cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ټیلسون هاریسون
لومړنی ژوند
په ۱۹۰۷ زکال کې له طب پوهنځي څخه له فراغت وروسته نوموړي د هډسون خلیج په نامه شرکت کې په کار پیلولو سره د البرټا د کري ټولنې په درملنه پیل وکړ او سربېره پر دې یې د سیمه ئیز پست د مدیر په توګه کار کاوه. ورسته له دې نوموړي ډېر ژر خپله کورنۍ د واشنګټن، ایداهو او بالاخره د اورګن دروسي ته ولېږدوله، چېرې چې نوموړی ډاکټر، درمل جوړونکی، شاروال، پراختیا ورکوونکی او همدارنګه فارم لرونکی شو. په ۱۹۰۹ زکال کې هاریسون له خپلې مېرمنی سیبل څخه د روزالیند په نامه د یوې لور پلار شو. په ۱۹۱۲ زکال کې د امریکا د طبي ټولنې مجلې د هاریسون اړوند یوه مقاله «له ستونزو سره د سزارین عملیاتو» تر عنوان لاندې خپره کړه، هغه سزارین عملیات چې نوموړي په یوې لرې پرتې کروندې کې د تیلو د څراغ پر وړاندې ترسره کړی و. هغه د خپل نارامه خوی له امله په اورګن کې خپله کورنۍ پرېښوده او په ۱۹۱۳ زکال کې یې لندن ته سفر وکړ څو د نسايي ولادي په برخه کې د ماسټرۍ په کچه عملي کار وکړي. هغه مهال چې په ۱۹۱۴ زکال کې لومړۍ نړیواله جګړه پیل شوه؛ هغه په بلجیم کې د جګړې په هڅو کې مرسته وکړه. هلته د اوا په نامه له یوې ترکي ښځې سره بلد شو او خپلې لومړنۍ ښځې ته یې له طلاق ورکولو پرته له هغې سره واده وکړ. په ۱۹۱۵ زکال کې هاریسون او د هغه نوې ښځه د تکزاس ال پاسو سیمې ته ولاړل څو هلته ژوند وکړي.
د شمالي امریکا کړکېچ او لومړۍ نړیواله جګړه
تکزاس ته له رسېدو ډېر ژر وروسته هاریسون د انقلابي جنرال پانچو ویا د روغتیايي ډلې د مشرۍ خطرناکه دنده پر غاړه واخیسته. نوموړی د ویلا د دښمن ونوستاینو کارانسا له خوا چې وروسته د مکسیکو ولسمشر شو، ونیول شو. نوموړی په اعدام محکوم شو، خو هغه مهال چې کارانسا ناروغ شو؛ هاریسون وژغورل شو ځکه د نوموړي د درملنې لپاره یوازنی په شرایطو برابر ډاکټر و. هاریسون جنرال د ښه کېدو تر مهاله وساته او هغه یې دې ته چمتو کړ وتښتي څو پوځي اطلاعات پولې ته څېرمه میشتو امریکايي ځواکونو ته ورسوي.
د یوتا په مورمون ټولنه کې له لنډ مهال استوګنې وروسته، هاریسون په ۱۹۱۷ زکال کې د کاناډا د پوځ د ډاکټرانو په ډله کې ځان ثبت کړ او په یوه فرانسوي روغتون کې ډاکټر شو چېرې چې نوموړي د چینايي کارګرو ځواکونو درملنه کوله. هاریسون په چټک ډول د دغې ډلې چې نږدې ۲۰۰ زره تنه کېدل د کلتور او ژبې له زده کولو وروسته د هغوی ترمنځ د بیلهرزیا، سږو د پړسوب او توبرکلوز ناروغان په بریالي ډول تداوي کړل چې د ۱۹۱۷-۱۹۱۸ زکال د ژمي پر مهال یې په دغه پوځ کې د ناروغو غړو شمېر په پام وړ کچه را کم کړ.
د جګړې ترمنځ دوره
له لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته هاریسون د یو شمېر طبي چارو لکه په قسطنطنیه کې په مقاربتي ناروغیو باندې د اخته فاحشو د درملنې او همدارنګه د اسرائیلو په اللد سیمه کې د اکسرې د یوه مرکز د جوړولو په موخه منځني ختیځ ته سفر وکړ. په داسې حال کې چې نوموړي خپلو دوه نورو ښځو ته له قانوني پلوه طلاق نه و ورکړی؛ په ۱۹۲۰ زکال کې یې د مصر په الکسندریې ښار کې یې د فیلومنا آبلا په نامه له یوې مالتايي مېرمنې سره واده وکړ. له دې سره دغې نوې جوړې وه نشو کولای له هغو ستونزو وتښتي چې په ټول عمر کې هاریسون ورسره ښکېل و. د دوی ریل ګاډۍ د هغو ناهیلو شوو سوریایانو له برید سره مخ شو چې له یوې ډلې سیاستوالو څخه ناهیلي شوي و. د دغه ډاکټر چې نوی یې دریم واده کړی و چټک فکر له دې سره مرسته وکړه چې د خپلې نوې ښځې پښه له ګانګرین کېدو وژغوري.
په داسې حال کې چې لا د قسطنطنیې د روغتون مسئولیت ور تر غاړې و، هڅه یې وکړه له خپلې یوې ناروغې سره وتښتي خو ونیول شو او د ناسم چلن په تور محاکمه شو، ځکه چې دغه ښځینه ناروغه د یو ترکي افسر مېرمن وه. هغه مهال چې هاریسون کاناډا ته تبعید شو؛ وړونکې بېړۍ یې په مراکش کې لنګر واچوه او همدلته وتښتېد. له دې ځایه ایرلنډ ته ولاړ او هلته یې د یو کاتولیک په توګه په ځان ښوولو سره د ایرلنډ د آزاد ایالت له پوځ سره لاس یو کړ. هغه مهال چې د نوموړی ځای پیدا شو په چټکۍ سره ولز ته ولاړ څو په سیلیکوزیس باندې د اخته د ډبرو د سکرو د کان کارکوونکي تداوي کړي. په ۱۹۲۳ زکال کې هاریسون له خپلې څلورمې ښځې اوا اولون بوون سره په کارډیف کې واده وکړ؛ پرته له دې چې له خپلو نورو دریو ښځو څخه طلاق واخلي او له هغې سره کارائیب ته په سفر ولاړ.
ماکس وېبر
ماکسیمیلیان کارل ایمېل وېبر (/ˈveɪbər/؛ جرمني: [ˈveːbɐ]؛ ۱۸۶۴ اپرېل ۲۱مه – ۱۹۲۰ جون ۱۴مه) یو جرمنی ټولنپوه، تاریخپوه، حقوقپوه، او سیاسي اقتصادپوه و، چې د عصري لوېدیځې ټولنې د پرمختګ له مهمو تیوریستانو څخه شمېرل کېږي. د هغه نظریاتو پر ټولنیزې تیورۍ او ټولنیزې څېړنې ژورې اغېزې ښندلې دي. که څه هم وېبر ځان ټولنپوه نه باله، خو نوموړی د اوګوسټ کونټ، کارل مارکس، او ایمیل دورکایم ترڅنګ، د ټولنپوهنې د پلرونو له ډلې شمېرل کېږي.
ښاغلي وېبر، د دورکایم خلاف، پر مونوکازل یا تک‌علتي (monocausal) توضیحاتو باور نه درلود، بلکې ویل یې چې د هرې پایلې ډېر لاملونه کېدای شي. همدا راز نوموړی، د دورکایم خلاف، د مېتودولوژیک مثبتیت-ضد یو له اکلیدي پلویانو څخه و، او پر دې اند و چې د ټولنیز عمل مطالعه باید د سوچه تجربوي مېتودونو پر ځای د تفسیري مېتودونو له لارې وشي، چې په بنسټیزه توګه د معنا د هغه مفهوم د درک پر بنسټ وي چې افراد یې له خپلو کړنو سره تړي. د وېبر اصلي فکري دغدغه د منطقي کولو یا عقلاني کولو، سیکولرایزیشن، او "دین ته ارزښت نه ورکولو" پر پروسو پوهه وه. هغه په یوه رساله کې وویل، چې دا ډول پروسې له پانګوالۍ (capitalism) او عصري کېدو (modernity) سره تړاو لري.
وېبر د خپلې هغې رسالې له کبله هم مشهور دی چې اقتصادي ټولنپوهنه او د مذهب ټولنپوهنه سره رایوځای کوي، او د هغو کلتوري اغېزو پر اهمیت ټینګار کوي چې په دین یا مذهب کې د پانګوالۍ د محرکو فکتورونو په توګه شامل دي. دا بیا د مارکس له تاریخي مادیالیزم سره په تضاد کې ده، کوم چې مذهب د پانګوالیزم مشتق ګڼي. وېبر لومړی ځل خپله تیوري په خپل اصلي اثر "پروټېسټانټ اخلاقیات او د پانګوالۍ روحیه" (۱۹۰۵) کې تشریح کړه، او زاهدانه پروټېسټانټېزم یې یو له هغو مهمو "انتخابي قرابتونو یا تړاوونو" څخه ګڼلی، چې پر بازار ولاړې پانګوالۍ او په لویدیځه نړۍ کې عملي شوو منطقي-قانوني نظامونو رامنځته کېدو لامل شوی. پروټېسټانټ اخلاقیات اثر یې د نړیوالو ادیانو په اړه د هغه د پراخو څېړنو لومړنۍ برخه جوړوي، ځکه هغه وروسته د چین او هند ادیان، او همدارنګه د لرغوني یهودیت څېړنه وکړه، او په ځانګړې توګه یې د دوی د مختلفو اقتصادي پایلو او ټولنیز جوړښت شرایطو ته ځانګړې توجه وکړه. په یو بل مهم اثر "سیاست د مسلک په توګه" کې نوموړي "دولت" د یوې داسې ادارې په توګه تعریف کړ، چې په بریالۍ توګه "په یوه مشخصه سیمه کې د فزیکي ځواک د مشروع کارونې د انحصار" ادعا کولی شي. نوموړی همدا راز لومړی کس و، چې ټولنیز واک او اقتدار یې په جلا شکلونو کې ډلبندي کړ: کاریزماتیک، دودیز، او منطقي-قانوني. د بیوروکراسۍ په اړه د وېبر د تحلیل ټینګار پر دې و، چې عصري بنسټونه په زیاتیدونکي توګه د منطقي-قانوني واک پر بنسټ ولاړ دي. وېبر په اقتصادي تاریخ، تیورۍ او مېتودولوژي کې هم بېلابېلې ونډې لرلې دي. د هغه د عصريتابه یا مدرنیت او معقولیت تحلیل له فرانکفورت مکتب سره تړلې انتقادي تیوري باندې پام وړ اغېزه وکړه.
له لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته، وېبر د جرمني د لیبرال دیموکراتیک ګوند له بنسټ اېښودونکو څخه و. هغه پارلمان ته هم ځان نوماند کړ خو بریالی نه شو، او بیا د هغې کمیټې سلاکار شو چې د ۱۹۱۹ کال دیموکراتیک وایمار اساسي قانون مسوده یې جوړه کړه. پر هسپانوي انفلوانزا له اخته کېدو وروسته په ۱۹۲۰ کال کې د سینه بغل له امله ومړ، او د مړینې پر وخت ۵۶ کلن و.
لومړنی ژوند او مخینه
ماکسیمیلیان کارل ایمېل وېبر د ۱۸۶۴ کال د اپرېل په ۲۱مه د پروشیا د ساکسوني ایالت په ارفورت ښار کې زیږېدلی و، خو کورنۍ یې په ۱۸۶۹ کال کې برلین ته کډه شوه. هغه د ماکس وېبر سېنیر او مېرمن هېلېن فالنشټاین د اتو ماشومانو له ډلې تر ټولو مشر زوی و. ماکس وېبر سېنیر د خپل ژوند په اوږدو کې د حقوقي وکیل، ملکي کارمند، او د ملي لیبرال ګوند لپاره د پروشیا لینډټاګ او د جرمني پارلمان رایخسټاګ کې د پارلمان د غړي په توګه دندې ترسره کړې وې. مور یې فالنشټاین بیا تر یوې اندازې په فرانسوي هوګنوټ کډوالو کې ريښه لرله او له یوې بډایه مخینې څخه راغلې وه. زوی یې وېبر جونیر د وخت په تېرېدو سره د خپل مور او پلار ترمنځ د ازدواجي او شخصیتي ترینګلتیاوو څخه اغېزمن شو، ځکه د هغه پلار "یو داسې څوک و چې د ځمکې له خوښیو یې خوند اخیست" او مذهبي او خیریه عوامل او اهداف یې په پام کې نه نیول؛ خو د هغه مور یوه پرهېزګاره کالوینېسته وه "چې غوښتل یې د یو زاهدانه ژوند وکړي" او مطلق اخلاقي نظریات یې لرل.
په عامه ژوند کې د هغه د پلار وېبر سېنیر ښکېلتیا د هغه کور په سیاست او اکاډمیکو چارو دواړو کې ډوب کړ، ځکه چې د هغه سالون د پوهانو او عامه شخصیتونو لکه فیلسوف وېلهلم دېلتای او حقوقپوه لیوین ګولډشمیت د راټولېدو ځای و. ځوان وېبر او د هغه ورور الفرېډ، چې له هغه څخه هم یو ټولنپوه او اقتصادپوه جوړ شو، خپل لومړني کلونه په دې فکري فضا کې تېر کړل. دیارلس کلن ماکس وېبر په ۱۸۷۷ کال کې د کرسمس په مناسبت خپل مور او پلار ته دوې تاریخي مقالې ډالۍ کړې، چې عنوانونه یې داسې وو: "د امپراتور او پاپ موقعیتونو ته له ځانګړې حوالې سره، د جرمني تاریخي سیر ته کتنه" او "له قسطنطینیې څخه د کډوالۍ تر دورې پورې د روم د امپراتورۍ دورې ته کتنه".
ځوان وېبر به په درسي ټولګیو کې ستړی او خسته و او د ښوونکو تر اغېزې لاندې نه راته –کوم څه چې ښوونکو به د سپکاوي چلند باله او ترې ناراضه وو– وېبر په پټه توګه د لیکوال یوهان وولفګانګ وون ګوېته د اثر ټول څلویښت جلدونه ولوستل، او ویل کېږي چې د هغه پر ​​​​فکر او مېتودولوژي یې  پام وړ اغېزې وښندلې. پوهنتون ته له شاملېدو وړاندې د فیلسوف ایمانویل کانټ د اثارو په ګډون هغه ډېر نور کلاسیک اثار هم ولوستل.
زده کړې
ښاغلي وېبر په ۱۸۸۲ کې په هایدلبرګ پوهنتون کې د قانون د محصل په توګه نوم لیکنه وکړه، او له یو کال پوځي خدمت وروسته د برلین پوهنتون ته تبدیل شو. د تحصیل له لومړیو څو کلونو وروسته، چې هغه پکې ډېر وخت په "بیر څښلو او جګړه‌ییزو لوبو" کې تېر کړ، او په کورنیو جنجالونو کې یې ورځ تر بلې د خپلې مور اړخ نیوه او له خپل پلار څخه ورو ورو لرې شو. له زده کړو سره هم‌مهاله، هغه د ځوان حقوقي وکیل په توګه کار کاوه. په ۱۸۸۶ کال کې یې د ریفرنډر ازموینه ورکړه، چې د برتانیا او متحده ایالاتو په قانوني سیستمونو کې د وکیلانو ټولنې (bar association) د ازموینې له کچې سره برابره ده. د ۱۸۸۰ لسیزې په وروستیو کې یې د قانون او تاریخ په اړه خپلو زده کړو ته دوام ورکړ، او بالاخره یې په ۱۸۸۹ کال کې د حقوقي تاریخ په اړه "په منځنیو پېړیو کې د سوداګریزو شراکتونو تاریخ" تر سرلیک لاندې یوې رسالې په لیکلو سره د حقوقو دوکتورا ترلاسه کړه. دا لیکنه یې بیا د یوې بلې اوږدې لیکنې یوه برخه هم جوړوي، چې "د سویلي اروپا د سرچینو پر بنسټ، په منځنیو پېړیو کې د سوداګریزو شرکتونو تاریخ ته کتنه" تر سرلیک لاندې په همدغه کال خپره شوه. دوه کاله وروسته یې له اوګوست میتزن سره د کار کولو پر مهال، خپل نهایي تیزیس (habilitation) "د روم کرنیز تاریخ او د عامه او خصوصي قانون لپاره یې اهمیت" تر سرلیک لاندې بشپړ کړ. په دې توګه یې رسما د پرایوېډوزېنټ (privatdozent) علمي رتبه ترلاسه کړه او د برلین پوهنتون په استادانو کې شامل شو، او د لیکچرونو ترڅنګ به یې حکومت ته مشورې ورکولې.
واده
په ۱۸۹۳ کال کې یې د تره له لور ماریان شنیټګر سره واده وکړ، چې نوموړې هم وروسته بیا یوه ښځینه فعاله او لیکواله وه، او د وېبر له مړینې وروسته یې د هغه د علمي مقالو پر راټولولو او د کتابونو پر بڼه خپرولو باندې کار کاوه، حال دا چې د هغې له خوا د وېبر لیکل شوی ژوندلیک د وېبر د پېژندنې لپاره یوه مهمه سرچینه ده. دوی هېڅ اولاد نه درلود؛ خو دغه واده وېبر ته اوږدمهالې مالي خپلواکي ورکړه، او د هغه لپاره یې شونې کړه چې بالاخره د خپل مور او پلار کور پرېږدي.
نېزني نوګورود ولايت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
نېزني نوګورود ولايتНижегоро́дская о́бласть, Nizhegorodskaya oblast ) د روسیې یوه فدرالي موضوع (اوبلاست) ده چې د وولګا فدرالي ولسوالۍ کې موقعیت لري. د دې ولايت اداري مرکز د نېزېني نووګورډ ښار دی.
سرچينې
وېشنيزه:سادو وو وېشنيزه:روسيه وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي سياستوال وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي رادارونه
د وولګا فدرالي ولسوالۍ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:115%;;font-weight:bold;font-family:Bahij Zar; background:none;"
سرچينې
وېشنيزه:روسي سندرغاړې وېشنيزه:فدرالي موضوعات وېشنيزه:روسي رادارونه وېشنيزه:روسي ساينسپوهان وېشنيزه:روسي اوبتلونه وېشنيزه:روس وېشنيزه:روسان وېشنيزه:روسي وېشنيزه:روسي اغوستن وېشنيزه:روسي الوتکې وېشنيزه:روسي جنرالان وېشنيزه:روسي ختيځپوهان وېشنيزه:روسيه
ژرمن دو سټایل
انه لویز ژرمن دو سټایل-هولشټاین (فرانسوي: [an lwiz ʒɛʁmɛn də stal ɔlstajn]؛ فامیلي نوم یې نېکر دی او د ۱۷۶۶ د اپرېل له ۲۲مې د ۱۸۱۷ د جولای تر ۱۴مې یې ژوند کړی)، چې په عام ډول د مېډم دو سټایل په نوم پېژندل کېږي. نوموړې یوه فرانسوۍ لیکواله او سیاسي تیورېسته او د فرانسې د مالیې وزیر ژاک نېکر لور وه. نوموړې د فرانسې له انقلاب او ناپلیوني دورې څخه د د بوربونیانو د بیاواکمنۍ (French Restoration) تر وخته د منځدریځۍ او اعتدال یو غږ و. د ۱۷۸۹ کال په عمومي اسمبلۍ او د ۱۷۸۹ کال د بشر او اتباعو د حقونو اعلامیې په جریان کې یې حضور او رول لرلی. د ۱۷۹۴ او ۱۸۱۰ کلونو ترمنځ له بنیامین کانسټنټ سره د فکري همکارۍ له کبله دوی د خپل وخت ترټولو مشهوره فکري جوړه وه. نوموړې د نورو په پرتله ژر د ناپلیون پر ظالمانه شخصیت او طرحو پوهه شوه. نوموړې د ډېرو کلونو لپاره د جلاوطنۍ ژوند وکړ - لومړی د ترور او وحشت د واکمنۍ پرمهال او وروسته بیا د ناپلیون لخوا د شخصي تعقیب او ځورونې له امله.
