولا ينفع مال ولا جاه ولا عيال
اللهم ارحمنا إذا ورينا التراب وغلقت من القبور الأبواب فإذا الوحشة والوحدة وهول الحساب
اللهم ارحمنا يوم تقول لجهنم هل امتلأت وتقول هل من مزيد
اللهم اغـفـر للمسلمين والمسلمات
الاحياء منهم و الاموات
اللهم اغفر لى ولوالدي ولامتى امه محمد يا غفار يا رحيم
لا اله الا انت سبحانك انى كنت من الظالمين
له ټولوملګرو او دوستانو سره یې شریکه کړئ ترڅو تاسواو دتاسوملګری د بی شمیره ثوابونواو اجرونو څخه برخمند شی
یوه بله دعاچه په لوستلوسره یی ملائکی په یوه کال کی هم ثوابونه نه شی لیکلئ
وایی چه یوه انسان دا دعا ولوسته : "لا اله الا الله عدد ما كان ,وعدد مايكون, وعدد الحركات والسكون"
او له یوه کاله وروسته یی بیا همدا دعاولوسته ....... نوملائکو ورته اوويل چه مونږ لا د تیرکال ددی دعا په لوستلوسره دستااجرونه اوثوابونه نه دی لیکلی.
آئ ملګريه سوچ وکړه که چیرته دا دعاګانی په خپله هم ولولی او د نوروسره یی هم شریکی کړی ترڅودتاسوپه سبب سره دوی هم ولولی نو دتاسوبه څومره اجرونه وی.
د افغانستان ولسوالۍ
د افغانستان ولايتونه په ولسواليو وېشل شوي. په دې وروستيو کالونو کې د افغانستان د ولسواليو شمېر هم زياتې شوي او نوې ولسوالۍ له پخوانيو ولسواليو رابېلې شوي او يا هم د پخوانيو ولسواليو برخې گرځېدلي. د ۱۹۷۹ ز. کال نه دمخه په افغانستان کې ټولټال ۳۲۵ ولسوالۍ وې. د ولسواليو همدا شمېر په ۲۰۰۴ ز. کال کې ۳۲۹ ته ورسېد، خو په ۲۰۰۵ ز. کال کې د يوې سترې بياانتظامي چارې له مخې د افغانستان د ټولو ولسواليو شمېر ۳۹۷ ته ور پورته شو او همدا راز د ۲۰۰۵ ز. کال د جون په مياشت کې د افغانستان د کورنيو چارو وزارت لخوا ۳۹۸ ولسوالۍ چې د افغانستان په ۳۴ ولايتونو کې دي په رسمي توگه وپېژندل شوې. که په راتلونکې کې د افغانستان د جغرافيې اداري وېشنې سر له نوي تنظيم شي نو کېدای شي چې همدا شمېره نوره هم پورته يا ښکته لاړه شي.
دلته لاندې د ولايتونو له مخې د افغانستان د ولسواليو لړليک ليکل شوی:
د بدخشان ولايت
300px|بټنوک|کيڼ|د بدخشان ولسوالۍ.
سرچينې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:د افغانستان اړونده لړليک
داریوش ۱
داریوش ۱ یا ستر داریوش (په پارسی:داریوش بزرگ، په مېخي ليکدود:     )، (زېږېدنه:۵۵۰ ق.م.-مړینه:۴۸۶ ق.م.) د هخامنشیانو د کورنی څخه یو مشهور حکمران، او فاتح وو. پلار یی ویشتاسپ، نیکه یی ارسام او غور نیکه یی هخامنش (د هخامنشیانو بنسټ ایښودونکی) وو.
