cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
سيد مخدوم رهين
سيد مخدوم رهين د محمد شريف زوی د اطلاعاتو او کلتور وزير د جهاد په کلونو کې له جنگسالار پير گيلاني سره په اسلامي محاذ کې و چې له وطنه دباندې د مجاهدينو په حکومت کې هم د اطلاعاتو کلتور وزرادت ورسپارل شوی و ، وروسته ظاهر شاه پلوی شو ، د طالبانو له نسکوريدو راهيسته په همدې څوکۍ ناست دی.
وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:افغان وزيران وېشنيزه:افغان جنگسالاران وېشنيزه:د شورای نظار غړي وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
حبيب الله قادري
انجينر حبيب الله قادري د حاجي احمد قادري زوی او د افغانستان د مخدره توکيو پر ضد د مبارزې وزير پخوا د کډوالو د وزارت مرستيال وو.
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پښتانه سياستوال وېشنيزه:افغان سياستوال وېشنيزه:افغان وزيران وېشنيزه:د شورای نظار غړي وېشنيزه:د شمالي ټلوالې غړي
آنتالیا
انتالیا په ترکي Antalya) د ترکې مشهور ښار دی.
اسفره
اسفره  (انگرېزي: Isfara ) د تاجيکستان يو ښار دی، دا ددې هېواد په لوی ښارونو کې شماريږي.په کال 2000 کې ددې ښار ابادي 37,000 وه او د کال 2007 د اندازې له مخې د ددې ښار ابادي 40,600 ته رسېدل ده. دا ښار د تاجيکستان په سوغد ولايت کې موقعيت لري.
معمولي کپر (کب)
معمولي کپر (په لاتين: Common capr) د ټولو شيانو خورونکي کبانو څخه یو اهلي کب دی چی په خوږو اوبو کی ژوند کوي او په ملی اقتصاد کی مهم رول لوبوي.
شهريار ولسوالي
شهريار ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان شهریار)  د ايران د تهران ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۷۴۴٬۲۱۰ تنه نفوس لري او مساحت یې 335.9 کیلومتره مربع دی. د شهريار ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۶۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د تهران ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
سوده بنت زمعه
سوده بنت زمعه چې د بي بي سودې په نامه هم پېژندل کېږي د اسلام د وروستي پيغمبر محمد مېرمن او د لومړنيو مسلمانانو ښځو نه شمېرل كيږي. دې هغه مهال له خپل ميړه سكران بن عمرو سره حبشې ته هجرت وكړ. يو روايت دادى چې سكران په حبشه كې مرتد شو اوعيسويت ته واوښت. بي بي سودې ورنه طلاق واخيست اومكې ته بيرته راغله سكران هماغلته په حبشه كې مړ شو. بل روايت دادی چې سوده رضي الله عنها دسكران په ملتيا مكې ته راغله اوڅو ورځې وروسته سكران وفات شو. له سكران څخه دسودې رضي الله عنها يو زوى وو چې عبدالرحمان نوميده او دجلولاء په وتلې جگړه كې په شهادت ورسيد. داُم المؤمنين بي بي خديجې رضي الله عنها له وفاته وروسته دسودې رضي الله عنها دپلارزمعه په خوښه اوشته والي كې ددې نكاح له حضرت رسول اكرم صلى الله عليه وسلم سره وشوه. دغه مباركه بي بي دلوړې ونې او خورا ښې تنې ميرمن وه. لوى خدای جل جلاله ورسره ددغو اوصافو ترڅنگ فياضي, سخاوت , اطاعت اوفرمانبرداري هم ورپه برخه كړې وه. داُم المؤمنين سوده رضي الله عنها دوفات په كره نيټه كې اختلاف دى خو داخبره باوري ده چې دحضرت عُمر رضي الله عنه دخلافت پرمهال لاژوندۍ وه.
دا هم وگوري
وېشنيزه:د محمد بن عبدالله بن عبدالمطلب مېرمنې وېشنيزه:اسلام
د الله اکبر غر
د الله اکبر غر يو غر دی چي د هلمند ولايت د دېشو ولسوالۍ د بهرامچې په سيمه کي موقيعت لري. ددې غره نوم ځکه د الله اکبر غر دی چي پر لمن يې د طالبانو لخوا د الله اکبر ناره ليکل سوې ده، نوموړې ناره په ګچو ليکل سوې ده. دا غر تر ۲۰۲۱م کال مخکې هم په هلمند ولايت کي د طالبانو د واکمنۍ ښکاﺭه ثبوت ګڼل کېده، په تېره بيا په بهرامچه کې.
کرمان ولسوالي
کرمان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان کرمان)  د ايران د کرمان ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۷۳۸٬۷۲۴ تنه نفوس لري. د کرمان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د کرمان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
بجلی گھر
مولانا محمد امیر افریدي په بجلي ګهر (Power House) مالت پېښور کې د اوږدې مودې لپاره امامتي(ملایي) کوله ځکه په ولس کې په ملا بجلي ګهر باندې مشهور شو ملا بجلي ګهر د وینا یو ځانګړی انداز درلود ځکه یې په خلکو کې ډېر مینوال لرل.د نور معلومات لپاره مولانا بجلي ګهر پاڼه وګورئ
برست آیالات
برست ولایت Brest) د بلاروس هیواد له شپږو آیالاتونو څخه یو دی. د برست آیالات مرکز د برست ښار دی.
انقراض
د انقراض پېښه (چې د ډله ییزې له منځه تلنې یا حیاتي ناورین په نوم هم یادېږي) د ځمکې په حیاتي بدلون کې پراخ او ګړندي نزول ته ویل کېږي. دا ډول پېښې د کثیر الحجروي موجوداتو په تنوع او ډېروالي کې د چټک بدلون په واسطه تشخیص کېږي. دا هغه وخت پېښېږي چې د نوعې زېږونې د کچې په پرتله، د انقراض کچه لوړه شي. د لویو ډله ییزو له منځه تلنو شمېر، په تېرو ۴۴۰ میلیون کلونو کې له پنځو څخه تر شلو ډېر اټکل شوی دی. دا توپیرونه، د انقراض د پېښي د لویوالي د لامل او د تېرې تنوع د سنجش د ډیتا د اختلاف له امله رامنځته کېږي.
