cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ابن رشد
د دین او فلسفې ترمنځ اړیکه
په فصل المقال (Decisive Treatise) کې ابن رشد استدلال کوي چې: فلسفه، هغه چې د نوموړي په نظر، د عقل او ځیرکانه ( دقیق) مېتود په کارولو سره ترلاسه شوو پایلو ښودنه کوي، په اسلام کې له وحې سره منافات نه شي لرلی، ځکه دا حقیقت ته د رسېدو دوه مختلف مېتودونه دي او "حقیقت له حقیقت سره په مخالفت کې نه شي واقع کېدای". کله چې د فلسفې له مخې ترلاسه شوې پایلې د وحې له متن سره په ټکر کې ښکاري، نو په دې حالت کې بیا د ابن رشد په وینا: وحې باید د تضاد د لرې کولو لپاره تفسیر یا منطقي او تمثیلي پوهېدنې او درک ته وړاندې شي. دا تفسیر باید د هغو کسانو له خوا وشي چې، "په پوهه کې ژورې رېښې ولري"؛ دا په حقیقت کې د قرآن کریم د درېیمې سورې له اووم آیت نه اخیستل شوی عبارت دی، چې د ابن رشد په اند: هغو فیلسوفانو ته اشاره لري چې هغه د ژوند په وختونو کې "د پوهې پر لوړو مېتودونو" برلاسي وو. هغه دا استدلال هم کوي چې، قرآن کریم مسلمانان د فلسفې زده کړې او مطالعې ته رابولي، ځکه چې د طبیعت مطالعه او انعکاس به د هغو د "صنعتګر" (خدای ج) په اړه د انسان پوهه زیاته کړي. نوموړی د قرآن کریم د آیتونو په حواله، مسلمانان په طبیعت کې تفکر کولو ته رابولي او په دې اړه یې د فتوا (قانوني نظر) ورکولو لپاره کاروي ،چې فلسفه د مسلمانانو لپاره جواز لري او ښایي یو مکلفیت وي، لږ تر لږه د هغو کسانو لپاره چې وړتیا یې لري.
زده کړې
علامه ابن رشد د خپل پیر په ټولو علومو لاسبری وو. په رنځپوهنه کې د جالینوس ټول علم ده خپل کړې وو. دده فلسفه د ارستو د فلسفې شننه او لنډیز دواړه وو. دده ستورپوهنه له مجسطي څخه ترلاسه کړې وه. فقه یې د مالکي مسلک فقه وه، چې دده د هم پيرو(هم عصرو) څخه وو. پدې توگه ده داسې کوم نوی علم منځته ندې راوړی، او نه یې د کوم نوي شي بنست اېښې دی. البته دې په خپلو هم پيرو کې د تنقیدي قوت له لامله ډېر ستر ځای درلود، چې دده مثال نه د هغه په پیر کې لیدل کېده، او نه هم له هغې څخه وروسته پیدا شوې. ددې کار ښکارندوي د ابن رشد لخوا د بطلیموس د ستورپوهنې نقد دی. لدې څخه پرته هم ابن رشد د داسې بنسټونو او اصولو بنستیز افکار هم لیدل کېږي، چې د دارنگه لوړو افکارو پنځونه له غښتلي عقلونو څخه شونې ده او بس. (وگورﺉ، د ارستو مابعد الطبیعاتو د مقالاتو تلخیص،لومړی قسم، ۱۳مه برخه)
دندې
ابن رشد د قضا په سپېڅلې دنده هم د ډېېرې مودې لپاره پاتې شوې.ابن رشد محمد بن احمد بن رشد اندلسی ۱۱۱۲هجری سپوږ میز کال په ننۍ اسپانیا کې زېږېدلې. او په ۱۹۸هجری سپوږمیز کال مړ شوې دی. ابن رشد خپلې زده کړې د حقوق او رنڅپوهنې په ځانگو کې ترسره کړې. او د ډېرې مودې لپاره د سویل او کوردوبا\قرتبه په ښارونو کې پاتې شوې دی. ابن رشد د قضا په سپېڅلې دنده هم د ډېرې مودې لپارهپه غاره درلود. ابن شد ځینی ځانگړی فلسفی عقاید درلوده لکه دا چی هغوی د بقای ماده و د خدای تعالی سره د یو بل ابدی شی باندی اعتقاد در لوده. هغه ویله چی کله نا کله فلسفه د دین سره تضاد او تناقض پیدا کوی. ابن رشد یوه سنی مسلمان او مالکی مذهبه و خو دخپل د فلسفی عقایدو په جرم د دینی عالمانو له خوا په کفر با ندی تورن سوی و. د اروپای او عیسوی مذهبی عالمانو (پاپانو) له خوا هم په کفر تورن سوی و. په غربی هیوادنو کی د هغوی فلسفه د ( ابن رشدیسم ) او یا ( اوروئسیسم ) په نامه نو میالی سوی دی. هغه کوشش کوله چی د ارسطویی فلسفه پر اسلام با ندی تطبیق کری. خو هغه خپله د قران شریف په باب ځانگړی فکرونه در لو ده چی د هغوی د (فصل المقال )په کتاب کی را غلی دی. ځنی کسان وایی چه د اسلام له نظره دغه یوه کفر کونکی کتاب دی. په هره توگه ابن رشد په نړیوال کچه کی یوه نامتو او مشهور فیلسوف دی. د جرمنی مشهور لیکوال (دانته) په خپل نومیالی کتاب کی چی د ( الهی کمدی ) په نا مه مشهور دی ابن رشد نه په ډېره درناوی سره یا دونه کړی دی. او همدا رنگه د غربی هیوا دونو نومیالی نقاشان د هغوی لرغونی انځورونه جوړرکړی دی. چی دوه انځورونه یی هم دلته راوستل سوی دی. سربیره پر دا د هغوی د ژوند په باب ډېر کتا بونه او ناولی لیکل سوی دی او شاهین یوسف د هغوی د ژوند سینمایی فیلم هم جوړرکړی دی. په 8318 عیسوی کال کی په اسمان کی یوه کوچنی سیاره هم د دوی په نوم باندی نوماند سو. ( مهندس داود عطایی قندهاری )
د ابن رشد فلسفي تگلاره
د ابن رشد په فلسفه کې په عمومي توگه دده له اسلافو او هم پیرو عرب فیلسوفانو تعلیمات لیدل کېږي. مگر یواځې دا اغیزې ندي، چې دده په فکري اړخ یې اغیزمن کړې، لکن د ارستو د فلسفې اغیز هم نشو ردولای، البته په دې افکارو کې یې د نوي اپلاتوي نظریاتو زیاتونه کړې. د عرب فیلسوفانو دا ځانگړتیا ده، چې دوي د ارستو په ښوونو کې د (عقول دوایر)یا کرویات ور زیات کړي، چې د عالم او لومړي متحرک ترمنځ لیدل کېږي، او د (انبثاق) نظریه یې هم عامه کړې ده. لدې خبرې څخه ددوي موخه دا وه، چې ټول کایناتو صدور د څښټن ذات دی، او ددې نظریې شننه یې داسې کړې، چې لومړې محرک د خوځښت اتصال لومړي ځل لپاره له ټولو نږدې کُری څخه کېږي. لدې څخه وروسته هغې ته نږدې کُرې څخه، په همدې توگه په تدریجي توگه عالم ارضي سره د هغې اړیکې...
اهم کتابونه
{|border=0
او د مهمو ليکنو څخه يې يو څو په لاندې ټول دي:
نور نامتو کتابونه
‏
سرچينې
آی کتاب
وېشنيزه:فلسفه وېشنيزه:مسلمان فيلسوفان وېشنيزه:فيلسوفان
لودیځه بلوڅي ژبه
لودیځه بلوڅي چې د رخشاني (ɾæxʃɒːniː) په نامه هم یادېږي. د بلوڅي ژبې یو گړدود دی چې د ایران په شمال لودیځ سیستان بلوچستان ایالت، د پاکستان سېند ایالت په دادو ولسوالۍ، د افغانستان سویل لودیځ او د ترکمنستان په شمال ختیځ او سویل ختیځ ماري کې ویونکي لري.
بهرنۍ تړنې
وېشنيزه:ژبې  وېشنيزه:د افغانستان ژبې وېشنيزه:د ترکمنستان ژبې
ياقوت
ياقوت (په انگرېزي: Ruby) د کوروند یوه سره یا گلابي قیمتي ډبره ده چی د اکسید آلومینیوم Al2O3 او کروم Cr څخه جوړ شوي دي. ياقوتونه په آسيا، آفريقا او آسټراليا کی استخراج کېږي.
وېشنيزه:قيمتي ډبرې
واشک ولسوالۍ
واشک ولسوالۍ د پاکستان د بلوچستان ولايت یوه ولسوالۍ ده.
سرچينې
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
سايره
سايره یا اروپایي سايره، معمولي سايره (علمي نوم: Carduelis carduelis) د کوچنيو مرغانو څخه دي چې د Fringillidae په کورنۍ او د Carduelis په جنس پورې اړه لري. نوموړي مرغۍ په اروپا (برته له سکاندیناوی نه)، آسیا او شمالي افريقا کې ژوند کوي. اوږدوالي یې ۱۲ سانتيمتره او وزن يې ۱۶ گرامه دي. اروپایي سايره قوي گلابي مښوکه اوږدي وزرونه او نسواري پښې لري. بدن یې رنگي دي. سايرې د مې څخه تر اگسټ پورې په ځنگلونو کې ځاله کوي. ښځينه هر کال ۳ - ۶ هگۍ لري. ښځينه او نارينه ۱۱ - ۱۴ ورځه پر خپلو هگو باندي کښېنی. بجې ۱۳ - ۱۵ ورځه تر زیږیدلو وروسته ځاله پرېښودي.