د داریوش ژوند
داریوش د هخامنشیانو د اشرافو څخه وو چی د هخامنشیانو په اردو کی یی خدمت کاوه او د حکمران کمبوجیه تر ټولو پیاوړی عسکر وو. په ۵۲۵ عیسوی کال مخکی حکمران کمبوجیه پر مصر برید وکړ او داریوش په دی وخت کی د کمبوجیه څواکونو قوماندان وو. په ۵۲۵ عیسوی کال مخکی د فارس (پارس) په ولایت کی یو لوی قیام پېل شو. د قیام لارښود چی نوم یی گئومات ووخپل ځان قانونی حکمران اعلان کړ او تر قیام وروسته کئومات هخامنشیانو حکمران شو. حکمران کمبوجیه په مصر کی جگړه بنده کړه او فارس ته ولاړ مگر په فلسطین کی وفات وکړ. داریوش د خپل جنگیوالو د گئومات پر کلا برید وکړ او گئومات یی وواژه. د گئومات تر وفات وروسته داریوش د هخامنشیانو حکمران شو. داریوش د خپلو بریو (کامیابیو) په هکله په ډبره کی مظمون (خبر) هک کړ چی د بیستون د ځلی په نوم یادېږی. داریوش د هخامنشیانو واکمنۍ د اقتصاد او اداری برخه کی ډېر اغېزمن کارونه وکړل. داریوش یوه لویه لاره جوړه کړه چی د شوش څخه تر سارد پورې رسېده. په ۵۱۵ عیسوی کال مخکی داریوش پاسرگاد ته نژدی د هخامنشیانو نوی مقر تاسیس کړ چی په اوسه وخت کی د تخت جمشید په نوم یادېږی. داریوش هم خپله واکمنۍ د خشځیاوان په ۲۰ ولایتونو تقسیم کړه او هره ولایت خپله سرپرست درلودل.
سرچینې
(چیکی ژبه)(د ایران تاریخ)
وېشنيزه:د هخامنشیانو حکمرانان
۱۵۰ (عدد)
۱۵۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۴۹ څخه  مخکي او د ۱۵۱ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۵۰:
په کلینډر کې
۱۵۰ کولاي سي:
ميټيان ميټی Metie
ميټي قبيله يا ميټي پُښتانه يوه تاريخي او لرغونې قبيله ده،چي اوس يي خپل پښتانه د دې پرګڼي په حقله مالومات نه لري۔د دې قام/شاخ يادونه  حافظ رحمت بړيچي په خپل تاريخي او ارزښتناک اثر کښي کړيه ده، د يادوني وړ ده چي دا ليکوال په هندوستان کښي د لوي احمد شاه بابا په وخت کښي، د اتلسمي پيړۍ په نيمايي کښي، د بريل،راولکهنډ ستر وزير وو۔ واحد يي ميټی او جمع يه ميټيان دي۔ دا د پښتنو، قام په متا خيل(متی خيل) سره هم بلل کيژي۔ زما په پام دا ځکه ورته متی خيل وويل کيژي ،چي پخوا د پښتو ليک لوست ډيړ نه وو او د پاړسۍ اغيزه ډيره وه۔او په پاړسی ژبه کښي ”ټ“ نسته،نو ځکه دا توری په متی خيل سره په اولس کښي مشهور شوی دﺉ۔ د افغانستان ختيځ پونده نومي کتاب کښي، فرنګی ليکوال (په اردو ژباړه )کښي هم په متی سره ليکل سوی ده،په دا کتاب کښي نوري تيروتني هم شته،لکه خروټی يي په"خروطي" سره ژباړيلی دﺉ۔لنډا دا چي دا د غلجی څانګې لودي پښتانه/ په اُردو لودهی پټهان\ دي
=== اردو ژباړه يو غير پشتانه کړي ده کوم چي په ډاګه د پښتنو له ژوند او ژواک سره ناولده شکاري۔ ان تر دا پوري چي د انګريزۍ ژبي توری نامډ(Nomad)يي هم په خانه بدوش سره ژباړللي ده۔ولي چي په دا کتاب کښي د کومو پښتنو قبيلو يا ټبرونه يادونه شوي ده هغه ټول" پونده"  دي۔ پونده او کوچي ډير توپير لري۔ پونده هغه پښتانه دي چا چي په خوا له مرکزي یا منځني ايشيا،افغانستان او هندوستان تر مينځ تجارت کاوو۔ياني دوي به له اباسينه بيا تر سند،هند ،ملتان ،لاهوراو کراچی تر بندره بزازي کوله۔   په هندوستان کښي د بنګال په ايالت، بمبۍ ،دکن،تل او نورو جاينو کښي ټاټوبه کوله۔ دا ټولنيزه ټولنه په بنسټيزه توګه "تجار" وه، او د څارويو پالنه يي نه کوله۔ او د څيزونو ليژد را ليژد به يي په اوښانو کاوو۔