cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
په هند کې د دين ازادي
د مذهبي خپلواکۍ دود
بادايوني “Badayuni” په خپل منتخب التواريخ کې راپور ورکوي، چې مغل سترواک اکبر چې د «دين الهي» عقيده يې رامنځته کړې وه، په ۱۰۰۰ هجري (۱۵۵۱ – ۱۵۵۲ عيسوي) کال کې يې لاندې فرمان ورکړ: "هغه هندوان چې د ځوانۍ پر مهال د زور له امله مسلمانان شوي وو، د خپلو پلارونو عقيدې ته د بېرته ورګرځېدلو اجازه ورکړل شوه. هيڅوک بايد د هغه د مذهب په اړه لاسوهنه يا مداخله ونه کړي او هر چا ته بايد د هغه د خوښې له مخې د دين بدلولو اجازه ورکړل شي. ... د کليساګانو او لمونځ خونو يا د بوتانو يا اور عبادتځايونو د جوړولو هېله من خلک بايد ونه ځورول شي."“Sikh Gurus” په خپله عقيده کې د مذهب دومره ازادي جوړه کړه، چې په داسې حال کې چې سيکان د زياتو مغل واکمنانو لکه اورنګزېب تر واکمنۍ لاندې په خپله يوه لږه کۍ ځورېدلې مذهبي ډله وه، مګر ځان يې د نورو د مذهبي خپلواکۍ لپاره اړ (مجبور) حس کړ. د ګرو هارګوبېند “Guru Hargobind” په نوم د سيکانو شپږمې ګرو د دې پر ځای چې مسلمانان د سيکهـ عقيدې د منلو لپاره تر فشار لاندې راولي، خپلو مسلمان پيروانو لپاره يې ان يو جومات جوړ کړی و. د مذهبي خپلواکۍ دود د سيکهانو سترواکۍ او نورو سلطنتي سيمو کې دوام وکړ، چې سيکهـ واکمنانو د بېلابېلو عقيدو د پيروۍ لپاره بېلابېلې ګردوارې، معبدونه او جوماتونه جوړ کړل.
جنرال خلیفه بلقاسم خفتر
Khan:
جنرال خلیفه بلقاسم خفتر له تیرو څلورو لسیزو څخه د لیبیا په سیاست کې مهمه ونډه لرې.نوموړی د هغې افسرانو له ډلې څخه وو چې په 1969 کال کې یې د لیبیا د پخوانې پادشاه پرضد کودتا وکړې وه.ددې ډلې مشري پخواني مشر کرنل قزافي کوه. جنرال خفتر په 1943 کال کې زیویدلی او په 1973 کال کې د اسرایلو پرضد په جنګ کې برخه اخیستې او په 1987 کال کې د چاد هیواد پرضد د جنګ مشري کوله.
د کابل ولایت ولسوالۍ
کابل ولایت څوارلس ولسوالۍ لري چې عبارت دي له.
۵۰۱ (عدد)
۵۰۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۵۰۰ څخه  مخکي او د ۵۰۲ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۵۰۱:
په کلینډر کې
۵۰۱ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۵۰۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
پرمختلونکی پير
پرمختلونکی پير (۱۸۹۶-۱۹۱۶ ز) د امريکا په متحده ايالاتو کې د پراخ ټولنيز فعاليت او سياسي سمون پړاو و، چې له ۱۸۹۰ز کلونو نه تر لومړۍ نړيوالې جګړې وخت يې په غېږ کې نيولی و. د پرمختلونکي خوځښت سترې موخې د صنعتي کېدو، ښاري کېدو، کډوالۍ او سياسي فساد نه راولاړو شويو ستونزو ته حل لارې موندل و. ټولنيز اصلاح غوښتونکي تر ډېره بريده د منځنۍ کچې هېوادوال و چې سياسي دستګاوې او د دوی مشران يې په نښه کړل. له واک نه د فاسدو استازو په لرې کولو سره شونې ده چې د ديموکراسۍ لپاره نور وسايل جوړ شي. دوی د باور او شرکتونو په طريقو د انحصاري قوانينو له لارې د انحصاراتو د سمون په لټه کې وو، کوم ته چې د مشروعو رقيبانو د ګټې لپاره مساوي سياليو ته د ودې ورکولو د يوې لارې په سترګه کتل کېدل. دوی د نوي حکومت له دندو او مقرراتو او نويو ادارو نه  ملاتړ وکړ، تر څو دا دندې تر سره کړي، لکه: FDA.
ځينو پرمختګ پالونکو د الکولي مشروباتو د بنديدو ملاتړ وکړ، په څرګند ډول د دې لپاره چې د هغو سيمه ييزو سياسي مشرانو ځواک له منځه يوسي، چې په سالونونو تمرکز لري، خو د نورو محرک يې بيا مذهبي و. ښځو ته د دې لپاره د رايې حق ورکړل شو، تر څو په سيمه کې د ښځو «پاکې» رايې وکاريږي.درېیمه موضوع په هره برخه کې د یوه اغېزناک خوځښت رامنځ ته کول و، کوم چې کولای شول، د نويتابه وړ زړې لارې چارې وپېژني او په دې برخه کې علمي، طبي او انجنيري لارې چارې پلې کړي، د اغېزناک خوځښت يوه مهمه برخه علمي اداره یا «ټايلوريزم» و. د مايکل مکګر په کتاب «سخته ناخوښي» کې، جين اډمز ويلي دي چې، هغه باور لري چې د صنعتي امريکا د ټولنيزو پولو نه د اوښتو لپاره د «مرستې» پر اړتيا باور لري.
ډېرکارکوونکي له هغو هڅو سره يو ځای شول، تر څو سيمه یيز حکومت، عامه زده کړې، روغتيا، ماليات، بيمه، صنعت، د اورګاډي لارې، کليساوې او ډېرې نورې برخې سمې کړي. پرمختګپالو ټولنيز علوم، په ځانګړي ډول تاريخ، اقتصاديات او سياسي علوم مسلکي او علمي کړل. په اکاډيميکو برخو کې، د شوقي ليکوال ورځې د څېړنې پروفيسر ته لاره پرانيسته، چا چې په نويو علمي مجلو او مطبوعاتو کې خپرونې وکړې. په ملي سياسي مشرانو کې له جمهوري غوښتونکو نه تيودور روزولټ، رابرټ ايم. لا فولټ او چارلز ايوانز هيوز او له ديموکراتانو نه وليام جنينګز برايان، وودرو ويلسون او ال سميت شامل وو. د ولسمشرۍ له سياسيت ورهاخوا هم د دې خوځښت مشران شته وو: جين ادامز، ګريس ايبټ، ايډيټ ايبټ او سوفونيسبا برکينريج د پرمختلونکي پير د نادولتي اصلاح غوښتونکو له منځه تر ټولو زيات اغېزناک وو.
په لومړيو کې دې خوځښت، عمدتاً په سيمه ييزه کچه فعاليت کاوه، خو وروسته ايالتي او ملي کچې ته پراخ شو. پرمختګپالو د منځنۍ طبقې ملاتړ تر لاسه کړ، د دوی په ملاتړو کې ډيری قانون پوهان، ښوونکي، ډاکټران، وزيران او سوداګر شامل وو. ځينو پرمختګ خوښوونکو په سختۍ سره د هغو علمي لارو چارو ملاتړ وکړ، چې پر اقتصادياتو، حکومت، صنعت، مالياتو، درملو، ښوونځيو، الهياتو، زده کړې او حتی په کورنيو عملي شوي وو. دوی هغه پرمختګونه تعقيب کړل، چې هغه مهال په لويديځه اروپا کې تر لاس لاندې و او ډېرې تګلارې يې خپلې کړې، لکه په ۱۹۱۳ز کال کې د فدرالي خونديتابه نظام په رامنځ ته کولو سره د بانکي نظام ستر بدلون او په ۱۹۰۸ز کال کې د لومړۍ اعتباري اتحاديې په جوړولو سره متحده ايالاتو ته د مرستندويه بانکدارۍ رسېدل. اصلاح غوښتونکو احساس کړه چې، د زړو تګلارو رويې ضايع او بې اغېزې دي او په ډېر شوق سره د «يوه غوره نظام» په لټه کې وو.
د پرمختګيزو اندونو او هڅو پنځونکي.
د مفکرينو، ليکوالانو او فعالانو ځانګړو ډلو د هغو خوځښتونو او اندونو په رامنځ ته کولو او جوړولو کې مهمه ونډه د رلوده، کومو چې د پرمختلونکي پير بڼه وټاکله.
د رسوايي لټون او خپراوی: د فساد رسوا کول
په ۱۹۰۰ز کال کې مجلو خپل شهرت او محبوبيت زيات کړ او د ځينو ګډونوال سلګونه زرو ته ورسېدل. د ټوليزو رسنيو د پيل په پړاو کې، د ملي چټکو تبليغاتو پراختيا د دې لامل وګرځېده، چې د مشهورو مجلو د پوښ نرخ په تېزۍ سره نږدې لس سنټه کم شي او په دې توګه د هغې د استعمال په وړاندې مالي خنډونه هم کمښت پيدا کړي. د مجلو په تيراژ کې د پام وړ پرمختګ بل لامل په سياست، سيمه ييز حکومت او سترو سوداګريو کې فساد ته زيات پوښښ ورکول و، په ځانګړي ډول د هغو ژورنالستانو او ليکوالانو له خوا چې د افشاکوونکو (muckrakers) په نوم وپېژندل شول. دوی مشهورو مجلو ته ليکنې کولې، تر څو سياسي او ټولنيزې تېروتنې او نيمګړتياوې رسوا کړي. په خپل څيړنيز ژورنالیزم په تکيه کولو سره، دې رسواکوونکو ډېر ځله داسې کار کاوه، تر څو ټولنيز زيانونه او شرکتي او سياسي فساد رسوا کړي. رسوا کوونکو مجلو چې د يادولو وړ يې McClure's ده، شرکتي انحصارات او سياسي دستګاوې په لاس کې واخستې، په ورته وخت کې يې د اوږدې مودې ښاري بې وزلۍ، ناخوندي کاري شرایطو او ټولنيزو مسائلو په اړه، لکه: د ماشومانو کار کولو په اړه عامه پوهاوی لوړ کړ. ډېرو رسوا کوونکو ناخيالي لیکنې کولې، خو خيالي ښودنو هم ستر اغېز درلود، لکه هغه څه چې د اپټون سينکلر له خوا تر سره شول. د ۱۹۰۶ز کال په خپل ناول (ځنګل) کې، سينکلر په کڅوړو کې د غوښو د اچولو صنعت ناروغوونکي او نا انساني کارونه رسوا کړل، لکه چې د ځنګل په کتاب کې يې په خپله په څرګند ډول روښانه کړې ده. هغه په کنايه کې وويل: «ما د ولس د زړه نښه ونيوله، خو ناڅاپي مې هغوی په خېټه ووهل» چې په دې ډول لوستونکوسره د غوښتنې د پلټنې د قانون او د سوچه خوراک او درملو د قانون غوښتنه وکړه.
