د_لرګي_ځانګړتیاوې
۲: د لرګي ميخانيکي خواص(Mechnical Properties of Wood)
د لرګي ميخانيکي خاصيت عبارت د هغه مقاومت څخه دی چې لرګي يې د خارجې قوې يا وزن په مقابل کښې له ځانه ښايې. چې د دغې خارجي قوی او وزن د وارديدلو په صورت کښې د شکل د تغير امکان لري او همدارنګه د اناتوميکي عناصرو د جلا کيدو زمينه برابروي. په هغه وخت کښې چې وزن يا خارجي قوه په يوه جسم باندې وارديږي ، داخلي قوه د جسم په داخل کښې منځ ته راځي ، د وزن يا خارجي قوی په مقابل کښې مقاومت کوي ، دا قوه د متر مربع يا سانتي متر مربع په اساس محاسبه کېږي ، د n/m2 په شکل ښودل کيږي. هغه تغيرات چې د لرګي په شکل او اندازه کښې د خارجي قوی او يا وزن د تاثير په اساس منځ ته راځي ، د لرګي د تغير شکل په نامه ياديږي. د لرګي ميخانيکي خواص د هغه په اناتوميکي جوړښت پورې اړه لري ، د دی په رابطه د ونې د تنې مختلفې برخې ، مختلف مقاومتونه د وزن يا خارجي قوی په مقابل کښې ښايې. هغه هم نوعه ونې چې د مختلفو اقليمي او محيطي شرايطو لاندې وده کوي د مختلف ډوله ميخانيکي خواصو لرونکي دي. د وزنونو او خارجي قوو په مقابل کښې په مختلفو شکلونو باندې مقاومت کوي. دا چې لرګي د ساختماني موادو په حيث په تعميراتو کښې استعماليږي ، نو ډيره خارجي قوه او وزنونه په خپل ځان باندې برداشت کولاي شي ، د لرګي په ميخانيکي خواصو باندې پوهيدل عملي او نظري اهميت لري. دا چې لرګي بيولوژيکي منشا لري په دی نسبت مغلق کيمياوي او فزيکي خواص لري. د لرګي د مختلفو برخو ميخانيکي خواص چې د خارجي قوی په مقابل کښې مقاومت کوي ، د نورو ساختماني موادو ( اوسپنه ، کانکريټ وغيره) په سختۍ سره ثابت کيږي. بعضې نور فکتورونه هم د لرګي په ميخانيکي خواصو باندې اغيزه کوي. د مثال په توګه د اناتوميکي عناصرو عدم هم اهنګي او د هغوۍ غير منظم ساختمان ، په داسې حال کښې د خارجي قوی تر اغيزې لاندې راشي د لرګي په طولي او عرضي جهت کښې مختلف تغيرات رامنځ ته کېږي. د لرګي د کلکوالي اختلاف د خارجي قوی په مقابل کښې د ونې د راډيل او تانګسيل په جهت په فوق العاده ډول احساس کېږي ، د دغه اصل په ارتباط د لرګي په مختلفو برخو باندې د خارجي قوی يا وزن د واقع کيدو په صورت کښې د لرګي مقاومت د د ی قوی په مقابل کښې په هغه زاويه پورې اړه لري چې د قوی جهت يا مسير او د لرګي د اليافو په امتداد تشکيل کېږي. د لرګي د رطوبت زياتوالی د قطعي وچوالي د حد نه د فايبرونو د رطوبت د اشباع په طرف ، د لرګي ميخانيکي خواص خرابوي.هغه لرګي چه دلوړ کثافت لرونکي وي ميخانيکي خواص يي زيات وي. د دې اصل په رابطه د اوړني لرګي د حلقو پلنوالی په خاص ډول په ستن پاڼو کښې فوق العاده ارزښت لري ، دا چې لرګي بيولوژيکي منشا لري او مقاومت د هغه د خارجي قوی په مقابل کښې د نورو اجسامو په نسبت يعنې فلزات فرق کوي. ( د هوګ د قانون په اساس د ارتجاعي اجسامو د شکل تغير مستقيما متناسب دی د هغه فشار سره کوم چې په هغه باندې وارديږي ) لرګی د فلزاتو په شان يو الستيکي جسم دی ، چې د خارجي قوی او وزن د تاثير لاندې يې په شکل کښې تغيرات راځي ، که دا تغير د اعظمي حد د هغه نه تجاوز و نه کړي ، نو د فشار د لری کولو وروسته چې په لرګي باندې واردشوی وي خپل اولنې شکل اختياروي ، دا ډول تغيرات د الستيکي تغيراتو په نامه ياديږي. هغه ډول فشار چې په يو جسم کښې الستيکي تغيرات منځ ته راوړي يو معين الستيکي حد لري. څه وخت چې ذکر شوی فشار د خپل حد څخه زيات شي جسم تخريب کوی او يا يې ماتوی. چې په همدی وجه جسمونه د قوی د تاثير د رفع کولو وروسته خپل اولنې شکل نه اختياروي او رامنځ ته شوي تغيرات په کښې په خپل ځای پاتي کېږي. د لرګي د خواصو څخه يو دا دی چې د ډير کم فشار په اثر جزوي يا الستيکي تغير کوي او دا تغيرات د اوږدې مودې لپاره په هغه کښې پاتي کېږي. د دی اصل په اساس الستيکي سرحد د لرګي په استعمال کښې کوم مفهوم نه لري او قابل د استعمال نه دی. د لرګي ميخانيکي خواص عموما د لرګي د استحکام ، وچوالي ، الستيکي خاصيت او همدارنګه د لرګي د سختوالي په اساس تعين کېږي.