cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محمود بريالی
دندې
محمود بريالی د خلق او پرچم گوندي اخبار ته ليکنې چمتو کولې او وروسته بیا د پلان وزير په توگه وگومارل شو. په هماغه کال کې نوموړی د سخت دريځی نشنلسټي اندونو په تړاؤ د حکومت سره د ترينگلتيا په لړ کې له کاره گوښه کړل شو او جېل ته واچول شو. خو وروسته له هغې پر کال ۱۹۷۳ ز بېرته خپلې پخوانۍ دندې د پلان وزير په توگه وگومارل شو چې له هغه لارې د نورو زده کړو لپاره شوروي اتحاد ته ولاړ او هلته ېې د لوړو زده کړو په لړ کې د سياسي وټپوهنې (سياسي اقتصاد) د ماسټرۍ بری ليک د مسکو د ښاري پوهنتون څخه ترلاسه کړ. په ۱۹۷۵ ز کې په څرگنده توگه د پرچم د څانگې د کوميټې تلپاتې غړی شو. پر ۱۳۵۷ ل کال د غويي تر کودتاه وروسته د خلق څانگې سره د بډوالي له کبله ېې د پرچمي کوميټې د مخبر په تور تورن شو او په پاکستان کې د افغان سفير په توگه په کار وگومارل شو. پر ۱۹۸۰ زيږدي کال د خلق گوند د انقلابي کوميټې عمومي غړي په توگه د حقيقت انقلاب ثور گوندي ورځپاڼې مشر وټاکل شو. پر ۱۹۸۱ ز کال کې ېې د هماغې کوميټې د سياسي سکرتر په توگه ېې دنده پرمخ وړله.
له هېواده بهر ته کډوالېدل
محمود بريالی پر ۱۳۷۱ لمريز کال په افغانستان کې د جهادي تنظيمونو تر واکمنېدو وروسته لومړی د روسيې په لور وتښتېد او بیا يې په اروپا کې جرمني (المان) ته پناه يووړه. هلته يې تر مېشتېدو وروسته د خلق او پرچم ډلو پخواني استازي بیا سره راټول کړل او د نوي گوند د جوړولو تابيا ېې وکړه. دغه نوی گوند يې د «نهضت فراگیر دموکراسی و ترقی افغانستان» په نامه ونوماوه. د پرچم ډلې پخوانی غړی او د ډاکټر نجيب الله د حکومت وروستنی لومړی وزير سلطان علي کشتمند ېې مشر وټاکل شو.
مړينه
محمود بریالی د ۱۳۸۵ ل کال د لیندۍ پر ۱۵ ( د ۲۰۰۶ ز کال د ډسمبر پر ۵ ) د ۶۵ کلو په عمر ، چې ښايي د ډېرو الکولي څښاکو د کارولو له کبله د ناروغۍ لامله وي ، په المان کې ومړ. د ده جنازه د ۱۳۸۵ ل کال د لیندۍ پر ۲۳ له المان څخه کابل ته ولېږدول شوه او بیا د کابل په شهدای سالحینو کې خاورو ته وسپارل شوه.
سرچينې
وېشنيزه:افغان کمونيستان وېشنيزه:د افغانستان د خلق د ډيموکراټيک گوند سياستوال وېشنيزه:افغان کميونيسټي واکمنان وېشنيزه:د افغانستان د خلق / پرچم د ډيموکراټيک گوند سياستوال وېشنيزه:د افغانستان د پرچم ډلې سياستوال
عبدالاحد اخوندزاده (غریبک)
عبدالاحد اخوندزاده چي په (غريبك) سره مشهوره وو دكندهار دزړې جامع پخوانی خطيب او امام اودخداي بخښلي عبدالخالق اخوندزاده زوي دمرحوم عبدالشكور اخوندزاده لمسئ دعبدالسلام اخوندزاده كړوسئ دشعيب اخوندزاده كوسئ او سليمان كودئ دئ.
دغریبک ټبر
ارواښاد غریبک دپښتنو دكاكړانوله ټبره څخه دسران نيكه (سنځرنيكه ) دزوي((حمزه ))له او لادې څخه دي اوپه ژوندوني يې يوورور دعبدالواسع اخوند زاده په نوم هم در لود چي ددې ورور په مل يې دوې مېرمني دده په ژوند كي وفات سويدي او يوه يې دده تر مړني وروسته مړه سوېده. دغریبک په پنځلسو تنو اولادونو كي دحاجي عبدالحميد ((غمجمن )) په نوم يو زوي او يوه لور پاته سوېده.
استوګنه يې
نيكونو يې دحاجي مير ويس خان نيكه دپاڅون څخه څو كاله مخكي دلورلايي څخه لمړئ كلات او بيا دكندهار ته دكورنيو ترپګنيو پراساس كوچ كړيدي اوپرهغه ځاي چي دوي استوګن سويدي دلته يې يو كلي او يو مسجد جوړ كړي چي وروسته دلوړ درشل احمدشاه بابا په دوره كي پر دې سيمه باندي دكندهارد احمد شاهي ( اشرف البلاد )• ښار څلورمه ناحيه واقع سوېده. غریبک اخوندزاده دڅلرمي ناحيې دباميزو په لمړۍ كوڅه كي پخپل پلارني ټاټوبي كي چي دزړې جامع شمال ختيځ اړخ ته موقعيت لري په ( 1274 ) لمريز كال كښي زوكړی دی اوپه ( 1329 ) لمريز كال كي یې له فاني څخه سترګي پټي كړيدي اوپخپله پلارنۍ هديره كي چي دكندهار ښار شمال پلو ته دكوټ بابا دكوڅې په ها خواته پرته ده او زوړ منار یې اوس (په ۱۴۰۱ل کال کي ) په څنګ کي دچپه کېدوپه حال کی ولاړدی خاوروته سپارل سوی دی.
زده كړي يې
دا چي ددې كورنۍ پلرونه سلسله پر سلسله ديني عالمان تېر سويدي نو ددې كورنۍ دنورو غړو غوندي مر حوم (غريبك) هم له خپل پلار عبدالخالق اخوندزاده څخه په فقه ، صرف، نحوه ، حديث ، عقايد ، منطق ، او رياضي كي زده كړي ترلاسه کړي دي ، تر دې سر بېره يې دكتابتون له اثارو څخه څر ګندېږي چي نوموړي دستورو پېژندني ( علم النجوم ) او تصوفو سره هم علاقه درلودل او په تصوفو كي یې ديوخليفه غوندي دنده پر غاړه در لوده چي په دې اړخ كي يې ځيني موريدان هم په كمال رسولي دي ، په طريقو كښي يې دعالي نقشبنديې شريفي طريقه غوره اودخپلو كورنۍ دروحانيونو پليوني (پيروي) كړېده.
سرچینې
کتاب : ایا غریبک پېژنی/ لیکوال / استاد نوراحمد قرآن مل دحاجي عبدالحمید کاکړ زوی اودعبدالاحد اخوندزاده لسمی
خپرونکی اوسمون : سبحان احمد داستاد نوراحمد قرآن مل خوریی
7 اگسټ
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د فلپين ولسمشر
د فلپين ولسمشر د فلپين د حکومت او دولت مشر دی. ولسمشر د فلپين د حکومت د اجرائيه څانګې مشري کوي او د فلپين د وسله وال ځواک اعلی سر قوماندان دی. ولسمشر نېغ په نېغه د خلکو له خوا ټاکل کېږي او د دوو ملي اجرائيوي چارواکو له جملې يو دی، دويم يې د فلپين مرستيال ولسمشر دی، خو څلورو مرستيالو ولسمشرانو د مودې له پوره کولو مخکې مړينې يا استعفا له امله د ولسمشرۍ چوکۍ بې له دې چې وټاکل شيو دا چوکۍ اشغال کړې ده.
فلپينيان عموماً خپل ولسمشر ته په خپله سيمه ييزه ژبه کې « pangulo or presidente» نوم اخلي. ولسمشر يواځې يو ځل د شپږ کلونو لپاره ولسمشري کولای شي. هر چا چې له څلورو کلونو څخه زيات وخت د ولسمشر په توګه کار کړی وي، د دويم ځل لپاره بيا نه شي ټاکل کېدای. د ۲۰۱۶ز کال د جون په ۳۰مه نېټه، «روډريګو ډوټريټي» د فلپين د اوسني او شپاړسم ولسمشر په توګه لوړه وکړه.
سيمه ييزه نوم اېښودنه
په فيلپينو ژبه (فلپيني ژبه) کې چې د فلپين له دوو رسمي ژبو يوه ده، ولسمشر ته د « pangulo» نوم اخلي. د «بيسايان» په څېر د فلپين په نورو ژبو کې د ولسمشر لپاره د « presidente» نوم عام دی، په داسې حال کې چې فيلپينيان، له انګليسي ژبې سره د ويو کوډ ته بدلون نه ورکوي.
