cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ارین يون
ارین يون افغان لیکواله او سیاستواله ده په انګليسي  (Aryan Yoon) ارين يون پر ١٣٤٨ل کال په کابل ولايت کې زېږېدلې ده، خو اصلاً د ننګرهار ولايت د ښېوې ولسوالۍ اوسېدونکې ده. لومړنۍ زده کړې يې د کابل په بي بي شمسو لومړني ښوونځي کې ترسره کړي او منځنۍ زده کړې يې د کابل آمنه یې فدوي لېسه کې پايته رسولي دي. په ١٣٦٦ل کال له نوموړې لېسې څخه اول نومره فارغه شوه او د کانکور په ازموينه کې يې لوړې نومرې وګټلې، چې په خپل ذوق يې د ادبياتو پوهنځي پښتو څانګه انتخاب کړه. له ١٣٦٧ څخه تر ١٣٧٠ل کال پورې يې نوموړى پوهنځى په ښه درجه ولوست او پر ١٣٧٠ل کال ترې دويم نومره فارغه شوه. تر فراغت وروسته پر ١٣٧١ل کال په امنه فدوي ښوونځي کې د ښوونکې په توګه مقرره شوه، د تظيمي جنګونو پر مهال يې هم ټول ژوند په کابل کې تېر کړاو په ١٣٧٤ل کال په کابل کې د امهات المومنين ښځينه پوهنتون د پښتو څانګې استاده شوه، پر همدې کال يې د هېواد له تکړه ليکوال محمداسمعيل يون سره ژوند شريک کړ. د طالبانو نظام پر راتګ سره ارين يون هم د نورو مېرمنو په شان خپله دنده له لاسه ورکړه، خو په کور کې يې خپلې مطالعې ته دوام ورکړ او کله کله به يې تر هېواده بهر افغاني رسنيو کې ځينې ليکنې چاپېدلې، د طالبانو نظام په له منځه تګ سره، په ننګرهار ولايت کې د ملګرو ملتونو د ځانګړو مرستو دفتر يوناما (UNAMA) کې د ښځو د برخې مسئوله شوه، په ډېر کم وخت يې په ننګرهار کې د ښځو يو غورځنګ پيل کړ، ګڼ روزنيز ورکشاپونه او سيمينارونه يې جوړ کړل او يو زيات شمېر ښځو ته يې په دولتي دفترو او خيريه ټولنو کې د کار زمينه برابره کړه. همدا مهال يې په ننګرهار کې (( د ښځو د سوکالۍ ټولنه)) جوړه کړه او ((ناهيد)) مجله يې هم چاپ کړه. مېرمن ارين يون د افغانستان د اساسي قانون د لويې جرګې يوه فعاله غړې وه.د اساسي قانون د لويې جرګې تر پايته رسېدو وروسته ارين يون بيا په ننګرهار کې د ملګرو ملتونو د دفتر له لارې څه يې چې په توان کې وو، د خپلو خلکو لپاره په ټولنيزو، تعليمي چارو او د ښځو د حقوقو د اعادې په برخه کې هلې ځلې وکړې. د ولسي جرګې لپاره تر انتخاباتو دمخه يې له دې دفتره استعفى ورکړه او د ولسي جرګې په ټاکنو کې د ننګرهار خلکو د خپلې استازې په توګه انتخاب کړه. د ولسي جرګې په څو کلن بهير کې يې په پارلمان کې د خپل هېواد د ملي او سياسي هويت د ساتنې لپاره په ټنګه مبارزه وکړه او ددې ترڅنګ يې د خپلو خلکو ستونزې او فريادونه د لوړ پوړو دولتي چارواکو تر غوږونو پورې ورسول. دغه راز يې ننګرهار ولايت ته د زيات شمېر ټولنيزو او عمراني پروژو په جلبولو کې هڅې وکړې. مېرمن ارين يون د افغانستان او پاکستان ترمنځ د امن ګډې جرګې او د سولې د ملي مشورتي جرګې غړې وه او په دواړو جرګو کې يې د هېواد د ملي ګټو د پاللو لپاره هلې ځلې کړي. مېرمن ارين يون پر ١٣٨٦ ل کال د کابل پوهنتون د ژبو او ادبياتو پوهنځي په پښتو ژبې او ادبياتو کې د ماسټرۍ دپلوم ترلاسه کړ. مېرمن يون تراوسه په لسګونو کورنيو او بهرنيو علمي غونډو، سيمينارونو او کنفرانسونو کې ګډون کړى او په ښه ډول يې د خپل ولس استازي کړې ده. ارين يون تراوسه د ليکوالۍ په ډګر کې هم خپلې هلې ځلې کړي او دغه لاندې اثار يې ليکلي دي: ١- د وږمو بهير، د ښځينيه ليکوالو تذکره، چاپ ٢- لنډيو ته يوه لنډه کتنه، ناچاپ ٣- د بېلابېلو ليکنو يوه ټولګه، ناچاپ ٤- د ننګرهار اوسنۍ فرهنګي ټولنې ناچاپ ارين يون دوه لوڼې او دوه زامن لري او له خپل کور ودان (پوهندوى محمداسمعيل يون) سره په ګډه د هېواد د ملي ګټو او ملي ارزښتونو د ساتنې او پالنې لپاره کار او مبارزه کوي.
ملالۍ بشیر
ملالۍ بشیر
فولبرایټره خبریاله په ټولنیزو شبکو کې د ښځو د حقونو مبارزه
ملالۍ بشير د چک جمهوريت په پلازمېنه پراګ کې ژوند کوي. هغه له ازادي راډيو سره د خبريالې، تلويزیون او ويډيو پروډيوسرې په توګه کار کوي. نوموړې په څلورو ژبو (پښتو، دري، انګليسي او اردو) ليک، لوست او خبرې کولای شي. مېرمن بشير د بي، بي، سي، فارن پالیسي مجلې او ډېلي ټايمز ورځپاڼې په ګډون په ګڼو نړيوالو خپرونو کې ليکنې کړي. ‎ ملالۍ بشير د فلبرايټ معتبر سکالرشپ له لارې په امريکا کې خپله ماسټري تر لاسه کړې ده. د زده کړو بشپړولو وروسته دا بیرته افغانستان ته ستنه شوه خو د وظيفې له غوښتنې سره سم اوس له افغانستانه بهر د هیواد خدمت کوي. دا د افغانستان اړوند په ځانګړې توګه د افغان ښځو د ژوند په برخه کې لکچرونه ورکوي. هغې په ۲۰۱۵م کال کې د ټول افغانستان پر کچه د اغېزمن ټويټر کاروونکي جايزه تر لاسه کړې. نوموړې د مېرمنو د حقونو مبارزه ده او د ‪afghanwatch‬‫ په نوم يو بلاګ هم پر مخ وړي.‬ ‎‫مېرمن بشير له رسامۍ سره هم علاقه لري او د غوړ او اوبلن رنګ تر څنګ په اکريليک رنګونو تابلوګانې جوړوي. ‬‬‬‬ ملالۍ بشير د ژورنالیست او ليکوال بشير احمد ګواښ مېرمن ده. دوی درې لوڼې لري. ‎د ملالۍ بشير ځیني انګلیسي راپورونه په لاندي لينکونو کې لوستلای شئ.
مينه منګل
مينه منګل يوه تکړه پښتنه لیکواله او ژورناليسته وه. پخوانۍ خبریاله او د ولسي جرګې د فرهنګې کمېسیون مشاوره مینه منګل نن سهار په کابل کې د ناڅرګندو کسانو په برید کې وژل شوې ده. د کورنیو چارو وزارت ویاند نصرت رحیمي پر خپل ټوېټر لیکلي چې، اغلې منګل نن شنبه سهار ۷ بجې او ۲۰ دقیقې (۱۱ مي ۲۰۱۹) د کابل ښار د اتمې امنیتي حوزې اړوند کارته نو سیمه کې ترور شوې ده.
شخصي ژوند
میرمن منګل په ۲۰۱۷م کال کې د خپل ژوند ملګری سره واده وکړ، خو ویل کیږی له دوه کاله وروسته له نوموړی جدا او د هغه له خوا ووژل شوه.
هنري فعالیتونه
میرمن منګل په تیر کې له لمر شمشاد او آریانا تلوېزینونو سره د خبریالې په توګه همکاری کوله اوس مهال د ولسی جرګی د فرهنګی برخه مشاوره وه.
د ناروې ولايتونه
ناروې پر ١٩ برخو باندي وېشل سوې ده، دې برخو ته په نارويجي ژبه کي (fylke) او په پښتو کي بيا ورته د ولايت لغات غوره سوئ دئ.
۱۹۹ (عدد)
۱۹۹ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۹۸ څخه  مخکي او د ۲۰۰ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۹۹:
په کلینډر کې
۱۹۹ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۹۹ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
محمد سرفراز خان صفدر
پیدایښت
علامه سرفراز خان صاحب د کوزې پښتونخوا تحصیل مانسهرې په ضلع هزاره کې په کال ۱۹۱۴ د جناب نور احمد خان بن ګل احمد خان په کور کې پیدا شو ، د قومیت په لحاظ د سوات پښتون وو.
تدریس
علامه صفدر رحمه الله د فراغت څخه بعد یې د فخرالدین او ماسټر کرم دین په دعوت یې ګکهړ ګوجرانواله ته تشریف راوړو او د جامع مسجد د خطابت سره یې د تدریس اغاز وکړو، په دې دوران کې به همیشه ترې شل یا پنځه ویشت طلباؤ سبقونه ویل، په ۱۳۷۶ هجري کال کې په نصرت العلوم ګوجرانواله کې مدرس مقرر شو او تر وفات پورې یې هلته د حدیثو لویه دوره تدریس کړه.
