cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
مصنوعي القاح
عملي کار:
اتمه پوښتنه : تاسو سټراوي مرکز او ولاياتو ته څنګه انتقالوۍ ؟ ځواب : هغه سټيشنونه چي مرکزي لابراتوار ته نژدي دي هغوي د ساحوي کانتينرونو (Field container) پواسطه په اونۍ کي يو ځلي د مرکزي لابراتوار څخه انتقالوي. همدارنګه له دي ځاي څخه نايتروجن دستکشي سټراوي شيټونه او د راجستر کتابچي وړي او هغه چي لري دي لکه ولايات هغوي د نايتروجن د ذخيري لپاره مخصوص ٥٠ ليټره کانتينرونه لري چي په هغه کي نايتروجن او بل مخصوص کانتينر چي د سټراؤ د ذخيري لپاره لري د نورو موادو او وسايلو سره د ضرورت په وخت کي په هر لس يا شل ورځو کي يو ځلي وړي او له هغه ځاي څخه د نږدي ولسواليو او ولايتونو تکشينان راځي او خپل د ضرورت وړ مواد انتقالوي. نهمه پوښتنه:که دا راته وواياست چي په يو سانتي متر مکعب سيمين کي څومره تعداد سپرماتوزواوي موجودي وي ځواب: په اوسط ډول ١-١.٥ مليارده لسمه پوښتنه:تاسو دي منجمد او تازه سيمين لپاره د کومورقيق کوونکو لپاره استفاده کوي او په څه ډول ئي اماده کوي ځواب:د منجمد سيمين لپاره د فرانسي هيواد له خوا مونږ ته د Bioxcell په نامه تيار اماده شوي سل سي سي بوتلونه چي د هغه سره ٤٠٠ سي سي مقطري اوبه گډوو راځي چي ترکيب ئي ورباندي نه ده ليکلي. او د تازه سيمين لپاره د هگي زيړ او سوديم ستريت څخه استفاده کوو چي په لاندي ډول ئي اماده کوو.
يولسمه پوښتنه:تاسو ولي نورو ولايتونو ته سټراوي نه ورکوي آيا کومه ستونزه لري؟ ځواب:ستونزه خو دادي چي مونږي ددي ټول ولايتونو چي مونږ دى ټولو ولايتونو لپاره وسائل او تجهيزات لکه کانتيز ، موترسايکل اونور ضرورى مواد نلرو او نه ئي برابر ولى شو.مونږ يو  پروپوزل  (Proposal)   که چير د هېواد په ټولو ولايتونو ته مونږ ستراوي او تجهيزات برابر کړو نو مالي لگښت يي ٩٫٠٠٠٫٠٠٠ امريکائي ډالرو ته رسيږي دولسمه پوښتنه :دغه پرينټر په يوه دقيقه کې څومره تعداد سټراوي پرينټ کو ي؟ ځواب : په يوه دقيقه کې ١٥٠ عدده. ديارلسمه پوښتنه:پدي لابراتوار کې څو تنه کارکو ي؟ ځواب:پدي لابراتوار کې په عمومي ډول څلور ماشينونه دي او هر ماشين يو تن ته ضرورت لري نو مو نږ هم څلورتنه کارکوي. څوارلسمه پوښتنه:دلته په لابراتوارکې چې کومي ستراوي استعماليږي اوږد والي او قطرئي څومره دي ؟ ځواب :( ٥ )انچه اوږد والي او ٠.٢٥ سانتي متره قطرلري. پنځلسمه پوښتنه:دلته په لابراتوار کې خو دمايع نايتروجن يو کانټينر ښکاري اياکله مو مايع نايتروجن پروسس کړي ؟ ځواب :نه ، داماشين مکمل ندي ددي دپروسس لپاره نور ډير وسايل اوماشينونه ضرورت دي چې دمکمل پروسس لپاره ٢٥٠٫٠٠٠ امريکائي ډالر بوديجه غواړي. شپاړسمه پوښتنه:مونږ په فارم کې وليدل چې يوه غوامو دامبريو دتطبيق لپاره ساتلي وه که پدي اړه معلومات راکړي؟ ځواب:مونږته د فرانسي هيواد څخه ٧ ورځنيEmbryo  راځي تر اوسه مو دري غواګانو ته تطبيق کړي خومتآسفانه چي غواګاني ناروغي وي او نتيجه يي ورنکړه.
وړانديزونه
الف :ددولتي چارواکو بالخصوص دکرني اوماد اري وزارت ته ! ١.څرنګه چي دهيواد په ډيروولايتونوکي دمصنوع القاح فعال مرکزونه نشته بايد چي په عصري وسائلو اوموادو باندي سمبال اوفعال شي. ٢.مسلکي تکنيشنانوته وخت په وخت سيمينارونه دايرشي. ٣.دمصنوعي القاح په نووفعالوشو مرکزونو کي ديومحدود وخت لپاره په وړيا توګه خدمتونه و ړاندي کړي. ٤.دسپرم ټولوني په منظو ر دعالي اوښونسلونو راوړل دبهرنيوهيوادونوځکه چي اوس په فارم کي عالي نسلونه نشته. ٥.لابراتوارته نږدي مجهزفارم اوصحي کلينيک جوړول. ٦.دمايع نايتروجن دپر وسس لپاره زمينه مساعده کړي. ٧.بايد Breedingاصول په نظر کي ونيسي. ٨.بايد دهر مصنوعي القاح مرکزته يولابرتوار په وسائلو سمبال وي اماده کړاي شي.
تکنيشنانواومسلکي کارکونکوته وړانديزونه :
١. بايد مالدارانوته وخت په وخت دتلويزون ،راټوګانو ،مجلسونو اومحفلونو دلار ي دمصنوعي القاح په اړه تبليغ وشي. ٢.ځيني تکنيشنان دمنجمد سيمين څخه داستفادي په وخت کي څرنګه چي لازمه ده ټول اصول اوحفظ الصحه نه مراعت کوي بايد ددي څخه مخنوي وکړي. ٣.دناروغيوپه موجوديت کي بايد القاح ونکړي. ٤.بايد په کال اوهره مياشت کي دالقاح شوو غواګانوشمير دبلاربو غواګان شمير اودبيرته راګرځيدلو غواګانوشمير دراجستر کتاب کي ورسول شي. مالدارانوته وړانديز: لکه څرنګه چي دمنجمد سيمين په وسيله دالقاح کولو خيګڼي نسبت طبعي القاح ته ډير ي زياتي دي نوبايد چي دمنجمد سيمين په واسطه غواګان القاح کړي.
ماخذونه (References)
١.هاشمي مسعود تلقيح مصنوعي درګاو تهران سال نشر ندارد ٢.هاشمي مسعود و حسني سعيد فزيالوژي توليد مثل چاپ سوم ١٣٨٠ه
آفتاب احمد خان شېرپاو
آفتاب احمد خان شېرپاو يو پاکستانی سياستوال دی.
وېشنيزه:پاکستاني سياستوال
احمدزي
احمدزي په ا صل کې غلجي پښتانه دي، د احمدزیو قبیله د شمیر ډیروالی له امله د پښتنو ډېره پياوړې او غښتلې قبېله شمېرل کيږي٠ددغې قبېلې خلک د افغانستان په ډېرو ولايتونو كابل او په تېره بياپه پکتيا، لوگر، ننگرهار، لغمان، مزارشريف، بغلان، هرات، کندز او فارياب خوست کې هم استوگنه لري٠داحمدزيو قبېله دپکتيا د مهمو قبېلو په ډله کې شمېرل کيړي چې زيات شمېر يې دگرديز په شما ل ختېز او جنوب کې د رود احمدزي او ميلن په سېمو کې استو گنه لري٠دپکتيا و لايت احمدزي د منگلو، تو تا خېلو،خدراڼو،زرمت او لو گر دولايت سره پوله لري او د١٣٥٤ کال ديوې سروې له مخې ددوی شمېر په پکتيا کې د يو سلو زرو تنو په شا او خو اکې ښودل شوی و ٠دلوگرولايت احمدزي ددغه ولايت په ځېنو سېمولکه ازره، التمور، سرخاب، داوبازک په دښته او محمد اغه کې ژوند کوي٠
دننگرهار ولايت احمدزي ددغه ولايت په مر گز جلال اباد، د سره رود ولسوالۍ د احمد زيو په کلي، دچپرهار دولسوالۍ د دولت زيو په کلي،دحصارک غلزايي په اولسوالۍ او د کامې په او لسوالۍ کې استوگنه لري٠دلغمان ولايت احمدزي ددغه ولايت په مرکزاو هم يو شمېر يې د کابل او لغمان تر مينځ د کابل سيند پر دواړو غارو مېشته دي٠
داحمدزيويوه پياوړې څانگه د موسی خيلو په نا مه سره شهرت لري چې اکثره خلک يې کو چيان دي٠زه ددې مقالې ليکوال په ١٣٥٤ لمرېزکال کې دميدان او وردگو ولايت دبهسودو دويمې حصې ولسوالۍ ته تللی وم او  هلته مې د احمدزيو کو چيانو په زر گو نو کيږدۍ  ليدلې وې٠،ځکه همدا  احمدزي او نورکو چيان ددوبي په موسم کې ايلبندونو ته تلل او ددوی د څارويو له پاره دغه سېمه ډېر ښه څړ ځای شمېرل کېده٠ په پښتنو قبېلو کې تر بلې هرې قبيلې د احمدزيو د قبيلي خلک په جر گو کې ښه مهارت لري او ددوی جر گې درنې گڼل کيږي او په پښتنو کې دوی څلي او نر خونه ډېر اهميت لري٠ په پخوا وختو نو کې به که چېرې د نورو پښتنو تر مينخ کو مه شخړه او لانجه پيښه شوه نو خلکو به د احمد زيو دقبېلې جر گه ما رانو ته ورتلل او ددوی په مر سته او منځگړتوب به يې شخړې او لانجې اوارولې چې بيا به وروسته دواړو خواووته دمنلو وړ وي او عمل به پرې کېده٠
احمد زي زړور او په هېواد مين خلک دي٠دانگر يزي ښکيلاکگرو پر خلاف ددوی د غيرت او ميړانې نمونې په تاريخ کې ثبتې دي٠ دروسي ير غلگرو سره د مبارزې په ترڅ کې هم دوی د مبارزې سنگرونه تاوده ساتلي وو چې زموړ هېواد او تاريخ پرې وياړې٠
نوميالي
د افغانستان پخوانی جمهور رئيس او د وطن گوند مشر نجيب الله هم د احمدزيو د قبېلې پورې اړه درلوده او په اصل کې دپکتيا ولايت درود احمدزي د ميلن د کلي او سيدونکی احمدزی پښتون و٠ همداراز په احمدزيوکې د جنرال شا هپور ا حمدزي او د ماليي د پخواني وزيردکتور اشرف غني احمدزي نو مو نه هم يادولای شو٠
د احمدزيو ځينې څانگې او خېلونه
د احمدزيو ځينې څانگې او خېلونه په لاندې ډول دي : بابکرخیل،جبارخيل،معروف خيل، يحيی خيل, مو سی خيل ,عيسی خيل،اله دين خيل، ،ځنډي خيل، ،ابرا هيم خيل  ،ستانکزي،عبدالر حيمزي (ادريمزي)چې دغه څا بيا په لاندنيو کو چنيو ښا خو نو ويشل شوي:
بابکرخیل: چه د احمدزیو یوه ډیری برخه دي او په کابل،کونړ،لغمان،ننگرهاراوپروان کې میشته دي چه په ډیرو کوچنیو خیلونو ویشل شوي لکه صوفیان،لنگرخیل،خانخیل،لالاخیل... او داسې ډیر نور
الله دين خيل په: با دين خيلواو کو چي خيلومهم خيلونه يي ، پا ينده خيلو او منصور خيلو,
عيسی خيل په: سا دو خيلو، با زو خيلو، محمد علي خيلو، پا دشاه خيلو، خواجه خيلو،توره خيلو ا و ما ني خيلو با ندې ويشل شوي دي
همداراز يحيې خيل: په حسن خيل اوښالي باندي ويشل کيږي حسن خيل: فتح الله خيلو،سلام خيلو، کامران خيل, خا نه خيلو ،ازک خيلو او فيروزخيلو.