له دې امله په ځمکه کې د ژوند کتلوي تنوع مایکروبیل یا د زره بینی موجوداتو په ډول ده، چې سنجش یې هم ستونزمن دی. د انقراض ثبت شوې پېښې د ژوند د بشپړ توپیر او زیاتوالي پرځای، د نړی په بیولوژیکي پېچلو برخو باندې، چې په اسانۍ سره د لیدلو وړ دي، اغېزه کوي. انقراض په نابرابره کچه پېښېږي. د فوسیل ثبت پربنسټ، په ځمکه کې په هر میلیون کلونو کې د عادي انقراض کچه، شاوخوا د سمندري ژویو دوه تر پنځو تکسانومکې کورنۍ دي. سمندري فوسیلونه، د ځمکې د ژویو په پرتله، د خپل غوره فوسل ثبت او ستراتیګرافیک لړۍ له امله، زیاتره وختونه د له منځه تللو د کچو اندازه کولو لپاره کارول کېږي.
ښایي د انقراض لومړۍ لویه پېښه، د اوکسیډېشن لویه پېښه وي، چې شاوخوا ۲،۴۵میلیارده کاله مخکې را منځته شوه. د کمبرین له چاودنې را په دې خوا، پنځه نورې لویې ډله ییزې پېښې را منځته شوې دي چې د عادي انقراض له کچې څخه د پام وړ ډېروالی ښیي. د کریټیسوس-پیالوجین د انقراض پېښه چې ترټولو نوې او ښايي خورا نامتو پېښه وي چې څه کم ۶۶ میلیونه کاله پخوا را منځ ته شوه او په جیوولوژیکي لنډه موده کې د ژویو او بوټو د نوعو یوه لویه ډله ییزه له منځه تلنه وه. په پنځو لویو ډله ییزو له منځه تلنو سربېره، یو شمېر کوچنۍ هم شته او روانه ‌ډله ییزه له منځه تلنه، چې د انسان د کړنو له امله رامنځته شوی ده، ځینې وختونه د شپږم انقراض په نوم یادېږي. ډله ییزه له منځه تلنه، په اصل کې یوه فینروزویک یا Phanerozoic ښکارنده(پدیده) ده، مخکې له دې نه چې لوی پېچلي ژوندي موجودات راپورته شي، د له منځه تللو کچه یې ټیټه وي.
د انقراض لویې پېښې
په ۱۹۸۲ ز کال کې جک سیپکوسکي او ډیویډ ایم راپ  په یوه خپره شوې مهمه مقاله کې پنځه ډله ییزې له منځه تلنې راوښودې. په اصل کې، دا پېښي په فینروزویک دوره کې د انقراض د بیې(نرخ) په صعودي میلان سره د تیتې یا تیت شوې ډیتا په بڼه په نظر کې ونیول شوې، مګر څرنګه چې په راټوله شوې ډېټا باندې خورا سختې احصایوي ازموینې پلي شوې، مشخص شوې ده چې، د کثیر الحجروي ژوو ژوند پنځه لویې او ډېرې کوچنۍ ‌ډله ییزې له منځه تلنې تجربه کړې دي. "بېګ فایف" یا "لوی پنځه" په روښانه ډول نه شي تعریف کېدی، بلکې داسې ښکاري چې د انقراض پېښو د یو څه  اسانه تسلسل ترټولو لویې (یا ځینې لویې) پېښې ښيي.
له هغه ځایه چې دا پنځه پېښې ډېرې مشهورې دي، د نورو پېښو له جلا کېدو څخه هغوی کومه څرګنده کرښه نه لري، چې د یو انقراض د پایلو د محاسبې لپاره له ډول ډول تګلارو څخه په ګټې اخیستلو سره کولی شو، د انقراض نورې پېښې هم په دې پنځو مهمو پېښو کې راولو.
داسې ویل کېږي چې، څرګند توپیرونه د سمندري ژویو په ډولونو کې په حقیقت کې یو هنري اثر وي، چې د موجودیت اټکلونو یې له بېلابېلو دورو څخه د نمونې اخیستلو لپاره د شته ډبرو په مقدار پورې په مستقیم ډول تړاو لري. اما احصایوي شننې ښیي چې، دا د مشاهده شوې نمونې یوازې ٪۵۰ تشکیلوي، او نور شواهد، لکه: د فنجی اغزي (د فنجي موجودیت کې جیولوژیکي چټک زیاتوالی) ثابتوي چې د انقراض ډېرې منل شوې پیښې رېښتينې دي. د ډبرو د څرګنتیا اندازه په لویدیځه اروپا کې دا ښیي چې ډیری کوچنۍ پېښې بیولوژیکي توضیح ته اړتیا لري او په ډېرې اسانۍ سره د نمونې اخستلو د انحراف په واسطه تشرېح کېدای شي.
د نطفې په اړه، د ۱۹۸۲ز کال ترسره شوې څېړنه (سیپکوسکي او راوپ) دې پایلې ته ورسېدل، چې شپږم ډله یيز انقراض هم روان دی.
6. د هولوسین انقراض: اوس مهال روانه ده. له ۱۹۰۰ ز کال راهیسې د نارمل انقراض اندازې څخه دا انقراض ۱۰۰۰ لوړ دی. ډله ییزه له منځه تلنه، د انسانانو د کړنو پایله ده چې د نفوس د زیاتوالي او د ځمکې له طبیعي زېرمو څخه د زیات لګښت له امله رامنځته کېږي. د IPBES د نړیوالې حیاتي تنوع په اړه، د د ۲۰۱۹ زکال ارزونه ښیي چې، د اټکل شوو ۸ میلیونه نوعو څخه د بوټو او ژویو۱ میلیون نوعې، اوسمهال د له منځه تللو له ګواښ سره مخ دي.