په جلاوطنۍ کې نوموړې په ​​ټوله اروپا کې د خپلو بې ساري اړیکو د شبکې له کبله د کوپیټ فکري ډلې پر مرکزیت بدله شوه. په ۱۸۱۴ کال کې د هغې یوه هم‌دوره څرګنده کړه چې "د اروپا لپاره د ناپلیون پر وړاندې درې لوی ځواکونه مبارزه کوي: انګلستان، روسیه او مېډم دو سټایل". د یوې ځیرکې او تکړه بحث کوونکې په توګه چې تل به د زړورتیا او جرات پر جامو سمبال وه، هغې د خپل وخت په سیاسي او فکري نړۍ کې هڅونه او خوځښت راټوکولی و. د هغې اثار، هغه که ناولونه دي که د سفر ادبيات یا شعرونه دي، چې پر انفراديت او جذبه ټینګار کوي، پر اروپایي فکر یو تلپاتې اغېز او نښه پرې اېښې ده. دو سټایل د رومانتیزم مفکوره په پراخه کچه د تکرار کارولو له لارې خپره کړه.
له ناپلیون سره شخړه
د ۱۸۰۰ کال په جنورۍ کې ناپلیون بنیامین کانسټنټ د ټریبیونټ اسمبلۍ غړی وټاکه، مګر کانسټنټ ډېر کم وخت وروسته د لومړي قونسل دښمن شو. دوه کاله وروسته ناپلیون هغه د خپلو ویناوو له امله جلاوطنۍ ته اړ کړ، چې په ​​​​حقیقت کې د مېډم دو سټایل لخوا لیکل کېدې. د ۱۸۰۲ کال په اګست کې ناپلیون د فرانسې لومړی قونسل وټاکل شو. دې چارې مېرمن دو سټایل د شخصي او سیاسي دلایلو له امله له هغه سره په مخالفت کې واقع کړه. د هغې په اند ناپلیون د ماکیاولي په څېر پیل کړی و. حال دا چې د ناپلیون په اند، فرانسوی لیکوال وولټیر، جې جې روسو او د هغوی پلویان د فرانسې د انقلاب لامل شوي وو. دا نظر هغه وخت تثبیت شو کله چې ژاک نېکر خپل "د سیاست او مالیې په اړه وروستي نظرونه" اثر خپور کړ او لور یې خپل "هغه ادبیات چې له ټولنیزو بنسټونو سره په اړیکو کې پام وړ دي" اثر خپور کړ. دا د اروپا د مسئلې په اړه د هغې لومړنۍ فلسفي بحث و: په دغه اثر کې د مليت، تاریخ او ټولنیزو بنسټونو په څېر فکتورونو باندې بحث شوی. ناپلیون د هغې د وروستي خپاره شوي اثر پر ضد کمپاین پیل کړ. نوموړي د هغې کلتوري جبر او عمومیت نه وو خوښ، په کوم کې چې هغې ویلي وو، چې "یو هنرمند باید د خپلې زمانې او وخت اړوند وي". د ناپلیون په ​​​​نظر ښځه باید یوازې د اوبدلو په کار کې پاتې شي. نوموړي د هغې په اړه وویل، د مېډم دو ریموسات د یادښتونو له مخې، نوموړې "هغو خلکو ته فکر کول ورزده کوي چې مخکې یې فکر نه وي کړی، یا یې هېر کړي وي چې څه ډول فکر وکړي". دا جوته وه چې د فرانسې د لومړي نمبر شخص او دو سټایل ترمنځ هېڅکله د جوړجاړي شونتیا نه وه.
مېرمن دو سټایل د ډېلفین په نوم خپل یو پاروونکی کاتولیک-ضد ناول خپور کړ، چې په کې د ۱۷۸۹ او ۱۷۹۲ کلونو ترمنځ په پاریس کې اوسېدلې مېرمن (له پامه غورځېدلې یا ناسمه درک شوې ښځه) د ۱۸۰۱ کال له کونکوردات تړون وروسته د طلاق په اړه له محافظه کارو نظریاتو سره په تقابل کې ده. په دغه تراژیدیک ناول کې، چې د ګویته د "ځوان ویرتر کړاوونه" روایتي ناول او د روسو د "جولي، یا نوې هېلویس" ناول تر اغېزې لاندې دی، نوموړې د طلاق، نیونو او د سپټمبر ټولوژنې، او د کډوالو د برخلیک پر قانوني او عملي اړخونو بحث کړی. اصلي کرکټرونه د بې ثباته بنیامین کانسټنټ ځانګړتیاوې لري، او ټالیرانډ پکې د یوې زړې مېرمنې په توګه انځور شوې، او خپله پکې د ایټالیا د اشرافي او سیاستوال میلزي ډي ایریل د لیبرال نظر لرونکې اتلې په توګه ښودل شوې ده.
د جلاوطنۍ کلونه
د لسو کلونو لپاره مېرمن دو سټایل ته اجازه نه وه چې د پاریس ۴۰ لیګونو یا سیمو (نږدې ۲۰۰ کیلومتره) ته راشي. هغې ناپلیون تورن کړ چې "یوه ښځه او د هغې ماشومان ځوروي". د اکتوبر په ۲۳مه نوموړې جرمني ته «په ویاړ او غرور سره» په دې هیله ولاړه، چې هلته ملاتړ ترلاسه کړي او ژر تر ژره بېرته خپل هېواد ته ستنه شي.
د جرمني سفرونه
نوموړې له خپلو ماشومانو او کانسټنټ سره یو ځای د فرانسې مېتز ښار کې تم شوه او هلته یې د کانټ له فرانسوي ژباړن شارل دو ویلرز سره وکتل. د ډسمبر په نیمایي کې، دوی د جرمني وایمار ښار ته ورسېدل او هلته دوه نیمې میاشتې د لوی دوک ساکس-وایمار-آیسینچ او د هغه مور انه امالیا په دربار کې پاتې شول. ګویته ناروغ و او د هغې لیدلو ته زړه نا زړه و. له هغې سره تر ملاقات وروسته، ګویته په خپل شخصي لیک کې د "غیر معمولې مېرمنې" په توګه د هغې یادونه وکړه. شیلر د هغې د هوښیارۍ او فصاحت ستاینه وکړه، مګر د هغې پرله پسې لیدنې د دې لامل شوې چې نوموړی خپل "ویلیم ټېل" اثر بشپړ نه کړي. مېرمن دو سټایل په دوامداره توګه سفرونه کول، خبرې اترې او پوښتنې یې کولې. کانسټنټ پرېکړه وکړه چې نوموړې په لایپزګ ښار کې پرېږدي او سویس ته راستون شي. دو سټایل برلین ته سفر وکړ، چېرته چې نوموړې له اوګوسټ شیګل سره آشنا شوه، چا چې هلته د ادبیاتو په اړه لیکچرونه ورکول. نوموړې هغه د خپلو ماشومانو د ښوونې او روزنې لپاره په یوه لوی معاش مقرر کړ. د اپریل په ۱۸مه دوی ټولو هغه مهال برلین پرېښود چې هغې ته د خپل پلار د مړینې خبر ورسېد.
انګلستان د منځنۍ پیړۍ په اوږدو
انګلستان د منځنۍ پیړۍ په اوږدو د پنځمې پېړۍ له پای نه تر ۱۴۸۵ز کال کې د عصري دورې تر پیله پورې د انګلستان تاریخ  په ګوته کوي. کله چې انګلستان د روم امپراتورۍ له ړنګیدو نه راڅرګند شو، اقتصاد یې په ټپه ولاړ و، ډېری ښارونه یې ویجاړ شوي و. د المانانو له مهاجرت نه څو پېړۍ وروسته نوي پېژندنې او کلتورونه رامنځته شول او په داسې سلطنتونه بدل شول، چې د واک لپاره یې سیالي کوله. یو بډایه هنري کلتور د انګلو سیکسون تر حاکمیت لاندې وده وکړه ، د بیولوف په څېر افسانوي شعرونه رامنځته او پیچلي فلزات یې تولید کړل. انګلوسیکسون په اوومه پیړۍ کې عیسویت ته واوښت، او په ټوله انګلستان کې د خانقاهونو او کنوانسیونونو شبکې جوړې شوې. په ۸ او ۹ پېړیو کې انګلستان د وائکینګ له سختو بریدونو سره مخ شو او جګړې د څو لسیزې لپاره دوام وکړ، په پایله کې ویسیکس ترټولو ځواکمن سلطنت په توګه رامنځته شو، چې انګلیسي هویت ته یې وده ورکړه. د ۱۱ پېړۍ په لومړیو کې د پرله پسې کړکېچونو او د ډنمارک د واک نیولو سره سره داسې استدلال کېدی شي، چې د ۱۰۶۰ لسیزې پورې انګلستان یو پیاوړی او مرکزي دولت و چې یو پیاوړی او بریالۍ پوځي اقتصاد یې درلود.
په ۱۰۶۶ز کال کې په انګلستان د نارمنانو یرغل د نارمني، فرانسوي اشرافو او د دوی له ملاتړکونکو سره د انګلو سیکسون اشرافو د ځای په ځای کیدو لامل شو. فاتح ولیم او د هغه ځایناستو د حکومت موجوده سیسټم په غاړه واخیست، محلي بغاوتونه یې ودرول. نوو واکمنانو د انګلستان د حکومت کولو لپاره فیوډال چلند معرفي کړ او د غلامۍ دود یې لغوه کړ، خو د غیر ازاد کارګرانو یوه لویه ډله چې د serfs په نوم یادېده جوړه کړه. د ځمکې او مالکیت په اړه د قوانینو په بدلون سره، په ټولنه کې د ښځو موقف بدل شو. د انګلستان نفوس ۱۲ او ۱۳ پیړیو په اوږدو کې دوه چنده زیات شو، کلیو،  ښارونو او سوداګرۍ پراختیا ته یې وده ورکړه. په داسې حال کې چې د کلیسا اصالحات د پاچاهانو او اسقفانو ترمنځ د تاو تریخوالي لامل شو، د خانقاهانو او کنوانسیونونو نوې څپې رامنځته شوې. د انګلستان په حقوقي او دولتي سیسټم کې د پرمختګونو سره سره، د انګلو سیکسون او نورمن اشرافو ترمنځ خپل منځي شخړې د ډېری کورنیو جګړو او د نورمانډي له لاسه ورکولو لامل شوې.