ښالى په: ټغر, كړوخيل, اكوړخيل, وليخيل.......
ځنډيخيل:
موسی خيل:په خوجي او ممي باندې ويشل كيږي چې بيا دغه دوه په لسگونو وړو خيلو ويشل كيږي, له تفصيلاتو تيريږو او مهم خيلونه يې لاندې دي: جاني خيل, سلطان خيل, سدي خيل( نعيم كوچى), خانان خيل (د غني كورنۍ) جامبي خيل, فتح خيل, گلمتخيل, زمانخيل, تالوخيل, البيخيل, مدرزاخيل, رضاخيل, جنگي خيل, باټوخيل, حكيم خيل, سنگرخيل, سرواڼيخيل, ببر(إنجنير احمدشاه), قاسمخيل, حاجي خيل,ازلخيل, عبدالله خيل.....................
معروف خيل:په با دين خيلو، شکر خيلو،محمد خيلو، عبدالرحمن خيلو او سر کي خيلو با ندې ويشل شوي دي٠ جبارخيل:
همدارنگه دگردۍز ابراهيم خيل په لسو کوچنيو پلارينو ويشل شوى دى چي عبارت دي له : پيرزادخيل ، تنخانخيل ، اعظمي خيل ، کرموخيل ، وليان ، صادق خيل ، مشهدخيل ، سرورخيل ، رحمت خيل ، بډه خيل دا خلک اکثرا په خليج هيوادونو کي مسافري کوي او له هغه ځايه خپل کورونه چلوي او متوسط اقتصاد لري اوس مهال دمهال ددي قوم ځوانانو يو ويب لاگ هم خلاص کړي چي پته يي دا ده
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
په اُحد غزوه کې د حضرت علي ونډه
د کتاب نوم: خوشال بابا او نبوي کورنۍ
څېړونکی: استاد اجرالدین اقبال
پته:www.andyal.com
= د احد غزا = ( اسدالغابه : څلورم ټوک،٢٠ مخ ) په خپل سند له حضرت سعيد بن مسيب روايتوي،چې وايي : حضرت علي د احد پر ورځ شپاړس ټپونه واخستل، چې هر يو يې يوازې کړاى شول،له پښو يې وغورځوي او هر ټپ چې یې اخسته او لوېده ؛نو جبراييل به را پورته کاوه.
( رياض النضره :دويم ټوک،١٧٢ مخ ) ، ( علي بن سلطان؛مرقاة :پينځم ټوک،٥٦٨ مخ ) ، ( هيثمي؛مجمع :شپږم ټوک،١١٤ مخ )  او (متقي؛کنزالعمال :شپږم ټوک٤٠٠ مخ ) روايتونه راوړي،چې حضرت جبرئيل د حضرت علي مواساة وستايل.
( شبلنجي؛ نوروالابصار : ٧٩ مخ ) له حافظ بن محمد بن عبدالعزيز جنابذى د ( معالم العترة النبويه ) په کتاب کې او هغه بې د مسند له یادولو له قيس بن سعد له پلاره روايتوي،چې له حضرت علي يې اورېدلي،چې و يې ويل :د احد پر ورځ مې شپاړس ټپونه واخستل،چې څلورو يې راګوزار کړم،چې يو ښکلى او خوږبويه سړى راغى او زه يې را اوچت کړم او راته يې وويل : ورپسې ولاړ شه،چې د خداى  او رسول  پر لار يې او دواړه درنه راضي دي. ما کيسه رسول اکرم (ص) ته و کړه. و يې ويل : علي ! خداى دې سترګې روښانه کړه؛ هغه جبراييل و.
( نورالابصار :٧٨ مخ ) له حضرت ابن عباس روايتوي،چې وايي : د احد پر ورځ طلحه بن ابي طلحة د کفارو بېرغچي مېدان ته راودانګل او غږ يې کړ : د محمد اصحابو ! ګروهن ياست،چې موږ به خداى ستاسې په تورو دوزخ ته او تاسې به زموږ په تورو جنت ته ولېږي؛نو په تاسې کې کوم يو د جنت لېوال دى. حضرت علي بن ابيطالب ورمخې ته شو او ورته يې وويل : پر خداى تر هغه به دې پرې نه ږدم،چې په توره مې دوزخ ته نه يې ورلېږلى؛د تورو ګوزارونه شول، چې حضرت علي په توره پر پښو وواهه او پښې يې ترې غوسې کړې او غوښتل يې و يې وژني؛خو طلحه ورته د خپلوۍ قسم ورکړ،چې مه مې وژنه. علي هم خپل ځاى ته راستون شو. مسلمانانو ورته وويل : ولې دې و نه واژه. ورته يې وويل : قسم يې راکړ،چې و يې نه وژنم؛خو ډاډمن يم،چې ژوندى به پاتې نشي او طلحه هملته ومړ او پېغمبر اکرم يې پر مړينه خورا خوشحال شو. شبلنجي بيا له ابن اسحاق نقلوي،چې وايي : د احد د جګړې سوبمن حضرت علي او زغم یې و.
سویلي مالتا
سویلي مالتا سیمه Southern Malta Region) د مالتا هیواد له پنځو سیمو څخه یوه ده. د یادې سیمې مرکز کورمي ده.
په جنيټيکي ډول اصلاح شوی ژوندی جسم
په جنيټيکي ډول اصلاح شوی ارګانيزم (GMO) هر هغه ژوندی جسم دی، چې جنيټيکي مواد يې د جنيټيکي انجنيري تخنيکونو په کارونې سره بدل شوي دي. په جنيټيکي ډول د اصلاح شوي ژوندي جسم دقيق تعريف او هغه څه چې جنييټکي انجنيري رامنځته کوي توپير کوي. تر ټولو عام يې: يو ژوندي موجود په هغې طريقې سره تغیير کړی وي چې په طبيعي ډول د يو ځای کېدو او طبيعي بياترکيب په واسطه نه واقع کېږي. د ژونديو موجوداتو يو پراخ ډول په جنيټيکي ډول له حيواناتو نه نباتاتو او مايکروارګانيزمونو ته اصلاح شوي دي. جينونه په ورته انواعو، ټولو انواعو (چې transgenic ژوندي موجودات جوړوي) او ان په ټول عالم کې لېږدول شوي دي. اوس جينونه کولی شي تعريف شي يا داخلي جينونه کولی شي تقويه، بدل يا وټکول شي.
په جنيټيکي ډول د يوه اصلاح شوي ژوندي جسم جوړول ګڼ پړاو دی. د جنيټيک د برخې انجنيران بايد هغه جين ګوښه کړي چې دوی يې کوربه جسم ته د داخلولو هيله لري او د ترقي ورکوونکي او له منځه وړونکې برخې او زياتره د ټاکنې وړ نښه کوونکي (selectable marker) په ګډون له نورو جنيټيکي عناصرو سره يې ترکيبوي. کوربه جينوم ته د ګوښه کړي جين د داخلولو لپاره يو شمېر تخنيکونه د لاسرسي وړ دي. وروستي پرمختګونه د جينوم د اصلاح تخنيکونو (CRISPR يې زيات د يادونې وړ دی) د GMO توليد زيات ساده کړی دی. هربرت بوير (Herbert Boyer) او سټينلي کوهين (Stanley Cohen) په ۱۹۷۳. کې په جنيټيکي ډول لومړنی جسم جوړ کړ، چې انتي بيوتيک (kanamycin) ته يو بکتريایي ضد و. لومړنی جنيټيکي اصلاح شوی ژوندی جسم يو موږک و، چې په ۱۹۷۴ز کې د روډولف جاينېچ (Rudolf Jaenisch) په واسطه جوړ شو او لومړنی نبات په ۱۹۸۳ ز کې توليد شوی و. په ۱۹۹۴ ز کې د (Flavr Savr) رومي راښکاره شو، چې په جنيټيکي ډول لومړنی سوداګريز شوي خواړه وو. په جنيټيکي ډول لومړنی اصلاح شوی حيوان په ۲۰۰۳ ز کې (GloFish) و او لومړنی حيوان چې د خوړو د کارونې لپاره ثابت شو، په ۲۰۱۵ ز کې (AquAdvantage salmon) [يو ډول کب دی] و.
