روګينګ
ب:- د ټوکيدنى د ودى پر مهال :- معمولاً بدغه پړاو کې د ناغوښته  نباتاتو  Rouguing  نه تر سره  کيږي اما ځنى  وخت شونى ده چې ناغوښتى نباتات  پدې پړاو کې هم تشخيص شي او د راتلونکى لپاره  نوموړى عمليات  څه ناڅه سپک شي. ت:- د ګل پر مهال :- د ناغوښته نباتاتو د له منځه وړلو  عمليات يا Rouguing معمولاً  د نباتاتو  د ګل پر مهال تر سره کيږي ،  دا هغه پړاو  دى په کوم  کې چې  کيداى شي  په اسانۍ  سره د نبات   د ودى  متناوبى ځانګړتياوى يا خاصيتونه ، د ګل وضعيت ، د ګلپاڼو  د ګلپانو رنګونه  په اسانى  سره تشخيص  يا غير هم جنسه  او نور  فصلى  نباتات ، بيکاره  بوټى او د ناروغيو  د ځانګړو نښو نښانو لرونکى نباتات  له منځه يوړل شي. ت: د ګل د پړاو څخه وروسته :- د نبات د ګل د بشپړتيا د لړۍ (د تخم  د پرمختيا پر مهال ) څخه وروسته  د اشونى  ده چې يو شمير  ناغوښتي نباتات  تشخيص  شي. نو ويلى شو چې دا د هغو غيري هم جنسه نباتاتو  د Rouguing  لپاره يو غوره  پړاو ګڼل کيږي  چې په رنګ ، پوخوالى  او داسې نورو خاصيتونو  کې له تخمى نبات سره توپير کوى. همدا راز په ناروغيو  اخته ،  نورو فصلى نباتاتو او د بيکاره  بوټو د له منځه وړلو  يا Rouguing  لپاره هم يو غوره پړاو ګڼل کيږي. ج: د فصل د راټولولو يا درمند  څخه د مخه ! له تخمى فصل څخه ناغوښتي نباتات د حاصل د راټولو يا درمند  د مخه له منځه وړل کيږي  کله چې تخمى فصل د پخوالى رنګ   پيدا کړي پدې پړاو کې په اسانۍ سره کيداى شي هغه غيري هم جنسيه  نباتـــات ځانګړى يا په نښه شي چې له تخمى  فصل سره په رنګ ، پخوالى او داسې نورو ځانګړتياو کې توپير لري. د بل فصل، پر ناروغۍ اخته نباتات ، او بيکاره  بوټي هم کيداى شي په دغه پړاو کې تشخيص او له منځه يوړل شي. کوم ډول نباتات  په تخمى کرونده کښى ناغوښته  ګڼل کيږي هر هغه څوک چې Rouguing تر سره کوى  بايد ډېر  او ښه کافى  معلومات  ولرى مونږ به دلته دهغو نباتاتو په هکله يادونه وکړو چې مونږ  ته د تخم د توليد  او تکثير  په کرونده کې  ناغوښته  وي او بايد چې  له کروندى څخه لرى  کړاى شي چې په لاندى ډول ترى يادونه کوؤ. ١- نورى ورايټى د عين نبات يا off- type plants. اکثره نباتات مخصوص  بوتانيکې  خاصيتونه لري چې مونږ  کولاى شو ددې خاصيتنو د درلودلو په اساس  دوى د Rouguing   په وخت  کښى په  کرونده  کې يو له بله څخه جدا  کړو. چې مونږ به دلته د مثال په ډول  د غنمو يو څو محدود خواص تر څيړنى  لاندې ونيسو. الف: د نبات  قد Height of the plant t. د غنمو په ورايټو کې دهغو قدر لوړ او د بعضو قد ټيټ دى  چې کولاى شو د غنمو ورايټى يو د بل سره تفکيک کړو. که شاد لمر خواته کړو او د کښت  د يوى څنډى څخه وګورو نو هغه  نباتات چې قدئى لوړ وي ځان ښه ښکاره  کوى او هغه بايد وايستل شي. د ټيټ قد نا غوښته  هم ټيپ غنم چې چې په نورو  