cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
په افغانستان کې د جګړې پر ضد لاریونونه
۲۰۰۱ کال
د۲۰۰۰۰  څخه زیاتو وګړو  د ۲۰۰۱ کال د اکټوبر په ۱۳ نېټه، د متحده ایالاتو او د هغه د متحدینو له خوا په افغانستان کې د پوځي اقدام په وړاندې د انګلستان په ترټولو لوی لاریون کې ګډون وکړ. لاریون د تنظیم کونکو له تمې څخه دوه چنده لوی و، د لندن څخه له شور او زوره ډک خو سوله ایز لاریون د ټرافالګر په څلورلارې کې پای ته ورسېد.
تر ټولو لوی لاریون د سویډن په ګوتنبرګ ښار کې ترسره شو چې له ۲۵۰۰ څخه زیاتو وګړو د ښار په اوږدو کې مزل وکړ.
لس زره کسان په سانفرانسیسکو کې واټونو ته راووتل، په داسې حال کې چې د نیویارک ښار په واشنگټن څلورلاري کې یوه لاریون شاوخوا ۷۰۰ کسان راټول کړل.
په زرګونو وګړو د آسترالیا په سیډني، میلبورن، پرت او اډیلیډ ښارونو کې لاریونونه وکړل.
د ۲۰۰۱ کال د اکټوبر په ۱۴ نېټه په سلګونو زرو سوله ییزو لاریون کوونکو په ایټالیا او هند کې د افغانستان د بمباریو د پای غوښتنه وکړه. له ۲۰۰۰۰۰ څخه زیاتو لاریون کوونکو د ایټالیې له مرکزي ښار پیروګیا څخه تر آسسي پورې  په سوله ییز لاریون کې برخه واخیسته، لاریون کوونکو د «افغانستان پر وړاندې د ترهګرۍ مخه ونیسئ»، «موږ سوله غواړو نه جګړه»، او د امریکا دولسمشر جورج ډبلیو بوش پر ضد یې شعارونه ورکول.
د هند په کلکتې ښار کې ۷۰۰۰۰ کسانو د جګړې پر ضد ترټولو لوی لاریون چې  دا هېواد یې هیڅکله شاهد نه و، ترسره کړ. لاریون کوونکو د ښار په اوږدو کې تر ۷.۵ مایله زیات مزل وکړ، چې د هنرمندانو له خوا د جګړې ضد په محلي سندرو بدرګه کېدل.
له څو اونیو بمباریو وروسته،  د ۲۰۰۱ کال د نومبر په لسمه نېټه، په سلګونو لاریون کوونکي په بریتانیا کې سرکونو ته راووتل او د افغانستان د بمباریو د پای غوښتنه یې وکړه. په بولټن کې ۲۵۰ کسان د ښار په ویکټوریا چوک کې راټول شول. نږدې ۲۰۰ لاریون کوونکو په یارک کې د دوه ساعته لاریون په ترڅ کې د جګړې د پای غوښتنه وکړه او په لندن کې یې یوه شپه رڼه کړه.
له ټولې بریتانیې څخه په زرګونو خلکو د ۲۰۰۱ کال د نوامبر په ۱۸نېټه، –  چې پولیسو ۱۵۰۰۰ او تنظیم کوونکو ۱۰۰۰۰۰ اټکل کړل – د افغانستان د جګړې پر ضد یو ځل بیا په لندن کې لاریون وکړ.
د پارلمان غړي پاول مارسډن دې لاریون ته وویل:"تاسو د بریتانیا د لومړي وزیر دفتر (نمبر ۱۰) او سپینې ماڼۍ ته یو بل پیاوړی پیغام لېږئ چې موږ نور اجازه نه ورکوو چې د سپټمبر د ۱۱ نېټې جنایتونه په افغانستان کې په نورو جنایتونو و مینځل شي."تنظیم کونکي لینډسي جرمن وویل چې د بمبارۍ عملیاتو د نړیوال ترهګرۍ سره د مبارزې لپاره هیڅ کار نه دی کړی."د جګړې موخه هېڅکله هم په افغانستان کې د طالبانو پر ځای د شمالي ټلوالې ځای پر ځای کول نه وو. ډېری خلک چې د دواړو رژیمونو په اړه پوهېږي، شمالي ټلواله هم د طالبانو په کچه بده ګڼي."دا لاریون هغه وخت په څه دپاسه شلو کلونو کې ترټولو ستر سوله ایز لاریون و.
څوارلسم لويي
څوارلسم لويي (Louis Dieudonné؛ زېږېدنه، د ۱۶۳۸ کال د سېپټمبر ۵مه – مړينه د ۱۷۱۵ کال د سېپټمبر لومړۍ نېټه)، چې د ستر لويي (Louis le Grand) یا د لمر د پاچا (le Roi Soleil) په نوم هم یاديږي، د ۱۶۴۳ کال د مې میاشتې له ۱۴مې نېټې څخه د خپلې مړينې تر نېټې (۱۷۱۵ کال) پورې د فرانسې پاچا و. د هغه واکمني له ۷۲ کلونو او ۱۱۰ ورځو سره د یو خپلواک هېواد په تاريخ کې تر ټولو اوږدې پاچاهۍ په توګه ثبت شوې ده. له دې سره چې د فرانسې څوارلسم لويي په اروپا کې د مطلق‌پالنې نښان و، خپله پاچاهي يې د مازارین، کولبېرټ، لوویوس، لوی کونډي، ټیورني، ووبن، باول، مولیېر، راین، بویلیو، لافونتن، لولي، شارپنتیه، ماریاس، ډي لالنډ، لوبرون، ریګو، بوسوئه، لو وو، منسارټ، چارلز پېر رولت، کلوډ پېر رولټ او لو نوتر په څېر مهمو سیاسي، پوځي او فرهنګي شخصیتونو سره احاطه کړه.
لويي په ۱۶۶۱ کال کې د خپل لوړرتبه وزیر کاردینال مازارین تر مړينې وروسته پر فرانسه خپله شخصي واکمني پيل کړه. لويي چې د پاچاهانو د اللهي حق پلوی و او د یو مرکزي دولت د رامنځته کولو لپاره يې چې له پلازمینې څخه اداره کېده د خپلو نیکونو کار ته دوام ورکړ. هغه د فرانسې په ځينو برخو کې د فیوډالیزم د پاتې شونو د له‌منځه وړلو په هڅه کې و؛ هغه په ورسای کې په خپلې پرتمینې ماڼۍ کې د ډېری اشرافو غړو له مشتېدو سره بریالی شو چې هغه اشراف غلي کړي چې ډېری غړو يې د هغه د اقلیت پر مهال د [1]فرونډ په بلوا کې ګډون کړی و. په دې توګه هغه د فرانسې په تر ټولو ځواکمن پاچا بدل شو او په فرانسه کې يې د مطلقه پاچاهۍ نظام تثبیت کړ، چې د فرانسې د انقلاب تر مهال يې دوام وکړ. هغه همدارنګه د ګالیګان په کاتولیکه کلیسا کې مذهبي انډول نافذ کړ. د هغه د نانت د فرمان لغوه کولو، د هوګونو د لږکیو پروتستانو حقوق لغوه کړل او هغوی یې د دراګوناد له څپې سره مخ کړل، چې هوګونیان يې په عملي ډول د مذهب بدلون یا کډوالۍ ته اړ کړل او همدارنګه يې د فرانسې د پروتستانو ټولنه عملاً له‌منځه یووړه.
د لويي د اوږدمهالې پاچاهۍ په بهیر کې فرانسه د یو مخکښ اروپايي ځواک په توګه را څرګنده شوه او څو څو ځله يې خپل پوځي ځواک ثابت کړ. له اسپانيې سره نښتې د هغه ټول ماشومتوب په نښه کړ، حال دا چې د هغه د واکمنۍ پر مهال پاچاهۍ په درېیو لویو قاره‌يي نښتو کې برخه واخیسته، چې هره یو يې د ځواکمنو بهرنیو اتحادونو پر وړاندې و: چې د فرانسې او هالنډ جګړه، د اګسبورګ ټولنې جګړه او د اسپانویانو د ځای ناستۍ جګړه په‌کې شامله وه. فرانسې پر دې سربېره له لنډمهاله جګړو لکه د واک د لېږد جګړې او د نوي اتحاد جګړې کې هم سیالي وکړه. وارفر د لويي بهرنی سیاست تعریف کړ او د هغه شخصیت د هغه اوصولي پرمختګ جوړ کړ. هغه چې د «سوداګرۍ، ځور او غچ» د ترکیب تر اغېز لاندې و، احساس يې وکړ چې جګړه د جلال د لوړوالي لپاره اېډیاله بدیله لار ده. د سولې پر مهال هغه راتلونکې جګړې ته پر تیاري تمرکز درلود. هغه خپلو ديپلوماتانو ته دا ورزده کړل چې د هغوی دنده د فرانسې د پوځ لپاره د تکتیکي او استراتیژیکو ګټو رامنځته کول دي. څوارلسم لويي په ۱۷۱۵ کال کې له خپلې مړينې سره، خپل لمسی او ځای ناستی پنځلسم لويي په یوه ځواکمنه پاچاهۍ کې یوازې پرېښود، که څه هم د اسپانيې د ځای ناستۍ تر ۱۳ کلنې جګړې وروسته یې لوی پور پر غاړه و.
د هغه د واکمنۍ اړینې لاسته‌راوړنې چې تر نن ورځې یې پر لومړني مدرن دور او صنعتي انقلاب پراخ اغېز درلود، د ډومېډي کانال، د ورسا د ماڼۍ او باغونو جوړول، د ژان باپټېست ډي لولي، مولیېر او هیاسېنټ په څېر هنرمندانو او موسیقارانو سپانسرشپ او ملاتړ او همدارنګه د فرانسې د علومو اکاډمۍ رامنځته کول دي.