يو بل انګريز ليکوال،په خپل کتاب د ي ايج اف ايمپاير"The edge of Empire"  کښي هم د پونده ټکی ليکلی ده ، د  پونده په نامه    د پاکستان په لاهور کښي اوس هم د "پونده ګيټ" په نامه ور يا دروازه شته۔  د تحرک انصاف پاکستان ګونډ مشر او د پاکستان لومړي يا لوی وږیر ”٢٠١٨“ عمران خان نيازی په خپل کتاب "غيرت مند مسلمان"  نومې کتاب کښي وايي چي دا هغه پشتانه دي ۔چا چي په هندوستان کښي په پيړيو پيړيو واکمندي درلوده۔ يو بل پښتون ليکوال " سحر کتوزی" هم د پونده  په حقله څيړنه د لوړ بيان سره سمه کړي ده۔ === دميټي شاخونه:
=== ميټې نورې درې څانګي لري: چي يوه "متی خيل" او بله سره ميټيان او بله "موسی خيل" بلل کيژي متی خيل بيا په شپژ څانګو ويشل کيژي ،لکه ۱ ګلاب خيل ۲ ګنجان خيل ۳ الم خيل ۴خيني خيل ۵ ۔بليل زي ،۶پاتړو خيل   ۔موسی خيل بيا  نورې لاندنۍ څانګي لري لکه: وزير خيل، پايي خيل۔ موسی خيلو په متی خيلو ډير ښه قدر لري ، دوي زياتره، ملايان وو په خوا، او د دوي کرامات مني === === ميټيان: د روهي پښتنو ډيره لرغونې قبيله ده، چي په هند امپراطوري کښي لويه ونډه لري۔ ميټيان له ميا خيلو [ مياخيل]، کونډي، لوحاڼيان،نيازيان،مروت، ميچن خيل ،خونديان، احمد زيان،غورينان(غورني) سره نيږدې او ورته پيژند ګلوي لري،په خاصه توګه د دوي خاص يا ځانګړي لهجه ۔دا لهجه يا ژبڅانګه د لومړۍ او دريمې ژبڅانګه تر مينځ ده۔[معياري پښتو۔ډاکټر عبد الرازق پالوال]۔ ميټيان په په پاکستان کښي په ډېره اسمايل خان،ټانک اوپها ړپور‘"پارپړ" ،زوب،کراچي، بوری،کوټه،پښين، ژوند کوي۔ په هندوستان  کښي هم ژوند کوي، چي د نيمي وچي د ويش په وخت کښي هلته پاته شول۔ او دلته په پاکستان کښي يي له خپلو خپلوانو سره راشته داشته او اړيکې  تم شوي۔ چي تر اوسه للا داسي پاته دي۔ د هندوستان ميټيانو له خوا ما ليکوالسره يو پوسټ کارډ  شتون لري  ( يو پوسټ کار يي زه تر اوسه لرم،) نيټه يي د ۱۸ اګست١٩۴۷ ده۔ په هغه يي هم ميټی ليکل شوی ده یا دﺉ۔پردا برسيره دا کارډ په زړه اردو ليکل شوي ده /دﺉ۔ په خاصه توګه د "فعل" يا د زمانې له اړخه۔
سور ميټي/سره“ء“ ميټيان ټوله په افغانستان کښي وسيژي، د هغو نورې پشې به بيا دلته وړاندي کړم۔....
ډير خلګ دا پشتانه د شيخ متی بابا ( پټه خزانه) اولاده بولي، چي سل په سله کښي يوه لويه تير وتنه ده، ميټيان لودي پښتانه دي او د روايتي شجرو(معصوم هوتک) له رويه شيخ متی بابا کرلاړنی ده /دﺉ۔ او لوديان د پښتنو له خلجيانو سره ټړلي دي۔
کله د چي د افغانستان کډوال د روس د بريد په وخت کښي کوټي ته  رالو، نو ډير ميټيان هم دلته له خپلو ميټيانو سره و پيژندل۔ هغه کډوال ۱۹۸۴ کښي برته ستانه شو۔ د صدر خان ميټي د وينا سره سم هغه اوس په هلمند، مرجي او لښکرګاه  کښي استوګنه کوي۔ او سره ميټيان په شيلګر کښي استوګنه کوي، د افغانستان د کورنيو او وګړو بشپړه اټکل نه سم کولي۔
ميټيانو شمير په پاکستان کښي دولس زره تنه اټکل کيژي۔
افغانستان ، پښتانه او خوشال بابا دعلامه اقبال په شعرونو کې
افغانستان ، پښتانه او خوشحال بابا دعلامه اقبال په شعرونو کې
دهند دنیمې وچې (بر صغیر) پیاوړی شاعر علامه اقبال هغه ستر شاعر تیر شوی دی چې شعرونه یې فلسفي  رنګ او بوی لری او له معنا  نه ډک دي .دی نه یوازې فلسفي شاعر و، بلکې یو سیاسي مفکرانسان هم و. دده ستر شعري کتابونه بانګ درا، با ل جبریل ،ضرب کلیم ، ارمغان حجاز ،اسرار خودی،رموز بیخودی،پیام مشرق ، زبور عجم او جاویدنامه دي چې دزیات ادبي شهرت نه برخمن دی.
