د_اکسيديشن_نمبر
په پورته تعملاتوکي کاربن اوهایدروجن دالکترون ورکوي اوفلورین الکترون اخلي نو په نتیجه کي کاربن اوهایدروجن اکسیدیشن اوفلورین ریډکشن کیږي،همدارنګه اوسپنه ،فلورین،کاربن اوسلفرسره تعامل کوي اوسپنه اکسیدیشن کیږي ځکه چي الکترون ورکوي چي اوسپنه +۲او+۳،فلورین ۱ـ ،کلورین هم -۱اوسلفر-۲ داکسیدیشن نمبراخلي. Fe + S                  Fe+2S-2 2Fe + 3F2              2Fe+3F3-1 Fe +Cl2                          Fe+2 Cl2-1 ریډکشن Reduction اکسیدیشن دعملي‌ معکوسي پروسي ته ریډکشن ویل کیږي یاپه بل عبارت ریډکشن داسي تعریفوو:دهایدروجن نصبول،داکسیجن ازادیدل دولانس ټیټیدل اوالکترون اخیستل دریډکشن (ارجاع) په نوم سره یادیږي،که دپورته تعریفونوڅخه یوهم عملي شي ریډکشن بلل کیږي. بیلګه : دذوب شوي سودیم کلورایدالکترولیزپه وخت کي په کتودکي لاندی تعامل صورت نیسي اوفلزي سودیم الکترون اخیستلوله امله حاصلیږي. Na +1e-                       Na±o         (Reduction) تعمل دسودیم ایون ارجاع په فلزي سودیم افاده کوي یعني فلزي سودیم هغه وخت حاصلیږي چه ایون په کتود (Catod) کي یوالکترون واخلي چي دغه تعامل ته کیتودیک (Cationic Reaction)تعامل ویل کیږي،همدارنګه دهایدرجن نصبولوته ریډکشن ویل کیږي. H2 + Cl2                     2HCl CuO + H2                      Cu + H2O Cu++ +2e-                   Cu± همدارنګه داوسپني اکسایددکاربن مونواکسایدسره دتودوخي په موجودیت کي تعامل کوي او اوسپنه ارجاع کوي. Fe2O3 + 3CO                       2Fe + 3CO2 Fe+3 + 3e-                   Fe±o په پورته تعامل کي اوسپنه ارجاع شوي یعني کوم الکترونونه يي چي دلاسه ورکړي ووبیرته يي واخیستل،په ریډکس تعملاتوکي داکسیدیشن اوریډکشن ځني مثالونه په لاندي ډول دي چه په هغوي کي اکسیدیشن نمبرټاکل کیږي. ۱مثال: دFe+2 کیتون داکسیدانت اوهم داحیاګرپه حیث عمل کولاي شی a : دوه نیم تعملات ولیکئ چه په هغوي کي دغه کیتون داکسیدانت اواحیاګر په حیث عمل کوي دلته وښایاست چي کوم یونیم تعمل اکسیدشني اوکوم یواحیاوي عملیه ده اوهم احیاشوي اواکسیدایزشوی ماده په ګوته کړي. (اکسیدانت)  Fe+2+2e-                            Feo (s) احیأ شوی ماده                 	 	       Fe+2 – 1e-                      Fe+3   اکسیدایزشوی ماده په لومړی تعامل کی اوسپنه له (+۲) نمبرڅخه خنثی یا صفرحالت او په دویم حالت کی له(+۲) څخه (+۳) ته پورته شو. ۲: که دجستو ټوټه د FeCl2 محلول ته واچول شی کوم کیمیاوی	 تعا مل منځ ته راځی دلته لمړئ نیم تعاملات اوبیا عمومی تعامل لیکو. Zno – 2e- اکسیدشنی عملیه	  Ze+2 Fe+ + 2e- احیاوی عملیه    Feo (s) Fe+2 + Znoاکسیدیشنی- احیاوی تعامل      Zn+2 + Feo په لوموړی تعامل کی د زینک یا( جست ) اتوم داکسیدیشن نمبردخنثی حالت څخه (+۲) ته اوپه دوهم نیم تعامل کی داوسپنی داکسیدیشن درجه چی +۲ ده ښکته دصفرخواته ځی. پورتنی مثال ته ګورو چی اکسیدانت هغه ماده ده چی دبلی مادی څخه الکترون اخلي په خپله احیأ کیږي اوهغه بله ماده اکسیدایزکوي اواحیأ ګرهغه ماده ده چې بلي مادي ته الکترون ورکوي اوپه خپله اکسیدایز کیږي او هغه بله ماده احیأ کوي نوراځوچي په کوم تعمل چي دغه دواړه عملي همزمان یوځاې صورت ونیسي داکسیدیشني – احیأ وي تعامل په نوم یادیږي. ۲- مثال هایدروجن پراکساید په خنثی او تیزابی محیط کی په لاندی ډول عمل کوی. خنثی محیط		H2 O2 + 2e-                           2OH- تیزابی محیط            H2O +2H++2e-                       2H2O په پورتنی تعامل په پام کی نیسودپتاشیم ایوداید تیزابی محلول او د هایدروجن پراکساید دتعمل معادله لیکو:- 2k +2I- 2e-                       2Io + 2K+               2 2H+ H2O2 + 2e-                    2H2O              2 2K+ + 2I- + 2H + H2O2                      I2o + 2H2O + 2K+ پورتنی تعا مل کی هایدروجن پراکساید داکسیدانت رول لری ولی د قوی اکسیدانت لکه د KMnO4 تیزابی محلول کی هایدروجن پراکساید داحیأ ګررول لری. 8H+ + Mn+7O4 + 5e-                      Mn+2 + 4H2O         2 H2O2 – 2e-                       2H++ O2                          5 16+ + 2Mn+7 O4 + 5HO2                          2Mn+2 + 8H2O + 10H+ +5O2 ۳ مثال : ووایاست چی دلاندی تعاملاتوله جملی څخه کوم یو صورت دممکن تعامل نیم تعاملات او مکمل تعاملات ولیکئ. a – سرپ د زنک سلفیټ دمحلول سره b – کلسیم داوبوسره -cایودین دبروم داوبو سره d- اکسیجن دفرس کلوراید محلول سره e – نقره د مالګی دتیزابودمحلول سره جواب: a – په دی سیستم کی    Pbo احیاګراوZn+2 اکسیدانت دی اګر چی SO4-2  هم دګوګړود تیزابوپه ګرم اوغلیظ محلول کی اکسیدانت دی خوبیا هم Zn+2 ترهغه قوی اکسیدانت دی، دبلی خوا PbSO4 په اوبوکی نه حل کیږی نو په دی اساس لاندی کیمیاوی تعمل عملاً ممکن دي. Pbo + SO4 + Zn+2                        PbSO4 + Zno Pb o +2e-                Pb+2           2           1 Zn+2 + 2e-                    Zno          2       1 b : Ca یواحیأ ګردی اواوبه دهغه په مقابل کی اکسیدانت کیدای شی نوځکه لیکوچی : Cao+ a2H2O                          Ca(OH)2 + H2  Cao – 2e-               Ca+2                                    2 2H2O + 2e-                         Ca(OH)2 + H2      2 C :ایودین (I2) او برومین (Br2) دواړه اکسیدانتونه دی اودهغوی اکسیدانی قوت ډیرفرق نه لری نوځکه ایودین بروم داوبوسره تعامل نه کوي. d : اکسیجن یواکسیدانت دی Fe+2 اوCl2 دواړه احیأګردی مګرد (۱-۷) جدول له مخی Fe+2 دCl- څخه قوی احیأ ګردی نوپه دی لحاظ داکسیجن اودفرس کلوراید دمحلول ترمنځ په تیزابی محیط کی داسی تعامل ممکن دي. 4H+ + O2+ 4Fe+2                              2H2O + 4Fe+2