cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د جرمني له خوا د البانیا نیواک
د البانیا یو خپلواک دولت
تورن فرېشري له جرمنیانو څخه د لا زیاتې خپلواکې لپاره د خپل توان تر نهايي پولې پورې خبرې اترې وکړې او نوموړي وکولی شول تر څو نیوباچر قانع کړي چې د البانیا "نسبي" نا پېیل توب او "نسبي" حاکمیت په رسمیت وپېژني. البانیا له نازي جرمني څخه د نسبي خپلواکۍ په لرلو سره، له کرواسي او سلواکیا سره یو شان وضعیت درلود. د ۱۹۴۳ز کال د نومبر په وروستیو کې البانیایي حکومت له جرمنیانو څخه غوښتنه وکړه چې د دغه نوي دولت په رسمیت پېژندنه د بلغاریا د ټولواکۍ له خوا وغځول شي، جرمنیانو یاده غوښتنه ومنله. همدا مهال، فرېشري له سویس او ترکیې سره د دېپلوماتیکو اړیکو د ټینګولو لپاره خبرې اترې پیل کړې. دې کار د جرمني د بهرنیو چارو په وزارت کې یو څه وېره رامنځته کړه چې دلیل یې دا و چې له دغو نا پېیلو دولتونو سره د اړیکو لپاره باید هلې ځلې ونشي، بلکې پر ځای یې د جرمني تر کنترول لاندې دولتونو څخه غوښتنه وشي تر څو د دغې هېواد رسمیت پېژندنه وغځوي.
له هغه څخه ډېر ژر وروسته په کرواسي کې د انت پاولیک اوستاشي رژیم )په کرواسي کې یو تندلاری ملتپال ګوند چې انت پاولیک یې بنسټ اېښی و) د البانیانو په رسمیت پېژندنه وغځوله.
ملا کرېکار
جهاد
هغه د جولای په ٧، ۱۹۵۶ زیږیدلی و. ملا کرېکار په ۱۹۸۰ کال کې د صدام حسین د حکومت پر ضد جهاد کړی او انصارالاسلام یې هم جوړ کړی دی.
زندان
د ۲۰۱۹ کال د جولای په میاشت کې ملا کرېکار ونیول شو او دا مهال د ایټالیې په یوه زندان کې د ترهګرۍ په تور په ۱۲ کاله بند محکوم شو.
انصارالاسلام په کوردستان
انصارالاسلام په کردستان (ژبه کردي: ئەنسارولئیسلام له کوردستان)، کې د کردانو سلفي اسلامپاله او ملتپاله غوښتونکې ډله وه. دا په کردستان کې د کردانو اسلامپالو لخوا چې په 2001 کې د القاعدې پخواني غړي وو، تاسیس شو. موخه یې دا ده چې یو خپلواک کردستان د یو داسې هیواد په توګه رامینځته شي چې شرعي قانون حاکم وي او د کردانو د ساتنې لپاره. انصار الاسلام ختم شو او پاتې غړي یې له سپین بیرغونه سره یوځای شول.
نوم
د دوی رسمي نوم "انصار الاسلام په کوردستان" کې دی چې معنی یې "په کردستان کې د اسلام ملاتړي" ده، مګر دوی د "انصار الاسلام" په نوم یادیږي. دې ډلې د افغانستان له طالبانو سره د ورته والي له امله د "د کردانو طالبان" لقب ترلاسه کړ، په شمول چې څنګه دوی دواړو د شرعي قانون له مخې اسلامي امارت تاسیس کړ، د دوی دواړه جنګیالي اسلامپال وو خو یو څه ملتپالنه درلوده (د طالبانو سره پښتون، انصار له کردانو سره)، او دوی دواړه په سختۍ سره غیرمسلمانان ځورول.
تاریخ
انصارالاسلام هڅه کوي چې د شرعي قانون له مخې د کردانو یو آزاد هیواد جوړ کړي، او همدارنګه د کردانو د حقونو د ترلاسه کولو او ساتنې او ساتنې لپاره.
امریکا ویلي چې انصارالاسلام د صدام حسین له حکومت سره اړیکې لري، خو دا اوازې ناسمې ثابتې شوې، ځکه انصار الاسلام ویلي چې دوی د هغو جنایتونو له امله چې صدام حسین د کردانو پر ضد کړي، د صدام حسین پر ضد دي. صدام حسين دا هم وویل چې انصارالاسلام ترهګر دي. امريکا وروسته ومنله چې د دوی اوازې دروغ دي.
انصارالاسلام د عراق، تورکيه، ايران، امريکا، صدام حسين، او سيکولر کردي سیاسي ګوندونو سره اوږده جګړه درلوده.
انصارالاسلام وروسته ختم شو او غړو یې د سپین بیرغونه په نوم د کرد ملتپاله اسلامي ډله جوړه کړه.
ناوړه چلند
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left" بد چلند يا ناوړه چلند چې په  کې يې بولي د یو شی ناسم استعمال یا له هغه څخه نا مناسبه ګټه پورته کولو ته اشاره کوي. ناوړه چلند ډېری ډولونه لري، لکه فزیکي یا لفظي ناوړه چلند، بد چلند، ټپي کول، له ژمنې سرغړونه، سپکاوی، جرم یا د تیري هر ډول بڼه.
د نامتو شخصیتونو لخوا ناوړه چلند
د نامتو شخصیتونو لخوا ډېری وختونه ناوړه چلند لیدل شوی. پاکستانۍ اداکاره، ماډله او میک اپ هنرمنده نادیه حسین څخه د هغې د کور کارکوونکې راني په دې ډول د ناوړه چلند شکايت کوي، هغه وايي، چې نادیه به ډېر په غوسه وه، خو کور ته د یخچال له راوړلو وروسته روغه شوه.
سرچينې
<references group="" responsive="1">
موسی بن نصیر
موسی بن نصیر چي دامویانو په خلافت کي دشمالي افریقا والي وو په ۱۹هجري ق کال کي چي د۶۴۰زیږدیزکال سره سمون خوري په شام کي پیداسوی دی.
لمړنئ ژوند
موسی بن نصیر دامویانوپه خلافت دبصرې ښار دواکمن له مرستیالی ته ورسېدی اوترڅه عمر پوري یې دغه دنده مخ ته یووړل خوکله چي حجاج بن یوسف دامویانو له لوري دعراق مشر وټاکل سو موسی بن نصیر دنوموړي ترپلټني لاندي راغلی اوحجاج بن یوسف غوښتل چي محکمه یې کړي. دموسی بن نصیر بخت دنوموړي سره یاري وکړه اودمصر اموي مشر عبدالعزیزبن مروان له هغه څخه وغوښتل چي موسی ایله کړي. حجاج بن یوسف هم دعبدالعزیز په خوله وکړه اوموسی یې ازاد کړ، تر ازادېدو وروسته موسی بن نصر دعبدالعزیز له لوري مصرته راوستل سو اوهلته یې دشمالي افریقا دمسلماني سیمي واک لاسته راوړ.
جګړې اوفتوحات
موسی بن نصیرچي څنګه واک ته ورسېدی سمدستي یې دشمالي افریقا پر بربري قومونو باندي خپل عملیات پیل کړه اوهغه کسان چي له اموي خلافت څخه یې بغاوت کاوه بیرته دمسلمانانو ترواک لاندي سول. تردې پیښي وروسته موسی بن نصیر په لویدیځ کي دشمالي افریقا سیمي یوپه بل پسې ترلاس لاندي کړې اوپه لنډو کلونو دمراکش ترڅنډو ورسېدی. په دغه فتوحاتوکي دموسی بن نصیر یوغلام چي طارق بن زیاد نومېدی هم برخه واخیستل چي په جګړه کي ډېرښه وځلېدی اوله خپل بادارسره یې اوږه پراوږه سیمي فتحه کړې.
دشماالي افریقا ترفتحي وروسته موسی بن نصیرهم هلته میشت سو خوڅه عمر وروسته دمدیترانه سمندر له شمالي لوري څخه نوموړي ته یواستازی راغلی اودغه استازی داسپانیا دیومشر له لوري رالېږل سوی وو ترڅو موسی بن نصیرته پرهغه هیواد باندي دیرغل بلنه ورکړي. موسی بن نصیرچی کله داستازي سره لیدنه وکړه سمدستي یې په چمتووالي لاس پوري کړ اوخپل غلام طارق یې له څوزره کسیز لښکرسره مخ داسپانیا په لوري واستاوه. طارق هم لښکرله ځان سره واخیست اوپه لنډوخت کي له سمندر څخه تر اوښتلو وروسته داسپانیا هیواد ته ننوتی. داسپانیا واکمن (ریډریک) چي کله دطارق اومسلمانانوله راتګه خبرسمدستي یې دجګړې لپاره خپل لښکر ورته راولېږه خودې لښکرته طارق بن زیاد ماته ورکړه اواسپانوئ واکمن یې اړ ایستی چي خپله جګړه ته رامخکي سي. ددې حال په لیدوسره ریډریک مجبوره سو اوداځل یې خپله فوځ له ځان سره واخیست ترڅو طارق ته ماته ورکړي. دیوخونړي نښتي په پایله کي چي د داوړترمنځ پېښه سول د ریډریک لښکرو سخته ماته وخوړه اوخپله ریډریک ووژل سو. ددې جګړي په پایله کي مسلمانان دموسی بن نصیر اوطارق بن زیاد په مشري نورهم مخي ولاړی اوځان یې په اخرکي فرانسې هیوادته نژدې ورساوه.