علامه اقبال یو ځیرک انسان و. ده پښتانه ښه پیژندلي وو،ده ته دافغانستان تاریخي او جغرافیوی اهمیت هم ښه څرګندوhttps://ar.m.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3%D9%8A%D8%A9 او دپښتو دستر شاعر خوشال خان خټک په ستاینه کې یې په فارسي او اردوژ بو شعرونه هم لیکلي دي :
دلته لومړی دعلامه اقبال یو څوپارسي شعرونه او بیا دده یواردو شعر دپښتودژباړې سره آغلواوښاغلودوستانو ته وړاندې کوم.بایدزیاته کړم چې علامه اقبال او سرسلیمان ندوی دافغانستان هغه وخت دواکمن اعلیحضرت محمد نادر شاه په بلنه کابل ته یو سفر هم کړی واو دنوموړي واکمن په ستاینه کې یې یو شعر هم ویلی دی :
د فيمينيزم تاريخ
د فيمينيزم تاريخ د هغو غورځنګونو او مفکورو له (تاريخي يا موضوعي) داستانونو يا روايتونو څخه جوړ شوی چې د ښځو لپاره مساوي حقونه يې خپله موخه ګرځولې ده. په داسې حال کې چې د ټولې نړۍ فيمينيسټان چې په وخت، کلتور او هېواد پورې اړه لري؛ په لاملونو، موخو او ارادو کې توپير لري. ډېری لويديځ فيمينيسټ تاريخ پوهان ټينګار کوي چې ټول هغه غورځنګونه چې د ښځو د حقونو ترلاسه کولو لپاره کار کوي، بايد د ښځينه فيمينيسټ غورځنګونو په توګه په پام کې ونيول شي، ان کله چې دوی دغه اصطلاح په ځان نه ده تطبيق کړې (يا يې نه تطبيقوي). ځيني ​​نور تاريخ پوهان د "فمينيسټ" اصطلاح د عصري فيمينيسټ غورځنګ او د هغې نسل پورې تړي او د پخوانيو غورځنګونو د تشرېح کولو لپاره د "پروټوفيمينيسټ" نښه (د فيمينيزم له منځته راتګ څخه وړاندې فيمينيسټ) کاروي.
افغانستان ، پښتانه او خوشال بابا دعلامه اقبال په شعرونو کې
علامه اقبال دافغانستان په باره کې وایی :
آسیا یک پیکر آب وګل است
د فيمينيزم تاريخ
که څه هم د "څپې" جوړښت په عمومي ډول د فيمينيزم د تاريخ تشرېح کولو لپاره کارول کېږي خو دغه  مفهوم يوازې يو څو مشهور شخصيتونه د تمرکز کولو له پاره د غوره کولو، د سپين پوستو ښځو بورژوا په نظر کې نيولو، د مشهورو پېښو په اړه او د "توکمپال" او "استعمار" له امله د غير سپين پوستو فيمينسټانو له خوا هم د "څپو" تر منځ د تاريخ له پامه غورځولو او له منځه وړلو لپاره انتقاد شوي دي.