لومړي کلونه
څوارلسم لويي د ۱۶۳۸ کال د سېپټمبر په پنځمه د شاټو ډي سېن – جرمن – اېن- لې په ماڼۍ کې د لسم لويي او اتریشۍ اننې په کورنۍ کې نړۍ ته راغئ. هغه لويي ډيوډونه (خدای – داد لويي) ونومول شو او د فرانسې د ظاهري وارث په توګه ورته د ډوفېن دودیز لقب ورکړل شو. د هغه د زېږون پر مهال يې د مور او پلار د واده ۲۳ کاله کېدل. مور یې د ۱۶۱۹ او ۱۶۳۱ کلونو تر منځ څلور مړه ماشومان زېږولي وو. په دې توګه نوم‌وتو معاصرانو د هغه زوکړه اللهي ورکړه او معجزه بلله.
له مور سره يې د لويي اړیکه هغه مهال په غیر معمول ډول مینه‌ناکه وه. معاصرانو او عیني شاهدانو ادعا کړې چې ملکې به خپل ټول وخت له لويي سره تېراوه. دواړو له خوړو او تیاتر سره ژوره مینه لرله او په ډېر احتمال سره لويي دا لېوالتیاوې له خپلې مور سره د نږدې اړيکې له لارې پراخې کړې وې. د مينې دا اوږد-مهاله اړيکه د لویي د مجلې له غورچاڼ/منتخبو لیکنو سره څرګندولی شو لکه: "«طبیعت د هغو غوټو لومړنی مسؤل و چې زه یې له خپلې مور سره غوټه کړم، خو د هغو تړاوونو ماتول چې وروسته د روح له ګډو ځانګړنو سره رامنځته کېږي تر هغو ډېر ستونزمن دي چې یوازې له وینې سره رامنځته شوي دي.»"دا د هغه مور وه چې لويي ته يې د هغه د شاهي واکمنۍ پر ځواک اللهي او مطلق باور ورکړ.
د ماشومتوب په بهیر کې د هغه پالنه د مېرمن فرانسوا ډي لانساک او ماري کاټرين ډي سنسي پر غاړه وه. په ۱۶۴۶ کال کې پنځم نیکلاس ډي وېلروی د ځوان پاچا خصوصي ښوونکی شو. څوارلسم لويي د وېلروی له کوچنیو بچیانو په ځانګړي ډول فرانسوا ډي وېلروی سره ملګری شو او خپل وخت يې د رویال ماڼۍ او هغه ته څېرمه د وېلروی د هوټل تر منځ ووېشه.
واک ته رسېدل
دیارلسم لويي د ژر پېښېدونکې مړینې له احساس سره د ۱۶۴۳ کال په پسرلي کې کله چې څوارلسم لويي ۱۴ کلن و پرېکړه وکړه چې د خپلو چارو سپارښتنه وکړي. پاچا د هغه دود خلاف چې ملکه اننې یې د فرانسې یوازینۍ نایب السلطنه واکمنه ټاکله، امر وکړ چې د هغه د زوی له خوا به د نایب السطنه یوه شورا واکمني کوي. اصلي لامل يې د ملکې پر وړتیاوو د هغه کمزوری باور و. په هر حال هغه د شورا د رییس د انتصاب امتیاز چمتو کړ.
دیارلسم لويي د ۱۶۴۳ کال د مې میاشتې په ۱۴مه نېټه ومړ او د مې میاشتې په ۱۸مه ملکې د پاریس د پارلمان (له اشرافو او روحاني غړو څخه جوړ قضايي بنسټ) له لارې د خپل خاوند وصیت فسخه/ملغا کړ. دې کار د نایب السلطنه شورا لغوه کړه او اننې یې د فرانسې یوزاینۍ استازې وبلله. اننې د خپل خاوند ځينې وزیران (چاويني بوثېلیر) وشړل او بریېن يې خپل د بهرنیو چارو وزیر ونوماوه.
اننې تر ۱۶۶۱ کال پورې د مذهبي پالیسۍ هدایت په ځواکمن ډول په‌خپل لاس کې وساته. د هغه تر ټولو اړینې پرېکړې دا وې چې کاردينال مازارین یې د خپل با صلاحیته/ستر وزیر په توګه وټاکه او د هغې د خاوند او کاردینال ریشلیو د پالیسۍ او د هغوی له ځورونې سره سره یې د خپل زوی لپاره سیاست ته دوام ورکړ. اننې غوښتل خپل زوی ته مطلق صلاحیت او بریالۍ پاچاهي ورکړي. د مازارین د ټاکلو لپاره د هغه دلایل تر ډېره د هغه وړتیا او له هغه سره د هغې تړوا و، لږ تر لږه تر ۱۶۵۳ کال پورې چې نوره نایب السلطنه نه وه. اننې له مازارین څخه د خپلو هغو پلویانو (ډوک بوفور او ماري ډي روحان) د شړلو او بندي کولو له لارې ساتنه وکړه چې په ۱۶۴۳ کال کې يې د هغه پر وړاندې دسیسه جوړه کړې وه. هغې د ورځني سیاست واک کاردينال مازارین ته پرېښود.
سرچينې
[1]  له ۱۶۴۸ کال څخه تر ۱۶۵۳ کال پورې د فرانسې د کورنیو جګړو ټولګه، ژباړن
[2] د فرانسې د دولت یوه پالیسي چې د پروتستان کورنیو د ډارولو لپاره وضع شوې وه تر څو کاتولیک مذهب ومني، ژباړن
خوارځواکي
خوارځواکي
حبیب الله بختیال؛فارمسست او انستیزي لوګ
خوارځواکي یا (malnutrition) له دوو کلمو څخه اخېستل شوې، چې (mal) په معنا ده خراب او (nutrition) په معنا د تغذي دی؛ یعنې خرابه تغذي. خرابه تغذي په دې معنا چې یا خواړه او مغذي مواد مطلق کم شي او یا یې کمښت په نسبي ډول رامنځته شي او یا هم ددې برعکس؛ غذايي مواد له حد ډیر زیات شي، چې (obesity) یا چاغښت رامنځته کړي، یعنې خوارځواکي د بدې تغذیې ټول ډولونه خپل ځان کې رانغاړي او بحث پرې کوي.
که لږ څه نور وضاحت ته ولاړ شو، نو ویلای شو، چې خوارځواکي هغه پتالوژیک حالت دی، چې د غذايي موادو مطق او یا نسبي کمښت له امله رامنځته کیږي او دغه راز ددې اپوټه کله چې دې خوراکي موادو کې زیادښت رامنځته شي، نو شخص په چاغښت چې د خرابې تغذۍ څخه رامنځته کیږي اوړي.
دغه راز ویلای شو، چې کله چې د انسان د بدن اړتیا وړ خواړه د کمیت او کیفیت له نظره کم او یا زیات شي، نو خرابه تغذي یا خوارځواکي رامنځته کیږي.
د غذايي موادو کمښت او کفیت ټیټوالي له امله رامنځته کېدونکې خوارځواکۍ ته (under nutrition) وايي او د همدې موادو زیادښت او له حد اوښتو ته (over nutrition) وايي، چې له (over nutrition ) سو تغذۍ سره (NCD) ناروغۍ مل دي، دا ځکه چې چاغښت یا خپله د لوړ فشار، شکرې او زړه ګواښمنو ناروغیو رامنځته کېدو لامل ګرځي او څېړنې ښيي، چې په نړۍ کې له هرو اتو کسانو یو یې په چاغښت اخته دی او له دې امله له د مزمنو ناروغیو له ګواښ سره مخ دي.
د (over nutrition) له امله رامنځته کېدونکې ناروغیو په اړه به په جلا څېړنیزې مقالې کې بحث وکړو او له دې امله رامنځته کېدونکو ناروغیو او ورسره تړلو اسبابو په اړه به په بشپړ تفصیل معلومات وړاندې کړم، خو دا چې دا مهال زموږ په ګران هېواد افغانستان او د درېیمې نړۍ نورو هېوادونو کې له (under nutrition) څخه د ټولنې لویه برخه اغېزمنه شوې او کړیږي، نو ددې خوارځواکۍ او اسبابو په اړه به یې دلته په تفصیل معلومات وړاندې کړم، چې ټوله مقاله د تغذي نویو اخځونو څخه په ګټنې ترتیب او لیکل شوې ده او ددې موضوع راتلونکو برخو کې هم له دې او نورو اخځونو کار اخېستل کیږي.
د غذايي مواو کمښت له امله رامنځته شوې خوارځواکي او سؤتغذي (under nutrition/lack of food)
دا ډول هغه پتالوژیک حالت دی، چې د غذايي موادو نسبي او یا مطلق کمښت له امله رامنځته کیږي او د فقیرو ټولنو په کچه پر لویانو سربیره ډیری ماشومان ترې اغېزمنیږي.
غذايي مواد د انسان بدن جوړښت، پایښت او ترمیم کې ستر رول لري، نو کله چې دا مواد کم شي یاد ټول موارد له ستونزو سره مخ کیږي.
لاملونه
فقر، روغتیايي نا خوندیتوب، ټولنیز او کلتوري ناوړه رواجونه، جګړې، مهاجرتونه، د هستوګنې نشتوالی، دودیز خرافات، د ښځینه او نارینه تر منځ پرتلیز توپیرونه، د ناروغیو مخنېوي روغتیايي آسانتیاوو نه شتون او ګڼ نور موارد شته، چې په ټولنه کې خوارځواکي رامنځته کیږي او د ټولنې فقیره طبقه بیا له دې امله ډیره اغېزمنه او کړیږي.