انګلستان په ۱۴مه پېړۍ کې له لوی قحطي او د تور مرګ  ناورین سره مخ شو، هغه وژونکی پیښې چې د انګلستان نیمایي نفوس یې وواژه، اقتصاد یې ګډوډ کړ او پخوانی سیاسي نظم یې کمزوری کړ. ټولنیز ناکرارۍ په ۱۳۸۱ز کال کې د بزګرانو پاڅون ته لاره هواره کړه، په داسې حال کې چې په اقتصاد کې بدلون د اشرافو د یوې نوې طبقې د رامنځته کېدو لامل شو او اشرافو د یو نظام له لارې چې د حرامزاده فیوډالیزم په نوم پېژندل کېږي واک تر لاسه کړ. نږدې ۱،۵۰۰ کلي د دوی د اوسېدونکو له خوا ویجاړ شو او ډېری نارینه او ښځینه په ښارونو او کلیو کې د نوي فرصتونو په لټه کې شول. نوې ټیکنالوژي معرفي شوه او انګلستان د مینځنۍ پېړۍ ځینې لوی فیلسوفان او طبیعي ساینس پوهان معرفي کړل. په ۱۴ او ۱۵ پیړیو کې انګلیسي پاچاهانو د فرانسې د تخت دعوه وکړه چې پایله یې سل کلنه جګړه وه. ځینی وختونو انګلستان له ستر پوځي بریالیتوب نه برخمن و، اقتصاد یې د وړیو او ټوکر له نړیوالې سوداګرۍ نه د ګټې په واسطه وده کړې وه، خو په ۱۴۵۰ز کال کې دا هېواد له ناورین سره مخ شو، دغه راز په فرانسه کې له پوځي ماتې او دوامدار کسات سره هم مخ شو. نورې ټولنیز ناکرارۍ رامنځته شوې، خو په ۱۴۸۵زکال کې د اووم هینري بریا په عموم ډول په انګلستان کې د منځنۍ دورې پای او د عصري دورې پیل په ګوته کوي.
په منځنیو پېړیو کې د انګلستان اقتصاد او ډیموګرافي
د انګلستان اقتصاد په بنسټیز ډول کرڼیز و، چې ځمکو کې د غنمو، وربشو او اوړو په کرلو او د پسونو، غواګانو او خنزیرونو په پاللو ​​پورې تړلی و. د انګلوسیکسون دورې په پای کې، ډیری بزګران په جلا جلا کلیو کې  ژوند کول پرېښودل او پرځای یې د لویو کلیو جوړولو لپاره یوځای شوي چې د کرنې وړ کرنو کې بوخت وي. کرنيزې ځمکې زیاتره د بادارانو په شاوخوا کې جوړې شوې وې او زياتره کروندې د ځايي کروندګرو له خوا کرل کېدې. دغو بزګرانو به د ځمکې خاوند یا څښتن ته په کروندو کې د کرنیزو کارونو له لارې یا د نغدو پیسو او محصولاتو له لارې کرایه ورکول. په ۱۱ پېړۍ کې بازار اقتصاد د انګلستان په ډېرو برخو کې وده وکړه، په داسې حال کې چې ختیځ او سویلي ښارونه په نړیواله سوداګرۍ کې په پراخه کچه ښکیل وو. شاوخوا ۶،۰۰۰ د اوبو زرندې د اوړو زرندهولو لپاره جوړې شوې، چې د نورو لا زیاتو تولیدي کرنیزو کارونو لپاره یې کارګران ازاد کړل.
که څه هم د نارمنانو یرغل د کلیو او د پوځیانو له خوا د ځمکو د لوټولو لامل شو، خو د انګلستان اقتصاد په جدي توګه اغېزمن نه شو. په هرحال مالیات زیات شول او نورمنانو پراخ ځنګلونه رامنځته کړل چې دوی د طبیعي زېرمو لپاره ترې ګټه پورته کوله او د شاهي قوانینو له خوا ساتل کېده. په راتلونکو دوو پېړیو کې د انګلیستان اقتصاد د پام وړ وده وکړه، چې یو څه د نفوسو د زیاتوالی لامله وه، لکه څنګه چې په ۱۰۸۶ز کال کې له ۱.۵ میلیونو نه ۴ نه تر ۵ میلیونه پورې په ۱۳۰۰ز کال کې زیات شو. د ځمکو ډېره برخه د شاهي حکومت په لګښت تولید ته راوړول شوه ترڅو مخ په زیاتیدونکۍ نفوس تغذیه کړي او اروپا ته د صادراتو لپاره وړۍ تولید کړي. په سلګونو نوي ښارګوټي په انګلستان کې جوړ شوي. د انګلستان  مخ پر ودې اقتصاد په تمویل کې یهودي پانګوالو همدارنګه سیسترسین او اګوسټینین نوي مذهبي حکمونه چې د شمالي وړیو په سوداګرۍ کې د لوی لوبغاړو په توګه راڅرګند شول اړینه ونډه درلوده. په انګلستان کې کان کیندنې زیاتې شوې او د ۱۲ پېړۍ کې د سپینو زرو له زیاتېدو سره د پیسو عرضه هم زیاته کړه.
اقتصادي وده د ۱۳ پېړۍ په پای کې د زیات نفوس، د ځمکې د کمښت او د خاورې د خړوبېدو له امله په کمېدو پیل وکړ. سترې قحطۍ د انګلستان اقتصاد سخت وځاپه او د نفوس وده یې ودروله. په ۱۳۴۸ز کال کې د  تور مرګ په نوم ناورین د انګلستان نیمایي نفوس وواژه. د کرنې سکټور د لوړ معاشونو، ټیټو بیو، او کمې ګټې له امله په چټکۍ سره مخ په کمېدو شو، دغه راز د زوړ ډمسن سیسټم پای ته رسېدو او د عصري کرنیز سیسټم د رامنځته کېدو لامل شو.
د انګلیستان د ټوکرو صنعت د ۱۵ پېړۍ په پیل کې د پام وړ وده وکړه او د انګلیسي نړیوالو سوداګرو یوه نوې طبقه، چې معمولا په لندن یا سویل لوېدیځ کې میشت و راڅرګنده شوه. دا نوي سوداګریز سیسټمونه د ډېری نړیوالو نندارتونونو پای ته رسېدو او د چارټر شرکتونو د ودې لامل شو. د شمالي سمندر په ژورو اوبو کې کب نیول پراخ شو، چې د لویو سوداګرو د سوداګریزې پانګونې په واسطه یې ملاتړ کېده. په هر حال د ۱۴۴۰ او ۱۴۸۰ز کلونو تر منځ اروپا له ناورین سره مخ شوه او انګلستان هم د لوی اقتصادي ناورین سره مخ شو، لکه څنګه چې تجارت سقوط وکړ، د کرنې بیې، کرایې او په پای کې د شاهي مالیاتو کچه راټیټه شوه. د منځنۍ دورې په پای کې اقتصاد په رغېدو پیل وکړ او د فلزي کارونو او د کښتۍ جوړونې په برخه کې د پام وړ پرمختګونه وشو، چې  یاد پرمختګونو د لومړني عصري اقتصاد بڼه رامنځته کړه.
محمد عمر خطابي
شخصي معرفت: نوم مولوي محمد عمر خطابي بن مرحوم حاجي خیر محمد بن مرحوم حاجي مهردل رحمهم الله تعالی.
قوم: الکوزی. د تذکرې له مخي یې د زیږېدو نیټه: ۱۳۴۱ هـ ش – ۱۹۶۳ میلادي. د زیږېدو ځای: د الکوزو کوڅه، دوهمه ناحیه، کندهار.
د کورنۍ شغل: تجارت. د کورنۍ مشهوره څیره: مرحوم حاجي مهردل چي د خپل وخت د مشهورو او لویو تجارانو او مخورو شخصیتونو څخه وو ، پر نا وسه کسانو ډېر مهربان د مېړاني ، سخاوت او نورو ښو صفاتو څښتن وو.
دیني زده کړه: ابتدائي دیني زده کړي په کندهار کي په مروجه طریقه، اتمام یې په پاکستان کي.
د فراغت ځای: الجامعة الاسلامیة للعلامة السید محمد یوسف البنوري رحمه الله تعالی، کراچي پاکستان.
د فراغت سنه: ۱۴۱۲ هـ ق موافق ۱۹۹۲ میلادي.
د فراغت سند: د پاکستان د وفاق المدارس شهادة العالمیة کومه چي د پاکستان د لوړو زده کړو د وزارت لخوا رسما د شپاړسم پاس یعني د لیسانس معادل ګڼل کیږي.
تدریبي لنډ مهاله دوره: جامعة الازهر الشریف، قاهره، مصر ۱۵/مارچ/۲۰۱۲.
ژبي: مورنۍ ژبه پښتو، تفاهم په دري، عربي، اردو او انګلیسي ژبو.
لومړنی تجارتي سفر: د پاکستان څخه لومړنی تجارتي سفر د ۱۳۵۸ کال تخمینا د جدي په میاشت کي د کراچي څخه د هندوستان بمبيي ( ممبایي ) ښار ته سوی دی، هم هلته ممبايي کي وو چي د ۱۳۵۸ کال د جدي پر ۶ مه نیټه د روسانو سره لښکر افغانستان ته داخل سول، د خلق د کمونسټ ګونډ مشر حفیظ الله امین یې وواژه او د پرچم د کمونسټ ګونډ مشر ببرک کارمل یې د واک پر ګدۍ کښېناوه.
د هجرت ځای: کراچي پاکستان.
لیدلي هیوادونه: پاکستان، هندوستان، ایران، سعودي عربستان، امارات، کویټ، عمان، سریلانکا ،هانګ ګنګ ( اوس د چین برخه ) ، ټایلنډ، جنوبي کوریا، مصر، جرمنی، انګلستان، امریکا، کاناډا په یادو هیوادنو کي زیاتو ته یې څو څو ځلي د تجارتي مقاصدو لپاره سفرونه سوي دي. د تعلیمي مراکزو تاسیس:
د ابوحنیفه اسلامي مدرسه: د ابوحنیفه اسلامي مدرسه، ۲مه ناحیه کندهار د تاسیس کال یعني لومړنی تعلیمي کال: شوال میاشت ۱۴۱۳هـ ق کال موافق ۱۳۷۱هـ ش موافق ۱۹۹۳ میلادي.