افغانستان ، پښتانه او خوشال بابا دعلامه اقبال په شعرونو کې
ملت افغان درآن پیکر دل است
د فيمينيزم تاريخ
مخکينی فيمينيزم
هغه خلک او فعالان چې د ښځو د مساواتو په اړه بحث يا يې د پرمختګ لپاره کار کوي او يا هم د ښځو د مساواتو په اړه د ښځينه غورځنګ له شتون مخکې ځينې وختونه د پروټوفيمينيسټ (د فيمينيزم له منځ ته راتګ مخکې د دې مفهوم پلويانو) په توګه په نښه يا لېبل کېږي. ځينې ​​عالمان په دې اصطلاح نيوکه کوي، ځکه چې دوی په دې باور دي چې دا د پخوانيو مرستو اهميت کموي. يا لکه څرنګه چې د فيمينيزم له رامنځ ته کېدو مخکې فيمينيسټ او د فيمينيزم له رامنځ ته کېدو وروسته د فيمينيسټ په څېر اصطلاحاتو نه څرګنديږي، فيمينيزم يو واحد اوږد تاريخ نه لري.
افغانستان ، پښتانه او خوشال بابا دعلامه اقبال په شعرونو کې
ازفساد او فساد آسیا
د فيمينيزم تاريخ
مخکينی فيمينيزم
د ايلين هوفمن باروچ (Elaine Hoffman Baruch) په وينا: "شاوخوا ۲۴ پيړۍ مخکې اپلاطون د ښځو د بشپړ سياسي او جنسي مساواتو لپاره بحث وکړ او د دې دفاع يې وکړه چې دوی د نوموړي د لوړې طبقې غړې وې، ... هغه څوک چې حکومت او جګړه کوي".
اندال (Andal) يوه ښځينه تاميل (يوه ژبه ده) بزرګې يا دينداره مېرمنې د اوومې يا اتمې پيړۍ په شاوخوا کې ژوند کاوه. د تروپاوی (Tiruppavai) په ليکلو مشهوره ده. اندال (Andal) د ښځو ډلې لکه ګوډا منډالي (Goda Mandali) هڅولې ده. له وشنو (Vishnu) سره د هغې واده د ځينو له خوا د فيمينيسټ عمل په توګه ځکه ليدل کېږي چې هغې ته يې اجازه ورکړه چې د مېرمنې په ډول له منظمو دندو ډډه وکړي او خپلواکي ترلاسه کړي.
د رنسانس فيمينيزم
ايټالوي الاصله فرانسوۍ ليکواله کريسټين ډي پيزان (Christine de Pizan) (۱۳۶۴ – ۱۴۳۰) کلونو کې د ښځو د ښار کتاب ليکواله او د ايپيټر او ديو ډي امور (Epître au Dieu d'Amour) يانې ((د مينې خداي ته ليک)) د سيمون دي بووير (Simone de Beauvoir) له خوا د لومړنۍ ميرمنې په توګه ياده شوې ده. د ۱۶ پېړۍ نورې ښځينه ليکوالانې چې د بد مرغۍ غندنه او د جنسونو د اړيکو په اړه يې ليکل کول عبارت وې له: هينريچ کورنيليس اګريپا(Heinrich Cornelius Agrippa)، موډيستا دي پوزو دي فورزي (Modesta di Pozzo di Forzi) او جېن اينګر (Jane Anger) څخه. د ۱۷ پيړۍ په ليکوالانو کې هانا وولي (Hannah Woolley) په انګلستان کې، جوانا انيس دي لا کروز (Juana Inés de la Cruz) په مکسيکو کې، ماري لي جارس دي ګورني (Marie Le Jars de Gournay)، اين براډسټريټ (Anne Bradstreet)، انا ماريا وان شورمن (Anna Maria van Schurman) او فرانسوا پولين دي لا بيري (François Poullain de la Barre) شاملې دي. د ريښتينو روښانفکرانو په توګه د مېرمنو راپورته کېدو په ايټالوي انساني علومو کې هم بدلون راوړ. کاسندرا فيډل (Cassandra Fedele) لومړنۍ ښځه وه چې د بشرپالنې ډلې سره يو ځای شوه او د ښځو پروړاندې د ډېرو خنډونو سره سره يې ډېر څه تر لاسه کړل.