مړینه
موسی بن نصیر په اسپانیا کي دخپل نقشې پربنسټ غوښتل چي دمسلمانانو فتوحات نورهم وغځوي اوځان په ختیځ کي تر روم پوري ورسوي خوکله چي دوخت خلیفه ولیدبن عبدالملک دنوموړي له ارادې څخه خبرسو سمدستي یې دربارته وغوښت ترڅوخبره ورسره وکړي. موسی بن نصیرهم دخپل خلیفه خبره ومنل اومخ دشام په لوري ولاړی خولاهلته نه وو رسېدلی چي ولیدبن عبدالملک وفات اوپرځای يې سلیمان بن عبدالملک دامویانو خلیفه وټاکل سو. سلیمان بن عبدالملک چي له موسی سره یې دوخته څخه نه وه جوړه له رارسېدوسره سم یې دخبلي چوکۍ څخه ایسته کړ اوغوښتل یې چي زندان ته یې واچوي خوداځل دیزیدبن مهلب په نامه یوبل شخص موسی بن نصیر له دغه ستونزي څخه وژغوره اوله خلیفه څخه یې هیله وکړه چي ایله یې کړي. خلیفه که څه هم چي دیزیدبن مهلب په خوله وکړه اوموسی بن نصیرته یې څه ونه ویل خودحکومت له چوکي څخه یې دتل لپاره لیري کړ اودغه نومیالئ شخص په ۷۱۶ز کال کي په حجاز کي وفات سو.
سرچینې
داسلام تاریخ/ مولانا اکبرشاه خان
ابن اثیر
دابن اثیر ژوند
دابن اثیر پلار چي محمد نومېدی پخپله زمانه کی دشام اومنځني ختیځ له مشهوره تجارانوڅخه ګڼل کېدی اوپه هغه وخت کي یې سوداګرې کول کله چي پراسلامي نړۍ دصلیبانو تاړاک روان وو اوسلطان صلاح الدین ایوبي له هغوی سره په جګړه بوخت وو. دصلیبیانو ددغه تاړاک له کبله څوځله دعزالدین پلار هم دهغوی له لوري لوټ اوقافلي یې تباه سوې. دمحمد درې زامن وه چي په هغوی کي منځنئ همدغه عزالدین وو اوپه وړوکوالي یې دقرآن کریم په زکړه پیل وکړ، تردې وروسته نوموړئ په ۵۷۹هجري ق کي له خپل پلار او وروڼو سره موصل ته کډه سو. څرنګه چي موصل دهغه زمانې ترټولو علم پاله اوله پوهي ډک ښار ګڼل کېدی عزالدین سمدستي دغه ځای له علماوو اوپوهانوسره ناستي او زدکړې پيل کړې چي په دې ترڅ کي یې ترټولو لمړی ناسته له مکي بن ریان سره وسوه اوله هغه وروسته یې له مشهورو علماوو څخه خپلي زدکړي پوره او لاسته راوړې. تر زدکړو وروسته دعزالدین نوم ورځ تربلي په علوموکي پراخېدی اوپه تاریخ، سیرت، حدیث، قرائت اوبېلابیلو علوموکي یې ځانګړئ ځای خپل کړ څوچي اخریې دموصل دواکمن نورالدین پام ځان ته واړاوه اودئ یې خپل دربارته وغوښت ترڅو یوشمېر لیکونه دبغداد دخلیفه لپاره ورته وسپاري.
دنورالدین څخه ترلیکونو اخیستلو وروسته عزالدین مخ دبغداد په لوري ولاړی اودهغه ځای له علماوو اوپوهانوڅخه یې نوري زدکړې هم لاسته راوړې. تردې ځای وروسته عزالدین دشام او عراق نورو ښارونوته هم سفرونه وکړه اوپه بېلابیلو ځایونوکي یې دهغه سیمي له نوموتو پوهانوسره لیدني وسوې چې دې کار دعزالدین علم اوپوهه نوره هم زیاته کړه. عزالدین له علماوو څخه دپوهي لاسته راوړلو په پایله کي دومره مخته ولاړی چي په اخرکي یې داسلامي نړۍ ټول تاریخ ترخپلي زمانې پوري ولیکی او نوم یې ورته (الکامل فی التاریخ) کښېښود. دغه کتاب چی اوس هم داسلامي تاریخ یوه مهمه سرچینه ګڼل کیږي عزالدین یې دسترو تاریخ پوهانو په قطارکي راوستلی دی. همدرانګه بل کتاب چي د (اسدالغابة فی معرفة الصحابة) په نامه دی هم په اسلامي نړۍ کي ځان ته ځانګړی مقام لري.
مباحثه د څه لپاره؟
امام ابو حنیفة رحمه الله له داسې بحث او جدال نه نفرت کاوه چې هغه به د حق ښکاره کولو/روښانولو په نیت نه و، بلکې پر مخالف د برلاسي، تعنت او سرټمبګي لپاره به و. روایت کې راغلي، امام ابو یوسف رحمه الله وایي: موږ له امام ابو حنیفة سره ناست وو، چې یوه ډله خلک راغلل، دوه سړي یې لاس نیولي راوستل، هغوی وویل: دا یو وایي: قران مخلوق دی او دا بل بحث ورسره کوي ورته وایي: نه دی مخلوق. امام ابو حنیفة رحمه الله ورته وویل: دواړو پسې لمونځ مه کوئ. امام ابو یوسف رحمه الله ورته وویل: د اول سړي باره کې مو خبره صحي ده، هغه چې قران مخلوق ګڼي او دا دویم پسې ولې لمونځ ونه شي؟! امام ابو حنیفة ورته وویل: دوی دواړه په دین کې جګړه کوي او په دین کې جګړه بدعت ده. په دې سره د امام رحمه الله موخه دا وه چې دوی دواړه په دین کې امیان دي او د امي نزاع او شخړه د حق ښکاره/روښانه کولو لپاره نه یي، بلکې په سرټمبګي بنا یي، نو په دې سره هغه فاسق ګرځي او فاسق پسې جماعت کول په کار نه دي. او د حق ښکاره کولو/روښانه کولو په نیت بحث او نقاش کې کراهیت او بدي نشته، بلکې په دې طریقه حق ښکاره کولو باندې قران امر کړی دی. او دوی سره په ترټولو ښه طریقه مباحثه وکړه. {وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}. بناء مباحثه باید یوازې د حق ښکاره کولو او روښانه کولو لپاره یي. مفتاح السعادة لطاش کبري زاده 2/137. اصول الدین عند الامام ابي حنیفة لدکتور محمد بن عبد الرحمان الخمیس
سرچينې
حميد افغان
ورځليک
ورځليک یوه کتابچه ده چې په هغې کې يو کس د ورځ کړنې، اورېدنې او ليدنې ليکي. ورځليک زياتره وخت په لاس ليکل کيږي خو اوس وخت په موبايل او کمپيوټر کې هم ډيجيټل ورځليک جوړېداى شي. خلک بیلابیلو وجو لپاره ورځليک ساتي: دوی غواړي د خپل ژوند يادښت وساتي چې بيا وروسته پرې بېرته راوګوري او خوند ترې واخلي او بله وجه دا چې د خپل زړه خالي کولو لپاره هم ورځليک ساتل کيږي. کله کله دوی غواړي خپل ورځليک خپور کړي ترڅو نور خلک وکولی شي چې يې ولولي. په ښوونځیو کې د ماشومانو څخه ډیری وختونه د ورځليک لیکلو غوښتنه کیږي. دا دوی سره مرسته کوي چې په ليکلو کې تکړه شي او خپل افکار څرګند کولو کې هم تکړه شي.
ځینې خلک لکه سمویل پیپيس ، د ورځليک په ليکلو مشهور شوي دي. پیپيس په داسې وخت کې ژوند کاوه کله چې د لندن لوی اور و. موږ د هغه وخت لندن باندې د هغه ورځليک په مرسته پوهېږو. آن فرانک هغه وخت کې خپل ورځليک لیکه کله چې هغه له نازیانو څخه پټه وه.
په اوسني وختونه کې خلک په انټرنیټ کې بلاګونه لیکي. دا یو د ورځليک ډول دی.
د خپلو وروڼو مرۍ مه پري کوئ:
یوه صحابي د رسول الله ﷺ مخکې د چا ستاینه وکړه، هغه ورته وفرمایل: ستا پر حال افسوس دی، د خپل ورور غاړه دې پرې کړه (ويْلَكَ، قَطَعْتَ عُنُقَ أخِيكَ، البخاري). شارحین لیکي: په ستاینه سره انسان مغرور او له کبره وپړسیږي او تکبر و غرور په دیني لحاظ د بنده ذبحه کیدل او مرګ دی. نو د چا ستاینه په دیني لحاظ د هغه مرۍ پرېکول او د هلاکت کندې ته ټېل وهل دي.
تاسو چې د چا ستاینه کوئ یا به یې د #چاپلوسې په نیت کوئ او یا به مو له زړه ورسره مینه یي او د الله لپاره به یې ستاینه کوئ؛ نو په دواړو صورتونو کې، د چا ستاینه د هغه د مرۍ پرې کولو معنا لري. که فرضا په سیاسي لحاظ ځینې ستاینې لازمي بولئ بیا هم باید ځانګړې کړنې وستایل شي، نه اشخاص، د اشخاصو ستایل او ډېر پړسول خپل صف ته ضرر رسول دي، دا صف پخپل مسیر او تګلاره پیاوړی ده، پخپله ګروهه غني او بډایه ده، اشخاص به په کې ځي او راځي. بناءً د خپلو وروڼو مرۍ مه پرې کوئ.