ددې سره سره یې په کال ۱۹۴۳ عیسوی کال د ګکهړ په ټرینک مکتب کې د قران درس ورکولو.
فن خطابت
علامه سرفراز خان رحمه الله ته الله تعالی د خطابت صلاحیت هم ورکړی وو، د طالب علمۍ په زمانه کې یې یو تقریر وکړو په جلسله کې موجود یو عالم ورپسی بیان کې وفرمایل چې ماشاءالله سرفراز خو د نن زمانې ابوالکلام ازاد دی. د ملک په اکثرو ځایونو کې یې اصلاحي جلسې کولې او خلکو ته به یې وعظ او نصیحت کولو د خپل خطابت په ذریعه یې د هرې فتنې رد وکړو او د زرګونو مسلمانانو عقائد او اعمال یې وساتل.
ددې سره سره د خپل وخت متکلم ، د مسلک دیوبند ترجمان او د حنفیت وکیل هم وو.
علامه سرفراز خان رحمه الله یو جامع شخصیت وو:
نوموړی یو لوی علمي شخصیت و، تقریبا د پنځوسو ۵۰ کالو پورې یی تدریس وکړو چې په دې سره ترې د څلویښت زرو ۴۰ څخه زیات د علوم نبوت طلباء مستفید شو او پوره دنیا کې د دین د خدمت لپاره خواره شو حضرت ته خصوصا په فن حدیث کې ډیر عبور حاصل وو.
د شیخ صیب شمار د علماء دیوبند په عظیمو مصنفینو کې کیږي او دې سره چې ورته د خپل شیخ څخه د قران د تفسیر کوم دولت حاصل شوی وو هغه یې پنځوس کاله پوري په عوامو او خواصو کې تقسیم کړو.
بیعت او خلافت
حضرت خپل روحاني تعلق د مفسر قران حضرت مولانا حسین علي نقشبندي مجددي سره قایم کړو او لږ وخت بعد ورته خلافت هم ملاؤ شو.
فن تصنیف
د تبلیغي او تدریسي خدماتو سره حضرت ته الله تعالی د لیکولو لوی صلاحیت ورکړی و ، چې په دې صلاحیت یې په خپل قمیتي ژوند کې د شپیتو څخه زیات کتابون لیکلي د هغې د جملی څخه یو څو دا دي :
(۱) اتمام البرهان فی رد توضیع البیان
(۲) تفسیر القران
(۳) خزاین السنن
(۴) احسن الباری
(۵) تبرید النواظر
(۶) تنزیح الحواضر (مسئله حاضر ناظر)
(۷) دل کا سرور
(۹) مسئله نور وبشر
(۱۰) عبارت اکابر
(۱۱) تسکین الصدور فی احوال الموتی فی البرزخ والقبور
(۱۲) احسن الکلام فی مسئله فاتحه خلف الامام
(۱۳) الکلام المفید فی اثبات التقلید
(۱۴) چهل مسئله حضرات بریلویه
(۱۵) اظهار الغیب فی کتاب اثبات علم الغیب
(۱۶) ملا علی قاري اور مسئله علم غیب
(۱۵) المسلک المنصوره
(۱۶) الشهاب المبین
(۱۷) سماع موتی
(۱۸) ینابیع (تراویح)
(۱۹) هدایة المرتاب الی طریق الثواب فی تحقیق المعراج
(۲۰) اطیب الکلام
(۲۱) حکم ذکر بالجهر
(۲۲) اخفاءالذکر
(۲۳) ارشاد الشیعه
(۲۴) توضیع المرام فی نزول المسیح
(۲۵) مقاله ختم نبوت
(۲۶) شوق حدیث
(۲۷) مودودی کی غلط فتوی
(۲۸) حلیة المسلمین (ږیره)
(۲۹) شوق جہاد
(۳۱) راہ سنت (د بدعاتو رد)
(۳۲) راہ ہدایت
(۳۳) انکہوں کی ٹہنڈک
(۳۴) ایئنہ محمدی
(۳۵) مقام حضرت امام ابو حنیفه رحمه الله (د امام صاحب ضد غیرمقلدینو ددې کتاب په تالیف سره پخپله ماته اعتراف وکړی).
(۳۶) باب جنت
(۳۷) تبلیغ اسلام
(۳۸) انکار حدیث کے نتائج
(۳۹) عیسائیت کا پس منظر
(۴۰) بانی دارالعلوم دیوبند
(۶۱) تحقیق الدعاء بعد نماز جنازہ
(۶۲) جالیس دعائیں
(۴۳) مرزائی کا جنازہ اور مسلمان
(۴۵) نماز مسنون مع اذکار دادعیه
(۴۶) الکلام الحاوی علی الطحاوی
(۴۷) مسئلہ طلاق ثلاثه
(۶۸) مسئلہ حیات النبی
(د کتابو پیوند)
وفات:
امام اهل السنة د ۹۵ کالو په عمر کې په ۱۹ جمادی الاولی ۱۴۳۰ هجري مطابق د ۲۰۰۹ د مئی په ۵ تاریخ د دوشنبې په شپه دوه بجې د دې فاني نړۍ نه سترګې پټې کړې د حضرت په جنازه کې تقریبا دوه لکه خلکو شرکت کړی و.
انا لله و انا الیه راجعون.
وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:د پاکستان اسلامي علماء وېشنيزه:پښتانه
شينګن سيمه
شینګین سیمه چې په انګليسي کې ورته Schengen Area وايي د 26 اروپایي هېوادونو یوه سیمه ده چې په رسمي ډول یې په خپلمنځي پولو کې يې ټول پاسپورتي،د پولې کنټرولي او نور ټول ډولونه لغوه کړي دي. دا سیمه د ډېرو نړیوالو سفري موخو لپاره د واحد واک په توګه کار کوي، چې د ګډ ویزې پالیسۍ سره پرمخ وړل کيږي يانې دا دې سيمه سياحت لپاره بايد يو شخص ګډه ويزه ترلاسه کړي چې ياد هېوادونه يې ورکوي وروسته له هغې بيا دا شخص کولای شي يادو ټولو هېوادونو ته په ازادانه ډول پرته له کوم ممانعته سفر وکړي، دا سیمه د 1985 شینګین تړون وروستهچې په شینګین، لوګزامبورګ کې لاسلیک شوي وو د شينګن په نوم ونومول ه.
د اروپايي ټولنې له ۲۷ غړو هېوادونو څخه ۲۲ یې د شینګین په سیمه کې برخه اخلي. د اروپایي اتحادیې د پنځو غړو څخه چې د شینګین سیمې برخه نه ده، څلور - بلغاریا ، کروشیا ، قبرس او رومانیا - په قانوني توګه په راتلونکي کې د سیمې سره یوځای کېدو ته پابند دي. د آیرلینډ جمهوریت بيا د غوراوي سياست له مخې د خپلې ويزې پالیسي پرمخ وړي. د اروپا د آزادې سوداګرۍ ټولنې ( EFTA ) څلور غړي هیوادونه، آیسلنډ ، لیختنسټاین، ناروې او سویس ، د اروپایي اتحادیې غړي نه دي، خو د شینګین تړون سره په ګډه یې تړونونه لاسلیک کړي دي. برسېره پردې، درې اروپایی مایکروسټیټونه (کوچني ايالاتونه)- موناکو ، سان مارینو ، او واتیکان ښار - د خپلو ګاونډیو سره د مسافرینو د تګ راتګ لپاره خلاص سرحدونه ساتي، او له همدې امله د شینګین اصلي غړي ګڼل کیږي. لږ تر لږه د شینګین غړي هېواد څخه تېرېدو پرته دوی ته د سفر کول ناشونی کار دی.
د شینګین سیمې هېوادونو د غیر شینګین هېوادونو سره د پولې کنټرول پیاوړی کړی دی.
اوسني غړي
د شینګین سیمه د 26 هېوادونو څخه جوړه ده، د څلورو هېوادونو په شمول چې د اروپایي ټولنې غړي نه دي. دوه غیر اروپايي ټولنې غړي - آیسلینډ او ناروې - دي چې د نورډیک پاسپورټ اتحادیې برخه دي او په رسمي ډول د اروپایی ټولنې د شینګین فعالیتونو پورې اړوند دولتونو په توګه طبقه بندي شوي. سویس ته په 2008 مېلادي کال کې د ګډون اجازه ورکړل شوه. لیختنسټاین د 2011 کال د دسمبر په 19 د شینګین سیمې سره یوځای شو. په حقیقت کې د شینګین سیمه کې درې اروپایی کوچني هېوادونه هم شامل دي - موناکو ، سان مارینو او واتیکان ښار - چې د شینګین نورو غړو هېوادونو سره خلاص یا نیمه خلاص سرحدونه ساتي.
د اروپايي ټولنې یو غړي هېواد - د آیرلینډ جمهوریت - د شینګین څخه د وتلو په اړه خبرې اترې وکړې او د اروپایي ټولنې نورو غړو هېوادونو سره د پولو کنټرول ته دوام ورکوي، په داسې حال کې چې په ورته وخت کې د اروپايي ټولنې پخوانیو غړو هېوادونو سره خلاص سرحدونه شریکوي. دا د سیمې برخه ده. د اروپايي اتحادیې پاتې څلور غړي هېوادونه - بلغاریا ، کروشیا ، قبرس او رومانیا - د دوی د يوځای کېدل د تړونونو سره تړلي دي چې بالاخره د شینګین سیمې سره یوځای شي. په هرصورت، مخکې له دې چې د شینګین قوانین په بشپړه توګه پلي کړي، هر دولت باید په څلورو برخو کې خپل چمتووالی و ارزوي: هوایي سرحدونه، ویزې ، د پولیسو همکاري او د شخصي مالوماتو ساتنه. د ارزونې په بهیر کې پوښتنلیک او په هېواد کې د ارزونې لاندې ادارو او کاري ځایونو ته د اروپايي اتحادیې د متخصصینو لیدنه شامله ده.