د بونيفيشيو ټاګالوګ جمهوريت
شونې ده چې ځينې نور خلک د بديل په توګه د دې دفتر د پيلوونکو په توګه وبلل شي، خو د دې اصلاحاتو لپاره د ټاکل شويو تعريفونو پورې اړه لري. انډريس بونيفاسيو د متحد فلپين د لومړي ولسمشر په توګه بلل کېدای، ځکه  چې هغه «کاټي پونن» درېيم پياوړی ولسمشر و (په اسپانوي کې: Presidente Supremo; Filipino: Kataas-taasang Pangulo)، کاټي پونن يوه پټه انقلابي ټولنه وه، کومې چې د ۱۸۹۶ز کال د اګست په مياشت کې په څرګند ډو لد اسپانوي نېوکګر حکومت پر ضد بغاوت پيل وکړ، هغه دا ټولنه په انقلابي حکومت بدله کړه، په داسې حال کې چې خپله «د خپلواک ملت/خلکو ولسمشر و» (په فلپيني ژبه کې: Pangulo ng Haring Bayan). په داسې حال کې چې د «کاټي پونن» اصطلاح (او «پياوړی ولسمشر» لقب) په خپل ځای پاتې شول، د بونيفاسو حکومت، همدا راز د «ټاګالوګ» جمهويت په نوم هم پېژندل کېږي (په هسپانوي کې: República Tagala; Filipino: Republika ng Katagalugan)، او د «هارينګ بيان» يا «هارينګبيان» د «جمهوريت» د بديل په توګه غوره شو چې د لاتيني ژبې له « res publica» رېښو څخه اخستل شوی دی. په داسې حال کې چې د « Supremo» ټکی د نورو خلکو په اوسنيو معاصرو تاريخونو کې لنډ کړای شو، د فلپين په دوديز تاریخ کې نوموړی په همدې بنسټ يواځې په همدي لقب وپېژندل شو چې دا ټکی خپله هم د وروسته «ولسمشر» د ټکي په خلاف د «پياوړي مشر» د معنا په توګه وپېژندل شو، خو لکه څنګه چې فلپيني تاریخ پوه «ژوا چوا» يادونه کړې ده، بونيفاسيو ځان ته د « Suprem» لقب نه اخيست، بلکې ځان يې د « Kataas-taasang Pangulo» (چې معنا يې ده اعلی ولسمشر)، « Pangulo ng Kataas-taasang Kapulungan » (د اعلی مجلس مشر) يا « Pangulo ng Haring Bayan» (د خپلواک ملت/خلکو ولسمشر) په نوم یاداوه، لکه چې د هغه په خپلو لیکنو کې هم د دې شواهد شته.
که څه هم د « Tagalog » په ټکي سره د «تګالوګ» خلکو ته اشاره کېږي، کومه چې  يوه ځانګړې قومي ژبنۍ ډله ده او تر ډېره بريده په سويلي «لوژون» کې ژوند کوي، بونيفاشيو د  « Tagalog» اصطلاح د «ټګلاوګ جمهوريت» کې وکاروله، تر څو له هسپانویانو پرته، چا چې نيواکګر اصلیت درلود، د فلپاين نور ټول خلک د فلپاين د اوسېدونکو په توګه وښيي، د فلپين د ملت او خلکو په اړوند خپل اند ته يې د «خپلواک ټاګالوګ ملت/خلک» يا په ډېر دقيق ډول «د ټاګالوګ خلکو خپلواک ملت» په توګه اشاره کوله (چې په فلپيني ژبه کې يې: Haring Bayang Katagalugan، باله)، په حقيقت کې دا ټکی د «ټاګالوګ جمهوریت» يا په ډېر دقيق ډول د «د ټاګالوګ ملت/خلکو جمهوريت» اصطلاحاتو سره مترادف دی.
د فلپيني تاريخ پوه «امبيت اکامپو» په باور: بونيفاسيو د تېرولسمشر په توګه د شمېرلو مطلب دا دی چې «ميکاریو ساکي» او «ميګويل مالوار» هم بايد ولسمشران وبلل شي، ځکه چې «ساکي» د بونيفاسيو د ملي ټاګالوګ جمهوريت تصور ته دوام ورکړ او «مالوار» د فلپين جمهوريت ته دوام ورکړ، کوم چې د «ايميليو اګوينالډو» په مشرۍ د ګڼو حکومتونو ختمېدل، چا چې د بونيفاسيو خای ونیو او له «اګوينالډو» له نیول کېدو وروسته «مالوار» واک په لاس کې واخيست. له دې سره سره، د بونيفاسيو د زوزات په ګډون، داسې غوښتنې کېږي چې اوسنی حکومت «بونيفاسيو» د لومړي فلپيني ولسمشر په توګه ومني. په ۱۹۹۳ز کال کې، تاريخ پوهانو هر یو « Milagros Guerrero»، « Emmanuel Encarnacion » او « Ramon Villegas» د ملي تاریخي انستيتيوت (اوس د فلپين ملي تاریخ کميسيون) څخه غوښتنه وکړه چې بونيفاسيو د لومړي فلپيني ولسمشر په توګه ومني، خو دې انستيتيوت دا غوښتنه رد کړه او دليل يې ورکړ چې بونيفاسیو ان د «کاټي پونان» لومړی مشر هم نه و، بلکې « Deodato Arellano» لومړی مشر و.
په ۲۰۱۳ز کال کې، د مانيلا ښار شورا يو قرارداد تصويب کړ، ملي حکومت يې وهڅاوه چې بونيافسو د ټاګالوګ جمهوريت د لومړي ولسمشر په توګه اعلان کړي، څوک چې د فلپين د ټول مجمع الجزاير اصلي اوسېدونکو ته منسوب دی. په ۲۰۱۳ز کال کې یو بل جلا قرارداد د فلپين د تاریخي ټولنې له خوا لاسليک شوی و، په کوم کې چې د هغه وخت د فلپين له ولسمشر «درېیم بينيګنو اکوينو» څخه په ټينګار سره غوښتنه شوې وه چې بونيفاسيو د فلپين د لومړي ولسمشر په توګه وپېژني. په همدې کال کې، د فلپین د استازو د مجلس استازو، د مجلس يو قرارداد تصويب کړ چې هڅه يې کړې وه، بونيافسيو د لومړي ولسمشر په توګه وپېژندل شي. په ۲۰۱۶ز کال کې دې ته ورته يو بل قراردا هم ثبت شوی و.
د  NHCP د «مارلون کاډيز» له مخې: دا اداره د رېښتينې او روښانه مطالعې انتظار باسي، په کومه کې د لومړي ولسمشر په توګه د بونيفاسيو د حيثيت په اړوند نوي شواهد او تر څنګ يې د پوهانو تشرېحات وي.
د اګويناډو حکومتونه او لومړی جمهوريت
د ۱۸۹۷ز کال د مارچ په مياشت کې، د هسپانيې په وړاندې د فلپين د لومړي اوښتون پر مهال، د «کاويټ» په «ټيرجيروز» کې د «تيرجيروز» په مجلس کې «اميلو اګوينالډو» د نوي انقلابي حکومت د مشر په توګه وټاکل شو. د نوي حکومت مطلب دا و چې د «کاټي پونن» ځای ونيسي. دې په څرګند ډول ته د «فلپین جمهوريت» (په هسپانوي کې: Republica Filipina) (د فلپین نجمهوريت) (هسپانوي: Republica de Filipinas) او «د ټولو ټاګالوګس حکومت» يا «د ټولو ټالګالوګ ملت/خلکو حکومت» (په فلپیني کې: Pamahalaan ng Sangkatagalugan).
څو مياشتې وروسته په نومبر کې اګوينالډو يو ځل بيا په «Biak-na-Bato, Bulacan» ولسمشر وټاکل شو چې د منظم «فلپين جمهوريت» (په هسپانوي کې: Republica de Filipinas) مشري يې کوله، چې اوس به عمومي توګه د «د بيک-نا-باټو جمهوريت» په توګه پېژندل کېږي. په همدې بنسټ اګوينالډو د «بيک-نا-باټو» تړون لاسليک کړ او د ۱۸۹۷ز کال په پای کې هانګ ته تبعيد کړای شو.
د ۱۸۹۸ز کال د اپريل په مياشت کې، د هسپانيې او امريکا جګړه پيل شوه او له دې وروسته د متحده ايالاتو سمندري جنګي بېړۍ «اسياټيک سکواډرون» د فلپين پر لور روانه شوه. د ۱۸۹۸ز کال د مۍ مياشتې په لومړۍ نېټه د مانيلا خليج په جګړه کې، امريکايي سمندري ځواک په پرېکنده ډول هسپانوي سمندري ځواک ته ماتې ورکړه. اګوينالډو د متحده ايالاتو په يوه سمندري بېړۍ کې فلپين ته ستون شو او انقلاب يې بیا راژوندی کړ. نوموړي د ۱۸۹۸ز کال د مۍ په ۲۴مه نېټه ديکتاتوري حکومت جوړ کړ او د ۱۸۹۸ز کال د جون په ۱۲مه نېټه يې د فلپين خپلواکي اعلان کړه. په دې لنډه موده کې هغه د «ديکتاتور» لقب خپل کړ او په دې ډول د خپلواکۍ  اعلان هغه ته منسوبيږي.
ميان‌دورود ولسوالي
ميان‌دورود ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان میان‌دورود)  د ايران د مازندران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۵۵٬۰۵۳ تنه نفوس لري. د ميان‌دورود ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د مازندران ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
جوزف پرودن
د جوزف پرودن جوزف پرودن یو انارشیسټ لیکوال دی.
صنعا
صنعاء د عرب هېواد يمن پلازمېنه او لويه ښار دې کوم چې د يمن په منځۍ برخه کې پروت دې۔
ددې ښار اوسېدونکي د ۲۰۰۰ز کال له مخې څه باندې ۱٬۳۰۳٬۰۰۰ اټکل شوی دی.
ځمکپوهنه
د صعنا ښار د غرونو په منځ کې پروت دی چې د سمندر له کچې ۲۲۰۰ متره لوړ پروت دی. ددې ښار نامتو غرونه له جبل نوقوم او ایبن څخه عبارت دي.
جوزف پرودن
۳:- حکومتي نظام، ملکېت او سوسیالیزم: جوزف پرودن وایي چې حکومتونه د شخصي ملکېتونو څخه ساتنه کوي. د شر او فساد اساس دی باید له منځه یوړل شي او شخصي ملکېتونه غندي او ددې تر څنګ سوسیالیزم په اصولو او نظریاتو هم انتقادونه کوي او رد وي یی خصوصاٌ هغه سوسیالیزم چې په انقلاب متکي وي او زیاتوي چې دا ډول انقلابونه ټولنه، ټولنیزي ګټي، حالات او شیان له منځه وړي او وایی چې زه له سوسیالیزم څخه کرکه لرم او همداسی وایي چې سوسیالیزم هیڅ کله به بریالی نشی، سوسیالیزم د ټولني په نوم افراد خپل تر خپل اغیزي لاندي راولی او ازادي یی ور څخه سلب وي.
