cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
هاټ سپاټ (وای-فای)
تاریخ
د عامه سيمه ييزې لاسرسي شبکې رامنځته کولو لپاره لومړنی سوداګریز شرکت د ریچارډسن ، ټیکساس کې تاسیس شوی شرکت و، چې د PLANCOM (د عامه سيمه ييزې شبکې مخابراتو) په نوم پیژندل شوی. د شرکت بنسټ اېښودونکي، مارک ګوډ، ګریګ جیکسن، او بریټ سټیوارټ په 1998 کې دا شرکت منحل کړ، په داسې حال کې چې ګوډ او جیکسن د موبایل سټار شبکې رامینځته کړې. دا شرکت یو له لومړنیو شرکتونو څخه و، چې د سټاربکس ، امریکن ایرلاینز ، او هیلټن هوټلونو په څېر عامه هاټ سپاټونو ته لاسرسی يې لاسلیک کړ. دا شرکت په 2001 کې په Deutsche Telecom وپلورل شو، چې بیا یې د شرکت نوم په "T-Mobile Hotspot" بدل کړ. دا هغه وخت و چې د "هاټ سپاټ" اصطلاح د هغه ځای ته د حوالې په توګه مشهور ځای ته ننوتل چېرې چې د عامه لاسرسي وړ بې سیم LAN شته.
ګرافيک هنر
ګرافیک هنرونه یا ګرافیکي هنرونه يا د انځورکښنې هنر يا د نقش کولو هنر د بصری هنري نماینده ګۍ پراخه لړۍ شامله ده، معمولا دوه اړخیزه، د بیلګې په توګه په سطحه جوړ شوي. دا اصطلاح معمولا په هنرونو کې کارول کیږي چې د رنګ په پرتله په ټون یا کرښه باندې ډیر تکیه کوي ، په ځانګړي توګه نقاشي او د نقاشۍ مختلف ډولونه. ځینې وختونه دا په ځانګړې توګه د چاپ پروسې ته اشاره کوي. د خطاطۍ په هنر کې خطاطي ، عکاسي، نقاشي، خطاطي، کمپیوټري ګرافیک او د کتاب بندول هم شامل دي. پدې کې د داخلي ډیزاین او معمارۍ لپاره نقاشي او پلانونه هم شامل دي.
فوټ نوټ او سرچینه
وېشنيزه:هنر تاريخ
ډېټا
ډېټا (Data) فردي حقایق، شمېرې یا معلوماتي موارد دي چې تر ډېره د عددونو په بڼه وي. په څه ناڅه تخنیکي مفهوم، ډېټا د یوه شخص یا څو اشخاصو یا شیانو په اړه د کمي او کیفي متغیراتو د اندازو مجموعه ده، په داسې حال کې چې یو ډېټم (datum، د ډېټا مفرده بڼه) د یوه متغیر یوه واحده اندازه ده.
که څه هم د «ډېټا» او «معلوماتو» اصطلاحات تر ډېره د یوه او بل پر ځای کارول کېږي، خو دا اصطلاح جلا معناوې لري. په ځینو مشهورو خپرونو کې کله ناکله ویل کېږي چې ډېټا تر تحلیل وروسته پر معلوماتو بدلېږي. له دې سره سره، په اکاډمیکو یا علمي برخو کې ډېټا د یوې موضوع په اړه معلوماتي واحدونه دي. ډېټا په علمي څېړنو، د کاروبار په مدیریت (د بېلګې په توګه، د پلور، عاید، ګټې او د ونډو د بیې ډېټا)، مالي چارو، حکومتولۍ (د بېلګې په توګه د جرمونو کچه، د بې‌کارۍ کچه، د باسوادۍ کچه) او د انساني سازماني فعالیتونو په کابو هر ډول (د بېلګې په توګه د غیر انتفاعي سازمانونو له‌خوا د بې‌سرپناه خلکو سرشمېرنه) کې کارول کېږي.
په ټولیز ډول ډېټا د تصمیم نیولو اتومونه دي: تر ټولو کوچني معلوماتي واحدونه دي چې د استدلال، بحث یا محاسبې لپاره د بنسټ په توګه کارول کېدای شي. ډېټا کېدای شي له مجملو مفکورو نیولې تر عیني اندازه‌ګیریو او حتا شمېرو پورې بېلابېله وي. ډېټا اندازه کېږي، راټولېږي، تحلیلېږي او د مجسمولو لپاره د ګرافونو، جدولونو یا تصویرونو په ډول کارول کېږي. ډېټا د یوه ټولیز مفهوم په توګه په دې معنا ده چې ځینې معلومات یا څه برخه پوهه د ښې استفادې لپاره په مناسب ډول وړاندې شوې ده. خامه ډېټا (ناپروسس ډېټا) تر هغه وړاندې چې د څېړونکو له‌خوا سمه او اصلاح شي، د عددونو او کرکټرونو یوه مجموعه ده. خامه ډېټا باید اصلاح شي چې د ثبت پر مهال رامنځته شوې تېروتنې یې له منځه لاړې شي. ډېټا معمولاً په پړاویز یا مرحله‌يي ډول پروسس کېږي او د یوه پړاو "پروسس شوې ډېټا" ښايي د بل پړاو د "خامې ډېټا" په توګه په پام کې ونیول شي. ساحوي ډېټا هغه خامه ډېټا ده چې په یوه ناکنترول شوي چاپېریال کې راټولېږي. تجربوي ډېټا هغه ډېټا ده چې د یوې علمي څېړنې په چوکاټ کې له مشاهدې او ثبت سره یوځای تولیدېږي.
ریښه‌پېژندنه او ترمینالوژي
په انګلیسي ژبه کې د "ډېټا" کلمې لومړنۍ استفاده ۱۶۴۰مې لسیزې ته رسېږي. "ډېټا" کلمه په لومړي ځل په ۱۹۴۶ کال کې "د لېږد او ذخیرې وړ کمپیوټري معلوماتو" په معنا وکارېده. "د ډېټا پروسس" عبارت په لومړي ځل په ۱۹۵۴ کال کې وکارول شو.
معنا
ډېټا، معلومات، پوهه او ځیرکتیا یو بل ته نږدې مفاهیم دي، خو هر یو یې د بل په اړه خپل رول لري او هره اصطلاح خپله ځانګړي معنا لري. د یوه معمول لیدلوري پر بنسټ، ډېټا را ټولېږي او تحلیلېږي. ډېټا یوازې هغه مهال د تصمیم نیولو لپاره پر مناسبو معلوماتو بدلېږي چې تحلیل شي. ویلای شو د یوه شخص لپاره د ډېټا د مجموعې د بامعناوالي کچه په دې پورې تړلې ده چې د هغه کس لپاره څومره د تمې خلاف ده. د ډېټا په یوه جریان کې د شته معلوماتو اندازه ښايي د «انټروپي شانون» یا د معلوماتو د تیورۍ په مرسته مشخصه شي.
پوهه د یوې موضوع په اړه د معلوماتو په مرسته هغه درک ته ویل کېږي چې پر تجربه ولاړ وي. د بېلګې په توګه «د اورست غره» څوکه په ټولیز ډول ډېټا ګڼل کېږي. ارتفاع یا لوړوالی یې په دقیق ډول د ارتفاع‌سنج په مرسته اندازه کولی او په ډېټابېس کې یې دننه کولی شو. دا ډېټا ښايي په یوه کتاب کې د «اورست غره» په اړه له نورې ډېټا سره یوځای کړل شي تر څو غر د هغو کسانو لپاره په ګټور ډول تشرېح شي چې غواړي پر دې غره د ختلو لپاره تر ټولو ښه مېتود وټاکي. د غرونو پر سر د تګ پر تجربه ولاړ درک چې کولای شي له خلکو سره اورست څوکې ته په ختلو کې مرسته وکړي، پوهه ګڼل کېږي. د اورست څوکې ته په عملي ډول د ختلو بنسټ همدا پوهه ده چې ښايي «ځیرکتیا» وبلل شي. په بله وینا، ځیرکتیا د یوه شخص له‌خوا په داسې شرایطو کې د پوهې عملي استفادې ته ویل کېږي چې ښايي ښه پایله ترلاسه شي. پر دې بنسټ ځیرکتیا د «ډېټا»، «معلوماتو» او «پوهې» مفاهیم بشپړوي.
د محاسباتي ماشینونو او دستګاوو تر جوړېدو وړاندې خلک مجبور وو چې ډېټا په لاسي ډول راټوله کړي او الګوګانې ورکړي. له کومه وخته چې محاسباتي دستګاوې او ماشینونه جوړ شوي، له هغه راهیسې دغه دستګاوې ډېټا هم را ټولولی شي. په ۲۰۱۰مه لسیزه کې کمپیوټرونه په ډېرو برخو کې د ډېټا راټولولو، یوځای کولو او پروسس کولو لپاره د بازار موندنې، د ښاریانو له‌خوا د ټولنیزو خدمتونو د استفادې د تحلیل او علمي څېړنو په برخو کې په پراخه کچه وکارېدل. دا الګوګانې په ډېټا کې د داسې معلوماتو په توګه په پام کې نیول کېږي چې د پوهې د ډېرولو لپاره کارول کېدای شي. دا الګوګانې ښايي د «حقیقت» په توګه تفسیر شي (که څه هم کېدای شي «حقیقت» یو ذهني مفهوم وي)  او ښايي په ځینو برخو یا فرهنګونو کې د اخلاقي معیارونو په توګه اجازه ولري. هغه پېښې چې فزیکي یا مجازي پاتې شوني تر شا پرېږدي، د ډېټا له لارې یې بیاموندای شو. کله چې د نښې یا مارک او مشاهدې تر منځ اړیکه پرې شي، نښه نوره د ډېټا په توګه په پام کې نه نیول کېږي.