سرچينې
حميد افغان
ویلیام ټامسون، د کلوین لومړی بارون
د کلوین لومړی بارون، ویلیام ټامسون (زوکړه: د ۱۸۲۴ زکال د جون ۲۶ مه – مړینه: د ۱۹۰۷ زکال د ډسمبر ۱۷ مه) بریتانوي ریاضي پوه، فزیک پوه او انجینر و چې په بلفاسټ کې زېږېدلی. د ۵۳ کلونو لپاره د ګلاسکو پوهنتون د طبیعي فلسفې د ښوونکي په توګه نوموړي د برېښنا او د ترموډینامیک د لومړي او دویم قانون د ریاضیکي تحلیل او د فزیک له معاصرې بڼې سره یې د فزیک د نوې رامنځته شوې څانګې په یوځای کولو کې مهمې چارې ترسره کړې دي. نوموړي په ۱۸۸۳ زکال کې د سلطنتي ټولنې د کوپلي مډال ترلاسه کړ او له ۱۸۹۰ زکال څخه تر ۱۸۹۵ زکال پورې یې د یادې ټولنې مشري هم پر غاړه لرله. ټامسون لومړنی بریتانوي ساینس پوه و چې د بریتانیا مشرانو جرګې (House of Lords) ته یې لار ومونده. *
د کلوین د واحد په حساب د تودوخې مطلقه درجه هم د نوموړي په ویاړ نومول شوې. په داسې حال کې چې د نوموړي له هڅو وړاندې د تر ټولو سړې هوا (مطلق صفر درجې) شتون پیژندل شوی و، کلوین د هغو د سمې کچې د ټاکلو په موخه چې نږدې منفي ۲۷۳.۱۵ سانتي ګراد درجې یا منفي ۴۵۹.۶۷ فارنهایت درجې کېږي د هغو د توضیح په موخه کارول شوی. د ژول ټامسون اغېز (د ګازو او مایعاتو د تودوخې بدلون یا Joule–Thomson effect) هم د نوموړي په ویاړ د هغه په نوم نومول شوی.
نوموړي په خپلو ریاضیکي چارو کې له پروفیسور هیو بلک برن سره نږدې کار کاوه. نوموړي همدارنګه د برېښنايي تلګراف د مخترع او انجینر په توګه دنده ترسره کړه چې هغه یې عامه ډګر ته وړاندې کړ او په دې سره د نوموړي شتمني، شهرت او ویاړ تضمین شو. نوموړي په ۱۸۶۶ زکال کې د ترانس اتلانتیک د ټلګراف په پروژه کې د کار کولو له امله له ملکې ویکټوریا څخه د شوالیه (ښاغلي) لقب ترلاسه کړ او په دې سره ښاغلی ویلیام ټامسون شو. نوموړي له سمندریزو چارو سره ډېره لیوالتیا لرله له همدې امله د سمندري قطب نما په برخه کې د هغه هڅې ډېرې پام وړ وګرځېدې، ځکه چې وړاندې یې محدودیتونه لرل.
نوموړی په ۱۸۹۲زکال کې د ترموډینامیک په برخه کې د لاسته راوړنو او همدارنګه د ایرلنډ د خپلواکې ادارې له خوځښت سره د مخالفت له امله اشرافي وګڼل شو او د آیر ښارګوټي د لارګس، کلوین بارون شو. دغه عنوان د کلوین سیند ته نغوته کوله چې په هېل هېډ کې د ګلاسکو پوهنتون په ګلیمور هېل ودانۍ کې د هغه لابراتور ته څېرمه بهېده. په داسې حال کې چې د نړۍ ګڼ شمېر مخکښو پوهنتونونو ورته د ښو دندو وړاندیز وکړ، خو هغه ګلاسکو پرېنښود او په ۱۸۹۹ زکال کې د خپل تقاعد تر مهاله په دغه ځای کې پاتې شو. نوموړی د صنعتي څېړنو په برخه کې فعال و او له همدې امله د ۱۸۹۹ زکال په شاوخوا کې ایسټمن کودک ته په اړوند بریتانوي کودک لیمټېد شرکت کې د مدیره پلاوي د مشر د مرستیال په توګه وټاکل شو. نوموړی په ۱۹۰۴ زکال کې د ګلاسکو پوهنتون رئیس وټاکل شو.
د لاګاس په ناترهال کې له سرو ډبرو څخه جوړ کور نوموړي ته اړوند و چې په ۱۸۷۰مه لسیزه کې یې جوړ کړی و او همالته ومړ. د نوموړي ډېری اثار د ګلاسکو پوهنتون په هانترین موزیم کې ساتل کېږي چې د هغه اصلي لیکنې، د هغه له خوا جوړ شوي توکي او همدارنګه د تنباکو د څکولو پایپ یې هم په کې شاملېږي.
کورنۍ
د ویلیام ټامسون پلار، جیمز ټامسون د یو کروندګر زوی و او په بلفاسټ سلطنتي علمي بنسټ کې د ریاضیاتو او انجینري ښوونکی و. جمیز ټامسون په ۱۸۱۷ زکال کې له مارګاریت ګارډنر سره واده کړ چې له ماشومانو څخه یې څلور زامن او دوه لوڼې له ماشومتوبه ژوندي پاتې شول. مارګاریت ټامسون په ۱۸۳۰ زکال کې هغه مهال چې ویلیام شپږ کلن و؛ مړه شوه.
ویلیام او د هغه مشر ورور جیمز د خپل پلار سره په کور کې زده کړې کولې په داسې حال کې چې کشران وروڼه یې بیا مشرې خور روزل. جمیز د خپل پلار له پریمانه هڅونې، مینې او مالي ملاتړ برخمن و او له امله یې د انجینرۍ مسلک ته چمتو شو.
په ۱۸۳۲ زکال کې یې پلار په ګلاسکو کې د ریاضیاتو ښوونکی وټاکل شو او له همدې امله یې کورنۍ د ۱۸۳۳ زکال په اکتوبر میاشت کې هلته کډه وکړه. د ټامسون زامنو د خپل پلار له کلیوالي روزنې وروسته په ملي کچه تجربه ترلاسه کړه، هغوی د ۱۸۳۹ زکال کې تر نیمايي پورې په لندن کې پاتې شول او بیا یې په پاریس کې په فرانسوي ژبې زده کړې وکړې. د ۱۸۴۰مې لسیزې د نیمايي پر مهال د ټامسون ډیر ژوند په جرمني او هالنډ کې تېرشو، چېرې چې یې د ژبو زده کړې ته لومړیتوب ورکړ.
د هغه خور آنا ټامسون د فزیک پوه جمیز ټامسون بوټوملي (زوکړه: ۱۸۴۵ – مړینه: ۱۹۲۶ زکال؛ د ایډنبورګ د سلطنتي علمي ټولنې همکار و) مور وه.
ځواني
ټامسون د زړه ناروغي لرله، له همدې امله یوځل هغه مهال چې ۹ کلن و؛ نږدې و چې ومري. نوموړي د بلفاسټ په سلطنتي علمي بنسټ کې داخله وکړه؛ چېرې چې د هغه پلار د هغو د پوهنتوني برخې ښوونکی و. په ۱۸۳۴زکال کې نوموړي د ۱۰ کلنۍ په عمر په ګلاسکو پوهنتون کې زده کړه پیل کړه؛ چې د وخته مخکې ودې له امله یې نه وه، بلکې دغه مهال یاد پوهنتون د ابتدايي ښوونځیو پیاوړو زده کوونکو ته یو لړ امکانات برابرول او په عمومي بڼه دا د هغه د پیل وخت و.
د ښوونځي د زده کړو پر مهال ټامسون له کلاسیکو زده کړو او همدارنګه له ساینس سره خپله طبیعي لیوالتیا څرګنده کړه. د ۱۲ کلنۍ په عمر نوموړي له لرغونې یوناني ژبې څخه انګلیسي ژبې ته د لوسیان ساموساتو؛ د خدای سره د خبرو په نامه د اثر د ژباړې له امله جایزه ترلاسه کړه.
د ۱۸۳۹/۱۸۴۰ زکال په روزنیز کال کې ټامسون د ستور پوهنې په برخه کې د ځمکې د شکل اړوند مقالې لیکلو له امله د خپل ټولګي جایزه ترلاسه کړه، دغه مقالې د نوموړي د ریاضیکي تحلیل او تجزیې د وړتیا او همدارنګه د هغه د خلاقیت څرګندويي کوله. دغه مهال د نوموړي د فزیک ښوونکی د هغه همنامه ډیوېډ ټامسون و.
کمبرېج
د ویلیام پلار وکولای شول د خپل ګران زوی د زده کړو لپاره په کافي اندازه مالي امکانات برابر کړي؛ په دې سره نوموړي (پلار یې) په ۱۸۴۱ زکال کې د هغه د معرفي کولو اړوند د اوږده لیک لیکلو او په هغو کې د شخصي ګڼ شمېر امکاناتو د لرلو په بیانولو سره یې ټامسون د کمبرېج په پیټرهاوس کالج کې شامل کړ. په کمبرېج کې د زده کړو پر مهال ټامسون د منډې وهلو او سکلېنګ لوبو په برخه کې فعال و او په ۱۸۴۳ زکال کې یې د سکلېنګ په برخه کې کولکوهون جایزه ترلاسه کړه. له دې سربېره نوموړي له کلاسیک، میوزیک او ادبیاتو سره هم لیوالتیا لره، خو د هغه د روڼ آندي ژوند اصلي مینه له ساینس سره وه. د ریاضیاتو، فزیک او په ځانګړې توګه د برېښنا په برخه کې مطالعاتو د هغه فکر جوړاوه. په ۱۸۴۵ زکال کې ټامسون د ریاضي په برخه کې د پوهنتون د عمومي دویم نمره په درجه فارغ شو. نوموړي همدارنګه د سمیت لومړۍ جایزه ترلاسه کړه چې د کمبریج د ټریفوس کالج د ازموینې پر خلاف د اصلي څېړنې پر بنسټ وه. ویل کېږي چې د هغه یوه ازموینه اخیستونکي رابرټ لزلي الیس د هغه بل ازموینه اخیستونکي ته ویلي: «موږ او تاسو یوازې د هغه د قلمونو د برابرونکو په حالت کې یو».