د حضرت عمر فاروق مدرسه: د حضرت عمر فاروق مدرسه، ۵ مه ناحیه د مخابراتو د کلپ تعمیر ( اوسنی نظم خاص ) د تاسیس کال: ۱۴۱۵ هـ ق موافق ۱۹۹۴ میلادي.
یادونه: د ابوحنیفه رحمه الله تعالی مدرسه او ښاخ یې د حضرت عمرفاروق رضی الله عنه مدرسه د زرګونو طالبانو تربیت ځای وو، دابو حنیفه مدرسې اساس او تعلیمي فعالیت په ډېر منظم ډول پداسي اړین وخت کي پیل سوی دی چي د توپک سالارانو ترخه او پاچاهي وه، مدارسو او مکاتبو فعالیت نه لاره، ماشومان ایله په کوڅو کي ګرځېدل، خو متاسفانه په ۲۰۰۱ کال کي د امریکایي یرغل د ګوډاګي نظام د حامیانو لخوا دواړي مدرسې وتړل سوې خو د همدې مدرسې ښې خاطرې یې اوس هم د طالبانو، استاذانو په ذهنونو کي پاته دي او ډېر نهالګي یې ثمر ته رسېدلې، د دین او وطن لپاره د خدمت مصادر ګرځېدلي دي.
تعلیم الاسلام للبنات: تعلیم الاسلام للبنات یا تعلیم الاسلام د نجونو مدرسه دوې څانګي لري په هره څانګه کي یې دوې دورې درس ویل کیږي ، یو شمېر نجوني د سهار څخه تر غرمې او یو شمېر نوري بیا د غرمې څخه تر مازیګره درسونه پکښي وایي.
لومړي څانګه یې د میرویس روغتون او د ډنډ د چوک د تقاطع قبلې خوا ته موقعیت لري او دوهمه څانګه یې د تعلیم الاسلام راډیو د کوڅې په پای کي موقعیت لري ، د اولي څانګي تعلیمي فعالیت پر ۱۲مه د شوال ۱۴۳۷ موافق ۲۸ سرطان ۱۳۹۵پیل سوی دی او د دوهمي څانګي تعلیمي فعالیت پر ۲۵ / دلوه /  ۱۳۹۶   پیل سوی دی، اوس هم الحمد لله د دواړو مدرسو تعلیمي او ادارې چاري د ښځینه استاذانو لخوا په ډېر منظم ډول مخته ځي د ابتدایې څخه مخکي روضة الاطفال یعني د اماده ګی دوره لري، ابتدائيه دوره یې څلور کاله ده ، تر هغه وروسته تر فراغت پوري شپږ کاله عربیه درجات لري، کوم کتابونه چي ښځینه استاذاني یې نسي تدریس کولای هغه د تعلیم الاسلام راډیو د ځانګړو سټوډیوګانو څخه د نارینه استاذانو لخوا د پروجکټر په ذریعه ورته تدریس کیږي.
جامعة الخیر الاسلامیة: جامعة الخیر الاسلامیة د تعلیمي کال پیل : ۲۵ شوال ۱۴۳۸ موافق ۲۸ سرطان ۱۳۹۶.
په جامعة الخیر الاسلامیة کي عربیه درجات د اولی درجې څخه تر دورة الحدیث او همدا راز تخصص في الفقه تدریس کیږي. د جامعة الخیر الاسلامیه د جدید تعمیر چي د کندهار د محکمې شاته موقعیت لري د بشپړ کېدو څخه وروسته به هلته ان شاء الله تعالی د درجاتو او تخصص في الفقه سره سره ابتدائیه او یو شمېر نور تخصصات لکه تخصص في الحدیث ، تخصص في التفسیر ، معهد اللغة العربیة ، د صحافت او ژورنالیزم کورسونه او لنډ مهاله تکاملي دورې هم شروع سي، د یادوني وړ ده چي د جامعة الاخیر الاسلامیة د دورة الحدیث درسونه د کمپوټري سافټ ویر په ذریعه د تعلیم الاسلام للبنات دار الحدیث ته انتقالیږي او سږ کال (۱۴۴۱هـ ق ) به ان شاء الله تعالی د نارینه فاضلانو تر څنګ ښځینه فاضلاني هم ولرو.
تعلیم الاسلام انلاین مدرسه: ۱۴۴۰ هـ ق موافق ۱۳۹۹ هـ ش موافق ۲۰۱۹ میلادي. taleemulislam.online.fl3@gmail.com
د تعلیم الاسلام راډیو کندهار (FM 89.70) - د تاسیس کال: ۱۳۸۷ هـ ش موافق ۲۰۰۸ م.
تعلیم الاسلام راډیو هلمند (FM 89.50)- د تاسیس کال: ۱۱/ اسد / ۱۳۹۱هـ ش موافق ۲۰۱۲ م.
تعلیم الاسلام راډیو ارزګان ( FM 88.20)- د تاسیس کال: ۲۴ /اسد/ ۱۳۹۲هـ ش موافق ۲۰۱۳ م.
تعلیم الاسلام راډیو ننګرهار ( FM 91.50)-د تاسیس کال: ۵/ سنبله/ ۱۳۹۳هـ ش موافق ۲۰۱۴ م.
د ننګرهار د څانګي فعالیت د اقتصادي او اداري مشکلاتو له کبله پر ۱۰/عقرب/۱۳۹۶ هـ ش موافق ۲۰۱۷ م بند سو.
تعلیم الاسلام راډیو فراه ( FM 89.60) د تاسیس کال: ۲۱/  دلوه  /۱۳۹۴ هـ ش موافق ۲۰۱۵ م.
تعلیم الاسلام راډیو زابل (FM 89.30) د تاسیس کال: ۱۵/ قوس / ۱۳۹۵هـ ش موافق ۲۰۱۶ م.
تعلیم الاسلام راډیو بولدک ( FM 88.90)- د تاسیس کال: ۸/ جدي/ ۱۳۹۵ هـ ش موافق ۲۰۱۶ م.
تعلیم الاسلام راډیو نیمروز ( FM 88.20) - د تاسیس کال:۸ /سرطان/۱۳۹۶هـ ش موافق ۲۰۱۷ م.
تعلیم الاسلام راډیو موسی قلعه (FM 88.80)-د تاسیس کال:۸/ جوزا /۱۳۹۹هـ ش موافق ۲۰۲۰ م.
مجله: د تعلیم الاسلام مجلې د تاسیس کال: ۱۵ / ۱ / ۱۳۸۷هـ ش موافق ۲۰۰۸ م کال. همدا اوس یې ۲۷مه ګڼه په لاس کي لری.
ویب پاڼه: په پښتو ، دري، عربي، اردو، انګلیسي ژبو د تعلیم الاسلام ویپ پاڼه : www.taleemulislam.net
تعلیم الاسلام دار الافتاء : خلک کولای سي د تعلیم الاسلام دار الافتاء څخه د ور پېښو مسایلو جواب د راډیو ادارې ته په ورتګ تر لاسه کړي یا یې هم د تعلیم الاسلام ویب پاڼي څخه انلاین تر لاسه کړي.
چاپی اثار: طلایي لړۍ پنځه رسالې: د تکفیر لاملونه. حنفي او غیر حنفي. د دعوت بهیر. د فضیلت پګړۍ .د چا مرید سم؟
د اول صنف کتابونه : اسلامیات، ادبناک هلک/ ادبناکه نجلۍ. تعلیم القران. د لیک مشق. حساب.
د دوهم صنف کتابونه: هدایة الاطفال. تادیب الاطفال. د لیکني مواعظ. حساب.
نور تدریسي کتابونه: تمهید الصرف. فقه المبتدي : اول جلد عبادات ، دوهم جلد مناکحات، دریم جلد معاملات. معرفة الحدیث في مصطلح الحدیث. (پښتو) د مطالعې کتابونه: د حج ښه ملګری ( پښتو ) همسفر حج ( دري )
جهادي او نظامي فعالیتونه: د شوریانو د اشغال د تور تاریخ په مهال د دیارلسوه شپېتمي لسیزي (۱۳۶۰مي لسیزي) په اوایلو کي د متعددو کلونو لپاره بنده ته د جهاد شرف حاصل سوی دی او د جهادي دورې په وروستیو کي یې د جبهې د عمومي قوماندان د معاون په صفت چاري انجام کړي دي.
د طالبانو د اسلامي امارت په دور کي چي د کندهار څخه تښتېدلي توپک سالاران د هرات د عمومي توپک سالار په حمایه تر ګرشک راورسېدل ، ویره پیدا سوه چي کندهار به یې هم په ولکه کي راسي د تېر په شان به بیا چور چپاول ، وحشت او ګډوډي را منځ ته کړي ، د توپک سالارانو د یرغل د تمبولو په موخه د ابوحنیفه رحمه الله د مدرسې د استاذانو او طالبانو او نورو مخلصو کسانو څخه د بنده په هڅو یوه نظامي قطعه تشکیل سوه د اسلامي امارت د نورو جبهاتو تر څنګ د ګرشک په لور یې حرکت وکړ، شینډنډ ته په رسیدو د تحریک د اول معاون ملا محمد رباني لخوا د یوشتمي (۲۱) فرقې مسؤلیت بنده ته وسپارل سو، په داسي حالت کي چي د شینډنډ دهوايي ډګر مسؤلیت د ملا اختر محمد منصور پر ذمه وو، د شینډنډ په شاوخوا او لیري ولسوالیو کي د مخکنیو قوماندانانو د خلع سلاح کولو او په ۲۱مه فرقه کي یې د سل ګونو سپکو او درنو وسلو د ډېپو کولو څخه وروسته د اسلامي امارت مشرتابه د بنده استعفاء منظور کړه څو خپل د مدارسو اداري او تدریسي چارو ته فارغ او په احسن طریقه د تعلیم او تربیت دروند مسولیت انجام کړای سي.