هغه ژورنالستان چې د بې ګټې، فساد او رسوايۍ په خپرولو کې پوه و، په ايالتي او سيمه ييزه کچه فعاليت کاوه، لکه ری ستانارډ بيکر، جورج کريل او برنډ ويتلاک. نورو لکه: ليکلن سټيفنس په ډېرو سترو ښارونو کې سياسي فساد رسوا کړ، ايډاتاربل د « John D. Rockefeller's Standard» د تيلو پر شرکت د نيوکو له امله شهرت وموند. په ۱۹۰۶ز کال کې، ډيويډ ګراهام فيليپس د متحده ايالاتو د سنا پر مجلس د فساد يو توند سند خپور کړ. روزولټ دې ژورنالستانو ته مستعار نوم ورکړ او شکايت يې وکړ، چې دوی د ټولو ستونزو په شيندلو سره مرستندوی نه دي.
نوی والی
پرمختګ خوښوونکي د نوي تابه لېوال وو، د ټولنې د نيمګړتياوو د لرې کولو لپاره يې په علم او تيکنالوژۍ باور درلود.دوی زده کړې ته د دوی د اوسنۍ بې ګټې ټولنې او په تيکنالوژۍ سره روښانه شوې راتلونکې ټولنې تر منځ شته درز باندې د يوه پل په سترګه کتل. د پرمختګپالنې په ځانګړتياوو کې د ښاري صنعتي ټولنې، د انسان په دې وړتيا باور چې کولای شي چاپېريال او زده کړه ييز ژوند ته وده ورکړي، په اقتصادي اوټولنيزو چارو کې د لاسوهنې مسئوليت، د ماهرينو پر وړتيا او حکومت د مداخلې د اغېزمنتيا په وړاندې مثبت درېځ نيول شامل وو. علمي اداره، څه ډول چې فردريک وينسلو ټيلور اعلان کړی دی، د صنعتي اغېزناکتيا او ضايعاتو له منځه وړلو لپاره يو شعار وګرځېد چې سټاپ واچ يې نښه وه.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
دلرګي پيژندنه
( Wood identification) : دلرګي تشخيص تر ټولو ډير مهم د هغه صنعت کارانو لپاره چې څوک په اول يا دويم ځل لرګي کاروي. همدا ډول د لرګی تشخيص ددولت  دادارو  لپاره ، دموزيومونو  ، دقانون تطبيقونکي ادارو او دساينس پوهانو لپاره  څوک چې دنباتاتو  په  ډګر کې کار کوي ، انسان پوهنه کې  کار کوي ، په ځنګلاتو کې يا دلرګو تکنالوژۍ  کې کار کوي ددی ټولو لپاره د لرګي پيژندل  اړين دي. دلرګيو تشخيص دلرګو دخصوصياتو دپيژندلوسره او همدا ډول دلرګيو د بڼی سره او څه هم په ارثي خواصو په اساس لرګی تشخيص کېدای شی. ځکه مختلف ډوله لرګي ديو جنس څخه بيلابيل شکلونه او کارونه تر سره کوي  دبيلا بيلو حالاتو سره  شديد مشکلات منځ ته راتلی شی که دتوليد پرمهال دلرګيوبيلا بيل ډولونه  سره يو ځای شی او همدا ډول  په استعمال  کې  له دی کبله بهرنی لرګی  وارديږی  دامريکی  بازارونو ته تر څو خرڅونکی او اخستونکی صحيح معلومات دلرګيو دتشخيص او استعمال  په  اړه ولری. دمختلف قسم لرګيو کاروباريان او هغه څوک چې دلرګيو په فابريکه کې کار کوي دوۍ  بې دلابراتوار څخه لرګی پيژني  دلرګي دبڼی رنګ ، بوی، دتخم شکلونه، ګڼوالی،او سختوالی  خو دتجربی سره دغه بڼی او شکلونه  مونږ کارولی شو تر څو ګڼ او بيلا بيل لرګی وپيژنو  خو دلرګی دتشخيص صحت په تجربی پورې اړه لری چې دغه تشخيص  څومره تجربه لری او څنګه يو نامعلوم لرګی پيژنی  که دناپيژندل شوی لرګي نښه يوه خصوصی بڼه لری يا خو مساوی ، ياوړوکي وی نو په دغو حالا تو کې به دلرګيو  پيژندل ناسم وی.که مونږ سخت لرګی وګورو د ( ۱۰ تر ۲۰) Hand lens  نو دا به په غټه اندازه د تشخيص صحت منځ ته راولی. ځينې پوهان يې په نورو ډولونو پيژني لکه دلرګي غوڅول دچاړی په واسطه  تر څو د لرګيو تشخيص په سمه توګه وکړی  په علمی توګه سم تشخيص دلرګی دمايکروسکوپ ته ضرورت لری ترڅو دقيق معلومات  لاس ته راشی. دمايکروسکوپ په کتلو سره مونږ کولی شو چې ډيرې بڼې په شيانو کې پيداکړو او بيا به راته تصميم نيول اسان وی  په همدی ډول  مونږ  بايد دلر ګيو نښې هم  په نظر کې ونيسو  ترڅو تشخيص  اسان شی. دلرګيو تشخيص په بيولوژيکی  تخنيکونو سره يو داسې علم دی چې اوس هم  دکوچنيتوب په مرحله کې قرار لري.
لرګی
( Wood) لرګی د بوتانی له نظره له مړ زايلم څخه عبارت دی چې هر کال زايلم دونۍ په قطر کې د يوی حلقی په شکل  زياتيږي چې دغه حلقه  بيا له مونږ سره دوني دعمر په معلوماولوکې کومک کوي. اما کارک دلرګی دفلويم له برخي څخه انکشاف کوي دلرګي بحرنی پوستکې فلويم دی اوداخلی برخه يې زايلم څخه عبارت دی.
دلرګين نباتاتو خاصيتونه
لرګي عموماً دونو څخه لاسته  راځي  يا دلرګی اصلی ټاټوبی  ونې دی. ۱- لرګين نباتات  بايد زايلم او فلويم انساج  حتماً ولري. ۲- لرګين نباتات بايد څو کلن عمر ولري. ۳- لرګين نباتات دداسې تنې لرونکي وي چې  کال په کال  پکې زياتوالی راځي.
دلرګين نباتاتو ډولونه
(Kinds of woody plants) لرګين نباتات دځنګل له نيګاڅخه  په درې ډوله دی. ۱- Trees  ۲- Shrubs   ۳- Lianas
دلرګيو اهميت
لرګي يو د اصلی محصولاتو دځنګل  دی چې  په  مختلفو ځايونو کې استعماليږي. اګر چې دهغي تخنيکی پرمختګ استعمال صورت دهغه په يو داقتصادی  سکتورونو پوری  محدود کړی دی سره له دی  په نورو سکتورونو کې زيادت کړی دی او ليدل کېږي چې دهغه مصرف  په جهانی سطحه  مخ په  زياتيدو دی. د A O F دوړاندوينې په اساس چې په  (۲۰۰۰) م کال کې د (۱۹۷۰) م کال په نسبت دلرګيو  مصرف  دوه برابره زيات  شي لرګي همدا اوس دترانسپورټ په ساحه  ( داوسپنی خطونو، پول جوړولو) مخابراتو کې  په شکل دتختی په کمه  چاتراش او دپايو او داسی نورو کې په زياته اندازه استعماليږی. اهميت دهغي په ذغال سنګ اودمعدنياتو په راوستلو کې همدارنګه  ساختمان ،موبل ، فرينچر ، دموسيقی الا تو ،دکاغذ جوړولو او سلولوز کې ډير استعماليږي  دسلولوز د مجموعې څخه چې په ټول  جهان کې استعماليږي  (٪ ۹۸ )  دلرګی څخه جوړيږي. په (۱۹۶۲)م کال کې دنړۍ په  سطحه دسلولوز اندازه  (۷۹۴۰۰۰۰۰) ټنه وه چې دغه مقدار په ( ۱۹۸۵ ) کال کې  (۲۶۷۰۰۰۰۰۰) ټنه  پورته شو دسلولوز  په توليد کې  ښه نوعه عبارت ده د  سرپ له ونو څخه دلرګيو اهميت  همدارنګه په ټوټه ، وړيو، مصنوعي وريښم ديادونې وړه دي چې له لرګي څخه تهيه کېږي. دسلولوز توليد ( ۱۹۳۲- ۱۹۴۱) م کلونو کې ( ۱۵۰) چند زيات شو او هر کال د (۶۰۰۰۰۰) ټنه زياتيږي د ځنګل ديو متر مکعب لرګي څخه په اندازه د (۲۰۰)کېلو ګرام سلولوز او يا  ( ۱۵۰۰) متره ټوټه  په لاس راځی دغه مقدار ټوټه او سلولوز مساوی دی د(۳۰) عددونو پسونو د وړيو سره. اسيتون ، فورمالين ، ميتايل الکول او نور دلرګی څخه لاس ته راځی. د ځنګل د يو متر مکعب لرګی څخه په اندازه د (۷۰- ۱۰۰) ليتره  ايتايل الکول لاسته راځي. په دې طريقه له دی مقدار الکولو د توليد لپاره  د ( ۷۰۰- ۱۰۰۰)کېلو ګرام په اندازه    کچالو ته ضرورت دی. نوټ: د لرګي ډير ارزښت پدې کې دی چې د نورو طبيعي منابعو په شان لکه طبيعي ګاز، تيل ، نفت ، د خامو موادو په شان له منځه نه ځي او دوباره د ترميميدو قابليت لري. د نورو موادو په لاسته رواړلو کې انرژي مصرفېږي خو لرګی د فوتو سنتيسيز د عمليې په واسطه منځته راځي.