فقر او بې وزلي :
فقر او غربت د کورنۍ وګړو ته د مغذي موادو نه رسیدو لوی لامل دی، چې له امله یې میندې او ماشومان دواړه له خوارځواکۍ سره مخ وي. وزګارتیا، قحطي، طبیعي آفاتونه، جګړې او ناخوالې بې وزلي زېږوي او د ټولنې وګړي د بدن اړتیا وړ خوارکوي موادو له کمښت او یا نشتون سره مخ کیږي.
ټولنیزې نادودې او د کورني تنظیم ته نه پاملرنه
د یوې مور پرلپسې څو ماشومان راوړلو او لږ تر لږه د دوو کلونو پورې د یو ماشوم د مور په شیدو نه تغذیه کېدو هغه ستره ستونزه ده، چې له بده مرغه زموږ افغاني ټولنه ترې کړیږي، یا هم دا چې د فقر له امله شېدې ورکوونکي مور له خوارځواکۍ سره مخ ده.
دغه راز امیدوارې میرمنې چې تي خوره ماشوم ورپسې دی د فقر له امله هم خپله اغېزمنه او خوارځواکه وي او هم یې په نس کې ماشوم خوارځواکی نړۍ ته راځي او هغه ماشوم چې په دې حال کې له تي بیل شوی دی د شدیدې خوارځواکۍ له ګواښ سره مخ دی.
زموږ په ټولنه کې دا دود هم تر اوسه په ټولو سیمو کې حاکم دی، چې لومړۍ د کور نارینه او میلمانه ډوډۍ خوري او وروسته بیا ښځینه وو ته خواړه ورکول کیږي، نو که ښځینه وو ته څه پاتې شول او که نه، دا ناوړه دودونه تر نن ورځې پورې زموږ ټولنه اغېزمنوي. دغه راز د شیدو ورکوونکو او امېدواره میرمنو لپاره د لازمو خوړو نه شتون د مور او ماشوم دواړو روغتیا ګواښي.
جګړې، ګډوالۍ او حفظ الصحې ته نه پاملرنه
جګړې، مهاجرتونو او په مهاجرتونو او کلیوالو سیمو کې د سر پټو معیاري تشنابونو نه شتون د ټولنې ماشومانو او لویانو ټولو روغتیا ګواښي، ځکه اوس هم په ډیری سیمو کې او دغه راز هغوی چې له خپلو سیمو را کډه شوي دي په آزاده هوا دښتو کې خپلې کولمې تشوي، چې دا غایطه مواد د خاورو په واسطه او یا هم د باد له لارې د ټولنې وګړي اغېزمنوي او د ناروغیو د خپرېدو لړۍ آسانه کوي، چې د ناروغیو دا ډول خپرېدل ماشومانو او لویانو روغتیا ګواښي او د روغتیايي ستونزو رامنځته کېدو له امله یې بدنونه کمزوري او د دفاعي سیستم یې د ناروغیو پر وړاندې مبارزه نه شي کولای، چې دا هم مرګوني پایلې له ځان سره لري.
مهاجرتونو، طبیعي آفاتونو او د بیلابیلو اسبابو له مله کډوالي هم، د وزګارتیا او خوراکي توکو نه رسیدو لامل کیږي او فقیره ټولنه کې یې ماشومه طبقه له خوارځواکۍ سره مخ کیږي او د بدن اړتیا وړ مغذي موادو پر وخت نه رسیدو له امله خوارځواکي رامنځته او د وخت په تیریدو سره پراخیږي.
شخصي حفظ الصحه او چاپیریال
د روغتيا خوندیتوب لپاره له تشناب وروسته په صابون او پاکو اوبو د لاسونو مېنځلو او دغه راز د هستوګنې نامناسب او ناپاک چاپیریال د ناروغیو کچه لوړوي او اغیزمن شوي کسان د خوارځواکۍ له ګواښ سره مخ کیږي. ځکه په داسې چاپیریال کې پر انتاني ناروغیو سربیره د چینچیو لویه ستونزه د ماشومانو بدن ودې ته نه پریږدي او اخېستونکي خوراکي توکي هضمي سیستم کې د حفظ الصحې نه پامکې نېولو له امله هضمي سیستم ته د لیږدول شويو چېنچیو د هګیو لیږد، ودې او پراختیا لامل کیږي او د اخېستونکو غذايي موادو ډیری برخه د همدې چینچیو خوراک کیږي، چې دا ټول ډیری د حفظ الصحې په اړه د عامه پوهاوي نه شتون ستونزې له امله رامنځته کیږي.
د کورنۍ حفظ الصحې کې د ځان، کالیو او کور پاکي هم لویه ونډه لري او په اوړې کې د هرې ورځې او ژمي کې هره بله ورځ د ځان پاک مېنځل او پاکۍ ته پاملرنه پر ناروغیو د اخته کېدو څخه مخنېوی کوي، خو له بده مرغه اوس هم په ګڼو سیمو کې په دې تړاو د عامه پوهاوي نه شتون او د ټولنې علمي کچې ټېټوالي ګڼې ستونزې پر ځای پراېښي دي.
په ورځنیو خوړو کې لازم بدلون نه راوستل
د انسانانو او څارویو د اوسیدو ګډ یا نږدې ځایونه
کلیوالو سیمو کې د انسانانو او حېواناتو اوسیدو ځایونو تر منځ بیلوالي نه شتون هم یوه ستره روغتیا ګواښونکې ستونزه ده، چې پر عامو میکروبي ناروغیو سربیره د انسانانو او څارویو تر منځ د مشترکو لیږدیدونکو ناروغیو رامنځته کېدو لامل کیږي؛ کله چې یو روغ بدن دا ډول ګواښمنې ناروغۍ اغېزمن کړي او دفاعي سیستم ته زیان واړوي، نو ګڼې نورې تړلې ناروغۍ اغېزمن شوی بدن ګواښي ا او دا هم خوارځواکۍ پورې بې تړاوه نه ده.
پر دې سربیره د څارویو له لبنیاتو، غوښې، پوست او حتا فضله موادو څخه ګټه اخېستنه کې لازم روغتیايي تدابیرو ته نه پاملرنه هم انسانان په بیلابیلو ناروغیو اخته کوي.
دغه راز د څارویو او انسانو تر منځ ګډې ناروغۍ که له یو انسان څخه بل ته ولیږدیږي، بیا نورو انسانانو ته هم له بیلابیلو لارو انتقال کوي، چې دا د یوې سالمې ټولنې پر وړاندې ستر خنډونه دي.
د روغتیايي خدماتو کمښت او لرې والی
دا ټکی بیا هم تر ډیره بریده فقر او د امکاناتو نشتون پورې تړلی دی. په لرې پرتو سیمو کې د ګڼو ناروغیو مخنېوي او درملنې په ګډون د خوارځواکۍ تشخیص او درملنې لپاره لازم روغتیايي مرکزونه او خدمات نه شته. له کلیوالو سیمو دولتي روغتیايي مرکزونو ته یا خلک د راتګ موټر لګښت نه لري او یا شخصي ته د لوړ لګښت په خاطر مراجعه نه شي کولای او پر دې سربیره داسې سیمو کې شخصي او دولتي روغتيايي خدمات ستونزو ته بشپړه رسیدنه نه شي کولای او د مسلکي طبي کارکوونکو، توکو او دوا نه شتون له امله روغتیايي خدمات په نشت حساب دي.
چې په داسې یو حالت کې عادي ناروغۍ هم د مور او ماشوم روغتیا ګواښي او د خوارځواکۍ او نورو نارغیو له امله د مرګ تر بریده رسیږي.
پر ټولنه او وګړو یې د خوارځواکۍ د پورته لاملونو اغېزې
خوارځواکه ماشومان راتلونکې کې د کورنۍ او ټولنې د اوږو بار ګرځي؛ ځکه تل ناروغ وي، ذهني وده یې کمزورې وي، د درس په زده کړه کې ناتوانه وي، په فزیکي فعالیت کې یې د یو نارمل انسان په پرتله د پام وړ کمښت موجود وي او په دې ډول د عمر منځنۍ کچه هم په ټولنه کې ښکته راځي، چې دا ستونزې د ټولنپوهنې له نظره د یوې سالمې ټولنې راتلونکی ګواښي او له اقتصادي، روغتيايي، ټولنیزې او پوهنیز نظره ټولنه نیمګړتیاوې لري، چې دا نېمګړتیاوې بیا هیڅکله نه جبرانیږي او په تدریج سره یې راتلونکو نسلونو کې هم اغېزې څرګندې پاتې کیږي. ځکه سالمه ټولنه د سالمو او روغو انسانانو څخه رامنځته کیږي او داسې انسانان، چې د خوارځواکۍ له امله تل له ناروغیو کړیږي زیان یې تر نظام رسیږي، ځکه تل ناروغ وي او دا ډول وګړي روغتیايي خدماتو ته، چې په دولتي او شخصي دواړو برخو کې په لوړه بیه تمامیږي راتلونکې کې هم اړتیا لري، پر دې سربیره ددې ډول نېمګړتیاوو لرونکي انسانان نه یوازې دا چې د وطن آبادۍ او پرمختګ کې برخه نه شي اخېستلای بلکې خپل او د اولادونو اړتیاوې هم نه شي پوره کولای.
پوهان وايي چې سلیم او روغ عقل په سالمه یا روغه ټولنه کې دی، نو که چیرې ټولنه د پورته لاملونو ځپلي او خوارځواکه پاتې وي، پرته له شکه چې دا ټولنه له هره اړخه نېمګړې ده او وګړي یې هره برخه کې شاته پاتې دي.