پروفيسر راز محمد راز
پروفيسر راز محمد راز (د ۱۹۵۱ ز کال د مارچ لومړۍ -د ۲۰۱۳ ز کال د جون ۲۳) د پښتو ژبې ليکوال، شاعر او پوهاند وو.
مخينه
راز محمد راز د ١٩٥١ ز کال د مارچ پر لومړۍ نېټه د پښين ښار د ملک محمد دين ترين په کاله کې زوکړى وو. لومړنۍ او منځنۍ زده کړې يې په پښين کې کړې وې، څوارلسم ټولگى يې پر ١٩٧٣ ز کال په بلوڅستان پوهنتون کې پاس کړى وو او د تاريخ په مضمون کې يې په ١٩٧٥ ز کال د کراچۍ له پوهنتونه د ماسټرۍ بری ليک اخيستې وو. بيا يې د بلوچستان په بېلابېلو کالجونو کې د تاريخ د استاد په توگه دنده تر سره کړې وه. ارواښاد راز په خپل دوه شپېته کلن عمر کې، شاوخوا لس منظوم او منثور آثار کښلي چې ډېر يې چاپ شوي دي.
راز محمد راز په پښتو معاصر شعر کې خپل ځانگړى سبک درلود؛ په شعر او نثر کې يې فلسفي افکارو ته ځانگړې توجه کوله. «په دونيا کې چي هر لوى قومي انقلاب راغلى دى تر هغه وړاندې يو فکري انقلاب راغلى، اوس دا ذهن جوړول، خلک دې ته تيارول او يو فکري انقلاب راوستل زموږ فرض جوړېږي. په اوسني صورتحال کې د پښتنو سرنوشت ټاکل د شاعرانو او اديبانو کار دى، تر څو چې زموږ ليکوالان او شاعران په نړيوال ادب ځانونه خبر نه کړي، هغوى په نړيواله سطحه له نورو ژبو سره خپله ژبه سياله نه شي گرځولاى.»
خدایه څه شول هغه ښکلي ښکلي خلک- په ظاهر په باطن سپین سپیڅلي خلک
د پښتو ژبې نامتو او لوی شاعر عبدالباري جهاني دده په اړه ليکي: «پروفیسر راز محمد راز یو فلسفي شاعر وو. هغه ټول عمر کوښښ وکړ چي د خپلو سوالونو د پاره جواب پیدا کړي. هغه غوښتل د کایناتو او ژوند په مفهوم پوه سي. هغه بخیل نه وو، او که یې چیري مناسب جواب تر لاسه کړی وای نو حتما به یې له خپلو ټولو پښتنو لوستونکو سره شریک کړی وای. خو لکه څرنگه چي پخپله په هر گام کي له سوال سره مخامخ وو، او د جواب د پیدا کیدلو ارمان یې گور ته یووړ، دغسي یې لوستونکو ته هم، د ډیرو نورو مفکرینو په څیر، د جوابونو پر ځای سوالونه پیدا کړل، او دا پخپله یو کمال دی.»
«په دې وروستيو ورځو کې يې صحت ډېر خراب وو. څو ورځې مخکې د بې هوښۍ په حالت کې وو، چې پر هوښ راغى، ماته يې په لاس اشاره وکړه او راته ويې ويل چې زما د نوي ناول ټايټل څنگه سو، ما ورته وويل هغه بېخي تيار دى، ويل يې زما بېخي ډېر ارمان دى چې دا ناول ووينم.»
مړينه
پروفېسر راز محمد راز د ۲۰۱۳ ز کال د جون پر ۲۳ مه د ۶۳ کلونو په عمر له دې فاني نړۍ څخه سترگې پټې کړې. څښتن تعالی دې جنتونه ور په برخه کړي.
سرچينې
وېشنيزه:پښتانه ليکوال وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغاني ليکوال‎ وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان
د بلجیم هیواد د ولایتونو نوملړ
د بلجیم هیواد ایداري وېش (د بلجیم هیواد آیالاتونه) د پلازمینې بروکسل سره بلجیم په ۱۰ ایداري برخو ویشل شوی دی.
د بون کنفرانس پرېکړه ليک
د ملگرو ملتونو د نظر لاندې د بن د کنفرانس د پريکړه ليک او ضميمو پوره متن
د دولت د دايمي موسساتو تر جوړښت پورې د افغانستان په اړوند د موقتي اقداماتو او احکامو موافقت ليک
اول – عمومي احکام
3 - موقته واکمني د قدرت د رسمي انتقال سره سم د افغانستان د ملي واکمنتوب تمثيل کوي. په دې اساس د موقتې مودې په اوږدو کې به موقته واکمني په بهرنيو اړيکو کې د افغانستان استازيتوب کوي؛ د ملگرو ملتونو په موسسه او د دغې موسسې او خاصو نمايندگيو کې د افغانستان څوکۍ اشغالوي. همدغه شان په نورو نړيوالو موسساتو او کنفرانسونو کې د افغانستان استازيتوب کوي. 4 - د موقتې واکمنۍ د جوړښت نه د شپږو مياشتو په موده کې به اضطراري لويه جرگه رابلل کيږي، چې د افغانستان د پخواني پاچا اعليحضرت محمدظاهرشاه له خوا به پرانستل شي. دا اضطراري لويه جرگه به د انتقالي واکمنۍ او د پراخ بنسټه ادارې په هکله پريکړه کوي. نوموړې اداره به تر هغه وخته پورې د افغانستان مشرتوب کوي تر څو يو بشپړ نماينده حکومت چې د ازادو او عادلانه انتخاباتو له مخې منځ ته راځي ، دغه انتخابات د اضطراري لويې جرگې د غونډيدو د نيټې څخه د دوو کالو په موده کې وشي. 5 - اضطراري لويه جرگه د انتقالي واکمنۍ د تاسيس سره سم موقته واکمني د منځه وړي. 6 - د انتقالي واکمنۍ د جوړښت نه د 18 مياشتو په اوږدو کې د اساسي قانون د تصويب له پاره لويه جرگه رابلل کيږي. دغه اساسي قانون به د افغانستان د راتلونکي حکومت چې د ملگرو ملتونو د څارنې لاندې عمومي انتخاباتو په نتيجه کې منځ ته راځي زمينه برابره کړي. د دې له پاره چې د پيشنهاد شوي اساسي قانون د تصويب له پاره د لويې جرگي سره مرسته شوي وي، انتقالي اداره د خپل تاسيس نه بايد د دوو مياشتو په اوږدو کې د ملگرو ملتونو په مرسته د اساسي قانون کميسون جوړ کړي.
