cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
توحید پالونکې نړۍ پالنه
اووه اصول
هغه اصول، مقاصد او منابع چې په ۱۹۶۰ زکال کې په تصویب رسېدلي د توحید پالونکې نړۍ پالنې د بنسټ په اساسنامه کې راوړل شوي:
موږ او د توحید پالونکې نړی پالنې د بنسټ غړیتوب لرونکې ټولنې ژمنه کوو چې لاندې موراد تائید او ترویج کړو:
شپږ منابع
توحید پالونکې نړۍ پالنه د معنوي ودې او پراختیا په برخه کې په فردي او ټولنیز مسئولیت ټینګار لري. د دغه باور په اساسنامه کې شپږ منابع یاد شوي چې کړنلار یې د هغو پر بنسټ ده:
Sirat-un-Nabi
Mohmmadmoslim Mohmmadslim Abdul Qayyoum Khan Ishaqzai M.nasim Khan Ishaqzai شكرا لأصدقائك على العمل الجاد معنا. أصدقائي ، لقد فتحت لنا حسابًا في سوتشي. يجب عليك أيضًا توضيح المعلومات التي تلقيتها من الحساب ومن الذي تلقيناها منه. كيف نحصل عليه وأين؟ كيف كنت دائما تفعل كل شيء معنا بشكل واضح وبصدق وأمانة ولكننا كنا جادون وواجهنا صعوبة كبيرة في إرسال الحساب إليك ، والذي يجب حله بطريقة جيدة وبسيطة لأننا لا نتلقى الحسابات كاملة. أما إذا شبع ، فإنه يضعه على نفسه ليأكل ، ثم يمتنع عن الأكل ، وإذا نظر إليه أصاب بالبرد ، وأخيراً لا يستطيع الأكل مرة أخرى.Afghanistan Kandahar Boldak Website Mohmmadmoslim Mohmmadslim Abdul Qayyoum Ishaqzai mohmmadmoslimmohmmadslim@gmail.com Khankha5555n@gmail.com Whattsap +93703049192 +93702424284 +93779065330 +93780005166 +93704939800
نړيوال همغږی وخت +08:00
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
بیلي هیوز
ویلیم موریس هیوز (د ۱۸۶۲ز کال د سپټمبر له ۲۵مې- د ۱۹۵۲ز کال د اکټوبر له ۲۸مې) یو اسټرالیایي سیاستوال و، چې له ۱۹۱۵ز کال نه تر ۱۹۲۳ز کال پورې یې د اسټرالیا د اووم لومړي وزیر په توګه دنده ترسره کړې. هغه د لومړۍ نړیوالې جګړې په لړ کې د هېواد د رهبرۍ له امله ډېر ښه وپېژندل شو، خو پر ملي سیاست یې اغېزو څو لسیزې ونیولې. هیوز تر مړینې پورې، یعنې له ۱۹۰۱ز کال نه وروسته، له فدراسیون نه د فډرالي پارلمان غړی شو. دی یوازینی کس و، چې تر ۵۰ کلونو یې ډېر خدمت کړی دی. هغه په خپله سیاسي مخینه کې د شپږو سیاسي ګوندونو استازیتوب وکړ، د پینځو ګوندونو یې مشري وکړه، څلور یې تر پایه ورسول او له دریوو نه واېستل شو.
هیوز په لندن کې له ویلزي مور و پلار نه زېږېدلی و. په ۲۲ کلنۍ کې اسټرالیا ته کډوال شو او د کارګرانو په نوي خوځښت کې شامل شو. هغه په ۱۸۹۴ز کال کې د نوي سویلي ویلز مقننه مجلس ته د ویلز د کارګر ګوند د غړي په توګه وټاکل شو او بیا په ۱۹۰۱ز کال کې نوي فډرالي پارلمان ته لاړ. هغه د خپلې لومړۍ سیاسي مخینه په اړه نیمه ورځ حقوقي مطالعې کولې، چې په ۱۹۰۳ز کال کې د واټسن په لنډمهال حکومت کې په کابینه کې شامل شو. وروسته د اندریو فیشر په حکومتونو کې لوی څارنوال شو. په ۱۹۱۴ز کال کې د اسټرالیا د کارګر ګوند مرستیال وټاکل شو.
په ټوله کې هیوز د شلمې پېړۍ یو له ډېرو بانفوذو اسټرالیایي سیاستوالو په توګه پېژندل کېږي. هغه په خپل ژوند کې یو بحث کوونکی شخصیت و او میراث یې هم د مؤرخینو تر بحث لاندې دی. د هغه پیاوړی نظر او یرغلیز چلند په دې معنا و، چې هغه په مکرر ډول په خپلو ګوندونو کې دننه خپل ځان ته سیاسي دښمنان پیدا کړي دي. د هیوز مخالفینو هغه په استبداد او پاپیولیزم کې ښکېل وباله او همدارنګه دوی ویل چې: هیوز فرقه پالنې ته وده ورکړې ده. په ۱۹۱۴ز کال کې د جګړې لپاره د هیوز د اقداماتو احتیاطي قانون مخالفتونه وزېږول. په کارګر ګوند کې د هغه پخوانیو همکارانو هیوز ته خاین وویل، په داسې حال کې چې محافظه کارانو د هیوز پر سوسیالیستي اقتصادي تګلارو شکمن وو. په هر حال هغه د عامو وګړو په ځانګړي ډول د پخوانیو سرتېرو په منځ کې ډېر محبوبیت درلود او په مینه یې هغه ته د «کوچني کیندونکي» لقب ورکړ.
زېږېدنه او کورنۍ مخینه
هیوز د ۱۸۶۲ز کال د سپټمبر په ۲۵مه د لندن د پملیکو په ۷م مورټن پلېس کې زېږېدلی و. هغه د ویلیم هیوز او جین موریس زوی و. د هغه پلار و مور دواړه ویلزي وو. پلار یې د ویسټ مینسټر په ماڼۍ کې د ترکاڼ په توګه کار کاوه او د شمالي ویلز نه و او په ویلزي ژبه یې خبرې کولې. مور یې د کور خدمتکاره وه او لهLlansantffraid-ym-Mechain  (د انګريزانو پولې ته نږدې) کوچني کلي نه وه، چې په انګلیسي یې خبرې کولې. هیوز د خپل پلار و مور یوازینی ماشوم و. پلار و مور یې په ۱۸۶۱ز کال کې واده وکړ، چې دواړه د واده پر مهال ۳۷ کلن وو.
د نشنلست ګوند لومړی وزیر ۱۹۱۶ز- ۱۹۲۳ز
هیوز او ملاتړو یې ځان د ملي کارګر په نامه یاد کړ، چې د کارګرانو زیاتره مشران په کې شامل وو او د داسې ګوند پر جوړولو یې فکر کاوه چې په ښکاره ډول به ملتپال او ټولنیز راډیکال وي. هیوز په خپل دریځ کې د پاتې کېدولو لپاره اړ شو، چې د اپوزیسیون له مشترک المنافع لبیرال ګوند سره د باور او اکمالاتو تړون پای ته ورسوي.
څو میاشتې وروسته ټولواک سر رونالډ منرو فرګوسن، هیوز او د لیبرال ګوند مشر جوزف کوک (چې د کارګر ګوند پخوانی غړی و) وهڅول، ترڅو د دوی د جګړې پرمهال ائتلاف پر رسمي ګوند بدل کړي.
د اسټرالیا نشنلست ګوند په رسمي ډول په فبرورۍ کې پیل شو. که څه هم لیبرال ګوند یې لوی شریک و، خو هیوز د نوي ګوند د مشر په توګه راڅرګند شو او کوک یې د مرستیال په توګه وټاکه.
د ۱۹۱۷ز کال د می په فډرالي ټاکنو کې هیوز او نشنلیستانو لویه بریا خپله کړه، چې د کارګر ګوند له ډېرو غړو سره، چې له هیوز نه وروسته له ګوند نه وتلي وو، پراختیا وموندله. هیوز په دغو ټاکنو کې د کارګرې طبقې سیډني چوکۍ پرېښوده او د ویکټوریا بینډیګو ته وټاکل شو او د هغو کسانو له ډلې یو هم هیوز و، چې په پارلمان کې یې له یوه ایالت یا سیمې نه د ډېرو استازیتوب کړی دی.
هیوز په بینډیګو کې د کارګر ګوند استازي الفرډ همپسون ته ماتې ورکړه او چوکۍ یې لاسته راوړه. دا لومړی ځل دی، چې حاضر لومړی وزیر د خپلې چوکۍ لپاره بل استازی ګواښلی او ګوښه کړی دی.
۱۹۳۰ مه ز لسیزه
UAP د ۱۹۳۱ز کال په ټاکنو کې غټه بریا ترلاسه کړه. هیوز د لیونز له خوا په ۱۹۳۲ز کال کې په جینوا کې د ملګرو ملتونو په مجلس کې د اسټرالیا د استازیتوب لپاره واستول شو. هیوز په ۱۹۳۴ز کال کې د لیونز په حکومت کې د روغتیا او هېواد ته د راستنېدو وزیر شو. وروسته لیونز هغه د بهرنیو چارو وزیر وټاکه، خو هیوز په ۱۹۳۵ز کال کې وروسته تر هغه استعفا ورکړه، چې خپل کتاب یې خپور کړ. د هیوز کتاب «اسټرالیا او نننۍ جګړه» و، چې په اسټرالیا کې د هغه څه لپاره د چمتوالي نشتوالی په ګوته کوي، چې هیوز یې د راتلونکې جګړې په اړه فکر کاوه. وروسته ډېر ژر د لیونز حکومت دفاعي بودیجه درې چنده کړه. هیوز په «اسټرالیا او نننۍ جګړه» کې لیکلي، چې ملتونه مات شوي او په هغه حالت کې یې کار کولای شو، چې د یوه ځواک له خوا یې ملاتړ شوی وای. هغه باوري و، چې هر ملت باید له ځانه دفاع وکړي او لکه څنګه چې بریټانیا په اروپایي امورو کې ښکېله وه؛ نو اسټرالیا هم باید د ځان دفاع وکړي.