سنګال
سېنېګال په انګلیسي Senegal) په رسمي توګه د سېنېګال ولسمشریزه چې به ختیځې افریقا کې پروت یو هیواد دی. د سینیګال پلازمینه د داکار ښار دی او رسمي ژبي یې فرانسوي او ولوف ژبه دي، د یاد هیواد مساحت ۷۲۳'۱۹۳ کیلومتره مربع او د وګړو شمیر یې ۰۰۰'۸۶۱'۱۲ میلیونه تنه دی. په سینیګال کې راکړی ورکړه د سنګال فرانک (XOF) باندی کیږي.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
دلرګيوکيمياوي او فزيکي خواص
داچې لرګي دځنګل داصلي محصولا تو دجملې څخه دي اوداستعمال ساحه يې ډيره پراخه ده چې په مختلفو مواردو کې داستفادې وړ ګرځي لکه ساختمان،کاغذ جوړونه،دموسيقۍ الات،سلولوز جوړونه،ارت اونقاشي اوداسي نور.... دلرګيو خصوصيات دلرګيو په اهميت اواستعمال کې مهم رول لري.چه ددي خصوصياتو په نظرکې نيولو سره په مختلفو شيانوکې استعماليږي.چې ددې خصوصياتو دجملې څخه دلرګي طبيعي رنګ دی چه دلرګي په عالي صنايعوکې خاص اهميت لري.لکه موبل سازي،دموسيقۍالات،هنري نمايشات اوداسي نور.دلرګي ځلا په ارت او نقاشۍ کې اهميت لري.دلرګيو دنقشو څخه دلرګينولوښو او سامانونو په جوړولوکې استفاده کېږي.دلرګيود بوی په واسطه دلرګيونوعې اوکيفيت پيژندلوکې ترې استفاده کېږي. لرګی دحرارت په موجوديت کې نسبت نوروساختماني موادوته کم متضرره کېږي اودانبساط ضريب يې هم کم دی. دلرګيو رطوبت په دې خاطر اهميت لري چه لرګي دذخيره کولو اوانتقال لپاره مساعددی اوکه نه.دلرګيو ميخانيکيت چه دمختلفو خارجي قوو اووزنونو په مقابل کښې لرګيو ته مقاومت ورکوي چې دلرګيو ميخانيکي خاصيت ښه وي لرګي کلک وي.څرنګه چه دلرګيو برقي هدايت کم وي نودلرګيوڅخه دبرقي سامان الا تو په جوړولو کې ترې استفاده کېږي. دلرګيودکيمياوي خصوصياتو اهميت په دي کې دی چه لرګي دکوموموادونه جوړدي اوکوم شيان ترې لا سته راځي.لکه دلرګي زياته برخه دعضوي موادو نه جوړه ده دلرګيو په ترکيب کې منرالي موادهم وجودلري.اودلرګيوپه ترکيب کې شامل عناصر عبارت دي له کاربن،هايدروجن،اکسيجن،اوکمه اندازه نايتروجن لري.او هغه انرژي چه دلرګيودسوځيدو څخه ترلاسه کېږي په مختلفو مواردوکې ترې استفاده کېږي.
سنګال
سينيګال (/ˌsɛnɪˈɡɔːl, -ˈɡɑːl/؛ فرانسوي: Senegal، اولوف: Senegaal، پولاار: Senegaali، عربي: السنغال As-Sinighal) چې په رسمي ډول د سينګال جمهوريت دی (فرانسوي: Repulique du Senegal، اولوف: Reewum Senegaal، پولاار: Renndaanidi Senegaali، عربي: جمهورية السنغال Jumhuriat As-Sinighal)، په لويديځه افريقا کې يو هېواد دی. ياد هېواد شمال ته له ماورينټانيا “Maurintania”، ختيځ ته له مالي، سويل ختيځ ته له ګينه او سويل لويديځ ته له ګينه بيساو (Guinea-Bessau) سره ګډه پوله لري. سينيګال نږدې د ګمبيا سيمه رانغاړي. ګمبيا هغه هېواد دی چې د ګمبيا سيند د غاړو په اوږدو کې د ځمکې يوه نرۍ نقره نيسي، چې د سينيګال د “Casamance” سويلي سيمه د هېواد له پاتې برخې څخه بېلوي. دا هېواد له Cape Verde سره هم يوه سمندري ګډه پوله لري. د هېواد اقتصادي او سياسي پلازمېنه ډاکار (Dakar) ښار دی.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
د لرګي عيبونه
(flaws of wood):                                                                                    دلرګي عيبونه کوم چې د لرګي په شکل او ساختمان کې نواقص رامنځ ته کېږي او يا هغه نواقص کوم چې  په لرګيو باندې د امراضو يا ورستيدنه صورت نيسي دکوم  په  نتيجه کې  چې د لرګي تخنيکې  ارزښت له مينځه ځي او کموالي يې رامنځ  ته کېږي. دلرګي ارثي مشخصات د هغه عيبونو د يو لړ ( اقليمي او محيطي ) فکتورونو سره تړاو لري. او نوموړي ورستيدنه او يا امراض د ونو د قطعه کولوڅخه وروسته د ذخيره کولو په وخت کې نور هم زياد ښت کوي چې په نتيجه کې خپل اصلي شکل او مشخصات دلاسه ورکوي .د لرګي عيبونه  او نواقصات معمولاُ د لرګي د اصلي نواقصو له جملي څخه شميرل کيږي  ونه يا  هغه کومه بله برخه کوم  چې  د هر نوعه عيبونه څخه پاک وي که ميخانيکې او يا بيولوژيکې وي .په تدريجي ډول رامينځته کېږي. بعضي لرګي بي ارزښته کېږي. د لرګي عيبونه مختلف ډول تاثيرات د لرګي په فزيکې او ميخانيکې خواصو باندي واردوي. په عمومي شکل دلرګي عيبونه په دوه ډوله ويشل شويدي ۱- ظا هري عيبونه (External flaws ) هغه عيبونه چې دوني په ساختمان يعني ساقه کې تر څيړني  لاندي نيول کيږي  او د هغه ارزښت اوکيفيت ته کموالی   ورکوي دلرګې  ظاهري عيبونو په نوم ياديږي. د لرګيو دا نوعه عيبونه عبارت دي له لرګي کوږوالي ، د لرګيوکمبوتي، د کندي غټوالي ، غيرنورمال قطر په قاعدي باندي، ريښو زياتوالي ، د وني دوه ښاخه کېدنه او پړسوب لرونکې برخي وي.چې داعيبونه لرګی بايد ونلری. ۲- داخلي عيبونه (Internal flaws ) د لرګيوپه داخلي ساختمان کې لاندي ذکر شوي عيبونه شامل دي چې عبارت دي له دويېزه هستي ، نچوړوالي، کلني حلقوڅپيزجوړښتونواو لاندي خلتود بندونو حلقي دی. چاوديدنه:چې د کلني حلقوچاوديدل د يخوهني چاوديدنه اونوری ونه لری.
سنګال
سينيګال ناوېشلی ولسمشريز جمهوريت دی او د لرغونې نړۍ يا (Afro-Eurasia) په اصلي خاوره کې د لويديځ د وروستنۍ برخې هېواد دی. خپل نوم له سينيګال سيند څخه پور يا تر لاسه کوي، چې دا هېواد له ختيځ او شمال سره نښلوي. د هېواد پراخوالی نږدې ۱۹۷۰۰۰ کېلومتر مربع (۷۶۰۰۰ ميل مربع) دی او نږدې ۱۶ ميليونه نفوس لري. ياد دولت له فرانسوي استعماري حکومت څخه د فرانسې د لويديځې افريقا د خپلواکه برخې په توګه جوړ شو. د پورتني تاريخ له امله د دې هېواد رسمي ژبه فرانسوي ده. لکه د نورو پخوانيو استعماري افريقايي دولتونو غوندې سينيګال هم په پراخه ډول توکميزې او ژبنۍ ټولنې لري، چې تر ټولو سترې يې Wolof, Fula او د Serer توکم وګړي دي او د Wolof او فرانسوي ژبې د فرانسوي ژبو په توګه عمل کوي. نوموړی هېواد د پرتلنې په ډول د ټيټ انساني پرمختګ د لړيال په درلودلو سره، د خورا پوره وړي غريب هېواد په توګه ډلبندي کېږي. زياتره نفوس يې پر ساحل باندې ژوند او په کرنه يا د خواړو نورو صنعتونو کې کار کوي. نور ستر صنعتونه يې کان کيندنه، چکر يا سياهت او خدمتونه دي. اقليم يې په نمونه يې ډول ساحلي دی، که څه هم باراني موسم او فصل هم لري.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
دلرګيو حشرات
د ځنګلي د ونوافتونه يوله حشراتو څخه عبارت دي. ځينې حشرات کېدلى شي چې د ټولو ونو د نوعو لپاره آفات وسي په داسې حال کې چې يو شمير حشرات د ټاکلو يا معينو نوعو لپاره آفتونه وي. حشرات کولى شي چې د مختلفو لارو څخه د ونو لپاره د زيانمن کېدلو سبب شي او هغوي ته صدمه رسوي.