بکتريا د اصلاح کولو لپاره تر ټولو اسانه ژوندي موجودات دي او د څېړنې، غذا توليد، صنعتي پروټين د سوچه کولو (د درملو په ګډون)، کرنې او هنر برخو کې د څېړنې لپاره کارول کېږي. د چاپېريالي موخو يا درملو په توګه د دوی د کارونې ارزښت هم شته. فنجي په ورته زياتو موخو کې کارېدلي دي. ويروسونه نورو ژونديو موجوداتو ته د جنيټيکي معلوماتو دننه کولو لپاره د ويکتورونو (vectors) په توګه مهمه ونډه لوبوي. دا ګټه اخېستنه په ځانګړي ډول د انساني جين درملنې (gene therapy) پورې اړوند ده. ځيني وړانديزونه شته چې له ويروسونو نه د واکسينونو د جوړولو لپاره له ويروسونو نه د زهري جينونو د له منځه وړلو لپاره کارېږي. نباتات د علمي څېړنې لپاره اداره يا اصلاح شوي دي، چې په نباتاتو کې نوي رنګونه رامنځته کړي، واکسينونونه انتقال کړي او اصلاح شوي تخمونه جوړ کړي. په جنيټيکي ډول اصلاح شوي تخمونه د تر ټولو زيات انساني روغتيا او چاپېريالي ګټو تر څنګ په عام ډول د GMOs تر ټولو زيات جدي بحثونه دي. زياتره تخمونه د واښه اېستلو يا د حشراتو ضد  موخو لپاره اصلاح او اداره شوي دي. طلايي وريځې (Golden rice) په درې جينونو سره اصلاح شوې دي، چې د وريجو غذايي ارزښت زياتوي. د GM تخمونو لپاره نوراړخونه د (biopharmaceuticals)، بيولوژيکي مايع يا ګاز يا درملو لپاره د بيولوژيکي غبرګون کوونکو (bioreactors) په توګه دي.
حیوانات په عمومي ډول زيات سخت دي اون زياته برخه يې لا هم د څېړنې په پړاو کې دي. تي لرونکي حيوانات د انسانانو لپاره ترټولو غوره نمونه ارګانيزمونه دي، چې يو يې په جنيټيکي ډول د دې لپاره اصلاح کوي چې هغه جدي انساني ناروغۍ سره ورته کړي چې د درملنې په کشف او پرمختګ کې اړينې دي. انساني پروټينونه چې په تي لرونکو کې ښکاره شوي دي، په زيات احتمال سره د دوی له طبيعي جوړو سره د هغو پرتله ورته دي، چې په حيواناتو يا ميکروارګانيزمونو کې ښکاره شوي دي. مالداري، لکه: د ودې اندازه، د غوښې کيفيت، د شيدو ترکيب، د ناروغيو پر وړاندې مقاومت او بقا په ګډون په اقتصادي ډول د اړينې ودې په ارادې سره اصلاح شوې ده. په جنيټيکي ډول اصلاح شوي کبان، د علمي څېړنې لپاره، لکه: کورني حيواناتو او غذايي سرچينې په توګه کارول کېږي. جنيټيکي اصلاح يا اداره کوونه، د مچانو د اداره کولو (د زياتو مړو ناروغيو لپاره يو ويکتور په توګه) په موخه، د يوې طريقې په توګه وړانديز کېږي.
د GMOs د پرمختګ پر مهال زياتې نيوکې راپورته شوې دي، په ځانګړي ډول د دوی په سوداګريز کېدنې کې. د دې نيوکو زياتره يې د GM تخمونه رانغاړي، چې ايا له دوی نه توليد شوي خواړه خوندي دي او د دوی وده به په چاپېريال باندې څه اغېز ولري. نورې برخې يا اړيکې معروضيتونه او د قانوني صلاحيتونو سختي، په جنيټيکي ډول د نااصلاح شوو خوړو کثافت يا الوده ګي، د خوړو سرچينې اداره کول، د ژوند څرګندول يا ښکاره کوونه او د معنوي شتمنۍ حقونه دي. که څه هم يوه علمي اجماع شته چې له GM تخمونو نه تر لاسه شوي شته خواړه د معمولي يا عادي خوړو په پرتله د انسان روغتيا ته هېڅ اضافي خطر نه متوجه کوي. د GM خوړو خونديتوب له انتقادونو سره مل مسئله ده. د جين بهير په غير هدفي ژونديو جسمونو اغېزه کوي او تښتېدنې سترې چاپېريالي برخې دي. هېوادونو له دې برخو سره د معامله کولو په موخه قانوني معيارونه چمتو کړي دي. د هېوادونو تر منځ د GMOs د خوشې کېدلو لپاره په قوانينو کې توپيرونه دي، چې ځيني يې تر ټولو زيات په نښه شوي توپيرونه دي چې د امريکا متحده ايالتونو او اروپا تر منځ واقع کېږي. هغه کليدي مسئلې چې له سموونکو سره سروکار لري، شاملوي چې ايا GM خواړه او د جين اصلاح شوي ارګانيزمونو حالت بايد په نښه شي.
پالیونټولوژي
د پالیونټولوژي تاریخ د ژوندي موجوداتو نه د پاتې شوي فوسیل ریکارډ په مطالعه کولو سره پر ځمکه د ژوند په تاریخ پوهېدلو لپاره د هڅو تاریخ په ګوته کوي. له هغه ځایه چې د تېر وخت د ژوندي موجوداتو په پوهېدو پورې اړه لري، پالیونټولوژي د بیولوژي د یوې څانګې په توګه پېژندل کېدلی شي خو د هغې تاریخي رامنځ ته کېدل له جیولوژي او په خپله د ځمکې په تاریخ د پوهېدلو هڅې سره نږدې تړاو لري.
په پخوانیو وختونو کې، زینوفانس (د ۴۸۰ نه تر۵۷۰ میلاد وړاندې) کلونه هیروډوټس (۴۲۵ نه تر۴۸۴ میلاد وړاندې) کلونه ایراټوستینیس (۱۹۴ نه تر ۲۷۶ میلاد وړاندې) کلونه او سټرابو (له ۶۴ میلاد وړاندې تر ۲۴ میلاد وروسته) کلونه د سمندري ژوندي موجوداتو د فوسیلونو په اړه لیکلي او دېته اشاره کوي چې ځمکه یو وخت تر اوبو لاندې وه. لرغوني چینایانو دا د اژدهاو هډوکي ګڼل او هغوی یې په دا ډول مستند کول. د منځنیو پېړیو په اوږدو کې، د فوسیلونو په اړه د فارس طبیعت پوه ابن سینا (په اروپا کې د اویسینا په نوم پېژندل کېږي) له خوا د شفاء کتاب (۱۰۲۷) کې پرې بحث شوی او د ډبرې جوړولو مایعاتو نظریه یې وړاندیز کړې چې د ساکسوني البرټ په ۱۴ پېړۍ کې تشریح کړې ده. چینایي طبیعت پوه یو شین کوو (۱۰۳۱ نه تر ۱۰۹۵) په ډبره بدلېدونکي باڼس څخه د شواهدو پر بنسټ د اقلیم بدلون تیوري وړاندیز کړه.
په جنيټيکي ډول اصلاح شوی ژوندی جسم
پېژندنه
د GMO په خپور شوي تعريف کې هر هغه څه شاملېدی شي چې خپل جينونه يې د طبيعت په ګډون (د طبيعت په واسطه) تغيیر کړي دي.
پالیونټولوژي
د عصري اروپا په لومړیو کې، د فوسیلونو سیستماتیکه مطالعه د هغه د طبیعي فلسفې د بدلونونو د یوې نه جلا کېدونکې برخې په توګه راڅرګنده شوه چې د عقلیت په زمانه کې رامنځته شوه. د فوسیلونو ماهیت او په تېرو وختونو کې ژوند سره د دوی اړیکې د ۱۷ او ۱۸ پېړیو پرمهال په غوره توګه وپېژندل شول او د ۱۸ پېړۍ په پای کې د جورج کووییر اثر د له منځه تللو واقعیت په اړه اوږد بحث پای ته ورساوه او د یوې علمې رشتې په توګه – له پرتله ییزې اناتومي سره یوځای - د پالیونټولوژي په را څرګندېدلو تمام شو. د فوسیل د ریکارډ په اړه پراخه پوهه هم د جیولوژۍ او په ځانګړې توګه د سټراټیګرافۍ په پرمختګ کې ډېر رول لوبولی دی.
په جنيټيکي ډول اصلاح شوی ژوندی جسم
پېژندنه
د يوه لږ خپور شوي نظر له مخې، GMOs هر هغه ژوندی موجود رانغاړي، چې د انسانانو په واسطه يې خپل جينونه بدل کړي دي، چې ټول تخمونه او مالداري به شامله کړي. په ۱۹۹۳ ز کې (Encyclopedia Britannica) جنيټيکي اصلاح داسې تعريف کړه: «د تخنيکونو هر هغه پراخه ساحه ... د دوی تر منځ مصنوعي القاح، په vitro القاح کې (د بېلګې په ډول: «test-tube» ماشومان)، د سپرم ذخيرې، cloning او د جين اداره کول شاملېږي. اروپايي اتحاديې په لومړنيو کتنو کې يو په ورته ډول پراخ تعريف وکړ، چې په خاص ډول يې GMOs د ټاکنيز توليد مثل (selective breeding) او د مصنوعي ټاکنې د نورو مفاهیمو په واسطه ذکر کاوه. دا تعريفونه په چټکۍ سره په يو شمېر استثناتو سره تنظيم شوي دي، د علمي او کرنيزو ټولنو د فشار د پايلې په توګه او په ساينس کې د پرمختګونو سره جمعه شوي دي. د اروپاپي ټولنې تعريف وروسته په vitro القاح، د polyploidy په القاح، ارثي توليد مثل او د حجرې يو ځای کېدلو تخنيکونو کې د عنعنوي توليد مثل مخنيوی کوي، چې په پړاوونو کې recombinant هستوي تېزانونه يا GMOs نه کاروي.