دا حقیقت ټولو ته څرګند دی چي د موجوده عصر ضرورت دا ایجابوي چي باید د دعوت او تعلیم خدماتو ته توسیع ورکول سي ، کیفیت یې ورځ تر بلي لوړ سي ، د اوسنیو او هم وروسته د را پیدا کېدونکو تخنیکي وسایلو څخه د دین د اشاعت لپاره په مشروع ډول استفاده وسي نو د همدې کبله د بنده سره ډېر نور پلانونه هم سته چي د تعلیم الاسلام ادارې لخوا به ان شاء الله تعالی د الله تعالي په توفیق تحقق پیدا کوي ، د همدې جملې څخه یو هم د تعلیم الاسلام په نامه د داسي تلویزون پرانستل دي چي د شرعیت په حدودو کي دننه د تعلیم او دعوت په ډګر کي استفاده ځني وسي او د فحشاء د نشرونکو تلویزونونو په مقابل کي د مسلمانانو لپاره یو ښه بدیل وګرځي. و الله هو الموفق و نعم الوکیل. تعلیم الاسلام اداره
آنتونی ګائودی
آنتوني ګائودی آی کورنټ (زوکړه: د ۱۸۵۲ زکال د جون ۲۵ مه – مړینه: د ۱۹۲۶ زکال د جون ۱۰ مه) له هسپانیا څخه کاتالاني معمار و چې د کاتالاني موډرنېزم د مخکښ استازي په توګه پېژندل کېږي. د ګائودي اثار د ځانګړي سبک لرونکي و. د هغه ډېری آثار په بارسلونا کې دي چې په کې د هغه اصلي اثار لکه د ساګرادا فامیلیا کلیسا هم شاملېږي.
د ګائودي اثار د معمارۍ، طبیعت او مذهب په برخو کې د هغه د ژوند د علایقو تر اغېز لاندې و. هغه د خپلو ټولو چارو جزیاتو ته په پام د معمارۍ په برخه کې یو شمېر صنایع لکه سرامیک، نقاشي شوې شیشې، نرمه اوسپنه (فرفورژه)، آهنګري او نجاري ادغام کړل. نوموړي همدارنګه د توکو په تصفیه کې یو شمېر نوي تخنیکونه لکه د سرامیکي ضایعاتو څخه د کار اخیستو په برخه کې د ترنکادي تخنیک معرفي کړل.
ګائودي په خپلو چارو کې د نیوګوتیک هنر او ختیځو تخنیکونو د اغېز له امله د معاصر خوځښت برخه وګرځېد چې دغه خوځښت د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو او د شلمې پېړۍ په لومړیو کې خپل اوج ته ورسېد. د هغه اثار د معاصرتوب له اصلي جریان څخه مخکې شول او له طبیعي ډولونو څخه په الهام اخیستو سره د ارګانیک سبک له مخې خپل اوج ته ورسېدل. ګائودي په ډېر ندرت سره د خپلو آثارو دقیقې طرحې وړاندې کولې او پر ځای یې دا غوره بلله چې د هغو درې اړخیز (سه بعدي) موډلونه جوړ کړي او جزئیات یې هماغه ډول چې انګېرل، قالب بندي کړي.
د ګائودي آثارو نړیوال شهرت درلود چې تل به د معمارانو له خوا ستایل کېدل او د هغه له لارو چارو څخه به یې ګټنه کوله. د هغه شاهکار کار ساګرادا فامیلیا دی چې تر اوسه نه دی بشپړ شوی خو بیا هم په هسپانیا کې تر ټولو زیات لېدونکي لرونکې تاریخي وادنۍ ده. د ۱۹۸۴ زکال څخه تر ۲۰۰۵ زکال پورې د هغه اووه اثار د یونسکو له خوا د نړیوال میراث په توګه ثبت شوي. د ژوند په اوږدو کې د نوموړي کاتولیک باورنه لا پسې زیات شول چې له امله یې د هغه په ډېری اثارو کې مذهبي انځورونه تر سترګو کېږي. دغې چارې هغه ته د «خدای د معمار» مستعار نوم ورکړ او لامل وګرځېدې چې د کلیسا له خوا دهغه کس په توګه یاد شي چې مستقیم به جنت ته ځي.
زیږون، ماشومتوب او زده کړې
آنتوني ګائودي د ۱۸۵۲زکال د جون په ۲۵ مه په ریوډومز یا رئوس کې د مسګر فرانسیس ګائودي آی سرا (۱۸۱۳-۱۹۰۶ زکال) او آنتونیا کورنټ آی برتران (۱۸۱۹ -۱۸۷۶ زکال) په کورنۍ کې وزېږېد. نوموړی د دغې کورنۍ له پنځو ماشومانو څخه تر ټولو کوچنی و چې یوازې درې یې: روزا (۱۸۴۴- ۱۸۷۹ زکال) فرانچسک (۱۸۵۱ – ۱۸۷۶ زکال) او انټوني تر لویوالي پورې ژوندي پاتې شول. د ګائودي کورنۍ په اصل کې د سویلي فرانسې آورګن سیمې ته اړونده وه. د هغه نیکه جوآن ګائودي چې د توکو پلورونکی و په ۱۷ مه پېړۍ کې یې کاتالونیا ته کډه وکړه؛ په ډېر احتمال سره د دوی ګائودي کورني نوم ګائودی یا ګائودین ته اړوند دی.
د ګائودي اصلي زیږون ځان تر اوسه ناڅرګند دی، ځکه د هغو د اثبات په موخه هېڅ شواهد نه دي موندل شوي؛ همدا دی چې بایکش کمپ سیمې ته په ګاونډ ریوډومز یا رئوس شاروالیو کې د هغه د زیږون اړوند بحث شتون لري. د هغه د زده کړو او حرفوي ژوند ډېری اسناد ښيي چې هغه په رئوس کې زیږېدلی، خو ګائودي په بېلابېلو مراسمو کې بیا ویلي چې هغه په ریوډومز کې په خپل پلرني کلي کې زېږدلی. ګائودي ته د هغه له زیږون یوه ورځ وروسته د رئوس په سنت پره اپوسټول کلیسا کې د «آنتوني پلاسید ګئولیم ګائودي آی کورنټ» په نامه د تعمید غسل ورکړل شو.
ګائودي خپله اصلي سیمه ډېره ستایله او په خپلو هنري چارو کې یې د مدیترانه یې میراث په شتون ویاړ کاوه. هغه باور درلود چې د مدیترانې وګړي د هنر او طراحۍ په برخو کې خلاقیت، اصالت او ذاتي حس لري. ګائودي دغه موضوع په دې توګه توصیف کړې، «موږ خپل انځور لرو. د خیال کولو احساس له روح څخه بنسټ اخلي. خیال هغه څه دی چې د شمال وګړي یې لري. موږ پیاوړي یو. دغه خیال له مدیترانې څخه راځي. اورستس خپله لار موندلې، چېرې هملت (د شکسپیره یوه افسانه ده) هغه په خپلو شکونو سره له منځه وړې». هغه مهال به چې ګئودي له کوره بهر و، په ځانګړې توګه چې د اوړي د رخصتیو پر مهال به د ګئودي کورنۍ په کور Mas de la Calderera کې و، هغه به دا فرصت موند چې د طبیعت اړوند مطالعه وکړي. له طبیعت څخه د هغه خوند اخیستل د دې لامل وګرځېدل چې په ۱۸۷۹ زکال کې د ۲۷ کلونو په عمر له Excursionista de Catalunya بنسټ سره یوځاي شي. دغه بنسټ په کاتالونیا او د فرانسې په سویل کې د څېړنیزو چارو په موخه یو لړ سفرونه تنظیم کول چې د دغو سفرونو ډېره برخه به په آسونو تلل، خو د ورځې به یې تر ۱۰ کیلومترو پیاده تګ هم کاوه.
ځوان ګائودي له کمزورې روغتیا په ځانګړې توګه له روماتېزوم څخه رنځیده هغه چې کېدای شي د هغه له جنجال کوونکي او ګوښه خوښونکي شخصیت سره یې مرسته کړې وي. دغو روغتیايي اندېښو او همدارنګه د ډاکتر نیپ نظریاتو له دې سره مرسته وکړه چې هغه د خپل ژوند په لومړیو کې د شنو شیانو خوراک ته مخه کړي. د هغه دیني باورونه او د شنو شیانو خوراک د دې لامل وګرځېدل چې هغه د څو ورځو لپاره اوږدې او سختې روژې ونیسي. د هغه دغه روژې ځینې مهال له منځه وړونکې وې، لکه په ۱۸۹۴ زکال کې چې له امله یې په داسې ناروغۍ اخته شو چې د ده ژوند یې هم ګواښوه.
د ۱۸۷۵ او ۱۸۷۸ زکلونو ترمنځ ګائودي خپل اجباري عسکري خدمت په بارسلونا کې د پیاده پوځ په کتار کې بشپړ کړ. د هغه د خدمت ډېره دوره د ناروغۍ په مرخصۍ سره تېره شوه او هغه ته یې لار برابره کړه څو خپلو زده کړو ته دوام ورکړي. د هغه ناوړه روغتیايي حالت د دې لامل وګرځېد چې په دریمه کارلیستي جګړه کې له جګړې کولو راوګرځول شي؛ هغه جګړه چې له ۱۸۷۲ زکال څخه یې تر ۱۸۷۶ زکال پورې دوام درلود. په ۱۸۷۶ زکال کې د نوموړي مور د ۵۷ کلونو په عمر او همدارنګه د هغه ۲۵ کلن ورور چې په وروستیو کې د طبابت له زده کړو فارغ شوی و؛ مړه شول. دغه مهال ګائودي په للوتجا ښوونځي او د بارسلونا د معمارۍ په عالي ښوونځي کې د معمارۍ په برخه کې زده کړې وکړې او په ۱۸۷۸ زکال کې فارغ شو. ګائودي د خپلو زده کړو لپاره د مالي امکاناتو د برابرولو په موخه د نقشه جوړونکي په توګه د بېلابېلو معمارانو چې په کې لینډر سیرلاچ (Leandre Serrallach)، جان مارټوریل (Joan Martorell)، امیلا سالا کورټیس (Emili Sala Cortés)، فرانسېسکو ډي پاولا دل ویلار وای لوزانو (Francisco de Paula del Villar y Lozano) او جوزف پونټشر (Josep Fontserè) شاملېدل؛ کار وکړ. هغه د معمارۍ له زده کړو سربېره فرانسوي ژبه، تاریخ، اقتصاد، فلسفه او ښکلا پېژندنه ولوستل. د هغه نمرې په منځنۍ کچه وې او ځینې مهال به ناکام کېده. د بارسلونا د معمارۍ پوهنتون مدیر الیس روجنټ هغه مهال چې ده ته یې د زده کړو سند ورکاوه وویل: «دا به وخت معلومه کړي چې موږ دغه سند یو احمق ته ورکوو که یا یو نابغه ته». هغه مهال چې ګائودي خپل سند ترلاسه کړ خپل مجمسه جوړونکي ملګري لورنچ ماتامالا ته یې په ټوکه وویل: «لورنچ دوی وايي زه اوس یو معمار یم».