(Bark Borers)
لکه څرنګه چې ددي حشرې نوم ورته اشاره کوي د ونې د پوستکى سورى کونکي  له هغه حشراتو څخه عبارت دي چې ونو ته د ونو د پوستکې لاندې پاتي کېدلو پواسطه يو حجوم منځته راوړي. دا حشرات نرم کمبيم، نوى او تازه توليد شوى لرګى او د ونې د پوستکى حجرات خراب کوي. دا حشرات په موثره توګه د ونې پوستکى په حلقه وار شکل سره غوڅوي او په دي ترتيب سره د غذايي يا خوراکي مواد اکمالات قطع يا پري کوي له دي څخه علاوه چې سوري کونکي خپله د ونو لپاره صدمه رسونکي دي او هغوي ته زيان رسوي، معمولاً د ننوتلو يوه لاره د ناروغيو او نورو حشراتو لپاره برابروي چې له دي لاري څخه په ونه باندې حمله کوي يا حمله صورت نيسي. ددي نوعه حشراتو يو له عمده حشراتو عبارت دي لکه د کاج د پوستکى ګونګټه (Pine Bark Beetle) څخه.
(Wood Borers)
دلرګی سوری کونکی: په دي کټګورۍکې شامل حشرات خپله لاره د ونې د ساقي او لرګى د مغز د خوړلو پواسطه خلاصوي. دا عمل ددي سبب کېږي ترڅو چې لرګى په شديده توګه کمزوری شي. په دي کټګورۍ يا ګروپ کې مشهوره حشره له موريانې (termite) څخه عبارت ده.
(Eastern pines trees shoot borer)
ددې چنجی علمی نوم ( Eucosma gloriole  hienrech) او نور نمونه  يې (Amreican pines shoot borer) له دی چنجی لاروا خړرنګه سپين رنګه لری په همدی مرحله کې ونو ته زيان رسوی. چې په ونو کې د لاندې خواڅخه پورته  تونل اوباسي چې (۳-۸) فټه پوری يو چينجی وستلی شي چې په دی سره دونی انساج او لرګي تخريبيږي چې په دی سره لرګي اهميت او ارزښت دلاسه ورکوی.
دولی او سپيدار د تنی سورکوونکی چېنجی
له دی عامل يوه ګونګټه ده چې علمی نوم ( Cryptorhynchus lapathi) ددی په واسطه دونو په تنو کې سوری کېږي او لرګی يې  زيانمن کېږي او اقتصادی اهميت دلاس ورکوی او نور زيات حشرات شته دی چې لرګي ته زيان رسوی لکه Powder post beetle
سنګال
رېښه
د سينيګال دولت نوم له سينيګال سيند څخه اخيستل شوی دی. ښايي د سيند نوم د پرتګالي ژبې د “Zenega” د نوم له ټکي په ټکي ليکنې څخه اخيستل شوی وي، چې د “Sanhaja” په نوم هم پېژندل کېږي. په ورته ډول کېدای شي ياد نوم په “Serer” مذهب کې د ستر الوهيت جوړښت وي او “O gal” په سيرير ژبه کې د اوبو جسم ته وايي. دا هم شونې ده چې سينيګال د “Wolof” ژبې له “Sunuu Gaal” نيمګړې غونډلې څخه اخيستل شوی وي، چې «زموږ بېړۍ» معنا لري.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
دلرګيو ناروغي
د ونو د ناروغيو اکثره عاملين يا لاملونه له پرازيتونو څخه عبارت دي. پرازيت له يو ژوندى موجود څخه عبارت دى چې د تغذي يا خوراکې لپاره په ژونديو موجوداتو باندې د ژوند کولو لپاره تکيه لري. پرازيتي اورګانيزمونه په پنځه عمده کټګوريو تقسيم شوي دي چې عبارت دي له: فنګسونه، بکترياوي، نيماتودا، ويروسونه او  طفلی عالی نباتات دی. په پورته پنځه ذکر شويو پنځه ګروپونو يا کټګوريوکې پرازيتونه،بکترياوي او فنګسونه د ځنګل په ونوکې د ډيرو مهمو ناروغيو سبب کېږي. له بل پلوه فنګسونه د ډيرو باريکو سپورونو پواسطه خپاره شوي او د مثل توليد کوي. فنګسونه کولى شي په ډيرى چټکۍ سره تکثير وکړي. د فنګسونو پواسطه منځته راتلونکي ناروغۍ کولى شي چې د ونې په هري برخي باندې حمله وکړي. د افغانستان کاج د Diplodia pinea ناروغۍ په مقابل کې حساس يا قبلونکى دى. د ساقي ناروغۍ په عمومي توګه ډيري خطرناکي پيژندل شوي دي، ترکومه ځايه چې د ونې د مړينې او له منځه تلنې سبب کېږي. د پاڼې او ريښي ناروغۍ په عمومي توګه ونه له منځه وړي يوازې ونه ضعيفه کوي او د هغې رشد او نمو په قراره کوي د ساقي د ناروغيو نموني يا بيلګي عبارت دي  د بلوط سپږۍ پواسطه وهل Dutch elm ، خاکسترک heart rot ، تاولک(Brown rot) او Shot hole څخه عبارت دي.
سنګال
لرغونې او له استعمار څخه مخکې دورې
له يادې سيمې څخه د لرغون پېژندنې موندنې څرګندوي، چې سينيګال کې له ليکلي تاريخ څخه مخکې وختونو کې استوګنه شوې ده او په پرله پسې ډول د بېلابېلو توکميزو ډلو له لورې نيول شوی دی. اوومې پېړۍ ته نږدې په کې ځينې پاچهۍ جوړې شوې. لکه: نهمه پېړۍ کې “Takrur” او د ۱۳ او ۱۴ پېړيو پر مهال د “Namandiru” او “Jolof” سترواکي. ختيځ سينيګال يو وخت د غانا سترواکۍ برخه و.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
دنبات دمينځنې برخی ورستيدلو ناروغی( Heart rot)
دا ناروغی دسختو لرګيونو نباتاتو کې د فنګس ( Fistulina hepatica) په وسيله رامنتځته کېږي. دسختو لرګينو تنو په مينځنې برخو ورستيدنه ده په لرګينو ونو کې ليدل کېږي. لکه ( چېنار ، وله ، څيړی ، نښترو ، سپيدارو او نور) کې وی  دا ناروغی دنړی په مختلفو ځايونو کې چېرته چې سخت لرګی و ی پيداکيږي او نبات ته دتنی دزخمونو له لاری ننوځی که ونه کمزورې کوي فعاليت يې تيز وی او که ونه  قوی وی فعاليت يې په قلار سره وی  دغه ناروغی دنبات  منځينې برخی انساج ورستيږي اوله منځه ځی او نبات په تنه کې تونل  پاتی کېږي. له دی ناروغی زيان د لرګيو کاروبار واله ته زيات رسيږي ځکه دا ناروغی دوني دريمه برخه له منځه وړی همدارنګه دونی غټ ښاخونه پرې هم اخته کېږي او زړې ونې ډيرې خرابوی.
سنګال
لرغونې او له استعمار څخه مخکې دورې
اسلام د مغرب له “Almoravid” کورنۍ سره د “Toucouleur” او “Soninke” د اړيکې له لارې وروپېژندل شو، چې په خپل وار سره يې د “Almoravids” او “Toucouleur” متحدينو په مرستې دين خپور کړ. دا خوځښت د دوديزو مذهبونو په ځانګړي ډول د سيرير مذهب د پېروانو له لورې له ټينګار او مقاومت سره مخامخ شو.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
دونو د بوغمو ناروغی ( Tree crown galls
دا ناروغی يوه بکتريايي ناروغی ده چې ( Agrobacterium tumeficens) عامل په واسطه په ونو کې منځته راځی. مختلف قسم ونې له دوي اغيز لاندې راځی لکه  ( ځنګلداری ،ميوداری ) ونو او هرقسم نباتاتو کې منځ ته راځی دنبات په مختلفو برخو باندی  پړسوب يا بوغمی رامنځته کېږي چې غيری منظم جوړښتونه دی چې دلرګې جوړښت او انساج غيری منظم کوی او لرګي د استفادی څخه اوباسی او دلرګې اقتصادی ارزښت کې کموالی راولی او نوری زياتی فنګسی ناروغي شته دی چې لرګي ته زيان رسوی لکه دلرګي چڼياسی ( Mold fungi)، دلرګي داغکېدل ( Staining)، Mycelium  او وچ ورستيدنه  ( Dry rot fungs) چې دا ناروغي سختو او نرمو دواړو لرګيو ته ډير زيان رسوی.