پالیونټولوژي
په ۱۸۲۲ ز کال کې، د "پیالونټولوژي" کلمه د فرانسوي ساینسي ژونال د ایډیټور له خوا وکارول شوه او د فوسیلونو له لارې د لرغونو ژوندي موجوداتو مطالعې ته راجع کېږي. د ۱۹ پېړۍ په لومړۍ نیمایي کې د ځمکپېژندنې او پالیونټولوژیکي فعالیتونه د جیولوژیکي ټولنو او موزیمونو په ودې او د مسلکي جیولوجیستانو او د فوسیل متخصصینو په لوړ شمېر سره په غوره توګه تنظیم شول. نوموړي کار پر ځمکه د ژوند د تاریخ په اړه د پوهې په چټکتیا او همدارنګه په لویه کچه د فوسیل د شواهدو پربنسټ د جیولوژیکي وخت پیمانې د تعریف په پرمختګ کې مرسته وکړه. دا چې د ژوند د تاریخ پوهه وده کوي، دا په زیاتېدونکې توګه څرګنده شوه چې د ژوند د پرمختګ لپاره یو ډول پرله پسې نظم شتون درلود. دا به د ډولونو د بڼې د بدلون په اړه د ابتدايي تکامل نظریات هڅوي. وروسته له هغه چې چارلس ډاروین په ۱۸۵۹ ز کال کې د ډولونو اصليت خپور کړ، د پالیونټولوژي ډېری تمرکز د انسان تکامل او تکاملي تیورۍ په ګډون په تکاملي لارو په اړه پوهېدلو ته واوښت.
په جنيټيکي ډول اصلاح شوی ژوندی جسم
پېژندنه
يو بل مېتود د خوړو او کرنې د نړيوال سازمان، د روغتيا نړيوال سازمان او اروپايي کميسيون له خوا تعريف و. دوی وايي چې ژوندي موجودات بايد په يوې طريقې سره بدل شي، چې په طبيعي ډول د يو ځای کېدنې يا طبيعې بيا ترکېبېدنې په واسطه نه واقع کېږي. په ساينس کې پرمختګ، لکه: په افقي ډول د جين د لېږد کشف په اړوند ډول يوه عامه طبيعي ښکارنده ده چې، د دې تر څنګ هغې ګډوډتيا سره جمعه شوې ده، د کوم له مخې چې په طبيعي ډول واقع کېږي، چې اضافي تنظيمونو او استثناتو ته لارښوونه کوي. د هغو تخمونو نمونې شته چې، له دې تعريف سره سمون خوري، مګر په عادي ډول د GMOs په توګه په پام کې نه دي نيول شوي. د مثال په ډول: د غلو دانو  triticale په ۱۹۳۰ز کې په يوه لابراتوار کې رامنځته شو، چې د جينوم بدلولو لپاره يې د بېلابېلو تخنيکونو نه کار اخيست.
پالیونټولوژي
د ۱۹ پېړۍ وروستۍ نیمایي په ځانګړې توګه په شمالي امریکا کې د پالیونټولوژۍ فعالیت کې ډېره زیاته پراختیا ولیدل شوه. دغه بهیر په ۲۰ پېړۍ کې دوام وموند او د ځمکې اضافي سیمې د سیستماتیک فوسیل راټولولو لپاره پرانېستل شوه، لکه څنګه چې د ۲۰ پېړۍ پای ته نږدې په چین کې په یو لړ مهم کشفونو سره ښودل شوي دي.
د ۱۷ پېړۍ نه مخکې
د شپږمې پېړۍ په لومړیو کې، یوناني فیلسوف ژینوفینس آف کولوفون (۴۸۰ نه تر ۵۷۰ میلاد وړاندې) کلونه په ګوته کړل چې ځینې فوسیلي صدفونه د شیل فش ماهي پاتې شوني دي چې هغه د دې په کارولو سره استدلال کاوه هغه څه چې په هغه وخت کې وچه ځمکه وه، یو وخت تر بحر لاندې وه. همدارنګه لیونارډو دا ونسي (۱۴۵۲ نه تر ۱۵۱۹ کلونه) په یوه ناچاپ شوي کتابچه کې دې پایلې ته رسېدلي چې ځینې فوسیل سمندري صدفونه د شیلفش پاتې شوني دي. په هرصورت، په دواړو حالتونو کې، فوسیلونه د شیلفش ډولونو بشپړ پاتې شوني وو چې د ژوندي ډولونو سره نږدې ورته والی درلود او له همدې امله یې ډلبندي اسانه وو.
په ۱۰۲۷ ز کال کې، د فارس طبیعت پوه، ابن سینا (په اروپا کې د Avicenna په نوم پېژندل شوی)، په دې اړه د تشریح  وړاندیز وکړ چې څنګه د شفا په کتاب کې د فوسیلونو ډبرین والي لامل شو. هغه د ارسطو هغې یوې مفکورې ته بدلون ورکړ کوم چې د بخاري تنفس په شرایطو کې دا تشریح کړه. ابن سینا دا د متحجر کوونکو مایعاتو په تیورۍ کې تعدیل کړ (سکس لیپیډیفیکٹس) چې په ۱۴ پېړۍ کې د البرټ ساکسوني له خوا تشریح شوی او په ۱۶ پېړۍ کې د ډېری طبیعت پوهانو له خوا په یوه بڼه کې منل شوی.
د سونګ امپراتورۍ شین کوو (چینایي: 沈括) (۱۰۳۱ نه تر ۱۰۹۵) د تای هانګ په غرونو کې موندل شوي سمندري فوسیلونه کارولي څو د جیومورفولوژي او د وخت په تېرېدو د سمندري ساحلونو بدلون په څېر د جیولوژیکي پروسو شتون باندې پوهه شي. هغه د شان شي ولايت په يان ان، شانبي سيمه کې د ځمکې لاندې موندل شويو خوندي ډبرین شوي باڼسونو د مشاهدې څخه په استفادې سره د تدريجي اقليمي بدلون د نظريې لپاره استدلال وکړ، ځکه چې شان شي د وچې اقليمي سيمې يوه برخه وه چې د باڼس د ودې لپاره مناسب ځای نه و.
د طبیعت په مشاهده، ډلبندۍ او کیټلاک کولو باندې د نوي ټینګار په پایله کې، په اروپا کې د ۱۶ پېړۍ طبیعي فیلسوفانو پیل وکړ څو د هغو فوسیلي شیانو پراخه ټولګه (همدارنګه د نباتاتو او حیواناتو نمونو راټولول) رامنځ ته کړي چې ډېری وختونه په ځانګړي ډول جوړو شويو الماریو کې ذخیره شوي څو د هغوی په تنظیمولو کې مرسته وکړي. کانراډ ګیسنر په ۱۵۶۵ ز کال کې د فوسیلونو په اړه یو اثر خپور کړ چې د دا ډول المارۍ او ټولګې لومړني تفصیلي توضیحات په کې شامل وو. دغه ټولګه د ژورنالیستانو د پراخې شبکې غړي پورې اړه درلوده چې ګیسنر د خپلو اثارو/کارونو لپاره چمتو کړې وه. د طبیعي فیلسوفانو او راټولوونکو ترمنځ د خبریالانو دا ډول غیررسمي شبکې د ۱۶ پېړۍ پرمهال په زیاتېدونکې توګه مهمې شوې او د هغو ساینسي ټولنو مستقیم مخکښان وو چې په ۱۷ پېړۍ کې یې په رامنځ ته کېدو پیل وکړ. د المارۍ دغه ټولګې او ژورنالیستي شبکو د طبیعي فلسفې په پراختیا کې مهم رول لوبولی دی.
قلعه سرگینک
قلعه سرگینک د ننگرهار ولایت، د بهسودو ولسوالۍ له مشهورو کلیو څخه گڼل کېږي چې ددې ولسوالۍ په ... کې واقع دی. دا کلی له ............. کلیو سره پولې لري، چې ټولیز مساحت یې او د وگړو شمېره یې تنه اټکل شوی دی. په دې کلي کې د ..... په نامه لومړنی ښوونځی، ...... په نامه یوه لېسه او یو روغتیایي مرکز لري.
تړلې لیکنې
̇̆جلالکوټ ننگرهار لغمان کونړ بنغر قلعه علي میران قلعه غولا قلعه سرگینک ولایتي قلعه جانان خان قاسم اباد
وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي وېشنيزه:د ننگرهار کلي وېشنيزه:د نړۍ کلي وېشنيزه:د کلیو پراختیا وېشنيزه:کلیوالې سیمې
کرناټک
کرناټک (انگرېزي:Karnataka) د هند يو رياست (ايالت) دی.ددې رياست د وگړو شمېر 61,130,704 دی، او ددې ځمکه يا مساحت 191,791 مربع کيلوميټر ده.په رسمي توگه دلته له ټولو زياته کناډا او انگرېزي ژبه ويلی کېږي.ددې رياست پلازمېنه د بنګلور ښار دی. ددې رياست د تعليم يافته (هغه خلک چې ليک لوست کولای شي) 75.6 په سله دي.په دې ټول رياست کې 34 په سله خلک په ښارونو کې اوسيږي او نور په کلو کې.
نورلولئ
وېشنيزه:د هند ايالتونه او مرکزي سيمې
وېشنيزه:کرناټک
صحيفه (اونيزه)
صحيفه د ايران څخه د شعيه گانو لپاره خپرېده اوس له کابل څخه د شيعگانو لخوا يوه اوونيزه ده.