غنمو کې پټ وي او نه معلوميږي نو د Rouguing   د عملى  د اجراء  په ترڅ کې ئې پيدا کولاى شو. ب:- د پخيدو په و خت کې د نبات  رنګ يا. Plant color during Maturity هغه وخت چې غنم د پخيدو په حال کې وى نو مونږ کولاى شو چې د نبات  درنګ پواسطه  ناغوښته  غنم او يا نورى  ورايټى تفکيک کړو او د کروندى څخه ئى لرى کړو که تاسى  د مختلفو  ورايټونو  په ترايـــل (Trail ) کې وګورۍ نو هره  ورايټى ځانته  مخصوص رنګ لرى بعضى زيړ، تيز زيړ ، خام زيړ ، زيړبخن، خام نصوارى او بعضى خاکې رنګ لري. ج: د وږى شکل او اندازه Shape and Size of the head که مونږ د غنمو د وږو شکل او اندازى ته متوجه شو ليدل کيږي چې د هرې ورايټى  وږى يا خوشه ځانته مخصوص شکل او اندازه  لرى چې د بعضو ورايټيو  وږى اوږده بعضى لنډاو ځنى نور پلن او نرى وې او همدرانګه  بعضى  ئى ويښتان لرى او بعضى  ئى نه لرى او د د انو تعداد هم په وږو کې فرق لرې البته په متوسط ډول په  يوه  وږى کې (٥٢) څخه تر (٧٠)دانو  پورې موجود  وى او همدارنګه  پاک خداى(ج)  په قرانکريم کې تر (١٠٠)  دانو پورى يادونه کړيده. د: د ساقى شکل : Stem Shape که د اصلاح شوو غنمو ساقى ته ښه متوجه  شو نو د بعضو  اصلاح شوو غنمو  ساقى صاف او مستقيم او بعضو ساقى  منحنى او د (S) شکل ته ورته په پورتنې قسمت کې ئى لرى چې پدې خصوصيت سره هم کولاى شو چې مختلفى ورايټى يو له بله څخه تفکيک کړو. ذ: د ګلوم اوږدوالى او شکل : په مختلفو ورايټيو کې ګلومونه مختلف دى  بعضى پلن او بعضى  نرى دى د ځينو ګلومونو  سرونه څوکې لرى او د بعضو  ئى نلرى. ر: د دانو کاسه او د هغوى رنګ او ويښتان : که چيرى يو ګلوم خلاص کړو او د هغه څخه  د دانو کاسه راوباسو  نو په شکل او رنګ کې ئى سره فرق ليدل کيږي بعضى ئى ويښتان  لرى  او بعضى  ئى نه لرى. ٢- نور نباتات يا Other Crops نور نباتات لکه وربشى،  جودر او نور که د غمنو  د تخم د توليد  او تکثير  په کرونده کې موجود  وى بايد وايستل شي. معمولاً په ګران هيواد  افغانستان  کې د اوربشو او جوارو نبات دغنمو  په کښت کې ليدل کيږي  نو ډېره  توجه بايد وشې چې دغه نباتات د کښت څخه لرى  کړاى شي ولى چې د تخم  د پاکولو  ماشين پواسطه سره هم مشکله  ده چې اوربشى د غنمو  څخه لرى  کړو. ځکه چې شکل  او اندازه  ئي سره ورته والى لرى او ماشين نه شى کولاى چې هغه لرى کړى. ٣ هرزه ګياوي يا ((Weeds)) مختلف ډولونه د هرزه ګياو په پټى کې ليدل کيږي او دا بايد  په فزيکې ډول  سره د پټى څخه لرى کړاى شي. هغه ګياوي چې د اصلى نبات  څخه د مخه  پخيږى  او تخم  ئي رژيږي دومره مهمى ندى ليکن  هغه هرزه ګياوى چې د اصلى  نبات سره يو ځاى  پخيږي نو پدى صورت کې د هغوى  تخم د اصلى  نبات د تخم  سره ګډيږى او بيائى پاکونه ډېره مشکله تماميږي. نو بايد مخکى لدى  چې پخوالى ته ورسيږي بايد له منځه يوړل شي. دRouguing يا  د کښت  د پاکيدو  تخنيک تر ټولو د مخه بايد يو ځل بيا د او اضح کړو چې Rouguing  څه ته ويل  کيږي؟  