cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د ګالیله محاکمه
لومړني مخالفتونه
دغه مهال ګالیله د ارسطو د نظریاتو پر خلاف له ارشمیدوس سره په اوبو کې د اجسامو د غرق کېدو او یا هم د اوبو پر سر د پاتې کېدو اړوند په اختلاف کې ښکېل شو. د دوی ترمنځ بحث دوستانه نه و، ګالیله په دغه بحث کې له بې پردې او ځینې مهالونه له پیغور ورکوونکي سبک ګټنه کوله، په داسې حال کې چې دغه چاره د هغه وخت په علمي بحثونو کې کومه نوې ښکارنده نه وه، خو د دوی اختلاف په دښمنۍ واوښت. د دغه جنجال پر مهال د ګالیله یو نقاش ملګري، لوډوویکو کارډي ډا سیګولي هغه ته خبر ورکړ چې یو شمېر بد غوښتونکي مخالفین یې، چې وروسته یې په هغو باندې د کفترو د ډلې نوم کېښود (the Pigeon league) نوم کېښود، هڅه کوي د ځمکې د حرکت اړوند یا هر هغه څه څخه په کار اخیستو چې د موخې ګرځېدو وړ وي هغه ته پلان جوړ کړي. د سیګولي په خبره د دغه پلان یو طراح له یو کشیش څخه غوښتي د ګالیله نظریات د مذهبي منبر پر سر وغندي، خو ګالیله دغه خبره بابېزه وه ګڼله. خو درې کاله وروسته د توماسو کاسیني په نامه بل کشیش د ګالیله پر وړاندې دغه ته ورته ګام واخیست.
ماتا اوتو
ماتا-اوتو په انګلیسي Mata-Utu) د فرانسې هیواد اړوند والیس او فوتونا سیمې مرکز دی.
خان عبدالغفار خان/ فخر افغان
په دې برخه کې د هغه چا په درناوي سرټیټوو چې د خپل پوره اته نوي کاله عمر څخه یې سم نیمایې د انګرېزانو او بیا د پاکستان په نامه د مستبدو جابرو او ظالمو واکمنانو په جېل او په پند کې تېرې کړي دي. دا هغه څوک دي چې پښتانه ورته باچاخان وايې، باچاخان چې اصلي نوم يې عبدالغفار خان دی، دی د اسیا په وچه او بیا د هند په ټاپو وزمه کې د پښتنو د ټبر څخه لومړنۍ سړی دی چې د پښتنو په تاریخ کې په لومړي ځل د ژوند تر پایه پورې لکه د نوح علیه السلام غوندې د عدم تشدد او د خواخوږۍ د سیاست مزي یې ټینګ وساتلی شول.
عبدالغفارخان: خان عبدالغفارخان د محکوم او مرکزي پښتونستان یو نامتو مشر د بهرام خان ځوۍ (۱۸۹۰)م کال په شاوخوا کې د اتمانزو په کلي کې زېږېدلی، ابتدايې علوم يې له کليواله ښوونځیو کې لوستلي دي، د لوړو تحصیلاتو دپاره (علي ګړ) ته لاړ او د امتحان په دوره کې بریالی راووت.
په (۱۹۱۲)م کال د ملي سپاهي او قومي خادم په حیث د پښتونستان په ازادۍ پسې د سیاساتو میدان ته داخل شو.
چې د پښتونستان عملي مبارزه د همدغه وخت نه شروع وه، په (۱۹۱۹)م کال د خان عبدالغفارخان پلار د یو شمېر مشرانو سره د پرنګي له خوا ونیول شو او د څه مودې بند تېرولو نه وروسه خوشې شو، خان عبدالغفارخان په اتمانزو کې لویه تاریخي جلسه د زیاتو خلکو په شمول وکړه.
په دغه جلسه کې د ملي مشر او لارښود په څېر ومنل شو، په (۱۹۲۰)م کال کې خان عبدالغفارخان افغانستان ته راغۍ او چې واپس لاړ په محکوم مرکزي پښتونستان کې د اصلاح الافاغانه په نوم يې انجمن جوړ کړ.
خان عبدالغفارخان په (۱۹۲۴)م کال کې اسلامي ملکونو ته لاړ او په هغه جرګه کې یې د پخواني هندوستان (نماینده) په حیث ګډون وکړ، چې د ابن سعود له خوا په مکه کې جوړه شوې وه.
خان عبدالغفارخان د حج د فریضې د کولو نه وروسته عراق، لبنان، مصر، سوریه، فلسطين او نور عربي ملکونه ولیدل.
د دغې دورې نه چې واپس راغی په پښتونستان کې د ذهني انقلاب د پارولو په مقصد یې د ازاد پښتون په نوم مجله جاري کړه او د خدایي خدمتګار د نماینده ګانو په ملګرتیا په لاهور کې د کانګریس په کلنۍ
بې سوادي لویه ستونزه
باچا خان بې سوادۍ ته د پښتنو د سترې ستونزې په سترګه کتل، نوموړي د پښتنو په سيمو کې د آزادو مدرسو په نوم ۸۷ ښوونځي جوړ کړل.
باچا خان پښتانه د هند د نيمې وچې له نورو قومونو سره د مثبتې مقابلې او د خوشحاله ژوند تېرولو لپاره د راوېښولو په موخه کور په کور او کلي په کلي وګرځېد.
نوموړي د قومونو په ژوند کې د مورنۍ ژبې په ارزښت پوهېده او له دې امله یې له موډرنه ساینسي علومو سره سره د پښتنو بچو ته په آزادو مدرسو کې په پښتو ژبه تدریس کاوه. له دې امله نه یوازې دا چې پښتنو بچو ته په خپله ژبه آسانه شوه، بلكې پښتنو پېژندګلوي ومونده او ژبه یې له بشپړې نابودۍ وژغورله.
خدايي خدمتگار ټولنه
پښتني ټولنه کې ډېر ناسم دودونه وو او خان عبدالغفارخان يې د سمون لپاره ډېر کړاوونه وگالل، خو په خواشينۍ سره چې لا هم پرځاى دي.
دى کلي په کلي وگرځېد او د ولس د تنويرولو هڅه يې وکړه. په پښتنو کې د بدل او غچ اخيستو د دود له منځه وړلو په موخه يې کار پيل کړ.
د پښتونخوا ولسونه هغه مهال سخت فشار لاندې وو. او خلکو ته به ډله ييزې سزاگانې ورکول کېدې. پاچاخان په دې برخه کې يوه بېلگه داسې راوړې:
“زه حکومت د بغاوت په تور نيولى وم او شپاړس ورځې وروسته زما د پلار په گډون زموږ د کلي يو شمېر نور کسان هم هماغه زندان ته راوستل شول. هغوى نکل کاوۀ چې پوځيان سپېده چاود مهال کلي ته راغلل، مدرسې ته څېرمه په يوۀ ډاگ کې يې توپونه ځاى پرځاى کړل، او کوڅو کې به يې چې هر څوک ليدل هغوى به يې نيول او ډاگ ته به يې راوستل. چې لږه رڼا شوه بيا کورونه يې وپلټل وسلې يې واخيستې او سړي يې ټول ونيول او ډاک کې يې توپونو ته مخامخ کېنول. ښځې پر بامونو ختلې وې، ژړا او انگولا وه، ټولو داسې انگېرل چې گواکې اوس به وژل کېږي. کمشنر راغى او وې ويل چې ستاسو کلى مو ٣٠ زره روپۍ جريمه کړى. خو دومره پيسې له کليوالو سره نه وې، نو دوى ١٠٠ سړي زندانونو ته راوستل تر هغه چې کليوال دا جريمه پرې کړي.”
خان عبدالغفار وايي نو ځکه خلکو ته د منظم خدمت اړتيا وه. باچا خان د خداى خدمتگار غورځنگ را منځته کړ او پښتانه يې نه تاوتريخوالي يا عدم تشدد ته را وبلل.
په ١٩٦٩ز کال ، د هند ستر زعيم مهماتماگاندهى جى
د زيږيدو سلمه کاليزه وه. د هند د ملي کانگرس او د هند د حکومت لخوا ، دې مراسمو ته خان عبدالغفار خان هم وبلل شو. دى د کابل نه ډيلي ته ولاړ او په مراسمو کې يې د خورا معزز ميلمه په توگه برخه واخسته. په دې موقع د هند حکومت ده ته ( د سولي او بين المللى  تفاهم ) لوړه جايز ورکړه. خان عبدالغفار خان لومړنى سړى و چې دا جايزه ورکړى  شوه.
_ خان عبدالغفار خان په ډيلى کې خپل کورته د تلو په تکل کې و. د ١٩٨٧ز کال د جولاى په څلورمه کې هلته د هند د حکومت مشرانو ترې وغوښتلى چې يو څه موده پاته شي او د هندوستان د آزادئ د ورځې په مراسمو کښې برخه واخلي. هغه وويل : د يو چا چې خپل وطن آزاد نه وي د بل وطن د آزادئ له جشن څخه به څه خوند واخلي ؟ همدې سره غلى شو. په چرت کې ډوب شو. ويده شو او چې ويده شو بيا نوويښ نه شو. خوب يې دروند او ژور شو ، په خوب کې د فالج د ناروغئ حمله پرې راغله د کوما ( بي هوشئ ) حالت ته ولاړ.
کړمانزی
کړمانزي د شیراني(دراني) پښتو قبیلې د سترې څانګې حسن خیلو یوه لویه تاریخي زئي یا خیل دی، چې په شیراني ولسوالۍ کې خپله ځانګړې سيمه لري. حسن خېل قبیله بیا درې سترې څانګې لري، '''[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1801721083207079&id=1391432277569297 1. ١. احمد ٢. هیزیي ٣. کړمانزیي]'''، وروسته بیا دغه څانګې په نورو وړو وړو پښو باندې ویشل شوې دي.