په ۱۹۳۱ز کال کې جاپان پر منچوریا یرغل وکړ، نو هیوز وویل، چې: بریتانویان دې بې طرفي اختیار کړي او په ۱۹۳۵ز کال کې یې پر حبشې د انګلستان د یرغل په اړه هم ورته چلند غوره کړ. هیوز په دې باور و، چې د بریتانیې سترواکي په مدیترانه کې د کمزورتیا له امله له خطر سره مخامخ ده.
هیوز په ۱۹۳۷ز کال کې د لیونز له خوا د بهرنیو چارو وزیر په توګه بېرته اسټرالیا ته راوستل شو. المان په ۱۹۳۸ز کال کې د ارام سمندر د مستعمرو غوښتونکی شو، خو هیوز اعلان وکړ، چې اسټرالیا باید نوې ګینه وساتي او د ۱۹۳۹ز کال په اپرېل کې یې وویل چې: که المان خپله مستعمره غواړي؛ نو باید پر وړاندې یې جګړه وشي.
هیوز په ۱۹۳۹ز کال کې د لیونز د مړینې پرمهال د لوی څارنوال او د صنعت وزیر په توګه هم دنده ترسره کوله. هیوز د لیونز د ځایناستي رابرټ مینزیز په حکومت کې د سمندري ځواکونو د وزیر، د صنعت وزیر او د لوی څاروال په توګه هم پاتې شوی دی.
مړینه او جنازه
هیوز د ۱۹۵۲ز کال د اکټوبر په ۲۸مه د ۹۰ کلونو په عمر په لینډفیلد کې په خپل کور کې مړ شو. د هغه د جنازې دولتي مراسم د سیډني په سینټ انډریو کلیسا کې ترسره شول او دا د اسټرالیا یو له لویو مراسمو نه و، چې شاوخوا ۴۵۰۰۰۰ نندارچیانو یې پر سړک ننداره کوله. هغه وروسته له خپلې لور هیلن سره د مکواري پارک هدیره کې خاورو ته وسپارل شو. د هغه مېرمن ډیم ماري هم په ۱۹۵۸ز کال کې مړه شوه.
دي لينډمارک
دي لينډمارک متحده عرب امارات په ښار  ابو ظبي کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 72 منزلونه دي او ددې لوړوالی  324 ميټر (1,072 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2012 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
چغه
چغه ( انګلیسي : The Carpenters) یو امریکایی پاپ بانډ چې په ډاوني کې جوړ شو، د بانډ غړي: ریچارډ کارپینټر (غږ، کیبورډ) او کیرن کارپینټر (غږ، ډرمونه). دا جوړه په ۱۹۸۳ کې د کیرن کارپینټر په مړینې سره پای ته ورسیده.
د دوی د کیریر په لومړیو کې، د دوی د موسیقۍ د نرم سر له امله، دوی د موسیقۍ صنعت څخه په هر ځای کې ردونه ترلاسه کړل.۱۹۷۰ لسیزه د راک او هنرمندانو وخت و لکه جینیس جوپلین او جیمي هینډریکس خورا سخت او ګړندی سرعت سره. د ټولو خنډونو سره سره، کیرن او ریچارډ تسلیم نه کړ او خپل ریکارډونه یې مختلف ریکارډ لیبلونو ته لیږلو ته دوام ورکړ تر هغه چې د A&M ریکارډونه په نهایت کې خپل ځانګړي جذب کړي. هیرپ الپرټ پریکړه وکړه چې دوی ته یو چانس ورکړي او د تل لپاره د دوی ژوند بدل کړي.
ډیسکوګرافی
* د بانډ پخوانی کار شامل دی چې مخکې نه دی خپور شوی.
نړيوال همغږی وخت + 12:00
نړيوال همغږی وخت +12:00د همغږي نړیوال وخت څخه دولس ساعته مخکې دی.
نور وګوره
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
ناپل
ناپل د کمپانیا سیمه ایزه پلازمینه او له روم او میلان نه وروسته د ایټالیا درېیم لوی ښار دې، چې تر ۲۰۱۷ز کال پورې د ښار اداري حدودو کې د ۹۶۷،۰۶۹ نفوس درلوده.
ناپل په لومړۍ مخزیږدیزه زریزې کې د یونانیانو له خوا رامنځته شوی و، چې په نړۍ کې یو له پخوانیو تلپاتې مېشتو ښاري سیمو نه ګڼل کېږي. دغه راز په شپږمه پېړۍ کې د پیزوفالکون په غونډۍ کې د پارتینوپ په نوم یوه مستعمره (لرغونی یونان: Παρθενόπη) تاسیس شوه او په اتمه پیړۍ کې دا د نیپولس (Neápolis) په نوم یاده شوه. همدارنګه دا ښار د مګنا ګراسیا (پخوا وختونو کې د سویلي ایټالیا د ساحلي سیمې نوم و ) یوه مهمه برخه وه، چې د یوناني او رومي ټولنو په ادغام کې اړینه ونډه درلوده او د رومیانو د واکمنۍ پر مهال یو مهم کلتوري مرکز ګڼل کېده.
ناپل په لومړۍ کې دوچي ناپلیانو پلازمینې په توګه (۶۶۱ز-۱۱۳۹زکلونو) بیا د ناپلیانو سلطنت (۱۲۸۲ز-۱۸۶۱ز کلونو کې) او بلاخره د ۱۸۶۱ز کال کې د ایټالیا تر یووالي پورې د دوه سیسیلیس (Two Sicilies) سلطنت پلازمینې په توګه وټاکل شو. ناپل د باروکو پلازمینه هم ګڼل کیږي کوم چې په ۱۷مه پېړۍ کې د هنرمند کاراوګیو له کار او د هغه هنري انقلاب نه یې الهام اخیستې و. دغه راز دا د بشریت او روښانتیا یو مهم مرکز هم و. همدارنګه د ۱۹۲۵ او ۱۹۳۶ز کلونو ترمنځ  ناپل د بینیټو موسولیني تر واکمنۍ لاندې وده او پراختیا ومونده، خو د دویمې نړیوالې جګړې په وروستیو کلونو کې یاده ټاپو د متحدینو د بمباریو له امله سخته زیانمنه شوه چې له ۱۹۴۵ز کال نه وروسته دغه ښار کې د بیارغونې پراخ کارونه تر سره شول.
د شلمې پیړۍ له وروستیو راهیسې ناپل د   Centro Direzionale په نوم د یو سوداګریزې سیمې او د پرمختللې ټرانسپورټي شبکې په جوړولو سره چې په کې روم او سالیرنو ته د Alta Velocità په نوم  لوړ سرعت ریل پټلۍ غځېدله او د میټرو پراخه شبکې په مرسته د پام وړ اقتصادي وده وکړه. له میلان او روم وروسته ناپل په ایټالیا کې درېیم لوی ښاري اقتصاد دی. دغه راز د ناپل بندر په اروپا کې یو له مهمو بندرونو نه دی او د سوداګریزو فعالیتونو سربېره دا ښار په ناپل کې د متحدینو د ګډو ځواکونو د قوماندې کور دی، د ناتو هغه اداره چې د شمالي افریقا، ساحل او منځني ختیځ څارنه کوي.
د ناپل تاریخي ښار مرکز په اروپا کې ترټولو لوی ښار دی او د یونیسکو له خوا د نړیوال میراث ځای په توګه ثبت شوی. یو شمېر مهم کلتوري او تاریخي ځایونه لکه د کاسرټا ماڼۍ او د پومپی او هیرکولینیم رومن کنډوالې دې ښار کې شتون لري. ناپل د خپلې طبیعي ښکلاګانو لکه پوسیلیپو، فلیګرین دشتې، نیسیدا او ویسوویوس لپاره هم پیژندل شوی.
میلان
ناپل له میلان، روم او تورین نه وروسته د ایټالیا څلورم لوی اقتصاد دی او د پیرودلو ځواک له مخې په نړۍ کې ۱۰۳م لوی ښاري اقتصاد دی، چې  په ۲۰۱۱ز کال کې د دې ښار کورني ناخالصه تولیدات د ۸۳.۶ میلیارده ډالرو سره، د سړي سر ۲۸،۷۴۹ ډالرو سره برابر وه. همدارنګه د ناپل بندر په مدیترانې کې یو له سترو او مصروف بندرونو نه بلل شوی. دغه راز یاد ښار له دویمې نړیوالې جګړې راهیسې د پام وړ اقتصادي وده کړې، خو د لوړې کچې سیاسي فساد، تنظیم شوي جرمونو او بیکارۍ غټې ستونزې پاتې دی.
ناپل یو ملي او نړیوال سیاحتي ځای دی، چې په ایټالیا او اروپا کې یو له غوره سیاحتي ښارونو نه دی، چې د (Grand Tour) یا لوی سفر په ترڅ کې سیلانیانو په ۱۸مه پېړي کې له ایټالیا نه لیدنه وکړه او د نړیوالو راتګونو له مخې ناپل په ۲۰۰۸ز کال کې د ۳۸۱،۰۰۰ سیلانیانو (د تېر کال په پرتله ۱.۶ سلنه کم) سره په نړۍ کې ۱۶۶م لیدل شوی ښار و او په دې توګه له لیل ښار نه وروسته، خو له یارک، سټټګارټ، بلګراد او دالاس ښارونو څخه مخکې و.