دريم - موقته اداره
الف - ترکيب
1 - موقته اداره د يوه رئيس، پنځه مرستيالانو او 23 غړو څخه جوړه ده. د رئيس نه پرته هر غړى کولى شي چې د موقتې ادارې د يوې اداري څانگې مشر شي. 2 - د افغانستان په باره کې د ملگرو ملتونو د خبرو برخه والو د افغانستان د پخواني پاچا اعليحضرت محمد ظاهرشاه نه بلنه کړې چې د موقتې ادارې مشري په غاړه واخلي. اعليحضرت يادونه کړې چې غوره گڼي چې يو بل مناسب شخصيت چې د برخه والو د منلو وړ وي په دغه دنده وگومارل شي. 3 - د موقتې ادارې رئيس، مرستيالان او نور غړي به يې د هغو نومونو د لستونو څخه چې د ملگرو ملتونو په مذاکراتو کې د برخه والو له خوا ورکړل شوي دي په مربوطه څانگه کې د دوۍ د مسلکي تخصص، حيثيت، لياقت، کفايت او هم د افغانستان د قامي، جغرافيايي او مذهبي تناسب او د ښځو د مقام د اهميت په پام کې نيولو سره د ملگرو ملتونو د خبرو د برخه والو له خوا ټاکل شوي دي چې نومونه يې د دې موافقت ليک په څلورمه ضميمه کې د ليست په بڼه راغلي دي. 4 - د موقتې ادارې هيڅ غړى نه شي کولاى چې په عين وخت کې د اضطراري لويې جرگې د جوړيدو د پاره د ځانگړي خپلواک کميسون غړى هم شي.
ب : کاردود (طرزالعمل)
1 - د موقتې ادارې رئيس او د هغه يا د هغې په غياب کې د مرستيالانو څخه يې يو د موقتې ادارې د غونډو مشرتوب په غاړه اخلي او د خبرو او موادو اجندا جلسو ته وړاندې کوي. 2 - موقته اداره هڅه کوي چې خپلې پريکړې د جمعي اتفاق په توگه وکړي. که چيرې د پريکړې له پاره راى اخستنې ته اړ شي، نو ضرور ده د حاضرو غړو د رايو په اکثريت پريکړه وشي، مگر دا چې په دې موافقتنامه کې په بله توگه په گوته شوي وي. په دې شرط چې د پريکړو له پاره راى اخستلو په صورت کې بايد په غونډه کې 21 غړي حاضر وي په داسې حال کې چې د رايو شمير مساوي شي، د رئيس رايه پريکنده رول لري.
ج - دندې 1 - موقته اداره د دولت ورځنۍ چارې پرمخ بيايي د سولې، امنيت او نظم د ټينگښت او د بهترې ادارې د تامينولو له پاره حق لري چې فرمانونه صادر کړي. 2 - د موقتې ادارې مشر يا مشره او يا د هغو په غياب کې يو له مرستيالانو څخه بايد د موقتې ادارې وړ او ښه تمثيل او استازيتوب وکړي. 3 - د موقتې ادارې هغه غړي چې د مختلفو څانگو دنده يې په غاړه وي، مسئوليت لري چې د موقتې ادارې پاليسي د خپل کار په ساحه کې پلي کړي. 4 - د قدرت د انتقال سره سم موقته اداره پوره قانوني صلاحيت لري چې د پيسو په چاپ او چلند کې اقدام وکړي او په ځانگړي توگه حق لري چې د نړيوالو مالي سازمانونو څخه پيسې ترلاسه کړي. موقته اداره به د ملگرو ملتونو په مرسته د افغانستان مرکزي بانک بيا فعالوي. دا بانک به د بامسئوليته، محاسبوي او څرگند کاردود له مخې د پيسو په تهيه کولو کې د قانون له مخې اقدام کوي. 5 - موقته اداره به د ملگرو ملتونو په مرسته د ملکي مامورينو خپلواک کميسيون جوړوي. نوموړي کميسيون موقتي واکمنۍ او راتلونکې انتقالي واکمنۍ ته د هغو باکفايته او با اهليته کانديدانو لنډ لستونه چې د اداري څانگو په مهمو دندو او همدغه شان د واليانو او ولسوالانو په دندو گمارل کيږي، ورسپاري. 6 - موقته اداره به د ملگرو ملتونو په مرسته د بشري حقوقو يو خپلواک کميسيون جوړ کړي. د دغه کميسيون په دندو کې د بشري حقوقو د رعايت څارنه، د بشري حقوقو د نه مراعت په صورت کې تحقيق او د بشري حقوقو د کورنيو موسساتو ته وده ورکول شامل دي. همدغه شان موقته اداره د ملگرو ملتونو په مرسته د هغو ستونزو په هکله چې په دې موافقتنامه کې نه دي ځاى په ځاى شوي، نور کميسونونه هم جوړولى شي. 7 - د موقتې ادارې غړى به په خپلو کړو وړو کې د يو لړ سلوکي ضوابطو رعايت وکړي چې د نړيوالو معيارونو سره برابر وي. 8 - که چيرې د موقتې ادارې کوم غړى په خپلو کړو وړو کې د پورته ذکر شويو نړيوالو معيارونو اطاعت ونه کړي، بايد د خپلې دندې نه گوښه کړاى شي. د يوه غړي گوښه کول او يا د ادارې څخه د هغه ايستل بايد د رئيس او يا د هغه د کوم مرستيال په وړانديز او د رايو د دوه ثلثو په اکثريت عملي شي. 9 - د لزوم په صورت کې د موقتې ادارې د غړو دندې او صلاحيتونه د ملگرو ملتونو په مرسته تکميل او تصريح کيږي.