د کړمانزی قبیلې څانګې
کړمانزي قبیله دوې سترې څانګې لري چې هغه بیا په نورو وړو وړو زییو کې وېشل شوې دي . ۱.معروفزئ ۲.سرخیلزئی
'۱ ـ معروف زیي:' معروف زیي بیا پر څلورو زییو باندې ویشل شوی دی چې تفصیل یې څه په دا لاندې ډول دی. (i) بدینزئی(۱.اټل کهول ۲.مزار کهول) (ii) ادینزئی(۱.پیګل کهول ۲.ولي داد کهول) (iii) شایب (iv) حسن
' ۲ ـ سرخیل زیي:' سرخیل زیي څانګه بیا پر اوو ښاخونو سره ویشل شوې ده چې نومونه یې په دا لاندې ډول دي. (i) شېرو کهول(۱.لال خان کهول، ۲.حبیب کهول) (ii) علي (الو) (iii) مراد(مرادۍ) (iv) منګلزی (v) عبدالرحمانزی (vi) ملا کهول (vii) مندک(منداکه)
'
موقعیت
کړمانزي قبیله د سهېلي پښتونخوا په شیراني ولسوالۍ یونین کونسل کړمه کڑمانزائی کې استوګن دي. د کړمانزیي منطقه له ږوب ښار څخه د شمال ختیځ لور ته پر کابو ۴۰ کلومیتره واټن باندې موقعیت لري. ددې قبیلې د شمال لور ته یاسین زی د سهېل لور ته کپیپ د ختیځ لور ته اوبه خیل او د لویدیځ لور ته انیزیي او د حریفالو قبیلې پرتې دي. کړمانزی د "کړمه کړمانزی" په خپل ځانګړی یونین کونسل کې میشت دي.
'ابادي
د کړمانزي یونین د شیراني ولسوالۍ له ګن شمېره علاقو څخه دی، د تېرې سر شمېرنې پر اساس دا خبره څرګنده شوه چې یونین کونسل کړمه کړمانزی نژدې ۱۵۰۰۰ نفوس ابادي لري.
'کلي/بانډې(Villages):'
کړمانزی قبیله کابو یوولس کلي لري او دې پرته د هېواد او نړۍ په بېلا بېلو ښارونو کې هم استوګنه لري چې تفصیل یې څه په دا ډول دی.
۱ ـ کړمه شیراني
د نور معلومات لپاره دا بره نوم "کړمه شیراني" کلک کړئ
۲ ـ غورلمه
غرلمه د کړمانزی قبیلې له سترو کلیو څخه دی دا کلی نژدې سل کور ابادي ده. د غرلمې د نوم رېښه د غر له لمنې څخه اخیست شوی دی ځکه چې یاد کلی د کسې غره و لمنو ته جوت د تلهاړ نومې غره په ناوه کې موقعیت لري. د غرلمې کلي یادونه امیر عبدالرحمان خان د پښتني سیمو د سفر پر محال په خپل خود نوشت (Biography) کې هم کړی دی. امیر لیکي چې د شیراني قبیلې دوه ستر کلي دي چې د یوه نوم کړمه او بل غرلمه دی. په غرلمه کلي کې د ژوند بنسټیزې (بنیادي) اسانتیاوې شتون لري، دلته یو دولتي منځنی ښوونځی(مډل سکول) او دوې اسلامي مدرسې هم شتون لري، یو ځانګړی کلینک هم شته. دلته د غنمو ژرنده، د عمومي شیانو هټۍ(دوکانونه) هم شتون لري. د کلیوالو اقتصاد د عربو پر مسافرۍ ولاړ دی او ځینې ځوانان بیا دولتي مامورین دي. په عمومي توګه د خلکو اقتصادي وضعیت ښه دی.
نامتو شخصیات:
۱. لال خان نیکه ۲. ګل داد خان نیکه  ۳. رحمان نیکه ۴. باښک نیکه (شهید) ۵. حاجي سفرخان نیکه ۶. رمضان نیکه ۷. ملک تاجون نیکه ۸. خدرخان نیکه ۹.روړی نیکه  ۱۰.حکیم نیکه  ۱۱. حاجي سعیدالله خان اکا ۱۲. حاجي غازي اکا ۱۳. حاجي مهردل اکا ۱۴. حاجي ښادي خان اکا. ۱۵.حاجي نظر خان اکا ۱۶. ملک عبدالله خان اکا ۱۷. ملا زامک اکا او داسې نور
اوسني شخصیات:
۱. حاجي غلام الدین شیراني د پښتونخوا میپ شیراني ولسوالۍ مشر ۲. ملک شهبازخان د پاکستان مسلم لیګ شیراني ولسوالۍ مشر ۳. ملک ابراهیم خان قبایلي مشر ۴.ملا فیاض شیراني د جمعیت ګوند سنئیر غړۍ ۵. ملک رحمت الله شیراني د عوامي نشنل ګوند یونین کونسل مشر ۶. حاجي امیر سیاسي مشر ۷.مولوي ګلزاده ډسټرکټ کونسل غړی ۸. مولوي ګلمیر د جمعیت علماء اسلام(ف )د یونین کونسل امیر ۹. مفتي نواز د جمعیت علماء اسلام(شیراني ډلګۍ) یونین امیر ۱۰. رحمت الله پښتونخوا ملي عوامي ګوند العین ۱۱. دلبر ازل د پښتونخوا د زدکونکو سازمان سنئیر مشر ۱۲. حافظ مولوي شاه سلم د جمعیت علماء اسلام سنئر غړی او داسې نور
۳ ـ لهړ
نامتو شخصیات:
۱. حسن نیکه ۲. مهین نیکه ۳. پاین نیکه ۴. محمد ګل نیکه ۵. کمال خان نیکه ۶. خاشک نیکه ۷. ملا کمال الدین نیکه ۸. غلام نیکه.۹ حاجي پیردل اکا او داسې نور
۱. ملک حاجي سکندر اکا ۲. مولوي فیض محمد ۳ حاجي دین محمد ۴. حاجي نیکداد ۵. حاجي حیات خان شهید ۶. حاجي شیرمحمد(شیرک) ۷. عالم خان شهید(خان) ۸. حاجي ملا فیاض اکا ۹.حاجي سنت الله ۱۰. حاجي دین ګل ۱۱. حاجي ګران ۱۲. حاجي امان الله ۱۳. حاجي تورک ۱۴. حاجي عیسیٰٰ خان ۱۵. حاجي پیرمحمد ۱۶. حاجي نصیب الله او داسې نور
۴ ـ پسته ۵ ـ بند کړمانزی ۶ ـ ترۍ ۷ ـ خنکۍ ۸ ـ کڅۍ جلات خان ۹ـ منداکه ۱۰ ـ تکۍ ۱۱ـ مدرسه خنکۍ، په دا لاندې ښارو کې هم کړمانزی کورنۍ مېشتې دي ۱.کراچی ۲.ژوب ۳.خضدار ۴.کندهار ۵.کوټه ۶.اسلام آباد ۷.دبئ ۸.شیراني آباد راجهستان هند
'
د عربو مسافري
د شیراني د نورو قبیلو په څېر د کړمانزی قبیلې اقتصاد هم د عربو پر خوارۍ مزدورۍ ولاړ دی.ډېری ځوانان یې په متحده عربو اماراتو٫ سعودي عربستان او نورو خلجي هېوادو کې زیارکښي کوي او د ځینو خلکو بیا هلته لویې سوداګری روانې دي. د کړمانزي ځوانانو د پاکستان په بېلا بېلو ښارونو کې هم کاربارونه شته او یو څه خلک بیا دولتي مامورین هم دي دلته د ډېرو خلکو اقتصادي وضعیت ښه دی او ځینې کسان بیا بېخي شتمن دي.
کرکرونده
د کړمانزی قبیلې د کرنې زمکه د شېراني ولسوالۍ له هوارو او خولیو زمکه څخه ده چې دلته هر ډول توخم او سبزي کرل کېږي او ښې ډېر بهاندې اوبه لري  له کړمې کلي سره نژدې د اوبو یوه لویه چینه بهېږي د هغې په وسیله کړمانزي بزګر خپل پټي خړوبه وي او له دې پرته له خنکۍ جلات خان سره څېرمه هم د اوبه یوه غټه خیزۍ (چینه) ده چې د خنکۍ او شاخوا کلیو د کروندې کار په کېږي. دلته خلک په پټو کې د غنمو او اوربشې ترڅنګ سبزیانې هم کري او یو څه د مڼو(سیب) او زردلوګانو باغونه هم شته. لهړ کلي او د غرلمې بیا ویچوبه (للمینې)زمکې زیاتې دي چې په کال کې په زراوؤ بوجۍ(ګوڼۍ) غنم او اوربشې اخلي دلته د لوونو په موسم کې د شېراني له نورو سیمو څخه بېوزله خلک د لوګرۍ او خوارۍ مزدورۍ لپاره راځي تر څو یو څه غنم او کالدارې وګټي.
'
زدکړې
د شیراني قبیلې د نورو څانګو په نسبت په کړمانزئ قبیله کې د زده کړو(تعلیم) سلنه (فیصدي) زیاته ده دلته لومړی دولتي ښوونځی په کړمه کلي کې په کال ۱۹۲۲ عیسوي خوا شا کې پرانیستل شوی وؤ چې په یاد ښوونځي کې پښتون ملتپال سیاستپوه سائیں کمال خان شیراني او پخواني کمشنر نصیب الله شیراني هم خپلې لومړۍ زدکړې ترسره کړېوې. اوس محال په یونین کونسل کړمه کړمانزي کې شپږ لومړي ښوونځي(Primary school) یو ځانګړۍ ښوونځی (Private school)، یو منځنی ښوونځی (middle school) او دوې عالي لېسې(High school) شتون لري.په دغه منطقه کې لومړۍ زده کړې عامې دي او ځینو کسانو بیا لوړې زده کړې(Higher education) هم کړې دي.
'
روغتیا (Health):'
دلته یو وړوکۍ دولتي روغتون(BHU) او پنځه ولسي کلینکونه (Private clinics)شته چې د روغتیا عامه اړتیا بشپړ کوي خو ډېر ناروغه کسان ګوانډي ولسوالۍ ژوب ښار ته لېژدول کېږي. په عامه توګه د روغتیا وضعیت د ډاډ وړ دی
خیریه بنسټ (Welfare Orig):'
۱.کړمانزیي سوشل ویلفئیر آرګنائزیشن: کړمانزی قبیله خپله خیریه بنسټ یا این جي او هم لري چې نوم یې" کړمانزی ویلفئیر آرګنائزیشن" دی. یاد سازمان پنځلس کاله وړاندی جوړ کړل شو خو له بده مرغه دا مهال غیر فعال دی.