د خوارځواکۍ پر ډولونو، طبي ارزونې او د مخنېوي پر لارو چارو او روغتیايي خدماتو مرکزونو کې د شته آسانتیاوو په اړه به په راتلونکو مقالو کې معلومات وړاندې کړم.
اخځونه :
۱ – تغذیه او سؤ تغذیه ( پوهنوال دوکتور عبدالواحد وثیق- ۱۳۹۱)
۲ – د حادې خوارځواکۍ د هر اړخېزو خدمتونو لارښود ( عامې روغتیا وزارت-جنوري۲۰۱۴)
۳ – د تغذیې د مشوره ورکوونو روزنیز لارښود ( عامې روغتیا وزارت-نومبر۲۰۲۰ )
۴ – داخله اطفال، داکتر زبیر حبیبي لکچر.
د ډاکټر یوسف قرضاوي ژوندلیک
د ډاکټر یوسف قرضاوي ژوندلیک
لیکنه: ډاکتر محمدالله ولید
ډاکټر یوسف قرضاوي د مصر په لویدیځ کې د الکبري په مرکز د صفات تراب په کلي کې  په ۱۹۲۶/۹/۹ نېټه زېږېدلی دی، د حافظ ابن حجر او نورو لیکوالانو له قوله عبدالله بن حارث بن جاز الزبیدي وروستی صحابي چې په مصر کې مړ شوی، په همدې کلي کې ښخ دی.
هغه د الوسطیه په نوم د تحریک یو له هم نظرو څخه وو او د حسن البنا د مکتب او اخوان المسلمین له شاګردانو څخه و.
یوسف القرضاوي په تونس، مصر، یمن، لیبیا او سوریه کې د ولسي پاڅون ملاتړ کړی دی.
شیخ یوسف قرضاوي په اسلامي نړۍ کې په ځانګړې توګه د سني روڼ اندو او اخوان المسلمین په منځ کې یو له مشهورو شخصیتونو څخه دی.
په مذهب سني حنبلي دی.
هغه مهال چې عمر یې له لسو کالو کم و، په خپل کلي کې یې قرآن کریم حفظ وکړ او تجوید یې ښه زده کړ.
بیا د الازهر پوهنتون ته داخل شو او خپلې لومړنۍ او ثانوي زده کړې یې په ویاړ سره بشپړې کړې، که څه هم هغه په ​​​​دې وخت کې څو ځله ونیول شو، خو بیا هم د هیواد د دویمې درجې شخص په توګه وپېژندل شو.
وروسته د الازهر پوهنتون د اسلامي اصولو پوهنځي ته داخل شو او په ۱۹۵۲-۱۹۵۳ کلونو کې د لوړو زده کړو په برخه کې د خپلو ۱۸۰ ټولګیوالو په منځ کې لومړی مقام خپل کړ، او اړونده برخه کې یې نړیوال سند ترلاسه کړ او په همدې وخت کې یې په ۱۹۵۴ کال کې د عربي ژبې په پوهنځي کې د تدریس اجازه ترلاسه کړه او بیا یې د خپلو پنځو سوو ټولګیوالو په منځ کې چې د الازهر د درېیو پوهنځیو فارغان وو، لومړی مقام خپل کړ.
په ۱۹۸۵ کال کې یې د عربي علومو د لوړو زده کړو له انستیتیوت څخه د ژبو او ادبیاتو په برخه کې ډیپلوم ترلاسه کړ.
او په ۱۹۶۰ کال کې یې د اصولو په پوهنځي کې د قرآن او سنتو علومو په څانګه کې د ماسټرۍ تر کچې د لوړو زده کړو سند ترلاسه کړ.
د دین په برخه کې یې ۱۹۷۳ کال کې په همدې پوهنځي کې د "زکات او د ټولنیزو ستونزو په حل کې او هغې رول" په کټګورۍ کې د لوړې رتبې سره د دوکتورا سند ترلاسه کړ.
رسمي فعالیتونه:
په اولو وختو کې ډاکټر یوسف قرضاوي په سیمه ایزو جوماتونو کې په لیکچر او تدریس بوخت و، بیا یې د مصر د اوقافو وزارت اړوند د امامانو د انستیتوت مشري پر غاړه واخیسته، له هغه وروسته د الازهر شریف د اسلامي فرهنګ د عمومي څانګې سره د الازهر د مطبوعاتو د څارنې او د دعوت او ارشاد په تخنیکي دفتر کې دنده ترسره کړه.
په ۱۹۶۱ کال کې قطر ته لاړ او د یوې ثانوي دیني موسسې د مشر په توګه یې دنده ترسره کړه چې د یادې موسسې د پراختیا او ثبات لپاره یې ډېر کار وکړ.
په ۱۹۷۳ کال کې د قطر په پوهنتون کې د نارینه او ښځینه زده کړو پوهنځي تاسیس شول او شیخ هلته د اسلامي علومو د څانګې د پیلولو لپاره ولاړ.
په ۱۹۷۷ کال کې د قطر پوهنتون د شرعیاتو او اسلامی علومو پوهنځی تاسیس شو او شیخ یې د مشر په توګه په دنده وګومارل او د ۱۹۸۹-۱۹۹۰ کال تر پایه پورې په دې مقام پاتې شو.
وروسته د قطر پوهنتون د نبوي سنتو او سنتو د مرکز د بنسټ ایښودونکي په توګه هم وټاکل شو، چې تر ډېره په دې دنده پاتې شوی دی.
په ۱۹۹۱-۱۹۹۰ کلونو کې له قطر څخه الجزایر ته ولاړ او هلته یې د اسلامي پوهنتونونو او لوړو ادارو د علمي شورا مشري پر غاړه واخیسته او بیا قطر ته ستون شو او د سنتو او سیرت د مطالعاتو د مرکز په اداره کې یې خپل کار ته دوام ورکړ.
په ۱۹۹۰ کال کې يې په اسلامي اقتصاد کې د اسلامي پراختيايي بانک جايزه ترلاسه کړه.
همدارنګه په ۱۹۹۲ کال کې د اسلامي علومو په برخه کې د هغه د ونډې له امله د پاچا فیصل نړیواله جایزه ترلاسه کړه.
په ۱۹۹۶ کال کې یې د مالیزیا د نړیوال اسلامي پوهنتون له رئیس څخه ځانګړې علمي جایزه ترلاسه کړه.
په ۱۹۹۷ کې، هغه په ​​اسلامي فقه کې د سلطان حسن بلقیح (برونای سلطان) جایزه هم ترلاسه کړه.
دیوسف قرضاوي مشهور کتابونه:
★ قطوف دانیة من الکتاب و السنة: دا په ۱۹۵۱ کال کې لیکل شوی دی.
★الحلال و الحرام فی الاسلام: ۱۹۶۰ کال کې په الازهر پوهنتون کې لیکل شوی چې فعلا په کردي، ترکي، فارسي او اردو کې ژباړل شوی دی.
★العبادة فی الاسلام: دا په ۱۹۶۱ کال کې لیکل شوی چې په فارسی ژباړه هم لري.
★الناس و الحق: دا په ۱۹۶۶ کال کې لیکل شوی ترکي او فارس ژباړل شوی دی.
★مشکلة الفقر و کیف عالجها الاسلام: دا کتاب په ۱۹۶۷ کال کې لیکل شوی دا فارسي او اردو ته هم وژباړل شوی دی.
★الایمان و الحیاة: دا په ۱۹۶۹ کال کې لیکل شوی چې فارسي ژباړ ه هم لري.
★ډاکټر یوسف قرانوی ځوان: دا هم یوسف لبکل شوی کتاب دی.
★فقه الزکات: دا په ۱۹۶۹ کال کې په دوه ټوکو کې لیکل شوی او خپور شوی او په فقه او تطبیقي حقوقو کې مهم کتاب دی.
★شریعة الاسلام خلودها و صلاحها للتطبیق فی کل زمان و مکان: په ۱۹۷۲ کال کې لیکل شوی کتاب دی.
★الخصائص العامة للاسلام: دا په ۱۹۷۷ کال کې لیکل شوی.
★ الصبر فی القرآن: په قرآن کې د موضوعي څیړنو یوه بېلګه  او په فارسي ژبه ژباړل شوې دی.
★عالم و طاغیة: دا په ۱۹۶۶ کال کې تاریخي نمایشنامو کتاب دی او په ترکي او فارسي ژبو ژباړل شوی دی.
★هدی الاسلام: د خپل فتواوو او پخوانیو اسلامي ستونزو لپاره د هغه د فتواوو او لرغونو هوډونو راټولولو کتاب دی.
★غیر المسلمین فی المجتمع الاسلامی: دا په ۱۹۷۷ کال کې خپور شوی دی.
★غیر المسلمین فی المجتمع الاسلامی: په ۱۹۷۷ کال لیکل شوی او ترکي ته وژباړل شوی دی.
★الحلول المستوردة و کیف جنت علی امتنا: دا په ۱۹۷۱ کال لیکل شوی.
★الحل الاسلامی فریضة و ضرورة: په ۱۹۷۴ کال لیکل شوی.
د پورتني نیټې څخه، ډیری کتابونه او مقالې شتون لري چې د فارسي، ترکي، اردو او کردې په ګډون په مختلف ژبو ژباړل شوي او پورته لیست کې شتون نلري.
هغه په ​​توحید ، فقه، تفسیر، حدیث، حقوق، فلسفه، اخلاق، او نور کې لیکل هم لري.
