cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
غوز
ستونزې
(2)   دباغ داوبولودپلان برابرول : مخکي له مخکي بايددباغ لپاره داوبولوپلان تنظيم شي چي کومه اندازه اوبه په يوه وده ييزفصل کي څوځلي ورکړل شي.
ایسا یاس آفورکی
ایسا یاس افرکی په عربي أسياس أفورقي) په انګلیسي Isaias Afewerki) زوکړه ۲ فبروری ۱۹۴۶م کال) د اریتریا اوسنی او لومړی ولسمشر دی.
غوز
ستونزې
(3)     باغ ته سره ورکول: بايد په مناسبه اندازه په مناسب وخت کي ورکړل شي. (4)     دروزني سيستم اوشاخبري: غوزان بايددکوږوږمرکزي سيستم  پواسطه وروزل شي اوغوزان زياتي شاخبري ته ضرورت نلري بلکي بايد کم اندازه شاخبري پکي صورت ونيسي ځکه دغوزان حاصل په خپله دوني څخه دڅنډلوپواسطه توييداي شي.
ایسا یاس آفورکی
حکومت
د اریتریا ولسمشر یعی دیکتاتور دی.
ولادیمیر اکسیونوف
ولاديمير ويکتورویچ اکسیونوف (انگلیسي: Vladimir Viktorovich Aksyonov، روسي: Влади́мир Ви́кторович Аксёнов) د شوروي یو پخوانی ستورمزلی دی چې د ۱۹۳۵ د فبروري پر لومړۍ نېټه د ریازان ولایت په کاسیموفسکي ولسوالۍ کې زېږېدلی دی. واده یې کړی او دوه بچیان لري. ولادیمیر اکسیونوف له انجنیري انسټیټیوټ څخه ډیپلوم ترلاسه کړی او وروسته بیا له هوايي ځواکونو انسټیټیوټ او پولي‌تخنیک انسټیټیوټ څخه فارغ شوی دی. نوموړی تخنیکي ساینس ته نوماند وو.
ولادیمیر اکسیونوف د ۱۹۷۳ د مارچ پر ۳مه د ستورمزلي په توگه وټاکل شو. نوموړي ته دوه ځلې د شوروي اتحاد اتلولي ور کول شوې ده. د ۱۹۸۸ د اکتوبر پر ۱۷مه کورناستی شو. د الوتنې چلوونکي په توگه په سویوز ۲۲ او سویوز ټي-۲ کې تشیال ته تللی دی. نوموړی نن سبا د معدني سرچینو د یوه څېړنیز انسټیټیوټ مشر دی.
د پېښور بالا حصار
د پېښور بالا حصار کلا  دپښتونخوا په مرکز پېښور کې یوه مشهوره تاریخي کلا ( قلعه ) ده. د کلا د پېښور ښار په شمالي برخه کې موقعیت لري.
تاریخ
ددغه کلا دجوړولو په اړوند بیلابیل تاریخي رو ایتونه شته. ځینې تاریخپوهان په دې اند دي چې دا تاریخي کلا تر اوومې زیږدیزې /میلادي پیړۍ دمخه هم شتون درلود ، ځکه کله چې چیني زایر هیوان تسنګ دافغانستان له لارې په ۶۳۰ زیږدیز /میلادي کال کې داوسني پښتونخوا مرکز پېښور ته لاړ نو ده هلته یوه تاریخي کلا لیدلې وه چې په غالب ګومان سره به همدا دپېښور بالا حصاروي. همداراز ځینې تاریخپوهان وایی چې دغه کلا له نن نه څه دپاسه زر کلونه وړاندې یعنې په 393 ق / 1003 م» کې هم شتون درلو د هغه وخت چې افغان واکمن محمود غزنوي دویهند مشهور راجا جیپال ته ماتې وکړه. دریم روایت داسې دی چې دغه با لاحصار دهندوستان مغولی واکمن بابر د۱۵۱۹ او ۱۵۲۴زیږدیز/میلادی کلونو ترمینځ جوړه کړه چې لا هغه وخت یې پر پنجاب برید نه وکړی او په هند کې یې دلودي پښتنو واکمني لانه وه له مینځه وړې.
زما په اند دپیښور تاریخي کلا یا بالا حصار ډیر لرغونی دی او ښایی بابر به دهغې ترمیم او بیا جوړونه کړي وي.خو تر ده دمخه یې هم شتون درلود. . پخپله بابر هم په خپل مشهور تاریخی اثر ( توزک بابري ) کې ددغې کلا یادونه کړې ده اوداسې ویل کیږي چې بابر پکې نوې ودانۍ جوړې کړې وې. وروسته دبالاحصار کلا دافغاني پښتنو قبایلو په لاس ځکه ورانه شوه چې دوی دا فکر کاوه چې دا دبهرنیو یر غلګرو لپاره پوځي اهمیت لري او هر یر غلګر چې راشي او دا کلا ونیسي ددغې کلا په وجه پښتانه ټکول کیږي.
دمغولي بابر تر مړینې وروسته کله چې په ۱۵۳۱ زیږدیز /میلادي کا ل کې دده زوی نصیرالدین محمد همایون دهند وستان دویم مغولي واکمن شو نو دغه ورانه کلا یې له سره ودانه کړه او سکندر خان ازبک یې دنوموړي کلا دکلادار په توګه وټاکه ، خو کله چې دغه کلا ودانیدله نو دلازاکو پښتنو پر دغې کلا برید وکړ ، خو سکندر خان ازبک ددغه کلا کلادار ددلازاکو پښتنو دغه برید پر شا وتمباوه.‍
تر همایون وروسته کله چې دهغه زوی جلا ل الدین محمد اکبر دهندوستان واکمن شو نو دهغه دواکمنۍ په وخت کې دپیښور په بالا حصار کې اور ولګید او دکلا دننه سوداګریز توکي او ډیپو ګانو اور واخیست.
دبالا حصار کلا تر ۱۰۷۹ هجري کلونو پورې دهند دمغولي واکمنانو په لاس کې وه او دهغوی یوپوځي صاحب منصب به هلته دکلادار په توګه دنده درلودلهاو نور ډیر شمیر سرتیري به ورسره وو. .
کله چې دهندو ستان دمغولي واکمن اورنګزیب په وخت کې پښتنو دمغولي زورزیاتي او استبداد پر خلاف مبارزه کوله نود پښتنو ملي مبارز ایمل خان مومند هم دمغولو پر خلاف د پیښور پر با لا حصار برید وکړ او دغه بالا حصار یې له مغولو نه ونیوه ، چې وروسته مغولو دغه بالا حصار دایمل خان مومند له ځواکونو نه بیرته ترلاسه کړ. د ۱۷۳۸ او ۱۷۳۹ زیږدیز/میلادي کلونو ترمینځ ایرانی نادرشاه افشار ته هغه وخت دپېښور بالا حصار لا س ته ورغی کله یې چې پرهندوستان برید کاوه.دنادرشاه افشار تر مړینې وروسته دپېښور کلا ددرانیانو دواکمنۍ لاس ته ورغله او کله چې احمدشاه بابا واکمن شو نو دنورو کارونو تر څنګ یې دغه کلا ورغوله اونوې نوې ودانۍ یې پکې جوړې کړې. تر دې وروسته پېښور ددراني واکمنانو ژمنۍ پلازمینه ( پایتخت ) و.
باید داخبره زیاته کړو چې با لا حصار دپارسی او عربي ژبي دوییو ( کلم)«نه جوړه ده چې بالا (لوړ)ته وایی او حصار هم کلا ( قلعه ) ته وایی یعنې لوړه کلا.
په پيښور باندې دسکهانو دراج په وخت کې سردار هري سینګ نلوه او سردار کهړک سینګ ددغې کلا په ودانولو کې ډیرې هڅې وکړې. درنجیت سینګ دواکمنۍ په وخت کې هم هغه ددغه کلا په ودانۍ کې ډیر کوښښونه وکړل او شیر سینګ ته یې دنده ورکړه چې ددغې کلا په رغولو کې خپله بشپړه پاملرنه وکړي ، داځګه چې دوی ته یې پوځی اهمیت درلود.
دانګریزانو دواکمنۍ په وخت کې تر ۱۹۴۷ زیږدیز/ میلادي کاله پورې دغه کلا ددوي په واک کې وه او یو انګریزي پوځی ته ددغې کلا چارې ورسپارل شوې وې. دپاکستان تر جوړیدو وروسته دغه کلا دپاکستاني پو ځونو په لاس کې ده او دفرینټیر کانسټبلري یا Frontier Corps په واک کې ده.
باید زیاته کړو چې بالا حصار ته د۲۰۱۵ زیږدیز /میلادی کال زلزلې کې دبالا حصار یو دیوال زیانمن شو.
د کلا جوړښت او موقعیت
د بالا حصار کلا د پیښور د ښار په شمالي برخه کې پرته ده او له ځمکې نه ددغې کلا لوړوالی ۹۲ فټه دی او ددغې کلا مساحت لس ایکړه یا څلور زره متر مربع دی.د کلا ته دننه پوخ سړک هم ورغلی دی.