۲. کړمانزیي کمېټۍ امارات: په متحده عربو اماراتو کې کړمانزیي قبیله خپله کمېټۍ لري چې د غم ښادۍ پر محال د خپلې قبیلې د مسافرو وګړو مرسته کوي. خدای مه کړه که کوم کړمانزی مسافر هلته وفات شي نو د کمېټۍ هر غړی ۱۰۰ درهمه مفته چنده ورکوي په دغه چنده د مړۍ د کور ته د را رسولو لګښت بشپړ کوي او پاتې پیسې بیا غمجنې کورنۍ ته را لېږل کېږي. یاده کمېټۍ څه باندې ۴۵۰ غړي لري. ددغې کمېټۍ لومړی مشر ملا فیاض کړمانزی (ادینزی) وو اوس محال یې مشر محمد آمین دی. نن سبا د ټول شیراني قام ګډه کمېټۍ هم شته چې د مسافر مړه لپاره هر شیراني مسافر ۱۰ درهمه چنده ورکوي. دا د ویاړ (اعزاز)خبره ده چې په لومړي ځل دا د کمېټۍ کار کړمانزیي قبیلې د ارواښاد ملا فیاض په مشرۍ کې پیل کړو وروسته بیا نورو شیراني قبیلو هم خپلې کمېټیانې جوړې کړې. د شیراني قبیلې د ګډې کمېټۍ مشر هم ارواښاد ملا فیاض کړمانزی و.
بازار(Bazar):'
د کړمانزی په مرکزي کلي کړمه کې یو وړوکۍ غوندې بازار هم شته چې د اړتیا وړ هر ډول توکي په کې تر لاسه کېدای شي ، دلته هره ورځ د شاخوا کلیو خلک هم د سودا لپاره په ګڼ شمېر کې تګ را تګ کوي دلته د ګاډو او موټر سائیکلانو مستري خانې او د غنمو ژرندې هم شته او د یادې قبیلې په نورو کليو کې هم دکانونه شتون لري
لوبې(Sport):'
په کړمانزي کې د کرکټ او فټبال لوبه ډېر مینه وال لري دلته وخت په وخت د کرکټ او فټبال د لوبو سیالۍ کېږي.پخوا به ځایي لوبې لکه کبډي، هینډه، همۍ او خوسی مشهورې لوبې وي خو اوس یادې لوبې مخ پر وروکېدو دي چې دا اندېښنې وړ خبره ده.
'
افغان انګریزجګړه(Anglo Afghan war1919):'
د کال ۱۹۱۹ انګریز افغان جګړه چې د ژوب ولسوالۍ په سیلیزي سیمه کې وشوه چې پکې مشوخان شیراني هم په شهادت ورسید.په دغه تاریخي جګړه کې د ځینې ګډونوالو کړمانزي غازیانو نومه په دا لاندې ډول دي. ۱.باښک نیکه (شهید) ۲.شکور نیکه ۳. ملک بهار نیکه غازي ۴.ستاندار نیکه (ټپي) ۵.باران نیکه ۶.لال خان نیکه ۷.مهین نیکه ۸.ملا جانک نیکه او داسې نور
'
تاریخي شخصیتونه(Historical personelities):'
۱. ملک ساکو نیکه شهید ۲. تور پیګل نیکه شهید ۳.باښک نیکه شهید ۴.ملک شکور نیکه ۵.ملک لال خان نیکه شهید ۶.باران نیکه ۷. کوهاړ نیکه شهید ۸.کجل نیکه ۹.ژلئ نیکه ۱۰.باکو نیکه شهید ۱۱.مهین نیکه ۱۲.محمد ګل نیکه ۱۳.ملک ترکو نیکه ۱۴.ګلداد خان نیکه ۱۵.ملک بهار نیکه ۱۶. ملا شنا نیکه ۱۷.ملک روړی نیکه ۱۸.ملک بلوخان نیکه ۱۹.قربان نیکه شهید ۲۰.رمضان نیکه ۲۱.ملک تاجون نیکه ۲۲.کمال خان نیکه ۲۳.ظفرخان نیکه(میراث) ۲۴.خدر خان نیکه ۲۵.حاجي سفرخان نیکه ۲۶.انعام نیکه ۲۷.ملا جانک نیکه
'
سرچینې:
1.تړونی (لنک) شجره نسب قوم حسن خیل(برغه) اردو            https://m.facebook.com/1391432277569297/posts/1801721083207079/
2. تاریخ شیراني ، اطلس خان
3. شجره نسب قوم شیراني برغه ، حاجي عمر شاه شیراني
4.The opreations Zhob field force 1890
5. ملک بهار شېراني( تاریخي ویډیو)
https://www.facebook.com/1966305580123774/posts/4669482623139376/
6. په کړمه کړمانزی روغتون کې مفت یو ورځنی دولتي روغتیایي کیمپ
https://www.urdupoint.com/pakistan/news/zhob/national-news/live-news-2642668.html
عبدالمجید تبون
عبدالمجید تبون په انګلیسي Abdelmadjid Tebboune) زوکړه ۱۷ د نوامبر ۱۹۴۵م کال) اوس مهال د الجزایر هیواد ولسمشر دی.
سومالیلانډ
سومالیالند (سومالیالانډ) په سومالیایي Somaliland) رسمي نوم د سومالیالاند ولسمشریزه له ۱۹۹۱م کال راهیسی د سومالیا په مال کې له پنځو ولایتونو خپلواک اعلان شوی هیواد دی. د سومالیالاند پلازمینه هرجیسا رسمي ژبې سومالیایي, عربي او انګلیسي دي. یاد هیواد ۱۳۶,۶۰۰ کیلومتره مساحت او ۳,۵۰۰,۰۰۰ وګړي لري.
حضرت یحیی علیه السلام- پښتو داستان
= حضرت يحيى عليه السلام = په پخوا وختونو کې حضرت ابراهيم د خداى(ج) پېغمبر او د خلکو سپين ږيرى مشر و. حضرت ابراهيم ډېر لوراند او لورين و؛عادت يې و ،چې تل يې پر دسترخوان مېلمه وي؛نو که داسې ورځ به شوه،چې مېلمه يې نه درلود؛نو ډېر به خواشينېده،چې همداسې هم وشول او مېلمه ورکره رانغى؛نه يوه،دوه يا درې ورځې؛بلکې پوره پينځه لس ورځې. ځان ته يې خواړه خوړل؛خو خوند يې نه ورکاوه؛نو همدا وو،چې سپينې جامې يې واغوستې،همسا يې راواخسته او له کوره ووت. حضرت ابراهيم نور سپين ږيرى او مات شوى و.همداسې په دښته کې روان و ،چې ناڅاپه يې درې ښکلي ځوانان مخې ته شول؛دې ځوانانو ښکلي او سپين کالي اغوستي وو ،چې ډېر مهربانه او په ادب وو،رامخکې شول او حضرت ابرهيم ته يې سلام وکړ. حضرت ابراهيم يې سلام عليک کړ او خوشحاله و ، چې دا ځوانان يې ليدلي وو؛ځکه ګومان يې کاوه ،چې دا ښه ځوانان به يې مېلمانه شي؛نو ځکه يې ځوانانو ته مخ کړ،ورته يې وويل :ډېر به خوښ شم که مېلمانه مې شئ. ځوانانو د حضرت ابراهيم بلنه ومنله.
يو له هغوى وويل :چېرته بايد ولاړ شو او کور  مو چېرته دى؟
حضرت ابراهيم ورته وويل : په ما پسې راځئ  او د خپل کور پر لور روان شوو؛ځوانان هم ورپسې شول او کور ته راورسېدل،حضرت ابراهيم ځوانان په خونه کې کېنول او ورته يې زړه يخونکى شربت راووړ. حضرت ابراهيم دومره خوشحاله و،چې له خوشحالۍ په جامو که نه ځايېده؛د کور غولي ته ولاړ؛اور يې بل کړ ،چې مېلمو ته پرې کباب پوخ کړي او دې کار ته يې ډېره غوښه راوړه او تر پخولو وروسته يې مېلمنو ته په مخ کې کېښود.
د کباب پخولو تر مخه بي بي "ساره" دسترخوان راووړ او مالګه او ډوډۍ يې پرې کېښووه. حضرت ابراهيم هم دسترخوان ته کېناست او مېلمنو ته يې د خوړو ست وکړ. ځوانان هم دسترخوان ته رانږدې شول؛ حضرت ابراهيم هر يوه ته په مخ کې خواړه کېښوول او ورته يې ست وکړ او په خپله هم پر خوړو بوخت شو،چې مېلمانه يې هم بې سته خواړه وخوري؛نو څه موده،چې تېره شوه؛نو حضرت ابراهيم ګوري،چې مېلمانه يې خواړه نه خوري او همداسې ناست دي او ابراهيم عليه السلام ته ګوري. ابراهيم (ع) ووېرېد او له ځان سره يې وويل : (( دا ځوانان ولې خواړه نه خوري؟ څوک چې د کور د خاوند دستر خوان ته ناست وي؛خو خواړه نه خوري؛نو حتماً څه مطلب لري؛يعنې دوى نه غواړي،زما خواړه وخوري؟))
حضرت ابراهيم هم له خوړو لاس واخست. ځوانان چې ابراهيم ته ځير وو،په خندا شول. يو له هغوى وويل: ابراهيمه ! مه وېرېږه. موږ ستا خداى(ج) رالېږلي يو. ستا د خداى(ج) درشل پرښتې يو؛زه جبراييل او دا دوه هم ميکائيل او اسرافيل دي؛موږ درته زېرى راوړاى دى. د  حضرت ابراهيم وېره تويې شوه او په خوشحالۍ يې وپوښتل : د څه زېرى؟
ساره وويل :زه زړه يم او ماشومان مې نه پر  خېټه کېږي ان هغه وخت ،چې ځوانه هم وم؛نو بچي مې نه کېدل اوس خو لا څه کوې ؟ او مېړه مې هم سل کلن زوړ دى؛اوس نو زموږ د بچيو راوړو وخت تېر شوى دى.