هاټ سپاټ (وای-فای)
بهرنۍ تړنې
وېشنيزه:وای فای وېشنيزه:هاټ سپاټ وېشنيزه:ملاتړ وېشنيزه:وړيا انټر وېشنيزه:انټرنېټ وېشنيزه:مفته ان وېشنيزه:موبايل وېشنيزه:انټرنټ وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
دګلابو بوتانيکي خواص
ګلاب لرګين، څوکلن پانيژي درختچه، بوټي او ختوونکي نبات دى چې د ختلفو جسامتونو لرونکي دي. د ګلابو درختچه د Rosaceae د کورنۍ غړي او د Rosa جنس پورې اړه لري چې د 200 څخه زياتو نوعو Species او 20000 ورايټيو لرونکي دي. ګلاب د مرکبو پاڼو، اغزنو څانګو او شاخچو او د ګلپاڼو لرونکو ګلانو لرونکي دي چې ګلان يې د څانګو په نهايي پورتنيو برخو کې د روان موسم په جوړه شوې ودې باندې رامنځ ته کيږي. ګل يې دګلپاڼو له پلوه د ساده Simple، نيمه غبرګي پاڼې Semi Double او سل پاڼي Double ترکيب او د مختلفو رنګونو يعنې سور، ګلابي، سپين، شرچايي، اتشي، زيړ لرونکي دي. ګلاب د خپلې ښکلا او عطر له امله 600 پخوا د ميلاد څخه د يوناني اديبي ساپو لخوا د ګلانو د ملکې په نامه نومول شوي. او ښکاره خبره ده چې هيڅ يو باغ، پارک او ښکلي ځايونه د ګلابو څخه پرته کامل نه ګڼل کيږي.
آپوره آیالات
آپوره آیالات یاهم (اپوره آیالات) په اسپانیایي Apure) د ونزویلا هیواد له ۲۳ آیالاتونو څخه یو دی.
دګلابو بوتانيکي خواص
د ګلابو اهميت
ګلاب د مختلفو مقاصد له د تيلو (عطرو) د ګلابو اوبو، مرباو، وچو ګلپاڼو او زينت د لاسه ته راوړلو او لرلو له کبله دښه اهميت وړ بوټي ګڼل کيږي د بله پلوه د انساني تاريخ په اوږدو کې ګلابو ته په مذهبي، سياسي، ادبي او اقتصادي چاور کې ښه ارزښت او د احترم په سترګه ورته کتل شوي. په لنډه توګه د ګلابو د ارزښتونو څخه يادونه کوو:
طبي ارزښت
د ګلابو د محصولاتو څخه په عصري او يوناني طب کې د درملو په جوړولو کې ګټه اخستل کيږي او د محصولاتو له ډلې د ګلابو تيل، اوبه، مربا، وچ ګلپاڼې د ښه ارزښت وړ دي. دګلابو د تيلو څخه جوړ شوي کپسولونه د دخلي ناروغيو، اوبه ئې د بهرني حفظ الصحې او ګلپاڼيې يې د ځيګر د غير نورمال حالتونو او فنکسي مرضونو د درملنې او تيل ييې دپزې څخه د وينې بهيدنې، سردرد، د سترګو سوروالي، زړه سوزيدنې د وقايې او معالجې لپاره پکار وړل کيږي.
اقتصادي ارزښت
د ګلابو د محصولاتو څخه د عطرو، صابونو، کريمونو، شيرني سازي، بسکت،کيک، ايس کريم او هم د ګلابو ګلان د دستوپتوکه خر څيږي او نورو چارو کې ګټه ترې اخستل کيږي. د ګلابو د محصولاتو استحصال، په کار وړنه او تجارت د زياتو کسانو او وسايلو لپاره د کار زمينه برابر وي نو له همدې پلوه د ښه اقتصادي ارزښت نبات ګڼل کيږي. د عطري ګلابو ښه رسيدلي باغ چې وروسته د درې کالو په حاصل راځي د يو هکتار ځمکې څخه د يو مياشت په موده کې 3000kg ګلپاڼې توليدلى شي چې له دغه توليد شوي مقدار ګلپاڼو څخه د 0,8-1 lit/kg تيل تر لاسه کيږي چې دغه لاسته راغلي تيل په بين المللي مارکيت کې د 3000-6000 ايرو قيمت لري چې دغه پيسې د 180000-360000 افغانيو معادل ګڼل کيږي. او ددې ترڅنګ د 2800-3000 ليتره د ګلابو اوبه ور څخه ترلاسه کيږي چې هر ليتر ئې په 50 افغانيو خرڅيدلى شي. تجربو ښودلې ده چې د ګلابو د فصل عايد د خوراکي فصلونو د عايد په پرتله څو ځلې زيات دى.
د ګلابو زينتي ارزښت
په ټولو باغونو، پاکونو، او سيل ځايونو کې حتماً ګلاب کرل شوي او دغه ځايونه يرته د ګلابو څخه ناقص ښکاري. ګلاب د خپل زينتي بڼې له پلوه د کوټو او شنو خونو په دننه او هم ازاده فضاء کرل کيږي. ځينو هيوادونو کې په باغونو کې د کرل شوو زينتيې ونو او د درختچو 30% ګلاب تشکيلوي، د بله پلوه د ګلابو بوټي په چاپيريال کې خپل اکولوجيکي رول هم ادا کوي او د انواعو د انقراض مخه نيسي.
د عطري ګلابو نوعي
د عطرو د استحصال لپاره ګلاب د نړۍ په زياتو هيوادونو کې کرل کيږي خو بلغاريا، ترکيه، ايران، رومانيا، مراکش، مصر، جورجيا او اکراين يې مهم توليدونکى هيوادونه دي. د ګلابو ځنې نوعې د عطرو د استحصال لپاره کرل کيږي چې عبارت دي له : 1.	Rosa damascena. Mill چې Damask roses په نامه هم ياديږي. 2.	Rosa Gallica (French Rose) 3.	Rosa centifollia (Muscosa) د Rosa Damascena نوعه چې اصلي ټاټوبى ئې کوچنۍ اسيا ګڼل کيږي د ګلابو د تيل د استحصال لپاره د نورو په پرتله په پراخه پيمانه په نړۍ کې کرل کيږي، ځکه د ښه کيفيت او حاصل لرونکى دي. د دغه درختچې لوړوالى د 3- 5، 1 مترو پورې رسيږي د سور، ګلابي، سپين او خطي عبرګو عطري ګلپاڼو او غزن خصوصيت لرونکى دي چې په کال کې يو ځل د پسرلي په موسم (اپريل، مى) مياشتو کې ګل کوي ا و د ګل کول موده يې يو مياشت وخت نيسي. دګل توليديي د اقتصادي پلوه په دريم کال کې پيل او د 20- 25 کالو پورې حاصل ورکوي چې د يو هکتار څخه د کال د 3000-3500 کيلوګرامه ګلپانې تر لاسه کيږي. Rosa Gallica نوعه د مرکزي او جنوبي امريکا او لويديځ اسيا بومي نبات دى د اکراين، ارزبايجان جورجيا او پخواني شوروي اتحاد د هيوادونو کې ګلابو د تيلو د استحصال په منظور کرل شوي چې د ځوانۍ په مرحله کې لوړوالى 25، 1 مترو ته رسيږي چې په تنو باندې يې څو سره اغزي ښکاري، پاڼې يې د 5-7 برکچو لرونکى دي چې تور شين چکه رنګ او د 10cm پورې اوږدو الى لري ګلپاڼې يې يو پاڼيزې قوي سورنګه 8cm پورې محيط د مى په مياشت کې يې سپړي د تنې د بيخ څخه د نورو څانګو د توليد نوانايي لري. Rosa Centifolia چې د Moss Rose پاسل پاڼو (صدبرګ) ګلاب په نامه سره ياديږي يعنې په ګل کې ګلپاڼې ډيرې او يو پر بل او ښتې او د ګل ملوپاڼو د پاسه اغزنې ويښته ډوله ساختمانونه لري د دغه ګلاب بوټي لوړوالى 1,5m چې په لومړيو کې سيده نمو او په ورستيو کې پلنه نمو کوي پاڼې کمه رنګه او د 5-7 پاڼګيو او سپين او ګلابي ګلانو لرونکي چې په جون مياشت کې ځان سپړي په عمومي صورت سره تيل توليدونکى ګلاب د اغزن خصوصيات لرونکى وي.
د ګلابو اقليمي اړتياوې (Climate and soil Requirement)
Rosa Damascena ګلاب د خپل ښي او روغې ودې لپاره سوړ ژمي خوښوي، خو Rosa Centifollia ټيټې سيمې او لوړه تودوخه هم زغملى شي سپارښتنه شوې ده چې د عطرو د توليد ګلاب په هغه سيمو کې چې د بحر پد سطحې څخه د 1000 مترو په لوړوالى کې واقع دي وکرل شي د WALA د څيړنې او سپارښتنې په بنسټ چې د عطرو تولدونکى ګلاب د 700-800 مترو ارتفاع لرونکو سيمو کې هم کرل کيږي، په لوړو سيمو کې د اوبو د جوش نقطه ټيټه وي نو د تقطير عمليه موثره ګرځوي او د تيلو د ضايع کيدو څخه مخنيوى کيږي. ګلاب لمر خوښي بوټى دى او معمولاً هغه ساحې خوښوي چې اقلاً د ورځې د سهار لخوا شپږ ساعته لمر ولري.Damasceana د اوړي لوړه تودوخه په اوړي کې زغملى شي خو په ژمي کې ټيټې تودوخې ته اړتيا لري. ګلاب هوا داره، ارته او کليلوم خاوره چې 20-30% پورې د کلي ذرات ولري او هم لوم خاوره خوښوي خاوره بايد تيزابي او د 7-6PH ولري. په باد لګيدونکي، د ډنډو اوبو او مالګينې او هم هغه سيمې چې د مرطوب اقليم لرونکى دي د ګلاب د روزنې لپاره منتاسبې ندي نو ويلى شو هغه سيمې چې هلته چارمغز توليديدلى شي د عطري ګلابو د روزنې لپاره مناسبې سيمې ګڼل کيږي.