لیکنه: عبدالمنان دانش
مونروویا
مونروویا په انګلیسي Monrovia) په افریقا لویه وچه کې پروت د لیبیریا هیواد پلازمینه ده.
غاړه
غاړه (په انگریري: neck) (په لاتيني: collum) د بدن یوه برخه ده
وېشنيزه:سر او غاړه
مقتدی الصدر
سید مقتدی الصدر د شیعه گانو عراقی مذهبی او سیاسی مشر دي چی د عراق په سیاست کی مهم رول لوبوي. سید مقتدی الصدر د ۱۲ اگست په ۱۹۷۳ کال کی زېږېدلی دی. پلار یی دآیت الله محمّد صادق الصدر، کاکا یی آية الله العظمى السيد محمد باقر الصدر وو او نیکه یی لبناني آیت الله اسماعيل الصدر. د مقتدی الصدر پلار دآیت الله محمّد صادق الصدر د شیعی روحانیانو څخه تر ټولو مشهور او محترم شخص وو چی د صدام حسین د حکومت په وخت کی ووژل شو.
د صدام حسین سقوط
په ۲۰۰۳ کال کی امریکا پر عراق برید وکړ او عراق یی ونیول. مقتدی صدر غوښتل چی په عراق کی د اسلام ديمو كراسى د سیاسی نظام جوړ کړي. په دی وخت کی په بغداد کی یی یوه نوی پوځی ډله جوړه کړه چی په اوس وخت کی د مهدی پوځ په نوم یادېږي. دغه پوځی ډله د شیعه گانو سره مرسته کاوه او د هغو شیعه گانو څخه یی هم دفاع کاوه. مقتدی الصدر نوی حکومت ډیر نیوکه کول او د غربی تلویژن په یوه مرکې کی یی وویل: صدام حسین یو کوچنۍ مار وو مگر امریکا یو ستر مار دي.
وېشنيزه:شيعه مسلمانان
8 اگسټ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
سورة النور
سورة النور د قرآن ۲۴ مه سورة ده.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
سرکوندا
سرکوندا په انګلیسي Serekunda) د ګامبیا هیواد لوی ښار دی. سرکوندا ښار په ۲۰۰۶م کال کې ۳۳۵,۷۳۳ وګړي لرل.
جغرافي کوراډينېټونو سيستم
جغرافيایي کوراډينېټونو (همغږي کوونکو) سيسټم يو سيسټم دی چې د ځمکې بيلا بېلې برخې مالوموي.
سرچینې
وېشنيزه:ځمکپوهنه وېشنيزه:علوم
پوسټ و ټيلي کميونيکيشن هب
پوسټ و ټيلي کميونيکيشن هب چين په ښار  گوانگژو کې جوړ شوې  يوه  لوړه ودانۍ  ده، په دې ودانۍ کې 66 منزلونه دي او ددې لوړوالی  250 ميټر (820 فټ) دی، ددې جوړول په کال  2003 کې ترسره شو۔
نور ولولئ
وېشنيزه:د اسيا لوړې ودانۍ
9 اگسټ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
دکن
په پخوانیو تاریخونو کې دغه ځای د دکن سلطنت یا واکمنۍ په نامه یاده شوې، چې اورنگ آباد، بیجا پور، حیدر آباد، بیدر، عثمان آباد او گلبرگه د دکن مشهورې سیمې وې.
اخځليک
۱- د ليکوال لطيف یاد فېسبوکپاڼه.
خرامه ولسوالي
خرامه ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان خرامه)  د ايران د فارس ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د خرامه ښار دی. دا ولسوالي ۵۴٬۸۶۴ تنه نفوس لري. د خرامه ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د فارس ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
مولانا محمد الياس کاندهلوي
پیدایښت
مولانا محمد الياس د محمد اسماعيل زوئ ،په 1885 ميلادي او 1303هجري کال کې د هند د اترپردیش ايالت د مظفرنګر په کاندهله علاقه کې زېږېدلى.
د مولانا ښوونکي او مشایخ
مولانا خپلې لمړنۍ زده کړې له خپل پلار او د خپل مشر ورور شیخ محمد یحیی د (شیخ الحدیث مولانا محمد زکریا والد صاحب) څخه تر لاسه کړي، هغه په سهارنپور مظاهرالعلوم مدرسه کې د احادیثو ښوونکی وو، مولانا د خپل پلار تر نظارت لاندې په نظام الدين کې د قران کريم حفظ وکړ او د عربي او فارسي ابتدايي کتابونه يې ولوستل. له دې نه وروسته د خپل مشر ورور سره (ګنګوه) علاقي ته لاړ او هلته د وخت د لوی فقیه شیخ رشید احمد ګنګوهي (۱۸۲۹-۱۹۰۵ز) رحمه الله شاګرد شو. مولانا په ۱۳۱۵ل کال دده سره په تصوف (طریقت) کې بیعت وکړ. په 1905 ميلادي کال کې رشيد احمد ګنګوهي وفات شو په دې وخت کې مولانا 20 کلن وو. د دوهم ځل لپاره ېي له شیخ الحدیث خلیل احمد سهارنپوري رحمه الله سره خپل بیعت نوی کړ. له شیخ عبدالرحیم رائپوري رحمه الله سره یو ځای شو او د هغه له ښوونې او روزنې ېې ګټه تر لاسه کړه. ځینې علوم ېي له شیخ اشرف علي تهانوي ۱۸۵۶-۱۹۴۳ز) چې په (حکیم الامت) مشهور دی، څخه زده کړل.
په 1908 ميلادي، 1326ھـ کال کې يې په دارالعلوم دیوبند کې داخله وکړه. د شيخ الهند محمود الحسن الدیوبندي (۱۸۵۱-۱۹۲۰ز) رحمه الله شاګرد شو، چې د دیوبند مدرسې له لویو علماوو څخه دی. له ده نه یې ترمذي او بخاري شریف وویل.
مولانا محمد الياس د وخت ستر عالم او د اسلامي نړۍ د دعوت او تبلیغ مشر وو ، مولانا صاحب د اسلامي نړۍ تر ټولو ستر تحریک (تبليغي جماعت) تاسيس کړ. نوموړي يو ځل وفرمايل که چېرې ما په دې حرکت نوم کېښودلاى نو ما به د (تحريك الايمان) نوم پرې ايښى وو، خو وروسته دغه ډله د خلکو له خوا په تبليغي جماعت مشهوره شوه. تبليغي جماعت په 1926 ميلادي کال په ميوات علاقه کې د مولانا محمد الياس په واسطه رامنځ ته شوه.
د تبليغي جماعت پیژندنه
تبليغي حرکت يو دیني جماعت دی، تبليغي جماعت خلک په قران کريم او نبوي احاديثو عمل کولو ته رابلي. دوۍ د خپلو ملاتړو هيڅ کوم رسمي راجستر نلري. تبليغي جماعت دا وخت د اسلامي نړۍ تر ټولو ستره ډله ده، تبليغي جماعت د نړۍ په 150-200 هيوادونو کې 12-150 ميليونه ملاتړ كوونكي او غړي لري. د امريكا په متحده ايالاتو کې 50000 فعاله غړي لري، تبليغي جماعت د خپلو غړو لپاره شپږ نمبري ټاکلي دي دوئ خپلو هغو غړو ته چي علماء نه وي په دغو شپږو نمبرو کې د وعظ توصيه کوي.
ددې جماعت يو فعاله غړى هغه څوک دی چې په دې جماعت کې يې څلور مياشتي وخت لګولى وي د تبليغي جماعت اوسنى امير مولانا محمد سعد د مولانا محمد الياس صاحب لمسى دی.
د نوموړي نېژدې ملګري
① شیخ عبدالرحیم شاه رحمه الله دیوبندي تبلیغي: له شیخ الیاس او له هغه وروسته د هغه له زوئ شیخ محمد یوسف سره ېي د تبلیغ په لاره کې ډیر وخت تیر کړی دی.
② شیخ احتشام الحسن کاندهلوي رحمه الله: د شیخ محمد الیاس د خور خاوند او د هغه ځانکړی باوري وو، هغه د خپل ژوند ډیره برخه د شیخ محمد الیاس په ملګرۍ او د دعوت د چارو په پرمخ بیولو کې تیره کړې.
④ د شیخ محمد الیاس له وفاته وروسته د هغه نابغه ځوی شیخ محمد یوسف کاندهلوي (۱۹۶۵-۱۹۱۷ز) رحمه الله دده ځای ناستی شو. هغه د علم په زده کړه او له هغې وروسته د بلنې او د هغه د خپراوي لپاره ډیر سفرونه تر سره کړي دي. مولانا محمد یوسف کاندهلوي د هند په ډهلي کې د مولانا محمد الیاس په کور کې چې د سیمې متدینه، نومیالۍ او عالمه کورنۍ وه وزیږید.
نوموړی د پاک زړه او نوراني څهري خاوند، د ژور علم څښتن، عالم او ډیر تقوا لرونکی شخص وو. اسلام ته یې نه هیریدونکي خدمتونه کړي دي. مولانا له کوچنیوالي څخه د اسلامي علومو سره بې کچې مینه درلوده، د عمر په لس کلنۍ کې یې قران عظیم الشان حفظ کړ، داچې هر عالم د لارښونې لپاره د چا لاس نېسي نو مولانا محمد یوسف کاندهلوي رحمة الله علیه هم د خپل پلار لاس ونیوه. کله چې یې پلار په ۱۹۶۲ هـق کال کې وفات کیده نو مولانا محمد یوسف کاندهلوي صاحب یې د تبلیغي جماعت مشر وټاکه، مولانا صاحب هم په پوره میړانه، توان او په ډیره حوصله تبلیغ او دعوت ته ادامه ورکړله، ان تردې چې په ټول شپه او ورځ کې به یې یوازې درې یا څلور ساعته خوب کاوه. نور به ټول ورځ په غونډو، تبلیغ او دعوت تیریده، خلک به یې ټولګي ټولګي د دین د دعوت لپاره د ډهلي څخه بهر شا او خوا نورو سیمو ته لیږل. او تر هغه وروسته یې د حاجیانو په واسطه د تبلیغ دا لړۍ د مکې او مدینې تر سترو ښارو ورسوله او په کراره کراره دا لړۍ اسیا، اروپا او افریقا ته هم ورسیده.