سرچينې
وېشنيزه:ش وېشنيزه:شينګن علاق وېشنيزه:علاقه وېشنيزه:اروپایي هېوادونه وېشنيزه:اروپايي وېشنيزه:اروپايي سيم وېشنيزه:اروپايي شورا وېشنيزه:اروپا
مينه منگل
پخوانۍ خبریاله او د ولسي جرګې د فرهنګې کمېسیون مشاوره مینه منګل نن سهار په کابل کې د ناڅرګندو کسانو په برید کې وژل شوې ده.
هنري اګارد والس
هنري اګارد والس (د ۱۸۸۸ کال د اکتوبر له ۱۸ نه د ۱۹۶۵ ز کال د نومبر تر ۱۸ پورې) یو امریکايي سیاستوال، خبریال، بزګر او سوداګر و چې د متحده ایالاتو د درې دېرشم مرستیال ولسمشر په توګه، د کرنې د یوولسم وزیر او د سوداګرۍ د لسم وزیر په توګه یې دندې ترسره کړې ده. نوموړی د ۱۹۴۸ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د پرمختګ غوښتونکي ګوند نوماند و.
نوموړي د روزولت تر مشرۍ لاندې له ۱۹۳۳ نه تر ۱۹۴۰ ز پورې د کرنې د وزیر په توګه دنده ترسره کړه. هغه د روزویلت د نیو ډیل (نویو سمونونو)  نه په کلکه ملاتړ وکړ او د کرنې په فدرالي سیاست کې یې د لوی بدلون مشري وکړه او د هغه ګامونو د پلي کولو لپاره یې کار وکړ چې په کرنه کې ډېرښت (مازاد) را کم کړي او د کلیوالي بېوزلۍ کچه را ټيټه کړي. په دیموکراتیک ګوند کې د محافظه کاره مشرانو د لوی مخالفت تر څنګ، والس د ۱۹۴۰ ز کال په ډیموکراتیک ولسي کنوانسیون کې د مرستیال ولسمشر لپاره نوماند شو. د روزولت او والس ډلې د ۱۹۴۰ ز کال ولسمشریزې ټاکنې وګټلې او د دویمې نړیوالې جګړې نه وړاندې او په اوږدو کې، والس د روزولت په اداره کې ارزښتناکه ونډه و لوبوله. د محافظه کار ګوند مشرانو د ۱۹۴۴ ز کال په دیموکراتیک ولسي کنوانسیون کې، د والس وړاندیز و نه مانه او د هغه په ​​ځای يې هیري ایس ترومن مخ ته کړ. د روزولت-ترومن ټکټ د ۱۹۴۴ ز کال ولسمشریزې ټاکنې وګټلې او د ۱۹۴۵ ز کال په پیل کې روزولت والس د سوداګرۍ وزیر په توګه وټاکه.
د ۱۹۴۵ ز کال د اپریل په میاشت کې روزولت له نړۍ سترګې پټې کړې او ټرومن د هغه ځای ناستی ولسمشر شو. والس د ۱۹۴۶ ز کال تر سپټمبر پورې د سوداګرۍ د وزیر په توګه تر هغه وخته دنده ترسره کړه، چې ترومن د شوروي اتحاد په وړاندې د پخلاینې د سیاست په اړه د یوې وینا له امله له دندې ګوښه کړ. وروسته والس او د هغه ملاتړو یو ولسي پرمختګ غوښتونکی ګوند تاسیس کړ او د درېیم  شخص په توګه یې د ولسمشرۍ لپاره هلې څلې پیل کړې. پرمختګ غوښتونکي ګوند د شوروي اتحاد د سوسیالیستي جمهوریتونو په وړاندې د پخلاینې د سیاست، په عامه ښوونځیو کې د توکمیز یوځای والي، د نژادي او جنسیتي مساواتو، د ولسي روغتیا د بیمې د پروګرام او نورو کیڼ اړخو سیاستونو غوښتنه وکړه. د کمونیستي اغېز د تورونو له امله او د عرفاني جنجالي څېرې نیکولاس روریچ سره د والس اړیکو د نوموړي کمپاین کمزوری کړ او د رایو یوازې ۲.۴ سلنه یې ترلاسه کړه. په۱۹۵۰ ز کال کې والس د کوریا د جګړې له امله له پرمختګ غوښتونکي ګوند سره خپلې اړیکې پرې کړې او په ۱۹۵۲ ز کال کې نوموړي د (چیرې چې زه ناسم وم) تر عنوان لاندې لیکنه خپره کړه، چې په کې نوموړي شوروي اتحاد "په بشپړه توګه شیطان" بللی و. د ۱۹۵۰ ز لسیزې په لومړیو کې هغه په ​​لویه کچه له سیاسي ناڅرګندتیا سره مخامخ شو، خو په ۱۹۶۵ز کال کې تر مړینې یو کال مخکې هغه د عامه وګړو پر وړاندې څرګندېدو ته دوام ورکړ.
پخوانی ژوند او زده کړې
والس د ۱۸۸۸ ز کال د اکټوبر په ۷ مه نېټه، په اورینت، ایوا ته نژدې په یوه کرونده کې د هینري کانټویل والس او د هغه مېرمنې آغلې می غېږ ته نړۍ ته سترګې خلاصې کړې. والس دوه کوچني وروڼه او دری کوچنۍ خویندې درلودې. د هغه مورنی نیکه، "کاکا هینري" والس، د ایووا په اډیر ولسوالۍ کې یو نامتو ځمکوال، د ورځپاڼې مسئول مدیر، کارنده جمهوري غوښتونکی او د عیسي د زېري د ټولنیز ځوځښت ملاتړی و. د کاکا هنري پلار جان والس د ایرلینډ د لندنېري ولسوالۍ د کلیریا له کلي نه د الستر سیمې سکاتلنډي کډوال و چې په ۱۸۲۳ ز کال کې فلاډیلفیا ته راغی. آغلې مې (د زېږون نوم: برود هېد) په نیویارک ښار کې زېږیدلی وه، خو د مور او پلار له مړینې وروسته، د ایوا په مسکاټین سیمه کې د ترور له خوا لویه شوې وه.
په ۱۸۹۲ ز کال کې د والس کورنۍ د ایوا امیس سیمې ته او په ۱۸۹۶ زکال کې د ایوا ډیس موینز سیمې ته کډه شوه. والس په ۱۸۹۴ ز کال کې، د والس کروندګرو تر نامه لاندې د یوې کرهنیزې ورځپاڼې بنسټ کېښود. نوموړې ورځپاڼې له ځان سره پراخ بریالیتوبونه درلودل، چې کورنۍ یې شتمنه او په سیاسي توګه اغېزمنه کړه. د ځوانۍ له ورځو نه والس د کرنې او نباتاتو سره ژوره لېوالتیا درلوده او په افریقایي - امریکایی نباتاتو پوه جورج واشنګتن کارور سره ملګری شو چې زیاتره وختونه یې له نوموړی سره د نباتاتو او نورو موضوعاتو په اړه بحثونه کول. والس په ځانګړې توګه له جواریو سره چې د آیوا مهم محصول و، لېوالتیا درلوده. نوموړي په ۱۹۰۴ ز کال کې یوه تجربه په لاره واچوله چې د کرهنیز پوه پیري ګریلي هولډن هغه ادعا یې رد کړه چې د ښکلا له پلوه خورا زړه راښکونکی جوار ترټولو لوی حاصل ورکوي. والس په ۱۹۰۶ ز کال کې د ویسټ له عالي لېسې نه فارغ شو او د هغه کال وروسته د آیوا په ایالتي کالج کې شامل شو او د څارویو په پالنه کې خپل سند ترلاسه کړ. هغه د هاوکي کلب سره یو ځای شو، چې د ورورولي یو ټولنیز بنسټ و او د خپل وزګار وخت ډېره برخه یې د جوارو په څېړنه کې تېروله. نوموړي د یوه سیاسي کلب بنسټ هم کېښود او د ګیفورد پینچاټ نه یې ملاتړ وکړ چې یو پرمختګ غوښتونکی جمهوري غوښتونکی کس و چې د متحده ایالاتو د ځنګلونو د چوپړتیاوو رئیس و.
خبریال او کروندګر
والس او د هغه مېرمن جانسټن په ۱۹۱۴ ز کال کې، آیوا ته نږدې یوه کرونده وپېروده. دوی په پیل کې هڅه وکړه چې د جوارو تولید د لبنیاتو له تولید سره یوځای پر مخ یوسي، خو وروسته یې خپله ټوله پاملرنه جوارو ته واړوله. نوموړی چې د اډوارډ موری ایست له خوا تر اغېز لاندې راغلی و، هڅه یې وکړه چې د اصلا شوو جوارو په تولید تمرکز وکړي او د کاپر کراس په نامه یو ډول ته یې وده ورکړه. هغه د اصلاح شوي تخم د تولید لپاره په ۱۹۲۳ ز کال کې د لومړي ځل لپاره قرارداد ترلاسه کړ او هوکړه یې وکړه چې د آیوا د تخم شرکت ته د کاپر کراس جوارو د کښت او پلور یوازینی حق ورکړي. نوموړي په ۱۹۲۶ز کال کې، د های برېد کارن کمپني په ګډه تاسیس کړه چې د اصلاح شوو جوارو وده او تولید یې کاوه. په لومړیو کې یې لږه ګټه راوړه، خو په پای کې په پراخه کچه د مالي بریالیتوب بېلګه شوه.