حضرت جبراييل وويل : دا د  خداى(ج) غوښتنه او اراده ده؛هغه غواړي زوى درکړي؛خداى(ج) ،چې څه وغواړي؛ نو کولاى يې شي.
پرښتو دا خبره وکړه او له کوره ووتې.
يو کال تېر شو او د ساره زوى وشو او ابراهيم عليه السلام پرې اسحاق نوم کېښود؛نو داچې ابراهيم عليه السلام او ساره دواړه سل کلن وو؛نو د اسحاق زوکړې خورا خوشحاله کړل؛ژوند يې بدل شو؛نور ژوند او کور چوپ نه و.اسحاق هم لږ لږ غټېده او ځوان شو؛نو اوس  حضرت ابراهيم دوه زامن درلودل؛يو اسماعيل،چې له مور بي بي هاجر سره په مکه کې و او بل اسحاق ،چې په کنعان کې له حضرت ابراهيم او ساره بي بي سره و.
حضرت اسماعيل په مکه کې واده کړى و او خپله کورنۍ يې جوړه کړې وه. حضرت ابراهيم حضرت اسحاق ته هم واده وکړ.
يوه ورځ ابراهيم احساس کړل،چې د عمر د کتاب پاڼې يې مخ په خلاصېدو دي او خداى(ج) هم ورته ويلي وو،چې دواړه زامن يې تر حضرت ابراهيم وروسته د خداى(ج) استازي دي او د خلکو په لارښوونو کې به يې ملاتړ شي او د خداى(ج) دين به ژوندى وساتي.
حضرت اسحاق ډېرې مودې ته په کنعان کې ژوند وکړ. د کنعان خلکو هم ورسره مينه درلوده او پر ويناوو يې عمل کاوه او پر حضرت اسحاق هم ټول خلک ګران وو او په ټولو چارو کې ورته لارښوونه کوله. خداى(ج) حضرت اسحاق ته "يعقوب" او "عيص" په نامه دوه زامن ورکړل. حضرت اسحاق تقريباً ١٨٠ کاله عمر وکړ او چې پوه شو د ژوند پر ونه يې خزان په راتلو دى؛نو د خداى(ج) حکم يې پر ځاى کړ او خپل زوى حضرت يعقوب ته يې غږ کړ، ورته يې وويل : زويه زه نور زوړ شوى يم او عمر مې مخ په خلاصېدو دى او د خداى(ج) په امر ته تر ما وروسته پېغمبر يې؛خلکو ته لارښوونه کوه او د خپل نيکه ابراهيم دين ژوندى ساته؛د نيکه د دين پر احکامو خلک پوهوه او تل يې تر څنګ اوسه،چې ددې احکامو په عملي کولو يې ژوند ښه شي. حضرت يعقوب ژمنه وکړه،چې د خپل پلار پر خبرو عمل وکړي. تردې خبرې څو ورځې وروسته  حضرت اسحاق له دنيا سترګې پټې کړې.
لیکوال: اسماعیل هنرمندنیا
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
پته:www.andyal.com
د الجزایر دینار
د الجزایر هیواد دینار په انګلیسي Algerian dinar) د الجزایر هیواد اسعار دي چې د یاد الجزایر هیواد د مرکزی بانک لخوا وړاندی کیږي.
د افغانستان ولسمشریزې ټاکنې ۲۰۱۹
په افغانستان کې د ۲۰۱۹ زکال ولسمشریزې ټاکنې د ۲۰۱۹ زکال د سپټمبر په ۲۸مه نېټه ترسره شوې. د لومړنیو پایلوله مخې برحاله ولسمشر محمد اشرف غني د ټولو رایو د ۵۰.۶۴٪ برخې یا د ۹۲۳۵۹۲ رایو په خپلولو بریالی اعلان شو، خو د هغه سیال عبدالله عبدالله په دغو پایلو اعتراض وکړ. د جنجالي رایو له امله د وروستیو پایلو په اعلان کې له ځنډ وروسته بالاخره ولسمشر محمد اشرف غني د ۲۰۲۰ زکال د فبروري په ۱۸مه بیاځلي د افغانستان ولسمشر اعلان شو. عبدالله عبدالله دغه پایلې رد کړې او هوډ یې وکړ چې موازي دولت رامنځته او د لوړې جلا مراسم ترسره کړي. ورته مهال ولسمشر غني هم د خپلې دویمې کارې دورې لوړه په رسمي بڼه د ۲۰۲۰ زکال د مارچ په ۹مه نېټه ترسره کړه. له دغې موضوع څخه رامنځته شوي کړکېچ د ۲۰۲۰ زکال د مۍ تر ۱۶مې نېټې دوام وکړ هغه مهال چې ولسمشر اشرف غني او عبدالله د واک د وېش هوکړه لاسلیک کړه؛ د دغې هوکړې له مخې ډاکټر اشرف غني ولسمشر او عبدالله هم د طالب وسله والو سره د خبرو اترو په موخه د ملي مصالحې د عالي شورا مشر وټاکل شو. په دغه ټاکنو کې د ګډون کوونکو شمېر د رایو د ورکړې په شرایطو باندې د برابرو کسانو له ۲۰٪ څخه کم و.
مخینه
ټاکنې په پیل کې د اپرېل په ۲۰مه تنظیم شوې وې، خو د ټاکنو خپلواک کمیسیون د ۲۰۱۸ زکال د ډسمبر په ۱۶مه اعلان وکړ چې د ۲۰۱۸ زکال په پارلماني ټاکنو کې د رامنځته شوو ستونزو د بیاځلي تکرار څخه د مخنیوي په موخه به ولسمشریزې ټاکنې د جولای تر ۲۰مې نېټې وځنډوي او دغه اضافي مهال به د رایو ورکوونکو د نوملړ د لا کره توب او همدارنګه د نوي بایومتریکي سیسټم سره د ټاکنیزو کمیسیونونو د کارکوونکو د بلدتیا په برخه کې ولګوي. د ۲۰۱۹ زکال په مارچ میاشت کې د ټاکنو خپلواک کمیسیون بیاځلي ټاکنې وځنډولې او داځل یې اعلان وکړ چې له ټاکل شوې مودې دوه میاشتې وروسته یعنې د سپټمبر په ۲۸مه به ټاکنې ترسره کړي. د کمیسیون یو ویاند دغه ځنډ په ټاکنیزو قوانینو کې د بدلونونو او له هغو څخه د رامنځته شوو مدیریتي او تخنیکي ستونزو له امله وباله – په دې سره ولسمشریزې ټاکنې بېرته د ولایتي شوراګانو له ټاکنو او همدارنګه د غزني ولایت د ځنډېدلو پارلماني ټاکنو سره هم مهاله ترسره شوې.
ټاکنیز سیسټم
د افغانستان ولسمشریزې ټاکنې د دوه پړاو لرونکي سیسټم څخه په ګټنې ترسره کېږي. که چېرې یو نوماند هم د ټاکنو په لومړي پړاو کې له پنځوس سلنه زیاتې رایې ترلاسه نه کړي، دویم پړاو ټاکنې د دوه مخکښو نوماندانو ترمنځ ترسره کېږي.
د رایو ورکړه
د ۲۰۱۹ زکال د سپټمبر میاشتې په ۲۸مه نېټه له دې سره چې افغان وګړي د طالب وسله والو د بریدونو له مستقیم ګواښ سره مخ و خو بیا هم د رایو مرکزونو ته ولاړل. خو داځل په رای اچونه کې د خلکو ګډون لږ و، په داسې توګه چې د رایو ورکولو په شرایطو له برابرو ۹.۷ میلیون کسانو څخه یوازې ۱.۶ میلیون کسانو رایه ورکړه. د خلکو د لږ ګډون سربېره د رویټرز خبري آژانس په خبره د ټاکنو بهیر په «نسبتا آرامو» شرایطو کې ترسره شو او په ټول افغانستان کې د طالبانو د بریدونو له امله ۳ تنه مړه او ۳۷ تنه ټپیان شول. د الجزیری شبکې د راپور له مخې د خلکو د کم ګډون په خوا کې د طالب وسله والو له خوا تاوتریخوالي هم په لږ کچه و. ورته مهال د نیویارک ټایمز د راپور له مخې چې له سیمه ییزو چارواکو سره د مرکو پر مټ چمتو شوی وو؛ وه یې ښووله چې د ټاکنو په ورځ «لږ تر لږه ۳۰ تنه افغان سرتېري او ۱۰ ملکي وګړي» مړه او همدارنګه «لږ تر لږه ۴۰ افغان سرتېري او ۱۵۰ ملکي وګړي» ټپیان شوي چې د ټایمز په خبره «دغه کچه په رسمي راپورونو کې د ورکړل شوو شمېرو څخه ډیره زیاته وه، خو په دغه هېواد کې د روانې جګړې د ورځنیو تلفاتو له منځنۍ کچې سره برابره وه». د کمو تلفاتو اړوند راپورونه د واشنګټن پوسټ او عرب نیوز له خوا هم تائید شول. د عرب نیوز خبریال سید صلاح الدین څرګنده کړه چې «د تېرو ټاکنو په پرتله په دغه ټاکنو کې د تلفاتو کچه کمه وه»؛ همدارنګه یې د افغان وګړو سره د مرکو پر بنسټ څرګنده کړه چې « په دغو ټاکنو کې د تېر کال د پارلماني ټاکنو په پرتله تاوتریخوالي لږ و». صلاح الدین همدارنګه زیاته کړه چې «د رایو د ورکړې په یو شمېر مرکزونو کې د رایو ورکوونکو څخه د امنیتي ځواکونو شمېر زیات و».
په دغو ټاکنو کې د ټاکنو خپلواک کمیسیون هم د لومړي ځل لپاره له چلوټیو څخه د مخه نیولو په موخه له بایومتریکي وسایلو ګټنه وکړه چې د هر رایه ورکوونکي د ګوتې نښه او انځور به یې د رایې د ورکړې پر مهال ثبت کاوه. دغه تخنیکي سیسټم د افغانستان په ټاکنو کې د درغلیو څخه د مخنیوي په موخه غوره کړای شوی و.