هغه د مختلف اسلامي سیمینارونو او کنفرانسونو لپاره ډېرې لیکنې، مقالې او مواد هم خپاره کړي چې مشهورې خپروونکي  «الأزهر»، «نورالاسلام»، «منبرالاسلام»، «الدعوة» په مصر، «حضارةالاسلام» په دمشق کې، «الشهاب و المسلم المعاصر» په لبنان کې، «البعث‌الاسلامی» په هند کې «المجتمع» او «الوعی‌الاسلامی» په کویت کې، او «الدوحة» په  قطر، هغه رسنۍ دې چې دده لیکنې او مطالب یې نشرول.
د تلویزیون او انټرنیټ شبکې:
یوسف القرضاوي د تلویزیون په شمول ډېرو نورو مشهورو شبکو او سايټونو سره مرکې او د ګډون له امله ډیر شهرت ترلاسه کړ، چې مشهوره اونیزه خپرونه یې «الشریعة والحیاة»  (ژوند او شرعت) وه.
سامي ژبې
ژبپوهنه او توکمپوهنه کې سامي (Semitic ) عبراني نوم د لوېدیځې اسیا ( منځني ختیځ ) ژبو لپاره کارول کېده. ژبې عصري شوې او په ټوله آسیا، شمالي افریقا، افریقا او مالټا کې خپرې شوې، چې اوس په ټولیز ډول د سامي ژبو په نوم پېژندل کیږي. سامي ژبې د څو ژبو يوه کورنۍ ده چې په لوېديځه اسيا ، شمالي افريقا او ختيځه افريقا کې ويل کيږي. د دوی د ویناوالو شمېر شاوخوا 300 ملیونه دی. په دې کورنۍ کې عربي ، عبراني. اماریک، تیګرینیا او مالتی ژبې شاملې دي. د دغو ژبو په منځ کې، مالټیز په رومن رسم الخط لیکل کیږي. ویونکي یې رومن کاتولیک عیسویان دي او ژبه یې د شاوخوا عربي ژبو په پرتله د قرآن ژبې ته نږدې ګڼل کیږي.
فرعي کورنۍ
د سامي ژبې فرعي کورنۍ یا ژبې په لاندې ډول دي.
تړنې
<references group="" responsive="1"> وېشنيزه:ژبه وېشنيزه:ژبې وېشنيزه:د ژبو کورنۍ وېشنيزه:سامي ژبې وېشنيزه:عربي ژبه وېشنيزه:عربي ادبيات وېشنيزه:عربي شاعران وېشنيزه:افريقايي ژبې وېشنيزه:مالټايي ژبه وېشنيزه:ختيځې افريقايي ژبې
املا اکينيني
املا اکینیني (زیږیدلی:) د هند فلمي اداکاره ، د بهارتناټیم نڅاګره او د څارویو د فلاح ټولنې فعاله ده. هغه په تاميل ، تیلوګو ، ملیالم ، هندي او کاناډايي ژبو فلمونو کې راڅرګنده شوې ده. هغه د سویل دوه فلم فیر ایوارډونه هم ګټلي دي. املا اکینني د حیدراباد د بلیو کراس شریک بنسټ ایښودونکی دی، د هند په حیدراباد کې یوه غیر دولتي موسسه (NGO) ده. هغې د خپل میړه سره په ګډه موسسه جوړه کړه. دا نادولتي موسسه په هند کې د څارویو د هوساینې او د څارویو د حقونو ساتنې لپاره کار کوي.
لومړنی ژوند
املا د ۱۹۶۸ کال د سپټمبر په ۱۲ مه د هند په کلکته ښار کې په یوه بنګالي کورنۍ کې زېږېدلې ده. پلار یې د هند په سمندري ځواک کې افسر و او مور یې ایرلنډۍ وه.
شخصي ژوند
هغې د ۱۹۹۲ کال د۱۱ مه د تېلوګو اداکار اککینني ناګ ارجونا سره واده وکړ او له دې واده څخه یو زوی، اداکار اکیل اکینیني لري، کورنۍ یې اوس په حیدراباد کې اوسیږي. هغه د اداکار ناګا چیتنیا ميره ده.
سرچينې
وېشنيزه:1970 زېږېدنې وېشنيزه:1968 زېږېدنې وېشنيزه:هندوراس وېشنيزه:هندي راجاگان وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:هندي ساينسپوهان وېشنيزه:هندي رسنۍ
جکوب بورکهارټ
کارل جکوب کریسټوف بورکهارټ (د ۱۸۱۸ کال د مې ۲۵ – ۱۸۹۷ کال د اګسټ ۸) د هنر او کلتور سويسي تاریخ پوه او د دواړو ساحو په تاریخ پېژندنه کې یوه اغېزمنه څېره وه. دی د کلتوري تاریخ یو له مهمو بنسټګرو څخه پېژندل کېږي. زیګفریډ ګیډیون د بورکهارت لاسته راوړنې په لاندې ډول بیانوي: " هغه چې د رنسانس دوران لوی کاشف ؤ، لومړی يې وښوده چې د یوې دورې سره د هغې د انځورګرۍ، مجسمې او د معمارۍ او همدارانګه د هغې د ورځني ژوند ټولنیز بنسټونو په پام کې ونیول سره باید په بشپړ ډول څنګه چلند وشي."
د هغه ترټولو مشهور اثر په اېټالیه کې د رنیسانس تمدن (The Civilization of the Renaissance in Italy) (۱۸۶۰) دی.
ژوند
بورکهارټ چې د یوه پروتستانت پادري زوی ؤ، په بازل ښار کې وزیږېد او مړ شو، په بازل کې یې د سپېڅلو رتبو د ترلاسه کولو په هیله د الهیات زده کړې وکړې؛ خو د ویلیام مارتین لبرېشټ ډي وېټ تر اغېز لاندې، هغه پرېکړه وکړه چې پادری نه شي. هغه د بورکهارت اشرافي کورنۍ غړی ؤ.
هغه خپله تحصیلي درجه په ۱۸۳۹ کال کې پای ته ورسوله او برلین پوهنتون ته لاړ ترڅو په تاریخ، په ځانګړې توګه د هنر په تاریخ کې چې هغه وخت نوې رشته وه، زده کړې وکړي. هغه په برلین کې د لیوپولډ ون رانکه ویناوو کې برخه اخیسته، رانکه د شخصي نظرونو نه بلکې سرچینو او ضوابطو پر بنسټ د درناوي وړ یوې علمي رشتې په توګه د تاریخ بنسټګر ؤ. هغه د ۱۸۴۱ کال یوه برخه په بون پوهنتون کې تېره کړه او د هنر تاریخ پوه، فرانز تیوډور کوګلر تر نظر لاندې چې د Die Kunstwerke der belgischen Städte په نوم خپل لومړی کتاب یې ورته ډالۍ کړ، زده کړې وکړې.
هغه د ۱۸۴۳ کال څخه تر ۱۸۵۵ کال پورې په بازل پوهنتون او بیا په فدرال پولی تخنیک مکتب کې درس وکړ. په ۱۸۵۸ کال کې بازل ته راستون شو ترڅو په ۱۸۹۳ کال کې تر خپلې تقاعدۍ پورې د استادۍ دنده ترسره کړي. هغه په ۱۸۸۶ کال کې یوازې د هنر تاریخ تدریس پیل کړ. نوموړي دوه ځله په آلماني پوهنتونونو کې د استادۍ څوکۍ وړاندیزونه رد کړل، په ۱۸۶۷ کال کې یې په توبینګن پوهنتون او په ۱۸۷۲ کال کې یې په برلین پوهنتون کې د رانکه څوکۍ وړاندیر رد کړ.
املا پاول
املا پاول(Amla Paul) د هندي فلمونو اداکاره ده، چې په عمده توګه په ملیالم، تاميل او تېلوګو فلمونو کې کار کوي، د ملیالم فلم نیلاتمارا او د تاميل فلم په ویراسیکرن، املا کې د ملاتړي رول لوبولو وروسته. پال د فلم د ناکامۍ سره سره د سندو ساماویلي په فلم کې د متنازع رول لوبولو لپاره ستاینه ترلاسه کړه، وروسته په مینا کې د املا لخوا د مرکزي رول په ترسره کولو کې د هغه ستاینه وشوه. او املا د دې فلم لپاره خپل لومړی وجي جایزه هم ترلاسه کړه.
لومړنۍ کارکرده ګي
املا پاول د خپلو لوړو زده کړو له بشپړولو یو کال وروسته په سینټ تیریسا کې د انګلیسی ژبې د BA لپاره نوم لیکنه وکړه، املا ته په فلم نیلاتمارا (2009) کې د ملاتړي رول لپاره راغوښتل شوې وه، سره له دې چې د فلم له بریا سره سره املا ته نور د مالیالم وړاندیز ونه شو. فلمونه له همدې امله املا تامیل فلمونو ته مخه کړه او د ټیټ بودیجې کامیډي فلم ویکاډکاوی لاسلیک کړ، چې وځنډول شو او تر هغه وخته املا څلور نور فلمونه خپاره کړل. املا په یو بل ټیټ بودیجه فلم ویراسیکران (2010) کې مخکښ رول لوبولی و، کوم چې د هغې لومړی تامل فلم و، مګر په فلم کې د هغې رول ته پام نه و شوی. ځکه چې د فلم د خپریدو په وخت کې د املا رول خورا لنډ و، وروسته املا ادعا وکړه چې هغې د فلم لپاره څو شاټونه ترسره کړي چې په فلم کې شامل نه وو. املا بیا د ډایرکټر سمیع په متنازع فلم سندو سماوي (2010) کې کار وکړ، په کوم کې چې هغې د سندري رول لوبولی و، چې د خپل خسر، ډایرکټر سمیع سره یې نامشروع اړیکې درلودې، مګر مخکې یې په خپل متنازع فلم کې یو. اداکارې پرې تور لګولی و، خو املا له ډایرکټر سره د کار کولو اعتراض نه درلود. په تصادفي توګه، املا پرته له دې چې کيسه واوري، د سندو سماويلي فلم سره موافقه وکړه. وروسته معلومه شوه چې په دې فلم کې یوه جنجالي صحنه ده، نو املا حیرانه شوه، خو دا فلم یې لا دمخه لاسلیک کړی و، نو د دې صحنې له کولو یې راضي شوه. . د فلم له خپریدو وروسته، فلم د ګډو نظرونو سره مخ شو، یو شمېر منتقدینو د فلم په پلاټ اعتراض وکړ او فلم ته یې د درجې ورکولو څخه ډډه وکړه. په هرصورت، په فلم کې د املا فعالیت د ستاینې وړ و. په هرصورت، په ځواب کې، هغه د نامعلومو زنګ وهونکو لخوا د مرګ ګواښونه او په چینای کې د سینما په یوه تالار کې د میرمنو لخوا جنجالي شعارونه ترلاسه کړل. پر دې هم اعتراض وشو. له هغې وروسته، املا په راتلونکي لوی فلم مینا کې د مرکزي رول لپاره راجستر شو.