څلورم - د اضطراري لويې جرگې د رابللو له پاره ځانگړى خپلواک کميسيون
1 - د اضطراري لويې جرگې د رابللو له پاره يو ځانگړى خپلواک کميسون د موقتې واکمنۍ د جوړولو څخه د يوې مياشتې په دننه کې جوړيږي. په دې ځانگړي خپلواک کميسون کې 21 تنه غړيتوب لري. د دې کميسيون يو شمير غړي بايد په اساسي قانون يا عنعنوي قوانينو کې تخصص ولري. د دې کميسيون غړي به د هغه کانديدانو د لستونو څخه چې د افغانستان په اړوند د ملگرو ملتونو په خبرو کې د برخه والو له خوا وړاندې شوي او همدغه شان د افغان متخصصينو، د مدني ټولنو د ډلو له خوا مخکې ترتيب شوي غوره کيږي. ملگري ملتونه به د دې کميسون په جوړولو، فعالولو او د کميسون د مناسبې دارالانشا په جوړولو کې مرسته وکړي. 2 - دغه ځانگړى خپلواک کميسون به د اضطراري لويې جرگې د کاردود او د اضطراري لويې جرگې د غړو د شمير په ټاکلو کې وروستنۍ تصميم نيونکې مرجع وي. دغه ځانگړى خپلواک کميسون به د مقرراتو او کاردود مسوده جوړوي چې لاندې ټکي به پکې په گوته شوي وي: الف - په لويه جرگه کې په هيواد کې دننه د اوسيدونکو مسکونو او کوچيانو د برخې د ټاکلو له پاره د معيارونو په گوته کول. ب - په پاکستان، ايران او د نړۍ په نورو هيوادونو کې د افغاني کډوالو د پاره د برخې د ټاکلو د معيارونو په گوته کول. ج - په هيواد کې دننه او د هيواد نه د باندې د اسلامي عالمانو په گډون د مدني ټولنو، سازمانونو، بانفوذه شخصيتونو، روښان فکرانو او سوداگرو د برخې د ټاکلو د پاره د معيارونو په گوته کول. دغه ځانگړى خپلواک کميسون به په اضطراري لويه جرگه کې د ښځو او د افغان اولس د نورو پرگنو د استازو مناسب شمير باوري کوي. اوونۍ مخکې د اضطراري لويې جرگې کاردود، مقررات، د جرگې د پرانيستلو نيټه، په نظر کې نيول شوى ځاى او موده چاپ او خپره کړي. 4 - د اضطراري لويې جرگې د پاره به ځانگړى خپلواک کميسيون د کانديدولو د پروسې او د هغې د څارنې او تطبيق کاردود وضع کوي. دغه کميسيون بايد د اضطراري لويې جرگې له پاره د غير مستقيمو انتخاباتو يا غوره کولو پروسه په څرگنده او منصفانه توگه يقيني کړي. دغه ځانگړى خپلواک کميسيون به داسې ميکانيزم او مقررات رامنځ ته کوي چې د هغه له مخې شکايتونه ثبت او د شخړو په صورت کې حکميت وشي. 5 - اضطراري لويه جرگه به د انتقالي ادارې له پاره د دولت مشر انتخابوي او هغه وړانديزونه چې د انتقالي ادارې د جوړښت او د لوړرتبه مامورينو په هکله شوي وي، تصويبوي.
1 - د قدرت د رسمي انتقال سره سم به په هيواد کې ټول مجاهدين، افغان وسله وال ځواکونه او وسله والې ډلې د موقتې واکمنۍ د کنترول او قوماندې لاندې راځي. او د افغانستان د نوو امنيتي او پوځي غوښتنو سره سم به د هيواد په وسله والو او امنيتي ځواکونو کې تنظيم شي. 2 - موقته واکمني او اضطراري لويه جرگه بايد د نړيوالو هغو اساسي پرنسيپونو او احکامو مطابق عمل وکړي چې د بشر په حقوقو او انساني قوانينو کې خوندي شوي او افغانستان هغه منلي دي. 3 - موقته واکمني بايد د تروريزم، مخدره موادو، او تنظيم شوو جنايتونو په ضد مباره کې د نړيوالې ټولنې سره همکاري وکړي. دغه واکمني بايد نړيوالو قوانينو ته په درنه سترگه وگوري او د خپلو گاونډيو هيوادونو او نړيوالې ټولنې سره سوله ايز او دوستانه اړيکي ټينگې وساتي. 4 - موقته واکمني او د لويې جرگې د رابللو ځانگړى خپلواک کميسيون بايد دا باوري کړي چې په اضطراري لويه جرگه او موقته اداره کې ښځې، ټولې قامي او ديني ټولنې عادلانه استازيتوب ولري. 5 - موقته واکمني هغه اشخاص چې د نړيوالو بشري قوانينو نه يې سرغړونه کړي وي او يا يې د انسانيت په ضد جنايت کړي وي له عدلي تعقيب څخه نه شي معاف کولى. 6 - د موقتې واکمنۍ ټول اقدامات به د ملگرو ملتونو د امنيت د شورا د 1380 لمريز کال پريکړه ليک (14 نومبر 2001ميلادي کال) د افغانستان په هکله د امنيت شورا نورو اړوندو پريکړو سره مطابقت ولري. 7 - د موقتې واکمنۍ لاندې به د ټولو اورگانونو له پاره مقررات او کاردود په غوره توگه د ملگرو ملتو په مرسته رامنځ ته کيږي. ضميمې د دې موافقتنامې داخلي برخې جوړوي چې انگليسي متن يې د 2001 ميلادي کال د دسمبر د مياشتې په پنځمه نيټه په يوه نسخه کې ترتيب شوي اصلي متن دى او بايد د ملگرو ملتونو په ارشيف کې خوندي وساتل شي. رسمي متنونه به په پښتو، دري او نورو هغو ژبو کې چې د ملگرو ملتونو د سرمنشى د خاص استازي له خوا به مشخصې شي، هم ترتيب شي. د ملگرو ملتونو د سرمنشي خاص استازى به تصديق شوې نسخې په انگليسي، پښتو او دري هر يو گډونکونکي ته استوي.