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
اورمړ
دپښتني شجرو پر بنسټ اورمړ سړ بني پښتانه دي چې د جنو بي و زير ستان په کانېگروم،د پېښور په شا اوخوا او  د  افغانستان د لوگر په ولايت کې مېشت دي٠د اورمړ اصلي نوم عمر دين و چې وروسته د اورمړ په نوم مشهور شوی دی ٠(١)پښتني توکم پوهنوال اورمړ د شرخبون زوی او د سړبن لمسی گڼلی دی٠
د تاريخ حيات افغاني مؤلف ډپټي محمد حيات خان د اورمړ په اړوند داسي ليکلي دي:" جوته ده چې د اورمړ پلار امیردين د شرخبون له پنځو زامنو په جمله کې تر ټو لو کو چنی و٠ده يو زوی درلود چې اورمړ نو ميده او قبيله يې هم دده په نا مه نو مول شوې ده او تر اوسه هم په همد ې نا مه سره يا ديږي٠ داسي ويل کيږي چې اورمړ شل زامن در لودل او هر ځوی يې چې چيرته پيدا شوی دی د هما غه ځا ی نوم يې پرې ايښی دی او يوه منظو مه چې حضرت ميا عمر څمکني(رح) ويلي نو په هغې کې هم اورمړ ته شل زامن منسوب شوي دي،په د ې ډول: سنگتوی، منتوی، مشکور، شکتوی، زيق، مشوی، جلو يان، کانيگروم، حوان ، کو نيخ، خصيران، رنگ، دلجا،ملاڼي، سيداني خان،دو توي،سين، خليل و بورکي٠"
نوموړی مؤرخ ددوی د استوگني سيمي موږ ته داسي معر في کوي:" داورمړو د استو گني سېمه د سليمان دغره هغه بر خه ده چې اوس پکې د وزير واو مسيدو قبيلي استو گنه لري ٠ د کا ڼيگروم ښار چې د وزيرو او مسيدو د بدر په سيمه کې پروت دی د اورمړو له خوا جوړ شوی دی چې اوس هم د اورمړو پنځه ښا خونه په کا ڼيگروم کې په دې ډول او سيږي: خيکني شپيته کوره،خرم چاني څلويښت کوره، ملا تا ڼي شپيته کوره،بيکسي دوه سوه کوره او جراڼي شل کوره چې ټول د٣٨٠ يا ٤٠٠ کو رنيو تر مينځ په خپل پخوا ني ټاټوبي کې استو گنه لري٠ "
د کانيگروم اورمړ په خپلو مينځو کې په اورمړي ژبې ږغيږي چې بر گستا،بورکي او بر کي يې هم بولي چې دپښتو،هندي او پارسي ژبي لغوي جوړښتونه پکې شته،خو هغو اورمړو چې خپله ژبه يې ساتلي ده ددوی په ژبه کې له څيړنو داسي معلوميږي چې په مشکله کيدای شي هغه دپښتو ژبې يو دايليکټ(لهجه) وگڼل شي ځکه چې ددغې ژبې فو نو لو جي، مور فو لوجي،سين تا کسيس ،ليکسيالوجي او نور ې ژ بنۍ ځا نگړ تياوې دا جو توي چې ددوی ژبه لرغوني او د ختيزو اريايي لهجو ځيني شميرله کيږي او  داريايي ژبو په کو رنۍ کې شا مله ده٠ په اوسني وخت کې داورمړو د استو گني ځايونه دادي:
١-د جنوبي وزيرستان په کا ڼيگروم کې چې د ١٩٩٢ زيږديز کال د سر شميرنې له مخې يې شمير ٣٠٠٠ تنه ښودل شوی دی٠
٣-په جنوبي وزير ستان او پيښور سر بيره يو شمير اورمړ دپښتو نخوا  په کورمې ايجنسۍ،کهرک، اورکزيو ايجنسۍ او سوات کې هم ميشته دي ،خو په د غو يادو  شوو سيمو کې دوی شمير خورا لږ دی٠
٤-د افغا نستان د لو گر په ولايت کې: د تاريخ حيات افغاني د مؤ لف ډپټي محمد حيات خان په حواله د دوی يو شمير ٦٠٠ کلونه د مخه د وزيرو قبيلي د غلبي په وجه  او هم دکاختۍ(قحطۍ) په سبب د جنو بي وزير ستان نه د لو گر د برکي برک سيمي ته وليږديدل٠د افغا نستان د علو مو اکيډيمۍ دژبو او اد بيا تو د انستيوت د غړي ښاغلي دکتو ر خليل الله اورمړ په قول چې خپله هم يو ژبپوه دی  ماته يې په  په ١٣٦٩لمريز کال کې  د لو گر د اورمړو په اړوند وويل چې دلوگر اورمړ دعبدالصمد خان، نورالله او تقي په کليو کې استو گنه لري او په هغه وخت کې يې ما ته په نو موړي ولايت کې داور مړو مجمو عي شمير د٤٠٠ او ٥٠٠ تنو تر مينځ و ښود ،چې ښايي اوس به ددوی په شمير کې ډيروالی راغلی وي٠
٥- دهندوستان د پنجاب ايا لت د جلندرهر په ښار کې هم ډير لږ شمير اورمړ شته٠ اورمړ غيرتي، ميلمه پالونکي او په ملگرتيا کې تکړه خلک دي٠ د روښاني غورځنگ بنسټ ايښودونکی او د خيرالبيان او حالنا مې مؤ لف حضرت بايزيد انصاري چې په پير رو ښان عليه الر حمته١٥٢٥-١٥٨٥زيږديز مشهورو او د مغو لو پر خلاف يې د وياړه ډکې مبا رزې کړي دي اورمړ پښتون و٠ د وزير ستان په اور مړو کې دغه لانديني اورمړ نا متو کسان دي: جنرال وحيد علي بورکی،سکندر افضل خان د البورکي قو مي مو منټ مشر،ملک عبدالرؤف بورکی په کاڼيگروم کې د بورکي قوم مشر،ملک محمد قريب خان بو رکی او ستر جنرال فاروق احمد خان٠ همداراز د افغا نستان د لو گر د اورمړو له جملې نه ښا غلی دکتورخليل الله اورمړ نه يا دونه کوم چې د افغا نستا ن دعلو مو اکډمی علمي غړی او محقق دی چې په پښتو  او اورمړي ژبو کې څيړ نې کوي٠
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ټبرونه
شاه عبدالعزيز دهلوي
المحدث شاہ عبدالعزيز دهلوي بن شاه ولي الله دهلوي (١٧٤٦/١٠/١١_١٨٢٤/٦/٥) هندي محدث وو، چي د اتلسمي پېړۍ مجدد پېژندل شوى. هغه د تصوف په نقشبنديه طريقه کي پير وو.
مخينه
شاه عبدالعزيز د ١١٥٩ ه ق کال د روژې په ٢٥ د جمعې په ورځ(١٧٤٦/١٠/١١ز) په ډېلي کي وزېږېد. شاه عبدالعزيز د شاه ولي الله مشر زوى وو. د شاه ولى الله د وفات پر مهال ١٧ کلن وو. د خپل پلار په ځاى يې د حديثو تدريس پيل کړ، وروسته د ډېلي په محدث مشهور شو. هغه په حنفي مذهب پوري تړاو درلود. هغه يو محدث، مفسر او مجتهد وو.
کارونه
شاه عبدالعزيز قران کريم اردو ژبي ته وژباړه، کله چي اردو ژبي د فارسي ژبي ځاى ونيو. هغه د خپل پلار تفسير مکمل کړ. هغه له ٥٠-٢٠٠) پوري کتابونه وليكل.
وفات.
شاه عبدالعزيز رحمة الله عليه د١٢٣٩ هجري قمري كال د شوال د مياشتي په ۷ (۱۸۲۴/۶/۵) د ٧٨ کالوپه  عمر په ډېلي كي له دې فاني نړۍ سترګي پټي کړې.
دا هم وگورئ
وېشنيزه:1823 مړينې وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
انټرنټ لټوونکی ماشين
انټرنټ د معلوماتو يوه داسې پراخه نړۍ ده چې يوه پوله هم نه لري. هره ثانيه په زرگونو معلوماتي توکي په کې ورځای کېږي، خو بيا هم د ډکېدو کومه اندېښنه نه رامنځته کېږي. حيرانوونکې خبره بيا دا ده چې دغه ټول معلومات په داسې مهارت سره په دغه نړۍ کې ځای شوي دي، چې سړی يې د سترگو په رپ کې د نړۍ په هر گوټ کې ترلاسه کولای شي. د کيبورډ په يو دوو تڼيو زور کولو او د موږك په يو دوو کليکونو سره خپلو ټولو پوښتنو ته ځواب موندلای شئ. ټول معلومات په ځانگړو انټرنټ پاڼو کې خوندي وي، نو که سړي ته د يوې پاڼې پته معلومه وي نو سم له لاسه به دغه پاڼه د انټرنټ پاڼو په کتونکي پروگرام کې پرانيزي، خو که سړی بيا يو معلومات غواړي او د هغې پاڼې پته ورسره نه وي، چې دغه ځانگړي معلومات په كې ځای شوي دي، نو بيا سړی يوه داسې پياوړي ځواک ته اړتيا لري، چې د سترگو په رپ کې ټول انټرنټ چاڼ کړي او دغه ځانگړي معلومات راوباسي. له نېکه مرغه د دغه ځواک غم خوړل شوی دی او ډېرInternet Search Engine انټرنټ لټوونکي ماشينونه جوړ کړای شوي دي، چې په وړيا توگه ټول انټرنټ تر ثانيو هم په لږ وخت کې چاڼ کوي او زموږ د خوښې معلومات راښکاره کوي. دغو ماشينونو ته سړی يوه ځانگړې کليمه ورکوي او هغوی ټول انټرنټ په دغې وركړل شوې کلمې پسې لټوي او هر دقيق معلومات چې لاسته ورځي، نو د کمپيوټر پر پرده يې راښکاره کوي. د دغو ماشينونو په ډله کې يو پياوړی ماشين د Google په نوم دی. د نوموړي ماشين بنسټ په ١٩٩٨م کال کې د متحدو ايالاتو د Standford پوهنتون دوو محصلينو Larry Page او Sergey Brin کښېښود. د دغه ماشين خدمات سړی د www.google.com په انټرنټ پاڼه کې کارولای شي. نوموړی ماشين د نړۍ په گڼ شمېر ژبو باندې خدمات وړاندې کوي او داسې چټک او دقيق لټون کوي چې د انټرنټ نور ډېر غښتلي ماشينونه ورته گوته پر غاښ پاتې دي. گوگل په ټوله نړۍ کې کارول کېږي او تر نيمي ثانيي هم په لنډ وخت کې په ميليارډونو انټرنټ پاڼې چاڼ کوي او خپلو کاروونکو ته په پرتله ييزه توگه دقيق معلومات راباسي. گوگل په يوه ورځ کې څه كمُ ٢٠٠ ميليونه پوښتنې ځوابوي. دا ( گوگل) تورى خپله د يو امريکايي رياضيپوه د وراره له خوا په لومړي ځل د يوې لوبې لپاره کارول شوی و. هغه دغه تورى د يو سلو صفرونو ( 1000?.) غوندې لوی عدد ته د نوم په توگه کاراوه. دغه نوم د نوموړي شرکت د دغه توان ښكارندوى دى، چې په لنډ وخت کې په لويه کچه پوښتنو ته ځواب ورکوي او معلومات لټوي. سړی چې د گوگل چټکتيا او دقيقوالي ته ځير شي، نو دا پوښته راپورته کېږي چې د دې ماشين شا ته به څومره پرمختللي کمپيوټرونه او پياوړی تخنيک پټ وي. خو اصلاً د گوگل شا ته په يوه لوی جال کې د منځنۍ بيې کمپيوټرونه سره نښلول شوي دي. په دې توگه په زرگونو کمپيوټرونه هممهاله په کار بوخت وي، چې په ترڅ کې يې د معلوماتو لټول او چاڼ کول چټکتيا مومي. د يوې پوښتنې له اخيستلو څخه راواخله معلوماتو تر لټولو او بيا د دقيقوالي له مخې په يوه ځانگړي طرز بېرته کاروونکي يا پوښتونكي تر ښوولو پورې ټولې چارې د درېيو Software پروگرامونه په لاس کې دي، چې په دغه زرگونو کمپيوټرونو کې ځای پر ځای شوي دي.