د اروپایي سايرې ډولونه
وېشنيزه:توت خوره ډوله مرغان
تکزاس
تکزاس آیالات (تګزاس) په انګلیسي Texac) د امریکا متحده آیالاتونو دوهم پر نفوسه او لوی مساحت لرونکی آیالات دی. تکزاس له کالیفرنیا وروسته د وکړو له نظره د امریکا دوهم ګڼ نفوسه آیالات دی، همدارنګه د آلاسکا آیالات وروسته د مساخت له نظره دوهم لوی آیالات بلل میږي.
28 فبروري
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
هرنۍ ولسوالۍ
هرنائي ولسوالۍ د پاکستان د بلوچستان ولايت یوه ولسوالۍ ده.
سرچينې
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
ورمانت
ورمونت آیالات (ورمات) په انګلیسي Vermont) د امریکا متحده آیالاتونو له ډلي یو آیالات دی. ورمونت د امریکا په شمال ختیځ د نیو انګلنډ په سیمه کې پروت آیالات دی.
نرنگ
نرنگ کلی د افغانستان د کونړ ولايت د ... ولسوالۍ یو کلی دی چې ... تنه وگړي لري. ددې کلي اوسېدونکي په ... ژبه خبرې کوي.
سرچینې
وېشنيزه:افغانستان وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د کونړ کلي وېشنيزه:د ختیځو ولایتونو کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي  وېشنيزه:د افغانستان اړونده لړليک
ماہ نور بلوڅ
داهم وګوری
وېشنيزه:بلوڅ لوبگرانی وېشنيزه:پاکستانۍ لوبگرانی
29 فبروري
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د هرات جامع جومات
د هرات جامع جومات بنسټ ایښودونکی سلطان غياث الدين غوري دی، چې دده زیارت هم دهمدې جومات په شمالي برخه کې تر یوې گنبدې لاندې څرگند دی او دامشهور واکمن په ۱۲۰۲ م کال کې په حق رسیدلی دی.
د دې جومات په جنوبي برخه کې د غوریانو د دورې یو څه نقش و نگار هم پاتي دی، چې هلته یوه ښه روښانه او ښکلې کتیبه هم تر سترگو کیږي، چې د سلطان غیاث الدین نوم پرې لیکل شوی دی.
دا جومات چې کله د تیموریانو په دوران کې د دویم ځل لپاره نقش و نگار شو ، دغوري دورې نقش پکې له منځه ولاړ، چې مخکې یې یادونه وشوه ، یوازې په یوه برخه کې پاتې و، خو په ۱۹۴۳ م ۱۳۲۲ هـ ش کال کې بیا کار پيل شو او په دې اړه زیار ایستل کېده، چې هغه پخوانۍ بڼه برسېرنه او د تیموري دورې نقش ترې یو پلو ته کړي چې دا کارونه د تیموري پاچا سلطان حسین بایقرا په وخت کې صورت نیولی و، چې دهغه واکمنۍ دوره له ۱۴۶۸ څخه بیا تر ۱۵۰۶ م پورې یوه زرینه او علم پروره دوره وه.
انځورتون
وېشنيزه:د افغانستان جوماتونه وېشنيزه:هرات
د مومنانو مور
ام المومنین یا د مومنانو مور یو داسې ستایننوم دی چې د محمد صلی الله علیه وسلم سپېڅلو مېرمنو ته کارول کېږي، ځکه چې هغوی د مېندو په څېر دي. د هغوي دریځ ډېر لوړ دی. د روایتونو له مخې د نبي علیه السلام له یوولس څخه تر دیارلس پورې مېرمنو نومونه موږ ته رارسېدلي دي. ددې مېرمنو ډېری برخه یې د نبي علیه السلام څخه په عمر کې سترې وی. دا ودونه زیاتره له کونډو، رنډو سره شوي چې خاوندان به یې په جهاد کې شهیدان شوي ول، او یا هم له هغو مېرمنو سره ودونه کړي چې له کومي نوموتې او سترې عربي قیبلې سره به یې تړاو درلود، ترڅو پدې توگه وکولای شي چې نومړوې قبیله د اسلام لور ته راوبولي.
سبي ولسوالۍ
سبي ولسوالۍ د پاکستان د بلوچستان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۲۰۰۶ کال کې ۶۴،۰۹۰ و.
سرچينې
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
منظور پشتين
منظور احمد پښتين یا منظور پښتین په کال ۱۹۹۴ کې د سويلي وزيرستان په يو وړوکي کلي مولې خان سرای کې زېږېدلی. پلار عبدلودود مسيد يې د کلي په پوھنځي کې استاد دی او ځکه منظور پښتين خپلې لومړۍ زدکړې هم د کلي د پوھنځي څخه پيل کړي. د تعليم مزل يې د ګومل پوهنتون، ډېره اسماعيل خان څخه د ډي وي آيم يا د څارويو د ډاکټر د سند په اخستلو پاې ته ورسيد.
مظاهرې او رسنۍ
"''موږ د سوات پر پښتنه خاوره څوکیو ته اړتیا نه لرو"
- منظور پښتین
ښاغلی پښتين د جنورۍ تر اخره يو ناپيژندلي ځوان او ډيرو خلګو هم نه پيژنده خو کله چې يې د فبرورۍ په لومړۍ ورځ په اسلام اباد کې د پاکستان د پوځ د روي په ضد احتجاجي پرلت ووهلو نو د پښتنو په کور کور، کلي کلي او په نړۍ کې خورو پښتنو وپيژند. د څيړنکارو په وينا د منظور پښتين نوم د پاکستان په نورو ښارونو کې دومره شهرت ځکه ونه موند چې د اردو ژبې ميډيا ته پاکستاني چارواکو پټ احکامات ورکړي وو چې د پښتنو د پاڅون په اړه دې د خلکو ډيره توجه نه راگرځوي.
زده کړې
جنوبي وزیرستان سره د نورو فدرالي قبايلي سيمو د افغانستان سره په پوله پروت دی
ښاغلی پښتين د شمن خيل مسيد قبيلې د يوې غريبې کورنۍ دی. وړوکوالی يې په خپلو روايتي پښتنو کې تير شوی او ډير تنکی ځوان و چې په کال ٢٠٠٩ کې د پاکستان د پوځي عملياتو په ترڅ کې سره د کورنۍ د خپلې سيمې نه کډوال کړی شو. د کډوالۍ ژوند يې په ډيره اسماعيل خان کې تير کړو.
منظور پښتين څلور وروڼه او درې خويندې لري چې دې په کې د ټولو مشر دی. تير کال يې واده کړی. د کډوالۍ د سختو ورځو په اړه واي خپل وطن پرېښودل ورته ډير گران کار و. واي پلار يې د کډوالۍ په وخت په ده پاسلونه کړې وه چې که هر څنگه وي د هغه کتابونه دې خوندي کړي. خو په افسوس سره واي چې کله واپس کلي ته لاړو نو نه يې د کور ودانی پاتې و او نه کتابونه. منظور پښتين واي پلار يې په کور پسې دومره نه و خفه خو په کتابونو پسې يې وژړل.
منظور پښتين واي د کتابونو لوستل ورته د پلار نه لکه د ميراث پاتې دي. ښاغلې پښتين د عدم تشدد علمبردار باچا خان، د روښانيانو د تحريک مشر پير روښان او د پښتنو د تاريخ او ادب لوې ننگيال خوشحال خان خټک خپل لارښود مني. د گومل پوهنتون په دوره کې منظور پښتين د ټرايبل سټوډنټس ارگنايزيشن مشر هم پاتې شوی او د دنيا د ډيرو انقلابونو او انقلابيانو په اړه يې لوست کړی دی.
د پښتانو اوږد پرلت
د منظور پښتين په وينا د اسلام اباد په پرلت کې ورته د ټولو نه گران او بوگنونکي وختونه هغه وو چې کله حکومتي ملکانو د حکومت سره دا ومنل چې زمونږ غوښتنې پوره شوې او نور به احتجاج ختموو. او وایي،چې خلکو له يې ډاډ په دې ورکولو چې که ستاسو نه هر څه هم څوک يوسي خو ستاسو زغم او حوصله ستاسو تر ټولو لوي قوت دی او په دې يې ډاډ پيدا شو چې گډونوالو د منظور پښتين د خبرې ملاتړ اعلان کړو.
د اسلام اباد پرلت ته د منظور پښتين لومړۍ وينا دا وه چې کومې غوښتنې يې راوړي اول يې ورته د پاکستان ايين او قانون ښه مطالعه کړې او داسې نه ده چې په پټو سترگو راغلی دی.
د ماينونو د صفا کولو په اړه واي دې مسلې ته يې پوره توجه هله وگرځيده کله چې خبر شو د سکول د استاد يې دواړه پښې د ماين په چاودنه کې الوتې دي. د ماينونو د ښکار شوو خلکو مرسته يې له اوله کوله چې هم يې ورته مالي مرستې ټولولې او هم يې ورته د وينې بندوبست کولو خو دې پېښې يې د ماينونو په اړه نظر بدل کړو. واي استاد له يې نه دی تلی او نه د تلو زغم لري ځکه څنگه به هغه استاد وويني چې دی يې تر دې ځايه رارسولی او هغه به ورته ستړي مه شي ته پاڅيدلی نه شي.
د نورو خواخوږو په شان منظور پښتين پخپله هم د خپل ژوند په اړه انديښمن دی. په خوي ډير عاجز دی او نزدې ملگري يې واي منظور پښتين ډير شريف او ذهين ځوان دی. په خپل مقصد ډير مين او په خپل دريز کلک ولاړ دی.
منظور د خپل ناچاپه کتاب په اړه هم ډير انديښمن دی او واي د وزيرستان په حالاتو دغه ١۴٠٠ پاڼې کتاب به پښتانه او بشر خوښي خلک دير خپه کړي چې دوي دا ولولي د وزيرستان په خلکو څه تير شول.