نوموړی د ۱۸۴۵ زکال په جون میاشت کې د سنټ پیټر (هغه مهال تر ډېره ورټه پیټر هاوس ویل کېدل) د علمي همکار په توګه وټاکل شو. دغې چارې ورسره مرسته وکړه څو یوه موده وخت د هنري ویکټور رګنولټ په نامه د پاریس په مشهور ازموینځای کې کار وکړي؛ خو په ۱۸۴۶ زکال کې د ګلاسکو پوهنتون د طبیعي فلسفې د څانګې مشر وټاکل شو. نوموړی د ۲۲ کلنۍ په عمر د خپل هېواد د لرغوني پوهنتون په هغه ټولګي کې د ښوونکي په جامو کې راڅرګند شو چې یو مهال په کې خپله د لومړي ټولګي زده کړیال و.
د منځنیو پېړیو ټکنالوژي
له ۱۲مې پېړۍ څخه تر ۱۴مې پېړۍ پورې د اروپا ډېری ټکنالوژيک پرمختګونه د منځنیو پېړیو په اروپا کې د هغو پخوانیو تخنیکونو پر بنسټ رامنځته شوي دي چې له رومي او بیزانسي مخکښانو څخه سرچینه اخلي، او یا هم د فرهنګي مبادلاتو پر بنسټ له اسلامي نړۍ، چین او هند سره د سوداګریزو شبکو له لارې رامنځته شوي دي. انقلابي اړخ په خپله په اختراع کې نه، بلکې د ټکنالوژۍ په اصلاح او په سیاسي او اقتصادي قدرت کې د هغو په کارولو کې دی. که څه هم د بارتونو استفاده د نورو وسلو تر څنګ چینایانو پیل کړې وه، خو اروپایانو یې پوځي پتانشیل پراخ کړ او بالاخره په مدرنه دوره کې یې د اروپا او امپریالېزم پراختیا چټکه کړه.
سېول ټکنالوژۍ
دلته د منځنیو پېړیو د څو مهمو ټکنالوژيو نوملړ راوړل شوی دی. د هرې ټکنالوژۍ تقریبي نېټه او د منځنیو پېړیو په اروپا کې یې لومړی ځل ذکر هم راوړل شوی دی. ټکنالوژۍ تر ډېره د فرهنګي تبادلې موضوع وه او دلته یې د لومړنۍ اختراع نېټه او ځای نه دي ذکر شوي.
کرنه
کاروکا (له شپږمې تر نهمې پېړۍ)
کاروکا یو ډول ټایر لرونکې او درنه سپاره ده چې معمولاً په شمالي اروپا کې موندل کېږي. دغه وسیله له څلورو برخو څخه جوړه شوې وه. لومړۍ برخه د دغې وسیلې په لاندېنۍ برخه کې یوه چاړه یا تېغه وه. دغه چاړه د وښو یا چمنونو د عمودي غوڅونې لپاره کارول کېده تر څو سپاره په سم ډول کار وکړي. سسپار یا تېش دویمه چاړه وه چې واښه به یې په افقي ډول غوڅول او د ځمکې له بېخه یې جلا کول. درېیمه برخه یې تخته وه چې واښه به یې د بېرون لوري ته تاوول. څلورمه برخه یې د اتو غوایانو ډله وه چې کروندګر به ګرځول. د دغه ډول سپارې یا وسیلې بدګڼه دا وه چې خوځښت یا حرکت یې کمزوری و. دا چې دغه ډول وسایل درانه وو او د غوایانو یوې کوچنۍ ډلې به ګرځول، له دې امله یې څرخول سخت وو او ډېر وخت به یې نیوه. له همدې امله ډېرو کروندګرو دودیزو مربع کښتونو یا کروندو ته شا کړه او مستطیل ډوله او اوږدې کروندې یا کښتونه یې انتخاب کړل.
که څه هم چې سپارې له ډېر پخوا راهیسې کارول کېدې، خو د منځنیو پېړیو پر مهال د سپارو ټکنالوژۍ چټکه وده وکړه. د منځنیو پېړیو د مهال سپارې چې له لرګینو تیرونو څخه جوړې شوې وې، په انسان یا یوه ډله غوایانو پسې تړل کېدای او کشېدای شوای. دغو سپارو د شمالي اروپا په ځینو برخو کې د کرنې لپاره د ځنګلي ځمکو د چټکې پاکېدنې امکان برابر کړ او دا هغه ځای و چې خاورو یې ډبرې او د ونو ریښې لرلې. د ډېرو خوراکي توکو په تولید سره په دې سیمه کې ډېرو خلکو ته د مېشتېدو او ژوند زمینه برابره شوه.
که څه هم اسونه په هر ډول ځمکو کې د سوو له پوښ پرته هم تللای شي، خو نعلونه له اسونو سره مرسته کوي چې په کلکو ځمکو کې چټک حرکت وکړي. د اسونو پر پښو د نعلونو لګول په لومړیو کې په رومي سترواکۍ کې دود وو، خو په منځنیو پېړیو کې یې تر شاوخوا یوولسمې پېړۍ پورې محبوبیت بایلود. که څه هم اسونو د سوېلي خواوو په نرمو ځمکو کې په اسانۍ سره کار کولی شوای، خو ثابته شوه چې د شمال ډبرینه خاوره د اسونو سوو ته زیان رسوي. دا چې شمال له دې اړخه سخته سیمه وه، له همدې امله دلته د لومړي ځل لپاره د اسونو نعلونه دود شول. د شګلنو لارو رامنځته کېدو هم د اسونو نعلونه عام کړل. هغه بار چې یوه نعل لرونکي اس په دې لارو کې لېږدولی شوای، تر هغه ډېر زیات و چې یوه پښې لوڅي اس لېږداوه. په څوارلسمه پېړۍ کې نه یوازې دا چې اسونو بوټونه لرل، بلکې ډېریو کروندګرو به د دې لپاره خپلو غوایانو او خرو ته نعلونه ور اچول چې سوې یې ډېر وخت کار وکړي. د اسونو د نعل اندازه او وزن په منځنیو پېړیو کې ډېر بدل شول. په لسمه پېړۍ کې نعلونه په شپږو مېخونو ټینګېدل او وزن یې شاوخوا د پونډ څلورمه برخه و، خو په را وروسته کلونو کې نعلونه لوی شول او په څوارلسمه پېړۍ کې هر نعل په اتو مېخونو ټینګېده او وزن یې کابو نیم پونډ و.
زغره
نغاړکۍ زغره
له ۵مې تر ۱۶مې پېړۍ پورې د زغرو ګڼې ټکنالوژۍ موجودې وې. د دغه مهال اکثرو سرتېرو به نغاړکۍ یا ګینده زغرې اغوستې. دا د اکثرو سرتېرو لپاره تر ټولو ارزانه او اسانه پیدا کېدونکې زغرې وې. دغه ډول زغرې د داسې یوه جاکټ په ډول وې چې له لینون او وړیو څخه جوړ و او موخه یې دا وه چې د پڅو وسلو ګوازرونه نرم کړي. که څه هم دغه ټکنالوژي تر پنځمې پېړۍ وړاندې وه، خو دا چې هغه مهال د وسلو ټکنالوژۍ کمې وې او دا زغرې ارزانه تمامېدې، د یونانیانو او رومیانو زغرې یې منسوخې کړې او دا ډېرې دود شوې. دغه ډول زغرې د زغرو له نورو ډولونو سره یوځای هم کارول کېدې. معمولاً به د چرمي یا پوستیني زغرونو پر سر یا تر هغو لاندې اغوستل کېدې.
ایشېدلی چرم (له پنځمې تر لسمې پېړۍ)
دا د ایشېدلي چرم په نامه چرمي زغره وه چې تر نغاړکۍ زغرې څه ناڅه پرمختللې وه. د دې ډول زغرې د جوړولو لپاره چرم په اوبو، مومو یا غوړیو کې ایشول کېږي تر څو نرم شي او شکل ورکړل شي، تر وچېدو وروسته کلکېږي. په دې ډول ګڼې زغرې جوړېدای شي چې د سینې زغرې، محافظې خولۍ او د پښتو ساتونکي پوښونه یې د بېلګې په توګه یادولی شو. دغه ډول زغرې د نغاړکیو زغرو په اندازه ارزانه نه وې، خو د غوڅوونکو وسلو په مقابل کې د بدن د ساتنې لپاره ډېرې ګټورې وې.
ځنځیري زغره (له یوولسمې تر شپاړسمې پېړۍ)
له یوولسمې پېړۍ څخه تر شپاړسمې پېړۍ پورې تر ټولو معموله زرغره هاوبرک (Hauberk) وه چې تر یوولسمې پېړۍ مخکې د کارولینجین بایرني (Carolingian byrnie) په نامه هم پېژندل کېده. دا ډول زغرې له پیوستو فلزي کړیو څخه جوړېدې او په ځينو کې به یې رخچینې یا یو ډول تنګې خولۍ هم وې چې سر به یې پوښه، په ځینو کې به اوږدې جامې هم وې چې نیمه تنه، لاسونه او زنګنونه به یې پوښل. دا ډول ځنځيري زغرې د سپکو ګوزارونو په مقابل کې ډېرې ګټورې وې، خو د درنو ګوزارونو په مقابل کې چندان اغېزناکې نه وې. تر ټولو لویه ښېګڼه یې دا وه چې د حرکت ازادي په کې ډېره وه او څه ناڅه سپکې وې، د چرمي یا نغاړکیو زغرو ساتنه یې کوله. دا دول زغرې د ایشېدلي چرم او نغاړیکو زغرو په نسبت ډېرې قېمته وې، ځکه چې د جوړولو لپاره یې ډېر کار ته اړتیا وه. له همدې امله دا ډول زغرې د ډېرو سرتېرو لاس ته نه ورتلې او یوازې شتمنو سرتېرو به اغوستې.