سرچینې
1. List of UNESCO World Heritage Sites in Pakistan
2- Nalwa, V. (2009), Hari Singh Nalwa - Champion of the Khalsaji, New Delhi: Manohar, p. 167
دايي کلی
«ډایی کلي» د افغانستان په کندهار ولایت کې په دامان ولسوالۍ کې موقعيت لری، ددې کلي شمال طرف ته لنډي کلي ، جنوب طرف ته بیابان دره کلي، شرق طرف ته سیدان کلي او غرب طرف ته یې د کندهار بولدک عمومی سړک دي. دا کلي تقريباً په سنه  ۱۲۴۵ ه ش کی جوړ شوي دي. د نظیر خان بارکزی بن فتیح خان بارکزی عمرخانزی درې زامن لومړی ځل د ډنډ ولسوالۍ د مرد قلعه د کلی څه راغلل او دلته دیره سول، ځمکي یې رانیولې چې تقريباً ۷۰۰۰ جریبه ځمکه یې د پوپلزو او محمدزیو څخه و پلورلې. ددې کلي سربراه فعلاً محمد نور يعقوبي دي
خواجه عبدالله انصاري
خواجه عبدالله انصاري (۱۰۰۶ ز. - ۱۰۸۸ ز) چې اصلي نوم خواجه ابو اسماعيل عبدالله د محمد انصاري هروي زوی چې لقب يې شيخ الاسلام او په پير انصار او پير هرات مشهور دی، د ابو ايوب انصاري له اولادې نه دی. خواجه عبدالله په ۳۹۶ س. کال کې پيدا شوی او په ۴۸۱ س. کال کې په هرات کې مړ شوی. زيارت يې د هرات د ښار په گازرگاه کې دی. خواجه عبدالله د ماشومتوب له وخته زيات ذکاوت درلود. ديني او عربي علوم يې په خپله سيمه هرات کې زده کړل، په دري او عربي ژبو يې زیات شعرونه ووييل. د ځوانۍ په وخت کې يې د حديث علم او فقه زده کړله او پر نورو ديني او عرفاني علومو يې لاس بری ومونده، همدا لامل دی چې د عارف، خطيب، ليکوال او شاعر په نامه مشهور شو. په تصوف او عرفان کې يې شيخ ابوالحسن خرقاني ته د ارادت لاس ورکړ او له هغه نه يې ډېر څه زده کړل. تر دې چې پخپله يې د شيخ ځای ونيوه. له نورو مشايخو، لکه ابو سعيد ابوالخير نه يې ډېره استفاده وکړه. په فقه کې يې د احمد بن حنبل لاره ونيوه. خواجه د ژوند تر وروستۍ سلگۍ پورې د وعظ، حلقو، غونډو او مجلسونو او د قران کريم په تفسير بوخت و. پير انصار زيات شمېر عرفاني او ادبي آثار ليکلي، اشعار يې ووييل او په دې برخه کې يې غزل او رباعي ته ډېره پاملرنه درلوده. هغه لومړنی شخص ړ چې شعر او نثر يې سره گډ کړل. په مسجع خواږه نثر يې ليکنې وکړې او بيا نورو هم د ده د لارې پيروي وکړه. د فني نثر بنسټ يې کېښوده چې وروسته بيا د شېخ سعدي له خوا ارتقا ورکړل شوه او خپل گلستان يې په همدې بنسټ وليکه. د خواجه عبدالله انصاري ليکنې د صوفيانه او موزون نثر مخکښ بللای شو. په رسالو کې يې مسجع نثر گورو چې موزون کلام ته نژدې دی. د خواجه سبک په حقيقت کې د وعظ کوونکو صوفيانو د مجلس په طريقه دی. ارواښاد ملک الشعراء بهار د ده د نثر په اړه وييلي دي چې:
هغه سجعې چې خواجه عبدالله راوړي دي، د شعر يو ډول دی، ځکه دغه عبارتونه زياتره مزدوجې، مرصعې او مسجعې قرينې دي.
ليکلي آثار
خواجه عبدالله انصاري که له يوې خوا مفسر، محدث، عالم، عارف، صوفي او د طريقت خاوند و، له بلې خوا نوميالی ليکوال او ښه شاعر هم و چې خپل آثار يې په عربي او دري ژبو ليکلي دي چې ځينې يې په دې توگه دي:
غازي مېداد خان اڅکزی
غازي مېداد خان اڅکزی د بدين خان زوی، د گل محمد خان لمسی، د ترهټ خان کړوسی او مهک اڅکزي کوسی و. نوموړی د توبه اڅکزۍ په جلگه کې ږېږېدلی دی. مېداد خان چي د اڅکزو د حمېدزو د پښې سره يې تړاو درلودی په ډېر کم عمر هرات ته ولاړی او هلته د افغانستان په پوځ کې يې دنده ترلاسه کړه. دهرات د ساگزي ټبر خان خپله لور ببو و مېداد خان ته ورکړه. د مېداد خان دوه ځامن وه چي مشر يې سيدوخان او کشر يې ميرزا محمد ايوب خان نومېدی. د غازي مېداد خان يوه لور هم وه چي محمدزۍ نومېده. نوموړی په ډېر کم سن د تورن تر رتبې ورسېدی. په ۱۸۸۰ زېږيز کال نوموړي ته د غازي محمد ايوب خان لخوا دنده په لاس ورکړل سوه چي د خپل ټبر خلک چي زياتره د توبې د غرونو تر منځ آباد وه د انگرېزانو پر ضد جهاد ته راوبولي. نوموړي په توبه کې د اڅکزي ټبر ځوانان د ځان سره مله کړه او کندهار ته ولاړی. نوموړي د خپلو ملگرو سره په ډېره مړانه د ميوند په جگړه کښي ونډه واخيسته. غازي مېداد خان د ميوند په جگړه کې سخت ژوبل سو خو بيا هم د جگړې تر پايه په مړانه وجنگېدی. د ميوند جگړې د نورو مجاهدو تر څنگ مېداد خان اڅکزي په خپله مړانه ځان، خپل ټبر او خپل ملت ته تلپاته وياړ ور په برخه کړی.
دغازي مېداد خان د مړينې وروسته د غازي مېداد خان کورنۍ هرات پرېښوده او په کندهار کي آباده سوه. د غازي مېداد خان مشر زوی د ناروغۍ له وجې مړ سو او اولاد يې نه درلودی. د غازي مېداد خان کشر زوی ميرزامحمد ايوب خان و چي په پښتو او پاړسي ژبه يې شعر ويلی. د ميرزا محمد ايوب خان دوې قلمي شعري ټولگې پاتې دي چي پکې په پاړسي او پښتو شعرونه دده په ښکلي ليک ليکل سوي دي. ميرزا محمد ايوب خان په کندهار کې د ماليې د وزارت چارواکی و او ورسته د گيزاب اولسوال وټاکل شو. مرزا محمدايوب خان دوې ماينې په روزگان کې درلودې او يوه يې په کندهار کې.
د مېداد خان اڅکزي يوه لور وه چي محمدزۍ نومېده. محمدزۍ د کندهار لومړنۍ عالمه ښځه وه چي نورو ښځو ته يې د قرآن د تفسير د ښوونې تر څنگ ادبي ښوونې هم کولې او ډيرې زده کونکي يې وروزلې. دغازي مېداد خان نيم لمسيان او کړوسيان اوس د افغانستان په روزگان او نيم لمسيان او کړوسيان يې د سويلي پښتونخوا په کوټه ښار کښي آباد دي.
وېشنيزه:د افغانستان نوميالي وېشنيزه:د افغانستان غازيان وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:غازيان
اجمل شمس
بټنوک|اجمل شمس انجينر اجمل شمس (په انگرېزي: Ajmal Shams) د شمس الهدا شمس زوی دی چې د ٢٠٠٥ ع کال د اکتوبر راهيڅې د گوند منتخب رئيس دې ـ اجمل شمس په ١٩٧٢ ع کال کې د کونړ ولايت په نورگل ولسوالۍ کې زيږيدلې
زده کړې
لومړنۍ زدکړې ئي د نورگل په مزار ليسه کې سرته رسولي ، د کمونست رژيم د راتلو نه وروسته کله چه ئي کورنۍ پېښور ته هجرت وکړ نو اجمل شمس هلته خپلو زده کړو ته دوام ورکړ ـ د پيښور په اسلاميه کالج کې ئي تر دولسمه زده کړې وکړې او د فارغيدو وروسته د پيښور په انجينرۍ پوهنتون کې شامل شو ـ په ١٩٩٦ م کال کې د نوموړي پوهنتون دتعميراتو د څانگې څخه ئي د لسانس سند تر لاسه کړ ـ وروسته د پيښور په خيبر انسټيټيوت آف ټيکنالوجي کې دانجينرې د استاد په صفت مقرر شو ـ څو کاله روسته د امريکا د متحده ايالاتو د ساوت ډکوټه د پوهنتون په دعوت امريکا ته ولاړ او په ٢٠٠٢ ل کال کې ئي د نوموړي پوهنتون څخه د آبي وسائلو او د چاپيريال ساتنې په څانگه کې ماستري تر لاسه کړه ـ او څه د پاسه يو کال ئي د امريکا د فلوريډا ايالت کې ئي د آبي وسائلو د انجينر په صفت ئي دنده سر ته ورسوله ـ د خپل پلار ارواښاد شمس الهدا شمس په مشوره او د وطن سره زياتې مينې خپل هيواد ته بيرته راستون کړ تر څو هيواد په بيارغونه کې فعاله ونډه واخلي ـ وروسته ئي دوه کاله د مهاجرت نړيوال سازمان (IOM) کې د آبي وسائلو د بخش د رئيس په توگه وظيفه اجرا کړه او بيا ئي څه موده د کليو دبيا رغونې او پراختيا وزارت د ملي پيوستون پروگرام د انجينرۍ د څانگې د رئيس په توگه هم وظيفه اجرا کړه ـ
سياست ته راتگ
انجينر اجمل شمس د خپل مسلک تر څنگ په سياست کې هم فعاله ونډه اخيستې او د خپل مرحوم پلار سره ئي اوږه په اوږه مبارزه کړې په گوندي غونډو ، مظاهرو او نورو فعاليتونو کې ئي گډون کړې او تر خپل وسه ئي د گوند هر راز خدمت تر سره کړې ـ د کورني او نړيوال سياست ژوره مطالعه لري ـ په پښتو او انگليسي ژبو ئي دافغانستان په سياسي او اجتماعي مسايلو زياتې ليکنې چاپ شوي ـ انجينر اجمل شمس مترقي فکر لري او د هيواد د بيارغونې او پرمختگ په باب معقول او عملي نظريات لري ـ افغان ملت ملي مترقي گوند په دې باور دې چه د انجينر اجمل شمس ځوان قيادت به نوموړې گوند نور هم پياوړې کړي ـ
وېشنيزه:د گوندونو مشران وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:سياستوال وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
د سوالبرد د وېزې تګلاره
په سوالبرد کې د وېزې تګلاره د ناروې د نورو جزيرو په څېر نده، بلکې و ټولې علاقې ته پرته له کومې وېزې سفر کېږي. خو، خو که کوم څوک د ناروې هيواد/شینګن سېمې له لارې و سوالبرد ته په سفر ځي، نو ويزه ورته خامخا پکار ده. او وېزه باید دوه ځلې ویزه وي، تر څو هغه شخص وکولئ سي د ناروې/شینګین سیمې ته بیرته راستون سي. هغه خلک چې سوالبرد ته ځي او يا ترې راځي باید خپل پاسپورټ او يا ملي تذکره د ځان سره ولري؛ ځکه چې د پېژندګلوۍ کنټرول د ټولو لپاره يو ډول دی. د شینګین تنظیمي شرایطو لپاره د پاسپورټ او يا ملي تذکره د ځان سره لرل د د منلو وړ د پېژندګلوۍ آله ده. د انتقالي ترتیب لمخې؛ د ناروې هيواد وګړي هم کولای سي چي خپله پېژندګلوي په هغه پېژندپاڼې سره چي انځور، نوم او د زېږون نېټه شامله وي وښيي؛ د مثال په توګه هغه ناروېجن لېسنس چې تر ١٩٩٨ وروسته صادر سوئ وي. دا انتقالي دوره د ډېسمبر پر ٣١مه نېټه باندې پاي ته رسېږي.