سنګال
لرغونې او له استعمار څخه مخکې دورې
به ۱۳ او ۱۴ پېړيو کې ياده سيمه په ختيځه برخه کې د سترواکيو تر اغېز لاندې راغله. د سينيګال د Jolof سترواکي هم د همدې وخت پر مهال رامنځته شوه. په “Senegambia” سيمه کې د ۱۳۰۰ او ۱۹۰۰ کلونو تر منځ نږدې درېيمه برخه نفوس په نمونه يې ډول په جګړه کې د نيونې له امله غلام کړای شوی و.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
خنډونه يا دښاخ بيخ
په پراخه اندازه عيبونه موجود وی دچاتراسو په کرونده کې د ښاخونو دغوټو چې دغه خنډونه مداخله کوی دچاتراسو په حاصل کې او کموی دهغی قوت او کوالټی څرګنديدنه د دغي نقطه شايد ورستيدنی دننوتلو لار وی او بی رنګه يې کړی چې دغه توپير مستقماً وی په ونه کې عموماً غټ وی که دا خنډونه واړه وی چاتراس ارزښت لری خو سره له دی له دوی ډولونه، داندازی ډولونه او ځای ددغه غوټی  موهم دی چې دغه خنډونه اثر اچوی په کوندو  او په  سلويکلچری  نظام  باندې. يا دا دهغه دونو دښاخونو غوټي دی چې دونو څخه  په وتلو تختو کې ښکاری  چې سطحي ډوله تختي وي .نو دغه غوټي په کې بيا ګرد شکل کې ښکاری داډول عموماً په عمودی تختو کې ښکاري خو په ( Quarter sawn) کې دغه غوټي پريکولی شي  سره  داوږدوالی دلرګي څخه او   ګل ميخي هم له منځه ځی نو په دی اساس ويلی شو چې غوټي په دوه  ډوله  په تختو کې پيداکولی شو. ۱- دلرګي دننه او پوښل شوی غوټي : دا ډول غوټه يا خنډ دونی د تنی دجريان او د پر مختګ په  وخت کې منځ ته راځی او يا د کمښت په وخت کې  که څانګه  ژوندۍ وه په هغه وخت کې چې ونه نمو کوي. او تختی جوړوی نو دونی  ډډ او څانګه يا ښاخ به هم نمو کوي په دغه دوران کې دنمو دوران  روان وي او پوښل شوی غوټي  به هم منځ ته راځی که چېری ښاخ وچ و په  هغه دوران کې چې ونی نمو کوله  نو دتنی لرګی ياډنډر به  تاويږي دڅانګی نه  بی دغټوالی دڅانګی نه  نو په دغه وخت کې دغه څانګه ياښاخ  يوه غوټه  پيداکوي  ځکه چې دنورو ونی سره  يوشان نمو نشی کولی چې دابه يوه پوښل شوی غوټه وي  پوښل شوی غوټه به تر زيات اغيز لاندي وی د نورو په نسبت. ==ښکلا ورکونکی بڼی== ( Decorative features) : دلرګی دښکلا اساس دلرګی په رنګ، شکل، اوپه هغه طريقه چې لرګی سپينيږی ، ډکيږي د انمونه لری يا روڼ وي ، تړاو لري دلرګی ساختمان ته که وګورو چې څه  ډول  تړاو لری داصل توليد سره اوکله چې داصل ځاي څخه پريکيده ، نو په دغه وخت کې مونږ ډير نمونی شو پيداکولي  په يو لرګي کې چې د ډير  ښکلا باعث به شی. يو عام سبب دلرګی دښکلا دلرګی شکل دي کوم چې خارجی بڼه ښايي  که دلرګی نمونه  په  پلنو اره  شوی تختو کې يا دلرګې  څرګنديدل  په ( کوارټر سوانه تختو کې ) يا نورو خارجی شکلونه چې  په  يو بی قاعدی  ډول منځ ته راغلی وي  که د فرعی سترګی ( Birds eye)   وي.
سنګال
لرغونې او له استعمار څخه مخکې دورې
په ۱۴ پېړۍ کې د جوليف سترواکي د “Cayor” او د Baol, Sine, Saloum, Waalo, Futa Tooto او Bambouk پاچهيو يا د نننۍ لويديځې افريقا د زياتې برخې په يو (متحد) کولو سره خورا پياوړې شوه. ياده سترواکي د پوځي بريا پر بنسټ د جوړېدلو په پرتله د بېلابېلو دولتونو يو اختياري يووالی يا ملګرتيا وه. جوليف سترواکي د “Ndiadiane Ndiaye” له لورې رامنځته شوه، چې نيم (يوه برخه) سيرير او نيم “Toucouleur” و او له زياتو توکمونو سره د يووالي وړتيا يې درلودله، مګر د “Amari Ngone Sobel Fall” له لورې د “Lele Fouli Fak” په ماتې او وژنې سره نږدې ۱۵۴۹ ز کال کې مات شو.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
عمر
د زياتو انواعو دچاتراشو لرګيو کڼوالی سره عمر زياتوالی کوي. په دی وسيله زياتوالی دعمر لرګی ته قوت ورکوی او په اره شوو  چاتراشو ته   فابير  دلرګيو ټوټی  قوت  ورکوی او هغه سپيشزونه چې  کم  ګڼوالی ولری. لکه  Pines  او څه  Eucalypts  چې شايد دا ځوانی ونی جوړی کړی چې دا کم ارزښت لری
سنګال
استعماري دوره
د فرانسې په ګډون د نورو هېوادونو له استازو سوداګرو څخه وروسته، د ۱۵ پېړۍ په نيمايي کې پرتګاليان د سينيګال په ساحلي ليکه کې ښکته شول. بېلابېلو اروپايي قدرتونو، (لکه: پرتګال، نيدرلېنډز او سترې برتانيا) له ۱۵ پېړۍ څخه راوروسته په ياده سيمه کې د سوداګرۍ لپاره سيالي وکړه.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
د سورتمنت اندازه ( قطر او اوږدوالی )
د سورتمنتونو اندازه په لاندی پنځه  ډوله  په ګروپونو  باندی  درجه بندی کېږي. اول ګروپ : هغه لرګی چې په دی سورتمنت پوری تعلق لری په پوره ډول يې اوږدوالی  او قطر معلوم وي. دوهم ګروپ : په دی ګروپ کې هغه سورتمنتونه شامليږي چې  دسور اواوږدوالی  معلوم نسبتونو لرونکی وی  يا مناسب طول او عرض  لرونکی وی. چې د برق دپايو په منظور ، تليفون دپايو ، تليګراف پايو او د معدنياتو ذخيرو په راستلو او داسی نورو شيانو داستفادی لپاره تری کار اخستل کېږي. چې اوږدوالی د هرسورتمنت دهغي دپيړوالی ( ضخامت ) په اندازه وی هر کله چې اوږدوالی يې زيات وی  نو ضخامت  يعني پيړوالی يې هم ډيريږي. دريم ګروپ : په دی ګروپ کې  هغه سورتمنتونه  شامليږی چې اوږدوالی او پيړوالی يې فوق العاده  لوی وی چې د تنی قد يې د چاتراس ( سليفر) په اندازه وی. چې په بعضی  وختونو کې د هغې استعمال  د اوږدوالی ، سور او پيړوالی په رابطه  فرق کوی. څلورم ګروپ : هغه سورتمنتونه په دی ګروپ کې شاملېږی  چې معلوم او پوره اوږدوالی ولری  او پيړوالی  تر اخری  حد پوری وی. چې دی قسم   څخه  په فرينچرو او مستح کولو کې تری کار اخستل کېږي. پنځم ګروپ : هغه سورتمنتونه چې دی ګروپ ته يې نسبت کېږي اوږدوالی او پيړوالی  به يې  کوچنی وی. چې په کيمياوی صنايعو جوړښتونو کې تری استفاده  اخستل کېږي  دبعضو سورتمنتونو  نری  څوکی ( تيغه ) په اوږدوالی د څو سانتی مترو ( + - ) پوری کېدای شي  دا قسم  اوختل  يعنی  انحراف  بايد د اخری  حد څخه  زياتوالی  نه کوی.
د لرګيو دکيفی وضعيت تعينول
څرنګه چې لرګي دونی د بيولوژکي يو مشترک عمل محصول دی او محيطی فکتورونو تاثير لکه ( اقليم ، خاوره ، لوړی ژوری او دحرارت درجه ) يې غيری ثابت وی چې دغه ذکر شوی حالت او حتی دونی د تنی ( ساقی ) برخي يوشان  نه وی ددی قسم فرقونو  په نظر کې درلودلو سره همدا رنګه فرق چې  په کيمياوی خواصو او داخلی جوړښت د لرګي  په داخل کې موجود وی. چې تعين کېدل ددغه وضعی اوکيفيت دهغې په ځمکو او موقتی ذخيره ځايونو کې صورت نيسی فوق العاده مشکل دی. معمولاً دلرګي کيفی وضعيت  دظاهری  نقصان او درجی  په  اساس  تعينېږي. چې دغه قسم عيب په سبب د هر قسم سورتمنت مخکی تعين  او معلوم شوی دی. علاوه د ستندر سورتمنتونو په باره کې  په ښکاره  عيب لرولو سره فزيکی اوکيمياوی  خواص يې هم په  نظر کې نيول کېږي. دلرګي ښکاره عيب او نقصان نه يوازی په علامه او نښه  د محصول دکيفيت بلکه په علامه او نښه دکميت دهغی هم سبب  د فايدی ( استفادی) قرار لری چې دلوی والی نقصان يې هغه وخت تامين کېږي. چې برابروالی دکيفي وضعی او دکيفی وضعی محصول په لاس راوړل موجود وی. ځکه چې کيفي وضع د هر سورتمنت دځنګل لرګي چې کم  حد دهغی د پوره کولو په مشکله سره صورت نسی نو دا خبره ده چې سورتمنت  ديو لرګی  يوازی په رابط اوکيفي وضعی دهغی يو شانته نه وی دلرګيو دواحدونو ترتيب  په صنعتی فابريکوکې کېږي  چې کيفي وضع دهغی هم  لږ  اختلاف لری دلرګيو بعضی سورتمنتونه  دکيفی وضعی داندازی دنقطی نظره  هم  لږ اختلاف لری  او بعضی دهغی  څخه کيفي وضعه يې  يو شان وی  چې مختلفو قسمونو  لکه د معدنياتو دراوستلو ، پايو ، چاتراس، سلولوزو، تليفون پايو او داسی نورو کې استعماليږی. دا قسم مواد بايد داسی استعمال شي  چې ډيره برخه داقتصاد جوړه کړی.