مړینه
راتلونکې ورځ هغه مهال چې د ساګرادا فامیلیا کشیش، موسن ګیل پارس هغه وپېژند؛ د ده وضعیت تر دې بریده خراب شوی و چې نور ورته اضافي درملنې کومه ګټه نه لرله. نوموړی د ۱۹۲۶ زکال د جون په ۱۰ مه د ۷۳ کلونو په عمر مړ شو او راتلونکې ورځ خښ کړای شو.
نیهیلیزم
نیهیلیزم (/ˈnaɪ(h)ɪlɪzəm، ˈniː-/؛ له لاتین nihil «هیڅ څه») د فلسفې د ننه لیدلورو یوه فلسفه یا یوه کورنۍ ده چې د انسان د وجود منل شوي یا اساسي اړخونه لکه عیني حقیقت، پوهه، اخلاق، ارزښتونه یا معنا رد کوي. دا اصطلاح د ایوان ټورګنیف لخوا دود شوه او په خپل پلرونو او زامنو ناول کې یې له هغې څخه کار واخیست.
بېلابېل نیهیلیسټي موقفونو شتون درلودلی دی، له هغې جملې څخه دا چې انساني ارزښتونه بې اساسه دي، ژوند بې معنا دی، پوهه ناممکنه ده، یا د موجوداتو ټولګه شتون نلري یا بې معنا او بې ارزښته دي.
د نیهیلیزم څېړونکي‌کېدای شي هغه یوازې یو لیبل وګڼي چې بېلابېلو جلا فلسفو ته ورکړل شوی دی، یا هم له نومیالیزم، شک‌ګرایي، او فلسفي ناامیدي او همدارنګه په لوړ ګومان په خپله له مسیحیت څخه اخیستل شوي جلا تاریخي مفهوم په توګه وګڼي. د دې نظریې څخه معاصر پوهاوی په عمده ډول د نیچه «د نیهیلیزم ناورین» څخه سرچینه نیسي، چې له هغه څخه دوه اصلي مفهومه اخیستل کېږي: د پورته ارزښتونو تخریب او د ژوند تایید سره مخالفت. په هرحال، د نیهیلیزم پخوانۍ بڼې کېدای شي د ټولنیزو، اخلاقي، سیاسي او جمالیاتي فکرونو ځانګړو هژموني ګانو په منفي کولو کې لا ډېر انتخابي وي.
دا اصطلاح کله کله له آنومي سره د وجود په بې معناتوب یا انساني اصولو یا ټولنیزو بنسټونو خپل‌سري کې د نا امیدي عمومي حالت توضیح لپاره کارول کېږي. نیهیلیزم هم په ځینو تاریخي دورو کې په څرګند ډول یا په تشکیلاتي توګه توصیف شوی دی. د بېلګې په توګه، جین بوډریلارډ او نورو وروسته‌موډرن توب د نیهیلیسټي تفکر بڼې یا دورې په توګه توصیف کړی دی. په همدې ترتیب، ځینې الهي‌پوهانو او دیني شخصیتونو ویلي دي چې وروسته‌موډرن توب او د موډرن‌توب ډېری اړخونه، نیهیلیزم د دیني اصولو د نفي کولو په توګه څرګندوي. په هرحال، نیهیلیزم په پراخ ډول دواړو مذهبي او غیر مذهبي لیدلورو پورې منسوب کېږي.
په عامه کارونه کې، دا اصطلاح په معمول ډول د وجودي نیهیلیزم هغو بڼو ته ویل کېږي چې د هغه پر اساس ژوند بې ارزښته، بې معنا یا بې هدفه دی. په نیهیلیزم کې نور مهم موقفونه عبارت دي له: د ټولو معیاري او اخلاقي لیدلورو ردول (§ اخلاقي نیهیلیزم)، د ټولو ټولنیزو او سیاسي بنسټونو ردول (§ سیاسي نیهیلیزم)، دا موقف چې د هیڅ پوهې شتون امکان نلري یا شتون نلري (§ اپیسټیمولوژيک نیهیلیزم) او ځینې مټافیزیکي موقفونه، چې ادعا کوي غیر انتزاعي شیان شتون نلري (§ مټافیزیکي نیهیلیزم، مرکب آبجکټونه شتون نلري (§ مرئولوژیک نیهیلیزم)، یا ان دا چې په خپله ژوند شتون نلري.
ریښه پېژنونه، اصطلاحات او تعریف
د نیهیلیزم اصطلاحي ریښه پېژنونه د لاټین ریښه یي ویی nihil دی چې د «هیڅ» په مانا ده چې په اړوندو اصطلاحاتو کې په ورته ډول د «annihilate» د «هیڅ رامنځته کول» او nihility د «هیڅ کول» په مانا پیدا کېږي. د نیهیلیزم اصطلاح په اتلسمه پېړۍ کې په اروپا کې په څو ځایونو کې راڅرګنده شوه، په ځانګړې توګه د Nihilismus په آلماني بڼه باندې، که څه هم په منځنیو پېړیو کې هم بدعت ځینو ځانګړو بڼو ته اشاره کارول کېده. په خپله دې مفهوم لومړی په روسي او آلماني فلسفو کې شکل ونیوه چې په ترتیب له شلمې پېړۍ څخه مخکې د نیهیلیزم په هکله د اصلي خبرو اترو دوه لړۍ وې. دا اصطلاح په لوړ ګومان له آلماني Nihilismus، وروستني لاتیني nihilismus یا فرانسوني nihilisme څخه انګلیسي ته د ننه شوې.
د دې اصطلاح څخه لومړنۍ کارونې په آلماني خپرونو کې موندل کېږي. په ۱۷۳۳م کال کې، آلماني لیکوال فرډریش لبرشټ ګوټز هغه له نوئیزم (په آلماني کې: Neinismus) سره په ترکیب کې د یوې ادبي اصطلاح په توګه وکاروله. په هغه دوره کې چې د فرانسې انقلاب روان وو، دا اصطلاح د مډرنیت ارزښت کموونکو رجحاناتو، یانې د مسیحیت او په ټوله کې د اروپایي دود نفي کول، لپاره یو سپکاوی وو. نیهیلیزم د لومړي ځل لپاره د کانټي او کانټي وروسته فلسفو په هکله یوه بحث کې فلسفي مطالعې ته د ننه شو، په ځانګړې توګه په ۱۷۸۷م کال کې د سویسي باطن‌پېژوندونکي (esotericist) یاکوب هرمان اوبریټ او په ۱۷۹۹م کال کې د آلماني فیلسوف فرډریش هاینریش ژاکوبي په لیکنو کې راڅرګند شو. د ۱۸۲۴م کال په لومړیو کې، دا اصطلاح د آلماني خبریال جوزف فون ګورس سره ټولنیزه معنا پیدا کړه، چې هغه یې د ټولنیزو او سیاسي شته نهادونو نفي پورې اړوند ګڼله. د دې ویي روسي بڼه، nigilizm (په روسي کې: нигилизм)، په ۱۸۲۹م کال کې کله چې نیکولای نادژدین هغه د شک ویي مترادف په توګه وکاروله، خپره شوه. په روسي خبریالي کې، دې ویي تر ډېر وخته د پام وړ ټولنیز مفهومونه درلودل.
د ژاکوبي له وخت راهیسې، دا اصطلاح کابو په بشپړ ډول په ټوله اروپا کې له کاره ولوېده تر هغه چې د روسي لیکوال، ایوان ټورګنیف لخوا، چې په ۱۸۶۲م کال کې د «پلرونو او زامنو» په ناول کې یې دا ویی وکاروه، بیاځلې راژوندۍ شوه او ډېری څېړونکي یې دې باور ته ورسول چې دا ویی هغه کشف کړی دی. د ناول نیهیلیسټي شخصیتونو، ځان داسې کسان تعریف کوي چې «له هرڅه څخه انکار کوي»، «د ایمان په هکله هیڅ اصول نه مني، که څه هم کېدای شي هغه اصل ډېر د درناوي وړ وي» او هغوی ادعا کوي چې «په اوسني حالت کې، نفي کول ترټولو ګټور کار دی». د ټورګنیف نیهلیسټي ضد تمایلاتو سربېره، د هغه ډېری لوستونکو هم د نیهیلیسټ نوم غوره کړی او په دې ترتیب یې د روسیې نیهیلیسټي خوځښت نوم هغه پورې تړلی دی. د آلماني فلسفې له بېرته راګرځېدو سره، نیهیلیزم ډېری د آلماني فیلسوف فرډریش نیچه لخوا تر بحث لاندې ونیول شو، چې له دې اصطلاح څخه یې په لوېدیځه نړۍ کې د دودیزو اخلاقو له منځه تللو توصیف لپاره کار واخیست. د نیچه له نظره، نیهیلیزم هم د ارزښت د ورانولو په مډرنو لړیو کې چې «د خدای مرګ» کې بیان کېږي او هم د هغه څه لپاره چې هغه د مسیحیت ژوند انکارکوونکو اخلاقو په توګه بلل، کارول کېږي. د نیچه تر ژورې اغېزې لاندې، دا اصطلاح وروسته د فرانسې په فلسفه کې او په براعظمي فلسفه کې په لا پراخه توګه د پام وړ وګرځېده، په داسې حال کې چې د نیهیلیزم اغېزې په روسیه کې د شوروي اتحاد تر دورې پورې په ښکاره ډول دوام وموند.