قاجاري ایران
قاجاري ایران، چې د قاجاري پارس، قاجاري سترواکۍ او په رسمي توګه د ایران علیه دولت او همدارنګه د ایران د  حراست شوو خاورو په نوم هم یادېږي، د قاجار د کورنۍ تر واک لاندې یو ایراني دولت و. دا کورنۍ چې د نسب له مخې ترک وه، په مشخصه توګه د قاجار له قبیلې څخه، له ۱۷۸۹ څخه تر ۱۹۲۵ کال پورې یې په ایران واکمني وکړه. د قاجار کورنۍ په ۱۹۹۴ کال کې، د لطف علي خان په لرې کولو سره چې د زند د کورنۍ وروستی شاه و، د ایرن بشپړ واک ترلاسه کړ او د قفقاز لویې برخې یې بیا د ایران تر واکمني لاندې راوستې. محمد خان قاجار په ۱۹۹۶ کال په آسانۍ سره مشهد ونیو او د افشار کورنۍ واک ته یې د پای ټکۍ کېښود. نوموړي ته د ګرجستان د موضوعاتو په وړاندې د ځپونکو هلوځلو څخه وروسته د شاهۍ تاج ورکړل شو. د ۱۹مې پېړۍ په اوږدو کې د قاجار کورنۍ په قفقاز کې د ایران ډېرې برخې په دایمي توګه د روسیې سترواکۍ ته له لاسه ورکړې چې اوسنی ګرجستان، داغستان، آذربایجان او ارمنستان په کې ګډون لري. د خپلې خاورې د لاسه ورکولو سربېره، قاجاري ایران خپله سیاسي خپلواکي وساتله او د ایران د پاچاهۍ مفکوره یې بېرته راژوندۍ کړه.
هنري اګارد والس
پخوانۍ سیاسي ښکېلتیا
والس او د هغه پلار د لومړۍ نړیوالې جګړې په اوږدو کې، د متحده ایالاتو د خوړو له ادارې (USFA)  سره مرسته وکړه، چې د غوښې تولید لوړ کړي. وروسته له هغه چې د USFA رئیس هربرټ هوور د خنځیر د تولید هغه پالیسي پرېښوده چې د والس په ګټه وه، مشر والس د ۱۹۲۰ ز کال د جمهوري غوښتونکو په ولسي کنوانسیون کې د هوور د ولسمشرۍ نوماندۍ پر وړاندې په هلو ځلو کې برخه واخیسته. د هوور په ځواب کې، والس د کرنې د نرخونو تر نامه لاندې لیکنه خپره کړه، چې نوموړي په کې د کرنې د بیو د کنټرول لپاره د حکومت د سیاستونو ملاتړ کړی و. نوموړي بزګرانو ته هم خبرداری ورکړ چې له جګړې وروسته د بیې د راټیټېدو شونتیا لیدل کېږي. د والس وړاندوینه سمه ثابته شوه: د کرنې ناورین تر ۱۹۲۰ ز کلونو پورې وغځېد. په ۱۹۱۸ ز کال کې د جوارو بیه په هر بوشل کې د ۱.۶۸ ډالرو نه په ۱۹۲۱ ز کال کې ۰.۴۲ ډالرو ته راټیټه شوه، چې د کرنې په نرخونو کې یې پراخ کمښت په ګوته کاوه. والس د کرنې له ناورین سره د مبارزې لپاره بېلابېلې لارې چارې وړاندیز کړې، چې د هغه په ​​​​اند، په لومړي سر کې د تولید له ډېرښت نه رامنځ ته شوې. د هغه د وړاندیز شویو پالیسیو په منځ کې "تل-عادي غله" وه: یعنې حکومت کله چې د کرنې بیې ټیټې وي، د کرنې اضافي محصولات اخلي او ذخیره کوي او کله چې بیې لوړې شي، بېرته یې پلوري.
قاجاري ایران
نسب
د قاجار واکمنان د قره کوز یا "تور سترګو" د قاجار فرقې غړي وو، چې پخپل وار سره د قاجار قبیلې یا د اوغوز ترکانو د "تور خولو" نسب غړي وو. قاجار په لومړي ځل د مغولیانو په دوره کې د ارمنستان په شاوخوا کې مېشت شول او د قزلباش له هغو اوو قومونو څخه وو چې د صفویانو ملاتړ یې کاوه. صفويانو "اران (د اذربایجان اوسنی جمهوریت) ځایی ترک خانانو ته پرېښود" او په "په ۱۵۵۴ کال کې ګنجه د شاه وردي سلطان زیاداوغلو قاجار لخوا اداره کېده، چې کورنۍ یې په سویلي اران کې د قره باغ حکومت د واک لپاره راغله".
هنري اګارد والس
پخوانۍ سیاسي ښکېلتیا
د والس کورنۍ دواړو غړو د مکنري – هاوګن د کروندو د ملاتړ له قانون نه ملاتړ وکړ ، چې پر بنسټ یې فدرالي حکومت اړ و چې په بهرنیو بازارونو کې د کرنې د اضافي حاصل لپاره بازار موندنه وکړي او صادر یې کړي. دا قانون ولسمشر کالوین کولج، چې په ۱۹۲۳ ز کال کې د هارډینګ له مړینې وروسته ولسمشر شو، د پراخ مخالفت له امله له ماتې سره مخامخ شو. د والس پلار د ۱۹۲۴ ز کال د اکتوبر په میاشت کې له نړۍ سترګې پټې کړې او د ۱۹۲۴ ز کال د نومبر په ولسمشریزو ټاکنو کې هنري والس د پرمختګ غوښتونکي نوماند رابرټ لا فولیټ ته رایه ورکړه. د والس د یو څه پر له پسې  ټینګار له امله، کانګرس په ۱۹۲۷ او ۱۸۲۸ ز کلونو کې د مکنري – هاوګن قانون تصویب کړ، خو کولیج دواړه ځله دا قانون ویتو کړ. والس چې د دواړو لویو ګوندنو له نوماندانو نه ناخوښه و، د ۱۹۲۸ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې یې هڅه وکړه، چې د الینویز والي فرانک لوډن د ولسمشرۍ لپاره ډګر ته راشي. په پای کې نوموړي د ډیموکرات نوماند ال سمیټ نه ملاتړ وکړ، خو هوور په پراخ توپیر سره بریا ترلاسه کړه. د هوور د ادارې په اوږدو کې د ستر ناورین پیل د آیوا بزګران سخت و ځپل، ځکه چې د ۱۹۲۹ ز کال نه تر ۱۹۳۲ز کال پورې د کرنې عاید دوه پر درېیمه برخه راټیټ شو. د ۱۹۳۲ ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې، والس د ډیموکراټ فرانکلین دی روزویلټ لپاره کمپاین وکړ، چې نوموړي د والس او اقتصاد پوه ایم ایل ویلسن د کرنې له سیاستونو نه ملاتړ کاوه.
قاجاري ایران
نسب
د ۱۲۶ کلونو په اوږدو کې صفوي دولت د زوال او د ناصرالدین شاه قاجار د را پورته کېدو تر منځ، قاجاریان له شپنې جنګیالۍ قبیلې څخه چې د پارس په شمالي سیمو کې سنګرونه درلودل، را پورته شول او د داسې پارسي کورنۍ په توګه را منځ ته شول چې د پارسي – اسلام سلطنت یې ټول تر خپل واک لاندې راوست.
واک ته رسېدل
"تقریبا د ټولو هغو کورنیو په څېر چې له ۱۱مې پېړۍ راهیسې يې په پارس واکمني کړې وه، د قاجار کورنۍ د ترک قبیلوي ځواکونو په ملاتړ واک ته ورسېده، خو په حکومتي ادارو کې یې د لوستو پارسيانو څخه کار واخست. " په ۱۷۷۹ کال کې له زند د کورنۍ څخه د کریم خان له مړینې وروسته، د قاجاریانو مشر آغا محمد خان قاجار د ایران د بیا یوالي لپاره هڅې پیل کړې. محمد خان، حتی د اتلسمې پیړۍ د ایران د شرایطو پر بنسټ، له بې رحمه پاچاهانو څخه ګڼل کېده. نوموړي د واک د لاس ته راوړولو لپاره ښارونه ویجاړ کړل، لوی شمېر نفوس یې قتل عام کړ او د کرمان په ښار کې یې نږدې ۲۰۰۰۰ کسان ړانده کړل ځکه چې ځایي خلکو د هغه د محاصرې په وړاندې د ښار دفاع غوره کړې وه.
هغه مهال د قاجار ځواکونه ډېری ترکمن جنګیالیو او د ګرجستان غلامان وو. محمد خان په ۱۷۹۴ کال کې، د زند د کورنۍ د وروستي غړي، لطف علي خان په ګډون، خپل ټول سیالان له منځه یوړل. هغه د ټول قفقاز په سیمو باندې د فارس واکمني بېرته تاسیس کړه او خپله پلازمینه یې تهران وټاکه چې د لرغوني ری ښار کنډوالو ته یې نږدې ځای درلود. نوموړي په رسمي توګه په ۱۸۹۶ کال کې د شاهۍ تاج په سر کړ. په ۱۷۹۷ کال کې محمد خان قاجار د قره باغ په خان مېشته پلازمېنه شوشا کې ووژل شو او د هغه وراره فتح علي شاه قاجار پر تخت کېناست.
اوست اګدر
است اګدر په ناروژي Aust-Agder) د ناروې هیواد یو ولایت دی چې د ۲۰۰۲م کال د اټکل له مخی کابو ۱۰۳ زره وګړي لرل.