بازار موندنې خبرتيا او معلوماتو راټولول
دمارکیتي اطلاعاتو او معلوماتو را ټولونه
دمارکیتي معلوماتو اهمیت:
دمارکیتي معلوماتو عمده هدف دتصمیم دحاصلولو لپاره په نظر راځي. اخیستل، خرڅول او دنرخونو ټاکل دمارکیتنګ د فعالیتونو اساس جوړوي. د دی کار ترسره کول دمارکیتي اطلاعاتو د نه موجودیت په صورت کی اسانه کار ندی. لکه څرنګه چی نرخونه دتولید او بازار موندنی دفعالیتونو رهنمایی کولو اساسی برخه جوړوي نو پدی اساس دتولید موثریت او بازار موندنه په مکمل ډول دنرخونو د موثریت پوری تړلی دی. دهقان له مارکیتي معلوماتو څخه دتصدی دانتخاب، دتولیدي پلان دتغیر، دخرڅلاو پلان، دتولیدي عواملو تهیه کول او پانګونه کی استفاده کوي. دمارګیتنګ عمده فعالیتونه عبارت دي له داجناسو او  خدماتو رسول په مناسب وخت کی، مناسب ځای، مناسب شکل او په کمترینو مصارفو او حد اقل یا کم ضایعاتو سره مشتري ته رسول دي. د دی کار ترسره کول د عرضی او تقاضا په باره کی درستو او کافی معلوماتو ته ضرورت دی. د زراعتي محصولاتو د مارکیتنګ او تولید لپاره په اینده کی د یو درست پلان د جوړولو لپاره باید دمارکیت اینده ظرفیت او دنرخونو دجریان معلومات باید په لاس کی ولرو.
دمارکیتي معلوماتو حدود
په یوه ټولنه کی چی په سل ګونه ډوله کرنیز او عرضی محصولات او همدارنګه غیر زراعتی محصولات تولیدیږي دیو تعداد ډیرو اشخاصو پواسطه انتقالیږي او په یو لوی ساحه کی توزیع کیږی. دموجوده نرخونو په اړه معلومات، اینده نرخونه، دنرخونو جریان، دنرخونو نوساسنات، دعرضی مقدار په مارکیت کی، دمحصولاتو مقدار په ذخیره خانه کی او په کانالونو کی ضروري دی.
دتقاضا باره کی او دهغی دتغیر عوامل معلومات باید جمع اوری شی او همدارنګه په ټول مارکیت کی داجناسو او خدماتو دانتقال وخت کی له مسول څخه ترمستهلک پوری دمعلوماتو جمع اوري ضروري دی. همدارنګه دهیواد په داخل او خارج کی دبازار موندنی دفرصتونو په اړه او محدودیتونه چی دخرڅلاو په لاره کی واقع دي پیژندل یی مهم دي. د دی لپاره چی دهیواد تجارتي محصولات مثلا دافغانستان وچې او تازه  میوې دمنطقی په بازارونو کی په خرڅلاو ورسیږي نو دمنطقوي مارکیټونو دظرفیت په اړه، دهمسایه هیوادونو دمشابه تولید دفروش اندازه او د داخلي تقاضا د مقدار په اړه معلوماتو ضروري دي.
دمشکلاتو جمع اواري او دنرخونو په باره کی داطلاعاتو نشرول
دنرخونو ‎په باره کی دمعلوماتو جمع اوري اسان کار نه دی بلکی څرنګه چی داجناسو کیفیت یو ساحه فرق کوی دصحیح معلوماتو ترلاسه کول دنرخونو دکیفیت پوری ارتباط لري نرخ هغه وخت پیژندل کیږي چی یو معلوم تعداد  جنس دیو مشحص کیفیت او معلوم مارکیت درلودونکی وی دنرخونو راپور کی باید واضع شي چی نرخ له کوم وزن څخه له کوم بستی له کوم کیفیت او له کوم مارکیت او له کوم وخت څخه نماینده ګی کوي مثلا کرنیز نرخ چی دهغه پرجون او عمده فروشي سره فرق کوي مشابه اقتصادی توکی دپرجون  فروشی نرخونه هم فرق کوی. بعضې حالاتو کی نرخونه یوازی دمحصول دتولید دقیمت څخه نماینده ګی کوی بعضی حالتو کی نرخونه دجنس تمام شد قیمت او همدارنګه  له ټولو هغه خدماتو څخه کوم چی له خرڅلاو  وړاندی په جنس باندی ترسره شوی نماینده ګی کوی نو پدی اساس د راپور د برابولو په وخت کی باید دنرخونو او د وخت څخه استفاده شی په راپور کی باید مشکلات په نظر کی ونیول شي.
دمارکیتي معلوماتو وړاندی کول
دمارکیتی معلوماتو موثریت او کټورتوب تر زیات اندازی پوری دهغی د وخت نشرولو پوری ارتباط لري مثلا کله چی مارکیت معلومات دعرضی دشرایطو تقاضا او نرخونه په مرکزی مارکیت  په یو هفته کی راټولیږي او په اینده هفته کی اړوند اشخاصو ته ورکول  کیږي دمفیدیت څخه استفاده کیږي پدی اساس به در اتلوونکی هفته په مرکزی مارکیت کی هغه شرایطونه وی لکه مخکی هفته کی چی ول داثار د تبادلی دمارکیت نماینده ګان په هره دقیقه کی تازه معلوماتو ته ضرورت لري دحیواناتو مارکیتونه دخپلو فعالیتونو ترسره کولو لپاره نوی معلوماتو ته ضرورت لری دپرچون فروشی په مارکیتونو کی باید دنرخونو باره کی دمارکیتنګ اړوند معلومات باید هفته وار تازه شی ځکه پرچون فروشی روزانه تغیر کوي بعضی مملکتونو کی په مرکزی مارکیتونو کی دحیواناتو غوښه پوستکی په باره کی روزانه دوه راپوره او دهغوي د عرضی دری راپوره دهغوي دنرخونو په باره کی نشریږي په هغه اندازه چی دمارکیتي معلوماتو ګټورتوب مربوط په پوره والی او په درستوالی او درست تحلیل دهغوي ده نو په همغه اندازه مربوط د دی معلوماتو په مناسب وخت هم ده.
دمارکیتي معلوماتو د راټولونکو او نشروونکو نماینده ګي
شخصی نماینده ګي: زیات معلومات په رسمی او غیر رسمي شکل دتصدیو په واسطه دهغوي دخپلی استفادی لپاره جمع کیږي د غذا پروسس کوونکی او پرجون فروش اشخاص اکثره دجمع اوري او دمعلوماتو دتحلیل لپاره خلک ګماري. مختلفی نماینده ګی او موسسی مختلف ضروري معلومات راټولوي او اړونده غړو ته یی سپاري بعضی اخبار مجلی او ځینی شخصی راډیوګانی او تلویزیونونه بعضی ملکونو کی معلومات او مارکیتي احصایه ترسره کوي او دعلاقمندانو اختیار کی ورکوي همدارنګه یو تعداد څیړونکي موسسی نن ورځ دتحقیق وظیفه جمع اوري تحلیل او دمارکیتي معلوماتو نشرول داجوری او په مقابل کی ترسره کوي. دمثال په ډول امریکا کی ۵۰ لوی کمپني تحقیقاتي وظیفه په غاړه لري چی هر کال ته ۱۱،۵ بیلیون دالر له مشتریانو څخه دتحقیقات فعالیتونو د ترسره کول له وجی دسرتاسره جهان څخه لاسته راوړي د دی معلوماتو دترلاسه کولو څخه هدف دتصمیم نیول دکیفیت ښه والی د تجارتي توکو لپاره وي.
رسمي یا عامه نماینده ګی ګانی: عامه نقش لري او دمارکیتي معلوماتو د راټولو او نشرولو لپاره دوی زیات معلومات دمارکیت دمختلفو مسایلو لپاره جمع اوري کوي او چی اړوندو اشخاصو ورته ضرورت لري په لاس کی ورکوي. او دخریدارانو رقابتي موقییف او خرڅونکی کی تربیه کوي او همدارنګه نور موسسات د تصمیم نیونی عملیه کمک کوي دپلان وزارت، دتجارت وزارت، دزراعت وزارت، داوبو او مالداري تجارتي اطاقونه دافغانستان بانګ مالیه وزارت، دمرکزی احصایی ریاست کپراتیفونه او نور موسسات دزیاتو معلوماتو ته مربوط دتولید او مارکیتنګ او داقتصادي توکو جمع اوري کول او دعلاقمندانو اختیار کی ورکول اوس هم دمعلوماتو څخه ساحه لویه نده بلکی کوچیني ده دجمع اوری او دمعلوماتو دنشرولو دزراعتی محصولاتو دمارکیتنګ لپاره چی احصایه او معلومات چی د مربوطه مسایلو په باره کی جمع اوري کیږي او به مناسب وخت دعلاقمندان په اختیار کی ورکول کیږی دا معلوماتو دمملکت دانکشافی پروګرامونو لپاره مهمي دي او داستفاده وړ ګرځي.
دزراعت په برخه کی دمارکیتي اطلاعاتو دجمع کولو مهمی ساحی
غله جات: داخلي ضرورت، دکشت لاندی ساحی، دحاصل د ټولولو څخه مخکی دحاصلاتو سنجنش، دحاصل د ټولولو څخه وروسته دمجموعي تولید، دمارکیتنګ په کانالونو کی دتولید مقدار دعرضه کیدونکي محصول مقدار روزمره نرخ، په ساتنځای کی، دتولید مقدار دنرخ او تولید نوسانات، دصادراتو او وارداتو مقدار.