دسټی ياګرګی ارزښت
قيمت ورکول هغه خاصو ونو ته کوم چې ارزښت ورکوی اخيستونکي درقابت په اثر دکارخانی ته زياتی وجی چې څه شی ښه وی دپروسيس  لپاره چې اصلاح کړی ارزښت دهغه ولاړو ونو کرونکی ته  چې  زيات فکتورونو  توان ورکوی قيمت ته. ۱- دحاصل ورکولو وخت کې دچاتراش قيمت ازادوی چې نباتات پروسيس ورکولو اندازی ته توان ورکوی چې په اسانی سره لاس ته راځی او دساحی خاصيتونه او دانتقال قيمت پاک وی  وړی ساحی دځنګل لپاره   هغه غټه ساحه چې يوشان نباتات ولری او همواره ځمکه وی او سرک ته نږدی وی. ۲- چاتراس يو دروند توليد دی او په انتقال يې زياته مصارف راځی نو  کوندی په ماشين کې بندی شی. ۳- په ټول کال کې لاس رستی حاصل ته کولی شي دهغوي ارزښت په غټه اندازه سره ولاړ وی. په زياتو منطقو کې دلرګي سوداګر سست وی په لوند سيزن کې که تاسو کرنی ته لاس رسيدنه وی په ټول کال په دوران کې دابه اسانه وی چې قراداد کوونکی او اخيستونکی راجلب کړی. ۴- مقاومت او ساتنه هغه کسان چې پوره کوی او سمبالوی داوږدی مودی لپاره چاتراس سره له دی زيات واړه کرونکی له دی قابل نه وی چې برابرکړی په لويه اندازه حجم داوږدی مودی لپاره. پيوسته کول د مارکيټ او داخليدل مارکيټ ته دمارکيټ په موافقی او پيشرفت سره کولی شی ارزښت ورکړی اره کول په کارخانه کې په زياتو پوهيدو او هغه کوالټی او لويدل دکوندو په ځنګل کې چې قيمت مختلف وی دهغوی دکوالټی او تشخيصوونکی توپير په اساس او د هغوی دشکل يابڼی په اساس زياتيږی. او پريکړه کېږي دهغوی په حاضرسايز او کوالټی او عيبونو باندی دولاړو کوندو ارزښت دحکومت په ځنګلونو کې واړه کرونکی شايد تمه ولری دغټی اندازی اوشايد دوی لږ قابليت ولری دکارخانو واله دټيټ ارزښت چاتراس چې په وړو ټوټو ځمکو کې کيږي وني چېرته موجودی شی او چېرته استعمال شی او يادنورو فايدو لپاره دسيوری او پناګاه چاتراش نو له دومره فايدو سره دوی ساتلو ته ضرورت لری.
هغه فکتوری عوامل چې دسټی په ارزښت باندې تاثيرکوي
په لاندی ډول دی : ۱- Diameter  قطر ۲- Straightness   ناسم ۳- Log  length  دلوګ اوږدوالی ۴- Presence of defects  مو جوده  عيبونه  ۵- Growth stresses ودی ‍ قوت دوی شامليدل په فيصدۍ سره لاس ته راوړل کېږي او په درجه داخری توليدکې او په کارخانه کې ددوي لاس ته راوړل او په نښه د درجه د ( Sawn timber from native logs) وی چې کولی شی دټيټ څخه  د (٪ ۱۰) څخه د(٪ ۵۰) پوری لوړ شی.
عمومی بڼه ياشکل : په دی شکل کې شامليږي کوم چې کولی شی مستقيماً وګتل شی. بغير دميکروسکوپ دمرستی دعمومی شکل دمطالعه  په اساس تشريح او په  دغه شکل کې دمخکی نه کېښودل شوی وه د  Rao  او Juneja  په   ( ۱۹۷۱) م کال اناتوميکی شکلونه  ذکر شوی وه دنړيوالی  اتحاديه  په واسطه. دلرګی اناتوميکی تشريح لست شوی و دميکرسکوپی شکلونه لپاره دسختو لرګيو پيژندګلوی د   Wheeler  په  (۱۹۸۹) م کال  چې دا هم مربوطيدل داتحاديه په واسطه هغه غټه  اندازه  دعمومی بڼی کومه چې په مطالعه کې شامليدلی  په لاندې ډول دی. ۱- Colour رنګ  ۲- Hardness کلکوالی ۳- Weight  وزن ۴- Odour  بوي ۵- Lustre روڼ والی ۶- Texture جوړښت ۷- Grain  تراشل Timber Description دچاتراشو تشريح  : هر يو چاتراش په لاندې خواصو تشريح کېږي ۱- Colour رنګ په عمومی ډول سره رجوع کېږي دلرګی منځينې يا ( Heartwood) ته که چېر ته بله نښه نه وی ياداشت شوی په مختلفو مينځنی برخو دلرګو او نرمو برخو دلرګو کې. ۲-   Weight (Specific gravity) وزن يامعين وزن په وزن باندې باوری کيدل د هوا په وچو حالاتو کې چې چاتراش په لاندې ډول ګروپ بندی کيږي. A - ډير سپک او سپک : کوم چې د (۰،۵۵) پوری معين وزن يادجازبی قوه لری. B – په متوسط شکل دروند: هغه دی کوم چې د ( ۰،۵۵ تر ۰،۷۵) پوری معين وزن ولری. C – دروند او ډير دروند: هغه دی کوم چې د (۰،۷۵) پورته معين وزن ولری. ۳- Texture A ـ نرم: هغه چې ښويه حيس کيږي. B – مينځنی حالت: هغه چې په مناسب شکل ښويه حيس کيږي. C – زيږ : هغه چې زيږ حيس کيږي. ۴- Strength group  قوت ، کلکوالی ګروپ: A – Weak هغه چې په موازی ډول يوځای کيږي او د (N/mm2 ۲۸ ) پوری لاس ته راځي. B – په مينځنی اندازه قوی: هغه چې په موازی ډول يوځای کيږي اود (N/mm2 ۲۸-۴۱) پوری لاس ته راځي C – قوی اوډير قوی: هغه چې په موازی ډول يوځای کيږي اود (N/mm2 ۴۱) څخه پورته لاس ته راځی ۵- Durability دکلکوالی قابليت: د ژوند دوران په کلونو کې لکه څنګه چې د هديرو ياګريويارډ امتحانولو څخه مشخصيږي. A – ورستيدونکی يا له مينځه تلوونکی: هغه چې د( ۵) کالو څخه کم وخت په برکې نيسی. B – په منځنی اندازه کلک: هغه چې د ( ۵-۱۰) کلونو پوری دژوند دوران لری. C – کلک: هغه چې د (۱۰-۲۵) کلونو پوری دژوند دوران لری. D – ډيرکلک: هغه چې د (۲۵) کلونو څخه زيات دژوند دوران لری. ۶- Treat ability  دچاتراشو د ساتلو قابليت: قابليت يا مهارت ورکول چاتراشو ته دساتندويه درملو په واسطه. A – په اسانه: په چاتراشو باندې اعيزه شوی ده دساتندويه درملو په غير دکوم مشکل نه يادغه درمل دکوم فشار نه پرته ورننوتی دی دچاتراشو داخل ته. B – په مناسبه توګه کلکوالی ورکول يامخنيوی کول. چاتراش په مناسبه توګه اسانه ده چې درمل شي. C – کلکوالی يامخنيوی: چاتراش مشکل دی چې ډک شی دفشار لاندې. D – په پراخه توګه مخنيوی کول: چاتراش دی چې خپل سری دي چې درمل شی.
دچاتراسو انتخاب
دلته ډير زيات مختلف دچاتراسو توليد لپاره د ونو انواع او د چاتراسو تنظيم دمالي له پلو چې هر يو يې په لاندي ډول دی ۱- Their cost    دهغوي قيمتونه  ۲- Economies of  scale     اقتصادی درجه يې ۳- Ease of marketing دمارکيت سهولت ۴- Labour  requirements  دکارګرو غوښتنه ۵- Risks and uncertainty  نامعلوم خطر Wood product option دلرګيو دتوليد اختيار: دلرګيو توليد کولی شو دلاندی نمبرو په اساس طبقه بندی کړو: ۱- Sawn timber products د اره شوی چاتراسو توليد. ۲- Composite board دلرګيو دتختو ترکيب. ۳- Paper and cardboard دکاغذ او کلک بندکاغذ. ۴- Posts and pole  دپايو او ستنو. ۵- Fuel wood سوخت لرګيو.
داره شوی چاتراسو توليد
کلک اوجامد شکل دچاتراسو توليد ښکاريدنه دانجينری ،ساختمانی چاتراس دچت او استر(پوښ) او دترکاڼ دفرينچر و هنر داهدافو لپاره دچاتراسو لرګي مستقماً په حام او يا وچ شکل شايد وازمايل شی دتجارت لپاره. لکه دکور جوړونی او هغه چې  په خاص ډول سره وچ شوی وی په بټيو کې دغه چاتراس په ماشينونو کې په خاص ډول د نوغو ترتيب په اساس محدود شوي دی اودوی داهدافو په اساس مارکيټ ته ورکول کېږي.
دتختودلرګيوترکيب
په استرليا کې به يې چاتراس لرګي د نرم پوښ ورکولو او نری تختو جوړولو لپاره استعمالول. همدارنګه دخاصو وړو تختو لپاره او دنورو تختو د توليد لپاره خو بعضی وخت به دنرم پوښ يافرش ورکول ( Veneers) او نری تختی ( Ply wood) استثناء وی له دوی دجوړولو په  پروسه کې  به  بيرته جوړول دفابير دلرګيو او کوچنی ټوټی دلرګيو شاملی وی زيات له دوی نه په خام ډول سره نه استعماليدلی د ساختمانی تختو لپاره چې دغو لرګيو ياکوندو لپاره  اری ماشينونه زياتره وخت په بيديا کې وی چې (٪۳۰) کوندی يا ( Log) به په دغو ماشينونو باندی برابريږي ياټوله کونده پری جوړيږی. چې بيا يې په اسانۍ سره دلاس په واسطه دښه کيفيت سره په ميده لرګيو بدلولی شو چې دوړو قطرونو لرونکی وی چې په دغو نريو تختو لرګی اودپوښ نري لرګي کې دړی او چاتراس  شامل دی. چې دغه هر څه دلوګ څخه لاس ته راځی. چې بيا يې په بعدونو او ښی کوالټی په اسانی سره مشخص کولی شو او په اسانۍ سره يې مارکيټ ته انتقالولی شو. Posts and Poles  د پايو او ستنو : دستنو او پايو لپاره په بعضو ساحو کې په  زړه پوری مارکيټ وی له بده مرغه په خاص ډول سره له ددوي بې ساری کلکوالی يو شان نه وی. چې دغه يو ښه برابروالی دونو دحاصل ورکولو وخت لپاره دی چې دغه ځانګړتياوی شايد مارکيټ بې ثباته کړی مثلاً چالانده خپريدنه دمارکيټ تقاضا زياتوی لکه  دروغو نښترو فارم چې د پايو د توليد لپاره زره په حاصل راځی چې دستنو قطر يې (۱۲۵) ملی متره وی اوکيدای شی چې دځينو پايو قطر يې کوچنی وی نو مارکيټ هم  دپايو مختلفو سايزونو ته ضرورت لری.