سیاحت
ناپل د فلورېنس، روم، وینز او ​​میلان ښارونو په ګډوڼ د ایټالیا  له مهمو سیاحتي ځایونو نه بلل کېږي. په ۲۰۱۸ز کال کې د ناپل ښار د ۳،۷۰۰،۰۰ سیلانیانو سره په بشپړه توګه د تېرو لسیزو د سخت سیاحتي کمښت نه راووت. په هر حال د دې پدیدې په سمه توګه ارزولو لپاره دا باید په پام کې ونیول شي چې هر کال لوی شمېر سیلانیان ناپل نه لیدنه کوي او د ښار په شاوخوا ځایونو کې پاتې کېږي. دغه راز د ۲۰۱۹ز کال پورې ناپل په ایټالیا کې ۱۰م لیدل شوی ښار او په سویل کې لومړی ښار بلل شوی. دغه راز دا سکټور په دوامداره توګه وده کوي او په زیاتېدونکي توګه د ناپل اقتصاد لپاره  بنسټیز اهمیت لري.
ډیموګرافیک
په ۲۰۱۲ز کال کې د ناپل نفوس شاوخوا ۹۶۰،۰۰۰ وو. دغه راز د ناپل لویه ښاري سیمه د ۴.۴ میلیونه نفوس په درلودلو سره کله ناکله د لوی ناپل په توګه هم کېږي. د ناپل ولایت ډیموګرافیک پروفایل عموما نسبتا ځوان دی: چې ۱۹ سلنه یې له ۱۴ نه کم عمر لري پداسې حال کې چې ۱۳سلنه یې له ۶۵ نه ډېر عمر لري. ناپل د نارینه وو (۴۷.۵سلنه) په پرتله د ښځو (۵۲.۵ سلنه) لوړه سلنه لري. دغه راز ناپل کې اوس مهال د ایټالیا د نورو برخو په پرتله د زیږون کچه لوړه ده، چې په هرو ۱۰۰۰ اوسیدونکو کې ۱۰.۴۶ زیږونه لري.
د ناپل نفوس په ۱۹۰۱ز کال کې د ۶۲۱،۰۰۰ نه په ۱۹۷۱ز کال کې ۱،۲۲۶،۰۰۰ ته لوړ شو او په ۲۰۱۱ز کال کې بېرته ۹۵۷،۸۱۱ ته راټیټ شو ځکه چې ښاري اوسیدونکي کلیوالو سیمو ته لاړل. دغه راز د بېلابېلو سرچینو په وینا د ناپل ښاري سیمه له میلان نه وروسته په ایټالیا کې دویمه لویه ښاري سیمه ده (د سویمیز د معلوماتو له مخې د ۴،۴۳۴،۱۳۶ اوسیدونکو سره) یا درېیم لوی ښار دی (د OECD په وینا د ۳.۱ میلیون اوسیدونکو سره ). سربیره پردې ناپل په ایټالیا کې ترټولو ګڼ نفوسه ښار دی، چې په هر کیلو مټر مربع کې نږدې ۸،۱۸۲ وګړي ژوند کوي، خو له ۲۰۰۳ راهیسې د نفوس په کچه کې د پام وړ کمښت راغلی ځکه هغه وخت کې په هر کیلو مټر مربع کې له ۹۰۰۰ نه زیاتو کسانو ژوند کاوه.
د  شمالي ایټالیا ښارونو په پرتله په ناپل کې نسبتا لږ بهرني کډوال ژوند کوي، چې د دغه ښار ۹۴.۳ سلنه اوسېدونکي د ایټالیا اتباع دي. په ۲۰۱۷ز کال کې ناپل ښار کې ټول ۵۸،۲۰۳ بهرنیان وو، چې زیاتره یې له سریلانکا، چین، اوکراین، پاکستان او رومانیا نه وو. دغه راز احصایې ښیي چې په تېرو وختونو کې په ناپل کې د کډوال لویه برخه ښځې وې. دا ځکه چې ایټالیا کې نارینه کډوالو د بډایه شمال لور ته د تللو تمایل درلود.
هندي پړانګ
هنديپړانګ د چیتا یو له فرعي ډولونو څخه دی چې د هند په نیمه وچه کې د هند ، نیپال ، بوتان ، بنګله دېش او پاکستان په ځینو برخو کې ژوند کوي. هندي پړانګ یو له هغو پنځو لویو ځنګلي پیشوګانو څخه دی چې د بنګال پړانګانو ، اسيايي زمري ، واورو چیتا او کارکال سره یوځای په هند کې ژوند کوي.
په هند کې د چیتا نفوس له 12000 څخه تر 14000 پورې اټکل شوی.
د استوګنې ځای او خواړه
هندی پړانګ په استوایي بارانونو ، شنو ځنګلونو او معتدل او مخروطي ځنګلونو کې ژوند کوي او د همالیا په لوړو کې د واورو چیتا سره ګډ استوګنځی لري. مګر دا د کرنا او سونداربانس په ساحلي ځنګلونو کې شتون نه لري. په هغه ځایونو کې چې د بنګال پړانګ ډېر نفوس لري، هندي پړانګ په ندرت سره لیدل کیږي، او هندي پړانګان دې ته اړ کیږي چې د بنګال پړانګانو او د انسانانو د کرنیزو ځمکو په ترمنځه سيمه کې ژوند وکړي. د ګیر په ځنګل کې، دوی د آسیایی زمري سره ګډ استوګنه کوي.
د سریسکا په ملي پارک کې، د هندي پړانګ د ښکار په اړه یوې څېړنې ښودلې چې سپینې هګۍ، سمبر هرن ، نيلي غوا، خنزیر ، خړ لانګور ، هندي سارايي سوی او طاووس د دې ځناور تر ټولو مهم ښکار دي.
ګواښونه
که څه هم د هندي پړانګ د هند د فیلانو په منځ کې تر ټولو پراخه بیولوژیکي لړۍ لري، دا د ډېری ګواښونو له امله ګواښل کیږي. هغه حیوانات چې د چیتا سره د استوګنې ګډ ځای لري لکه آسیایي زمریان ، بنګال پړانګان ، يږې ، لېوه ، اسیایي هاتیان ، هاینا ، او اسیایي وحشي سپي کېدای شي د چیتا کبان ووژني، او پړانګ او زمریان حتی په بشپړ وده شوي پړانګ برید کوي.
سرچینې
وېشنيزه:هندو مذهبي لارښودان وېشنيزه:هندي ستوري وېشنيزه:هندي انجنيران وېشنيزه:هندي تصوف وېشنيزه:هندي جلا وطنه حکومت وېشنيزه:هندي ځناور وېشنيزه:هندي پړانګان
د ليکدود له مخې د ژبو نوملړ
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:0em; padding-right:12px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float; margin:em" align="left"
د ليکدود له مخې د ژبو نوملړ په لاندې ډول دی
عربي ليکدود
او د عربی ډېری نور ډولونه.
میټي مییک
ميتي ژبې ( د مانيپوري ژبې په نوم ياديږي)
د مایا ليکدود
(نږدې له منځه تللي که څه هم په ځینو سیمو کې کارول کیږي)
نړيوال همغږی وخت + 11:00
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:پښتو سندرغاړې وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
ونژو ورلډ ټريډ سينټر
ونژو ورلډ ټريډ سينټر چين په ښار  ونژو کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 68 منزلونه دي او ددې لوړوالی  322 ميټر (1,056 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2010 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
لمريزه انرژي
لمريزه انرژي د لمر ځلېدونکې (وړانګيزه) رڼا او تودوخه ده، کومه چې د برېښنا تر لاسه کولو لپاره د لمريز ځواک، تودوخې انرژۍ (د لمريزې اوبو تودولو په ګډون) او لمريز ودانيز هنر په څېر ټیکنالوژيو په کارولو سره مهارولای شي.
دا د نوي کېدو وړ انرژۍ يوه مهمه سرچينه ده او د دې ټيکنالوژۍ په پراخه کچه د فعال لمريز يا غېر فعال لمريز خصوصيت لرونکو په توګه ښودل شوي دي، خو په دې پورې اړه لري چې دوی لمريزه برېښنا څه ډول رانيسي او ويشي يا يې په لمريز ځواک بدلوي. په فعالو لميزو لارو چارو کې د فوټوولټيک سيستمونو، متمرکز لمريز طاقت او لمريزو اوبو تودولو استعمال شامل دی، تر څو انرژي مهار کړای شي. په غېرفعالو لمريزو لارو چارو کې د ودانۍ لوری مخ پر لمر جوړول، له تودوخې سره مناسبې کتلې يا د رڼا خپرونکو خصوصياتو لرونکې کتلې غوره کول او د سيمو داسې جوړول چې هوا پکې وچلېږي، شامل دي.
په زیاته پيمانه د لمريزې انرژۍ شتون، دا انرژي د برېښنا يوه زياته په زړه پورې سرچينه ګرځوي. په ۲۰۲۰ز کال کې، لمريزه انرژي د برېښنا تر ټولو ارزانه سرچينه وه. په سعودي عربستان کې، په الفيصليه کې د يو نوي لمريز طاقت کارځای لپاره، د ۲۰۲۱ز کال د اپريل په مياشت کې د انرژۍ د رانيولو يو تړون (ppa) لاسليک شوی دی. دې پروژې د لمريزې فوټوولټيک برېښنا د توليد لپاره په نړۍ کې تر ټولو د کم قيمت تاريخ ثبت کړی چې هغه د يو کيلو واټ ساعت پر سر ۱.۰۴ امريکايي ډالر سينټه دي.
په ۲۰۱۱ز کال کې، د انرژۍ نړيوالې ادارې وويل چې «د ارزانه، نه ختمېدونکې او سوتره لمريزې انرژۍ د ټيکنالوژيو جوړل به اوږدمهاله سترې ګټې ولري. دا به په يو سیمه ييز، نه ختمېدونکې او تر ډېره بريده له وارداتو څخه پر خپلواکې سرچينې د متکي کېدو له لارې د هېوادونو د انرژۍ په خوندي کولو کې زياتوالی راولي، پايښت به يې زيات کړي، ککړتيا به کمه کړي، د نړيوالې تودوخې د کمولو لګښتونه به کم کړي.... دا نړيوالې ګټې دي».