د ورین تندي، روښانه مخ، توري ږیري او میانه وني خاوند د اپریل په لومړۍ ورځ کال ۱۹۶۵ کې د جمعې په ورځ د پاکستان لاهور ښار کې وفات شو ، مړی ېي له هغه ځایه هند ته ولیږل شو او د ډهلي په نظام الدین کې د خپل پلار تر څنګ خاورو ته وسپارل شو. یوسف کاندهلوي د دعوت او تدریس ترڅنګ  د ژوند یوه برخه د حدیثو لیکنې ته هم وقف کړي وه. د امام طحاوي "رحمة الله علیه" پر (شرح معاني الاثار) یې د (اماني الاحبار) په نوم یوه منلې، واضحه، روانه او عام فهمه شرحه ولیکله. دغه رنګه یې د (حیات صحابه) او (حیات محمد هارون) په نوم مشهور کتابونه هم لیکلي دي. نوموړي د خپل پلار پر پله، پل ایښی دی.
⑤ د شیخ نابغه وراره او د خپل وخت ستر شیخ الحدیث علامه محمد زکریا کاندهلوي (۱۸۰۵-۱۹۴۴ز) هغه د شیخ محمد یوسف د تره زوئ او د خور خاوند هم وو، د شیخ محمد یوسف پالنه او لارښوونه هم  د نوموړي پر غاړه وه، شیخ الحدیث محمد زکریا د هند په ریحان او د وخت په برکت هم ستایل کیده. نوموړی شیخ الحدیث او د ډلې لوی څاروونکی وو، چې په تبلیغي نصاب کې د "ریاض الصالحین" څخه وروسته دده کتاب "مجموعه فضایل اعمال" ستر کتاب دی، دغه کتاب نړیوال شهرت هم لري او په مختلفو ژبو ژباړل شوی. شیخ له دې پرته نور ستر ستر کتابونه هم لري لکه: د مشکواة شرحه (التقریر الرفیع بمشکوۃ المصابیح) درې ۳ جلده، د موطا امام مالک رحمه الله شرحه (اوجزالمسالک) ۱۶ شپاړلس جلده، د شمائل الترمذي شرحه او د بخاري شریف (ابواب و تراجم) او داسې نور...
⑥ محدث العصر علامه محمد یوسف بنوري رحمة الله علیه هم د دې علماوو څخه د کراچۍ په نیو ټاون کې دعربیه مدرسې بنسټ ایښودونکی، مهتمم او شیخ الحدیث وو، ده هم د دعوت په کار کې ستر رول ادا کړی. د یوې اردو ژبې میاشتېنۍ مجلې مدیر او د ګڼو او غوره کتابونو لیکوال هم دی، د علامه بنوري تالیفات په لاندې ډول دي: ۱: معارف السنن شرح سنن الترمذي (د ترمذي شریف شرحه) ۲: یتیمة البیان فی شیئ من علوم القرآن (د قراني علومو پېژندنه) ۳: بغیة الاریب في مسائل القبله والمحاریب. ۴: نفحة العنبر في حیاة امام العصر الشیخ محمد انور. ۵: تجری الریاح بما لا تشتهی السفن. ۶:عوارف المنن مقدّمه معارف السنن. ۷: الأستاذ المودودی وشییٴ من حیاته وأفکاره. ۸: القصائد البنوریة. ۹: المقدمات البنوریة. ۱۰: بصائر وعبر.
⑦ مفتي محمد شفیع عثماني رحمه الله د پاکستان لوی مفتي، د کراچۍ د لاندهي دارالعلوم مهتمم، د حکیم الامت اشرف علي تهانوي ځای ناستی او د مفتي تقي عثماني والد ، د تبلیغ د ډلې له علماوو څخه وو چې په افریقا کې یئ د مرکز په جوړولو کې ډیر محنت کړی. د ګڼو کتابو لیکوال دی، معارف القران تفسیر يې تر ټولو مشهور دی، دایې د یو قادیاني د تفسیر په رد کې لیکلی دی، د قادیاني کتاب هم د معارف القران په نوم وو.
⑧ شیخ منظور احمد نعماني رحمه الله: د دعوت او تبلیغ له علماوو، د شیخ محمد زکریا او د علامه ابوالحسن ندوي له ملګرو او د دیوبند له علماوو څخه وو.
وفات
د اسلامي نړۍ ستر شخصیت مولانا محمد الیاس کاندهلوي په 13 جولائی 1944ء په نظام الدین، دهلي کې له دې فاني نړۍ څخه د تل لپاره سترګې پټې کړلې. روح یې ښاد
وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
آئیسو ۶۳۹-۳
آئیسو ۶۳۹-۳ په نړۍ کې دا کوډ د بېلابېلو ژبو دپاره استعماليږي.
وېشنيزه:کوډنه
کابل ادبي انجمن
کابل ادبي انجمن د افغان ليکوالو له لومړنيو ټولنو څخه يوه وه.
سورة الفرقان
سورة الفرقان د قرآن کريم ۲۵ مه سوره ده.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
10 اگسټ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
خرېزانتېما توغندی
خريزانتيما توغند‌ۍ (په روسي: Хризантема(ПТРК ناټو: AT-15 Springer) د غږ نه زیات یوه رهبري شوي توغندۍ ده چی د ټانکونو، زره پوښ موټرونو او هليکوپترونو (چورلکو) د منځه وړلو لپاره ورڅخه کار اخيستل کېږي. نوموړي رهبري شوي راکټ د چورلکونو او پوځي زره پوښ موټرونو څخه ویشتل کېږي.
تاريخ
د خريزانتيما راکټي سیستم په ۹۰ کلو کی د Kolomna په ښار کی د KBM لخوا طرح شو خو روسی پوځ په رسمی ډول د دغی وسلې څخه د ۲۰۰۵ کال څخه راهیسی کار اخلي. په ۲۰۱۰ کال کی د نوموړي راکټي سیستم ۱۴ موټرونه لېبيا ته صادر شول.
سرچينې
وېشنيزه:شوبلې ضد وسلې
کروډز
کروډز The Croods د ۲۰۱۳ امریکایی کمپیوټر انیمیشن ساہسک کامیډي فلم دی چې د ډریم ورکس انیمیشن لخوا تولید شوی او د 20th Century Fox لخوا توزیع شوی. دا فلم د کرک ډیمیکو او کریس سنډرز لخوا لیکل شوی او لارښود شوی و، او د نیکولاس کیج، ایما سټون، ریان رینالډز، کیترین کینر، کلارک ډیوک، او کلوریس لیچمن غږونه کوي.
قصه
د عالي بهر سپړلو لپاره لیوالتیا او په لومړي سر کې وګورئ چې د دوی د ډبرین غار هاخوا څه دي ، د تاریخ دمخه ځوانې غار انجلۍ ، یپ ، د کروډز په لویه کورنۍ کې لومړۍ ده چې د ساہسک لپاره تږي ده. په هرصورت، کله چې د هغې ډیر محافظه کار مګر ښه معنی پلار، ګرګ، چې په دې باور دی چې د دوی له غار څخه هیڅ خوندي ځای نشته، د دوی کور د جلا کیدو لیدل کیږي، کروډز به بله چاره ونه لري پرته له دې چې د خپل ژوند لپاره په خطرناکو پیلیولوتیکي منظرو کې وګرځي. د دوی په ژوند کې لومړی ځل. په دې سختو شرایطو کې، یوازې د ګی په نوم یو ډاډمن غار ځوان ښکاري چې د راتلونکي نړیوال ناورین په اړه یو څه پوهیږي؛ مګر، ایا ګرګ او د کورنۍ پاتې غړي به په هغه باور وکړي؟ په نهایت کې ، ایا کروډز به کور ته د زنګ وهلو لپاره نوی ځای ومومي؟
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
بدن
بدن (په عربي: جسم) او (په انگلیسي: Body) په نوم یادیږي؛ د یوه ژوندي موجود د غړيو ټولگې ته ويل کيږي. یا په بل عبارت د انسانانو ، حیواناتو او یا نباتاتو ( که مړه وي او یا ژوندي ) فزیکي جوړښت ته بدن یا جسم ویل کیږي. په همدې ډول د یوه شي اساسي برخې ( پرته له اطرافو ، سر او لکۍ ) ته جسم ویل کیږي. یا په بل عبارت د یوه شي او یا یوې عضوې غټې او ترټولو مهمې برخې ته  جسم ویل کیږي لکه د ونې او حیوان جسم. Body text د یوه لیک اساسي او مرکزي برخې (پرته له Head note او Foot note څخه) ته ویل کیږي. انساني جسم ( Human body ) د انسان له مکمل جوړښت څخه عبارت ده چې له سر ، غاړې ، اطرافو ، سینې ، خیټې او حوصلې څخه جوړشوی دی. کله چې انسان بلوغت ته ورسیږي نو جسم تقریباً د ۱۰۰ تریلیونه ژونکو لرونکی وي. دغه ژونکې په بیولوژیکي ډول تنظمیږي او ټول جسم جوړوي. په اوسط ډول د یوه کاهل نارینه شخص جگوالی ( په پرمختلوو هیوادونو کې ) ۱٫۷-۱٫۸ متره او د یوې کاهلې ښځې جگوالی تقریباً ۱٫۶-۱٫۷ متره دی. انساني جسم د یوشمیر سیستمونو لرونکی دی چې له عصبي ، تنفسي ، هضمي ، بولي تناسلي ، Musculoskeletal ، قلبي وعایي ، اندوکراین ، لمفاوي ، امیون او Integumentary (پوستکی او ملحقات یې ) سیستمونو څخه عبارت دي. انتي باډي د هغو مغلقو گلایکو پروتینونو څخه عبارت دي چې د انتې جن د موجودیت په صورت کې د B- lymphocytes په واسطه تولید او د انتې جن د تخریب یا خنثې کیدو لامل گرځي.