افغانستان ، پښتانه او خوشال بابا دعلامه اقبال په شعرونو کې
دعلامه اقبال ددې پارسي بیتونو پښتو ژباړه :
د فيمينيزم تاريخ
د رنسانس فيمينيزم
د ښځو د رنسانس دفاع ګانې په مختلفو ادبي ژانرونو او په ټوله اروپا کې د برابرۍ يا مساواتو مرکزي ادعا سره شته. فيمينسټانو د اصولو غوښتنه وکړه چې په تدريجي ډول د اقتصادي ملکيت د بې عدالتۍ موضوعاتو ته لارښوونه کوي. د ښځو او نارينه وو د سياسي او ټولنيزو حقونو د برابرۍ د پلوي کولو ټولنه په دې وخت کې د ښځو لپاره يوه لاره وه چې د متقابلو او غير منظمو سيستمونو رامنځته کولو لپاره چې د ښځو او نارينه وو لپاره فرصتونه برابر کړي، له ادب څخه کار واخلي.
افغانستان ، پښتانه او خوشال بابا دعلامه اقبال په شعرونو کې
دایشیا بر اعظم یا لویه وچه دخټو او اوبونه جوړه شوې ده
د فيمينيزم تاريخ
د رنسانس فيمينيزم
د انتونيو کارنازانو(Antonio Cornazzano)، ويسپاسيانو دي بيستيکي (Vespasiano de Bisticci) او جيواني سبادينو ديګلي آرينټي (Giovanni Sabadino degli Arienti) په ګډون، نارينه وو هم د دفاع په تاريخ کې مهم رول لوبولي دي چې ښځې د نارينه وو سره په مساوي توګه د سيالۍ توان او وړتيا لري. کاسټيګليون (Castiglione) د ښځې د اخلاقي شخصيت د دفاع دغې ميلان ته دوام ورکوي او دا چې دودونه د ښځو د ذلالت يا کمترۍ ښکارندويي کوي. په هرصورت نيوکه دا ده چې د ټولنيز بدلون لپاره هيڅ مدافعين نشته. هغه (ښځه) يې له سياسي ډګرنه بهر او دوديزو کورنيو رولونو ته پرېښوده. که څه هم د دوی ډيری به دې ته وهڅوي چې که ښځې په سياسي ډګر کې داخلې شي؛ دا به د دوی د زده کړې طبيعي پاېله وي. سربېره پر دې د دغو نارينه وو نه ځينې وايي چې نارينه له تاريخي ريکارډونو (سوانحو) د وتلو له امله د روڼ اندو مېرمنو د پوهاوي نشتوالي کې ګناه لري.
افغانستان ، پښتانه او خوشال بابا دعلامه اقبال په شعرونو کې
او افغان ملت دایشیا په زړه کې پروت دی
د فيمينيزم تاريخ
د رنسانس فيمينيزم
په انګليسي ژبه کې د ۱۷ پيړۍ د خورا مهمو فيمينيسټ ليکوالانو له ډلې څخه د نيوکاسل-اوون-ټاين اوسېدونکې مارګريټ کاوينډيش (Margaret Cavendish, Duchess of Newcastle-upon-Tyne) وه. د هغې پوهه د ځينو له خوا پېژندل شوې وه. لکه پروټو - فيمينيسټ باتسوا ماکين (Bathsua Makin) چې ليکلي دي: "د نوي کاسټل اوسنۍ هالنډۍ د خپلې وړتيا په واسطه د هر وخت لارښوونې په پرتله، د ډېری لويو لويو نارينه وو څخه پورته" او په پام کې نيول شوې. هغه د دې يوه غوره بېلګه ده، چې ښځې د زده کړې له لارې څه څه کېدي شي.
افغانستان ، پښتانه او خوشال بابا دعلامه اقبال په شعرونو کې
له اوبو او خټو جوړه چه ايشیا ده
د فيمينيزم تاريخ
اوولسمه پېړۍ
د مارګريټ فيل (Margaret Fell) ترټولو مشهور کار "د ښځو خبرې حق ثابتې شوی" دي. ذکر شوي کار د ښځو وزارت لپاره د صحيفې پر بنسټ دليل او په ۱۷ پيړۍ کې د ښځو د مذهبي مشرتابه په اړه يو له مهمو متنونو څخه دی. په دې لنډه کتابچه/پمفلېټ کې فيل (Fell) د جنسونو د برابرۍ لپاره خپل بحث او استدلال د دوستانو پلوې ټولنې(Quakerism)  يعنې معنوي مساواتو پر بنسټ وکړ. د هغې عقيده دا وه چې خدای ټول انسانان پيدا کړي دي، نو ځکه دواړه نارينه او ښځې نه يوازې د باطني رڼا د درلودلو وړتيا لري؛ بلکې د پيغمبر کېدو وړتيا هم لري. فيل (Fell) د "فمينيسټ مخکې" په توګه ياده شوې ده.