سبزيجات او میوه جات: په باغونو او ځمکو کی دکرل شوي توکو دحاصلاتو تخمین، مجموعي حاصل، دمارکیتنګ په کانالونو کی د محصولاتو جریان، په ذخیرو او سړو خونو او مارکیت د محصولاتو مقدار په مختلفو مارکیتونو کی نرخونه او دهغوي د کیفیت په اړه معلومات، دسیمی او نړي دمارکیت د ظرفیت په اړه معلومات، تجارتي فرصتونه او خنډونه، دکلني صادراتو او وارداتو اندازه.
حیوانات: تعداد دهر یو دارزښت تخمین، دغوښی دمجموعی بستی تخمین، پوستکی، وړي او نور، دحیواني محصولاتو عرضه او تقاضا او په مارکیت کی دهغوي نرخ، دغوښی دکلنی صادراتو او وارداتو اندازه.
دشیدو حیوانات: دشیدو حیواناتو تعداد، دشیدو کلنی تولید، دشیدو روزانه نرخ، شیدو لپاره تقاضا او د هغي تغیرات او دلبنیاتو د وارداتو او صادراتو کلنی اندازه.
چرګان: دهګۍ ورکوونکو او غوښی تولیدونکو چرګانو تعداد، دخلکو دضرورت په اساس دغوښی او هګۍ د تولید مجموعی کلنی تخمین، دنیوو تولید شویو بچيو تخمیني تعداد، دغوښی او هګۍ نرخ، دهګۍ او غوښی کلني صادرات او واردات همدارنګه دزراعت د وضعی په اړه مکمل راپور دتولید کمبود او زیاتوالی، دعرضی وضع،  تقاض او نرخونه، دمارکیتنګ وضیعت، دحمل او نقل وضعه او په عمومي ډول د تجارت او زراعت وضع باید جمع اوري شي، تحلیل او تفسیر شي او بیا دعلاقمندانو په لاس کی ورکړل شي. د دی لپاره چی نوی پیشنهاد د تطبیق په ساحه کی وجود ولري دطبعی منابع مکمل سروی د زراعت په سکتور کی ضروري دی او ددی په تعقیب سره باید مسلکي نماینده ګی ګانی جوړی شي ترڅو دجمع اوري تحلیل، تفسیر او انتشار دمارکیتي اطلاعاتو دممکلت په ټول کنج او کنار کی جوړ شي ترڅو چی کافي او ضروري او په وخت معلومات داقتصادي مسایلو علاقمندانو ته په لاس ورکړل شي.
دمارکیټي اطلاعاتو دارزیابۍ معیارونه: د دی لپاره چی دمارکیتنګ مولدین او موسسات چی کوم معلومات په لاس کی لري پری څنګه اعتبار وکړي نو د دی لپاره لاندی معیارونه وجود لري.
دمعلوماتو منبع
دمعلوماتو د جمع اوري روش او طریقه
دمعلوماتو جامع والی او پوره والی
موثق معلومات
اطلاعاتو اړیکه داستفاده کوونکي سره
دمعلوماتو تازه والی
داطلاعاتو درست شکل
دلاسرسي وړ معلومات
د یورو اتلانتیک شراکت شورا
د یورو-اتلانټیک شراکت شورا (EAPC) له سړې جګړې وروسته د شمالي اتلانتیک تړون سازمان (NATO) اداره ده. EAPC هغه څو اړخیزه شورا ده چې په اروپا او منځنۍ اسیا کې د ناټو او غیر ناټو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د ښه کولو لپاره رامنځته شوی. همدارنګه غړي هېوادونه په سیاسي او امنیتي مسلو د همکارۍ او خبرو اترو لپاره سره یوځای کیږي، چې دا شورا د ۱۹۹۷ز کال د مې په ۲۹مه د وزیرانو په غونډه کې د پرتګال په سینترا کې د شمالي اتلانتیک همکارۍ شورا (NACC) پر ځای چې په ۱۹۹۱ز کال کې جوړه شوې وه رامنځته شوه.
EAPC د ناټو د همکارۍ لپاره له خپلو ملګرو هېوادونو سره د یورو اتلانتیک سیمه کې ټولیز سیاسي چوکاټ چمتو کوي او دا شورا د سولې لپاره د شراکت سازمان (PfP) سره یوځای کار کوي، کوم چې په ۱۹۹۴ ز کال په جنورۍ کې تاسیس شوی، چې یاده شورا ۵۰ غړي لري د ناټو ټول ۳۰ غړو هېوادونه په ګډون د سولې لپاره د شراکت سازمان (PfP) ۲۰ غړي هم په کې شامل دي. دغه راز د دې شورا د غړو په منځ کې متحده ایالاتو د پام وړ رول لوبولی دی. همدارنګه له سړې جګړې نه وروسته متحده ایالاتو د EAPC د کلیدي غړي په توګه له روسیې سره چې د EAPC یو ملګری هېواد دی د ښکیلتیا لپاره هڅو ته دوام ورکړی.
NACC او PfP
EAPC د NACC پر ځای چې په ۱۹۹۱ز کال کې رامنځته شوې وه د ځایناستي په توګه کار کوي. NACC د یو سازمان په توګه د ناټو له پخوانیو وارسا تړون مخالفینو سره د خبرو اترو او همکارۍ لپاره رامنځته شوی و. سربیره پردې، NACC په ۱۹۹۴ز کال کې د PfP رامنځته کولو لپاره لاره هواره کړه. دغه راز ناټو په ساده توګه د سولې خبرو اترو کې د ښکیلتیا پر ځای PfP چې د سولې لپاره ریښتنی شراکت و پیل کړ، چې د PfP موخه په ټوله اروپا کې د سیاسي او نظامي همکارۍ پراخول او پیاوړي کول، ثبات زیاتول، سولې لپاره د ګواښونه له منځه وړل او د اړیکو جوړول وو، خو PfP د دې موخو لاس ته راوړلو لپاره د بل سازمان لکه EAPC مرستې ته اړتیا درلوده.
په ۱۹۹۷ز کال کې د NACC ښکېلو متحدینو د یوې امنیتي ټولنې جوړولو ته چې د لوېدیځې اروپا نور ملګري هم په کې ګډون کولې شو لیوالتیا څرګنده کره. نو ځکه له ناټو سره یې ژورې همکارۍ پیل کړې او د دفاعي اصالحاتو او ډیموکراسۍ ته د لېږد ملاتړ مخ په زیاتېدو و، خو دوی داسې یوې ټولنې ته اړتیا درلوده چې لوی او د ډېرو پیچلو اړیکو لپاره مناسب وي، چې له همدې امله EAPC په ۱۹۹۷ز کال کې د NACC پر ځای رامنځته شو.
ونډه او جوړښت
د همکارۍ لپاره د ټولیز سیاسي چوکاټ چمتو کولو برسیره، EAPC د ناټو او انفرادي شریک هېوادونو ترمنځ د دوه اړخیزو اړیکو لپاره د VPf P پروګرام لاندې هم چوکاټ چمتو کوي، چې د EAPC کړنې د دوه کلن پلانونو پر بنسټ دي او په پراخه کچه سیاسي او امنیتي مسلو باندې پر مشورې او همکارۍ تمرکز کوي. دغه راز د EAPC سفیران میاشتنۍ او د بهرنیو او دفاع وزیران یې هر کال غونډې تر سره کوي. د شورا دنده د اوږدې مودې مشورې او همکارۍ ساتل؛ د ناورینونو مدیریت او د سولې ملاتړ عملیات ترسره کول؛ د سیمه اېزو مسلو حل کول؛ د وسلو کنټرول؛ د وسلو د خپرېدو او ډله ایزو وژنو مسلې؛ او نړیوال تروریزم ده.همدارنګه په دفاعي کچه EAPC د پلان جوړونې، بودیجې، تګلارې او سټراټیژۍ، ملکي بیړني پلان جوړونې، د ناورین چمتو کولو، اټومي خوندیتوب او علمي سپړنې مسولیت لري. برسېره پردې، EAPC د عملي همکارۍ هڅولو او همغږي کولو او په مهمو برخو کې د متخصصینو تبادله لکه د تروریزم سره مبارزه، د سرحدونو امنیت، او د ډله ایزو ویجاړولو وسلو او کوچنیو وسلو پراختیا برخه کې هم دنده لري. دغه راز د ناټو او EAPC تګلارو موافقه کړې چې د ښځو، سولې او امنیت او د انساني قاچاق سره د مبارزې په اړه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ۱۳۲۵ پریکړه لیک پورې اړوند نړیوالو هڅو ملاتړ وکړي.
امنیتي غونډه
د ۲۰۰۵ز کال د مې په ۲۴مه او ۲۵مه  EAPC خپل لومړی امنیتي غونډه د سویډن په آری ښار کې ترسره کړه، چې په دې غونډه کې د ناټو او ملګرو هېوادونو وزیران، لوړ پوړي پریکړه کونکي او د مدني ټولنې استازو ګډون کړی و. دغه راز د دې غونډې موخه دا وه تر څو له مدني ټولنې سره اړیکه ونیسي او د ناټو په اجنډا کې د نادولتی موسسو رول د سولې جوړونې او بیارغونې په اړه په ځانګړې توګه د بالکان او افغانستان په سیمو کې وپېژنی. همدارنګه ناتو یادونه وکړه چې استازو د وزیرانو د منظمو غونډو په پرتله د یورو - اتلانتیک مسلو په اړه د ډېرو ژورو بحثونو فرصت درلود.