د ګلابو تکثير Propagation
ګلاب په زوجي (تخم) او غير زوجي (قلمې، زخه پيوند، ښاخ پيوند، څوکري) توګه د تکثير وړ دى په عمومي توګه ګلاب په غير زوجي ډول تکثير کيږي، چې البته دواړه طريقې د ګټو او زيانونو لرونکى دي، يعنې د تخم پوسيله تکثير شوي پوټيې خپل والدينو ته ورته نه وي او ژر په حاصل نه راځي خو زيات عمر لري ددې ترڅنګ په غير زوجي توګه لاسته راغلي بوټي د ناروغيو او محيطي شرايطو په واندې مقاوم نه وي خو والدينو ته ورته بوټي ور څخه تر لاسه کيږي او ځينې يې پيوند ته اړ تيا نه لري. د ګلابو تخمونو د هغه تخمدان څخه چې ګلپاڼې ور څخه رژيدلى وي سور، ژير رنګ نرم والى يې غوره کړي وي تر لاسه کيږي د تخمدان (ميوې) د شکولو وروسته هغه بايد وچول شي او تخمونو ورڅخه راټول شي راټول شوي تخمونه د استراحت د دورې د ماتولو لپاره بايد د ژمي د سړې او مطوبې هوا سره مخامخ شي تر څو د ټوکيدنې توانايي تر لاسه کړي او دا کيداى شي په يخچال کې د 2-7 پورې تر پسرلي وساتل شي او بيا وکرل شي همدارنګه نوموړي تخمونه د مني او يا ژمي په موسم کې په اماده شوي ځمکه کې کرل کيږي او يا هم په لمدو پاکو شګو کې تر پسرلي پورې شخيږي او بيا کرل کيږي. د کرل شوي تخم نيالګي کله چې د پنسل په اندازه قطر يې غوره کړ بيا پرې د خپلې خوښې نوعې او ورايټي پيوند صورت نيسي. په دې توګه هغه د درې کلونو په موده کې په يو بالغ بوتي بدليږي.
قلمه کول Cutting
قملې بايد د روغو او د غوره نمو لرونکو بوټو د يو کلنو او يا هم تير موسم وده کړو څانګو څخه واخستل شي د قلمو اوږدوالى بايد د 30-15cm پورې وي چې بايد د 3-4 زخو لرونکى وي. خامې قلمې چې د ډډ مغز لرونکى وي ژر خوسا کيږي بايد د کرلو څخه چې ډډه وشي. د يادونې وړ دى چې قلمې د تيره چاقو او قيچي پوسله پرې شي چې پورتنې برخې يې د زخې څخه 3-2cm پورته مايل او لاندينې برخه يې 2-1cm زخې څخه لاندې په ګرد ډول پرې کړل شي. قلمې بايد د نومبر په مياشت کې او يا هم په پسرلي کې د بوټو د ويښيدلو څخه 20-30 ورځې مخکې د بوټي څخه پرې کړل شي، په نومبر کې پرې کړل شوي قلمې تر پسلي پورې په لمدو او پاکو شګو کې ښځ کړل شي او بيا دې په اماده شوي ځمکه، لوښي او يا پلاستيکي کځوړې کې وکرل شي د کرلو په وخت کې د قلمو دوه برخې په ځمکه او يوه يې چې حتماً د يو څخه تر دوه زخو لرونکى وي د ځمکې د باندې پريښودل شي. قلمې د ښو ريښو د تشکيلولو لپاره بايد د افقي، روغو، کلکو، يو کلنو، دوه کلنو او يا هم د تير موسم د ودې څخه واخيستل شي د ډيرو ژر ريښو د تشکيل لپاره بايد د هارموني موادو سره معامله شي. هغه هارموني مواد چې پدې چارو کې استعماليږي هغه عبارت دي د انډول بيوتاريک اسيد (IBA) انډول استيک اسيد (IAA) او نفتالين استيک اسيد (NAA) څخه چې د 2000-20PPM د 24 ساعتونو او د 10000-500PPM د 5 ثانيو لپاره د قلمو بيخونو (3-2cm) پکې غوټه کيږي، نوموړى مواد بايد لومړى په الکولو کې حل بيا د اوبو سره ګډ شي کله چې د خاورې تودوخه د 21-18Co وي د قلمو څخه د ريښو د تشکيل لپاره غوره ګڼل کيږي. قلمې بايد پولو کې چې سور يې 90-60cmوي د 20-10cmپه فاصلې سره وکرل شي. کيداى شي قلمې د خوښه کړ شوى نوعې يا ورايټي پوسيله پيوند شي اويا هم مستقيماً د قوريې څخه پرته له پيوند اصلي باغ ته انتقال شي.
زخه پيوند (Budding)
ګلاب په عمومي صورت سره د زخه T پيوند په وسيله تکثېر کيږي دغه عمليه هغه وخت صورت نيسي چې د پيوند کيدونکى څانګې يا برخې قطر د پنسل قطر ته روته وي پيوند بايد د ځمکې څخه 20-15cm دپاسه پهي و ښوي ځاى کې د څانګې شمال خواته صورت ونيسي. چې لمړى په ته کې د 2/11-1cm په اوږدوالي افقي اوبيا د 2-4 په اوږدوالي په عمودي توګه پوستکي قطع او وسپړل شي او بيا هغه زخه چې د غوښتوونکى څانګې څخه پرته د لرګي او يا هم د لږ څه لرګي سره اخستل شوي پکې وټومبل شي او په پلاستيک پداسې ډول کلک وتړل شي چې کوچنې سترګې پټه نشي. دغه پيوند په پسرلي (مارچ، اپريل) اوړي (June-July) او هم د منى (Oct-sep) کې صورت نيولى شي چې په پسرلى او اوړي کې د پيوند څخه د مورنۍ نبات څانګه په تدريجي توګه پريکړ کيږي او اخري قطع پيوند شوي زخې ته نژدې د هغې د شاه لخوا په مايل توګه صورت نيسي او دمني پيوند په صورت کې د پيوند څخه د مرنۍ بوټيي پورتنۍ برخې په پسرلي کې د نبات د ويښيدلو 20-30 ورځې د مخه پيوندي زخې ته متصل قطع کيږي د پيوند د کاميابيدو لپاره لازمه ده چې پلاستيک 18-21 ورځې وروسته د پيوند څخه پريکړ شي او د پيوند څخه لاندېنې زخې وخت په وخت لرې کړل شي.
ښاخ پيوند Grafting
ښاخ پيوند د ګلابو د استراحت په مرحله کې صروت نيسي او دا بايد د ځمکې څخه 20-18cm پورته په ساقه کې صورت ونيسي. زبانچه پيوند ډير عام پيوند ګڼل کيږي پيوند کيدونکى لرګي بيايد د 2-3 زخو لرونکى وي او د مورنۍ څانګې په اندازه د قطر لرونکى وي په دواړو کې مايل قطع صورت ونيسي او بيا دوهمې پريکونه د هغوي په منځ کې د يو بل د قايم ساتلو لپاره تر سره شي د مايل پريګون اندازه بايد 4-2cm وي. کيداى شي چې Rosa Damascena په نورو محلي او يا هم اصلاح شوو ورايټيو پيوند شي خو د قلمو په وسيله تکثير ييې غوره ګڼل کيږي.
د کرلو لپاره مواد (Medium)
قلمې بايد په ښه اماده شوي ځمکه، لوښي او يا هم پلاستيکي کڅوړو کې وکرل شي او په هغه کې بايد خوسا ډهيراني سره، شګه، خاوره، کمپوست، دارې بور او داسې نور استعمال شي، نن سبا د قلمو لپاره مختلف مواد استعماليږي چې برخې يې 1:1:1 وي او يا هم 3: 2 : 1 وي يعنې يو حصه عضوي سره و دوه حصې شګه او درې حصې خاوره استعمالوي او بيا پکې تخم يا قلمه کرل کيږ.
د کرل شوو بوټو پالنه (post Caring)
د ګلابو بوټي بايد د ناروغيو، افتونو، ولوږې، بې اوبه توب څخه وژغورل شي. بايد د ځمکې څخه هرزه ګياوې، ناروغه بوټي، ناروغ څانګې او برخې لري کړل شي عضوي سرې ورته ورکړل شي ښاخبري، خيشاوه او منظم ابياري يې صورت ونيسي.
د بوټو انتقالول (Transplanting)
د ښوي، روښانه، روغ تنې، ښه لوړوالي لرونکي يو کلني او يا هم د تخم د کنې په صورت کې دوه کلني نيالګي د قوريې څخه غوره او وويستل شي. قوريه 2-4 ورځې مخکې اوبه شي او د وترې په حالت کې بوټي په مازيګر او يا هم سهار وختي له ځمکې پداسې ډول وويستل شي چې ريښې زياتې زخمي نه شي او سطحې غوڅې شي په مني اويا هم د پسرلي پرته د نور موسمونو کې نيالګي د خاورې سره له ځمکې او د پسرلي پرته په نورو موسمونو کې پرته پد خاورې وويستل شي. د ويستلو د مخه د نبات اضافي او غير غوښتونکي برخې قطع او دارتفاع يې بايد د 30-20cm په لوړوالى پريښودل شي او که د فعالې ودې په صورت کې وويستل شي پاڼې يې کمې او اضافي ماتې، زخمي ريښې هم قطع شي. وروسته د ايستلو څخه نيالګي بايد نوعې، ورايټي، سايز، ارتفاع او نورو خصوصياتو له کبله صورت بندي او ريښې يې په لمدو واښو، ارې بور پنبې او بړيو کې د کرباس ټوکر او يا د ستوريو د بوريو په ټوکر وپوښل شي او په کريتونو کې د کرلو تر ځاى پورې يوړل شي او که په زيرمه ځاى کې د کرلو تر وخت ساتل کيږي نو د زيرمه ځاى حرارت بايد د 3-2Co او د هغې نسبتي لندبل بايد 85-90% د ښي تهويې لرونکي وي. د کرل شوو نيالګيو پالنه (Care of Planted Seedling): کله چې نيالګي د يو خاص پخواني طرحه شوي پلان په بنسټ وکرل شول نو د هغموي د اوبو، غذايي موادو، د حشراتو، نارغيو، هرزه ګياو د کنترول، د باد، واورې، زياتوبارانونو، لمر او شورې حالتونو ته پاملرنه وشي.