هرڅوک ممکن په سوالبرد کې ژوند او کار وکړي، پرته له دې چي د تابعیت پر اساس ورته کومه ستونزه پېښه سي. د سوالبرد تړون و ټولو هغه ښاريانو ته چې هيواد يې پر دې تړون لاسلیک کړی وو، د ناروېژي ښاريانو په اندازه حقوق ورکوي.
. هغه هيوادونه چې په تړون کې يې برخه نه وه اخيستې هم د اوس لپاره دلته د کار کولو او اوسېدلو اجازه لري. Per Sefland د سوالبرد پخواني وویل؛ "دا تر دې دمه یوه انتخاب شوې پالیسي وه، چې موږ د تړون اړوند هيوادونو او د تړون بهر هيوادونو د خلکو تر منځ کوم توپیر نه دی کړی". "د سوالبرد څخه د رد او اخراج پېښې" پرته له کوم تبعیض پلي کیږي.
ښآغلی Hans-Henrik Hartmann چي په ناروې کې د مهاجرت په څانګه کې د حقوقي واحد مشر دي داسې وویل؛ "که چیرې یو پناه غوښتونکی په ناروې کې د استوګنې څخه منع شي، نو هغه کولی شي په سوالبرد کې تر هغه وخته و اوسېږي چي زړه يې وي، خو په سوالبرد کې کار موندل او خپل ځان ځان ساتل د هغه شخص خپله زمه واري ده." "په تیرو وختونو کې، هغه مهاجر چې د ناروې هیواد لخوا ورته د ویزې څخه انکار سوی وو و لانګیربین ته ولاړل، او هلته د ٧ کالو لپاره پاته سول، او وروسته ورته د ناروې هيواد غړيتوب هم ورکړل سو." په سوالبرد کي اوسېدل او ځان ساتل يو ډېر ګران بيه کار دی، او د صحت په برخه کې حقوق يواځې د ناروې هيواد د وګړو لپاره موجود دي، يا بيا هغه کسانو ته چې د ناروېژي کمپنیو لخوا راغوښتل سوي وي او د هغوی لپاره کار کوي.
دا ھم وګورئ
وېشنيزه:د سوالبرد اړوند
علي محمد
حاجي علي محمد د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
فيض محمد انگار
فيض محمد انگار (۱۹۰۵ ز. = ۱۲۹۴ ل. - ۱۹۷۹ ز. = ۱۳۵۸ ل.) (په انگرېزي: Faiz Muhammad Angar) يو افغان سياستپوه او د ويښ ځلميانو د سياسي او فرهنگي غورځنگ د بنسټ ايښودونکو نه و. هغه د انگار د خپرونې مشر پازوال هم پاتې شوی و او وروسته يې د ميوندوال په مشرۍ د مترقي ډيموکرات گوند غړيتوب هم ترلاسه کړی و.
مخينه
انگار د حاجي گل محمد بړېڅ زوی و چې په ۱۲۹۴ لمريز او په ۱۹۰۵ زېږيز کال کې په کندهار کې زېږېدلی و.
زده کړې
لومړنی ليک لوست يې له خپل پلار نه چې د کندهار له نومياليو ميرزايانو نه ؤ، زده کړل او بيا يې د کندهار د شالمار د سوداگرو په ښوونځي کې خپلې لومړنۍ زده کړې سر ته ورسولې، څرنگه چې پلار يې رسمي دفترونو او تجارتي شرکتونو کې د مدير او ريس په توگه کار کاوه، انگار هم له خپل پلار سره د شاگرد، ليکونکي او مامور په توگه دنده ترسره کوله. انگار په ۱۳۱۸ ل. = ۱۹۳۹ م. کال د حقوقو او سياسي علومو تر شهادتنامې اخيستلو وروسته د ملی اقتصاد د وزارت او گمرکونو کې د مدير او معاون په توگه مقرر ؤ. د
په سياست کې ونډه
فيض محمد انگار د ويښ ځلميانو د بنسټ ايښودونکو او فعالو غړو نه گڼل کېږي. د انگار جريده هم د دې غورځنگ، د فکر او سياسي کړنلارې څرگندويه وه. فيض محمد انگار د انگار جريدې تر مصادره کېدو وروسته کندهار ته ولاړ او هم هلته تر نظارت لاندې ونيول شو چې شپږ مياشتې يې د کندهار په عسکري قشله کې د نظر بند په توگه تېرې کړې. له نظارت نه تر خلاصېدو وروسته يې د کندهار په شرکتونو او مؤسسو کې کار کاوه، په ۱۳۴۳ ل. = ۱۹۶۴ ز. کال کې له خپلو ملگرو سره د ميوندوال په مشرۍ په مترقي ديموکرات گوند کې شامل شو. د ۱۳۵۱ ل. = ۱۹۷۲ ز. کال د غبرگولي په ۲۴مه نېټه خپلو ملگرو سره له دې گونده ووت. دی په ۱۳۴۵ ل. = ۱۹۶۶ ز. کال کې د کلیو د پراختيا رياست د پنجوايي د پروژې د آمر په حيث مقرر شو بيا يې د کورنيو چارو وزارت د تفتيش د رياست د غړي په توگه کار کاوه. نوموړي په ۱۳۴۸ ل. = ۱۹۶۹ ز. کال کې تقاعد وکړ.
مړينه
انگار د ورپېښې اوږدې ناروغۍ له امله په ۱۳۵۸ ل. = ۱۹۷۹ ز. کال د کابل د علي آباد په روغتون کې مړ شو، جنازه يې کندهار ته يووړل شوه او په خپله پلرنۍ هديره کې خاورو ته وسپارل شو.
وېشنيزه:کندهاریان وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغان سياستپوهان وېشنيزه:د سياسي گوندونو بنسټگران
بز الډرین
بز الډرین (انگلیسي: Buzz Aldrin) یو امریکايي انجنیر او پخوانی ستورمزلی دی چې د ۱۹۳۰ د جنوري پر ۲۰مه د جونیر اېډوین یوجین الډرین (انگلیسي: Edwin Eugene Aldrin, Jr) په نامه زېږېدلی دی. په اپولو ۱۱ کې د سپوږمیزې رغبېلگې (Lunar Module) د الوتگر (پیلوټ) په توگه، بز الډرین له هغو دوو لومړنیو کسانو څخه دی چې پر سپوږمۍ يې ناسته کړې؛ او دوهم کس دی چې پر سپوږمۍ یې گام ایښی دی. نوموړي د ۱۹۶۹ د جولايي پر ۲۱مه له نیل ارمسټرانگ وروسته د سهار پر ۳:۱۵:۱۶ (ن.هـ.م.) بجو پر سپوږمۍ گام کېښود.
آریزونا آیالات
آریزونا د امریکا متحده آیالاتونهو له ۵۲ آیالاتونو څخه یو دی. د اریزونا پلازمینه او لوی ښار د فینیکس دی.
خواجه محمد بنکښ
خواجه محمد بنگښ (زوکړه؟ - مړینه؟) د روښانیانو د دورې د پښتو ژبې يو نوميال شاعر دی.
مخينه
خواجه محمد بنگښ د بنگښو دويم پښتو ژبی شاعر دی. د هغه د پلار د نامه او ځاى ځايگي، ټاټوبي په اړه مالومات نه دي ترلاسه شوي، خو له شاعرۍ يې دا رامالومېږي چې هغه د ۱۱ سپوږميزې لېږدي (هـ ق) (١١٠٠) پېړۍ د وروستي پېر شاعر دی. کلام يې د تصوف په رنگ کې رنگ دی. د پېښور د اکبر پورې د شېخ عبدالرحيم مريد وو. شاعري يې په فنى لوازماتو پسوللې ده. ژبه يې خوږه، پسته او روانه ده، خو د بنگښو د ځانگړي گړدود (لهجې) نښې نښانې پکې په نظر راځي. داسې ښکاري چې د هغه ټول عمر له بنگښو بهر د پېښور په شاوخوا کې تېر شوی وي. کلام يې موږ ته دا حال هم وايي چې هغه د اورنگزېب پاچا زمانه ليدلې او لکه د نورو پښتنو په څېر دی هم د مغولي سرکار نه خوشال نه وو، ځکه خو يې ويلي دي:
د ادب د استاذانو دا خيال دی چې خواجه محمد بنگښ ډېر زور پر تصوف کړی دی. د عرفان او د سلوک مرحلې يې په گوته کړې دي. په تصوف کې د وحدت الوجود پلوى دی. مزاج يې شاعرۍ ته ډېر زيات ورته وو. که چيرې يې د شعر پر ځينو نورو اړخونو هم پام کړی وای، نو نن به يې شمېر د پښتنو شاعرانو پر لومړۍ ليکه کېده.