وړتيا (ظرفيت)
د ځمکې په پورتني اتموسفير کې د لمريزې وړانګې (انسوليشن) ۱۷۴ پيټ واټه (PW) اندازه تر لاسه کېږي. شا اوخوا ۳۰٪ يې بېرته په تشيال کې انعکاس مومي، په داسې حال کې چې پاتې ۱۲۲ PW په وريځو، سمندرونو اود ځمکې په کتله کې جذب کېږي. د ځمکې په سطحه د لمريزې برېښنا ډېره برخه د ليدو وړ او نژدې قرمز ښکته لړيو کې خپرېږي، د کوم يوه کوچنۍ برخه چې په ماوراء بنفش کې تيتيږي. د نړۍ ډېره برخه ابادي په داسې سيمو کې ژوند کوي، چېرته چې انسوليشن کچه ۱۵۰-۳۰۰ واټه په يو متر مربع کې، يا ۳.۵-۷ کيلوواټه د يو ساعت پر سر/ متر مربع په يوه ورځ کې ده.
د ځمکې د اتموسفير، سمندرونو او د ځمکنيو کتلو له خوا جذب کېدونکې ټوله لمريزه انرژۍ تقريباً په يو کال کې ۱۲۲ PW ده چې دا مساوي کېږي له =۳۸۵۰۰۰۰ ايکساجولز (EJ) په يو کال کې سره. په ۲۰۲۲ (۱۹۱۹) کې، دا په يو ساعت کې (يو ساعت او ۲۵ دقيقې) له هغې انرژۍ څخه زياته وه چې ټولې نړۍ په يو کال کې کارولې وه. فوټوسيتيسز په بايوماس کې هر کال تقريباً ۳۰۰۰ EJ تر لاسه کوي.
ممکنه لمريزه انرژي چې د انسانانو له خوا کارول کېدای شي، د ځمکې د کرې سطحې ته نژدې د شته لمريزې انرژۍ له اندازې څخه مختلفه ده، ځکه چې جغرافيه، د وخت بدلون، د وريځې پوښښ او د انسانانو د لاسرسي وړ ځمکې په څېر لاملونه د لمريزې انرژۍ اندازه محدودوي، کومه چې موږ کولای شو تر لاسه کړو. په ۲۰۲۱ز کال کې، «Carbon Tracker Initiative» اټکل کړی و چې يواځې له لمريزې انرژۍ څخه زموږ د ټولې انرژۍ د توليد لپاره اړينه ځمکنۍ سيمه ۴۵۰۰۰۰ کيلومتر مربع وه – يا د سويډن هېواد د مساحت په اندازه، يا د مراکش په اندازه، يا د کلفورنيا په اندازه (يعنې د ځمکې د ټول مساحت ۰.۳٪ برخه).
د دې تر څنګ، ځمکې ته لاسرسی (د ځمکې مهيا والی) پر شته لمريزې انرژۍ زيات اغېز کوي، ځکه چې لمريزې تختې يواځې په ځمکه نصب کېدای شي، کومه ځمکه چې په بل حالت کې نا استعمال شوې او د لمريزو تختو لپاره مناسبه وي. بامونه د لمريزو حجرو لپاره مناسب ځايونه دي، ځکه ډېرو خلکو موندلې ده چې هغوی په دې ډول له خپلو کورونو څخه نېغ په نېغه انرژۍ جمع کولای شي. نورې هغه سيمې چې د لمريزو تختو لپاره مناسبې دي، هغه ځمکې دي، چې د سوداګريو لپاره نه کارول کېږي، چېرته چې لمريزې کارخونې جوړېدای شي.
د لمريزې ټيکنالوژۍ خصوصيات ياد فعالو يا د غېر فعالو په توګه بيان شوي دي، تر هغه طريقې پورې اړه لري چې دوی د لمر رڼا نيسي، بدلوي او بيا يې وېشي او په ټوله نړۍ کې لمريزه برېښنا په مختلفو کچو د استعمال وړ ګرځوي، تر ډېره بريده د استواء ليکې څخه په واټن پورې اړه لري. که څه هم له لمريزې انرژۍ څخه موخه په بنستيز ډول د عملي موخو لپاره د لمريزو وړانګو استعمال دی، بيا هم ټولې د نوې کېدو وړ انرژۍ، نورې د ځمکې تودوخې طاقتونه او د مد او جذر طاقتونه، خپله انرژي يا نېغ په نېغه يا په غېر مستقیم ډول له لمر څخه تر لاسه کوي.
په فعالو لمريزو لارو چارو کې په ګټور توليد د لمر د رڼا د بدلولو لپاره فوټو ولټک، متمرکز لمريز طاقت، د لمريزې تودوخې راټولونکي، پمپونه او پکي استعماليږي. په غېر فعالو لمریزو لارو چارو کې د مناسبو تودوخې خصوصياتو سره د موادو انتخاب، په طبيعي ډول د هوا څرخېدونکې ځايونو جوړول او مخ پر لمر د ودانۍ جوړول شامل دي. فعالې لمريزې ټيکنالوژۍ د انرژۍ په مهيا کولو کې زياتوالی راولي او د مهيا کولو اړخيزې ټیکنالوژۍ بلل کېږي، په داسې حال کې چې غېر فعالې لميزې ټيکنالوژۍ د بديلو سرچينو اړتيا کموي او عموماً د غوښتنې اړخيزې ټيکنالوژۍ بلل کېږي.
په ۲۰۰۰ز کال کې، د ملګرو ملتونو پرمختيايي پروګرام، د ملګرو ملتونو د اقتصادي او ټولنيزو چارو څانګې او د انرژۍ نړيوالې شورا د ممکنه لمريزې انرژۍ اټکل خپور کړ، کومه اندازه چې هر کال د انسانانو له خوا کارول کېږي، په کومو کې چې انلوسليشن، د وريځې پوښ او هغې ځمکې چې د انسانو له خوا د کارېدو وړ ده، په څېر عوامل يې په نظر کې نيولي وو. له دې اټکل څخه څرګندېږي چې په کلني ډول د لمريزې انرژۍ نړیواله وړتيا له ۱،۶۰۰ څخه نيولې تر ۴۹،۸۰۰ ايجزاجولز ده (د يو ساعت پر سر له 4.4×1014څخه تر 1.4×1016 پورې).
نړيوال همغږی وخت + 10:00
همغږي نړیوال وخت+10:00 د همغږي شوي نړیوال وخت څخه لس ساعته مخکې دی.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:وخت وېشنيزه:وختتېری وېشنيزه:وخت زون وېشنيزه:وخت زون کينډۍ وېشنيزه:وخت واحد
د امریکایي هېوادونو سازمان
د امریکایي هېوادونو سازمان (OAS؛ هسپانوي کې : Organización de los Estados Americanos, پرتګالي کې: Organización dos Estados Americanos, فرانسوي کې: Organization des États américains; OEA) یو نړیوال سازمان دی، چې د ۱۹۴۸ز کال د اپریل په ۳۰مه د امریکایي هېوادونو د پیوستون او همکارۍ په موخه رامنځته شو. دغه راز د یاد سازمان مرکزي دفتر د امریکا پلازمینه واشنګټن ډي سي کې ده چې ۳۴ غړي لري او ټول خپلواک هېوادونه دي. دغه سازمان له ۱۹۹۰ لسیزې راهیسې د ټاکنو پر څارنې تمرکز کړی ده. د OAS مشر عمومي منشي ګڼل کېږي او اوسنی مشر یې لوئیس الماګرو د یوراګوای هېواد نه دی.
بنسټ
د ۱۹۳۰ لسیزې په منځ کې د متحده ایالاتو ولسمشر فرانکلین ډیلانو روزولټ په بیونس ایرس کې یو بین الامریکایي کنفرانس جوړ کړ، چې د دې کنفرانس یو له موخه نه «د امریکا د ملتونو ټولنې» رامنځته کول و چې دا مفکوره د کولمبیا، ګواتیمالا او ډومینیکن جمهوریتونو له خوا وړاندیز شوې وه. دغه راز د سولې د ساتنې په موخه په راتلونکي بین الامریکايي کنفرانس کې ۲۱ هېوادونو ژمنه وکړه چې د دوو غړو ترمنځ د شخړې په صورت کې به بې پرې پاتې شي. همدارنګه د دویمې نړیوالې جګړې له تجربې نه امریکایي حکومتونه په دې باور درلود چې یو اړخیز ګام د بهرني یرغل په صورت کې د امریکایي هېوادونو ځمکنۍ بشپړتیا نشي تضمینولی. نو ځکه له جګړې وروسته له نړیوالو شخړو ننګونو سره د مبارزې لپاره دوی د ډله اېز امنیت سیسټم تصویب کړ او په دې ډول د دوه اړخیزو بین الامریکایې مرستو تړون (ریو تړون) په ۱۹۴۷ز کال کې په ریو ډی جنیرو کې لاسلیک شو.
د بین الامریکایي هېوادونو نهم نړیوال کنفرانس د ۱۹۴۸ کال د مارچ او مې تر منځ په بوګوتا کې د امریکا د بهرنیو چارو  وزیر جورج مارشال په مشرۍ جوړ شو او په پایله کې یې غړو ژمنه وکړه چې په لوېدیځه نیمه کره کې به د کمونیزم پر وړاندې مبارزه کوي او په دې توګه د ۱۹۴۸ز کال د اپریل په ۳۰مه د امریکایي هېوادونو د سازمان منشور د ۲۱ امریکایي هېوادونو له خوا لاسلیک کولو سره د OAS بنسټ کېښودل شو. همدارنګه په دې غونډه کې د انسان د حقونو او دندو په اړه د امریکا اعلامیه هم تصویب شوه چې په نړۍ کې د بشري حقونو لومړنی نړیوال سند بلل کېږي.