د سيستم ګټې: په دغه سيستم کې د نيالګيو د شمير په زياتوالى سره په لومړيو کلونو کې حاصلات زيات تر لاسه کيږي. د سيستم زيانون: د زيات مودې لپاره د کار وړ ندي، په يوه خوا ګڼوالي رامنځ ته کيږي په بله خوا د نورو فصلونو کرل ممکن دي، په وروستيو کلونو کې به د څه نيالګيو د وتلو ضرورت پکې پيښيږي.
3. د مثلث سيستم : د مربع سيستم متحوله طريقه ده او د هر مربع په برکې يو نيالګى کيښودل کيږي چې مربع جوړوي. ګټې: 50-60% زيات ونې د مربع سيستم په پرتله کرل کيداى شي. زيانونه: په وروسيتيو کلونو کې د ونو ګڼوالى او هم د عام سيستم ندى. کنټور سيستم: دغه سيستم په غرنوي سيمو په کومو ځايونو کې چې د خاورې تخريب ډير زيات او هوارې ځمکې وجود نه لري نو کيداى شي چې د زينې په شکل غونډې جوړې او په هره پايه کې يو نيالګى کيښودل شي او يا هم تر اسونه جوړ شي. د يادونوې وړ دى چې جرمن اګرواکشن د ګلابو د کرنې لپاره مستطيل سيستم پکار وړى دى. د نيالګيو او قطارونو تر منځ فاصلې Spacing: ځينې عوامل د نيالګيو او دهغوي د قطارونو تر منځ په فاصلو باندې ټکونوکې اغيزې لري عبارت دي له: 1.	د نبات نوعه ( دنبات د ښاخونو شعاع لوړوالى ) عمر. 2.	اقليم ( په ګرمو سيمو کې زياته او په ساړو سيمو کې کمه فاصله د نمو په نسبت). 3.	خاورې ( په ښيرازه خاور و کې فاصله زياته او په ډنګرو خاورو کې کمه فاصله). 4.	د اوبو موجوديت (د زياتو اوبو په شتوالى زياته فاصله). 5.	ښاخبري ( که ښاخبري صورت نيسي نو فاصله بايد کمه په نظر کې ونيول شي). 6.	کرنيز عمليات ( د کرنيزو عملياتو په صورت کې زياته فاصله په نظر کې ونيول شي). د نبات د شمير د معلومولو لپاره لانديني فرمول پکار وړو: د قطار فاصله x د بوټو فاصله/ ټول ساحه په متر مربع = د نبات شمير د جرمن اګرواکشن د قطارونو تر منځ فاصله 3m او د درختچو تر منځ فاصله 0,8m ټاکلي دي خو ښه خبره داوه چې وروستي فاصله 105m وي.
عضوي مواد 			N			P			  K د ميښو خوشايي 		23، 1 		55. 0   		69. 0 د ميښو متيازې 		05، 2 		55، 0			78، 3 د غواو خوشايي 			91، 1 		01، 0			78، 3 د غواو متيازې 			74، 9 		56، 0 		40، 1 د پسونو بچي 			87، 1			79، 0 		92، 0 د پسونو متيازې 		90. 9 			10، 0 		31، 12 انساني فضله مواد 		24، 7 		72، 1			41، 2 انساني متيازې 			14، 17 		57، 1 		86، 4 د چرګانو فضله مواد 		50، 7 		00، 12 		5، 2 کمپوست 			75، 0 		25، 0 		50، 0 د هډوکو اوړه 			50، 3 		50، 21 وچه وينه 			50، 11 		50، 1 		60، 0 د پنبې کنجاړه 			05، 7 		90، 0			16، 1 په عمومي صورت سره يو ټن تازه عضوي سره چې په 227 کيلوګرامه عضوي موادو بدليږي 4,5kg نايتروج، 2,5kg او، P2O 5 او K2O   4,5kg خاورو ته ورکوي پدې حال کې چې لانديني فصلونه په کال کې لاندې مقدار غذائي مواد د يو هکتار څخه جذبوي:
دشت قلعه ولسوالۍ
د دشت قلعه ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۵،۳۴۷ وگړو ته رسېږي.
دګلابو بوتانيکي خواص
د بوټو انتقالول (Transplanting)
د منرالو د کموالي نښې Sympoms of Mineral Definiteness: 1.	نايتروجن (N) د بوټو کمزوري او ضعيعه نمو د زړو پاڼو ژيړوالي د ګلانو د شمير کموالى او کوچنې پاتې کيدل. 2.	فاسفورس (Phosphorus) (P) د پخوالى د مخه د پاڼو رژيدل. د پاڼو ارغواني او ګلابي کيدل په پاڼو د مړو او وچو دغونو موجوديت 3.	پوتاشيم (potassium) (K): •	د پاڼو د څوکو وچيدل د پاڼو د څوکو پورته خواته تاويدل 4. اوسپنه (Fe): د څانګو په خو کو کې نوو پاڼو ژيړ او ختل پدې شرط چې د پاڼې رګونه شنه وي. 5. جست (Zn): •	 په پاڼو کې د مړو او نصواري داغونو شتوالى •	کوچني پاڼې او لنډ بندونه په بندونو کې غنچه ئي پاڼې. اوبه خور (Irrigation): لکه چې د مخه يادونه وشوه چې ګلاب هغه سيمې خوښوي چې هلته اورښت کم وي نو پداسې سيمو کې کې د ښه حاصل د اخستلو او دناروغيو څخه د مخنيوي لپاره لازمه ده چې د اوبو سپارښتنه وشي او ګلاب د هغه نباتاتو له جملې څخه دي چې د مصنوعي اوبخور په صورت کې حاصل ورکوي. د اوبخور مسله د خاورې کرنې او د اوبخور دسيستم پورې هم تړلي بريښي نو د اوبو مقدار پاو د اوبو کولو سيستم ټاکل مشکله خبره ده. د اوبو کيفيت: زياتره هارتيکلچري نباتات او بالخصوص ګلاب په اوبو کې او خاورو د مالګو د شتوالى په وړاندې حساسيت ښي نو سختې اوبه چې د کم سوديم او زيات کلسيم او مګنيزيم لرونکى دي د نرمې اوبه چې زيات سوډيم او کم کلسيم لري د اوبو لپاره ښه ګڼل کيږي. هغه اوبه چې د 2000ppm څخه زياتې مالګې ولري د زياتره باغي نباتاتو لپاره ښه نه بريښي په خاورو کې. د مالګو زهري خاصيت د ځينو عملياتو لکه د وبچو په منځني او لاندې برخې کې د نيالګيو کرنې او د خاورې د وچيدو څخه د مخنيوي په طريقه سره کميدلى شي. د اوبو طريقې Irrigation Methods: 1.	دوبچې سيستم 2.	ووبچې ، حوضي سيستم 3.	تغير شوي حوضي سيستم 4.	سيلابي سيستم 5.	لښتي سيستم 6.	قطره ئي سيستم 7.	باراني سيستم 8.	متبادل يو تر منځ سيستم 9.	منګي سيستم
دشت قلعه ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د تخار ولسوالۍ
دګلابو بوتانيکي خواص
د بوټو انتقالول (Transplanting)
په عمومي صورت سره په اوسني وخت کې د وبچې حوض سيستم سپارښت کيږي او هغه داچې د ګلابو د قطار ټول بوټي د لښتي تر منځ امتداد کې واقع کيږي. او بيا د هر بوټي د تنې ګرد چارپيره يو حوضي يا کاسه ډوله ساختمان جوړيږي چې زياتې اوبه پکې ډندې شي. دا بايد په پام کې ونيول شي چې اوبه پمستقيماً د ګلابو د تنې په تماس کې واقع نشي او پرهغې ونه لګيږي نو د کاسې په منځ د تنې ګرد چاپير د خاورې بله پوله په داسې ډول جوړشي چې خاوره د تنې سره تماس ونلري او هم پوله دومره لوړه وي چې اوبه پد اولې کاسې څخه ورته داخله نشي بله دا چې بيا عمومي د لښتي څخه د ګلابو بوټو تع کوچني لښتي جوړ او د تنې ګرد چاپير جوړه شيوي کاسې ته اوبه لاړې شي. بله کيدلى شي چه د ګلابو د قطار دواړو خواو ته نوي لښتي د ګلابو د قطار په امتداد جوړ او اوبه پکې جاري شي تر څو د ريښو د ساحې د خاورې د لمديدو سبب شي. همدارنګه د ګلابو د درختچو څنګ نه يو لښتي جوړيږي او بيا د همدې لښتي له لارې هر بوټي ته د اوبخور  ځانګرې  کاسه جوړيږي. د اوبو د کمښت په صورت کېدلى شي د بوټو د تنې څخه لرې په خاوره کې يو منګى چې په بيخ کې ½ cm سورې ولري ښخ او وخت په وخت د اوبو څخه ډک شي چې د نوموړي سوري څخه زيات دا غذائي موادو د جذبوونکو ريښو په ساحه کې واقع وي اوبه د خاورې د لمدوالى سبب ګرځي. د منګيو شمير د نبات د عمر او د هغوي د نباتاتو د نباتونو د شعاعو پورې تړلي دي. د اوبخور وختونه time of irrigation: د سهار لخوا اوبه شي تر څو دنباتاتو د پاڼو د سطحو اوبه تبخير او د ناروغيو چانس کم شي معمولاً د ګلابو باغ د مازيګر لخوا اوبه شي، د اوبو د شيندلو څخه پر پاڼو باندې دوهم د تنې سره د هغې مستقيم تماس څخه ډډه وشي د ګلانو د سپړيدو په وخت ګې د ځمکې وتري حالت د عطرو د زياتوالي سبب ګرځي. ددې لپاره چې ګلاب د عميقو ريښو لرونکي نو په مياشت کې يو ځل بايد ډيرې اوبه ورکړ شي تر څو دريښو وده لاندې خواته وهڅوي. په ځمکه کې د څو ساعتونو د اوبو د ډنډ پاتې کيدلو څخه بايد ډډه وشي او اضافي اوبه بايد د ځمکې څخه وويستل شي. د ګلابو د اوبخور د ادړتيا د معلومولو لپاره بايد د ګلابو د نيالګي د جذبوونو ريښو د ساحې څخه 8-10cm په ژوروالى سره خاوره وکيندل شي او موټي شي د موټي کيدلو په صورت کې نبات تږې ندې او که خاوره موټې نه شوه او ورژيدله نو اوبو کولو ته اړتيا ليدل کيږي. د هرزه ګياو کنترول لار چارې: د ګل کولو څخه د مخه د هرزه ګياو له منځه وړل ګلابو فصل ته د اوبو کاسې څخه د هرزه ګياوو پاکول، د شنې سرې د عملې څخه ګټه اخستل، د ځمکې پوښل او داسې نور د هرزه ګياوو د کنترولپاره ګټوري عملي ګڼل کيږي. هرزه ګياوې بايد د کوچنيوالى په مرحله کې له منځه يوړلى شي ځکه پدغه مرحله کې د نبات سره ښه رقابت کولى شي د هرزه ګياو د تخمونو ټوکول د ابخور پوسيله هڅول کيږيز اوبيا ټوکيدلي واښه په اسانې سره د مالي رمبي پوسيله له منځه تللي شي.