دا خبره بالکل سمه ښکاري. د خواجه محمد بنگښ د ديوان له لوسته دا رامالومېږي چې هغه ډېر ښه شاعر دی. د تورو جادوگر دی او شعر يې دا ځواک لري چې بل اغېزمن کړي. ځنې شعرونه خو يې دومره د اوچتې کچې دي چې سړی يې فني پوخوالي او نزاکت ته هېښ شي او بې اختياره يې له خولې نه واه واه ووځي، لکه چې وايي:
گوتې تورې کړې په ما يې کړې راپورې - زه حېران يم ستا د سپينو گوتو تور ته
لنډه دا چې خواجه محمد بنگښ چې څه موږ ته د شاعرۍ په جوله کې پرېښي دي، ايا هغه يوازې د تصوف باريکۍ دي او که نور څه. هو له دې دا په ښه توگه رامالومېږي چې هغه يو استاد شاعر دی او د پښتو په کلاسيک ادب کې ځان ته یو ځانگړی ځای لري. د هغه د شعرونو ديوان پښتو اکېډمۍ پېښور پوهنتون چاپ کړی دی.
د شعر بېلگې یې
چې بادشاه يې د جمله وو ښايسته وو - خبر واخله د عاجزو خوار خسته وو
زړونه مه ماتوه لال د بدخشان دي - مشکل کار دى رغول د شکسته وو
زړه مې ستا په محبت سره تړلی - نظر وکړه په دا خپلو دل بسته وو
د چمن گلونه واړه پرې تازه شو - شمال راغی ستا د مخ د گلدسته وو
چې يې قد و قامت ستا په سترگو وليد - ملا شوه ټيټه د همه وو اراسته وو
زما سر به تر اووم اسمانه تېر شي - که مې کړې د خپل مجلس تر نشسته وو
سر و مال به همگي ځنې قربان کړم - زه خواجه محمد مريد يم د ښايسته وو
+++
که دې ما غوندې غريب پرېوځي و اور ته - ستا سنگين خاطر به نه شي ښکته پورته
د عاشق له آه سرده نه ويرېږې - ته هرگوره ډېر غره يې و خپل زور ته
يا وفا دې هيڅ زده کړې چرته نه ده - يا خو نه گورې له کبره و سرتور ته
گوتې تورې کړې په ما يې کړې راپورې - زه حېران يم ستا د سپينو گوتو تور ته
نور عالم مې همگي لېونی بولي - دواړه غوږ مې دي نيولى و پېغور ته
د اورنگ په بادشاهۍ کې مې نياو نه شي زه خواجه محمد به اوځم و بل لور ته
اخځليک
۱- https://tolafghan.com/articles/18065
۲- د ليکوال ډاکتر لطيف ياد فېسبوک پاڼه.
وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
ارکانزاس
آرکانزاس د امریکا متحده آیالاتونهو څخه یو دی. ددی آیالات پلازمینه لیتل راک او مساحت یې ۷۳۳'۱۳۷ کیلومتر مربع دی.
الکساندر پانایوتوف الکساندروف
الکساندر پانایوتوف الکساندروف (انگلیسي: Aleksandr Panayotov Aleksandrov، بلغاري: Александър Панайотов Александров) یو بلغاري ستورمزلی دی چې د ۱۹۵۱ د ډسمبر پر لومړۍ نېټه د بلغاریا هېواد د ترگوویشتې (Targovishte) ولایت په اومورتاگ ښار کې زېږېدلی دی. نن سبا کورناستی (متقاعد) دی. الکساندر تر جیورجي ایوانوف (Georgi Ivanov) وروسته دوهم بلغاري کس دی چې تشیال ته تللی دی.
د کندهار واليان
د کندهار واليان هغه خلګ دي چې په کندهار ولایت کي يي د والي په توګه دنده اجرا کړي وي وي.
د برما-انگرېز لومړنۍ جگړه
د برما-انگرېز لومړنۍ جگړه  (ပထမ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ စစ်; ; 5 مارچ 1824 – 24 فبروري1826) لومړنۍ درې جگړو څخه وه چې د برتانوي او ر برمایي وگړو ترمنځ ترسره شوه.
د ۱۹می پيړۍ په وروستیو کې دا جگړه د شمال شرق سیمو د کنټرول ترلاسه کولو لپاره ترسره شوه. دا جگړه د انگریزانو په تاریخ کې تر ټولو درنه او تلفاتو ډگه جگړه بلل کیږي چې نږدی شپاړس زره برتانوي او هندي پوځیانو په کې خپل ژوند له لاسه ورکړ. ددی درنو تلفاتو په ترلاسه کولو برتانوی پوځ وکولی شوه چي اسام، مانيپور، کچر، او جاینتیا واکمني تر خپلې ولکی لاندې راولي. او د همدارنگه د اراکان ولایت هم ویسي. برمی وگړي دیته مجبور کړی شول چی د کابل به یو ملیون پونډه غرامت گالي او هم یی سوداگریزی پړیکړی ته هم وهڅوي. شپاړس زده اروپايي او هندی پوځیان د جگړی خوراک شول. او د بی شمیره برمي پوځیانو او ملکی وگړو وژنه ترسره شوه. دا جگړه د هغه وخت ۵-۱۴ ملیونه پونډه پورې تمامه شوه چی نن سبا تبری (£-£ as of 2023) contributed to a severe economic crisis in British India which cost the East India Company its remaining privileges.
محمد عزيز خان
He was born in about 1877 .Mohammad Aziz Khan was an elder-half brother of Nadir Shah. He was the son of Yusuf Khan
الکساندر پاولویچ الکساندروف
الکساندر پاولویچ الکساندروف (انگلیسي: Aleksandr Pavlovich Aleksandrov، روسي: Александр Павлович Александров) د شوروي یو پخوانی ستورمزلی دی چې د ۱۹۴۳ د فبروري پر ۲۰مه زېږېدلی دی. نوموړي دوه ځلې، یانې د ۱۹۸۳ د نومبر پر ۲۳مه او د ۱۹۸۷ د ډسمبر پر ۲۹مه د شوروي اتحاد اتلولي گټلې دده.
ګاګوزیا
ګاګایوزیا Gagauzia) په مولداویا هیواد کې یوه خپلواکه سیمه ده. د ګاګوزیا بنسټ په ۲۳ د ډسمبر ۱۹۹۴م کال کې کیښودل شو. یاده ولسمشریزه ۱،۸۲۳ کیلومتره مساخت او د ۲۰۱۱م کال د اټمل له مخی ۱۶۰،۷۰۰ وګړي لري.
ریو (۲۰۱۱ فلم)
ریو Rio د ۲۰۱۱ امریکایی ۳ ډی کمپیوټر انیمیشن میوزیکل ساہسک کامیډي فلم دی چې د نیلي اسمان سټوډیو او د 20th Century Fox Animation لخوا تولید شوی، او د کارلوس سالدانها لخوا لارښود شوی. سرلیک د برازیل ریو دی جینیرو ښار ته اشاره کوي چیرې چې فلم ترتیب شوی. په دې فلم کې د جیسي ایزنبرګ، این هیتاوی، لیسلي مان، روډریګو سانټورو، جیمین کلیمینټ، جورج لوپیز، ټریسي مورګن، ول. زه. یم او جیمي فاکس غږونه شامل دي.
قیصه
په ریو دی جنیرو کې، ماشوم مکاو، بلو، د سوداګرو لخوا نیول شوی او متحده ایالاتو ته قاچاق کیږي. په داسې حال کې چې د موز لیک، مینیسوټا له لارې موټر چلول، هغه لارۍ چې بلو لیږدوي په ناڅاپي توګه د بلو بکس په سړک کې غورځوي. یوه نجلۍ، لیندا، مرغۍ پیدا کوي او په مینه یې پورته کوي. پنځلس کاله وروسته، بلو یو کورني او هوښیار مرغۍ ده چې الوتنه نه کوي او د کتاب پلورنځي مالک لینډا سره آرام ژوند کوي. د نیلي څخه بهر، بې کاره برازیلي حیوانات پوه، تولیو، لیندا ته ورځي او تشریح کوي چې بلو د هغه د ډولونو وروستی نر دی، او هغه په ​​ریو دي جنیرو کې د جیول په نوم یوه ښځه لري. هغه لینډا ته بلنه ورکوي چې بلو ته ریو ته راوړي ترڅو هغه او جیول وکولی شي خپل ډولونه خوندي کړي. لینډا د بلو او تولیو سره ریو ډی جنیرو ته سفر کوي او دوی بلو او جیول په انسټیټیوټ کې په یوه لوی پنجره کې پریږدي چیرې چې تولیو کار کوي. پداسې حال کې چې دوی د ډوډۍ خوړلو په حال کې دي، قاچاقبران انسټیټیوټ ته ننوځي او د پلورلو لپاره بلو او جیول غلا کوي. لینډا او تولیو هرچیرې د بلو لپاره ګوري ، څوک چې په ژول کې تړل شوی او په یوه بست کې پټ دی. په ورته وخت کې ، جیول او بلو د خپلو تښتونکو څخه تښتي او د مرغیو یوې ډلې سره ملګرتیا کوي چې د زنځیرونو څخه خلاصیدو کې ورسره مرسته کوي. دا کارنیوال دی او قاچاقبران او معنی کاکاټو، نایجیل، اراده نه لري چې بلو او جیول پریږدي، او د ګڼې ګوڼې په لارو کوڅو کې مرغۍ تعقیب کړي.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
د چابهار ځانمرګی برید، ۲۰۱۸
په ۶ ډسمبر ٢٠١٨ باندې د ايران په سيستان بلوچستان ولايت کي د سمندر لوري ته نږدي ښار چابهار کي و قومندانۍ ته نږدي چاودنه وسوه په دي بريد کې ۴ پوليس او ۴۸ ملکيان ووژل سول
د ايران رسنئ وايي دا بريد انصار الفرقان ترسره کړی دی. وروسته بيا انصار الفرقان دا کړنه وهم منل.