١)Googlebot
٢) Google Indexer
٣) Google?s Query Processor
١)Googlebot
دا يو ډول روبوټ ماشين دی، چې په ټول انټرنټ کې د يوې غڼې په شان خاپوړې کوي، معلومات راټولوي او بيا يې Indexer ته ورکوي. اصلاً دغه غڼه د Browser انټرنټ پاڼې کتونکي پروگرام په توگه دنده لوبوي. د انټرنټ پاڼو يوه خدمت کوونکي Web Server څخه پاڼې راغواړي، ځای پر ځای هره يوه پاڼه گوري، چاڼ کوي يې، ټول تړونونه Links ترېنه رااخلي او په يوه کتار کې يې د وروسته چاڼ کولو لپاره ږدي او نور معلومات بيا Indexer ته ورکوي. که څه هم د دغه روبوټ کار اسان ښکاري، خو بيا هم دا له ډېرو ننگونو سره مخ کېدی شي. کېدی شي چې له داسې پاڼو سره مخ شي، چې ټول يو ډول معلومات لري او يا داسې پاڼې چې معلومات په کې ژر- ژر بدلېږي. د دې لپاره چې گوگل خپلو کتونکو ته تازه او دقيق معلومات وړاندې کړي، نوموړی ماشين د خبرونو پاڼې او د نړيوالو سوداگريزو اثارو په اړه پاڼې ژر- ژر گوري.
٢) Google Indexer
دا پروگرام هغه ټول نثرونه چې له Googlebot څخه يې ترلاسه کوي، په يو زېرمتون کې خوندي کوي. په دغه زېرمتون کې ټولې دوسيې د لټولو کليمو د تورو له مخې ترتيب شوي دي. له هرې يوې کلمې سره يو شمېر دوسيې تړلې دي، چې دغه کلمه په كې پرته وي (ليکل شوي وي) او همداراز په نثرونو کې د هر يوې کلمې دقيق ځای هم خوندي شوی وي. په دې توگه د يوې دوسيي لټول په اسانۍ سره ترسره کېږي.
٣) Google?s Query Processor
دا پروگرام د پوښتنو اخيستلو، د هغې د شننو او بيا د هغې له مخې په زېرمتون کې د معلوماتو لټولو او بيا په يوه ځانگړي طرز بېرته پوښتنه کوونکي ته د ښودلو دنده پر غاړه لري. اصلاً دغه پروگرام د نوموړو دندو لپاره خپلې لاندې برخې (واړه پروگرامونه) کاروي. د گوگل په زېرمتون کې، په انټرنټ کې تقريباً ټولو پاڼو په اړه معلومات خوندي دی. نوموړی پروگرام دنده لري چې له زېرمتون څخه دقيق معلومات راوباسي او دغه کار يو ځانگړي Algorithm (د يوې مسئلې حل کولو کړنلارې) ته اړتيا لري. که چېرې يو سړی د املا له مخې يوه ناسمه کليمه د لټولو لپاره ورکړي، نو گوگل يو ډول املاسموونکی سيسټم هم لري. نوموړی سيسټم بيا سړي ته د يوې بلې اړوندې سمې کليمې وړانديز کوي.
وېشنيزه:انټرنټ
البرتوس مګنوس
د واعظانو د ډلې غړی البرتوس مګنوس (نږدې ۱۲۰۰ – ۱۵ نومبر ۱۲۸۰ ز کال) چې د سنت لوی البرت (Saint Albert the Great ) او البرت کلون (Albert of Cologne) په نومونو پېژندل کېږي، جرمنی دومنیکن واعظ، فیلسوف، عالم او د کاتولیک کلیسا وزیر و. چې وروسته د یو سپېڅلي کاتولیک په توګه وپېژندل شو. هغه د خپل ژوند پر مهال د نړیوال ډاکټر او یا هم نړیوال متخصص په توګه پېژندل کېده، د ژوند په وروسیتو کې د مګنوس مستعار نوم د هغه په نوم کې زیات شو. یو شمېر پوهانو لکه جیمز اې ویسیپل (James A. Weisheipl) او یواخیم آر. سودر (Joachim R. Söder) هغه د منځنۍ دورې لوی جرمنی فیلسفوف او د الهیاتو عالم بولي. کاتولیک کلیسا هغه بیا د کلیسا له ۳۶ ډاکټرانو یو بولي.
ژوند لیک
هغو شواهدو ته په پام چې البرت په ۱۲۸۰ ز کال کې د خپلې مړینې پر مهال له ۸۰ کلونو زیات عمر درلود، داسې ښکاري چې کېدای شي له ۱۲۰۰ ز کال وړاندې زېږېدلی وي. وروستۍ دوه سرچینې څرګندوي چې البرت د خپلې مړینې پر مهال ۸۷ کلن و، له همدې امله ۱۱۹۳ ز کال په عام ډول د هغه د زوکړې کال یادېږي، خو د دغو معلوماتو اړوند کافي شواهد نشته. البرت شاید په لاونګین (Lauingen)(اوسني بایرن) کې زېږېدلی وي، ځکه هغه خپل ځان د 'البرت لاونګین' په نوم یاد کړی، خو کېدای شي دا به یې کورنی نوم و. په ډېر احتمال سره د هغه کورنۍ د وزیرانو طبقې (ministerial class) کورنۍ وه؛ ځکه له دې سره د نوموړي تړاو چې ګواکې (د کنټ زوی و) چې د بولشتاد (Bollstädt) اشرافي کورنۍ څخه و خو دا یوازې د ۱۵ مې پېړۍ د کلیسا د سپېڅلو غړو د ژوند لیک لیکونکو (hagiographers) یو اټکل دی.
البرت لومړنی کس و چې د ارسطو د ټولو لیکنو اړوند یې نظر ورکړ، له همدې امله یې هغه د پراخو علمي بحثونو ته د لاسرسي وړ وګرځوه. د ارسطو مطالعې هغه د مسلمانو پوهانو لکه ابن سینا او اویروس (ابن الرشد) مطالعې او د هغو د ښوونو اړوند نظر ورکولو ته اړ کړ، چې دی یې د علمي بحثونو منځ ته د ننه کړ.
په ۱۲۴۵ ز کال کې البرت د دومنیکن فرقې د سیمه ییز مشر په توګه وټاکل شو او هغه د خپل دفتر دندې په ډېر پام او اغېزناکه ترسره کړې. هغه د خپلې دندې په پیل کې په ښکاره ډول په دومینکن ډلې د پاریس د پوهنتون د سیکولار او منظم علمي پلاوي د نیوکو پر وړاندې دفاع وکړه، د انجیلي یوحنا (John the Evangelist) په اړه یې نظر ورکړ او د هغه څه په اړه چې ده د مسلمان فیلسوف ابن الرشد تېروتنې بللې ځواب یې ورکړ.
په ۱۲۶۰ ز کال کې څلورم پاپ الکسندر هغه د ریګسنبورګ د کلیسا وزیر (bishop of Regensburg) وټاکه، چې درې کاله وروسته یې له هغه ځایه استعفا ورکړه. هغه د خپلې دندې پر مهال د تواضع له مخې په آس له سورلۍ ډډه وکړه، په داسې حال کې چې د مقرارتو له مخې باید په آس تللی وای خو هغه د لوی وزیر ځایګي ته په پښو لاړ. په ۱۲۶۳ ز کال کې څلورم پاپ اوربان هغه د کلیسا د وزارت له دندو لرې او له هغه یې وغوښتل چې د جرمني ژبې په هېوادونو کې د اتمې صلیي جګړې اړوند تبلیغ وکړي. وروسته له دې هغه په ځانګړې توګه د شخړو کوونکو ډلو ترمنځ د منځګړي په توګه پېژندل کېده. په کولن کې هغه نه یوازې له دې امله چې هغه د جرمني د تر ټولو پخواني پوهنتون بنسټ اېښی و بلکه هغه په ۱۲۵۸ ز کال کې د "لویې پرېکړې" (der Große Schied) د کولو له امله، چې د کولن د وګړو او د کلیسا د لوی وزیر ترمنځ یې شخړه پای ته ورسوله پېژندل کېږي. د هغه په وروستیو چارو کې له خپل پخواني ارتودکس زده کوونکي توماس اکویناس دفاع وه، چې په ۱۲۷۴ ز کال کې د هغه مړینې سخت خواشینی کړ (دغه قصه چې هغه پاریس ته سفر وکړ او د اکیوناس د زده کړو له ورکولو یې دفاع کړې نه ده تائید شوې).