2010 کلونو بهير کې
د املا پاول راتلونکی فلم د ډایرکټر پرابو سلیمان رومانتيک ډرامه مینا (2010) و، چې املا یې د فلم په صنعت کې یوه پیژندل شوې اداکاره جوړه کړه. په فلم کې د املا رول د مینا په نوم د یوې کلیوالې نجلۍ و، چې د منتقدینو لخوا ښه راغلاست وو. حتی کمل هاسن او راجنی کانت د دې ستاینه وکړه. دا فلم په باکس آفس کې خورا لوی هټ شو. املا پاول د فلم لپاره د څو جایزو لپاره نومول شوی و، پشمول د فلم فیر، د کوم لپاره چې هغې د غوره نوې اداکارې جايزې ته ونومول شوه ، د غوره نوي مخ لپاره د اډیسن جایزه او د غوره اداکارې لپاره د امرتا تلویزیون فیفکا جایزه وګټله.
د مینا له بریا وروسته، املا د "2011 نوي غوره ستوري" په توګه وپیژندل شو، ورپسې املا پاول يو شمېر لويې پروژې لاسليک کړې ، د املا پاول لومړی ريليز په 2011 کې، د ملیالم ډرامه فلم ایتو نومودا کاته، په کوم کې چې املا لوبیدلی. یو ملاتړی رول، دا فلم د بریالي تامیل فلم ناګودیګال ریمیک و، په هغه کال کې د املا راتلونکی فلم د تامیل ژبې ویکاډاکوی و، چې د پنځو ملګرو کیسه وه، دواړه د ټیټ بودیجې فلمونو له امله د محدود سکرين خوشې کېدو له امله، په کوم کې. املا پیاوړې لوبه وکړه. املا پاول درې لوی بودیجې فلمونه لاسلیک کړي، چې لومړی یې د ډایرکټر ویجی "دیوا ترومګال" و، چې د املا د همکارانو ویکرم او انوشکا شرما سره و. املا په فلم کې د ښوونځي خبریال شوتا راجندران رول لوبولی و، چې د منتقدینو له خوا ښه راغلاست وو. املا د دې فلم لپاره د فلم فېیر غوره معاون اداکارې لپاره نومول شوې وه. په 2011 کې، د املا وروستی فلم د ډایرکټر رامګوپال ورما تیلوګو فلم بیجاوادا (هیرو دا ایکشن مین) و چې په هغه کې املا د مشهور تیلوګو اداکار ناګ ارجن په مقابل کې د ګیتانجلي په نوم د کالج زده کونکي رول لوبولی و چې زوی یې ناګا چیتنیا و. خو فلم په باکس آفس کې ناکام شو.
د املا پاول لومړنۍ خپرونه په 2012 کې د ډایرکټر لینګوسوامي څو ستوري تامیل فلم "ویتای" و، چې املا پاول د آریا، آر مادهون او سمیرا ریډي سره یوځای کار کاوه. فلم د انتقادي ستاینه وکړه، د نیویارک ټایمز سره دا غوره تفریحی بللی. ., په فلم کې د املا کارکردګۍ هم د ستاینې وړ وه، فلم ویتای په 2013 کې په تېلوګو کې د "تډکا" (تکا) په نوم خپور شو چې د ناګا چیتنیا، تمنا بهټیا ، سنیل او اندریا جیرمیا ستوري وو. اصلي کرکټرونه په همدې کال کې، املا پاول د ویلینټاین په ورځ درې فلمونه په یو وخت کې خپاره کړل، لومړی دوه یې د ډایرکټر بالاجي موهن دوه ژبني تامل او تیلوګو فلمونه کدالي سودھاپوود یپدي او لیو فیلر وو، چې په سوداګریزه توګه بریالي ثابت شول. په دې فلم کې املا د اداکار سدھارت په مقابل کې د پاروتي په نوم د کالج زده کوونکې رول لوبولی دی. منتقدینو د دواړو لوبغاړو ستاینه وکړه. دریم رومانتيک فلم چې په همدې ورځ خپور شو په کرپانیګال کې موپوزودهم (ژباړه: تمهین سچون هر پل) وه، د ادهارو په مقابل کې. املا په دې فلم کې د بنګلور د یوې عصري نجلۍ رول لوبولی دی. فلم د منتقدینو لخوا مخلوط بیاکتنې ترلاسه کړې. املا بیا د ډایرکټر ډاکټر برجو په اکاش تینانت نیرم (ژباړه: د اسمان رنګ) کې کار وکړ ، د هغې لومړی هنر کور فلم چې د شانګهای په 15 نړیوال فلم فستیوال کې د ګولډن ګوبلټ جایزه ګټلې وه. له هغې وروسته، املا د مشهور تجربه کار اداکار موهن لال سره په راب بيبي رن فلم کې راڅرګند شو، په کوم کې چې املا د یوه خبري چینل د لوړ پوړي مدیر رول لوبولی و. دا فلم سوداګریزه بریا ثابته کړه. او په فلم کې د املا کارکردګۍ، او همدارنګه د موهن لال سره د هغې جوړه ډیره ستاینه وشوه.
په 2013 کې، املا په تیلګو سینما کې خپله لومړنۍ سوداګریزه بریا ترلاسه کړه. په 2013 کې، د هغې د ډایریکټرۍ لومړۍ دنده د VV وینایک نایک (هندي ډوب: ډبل اټیک) وه، د رام چرن په مقابل کې، چې د کال تر ټولو ډیر عاید لرونکی فلم شو. د املا راتلونکی فلم د ډایرکټر پوری جگناتھ رومانتيک کامیډي ادداراممالیاتو (هندي ډوب: خطرناکه 2) کې د اداکار اللو ارجن سره یوځای راغی. د املا فعالیت د فلم په خپریدو سره په انتقادي ډول ستایلی شو. املا بیا د ډایرکټر AL وجې په عمل فلم تالیوا (هندي ډب: تالیوا، دی لیډر) کې د اداکار وجې په مقابل کې راڅرګند شو. په دې فلم کې هغه د یوه پولیس افسر رول لوبولی دی. د 2013 په وروستیو کې، د املا ملیالم فلم اورو هندي پرانیه کاته (ژباړه: د هند د مینې کیسه) خپور شو. دا فلم د کیرالا په باکس آفس کې یو بلاک بسټر هټ شو او املا پاول د فلم لپاره ډیری جایزې وګټلې ، پشمول د سیما جایزه (د سویلي هند نړیوال فلم جایزه) او د غوره ملیالم اداکارې لپاره د آسیانیټ فلم جایزه په داسې حال کې چې مشهوره یې هم وګټله. د وینتا فلم جایزه د اداکارې ویاړ.
سرچينې
وېشنيزه:1991 زېږېدنې وېشنيزه:کوشنۍ ليکنې وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:هندي ساينسپوهان وېشنيزه:هندي رسنۍ وېشنيزه:هندي راجاگان وېشنيزه:هندي دین وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي تصوف وېشنيزه:هندي تاريخپوهان وېشنيزه:هندي انجنيران
امبيکا سوني
امبیکا سوني (د ۱۹۴۲ کال د نومبر په ۱۳مه زېږېدلې) یوه هندي سیاستواله ده چې د هند ملي کانګرس پورې اړه لري. نوموړې د اطلاعاتو او خپرونو وزیره وه. هغه د پارلمان غړی دی چې په راجیه سبا کې د پنجاب ایالت استازیتوب کوي.