د افغانستان په هکله د ملگرو ملتونو د خبرو د گډونگونکو له پاره د ملگرو ملتونو له پاره د شاهد په توگه
الخضر ابراهيمي د افغانستان د ملگرو ملتونو د سرمنشي ځانگړى استازى
لومړۍ ضميمه نړيوال امنيتي ځواک
1 - د افغانستان په اړوند د ملگرو ملتونو په خبرو کې برخه وال دا مني چې په ټول هيواد کې د امنيت ټينگښت، نظم او د قانون پلې کول پخپله د افغانانو مسئوليت دى. دغه هدف ته د رسيدو له پاره دا ژمنه کوي چې افغانان به د خپلو ټولو وسايلو، توان او نفوذ سره سم امنيت د ټولو له پاره په شمول د ملگرو ملتونو او نورو نړيوالو حکومتي او غير حکومتي موسساتو او مامورينو چې په افغانستان کې ځاى په ځاى کيږي يقيني کړي. 2 - د دې هدف په نظر کې نيولو سره د خبرو برخه وال غوښتنه کوي چې نړيواله ټولنه به د افغانستان د نويو واکمنو سره د افغانستان د نويو وسله والو او امنيتي ځواکونو په روزنه او جوړيدو کې مرسته کوي. 3 - د دې مطلب په پوهيدو سره چې د افغانستان نوى وسله وال او امنيتى ځواکونو د بشپړ جوړيدو او په کار لويدو له پاره يو څه وخت ته ضرورت لري، نو له دې کبله د ملگرو ملتونو په خبرو کې برخه وال د امنيت د شورا نه غوښتنه کوي چې خپل موظف پوځونه هرڅومره ژر چې کولي شي په افغانستان کې ځاى پرځاى کولو ته توجه وکړي. دا ځواک به د کابل او د هغه د چاپيريال د امنيت د ساتلو په لار کې همکاري وکړي. دغه ځواک کولي شي چې د لزوم په صورت کې د هيواد نورو ښاري مرکزونو او ساحو ته پراختيا ومومي. 4 - د ملگرو ملتونو په خبرو کې برخه وال ژمنه کوي چې له کابل او نورو ښاري مرکزونو او ساحو څخه په کومو چې د ملگرو ملتونو موظف ځواک ځاى په ځاى کيږي، ټول پوځي واحدونه وباسي. دا به هم ښه وي چې دغه ځواکونه د افغانستان د زيربنا (انفراسترکچر) د بيا رغونې په لار کې همکاري وکړي.
د ملگرو ملتونو په خبرو کې برخه وال په دې وسيله:
6 - د ملگرو ملتونو او نړيوالې ټولنې او د سيمه ايزو مرستندويه موسساتو څخه په کلکه غوښتنه کيږي چې د موقتې واکمنۍ سره د نړيوال تروريزم، د مخدره موادو د کرنې او ليږدولو په ضد د مبارزې په لار کې د موقتې واکمنۍ سره همکاري وشي او افغاني کروندگرو د پاره د مالي، مادي او تخنيکي مرستو په برابرولو سره زمينه مساعده کړي، چې د افغانستان کروندگر نور خوراکي پيداوار توليد کړي
سرچينه
وېشنيزه:د افغانستان رسمي لاسوندونه
اچمي ژبه
اچمي یا خودموني یا لارستاني ژبه د فارس او کرمان په سویل کې ، په ټول هرمزگان او د بوشهر ختیځ برخو کې ویل کیږي. دا ژبه په مورنۍ ژبه په لرغونې پاړسي پورې اړه لري او د ګرامر او د لغت خالص (عربي سره پرتله کیدونکي) له مخې له مدرن فارسي څخه خپلواکه ګ ؛ل کیږي؛د اچمي ژبه لاهم د پهلوي ژبه ژبې پورې نږدې تړاو لري.
بندرعباس ولسوالي
بندرعباس ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان بندرعباس)  د ايران د هرمزگان ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د بندرعباس ښار دی. دا ولسوالي ۶۸۰٬۳۶۶ تنه نفوس لري. د بندرعباس ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۱۶ کېښودل شو.