د ٢٠٠٧ ز کال جون مياشت کې د مقدونيا جمهوريت د اوهريد ښار کې دویمه غونډه جوړه شوه. د دې غونډې تمرکز په افغانستان، انرژۍ، امنیت او د یورو اتلانتیک په جوړښت کې د بالکانونو یو ځای کېدو لپاره د یوې هراړخیزې تګلارې موندل وو. په دې غونډه کې وزیرانو، لوړ پوړو چارواکو، د پارلمان غړو، علماوو، غیر دولتي موسسو او خبریالانو ګډون کړی و. د ناټو عمومي منشي جاپ دي هوپ شیفر وویل چې دوی یو لړ مسلکي مخینه لرونکي ګډون کوونکی غواړي تر څو نظرونو وړاندې کړي، پرانیستې خبرې ولری او په بېلابېلو لیدلوری وپوهیږی.
په EAPC کې د متحده ایالاتو ښکیلتیا
متحده ایالاتو د ۱۹۹۱ز کال ډسمبر کې د NACC د بنسټ ایښودونکو غړو په توګه دنده ترسره کوله، چې د NACC له ړنګېدو او د PfP او EAPC له یوځای کېدو وروسته متحده ایالاتو د یو مهم غړي په توګه په EAPC کې خدمت ته دوام ورکړ.
له سړې جګړې نه وروسته د متحده ایالاتو موخه دا وه چې له ناورینونو او ننګونو سره د مبارزې لپاره د لا زیاتو نړیوالو ګټو څرګندونه وکړي. دغه راز امریکايي چارواکو هیله ښودلې چې له روسیې سره به همکاري هم شوني  وي، چې د سړې جګړې وروسته د متحده ایالاتو موخه په EAPC کې د روسیې شاملول د متحده ایالاتو او د یورو اتلانتیک سیمه کې د پخلاینې او ثبات راوستلو و.
د ډیموکراسۍ او بازار اقتصاد ته وده ورکول او له یو باثباته اټلانټیک سره یو ځای کېدل د متحده ایالاتو لپاره په EAPC کې د ګډون کولو لپاره یو له سترو هڅونو نه و.
د ۱۹۹۰ لسیزې په لومړیو
د ۱۹۹۰ لسیزې په لومړیو کې د ناټو متحدینو د یورو اتلانتیک شراکت کې د مسکو ښکیلتیا لپاره څو ګامونه پورته کړل. دوی غوښتل چې د یورو اتلانتیک سیمه کې په ځانګړې توګه له سړې جګړې وروسته روسیې سره ډیموکراټیک او اقتصادي اصلاحاتو ته پراختیا ورکړي او روسیه په EAPC کې د شریک هېواد په توګه کار کوي، چې د دوی ښکیلتیا د ۱۹۹۱ز کال د ډسمبر په ۲۰مه د شمالي اتلانتیک د همکارۍ شورا په لومړۍ غونډه کې وه. دغه راز دا غونډه د ناټو، د ختیځې اروپا هېوادونو او د شوروي اتحاد په حضور کې جوړه شوې وه. د دې غونډې په پای کې د شوروي سفیر پیغام ترلاسه کړ چې د غونډې په ترسره کولو سره به شوروي اتحاد بله ورځ شتون ونه لري، خو د شوروي سفیر په دې وخت کې اشاره وکړه چې هغه به یوازې د روسیې فدراسیون استازیتوب کوي او نور د شوروي اتحاد استازیتوب نه کوي.
په ۱۹۹۴ز کال کې روسیه د سولې لپاره شراکت سازمان (PfP) سره یوځای شوه او په دې توګه د روسیې او ناټو ترمنځ اړیکې پیاوړې شوې، چې د PfP او NACC له ادغام وروسته روسیه په اتوماتيک ډول په ۱۹۹۷ز کال کې د EAPC غړی شو. په همدې کال کې د ناټو او روسیې د تاسیس قانون هم لاسلیک شو، چې له سړې جګړې وروسته د دوی تر منځ د همکاریو څرګندوينه کوي. همدارنګه روسیې په ۱۹۹۰ لسیزه کې له ناټو سره یو شمېر شراکتونه لکه د ناټو او روسیه د شراکت کمیسیون (NRC) لاسلیک کړ چې په ۱۹۹۷ز کال کې د ناټو او روسیې دایمي ګډ کمیسیون باندې بدل شو.
ختيځه افريقا
په جغرافیه کې ، مصر او سوډان هم ځینې وختونه په دې سیمه کې شامل ګڼل کیږي.
ختیځه افریقا په عمومي توګه هغه سیمې ته ویل کیږي چې کینیا ، تانزانیا او یوګانډا او روانډا ، برونډي او سومالیا پکې شامل دي.
د ختیځې افریقا ځینې سیمې د دوی د ځنګلي ژوند لپاره په ټوله نړۍ کې مشهورې دي، پشمول پيلان ، وحشي غواګانې ، زمریان ، پړانګان او ګنډې. د غیرقانوني او بې توپیره ښکار له امله، د دې حیواناتو نفوس په چټکۍ سره کمیږي.
ختیځه افریقا د طبیعي ښکلا له پلوه بډایه ده، په شمول د لویو وچو دره، د افریقا دوه لوړ غرونه Kilimanjaro او Mount Kenya ، د نړۍ دوهم لوی د تازه اوبو جهيل، د ویکتوریا جهيل ، او د نړۍ دوهم ژور تنګانیکا جهيل د پام وړ دي.
د خپلې ځانګړې جغرافیې او د کرنې لپاره د عالي مناسبیت له امله ، دا سیمه په 19 پیړۍ کې د اروپا نیواکګرو هیوادونو لخوا د تیري او غلامۍ سره مخ وه. نن ورځ، سیاحت په کینیا، تنزانیا او یوګانډا کې ترټولو مهم صنعت دی.
د سیمې ډېر هېوادونه د سیاسي بې ثباتۍ، فساد ، ناامنۍ او کورنۍ جګړې قرباني شوي دي، خو کینیا او تانزانیا باثباته حکومت او اقتصاد لري، خو دا هېوادونه له سیاسي کړکېچونو خوندي نه دي.
سرچينې
وېشنيزه:افريقا وېشنيزه:افريقايي اتحاديه وېشنيزه:افريقايي اوراسيا وېشنيزه:افريقايي فيلسوفان وېشنيزه:افريقايي هېوادونو
د اوبو او هوا وړاندوېینه
د اوبو او هوا وړاندوېینه په یوه ټاکلي وخت کې د یوه ټاکلي ځای لپاره د اتومسفیري شرایطو د وړاندوېینې لپاره د علم او ټکنالوژۍ کارولو ته ویل کېږي. خلکو زرګونه کاله او په رسمي ډول له نولسمې پېړۍ راهیسې د اوبو او هوا د وړاندوېینې هڅه کړې ده. د اوبو او هوا وړاندوېینه د اوسني اتومسفیر، ځمکې او سمندر د وضعیت په اړه د کمي اطلاعاتو د راټولولو او په یوه مشخص ځای کې د اتومسفیري بدلونونو د څرنګوالي د وړاندوېینې لپاره د هواپوهنې په کارولو سره ترسره کېږي.
یو وخت به د اوبو او هوا وړاندوېینه د هوايي فشار د بدلونونو، د فعلي هوا د شرایطو او اسمان د حالت یا د ورېځو د پوښښ له مخې محاسبه کېده، خو دا مهال پر کمپیوټري ماډلونو تکیه کوي چې ډېری اتومسفیري عوامل په پام کې نیسي. لا هم د وړاندوېینې د داسې ماډل لپاره د انسان لاسوهنې ته اړتیا ده چې د نښې د تشخیص، لرې اړیکو او د ماډل د کاري پوهې مهارتونه په کې شامل وي. په وړاندوېینه کې د دقت د نه شتون لاملونه د اتومسفیر بې‌نظمه ماهیت، د اتومسفیر، ځمکې او سمندر د تشرېح کوونکو معادلاتو د حل لپاره اړین لوی محاسباتي ځواک، د لومړنیو شرایطو په اندازه کولو کې تېروتنې او د اتومسفیر او اړوندو پروسو په اړه ناسمه پوهه ده. پر دې بنسټ، د فعلي او هغه وخت تر منځ د اختلاف د ډېرېدو له امله چې وړاندوېینه یې شوې ده، د وړاندوېینو په دقت کې کمښت راځي. د ماډلونو له ټولګو څخه کار اخیستل په وړاندوېینو کې د تېروتنو له کمېدو او د ډاډ د کچې له رامنځته کېدو سره مرسته کوي.
د اوبو او هوا د وړاندوېینې لپاره بېلابېلې لارې چارې شته. د هوا پوهنې خبرداري مهمې وړاندوېینې دي، ځکه چې د ځاني او مالي خوندیتوب لپاره کارول کېږي. پر تودوخه او اورښت ولاړې وړاندوېینې د کرنې او له همدې امله په بازارونو کې د سوداګرو لپاره ډېر اهمیت لري. د ښاري خدمتونو شرکتونه د تودوخې د درجې وړاندوېینه په راتلونکو ورځو کې د تقاضا د اټکل لپاره کاروي. په ورځني ډول ډېری خلک د اوبو او هوا وړاندوېینه د دې لپاره کاروي چې په یوه ټاکلې ورځ څه ډول جامې واغوندي. دا چې د سخت باران، واورې او ساړه باد له امله تر کور د باندې فعالیتونه په کلکه محدودېږي، د اوبو او هوا وړاندوېینه مرسته راسره کوي چې د خپلو فعالیتونو لپاره مخکې له مخکې پلانونه جوړ کړو.