سرچینې
[Taber’s cyclopedic medical dictionary, 1997, F.A. Davis company]
[Microssoft Encarta Encyclopedia standard, 2005]
وېشنيزه:بدن
نانو الکترونیک
نانو الکترونیک (انګلیسي: Nanoelectronics) په برېښنایي یا الکترونیکي برخو کې د نانو ټیکنالوژۍ کارولو ته وایي. دا اصطلاح د وسایلو او موادو یوه متنوع ټولګه رانغاړي او عامه ځانګړنه یې دا ده چې دوی دومره کوچني دي چې بین الاتومي تعاملات او د کوانټم میخانیکي خواص باید په پراخه کچه پکې مطالعه شي. ځینې یې په لاندې ډول دي: هایبرېد مالیکولر/سیمي کنډکټر الکترونیک، یو اړخیز نانوټیوبونه/نانووایرونه (لکه سیلیکان نانووایرونه یا کاربن نانوټیوبونه) ​​یا پرمختللي مالیکولر الکترونیک.
نانو الکترونیکي وسایل د یو نانومتر (nm) او ۱۰۰ نانومتر ترمنځ اندازې سره نازک ابعاد لري. وروستي سیلیکان موسفیټ MOSFET (فلزي-اکسایډ-سیمیکنډکټر میداني-اغېزه لرونکي ټرانزیسټر یا MOS ټرانزیسټر) د ټیکنالوژۍ نسلونه لا دمخه په همدغه رژیم کې دي، چې د ۲۲ نانومترونو CMOS (تکمیلي MOS) غوټې یا نوډونه او ورپسې ۱۴ نانومتره، ۱۰ نانومتره او ۷ نانومتره فینفېټ FinFET (فین میداني-اغېزه لرونکي ټرانزیسټر) نسلونه پکې شاملېږي. نانو الکترونیک ته ځینې وختونه د بدلون راوړونکې ټیکنالوژۍ په سترګه کتل کېږي، ځکه چې اوسني هغه یې له دودیز ټرانزیسټرونو څخه پام وړ توپیر لري.
تاریخچه
فلزي نانولایر-بیس ټرانزیسټرونه په ۱۹۶۰ کال کې د اې روز له لوري، او بیا په ۱۹۶۲ کال کې د اتالا، کاهنګ او ګیپرټ لخوا وړاندیز شوي او ښودل شوي دي. په ۱۹۶۲ کال کې ګیپرټ، اتالا او کاهنګ د خپل یوه نوښتګر کار په پایله کې یو نانولایر-بیس فلزي-سیميکنډکټر یا نیمه هادي ټرانزیسټر جوړ کړ، چې د ۱۰ نانومتر په پنډوالي د سرو زرو (Au) نازک فلمونه پکې کارېدلي وو. په ۱۹۸۷ کال کې د بیژن داوري په مشرۍ د IBM یوې څېړنیزې ډلې د ټنګسټن-ګیټ ټیکنالوژۍ په کارولو سره د ۱۰ نانومتره ګیټ اکسایډ په پنډوالي سره د فلزي–اکسایډ–سیمیکمډکټر د میداني-اغېزې ټرانزیسټر (MOSFET) وړاندې کړ.
په ۱۹۹۹ کال کې د فرانسې په ګرینوبل کې د برېښنایي او معلوماتي ټیکنالوژۍ په لابراتوار کې یو CMOS (تکمیلي MOS) ټرانزیسټر جوړ شو، او د MOSFET ټرانزیسټر د اصولو محدودیتونه یې له ۱۸ نانومتر قطر سره وازمویل (چې شاوخوا ۷۰ اتومونه پکې څنګ په څنګ اېښودل شوي وو). دې چارې شونې کړه چې د یوې یورو (€) پر سکه د اووه میلیارده جنکشنونو تیوریکي ادغام چمتو شي. که څه هم CMOS ټرانزیسټر یوه داسې ساده څېړنیزه تجربه هم نه وه چې د CMOS ټیکنالوژۍ د فعالیت څرنګوالی وڅېړي، بلکې دا ښودل وو چې اوس چې موږ په خپله پر مالیکولر مقیاس کار کولو ته نږدې کېږو، دا ټیکنالوژي څه ډول کار کوي. په ۲۰۰۷ کال کې ژان باپټیسټ والډنر وویل، چې په یوه سرکټ یا مدار کې د دغه لوی شمېر ټرانزیسټرونو پر همغږي شوي منتاژ یا تړنه باندې تسلط به ناشونی وي او په صنعتي کچه رامنځته کول به یې هم ناشوني وي.
په ۲۰۰۶ کال کې د کوریا د ساینس او ​​​​ټیکنالوژۍ پرمختللي انسټیټیوټ (KAIST) او د ملي نانو فاب مرکز د کوریايي څېړونکو یوې ډلې یو ۳ نانومتره MOSFET جوړ کړ، چې د نړۍ ترټولو کوچنۍ نانو الکترونیکي وسیله وه. دا د څو-دروازه‌اي-شاوخوا FinFET ټیکنالوژۍ پر بنسټ و.
د نانو الکترونیکي سیمیکمډکټر وسایلو سوداګریز تولید په ۲۰۱۰ لسیزه کې پیل شو. په ۲۰۱۳ کال کې د اېس کې هاینېکس (SK Hynix) شرکت د ۱۶ نانومتره پروسې سوداګریز ډله‌ایز تولید پیل کړ، TSMC د 16 nm FinFET پروسې تولید پیل کړ، او سامسونګ الکترونیک د 10 nm ټولګي پروسې تولید پیل کړ؛ او TSMC بیا په ۲۰۱۷ کال د ۷ نانومتره پروسس تولید پیل کړ، او سامسونګ بیا په ۲۰۱۸ کال کې د ۵ نانومتره پروسس تولید پیل کړ. په ۲۰۱۷ کال کې TSMC شرکت تر ۲۰۲۲ کال پورې د ۳ نانومتره پروسې سوداګریز تولید لپاره خپل پلانونه اعلان کړل. په ۲۰۱۹ کال کې سامسونګ تر ۲۰۲۱ پورې د ۳ نانومتره GAAFET (څو-دروازه‌اي-شاوخوا FET) لپاره خپل پلانونه اعلان کړل.
نانو الکترونیکي وسایل
د لوړې ټیکنالوژۍ د تولید اوسنۍ پروسې د دودیزو له پورته څخه ښکته (top down) ستراتیژیو پر بنسټ دي، چېرې چې نانو ټیکنالوژي لا له وړاندې په خاموشۍ سره پېژندل شوې ده. د مدغمو سرکټونو د نازک اوږدوالي مقیاس له وړاندې څخه په سي پي یو ګانو (CPUs) یا ډاینامیک رم (DRAM) وسایلو کې د ټرانزیسټرونو د دروازې د اوږدوالي اړوند په نانومقیاس (۵۰ نانومتره او ښکته) کې شته دی.
کمپیوټرونه
نانو الکترونیک د کمپیوټر د پروسیسرونو د سيمي‌کنډکټر د جوړونې له معمولي تخنیکونو سره د ممکنه پیاوړي کولو په پرتله د لا زیات پیاوړي کولو زېری له ځان سره لري. په اوسني وخت کې یې یو شمېر طریقې تر څېړنې لاندې دي، چې د نانولیتوګرافي نوې بڼې، او همدا راز د دودیزو CMOS اجزاوو پر ځای کې د نانوموادو لکه نانووایرونو یا کوچنیو مالیکولونو کارول پکې شاملېږي. د ساحوي اغېزې ټرانزیسټرونه، د دواړو سیميکنډکټر کاربن نانوټیوبونو او هیټرو سټرکچر شوو سیميکنډکټر نانووایرونو (SiNWs) په کارولو سره جوړ شوي دي.
د حافظې ذخیره
په تېرو وختونو کې د برېښنایي یا الکترونکي حافظې په ډیزاین کې تر ډېره د ټرانزیسټرونو پر جوړولو تکیه کېده. که څه هم پر متقاطع بټنه (crossbar switch) ولاړ الکترونیک یا برقیاتو په اړه څېړنې د ډېر لوړ کثافت لرونکې حافظې د رامنځته کولو لپاره د عمودي او افقي تارونو د قطارونو ترمنځ د بیا تنظیمېدونکي متقابل ارتباط د کارولو بدیل وړاندې کړی دی. په دغه ډګر کې دوه مخکښ هغه یې یو نانټرو (Nantero) دی چې د کاربن نانوټیوب پربنسټ متقاطع (crossbar) حافظه یې رامنځته کړې او نانو-رم (Nano-RAM) نومېږي، او بل یې هم هیولټ پیکارډ (Hewlett-Packard) دی چې د فلش حافظې د راتلونکي ځایناستي په توګه یې د میمریسټر (memristor) موادو کارول وړاندیز کړي دي.