صفيه بنت حيي
دنوموړې نوم زينب ,دپلار نوم يې حيي بن اخطب ,او دمور نوم يې ضره وو. كله چې په عربو كي دامام يا پاچا په نوم له ولجې څخه كومه ښه برخه بيله شوه هغه به دصفيي په نوم ياديدله ,حضرت زينب رضي الله عنها په همدې توگه دخيبر په وتلي غزا كي درسول الله صلى الله عليه وسلم په نكاح كي راغله ,ځكه خو هم دصفيي په نامه ياديدله. دحضرت صفيي رضي الله عنها پلار دبنو نضير ديهودانو رئيس ,او مور يې دبنو قريضه ديهودانو دمشر لوروه ,صفيه لومړى سلام بن مشكم ته واده شوه هغه طلاقه كړه بيا كنانه بن ابي الحقيق په نكا ح كړه ,كنانه دخيبر په غزا كي ووژل شو او صفيه بندي شوه ,كله چې دخيبر دجنگ بنديان راټول كړاي شول نو حضرت دحيۀ كلبي رضي الله عنه حضرت رسول الله صلى الله عليه وسلم ته عرض وكړ چې يوه مينځه وركړي ,رسول الله صلى الله عليه وسلم ته وفرمايل ورشه يوه خوښه كړه ,دحيۀ كلبي رضي الله عنه صفيه خوښه كړه چې پدې كې يو صحابي رسول الله صلى الله عليه وسلم ته ورغى او عرض يې وكړ چې تاسي دبنو نضير او بنو قريضه يهودو رئيسه حضرت دحيۀ كلبي ته وركړه ؟ هغه يواځي له تاسو سره ښايي. رسول الله صلى الله عليه وسلم حضرت دحيه رضي الله عنه ته يوه بله مينځه وركړه او صفيه يې ازاده او بيا يې نكاح ورسره وكړه ,چې دخيبر په لاره په صهبا نومي ځاي كي يې دواده مراسم تر سره شول. رسول الله صلى الله عليه وسلم له حضرت صفيي سره خورا مينه درلوده ,يوه ورځ يې وليده چې صفيه ژاړي نو رسول الله صلى الله عليه وسلم ورڅخه وپوښتل ولي ژاړې ؟ صفيي ورته وويل چې عايشه او زينب رضي الله عنهما وايي چې مونږ په ټولو بيبيانوكي غوره يو مونږ درسول الله صلى الله عليه وسلم سره په نكاح سر بيره دهغه دتره لوڼې هم يو. رسول الله صلى الله عليه وسلم ورته وفرمايل چې :تاهغوي ته ولي ونه ويل چې حضرت هارون عليه السلام زما پلار ,حضرت موسى عليه السلام زما تره او حضرت محمد صلى الله عليه وسلم زما خاونددى ,نو په څه شي تاسي له ماڅخه ښې كيدلای شي ؟ حضرت صفيه رضي الله عنها دهجرت په پنځوسم كال وفات شوې او دجنت البقيع په هديره كې خاورو ته سپارل شوي ده. انا لله وانان اليه راجعون. رضي الله عنها وعنهن.
بندرعباس ولسوالي
سرچينې
وېشنيزه:د هرمزگان ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
د افغانستان باندنۍ اړيکې
افغانستان یو غرنی هیواد دی  چی  سمندر ته  لاره نه لری  او په وچو با ندی محاط  دی. افغانستان د منځنی اسیا ؛ دهند براعظمگی او منځنی ختیځ تر منځ واقع سوی دی. افغانستان په ډیرو پخوانی پیړیو کی د ایران ؛ هند او چین ؛ دری سیمیزوتمدنونو ترمنځ واقع سوی ؤ ؛ او د دغو هیوادونو  مواصلاتی لاری د افغانستان د خاوری څخه تیریدلی. او له دی کبله چی افغانستان د هند اصلی گزرلاره شمیرل کیده  تل دجهانخارانو اولوی فاتحینو تر تیرۍ  لاندی ؤ ؛ اوهغوی دهنددغنی اوشته منی  هیواد د نیولو په خاتر دافغانستان خاوره یی تر پښو لاندی کوله. په نولسم پیړی کی د برتا نیی او د تزاری روسیی  دامپراتوریو تر منځ د یو حایله هیواد په توگه واقع سوی ؤ .اوله همدی کبله ډیراستراتیژیکه اهمیت یی درلودله. همدارنگه افغانستان دساړه جگړی په موده کی دپخوا شوروی او دامریکی اوغربیانو تراغیزی لاندی سیمی(هنداو پاکستان )ترمنځ د یو حایل هیواد په  توگه  خنډ سوی ؤ ؛ او په همدی سبب  افغانستان تل  د نړیوالو د کشالو په خاترد ډیرو ستونزو او کړاونو سره مخامخ سوی د ی  او همدارنگه د خپل معاصرپه تاریخ کی هم د ډیرو ناوړو ستونزو سره لاس په گیروان سوی دی  او د دغه هیواد اقتصادی بڼی ویجاړه او ددغه خاوری ډ یر بچیان کډوال او جلاوطنه سوی ده. او اوس هم د افغانستان نوی دولت چی دامریکی اونړیوالو ټولنو ترحمایتونولاندی جوړسوی دی د افغانستان دامنیت د تامینولو لپاره له ډیرو خنډو نوسره مخامخ اودلوی استونزو سره لاس په گریوان دی.