د اوبو او هوا وړاندوېینه د اقتصاد یوه برخه ده. د بېلګې په توګه په ۲۰۰۹ ز کال کې متحدو ایالتونو کابو ۵.۱ میلیارده ډالره د اوبو او هوا د وړاندوېینې لپاره ولګول او دومره ګټه یې وکړه چې اټکل کېږي شپږ برابره زیاته ده.
لرغونې وړاندوېینه
تر میلاد وروسته په ۹۰۴ ز کال کې «ابن وحشیه» د «الفلاحة النبطیة» په نامه کتاب ولیکه. دا کتاب په آرامي ژبه و چې عربي ته وژباړل شو او د اوبو او هوا، اتومسفیري بدلونونو، سیاره‌يي نجومو د نښو؛ د قمري فازونو د کتنې پر بنسټ د باران د نښو او د بادونو د حرکت له مخې د اوبو او هوا د وړاندوېینې په اړه یې بحثونه وکړل.
د اوبو او هوا د وړاندوېینې لرغوني مېتودونه معمولاً د پېښو پر لیدل شویو نښو تکیه وو چې د نښو تشخیص هم ورته ویل کېده. د بېلګې په توګه: که به ولیدل شول، چې د لمر د لوېدو پر مهال به اسمان سور و، بله ورځ به هوا مناسبه وه. دغه تجربه د هواپوهنیزو معلوماتو د تولید لپاره نسل په نسل پراخه شوه، خو له دې سره سره، دغه ډول وړاندوېینې د باور وړ نه دي او ډېری یې تر هغه وخت را وروسته د دقیقو ازمېښتونو په مقابل کې مقاومت نه‌شي کولی.
اوسني مېتودونه
د اوبو او هوا د وړاندوېینې مډرنه دوره په ۱۸۳۵ ز کال کې د الکتریکي تلګراف د اختراع تر مهال وروسته پیل شوه. تر هغه وړاندې د لرې اوبو او هوا د راپورونو تر ټولو ډېره چټکتیا په ورځ کې شاوخوا ۱۶۰ کیلومتره (په ورځ کې ۱۰۰ مایله) وه، خو معمولاً په ورځ کې له ۶۰ تر ۱۲۰ کیلومتره (په ورځ کې له ۴۰ تر ۷۵ مایله) پورې (د ځمکې او سمندر دواړو له لارې) وه. د ۱۸۴۰مې  ز لسیزې په وروستیو کې تلګراف د دې زمینه برابره کړه چې د یوې پراخې سیمې د اوبو او هوا د شرایطو راپورونه په اسانۍ سره ترلاسه شي او دا یې شونې کړه چې د اوبو او هوا د شرایطو وړاندوېینې تر ډېره د باد د مسیر پر خلاف ترسره شي.
دوه هغه کسان چې د یوه علم په توګه د وړاندوېینې په لټه کې وو، یو د بریتانیا د سلطنتي سمندري ځواکونو افسر «فرانسېس بوفورټ» او بل یې مرستیال «رابرټ فیټزروی» و. دوی دواړه د بریتانیا په سمندري او دولتي چارو کې بانفوده خلک وو. که څه هم هغه مهال په رسنیو کې پر دوی ملنډې وهل کېدې، خو د دوی کار علمي اعتبار پیدا کړ، سلطنتي سمندري ځواکونو ومانه او د هوا د وړاندوېینې د اوسنیو ټولو علومو بنسټ یې رامنځته کړ.
بوفورټ د باد د ځواک مقیاس او د اوبو او هوا کودېنګ رامنځته کړ ،چې ټاکل شوې وه د ژوند تر پایه یې په خپلو مجلو کې وکاروي. فورټ د بریتانیا د سواحلو په شاوخوا کې د باوري جریانونو جدولونه هم جوړ کړل او له خپل ملګري «ویلیم ویول» سره یوځای یې د اوبو او هوا د سوابقو ثبت د بریتانیا د ساحلي ګارد ۲۰۰ تم‌ځایونو ته پراخ کړ.
په ۱۸۵۹ ز کال کې یو توپان راغی چې له امله یې سلطنتي منشور له منځه لاړ. دغه توپان «فیټزروی» ته الهام ورکړ، تر څو د وړاندوېینې لپاره ځینې لارې چارې ومومي چې ده «د اوبو او هوا وړاندوېینه» نوم پرې کېښود. په دې توګه یې «د اوبو او هوا وړاندوېینه» اصطلاح رامنځته کړه. له تلګراف څخه د کار اخیستلو لپاره ۱۵ ځمکني تم‌ځایونه جوړ شول، تر څو په ټاکلو وختونو کې د اوبو او هوا ورځني راپورونه ورته ولېږي او دا د توپان د خبرداري لومړني خدمات وو. ده بېړۍ چلوونکو ته د خبرداري خدمات په ۱۸۶۱ ز کال کې د تلګراف د اړیکو په مرسته پیل کړل. د ورځنۍ هوا لومړنۍ وړاندوېینه په ۱۸۶۱ز کال کې په «ټایمز» ورځپاڼه کې خپره شوه. په ورپسې کال په اصلي بندرونو کې د توپان د وړاندوېینې د خبرداري لپاره یو سیستم رامنځته شو. «د اوبو او هوا کتاب» (Weather Book) چې په ۱۸۶۳ ز کال کې فیټزروی خپور کړ، د هغه مهال تر علمي کچې څو برابره لوړ و.
عددي وړاندوېینه
تر شلمې پېړۍ وروسته د اتومسفیري فزیک په پوهه کې پرمختګونه د دې لامل شول چې په مدرنه هواپوهنه کې د عددي وړاندوېینې بنسټونه رامنځته شي. په ۱۹۲۲ زکال کې انګریزعالم «لوییس فرای ریچارډسون» د هغو یادښتونو له ترلاسه کولو ورسته چې د لومړۍ نړیوالې جګړې په جریان کې یې کار پرې کړی و، «د عددي پروسو له مخې د اوبو او هوا وړاندوېینه» خپره کړه. ده په دغه اثر کې څرګنده کړه چې څرنګه کولی شو، د اتومسفیر پر جریان په حاکمو بهاندو ډینامیک معادلاتو کې له کوچنيو متغیراتو څخه سترګې پټې کړو او په زمان او مکان کې د محدود تفاضل یوه طرحه رامنځته کړو، تر څو د عددي وړاندوېینې لپاره د حل‌لارو پیدا کولو امکان برابر کړي.
ورکې شوې ژبې
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" ورکه شوې ژبه(Extinct language) هغه ژبه ده چې نور یې هیڅ ویونکی نشته، یا هغه ژبه ده چې په اوسني وخت کې په خبرو اترو او دفاترو کې نه کارول کيږي.
نور وګوره
د ژبې اړیکه او د اسرایلي عبراني ژبي بډایه کول. پالګراو میکملان. 2003. ISBN 978-1403917232.
سرچينې
وېشنيزه:پخوانی ژبې وېشنيزه:ژبه وېشنيزه:ژبې وېشنيزه:ژبپوهان وېشنيزه:ژبنيزې کينډۍ وېشنيزه:ژبني حقونه وېشنيزه:ژبساپوهنه وېشنيزه:ژباړه وېشنيزه:ژبپوهنه وېشنيزه:ژبنيز ليکدودونه
ځوان رومي ډاکټر او نورالدين زنګي:
ځوان امیر نور الدین زنګي رحمه الله * ته ورغی، اسلام یې قبول کړ او له امیر نه یې وغوښتل چې زه غواړم همدلته له مسلمانانو سره واوسم، نور الدین ورته وویل: ته څه مهارت لرې؟ ځوان ورته وویل: زه د جراحي برخه کې طبیب یعني ډاکټر یم ، نور الدین زنګي ورته وویل: ته کولی شې زموږ سره زموږ د ټپي پوځیانو برخه کې کار وکړې؟ ځوان ورته وویل: په الله مې قسم چې د همدې لپاره خو زه راغلی یم، که په دې توګه مې الله تعالی ګناهونه او د کفارو پوځیانو د علاج کولو ګناه راته وبښي، نور الدین زنګي ورته وویل: زویه! په توبه او اسلام منلو سره دا ټول ګناهونه بښل کیږي. بیا نور الدین زنګي ورته وویل: ته به درمل او د علاج وسایل ترکومه راوړې؟ هغه ورته وویل: صیب دا یوازې د روم هیواد کې پیدا کیږي، نور الدین ورته وویل: په الله قسم که دا خبره ومنم چې خپلو ټپیانو ته به د دښمن له هیواده درمل راوړم، نو رومي ځوان ته یې وویل: زموږ د پوځ یوه ډله ځوانان په ساده جامو کې درسره بوځه او له روم هیواد نه د درملو بوټي راوړه چې موږ هماغه رقم بوټي دلته برابر کړو، ځوان له خپلو ملګرو سره ولاړ، څه وخت وروسته یې هغه څه راوړل چې نور الدین زنګي ورته ښوولی وو. نور الدین زنګي هغه ته د ضرورت په اندازه سره زر او ځمکه ورکړه، څو کسان یې هم ورکړل او ورته ویې ویل چې د ضرورت وړ د درملو ټول بوټي وکره او وپاله او چې کله تیار شي بیا یې موږ ته راوړه. داراز نورالدین هغه ته د هغه د خپل شخصي لګښت لپاره هم ځمکه ورکړه. څه وخت وروسته ځوان او د هغه ملګري ټیم هغه طبي بوټي تیار کړل، نور الدین زنګي هغه ته بل ځای ورکړ چې هغه هلته د درمل جوړولو ځای برابر کړي، داراز هغه ته یې یوه ډله ځوانان هم ورکړل چې هغه د درمل جوړولو طریقې وروښیی او داراز طبي زده کړې ورکړي، چې بیا د مسلمانانو بل چا ته ضرورت پیدا نه شي او مسلمانان د طب په برخه کې خپل خلک ولري.