ټاکنو کې
OAS په ۲۰۱۹ز کال کې د بولیویا هېواد ټولټاکنو کې یوه پلټنه ترسره کړه، ځکه د اپوزیسیون پلویانو په ټاکنو کې د درغلۍ استدلال کاوه د OAS راپور له مخې د ټاکنو پایلې د «ښکاره لاسوهنې» او د ډېرو بې نظمیو له امله زیانمنې اعلان شوې چې په ۲۰۱۹ز کال کې د بولیویا د سیاسي کړکېچ لامل شو. د بولیویا ولسمشر ایو مورالیس لږ وروسته له هغه استعفا وکړه چې د دې هېواد په پوځ یې باور له لاسه ورکړ او دوی یې د ځان په وړاندې په کودتا تورن کړ. همدارنګه د ډسمبر په ۲۱مه د اروپایي ټولنې له خوا لېږل شوي د ټاکنیزو متخصصینو تخنیکي ټیم د OAS راپور ته ورته کتنو او پایلو سره ۶۷ مخیز راپور خپور کړ او په کې یادونه شوې و چې « د رایې ورکولو په یو شمېر مرکزونو کې په غیر معمول ډول باطلې رایې، خالي رایې او د سلهاوو رایې ورکوونکو ګډون ته اشاره کوله » او د دې بې نظمیو رامنځته کولو کې یې د TSE بشپړه ناکامي په ګوته کړه. همدارنګه  کیڼ اړخه امریکایي فکري خاوندان (CEPR) له خوا ترسره شوي څېړنې د OAS راپور احصایوي تحلیل غلط  او بې اعتباره بللۍ او دغه سازمان د بولیویا په کورنیو چارو کې د مداخلې له امله د مکسیکو او CEPR له خوا تر نیوکه لاندې راغلۍ. دغه راز نیویارک ټایمز دې پایلې ته ورسېد چې درغلۍ شوې وې، خو دا څرګنده نه وه چې د ټاکنو د پایلو د بدلولو لپاره څومره یا کافي دي او وړاندیز یې وکړ چې د OAS لومړنی تحلیل نیمګړی و.
د ۲۰۲۲ز کال اپریل کې نیکاراګوا له OAS نه د وتلو د پروسې بشپړولو راپور ورکړ، چې دا پروسه د ۲۰۲۱ز کال په نومبر کې پیل شوی و. که څه هم OAS څړګنده کړې چې د تړون د شرایطو پر بنسټ تر ۲۰۲۳ز کال پورې د دې هېواد وتل به اجرایي نه شي.
موخې
د منشور د لومړۍ مادې له مخې د OAS په جوړولو کې د غړو هېوادونو موخه «سولې او عدالت ټینګول، د دوی پیوستون ته وده ورکول، د همکارۍ پیاوړي کول او له خپل ځمکنۍ بشپړتیا او خپلواکۍ نه دفاع کول دي»، خو دویمه ماده بیا اته اساسي موخې تعریفوي:
د ۱۹۹۰ لسیزې په اوږدو کې د سړې جګړې پای ته رسېدو سره، په لاتینې امریکا کې ډیموکراسۍ ته راستنیدل او د نړیوال کولو په لور حرکت، OAS د نوي شرایطو سره د سمون لپاره لویې هڅې وکړې، چې د دې بیان شوي لومړیتوبونه دا دي:
جوزف کوک
جوزف کوک (د ۱۸۶۰ز کال د ډسمبر له ۷مې- د ۱۹۴۷ز کال د جولای له ۳۰مې) یو اسټرالیایي سیاستوال و، چې له ۱۹۱۳ز کال نه تر ۱۹۱۴ز کال پورې یې د اسټرالیا د شپږم لومړي وزیر په توګه دنده ترسره کړه. هغه له ۱۹۱۳ز کال نه تر ۱۹۱۷ز کال پورې د لیبرال ګوند مشر و او وروسته له ۱۹۰۸ز کال نه تر ۱۹۰۹ز کال پورې یې د سوسیالست ضد ګوند مشري هم وکړه.
کوک د انګلستان د سټافورډشایر په سیلورډیل کې زېږېدلی و او په نهه کلنۍ کې یې د سکرو په ځایي کانونو کې کار پیل کړ. هغه په ۱۸۸۵ز کال کې اسټرالیا ته کډوال شو او د نوي سویلي ویلز په لیتګو کې مېشت شو. هغه د کان کېندونکي په توګه خپل کار ته دوام ورکړ او د کارګرانو په ځایي خوځښت کې د اتحادیې د چارواکي په توګه شامل شو. کوک په ۱۸۹۱ز کال کې د کارګر ګوند د استازي په توګه د نوي سویلي ویلز مقننه مجلس ته وټاکل شو او د پارلمان له لومړیو غړو نه یو شو. هغه په ۱۸۹۳ز کال کې د ګوند مشر وټاکل شو، خو یو کال وروسته د ګوند د نظم په اړه د نظر اختلافات پیدا شول او کوک هم کارګر ګوند پرېښود. وروسته ترې وغوښتل شول، چې د جیورج ریډ په وخت کې د دولت وزیر شي او د ریډ د آزادې سوداګرۍ له ګوند سره یوځای شي.
کوک په ۱۹۰۱ز کال کې نوي فډرالي پارلمان ته وټاکل شو، چې د پارامتا د څانګې استازیتوب یې کاوه. هغه د جیورج ریډ په مشرۍ د ازادې فډرالي سوداګرۍ ګوند (وروسته د سوسیالست ګوند په نامه بدل شو) مرستیال شو او په ۱۹۰۸ز کال د ریډ پر ځای د ګوند مشر او د اپوزیسیون مشر وټاکل شو. کوک په ائتلاف کې موافقه وکړه، چې په ۱۹۰۹ز کال کې به خپل ګوند د الفریډ ډیکین له محافظه کار ګوند سره یوځای کړي، دوی د لومړي ځل لپاره د کارګر ګوند پر ضد یو متحد ګوند رامنځته کړ. هغه د نوي لیبرال ګوند مرستیال وټاکل شو او ډیکین ته یې اجازه ورکړه، چې د دویم ځل لپاره لومړی وزیر شي. کوک د ۱۹۱۰ز کال په ټاکنو کې د حکومت تر ماتې پورې د دفاع وزیر و.
کوک د ۱۹۱۳ز کال په جنورۍ کې د لیبرالانو د مشر په توګه د ډیکین ځایناستی شو او څو میاشتې وروسته یې د ۱۹۱۳ز کال په ټاکنو کې د اندرو فیشر د کارګر ګوند پر وړاندې د یوې چوکۍ اکثریت وګاټه. د هغه ګوند ونه شو کولای، چې په سنا کې اکثریت ترلاسه کړي، له دې سره یې حکومت ستونزمن کړ او په پایله کې یې لومړی دوه ګونی انحلال رامنځته کړ. د ۱۹۱۴ز کال په سپټمبر کې نوې ټاکنې وشوې، چې لیبرالانو خپل اکثریت له لاسه ورکړ او فیشر د لومړي وزیر په توګه بیا وټاکل شو. کوک ونه توانېد، چې په خپله دوره کې ډېر قوانین تصویب کړي، خو په لومړۍ نړیواله جګړه کې یې د اسټرالیا پر لومړیو مرحلو څارنه کوله. هغه وروسته د درېیم ځل لپاره د اپوزیسیون مشر شو.
کوک په ۱۹۱۷ز کال کې په دویم ګوند کې ښکېل شو، چې د بیلي هیوز د ملي کارګر ګوند له لیبرالانو سره یوځای شو، ترڅو ملتپال(Nationalist)  ګوند رامنځته کړي. کوک د هیوز په دوره کې د لومړي وزیر مرستیال شو او په (۱۹۱۷ز- ۱۹۲۰ز) کلونو کې د سمندري ځواکونو د وزیر او په (۱۹۲۰ز- ۱۹۲۱ز) کلونو کې یې د خزانه دار په توګه دنده ترسره کړه. هغه په ۱۹۱۹ز کال کې د پاریس د سولې د کنفرانس استازی و، کوک د هغې کمېټې غړی و، چې د چک سلواکیا پولې یې ټاکلې. کوک او هیوز هغه اسټرالیایان وو، چې د ورسیلز تړون یې لاسلیک کړ. له سیاسته وروسته، له ۱۹۲۱ز کال نه تر ۱۹۲۷ز کال پورې یې د انګلستان د لوړپوړي کمیشنر په توګه دنده ترسره کړه. هغه د ۸۶ کلونو په عمر مړ شو، چې د لومړي نوي پارلمان وروستی غړی و.
کوک د ۱۸۶۰ز کال د ډسمبر په ۷مه د انګلستان د سټفورډشایر په سیلورډیل کې په یوې کوچنۍ جونګړه کې وزېږېد. هغه د مارګریت (کورنی نوم فلیچر) او ویلیم کوک له اووو ماشومانو نه دویم و. د هغه مشره خور سارا په ۱۹۶۵ز کال کې مړه شوه، خو درې کوچنۍ خویندې او دوه وروڼه یې تر زوړوالي ژوندي وو. د کوک پلار تر بټي سیسټم لاندې، په نږدې هالیووډ کنده کې د سکرو کان کیندونکی و. هغه د ۱۸۷۳ز کال په اپرېل کې د کان کیندنې په پېښه کې ووژل شو او مشر زوی یې اړ شو، چې د کورني عاید لپاره سرچینه شي.
د ژوند په لومړیو کې
د کوک یوازینۍ زده کړې په هغه ښوونځي کې وې، چې د ځایي انګلیکن کلیسا له سینټ لوک سره تړلې وې. هغه ښوونځي پرېښود او د سکرو په کان کې یې کار پیل کړ. په یوه ورځ کې یې له لسو ساعتونو تر دولسو ساعتونو پورې یو شیلینګ ترلاسه کاوه. د سهار له څلورو بجو یې دنده، د آسونو سمبالول او د کانونو د وسایلو پاکول او غوړول وو. د ۱۸۷۰ز کال د ابتدایي زده کړو د قانون له تصویبېدو وروسته، کوک ته اجازه ورکړل شوه، چې ښوونځي ته راستون شي. هغه د پلار تر مړینې وروسته بیا ښوونځی پرېښود او بېرته یې د کان کیندونکي په توګه خپل کار ته دوام ورکړ. په هر حال، د هغه د ښوونکي د پاملرنې په پایله کې، په کوک کې د موقف د ښه کېدو لوړه هیله رامنځته شوه. دا هیله د هغه پر یوې مهمې ځانګړتیا بدله شوه، چې لومړی یې په خپل پرمختګ کې او بیا یې د سیاسي بریاوو په هوډ کې راڅرګنده شوه. د ۱۸۸۵ز کال د اګسټ په ۸مه یې د سټفورډشایر په ولسټانټون کې له ماري ټورنر سره واده وکړ، چې د پینځو زامنو او درېیو لوڼو څښتنان شول.