توتنگ ولسوالۍ
توتنگ د برونای يوه ولسوالۍ ده ددې ولسوالۍ د وگړو شمېر 60,744 دی۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د برونای ولسوالۍ
شويتا تريپاټي
شويتا تريپاټي يو هندي لوبګره ده. د هغي ښه پيژندنه د هغه رول لپاره کيږي چي د زينيا خان په نامه يي په ډيزني چينل اورجينال سيريز کيا مست هي لايف کي ترسره کړي وو. هغه همدارنګه په اعلانونو (تبلیغاتو) کي هم راښکاره کيږي د هغي ځينې اعلانات د ټاټا سکاي ډاونلوډ او مک ډوناز او په دې وروستیو کې يي د ټاټا چاي لپاره اعلانات ترسره کړل. هغه د هغې د فلمونو د رولونو لپاره هم مشهوره ده چي ځيني يي لکه ماسان او حرام خور دي.
شخصي ژوند
د تريپاټي پيدايښت په ۶ جولاي، ١٩٨۵ کي ډيلې کي وسو. هغه د يو لږ وخت لپاره ددي درمخه چې ممبۍ ته راسي په اندامان او نیکوبار ټاپوګانو کې يي ژوند کوي. د هغي پلار آي إي اس افسر او مور يې فارغه سوي استاذه ده.
کارل شمیټ
کارل شمیټ (/ʃmɪt/؛ انګلیسي: Carl Schmitt؛ ۱۱ جولای ۱۸۸۸ – ۷ اپریل ۱۹۸۵) یو جرمنی حقوقپوه، سیاسي تیوریسټ، او د نازي ګوند مخکښ غړی و. شمیټ په پراخه کچه د سیاسي واک او ځواک د اغېزناکې کارونې په اړه لیکل کړي دي. د یوه محافظه کار تیوریست په توګه نوموړی د پارلماني ډیموکراسۍ، لیبرالیزم او کاسموپولیټانیزم د منتقد په توګه پېژندل شوی، او د نوموړي اثارو په ورپسې سیاسي تیورۍ، حقوقي تیورۍ، کانټینینټل فلسفه، او سیاسي الهیاتو باندې خورا لوی نفوذ پرېښود، مګر ارزښت او اهمیت یې متنازع دی، چې تر ډېره یې لامل هم له نازېزم څخه د هغه فکري ملاتړ او ورسره فعاله ښکېلتیا وه. د شمیټ اثارو د ډېری فیلسوفانو او سیاسي تیوریستانو پام ځانته جلب کړی. په دوی کې جورجیو اګامبین، هانا ارنټ، والټر بنیامین، سوزان بک-مورس، ژاک دېریدا، والډېمار ګوریان، کارلو ګالي، جیمي ګوزمان، یورګن هابرماس، فریډریک هایک، راینهارت کوزلک، چانټل موفه، انتونیو نېګري، لیو شټراوس، اډرین ویرمویل، او سلاوي ژیژک د یادولو وړ دي.
د فلسفې د سټانفورډ دایرة المعارف په وینا، "شمیټ د لیبرال مشروطیت یا کانسټیټیوشنلیزم او لیبرال کاسموپولیټنیزم د ضعفونو کره کتونکی او شنونکی و. مګر په دې کې هم ډېر شک نشته چې د هغه ترجیحي درملنه تر ناروغۍ خورا بدتره وه."
ژوند
شمیټ د جرمني امپراتورۍ د ویسټفالیا ایالت په پلټنبرګ ښارګوټي کې زیږېدلی و. د هغه مور او پلار د جرمني د ایفل سیمې رومن کاتولیکان وو چې په پلټنبرګ کې میشت شوي وو. پلار یې یو کوچنی سوداګر و. نوموړي په ​​برلین، مونیخ او سټراسبورګ کې د قانون په برخه کې زده‌کړې وکړې او په ۱۹۱۵ کال کې یې د هغه مهال د جرمني په سټراسبورګ کې خپل د فراغت او دولتي ازموینې مراسم ونیول. په ۱۹۱۰ کال کې یې خپله د دکتورا رساله د "Über Schuld und Schuldarten" (جرم او د جرم ډولونه) تر عنوان لاندې بشپړه کړه.
شمیټ په ۱۹۱۶ کال کې په اردو کې رضاکارانه کار پیل کړ. په همدغه کال یې په سټراسبورګ کې تر "Der Wert des Staates und die Bedeutung des Einzelnen" (د دولت ارزښت او د فرد اهمیت) عنوان لاندي یوه تیزیس یا رسالې په لیکلو سره د استادۍ او شایستګۍ لوړه علمي درجه (habilitation) ترلاسه کړه. هغه بیا په بېلابېلو سوداګریزو ښوونځیو او پوهنتونونو کې تدریس وکړ، د بېلګې په توګه د ګریفسوالډ پوهنتون (۱۹۲۱)، د بون پوهنتون (۱۹۲۱)، د میونخ تخنیکي پوهنتون (۱۹۲۸)، د کولون پوهنتون (۱۹۳۳)، او د برلین پوهنتون (۱۹۳۳-۱۹۴۵) پکې د یادولو وړ دي.
په ۱۹۱۶ کال کې شمیټ له خپلې لومړۍ مېرمنې پاولا ډوروټیک سره واده وکړ. نوموړې یوه کرواتۍ ښځه وه خو هغې داسې ښودله چې هېڅ هېواد نه لري. دوی له یو بله طلاق واخیست، که څه هم د واده د فسخ کولو لپاره کاتولیکې کلیسا ته د دوی غوښتنه رد شوې وه. په ۱۹۲۶ کال کې هغه له خپلې دویمې مېرمنې سره واده وکړ، ډوشکا تودوروویچ (۱۹۰۳-۱۹۵۰) سره چې یوه صربستانۍ وه، واده وکړ. له دې مېرمنې یې د انیما په نوم یوه لور هم لرله. شمیټ له دې کبله تکفیر شو چې د هغه لومړی واده فسخ شوی نه و. په ۱۹۵۷ کال کې د هغه لور له الفونسو اوټیرو ویرلا (۱۹۲۵-۲۰۰۱) سره واده وکړ، چې په سانتیاګو ډي کمپوستیلا پوهنتون کې د هسپانوي قانون پروفیسوره او په فرانسوایسټ اسپانیا دوره کې د واکمن هسپانوي فلانج ګوند غړې وه. هغې د خپل پلار څو اثار هسپانوي ته ژباړلي. د شمیټ لخوا د هغه زوم ته لیکونه هم خپاره شوي.
شمیټ د ۱۹۸۵ کال د اپرېل په ۷مه مړ شو او په پلټنبرګ کې خاورو ته وسپارل شو.
مذهبي باورونه
د یو ځوان په توګه شمیټ "د شل کلنۍ لسیزې په منځ کلونو کې له کلیسا څخه د هغه د جدایۍ تر وخته نوموړی یو فداکار کاتولیک و." د لومړۍ نړیوالې جګړې له پای ته رسېدو راوروسته هغه خپل کاتولیکېزم د "بې ځایه شوي" او "شنل شوي" په توګه توصیفاوه. ګراس استدلال کوي چې د ښاغلي شمیټ علمي کارونه "د یوه سیاسي بدلون په پام کې نیولو سره یوازې رومي کاتولیکو الهیاتو ته نه شي راټیټېدای. بلکې شمیټ باید د افراط تر کچې د یوه الحادي سیاسي-الهیاتي دود د حامل په توګه درک شي."
شمیټ د ۱۹۴۲ کال په دوبي کې په برلین کې د رومانیایي مذهب له تاریخپوه میرسیا ایلیاډ سره وکتل او وروسته یې خپل ملګري ارنسټ جونګر ته د ایلیاډ او د ایلیاډ له اثارو سره د هغه د علاقې په اړه ویلي وو.
اکاډمیک کار (۱۹۲۱-۱۹۳۲)
ښاغلی شمیټ په ۱۹۲۱ کال کې په ګریفسوالډ پوهنتون کې پروفیسور وټاکل شو، چېرته چې هغه خپله مقاله "Die Diktatur" (د دیکتاتورۍ په اړه) خپره کړه. په ۱۹۲۲ کال کې هغه په بون پوهنتون کې د پروفیسور په توګه د کار پر مهال د "Politische Theologie" (سیاسي الهیاتو) تر عنوان لاندې مقاله خپره کړه. شمیټ په ۱۹۲۶ کال کې پوهنتونونه بدل کړل، او د برلین په هینډیلشوچچول (Handelshochschule) کې د حقوقو پروفیسور شو. وروسته بیا په ۱۹۳۲ کال کې کله چې هغه په ​​کولون کې دنده ومنله، بیا یې د تدریس په چاره کې بدلون راغی. د هغه ترټولو مشهوره مقاله "Der Begriff des Politischen" ("د سیاسي چارې مفهوم") په برلین کې د جرمني د سیاسي اکاډمۍ (Deutsche Hochschule für Politik) د لیکچرونو پربنسټ وه.
په ۱۹۳۲ کال کې شمیټ په "Preussen contra Reich" (پروشیا د رایخ پرضد) قضیه کې د رایخ د حکومت وکیل و، په کوم کې چې د پروشیا دولت د جرمني د سوسیال ډیموکراتیک ګوند تر کنټرول لاندې حکومت د فرانز وون پاپن تر مشرۍ لاندې ښي اړخي رایخ حکومت لخوا د هغه له ګوښه کولو سره مخالفت وکړ. پاپن دې کار ته ځکه هڅول شوی و چې پروشیا، په جرمني کې تر ټولو لوی دولت، د سیاسي کیڼ اړخو لپاره د ځواکمنې اډې په توګه کار کاوه او بنسټیز ځواک یې ورته برابر کړ، په ځانګړې توګه د پروشیا د پولیسو په بڼه. شمیټ، کارل بیلفینګر او ایروین جکوبي د رایخ استازیتوب کاوه او د پروشیا د حکومت یو وکیل هرمن هیلر و. محکمې د ۱۹۳۲ کال په اکتوبر کې پریکړه وکړه چې د پروشیا حکومت په غیرقانوني توګه تعلیق شوی، مګر رایخ هم د کمیسار د ګومارلو حق لري. د جرمني په تاریخ کې هغه مبارزه چې په پایله کې یې په وایمار جمهوریت کې د فدرالېزم د نارسمي (de facto) له منځه تللو لامل شو، د پروشیا د ضربې (Preußenschlag) په نوم پېژندل کېږي.