البرت عالم، فیلسوف، ستوري پېژندونکی، الهیات پوه، روحاني لیکوال، نړۍ پېژندونکی او دیپلمات و. د رومي هامبورت تر نظر لاندې هغه ټولو دومینکن زده کوونکو ته درسي نصاب جوړ کړ، ارسطو پېژندنه یې په ټولګیو کې دود کړه او د نویو افلاطونانو لکه فلوطین چارې یې وارزولې. په واقعیت کې، دا د ده او اکیانوس ۳۰ کاله هڅه وه چې ارسطو پېژندنه یې د دومنیکن ښوونځیو په درسي نصاب کې شامله کړه.
په ۱۲۷۸ ز کال کې هغه ناروغ شو او د ۱۲۸۰ ز کال د نومبر په ۱۵ مه د جرمني د کولن په دومنیکن صومعه (خانقا) کې ومړ. د ۱۹۵۴ ز کال راهیسې د هغه پاتې شوني (د جسد پاتې شوني) په رومي تابوت کې د کولن د سنت اندریس کلیسا په تکهوي کې اېښودل شوي. په داسې حال کې چې له مړینې درې کاله وروسته په لومړي ځل د هغه د قبر په پرانیستو کې یې مړی خراب شوی و، خو په ۱۴۸۳ ز کال کې د بیاځلي کېنستلو پر مهال یې یوازې اسکلېټ (هډوکي) پاتې و. البرت په ۱۶۲۲ ز کال کې سپېڅلی او یا مبارک وبلل شو. د ۱۹۳۱ ز کال د ډسمبر په ۱۶ مه د یوولسم پاپ پیوس او په ۱۹۴۱ ز کال کې د طبیعي علومو د پوهانو د ملاتړي سپېڅلي کشیش له خوا ورته د کلیسا د ډاکټر لقب ورکړل شو. د نومبر ۱۵ د البرت د لمانځنې ورځ (feast day) ده.
د البرتوس مګنوس لیکنې
د البرت لیکنې چې په ۱۸۹۹ ز کال کې راغونډې شوې ۳۸ ټوکه شوې. چې په کې د هغه له مفهومه ډک عادات او د منطق، بوټو پېژندنې، جغرافیې، ستور پوهنې، طالع لوستنې، منرال پېژندنې، کیمیا، ژوو پېژندنې، ارواه پوهنې، فرنولوژي (جمجمه پېژندنې)، عدالت، قانون، ملګرتیا مینې او نورو موضوعاتو په اړه دایره المعارفي پوهه په کې شاملېږي. هغه د ارسطو ټول آثار چې له لاتین ژباړو او عربي مفسرینو له یاددښتونو لاسته راوړي و، د کلیسا د دکتورینو سره په همغږۍ هضم (درک)، تفسیر او منظم کړل. ارسطو ته اړوند ډېری معاصره پوهه د البرت په واسطه راغونډه او وړاندې شوې.
د الهیاتو په برخه کې د هغه مهم آثار د پیتر لومبارد د احکامو درې ټوکه شرحه ده چې یو یې (Magister Sententiarum) او بل په دوه ټوکو کې (Summa Theologiae) دی. دویم تر ډېره د لومړني په پرتله یو مشرح تکرار دی.
د البرت ډېری آثار د الهیاتي آثارو پر ځای فلسفي دي. د هغه د فلسفي آثارو له ۲۱ ټوکو څخه شپږ لومړي او یو وروستی ټوک یې په عموم ډول د ارسطو د علومو د طرحې پر بنسټ وېشل کېږي، چې په کې د ارسطو اړوند آثارو تفسیر او توضیح شوې.
راه نجات (ورځپاڼه)
راه نجات د کابل نه يوه خپرېدونکې ورځپاڼه ده.
وېشنيزه:افغاني چاپي رسنۍ
باریسال ولایت
نور ولولئ
وېشنيزه:د بنگلادېش ډويژن
نړيوال غزېدلی جال
www چي د world wide web لنډوني دي پښتو يي (نړيوال غزېدلی جال)دي
وېشنيزه:نړيوال غزېدلی جال
ايډوارډ سنوډن
ایډوارد سنوډن (21م جون 1983 کې زیږیدلی) یو امریکایی کمپیوټر پوه او د سي آی اې پخوانی کارکونکی دی.
سرچينې
وېشنيزه:1983 زېږېدنې
د ملاکنډ محاصره
د ملاکنډ محاصره په 26 جولای څخه 2 اگست 1897ء ترمينځه د برطانوي هند ولايت شمالي مغربي سرحدي صوبې په ملاکنډ سيمه کې وشوه چېرته د پښتنو او انگريزانو ترمينځه تاو تريخوالی زيات شو، د تاو تريخوالي د زياتيدو سبب د ډيورنډ کرښه وه کومې چې د پښتنو ځمکه په دوه هېوادونو يعني افغانستان او برطانوي هند کې وېشله، دا کرښه 1519 ميله (2445 کيلوميټر) اوږده کرښه ده کومه چې د برطانيې او د پښتنو ټبرونو ترمينځه نښتو څخه وروستو جوړه کړی شوه او ددې مقصد دا وو چې برطانيه خپل حکومت د روس د اثرات څخه خوندي وساتي.
د کرښې د جوړولو سره دواړه اړخه پښتانه سخت خپه شول او د برطانيې خلاف يو فقير سعيد الله نومې کس ودرېد او لس زره تنه يې د ځان سره ملگري کړل او د مالاکنډ په سيمه کې يي د انگريزانو په پوځي چاونۍ باندې بريد ترسره کړو.دا وخت د برطانيې د پوځ حالات ډېر کمزوري وو يوه وړه پوځي چاونۍ يي د ملاکنډ په جنوب کې وه او يوه قلعه يي د چکدرې په سيمه کې وه، دغه وخت پښتانه قبائل د برطانيې پرخلاف زيات وو خو برطانيې خو په پای کې داسې واقعات رامخې ته شو چې برطاننې دا جگړه خپل لاس ته کړه.
فرانسوي فلسفه
فرانسوي فلسفه، چې دلته په فرانسوي ژبه کې د فلسفې په معنا کارول شوې، خورا متنوع ده او د پېړیو لپاره یې په لوېدیځه فلسفه باندې چې د پیټر ابیلارډ (Peter Abelard) د منځنۍ پیړۍ سکالیسټیزم څخه نیولې د ریني ډیکارتس (René Descartes) له خوا د عصري فلسفې د بنسټ تر ایښودو پورې ، بیا یې د شلمې پېړۍ د ساینس، وجود اصالت(existentialism)، پدیدې پېژندنې(phenomenology)، د  جوړښت اصالت (structuralism) او پوسټ ماډرینېزم (postmodernism) پر فلسفې باندې په ټولیزه توګه اغېزه کړې ده.
پیټر ابیلارډ (Peter Abelard)
پیټر ابیلارډ (۱۰۷۹ – د اپریل ۲۱، ۱۱۴۲ز کلونه) یو رسېدلی  فیلسوف، الهیات پوه او منطق پوه ؤ. له هیلویس سره د هغه د اړیکو او مینې کیسه افسانوي شوې ده. د چیمبرز بیوګرافیکي قاموس هغه "د دولسمې پیړۍ تر ټولو غښتلي مفکر او تر ټولو زړور الهیات پوه" په توګه پېژني.
د ابیلارډ عمومي اهمیت  په علمي طریقې سره په فلسفي کولو کې په دې موخه چې د کلیسایی عقیدې ترلاسه کولو لپاره په رسمي ډول منطقي څرګندونې وړاندې کړي، له هغه څخه مخکې د بل هرچا په پرتله د هغه په خورا قاطع پریکړه کولو کې پروت دی. که څه هم د هغه خپل ځانګړي تفسیرونه به غندل شوي وي، خو په اصل کې له هغې عمومی فکري طرحې سره په رېښه یی بڼه یو شان بلل شوي وو، چې وروسته په دیارلسمه پېړۍ کې د کلیسا د مشرانو په تصویب سره تشرېح شوه.
هغه د ارستو د فلسفي اقتدار په تثبیت کې کې مرسته وکړه، کوم چې د هغه له مړینې څخه وروسته په نیمه پیړۍ کې په مضبوط ډول قایم شو. دا هغه وخت ؤ چې بشپړ شوی اورګانون(Organon) او په تدریجي ډول د یوناني مفکر ټول نور آثار د لومړی ځل لپاره په ښوونځیو کې ځای وموند. د هغه وخت څخه د مخه د اپلاتون اقتدار د غالب ریالیزم بنسټ ؤ. د نوموړي په اصطلاح د مفهوم پلوي او د نړیوال لید درلودونکو(Universals) مسئلې پر وړاندې د هغه د لیدلوري په اړه Scholasticism  ته مراجعه وکړئ.
د نوموړي له استدلال څخه بهر، ده د فلسفي فکر ترټولو لوی فعالیت په اخلاقو کې وښود. هغه په فردي اراده باندې ځانګړی ټینګار کاوه، که ونه وایو چې اخلاقي ځانګړتیا، لږترلږه اخلاقي ارزښت د انسانی کرکټرټاکونکی دی. په دې مسیر کې د هغه لیدلوری، د عصري قیاساتو اټکل کولو سره ډېر د پام وړ دي، ځکه چې د هغه علمي ځایناستو د اخلاقو په ډګر کې ډېرې کمې لاسته راوړنې درلودلې دي ، په سختۍ سره یې جرئت کړی چې د چلند اصول او قواعد ان له هغه وروسته  چې د ارستو ډېر اخلاقي تحقیقات ورته په بشپړه توګه روښانه شوي وو، تر خالص فلسفي بحث لاندې راولي.