لومړی وزیر
د کوک په مشرۍ د ۱۹۱۳ز کال په ټاکنو کې د مشترک المنافع لیبرال ګوند د کارګر ګوند پر وړاندې، چې مشري یې اندریو فیشر کوله، د استازو په مجلس کې د یوې چوکۍ اکثریت وګاټه او کوک د اسټرالیا شپږم لومړی وزیر شو. په هر حال، کارګر ګوند لا هم په سنا کې اکثریت درلود. له سنا سره د مخالفت له امله کوک نه شو کولای، چې ښه حکومتوالي وکړي، نو پرېکړه یې وکړه، چې د اسټرالیا د اساسي قانون د ۵۷مې برخې پربنسټ دوه ګونی انحلال رامنځته کړي. دا اول ځل و، چې له دې مادې نه کار اخیستل کېده. هغه یوه لایحه معرفي کړه، چې په عامه خدمتونو کې د سوداګرۍ اتحادیې د غړو لپاره غوره دندې لغوه کړي. سنا دغه لایحه رد کړه او کوک ته یې د یوې پلمې په ډول اجازه ورکړه، چې دوه ګونی انحلال تعقیب کړي. لومړۍ نړیواله جګړه د ۱۹۱۴ز کال د سپټمبر د ټاکنو په کمپاین کې پیل شوه. اندریو فیشر وکولای شو، چې رایې ورکوونکو ته یادونه وکړي، چې دا کارګر ګوند و، چې د اسټرالیا د خپلواک دفاعي ځواک ملاتړ یې کاوه، خو محافظه کارانو یې مخالفت وکړ. کوک تر پینځو چوکیو وروسته ماته ومنله او د فیشر کارګر ګوند بېرته خپل فعالیت له سره کړ.
وروستي کلونه او مړینه
کوک د ریډ او فیشر برعکس د لوړپوړي کمیشنر په توګه د خپلې دورې له پای ته رسېدو وروسته په لندن کې د تل لپاره مېشت نه شو. هغه د ۱۹۲۷ز کال په سپټمبر کې سیډني ته راغی او په بیلیور هیل کې یې لوی کور واخیست. په ۱۹۳۰ز کال کې یې هغه کور ړنګ کړ او د سلچسټر په نامه یې لوکس اپارتماني بلاک جوړ کړ، چې نقشه یې لیزلي ولکنس جوړه کړې وه. هغه او مېرمن یې په کور کې تقاعد شول او له نورو عوایدو یې خپل ژوند کاوه. کوک په ۱۹۲۸ز کال کې د فدراسیون تر اغېزې لاندې د سویلي اسټرالیا په مالیاتو کې د شاهي کمیسیون مشر وټاکل شو.
کوک د ۱۹۴۷ز کال د جولای په ۳۰مه په خپل کور کې له شاوخوا درې پرله پسې اونیو وروسته د زړه د ناروغۍ له امله مړ شو. هغه ته د کاسلریګ سړک په ویسلي چپل کې د جنازې دولتي مراسم ونیول شول. کوک په ۸۶ کلنۍ کې مړ شو، چې له جیورج ریډ نه د لومړي وزیر په توګه د اوږدې دورې له امله مخکې شو. د هغه ریکارډ، څو کاله وروسته هیوز مات کړ. کوک په ۱۹۲۰ز کال کې له اډمونډ بارټن وروسته د ۲۷ کلونو لپاره زوړ ژوندی لومړی وزیر و.
د متحدې پاچاهۍ شهزادګۍ آلیس
د متحدې پاچاهۍ (بریتانیا) شهزادګۍ آلیس (آلیس موډ مری؛ زوکړه: د ۱۸۴۳ زکال د اپرېل ۲۵ مه – مړینه: د ۱۸۷۸ زکال د ډسمبر ۱۴ مه) د ۱۸۷۷ زکال د جون له ۱۳ مې نېټې څخه په ۱۸۷۸ زکال کې د خپلې مړینې تر مهاله د لوی دوک څلورم لوئیس د مېرمنې په توګه د راین له خوا د هسن لومړۍ مېرمن (دوشس) وه. هغه د بریتانیا د ملکې ویکټوریا او د ساکس – کوبرګ او ګوتا د شهزاده البرت دریم اولاد او دویمه لور وه. آلیس د ملکې ویکټوریا له ۹ اولادونو لومړۍ وه چې مړه شوه؛ او همدارنګه د ملکې له هغو دریو اولادونو څخه وه چې په ۱۹۰۱ زکال کې د ملکې له مړینې وړاندې مړه شوي و. نوموړې په ۱۸۶۱ زکال د خپل ملار له مړینې وروسته ویرجن ژوند درلود.
آلیس ماشومتوب له خپل مور او پلار او خویندو او وروڼو سره تېر کړ او د بریتانیا سلطنتي استوګن ځایونو ته یې سفر کاوه. د هغې د روزنیزو چارو طراحي د شاهزاده البرت نږدې ملګري او د سټاکمار بارون فردریش کریسټین کړې وه چې په روزنیزو چارو کې یې د ستنې کارونه، په لرګیو کار او د فرانسوي او جرمني ژبو په څېر د نورو ژبو زده کول و. د ۱۸۶۱ زکال په سپټمبر میاشت کې هغه مهال چې پلار یې شدید ناروغ شو، آلیس یې د مړینې تر مهاله پالنه کړه. د هغه له مړینې وروسته ملکه ویکټوریا د ویر په شدیده دوره کې ښکېل شوه او آلیس هم شپږ میاشتې د خپلې مور غیررسمي منشي توب وکړ. د ۱۸۶۲ زکال د جولای په لومړۍ نېټه په داسې حال چې لا دربار د ویر په اوج کې و، آلیس له کوچني جرمني شاهزاده لویي هسن سره واده وکړ. دغه مراسم – چې په خصوصي او ویرجنه فضا کې په آزبورن ماڼۍ کې ترسره شول – د ملکې له خوا د یو واده پر ځای د جنازې د مراسمو په توګه توصیف شول. په دارمشتات کې د الیس ژوند د بېوزلۍ، کورنیو ستونزو او همدارنګه له مېړه او مور سره د اړیکو د خرابېدو له امله په ناخوښۍ تېرېده.
آلیس له نرسنګ په ځانګړې توګه د فلورانس نایټینګل له چارو سره لېوالتیا پیدا کړه. هغه مهال چې هسن د اتریش او پروس په جګړه کې ښکېل شو، دارمشتات له ټپیانو ډک شو. آلیس چې د امیدوارۍ په وروستیو میاشتو کې وه، خپل ډېر وخت یې د جګړې میدانونو ته نږدې د روغتیايي مرکزونو په جوړولو تېر کړ. د شهزادګۍ الیس د ښځو د بنسټ په نامه د هغې یو بنسټ ورځ تر بلې د دغه ایالت د ډېری پوځي روغتونونو مسئولیت پر غاړه اخیست. د دغو فعالیتونو له امله ملکې ویکټوریا د طبي چارو په ځانګړې توګه د نسایي ولادي په برخو کې د آلیس هڅو اندېښمنه کړه. په ۱۸۷۱ زکال کې نوموړې د آلیس کوچنۍ خور شاهزادۍ لوئیز ته چې نوی یې واده کړی و لیک ولېږه او په کې یې لیکلي و: «اجازه مه ورکوۍ الیس تاسو پمپ کړي، د خپل وجود د داخل اړوند له ډېر احتیاط کار واخلۍ». په ۱۸۷۷ زکال کې پاچاهۍ ته د هغې د مېړه له رسېدو وروسته نوموړې په لویه دوشس یا لومړنۍ مېرمن واوښته؛ دندې یې زیاتې شوې او د هغې روغتیا یې تر فشار لاندې راوسته. د ۱۸۷۸ زکال په وروستیو کې دیفتري ناروغۍ د هسن دربار ته لار ومونده؛ آلیس چې له یوې میاشتې څخه زیاته موده یې د خپلې کورنۍ څخه په پالنې تېره کړه، خپله ناروغه شوه او د همدغه کال په وروستیو کې مړه شوه.
د اېتوپیا سترواکي/ امپراطوري
د اېتوپیا ټولواکي (په ګعز ژبه: (መንግሥተ ኢትዮጵያ، په لاتیني ژبه کې: Mängəstä Ityop'p'ya، چې ادبي ژباړه یې 'د اېتوپیا حکومت')، چې پخوا هم د اباسینیا په نوم پیژندل شوی ؤ (په ساده ډول د اباسینیا چې له عربي الحبشې کلیمې څخه مشتق شوی دی) لکه اېتوپیا (/ˌiːθiˈoʊpiə/؛ په امهاری او ټیګرینیا ژبه کې: ኢትዮጵያ ʾĪtyōṗṗyā ، اورومو کې: Itoophiyaa، په صومالیایي کې:  Itoobiya،په اَفر ژبه کې: Itiyoophiyaa  هغه سترواکي وه چې په تاریخي لحاظ د اوسنۍ اېتوپیا څخه تر اریتریا پورې قلمرو کې غځېدلې وه. په ۱۸۹۶ز کال کې، له نوموړې سترواکۍ سره د اورومیا او اوګاډین په ګډون نورې سیمې هم یو ځای شوې او په ۱۹۵۲ز کال کې له اریتریا سره په یو ځای کېدو د خپلې پراختیا عروج ته ورسېده. دا سترواکي له شاوخوا ۱۲۷۰ز کال څخه د یکونو املاک (Yekuno Amlak) له خوا د سلیماني سلسلې (Solomonic dynasty) په تاسیس سره پیل او تر ۱۹۷۴ز کال پورې یې تر هغه وخته پورې دوام وکړ چې سترواک هایله سلاسل د دِرګ ملېشو له لوري د کودتا په واسطه راوپرځول شو. نوموړې سترواکي د خپل پایښت په زیاته دوره کې د افریقا په ښکر (African Horn) کې د مخالفو طاقتونو له خوا محاصره وه؛ په هر حال، په دې وتوانېده چې د خپل عیسویت د لرغونې بڼې (اورتودوکس تېواهېدو) پر بنسټ یوې ټولواکۍ ته وده ورکړي او ساتنه ترې وکړي.