تاوتریخوالو، د طالبانو ګواښونو او د ناوړه مدیریت اړوند پراخو شکونو د ټاکنو بهیر ګډوډ کړی و؛ له همدې امله د ټاکنو په ورځ د ټاکنو په بهیر کې د خلکو د ګډون کچه کمه وه.
د ټاکنو پایلې
د ۲۰۱۹ زکال د اکتوبر په ۲۷ مه د ټاکنو د خپلواک کمیسیون مشرې حوا علم نورستانۍ اعلان وکړ چې د ټاکنو لومړنۍ پایلې به د نومبر په ۱۴مه اعلان کړي؛ هغې زیاته کړه چې د ټاکنو د کمیسیون د کمیشنرانو ترمنځ د پایلو د روڼتیا اړوند بحثونه ترسره او بشپړ شوي دي. هغې څرګنده کړه چې د ټاکنو د پایلو اعلان د کمیسیون د سرور د هک کولو او همدارنګه د کمیسیون د ډیجیټلي مرکز د کوډ ماتولو د هڅې له امله ځنډېدلی دی.
د نومبر په ۱۳مه کمیسیون اعلان وکړ چې د پایلو اعلان د دویم ځل لپاره د نامعلومې مودې لپاره ځنډېږي. د دغو ټاکنو لومړنۍ پایلې د ډسمبر په ۲۲ مه او وروستۍ پایلې یې د ۲۰۲۰ زکال د فبروري په ۱۸مه نېټه اعلان شوې.
عواقب
د ټاکنو د پایلو اعلان سیاسي کړکېچ رامنځته کړ. عبدالله عبدالله د ټاکنو د پایلو له منلو ډډه وکړه او د هېواد په شمال کې یې د موازي حکومت د جوړولو وویل. د فبروري په ۲۲مه عبدالله ځان ته وفادار یو کس د سرپل ولایت والي وټاکه. امریکايي دیپلمات زلمي خلیلزاد هڅه وکړه څو د ولسمشر او عبدالله ترمنځ منځګړیتوب وکړي خو دوی دواړه هوکړې ته وه نه رسېدل له همدې امله د مارچ په ۹ مه د ولسمشر اشرف غني د دویمې دورې د لوړې د مراسمو په ورځ عبدالله عبدالله ځانته جلا د لوړې مراسم ترسره کړل. د لوړې د مراسمو له ترسره کولو څو ساعته وروسته ولسمشر د اجرایوي ریاست څوکۍ چې په تېره ولسمشریزه دوره کې د عبدالله په واک کې وه لغو کړه. د دغې چارې په غبرګون کې عبدالله اعلامیه صادره کړه او څرګنده یې کړه چې «اشرف غني نور ولسمشر نه دی» او د هغه فرمانونه یې باطل وبلل.
د ۲۰۲۰ زکال د مارچ په ۲۳ مه متحده ایالاتو اعلان وکړ چې په افغانستان کې د رامنځته شوي سیاسي کړکېچ له امله له افغانستان سره د خپلو مرستو یو میلیارډ ډالر برخه راکموي او که چېرې ولسمشر او عبدالله هوکړه ونکړي، کېدای شي مرستې نورې هم راکمې شي. دغه سیاسي کړکېچ د ۲۰۲۰ زکال د مۍ په ۱۷مه هغه مهال پای ته ورسېد چې ولسمشر اړ شو له عبدالله سره د واک د ویش هوکړه لاسلیک کړي.
وروسته له هغه چې امریکا په قطر کې د افغان دولت سره له مشورې پرته له طالبانو سره هوکړه لاسلیک کړه او د افغانستان ګڼ شمېر ولایتونه یې ورته په مرموزه بڼه تسلیم کړل ولسمشر غني د ۲۰۲۱ زکال د اګست په ۱۵مه له افغانستان څخه ووت او کابل د طالبانو لاس ته ورغی. د ولسمشر لومړي مرستیال امرالله صالح د پنجشېر ولایت په مرکز بازارک کې ځان د افغانستان د اسلامي جمهوریت سرپرست وباله، خو وروسته له هغه چې دغه ولایت د سپټمبر په ۸مه په بشپړه توګه د طالبانو له خوا ونیول شو؛ هغه هم اړ شو افغانستان پرېږدي.
انټرنټ په افغانستان کې
د افغانستان په ټولو ۳۴ ولایتونو کې انټرنټ د لاسرسي وړ دی چې تر ۲۰۲۲ زکال پورې له ۹ میلیونو زیاتو کسانو انټرنټ کاروه. انټرنټ په رسمي ډول په ۲۰۰۲ زکال کې د ولسمشر حامد کرزي د حکومتولۍ پر مهال خلکو ته د لاسرسي وړ وګرځېد. له دې وړاندې د انټرنټ په کارونې ممنوعیت شتون درلود ځکه د افغانستان اسلامي امارت باور درلود چې کېدای شي وګړي له هغو څخه د ناسمو، غیر اخلاقي او اسلام ضد مطالبو په خپرولو کې ګټنه وکړي؛ له همدې امله هغه مهال په دغه هېواد کې د انټرنټ کاروونکي په آسانۍ سره نه شوای تثبیت کېدلای ځکه چې ډیری هغو د ګاونډي هېواد، پاکستان له تلیفوني شبکو څخه کار اخیست.
په ۲۰۰۳ زکال کې افغانستان ته د انټرنټ قانوني کنټرول کېدونی، ډاټ اې اف (.af) ډومېن ورکړل شو چې د ډومېن نومونو د مدیریت په موخه د افغانستان د معلوماتي ټکنالوژۍ مرکز (AFGNIC) تاسیس شو. د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ وزارت د مخابراتي خدمتونو د وړاندې کولو په موخه د افغان ټیلیکام په نامه نوی او خپلواک مخابراتي شرکت تاسیس کړ. په ۲۰۰۳ زکال کې په عملي بڼه د انټرنټي خدمتونو د وړاندې کوونکو (ISPs) پنځو شرکتونو سربېره، افغانستان د ۲۲ انټرنټي هاسټونو او د انټرنټي خدمتونو د اصلي اوو وړاندې کوونکو څخه ملاتړ کاوه چې په دې سره د انټرنټ خونو او عامه انټرنټ ځایونو (چې په پوسته خانو او د کابل په نړیوال هوايي ډګر کې یې شتون درلود) شمېر مخ پر زیاتوالي شو. دغه هېواد اوس مهال شاوخوا ۶۰۰۰ ډاټ اې اف (.af) ډومېنونه لري.
افغانان له ډېرې مودې راهیسې انټرنټ د خلکو د فکري ودې او پراختیا د مهمې منبع په توګه ګڼي او باوري دي چې مخابراتي او معلوماتي ټکنالوژي کولای شي د محرومو ډلو لپاره فرصتونه برابر کړي او همدارنګه بازار ته د بې وزله کلیوالي وګړو لاسرسی زیات کړي. د ۲۰۰۶ زکال په نومبر میاشت کې د افغانستان د مخابراتو او معلوماتي ټکنالوژۍ وزارت د زېټ (ZTE) په نامه چینايي شرکت سره د نوري فایبر د شبکې د جوړولو هوکړه لاسلیک کړه. په دې سره د ۲۰۱۰مې لسیزې په وروستیو کې د انټرنټ بېې کمښت وموند. په ۲۰۱۲ زکال ۳جي خدمات هم پیل شول چې په دغه هېواد کې د افغان ټیلیکام، افغان بیسیم، اتصالات، ام ټي ان ګروپ، روشن او سلام شبکې په ګډون لویو مخابراتي شرکتونو له خوا وړاندې کېدل. له دې وروسته په ۲۰۱۷ زکال کې د ۴جي خدمتونه هم د لاسرسي وړ وګرځېدل.
قانوني او څارنیزه اډانه
د رسنیو خپلواکي د ۲۰۰۴ زکال د مارچ میاشتې د رسنیو د قانون له مخې چې د افغانستان د انتقالي دولت له خوا تصویب شو له پوښتنې سره مخ شوه، چې د افغانستان د اطلاعاتو او کلتور وزارت ته یې د ویټو کولو مهم واکونه ورکړل (د بېلګې په توګه، بهرنیو خبري اژانسونو او نړیوالو بنسټونو یوازې له وزیر څخه د اجازې په ترلاسه کولو کولای شو چې خبري موارد چاپ کړي) ورته مهال د رسنیو د ارزونې کمیسیون کولای شو د جواز د رد کولو په مواردو کې د کلتور وزارت پرېکړې وارزوي. په ۲۰۰۶ زکال کې د رسنیو د قانون اړوندې اصلاحیې د رسنیو د ارزونې کمیسیون او دوه نور څارنیز بنسټونه، د راډیويي او تلویزیوني نشراتو ملي کمیسیون او د خبریالانو د قضایاوو څېړنیز کمیسیون چې کولای یې شو پریکړه وکړي د خبریالانو د سرغړونې کومه دوسیه باید د قانوني پرېکړې په موخه محاکمو ته ولېږل شي، منحل کړل.
په ۲۰۰۵ زکال کې د مخابراتي خدمتونو د تنظیم کوونکي قانون (د مخابراتو قانون) په تصویب سره د مخابراتو وزارت تر څار لاندې د مخابراتي مقرراتو د تنظیم کوونکي پلاوي او د راډیويي ارزونو د دولتي ادارې له ادغام څخه د افغانستان د مخابراتي خدمتونو د تنظیم اداره (اترا) تاسیس شوه. اترا د مخابراتي خدمتونو د جوازونو د ورکړې او همدارنګه د مخابراتي خدمتونو د وړاندې کوونکو ترمنځ د دوامداره مثبت رقابت د ترویج مسئولیت پر غاړه واخیست.