د وزيرستان د خلکو شتمنۍ له منځه لاړې او د ډرون نه واخله د جنگي جهازونو په بمبارو کې په وزيرستان څه ونه شول. د طالبانو په اصليت او ظلمونو يې هم رڼا اچولی ده. واي انديښمن دی که په پښتو ژبه ليکلی کتاب يې چاپ شي دا به د خلکو قهرجن غبرگون رامنځ ته کړي.
د اسلام اباد د پرلت يا احتجاج په اړه وایي، چې دا يې د ژوند لويه کاميابي ده او نيت لري يو کتاب په دې هم وليکي چې په پرلت کې يې څه وليدل، څه پرې تير شول، کله زړه ماتی شو او څنگه يې خپل زغم ماتېدو ته پرېښودی نه دی. د وزيرستان په ښځو او ماشومانو څه تير شول او څنگه يې د رواياتو سره لوبې وشوې. منظور پښتين دا هر څه قلم ته د سپارلو نيت لري.
د تعليم مزل يې د گومل پوهنتون ډيره اسماعيل خان نه د ډي وي آيم يا د څارو د ډاکټر د سند په اخستلو پاې ته ورسيد.
سوات
منظور پشتین: د سوات امن ریاست تباه کړی دی، پوځي مرکز دې نه جوړیږي د پښتون ژغورنې غورځنگ مشر منظور پشتین په سوات کې د اتوار، یکشنبې په ورځ چې د (اپریل ٢٨، ٢٠١٨) سره برابرېږي د سوات په کبل میدان کې د زرگونو په شمیره کې پلویانو ته وینا کې ښاغلي پشتین په ریاست د وسلوالو د سرپرستۍ الزام ولگوي. هغه وویل احسان الله احسان، مسلم خان او محمود خان دې عدالتونو ته پیش کړی شي. هغه وویل هیڅ بعید نه ده چې د پاکستاني طالبانو مشر ملا فضل الله چې د سوات دی هم لکه کې د احسان الله احسان د حکومت په ولکه کې کښېني. منظور پشتین په سوات کې د پوځي چاوڼۍ د جوړیدو مخالفت وکړو. هغه غوښتنه وکړه چې امنتي ځواکونه دې د سوات نه بیرته ویستل شي. د ملا فضل الله په مشرۍ کې وسلوالو په کال ٢٠٠٨ م کې په سوات د ریاست واکمني تر نیشت حده پورځ ختمه کړې وه، د سیمې انتظام یې په لاسو کې اخیستی و او مخالفین به په جار وهل ټکول او عامونو ځایونو کې به یې مخالفین ووژل. د پي ټي ایم د سوات په جلسه کې د بې درکه کسانو خپلوانو هم گډون وکړو او غوښتنه یې کوله چې ریاست دې د دوی د خپلوانو په لټون کې مرسته وکړي
کراچۍ
د پښتون ژغورنې غورځنگ مشر منظور پشتین په کراچۍ کې هم د زرگونو په شمیره کې د پلویانو غونډې ته د اتوار، یکشنبې، په ورځ وویل که چېرې د پي ټي ایم نیول شوي کارکونکي ازاد نکړی شول او یا ورته د دړکو لړۍ بنده نشوه نو د پاکستان په شمول به په نړیواله کچه احتجاجونه پیل کړي. د کراچۍ د پښتنو د اکثریت سیمې سهراب گوټ کې د نیمې شپې نه ورسته خپل تقریر کې منظور پشتین غوښتنه وکړه چې د تحریک نیول شوي کارکونکي دې ازاد کړی شي گني نو د مۍ د میاشت د ١۵ مې نېټې نه به په پاکستان او په نړیواله کچه احتجاجونه پیل کړي.
منظور پشتین وویل په کراچۍ کې دې د حکومت امنیتي ادارې د عدالت پرته د خلکو د نیولو او د قتل لړۍ دې بنده کړي. هغه وویل د پاکستان د ائین او د قانون دلاندې د "ماورای عدالت" قتلونو او د خلکو د تښتولو په لړ کې د احتساب غوښتنه کوي او هغه کسان به د ائین د لاندې عدالتونو ته راکښ کوي چې بې قانونیو کې ککړ دي. هغه وویل د کومو خلکو وینا چې تویه شوي ده، ضایع کیدو ته به نه پریښدي.
منظور پشتین د غورځنگ دا غوښتنه تکرار کړه چې د "تروت اینډ ریکنسلینشن کمیشن" یعنې د حقیقت معلومولو او په مفاهمت دپاره دې ډله قایمه کړی شي.
په سهراب گوټ کې د پي ټي ایم جلسه د اتوار، یکشنبې، په مازدېگر شروع شوه خو د منظور پشتین په انتظار د نیمې شپې نه ورسته هم جاري وه.
هغه وویل د اسلام اباد نه یې د کراچۍ سفر په ۴٠ گنټو کې وکړو. هغه وویل که چېرې دا سفر په ۴٠ کلونو کې کول وي نو هم به یې کوي.
منظور پشتین په جلسه کې د مېرمنو د شرکت هم ساینه وکړه او وې ویل د مېرمنو احترام خو څوک ددوی نه زده کړي. هغه په خپلو پلویانو د اتحاد غږ وکړو او وې ویل چې په یوالې به خپل غږ پورته کوي.
ددې نه وړاندې منظور پشتین وي او ای ډیوه ته د کراچۍ جلسې ته په تگ ورته حکومتي ادارو وار په وار لاره نیولي وه، هوايي کمپنۍ یې د اسلام آباد نه د جهاز ټېکټ منسوخ کړی و او نامعلومو موټر یې د کراچۍ په لورې سفر کې تعقب کړی و.
د پي ټي ایم د ورستۍ جلسې دپاره د کراچۍ د پښتنو د اکثریت سیمې سهراب گوټ د لوبو په یو مېدان کې د زرگونو په شمیره کې خلک ورغلې وو چې په گڼه شمیره پکې په مېرمنې او هغه خلک هم وو چې وايي خپلوان یې د امنیتي ادارو په ولکه کې بې درکه شوي دي.
منظور پشتين وویل چې د خالي، شنبې، په ورځ سحر د اسلام آباد نه کراچۍ ته په هوايي جهاز کې سفر دپاره چې کله د اسلام آباد هوايي اډې ته ورغلو نو ورته وویل شو چې نوم یې د مسافرانو په فهرست کې نشته. هغه وویل چې بیا د لاهور نه د هوايي سفر ټیکټ واخیستو او چې د لاهور هوايي اډې ته تلو نو په لاره کې د امنیتي ادارو په چیک پوسټ تر دوو گنټو ایسار کړی شو او چې بیا هوايي اډې ته ورسیدو نو الوتکې ترې پرواز کړی و.
منظور پشتین وايي د لاهور نه د خپلو ځینو ملگرو سره په موټر کې د کراچۍ په لورې روان شو، لږ تر لږه دوه نامعلومو موټرو یې تعقب کولو او په دغه موټرو کې ناستو کسانو به ورته وخت په وخت خپل ټوپکې هم ښودلې. منظور پشتین وویل په نابلده لارو کراچۍ ته رسیدلی دی خو د راني پل سیمه کې د رینجرز نومې امنیتي ځواکونو عسکرو ترې موبایل ټیلې فون اخیستی دی.
حکومتي مامورینو په سمدستي توگه د پي ټي اېم مشرانو په دعوو څه غبرگون نه دی ښودلی.
منظور پشتین وي او ای ډیوه ته وویل په لاره چې به کله نیول کیدل یا ایسارول کیدل نو د امنیتي ادارو چارواکو به پرې د ریاست پرضد د هلو ځلو الزام لگولو. خو د پي ټي ایم غړي وايي غوښتنې یې د پاکستان د ائین د چوکاټ دننه دي.
پي ټي ایم غوښتنه کوي چې په قبایلي سیمو کې دې په سړکونو پوځي چیک پوسټونه ختم کړی شي، د بې درکه کسانو درک دې ولگول شي او که په چا د څه جرم شک دی نو عدالتونو ته دې وړاندې کړی شي او په قبایلي سیمو کې د عملیاتو په مهال د مقامي خلکو د حقونو د خلاف ورزیو د پلټنو دپاره دې د رېښتیا او د پخولا اینې ډله جوړه کړی شي.
حکومت د پي ټي ایم د غوښتنو پوره کولو ژمنه کړې ده، وايي ځینې چیک پوسټونه ختم کړی شوي دي او ځینې بې درکه خلک خپلو کورونو ته ستانه شوي هم دي. خو پي ټي ایم وايي حکومت خپل لوظونه پوره کولو کې د سست روۍ نه کار اخلي.
سرچینې
وېشنيزه:پښتانه
مچ پوڅکۍ
د مچ پوڅکۍ (په لاتين: Amanita muscaria) یوه زهرلرونکي پوڅکۍ ده چې په ځانگړي ډول د صنوبرو په ځنگلونو کې په اروپا او آسيا کې شنه کېږي.
توصيف
د مچ پوڅکۍ د Agaricales په کورنی او د Amanita په جېنس پورې اړه لري. خولۍ یی سور رنگ لري چې پر هغه باندي سپينې زخې دي او قطر یی ۸ - ۲۰ سانتیمتره دي. پانې او شاقه یی سپين دي. نوموړي پوڅکۍ یو شمېر توهن کوونکي توکې لکه موسکارين او Muscinol لري. په تیره وخت کې د دي پوڅکۍ څخه د مچانو د وژلو لپاره کار اخيستل کېده.
وېشنيزه:زهرلرونکي پوڅکۍ
خير محمد عارف
مخينه
سيد خير محمد عارف د ۱۹۴۷ زېږدي کال په جولای کې د بلوڅستان ايالت د پښين په سیمه کې زېږېدلی دی. لومړنۍ زده کړې يې په لورلای کې ترسره کړې دي .له ۱۴ کلنۍ راهيسې يې په شعر ليکلو پیل کړی دی. لومړنی شعر يې پر ۱۹۶۱ ز کال په کوټه کې چاپ شوی وو.