د دې ځانمرګي برید کونکي په اړه ویل کیږي چې هغه لومړۍ د امام حسین په نوم یو جومات ته چې پکې د امام حسین د شهادت له امله یې د عزاداري مراسم جوړ کړي و ور ننوځي او بیا ځان چوي.
۷۰ (عدد)
۷۰ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۶۹ څخه  مخکي او د ۷۱ وروسته موجود دي.
د چابهار ځانمرګی برید، ۲۰۱۸
د چابهار والي ایراني رسنیو ته ویلي دي چې ځانمرګي بریدکونکي دوه تنه و چې یو تن یې تر نیول کیدو وړاندې په دې بریالی شو چې ځان وچوی.
۷۰ (عدد)
په رياضي کې
په رياضي کې ۷۰:
د چابهار ځانمرګی برید، ۲۰۱۸
هغه زیاته کړه چې د دې چاودنې تر شاه د یو تن لاس دی چې د پولیسو لخوا نیول شوی او په توقیف ځای کې دی.
۷۰ (عدد)
په کلینډر کې
۷۰ کولاي سي:
په کیمیا کې
۷۰ د ايتربيوم اټومي عدد ده
د چابهار ځانمرګی برید، ۲۰۱۸
په لومړي سرکې ویل شوي و چې دوه بریدونه شوي دي خو وروسته بیا وویل شو چې ځانمرګی برید کونکی یو تن و.
۷۰ (عدد)
په نورو موضوعګانو کې
۷۰ د عدد شمیره ارزښت ع د ابجد حساب کې دي.
سرچينې
وېشنيزه:۷۰ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دوه رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
اسد الله همتيار
داکتر اسد الله همتيار د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی. ډاکتر اسدالله همتیار د میانور زوی ۱۳۴۳ ه ش د لوګر ولایت د خروار ولسوالي د بلوخیلو د کلي کې زیږیدلی. ثانوي زده کړې یې د هجرت په دیار کې د اتحاد په عالي لیسه کې تر سره کړې دي. لوړې زده کړې یې د کابل په طبي پوهنتون کې تر سره کړې ۱۳۸۱ ه ش کال فارغ شوی.د لوګر په ولایتي روغتون کې یې د ډاکتر په حیث کار کړی و. د بیړنۍ لوې جرګې، د اساسي قانون د لوې جرګې غړ و. د خروار ولسوالي د روغتیا د برخې مسول و. په ۱۳۸۴ ه ش د لوګر ولایت څخه ولسې جرګې ته لار پیدا کړه او خپله پنځه کلنه دومره بشپړه کړه. له وکالته وروسته یې د کابل په انتاني روغتون کې دنده واخیسته او هم دلته یې تخصص هم تر سره کړ. بعد له وخته به یې په خپله معاینه خانه کې د ناروغانو تداوي کوله. اسدالله همتیار په ۱۳۹۶ ه ش کال د اسد د میاشتې په نهمه نیټه په خپله معاینه خانه کې د نامعلومو وسلوالو له خوا په شهادت ورسیده. دافغانستان د پارلمان له ودانۍ سره نږدې خاورو ته وسپارل شو. روح دې ښاد وي.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
کرسسټین سټیورټ
کرسسټین جیمز اسټیورټ (په انگرېزي: Kristen Jaymes Stewart)  په ۹م د اپریل،  ۱۹۹۰ لمريز کال کې زېږېدلۍ.
ابتدايي ژوند
سټيورټ په لاس انجلس کي زيږيدلی او هلته لويه سوي ده. د هغې مور او پلار دواړه د سرگرمی ​​په صنعت کې کار کوي د هغي پلار جان سټورټ د سټيج مدیر او تلويزيون پروډيوسر دي هغه د فوکس لپاره دنده ترسره کوي هغه همدارنګه په کميډي سينټرل د نيمي شپېخپرونه کې دنده ترسره کوي. د هغې مور، جوليز مان سټورټ په اصل کې د ماروچيډور، قوينزآيلنډ، اسټريليا اوسيدونکي ده. هغه سکرپټ سوپروایزره ده او همداراز يي د فلم ډايرکټر په تور د ٢٠١٢ زنداني سريال او ک-١١ کي دنده ترسره کړې ده. هغه يو مشر ورور هم لري، کامرون.بي سټورټ نوميږي او ٢ اډوفټ يا د ميرني وړونه لرې، چي ډانا او ټايلر نوميږي.
سټیورټ تر اووم ټولګي پورې په سیمه ییزو ښوونځیو کې تعليم ترسره کړي دي.
د عمومي نسبيت تاريخ
عمومي نسبيت د ځمکې د جاذبې د قوې يوه نظريه ده، چې د البرت انشټاين له لورې د ۱۹۰۷ او ۱۹۱۵ ز کالونو تر منځ رامنځته او له ۱۹۱۵ څخه وروسته په کې نورو پوهانو مرسته وکړه. د عمومي نسبیت له مخې د کتلو تر منځ کتل شوی جاذبي کښښ د يادو کتلو له لورې د وخت او ځای له کږېدنې څخه اغېزمنېږي.
که څه هم ازمايښتونه او کتنې ښيي، چې د انشټاین تشرېح د هغو بېلابېلو اغېزو ځواب ويونکې ده، چې د نيوټن د قانون له لورې ناڅرګند دي. لکه: د عطارد او نورو سيارو په مدارونو کې د دقيقې ګډوډۍ. عمومي نسبيت د ځمکې د جاذبې قوې لکه جاذبي څپو، جاذبي عدسيه اچونې غير عادي اغېزې او پر وخت باندې د جاذبې قوې اغېزه هم اټکل کوي، چې د جاذبي وخت د اوږدوالي په نوم يادېږي. نوموړې زياتره وړاندوينې د ازمايښت يا کتنې په واسطه تاييد شوي دي، په داسې حال کې چې نور يې د روانې څېړنې تابع دي.
عمومي نسبيت په د ستورو په معاصر فزيک پر يو اړين توکي بدل شوی دی. د نسبيت دا ډول د تورو سورو يا د فضا د سيمو د شته ادراک يا پوهېدنې لپاره بنسټ جوړوي، چې جاذبي کښښ په کې دومره پياوړی دی، چې ان رڼا ورڅخه نه شي تښتېدلی. د دوی د پياوړې جاذبې په اړه په اړه انګېرل کېږي، چې د اسماني جسمونو د معلومه ډولونو (لکه فعاله کهکشاني هسته يا microquasars) له لورې د خپرې شوې پياوړې وړانګې لپاره ځواب ويونکی دی. عمومي نسبيت د نړۍ پېژندنې د “Big Bang” معيار د چارچوکاټ برخه هم دی.
لومړنۍ پلټنې
لکه څرنګه چې انشټاین وروسته وويل، د عمومي نسبيت د پرمختګ لامل په خاص نسبيت کې د حرکت د مخنيونکي يا “inertial” حرکت غوره توب و، په داسې حال کې چې د حرکت هیڅ ځانګړي حالت ته لومړيتوب نه ورکوونکې نظريه له پيله د نوموړي په نظر خورا د منلو (قناعت) وړ برېښېده. نو په داسې حال کې چې انشټاین لا په ۱۹۰۷ ز کال په خپل دفتر کې کار کاوه، هغه څه يې درلودل چې نوموړی يې خپل «تر ټولو خوښ فکر» ګڼي. نوموړی وپوهېده چې د نسبيت اصل جاذبي ساحو ته غځېدلی شي.
په پای کې نوموړي په ۱۹۰۷ کال تر خاص نسبيت لاندې د ګړنديتوب په اړه يوه مقاله وليکله، چې په ۱۹۰۸ کې خپره شوه. په ياده مقاله کې يې بحث وکړ، چې ازاد غورځېدل په رښتيني ډول مخنيونکی حرکت دی او د يو ازاد غورځېدونکي څارونکي لپاره بايد د خاص يا ځانګړي نسبيت اصول پلي شي. دا استدلال د مساوات اصل ګڼل کېږي. انشټاین په همدې مقاله کې د جاذبي وخت د اوږدوالي ښکارنده هم اټکل کړه.
په ۱۹۱۱ ز کال کې البرت انشټاین د ۱۹۰۷ ز کال د مقالې سپړونکې بله مقاله خپره کړه. په دې مقاله کې يې په يوه ډول د ګړندی شوي صندوق حالت په يوه جاذبي ساحه کې ونه ګڼه او يادونه يې وکړه چې دا به له هغه صندوق څخه د توپير ورکولو وړ نه وي، چې لا هم په نه بدلېدونکې جاذبي ساحه کې کېښودل کېږي. نوموړي خاص نسبيت د دې څرګندولو په موخه وکاروه، چې د يو صندوق په پورتنۍ برخه کې مخ پورته ګړندي کېدونکي ساعتونه به د هغو د ښکته يآ د صندوق د بېخ برخې ساعتونو په پرتله تېز وچلېږي. نوموړي دا پايله تر لاسه کړه، چې د وخت د تېرېدلو اندازه په جاذبي ډګر يا ساحه کې د درک يا موقعيت پر بنسټ ده او دا چې د اندازې توپير لومړني اټکل لپاره له جاذبي ځواک سره متناسب ده.
يادې مقالې د لويو جسمونو لکه لمر يا مشتري له خوا د رڼا کږېدل يا يوې خواته کول هم اټکل کړل. که څه هم ياد اټکل يو څه بې خونده و، مګر نوموړي ته يې د دې محاسبې کولو لاره هواره کړه، چې کږېدل هيڅکله صفر نه دي. انشټاین له ستورپوهانو سره استدلال وکړ، چې د لمر کسوف او خسوف پر مهال (هغه وخت چې دوی د ليدلو وړ وي) لمر ته نږدې د منظمو ستورو د رڼا کړېدلو د سيده کتنې هڅه وکړي. المان ستورپوه ايروين فينلی فريونډلېچ (Erwin Finlay-Freundlich) د نړۍ ټولو پوهانو ته د انشټاین ننګونه عامه (خپره) کړه.