د جواز ترلاسه کولو الزامات ساده دي: شرکتونه باید له قانون پیروي وکړي څو وکولای شي له اترا جواز واخلي، همدارنګه یوازې هغه شرکتونه کولای شي مخابراتي خدمتونه وړاندې کړي چې جواز لري. د انټرنټي خدمتونو د وړاندې کولو په موخه د انتقالي او ملي جوازونو په نامه دوه ډوله جوازونه شتون لري، یوازې د انتقالي جوازونو لرونکي شرکتونه کولای شي نړیوالې اړیکې رامنځته کړي. د اترا په کړنلار کې د بازار د انحصاري ونډې پر وړاندې د کاروونکو خوندیتوب شاملېږي: هغه شرکتونه چې په بازار کې د قدرت لرونکو شرکتونو په توګه پېژندل کېږي باید د اصلاح شوي جواز غوښتنه وکړي چې د رقابت ضد چلن پر وړاندې اضافي مجازات په کې شاملېږي. که چېرې جواز لرونکی اړخ قانون تر پښو لاندې کړي، په مکرر ډول د قرارداد مفاد له پامه وغورځوي، په خپل غوښتنلیک کې ګمراه کوونکي/ناسم اطلاعات وړاندې کړي او یا هم له اخطار ترلاسه کولو وروسته جریمه ورنکړي؛ کېدای شي چې جواز یې لغو شي.
د ۲۰۰۶ زکال د جون میاشتې په ۱۲مه د افغانستان د ملي امنیت ادارې (NDS) یا د افغانستان د استخباراتو لوی ریاست د نشراتي او خپرندویه چارو یو نوملړ وړاندې کړ چې باید د امنیتي ستونزو له امله چې عامه روحیه زیانمنوي، منع شي. د دغو مطبوعاتي فعالیتونو نوملړ ډېر پراخه و او په ځانګړو موضوعاتو کې (تر ډېره د ترهګرۍ او د طالبانو د یاغیتوبونو اړوند) یې د هغو منفي نیت، زیان او اروايي اغېزو ته اشاره لرله. ولسمشر حامد کرزي دغه غوښتنه رد کړه او څرګنده یې کړه چې د دې اړوند باید د یوې کړنلارې په اډانه کې د رسنیو همکاري وغوښتل شي. په دغو فعالیتونو کې د ملي یووالي او سولې پر ضد د اغراق څخه ډک مطالب، د وسله والو او ترهګریزو ډلو د احکامو، ویناوو او د هغو د غړو مرکې شاملې وې؛ آن تر دې چې د ترهګرۍ اړوند خبرونه هم په کې شامل و چې د رسنیزو راپورونو اصلي برخه یې جوړوله.
سربېره پر دې د اوپن نېټ په نامه بنسټ (OpenNet Initiative) ارزونو په افغانستان کې د انټرنټ د فلتر کولو اړوند هېڅ شواهد وه نه موندل، په داسې حال کې چې د هغوی دغه ارزونې د یو شمېر نورو هېوادونو په پرتله پراخې نه وې.
شمېرې او خدمتونه
د افغانستان په ۳۴ ولایتونو کې انټرنټ لاسرسي وړ دي. دغه هېواد اوس مهال په منظمه بڼه ۹۲۳۷۴۸۹ تنه د انټرنټ کاروونکي لري. د ۲۰۲۰ زکال د اټکل پر بنسټ د دغه هېواد نږدې ۱۸ سلنه وګړو چې شمېر یې له اووه میلیونو تنو زیات کېده، انټرنټ ته لاسرسی درلود. په ۲۰۱۰ زکال کې راپور ورکړل شو چې کابل، جلال آباد او خوست ښارونه د دغه هېواد د نورو برخو په پرتله د انټرنټ ډېر کاروونکي لري. دغه هېواد ۳۲۷۰۰۰ آی پي (IP) ادرسونه او شاوخوا ۶۰۰۰ ډاټ اې اف (.af) ډومېنونه لري.
نږدې ټول مشهور انلاین خدمتونه په افغانستان کې لاسرسي وړ دي چې په دغو کې فیس بوک، ګوګل، انسټاګرام، د مایکروسافټ د لټون شبکه یا ام اس ان، نېټ فلېکس، پې پل، د فلې سټېشن شبکه، سکایپ، ټیک ټاک، ټوېټر، وایبر، وټسپ، یاهو، یوټیوب او زوم په کې شاملېږي. راپور ورکړل شوی د دغه هېواد شاوخوا ۴۴۲۳۶۰۰ تنه وګړي په فیسبوک کې حسابونه لري.
ګوریلا / لویه بیزو
ګوریلاګانې بوټي خوړونکې او تر ډېره په ځمکه کېناستونکې لویې بیزوګانې دي چې د استوایي افریقا په حاره ځنګلونو کې ژوند کوي. ګوریل په دوو ډولونو وېشل کېږي: ختیځ ګوریل او لویدیځ ګوریل چې څلور یا پنځه فرعي ډولونه لري. د ګوریلا DNA / هستوي اسیدونه ډېر زیات انسان ته ورته دي چې د هغوی د جوړښت ۹۵ تر ۹۹ سلنه برخه په دغې ورته‌والي کې شاملیږي او دوی تر شامپانزاګانو او بونوبوانو وروسته انسانانو ته تر ټولو نږدې ژوندي ژوي دي.
خوزه ریزال
خوزه پروتاسیو ریزال میرکادو ی النسو ریالونډا (په اسپانیوي ژبه: [xoˈse riˈsal, -ˈθal]، په تاګالوګ ژبه: [hoˈse ɾiˈsal]؛ زوکړه د ۱۸۶۱ کال د جون ۱۹مه – مړینه د ۱۸۹۶ د ډېسمبر ۳۰مه) یو فلیپینی لیکوال او ګڼ پوهیال و چې د اسپانیا د استعماري دورې په پای کې په فلیپين کې فعال و. هغه د فلیپین د ملي اتل (pambansang bayani) په توګه پېژندل کېږي. ریزال د سترګو د څانګې متخصص و، چې وروسته یو لیکوال او د فلیپین د تبلیغاتي غورځنګ کلیدي غړی شو او د اسپانیې تر استعمار لاندې یې له ډېرو سیاسي سمونو/اصلاحاتو څخه ملاتړ وکړ.
ګوریلا / لویه بیزو
ګوریلاګان تر ټولو لوي ژوندي پرايميټونه (د تي لرونکيو ژويو هغه لومړني انواع چې په تکامل او بدلون سره نور ځينې منځ ته راغلي وي، ژباړن) دي چې له ۱.۲۵ تر ۱.۸ مترو قد او له ۱۰۰ تر ۲۷۰ کیلوګرامو پورې وزن لري چې د جنس او ډول په توپیر يې د مټو کړۍ تر ۲.۶ مترو پورې رسېږي. هغوی په ډله کې ژوند کولو ته لېوال دي چې خپل مشر ته سېلور بک (خړشا ‌لرونکی) وايي. ختیځ ګوریلا د ډېر تور پت‌لرونکي پوست په لرلو او د ځینو نورو کوچنیو ګړپوهنیزو/موفولوژيکي توپیرونو په لرلو له لویديځ ګوریلا څخه بېلېږي. ګوریلاګانې معمولاً له ۳۵ تر ۴۰ کلونو پورې په طبیعت کې ژوند کوي.
خوزه ریزال
هغه د فلیپين تر پاڅون وروسته چې د هغه له لیکنو څخه يې الهام اخیستی و؛ د اسپانیې د استعماري دولت له‌خوا د بلوا په تور اعدام شو. که څه هم هغه د یاد پاڅون په پلان یا هدایتولو کې په فعال ډول برخه نه لرله، خو د هغه موخې يې وڅارلې او په پای کې د فلیپين د خپلواکۍ لامل شو.
ګوریلا / لویه بیزو
د ګوریلا طبعي استوګنځی د سویلي افریقا د فرعي صحرا حاره او نیمه حاره ځنګلونه دي. که څه هم د دوی لمنه د سویلي افریقا د صحرا کوچنۍ سلنې تر پوښښ لاندې راولي، خو ګوریلا د ارتفاعاتو پراخې لمنې ته پوښښ ورکوي. غرنۍ ګوریلا د البرټین ریفت غره په وریځو پټ ځنګل کې د ویرونګا په اورغورځنګونو چې ارتفاع يې له ۲۲۰۰ تر ۴۳۰۰ مترو (۷۲۰۰- ۱۴۱۰۰ فوټ) پورې بدلون مومي ژوند کوي. په اواره ځمکه ژوند کوونکې ګوریلاګانې په ګڼو ځنګلونو کې د سمندر د سطحې تر کچې په ټیټو ځمکو او جبهو کې ژوند کوي. لویدیځي ځمکنۍ ګوریلاوې د مرکزي افریقا په لویدیځو هېوادونو او ختیځې ځمکنۍ ګوریلاوې له رواندا سره پولې ته څېرمه د کانګو په دیموکراتیک جمهوریت کې ژوند کوي.
خوزه ریزال
ریزال په پراخه توګه د فليپين له سترو اتلانو څخه بلل کېږي او د ملي اتلانو کمېټه په رسمي ډول د هغه د ستاینې سپارښتنه کوي. که څه هم په رسمي ډول هېڅ داسې قانون نه دی تصویب شوی او نه هم کوم فرمان یا اعلامیه خپره شوې چې د فلیپين تاریخي شخصیتونه د ملي اتل په توګه معرفي کړي. هغه په ۱۸۸۷ کال کې د نولي مې ټنګري/ Noli Me Tángere او په ۱۸۹۱ کال کې د اېل فلیبستریزما/ El filibusterismo په نوم ناولونه ولیکل، چې د هغه د ګڼو شعرونو او مقالو سربېره دا دواړه د یوې ملي حماسې په توګه په پام کې نیول کېږي.
ګوریلا / لویه بیزو
اټکل کېږي چې شاوخوا ۳۱۶۰۰۰ لویدیځې ګوریلاګانې او ۵۰۰۰ ختیځې ګوریلاګانې په طبیعت کې موجودې وي. IUCN (له طبیعت څخه د خوندیتوب نړیواله ټولنه) دغه دواړه ډولونه د انقراض/ورکېدو له خطر سره مخ ډلبندي کړي دي. له غرنۍ ګوریلا پرته چې د ورکېدو له شدید خطر سره مخ دي د ګوریلا ټول فرعي ډولونه د ورکېدو له خطر سره مخ ډلبندي کېږي. د هغوی د بقا لپاره ډېر ګواښونه موجود دي؛ لکه په ناقانونه توګه ښکار، د هغوی د طبعي استوګنځي تخریب او هغه ناروغیو موجودیت چې د هغوی بقا ګواښي. په هر حال په هغو سیمو کې چې یاد ژوي په‌کې ژوند کوي د هغوی د خوندیتوب لپاره هڅې بریالی دي.