له دویمې نړیوالې جګړې وروسته
ښاغلی شمیټ په ۱۹۴۵ کال کې د امریکايي ځواکونو له لوري ونیول شو او په یوه کمپ کې تر یوه کال بند وروسته تېرولو وروسته بېرته خپل ټاټوبي پلیټنبرګ او بیا وروسته په پلیټنبرګ-پاسل کې د خپل کور سمبالوونکې اني سټنډ کور ته راستون شو. هغه د نازي دولت په جوړولو کې د خپل رول له کبله پښېمانه نه و، او د نیازیانو د تصفیې (denazification) هر ډول هڅې یې، چې نوموړی یې له اکاډمیکو دندو څخه محروماوه، رد کړې. سره له دې چې د علمي او سیاسي ټولنې له اصلي جریان څخه منزوي شوی و، خو بیا هم نوموړي له ۱۹۵۰ لسیزې راهیسې خپلو زده‌کړو ته دوام ورکړ، او په ځانګړې توګه د نړیوالو حقوقو په برخه کې یې نورې زده‌کړې وکړې؛ او تر بوډاتوبه یې بار بار د لیدنې کوونکو، همکارانو او ځوانو پوهانو سره ملاقاتونه کول. د دغو لیدنو کوونکو په منځ کې مهم هغه یې ارنسټ جونګر، جکوب توبیس او الکساندر کوجیو وو.
نا خالص داخلي تولید
داخلي ناخالص تولید(GDP) په یوه ټاکلي مهال کې په بازار کې د ټولو تولید شوو توکو او خدماتو پولي ارزښت دی. سړي سر داخلي ناخالص تولید (اسمي) په یوه هېواد کې د ژوند کولو د لګښت او انفلاسیون یا پړسوب د کچې توپیر نه منعکس کوي، له همدې امله د پېرلو د توان په برخه کې د داخلي ناخالصو ملي تولیداتو له اساساتو نه ګټنه د هېوادونو ترمنځ د ژوندانه د معیارونو په ارزولو کې ډېر کارېدونکی دی، په داسې حال کې چې اسمي داخلي ناخالص تولید بیا په نړیوال بازار کې د هېوادونو د اقتصاد د پرتله کولو په برخه کې ډېر کارول کېږي. د داخلي ناخالصو تولیداتو ټولیزه کچه کولای شو د هرصنعت او یا هم اقتصادي سکتور له مخې ووېشو. د یوې سیمې د ټولو وګړو له شمېر سره د داخلي ناخالصو تولیداتو نسبت سړي سر ناخالص تولیدات دي چې ورته د ژوندانه د معیارونو اوسط هم ویل کېږي.
د داخلي ناخالصو تولیداتو تعریفونه د ګڼ شمېر ملي او نړیوالو اقتصادي بنسټونو له خوا شوي. د اقتصادي همکاریو او پراختیا سازمان (OECD) داخلي ناخالص تولیدات داسې تعریفوي: «د تولید ټولیزه کچه په تولید کې د ټولو مېشتو ښکېلو وګړو او بنسټونو له خوا د ناخالص اضافه شوي ارزښت له ټولګې سره برابره ده (چې ټول مالیات او سبسایډي په کې شاملېږي چې د توکو په ارزښت کې نه شاملېږي)». د پیسو د نړیوال صندوق (IMF) په یوه نشریه کې راغلي دي: «داخلي ناخالص تولیدات د توکو او خدمتونو وروستی پولي ارزښت اندازه کوي- کوم چې د هغه د وروستي کاروونکي له خوا اخیستل کېږي – هغه تولیدات چې په یوه هېواد کې په یو ځانګړي مهال (یوه ربع او یا هم یو کال) کې تولیدېږي».
له داخلي ناخالصو تولیداتو نه تر ډېره د نړیوالې پرتلنې او د اقتصادي ودې د لوی معیار په توګه کار اخیستل کېږي. «د ملي ودې او پراختیا د نړیوال پیاوړي احصایوي شاخص» په توګه پېژندل کېږي. په ورته مهال، د الزامي ودې منتقدین استدلال کوي چې د داخلي ناخالصو تولیداتو معیارونه هېڅکله د ودې د اندازه کولو لپاره نه دي او نور کلیدي عوامل، لکه: د سرچینو استخراج، چاپېریالي اغېزې او له مزد پرته داخلي چارو ته پام نه لري. منتقدین تر ډېره د هغو پر ځای نور ورته اقتصادي ماډلونه لکه: د دونات اقتصاد (doughnut economics) وړاندیز کوي چې د بریا له ټولو معیارونو یا د OECD د غوره ژوند د معیارونو په څېر له ځای ناستو شاخصونو نه چې د انساني ودې او هوسا ژوند په برخه کې اقتصادي اغېزې اندازه کوي، کار اخلي.
تاریخچه
د ۱۶۵۴ زاو ۱۶۷۶ ز کلونو ترمنځ د المان او انګلیس د جګړې پر مهال ویلیام پتي د داخلي ناخالصو تولیداتو بنسټیز مفهموم د ځمکو په مالکانو د برید په موخه چې ناعادلانه مالیات یې لګولي و وکاراوه. چارلز دیوننت دغه میتود ته په ۱۶۹۵ ز کال کې وده ورکړه. د داخلي ناخالصو تولیداتو معاصر مفهوم د لومړي ځل لپاره په ۱۹۳۴ ز کال کې د متحده ایالاتو کانګرس ته په راپور کې د سیمون کوزنتس له خوا پراختیا ومونده، چېرې چې هغه د هوساینې د معیار په توګه د هغو له کار اخیستو خبرداری ورکړ. په ۱۹۴۴ ز کال کې د برېټون ووډز له کنفرانس وروسته داخلي ناخالص تولید د یوه هېواد د اقتصاد د اندازې کولو په موخه په اصلي وسیله واوښت. دغه مهال ملي ناخالص تولید (GNP) غوره اټکل و چې له داخلي ناخالص تولید(GDP) سره یې توپیر درلود او تولید یې له هېواده بهر او د ننه د وګړو له خوا اندازه کاوه، نه «په هېواد کې د ننه بسټونو» له لوري. (د OECD پورته تعریف ته مراجعه وکړئ). په متحده ایالاتو کې له ملي ناخالصو تولیداتو نه داخلي ناخالصو تولیداتو ته بدلون په ۱۹۹۱ ز کال کې و، چې له ډېرو هېوادونو نه شا ته و. هغه رول چې داخلي ناخالصو تولیداتو په دویمه نړیواله جګړه کې ولوباوه، په سیاسي ډګر کې د ملي ودې او پراختیا د شاخص په توګه د داخلي ناخالصو تولیداتو د منلو سبب وګرځېد. په دې برخه کې مهم رول د امریکا د متحده ایالاتو د سوداګرۍ وزارت د میلټون ګلبرټ تر مشرۍ لاندې درلود چې د کوزنتس نظریات یې بنسټیز کړل.
د داخلي ناخالصو تولیداتو مفهوم باید د هغو د برآورد د مختلفو اړخونو په تاریخچه کې د بدلونونو له مخې اټکل شي. د شرکتونو له خوا د زیات شوي ارزښت محاسبه د هغوی د حسابونو له مخې ډېره اسانه ده، خو د عامه سکتور، مالي صنعتونو او نامعلومو پانګو له مخې د اضافه شوي ارزښت اندازه کول ډېره پېچلې چاره ده. دغه چارې په پرمختللو اقتصادونو کې مخ پر زیاتوالي اهمیت لري، چې د داخلي ناخالصو تولیداتو په برخه کې په زیاتولو او یا کمولو حاکم نړیوال کنوانسیونونه په منظم ډول له صنعتي پرمختګونو سره په همغږي ډول ځان برابروي. د یوه اقتصادي کارپوه په خبره: «د داخلي ناخالصو تولیداتو لپاره رښتینې شمېره، د شمېرو پراخه ټولګه او په اومو موادو باندې د ترسره شوو چارو پېچلې ټولګه ده، څو هغه د خپل مفهمومي چوکاټ سره یوشان کړي».
داخلي ناخالص تولیدات، په ۱۹۹۳ ز کال کې هغه مهال چې چین هغه د اقتصادي چارو د شاخص په توګه په رسمي ډول ومانه، نړیوال شو. له دې وړاندې، چین له مارکسیستي نظریې نه په الهام اخیستو سره په یوه ملي محاسبوي سیستم تکیه لرله.
د داخلي ناخالص تولید ټاکل
داخلي ناخالص تولیدات له درېو لارو نه په کار اخیستلو ټاکل کېږي، چې له تیوریکي پلوه، ټول باید یوه پایله وړاندې کړي. دا د تولید طریقه (تولید او یا هم اضافه شوی ارزښت)، د عاید طریقه او د اټکل شوي لګښت طریقه ده، چې په یوه اقتصاد کې د ټول تولید استازیتوب کوي.
د دغو لارو چارو تر ټولو مستقیمه لار د تولید لار ده، هغه چې په هره برخه کې تولیدات جمع کوي، څو ټولیزه مجموعه پیدا کړي. د لګښت لار بیا په دې اصل کار کوي، چې ټول محصولات باید د یو چا له خوا وپېرل شي، له دې امله باید د ټولو تولیداتو ارزښت باید د وګړو له خوا د هغو د پېرلو له ارزښت سره برابر وي. د عاید لار بیا په دې اصل ولاړه ده چې، د تولیدي فکتورونو عاید («تولید کوونکو»، په شفاهي ډول) باید د تولید له ارزښت سره برابر وي، چې ناخالص داخلي تولیدات د تولید کوونکو د عاید له ټولګې نه معلوموي.