افغانستان ، پښتانه او خوشال بابا دعلامه اقبال په شعرونو کې
د افغان ملت يې زړه دی هم يي ساه ده
د فيمينيزم تاريخ
اتلسمه پېړۍ: د روښانفکرۍ دوره
د روښانفکرۍ عمر د سيکولر فکري دليل او د فلسفي ليکنې په غوړېدو سره مشخص شوي و. د جيريمي بينټم (Jeremy Bentham) ۱۷۸۱، مارکيس ډي کنډورسيټ (Marquis de Condorcet) ۱۷۹۰ او مريم وولسټونکرافټ (Mary Wollstonecraft) ۱۷۹۲ په ګډون ډيري روښانفکره فيلسوفانو د ښځو د حقونو دفاع وکړه. د هغه وخت نور هغه مهم ليکوالان چې د فيمينيسټ نظرونه يې څرګند کړل  دا دي: ابيګيل اډمز (Abigail Adams)، کتارين مکاولي (Catharine Macaulay) او هيډويګ چارلوټا نورډن فليچټ (Hedvig Charlotta Nordenflycht) څخه.
جيرمي بينتم (Jeremy Bentham)
انګریزي ګټور او کلاسيک ليبرال فيلسوف جيريمي بينټم (Jeremy Bentham) وويل چې دا په قانوني ډول د مېرمنو ځاي پر ځاي کول وو چې هغه يې په يوولس کلنۍ کې د اصلاح غوښتونکو دنده غوره کړه؛ که څه هم امريکايي انتقاد کوونکي جان نيل (John Neal) ادعا وکړه چې هغه يې قانع کړی دی چې د ۱۸۲۵ او ۱۸۲۷ کلونو تر منځ د دوی د ټولنې په ترڅ کې د ښځو د حقونو مسئلې راپورته کړې. بينتم (Bentham)د رای ورکولو حق او په حکومت کې د برخې اخيستلو په ګډون، د جنسونو تر منځ د بشپړو مساواتو لپاره خبرې وکړې. نوموړي د نارينه او ښځينه تر منځ د غير متناسب جنسي اخلاقي معيارونو سره مخالفت وکړ.
راجپوتان څو ک دي ؟
ډاکټر لطیف یاد
راجپوتان څو ک دي ؟
په راجپوتانو کې د ډله ایزو ځانوژنو یا دجوهر او ساکا دود څه ډول دود و؟
راجپوتان د هند په تاريخ کې ډېر جنگيالي او تورزن خلک گڼل کيږي چې دکشيترا يا دجنگياليو په طبقې پورې اړه لري او تقر يبا دهند په پوځ کې در اجستهاني او راجپو تو ونډه ډېره ښودل شوې ده٠دراجپوتانو زیاتره برخه خلک په راجستهان کې اوسیږي. دراجستهان سر بېره ډېر شمېر راجپوتان دهند په نورو ایالتونو لکه : اتهراپراديش، هيماچل پراديش، جمو، پنجاب ،انترانچل،مدهيا پراديش،بيهار، گوجرات او مهاراشټر کې اوسيږي. همداراز دپا کستان په سند کې هم ډېر شمېر راچپوتان استو گنه لري. راجپوت یو ه سنسکریت کلمه ده چې دراجا پو ترا نه ا خیستل شوې ده یعنې دواکمن یا راجا زوی .دغه راجپوتان په ډیر ښاخونو ویشل شوي دي چې مشهوریې سسو ډیا ، چوهان ،ساما ، بهاټیا ،هاداس،دیوراس، پټیالز، کچهواهه، راټور ، جډیجا،چټیواس، جهالاس، وګهیلاس، ګیلوټ. سولنکي ، انهیلواره ، شیخاوتي ،چوداس، سینګاړس، رانا ، سود او پټهانیه دي .همداراز یو شمیر مسلمان او سیک راجپوت هم شته. په پاکستان کې دمسلمانو راجپوتانو خلک درانا په قبیلې پورې اړه لري چې زیاتره ددغه هیواد دسند په ایا لت کې استوګنه لري.