دندې
خير محمد عارف اوسمهال د کويټې د پښتو اکاډمۍ مشر دی.
د شعر څو بېلگې يې
غزل
چې دي ليدلې په وران كور كې د دودونو ليكې
ستا پر تندي هم جوړېدلې د فكرونو ليكې
په شنه اسمان به څو پر ما د غم باران ورېږي
وگورم ياره په چا باندي د لاسونو ليكې
زخمونه ټول پكې له ورايه لكه ستوري مالوم
د كهكشان په شان وجود مې د اهونو ليكې
هره لمحه يې لكه گيټى شور په فكر غواړي
ژوند يو قطار دى چې په كې دي په سوونو ليكې
تېري وعدې او تېر وختونه يادومه ناست يم
ستا په اميد كاږم په مځكه له كلونو ليكې
نوى تعمير د كوم شاهكار ژوندون كوې عارفه
د ړنگېدو د پاره باسي په كورونو ليكې
عبدالله کلا ولسوالۍ
عبدالله کلا ولسوالۍ د پاکستان د بلوچستان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۲۰۰۵ کال کې ۴۰۰،۰۰۰ و.
سرچينې
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
کارولو ارزښت
د استعمال ارزښت (په انگرېزي: Use value آلمانی:Gebrauchswert) یا د کارولو ارزښت (په انګلیسي کې : value in use) په مارکسیستي اقتصاد کې مفهوم دی. دا د اجناسو (د سوداګرۍ وړ څیز) د پام وړ ځانګړتیاو ته اشاره کوي چې کولی شي د انسان ځینې اړتیاوې، غوښتنې یا اړتیا پوره کړي، یا د ګټور هدف خدمت وکړي. د کارل مارکس د سیاسي اقتصاد په انتقاد کې، هر محصول د کار ارزښت او د کارونې ارزښت لري، او که چېرې دا په بازارونو کې د اجناسو په توګه وپلورل شي، دا د تبادلې ارزښت هم لري، چې ډیری وختونه د پیسو قیمت په توګه څرګنديږي.
مارکس دا مني چې په بازار کې د توګو تبادله هم عامه ګټې لري، د دې حقيقت له مخې چې خلک يې غواړيو خو هغه استدلال کوي چې دا په خپله اقتصاد هغه څه ته وايي چې په هغې کې توليد او پلورل کيږي.
اصل
د ارزښت او د لګښت ارزښت مفاهيم د، ګټورتیا (استعمال)، د تبادلې ارزښت او قیمت مفکورې په اقتصادي او فلسفي فکر کې خورا اوږد تاریخ لري. له ارستو څخه تر ادم سمېت او ډیویډ ریکارډو پورې ، د دوی معنی د تاریخ په اوږدو کې وده کړې. سمیټ په دې پوهیده چې اجناس ممکن د تبادلې ارزښت ولري مګر ممکن د کارونې هیڅ ارزښت پوره نه کړي، لکه الماس ، پداسې حال کې چې یو اجناس چې خورا لوړ استعمال ارزښت لري ممکن د تبادلې ارزښت خورا ټیټ وي، لکه اوبه. د بیلګې په توګه، مارکس وایي چې "د 17 پیړۍ په انګلیسي لیکوالانو کې، موږ ډیری وختونه د " ارزښت " کلمه ګورو چې معنی یې په کارولو کې ارزښت لري او د " ارزښت"مانا د بازار د تبادلې ارزښت. مګر د بازار د اقتصاد په پراخېدو سره، اقتصاد پوهانو د نرخونو او قیمتونو اړیکو ته ډیره پاملرنه وکړه، او د تبادلې ټولنیز بهیر د طبیعي واقعیت په توګه ګڼل کیږي.
بهرنۍ لینک
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
ارزښت (اقتصاد)
اقتصادي ارزښت د هغو توکو یا خدماتو څخه د ګټې اندازه ده چې د اقتصادي نماينده لخوا چمتو کیږي. په عمومي توګه ارزښت د پیسو د واحد په پرتله اندازه کیږي او د "د پیسو اعظمي مقدار په توګه تعریف کیږي چې یو مشخص او مايل شخص يې د يو خدمت يا توکي په مقابل کې د پیسو ورکولو لپاره چمتو او توانمن وي." په یاد ولرئ چې اقتصادي ارزښت د بازار نرخ یا د نرخ سره ورته نه دی.
د هوايي چلند تاریخچه
د هوايي چلند تاریخچه دوه زره کلنه ده چې د هوايي چلند له لومړنیو ډولونو، لکه: کاغذ پرانونو او له برج نه د ټوپ وهلو له هڅې نیولې د پیاوړو او درنو جټ الوتکو تر سوپرسونیک او هايپرسونیک الوتنو پورې پراخه ده.
په اتلسمه پېړۍ کې د هایدروجن ګاز کشف د هایدروجني بالون د اختراع لامل شو، دا هغه مهال و چې مونتګولفیر وروڼو د ګرمې هوا بالون بیاځلي کشف کړ او انساني الوتنې یې پیل کړې. د میخانیک په اړه بېلابېلې نظریې چې هماغه وخت د فزیک ‌پوهانو له‌خوا وړاندې شوې وې، په ځانګړې توګه د مایع ډينامیک او د نیوټن د حرکت قوانین، د اوسني ایروډینامیک د رامنځته کېدو لامل شوې. د بالونونو آزادې او تړلې الوتنې د اتلسمې پېړۍ په وروستیو کې د پوځي موخو لپاره کارېدل، وروسته بیا د انقلاب په جریان کې د فرانسې دولت د بالونونو شرکتونه جوړ کړل.
د بې ماشینه الوتکو ازمېښتونو تر هوا د درندو الوتکو لپاره د الوتنې زمینه برابره کړه او د شلمې پېړۍ په لومړیو کې د موتور او ایروډينامیک په ټکنالوژۍ کې پرمختګونو د لومړي ځل لپاره په کنترول شوې او موتوري الوتکه کې الوتنه ممکنه کړه. لومړنۍ معاصره الوتکه، چې مشخصه لکۍ یې لرله، په ۱۹۰۹ ز کال کې جوړه شوه او له هغه وخت را وروسته، د الوتکې تاریخ د موتورونو په پراختیا سره لا ډېر پیاوړی شو.
د شلمې پېړۍ په پای کې د ډيجیټال الکترونیک را څرګندېدو د الوتنو په دقیقو وسایلو او «fly-by-wire یا د سیم په مرسته الوتنه» سیستمونو کې لوی پرمختګونه رامنځته کړل. په یووېشتمه پېړۍ کې په پراخه کچه بې پيلوټه ډرون الوتکې جوړې شوې، چې د پوځي، ملکي او تفرېحي کارونو لپاره کارول کېږي.
له برج ټوب وهل
له لرغونې دورې را په دېخوا د داسې کسانو کیسې شته دي چې د الوتونکو په شان وزرونه، کلکې چپنې یا نور وسایل به یې په ځان پورې تړل او له برج نه یې د ټوپ وهلو په مرسته هڅه کوله چې والوزي. د Daedalus او Icarus یوناني افسانې تر ټولو لرغونې پېژندل شوې افسانې دي. نورې یې له لرغونې اسیا او د منځنیو پېړیو له اروپا سرچینه اخلي. په دې لومړۍ دوره کې، د پورته کولو موضوعات، تلپاتې والی او کنترول درک نه‌شول او ډېری هڅې پر زیانمنېدو یا مړینو پای ته ورسېدې.
اندلسي ساینس ‌پوه عباس بن فرناس (۸۱۰-۸۸۷ ز) ادعا کړې وه چې د هسپانیا په قرطبه کې الوتلی یم، چې بدن مې د ټپوس په بڼکو پوښلی و او دوه وزرونه مې په خپلو څنګلو پورې نښلولي وو. د اوولسمې پېړۍ الجزایري تاریخ پوه احمد محمد المقاري وايي چې: فرناس تر ناستې وړاندې ډېر واټن وواهه چې د شاتنۍ برخې (لکۍ) نه لرلو له امله ټپي شو (داسې لکۍ، لکه الوتونکي یې چې د کېناستلو لپاره کاروي). په دوولسمه پېړۍ کې ویلیام مالمزبري ویلي وو چې: د یوولسمې پېړۍ د بندیکتین راهب «ایلمر مالمزبري» په خپلو پښو او لاسونو پورې وزرونه ونښلول او په لنډ واټن کې یې الوتنه وکړه، خو د ناستې پر مهال یې دواړې پښې ماتې شوې، ځکه د لکۍ جوړولو ته یې پام نه و.
په نورو پېړیو کې ډېرو نورو کسانو هم ښې مستندې الوتنې کړې دي. د ۱۸۱۱ ز کال په وروستیو کې «البرشټ بربلینګر» یوه اورنیتوپتر الوتکه [د الوتونکو په څېر د وزرونو په ښورولو سره یې الوتنه کوله] جوړه کړه او په ډانوب اولم کې یې الوتنه وکړه.
کاغذ پرانونه
کاغذ پرانونه ښايي د بشر په لاس د جوړې شوې الوتکې لومړنی ډول وي. ښایي چې دا به تر میلاد وړاندې په پنځمه پېړۍ کې په چین کې د موزي (موډي) او لوبان (ګونګشو بان) له‌خوا اختراع شوې وي. نورې طرحې تر ډېره له الوتونکو حشراتو، مرغانو او نورو رښتینو او افسانه‌يي الوتونکو ځناورو نه پیروي(تقلید) شوې دي. په ځینو کې د موسیقۍ د غږ رامنځته کولو لپاره د رباب په څېر تارونه او شپېلۍ نصب شوې وې. د لرغونې او منځنۍ دورې چینايي سرچینې بیانوي چې: کاغذ پرانونه د واټنونو د اندازه کولو، بادونو ازمویلو، انسانانو د پورته کولو، سېګنال ورکولو، اړیکو نیولو او پیغام لېږلو په برخه کې کارېدل.