په ډېر ساده  الفاظو سره ويلاى شو چې Rouguing  د يوى کروندى څخه چې د هر نبات کرونده وى دى off-type  ياعين نبات ، هرزه ګياوى نور نباتات  او په مرض اخته شوى نباتاتو  لرى کولو ته وايى. زمونږ په ګران هيواد افغانستان  کې تر اوسه بزګران  دوى ته نه ؤ هڅول شوى چې دوى تخم توليد  کړى  فقط په يو څو محدود فارمونو کې دا وظيفه د دولت په غاړه وه  چې ددوى د اصلاح  شوو تخمونو توليد او تکثير کولو خو هغه هم په ډېره ساده طريقى سره وؤ. په نړۍ کۍ لوى زمينداران د تخم د توليد لپاره پراخه او وسيع پروګرامون لرى او همدارنګه دوى هڅه کوى او دى ته مجبور دى چې ښه صحتمند پاک او قوى تخم د کښت لپاره توليد کړى چى نوموړى زمينداران د تخم توليدونکو پنامه ياديږي او د دوى پروګرام د دولت  د طرف څخه راجستر کيږي نو دوى د اصلاحيت لري چې تخم په داخل  د هيواد  او يا خارج د هيواد  کې خرڅ کړې خو پدې  شرط سره چې د دولت څخه  ئى د نوموړي تخم تصديق پاڼه تر لاسه کړى وى. که د د دولت د تفتيش يا Inspection  موافقه  نه وى نوبيا دوى نه شى کولاى چې تخم د تخم په صفت په داخل او خارج کې خرڅ کړى   او دولت هم تصديق نه   ورکوى. نو زمينداران ډېره هڅه کوى چې ښه تخم توليد کړى اود تقش موافقه ترلاسه کړى ځکه چى تخم په داخل او خارج  کې په ډېر لوړ  قيمت سره خرڅيږي. د Rouguing سامان آلات د ناغوښته نباتاتو له منځه وړل پر بشپړ ډول سره ديو وګړي په وړتيا پورې اړه لري، چې څرنګه کولاي شي دنباتاتو ترمنځ توپير وپيژني ، کومو ځآنګړو واسبابو يا سامان الاتو ته اړتيا نه ليدل کيږي. له دي سره سره دناغوښته نباتاتو هر يو لري کوونکې (Rouguer) بايد له ځانه سره يوه کڅوړه ولري ترڅو په کې دکروندې څخه ټول ايستل شوي نباتات دکروندي څخه بهر وباسي. ددي لپاره بايد داسي کڅوړي جوړي شې چې پراخه خوله اودوه لاستي ولري ترڅو لري کوونکى (Rouguer)  د ناغوښته  نباتاتو د لرى کولو پر مهال وکولى شي نوموړى کڅوړه  په خپلو اوږو کې ځړوى  او په اسانۍ سره نا غوشتى نباتات  له منځه يوسى نه دا چې د کڅوړې کرځول د Rouguer لپاره يوه  ستونزه وګرځې. په همدې ډول د ناغوښته نباتاتو  د له منځه وړلو  فني ډله بايد په کروند  کې د ناغوښته نباتاتو  د لرى کولو پوخت کې د ځاى په نښه کولو لپاره د (٣)  مترو په اندازى سره اوږدى لښتي هم بايدله  ځانه  سره ولري چې دا هم د يو  ډول وسيلى يا سامان  په ډول استعمالولاى شو. او همدارنګه Rouguer  بايد د Rouguing   پوخت کې خاص کالى خاص  بوټان  هم ولري  رستکشى هم باي د  ولرى ځکه  چې هلته شايد ځنى  مضره حشرى وجو ولري. يو قينچى يا چاقو هم بايد  له  ځانه سره ولرى او هميشه بايد کوښښ  وکړى چې بوټل د بيخه  وباسى چې بيا د شنه کيدو قابليت دلاسه ورکړى.