بودیزم
د نیهیلیزم مفهوم د بودا لخوا (زوکړه له میلاده مخکې ۵۶۳م کال او مړینه له میلاد څخه مخکې ۴۸۳م کال) تر بحث لاندې ونیول شو، لکه څنګه چې په Therevada او Mahayana Tripitaka کې ثبت شوي دي. Tripitaka چې په اصل کې په پالي ژبه لیکل شوی، نیهیلیزم ته د natthikavada په توګه او نیهیلیسټي لیدلوري ته د micchādiṭṭhi په توګه اشاره کوي. په هغه کې د ننه بېلابېل سوتراګان، ګڼ شمېر لیدلوري بیانوي چې د بودا د ژوند په وخت کې د زاهدانو بېلابېلو فرقو لخوا یې شتون درلود، چې ځینې یې د هغه له نظره له اخلاقي پلوه نیهیلیسټي وو. په آپاناکا سوتا کې «د نیهیلیزم په ډاکټرین» کې، بودا اخلاقي نیهیلیسټان د لاندې لیدلورو لرونکو په توګه توصیف کوي:
ځنګلي ژوند
ځنګلي ژوند د ژويو هغه انواع دي چې اهلي شوي نه وي، خو اوس پکې ټول هغه ژوندي انواع شامل دي چې په يوه سيمه کې ځنګلي (وحشي) ژوند کوي، بې له دې چې له انسانانو سره متعارف شوي وي. وحشي ژوند همدا راز د ښکاريانو د موخې سره مترادف و: هغه مرغۍ او تي لرونکي ژوي، کوم چې د سپورت لپاره ښکار کېدل. په ټولو چاپېريالي سيستمونو کې ځنګلي ژوند موندل کېدای شي. ساراګانې، اوارې سيمې، شنې سيمې، لرګي لرونکې ځمکې، ځنګلونه او نورې سيمې او د ټولو زياتو پرمختلليو ښاري سيمو په ګډون، دا ټول د ځنګلي ژوند جلا جلا بڼې لري. په داسې حال کې چې په عام کلتور کې له دې اصطلاح څخه موخه هغه ژوي دي، کومو ته چې انساني عوامل نه دي رسېدلي، ډيری ساينسپوهان متفق دي چې د ځنګلي ژوند ډېره برخه د انسانانو د فعاليتونو څخه اغېزمنه شوې ده. ځينې ځنګلي ژوند انساني خونديتوب، روغتيا، شتمني او د ژوند څرنګوالي ته ګواښ دی. په هر حال، ډيری وحشي ژوي، ان هغه ګواښونکي يې، انسانانو لپاره ارزښت لرونکي دي. شونې ده چې دا ارزښت په خپله طبيعيت کې اقتصادي، ښوونيز يا جذباتي وي.
انسانانو له تاريخي اړخه، د حقوقي، ټولنيز او اخلاقي بنيادونو پر بنسټ په بېلا بېلو لارو له ځنګلي ژوند څخه د تمدن د جلا کولو تمايل درلود. په هر حال، ځينې ژويو له کليوالي سيمو سره سمون پيدا کړی. په دې کې داسې ژوي شامل دي لکه غېر اهلي پېشوګانې، سپي، مږې او موږکان. ځینو مذهبونو يو شمېر ژوي سپېڅلي اعلان کړي دي او په اوسنيو وختونو کې، د طبيعي ماحول په اړوند اندېښنو فعالين هڅولي چې د انساني ګټې يا تفريح لپاره د ځنګلي ژوند د منځه وړلو په وړاندې اعتراض وکړي.
د ۲۰۲۰ د نړۍ ځنګلي ژوند وجهي صندوق د ژوند د سياري د راپور او د لندن د ژوند د سياري د ژوپوهنې ټولنې د شاخص د اندازې تر مخې، له ۱۹۷۰ز کال راهيسې په نړيواله کچه د ځنګلي ژوند نفوس ۶۸٪ کم شوی، لامل يې د انسانانو فعاليتونه دي، په ځانګړي ډول زيات استعمال، د نفوسو زياتېدل او زياته کروندګري، سربېره پر دې داسې شواهد شته چې انسانانو په ډله ييز ډول د ختمولو شپږم پړاو پيل کړی دی. د CITES په وينا، اټکل شوی چې په کلني ډول د نړيوال ځنګلي ژوند سوداګري ميلياردونو ډالرو ته رسېږي او همدا چاره د سلګونه ميليونه ژويو او د بوټو پر انواعو اغېز ښيندي.
سوداګري
د ځنګلي ژونديو سوداګري د خونديتابه يوه جدي ستونزه ده چې د ډېرو ځنګلي ژونديو د نفوس په پايښت منفي اغېز لري او دا د ملا تېر لرونکو انواعو لپاره يو له سترو ګواښونو څخه دی. ځنګلي ژوند د ناقانونه سوداګري په انسانانو کې  نويو ګڼو ناروغيو د راپيدا کېدو او خپرېدو سره تړل شوې ده، په دې ناروغیو کې پیدا شوي وايرسونه شامل دي. د ملګرو ملتونو د پايښت پرمختګ موخې ۱۵ په څېر نړيوال نوښتونه يوه موخه لري چې د ځنګلي ژونديو ناقانونه وړاندې کونه بنده کړي.
د خوراک لپاره
د ډبرين پير خلک او د ښکار لپاره راټولېدونکي د خوراکونو د پيدا کولو لپاره په ځنګلي ژونديو متکي وو، هم يې په بوټو او هم په ژويو. په حقيقت کې، شونې ده چې د لومړيو انساني ښکاریانو له خوا ځینې انواع دومره ښکار شوي وي چې له منځه تللي دي. اوسمهال هم د نړۍ په ځینو برخو کې ښکار کول، کب نيول او د ځنګلي ژوند توکي راټولول د خوراک یوه مهمه سرچينه ده. په نورو سيمو کې، ښکار يا ناسوداګريزه کب نيونه عمدتاً د سپورت يا تفريح په توګه لیدل شوې ده. له ځنګلي ژوند څخه تر لاسه شوې غوښه، کومه چې په دوديز ډول د سپورت په توګه نه دي ګڼل شوي، د نيول شوې غوښې په توګه پېژندل کېږي. په ختيځه اسيا کې د دوديز خوراک د سرچينې په توګه د ځنګلي ژوند څخه د تر لاسه کېدونکو توکو مخ پر زياتېدو غوښتنه د شارک، پرايميټ، پنګولين او داسې نورو ژويو نفوس ختموي، د کومو په اړه چې دوی باور لري چې د جنسي قوت زياتولو خصوصيات لري. ماليزيا په هېښونکي ډول د ځنګلي ژوند د يوې پراخې لړۍ کور دی. په هر حال، ناقانونه ښکار او سوداګري د ماليزيا د طبيعي تنوع په وړاندې يو ګواښ ګرځېدلی دی.
-       کرايس ايس. شيپرډ
د بيالوژي پوه او مصنف «سيلي کنايډل پي ايچ ډي» له خوا د ۲۰۰۸ز کال په يو راپور کې  د امازون سمندر په څنډو کې ګڼو نارسمي بازارونو کې د ځنګلي ژونديو  ګڼ انواع مستند شوي دي، په دې انواعو کې ځنګلي نيول شوي مارموسيټس هم شته چې د ۱.۶۰ امريکايي ډالرو (۵ پيرويي سول روپۍ) په ارازنه نرخ پلورل کېږي. د پکاري، اګوټيس، شمشتيو، د شتمشتيو هګۍ، اناکونډا، ارماډيلو په ګډون د امازون ډېر انواع په بنسټيز ډول د خوراکونو په توګه پلورل کېږي.
رسنۍ
د ښوونيزو تلويزيوني پروګرامونو لپاره ځنګلي ژوند د اوږدې مودې راهيسې یوه عامه موضوع ده. له ۱۹۶۵ز کال راهيسې په CBS کانال باندې د نيشنل جيوګرافيک سوسايټي ځانګړي پروګرامونه راڅرګندېږي، وروسته يې د امریکايي خپرندوی شرکت ته لاره پيدا کړه او بيا دولتي خپرندوی ادارو ته ورسېدل. په ۱۹۶۳ز کال کې، NBC د «Wild Kingdom» په نوم پروګرام پيل کړ، دا يو مشهرو پروګرام و چې ژوپوه «مارلن پرکنز» پکې د کوربه په توګه کار کاوه. په انګلستان کې د BBC طبيعي تاريخ واحد هم په دې ډول يوه مخکښه اداره ده، د LOOK په نوم د ځنګلي ژوند لړۍ چې «سر پيټر سکاټ» وړاندې کړې وه، په سټوډيو کې جوړ شوی يو پروګرام و چې فلمي برخې هم پکې وې. «ډايويډ ايټنبرو» په لومړي ځل په دې لړۍ کې راڅرګند شو، له کوم وروسته چې Zoo Quest پيل شو، د کوم پروګرام په اوږدو کې چې هغه او د هغه کامره مين «چارلس لاګت» ډېرو نا اشنا ځايونو ته ولاړل، دوی د وچو د ځنګلي ژونديو او د هغوی د فلم جوړولو لټون کاوه، په ځانګړي ډول په اندونيزيا کې يې کوموډو اژدها او په ماداګاسکار کې يې ليمورز لټول. له ۱۹۸۴ز کال راهيسې، په متدحده ايالاتو کې Discovery Channel او د Animal Planet په نوم د هغې فرعي پروګرام په کيبل تلويزيون د ځنګلي ژوند په اړه د پروګرامونو پر بازار غلبه حاصله کړې ده، په داسې حال کې چې په دولتي خپرندوی ادارو کې په نيويارک کې د WNET-13 له خوا د NATURE په نوم او په بوسټن کې د WGBH له خوا د NOVA په نوم جوړې شوې لړې د پام وړ دي. د ځنګلي ژوند تلويزیون اوسمهال د څو ميليونه ډالري صنعت دی، په کوم  کې چې انګلستان، متحده ايالات، نيوزيلينډ، استراليا، اتريش، المان، جاپان او کاناډا په ګډون ګڼ هېوادونو کې تخصصي مسند فلم جوړونکي شامل دي. داسې ډېرې مجلې او ويبپاڼې شته چې ځنګلي ژوند ته پوښښ ورکوي، په دې کې « National Wildlife Magazine, Birds & Blooms, Birding (magazine), wildlife.net» او « Ranger Rick for children» شامل دي.