انسان لېږدوونکي کاغذ پرانونه
داسې باورشته دی، چې په لرغوني چین کې په پراخه کچه انسان لېږدوونکي کاغذ پرانونه د پوځي او ملکي موخو لپاره کارېدل او کله ناکله هم د مجازاتو په توګه دا کار کېده. لومړنۍ ثبت شوی الوتنه، تر میلاد وروسته په شپږمه پېړۍ کې د یوه چینايي شاهزاده «یوان هوانګتو» و. په چین کې د کاغذ پرانونو تر جوړېدو وروسته، د انسان لېږدوونکو کاغذ پرانونو اړوندې کیسې تر میلاد وروسته د اوومې پېړۍ په شاوخوا کې په جاپان کې پېښې شوې دي. داسې ویل کېږي چې، یو وخت په جاپان کې د انسان لېږدوونکو کاغذ پرانونو لپاره قانون موجود و.
د ګرمې هوا بالون
له پخوا زمانو نه چینایان په دې پوهېدل چې ګرمه هوا پورته ځي او دا اصل یې د ګرمې هوا پر هغه کوچني بالون عملي کړ، چې اسماني څراغ(الیکین) بلل کېده. اسماني څراغ،  له یوه کاغذي بالون نه جوړ شوی چې تر بالون لاندې یا د ننه یو کوچنی لامپ په کې نصب دی. اسماني الیکینونه په دودیزه توګه د تفرېح لپاره او د جشنونو پر مهال کارېږي. د جوزف نیدهام په وینا: دا ډول الیکینونه تر میلاد وړاندې په درېیمه پېړۍ کې په چین کې پېژندل شوي وو. پوځي استفاده یې جنرال ژوګه لیانګ ته منسوبېږي او ویل کېږي چې: ده به دا اسماني الیکینونه د دښمن د ځواکونو ډارولو لپاره کارول.
هوايي بېړۍ
هوايي بېړۍ په لومړیو کې «د لارښوونې وړ بالونونه» بلل کېدل او اوس هم کله ناکله ورته بالون ویل کېږي.
سره له دې، دغه الوتکې کم عمره او ډېرې کمزورې وې. معمولي او کنترول شوې الوتنې، د داخلي احتراق د موتور د جوړېدو تر وخته نه اجرا کېدې.
هغه لومړنۍ الوتکه چې کنترول شوې او معمولي الوتنې یې وکړې، داخلي اسکلېټ یې نه درلود. د دغه ډول بېړیو لومړنی تر ټولو مخکښ پیلوټ «برازیلی البرټو سانتوس ډومنټ» و چې په اغېزناک ډول یې د داخلي احتراق له یوه موتور سره یو بالون یوځای کړ. د ۱۹۰۱ ز کال د اکتوبر میاشتې په ۱۹مه نېټه یې په خپله ۶مه شمېره هوايي بېړۍ کې د پاریس له «پارک ډو سنټ کلوډ» نه د اېفل برج په شاوخوا الوتنه وکړه، په څه کم نیم ساعت وخت کې بېرته را وګرځېد او د Deutsch de la Meurthe جایزه یې ترلاسه کړه. سانتوس ډومونټ د څو الوتکو طراحۍ او جوړولو ته دوام ورکړ. د الوتکې په اړه د سانټوس د سیالانو او نورو د ادعاوو په اړه جنجالونو، د هوايي بېړیو په پراختیا کې د هغه پر لویه ونډه سیوری وغوړاوه.
بېنجامین بټلر
بېجامین فرانکلېن بټلر د ۱۸۱۸ ز کال د نوامبر په پنځمه زېږېدلی او د ۱۸۹۳ ز د جنوري په یوولسمه مړ شوی دی. له ماساچوسېټ نه د اتحادیې د پوځ لوی جنرال، سیاستوال او سوداګر و. په نیو همپشایر (New Hampshire) کې زېږېدلی او د ماساچوسېټ په لووېل (Lowell, Massachusetts) کې لوی شوی، بټلر د متحده ایالتونو د کورنۍ جګړې په بهیر کې د اتحادیې پوځ د لوی سیاسي جنرال په توګه او د متحده ایالاتو د ولسمشر انډریو جانسن په استیضاح کې د هغه د مشرتابه رول له امله پېژندل شوی دی. هغه د ماساچوسېټ په ملي او سیاسي صحنه کې یو رنګين او جنجالي سړی و. نوموړی په ۱۸۸۲ ز کال کې هغه دفتر ته تر ټاکل کېدو مخکې د والي کېدو لپاره څو کمپاینونه ترسره کړل.
ککرۍ تاروگی
ککرۍ تاروگی (په لاتين:Acherontia atropos) یو لوي شپني لېږدېدونکی پتنگ دي چې په شمالي افريقا، سهیلي او منځنۍ اروپا کې ژوند کوي.
بېنجامین بټلر
بټلر د ماساچوسېټ په مقننه قانون کې د یوه بریالي و کیل، د جګړې ضد ډيموکرات او په دولتي ملېشو کې د افسر په توګه خدمت وکړ. هغه د کورنۍ جګړې په پیل کې د اتحادیې په پوځ کې شامل شو، چېرې چې هغه په نیو اورلېنس (New Orleans) کې د نظامي مهارت د نشتوالي او جنجالي قومندانۍ له امله مشهور و او په سویل کې يې خپل پراخ ملاتړ له لاسه ورکړ او د ځناور لقب یې وګاټه. هغه د تښتېدلو غلامانو دآزادۍ اغېزمن قانون له نظریې سره مرسته وکړه چې هغوی یې د نظامي موخو په خدمت کې د جګړې د قاچاق توکو په توګه معرفي کړل، په شمال کې يې سیاسي زمینه رامنځته کړه چې د غلامۍ ختمېدل او د غلامانو  عمومي آزادي د رسمي جګړې د موخې په توګه په کې شامل وو. د دښمن په لیکو کې د هغه امرونه د مالي او لوجستیکي معاملو له امله زیامن شول، چې په  احتمالي توګه له ځینو هغه خبر و او له مالي پلوه د هغه په ګټه ترسره کېدلې.
ککرۍ تاروگی
توصيف
ککرۍ تاروگی د تاروگی (Sphingidae) په کورنۍ او د Acherontia په جنس پورې اړه لري. نوموړي پتنگ پر تور بدن باندي ژېړ نقاشی لري چې لکه ککرۍ غوندی دی. د ککرۍ تاروگی ښځينه په ځانگړي ډول د کچالو پر پاڼو باندي هگی اچوي. چنجی یی ژیړ رنگ د تور نقاشی سره لري. ککرۍ تاروگی لېږدېدونکی پتنگ دي چې د افریقا او جنوبي اروپا څخه منځنۍ اروپا ته لېږدي. نوموړي پتنگ د شات سره مینه لري.
بېنجامین بټلر
بټلر د فورټ فېشر په لومړۍ جګړه کې تر ماتې خوړلو وروسته د اتحادیې له پوځ نه اخراج شو، خو ژر له ماساچوسېټ نه د متحده ایالتونو ولسي جرګې ته بریالی شو. هغه یو جمهوري غوښتونکی رادیکال و او د ولسمشر جانسون د بیارغونې له امر سره یې مخالفت وکړ د جانسن د استیضاح په بهیر کې اصلي مدیر و. بټلر د مشرانو جرګې د بیارغونې کمېټې د رئیس په توګه يې په ۱۸۷۵ ز کال کې کوکلاکس کلان (Ku Klux Klan) قانون او په ۱۸۷۵ ز کې يې د مدني  حقوقو د پام وړ قانون تألیف کړ.
ککرۍ تاروگی
توصيف
وېشنيزه:پتنگان وېشنيزه:تاروگی
بېنجامین بټلر
بټلر زیاتره په ماساچوسېټ کې د سیاسي تاسیساتو د سټایل او مادې دواړو موضوعاتو پر سر له محافظه کاروغړو سره اختلاف درلود. د جمهوري غوښتونکو سیاستوالو سره شخړه د دې لامل شوه چې هغه د ۱۸۵۸ او ۱۸۸۰ ز کلونو تر منځ د والي‌توب څو نوماندۍ رد کړي. په ۱۸۸۲ ز کال کې يې دیموراتیک ګوند ته د بېرته راستېدو له امله د والي چوکۍ وګټله. هغه په ۱۸۸۴ ز کال کې له ګرین بلک ټيکټ سره ولسمشرۍ ته ځان نوماند کړ.
لومړني کلونه
بېجامین فرانکلن بټلر د نیو همپشایر په ډيرفېلډ کې زېږېدلی، د جان بټلر (John Butler) او چارلوټ اېلسون بټلر (Charlotte Ellison Butler) شپږم او تر ټولو کشری زوی و. د هغه پلار په ۱۸۱۲ ز کال کې د نیو اورلین (New Orleans) د جګړې په بهیر کې د جنرال انډریو جکسون (Andrew Jackson) تر امر لاندې خدمت کاوه. وروسته د یوې مودې لپاره د شخصي جنګي بېړۍ قومندان شو، د بېنجامین تر زېږون لږ وروسته د ژېړې تبي له امله په لویدیځ هند( وېسټ انډیز) کې ومړ. د هغه نوم له بنسټ اېښودونکي پلار بېنجامین فرانکلن نه اخیستل شوی و. د هغه مشر ورور انډریو جکسون د داخلي جګړې په بهیر کې د اتحادیې په پوځ کې د ډګروال په توګه کار کاوه او په نیواورلین کې له هغه سره یو ځای شو. د بټلر مور یوه پرهېزګاره بپټېسته (Baptist ) وه، چې هغه یې تل د سپېڅلي کتاب لوستلو ته هڅاوه او وزارتاو کشیش‌توب ته یې چمتو کاوه. باټلر په نهه کلنۍ کې په ۱۸۲۷ ز کال کې د فلیپس اېکسټر (Phillips Exeter) اکادمۍ بورس ترلاسه کړ. هلته یې یوه دوره تېره کړه د هغه یو ټولګيوال  هغه د "یو بې پروا، تند خویه او سرسخت هلک" په توګه تشرېح کړی چې په مکرر ډول په شخړو کې ښکېل و.