د چاتراشو لرګي
په کومه اندازه چې چاتراس د تني دعمر او اندازی له مخی غوڅيږی. او هغه اندازه په کوم کې چې دونو د تنی مقدار زياتيږی دغه فکتورونو داندازه کولو په واسطه کولای شو اړينه ډيتا برابره کړو. داختراعاتو کولو اودکاری پلانونو لپاره چې ددغه پلانونو کې شايد معلومات شامل دی  دځنګل جوړولو ، بيا احيا کولو ، رنګړی کول ، هرزه بوټو  لری کول ، دڅانګو پری کول ، ځنګل جوړونه او افورسټيشن  او نور شامل دی. دچاتراشو لپاره ښي وني نښتر، ارچه،بيجوراو سرپو وني دی.
حفاظت موسم دچاتراشو دونو
داوبو مقدار په تنه کې تقريباً (٪ ۱۰۰) دی کوم چې په قلاره بخار کوی او الوزی او لرګی راغونډيږی. او خپل وزن دلاسه ورکوی او سپکيږي او کلک کېږي دلرګی راټوليدل دخارج او مينځ دواړو طرفونو نه راټوليږی. پخوانی شکل يې د هندسی شکل په توګه پيژندل کېږي او وروستی شکل يې دمماس لګيدونکي  په حيث پيژندل کېږي د سټی ګرد چاپيره راټوليدنه  دوړانګونه  زياته دمماس په ډول وی دغه راز سټه په اوږدوالی د چاوديدلو باعث کرځی دونی سټه شايد دحفاظت پواسطه دچاوديدلو يادکږيدلو څخه مخنيوی ترسره شی دسټی نه بيله شوی دړه لومړی په غټه اندازه  اره کېږي. او بيا ورته يو سرکې اړم يښودل کېږي چې په ازاده هوا کې ايښودل کېږي تر څو دلرګی دجوړيدو لپاره يې رطوبت ختم شی او تر يو کال پوری پاتی شی. چې دلرګی خفاظت دی په ښه ډول تر سره کېږي فرنيچر يو ښه لرګي ته ضرورت لری د رطوبت اندازه يې (٪ ۲۰) څخه وچته نه وی او هم لرګی ددی وړ نه وی چې فنجی او حشرات پری حمله وکړی. په دی خاطر چې مختلفو ارګانيزمونو د حملو پر ضد دلرګي خفاظت وکړو او همدارنګه ډير ساتندويه دواګانی جوړی شوی دی چې دواګانی په دوه کټګوريو ويشل شوی دی چې لومړی يو ډول تيل دی  چې په لرګی مږل کېږي  تر څو لرګې حشرات خراب نه کړی نو موړی تيل د سکرو دتصفيه کولو څخه لاسته راځی او بل ډول يې زهرجن منرالی مالګی لکه کاپر کروميوم او لاريسنيک يو ډول زهر کوونکی مالګی چې دمرکباتو څخه دارو جوړيږي  دغه ساتندويه دواګانی لرګي ته ورکول کېږي او دحجری په  واسطه جزبيږي چې لرګي دحشراتو او فنجی څخه ساتی او لرګی مقاومت کوی او د زياتو کلونو لپاره پاتی کېږي
دسوخت لرګي
دسوخت لرګي دمختلف قيسمو لرګيوڅخه چې داستفادی وړ نه وی برابريږی. ونی اوهغه برخی دلرګيو چې په صنعت کې په مصرف نه  رسيږي  دسوخت لپاره داستفادی وړه ګرځی  دغه لرګی چې دسوخت  په مورد استعماليږی د ذغالو دتقويه  لپاره په مصرف رسيږی دغه لرګي په (۱۹۶۷) م کال کې (۱۰- ۱۲) مليونه  متر مکعب  تخمين شوي وه په فرانسه کې د (٪۸۰) څخه زيات دسوخت لرګی دپرمختللو هيوادونو  څخه لاس ته راځی. ځکه نوری وسيلی او سرچېنی د سون لپاره  ډير ګران  دی  په هر حال په صنعتی نړی کې دلرګيو نسبت د سوخت دانرژی دسرچېنی په حيث (٪۱۰) نه زيات نه دی. دجنوبی اسياء هيوادونو کې لکه افغانستان،پاکستان،هندوستان،بنګديش، سريلنکا او برما کې ديو نفر په سر دلرګين شيانو مصرف ( ۰.۶) متره مکعب څخه کم نه و نوموړی سروی د (F A O) لخوا په ( ۱۹۸۳) م کال کې ترسره شوی په زياتو پرمختللو هيوادونو کې دسوخت دلرګيو اندازه زياته وه. او بعضی وخت مفته وی چې د نږدی اوسيدونکو لخوا ونی قطع کېږي دځنګل ونی او بوټی چې دغه دسوخت لرګی دکليوالو لخوا ستعاليږي په همغه ډک شکل سره زياتره دپخلی او په ژمی کې د خونی دتودولو لپاره استعماليږی دنوموړو لرګيو اور په قلاره وی خو ډير وخت دوام کوی دنورو زراعتی او حيوانی پاتی شونو په مقاسه ورته توجو په دی خاطرکېږي چې ډير اقتصادی او په اسانی سره ساتل کيږي دسوخت لرونکو لرګيو او سکرو لپاره مهمه سرچېنه وی همدارنګه په پرمختللو هيوادونو کې دوړو  صنعتونو لپاره  مهم وی نو له دی وجی دوی پوره کوونکی د لرګيو دی نو له دی وجی مکمل پروګرامونه د ونو دانواغوکيښنول دسوخت ،چاتراشو، کاغذجوړولو لپاره د پاکستان په سند او پنجاب کې نيالګی کيښودل کيږي له داسی کېښت لپاره زره وده کوونکی او حاصل ورکوونکی انواع کرل کېږي لکه:  Acacia  niloticکيکر، پلوسه Acacia modesta Acacia spp, کيلرنوعی، Prosopis sppعناب، Albizia lebbekالبيزيا،                                 Morus serrate توت،Salix wallichiana بيد،Eucalyptus  globules يوکالپټس،Fraxinus floribunda شنګ او داسی نور.
د لرګيو سکاره
دلرګو سکاره دکليوالو لخوا دسوځيدو په واسطه برابريږي. چې يو ځاي ته لرګي راټولوی او په ځمکه کې په پاڼو باندی پټوی چې دهوا اندازه محدوده کړی چې دغه دلرګو ټوپ دلاندی خوا نه سوځوی په قلار او په څو ورځو کې چې دغه دلرګيو سکاره يو محلوط وی دکاربن او منرالی موادو همدارنګه دوی جوړيدای شي د خښتو په بټيو کې چې دغه يوه پخوانی ساده طريقه وه دسکارو دتوليداتو. په داس حال کې چې په وروستی ميتودونو او څو قسمونو دمايعاتو او عازاتوکېدای شی لاسته راشی د (Distllation ) تقطر په واسطه په نظری ډول د لرګيو سکاره (٪۳۳) د پخوانيو لرګيو دوزن نه لاس ته راځی. مګر په حقيقت کې (٪۳۰) مختلف قسمه لاس ته راځی او په عصر سپکو فلزی بټيو کې يواځی (٪۱۰-۱۵) دهری کندی نه لاس ته راځی دلرګيو سکاره دوه چنده ارزښت لری او دوچ لرګی سکاره سپک وی يوه کوچنی توکړه يې په اسانی سره کولی شو انتقال کړو. دلرګو سکاره سوځيدل پرته دلوګی نه و ی دوی جلا هم استعماليږي دسوخت لپاره دلرګيوسکارو فعالول ډير مهم دی په فلزی لوښو يابټيو کې چې دپوره تودوخی قابليت ولری دوی دبوری په شان تصفيه شوی وی ددوی حل کېدنه  دعازونوکېداشی چاودنه جوړه کړی.
دکاغذ لرګي
په پخوانی مصرکې تقريباً (۲۰۰۰) ق م کې د (Papyrus plant) يا (Cyperus papyrus) نباتاتو باندی ليکل کېدل له دغی نباتاتو مغزی لوڅی برخی ياساقی دواړه طرفه يې دکاغذ په شان و چې په انډيااو مصر کې دکتابونو لپاره استعماليده چې دغه کتابونه جوړ شوی و دپاڼو دمغز برخونه مخکي د کاغذ داختراع نه او چې په چېن کې کاغذ جوړ شو ی و. دغورځول شوی برخو دتنی مغز نه د بوټو  د ( Tetrapanax) او  ( Papyriferus) کوم چې اړه لری د ( Araliaceae  friedrich  keler) په کورنی پوری د جرمنی کارکوونکو کاغذ توليد کړه دلومړی ځل لپاره په (۱۸۴۰) م کال کې دپاتې شونو دلرګو نه  کله چې د پرنټر دتخنيک اختراع وشو نو کټه واخستل شو د کاغذ نه په راز راز اهدافو کې  او په عجيبه ډول سره د کاغذ عوښته زياته شوه. تر (۱۹) پيړی پوری دوه برابره شو کله چې دکاغذ لرګي کموالی وکړو نو ددغی تبديل لپاره څيړنی وشوی او خلک تشويق شول چې تقاضا په غټه اندازه ښکاره کړی او فکر وکړی دټولو تهديدشو ځنګلونو او ونو په حاص ډول  د بحرنی نړی لپاره کله چې هغوی دکموالی په ويره کې و دکاغذ لرګی لپاره بغضوته اختيار ورکړی شوی دی دکاغذ لرګي لپاره موهمه منبع واښه دGiant reed  (Arundodonax) کوم چې ډير زيات دی په پاکستان کې او يوه برخه pine  او Spruce  species  نښتر نوعی دی او همدارنګه نور زيات لرګين بوټی دی لکه : Avicennia  officinalis, Sesbania grandiflora Rizophora mucronata, Rhizophora corniculata   کوم چې ډير زيات پيداکيږي په  پاکستان کې د بحرونو غاړو ته جوخت او کولی شو د کاغذ لرګي لپاره تری ګټه واخلو.