پاپ انوسنټ III د ابیلارډ د برزخ نظریه ومنله، کوم چې د کرګدن اګسټین (Augustine of Hippo) د اصلي ګناه نظریه تعدیل کړه. واتیکان دا نظر منلی چې نا رسېدلي ماشومان ، لکه څنګه چې په لومړیو کې باور ؤ، مستقیم دوزخ ته نه، بلکې د برزخ یوې ځانګړې سیمې"limbus infantium"  ته ځي. له همدې امله به دوی درد نه احساسوی او د ماوراء الطبیعی خوښۍ احساس به هم نه کوي (یوازې طبیعي) ځکه په دې توګه به دوی، ونه شي کولی، هغه خدای وویني چې دوی یې پیدا کړي.
16مه پیړۍ
میشل ایکوم دو مونتین(Michel Eyquem de Montaigne) (1533-1592م) اټکل کېږي چې کاتولیک ؤ، مګر د هغه دګماتیک ضد دریځونو نوموړی د فرانسوي انطباق ضد روحیې په پلار تبدیل کړ. د نوموړي آثار د هغه د افکارو لپاره کوچنۍ آزموینې شاملوي چې له ژوند لیکونو او کیسو څخه ډک دي. د نوموړي له مقالو څخه د هغه نیت دا ؤ چې داسې یو څه پریږدي، تر څو کورنۍ یې په یاد ولري. هغه لومړی کس ؤ چې د مقالو کلیمه یې وکاروله، او د هغه لیکنو په شکسپیر، روسو او نېچه باندې خورا اغیزه درلوده. د هغه پیرهونیایي فلسفې شکمنتوب ، چې د هغه په ​​شخصي شعار کې یعنې Que sais-je؟ ("زه څه پوهیږم؟")، د رینی ډیکارتس د آثارو لپاره د کتلست په توګه وکارول شو.
۱۷مه پیړۍ
عصري فلسفه په فرانسه کې د رین ډیکارتس (1596-1650م) له فلسفې سره پیل شوه. په لومړۍ فلسفې باندې د هغه تعمق د فلسفې تفکر یواځینۍ موخه له اونټولوژۍ څخه ایپیسټیمولوژۍ ته بدله کړه او په ارستویي دګماتېزم باندې چې په تیرو پیړیو کې له سکالستیزم څخه په فلسفه کې په میراث پاتې د تفکر غالبه بڼه وه، غلبه وکړه،  په داسې حال کې چې په ورته وخت کې یې د فیلسوفانو د راتلونکو نسلونو لپاره ځینې خورا بنسټیزې ستونزې راپورته کړې.
رېني ډیکارتس(René Descartes)
رېني ډیکارتس په علومو کې د نه قطعیت او د افراطیت شک په اړه اندیښمن ؤ چې د Sextus Empiricus خپرونو له رامنځته کېدو سره په ټوله اروپا کې خپور شو. ډیکارتس غوښتل چې له شک څخه عاري داسې زمینه ومومي، تر څو  په هغې کې ټول علوم ځای پرځای شي او په تدریجي بڼه پیل شي. په دې توګه نوموړي هر هغه څه رد کړل چې نا ډاډه ښکارېدل او پریکړه یې وکړه چې یوازې د ښودلو وړ(apodictic) پوهه د حقیقت په توګه ومني.
ډېکارتس د بهرنۍ نړۍ د ردولو لپاره د یوه مطلق غولوونکي د شتون د احتمال، او د هغو معلوماتو په استناد سره چې ده ته د دده د حواسو، ریاضي او منطق څخه ورکړل شوي وو،  ډیکارتس لږ تر لږه یو هغه څه کشف کړل چې په اپوډیکټیک بڼه پیژندل کیدی شي. که هغه په خپل ځان شک درلود، نو نوموړي باید شتون درلودلی. په دې توګه د کوګیتو ارګو سم Cogito Ergo Sum- زه فکر کوم، نو له همدې امله زه شته یم - د کارټیزیانیزم لومړی اصل شو.
وروسته بیا ډیکارتس ادعا وکړه چې څرنګه چې هغه  کوګیتو په روښانه او متمایزه بڼه د پوهیدو له لارې کشف کړ، هر هغه څه چې هغه یې په ​​​​ښکاره او څرګند ډول درک کولی شي، باید ریښتیا وي. نوموړی وروسته استدلال کوي چې هغه د لایتناهی خلقت تصور کولی شي، مګر محدود یا متناهي موجودات نه شي کولی لایتناهي نظرونه تولید کړي، نو له همدې امله یو لایتناهی موجود باید دا نظر د هغه په ​​​​ذهن کې ور اچولی وي. هغه دا استدلال کاروي، چې په عمومي توګه د انټولوژیکي استدلال یا برهان په نوم پیژندل کیږي، تر څو د یوه مطلق خیر خواه خدای شتون له شک پرته بنسټ په توګه چې ټول علوم ممکن کوي، ثابت کړي. ډیری خلکو به د ډیکارتس ارادې ستایلې، مګر له دې حل څخه ناخوښ وو. ځینې ​​​​هغه په ​​​​دایره پلوۍ(circularity) تورنوي، د هغه د انتولوژیکی(هستي پېژندنې) استدلال، د حقیقت د تعریف په اړه دسریزې په توګه وړاندې کوي، په داسې حال کې چې د نوموړي له خوا د حقیقت د تعریف اثبات د نوموړي د هستي پېژندنې له استدلال څخه د مقدمې په توګه کار اخلي. له همدې امله نفْس پلوي(solipsism)، حقیقت او د بهرنۍ نړۍ شتون مسئلو د ۱۷مې  پیړۍ په لوېدیځوال فکر غلبه وکړه.
بله مشهوره مسئله د ډیکارتس د مادې له دوه اړخیزېزوالي څخه سرچینه اخلي. د ډیکارتس لپاره، ماده هغه څه ده چې له بل هر څه څخه په خپلواکه توګه تصور کیدی شي او د بل هر څه څخه خپلواک شتون لري. له هغه ځایه چې ډیکارتس ذهن له بل هر څه څخه خپلواک تصور کاؤه، په داسې حال کې چې په هر نا ډاډه څیز باندې یې شک کاوه او که چېرې الله(ج) غوښتي وای چې داسې نړۍ پیدا کړي چې یوازې په کې ذهن شتون ولري، هغه ذهن له بدن څخه یوه جلا ماده تعریف کړه. د ډیکارتس له لید لوري، ذهن د یوې نا پراخې مادې په توګه تعریف شوی او بدن د یوې پراخې مادې په توګه تعریف شوی. نوموړي تعریف، دا بنستيزه پوښتنه راپورته کړه چې دا څنګه ممکنه ده چې ذهن او بدن یو له بل سره تعامل ولري.
نیکولاس میلبرنچ(Nicolas Malebranche)
د ذهن - بدن مسئلې لپاره یو حل د دېکارتي نیکولاس میلبرانچ (1638-1715م)له خوا وړاندې شو. میلبرانچ داسې انګېرله چې د بېلابېلو ډولونو څخه رامنځته شوې مادې نشي کولی شي، له یو بل سره تعامل وکړي. په حقیقت کې، هغه په ​​​​دې باور ؤ چې د ورته ډول مادې نشي کولی متقابل عمل وکړي، ځکه چې هیڅ اړین لامل یې نه لیدل کېږي. هغه بیا وړاندیز کوي چې دا خدای دی یو نه جوړ شوی جوهر/ذات ، څوک چې دا  منځته راوړي  ،چې هرکله یو څوک "علت" درک کوي، یو "معلول" هم درک کوي. له همدې امله دې عقیدې ته، د موقعیت د علت  اصالت(occasionalism) نوم ورکړل شوی دی.
۵۲ (عدد)
۵۲ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۵۱ څخه  مخکي او د ۵۳ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۵۲:
په کلینډر کې
۵۲ کولاي سي:
په کیمیا کې
۵۲ د تېلوريوم اټومي عدد ده
سرچينې
وېشنيزه:۵۲ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
کارل ډونیټس
کارل ډونیټس (۱۶ سپټمبر ۱۸۹۱ – ۲۴ ډسمبر ۱۹۸۰ زکال) جرمنی امیر البحر و چې د ۱۹۴۵ زکال په مۍ میاشت کې یې د اډولف هیټلر له مړینې وروسته د لنډ مهال لپاره د جرمني واک خپل کړ او متحدینو ځواکونو ته په بشپړ ډول بې له قید او شرط پرته د فلنسبورګ د دولت تر تسلیمېدو پورې یې دغه ځایګی وساته. د سمندریز ځواک د اعلي سرقوماندان په توګه نوموړي د ۱۹۴۳ زکال په پیل کې د دویمې نړیوالې جګړې په سمندریز تاریخ کې مهم رول ولوباوه. نوموړی په ۱۹۴۶ زکال کې د نورمبورګ په محکمه کې په جنګي جرمونو محکوم شو.
هغه له لومړۍ نړیوالې جګړې وړاندې خپل کار د جرمني د سترواکۍ په سمندریز ځواک کې پیل کړ. په ۱۹۱۸ زکال کې یې د UB-68 قومانداني کوله او د بریتانوي ځواکونو له خوا د جګړې پر مهال اسیر ونیول شو. هغه مهال چې په POW کمپ کې وه، هغه څه یې فورمول بندي کړل چې ده ورته وروسته Rudeltaktik («pack tactic»، او په عامه توګه د لیوانو تکتیک « wolfpack»)وایه.
د ۱۹۴۵ زکال د اپرېل په ۳۰ مه نېټه، د هیټلر له ځان وژنې وروسته د هغه د وصیت له مخې ډونیټس د جرمني ولسمشر او د جرمني د وسله والو ځواکونو اعلی سرقوماندان وټاکل شو. د ۱۹۴۵ زکال د مۍ په اوومه هغه د وسله والو ځواکونو لوی درستیز الفرد جودل ته امر وکړ چې د فرانسې په ریمز کې د جرمني د تسلیم کېدو اسناد لاسلیک کړي. ډونیټس تر هغه مهاله د فلنسبرګ دولت مشر پاتې شو، کله چې د متحدینو د ځواکونو له خوا د مۍ په ۲۳ مه منحل اعلان شو.