د بټلر مور په ۱۸۲۸ز کال کې کورنۍ د ماساچوسېټ لووېل ته ولېږدوله. چېرې چې هغې د نساجي کارخانې د ګاريګرانو په لیلیه کې خدمت کاوه. هغه هلته په دولتي ښوونځي کې شامل شو چې مخکې د شخړو له امله اخراج شوی و، د ښوونځي مدیر هغه "داسې یو هلک په توګه وباله چې ښایي لارې ته راشي." خو هغه شړلی نه شو. هغه د خپلې مور د وزارت هیلې د پوره کولو په لټه کې واټروایل (  چې اوس مهال د کولبای/ Colby په نوم یادیږي) پوهنتون ته لاړ، خو په پای کې ېي د دغې هیلې پروړاندې د بغاوت غږ پورته کړ. بټلر په ۱۸۳۶ ز کال کې د پوځي زده کړو لپاره وېسټ پاينټ (West Point ) ته د تګ اجازه وغوښته، خو له لږو مهیا ځایونو نه یې  یو هم ترلاسه نه کړ. هغه په واټرویل کې خپلو زده کړو ته دوام ورکړ، چې هلته یې په دیني بحثونو کې د خپلې وینا د بلاغت مهارتونه ګړندي کړل او د ډيموکراتیک سیاسي نظریو په خپلولو  يې پیل وکړ. هغه د ۱۸۳۸ ز په اګست میاشت کې فارغ شو، بټلر بېرته لووېل ته راستون شو، چېرې چې هغه د سیمه ییز وکیل سره قانون ولوست او زده یې کړ. هغه په ۱۸۴۰ ز کې د ماساچوسېټ محکمې ته د ننه شو او په لووېل کې يې تمرین پیل کړ.
بټلر تر اوږدې محکمې وروسته، د ۱۸۴۴ ز مې میاشتې په ۱۶ د لووېل د ډاکتر. هېلډرېث (Dr. Israel Hildreth ) له لور ساره هېلډرېث (Sarah Hildreth) سره چې د سټيج لوبغاړې وه، واده وکړ. هغوی د پاول ( ۱۸۴۵ -۱۸۵۰ز)، بلانچ (۱۸۴۷ -۱۹۳۹ز) پاول (۱۸۵۲ – ۱۹۱۸ز) او بېن - اسرائیل ( ۱۸۵۵ – ز) په نومونو څلور بچیان لرل. د بټلر د سوداګرۍ په شریکانو کې د سارا ورور او د هغې لېور ډبلیو.پي.وېبسټر (W. P. Webster) شامل وو.
نازو توخۍ
نازو انا د ملي مشر ميرويس خان مور وه، چې په ١٠٦١ هجري سپوږمیز کال کې تازي رباط ته نيژدې وزېږېده. پلار يې سلطان ملخی توخي نومېده چې له غزني تر جگلدکه د پښتنو مشر وو. نازو انا نه دا چې یوه ټولنیزه هوښیاره ښځه وه، بلکې یوه ادیبه او شاعره، او د میرویس نيكه په څېر باتورانو روزونکې هم ده، د پښتو ادب سره يې ډېره مينه درلوده.
بېنجامین بټلر
وکالت او لومړنۍ سوداګریزې معاملې
بټلر په چټکۍ سره د یوه سرسخت جنايي مدافع وکیل په توګه شهرت ترلاسه کړ، چې د خپلو پېرودونکو د بریا لپاره يې د خپل مخالف پر وړاندې له هر ډول غلطۍ نه کار اخیست. د افلاس په قانون کې متخصص شو. د هغه د محکمې کار دومره بریالی و چې په منظم ډول يې مطبوعاتي پوښښ ترلاسه کړ او هغه وکولی شوی، په بوستون کې خپلو فعالیتونو ته پراختیا ورکړي.
نازو توخۍ
زېږېدنه
تقريباً درې سوه کاله پخوا د کلات او کندهار په منځ کې يوه جگه او با شکوهه کلا ليدل کېدله ، چې د تازي درباط سویل ته د سلطان ملخي توخي له خوا ، چې د پښتنو مشرؤ جوړه شوې وه. او ددې کلا څښتن ته له غزني څخه تر جگدلکه پورې ټولو قومونو د اطاعت سر ټيټ کړی و. او يوه خپلواکه حکمراني یې درلودله. نازو انا د پښتنو ددغه ملي مشر سلطان ملخي توخي په کور کې زېږېدلې وه. په پټه خزانه کې د نازو انا د زېږېدلو نېټه داسې کښل شوېده. (نازو د سلطان ملخي توخي لور وه او په 1061 هجري کال په تازي نومي ځای کې وزېږېده).
بېنجامین بټلر
وکالت او لومړنۍ سوداګریزې معاملې
د یوه بریالي وکیل په توګه د هغه شهرت بټلر ته دا وړتيا ورکړه چې د ارزانۍ پر مهال د لووېل د مېډلسکس مېلز (Lowell's Middlesex Mill) شرکت اسهام(ونډې) واخلي. که څه هم هغه تر ډېره په قانوني کړنو کې د کارخانې د کاریګرانو استازیتوب کاوه، خو ځينې وختونه د کارخانې د څښتنانو استازی هم و. د یوې موضوع دا دوه اړخېزه توافق هغه مهال روښانه شو، کله چې هغه له سیاسي اړخه لا ډېر فعال شو. هغه لومړی د کاریګرانو لپاره د ورځې لس ساعته کار قانون له تصویب سره د عامو خلکو پام ځانته واړوه، خو د موضوع په اړه یې د کاریګرانو د اعتصاب مخالفت هم وکړ. هغه په مېډلسکس مېلز کې یوه لس ساعته کاري ورځ رامنځته کړه.
سیاست ته وردانګل
په ورځ کې د لس ساعته کار پر سر د بحثونو په بهیر کې د لووېل ورځپاڼې یوه کرښه خپره کړه چې په کې راغلي وو: د بټلر پلار د سمندري غلا له امله اعدام شوی و. بټلر د دې او د ځان په اړه د نورو خپرو شویو  تورونو لپاره د ورځپانې د مشر او ناشر پر ضد شکایت وکړ. د ورځپاڼې مشر محکوم او ۵۰ ډالره جریمه شو، خو ناشر په تخنیکي دلیل برئت تر لاسه کړ. بټلر د دې برئت لپاره قاضي اېبینزر راک‌ووډ هور (Ebenezer Rockwood Hoar) ملامت کړ، چې د دواړو تر منځ شخړه پيل شوه ، د څو لسیزو لپاره یې دوام وکړ او په متحده ایلاتو کې يې دبټلر شهرت د پام وړ رنګ کړ.
نازو توخۍ
زده کړې
د نازوانا په علمي روزنه کې ددې پلار ډېره پاملرنه درلوده. او هغې له فاضلو مېرمنو او سپين ږيرو پوهانو څخه ليکل او لوستل زده کړل. دا زده کړه تر هغه وخته روانه وه چې ددې پلار (سلطان ملخی توخی) يو غره ته نږدې په يو جنگ کې وفات شو.
د مشرتابه وړتيا او مېړانه
کله چې د نازو انا پلار سلطان ملخی توخي په جگړه کې شهيد شو نو له همدې نېټې وروسته د کورنيو چارو اداره او د ولس مشرتوب ددې پر غاړه ولوېده. خصوصاً له هغه وخت څخه چې (حاجي عادل) د نازو انا ورور هم له دې نه جلا شو او د خپل پلار د کسات (انتقام) اخيستلو په هوډ جنگ ته ولاړو د کلي او کور ساتنه هم نازو انا ته پاتې شوه. او دې هم د يوه پښتانه زلمي په څېر توره تر ملا کړه او له څو ننگياليو تربورو سره یې يو ځای خپل ټاټوبی د پرديو له هجومه وساته.