ایتمولوژي/آرپوهنه
د ګوریل کلیمه د سویلي افریقا په سمندرغاړو کې چې وروسته د سیرالئون سیمه ونومول شوه د کارتاژاني کاشف سمندروال هانو (له میلاد څخه شاوخوا ۵۰۰ کاله مخکې) له سفر څخه راغلې. د لښکرلېږد غړي «له وحشي خلکو سره چې ډېری يې ښځې وې او بدن یې په ویښتانو پوښل شوی و مخ شول او دا زموږ ژباړونکو ګوریلا ونومولې». دا روښانه نه ده چې هغه څه چې هغه مهال کاشفان ورسره مخ شول همدا څه و چې اوس يې موږ ګوریلا، د بیزوګانو یا شادیانو او یا انسانانو بل ډول نوموو. ویل کېږي د ګوریلا ښځو پوستکی چې هانو له ځان سره راوړی و ۳۵۰ کاله وروسته، له میلاد څخه ۱۴۶ کاله مخکې د پونیک په جګړه کې د روم تر ویجاړېدو په کارتاژ ښار کې ساتل کېده.
امریکايي ډاکتر او دیني مبلغ ټوماس اسټاټون ساوېج او طبیعت‌پوه جېفریس وایمن د لومړي ځل لپاره په ۱۸۴۷ کال کې لویدیځې ګوریلا له ليبریا څخه ترلاسه شوې بېلګې یادې کړې. دوی د شامپانزا جنس د اوسني نوم له کارولو سره دا ټروګلوډیټس ګوریلا ونومولې. د نوعې دا نوم د لرغوني یوناني کلیمې Γόριλλαι  (ګوریلا) څخه اخیستل شوی چې د هانو د تشرېح پر بنسټ «په ویښتانو پوښل شویو ښځو ټبر» په معنا دی.
تکامل او ډلبندي
د ګوریلاګانو تر ټولو نږدې خپلوان د هومینینیا له جنس څخه شامپانزې او انسانان دي چې دا ټول شاوخوا ۷ میلیون کاله مخکې له یو مشترک نیکه څخه جلا شوې دي. د انساني جینونو پرلپسې‌والی په منځنۍ کچه یواځې ۱.۶ سلنه د اړونده ګوریلا د جینونو له ترتسب سره توپیر لري، خو د هر جین په کاپيو کې یې توپير زیات دی. تر همدې وروستیو وختونو پورې ګوریلاګانې د يو واحد ډول په توګه په پام کې نیول کېدې چې درې فرعې ډولونه: ختیځې ځمکنۍ ګوریلا، لویدیځې ځمکنۍ ګوریلا او غرنۍ ګوریلاوې په کې شامل وې. اوس‌مهال توافق پر دې دی چې دوه اصلي نوعې لري چې هره یوه يې دوه فرعي ډولونه لري. په دې وروستيو کې داسې ادعا شوې چې له دې انواع څخه یوه درېمه فرعي نوع هم لري. د ګوریلاګانو اصلي او فرعي انواع د کنګل کېدلو د زمانې په بهیر کې پراختیا موندلې کله چې د دوی ځنګلي استوګنځي کوچني شول او یو له بل څخه جلا شول.
د برینګي ګوریلا درېیمه فرعي نوعه چې لا یې د نوم اېښودنې د سیستم له مخې درېیم نوم (تراینومن) نه دی ترلاسه کړی، د غرنۍ ګوریلا باونډي ټولنه ده چې ځینې وختونه د باونډي ګوریلا په نوم هم یادیږي.
خصوصیات/بېلوونکې نښې
د نارینه وحشي ګوریلا وزن له ۱۳۶-۲۲۷ کیلو ګرامه (۳۰۰-۵۰۰ پونډ) پورې رسېږي، حال دا چې د بالغې ښځينه ګوریلا وزن له ۶۸-۱۱۳ کیلوګرامه (۱۵۰-۲۵۰ پونډ) دی. د بالغو نارینه‌وو قد له ۱.۴ تر ۱.۸ متر (۴ فوټه او ۷ اېنچه تر ۵ فوټه او ۱۱ اېنچه) دی چې مټو پلنوالی يې ۲.۳ تر ۲.۶ متره (۷ فوټه او ۷ اېنچه تر ۸ فوټه او ۶ اېنچه)  پوري غزېږي. ښځينه ګوریلاګانې له ۱.۲۵ تر ۱.۵ متره (۴ فوټه او یو اېنچ تر ۴ فوټه او ۱۱ انچه) له نارینه‌وو څخه ټیټې دي او همدارنګه يې د مټو پلنوالی هم کوچنی دی. کولین ګرووز په۱۹۷۰کال کې د ۴۲ نارینه وحشي ګوریلاګانو د وزن منځنۍ کچه ۱۴۴ کیلوګرامه محاسبه کړ، حال دا چې سمېټ و یونګرز په ۱۹۹۷ کال کې د ۱۹ بالغو نارینه وحشي ګوریلاګانو د وزن منځنۍ کچه ۱۶۹ کیلوګرامه محاسبه کړه. نارینه بالغ ګوریلاګان په خپله شا کې تر کوناټیو پورې د خړو یا نقره‌يي رنګه ویښتانو د لرلو له امله د خړشا (سېلور بک) په نوم یادیږي. تر ټولو لوړ خړشا ثبت شوی ګوریل ۱.۹۵ متره و چې د مټو پلنوالی یې ۲.۷ متره (۸ فوټه او ۱۰ اېنچه) د سینې قفس يې ۱.۹۸ متر (۶ فوټه او ۶ اېنچه) او وزن یې ۲۱۹ کیلو ګرامه (۴۸۳ پونډ) و، د ۱۹۳۸ کال په مې میاشت کې د الیمبونګو په شمالي کیوو کې وویشتل شو. تر ټولو ډېر وزن لرونکی ثبت شوی ګوريل ۱.۸۳ متره (۶ فوټه) لوړ خړشا ګوریل و چې ۲۶۷ کیلوګرامه (۵۸۹ پونډ) وزن یې درلود او د کامرون په امبام کې وویشتل شو. نارینه په بندیتوب کې ډېر وزن اخیستی شي چې وزن يې تر ۳۱۰ کیلوګرامه (۶۸۳ پونډ) پورې رسېدای شي.
د ختیځې ګوریلا رنګ د لویدیځې په پرتله ډېر تیاره دی او غرنۍ ګوریلا بیا تر ټولو ډېره توره ده. غرنۍ کوریلاګانې هم ډېر ګڼ ویښتان لري. لویدیځې ځمکنۍ ګوریلاګانې په قهويي یا هم خړ رنګ کې چې تندی يې سور ته ورته وي موندل کېدای شي. پر دې سربېره هغه ګوریلاګانې چې په ټيټو ځنګلونو کې ژوند کوي تر حجیمو غرنیو ګوریلاګانو نرۍ او چابکې دي. ختیځې ګوریلاګانې د لویدیځو په پرتله اوږد مخ او پلنه سینه لري. ګوریلاګانې هم د انسان په څېر ځانګړی او جلا د ګوتو نښان لري. د سترګو رنګ يې تېز قهويي دی چې د عنبیې په شاوخوا کې له یوې تورې حلقې سره ځای پرځای شوې دي. د ګوریلا د مخ جوړښت د لاندینۍ زامې د پروګناتیزم یا راوتلو له امله چې پورتنۍ زامه يې ډېره د بیرون خواته بېولې په فعلي بڼه لیدل کېږي، بالغ نارینه د مخکښ ساژیتال تاج (د کوپړۍ په منځنۍ برخه کې یوه راوتلي هډوکنۍ برخه، ژباړن) لرونکي هم دي.
خوزه ریزال
د ژوند لومړي کلونه
خوزه ریزال د ۱۸۶۱ کال د جون په ۱۹مه د فرانسیسکو ریزال مرکاډو ی الخاندرو او ټئوډورا الونسو ریالونډا ی کوئینتوس په کورنۍ کې د کالامبا ښار په لاګونا ولایت کې نړۍ ته راغی. هغه ۹ خویندې وروڼه لرل. مور او پلار يې د یوې لویې کرنیزې ځمکې اجاره ‌داران او د ډومینکیانو د وریجو د یوې کروندې هملاري وو. دواړو کورنیو د ریزال او ریالونډا اضافي کورني نومونه په ۱۸۴۹ کال کې وروسته له هغه چې عالی قومندان نارسیسو کلاریو ی زالډوا د سر شمېرنې په موخه د فلیپینیانو تر منځ د اسپانیویانو لپاره د کورني نوم د منلو فرمان ورکړ وټاکل (که څه هم هغوی له مخکې اسپانیوي نومونه لرل).
زیزالیانو په فلیپين کې د ګڼو نورو کورنیو په څېر مستیزو (هغه خلک چې د اصلي فلیپيني اجداد تر څنګ نور خارجي اجداد ولري، ژباړن) سرچینه لرله. د خوزه د پلارنۍ نسب څرک د هغه د پلارني نیکه لام-کو له طریقه چې هوکیني ژبی چینایی تاجر و او د ۱۷مې پېړۍ په وروستیو کې فلیپین ته مهاجر شوی و د چین فوجیانو ته رسېدای شي. لام-کو د چین له شیامین څخه مانیلا ته سفر وکړ چې په احتمالي ډول د دې سفر لامل د هغه په‌خپله سیمه کې له قحطۍ او وبا څخه مخنیوی او له مېنګ څخه تشېنګ ته د واک د لېږد پر مهال د منچو له یرغل څخه تېښته ښودل شوې. هغه پرېکړه وکړه چې د یوه کروندګر په توګه په ټاپوګانو کې پاتې شي. په ۱۶۹۷ کال کې یې په فلیپین کې د چینایانو پر وړاندې له تریخ تعصب څخه د تېښتې لپاره کاتولیک مذهب غوره کړ، خپل نوم يې په دومینکو مرکاډو بدل کړ او د خپل چیني ملګري اګوستین چین-کو له لور سره یې واده وکړ.