د متحدې پاچاهۍ شهزادګۍ آلیس
شهزادګۍ الیس د متحدې پاچاهۍ د اووم اډوارډ او د جرمنۍ ملکې ویکټوریا (د دریم فریدریک ښځه) خور، د روسیې د ملکې الکساندرا فئودورونای مور (د دویم نیکولاس مېرمن)، د سویډن د ملکې لوئیس (د شپږم ګوسټاف اډولف دویمه ښځه) او د برما د مونټ باټن د لومړي ارل لوئیس مونټباټن (د هند د وروستي وایسرا) مورنۍ انۍ او د ایدنبورګ د دوک شاهزاده فیلیپ (د بریتانیا د دویمې الیزابت مېړه) نیا وه. د هغې بله لور الیزابت چې د روسیې له مشر دوک سرګی الکساندرویچ سره یې واده کړی و د الکسندرا او د هغې د کورنۍ په څېر په ۱۹۱۸ زکال کې د بلشویکانو له خوا ووژل شوه.
د اېتوپیا سترواکي/ امپراطوري
نوموړې سترواکي په ۱۲۷۰ ز کال کې د سلیمان نبي علیه السلام سلسلې ته د یو منسوب سلطنت د پاچا یوکونو املاک لخوا، چې ادعا یې کړې وه چې په شجره کې وروستي اکسومي پاچا او په پای کې د په انجیل کې ذکر شوي لومړي منیلیک او د سباء ملکې (لومړی منیلیک د روایاتو پر بنا د سلیمان علیه السلام او ملکې بلقیس زوی و) ته رسېږي، تاسیس شوې، نوموړې سترواکي د زاګوې سلسلې د اګاو خلکو د پاچاهۍ ځای ناستې وه. سره له دې چې یاده سترواکي په لومړیو کې یوه وړوکې او له سیاسي لحاظه بې ثباته اداره وه، اما د لومړي امدا سیون (۱۳۴۴-۱۳۱۴ز کلونو) او لومړي یشاق (لومړي یحیی) (۱۴۲۹-۱۴۱۴ز کلونو) تر مشرۍ لاندې یې په صلیبی جنګونو کې د د پام وړ پرمختګونه وکړای شول، او لږې مودې لپاره د افریقا د ښکر تر ټولو واکمن ځواک شو. په هر حال، د دویم سلطان جمال الدین په واسطه د یحیی واکمني تر ګواښ لاندې وه چې دا ګواښنه په پایله کې د یحیی د وژل کېدو لامل شوه. اېتوپیا د زارا یعقوب (۱۴۶۸-۱۴۳۴ز کال) د واکمنۍ پر مهال، د هادیه سلطنت تر نیواک لاندې راوست او هادیه شهزادګۍ چې اسیره شوې وه، مسیحیت ته په اوښتو سره له زارا یعقوب سره واده وکړ. د شاوخوا سیمو مسلمانانو او د عدل ټولواکۍ د واده دغه برنامه محکومه کړه او په وار وار یې په اېتوپیا باندې حملې وکړې چې په پایله کې د امام محفوظ تر مشرۍ لاندې بریالي شول. د لبنا دانګل سترواک له خوا د امام محفوظ ځپنې او ماتې د شپاړسمې پېړۍ په پیل کې د عادل امام احمد ګران جهاد ته لاره هواره کړه، چې نوموړي په ۱۵۴۳ز کال کې یواځې هغه وخت ماتې وخوړه چې پر وړاندې یې له پرتګالیانو څخه مرسته وغوښتل شوه. سترواکي چې ډېره کمزورې شوې وه، زیاتره سوېلي سیمې یې د اورومو مهاجرتونو له کبله له لاسه ووتې. [مرجع ته اړتیا لري]  په شمال لوري کې، چېرته چې اوس اریتریا واقع ده، اېتوپیا وتوانېده چې د عثمانيانو د حملو هڅې په شا وتمبوي، که څه هم د هغوی پر وړاندې یې په دې مقابله کې یې سرې بحیرې ته خپل لاسرسي وبایله.
د یادو ګواښونو د جبرانولو په پار، اېتوپیا د لوېدیځ لور ته په پراختیا پیل وکړ، چې د تانا جهیل، او په بېګمدر کې د بېتا اسراییل ډېره برخه یې فتح کړل. د ۱۶۳۰ز لسیزې په اوږدو کې سترواک فاسیلایډز ګوندار د خپلې نوې پلازمېنې په توګه ونوماوه، چې دا د نوي زرین عصر "ګوندارین دور" پيل و. په یاده دوره کې نسبي سوله راغله، په بریالۍ توګه د اورومو نفوس تر د ټولواکۍ تر اثر لاندې راوستل شو، او کلتور وغوړېد. د سترواک دوهم الیاس په مړینه (۱۷۵۵ز کال) او په ځانګړې توګه د لومړي ایواس په مړینې سره (۱۷۶۹ز کال) دغه واکمني د غیر متمرکز کېدو خوا ته ولاړه چې یاده دوره  "د شهزاده ګانو د دورې" په نامه سره پېژندل کېږي. د شېوا سیمه بالفعل جلا شوه او خپلې بېلې ټولواکۍ ته یې ادامه ورکړه، د سترواک تر اداره لاندې سیمه ییزو جنګسالارانو د ځواک لپاره سیالۍ پیل کړې، حال دا چې د سترواک وضعیت په سختۍ سره له یو ګوډاګي څخه پورته بلل کېده. [مرجع ته اړتیا لري]
د متحدې پاچاهۍ شهزادګۍ آلیس
وروستۍ ناروغي او مړینه
ماري د نومبر په ۱۵ مه شدیده ناروغه شوه او آلیس یې خپل بستر ته راوغوښتله، هغه مهال چې آلیس دلته ورسېده ماري ژوند له لاسه ورکړی و. آلیس په ډېرې خواشینۍ سره خپلې مور ملکې ویکټوریا ته ولیکل چې «درد یې په کلماتو کې نه ځایږي». آلیس له خپلو نورو ماشومانو څخه د ماري د مړینې خبر د څو اونیو لپاره پټ وساته؛ خو هغې بالاخره د ډسمبر په لومړیو کې ارنست ته دا خبره وکړه. د هغه غبرګون له هغه څه ډېر بد و چې دې یې وړاندوینه کړې وه. په پیل کې هغه وه نه منله، خو په داسې حال کې چې هغه ناست و او ژړل یې آلیس له ناروغ سره د تماس نه لرلو اړوند خپل قانون مات کړ او هغه یې ښکل کړ. آلیس په پیل کې ناروغه نه شوه. هغه مهال چې خور یې ویکټوریا له دارمشتات څخه په تېرېدو انګلستان ته پر لار وه، له هغې سره یې ولیدل او خپل مور ته یې ولیکل «د روغتیا نښانې بېرته راپیدا شوې». له دې سره د ډسمبر په ۱۴ مه د شنبې په ورځ چې د پلار د مړینې کالیزه یې وه هغه د دیفتري ناروغۍ له امله چې له زوی څخه یې ورته سرایت کړی و شدیده ناروغه شوه. د هغې وروستی کلمه چې وه یې ویله؛ «زما ګران پلاره» و او د سهار په ۲:۳۰ بجو بېهوښه شوه او د سهار په ۸:۳۰ بجو مړه شوه. آلیس د ۱۸۷۸ زکال د ډسمبر په ۱۸ مه له دارمشتات څخه بهر په روزن هوهي (Rosenhöhe) کې د لوی دوک په هدیره کې په داسې حال کې خښه کړای شوه چې د اتحادیې بیرغ د هغې پر تابوت راځوړند و. د آلیس او د هغې د لور ماري د ځانګړي یادګار څلی په همدغه ځای کې د جوزف بوهم له خوا جوړ شو.
د اېتوپیا سترواکي/ امپراطوري
سترواک دوهم تېوودروس (له ۱۸۵۵-۱۸۶۸ز کال) دغه ناوړه حالت ته د پای ټکی کېښود، سترواکي یې بیا سره متحده کړه او په اباسینیا (اېتوپیا) باندې د برتانویانو له حملې او له خپلې مړینې څخه مخکې یې دغه سترواکي عصرې دورې ته ورسوله. د هغه ځای ناستی څلورم یوهانِس تر ډېره په جګړو کې ښکېل و او وروسته په ۱۸۸۹ز کال کې د ګالابات په جګړه کې له خپلې مړینې نه مخکې یې د مصریانو او مهدویانو (Mahdists) سره په جګړه کې بریایتوبونه تر لاسه کړل. سترواک دوهم منیلیک، چې اوس د اودېسه بابا په نوی تاسیس شوي ښار کې اوسېده، د خپل سلف د پراختیا پالیسۍ ته یې ادامه ورکړه او د زیات شمېر خلکو او ټولواکیو په تابع کولو سره یې چې د اوسنۍ لوېدیځې، سویلي او ختیځې اېتوپیا له اړوندو سیمو لکه کافا، وېلایتا، اوسا او صومالي هوان خلکو څخه عبارت دي، دغه پالیسي تکمیل کړه.