د ګلابو ښاخبري (pruning): د ناروغيو، افتونو څخه دژغورنې، نبات ته د بڼې ورکړي جسامت د کنترول او دنوي ودې تشويقول منځ ته د نوي ودې د حاصل د کيفيت لوړيدل د عمر اوږدوالى او بڼې د کرنيزو عملياتو د ښه اجرا لپاره د نبات د يوې څانګې، برخې، پاڼې لري کول ښاخبري ګڼل کيږي چې په عملي کولو سره ئې پورتنې ټولې ګټې تر لاسه کيږي. نو ګلاب هم د هغه نباتاتو له جملې څخه دى چې د ښاخبري وړاندې مثبت عکس العمل ښکاره کوي که چيرته نبات دير ګڼ وي نو بوټي د ناروغيو او افتونو ښکار ګرځي. د ښاخبري په عمليه کې بايد ټول مات، وچ، زخمي، ناروغې يو پر بل پراته څانګې، د بوټي منځ ته ټول د اخليدونکى او هم دځمکې لورته کږيدولنىک څانګې او کله هم زاړه برخې بايد لرې شي. تر څو د نبات ټول برخو ته د هوا د نفوذ، لمر روښنائي څخه ګټې اخستنې زمينه برابره شي. په عمومي توګه ښاخبري درې طريقې د ګلابو لپاره استعماليدونکى دي. 1.	سپکه ښاخبري light pruning 2.	متوسطه ښاخبري medium pruning 3.	درنده ښاخبري hard pruning سپکه ښاخبري: دا چې ګلاب دروانې ودې د ښاخونو په څو کې ګلان نيسي نو د ګلپاڼو د رژيدو څخه وروسته د غه برخه د بيا ګل کولو توانائي نلري. نو معمولاً دا برخه چې ګلان ئې نيولي وه قطع کيږي چې بايد د ګل کړر څانګې د ګل برخې څخه دوه زخې لاندې ځاى کې قطع شي تر څو هلته د ميشته زخو د تحريک سبب شي. متوسطه ښاخبري: د روغو څانګو د تير موسم د ودې نيمايي برخه او هم ځنې مزاحم څانګې په تيره قيچي سره لرې شي. درنده ښاخبري: پدې ښاخبري کې ټولې پاسنې څانګې غوڅيږي او دومره برخه ئې پريښودل کيږي چې يواځې 20cm د ځمکې څخه ارتفاع ولري. او معمولاً د 4-2 زخو لرونکى وي. پدې ډول ښاخبري کې د بوټي د منځ ښاخونه وده کوونکو څانګې له بيخه د تيره قيچي پوسيله قطع کيږي. د ښاڅونو قطع بايدپه مايل ډول بهر ته وده کوونکي د زخې څخه 2-3cm پورته صورت ونيسي تر خو وده کوونکې ښاخ بهر ته ورده وکړي او هم د مايل قطع په صورت کې ټپ ژر روغ شي. که چيرې د بوټي نمو زياته وه نو بايد متوسط او درنده ښاخبري او که نمو ضعيفه وه يواځې سپکه ښاخبري سپارښت کيږي. په شګلنو خاورو کې بايد نسبت مټينو خاورته سپکه ښاخبري صو رت ونيسي.
د ښاخبري وخت time of pruning: په عمومي صورت سره ښاخبري د استراخت په مرحله کې او يا هم استراحت ته نژدې وخت کې صورت ونيسي. ځکه په دغه کې د زخم څخه د شيرې بهيدنې عمليه وجود نلري او معمولاً زخم ته داخليدونکي د ناروغيو عامليني په استراحت کې وي. نو اوس خبره داده چې څه وخت ګلاب په استراحت کې وي. تو دلته معمو لاً د دسمبر او جنوري مياشتو کې په استراحت کې وي. خو ښاخبري دا کتوبر څخه تر جنوري پورې صورت نيولى شي. او ياهم ښاخبري بايد 20-30 ورځې د نبات د فعاليدو څخه د مخه صورت ونيسي ددې لپاره چې د نبات فعال حالت په استراحت بدل شي نو بايد د ښاخبري څخه مخکې څو هفتې نبات تږي شي او که چيرې ښاخبري د اکتوبر دمخه تر سره شي نو نبات د نوي نمو خواته بيائي چې د ژمي د ساړو په سيله به زيانمن شي. په هغه ځايونو کې چې ژمي ډي سوړ او وارې وي نو د پسرلي په موسم کې د استراحت په مرحله کې ښاخبري بايد صورت ونيسي. د عطرو د ګلابو لپاره درنده ښاخبري په هرو 6-7 کالونو کې يو ځل سپارښت شوي او پرته له هغې بايدپ وچ، زخمي، ماتې، ناروغي، او مزاحمي څانګې هر وخت د کال په اوږدو کې لري شي د ښه ښاخبري لپاره بايد تيره چاقو او بياتي استعمال شي ځکه پڅه او غير فعال چاقو ان او بياتيانې د پوستکې د زيات زخمې کيدو سبب ګرځي. د ناروغيو د انتقال د مخنويو لپاره بايد ساع په ساعت د ښاخبري سامان الات د ګرمو اوبو په وسيله تعقيم شي. د ښاخبرې څخه وروسته بايد سمدستي وروسته ټول ښاخبري شوي بقاياوې له باغ څخه لرې او وسوزل شي. کيدايشي د ښاخبر ې پوسله رامنځ ته شوي زخمونه د شرشمو د تيلو او چونې په ملهم غوړشي د هرزه
د ګلابو د ناروغيو او افتونو کنترول: ګلاب لکه د نورو کرنيزو نباتاتو پشان د ناروغيو او افتونو تر حملې لاندې راځي دغه عوامل د هغې د حاصل د کموالى او د کيفيت د کميدو او د بلې خوا د بوټو د مړينې او ژر زړيدو سبب ګرځي. دا چې د ګلابو درختچې پاڼه ريژي دې نو معمولاً په فعال حالت کې د ناروغيو افتونو تر حملې لاندې راځې چې په خاصي پاملرنې سره مخه يې نيول کيدى شي زمونږ په هيواد کې ګلاب د ځينو مهمو ناروغيو او افتونو په وسيله زيانمن کيږي چې عبارت دي له:
خاکسترک powdery mildew: فنکسي ناروغې ده چې معمولاً په پاڼو، ګل غټيوو زخو تازه او د نوې نمو په په څانګو باندې حمله کژوي او نوموړې برخې د سپين پوډر په وسيله چې ايرو ته ورته وي پوښوي چې په نتيجه کې پاڼې تويږي، ګلابي ګرځې او اخته غوټې ځان نشي پرانيستلى.
مخنيوي: د باغ د حفظ الصحې مراعتول، د نيالګيو د ګڼوالى څخه مخنيوې، د اخته څانګو پاڼو نله منځه وړل، ښاخبري د رژيدلو پاڼو ټولول او سوزول او هم د يو قشقې سوډا حلول په يو کيلن اوبو کې حل او په بوټو د هغې شيندل د ناروغېو په مخنيوي او کنترول کې موثري ثابيتيږي.
د پاڼو تر داغونه Black spot: فنکسي ناروغې دي او معمولاً پاڼې اخته کوي په هغه پاڼو څرګنديږي چې د څوساعتو لپاره پاتې شي. دغه ناروغې د بارانونو او زياتو اوبخور له وجهې پيداکيدلى شي ددې ناروغې نښيې دادي چې د پاڼو په پورتنې برخې باندې تورو دايروي دغونو څرګنديږي چې په نتيجه کژې پاڼې ژيړيږي او رژيږي.