د ریزال اصل او نسب د خپلې مور له طرفه چیني او تاګالوګ و. د هغه د مور د اصل او نسب څرک د چین مستیزو کورنۍ ته چې له بالیواګ، بولوکان ښار څخه سرچینه اخلي د فلورنټینا بډایه کورنۍ ته رسېږي. هغه همدرانګه اسپانوی ټبر درلود. د هغه د مور ټیوډورا انا رجېنا اوچوا  اسپانوي او چینايي تاګالوګ وینه سره یوځای کړې وه. د هغه مورنۍ نیکه لورنزو البرټو الونزو نیمه اسپانوی انجنیر و.
خوزه د یو «ریزال» په توګه د شعر لیکلو په سیالیو کې ډېر زر ځان نامتو کړ او په کاسټیلي او نورو خارجي ژبو کې یې د خپلو اسانتیاوو او وروسته یې تر استعمار مخکې د فلیپیني ټولنو پر اسپانیوي تاریخي راپورونو د خپلو انتقادي مقالاتو له لارې خپل استادان اغېزمن کړل. په ۱۸۹۱ کال کې هغه د El filibusterismo په نوم خپل دویم ناول بشپړ کړ، هغه مهال د هغه دویم نوم دومره پېژندل شوی و چې خپل بل ملګري ته یې په دې اړه داسې لیکل وکړل: «زما ټوله کورنۍ اوس د مرکادو پر ځای د ریزال نوم له ځان سره لري، ځکه د ریزال نوم د ځورونې په معنا دی! ډېر ښه! زه هم غواړم له هغوی سره یوځای شم او د دغې کورني نوم وړ واوسم ...،»
زده‌کړې
د خپلې مور د نابینايي په اړه تر پوهېدو وروسته يې پرېکړه وکړه چې د سانتو ټوماس په طبي ښوونځي کې طب ولولي او وروسته يې د سترګو په برخه کې تخصص وکړ. هغه د طب په برخه کې خپلې عملي څلور کلنې زده‌کړې د انسټراموس په ژوان ډي ډیوس روغتون (Ospital de San Juan de Dios) کې پای ته ورسولې. په طبي ښوونځي کې یې په خپل وروستي کال کې د Patologia Medica (طبي رنځپوهنې)، Patología Quirúrgica (جراجي رنځپوهنې) او Obstretics (نسايي ولادي) په برخه کې sobresaliente (ممتازې) نمرې ترلاسه کړې.
که څه هم ریزال د یو ممتاز زده‌کړیال په توګه پېژندل کېده خو د طب په پوهنځي کې يې د Física  (فزیک) او Patología General (عمومي رنځپوهنې/پتولوژي) په څېر د ځينې ساینسي مضامینو په درسونو کې ستونزه لرله.
د هغه ورور پاچیانو د خپل مور او پلار له پوهاوي او رضایت پرته په پټه د هغه ملاتړ کاوه. د ۱۸۸۲ کال په مې میاشت کې يې یوازې مادرید ته سفر وکړ او د مادرید په مرکزي پوهنتون کې يې د طب په څانګه کې زده‌کړې وکړې. هغه هلته د طب له څانګې د لیسانس سند ترلاسه کړ. هغه همدارنګه د پاریس پوهنتون او هایډلبرګ پوهنتون په طبي لکچرونو/ مباحثو کې برخه واخیسته. هغه په برلین کې د پېژندل شوي پتولوجیست/رنځپوه روډلف ویرچو په ملاتړ د برلین د توکم پېژندنې د ټولنې او د برلین د وګړپونیزې ټولنې غړیتوب ترلاسه کړ. هغه له دود سره سم د ۱۸۸۷ کال په اپرېل کې د وګړپوهنیزې ټولنې پر وړاندې د تاګالوګ ژبې د لیکدود او جوړښت په اړه وینا وکړه. هغه د « A las flores del Heidelberg» په نوم ښار ته شعر ولیکه چې هم تجسمي و او هم يې د مورني ټاټوبي لپاره یوه د هوساینې دعا وه چې ختيځ او لویديځ ارزښتونه يې سره یو کول.
حضرت یعقوب علیه السلام- پښتو داستان
www.andyal.com
= حضرت يعقوب عليه السلام = په پخوا وختونو کې د يعقوب په نامه يو سړى و ،چې د پلار نوم يې يحيى او د نيکه نوم يې ابراهيم و،چې ټول د خداى(ج) پېغمبران وو او د يعقوب مور هم د حضرت لوط لور وه،چې هغه هم د خداى(ج) پېغمبر و؛نو د حضرت يعقوب دواړه نيکونه د خداى(ج) پېغمبران وو .
'''د حضرت يعقوب ځواني وه ،چې پلار يې حضرت اسحاق زوړ شو او د سترګو ديد يې له لاسه ورکړى و؛يوه ورځ يې پر يعقوب غږ وکړ : (( زويه ګورې،چې نور زوړ شوى يم او نشم کولاى خپله دنده په ښه توګه ترسره کړم او خداى(ج) اراده کړې،چې ته تر ما وروسته د خلکو د لارښوونې او پېغمبرۍ دندې سمبال کړې. ))'''
حضرت يعقوب وويل: د ستر څښتن شکرونه کوم .
حضرت اسحاق وويل : اوس مې خبرو ته ښه غوږ شه .
'''حضرت يعقوب غلى او ارام د پلار په مخ کې ودرېد. حضرت اسحاق وويل: ورور دې عيص مغروره ځوان دى، وېرېږم ،چې که واوري ته مې ځايناستى شوى يې؛نو حسادت وکړي او له منځه دې يوسي .'''
'''حضرت يعقوب وويل :..... هو پلار جانه ! هغه تل له ما سره حسادت کوي .'''
'''حضرت اسحاق وويل : (( څه مودې ته "فدان ارام" ته ولاړ شه! هلته دې ماما "لابان" له خپل ټبر سره ژوند کوي؛نو ته ورسره اوسېږه او خلک دې د نيکه ابراهيم دين ته رابله او څو کاله وروسته کنعان ته راستون شه .'''
څه موده  وروسته "لابان" خپله مشره لور "ليا" حضرت يعقوب ته واده کړه؛اوس نور حضرت يعقوب يوازې نه و؛ ښه ژوند او مهربانه کورودانې يې درلوده ،چې حضرت يعقوب داهر څه د خداى(ج) پېرزوينه ګڼله .
کلونه کلونه تېر شول او هر کال د ليا يو زوى زېږېد؛اوس  حضرت يعقوب لس زامن لري،چې په چارو کې يې مټ دي او رمې هم ورته څروي.
عبدالعزیز جراد
عبدالعزیز جلراد په انګلیسي Abdelaziz Djerad) زوکړه ۱۲ فبروري ۱۹۵۴م کال) له ۲۸ د ډسمبر ۲۰۱۹م کال راهیسی د الجزایر هیواد لومړی وزیر دی.
حضرت یعقوب علیه السلام- پښتو داستان
'''يو کال وروسته راحيل د "يوسف" په نامه ښکلى زوى وزېږاوه. يوه ورځ حضرت يعقوب ته د يوسف په ليدو کنعان راياد شو. ډېر وخت و،چې په کنعان پسې يې سترګې سپېنې شوې وې؛خو نور يې د صبر کاسه ډکه شوې وه او هوډ يې وکړ ،چې کنعان ته ستون شي .'''
'''حضرت يعقوب له کېږدۍ راووت او پر خلکو يې سلام وکړ،و يې ويل : هو ! غواړم کنعان ته ولاړ شم .'''
بوډا وويل: ته مو لارښود او پېغمبر وې پوښتنه مو چې درلوده؛نو ته مو پوښتلې او چې کله به په ستونزه کې راګېر شو؛نو تاته راتلو .
حضرت يعقوب خلکو ته غمجنه کتنه وکړه او مننه يې ترې وکړه او دعا يې ورته وکړه،چې خداى(ج) ورسره مرسته وکړي،بيا يې وويل : زه هم په تاسې پسې خپه يم؛خو ډېره موده ده،چې له کنعانه لرې يم؛غواړم د پلار او نيکه د قبرونو زيارت ته ولاړ شم .
'''حضرت يعقوب کډه راټوله او پر اوښانو يې بار کړه. رمه يې مخکې کړه او ورپسې روان شو او خلکو هم ورسره خداى پاماني وکړه .'''
لیکوال: اسماعیل هنرمندنیا
ژباړن: ډاکټر ذبیح الله اقبال
پته:www.andyal.com
عرفان خان
عرفان خان Erfan Khan) زوکړه ۷ جنوري ۱۹۶۷ مړینه ۲۹ د افریل ۲۰۲۰م کال) د هندی سینما (بالیووډ) یو سینمایي مسلمان لوبغاړی او یو هندی میلیونر وو. نوموړی د یو ډول سرطاني ناروغې له امله ومړ.
سقاویان
سقاویان (په انګریزي: Saqqawists؛ په دري: سقاوي ها Saqāwīhā) په افغانستان کې هغې وسله والې ډلې ته ویل کېږي چې له ۱۹۲۴ زکال څخه یې تر ۱۹۳۱ زکال پورې فعالیت درلود. د دغې ډلې مشري حبیب الله کلکاني کوله چې د ۱۹۲۹ زکال په جنوري میاشت کې وتوانېد د افغان پاچاهۍ پلازمېنه، کابل ښار ونیسي او د افغانستان اسلامي امارت یو ځل بیا جوړ کړي. د افغانستان په کورنۍ جګړه (۱۹۲۸- ۱۹۲۹ زکال) کې د پوځي بدلونونو له امله سقاویان اړ شول د ۱۹۲۹ زکال په اکتوبر میاشت کې له کابل څخه وتښتي. د دغې ډلې فعالیتونه په ۱۹۳۱ زکال کې پای ته ورسېدل.