د متحدې پاچاهۍ شهزادګۍ آلیس
وروستۍ ناروغي او مړینه
هغه د ملکې ویکټوریا د اولادونو څخه لومړۍ وه چې مړه شوه او مور یې هم له هغې شل کاله زیات عمر وکړ. ویکټوریا د البرت او الیس هم مهاله مړینه «تر ډېره نه باور کېدونکې او شکمنه» وګڼله. ملکې ویکټوریا د خپلو خاطراتو په کتابچه کې د خپلې کورنۍ د وروستیو غمونو اړوند لیکلي: «دغه وحشتناکه ورځ یو ځل بیا راغله!» هغې چې له ډېر غمه شوک لیدلی و خپلې لور ملکې ویکټوریا ته یې ولیکل: «زما ګرانه لور؛ چې اوولس کاله وړاندې د دغه ډول شدیدې او وژونکې ناروغۍ په خوا کې له ماسره ودرېده او له ما یې ملاتړ وکړ ... هغه د خپل ګران پلار خوی او همدارنګه د دندې پر وړاندې د هغه په څېر فداکارانه شخصیت او بې باک والی درلود!». له دې سره هغه ستونزه چې د الیس او د مور ترمنځ یې رامنځته شوې وه؛ نور یې شتون نه درلود. شاهزادګۍ ویکټوریا چې آلیس ته تر ټولو نږدې وه خپل غم یې مور ته په ۳۹ پاڼو خط کې ولیکه. له دې سره د جرمني سترواک چې د هغوی د روغتیا اندېښمن و اجازه یې ورنکړه چې هغه او مېړه یې د جنازې په مراسمو کې ګډون وکړي.
میراث
آلیس په ۱۸۶۹ زکال کې په دارمشتات کې د دغه ښار د ناروغانو او ټپیانو د درملنې په موخه د آلیس د بنسټ په نامه روغتون جوړ کړ. دغه بنسټ د آلیس له مړینې وروسته هم خپلې پراختیا ته دوام ورکړ او په ۱۹۵۳ زکال کې د هغې لمسي لوئیس چې د برما د مونټ باټن ارل و د دغه روغتون اړوند یې وینا وکړه. هغه د آلیس ستاینه وکړه او وه یې ویل: «[د هغې لپاره] تر ټولو مهمه چاره له هغه ناروغ انسان سره مرسته وه چې د سولې او یا جګړې پرمهال یې ورته اړتیا لرله».
د اېتوپیا سترواکي/ امپراطوري
په دې توګه، هغه په ۱۸۹۸ز کال کې اېتوپیا ته نننۍ جغرافیایي بڼه ورکړه. نوموړی په شمال کې، له مخ په پراختیا اېټالیا سره مخامخ شو. منیلیک په ۱۸۹۶ز کال کې د واردو شویو عصري وسلو په کارولو سره اېټالیا ته د اډوا په جګړه کې په فیصله کوونکې ماتې سره، د اېتوپیا د خپلواکۍ ساتنه وکړه او د اېټالیا یې تر خپلې استعمار شوې اریتریا پورې منحصره کړه. [مرجع ته اړتیا لري]
تر ۱۹۷۴ز کال پورې اېتوپیا له دریو هغو هېوادونو څخه شمېرل کېده چې د ایران او جاپان په څنګ کې یې د خپل دولت د مشر لپاره د سترواک/امپراطور لقب کاراوه. په افریقا کې یې د سترواک لقب په کارولو کې له دوهم تر وروستي ځای درلود، ځکه چې له هغې څخه ورسته د لنډې مودې لپاره د مرکزي افریقا سترواکي رامنځته شوه، چې د لومړي بوکاسا تر مشرۍ لاندې د ۱۹۷۶ او ۱۹۷۹ز کلونو  ترمنځ حاکمه وه.
د دعمت او اکسوم ټولواکي
لکه څرنګه چې له موندنو څخه ثبوت شوي دي، په اېتوپیا کې د انسان مېشتېدل له ډېر وخت راهیسې پیل شوي دي. [کومې موندنې؟ ] د کبرا ناګست(حماسي کیسې) په روایت، لومړي منیلیک په لسمه مخزېږده پیړۍ کې د اېتوپیا سترواکي تاسیس کړه. په څلورمه پیړۍ کې، د اکسوم د پاچا ایزانا په مشرۍ، نوموړې ټولواکۍ عیسویت د دولتي مذهب په توګه غوره کړ چې د اورتودوکس تېواهیدو (اېتوپیا ارتودوکس او اریتریا ارتودوکس) په فرقه اي کلیسا کې یې وده وکړه. بنا پر دې، یاده ټولواکي له لومړنیو عیسوي دولتونو څخه یو ګڼل کېږي.
د ملکې ګودېت یا یودېت په واسطه د اکسوم له فتخې وروسته، داسې یوه دوره پیل شوه چې ځینې پوهان ورته د تورې دورې نوم ورکوي. د اېتوپیا د عرف او دود له مخې نوموړې مخکې له دې چې واک خپلې اولادې ته وسپاري د اکسومي سترواکۍ په پاتې شونو باندې یې د ۴۰ کالونو لپاره واکمني وکړه. د شووا ټولواکۍ په ۱۶۰۳ زیږېدیز کال کې د خپلې علیا حضرتې بدېت بنت مایا د مړینې کیسه بیان کړی ده.
د روم د قضايه يا اجرائيه قوې مشر
د روم د قضائيه يا اجرائيه قوې مشران په لرغوني روم کې ټاکل شوي چارواکي وو.
د روم د پاچاهۍ “Roman Kingdom” د دورې پر مهال د روم پاچا د اجرائيه قوې اصلي مشر و. په عمل کې يې بشپړ يا مطلق واک درلود. نوموړی به مشر پادري، قانون جوړونکی او د فوځ يوازينی قوماندان و. کله به چې پاچا مړ شو، واک به يې د روم سنا جرګې ته ورګرځېده، چې د نوي پاچا د ټاکنې د برابرولو لپاره به يې د انټيريکس په نوم “Interrex” يوه ځانګړې اداره غوره کوله.
له شاهي څخه جمهوريت ته د لېږد پر مهال د واک قانوني توازن له اجرائيه (رومي پاچا) څخه د روم د مشرانو جرګې “Roman Senate” ته ولېږدول شو. هغه وخت چې له ميلاد څخه مخکې ۵۰۹ کال کې رومي جمهوريت جوړ شوی و، د پاچا له لورې ساتل شوي واکونه رومي استازوليو ته لېږدول شوي وو، چې له ډلې يې دوه هر کال وټاکي. د جمهوريت د قوو (قضائيه يا اجرائيه) مشران د روم د خلکو له لورې ټاکل کېدل او هر يو ته يې د «سترو واکونو» په نوم يو لړ واک ورکړل شوی و. ديکتاتورانو د بل هر مشر په پرتله زيات «ستر واکونه» درولودل او وروسته ديکتاتور په پرله پسې ډول په سانسورچي مامور، استازي، له استازي يا کنسول څخه ټيټ رتبه، curule aediles او د محکمې رئيس ته بدل شو. د هرې قوې هر مشر يا قاضي د بل هر هغه قاضي د هر هغه عمل مخنيوی (وېټو) کولی شو، چې له دې سره به په قضايي واکونو کې برابر يا ورڅخه ښکته و. د پېژندنې له مخې د ټيټ پوړ يا عوامو د ازادۍ او حقونو ساتونکي او د عوامو ايډايليس “plebeian ediles” په تخنيکي ډول ځکه قاضيان نه وو، چې دوی يوازې د عوامو يا ولس له لورې ټاکل شوي وو او په دې ډول دوی د نورو ټولو پياوړو قاضيانو څخه خپلواک وو.
له جمهوريت څخه د روم سترواکۍ ته د لېږد پر مهال د واک قانوني انډول د روم د مشرانو له جرګې “Roman Senate” څخه بېرته اجرائيه (د روم سترواک) مشر ته ولېږدول شو. په نظري ډول د مشرانو جرګې هر نوی سترواک ټاکه؛ په عمل کې هر سترواک خپل ځايناستی ټاکه، که څه هم ټاکنه به يې زياتره وخت د فوځ يا کورنۍ جګړې له لورې نه منل کېده. د يو سترواک (د هغه د سترواکۍ) واکونه د نوموړي د حقوقي دريځ د غوره والي له مخې لږ تر لږه نظريه يا تيوري کې وو. د يو سترواک د سترواکۍ دوه تر ټولو مهمې برخې «د خلکو د ګټندويۍ يا دفاع واکونه» او «د امر ورکولو يا استازيتوب واکونه» وو. په نظريه کې لږ تر لږه د خلکو د ګټندويۍ واکونو (چې د د پخواني جمهوريت له مخې د عوامو د حقوقو او ازاديو د ساتنو له واکونو سره ورته وو) سترواک ته پر ملکي حکومت باندې واک ورکړ، په داسې حال کې چې د امر ورکولو يا استازيتوب واکونو (چې د پخواني جمهوريت له مخې د فوځي واليانو يا د استازوليو د لوړ رتبه مامورينو له واکونو سره ورته وو) سترواک ته د روم پر فوځ باندې واک ورکړ. په داسې حال کې چې دا توپيرونه د لرغونې سترواکۍ پر مهال په روښانه ډول پېژندل شوي وو، مګر په پای کې يې له لاسه ووتل او د سترواک واکونه لږ قانوني او زيات پاچاهي (شاهانه) شول. هغه دوديز قضائيه ادارې چې د جمهوريت له ړنګېدلو څخه په خپل حال پاتې شول، استازولي، لښکر سالاري [د سياسي استازولۍ اړوند رتبه ده]، عوام، قضا، “aedileship”، د محکمې رياست او فوځي قضا وو. مارک انتوني “Mark Antony” له ميلاد څخه مخکې ۴۴ کال کې د خپلې سياسي استازولۍ پر مهال د ديکتاتور او د اس ماهر “Master of the Horse” ادارې له منځه وېوړې، په داسې حال کې چې د “Interrex” او د روم د سانسور ادارې له دې څخه لږه موده وروسته له منځه وېوړل شوې.