ادبي ژوند او د ځوی روزنه
نازو اناد پښتو ادبياتو يوه تکړه او نازک خياله شاعره او د لوړ مقام څښتنه مېرمن وه ، چې ورته د انا لقب ورکړ شوی دی. او د پښتنو د ملي قاعد ميرويس نيکه مور ده. دې مېرمنې نه يوازې دا چې افغاني ټولنې ته د ميرويس نيکه په شان عښتلی او مدبره زوی وروزه (تربيه یې کړ) بلکې د خپل عصر يوه مېړنۍ ښځه هم وه چې په پوهه ، متانت او مېلمه پالنه کې یې لوی مقام لرلی ، هو ! دا واقعيت دی چې ميرويس نيکه د خپلې پوهې او اديبې مور د پوره پاملرنې او عالي روزنې په منښتې (نتيجې) کې د قوم او ملت د مشر ، د ملي او خپلواک دولت د بنسټ ايښودونکي ، نيکه او د يوه مدبر سياستمدار او پوهاند لوړو پوړونو ته ورسېد. او د هغه د شخصيت په ټاکلو کې یې خپله مورنۍ او هېوادنۍ وجيبه تر سره کړې ده. نازوانا د ميرويس په ذهن او افکارو کې له قوم او وطن سره مينه د عالي اخلاقو ، د پوهې او پوهنو د زده کړې روحيه وروزله. لکه چې پدې لکه محمد هوتک ليکي (حاجي مير ويس نيکه چې وزږېد ، مور یې (نازوانا ) په ديانت او عبادت سره لوی کړ او د دين ټول فرايض یې په اووم کال وروښودل. هر وخت به یې ميرويس نيکه ته نصيحت کاوه چې د بېټ نيکه په قول د تا په مخ کې لوی کارونه دي ، چې لوی شې د خدای عبادت او د خلکو خدمت کړه تر څو ستا د خدمت په اثر خلک ارام وکا) وایي چې ميرويس د خپلې مور دا وصيت پاو خبره تل يادوله تر هغه چې پر 1119 هجري کال یې خپل قوم د صفويانو له ظلمه وژغوره او په کندهار کې یې د ملي او مستقل حکومت بنسټ کېښود، نو یې سجده د شکر وکړه او وې وېل !، خدايه دا هغه کار و چې ماته مور راسپارلی او وصيت یې کړی و، دا خو ستاد عبادو او بندگانو خدمت و چې ما ترسره کا. لنډه دا چې نازو انا لا په کوچنيوالي کې له پښتنو مېرمنو او سپين روبو پوهانو څخه لوست کړی و او مېړهمخې ارتينه وه چې نارينه ېې مېړانې ، زړورتيا او سخاوت ته حيران وو، برسېره پر زړورتيا ، ورين تندي او عبادت هسې مېرمن وه چې په مناجات ېې ډېرې رشې (اشعار) وېل. او يو ديوان ېې درلود چې دوه زره بيتونه پکې راغونډ و. او په داسې ښکليو او ښو وييکو (الفاظو) سره یې ادا کړي او ويېلي وو چې نارينه مشاعرو نشو ادا او ويېلی.، خو له بده مرغه چې ددې د رشو (اشعارو)ديوان تر اوسه هم مورخينو او څېړونکو ته پلاس نه دی ورغلی و يوازې يوه رباعي یې پټې خزانې په خپلو پاڼو کې تر مونږه رارسولې ده. دا رباعي یې داسې ده.
د نازو انا خوب
د نازو انا د خولې نه روايت دی چې په کومه شپه چې ميرويس نيکه پېدا کېده نو نازو انا بېټ نيکه په خوب وليده چې نازو انا ته يې وييل چې د خپل د نوي ماشوم پالنه او روزنه په ښه توگه وکړي دا ځکه چې کله هغه ستر شي نو هېواد به د هغه په لاسونو د برکت خاوند شي. نازو انا به هر وخت د خپل د خوب کيسه خپل ځوی ميرويس نيکه ته کوله او نصيحت به يې ورته کاوه چې خپل اعمال د پوره ديانت او ايماندارۍ سره ترسره کړي. او په همدې توگه ځوان ميرويس خان تر خپلې مړينې تر مهاله د مور په نصيحت او مشوره کار کاوه او د افغانستان يو تکړه لارښود او پاچا شو.
سرچينې
وېشنيزه:پښتنې شاعرانې وېشنيزه:پښتنې ليکوالې
1 مارچ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
باز ډوله مرغان
باز ډوله مرغان (علمي نوم: Falconiformes) د الوتونکو مرغانو څخه غوښه خوړونکي ژوي دي چې د نړۍ په بېلا بېلو سيمو کې ژوند کوي. د دي مرغانو طايفه په څلورو کورنيو تقسيمېږي.
وېشنيزه:باز ډوله مرغان
اېنټولوما سیڼواټوم
اېنټولوما سیڼواټوم (په لاتين: Entoloma sinuatum) د نړی تر ټولو زهرلرونکي او خطرناکه پوڅکۍ ده چې د بلوط په ځنگلونو کې په گرمو سیمو کې د جولای څخه تر اکتبر پورې شنه کېږي.
ستاينه
اېنټولوما سیڼواټوم د Agaricales په کورنۍ او د Entoloma په جېنس پورې اړه لري. ټوله پوڅکۍ زهرجن ده. خولۍ یی پولادي رنگ او استوانه ای شکل لري. د ساقې اوږدوالي ۴۰ - ۱۲۰ میلیمتره وي. هر انسان د دی پوڅکۍ تر خوړلو وروسته د معدې سترونزې او اسهال لري. د اېنټولوما سیڼواټوم زهرشيندنه په ځانگړي ډول د ماشومانو لپاره ډاروونكى ده.
وېشنيزه:زهرلرونکي پوڅکۍ
سيف الله کلا ولسوالۍ
سيف الله کلا ولسوالۍ د پاکستان د بلوچستان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۲۰۰۵ کال کې ۵۰۰،۰۰۰ و.
سرچينې
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
کوټه ولسوالۍ
کوټه ولسوالۍ د پاکستان د بلوچستان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۲۰۰۸ کال کې ۱،۱۴۰،۰۰۰ و.
سرچينې
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
2 مارچ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
وایومینګ
وایومینګ آیالات (ویومینګ) په انګلیسي Wyoming) د امریکا متحده آیالاتونو اړوند یو آیالات دی.
ډېره بگټي ولسوالۍ
ډېره بگټي ولسوالۍ د پاکستان د بلوچستان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر په ۲۰۰۵ کال کې ۲۵۰،۰۰۰ و.
سرچينې
وېشنيزه:د بلوچستان ولسوالۍ، پاکستان وېشنيزه:بلوچستان (پاکستان)
لوکاس پاراډوکس
حوالې
وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
3 مارچ
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
يارمخچۍ
يارمخچۍ (په لاتين: Calandrella brachydactyla) د کوچنيو مرغانو څخه ده چې د ټيکالې په کورنۍ او د Calandrella په جنس پورې اړه لري. نوموړي مرغۍ په سهيلي اروپا، افريقا او آسیا کې ژوند کوي.
وېشنيزه:مرغۍ وېشنيزه:ټيکالې
کرل شوې غوښه
کرل شوې یا مصنوعي غوښه (انګلیسي: Cultured meat؛ چې په نورو نومونو هم پېژندل کېږي، لاندې وګورئ) هغه غوښه ده چې د حیواناتو د حجرو د اېن ویټرو (in vitro) حجروي کښت په وسیله تولیدېږي. دا د حجروي کرنې یا کښت یوه بڼه ده، چې د کرنیزو مېتودونو له لارې د پروټین مصرفوونکو د غوښتنې د زیاتوالي په صورت کې سپړل کېږي.
کرل شوې غوښه د نسجونو د انجنیري تخنیکونو په کارولو سره تولیدېږي، چې په دودیز ډول په ترمیمي یا تجدیدي درملو کې کارېږي. د کرل شوې غوښې مفهوم د ۲۰۰۰مې  لسیزې په لومړیو کې د جیسن متیني له لوري وروسته له هغه عام شو، چې نوموړي د کرل شوې غوښې د تولید په اړه یوه مقاله ولیکله او نوی هارویسټ څېړنیز بنسټ یې رامنځته کړ، کوم چې د نړۍ لومړنی هغه غیر انتفاعي سازمان دی چې د اېن ویټرو غوښې څېړنو ته وقف شوی دی.
کرل شوې غوښه ممکن د غوښې د تولید، د څارویو د هوساینې، د خوړو د خوندیتوب او د انسان د روغتیا اړوند چاپېریالي اغېزو پام وړ نړیوالې ستونزې هوارې کړي. په ځانګړې توګه، د اقلیمي بدلونونو راکمولو په برخه کې په پام کې نیول کېدای شي.
په ۲۰۱۳ کال کې د ماستریچ پوهنتون پروفیسور مارک پوسټ په مستقیم ډول له حجرو څخه د تولید شوې لومړنۍ برګر غونډارۍ په جوړولو سره، د کرل شوې غوښې لپاره د ثبوت مفهوم وړاندې کړ. له هغه وخت راهیسې، د کرل شوې غوښې نورو پروټوټایپونو د رسنیو پام ځانته اړولی دی: سوپر میټ په تل ابیب کې د "چرګ" په نوم له-کښت-تر-دسترخوانه رستورانت پرانیست ترڅو د دغه "چرګ" برګر په اړه د مصرفوونکو غبرګون وازمويي، حال دا چې "په نړۍ کې له حجرو څخه د کرل شوې غوښې لومړی سوداګریز پلور" د ۲۰۲۰ کال په ډسمبر کې د سینګاپور په رستورانت "۱۸۸۰" کې ترسره شو، چېرته چې د امریکايي شرکت ایست جسټ (Eat Just) له لوري تولید شوې کرل شوې غوښه وپلورل شوه.
په داسې حال کې چې په دې برخه کې ډېری هڅې پر عامو غوښو تمرکز کوي لکه د خنځیر غوښه، د غوایي غوښه او د چرګ غوښه چې په پرمختللو هېوادونو کې د مصرف لویه برخه جوړوي، خو بیا هم ځینې نوي شرکتونه لکه اوربیلین بایو په مرغوبو یا غیرمعمولي غوښو تمرکز کړی، چې ایلک، لامب، بایسون، او د غوایي د غوښې ارزښتناکه واګیو پکې شاملېږي. اوانټ غوښو بازار ته کرل شوي ګروپر کبان وړاندې کړي، او ځینو شرکتونو د نور ډوله کبانو او نورو سمندري غذاګانو کښت پیل کړی.
د تولید پروسه په دوامداره توګه وده کوي، چې د څو شرکتونو او څېړنیزو بنسټونو له لوري پرمخ وړل کېږي. د کرل شوې غوښې کارول د اخلاقي، روغتیايي، چاپېریال، کلتوري، او اقتصادي بحثونو لامل هم شوي دي. د بازار د پیاوړتیا په برخه کې، د "ښو خوړو انسټیټیوټ" په نوم غیردولتي سازمان له لوري خپرې شوې شمېرې ښيي، چې په ۲۰۲۱ کال کې د غوښې د کښت شرکتونو یوازې په اروپا کې ۱۴۰ ملیون ډالره جذب کړي.
روغتیا
د کښت شوې غوښې پراخ تولید ممکن د ودې مصنوعي هورمونونو ته، چې د غوښې د تولید لپاره په کښت کې اضافه شي، اړتیا ولري یا یې هم ممکن اړتیا نه وي.
