په_افغانستان_د_نادر_افشار_لښکرغځونې
د کندهار د نيولو لپاره د نادر لښکرکښي:
د ښار خلکو د شاه حسين هوتک په امر د ښار دروازې د نادر پر مخ وتړلې او لس مياشتې يـې په کلکه دفاع وکړه، کله –کله به خلک د شپې له خوا د يرغلگرو د بريدونو له کبله ځورول کېدل، نادر چې وليدل له يوې خوا ځواکمن برجونه او غر د ښار ساتنه کوي، نو پوه شو چې نيول يـې دومره ژر نه شي کېدى. نو د ښار په شاو خوا کې يـې د خپلو اردوځايونو په پراختيا او ودانولو پيل وکړ او د ښار سيمه ييز خلک يـې بېگارۍ ته اړ کړل او د لويو دېوالونو، ځواکمنو برجونو، سرپوښلو بازارونو، جوماتونو، حمامونو او په هغه سيمه کې يې د بېلابېلو ادارو پر جوړولو پيل وکړ، چې د (نادر آباد) په نوم يې يو ښارگوټى جوړ کړ. نادرآباد د يوه ځواکمن دېوال بڼه درلوده، چې د کندهار پر شا و خوا راتاو شوى و او د دېوال تر هرو سلو گامونو وروسته لوى – لوى برجونه جوړ شوي وو، چې د ښار پر خوا ډزې ترې وشي، نو ښار يـې په سخته اقتصادي محاصره، په ځانگړې توگه د خوراکي موادو په نشت کې ساتلى و او دا هغه چلند و چې نادر د بغداد د محاصرې پروخت ترسره کړى و. په پاى کې د شاه حسين د اړوندو کسانو د يوه تن (داد خان يا دادوخان) د خيانت له کبله د نادر ځواکونو ته ښار ته د ننوتو لار وښودل شوه، نادر هم د (1151) هـ کال د ذي الحجې مياشتې په دويمه (1738 م کال د مارچ، 23 مه) د جمعې په ورځ خپل يوه برخه ځواک( بختياري دا) پر ښار حملې ته ولېږه او د حملې وخت د جمعې لمانځه د ادا کولو مهال وټاکل شو. په دې توگه په يوه خوځند بريد کې د ښار پر برجونو د خمپارو او توپ په ډزو سره تر لږې، خو خونړۍ جگړې وروسته د ښار دروازې د نادر د ځـواکونو پرمخ پرانيستل شوې، کله چې شاه حسين له موضوع څخه خبر شو چې کار له کاره تېر شوى، نو وروستۍ هڅې يـې هم بې گټې پاتې شوې له دې کبله نادر ته تسليم شو. د کندهار تر نيول کېدو وروسته خلک چې لس مياشتې يـې د نادر پرضد په ټينگه مقاومت کړى و، لوټ کړاى شول او د نېزو په زور نادر اباد ته وکوچول شول. وروسته نادر فرمان ورکړ، چې ښار دې په بشپړ ډول وران کړل شي. د جهانکشاى نادري نومي کتاب د ليکوال په وينا: "نادر: ښار او د هغه استحکامات داسې وران کړل، چې تيږه پر تيږه پاتې نه شوه". خو (لکهارت) په دې اند دى: "څـرنـگه چې ښار ډېر ټينـگ دېوال درلود او د اوولسمې پېړۍ په نيمايي کې اورنگزېب وروسته يـې ورور داراشکوه د خپلې خزانې ډېره پانگه ددې دېوال په ټينگولو کې لگولې وه، خو د نادر دا فرمان ( يانې ټول ښار بايد له خاورو سره يو شوى واى) عملي نه شو او د ښار يوه برخه روغه پاتې شوه". د "دولت نادرشاه افشار" ليکوالان کاږي: د نادر له خوا د کندهار تر نيول کېدو وروسته هلته "دومره شته او پيسې ترلاسه شوې، چې په ډېرو ستونزو يـې وکړاى شول د يوې مياشتې په بهير کې يې تر ښار دباندې يوسي". نادر د کندهار تر نيولو وروسته، شاه حسين هوتک او د غلزي قبيلې ټول مشران خراسان ته تبعيد کړل او د هغوى پرځاى يـې په نيشاپور او د خراسان په نورو برخو کې مېشت ټول ابداليان کندهار ته ولېږدول اود هوتکو د شاهي کورنۍ د چارو واگې يـې هغوى ته وسپارلې. عبدالغني خان الکوزى يې، چې د بغداد او ترکيې په فتحه او د هرات او کندهار په نيولو کې يـې د ابدالي ځواکونو په مشرۍ د نادر پر گټه توره وهلې وه، د کندهار حکومت ته وټاکه او نور ابدالي، الکوزي او عليزي مشران د بُست، گرشک او زمينداور په حکومت او مشرۍ وټاکل شول. د گنداسنـگ او محمدکاظم په وينا ذوالفقار خان چې له خپل ورور احمدخان (وروسته احمدشاه) سره د کندهار تر فتحې د شاه حسين هوتک په بند کې بندي و، د نادر په امر په ظاهره د مشر په توگه مازندران ته ولېږل شو او هلته د نادر په اشاره له شاه حسين سره مل زهر ورکړل شول. خو د ذوالفقار خان ورور احمدخان د نادر په پوځ کې گډ شو او ډېر ژر د د نادر د ځواک د ابدالۍ برخې د چهارهزار د نظامي افسر په توگه ومنل شو. سيدالخان ناصر د نادر په امر په سترگو ړوند کړاى شو، حاجي اسمعيل غلزى بېرته هرات حکومت ته راستون شو او څـرنـگه چې د ذوالفقار او احمدخان خور يـې مېرمن وه، نو د هرات لويديز لوري ته د نادر په اجازه له ايرانه راستنو شويو ابداليانو ته وسپارل شو.