د دا ډول نوو وسایلو یوه بېلګه د سپنټرونکس (spintronics) پر بنسټ ده. په بهرنۍ ساحه کې د موادو (د الکترونونو د مدارونو یا څرخېدو له امله) د مقاومت وابستګۍ ته مقناطیسي مقاومت ویل کېږي. دا اغېزه د نانو په اندازه څیزونو لپاره پام وړ پراخېدای شي (GMR - غټ مقناطیسي-مقاومت)، د بېلګې په توګه کله چې دوې فیرومقناطیسي لایې د غیر مقناطیسي طبقې په وسیله جلا کېږي، چې څو نانومتره ضخامت یا پنډوالی لري (لکه Co-Cu-Co). د GMR اغېزه د هارډیسکونو د موادو ذخیره کولو په کثافت کې د قوي زیاتوالي لامل شوې او د ګیګابایټ کچه یې شونې کړې ده. د تونل کولو مقناطیسي مقاومت (TMR) له GMR سره خورا ورته دی او د نږدې یا مجاورو فیرو مقناطیسي لایو له لارې د الکترونونو د مدارونو یا څرخېدو د وابسته تونل پربنسټ دی. د GMR او TMR دواړې اغېزې د کمپیوټرونو لپاره د نه بدلېدونکې اصلي حافظې د رامنځته کولو لپاره کارېدای شي، لکه د تصادفي لاسرسي مقناطیسي حافظه یا (MRAM).
د نانو الکترونیکي حافظې سوداګریز تولید په ۲۰۱۰ کال کې پیل شو. په ۲۰۱۳ کال کې بیا اېس کې هاینېکس (SK Hynix) شرکت د ۱۶ نانومتره ناند (NAND) فلش حافظې ډله‌ییز تولید پیل کړ، او سمسونګ الکترونیکي کمپنۍ د ۱۰ نانومتره ملټي-لیول حجرې (MLC) ناند فلش حافظې تولید پیل کړ. په ۲۰۱۷ کال کې بیا TSMC شرکت د ۷ نانومتره پروسې په کارولو سره د SRAM حافظې تولید پیل کړ.
11 اگسټ
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
باخرز ولسوالي
باخرز ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان باخرز)  د ايران د خراسان رضوي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د باخرز ښار دی. دا ولسوالي ۵۴٬۶۱۵ تنه نفوس لري. د باخرز ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د خراسان رضوي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
امير امان الله خان
غازي امان الله خان (زېږېدنه: ١ د جون، ١٨٩٢ - مړينه: ٢٥ د اپرېل، ١٩٦٠) له ١٩١٩ زېږيز کال نه تر ١٩٢٩ زېږيز کال پورې د افغانستان پاچا وو. امان الله خان د افغانستان هغه پاچا دى ، چې په ١٩١٩ زېږيز كال يې د خپل ملت په ملاتړ انگرېزان له هېواد څخه وشړل او يو خپلواك او سرلوړى حكومت يې جوړ كړ او په همدې توگه د افغانستان د خپلواکۍ گټيالی بلل کېږي. د غازي امان الله خان د حکومت وختونه د افغانستان په تاريخ کې د يو بې ساري ولسواکۍ او ټولنيزو بدلونونو دوران وو.
امان الله خان په ١٣٠٩هـ. ق كال د شبرغان په سه شنبه كې زېږېدلى، دی د امير حبيب الله خان زوی ، د امير عبدالرحمن خان لمسی ، د امير محمد افضل خان كړوسى او د امير دوست محمد خان كودى دى. د امان الله خان مور سرور سلطانه بېگم نومېده. کله چې په ٢٠ د فبروري، ١٩١٩ زېږيز کال کې دده پلار په د لغمان په كله گوش کې شهيد شو ، نو په هغه وخت کې امان الله خان د کابل والي وو او د کابل د پوځ او خزانې ټول واک دده په لاس کې وه. په دې وخت کې امان الله خان په كابل كې پاچا شو او د خپلې پاچاهۍ له اعلان سره سم يې له انگرېزانو څخه د افغانستان خپلواكي اعلان كړه او د انگرېزانو پر ضد يې په ټول هېواد كې د خپلواكۍ د غزا ډول وغږاوه. نوموړي ډېر ژر د افغانستان د خلکو او قبايلو ملاتړ ترلاسه کړ او په همدې توگه لس کاله د افغانستان پاچا پاتې شو. اعليحضرت امان الله خان دې ته ډېر لېواله و ، چې هېواد يې پرمختگ وكړي او د نړۍ له پرمختلليو هېوادونو سره سيال شي، ده په همدې موخه د هېواد په بېلا بېلو ځايونو كې د نجونو او هلكانو لپاره ښوونځي جوړ كړل.
زده کړې
لومړنۍ زده كړې يې په شاهي دربار او بيا يې نورې زده كړې په حربيه مدرسه (حربيه ښوونځي) كې تر سره كړي. په پوځي زده كړه كې يې ځانگړى استاد هم درلود چې محمود سامي پاشاه نومېد. امان الله خان د خپل پلار په دربار كې زيات محبوبيت او مينه وال لرل. كله به چې امير چېرته په سفر ولاړ ، نو د خپل عادت له مخې به يې خپل مشران زامن په نوبت سره ځايناستي گرځول او كله به چې امان الله خان ته نوبت ورسېد، نو له درباريانو سره به يې خورا غوره چلند كاوه ، له بنديانو سره به يې ډېره نرمي كوله ، او ان كله به يې پټ ليده كاته هم ورسره كول او پر پوځيانو به يې ځانگړى پام و. همدا لامل و چې كله يې خپله پاچاهي اعلان كړه ، نو په دربار كې له كومې ځانگړې ستونزې سره مخ نه شو. امان الله خان ډېر زغم درلود ، هوښيار او مدبر سړى و ، په ډېره صريحه او څرگنده لهجه يې خبرې كولې او كله به يې چې وينا كوله مقابل لورى به يې ډېر زيات تر خپل اغېز لاندې راووست. كله چې د امير حبيب الله خان د پاچاهۍ په دوران كې روڼ اندو د مشروطيت غورځنگ جوړ كړ ، نو امان الله خان د همدې غورځنگ په فعاليتونو كې هم بشپړه ونډه واخيسته. د ځينو فعاليتونو له امله امير حبيب الله د همدې غورځنگ غړي بنديان كړل ، نو اعليحضرت امان الله د خپلې پاچاهۍ په لومړيو ورځو كې له زندان څخه را خلاص كړل او په دې توگه يې غوښتل چې د همدغو روڼ اندانو له پوهې څخه د هېواد په پرمختيا كې كار واخلي. امان الله خان يو ځوان هېوادپال شخصيت و ، چې د افغانستان د سمسورتيا او پرمختيا لپاره يې ډېرې هلې ځلې وكړې ، خو له بده مرغه چې د پرمختيا او سمسورتيا په لار كې ورته يوه مكار دښمن كمين نيولى و او امان الله خان يې په دغه لار وړاندې تگ ته پرېنښود. امان الله خان د خپل پلار د مرگ پر اوومه ورځ ملت ته په وينا كې داسې وويل: “اى د افغانستان معظم ملته! ما د پلار د شهادت پر وخت د سلطنت وكالت په كابل كې پر غږړه درلود او اوس په هغه اصالت د امانت دروند بار متوكلاً او متعصماً پر غږړه اخلم. كله چې ستر ملت زما پر سر د پاچاهۍ جوغه كېښودله، ما عهد وكړ چې د افغانستان دولت به لكه د نړۍ نورو مستقلو قدرتونو د هېواد په داخل او خارج كې ازاد او مستقل وي ، د افغانستان خلك به د قانون تابع وي ، بېگار او نور جبري كارونه به بند وي. دلته به ډېر اصلاحات راځي، چې هېواد په نړۍ كې خپل مناسب ځاى ومومي، زه به د “شاورهم فى الامر” پر اساس د هېواد چارې اجرا كوم، تاسې به د خپل دين او هېواد په چارو كې ډېر هوښيار اوسئ او په بيدارۍ به وطن ساتئ. زه تاسو، ټول اهل اسلام او ټول بني نوع انسان ته خير او سعادت غواړم.”
اعلیحضرت غازي امان الله خان د۱۹۱۹ زیږدیزکال داپریل په میاشت کې دکابل په عیدګاه جومات کې پر منبر باندې دافغانستان دخپلواکۍ اعلان کوي
کورنۍ
امیر امان الله خان د امير حبيب الله خان زوی او د سردار نصر الله خان وراره وو. نوموړی سرور سلطانه بېگم زوی او د راضيه بېگم ورور د بارکزیو له قوم څخه وو.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:د ۱۸۹۲ زېږېدنې وېشنيزه:د ۱۹۶۰ کالونو مړينې وېشنيزه:د افغانستان اميران وېشنيزه:افغان پاچايان وېشنيزه:د امير حبيب الله خان زامن
جرجی زیدان
(ډسمبر 14، 1861 - جولای 21، 1914) یو مشهور لبنانی ناول لیکونکی، ژورنالیست، مدیر او ښوونکی و، چې د الهلال مجلې د جوړولو لپاره خورا مشهور وو اوداهغه مجله وه چي نوموړي دخپلو ۲۳ ناولونو دلړۍ لپاره کاروله.
لومړنی ژوند
جرجی زیدان د ۱۸۶۱ کال د ډسمبر په ۱۴ نیټه چي د۱۲۷۸هجري سپوږمیز دجمادی الاخر له ۱۱ نیتې سره سمون خوري دلبنان په پلازمینه بیروت کې په یوه ارتودوکس عیسوی کورنۍ کې وزېږېدی. دزیدان پلار حبیب چي هغه وخت دبیروت په یوه خوراکه پلورنځي کي په کار باندي بوخت وو غوښتل یې له خپل زوی څخه هم دځان په ډول یوکارکوونکی جوړ اوپه راتلونکي کي له ده سره یوځای وظیفه سرته ورسوي خوجرجي دخپل پلار دفکرخلاف تریوولس کلنۍ پوري خپلي زدکړي په نحوه، صرف، خطاطي اوڅه اندازه فرانسوي ژبه کي سرته ورسولې اوترهغه وروسته یې دپلار دټینکار له امله دغه چاره بیرته پرېښودل. ترزدکړې پرېښودلو وروسته جرجی فقط یوکال له خپل پلارسره دنده سرته ورسول اوپه پنځلس کلنۍ کي یې یوځل بیادشپې لیسه راپیل کړه چي په دې لیسه کي نوموړي په انګلیسي ژبه باندي هم بری ترلاسه کړ اوله نړیوالو علوموسره یې په لمړي ځل اشنايي پیدا سوه. جرجی زیدان چي پرخپله انګلیسي سخت باوري وو غوښتل یې یوعربي-انګلیسي ژباړن جوړ کړي خوداکار یې هم نیمګړی پاته سو اوپه ځوانۍ کي يې دخپل پلار په څېر خوراکي توکو خرڅولوته مخه کړه.