د ۱۹۱۱ په اکتوبر کې فريونډلېچ په برلين کې له ستورپوه چارلس ډي پيرين (Charles D. Perrine) سره اړيکه وکړه. د اړيکې موخه يې د رڼا د کږېدنې په اړه د انشټاین د اټکل د ثابتولو لپاره د ازمايل کېدونکو شته لمریز کسوف يا خسوف انځورونو په مناسبيت په اړه پوښتنه کول وه. پيرين چې په کورډوبا کې د ارجنټيان د ستورو د ملي کتنځي رئيس و، هغه مهال چې د “Lick” په نوم د ستورو کتنځي کې و؛ په ۱۹۰۰، ۱۹۰۱، ۱۹۰۵ او ۱۹۰۹ کالونو کې يې د لمريز کسوف په څلورو سفرونو کې ګډون کړی و. «... نوموړی د “Lick” په نوم د ستورو کتنځي د رئيس ډبليو ډبليو کمبېل (W. W. Campbell) په اند د لمريز کسوفونو په برخه کې بې جوړې څارونکی شوی و. نوموړي باور نه درلود، چې د کسوف شته انځورونه به د انشټاین د ادعا په ثابتولو کې ګټور وي. فريونډلېچ په ۱۹۱۲ ز کال کې وپوښتل، چې ايا پیرين به په برازيل کې د ۱۹۱۲ د اکتوبر پر ۱۰ باندې د لمریز کسوف لپاره د خپلې خپرونې د برخې په توګه د رڼا کږېدل راونغاړي. د لېک د ستورو کتنځي رئيس ډبليو ډبليو کېمپبيل پيرين ته د خپلې دننۍ خوځېدونکې کېمرې عدسيې (لينزونه) په پور ورکړل. پيرين او د کورډوبا ډلې د کسوف يا خسوف يوازینی ټولګی و، چې د رڼا د کږېدنې لپاره ځانګړي شوي تجهيزات يې جوړ کړل. له بده مرغه چې د ټولو سفرونو پر مهال سخت باران وشو، چې د هر ډول کتنو مخه يې ونيوله. سره له دې هم پيرين (Perrine) لومړنۍ ستورپوه و، چې د انشټاین اټکل د ازمايلو په موخه يې د رڼا د کږېدنې د کتلو لپاره ځانګړې هڅه وکړه.
دوه کالونه وروسته درې څارونکو يا مشاهداتي رئيسانو (پيرين، فريونډلېچ او کمپبېل) د ۱۹۱۴ د اګسټ د ۲۱ نېټې لمريز کسوف لپاره روسيې سترواکۍ ته په خپلو سفرونو کې د رڼا کږېدل رانغاړل. له بده مرغه چې د ورېځو او لومړۍ نړيوالې جګړې د پيل له امله هيڅ پايلې شونې نه وې. که څه هم پيرين د رڼا د کږېدنې په اړه د انشټاین د اټکل ثابتولو په موخه د يوې هڅې له مخې وکولی شول لومړني انځورونه واخلي. د روښانه ورېځې پوښ د ستوري د سمو درکونو د معلومولو مخنيوی وکړ.
په ۱۹۱۲ او ۱۹۱۴ ز کالونو کې د هوا تړلي حالت او د پايلو نه شتون له انشټاین سره مرسته وکړه. که چېرې روښانه انځورونه او د اندازې وړ پايلې شونې وی، نو د انشټاین د ۱۹۱۱ ز کال اټکل ښايي ناسم ثابت شوی وی. د کږېدنې يا ماتېدنې هغه اندازه چې نوموړي په ۱۹۱۱ کې محاسبه يا وشمېرله، د دوه عواملو له ډلې د يوه په واسطه خورا کوچنۍ (د ليندۍ ۰،۸۳ ثانيې) ځکه وه، چې د هغه له لورې کارول شوی اټکل د رڼا چټکتيا ته نږدې د خوځنده شيانو لپاره په ښه ډول کار نه کوي. کله چې په ۱۹۱۵ ز کال کې انشټاین د عمومي نسبيت نظريه بشپړه کړه، دا تېروتنه يې سمه کړه او د لمر له امله د رڼا کږېدنې سمه اندازه يې د لیندۍ ۱،۷۵ ثانيې اټکل کړه. ايډينګټون “Eddington” او ډيسون “Dyson” په ۱۹۱۹ ز کال او ډبليو ډبليو کېمپبېل په ۱۹۲۲ ز کال کې وتوانېدل، چې د انشټاین له سمې شوې وړاندوينې سره خپلې پايلې پرتله کړي.
د موناکو هیواد ایداري وېش
موناکو چې د نړۍ له کوچینیو هیوادونو څخه یو دی په ټوله کې په څلور ایداري برخو ویشل شوې ده.
محمد عيسی ستانکزی
مخينه
هغه د لوگر ولایت د محمد اغې  ولسوالۍ په سنگرخیل کلي کې زیږدلی خو د عمر ډیره برخه ېې په کابل کې تیره کړې ده
زده کړې
محمد عيسی ستانکزي خپلې لومړنۍ زده کړې په کابل کې د سيد نور محمد شاه مېنې په ښوونځي کې کړي، لېسه يې د کابل په انصاري لېسه کې سر ته رسولې او بيا لوړې زده کړې يې په ۱۳۶۶ ل. کال کې د کابل پوهنتون د طب په فاکولتې کې پيل کړي او په ۱۳۷۱ ل. کال کې د معالجوي طب په څانگه کې بريليک ترلاسه کړی. له فراغت سره سم له هېواده کډوالۍ ته مجبور شو.
دندې
لومړنۍ رسمي دنده يې په تهران کې راډيو کې د وياند په توگه ترسره کړې. هغه اوس په ناروې کې اوسېږي.
ناچاپه آثار
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه ژباړنان
عمرمنصور انصاري
<font face="Tahoma">
عمر منصور انصاري د سيف الله زوى، چې په ۱۳۵۸هجري لمريز كال د جلالكوټ په ښار كې دې نړۍ ته سترگې غړولې دي.
زده كړې
لو مړنۍ زده كړې يې د دود سره سمې د امير شهيد په جامع جومات كې پېل او لومړنۍ زده كړې يې د تجربوي په منځنۍ ښوونځي كې پېل كړې. په ۱۳۷۴هجري لمريز كال کې د ننگرهار له عالي لېسې څخه په لومړۍ درجه بريالی راووت، او د لوړو زده كړو لپاره مخ په پېښور رهي شو. يو كال يې د امام ابو حنيفه رحمه الله عليه په انسټېټيوټ كې د عربي ژبې په زده كړه تېر کړ او په ۱۹۹۹ زېږديز كال کې د اسلام اباد په نړېوال اسلامي پوهنتون كې د اداري پوهنو د سافټوېر انجينيرۍ څانگې ته بريالی شواو په ۲۰۰۳زېږديز کې د لېسانس له دورې فارغ شو.
د كمپيوټرساينس په ټولنه کې ېې ونډه
د زده كړې پر مهال د اسلام اباد د نړېوال اسلامي پوهنتو يو شمېر افغان ځوانانو وپتېيله چې د وخت له غوښتنو سره سم افغانستان په نړېوال كلي كې ورگډ كړي، نو ددې لپاره يې د افغان كمپيوټر پوهنې ټولنه په ۱۹۹۹زېږديز كال په آخره كې جوړه کړه او محمد اېمل مرجان احمدزی يې د رييس په توگه وټاکه او عمرمنصور انصاري يې د مرستيال په توگه کار پيل کړ. دارنگه يې د افغان كمپيوټر پوهنې ټولنې د موخو د بيانولو لپاره د كمپيوټر ساينس مهالنۍ خپره كړه چې عمر منصور يې د مسوول مدير په توگه چارې سمبال کړې.
دندې
د افغان كمپيوټر ساينس ټولنې له جوړېدو څخه را پدېخوا ددې ټولنې مرستيال او د همدې ټولنې د مهالنۍ (افغان كمپيوټرساينس) مسوول چلوونكې دى. په اسلام اباد كې د اقراء نړېوالې ښوونيزې ټولنې بنسټ اېښودونكيو څخه دى، په دې ټولنه كې اداري مسوول ؤ. ۲۰۰۱ز څخه تر ۲۰۰۳ز پورې د اېن اېچ كې جاپاني ټلوېزيون سره د مركچي په توگه دنده ترسره كړې. د افغانستان د ځايي ژبو په سولگريز چوكاټ كې د راوستلو يانې د افغانستان د ځاييتابه پروگرام د پروژې سرمشري. دا پروگرام د مائېكروسافټ كمپنۍ او د افغان دولت تر منځ د يوه تړون له مخې د افغانستان ځايي ژبې لكه: پښتو، ازبكي، تركمني، دري او داسې نورې د سولگر په حساب برابري، هغه دا چې د سولگر ټول پروگرامونه به د افغانستان د سولگريز ژبپوهانو او مسلكي كارپوهانو په ملاتړ په دې ژبو راژباړي چې د ځښتن په فضل او مهربانۍ سره د پښتو ژبې آفس او وېنډوز XP يې بشپړ شوي دي. پښتو آفس د مائيكروسافټ په وېبپاڼه وړيا ترلاسه كېداى شي. او لا نور پروگرامونه روان دي، چې د گرځنده ټېليفون، د حساب ماشين، او داسې نور برېښنايي الاتو ته پښتو ور سمه كړي.
د افغانستان په شخصي او دولتي شپږو گرځنده او ډېجېټل كمپنيو کې دنده لكه: روشن، افغان بېسيم، الكاټل، ارېبا، افغان ډېجېټل ... او د كابل د كمپيوټرساينس پوهنځي، په كابل كې امريكايي پوهنتون، او افغان كمپيوټر ساينس ټولنو، پوهنتونونو او شركتونو لخوا د يوې گډې ټولنې د جوړېدو تابيا وشوه چې دی يې د ټاكنو په ترڅ كې د منتخب رييس په توگه وټاكل شو.
د(youth employment summit) يا د ځوانانو د كارموندنې ډلې فعال غړی دی.