مخنيوي: د پاڼو د لمدول څخه مخنيوي، د اخته رژيدلو پاڼو ټولول او سوزول، ښاخبري او هم دواړو د سوډا سره د کاليو د منځلو صابونو په ګډولو او په اوبو کې د حلولو وروسته شيندل مرسندويه ثابيتيږي.
د نصوراي ورستيدنه Canker: فنکسي ناروغې د ه او د نبات د ځمکې څخه پورتنې هره برخه اخته او زيانمن کولى شي چې په نتيجه کې ټول نبات له منځه ځي. نښې: په څانګو باندې د ټپونو شتوالى، په تنوباندې پړسيدلى تور او چاوديديلى خاکستري داغونه، د روان موسم په ودې باندې کوچنې سره او ارغواني داغونه چې په وروستيو کې سپين چه شي کوم چې بيا نصواري او زخمي شي. مخنيوي: د نبات د زخمي کيدو څخه مخنيوي، د استراحت په مرحله کې ښاخبري، په ناروغي د ټولو اخته څانګو ښاخبري، د اخته برخې څخه څو سانتي لاندې د څانګې غوڅول، د ښاخبري د سامان الاتو تعقيمول او هغه هم د کلورين په اوبو کې او داسې نورو عمليو پوسيله د ناروغۍ کنترول او منيوي صورت نيسي. افتونه pests: نباتي سپږې Aphids: شنيې، تورې، سرې او د مختلفو رنګونو د نرم بدن لرونکي حشرې دي چې په لومړيو کې وزرونه نلري او په وروستيو کې وزرې هم پيداکوي. په نازکو پاڼو او ډنډو کې او حتى ګلي غوټيو تغذيه کوي، شيرزبيښي، د شيرې د زبيښلو او د حشرو د فضله موادو او افرازاتو له کبله د پاڼې سطحه غوړيږي. نو د غذا جوړولو عمليه کې خند راځي او پاڼې غونجيږي. د بلې خوا د پاڼو د غوړوالي له کبله د چناسکو او نورو فنکسي ناروغيو د عاملينو د ودي لپاره زمينه برابريږى د سپږيو کنترول په ماشين او يا محلول پاش په زيات فشار سره د اوبو شيندل، د فالبينکونوو کهواره جنبان د حشراتو د ودي او نفوسو د زياتوالى لپاره هلي ځلي، د اخته برخو پريکول او د اوبو په يو سطل کي د هغي اچول، په يو ليتر اوبو کي د 5 ګرام د کاليو صابون او د نباتي منبع د حشره وژونکو په استعمال سره صورت نيولي شي. تريس Thrips: کوچني، ژيړ او خاکي رنګه حشري دي چي په پاڼو باندي خاورين سلوري کوچني داغونه او په ګلپاڼو بآندي تور رنګه خطونه منځ ته راوړي او د هغوي شيره زبيښي او حمله يي په ګرمو او وچو ورځو کي ډيره وي. ريښه خوړونکي حشري Grubs: سپين 5 سانتي متر د 2 پړسيدلي، د صواري رنګه غټ سره اوسپينى سينى او د مقعد په برخه کي خټين کڅوړه ډوله ساختمان لرونکي جنجى دي چي د خاوري لاندي معمولاً په يخو علاقو کي ريښي خوريز د شتوالي په صورت کي بايد د تازه دهيرانى سري د استعمال څخه ډډه وشي په ژمى کي ژور اوبه خور، د ځمکي قلبه کول په کنترول کي مرسته کولي شي.
پاڼې خوړو نکى حشرې Gatter pillar: ځنې حشرې د پاڼې شته پکمنتوته خورې او پاڼه يواځې د جال په شکل پاتې کيږي چې د ضياييي ترکيب په عمليه کې ستونزې رامنځت کوي او نبات د مرګ د خطر سره مخامخه کوي. د ناروغيو او افتونو د کنترول او مخنيوي تلفيقي لاري (IPM): د لاندې عملياتو اجرا د ناروغې په مخنيوي او کنترولو کې موثري ثابتيږي. 1.	د ناروغي او افتونو په وړاندې د مقاومي نوعي او ورايټي کرل 2.	د اقليم، او سيمې سره د نبات ښه توافق د ناروغيو او افتونو لپاره ارزښتمن بلل کيږي. 3.	د هرزه ګياو کنترول 4.	د اوبخور په وخت کې تنظيم او لاره 5.	د ريښو د ژوبليدو څخه مخنيوى 6.	په منظمه توګه د بوټو د غذائي موادو د اړتياو رفع کول 7.	د ځمکې سطحې قلبه کول 8.	ښاخبري کول 9.	د باغ د ځمکې پوښل 10.	په باغ کې د شنې سرې د برابرولو لپاره د ليګيومي نباتاتو کرل 11.	د باغ ګردچاپيره د باد ماتوونکو ونو کرل او کټاره نيول 12.	د رژيدلوپاڼو، څانګو راټولو او سوځول 13.	تر ډيره حده په باغ کې د نورو کرنيزو نباتاتو د کرنې څخه ډده کول 14.	پلاس سره د حشراتو، چنجو ټولول ، وژل او په ناروغيو اخته برخو ټولول او سوځول
نتيجه ګيري: دا چې ګلاب څو کلن لرګين ، پاڼريژي نبات دى نه يواځې دا چې د ګلابو څخه د عطرو په جوړولو کې استفاده کې بلکه د ګلابو څخه مختلفو مقاصدو لپاره استفاد ه کېږي څرنګه چې مخکې ذکر شو ګلاب دخپلې ښي ودې لپاره سوړ ژمى خوښوي او همدارنګه ګلاب لمر خوښونکې نبات دى او هغه ساحو کى چې د سهر لخوا عقلاً د 6 ساعته تودوخه يا لمر ولري ښه توافق کوي. ددې سره په څنګ کې ګلاب د زوجي او اغېر زوجي ډول تکثير کيږي البته دواړه طريقې ګټو او زيانونه دلودونکى دى چه د کر په وخت کې بايد په نظر کې وي. د نورو ميوه دارو ونو پشان ګلاب د څو لکنو نباتاتو د جملى څخه دى نو د بڼ جوړونه يي سر مايه ګذاري ګڼل کيږي که چيېرې د يو منظم علمي پلان په اساس بڼ چوړ شي نو د زياتو کلونو په موده کې حاصل ورکوي نو د کر په وخت کې ټول فنى او کرنيزى عملى په نظر کې نيول ښه نتيجه ورکوي چه د ګلابو څخه د ښه حاصل اخستلو او هم د ناوغۍ او افتونو په وړاندې د نباتاتو د مقاومت د لوړوالى لپاره د سرې مناسب اوبه ورکول او نووى کرنيزې عملې په خپل وخت سره اجرا کول او هم مناسب وخت ښاخبري تر سره شي.
رستاق ولسوالۍ
د رستاق ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۱۳۲،۳۱۵ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د تخار ولسوالۍ
فرخار ولسوالۍ
د فرخار ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۷،۸۶۴ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د تخار ولسوالۍ
پښتورکي
پښتورگی د انسانانو په بدن کې يو مغلقه غړی دی چې گڼ شمېر ژونپوهنيزې کړنې ترسره کوي. د دغو غړو اهمه دنده، بدن د اوبلنو توکو په هوميوستاتيک توازن کې ساتنه، ده. چې دا د بدن د اوبلنو توکو او ميټابولايټونو د چڼولو او د بدن نه د متيازو له لارې د بېکاره توکو لکه، يوريا، او په وينه کې معدني توکي او آيونونه لکه سوډيم، پوټاشيم، هايډروجن، آکسيجن او تړنگتوکي لکه امينو اسيدونه، کرياټينين، بايکاربونېټ او د گلوکوزو د وېستلو کړنه ده. پښتورگي د وينې فشار په تنظيمولو کې، د گلوکوزو په ميټابوليزم کې او په اېروتروپويېسېز يا د وينې د سروتوکو د جوړېدنې پروسې کې هم ډېر اهم رول لوبوي. د طب هغه څانگه چې د پښتورگو په اړه او ددوي د ناروغيو په اړه په کې زده کړې کېږي د نېفرولوجي په نامه يادېږي. د nephro- يا نېفرو مختاړی د پښتورگي په مانا ده چې همدا ويي د لرغوني يوناني لغت nephros (νεφρός); يا نېفروس څخه اخيستل شوی، همدا ډول د renal يا رينال صفت د پښتورگي ته اړوند په مانا ده چې دا بيا لاتين د ژبې rēnēs يا رېنيس نه راوتلی چې دا وييکه د پښتورگي مانا لري.
اناتومي
په انسانانو کې پښتورگي د خيټې په شاتنۍ برخې کې پراته دي. هر يو وگړی د دوه پښتورگو خاوند دی، چې هر يو پښتورگی د شمزي په کيڼ او ښي اړخونو کې ځای پر ځای دي. کيڼ پښتورگی د پرين نه ښکته، د توري په شاتنۍ برخه کې او ښی پښتورگی د پرين نه لږ څه ښکته، د ځيگر په شاتنۍ برخې کې، پروت دی Above each kidney is an adrenal gland (also called the suprarenal gland). The asymmetry within the abdominal cavity caused by the liver results in the right kidney being slightly lower than the left one while the left kidney is located slightly more medial. The bulk of water re-absorption in the vertebrate kidney takes place in the loop of Henle.