علمي ژوند
جرجی زیدان دخپل پلارپه څېر څوکاله دخوراکي توکو په پلورباندي تېرکړه اوترهغه وروسته په ۱۲۹۸ هجري سپوږمیزکال کي دطب پوهنځي ته داخل سو ترڅوخپل علوم په یاده برخه کي لاسته راوړي. دنوموړي یاده دوره دوه کاله وغځېدل اوپه ۱۳۰۰هجزي سپوږمیز کي یې له لبنان څخه مصرته سفر وکړ خونوموړی چي کله مصرته ورسېدی هلته یې دزدکړي پرځای کارته دوام ورکړ اوترهغه وروسته له انګلیسي ځواکونو سره په عربي نړۍ کي دیوژباړن په توګه پاته سو. دژباړي په دوران کي دنوموړي انګلیسي نوره هم قوي سوه اوپه ۱۳۰۲هجري سپوږمیزکال کي بیرته دلبنان پلازميني بیرته ته ولاړی ترڅوهلته عبراني اوسریاني ژبه هم زده کړي. په ۱۳۰۳هجري سپوږمیزکي کله چي نوموړی نورپه مکمله توګه دیو پوه په حیث راڅرګندسوی وو خپل لمړنی کتاب یې د (الالفاظ العربیة والفلسفة الغویة) په نامه چاپ کړ اوترهغه وروسته مخ دلندن په لوري ولاړی. په لندن کي جرجي دختیځ پوهانوله اثارو او افکاور سره اشنا سو اوله هغوی څخه یې په پوره توګه علمي معلومات لاسته راوړه.
د جمعې لمونځ
د جمعې لمونځ د اسلام له سترو نښو څخه دی، ددې لمونځ له فرضيت څخه منکر کافر دی او څوک يې چې، له عذر پرته، د لټۍ (سستۍ) او بې پروايۍ له کبله پريږدي فاسق دی.
د جمعې لمونځ په هر عاقل، بالغ، آزاد، مقيم او تندرست مسلمان فرض ده، او په نابالغو، ناروغو، ړندو، مسافرو او ښځو باندې فرض ندی؛ خو که اداء یې کړي؛ د دوی هم د جمعې لمونځ کیږي؛ خو په دغه ورځ یې بیا د ماسپښين لمونځ ته ضرورت نشته.
الله ﷻ د قرآنکریم د (الجمعة) سورت په ۹ نمبر آیت کې داسې امر کړی دی: «يٰٓأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوٓا إِذَا نُودِىَ لِلصَّلٰوةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلٰى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ۚ ذٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ» ژباړه: -ای مؤمنانو! كله چې د جمعې په ورځ د لمانځه لپاره غږ (آذان) وشي؛ نو د الله د ذكر (لمانځه) په طرف وځغلئ، پيرل او پلورل (اخیستل او خرڅول) پريږدئ؛ دا ستاسې لپاره ډېره غوره ده، كه تاسې پوهېږۍ.
پدې لمونځ کې د بيړي ورتګ حکم ځکه دی چې، دا لمونځ بغیر له جماعت څخه نه ادا کيږي او د نورو لمونځونو په څېر قضايي هم نلري.
د جمعې په لمانځه په احاديثو هم ډير تاکيد شوی دی:
په یو روايت کې راغلي: څوک چې بغیر له عذر او ضرورت څخه د جُمعې لمونځ پريږدي، د هغه نوم به د منافق په حيث، د لوح المحفوظ په کتاب کې وليکل شي، چې نه يې ليک له منځه تللی شي او نه هم تغیر کولای شي.
همدا ډول په بل روایت کې راغلي: چا چې د جمعې آذان واوريده او بيا لمونځ ته ولاړ نشو، همداسې يې د دوهمې جمعې آذان وارويد او هغه لمانځه ته هم ولاړ نشو او همداسې تر دريو جمعو يې پرله پسې همداسې وکړل، د هغه په زړه مهر وهل کيږي او زړه يې د منافق زړه ګرځيدلی شي (چې بيا به د حق خبره، وعظ او نصيحت پر نوموړي هیڅ اثر نه کوي).
د جمعې د لمانځه طریقه
د جمعې لمونځ دوه رکعته دی او فرض عین دی. اول څلور رکعته سنت مؤکد دي، که په کور کې وشي او که په مسجد کې؛ خو تر خطبې به مخکې اداء کیږي. بیا دوه رکعته چې، په امام پسې کېږي، فرض دي. کله چې دوه رکعته فرض وشوه، له دې څخه وروسته څلور رکعته سنت او بیا دوه رکعته سنت کیږي.
د خطبې په وخت ناروا کارونه
کله چې امام د خطبې لپاره ولاړ شي، له هغه وخت څخه د خطبې تر ختم کېدو پورې خبرې کول، لمونځ کول، تګ راتګ کول، سلام اچول، د سلام ځواب ورکول، تسبیح ویل، یو چاته مسئله ورښودل، دا ټول حرام دي. د خطبې اوریدل د مسجد پر حاضرينو واجب ده، که یې آواز د چا غوږ ته ورسیږي او یا هم ونه رسیږي.
سيد محمد طاهر بينا
مخينه
سید محمد طاهر بینا د ارواښاد سید اشرف زوی پر ۱۲۹۵ لمریز کال د ننگرهار ولايت په چپرهار ولسوالۍ کې زېږيدلی او د سید موسی بټي کوټي له کورنۍ څخه دی، چې په سیمه کې له ځانگړي شهرت څخه برخمنه کورنۍ ده. د سيد محمد طاهر بينا پلار يو مېلمه پال او د ټنگ ټکور ډېر مينه وال وو چې ان خپل ټول شته يې هم ترې ځار کړي دي. سيد محمد طاهر بینا په خپل کلي کې تعلیم پیل کړ، کورنۍ يې ده او د تره زامنو ته خصوصي ملا ونيو. لومړی يې قران کريم ختم کړ، بیا يې پنج گنج، گلستان، بوستان او نور مروج کتابونه ولوستل. پر ۱۳۱۰ ل کال د هنر ښاپيرۍ تر گوتو ونیو او شاعري يې پیل کړه.
بينا پر ۱۳۱۵ ل کال د ماموریت لپاره کندهار ته ولاړ، ورپسې بیا قطغن ته ولاړ او هلته په فواید عامه کې پر دنده وگومارل شو. پر ۱۳۲۶ ل کال ننگرهار ته ولاړ او بیا يې په کونړ کې دنده واخسته. تر دې وروسته په ننگرهار کې د اداري مدیریت د سر کاتب په توگه وگومارل شو. پر ۱۳۳۷ ل کال يې په کابل راډیو کې په دنده پيل وکړ، دا هغه مهال وو چې د پښتو ولسي او ملي شاعر ملنگ جان په يوه ظاهرا ترافيکي پېښه کې ووژل شو او دی د هغه پر ځای د راډيو د پښتو موسيقۍ د منتظم په توگه وگومارل شو. تر دې وروسته يې د ننگرهار ولايت د سوداگرۍ خونې په اداره کې د کنټرولر په توگه په دنده پيل وکړ. یو کال وروسته د یاد ولایت د مطبوعاتو ادارې ته ولاړ. پر ۱۳۴۵ ل کال د ننگرهار د اوښ غونډۍ د موزیم مامور شو. نوموړی پر ۱۳۵۱ ل کال تقاعد شو او په شخصي کار و بار يې پیل وکړ. خو له ۱۳۵۹ نه تر ۱۳۶۳ کاله يې په هېواد ورځپاڼه او د راډيو تلوېزيون د موسیقۍ په څانگه کې دنده پر مخ يووړه. د سید محمد طاهر بينا د شعرونو کلیات پر ۱۳۹۱ ل کال د ننگرهار ولايت د ژورناليستانو او لیکوالو خپلواکې ټولنې له خوا په دوو ټوکو کې چاپ شو، چې «خولې نه مې قسم ختلی دی» نومېږي. د هغه ځينې نور اثار هم چاپ شوي چې زه او زما ژوند، او کرکیله نومېږي.
په پښتو موسقۍ کې د بینا د شعر ځای او چار (نقش)
اړينه ده وويل شي چې په پښتو موسیقۍ کې د سید محمد طاهر بينا شعر يو ځانگړی او په زړه پورې ځای لري. لکه څنگه چې بينا صيب يو خوږژبی شاعر وو، هماغسې يې د شعر د خوږوالي ښېگڼه په پښتو موسیقۍ کې هم جوته او اغېزناکه ده. پر دې بنسټ ويلای شو چې بینا صيب په خپلې شاعرۍ سره په پښتو موسيقۍ کې لوی چار لوبولی دی.
مړينه
د افغاني فرهنگ دغه خدمتگار د ۱۳۶۵ لمریز کال د تلې پر ۳۰ د ۷۰ اويا کالو په عمر له دې فاني نړۍ سترگې پټې کړې. اروا يې ښاده او جنت يې ځای شه.
چاپ شوي نښيرونه يې
۱- خولې نه مې قسم ختلی دی (د سید محمد طاهر بینا شعري کلیات)، د دانش خپرندویې ټولنې د ۱۳۹۱ لمريز لېږدي کال چاپ.
۲- کرکيله، د ۱۳۹۱ لمریز لېږدي کال چاپ.
۳- زه او زما ژوند.
ناچاپ نښيرونه يې
۱- د ماشومانو لوبې.