نړیوال معیارونه
د داخلي ناخالصه تولیداتو د اندازه کولو نړیوال معیارونه د ملي حسابونو د سیستم (System of National Accounts) په کتاب کې (۲۰۰۸ ز کال) راغلي دي چې: د پیسو نړیوال صندوق، اروپایي اتحادیې، د اقتصادي همکاریو او پراختیا سازمان، ملګرو ملتونو او نړیوال بانک معیارونه د استازو له خوا برابر شوي دي. دغه نشریه معمولاً د SNA2008 په نوم یادېږي، څو په ۱۹۹۳ ز کال (SNA93) او ۱۹۶۸ ز کال (SNA68) کې د هغو له پخوانیو چاپ شوو نسخو یې توپیر وشي.
SNA2008 د یو شمېر اصولو او قوانینو ټولګه، د ملي حسابونو د اندازه کولو په موخه وړاندې کوي. دغه معیارونه داسې طراحي شوي دي چې باید انعطاف منونکي وي، څو په سیمه ییزو احصایوي شرایطو او اړتیاوو کې توپیرونو ته اجازه ورکړي.
په ملي کچه اندازه کول
داخلي ناخالص تولیدات په عمومي توګه د یوې ملي احصایوي ادارې له خوا اندازه کېږي، ځکه چې د خصوصي سکتور بنسټونه په ټولیزه توګه د اړتیا وړ معلوماتو ته لاسرسی نه لري (په ځانګړې توګه د دولتونو له خوا د لګښتونو او تولید معلوماتو ته).
ماکي سال
ماکي سال (مکي سال) په انګلیسي Macky Sall) زوکړه ۱۱ ډسمبر ۱۹۶۱م کال) د سنګال هیواد ولسمشر دی.
د افغانستان ګډېدونکي هلکان
د افغانستان ګډېدونکي هلکان The Dancing Boys of Afghanistan په ۲۰۱۰ کې یو مستند فلم دی چې د کلوور فلمز لخوا تولید شوی او په افغانستان کې د بچه بازۍ د دود په اړه د افغان ژورنالیست نجیب الله قریشي لخوا لارښود شوی. د ۵۲ دقیقې مستند فلم د مارچ په ۲۹، ۲۰۱۰ کې په انګلستان کې د هنرونو په شاهي ټولنه کې نندارې ته وړاندې شو او د اپریل په ۲۰ په متحده ایالاتو کې د PBS Frontline لاین کې خپور شو.
ملا عمر
اللله
بوسکروډ
بوسکروډ په ناروژي Buskerud) د ناروې هیواد له ولایتونو څخه یو دی. د بوسکروډ ولایت ایداري برخې په ډرامن ښار کې دي.
د شمال ګډېدونکي هلکان
په شمال کې هلکان د زورورو لويانو له خوا ساتل کيږي او په ځانګړو ودونو او محفلونو کې يي نڅوي او له هغه وروسته پرې جنسي تيری کوي. دا هلکان چې د بچه بې ريش په نوم ياديږي له څوارلس کلنى څخه بيا تر شل کلنى پورې دا هلکان ساتل کېږي.
کونزدروف
کونزدورف د لوګزامبورګ د سټرانچ په ولايت کې ښاروالۍ ده، چې 25.72 مربع کیلومتره مساحتلري او په 2009 مېلادي کال کې یې نفوس 1,748 تنه و.
سرچینې
وېشنيزه:لوګزامبورګ وېشنيزه:د لوګزامبورګ ښارونه
۲۰۰ (عدد)
۲۰۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۹۹ څخه  مخکي او د ۲۰۱ وروسته موجود دي.
په نورو موضوعګانو کې
۲۰۰ د عدد شمیره ارزښت ر د ابجد حساب کې دي.
سرچينې
وېشنيزه:۲۰۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
پوشنګ
پوشنګ (بوشنج/فوشنج/) د ننی هرات په لویدیځ کې یوه سیمه ده چې په تیر کې د یو مهم ښار اهمیت لره. یاد ښار د عباسیانو لخوا د (فسانج) په نوم یادیده چې د پخوانی خراسان سیمې یې ترې ایداره کولې.
افغان
افغان نوم د افغانستان د اساسي قانون له مخې د افغانستان د ټولو وګړو ملي نوم دی.
په اساسي قانون کې
څلورمه ماده:
د نامه تاریخی ارزښت
د افغان کلمه چې اوس د افغانستان د ټولو خلکو ملي نوم دی او د اسيا په زړه کې تر ټولو تاريخي، وټه ييزه او ټولنيزو شرايطو لاندې يو نه بيلېدونکی واحد دی چې ځینې يې اووه سوه (۷۰۰) کلن تاريخي لرغونتوب گڼي او ځینې يې لکه هیونتسنگ هم د (نقش رستم) د کتيبې په شان د سلېمان غره په لړ کې د (اې - پې ـ گان) په نامه د ځينو خلکو يادونې کوي. دا ټول لفظونه یعنې (اسواغان، اب گائین، اپاکان او اې پې گان) د لفظ افغان سره ډېره نژدېوالی لري او امکان لري چې ددې لفظونو ريښه هم د ارمني ژبې لفظ (اوغان) وي. ددې نه دا اټکل کېدای شي چې د لومړي شاه پور په منصبدارانو کې په دې لفظ (اوغان ـ ابگان ـ افغان) موسوم ځينې خلک موجود وو، او دا نوم به په اغلب گمان دوی د خپلو غرنیزو سیمو په وجه ايښودلی وي.
افغان کليمه د عبدالحی حبیبي په وینا
عبدالحی حبیبي د خلکو او عامه ذهنيتونو د روښانولو په خاطر ، او د هغوی د سیمې لارښوونې لپاره د شک او تردید د ورکولو په خاطر د (افغان) کلمه ښه راڅپړلې ، او وايي چې د (افغان) کلمه يوزرواووه سوه ۱۷۰۰ کاله لرغونتوب د تاریخي اسنادو، شواهدو، او لاسوندونو په رڼا کې لري .او ملي اصالت لري.
په افغانستان کې دننه او دباندې ځينې کسان فکر کوي چې دانومونه د احمدشاه ابدالي په لاس د افغاني دولت تر بيا جوړولو وروسته په اتلسمه پېړۍ کې رامينځ ته شوي او زمونږ هغه هېوادوال چې له تاريخي پېښوڅخه خبر نه دي تل پوښتي چې ايا دا نومونه لرغونی تاريخ لري که نه؟ نو ځکه په دې ليکنه کې په ډېر لنډيز سره دا موضوع لوستونکو ته وړاندې کېږي. د افغان نوم تر کومه ځايه چې څرگند دی په تاريخ کې اوږدې ريښې لري او په همدې سيمه کې د هلمند او سند د دوو لويو سيندونو تر مينځ په همدې نامه يوې ډلې وگړو ژوند کاوه چې تفصيل يې دادی.
شل کاله پخوا (اوس پنځه پنځوس کاله مترجم) د ايران د شېراز په نقش رستم کې د شيکاگو د ختيځې موسسې د لرغونپوهانو يوې ډلې د هغه ځای په ډبر ليکونو کې د زردشت په کعبه کې په دوو پهلوي اشکاني (پارتي) او يوناني ژبو يو ډبر ليک وموند چې هغه د ساساني کورنی دوهم بادشاه لومړني شاه پورتر ۲۶۰ ميلادي کال او د او يسي په جگړه کې د روم د امپراتور واليرين ( valerian ) تر ماتې او اسارت وروسته دلته د زردشت د کعبې د ديوال په ډبرو ليکلي دي.
څرنگه چې لومړی شاپور ۲۷۳ م کال مړشوی نو د دې ډبرليکلو نېټه د ۲۶۰ تر ۲۷۳ ع کال پورې د ديارلسو کلونو تر مينځ ټاکلای شو.
د دې ډبر ليک نيمگړې فارسي ژباړه دې د لرغونپوهنې د رپوټونو د ۴ ټوک په ۱۸۱ مخ کې چې په ۱۹۵۹ ع کال په شېراز (ايران) کې خپور شوی، وکتل شي). د دې ډبرليک په دوهم بند کې د پشکابور ( Pashkabur ) د ښار نوم د کوشان خساتر ( kushan-khsatr ) يعنې د کوشاني هېواد د وروستني ختيځ سرحد په توگه ياد شوی دی چې هغه يې د يوناني له “کسپاپوروس” د چيني هيون تسنگ له پو-لو-شا-پو-لو او د اسلامي دورې د مورخينو له پرشا پور او پر شاور (پېښور) سره يو بللی دی. دهمدې ډبرليک په شپږمه برخه کې د شاه پور د واکمنۍ په مهمو کسانو کې د “ وينده فرو ابگان رزمه ود” ( ۱ ) نوم ياد شوی دی چې د سپرنگ لونگ ( Sprengling ) په نامه يوه محقق لومړی ځل دا ډبر ليک ولوست او دامريکې په سامي مجله کې يې په ۱۹۴۰ کال يوه مقاله وليکله او دوهمه کلمه “ابگان” يې په قاطع ډول د افغان له او سني پاچا دريم شاه پور له نامه سره چې له ۳۰۹ تر ۳۷۹ ع کال پورې يې او يا کاله پاچاهي کړې د اپکان ( Apkan ) په بڼه يو صفت او لقب ياد شوی دی چې دا کلمه هم کولای شو د “ ابگان” د يادې شوې کلمې غوندې وگڼو چې د زړورتوب، رشد او نجابت د صفت او يا به هم د نژادي تړون په بنا راوړل شوې وي او همدا موضوع ده چې ځينې مورخين لکه سر او لف کيرو يې د ساساني دربارپه مشرانو کې د درانيو او يو سفزيو د شته والي په فکر کړی دی (و گورئ پټانان – انگليسي متن ۸۰ مخ) او موږ نوموړی نوم “وينده فرن افغان رزم بد” يعنې يو افغان د جگړې سالار وينده فرن ويلای شو چې ښايي يو افغاني سلار وي. د فردوسي په شهنامه کې هم دوه ځله د “آوگان” نوم راغلی چې د فريدون د وخت له سپه سالارانو څخه ؤ.