سیاست
امبیکا سوني خپل سیاست په 1969 کې پیل کړ کله چې اندرا ګاندي هغه په 1969 کې د ګوند د وېشلو په وخت کې د کانګرس ګوند ته شامله کړه. سوني د ګاندي پخوانۍ ملګرې وه له هغه وخته چې پلار یې د هند د وېش پرمهال د امرتسر د ولسوال په توګه وګمارل شو او هغې د جواهر لال نهرو سره نږدې کار کاوه. په 1975 کې، هغه د هند د ځوانانو کانګرس مشره وټاکل شوه او د سنجي ګاندي سره یې نږدې کار وکړ. په مارچ 1976 کې، هغه د راجیه سبا لپاره وټاکل شوه. په 1998 کې، هغه د آل انډیا مهیلا کانګرس مشره شوه. له 1999 څخه تر 2006 پورې، هغه د آل انډیا کانګرس کمیټې عمومي منشي وه. هغه د جنوري په 2000 کې راجیه سبا ته بیا وټاکل شوه او د 10 جون 2004 کې یې استعفا ورکړه. د 2004 په جولای کې، هغه د راجیه سبا لپاره بیا وټاکل شوه. د 29 جنوري 2006 څخه تر 22 می 2009 پورې، هغه د UPAI په حکومت کې د ګرځندوی او کلتور وزیره وه. د 22 می 2009 څخه تر 27 اکتوبر 2012 پورې، هغه د UPAI په حکومت کې د اطلاعاتو او خپرونو وزیره وه. د 2010 کال په جولای کې، هغه د راجیه سبا لپاره بیا وټاکل شوه. وېشنيزه:1942 زېږېدنې
د معدې خوږ
معده د ناک په شکل د یوې خلتې یا کڅوړې غوندې د هضمي سيسټم یوه مهمه برخه ده چې د خوراک نالۍ یا (اېسوفېګس) له وړو کولمو یا (ډېوډينم) سره نښلوي. په خوله کې ژوول شوی خوراک د معدې له تېزابو او انزایمونو سره یو ځای کېږي او یو کسچر ترې جوړيږي چې بیا د خوراک له نوعیت سره سم ترڅو ساعته تم کېدو وروسته په وړو کولمو کې وينې ته جذبېږي او ینې ته درومي چې هلته ترې بېکاره توکي ليرې کيږي او بیا درست بدن ته رسيږي.
ډېری خلک په ژوند کې په یو نه یو ډول د معدې له ناروعۍ یا تکليف سره مخامخ کېږي. لکه مخکې مو چې وویل معده د خوراک د هضم لپاره تېزاب جوړوي چې د خوراک د هضمولو تر څنګ د کروبونو یا جراثيمو په له منځه وړلو کې هم رول لري. خو کله بیا دا تېزاب دومره ډېر شي چې پخپله د معدې د تخريش، سوځېدو او دردونو سبب شي.
کله چې د خوراک د پایپ (نالۍ) د بېخ یعنې هغه برخه چې د معدې سره یو ځای کېږي والونه یا (سفېنکټرز) سست شي او سم کار نه کوي نو د معدې تېزاب پورته د خوراک پایپ او ان ستوني ته درومي چې په سينه کې د درد یا د خلکو په ژبه زړه سوځېدو سبب کيږي.
کله خو دغه دردونه دومره سخت وي چې ان د زړه د حملې ګومان پرې کېږي. د خوراک پایپ ته د معدې د تېزابو ختل او پرله پسې تماس یې د ننه برخې د ژونکیو یا حجرو په بڼه کې بدلون راولي چې ځينې یې پر سرطان یا کېنسر د اوښتو خطر هم لري.
که دغه تخريش په کومه برخه کې ژور شي نو د معدې زخم ترې جوړيږي او که درملنه یې ونه شي نو د سوري کېدو خطر هم لري. دغه ډول زخمونه د وړو کولمو په شروع کې هم جوړېدای شي.
د معدې د تخريش یا زخم له وجې وينې راوتل د کافي یا قهوې غوندې کانګو یا استفراق او د ډکو متیازو د رنګ د تورېدو سبب کيږي. په عام ډول د معدې د زخم دردونه له خوراک سره زیاتيږي خو د وړو کولمو د اولې برخې یا ډېوډينم د زخم دردونه بیا په لوږه زیاتيږي او کله خو انسان په پخه شپه کې له خوبه هم راويښوي.
که څوک د دغه ډول تخريش یا زخم له وجې وينه ضایع کوي نو د وينې په کمښت یا انيمیا اخته کيږي او د وينې په معاینه کې یې د یوریا کچه لوړه او د هېموګلوبين کچه ټيټيږي. له ښه مرغه په تېرو دېرشو کالو کې د ګټورو او اغېزناکو درملو په جوړېدو سره اوس دغه ناروغي زر رغيږي او د دغو ګواښونو خطرونه یې هم یو څه کم شوي دي.
د معدې د ناروغیو لاملونه
– د اېچ پایلوري ميکروب یا جراثيم په لسو کې تر اتو پورې د معدې د زخم یا التهاب وجه ده. په بريتانیا کې تر درېی برخې زیات خلک د خپل ژوند په یوه برخه کې پر اېچ پایلوري اوښتي دي. د دغه ميکروب شتون د سا، ډکو متیازو او د کامرې په ذريعه د معدې په معاینه تشخيص کيدای شي.
– د دردونو ځينې درمل لکه آسپرين آیبوپروفين، ډایکلوفېنېک او داسې نور چې په لنډون یې (انسېډ) بولي د معدې داخلي دفاعي پوښ له منځه وړي او د التهاب یا زخم سبب کيږي. په لسو کې دوه د معدې زخمونه د دغه ډول ګولیو د خوړلو له وجې رامنځته کيږي.
– په ځينو آټواېمیون ناروغیو لکه ټایپ ۱ ډایابيټ کې چې د بنیادم بدن په غلطۍ سره د خپلو غړیو پر ضد انټي باډيز جوړوي او خرابوي یې، په هغو کې د معدې د داخلي پوښ ځينې برخې هم شاملې دي.
هغه فکټر چې د ب۱۲ ويټامين په جذب کولو کې مرسته کوي له کاره غورځوي او په دې توګه انسان د وينې د کمي یا انيمیا له یو بل ډول سره مخامخيږي چې (پرنيشیس انيمیا) یې بولي.
په دې ناروغۍ کې انسان ستومانه وي، بدن یې خوږيږي، سر یې چورلي، لاس و پښې یې ميږي ميږي کيږي او له بېلابېلو ذهني اوعصبی ستونزو سره مخامخيږي.
درملنه
اول خو ښایي د خپل خوراک او ژوند ژواک په طريقه کې مثبت بدلون ته پام واړول شي. پر یوه وخت د ډېرې ټيکلې خوړلو پر ځای دې څو کرته خو لږ ډوډی وخوړل شي. د ترخو، مرچو مسالو، ډېروغوړو او سرو کړيو خوراکونو نه ډډه په کار ده کوم چې تېزابیت زیاتوي او معده سوځوي.
د الکولو څښل او د سيګرېټو څکول یې بل عامل دی چې پرېښودل به غواړي. تر ممکنه حده له ذهني فشار او سټرېس نه ځان ساتل په کار دي.
که د چا د اېچ پایلوري ټسټ مثبت وي نو د ډاکټر په مشوره د انټي بیوټيک او پي پي آی درملو کورس خوړلی شي.
که د دردونو هغه دارو چې په لنډ ډول یې (اېنسېډ) بولي یوه وجه وي نو د ډاکټر په مشوره یې هغو درملو ته بدلولای شي چې پر معده بده اغېزه نه لري لکه پراسېټامول او داسې نور.
د تېزابیت ضد ګولیو یا شربت (انټ اسېډ) استعمال چې په معده کې تېزاب نیوټرلایز کوي
د ډاکټر په سلا هغه اغېزمن درمل چې په لنډون یې (پي پي آی) او (اېچ ټوبلاکرز) بولي او د معدې د تېزابو د جوړېدو مخنيوی کوي.
که له دغو لارو چارو سره سره څوک نه ښه کيږي، وزن او لوږه (اشتها) یې کميږي او عمر یې له ۴۵ پورته وي نو ډېری څېړنې یې د کامرې په ذريعه د معدې د کتلو سپارښتنه کوي چې اېنډوسکوپي یې بولي
ډاکټر فضل هادي وردګ
د ټټر درد څومره جدي دی؟
د ټټر درد څومره جدي دی؟
ډاکتر رحیم
بیلابیل عوامل د ټټر یا سینې د درد سبب کېدای شي، ممکن دا یوه ډیره عادي او یا هم یوه ډیره خطرناکه ناروغي وي. له همدې کبله دنړۍ په زیاتو طبي مرکزونو کې د سیني د درد لپاره ځانګړې څانګه د (chest pain unit) شته چې هلته د دې خوږ ناروغان په منظم ډول څارل کېږي.
د سیني درد هر ډاکټر ته لومړی څه چې وریادوي هغه د زړه د حملي Myocardial infarction ناروغي ده.
زړه د انسان د وجود پاچا او ډیره لږه ګډوډۍ یې د انساني وجود امپراتوري ګډوډوي. زړه داسې غړی دی که خدای مه کړه د یو څو دقیقو لپاره خپل کار پریږدې نو بیرته راګرځیدل ناشونی دی.
د سیني په منځ کې د زړه موقعیت او رګونه داسې تنظیم شوي چې دردونه یې نه ډېر څرګند ځای او نه هم ډیره څرګنده تشریح لري.
د زړه دردونه به لاندینۍ ژامې څخه تر نامه، د سیني دواړو لورو، د اوږو بندونو، کیڼ لاس او ګوتو او یا هم شا ته خپریږې، یا هم له همدغو ځایونو پیلیږي او یا هم له همدغو ځایونو څخه د یوې برخې درد کیدای شي د زړه د حملې درد وي.
همدارنګه کیدای شي درد ډیر تیز (د چاقو وهلو په څېر)، فشار اچوونکی، سوزوونکی یا هم یوازې د نیولو په څېر وي.
په زړو خلکو، د شکرې ناروغانو او ښځو کې کیدای شي یوازې د کمزورۍ احساس د زړه د حملې نښه وي.
د هیواد په ډيرو روغتونو کې د زړه د حملې د ناروغۍ د پیژندلو لپاره یوازې د زړه بریښناېې ګراف پرمختللې معاینه یا ټست ګڼلی شو، چې هغه هم پنځه ویشت سلنه دروغ لري یعنې کله ناروغ، روغ او کله روغ، ناروغ ښیې.