۲-کونډه غر ته ختل (يونليک).
۳- د قزاقستان خاطرې (يونليک).
اخځليک
1- http://lawang.blogfa.com/post/447
2- http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00-%2E%2E%2E00--off-0areu--00-00-10-0---0---0direct-10---4-dte--0-1l--11-en-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-00-0-0-11-10-0utfZz-8-00&a=d&c=areu&cl=CL5.44&d=HASH05ae8d07b83311ca9948a9
3- د ملي راډيو ارشيف. 4- http://www.nzdl.org/gsdlmod?e=d-00000-00-%2E%2E%2E00--off-0areu--00-00-10-0---0---0direct-10---4---0-1l--11-prs-50---20-about---00-0-1-00-0-0-11-1-0utfZz-8-00&a=d&c=areu&cl=CL5.38&d=HASH05ae8d07b83311ca9948a9
وېشنيزه: پښتانه شاعران وېشنيزه: پښتانه ليکوال وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه: پښتانه وېشنيزه: افغانان
د غربت کمښت
د غربت کمښت، د غربت هوساينه يا د غربت تخفيف د اقتصادي او بشردوستانه دواړو معيارونو يوه ټولګه ده، چې په تلپاتې ډول خلک له غربت نه را اېستلو ته متمايل دي.
لکه ياد شوي معيارونه چې د Henry George له خوا د نوموړي د اقتصاد لرغوني ودې او غربت (Progress and Poverty) په برخو کې وده ورکول شوې ده، هغه دي چې د تل لپاره د غربت له منځه وړلو د يوه نل په توګه غريبانو لپاره د روغتيا رامنځته کولو په موخه هغوی ته توانايي ورکولو د لارې چارې راپورته کوي يا يې د راپورته کولو ميلان ولري. په معاصرو دورو کې ګڼ اقتصادپوهان د جورج اصالت په غورځنګ کې لکه د ټولو لپاره طبيعي نړۍ ته د لاسرسي د پياوړي کولو په موخه د ځمکې د ارزښت ماليه، معيارونه وړاندې کوي. غربت په مخ پر وده او پرمختللو دواړو هېوادونو کې پېښېږي. کله چې غربت په مخ پر وده هېوادونو کې خورا زيات خپور شوی دی، دواړه ډوله هېوادونه د غربت د کمښت معيارونه مني او په پام کې یې نيسي.
غربت په تاريخي ډول د نړۍ په ځينو برخو کې په هغومره منل شوی دی، چې ناصنعتي اقتصاد خورا لږ توليد شوی دی، په داسې حال کې چې نفوس نږدې دومره په چټکۍ وده وکړه، چې شتمنۍ کموي. (Geoffrey Parker) وليکل چي: "په لوېديځه اروپا کې دوو سترو ښارونو (Antwerp) او (Lyon) تر ۱۶۰۰ ز پورې د ټولو وګړو درې پر څلور برخې يې دومره غريب وو چې ماليات يې نه شو ادا کولی او د همدې له امله اټکل دی چې د کړکېچ په وختونو کې هوساينې ته اړتيا ولري."د غربت کمښت په پراخه توګه د ټولې اقتصادي ودې د پايلې په توګه پېښېږي. د خوړو کمښتونه د معاصرې کرنيزې ټکنالوژۍ نه وړاندې او په هغو ځايونو کې عام وو، چې نن يې کم کړي دي. لکه نايتروجني سرې، حشره وژونکي درمل او د اوبو رسونې مېتودونه. د صنعتي اوښتون راپورته کېدلو په هغو هېوادونو کې لوړې اقتصادي ودې او د غربت له منځه وړنې ته لاره هواره کړه، چې اوسمهال د پرمختللې نړۍ په توګه په پام کې نيول کېږي. د شلمې پېړۍ پر مهال د نړۍ د يو شخص لپاره کلنی ناخالص عايد quintuple شو. په ۱۸۲۰ ز کې ٪۷۵ انسانانو د ورځې له يو ډالر نه په لږ عايد ژوند کاوه، په داسې حال کې چې په ۲۰۰۱ ز کې يوازې ٪۲۰ خلکو دا حالت درلود.
نن ورځ پرله پسې اقتصادي پرمختګ د اقتصادي آزاديو د کمښت په واسطه محدود شوی دی. اقتصادي آزادي غريبو او په ځانګړي ډول ځمکې ته د شتمنۍ د حقونو د پراخوالي غوښتنه کوي. مالي خدمتونه په تېره بيا زېرمه کول (پس انداز) د ټکنالوژي (لکه ګرځنده بانکدارۍ) په واسطه د غريبو لپاره د لاسرسي وړ جوړېدلی شي. ناګټور بنسټونه، فساد او سياسي بې ثباتي هم پانګه اچونه بې رنګه کولی شي. د روغتيا، زده کړې او زېربنا برخو کې مرستې او د حکومت ملاتړ د انساني او فزيکي پانګې په زياتولو سره په وده کې مرسته کوي.
د غربت ښکته کېدنه د وار له مخه غريبو خلکو د ژوند حالتونو ته وده ورکول هم رانغاړي. په ځانګړي ډول د طب او علمي برخو کې مرسته د غوره ژوند په چمتو کولو، لکه: شين اوښتون (Green Revolution) او د کوچني چيچک په له منځه وړلو کې اړينه ده. د نننۍ پرمختيايي مرستې تر څنګ ستونزو کې د تړلو (مشروطو) مرستو لوړ ورته والی شاملېږي، چې ملتونو ته د توليداتو د پېرلو امر کوي چې زياتره يو څه ګران بيه وي او يوازې له مرسته کوونکو هېوادونو نه رامنځته کېږي او توليدېږي. سره له دې هم، ځيني باور لري (لکه: Peter Singer په خپل کتاب: هغه ژوند چې تاسې يې ساتلی شئ کې) چې په هغو لارو کې کوچني بدلونونه چې خلک يې په شتمنو ملتونو کې خپل ژوند پرې مخې ته وړي، کولی شي د نړۍ غربت حل کړي.
اقتصادي ازادۍ
ځينو مبصرينو دعوه کړې ده، چې د اقتصادي آزادۍ له امله په نړۍ کې غربت د ښکته کېدنې په پرتله نور هم لوړېږي او د نړيوال بانک له خوا برابر شوي معلومات غبرګوي چې: «غربت کمېږي» عبارت يوه نيمګړتيا ده. دوی بحث کوي، چې غريب ته د شتمنۍ حقونو د خونديتوب پراخول د غربت د کمښت کړنلارو له ډلې يوه تر ټولو مهمه کړنلاره ده، چې يو ملت يې عملي کولی شي. د ځمکې په برخه کې د غربت حقونو خونديتوب، چې د زياتو ټولنو لپاره تر ټولو پراخه پانګه ده، د دوی د اقتصادي آزادۍ په برخه کې اړين دی. نړيوال بانک دې پايلې ته رسېږي چې د ځمکې حقونو زياتوالی د غربت د کمښت په برخه کې کليد ده، چې وايي چې د ځمکې حقونه د غريبو خلکو شتمني په ستر ډول زياتوي، ان په ځينو حالتونو کې يې دوه برابره کوي. اټکل شوې ده، چې د غريبو د شتمنۍ حکومتي پېژندنه به دوی ته د ۱۹۴۵ ز راهيسې د باندنيو ټولو مرستو په پرتله ۴۰ برابره زياته پانګه ورکړي. که څه هم تګلارې توپير درلود، نړيوال بانک وويل چې: کليدي مسئلې د شتمنۍ خونديتوب او د ځمکې د لېږد د لږ لګښت اوسېدلو ډاډمنول وې. په چين او هندوستان کې په وروستيو پېړيو کې د غربت په برخه کې يادښت شوي کمښتونه زياتره په چين کې د ډله ييز کښت د پرېښودلو او په هند کې د حکومت د red tape پرې کولو د پايلې په توګه پېښ شوي دي.
نوي شرکتونه او باندنۍ پآنګه اچونه د ناګټورو بنسټونو، فساد، د قانون کمزوري حاکميت او پراخو بيوروکراتيک خنډونو د پايلو له مخې لرې غورځول کېدلی شي. دا دوه ورځو، دوه بيوروکراتيک کړنلارو او ۲۸۰ امريکايي ډالرو ته اړتيا لري، چې په کاناډا کې سوداګري پيل کړې، په داسې حال کې چې په بوليوا کې بايد يو سوداګر ۲۶۹۶ امريکايي ډالر په فيس کې تاديه کړي، ۸۲ سوداګريزو ورځو ته په تمه کېږي او د ورته چارې د تر سره کولو لپاره له ۲۰ کړنلارو نه تېرېږي. دا ډول بهالرونکي خنډونه د کوچنيو سوداګريو په لګښت کې سترو شرکتونو ته لېوالتيا لري، چې زياتې دندې په کې رامنځته کېږي. په هند کې له اقتصادي سمونونو نه مخکې، سوداګرو بايد حکومتي چارواکو ته ان د ورځنيو عادي فعاليتونو لپاره هم بډې ورکړی وی، چې پر سوداګرۍ باندې يوه مالي اغېزه وه.
که څه هم د ټولنيزو پروګرامونوپه برخه کې د دولتي ملاتړ ختمول ځيني وختونه يې په خپه کوونکو پايلو سره د يوه وړيا مارکیټ د اصل په توګه ساتنه شوې ده. د بېلګې په ډول: نړيوال بانک پر غريبو ټولنو باندې فشار راوړي چې د هغو سرو لپاره مالي ونډې له منځه يوسي، چې زيات بزګران يې د مارکېټ په بيو کې نه شي زغملی. په پخواني شوري دولتونو کې د يوه مارکېټ اقتصاد ته د دوی د لېږد پر مهال د عامه تمويل ترتيب د روغتيا او زده کړې په برخو کې د لږ مصرف غوښتنه وکړه، چې په تېزۍ سره غربت زياتوي.