The kidneys are retroperitoneal and range from 9 to 13 cm in diameter; the left slightly larger than the right. They are approximately at the vertebral level T12 to L3. The upper parts of the kidneys are partially protected by the eleventh and twelfth ribs, and each whole kidney and adrenal gland are surrounded by two layers of fat (the perirenal and pararenal fat) and the renal fascia which help to cushion it. Congenital absence of one or both kidneys, known as unilateral (on one side) or bilateral (on both the sides) renal agenesis, can occur.
The kidneys receive unfiltered blood directly from the heart through the abdominal aorta which then branches to the left and right renal arteries. Filtered blood then returns by the left and right renal veins to the inferior vena cava and then the heart. Renal blood flow accounts for 20-25% of the cardiac output.
ختيځي مچۍ
ختيځي مچۍ يا هندوستاني مچۍ (په لاتين: Apis cerana) د مچیانو څخه ده چی په ختيځي آسيا کی ژوند کوي. دغه مچۍ چې دري جوړې پښې لري د ختيځي آسيا په اقتصاد کی مهم رول لوبوي. كورنى جوړښت ئې نر،ملكه او كاريگران تشكيلوي او هر يو ئې جلا دنده سرته رسوي.
د ختيځي مچۍ ډولونه
وېشنيزه:پرده وزری خوځندکې
لومړنی(بدوي) کمونیزم
بدوي کمونیزم د تاریخ په اوږدو کې د ښکار راغونډونکو ټولنو د ډالۍ اقتصاد (gift economies) د تشرېح کولو لار ده، هغه اقتصاد چې له مخې یې مالکیت او ښکار شوي اموال د یوې ډلې د ټولو غړو ترمنځ د فردي اړتیاوو له مخې وېشل کېدل. په سیاسي ټولن پوهنه او انسان پوهنه کې هم دا مفهوم شتون لري (تر ډېره کارل مارکس او فریدریش انګلز ته یې نسبت ورکول کېږي) چې له مخې یې ښکار ټولونکې ټولنې په سنتي ډول د برابري غوښتونکو ټولنیزو اړیکو او عامه مالکیت لرلو پر بنسټ توصیف کېږي. د مارکس او انګلز لپاره لومړنی الهام بخښونکی د لوئیس هنري مورګان «په ژوندانه کې د کمونېزم» توصیف و چې د ایروکوا وګړو له خوا په شمالي امریکا کې عملي کړای شو. د مارکس د اقتصادي ټولنیز جوړښت د ماډل له مخې د بدوي کمونېزم لرونکو ټولنو ترمنځ؛ ټولنیزو سلسه مراتبو او د شتمنۍ غونډولو دود شتون نه درلود.
د نظریې پراختیا
د بدوي کمونېزم اصلي نظریه د ژان ژاک روسو د آثارو د غوره وحشي په نظریه او د مورګان او الي اس. پارکر د انسان پوهنې په لومړیو مطالعاتو کې ریښه لري. انګلز لومړی کس و چې د کورنۍ د اصل، خصوصي مالکیت او دولت په نامه خپل کتاب کې چې په ۱۸۸۴ زکال کې خپور شو د لومړني(بدوي) کمونیزم په اړه په تفصیل سره لیکنه وکړه. انګلز بدوي کمونیستي ټولنې په دوه پړاوونو وویشلې: «وحشي» (ښکار ټولونکی) پړاو چې دایمي بنسټیز جوړښت یې نه درلود او له طبیعي نړۍ سره یې نږدې اړیکې لرلی او «بربر» پړاو چې د روم د سترواکۍ د پولو ترمنځ د لرغوني جرمني نفوس او همدارنګه د اروپایانو له استعمار وړاندې د شمالي امریکا د بومي وګړو په څېر یې بنسټیز جوړښت درلود چې په ټولیز ډول یې په برابري غوښتونکو زېږېدلو ټولنو کې ژوند کاوه.
مارکس او انګلز دغه اصطلاح له نورو وروستیو مارکسیستانو څخه په پراخه کچه وکاروله، هغوی دغه اصطلاح نه یوازې د ښکار ټولونکو لپاره بلکې د یو شمېر نور هغو ټولنو لپاره چې په تل پاتې کرنې بوخت و وکاروله. همدارنګه د مارکسیستانو په ګډون د وروستیو څېړونکو ترمنځ د لومړني کمونېزم د تاریخي عمر اړوند کوم توافق شتون نه لري. مارکس او انګلز همدارنګه څرګنده کړې چې څه ډول د شتمنۍ کپیټلیسټي راغونډېدو ځان د بدوي کمونېزم له ټولنیزو بنسټونو سره ونښلوه. د بېلګې په توګه په خصوصي مکاتباتو کې چې د کورنۍ د ریښي د کتاب سره په یوکال کې خپور شو، انګلز په اروپايي استعمار برید وکړ، او څرګنده یې کړه چې څه ډول هالنډي رژیم په جاوه ټاپو کې د «لرغونو کلیوالي کمونیستي ټولنو د اساساتو پر بنسټ» کرنیز تولیدات برابرول او له هغو یې ګټه اخیستله. هغه زیاته کړه چې د هالنډي ختیځ هند، بریتانوي هند او روسي سترواکۍ په څېر مواردو وښووله چې «نن ورځ څه ډول بدوي کمونېزم... د استثمار تر ټولو غوره او پراخ بنسټونه رامنځته کړي».
د پیتر کروپوتکین او الیزه رکلوس په ګډون انارشیستانو باور درلود چې هغه ټولنې چې د بدوي کمونېزم بېلګې وې له صنعتي کېدو وړاندې د انارشیستي ټولنو بېلګې هم وې. د انارشیزم او ډالۍ اقتصاد په برخه کې د کروپوتکن د کار بېلګه Mutual Aid: A Factor of Evolution (ګډه مرسته: د تکامل فکتور) ده چې د سویلي افریقا په سن وګړو باندې یې د خپل تیزس لپاره د څېړنې پایله ده.
د مورګان د کار پر بنسټ د بدوي کمونېزم باور؛ له ایروکوايي وګړو څخه د مورګان د ناسم درک او د هغې د ټولنیز تکامل د نظریې له مخې چې هغه مهال ثابته شوې، وه ناسم دی. وروستیو کره څېړنو په ښکار ټولونکو ټولنو کې د ځمکې په مالکیت، ګډ مالکیت، جنایت او عدالت تمرکز درلود. د لومړني/بدوي کمونېزم نوی تعریف کولای شو د هغه ټولنو اړوند را لنډ کړو چې د خپلې ټولنې د غړو ترمنځ یې اقتصادي همکاري لرله او د ټولنې نږدې ټولو غړو په ټولنه کې خپله ونډه لرله او همدارنګه یې له ځمکې او منابعو څخه په سوله ئیز ډول په ګډه توګه ګټنه کوله.
له شلمې پېړۍ را وروسته لرغون پېژندونکو او ټولن پوهانو د پالئوتیک دورې له ښکار ټولونکو ټولنو څخه دکالکولیتیک دورې تر زراعتي ټولنو پورې د بدوي کمونېزم اصطلاح ته پام وکړ چې په کې د ارکیاچ دورې د لتیک پړاو پالو امریکايي ټولنې هم شاملېږي. شوروي لرغون پېژندونکي د مورګان او انګلز د اثارو تر اغېز لاندې و، دوی پالئوتیک کلتورونو ته اړوند وینوس بتان  د ۱۹۲۰ مې ز لسیزې او ۱۹۳۰ مې  زلسیزې ترمنځ په شوروي اتحاد کې د بدوي کمونیستي او زن سالارو ټولنو د شواهدو په توګه وموندل.
ځانګړنې
په یوې بدوي کمونیسي ټولنه کې تولیدي ځواک له هغو وړتیا لرونکو کسانو جوړ و چې د خوړو او د ځمکو د سرچینو په راغونډولو بوخت و او ټول کسان په ښکار او راغونډو شوو توکو کې شریک و. له دې امله چې دغو ټولنو هېڅ اضافي ارزښت نه تولید کاوه هېڅ خصوصي مالکیت هم شتون نه درلود هغه چې له شخصي توکو توپیر لري لکه کالي او یو شمېر نور ورته شخصي وسایل. هغه څه چې تولید کېدل په چټکۍ سره بېرته مصرف کېدل او دا هم له دې امله و چې د کار ویش شتون نه درلود، له همدې امله هم دوی اړ و چې له یو بل سره اوږه په اوږه کار وکړي. یو شمېر هغه محدود توکي چې هر وخت یې شتون درلود – د تولید وسایل (وسایل او ځمکه، کورونه – په اشتراکي ډول ساتل کېدل. د انګلز له نظره د مورنۍ سیمې او مورني نسب اړوند د تولید کار مشترک و او دولت شتون نه درلود.
له نیولتیک انقلاب وروسته د حیواناتو او بوټو اهلي کول، د رمو ساتنې او کرنې له لارې او ورپسې ښاري انقلاب له بدوي کمونېزم څخه طبقاتي ټولنې ته د عطف د ټکي په توګه ګڼل کېږي ځکه دغه تېرېدونکی پړاو د خصوصي مالکیت او غلامۍ د راڅرګندېدو سره مل و، چې له ځانه سره یې نابرابري لرله. په دې سربېره د وګړو یو شمېر ډلو یو شمېر نورو فعالیتونو لکه تولید، کلتور، فلسفې او په علم کې تخصص ته مخه کړه چې دغه چاره تر یوه بریده د ټولنیزې ډلبندۍ او د ټولنیزو طبقو د ودې لامل وګرځېده.
د لغمان ملي راډیو تلویزیون
د لغمان ولایت ملي راډیو تلویزیون د لغمان ولایت ملي راډيو تلوېزون په ١٣٨٣ لمريز کال په لغمان کې تاسيس شوى، چې راډيو يې اتلس ساعته او تلوېزون يې څلور ساعته خپرونې لري. د لغمان د ملي راډيو تلوېزون ټولې خپرونې رغنيزې، اصلاحي، ادبي او فرهنګې رنګ لري. د دغې راډيو تلوېزون مشر محب الله محب دى، چې له لسو ډېر کارکوونکي لري.