د اټرا ادارې ريیس په توګه
انصاري د هېوادشر اشرف غني په ځانګړي فرمان د افغانستان د مخابړاتي خدمتونو د تنظيم د اداری رييس په توګه وټاکل شو.
اڼدریو م. الن
انډریو مایکل "انډي" الن (انگلیسي: Andrew Michael “Andy” Allen) یو کورناستی (متقاعد) امریکايي ستورمزلی دی چې د ۱۹۵۵ د اگسټ پر ۴مه زېږېدلی دی. ناسا ته له راتگ څخه مخکې، انډریو د سمندري ځواکونو په هوايي‌چلند کې ډگرمن او په ۱۹۸۷ کې ازمېښتي الوتگر (test pilot) وو. انډریو په ۱۹۹۷ کې له خپلې کورناستۍ (تقاعد) څخه مخکې د تشیال ماکو (Space Shuttle) په درو (۳) ماموریتونو کې برخه اخیستې ده.
۳۶۰ درجې کارکړنیزه بیاکتنه
۳۶۰ درجې کارکړنیزه بیاکتنه (360 Degree Performance Review): د يوه كارگر (employee) ارزونه چې په دې کې د هغه له همكارانو، سمبالگرو (managers)، او کله نا کله پېرودونکو څخه د نوموړي د کاري څرنگوالي او اغېزناكتيا په هكله مالومات راټولېږي.
راز محمد فيض
راز محمد فيض د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
د امریکا د آیالاتونو نوملړ
د امریکا متحده آیالاتونو د آیالاتونو نوملړ یاهم د امریکا متحده آیالاتو د ولایتونو نوملړ.(د امریکا متحده آیالاتونه)
د بزې کلا
د بزې کلا (په چېکي: Kozí hrádek) د گوتي سبک یو کلا ده چې د چېک جمهوريت په جنوبي بوهميا کې د ټابور ښار ته نژدې پرته ده. نوموړي کلا له ۱۹۶۲ کال         څخه د چېک جمهوریت ملي يادګار دي.
تاريخ
د بزې کلا په تاریخو شرچينو کې په ۱۴ پېړی کې ‌‌ذکر شوي وه. د دي سرچینو په مطابق دغه کلا د Vlček z Kozího لخوا جوړه شوه. د ۱۴۰۶ کال څخه د بزې کلا د Ctibor z Kozího په لاس کې وو Ctibor z Kozího د استاذ او کشیس یان هوس پلوي وو او د دي لپاره په ۱۴۱۲ کال کې او وروسته د ۱۴۱۳ کال څخه تر جون ۱۴۱۴ پورې یی په کلا کې کشیش یان هوس ته پناه ورکړ. کله چې یان هوس د برې په کلا کې استوگنه کاوه نو او په کلی کې یی غریبو خلکو هم وعظ کاوه. په دي وخت کې مشهور اثرونه لکه: په ۱۴۳۸ کال کې دغه کلا د ''Albrecht II. Habsburský'' د ځواکونو لخوا ويجاړ شوه. په ۱۶ پېړۍ کې د بزې کلا متروک شوي وو.
سرچینې
وېشنيزه:د چېک جمهوريت يادگارونه
اصلاح انلاین
اصلاح انلاين د هدفمندو سايټونو په ډله کې په دې تکل را پاڅېدلې چې د لوستونکو عام پوهاوي ته د يو سالم تګلوري او څرګندې تګلارې له مخې وده ورکړي. د اسلام په اړه د لوستونکو د معلوماتو زياتول، او د ژوند د هر اړخ ستونزې له وسطي اسلامي ليدلوري څخه څېړل د اصلاح انلاين د محتوياتو تر ټولو غټه برخه جوړوي.
په دې باور يو چې ددغه سپېڅلي هدف د لارويانو کاروان خورا اوږد دی، خو خورا سره شېندلی.
اصلاح انلاين له ټولو بادرده ليکوالانو او د وطن او اسلام له خوږمنو څخه غوښتنه کوي چې راځئ د حق د کلمې د ويلو دغه سټېج په ګډه سره پرمخ بوځو او پياوړی يې کړو.
اصلاح انلاين په دې روحيه جوړ شوى چې د انټرنټ پر مخ افغان ځوانانو ته له اسلامي ليدلورې روانې چاري، روزنيز مسايل او علمي ليکنې وړاندې کړي.
اصلاح انلاين.نټ د هېواد له دننه او له بهره د با احساسه ليکوالانو لخوا پر مخ بيول کېږي، خو مرکزي دفتر يې د کابل په خوشال خانه مېنه کې دى.
څه خپروو؟
اصلاح انلاين.نټ د خپلو لوستونکو د دنيوي او اخروي ښېګڼې، مادي او معنوي ښېرازتيا، او د دې وران هېواد د فزيکي او معنوي رغونې لپاره مټې رابډ وهلې دي. اصلاح انلاين.نټ د ډېرى نورو افغاني سايټونو په څېر هر څه نه خپروي. يوازې هدفمند او رغنده شيان خپروي. زياتره ټينګار يې ځوانانو ته د ملت د جوړونې او اسلامي فکر د ويښتابه پر دودولو دى.
تګلاره:
د اصلاح انلاين.نټ تګلاره هماغه د جمعیت اصلاح ټولیزه تګلاره ده چې ددې تګلارې یو مهم ټکى ټولو ديني او ملي ارزښتونو ته پوره درناوى دى. موږ به له ټولو هغو قلمونو سره په ګډه کار کوو چې د اسلامي ويښتابه د خپرولو او د هيواد د جوړولو لپاره په اخلاص چلېږي. بيا هم دا سايټ د نورو ډېرى سايټونو په څېر د ضد او نقيض محتوياتو ګډوله نه ده، بلکې يوازې هغه څه خپروي چې رغنده، روزنيز او علمي ګټه ولري.
دجمعیت اصلاح د نشراتو او فرهنګي څانګې لخوا د دغه سايټ چارې پرمخ بیول کیږي، البته تر ډېره د با احساسه داو طلبه ځوانانو د وخت او جېب په لګښت. سمه ده چې سايټ د جمعيت اصلاح لخوا دى، خو دا په دې مانا نه ده چې اصلاح انلاين.نټ به د جمعيت اصلاح لپاره تبليغات کوي او يا به یوازې د دغې ټولنې فعاليتونه خپروي. کيداى شي دغسې څه پکې پنځه فيصده هم ونه مومئ. بلکې کوم هدف چې د جمعيت اصلاح دى دا سايټ هم د هغه هدف د پر مخ بيولو لپاره يوه وسيله ده، او بس.
هدف:
د دې وېبپاڼې د جوړولو موخه هیوادوالو ته د خپل هېواد او سيمې د چارو او د خپل دين او کلتور په اړه سم پوهاوی ورکول دي. همدارنګه بل هدف د افغانستان په بيا ودانولو كې د كلتوري, ښوونيز او ټولنيز كار له لارې برخه اخيستنه ده.
په ټولنه كې د اسلامي كلتور او ملي اصيلو ارزښتونو خپرونه او د هر ډول اخلاقي مفاسدو او وارداتي كلتورونو سره مبارزه. د خلكو په ذهنونو كې له وطن سره د مينې, خلكو ته د خدمت او دملي ګټو ساتنې مفاهيمو ته وده ورکول.
ډاکه
ډاکه (/ˈdɑːkə/ DA-kə يا /ˈdækə/ DAK-ə؛ بنګالي: ঢাকা، رومي: Ḍhākā ، بنګالي تلفظ: [ˈɖʱaka]) پخوا د داکا (Dacca) په نوم پېژندل کېده، د بنګله دېش پلازمېنه او تر ټولو لوی ښار او همدار راز د نړۍ په کچه د بنګالي ژبې تر ټولو ستر ويونکی ښار دی. دا ښار تر ۲۰۱۱ زېږديز کال پورې د ۸،۹ ميليون اوسېدونکو او په سترې ډاکه سيمه (Greater Dhaka Area) کې له ۲۱،۷ ميليون څخه د زياتو اوسېدونکو په درلودلو سره په نړيواله کچه اتم لوی او شپږم خورا ګڼ نفوسه ښار دی. د نقشه کښنې د یوې سروې له مخې ډاکه د نړۍ په کچه په خوار ګڼ ډول اباده شوې ښاري سيمه لري او په خبري رسنيو کې په نامتو توګه په همدې ډل بيانېږي. ډاکه د سويلي اسيا له سترو ښارونو څخه او هغه ستر نړيوال ښار دی، چې مسلمان ډېره کي په کې ژوند کوي. ياد ښار د بنګال دلتا د برخې په توګه د بورګنګا سيند (Buriganga River)، توراګ سيند (Turag River)، دالېشواري سيند (Dhaleshwari River) او شيتالاکشيا سيند (Shitalakshya River) له لورې راچاپېر شوی دی.