دا چې کرل شوې غوښه په شنډ یا عقیم چاپېریال کې کرل کېږي، د انټي بیوټیکونو اړتیا نشته. په اوسني وخت کې، په دودیز زراعت کې د انټي بیوټیکونو پراخ کارول په انسانانو کې د انټي بیوټیک د مقاومت اصلي محرک دی. د روغتیا د نړیوال سازمان په وینا، انټي مایکروبي مقاومت "د نړیوالې عامې روغتیا لپاره د یوه مخ پر ودې جدي ګواښ ښودنه کوي چې په ټولو دولتي سکتورونو او د ټولنې په کچه اقدام ته اړتیا لري" – په دې برخه کې تر ۲۰۵۰ کال پورې هر کال د ۱۰ میلیونه مړینو اټکل شوی. کرل شوې غوښه کولی شي د انسانانو روغتیا ته د دغه ستر ګواښ د راکمولو یو اغېزناک حل وړاندې کړي.
څېړونکو وړاندیز کړی چې د اومېګا-۳ شحمي اسیدونه (omega-3 fatty acids) د یوه روغتیايي مزیت په توګه کرل شوې غوښې ته ورزیاتېدای شي. په ورته ډول، د معمولي غوښې د اومېګا-۳ شحمي اسید منځپانګه هم د څارویو د تغذیې په بدلولو سره وده کولی شي. اوسمهال په هسپانیه کې څېړنه روانه ده ترڅو له صحي غوړو سره کرل شوې غوښه جوړه کړي، چې کولی شي کولسټرول او د کولمو د سرطان خطر، چې معمولا د سرې غوښې له مصرف سره تړاو لري، راکم کړي. د ټایمز مجلې په یوه ګڼه کې راغلي، چې د حجروي کښت پروسه ممکن له بکتیریا او ناروغیو سره د غوښې مخ کېدل هم راکم کړي.
د جدي کنټرول شوي او وړاندوینې وړ چاپېریال له کبله د کښت شوې غوښې تولید له عمودي کرنې سره پرتله شوی دی. ځینو پلویانو یې وړاندوینه کړې چې دا به د خطرناکو کیمیاوي موادو لکه د بوټو د پارازیټونو وژونکو او فنجي وژونکو، سختو ټپونو او له ځنګلي ژوند سره د مخامختیا راکمولو په برخه کې مشابه ګټې ولري.
له صنعتي غوښې یا د بیولوژیکي عضوي غوښې د تولید له لارو چارو سره د کرل شوو تولیدي غوښو د روغتیايي اغېزو د پرتلنې په اړه لا هم څېړنې نه دي شوې.
مصنوعي والی
که د کرل شوې غوښې محصول د ظاهري بڼې، خوند، بوی، جوړښت، یا نورو فکټورونو له پلوه توپیر ولري، بیا نو ممکن له دودیزې تولید شوې غوښې سره سوداګریزه سیالي ونه شي کړای. د هډوکو او د زړه د عروقي سیسټم نشتوالی، د هغو غذاګانو لپاره چې دا برخې پکې د پخلنځي اړوند پام وړ مرسته کوي، یو منفي ټکی دی. که څه هم، د هډوکو او/یا وینې د نشتوالي له کبله کېدای شي ډېری دودیزې چمتو شوې غوښې، لکه د غوښې وزرونه، د ځینو خلکو لپاره ډېرې خوندورې وي. پردې سربېره، وینه او هډوکي هم ممکن په راتلونکي کې کښت شي.
چاپېریالي اغېزې
د خوړو لپاره د څارویو تولید د هوا/اوبو د ککړتیا او کاربن د اخراج یا انتشار ستر لاملونه دي. په دې اړه پام وړ پوښتنې شته دي، چې ایا دودیز صنعت کولی شي د غوښې لپاره ګړندۍ غوښتنې پوره کړي. کرل شوې غوښه کېدای شي د دودیزې غوښې د تولید یو اګاهانه چاپېریالي بدیل وي.
تمه دا ده چې د کرل شوې غوښې چاپېریالي اغېزې د څارویو د پالنې په پرتله د پام وړ کمې وي. په هر هکتار ځمکه کې، چې د عمودي کرنې او/یا د کرل شوې غوښې د تولید لپاره کارېږي، ممکن له ۱۰ څخه تر ۲۰ هکتارو پورې ځمکه بېرته خپل طبیعي حالت ته راستنه شي. عمودي فارمونه (د کرل شوې غوښې پر اسانتیاوو سربېره) کولی شي د میتان له هضموونکو څخه ګټه پورته کړي ترڅو یې د برېښنا د اړتیاوو یوه برخه تولید کړي. د میتان هضموونکي د جوړېدو په ځای کې رامنځته کېدای شي ترڅو په تاسیساتو کې رامنځته شوي عضوي کثافات پر بایوګاز تبدیل کړي چې عموما له ۶۵ سلنه میتان څخه جوړ شوي دي. دا بایوګاز بیا د شنو خونو یا یو لړ بایوریکټرونو لپاره د برېښنا د تولید په موخه سوځېدلی شي.
گنجگل
گنجگل کلی د افغانستان د کونړ ولايت د ... ولسوالۍ یو کلی دی چې ... تنه وگړي لري. ددې کلي اوسېدونکي په ... ژبه خبرې کوي.
ټپوس
ټپوسان يا ټپوڅان (علمي نوم: Milvinae) د غوښه خوړونکو مرغانو څخه دي چې د Accipitridae په کورنۍ اړه لري او په اروپا، آسيا، افريقا او امريکا کي ژوند کوي.
وېشنيزه:ټپوسان وېشنيزه: شکری ډوله مرغان
کلاسيک مارکسيزم
کلاسيک مارکسيزم يوه اصطلاح ده چې د کارل مارکس او فریدریش انګلس د اقتصادي، فلسفي او ټولنپوهنې نظریاتو تشریح کولو لپاره کارول کیږي - د وروسته دورې مارکسیستي نظرونو په پرتله، په ځانګړې توګه مارکسیزم-لینینیزم دي.
سرچينې
وېشنيزه:مارکسيزم وېشنيزه:مارکسيستي اقتصاد
انکيتا لوکنډی
انکيتا لوکنډی د هند تلویزیوني ستوري ده. هغې په ٢٠٠٩م کال کې خپل لومړني تلویزیونی پيژندګلوي د زي ټيوي اوپيرا صابون، پويتريت ريشته. په مشهورو خپرونو کې د هغې د برخې په اخيستنې په وجه هغه د هند په تلویزیوني نړۍ کې د ترټولو لوړې تنخواه اخيستونکو اداکارانو څخه ده. هغې همدارنګه د مشهورو اداکارانو په نڅا خپرونه جلک ديکلاجا (۴ برخه) کي هم برخه اخيستې وه، دا خپرونه پر سوني تلویزون باندې ترسره کيدل.
ابتدايي ژوند
انکيتا لوکنډی د ډسمبر په ١٩مه، په ۱۹۸۴ کال کې په اندور، هند کي، په مهاراشیتان کورنۍ کې دنيا ته سترګې وغړولې. د هغې پلار شاکان لوهان په بانک کې کار کوي، په داسې حال کې چې د هغې مور وندنا پانډايز لوکنډه کورنۍ ښځه او ښوونکي ده. هغه یو کوچنی ورور او خور لري، ورور يي سورج لوکنډی او خور يي جیوتي لوکنډی نوميږي. انکيتا لوکنډی د اداکاري په اړه هر وخت زړه نازړه وه. کله چې هغه د ښوونځي او پوهنتون څخه فارغه سوه، نو په ٢٠٠۵م کال کې، هغي اندور پريښود او ممبۍ ته په دي خاطر ولاړه چي فلمی ستوری سي. انکيتا د خپل پوهنتون په وخت کې په ولایتی کچه د بیډمنټن لوبغاړی وه.
برزخ
برزخ د دوه څیزونو ترمنځ بېلوونکي ته وایي. په شرعي اصطلاح کې له برزخ څخه موخه د مړینې او قیامت تر ورځې منځني مهال دی. له مړینې وروسته ټول انسانان او پېریان له وعدې سره سم برزخ ته لېږدول کېږي.
د برزخ په اړه قرآني وینا
قرآن مجید کې الله تعالی داسې فرمایلي دي:
حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِO لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِن وَرَائِهِم بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ
’’تردې چې له هغوي څخه به څوک مړ شي، نو هغه به وایي اې زما ربه! ما بېرته (نړۍ) ته ولېږه، چې زه په هغې (نړۍ) کې څه ښه کړه وړه وکړم چې ما پرېښي دي هېڅکله نه، دا هغه خبره ده چې هغه به یې په پښېمانۍ سره کوي او د هغه وړاندې به تر یوې ورځې پورې یوه پرده (حایله) وي (کله چې) ترهغې ورځې چې دې به (له قبرونو) پورته کړای شي.
د برزخ نړۍ (عالم برزخ) یو څه اړیکه له دې نړۍ سره وي، او یو څه له ها بلې نړۍ سره. له دې نړۍ سره یې اړیکه پدې توگه ده، چې کله د مړي خپل خپلوان دده د ثواب لپاره صدقه و خیرات یا ذکر و اذکار کوي، نو ددې ثواب ته رسېږي او هغه آرام وي. له بلې نړۍ سره اړیکه یې داسې ده چې کوم آرامتیا یا عذاب چې په برزخ کې ورکول کېږي، هغه په وروستۍ ورځ مړي ته د آرامتیا او عذاب برخه وي. پدې اړه د الله تعالی فرمایي:
النَّارُ يُعْرَضُونَ عَلَيْهَا غُدُوًّا وَعَشِيًّا.
’’(او په برزخ نړۍ کې به هم) دا خلک سهر و ماښام د جهنم اور ته وړاندې کېږي.‘‘