سنګال
استعماري دوره
اروپايي مذهبي مبلغينو په ۱۹ پېړۍ کې سينيګال ته عيسويت او “Casamance” وروپېژاند. فرانسې يوازې په ۱۸۵۰ ز لسيزه کې د سينيګال اصلي خاورې ته خپرېدل پيل کړل، وروسته يې غلامي له منځه یووړه او د غلامۍ ضد اصولو ته وده ورکول يې پيل کړل او همدرانګه اصلي پاچهۍ، لکه: “Waalo”، “Cayor”، “Baol” او “Jolef” سترواکي يې ځان سره يو ځای کړې. فرانسوي استعمارچيانو په پر مخ تلونکي ډول بريد وکړ او له “Sine” او “Saloum” څخه پرته نورې ټولې پاچهۍ يې ونيولې. د يادو دوو پاچهيو مشري “Louis Faidherbe” کوله.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
صنعتی لرګي
صنعتی لرګي هغه لرکيو ته ويل کېږي چې مخکې له مصرف  نه دلرګيو په صنعت کې دوړوکو  ابعادو لرونکی وی. مخصوص دتير يا دکوټو دابادولو لرګي او دغه لرګي دمعدن اوصنعت په راوستلو کې استعماليږي. دفرانسی دځنګل توليد دصنعتی لرګيو دتوليد له نظره په (۱۹۷۵) کال کې په لاندې ډول سره  و. پلن پاڼی لرګي    ۱۵۶۰۰۰ متر مکعت او  ستن پاڼی لرګي  ۲۴۷۰۰۰ متر مکعب دخرڅولو بازار ددغه لرګيو تل د ښکته کېدو حالت درلوده او په ښه ډول د فرانسی دمعدنونو احتياجات  پوره کولای شو. دکوچنيو لرګيو استعمال په صنعت کې: د کاغذ جوړولو دکارخانو لپاره لازم لرګی دی ( دکاغذ اوکاغذ کارتن جوړول) دسلولوز برابرول (مصنوعی منسوجات) او دتختې جوړولو په مواردو کې استعماليږي. لرګې په صنعت کې داستفادی په منظور دمختلف ډولو لرګيو توليد په (۱۹۶۷) م کال کې په فرانسه کې دغه  اندازه    ۸۰۱۰۰۰  مترمکعب وه. نرم لرګی  (softwoods ) او سخت لرګي (hardwoods) د ونو لرګي په دوه ښاخونو باندې تقسيم شوي دي: ۱-  نرم لرګى(Soft woods) چې د ستن ډوله پاڼو لرونکي وي او د مخروطيانو په نامه سره ياديږي.
سنګال
استعماري دوره
“Yoro Dyao” د “Foss-Galodjina” د ځای يا ناحيې په واک يا نفوذ کې و او د “Louis Faidherbe” له لورې پر “Walo” (Oualo) باندې ځای پر ځای شوی و، چې نوموړي په کې له ۱۸۶۱ ز کال څخه تر ۱۹۱۴ ز کال پورې د مشر په توګه خدمت وکړ. د فرانسوې پراختيا او د هغوی د غلامۍ د ګټورې سوداګرۍ د پرېکون (پای ته رسولو) پر وړاندې د سينيګاليانو ټينګار په يوه برخه کې يې د “Lat-Dior”، د “Cayor” د ډاميل (Damel) او د “Sine” [پاچهۍ] د Maad a Sinig “Kumba Ndoffene Famak Joof” له لورې مشري کېدله او د “Logandeme” جګړې لامل شوه.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
نرم لرګي
Sub phylum gymnospermae يا  The conifers    دغوزيو لرونکو  ونو څخه نرم لرګی توليديږی. Tracheids: دونی تنی ته داوبو ورکولو او ونی دچتر ملاتړ کوی تراشيدونه  منځ يو خالی غوندی تيوب     دی چې مختلف    پراخوالی (۳۳) ملی متره پوری دی او اږدوالی (۳-۷) ملی متره پوری دی چې په محروطی ډول يودبل سره نښتی دی او دونی (٪۹۳) حجم جوړه وی Rays شعګانی دونی (٪۷) حجم جوړوی دنرم لرګی.
سنګال
استعماري دوره
د استراليايانو له لورې د “Damascus” له نيونې څخه مخکې په ۱۹۱۵ز کال  کې د عربو د نامتو لاورينس “Lawrence of Arabia”  د تمې وړ راتګ څخه وړاندې، له ۳۰۰ تنو څخه زيات سينيګاليان تر استراليايي واک او نفوذ لاندې راغلل. په سيمه کې د فرانسې او بریتانيې سياسي اړيکې ګډووډې شوې.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
سخت لرګي
د Sub phylum angiospermae  دونو شکل او جوړښت دی  لکه دوه  مشيمه نباتات ياد ګل لرونکو ونو دلرګيو په واسط توليد شوی دی. Vessels دلته دويسل په ذريعه ونی ته اوبه  رسيږي چې دتراشيد نه  پراخوالی زيات دی داهم يو خالی تيوب دی چې تقريباً څو متره اوږدوالی لری. دتراشيد په شان نه دی دونی چتر سره کومک او ملاتړ نه کوی. خو د Fibers  سره کومک کوی کوم چې غځيدلی دی او ډبلوالی او اوږدوالی ورکوی انساجوته د فرنشيما حجرې نرۍ دي کوموچې دحجری ديوال احاطه کړی دی کوم چې نرمی ښکاری. د نرم لرګيو او سخت لرکيو   په شکل يا بڼه کې  زيات  توپيرونه لری: نرم لرګي : ۱- دموسمونو په بدليدو سره لرګي دپام وړ بدلون کوی چې تراشيدونه ددی شکل کېږي چې دپسرلی لرګی او داوړی دلرګی دغټيدو دنشونما سبب  وګرځي. ۲- له دوی په کانال کې جاوله يا کنډ موجود وی په   نښترو،سرپو  Larix, Larch,  او   (douglas fir) ۳- له دوی سرحدات په جال جال سره ترتيب شوی وی.
سنګال
استعماري دوره
د ۱۹۵۸ ز کال د نومبر پر ۲۵ مه سينيګال، په فرانسوي ټولنه کې يو خپلواک جمهوريت شو.
ایداري وېش
سنګال هیواد په ۹ ایداري برخو ویشل شوی چې پلازمینه او صنعتي مرکز یې داکار ښار دی.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
اداره کول دونوچې دښه لرګي لپاره کرل شوی وی
سلويکلچر ولاړي ځنګلي ونی په ښه توګه اداره کوی  او سلويکلچر  تر ټولو  زيات طاقتور سامان  دځنګل کروندګرو  لپاره. شايد داور لرګي ترلاسه کړی يا لوړه ارزښت دمخ پوښ  او چاتراش لرګي وی. کله چې ولرو انتخاب شوی توليد دساحی او سپيشزونو نو سلويکلچر  دنباتاتو دډيزين دشروع  نه  نيولی تر هغه وخت  پوری جاری وی چې نباتات حاصل ته ورسيږي  فيصله کوی. ۱- دټول Timber حجم چې په ځنګل کې ولاړ وی. ۲- دهری ونی حجم. ۳- دچاتراشو تشريح په ونه کې. ۴- دونی دهری برخی کيفيت دچاتراسو دتوليد کرل دکوندو دمارکيټ سيال کوم چې خاص دغوښتنی په اساس دهغی ونی انتخاب شوی وی زيات خصوصيات دمهم انتخاب ياهدف اکثره دونی شکل وی، قطر اود لرګيو کوالټی دسلويکلچر دنظام ترقی ده چې بيمي ته دوی ضرورت لری له دوی مخکی وی مګر په دی چې فکر وکړو سلويکلچر  ته چې مونږ پوهيدو ته ضرورت لرو چې څنګه وني وکرو.
سنګال
تاریخ
اسلام د ماغریب د الموراوید کورنۍ سره د توکولور او سونینکي د تماس له لارې معرفي شو ، چې په پایله کې یې د الموراویډز او توکولور متحدینو په مرسته تبلیغ وکړ. دا غورځنګ د دودیزو مذهبونو د توکمونو، په ځانګړې توګه د سیررز له مقاومت سره مخامخ شو. [16][17]
په 14 پیړۍ کې د جولوف امپراتوري نوره هم پیاوړې شوه، د کایور او باول، سین، سالوم، واالو، فوتا تورو او بامبوک سلطنتونه، یا د اوسنۍ لویدیځې افریقا ډېری برخه یې متحد کړه. امپراتورۍ د مختلفو دولتونو داوطلبانه کنفدراسیون وه، نه دا چې د پوځي فتحې پر بنسټ جوړه شوې وه.[19][20] امپراتورۍ د Ndiadiane Ndiaye، یوه برخه Serer[21][22] او یوه برخه Toucouleur له خوا تاسیس شوې وه، چې د ډېرو توکمونو سره د ایتلاف جوړولو توان يې درلود، مګر د 1549 په شاوخوا کې د امیري نګون سوبل لخوا د لیل فولي فاک په ماتې او وژلو سره دې امپراتورۍ سقوط وکړ.
دلرګیو په انتخاب کی اساسي فکتورونه
هغه داخلی او خارجی انواع چې دلرګي لپاره انتخابيږي
Taxus baccacta : وړه ونه ده چې د ( ۱۰-۱۵) متره په ارتفاع  پوری ځوانی  ته رسيږي دروند او سخت لرګی لری ډير زيات  دوامداره او تخنيکی  مقاومت لری دتاکسين ماده لری دحيواناتو دخوړلو لپاره ډير مضير دی Ulmus compestris   دپشخانی ونه : دغه ونه د (۳۳) مترو په ارتفاع لوړيږي  لرګي سپين زيړ ته مايل رنګ لری  هسته يې نصواری رنګ لری حلقوی سورو لرونکی وی تخنيکی ارزښت يې زيات دی له دغی ونی نور اقسام زمونږ په هيواد کې  Ulmus Montana, Ulmus wallichiana,    له دی لرګی څخه په مختلفو ځايونو کې تری استفاده کیږی
سنګال
اقتصاد
وېشنيزه:د افریقایي اتحادیه غړي هیوادونه وېشنيزه:سېنېگان