سپهدار چون قارن کاو گان
سپه کش چو شيروي وچون آوگان
( شاهنامه، د مسکوچاپ، لومړی ټوک، ۱۱۰ مخ)
همه گرد ايوان، دورويه سپاه
بزرين غمود و به زرين کلاه
سپهدار چون قارن کاوان
به پيش سپاه اندرون آوگان
(لومړی ټوک، ۱۱۶ مخ)
په هر حال له دې يادونې څخه داسې څرگندېږي چې اوه – اوگان په لرغونو اريايي رواياتو او شاهنامو کې دود و او که د بو ستي د وينا له مخې يې اصل او ستايي و بولو نو معنی به يې مهربان او لاس نيوونکی وي چې نومونه له لرغونو اتلانو سره وړ وو او که بيا وروسته د يوه قوم او يا ټولنې په معنی او ښتی وي ليرې نه ده. که د ابگان، په اگان کلمو ته په زړو رواياتو او د ساساني دورې په پاتې شونو کې د باور وړ اهميت ورکړل شي لکه چې سپرنگ لنگ او او لف کيرو همدا نظر لري نو دعوه کولای شو چې د افغان نوم يا صفتد بگان او اپه گان په بڼه له دريمې غيسوي پېړۍ (صدۍ) څخه اخيستل کېده او بادشاهانو، اداره چيانو او او وا کمنانو پېژانده او دا سند تر اوسه د دې نامه د لرغونتوب په باب د يادولو وړ زوړ سند دی چې د زړو روايتونو “او گان” هم ورته دی.
دوهم له ترلاسه شويو او پاتې شويو آثار سره اړه لري چې دا نوم د اوه گانه ( Avagana ) بڼه چې د ساساني دورې د ابگان او اپه گان له بڼو سره ورته دی، په هندي آثارو کې په لاندې تفصيل مومو.
ورهامي هيرا ( Varha-Mihira ) هندي شاعر او نجومي دی چې د پنځمې عيسوي پېړۍ په پای کې د هند په راجين کې وزېږېد او د ۵۰۵ ع شاوخوا يې ښه شهرت وموند، د ده مهم کتاب “پنجد سيد هانتيکا” ) pance Siddhantika ) نومېده چې د نجوم د علم د پنځو کتابونو لنډيز ؤ او دی د نجوم په باب يو منظوم کتاب هم لري چې پکې يې د ښکلو ډبرو. د هند د جغرافيې او نور د کار وړ موضوعاتو په باب هم خبرې کړې او نوم يې پرې بهريته سنهيته ( ‌Bhrita Sanhita ) اېښي دي چې په ۶۱ - ۱۱ او ۳۱ - ۱۶ بيتونو کې يې دافغان نوم داوه گانه په بڼه ياد شوی دی. لکه څرنگه چې فرانسوي عالم موسيو فوشه په خپل تکسيلا ته د هند او باختر زړه لار “ ۱۹۴۷ ” کال کې د پاريس چاپ، ۲۳۵ - ۲۵۲ مخونه، ۱۷ نوټ کې شرح کړی دی. دا د شپږمې پېړۍ په مينځ-مينځ کې د افغان ډېر زوړ ياد دی، ځکه هندي منجم “ورهاميهيرا” په ۵۸۷ ع کال مړشوی او وايي چې د ده نجومي معلومات يو ناني سرچينه درلوده او د ځمکې په کرويتوب (گردوالي) قايل و، دده دوه کتابونه ابو ريحان بېروني په عربي ژباړلي نوله همدې امله په پوهانو کې د ده شهرت او ثقه والی تل د باور وړو.
د همدې تاريخي سند له مخې د “افغان” کلمه په هنديانو کې لږ تر لږه ۱۴۰۰ کاله وړاندې هم مشهوره وه او هندي ليکوالو ياده کړې ده.
تر اسلام وړاندې پېړيو کې مو د افغان نوم په دوو پخوانيو سندونو لويديځ ته په پارس او ختيځ ته په هندوکې در وښود او موږ پوهېږو چې همدا وخت بودايي دين د افغانستان په ختيځ او شمال کې دودؤ بېلو ښارونو لکه بلځ، کندز، کاپيسا، هډې، لغمان او له غزني نه تر کندهاره پورې ودان وو او څرنگه چې د چين خلک هم د دين له مخې بودايان وونو ځکه به د چين بودايي زيارت کوونکي تل د زيارت او تبرک له پاره دې هېواد ته تلل له دې زيارت کوونکو څخه يو هم “هيون تسنگ” دی چې د اوومې پېړۍ په لومړۍ نيمايي کې د اسلام له ظهورسره سم خو د عربو په لاس د افغانستان تر فتح کېدو وړاندې دې هېواد ته راغلی دی، دی د ۶۲۹ ع کال د اگست په لومړۍ نېټه له “ليانگ چو” نه را روان شو او د ۶۳۰ ع د مارچ په ۵ ”سمرقند” او په ۲۰ نېټه د افغانستان “خلم” ته راورسېدل، دی د اپريل په ۲۰ په “بلخ” او د اپريل په ۳۰ په باميانو کې ؤ او د هندوکش په له واورو ډک غره د می په لسمه نېټه “کاپيسا” ته راورسېد، د اوړي تر پايه پورې د کابل شاهانو په دې پايتخت کې پاتې شو او بيا يې خپل سفر ته داسې دوام ورکړ.
د اگست په ۱۵ لغمان ته راغی او درې ورځې يې هلته تېرې کړې، د اگست په ۲۰ ننگرهار ته راغی، دوې مياشتې هلته پاتې شو، د نومبر له لومړۍ نيټې نه د گندهارا په نورو برخو او ددسمبر له لومړۍ نيټې نه د گندهارا په نورو برخو او د درسمبر له اومړۍ نېټې نه د پېښور په سيمو کې ؤ، د ۶۳۱ ع د جنوري په لومړۍ نېټه د سند د سيند په کڅونو کې په سفر روان شو او د اپريل په ۱۰ نېټه ټکسيلا ته ورسېد، دی ۱۲ کاله په هند کې پاتې شو او په بېرته راستنيدو کې د ۶۴۳ ع کال د دسمبر په ۱۵ نېټه بېرته ټکسيلا ته راغی او بيايې د افغانستان لاندني ښارونه وليدل.
د دسمبر په ۲۵ نېټه د فيل په سورلۍ له اباسين نه راواوښت، د ۶۴۴ ع کال د مارچ په ۱۵ نېټه لغمان ته راورسېد او دهغه ځای له پاچا سره يوه مياشت پاتې شو، د جون په ۱۵ “فه-له-نه” يعنې “بنو” ته ورسېد، د جون په ۲۰ “و – پو-کين” او دجون په ۲۵ “ تساو-کيو-تو” (غزني) ته ولاړ، د جولای په ۵ کاپيسا، د جولای په لومړۍ نېټه اور تسپانه (کابل) د جولای په ۵ کاپيسا، د جولای په ۲۰ اندراب، د اگست په لومړۍ نېټه توخار (تخار) د ستمبر په ۸ بدخشان او د دسمبر په ۱۲ پامير ته ورسيد چې بيا له هغه ځايه يار کند او ختن ته تېر شو.
د هيون تسنگ سفر نامه د “سي-يو-کي” يعنې د لويديځو هيوادو خاطرې نومېږي او له چيني ژبې نه په انگليسي ژباړل شوې او په وارو – وارو خپره شوې ده چې د دې ارښتناک کتاب يوه برخه دهغه وخت د افغانستا د خاورې او خلکو د جغرافيايي، ديني، سياسي او اجتماعي او ضاعو په باب ډېر په زړه پورې مواد لري او کله چې دی له هند نه په راغبر گېدو کښې “فه-له-نه” يعنې د "بنو" ولايت ته رسېږي، د " سي-يو-کي” د لومړي ټوک په ۲۵۶ مخ کې (انگليسي ژباړه) د “او-پو-کين” ( o-po-kien ) په نامه يوه سيمه د بنون او غزني تر منځ د بنو شمال لويديځ او دغزني جنوب ختيځ ته، يادوي چې تر ده وړاندي يوه بل چيني زايرفاهيان هغه د “لو-يې” يعنې “روه” ( Roh ) په نامه ياده کړې وه ( ۲ ) څېړونکو خصوصا جنرال کننگهم د هند د لرغوني جغرافيې ليکوال دا “او-پو-کين” د “اوه گان” (افغان) له کلمې سره تطبيق کوي او وايي چې هيون تسنگ د دې خلکو ژبه هندي نه بولي خو دده په وينا يې دهند له ژبو سره لږ ورته والی درلود نو له دې نه به مطلب پښتو وي لو څرنگه چې چيني “او-پو-کين” همغه د لرغوني “اوه-گان” هجاوې (څپې) لري نو بويه په باور ووايو چې مراد همدا افغان دی چې اوس هم د سند‍ه‍ او غزني تر مينځ د پکتيا – پکتيکا او غزني ولايتونه د افغاني اصيلو او لرغونو قبيلو استوگنځي دي، دی حتما د همدې کورمې او گوملې په غرونو چې د “او-پو-کين” يعنې “افغان” استوگنځی و او په همدې نامه يادېده، او پکتيا ولايت ته ور او ښتی دی.