۹۷۱ (عدد)
۹۷۱ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۹۷۰ څخه  مخکي او د ۹۷۲ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۹۷۱:
په کلینډر کې
۹۷۱ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۹۷۱ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
کلفگان ولسوالۍ
د کلفگان ولسوالۍ د افغانستان د تخار ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۲۸،۱۲۲ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د تخار ولسوالۍ
سور كانگرو
توصيف
وېشنيزه:کڅوړه لرونکي ژوي
دوحشي ژوو دانقراض(له منځه تلل) لاملونه
راټولوونکی شاه پور حکیمي لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې اوځنګلونو څانګه
پورته کوونکی فیض الرحمن لغمان پوهنتون کرنې پوهنځی چاپيریال ساتنې اوځنګلونو څانګه
عمومیات
وحشي ژوي او ددغه ډګرڅیړنه په تیره بیاپه اوسني وخت کې چــــــــې له یوخوا ګڼ شمیروحشي ژوي دبیلابیلولاملونوله مخی .لکه:دډیرزیات ښکارکولوله کبله،دصنعتی سیمو اوښاری سیمو پراختیا ،دکیمیاوی زهـــــری وژونکو مرکباتو،دورځنیو فعالیتونودګڼوالــــی اواضافــی ناپاکــــیودخپـــــــــــــــریدو،دتـــرانســـــپورتـــــــــــــی کرښــــــــو، دبریښـــــــــــنااوګــــــــــــــازدلیکووپراختیااودښـــــــــــــکاردبیلابیلووســــــــایلودرامنځته کیدو،دڅړځایونواوځنکلونودلمنځــه تلواونوروډولونو له کبله مخ په ورکیدودي،نوځــکه دهغوپه هکله څیړنواهمیت موندلې دی. وحشي ژوي په مجموع کې خپل طبعي چاپیریال اوځانګړي سیمه کی ژوند لري. لکه:ځنــــــــګـلـونـو،غـرونـو،دښتـو،بــــیدیاو،څـــــړځایونو،شنوورشوګانواونوروځایونوکې ژوند لري. وحشي ژوي ټول هغه ژوندي مخلوقات دي چې دانسان له مرستی اولاس نیوي څخه پرته خپلوځانونوتــه دخــــــــــــپل ژوند تیرولواړتیاوی پوره کوي.لکه:خوراک موندل،داوسیدودځای برابرول،اوبه اونور... وحشي ژوي له هیڅ پلوه په انسان متکي نه دي اونه هم روزنی ته اړتیا لري اوپه ازاد ډول بـیدیــــــاوکی ژوندتیروي. سره لدی چې مونږپه خپلو ورځنیوخبرواتروکې وحشي ژويوته یوشمیرنوری اصطلاح ګانې.لکه:غرني ژوي،سارایي څاروي،ځنګلي یاښکاري حیوانات اوداسی نورهم کاروو،خوترټولوغوره اومـنـــــل شوي نومونه په لاندی ډول دي. همدا وحشی ژوي چه دwild life په معنا دي. لـکــه:پړانګ،لیوه،زمرۍ،ګیدړ،سورلنډی،باز،بیزو،هوسۍ،قاز،مار،کشپ،کارغه اونور... چې داټـــــــــــول زمونږاوستاسود اوسیدولو له سیموډیرلری ژوند لري.لکه: دښتو،غرونو،ولاړواوبو او ځنګلونوکې دخپل ژوند طبعي چاپیریال کې په خپلواک ډول،ازاد ژوند او تـګ را تـګ کوي اوخپلي ټولی اړتیاوی دخپل چاپیریال څخه بشپړوي،خویوشمیریي له انسان سره روږدیږي. لکه:باز،شارو،بیزو،مړزان،سوی اونور....
دافغانستان وحشي ژوي
ژوي دچاپیریال دیوی مهمې ارزښتمنی پدیدی په توګه طبعیي بیارغاونه باندی ژوره اغیزه لري په طبعیت کې په تیره بیا په ځنګلونو کې بیلابیل ژوي ژوند کوي چې هریو یي ځانګړی دنده لري. دهغو ژویو ارزښت چې په ځنګلونو او څړځایونو کې اوسیږي،د ګرځندویانو(توریستانو یا سیلانیانو) درابللو،ښکار کولو، دهغوی دپوستکي دارزښت اود طبیعت د توازن لمخی ډیر اوچت دی.د دغو ژویو يه ژوند او پایښت کې دانسانانو د فعالیت اغیزه ډیره ژوره ده او دهغوی ښکارکول او په پټنځایونو کې یي لاس وهنه دهغوی ژوند له خطر سره مخامخ کوي.انسان دځنګلونو په وهلو دکورنیو څارویو څرولو،دوښودسوځولو په خاطر دونو بوټو په پری کولو سره وحشي ژویو ته ګواښ پیښیږي. دافغانستان طبیعي جوړښت چې ډیره برخه یي غرونه دي،په تیره بیا دهندوکش لړۍ چې زیاتی لوړې ژوری او شګلنی لمنې او ډاکونه لري،دژویو لپاره یي جغرافیایي ارزښت را منځ ته کړی دی او دژوند اوژویو ډول ډول والی یي پیاوړی کړی دی. زموږ په هیواد کې دځمکی دجوړښت،اقلیمي شرایطو او خوراکي توکو دپیدا کیدو له مخی دبیلابیلو ژویو او الوتونکو لپاره دژوند غوره چاپیریالونه رامنځته شوي وي چې یو شمیر یي دادي: ذوحیاتین اوڅښیدونکي لکه :چرمښکۍ،سمساره،چنګاښ،مار او نور...                                                                                                             په افغانستان کې یوازی دمار ۲۷ ډولونه پیژندل شوي دي. او اوه ډولونه یي زهري دي چې دوه ډوله یي کبرا او پنځه ډوله يي افعي ماران تی لرونکي ژوي:چې ۱۲۰ ډولونه یي په افغانستان کې پیژندل شوي،خو له بده مرغه زیات شمیر یي اوس د له منځه تللو په حال کې دي لکه:پړانګ چې دپامیر په لوړو درو او مرغاب کې لیدل شوي وه.سور لنډیان چې دهیواد مرکزي سیمو کې ژوند کوي.لیوان ،سرې ګیدړې،غرنۍ پیشو ګانې او کوچنۍ وحشي پیشوګانې چې په ټول هیواد کې شته.چې هم په غرنیو سیمو کې او هم په ځنکلونو کې اوسیږي.همدا رنګه مارکوپولو پسونه،هوسۍ،مارخور اوزی او نور چې هر یو يي دیادولو وړ دي اودافغانستان په بیلابیلو سیمو کې ژوند کوي یوه سروې چې زموږ په هیواد کې تر سره شوې وه،په هغه کې دهیواد په بیلابیلو سیمو کې دالوتونکو ۳۰۰ بیلابیل ډولونه پیژندل شوی و چې په هغو کې د دښتو،ځنګلونو او اوبو بیلابیل الوتونکي یادولی شو چې تر ټولو نامتو یي ځاڼه ،ډنګ،مارغه،طوطي،کارغه،باښه،طوطکۍ،چنچړی،پتکه او نور دي.
ښکار او ډولونه یي
ښــــکـــاردژویـــــــودنیــولوهـــــــدف مند فعالیت دی چې هغه په ژوندي ډول حلال شوی یا یي مړجسد دپلورلو،ساتلویاخوړلوپه موخه ترلاسه شي.ښــکــارپه بیلابیلو وسایلو لکه:ټوپک،دام،جال،چنګک،تازي سپی،روزل شوی باښی اویانورو په واسطه ترسره کیږي.دښکـــــــــــــــــار لـــــــــپاره پخوا هم بــــــیلابیل وسایل کارول کیدل.دبیلګې په ډول:پخوانیووختونوکې دهوسیوښکار،دآس،غشي اولیندۍ په واسطه ترسره کیده،خودټوپک په رامنځته کیدو سره ښکاربــــله بڼه غوره کړله.معمولأ:دښـــــــــــکار لــــپاره بیلابیل ټوپکې.لکه:موشکش،بادي اوچریي کارول کیږي،چی دا دښکارپه ډول پوری اړه لري،چريي ټوپک دښکارډیرمعمول ټوپک دی چې د زرک ،سیسۍ،مرغاوۍ شامتولو،دغره کوترواوداسی نورود ښکار لپاره کارول کیږي.ځیني وخت په ښـــکارکې دوکی اوغولول هم ترسره کیږي.لکه:دمرغاویو دښکارلپاره دهغو ولاړو اوبو غاړی ته چې هلته مرغاوۍ راځي یوپټ مورچل(نور) جوړیږي او دټوپک لپاره سوري(تیرکشونه)پکی جوړیوي.دښکارلپاره په اوبو کې له خټوځخه څو څیری داسی جوړوي، چی له لری کــټ مټ دمرغاویو په څیرښکاري،پدی ډول دهوامرغاوۍ دوکه کیږي ډیرژر راکوزیږي او پدی ډول دښکاري مړۍ جوړه شي! یاهم دبازدنیولولپاره یوه ژوندۍ کوتره جال ته نږدی تړي(مولی کوي)ترڅوکوتره باز وغولوي اوپه جال کی وه نښلي ،همدارنګه ښکاري سهار د وخته یو زرک قفس کې له ځان سره دښکار وړ ځــــــای ته وړي،هلته دتیږو شاته(نور)کې کیني اوهغه ځـــــــای کې چې بوس یي اچولي وي قفس ږدي او پدې ډول ساراوي زرکان دقفس دزرک په نارواوغږونوباندی بوسوته راکوزیږي،پدی ډول دښــــــــکاري دټوپک ښکارشي.