لنډ ه دا چې د زړه د حملې تشخیص او ردول د یو تجربه کار ډاکټر لپاره هم اسانه نه دی او د سیني درد د هر داکټر او روغتون یوه مهمه ستونزه جوړوي.
که چیري تاسي، ستاسي دوستان او خپل خپلوان له پورتنیو حالتونو سره مخ شئ نو لاندې سپارښتنې په پام کې ونیسئ.
۱: وخت سره زر نه دی، بلکه ستاسو دژوند په بیه دی.
که چېرې په ۹۰ دقیقو کې یو مجهز روغتون ته ورسیږئ نو تاسي له اساسی درملو پوره ګټه تر لاسه کولای شئ، که په درې ساعتونو کې ورسېږئ نو ګټه مو نیمیږې او که لا ناوخته کړئ نو کیدای شي ستاسي ډاکټر له اساسي درملو تېر شي.
۲: خپل دردونه پخپله مه توجیه کوئ او ژر تر ژره ځان روغتون ته ورسوئ.
۳: د ډاکټرانو په کتنځایونو او درملتونو کې خپل وخت مه ضایع کوئ.
۴: د دردونو ضد درمل مه کاروئ، ځکه دغه درمل د ګټي په ځای زیان رسوي، د زړه تخریب زیاتوي او د مړیني سبب کیږې او دردونه نه شي ارامولی.
۵: که چیرې د معدې د تیزابو ضد درمل کاروئ نو ویې کاروئ خو ورته مه په تمه کېږئ.
۶: له فزیکي کار او حرکت څخه ډډه وکړئ، تر ممکني اندازې د ارام په حالت روغتون ته لاړ شئ.
۷: که چېري ډاکټر مو د بستر کیدو پریکړه کوله هیڅ وخت یې مه ردوئ. ۸: په یاد ولرئ چې د روغتیاپال او ډاکټر له مشورو سرغړونه ستاسو د مړیني لامل کیدای شي.
د خطاطۍ هنر
د خطاطۍ هنر : خطاطي د لیکلو هنر دی. دا هنر د نړۍ په هر ګوټ او هره ژبه کې موندل کیږي. دا هنر د خوښۍ لپاره دی. د خطاطۍ دغه هنر په رومن، لاتیني او عربي ژبو کې ډېر مشهور دی.
نستعلیق لیک
په اوردو او فارسي کې، نستعلیق ليکدود تر ټولو زیات کارول کیږي.
نسخه لیک
په پښتو ژبه کې له نسخه ليکدود څخه کار اخيستل کيږي.
بېرونۍ تړنې
وېشنيزه:خطاط وېشنيزه:نسخ وېشنيزه:نستعليق وېشنيزه:اردو ژبه وېشنيزه:اردو وېشنيزه:فارسي وېشنيزه:پاړسي ژبه
ګرېس هوپر
Grace Brewster Murray Hopper کنيه نوم يې Murray دی، چې د ۱۹۰۶ ډسمبر له ۹ څخه يې د ۱۹۹۲ جنوري تر ۱ نېټې پورې ژوند وکړ. نوموړې يو امريکايي کمپوټر پوه او د متحده ايالتونو سمندري قوماندانه وه. د Harvard Mark I کمپيوټر د لومړيو پروګرام جوړونکو له ډلې څخه هوپر لومړنۍ هغه مخکښه مېرمن وه، چې لومړني (linkers) يې جوړ کړل. نوموړې لومړنۍ مېرمن وه، چې د ماشين خپلواک پروګرامونې ژبې نظريه يې رامنځته کړه او د دې نظريې پر بنسټ يې چې د FLOW-MATIC پروګرامونې ژبه جوړه کړه؛ وروسته يې د COBOL په نوم په لوړه کچه د پروګرامونې ژبې جوړولو ته پراختيا وکړه.
مخکې له دې چې هوپر له سمندري ځواکونو سره يو ځای شي، له Yale پوهنتون څخه يې په رياضياتو کې دوکتورا تر لاسه کړه او په Vassar College کې د رياضياتو پروفيسوره وه. نوموړې د دويم نړيوال جنګ پر مهال په سمندري ځواک کې د ګډون هڅه وکړه، مګر د ۳۴ کلنۍ عمر درلودلو له امله ونه منل شوه او پر ځای يې د سمندرې زېرمو (Navy Reserves) سره يو ځای شوه. هوپر په ۱۹۴۴ کې هغه مهال د کمپيوټر څانګه کې خپل مسلک پيل کړ، چې د Howard H. Aiken په مشرۍ يې د Harvard Mark I ډلې سره کار وکړ. نوموړې په ۱۹۴۹ کې د Ecskert-Mauchly کمپيوټر شرکت سره يو ځای شوه د هغه ډلې غړې وه چې UNICAL I کمپيوټر يې جوړ کړ. په Eckert-Mauchly کې يې د لومړني COBOL اړونکو رامنځته کول تنظيم کړل. هوپر باور درلود چې د انګليسي پر بنسټ د پروګرامونې ژبه شونې وه. د نوموړې اړونکې [وسيلې] انګليسي اصطلاحګانې ماشيني کودونو ته بدلې کړې چې د کمپيوتر درک کولی شوې. په ۱۹۵۲ کې هوپر خپل پرواګرام اړيکه ورکونی (چې په اصل کې ورته يو compiler يا اړونکی ويل کېږي) بشپړ کړی و، چې د A-0 سيستم لپاره ليکل شوی و. د جنګ د وخت د خدمت پر مهال هوپر د Harvard Mark 1 په اړه د خپل کار پر بنسټ په ګډه درې مقالې وليکلې.
په ۱۹۵۴ کې Eckert-Mauchly هوپر د خپل کاري پراګرامونې د څانګې د مشرې په توګه غوره کړه او لکه د FLOW-MATIC غوندې د ځينو لوموړنيو اړول شويو ژبو د څرګندولو يا خپرولو مشري يې وکړه. Hopper په ۱۹۵۹ کې په CODASYL کنسوسيوم کې ګډون وکړ، چې له هوپر سره يې د يو خپلواک ماشين پروګرامونې ژبې په جوړولو دوی ته د لارښوونکې کولو په اړه سلا وکړه. دې چارې د COBOL ژبې ته لاره هواره کړه، چې د انګليسي ويو پر بنسټ ژبې په اړه د هوپر له نظريې څخه انګېزه اخيستې وه. مېرمن هوپر په ۱۹۶۶ کې له سمندري زېرمو دندې (Naval Reserve) څخه تقاعد شوه، مګر په ۱۹۶۷ کې يې بېرته ورڅخه وغوښتل چې ورسره فعاله دنده وکړي. هغه په ۱۹۸۶ کې له يادې دندې څخه بيا ځلې تقاعد شوه او Digital Equipment Corporation سره يې د سلاکارې په توګه دنده وموندله چې د کمپيوټر برخه کې به يې خپلې تجربې ورسره شريکولې.
د ژوند لومړني وختونه او زده کړې
Grace Brewster Murray د نيوياک په ښار کې زېږېدلې ده. د درې کوچنيانو له ډلې تر ټولو مشره وه. پلار يې Walter Fletcher Murray د سکاتلېنډ او مور يې Mary Campbell Van Horne له هالنډي ذات څخه وه او په West End Collegiate کليسا کې وپالل شول. د نوموړې د پلار نيکه Alexander Wilson Russell چې د متحده ايالتونو سمندري قوماندان و؛ د کورني جنګ پر مهال يې د ګرځنده خليج تر سر ليک لاندې جګړه (Battle of Mobile Bay) کې جګړه وکړه.
Grace په کوچنيوالي کې خورا پلټونکې وه او دا يې د ټول ژوند ځانګړتيا وه. د اوه کلنۍ په عمر کې يې د ګواښ يا خبرتيا زنګ د کار په څرنګوالي د پوهېدولو پرېکړه وکړه او مخکې له دې چې مور يې د کار په اړه خبره شي، د ګواښ يا خبرتيا اوه زنګونه يې ويجاړ کړل. د چمتووالي ښوونځي زده کړو لپاره په Plainfield, New Jersey کې Hartridge ښوونځی ولوست. نوموړې د ۱۶ کلنۍ په عمر په Vessar College کې له وخته مخکې داخلې لپاره ځکه ونه منل شوه، چې په د لاتين نمرې يې خورا ټيټې وې؛ مګر راتلونکی کال يې په کې ګډون وکړ. هوپر په ۱۹۲۸ کې د Vessar له Phi Beta Kappa څخه د رياضياتو او فزيک برخو کې د لېسانس سند په تر لاسه کولو سره فارغه شوه او په ۱۹۳۰ کې يې له Yale پوهنتون څخه د خپلې ماسټرۍ سند تر لاسه کړ.
ګرېس هوپر په ۱۹۳۰ کې د Vincent Foster Hopper (۱۹۷۶ – ۱۹۰۶) په نوم د نيويارک پوهنتون له يو پروفيسور سره واده وکړ او په ۱۹۴۵ کې يو له بله بېل شول. که څه هم بيا ځلې يې واده ونه کړ، مګر خپل کورنی نوم يې وساته.
هوپر په ۱۹۳۴ کې له Yale پوهنتون څخه د رياضياتو څانګه کې د Oystein Ore تر لارښوونې لاندې د دوکتورا سند تر لاسه کړ. د نوموړې تيزس د New Types of Irreducibility Criteria تر سرليک لاندې په همغه کال چاپ شو. په ۱۹۳۱ کې يې په Vessar کې د رياضياتو تدريس پيل کړک او په ۱۹۴۱ کې يې د مرستيال پروفيسرې مرتبې ته پرمختګ وکړ.