د ډاکه په سيمه کې له لومړۍ زريزې راهيسې استوګنه شوې ده. يو پخواني معاصر ښار د مغل سترواکۍ د ولایتي پلازمېنې او سوداګريز مرکز په توګه له ۱۷ پېړۍ څخه وده وکړه. ډاکه (له ۱۶۰۸ – ۱۶۳۹ ز پورې او له ۱۶۶۰ – ۱۷۰۴ ز کال پورې) د ۷۵ کالونو لپاره د لومړني صنعتي شوي مغلي بنګال (Mughal Bengal) پلازمېنه وه. دا ښار په بنګال کې د تاري ټوکر د سوداګرۍ مرکز او د نړۍ له خورا نېکمرغه ښارونو له ډلې څخه و. د مغلو ښار د پخواني واکمن سترواک جهانګير په وياړ جهانګيرناګر (د جهانګير ښار) نومول شوی و. دې ښار د “Mughal Subahdar”، “Naib Nazims” د ډاکه د نوابانو او دېوانونو د څوکۍ [مرکز] کوربه توب وکړ. له استعمار څخه مخکې د ښار درنښت يا برم په ۱۷ او ۱۸ پېړيو کې هغه مهال لوړ شو، چې ياد ښار د يوريشيا د سوداګرو لپاره ټاټوبی و. د ډاکه بندر د سيند او سمندري دواړو سوداګريو لپاره يوه ستره سوداګريزه پايه يا ستن وه. مغلو دا ښار په ښه ډول د باغچو ، مقبرو، مسجدونو، ماڼيو او کلاګانو په جوړولو سره ښکلی کړ. دې ښار ته يو وخت د ختيځ ونيز “Venice of the East” ويل کېدل. تر برتانوي واکمنۍ لاندې ښار د برېښنا، د اورګاډي د ليکو، سينماګانو، د لويديځ ډول پوهنتونونو او پوهنځينو او د معاصرې اوبه رسونې د پېژندګلوۍ شاهد و. دا ښار په برتانوي حکومت کې له ۱۹۰۵ ز کال څخه وروسته د ختيځ بنګال او اسام ولايت د پلازمېنې په توګه يو مهم اداري او زده کړه ييز مرکز شو. په ۱۹۴۷ ز کال کې د برتانوي حکومت له پای ته رسېدلو څخه وروسته ډاکه د ختيځ پاکستان اداري پلازمېنه شوه. ياد ښار په ۱۹۶۲ ز کال کې د پاکستان د مقننه قوې پلازمېنه او په ۱۹۷۱ ز کال کې د خپلواکۍ له جګړې “Liberation War” څخه وروسته د خپلواک بنګله دېش پلازمېنه شو.
ايتمولوژي
د ډاکه د نوم اصليت ناڅرګند دی. يو وخت په ياده سيمه کې د ډاک “dhak” په نوم ونې خورا عامې وې او ښايي دا نوم له همدې څخه رامنځته شوی وي. په ورته ډول دا نام ښايي د داکېشوري “Dhakeshwari” په نوم پټ هندو خدای (الهه) ته ويل کېږي، چې عبادتځای (معبد) يې د ښار په سويل لويديځه برخه کې دی. يوه بله نامتو نظريه څرګندوي، چې د ډاک “dhak” په نوم د موسيقۍ يوې ميمبرانوفون “membranophone” وسيلې [هر هغه وسيله چې د خوځېدونکې غځېدلې پردې له لارې غږ توليدوي] ته ويل کېږي، چې د صوبه دار لومړي اسلام خان “Subhadar Islam Khan I” په امر په ۱۶۱۰ ز کال کې د بنګال پلازمېنې د پرانېستې پر مهال وغږول شوه.
ځينې سرچينې دا هم وايي، چې ياد نوم له يو “Prakrit” ګړدود څخه اخېستل شوی دی، چې ډاکه باسا “Dhaka Bhasa” يا ډاککا “Dhakka” ورته وايي او په راجاتارانجيني “Rajatarangini” کې د پېرې يا څار د تم ځای لپاره کارېدلې دی؛ يا دا چې داواکا “Davaka” ته ورته ويی دی، چې د ختيځ پولې د پاچاهۍ په توګه د سامودرا ګوپتا “Samudragupta” په الله اباد “Allahabad” رکن په کتيبه (ليکنه) کې ياد شوی دی. د “Rajatarangini” له مخې چې د کالهانا “Kalhana” په نوم کشميري برهمن ليکلی دی، ياده سيمه په اصل کې د ډاککا “Dhakka” په نوم پېژندل کېدله. د “Dhakka” ويی د څار يا پېرې د برج معنا لري. د بېکرامپور “Bikrampur” او سونارګاون “Sonargaon” په نوم د بنګالي واکمنانو پخوانۍ پوځي کلاګانې دې ښار ته نږدې پرتې دي. نو ډاکه د زيات اټکل له مخې د سنګر نيونې د موخې لپاره د پېرې د برج په توګه کارېدلی ويی دی.
له مغل څخه مخکې
ډاکه تر اسلامي واکمنۍ لاندې د سونارګاون “Sonargaon” تاريخي سيمې برخه شو، چې د ډهلي او بنګال سلطنتونو سيمه ييز اداري مرکز و. ستر نښلونکی سړګ “Grand Trunk Road” له سيمې څخه تېر شو، چې سيمه يې له شمالي هند، مرکزي اسيا او د چيټاګونګ “Chittagong” له سويل ختيځ بندري ښار سره ونښلوله.
لومړنۍ معاصره دوره
مغلي سترواکۍ د لرغونې معاصرې دورې پر مهال پر سيمه باندې حکومت وکړ. د ډاکه لرغوني ښار “Old City of Dhaka” د مغلو تر واکمنۍ لاندې د بوريګنګا سيند “Buriganga River” پر څنډو باندې وده وکړه. ډاکه په ۱۶۰۸ ز کال کې د مغلي بنګال پلازمېنه اعلان شوه. اسلام خان چيشتي “Islam Khan Chishti” د ښار لومړنی مشر و. خان د سترواک جهانګير په وياړ ښار جهانګير ناګر (د جهانګير ښار) ونوماوه. د انګرېزانو له لورې د ښار له نيولو څخه لږه موده وروسته يې ياد نوم له لاسه ورکړ. د ښار د مغلي واکمن شايسته خان تر مشرۍ لاندې اصلي پراختيا ومونده. د ښار پراخوالی هغه وخت د نږدې يو ميليون نفوس په درلودلو سره ۱۹ په ۱۳ کېلومتره (۱۱،۸ په ۸،۱ ميل) اندازه شو. ډاکه په سويلي اسيا کې يو له سترو او خورا نېکمرغه ښارونو څخه و. د لعل باغ کلا “Lalbagh Fort” د جوړولو چارې په ۱۶۷۸ ز کال کې د شهزاده محمد اعظم له لورې پر بنګال باندې د نوموړی د ۱۵ مياشتنۍ واکمنۍ پر مهال پيل شوې، مګر نوموړی د کار له بشپړېدولو څخه وړاندې د سترواک اورنګزېب له لورې له دندې څخه لرې کړای شو.
بنګال د مغلو په دوره کې يوه شتمنه سيمه وه. دا سيمه د ټوکر د توليد او کښتۍ جوړونې غوندې صنعتونو کې په نړيواله کچه نامتو وه. بنګال د ورېښمين او مالوچو ټوکرانو، فولاد، ښورې او کرنيز او صنعتي توليد لېږدونکی و.
اقتصاد
دا د بنگلادېش يو ډويژن دی۔
د معدی سرطان
د معدى سرطان چى د ګيډى په سرطان سره هم شهرت لرى ،د معدى په پاسنى برخه کى رامنځته کيژى. د معدى سرطان هغه وخت منځ ته راځى چى کله سرطانى حجرى د معدى په ننى برخه کى په عادى ډول په وده پيل وکړى، چى دا حجرى بيا په معده کى غده منځ ته راوړى چى وروسته له څو کالو د معدى په سرطان بدليږى.
دا ناروغى يو له مهمو ناروغيو چخه ده چى تقريبا په کال کى يو ميليون وګړى د معدى د سرطان له کبله خپل ژوند له لاسه ورکوى.
دمعدى سرطان علايم په ناروغ کى:
1 – ستړيا ،بدون له کوم فزيکى فعاليت څخه.
2 – له لږ خوراک وروسته د اشتها له منځه تلل.
3 – اوږد مهاله سوزش په معده کى.
4 – د معدى د هاضمى نشتوالى.
5 – د معدى درد.
6 – د وزن له لاسه ورکول بدون له کوم دليله.
7 – په استفراغ يا کانګو کى وينه.
8 – د وينى لږوالى.
9 – له خوړو سره د باد احساس.
10 – د پوستګى ژيړيدل.
د معدى د سرطان تشخيص او علاج:
لمړى قدم کى داکتر ستا فزيکى حالت ته ګورى ،وروسته ستا د فاميل په اړوند پوښتنه کوى چى ايا ستا له فاميل څخه خو پخوا څوک د معدى په سرطان اخته نه وو.او ستاسى څخه د وﺯن د کموالى په هکله پوښتنه کيږى.
1 – د وينى ازموينه Blood test.
2 – د CT Scan يا X- Ray.
سرچینې
لیکوال: داکترمصطفى کمال سالارزى
جي.اي.ايم انسکيمب
ګرتروډ اليزابت مارګريټ انسکيمب (۱۸ مارچ ۱۹۱۹ – ۵ جنوري ۲۰۰۱ز کلونه) زیاتره يې د نوم يادونه د « G. E. M. Anscombe » يا « Elizabeth Anscombe » په ډول کېږي، نوموړې یوه بریتانوۍ تحليلي فیلسوفه وه. هغې د دماغو په فلسفې، کار په فلسفې، منطق په فلسفې، ژبې په فلسفې او اخلاقياتو په موضوعاتو ليکنې کړې دي. هغه د تحليلي توميزم (توميزم پرتليز الهياتي اصول دي چې سينټ تاماس اکويناس ته يې نسبت کېږي) پېژندل شوې څېره، د اکسفورډ سومروايل کالج همکاره او د کمبريج په پوهنتون کې د فلسفې پروفيسره وه.
انسکيمب د «لوډوينګ ويټګينسټاين» محصله وه او په خپل کار کې د باور وړ وګرځېده، د ټولو فلسفي څېړنو تر څنګ يې ګڼ کتابونه چې د هغې له ليکنو اخستل شوي وو، وژباړل او تصحيح کړل. د «نوې اختلافي فلسفه» په عنوان د انسکيمب د ۱۹۵۸ز کال ليکنې د تحليلي فلسفې په ژبه کې د «پايلواخستنې» اصطلاح متعارفه کړه او پر اوسنۍ اخلاقي برترۍ يې بنسټيز اغېز پرېښود. «ډونالډ ډيويډسن» د هغې مونوګراف «intention» (۱۹۵۷) «له ارستو وروسته د کار تر ټولو مهمه څېړنه» بللې ده. او د ارادې، کار او عملي استدلال په تصوراتو کې په پرله پسې ډول فلسفي لېوالتيا په اړوند يې ويل کېدای شي چې بنسټيز محرک يې له همدې اثر څخه اخستل شوی دی.