د افغانستان تاریخ ته لنډه کتنه
افغانستان د مسیح د میلاد څخه مخکی بیا ترمیلادی دومه پیړی پوری د ایران او د منځنۍ اسیا هیوادنو سره گډه سیاسی  او فرهنگی تاریخ درلودله. او دمیلادی دوم پیړی څخه بیا داسلام ترپیداکید لو پوری (د کوشانیانو او یفتلیانو د حکومتونو څخه پرته) د ملوک الطوایفۍ په ډول اداره کید له. داسلام د ظهوره څخه بیا دابدالیانو تر حکومت پوری د افغانستان خاوره د لوی خراسان ترعنوان لاندی داسلامی خلافت او داسلامی تمدن یوه برخه شمیرل کیدله. او د سیمیز امیرانو(طاهریان؛ صٌفاریان اوغزنویان) له خوا اداره کید له.او دایران او منځنۍ اسیا هیوادونو سره یو ه گډه سیاسی واحد یی جوړوله. خواوسنی افغانستان د ۱۷۴۵م کال(۱۱۲۶)دابدالی احمدشاه خان په لاس دیوخپلواکه او مستقله هیواد په توگه را منځ ته سوه. د شازمان خان څخه وروسته (۱۸۰۱م) دانگریزانو لاس وهنی پیل سوه او په ۱۸۳۹کال کی انگریزان په افغانستان باندی پوځی تیری وکړه او شاشجاع یی د افغانستان په امارت وټاکل خوانگریزان دافغانستان اودکابل ولس دقیامونوپه واسطه دافغانستان څخه وشړل سوه. انگریزان په ۱۸۷۸م کا ل کی بیادافغانستان جنوبی سیمو باندی تیری وگړل او د گندمک نگینه تړون یی پرمحمد یقوب خان باندی تحمیله کړه؛چی دهغه تړون پر اساس دافغانستان سیاسی خپلواکی له منځه ولاړ. په ۱۸۳۹کال کی انگریزان د دیورنټ ترون یی پر امیرعبوالرحمان باندی لاسلیک کړ او د افغانستان او پاکستان اوسنی پلی؛ دهغه تړون پراساس تعین سو او پښتانه وکړی د دغو پلی په دوو خواو باندی پاته سول.
په ۱۹۱۹م کال دامان الله خان په وخت کی دافغانستان او برتانیی د دریمی جکړی په نتیجه کی د افغانستان خپلواکی د موجوده سرحداتو په چوکاټ کی په رسمیت وپیږیندل سو. د۱۳۵۲کال دچنگا ښ دمیاشتی په ۲۶ نیټه کی د داؤدخان دکودتا په ټرڅ د ظاهرشاه سلتنطی حکومت له مینځه ولاړ او دافغانستان جمهوری نظام بڼه کیښودل سو. د ۱۳۵۷ لمریزکال د غویی میاشتی په اومه نیټه کی د یو کمونستی کودتا په سبب دافغانستان خونړۍ بحران پیل سو چی دهغه ویرانونکی اغیزی لا تراوسه روانه ده. دافغانستان د ولسی اسلامی جهاد دپراختیا سره دکمونستی رژیم دجدی سقوطه سره مخامخ سو؛خوپخوانی شوروی د ۱۳۵۸دسلواغی دمیاشتی په ښپږمه نیټه کی خپل پوځی ځواکونه افغانستان ته ولیږده اوپردغه هیواد باندی نظامی تیرۍ  وکړه. د شوروی د تیرۍ د څورلسو کالو په موده کی ۱/۵میلیون تنه وژلی یا معیوب سوی دی. او همداراز ۸ میلیون تنه په گاونډﺉ هیوادونوکی کډوالی سوی دی.
خودافغانستان دولس داسلامی انقلاب په سبب دکمونستی نظام بڼی په نړی کی دتل لپاره نابوده سول. او روسان هم دی ته مجبوره سول چی د ۱۳۶۷کال د سلواغی په ۲۶ نیټه کی خپل ټول ځواکونه د افغنستان څخه وباسی. د ۱۳۷۱ لمریزکال دغویی په اتمه نیټه کی د نجیب دکمونستی رژیم د نسکوریدلوڅخه وروسته د مجاهد ینواسلامی دولت په کابل کی واک ترلاسه کړه خو د باندنیو مداخلاتو په سبب کورنی جگړی پیل سو. په ۱۳۷۳ کال کی طالبان د کندهار له خوا پیداسول او په ۱۳۷۵/۷/۵ نیټه کی دکابل ښاریی ونیول. وروسته د شیلوکالو جکړو څخه د طالبانو د حکومت سره په دغه جنگ ځپلی هیواد کی یو څه نسبی ثبات او امنیت پیدا سو. خو هغه ثبات هم یو؛ دوه کاله لپاره ؤ. ځکه چی دطالبانو د حکومت سخنه او افراطی چلند دنړیوالو ټولنو انتقادونه وپاروله ؛ له بلی خواطالبان دنورو قومی ډلوسره په تاو تریخ والی پیل کړل .هغوی غوښتل چی داسلام شرعیت دخپل ځانگړی افراطی لیدتوگﺉ پربنسټ جاری کړی او په جبرباندی پرټولو وکړی وقبلوی. سره د دی چی دافغانستان ۹۰ فیصده خاوری دطالبانو تر کنټرول لاندی ؤ خو د دوی ناوړه اوغلطه پالسی سبب سوچی نړیوالوټولنی اوهیوادونه دهغوی حکومت په رسمیت ونه پیژینی. د نړیوالواصلی کړکیچنه د طالبانوسره د اسامه بن لادن موجودیت په افغانستان کی ؤ. بن لادن د القاعدی مشر د امریکی دسفارتنو دچاودنی (۱۹۹۸م) اود سپتامبردیولسمی نیټی د حملاتو په جرم  د امریکی له خوا تورن سوی ؤ. د بن لادن څخه د طالبانوشدیده حمایت سبب سو چی امریکا اوبرتا نیا په ۹/۶ / ۱۳۸۰نیټه کی پرافغانستان په یو لوی برید باندی لاس پوری کړی. چی د هغه په سبب دطلبانو حکومت له منځه ولاړه او دښاغلی ربانی حکومت د دوم ځل لپاره په کابل کی واک ترلاسه کړه.
په ۱۳۸۰/۹/۲۳ نیټه کی د بن دغونډی په المان کی دملگروملتونو ترسرمشری لاندی د۱۴ ورځوپه موده پرانستل سول او دبن دتړون پربنسټ دافغانستان نوی اسلامی جمهوریت دښاغلی حامد کرزی په ریاست وټاکل سو او په ۱۳۸۰/۱۰/۱ نیټه په کا بل کی واک یی ترلاسه کړه. په ۱۳۸۳/۳/۲۱ نیټه کی د بن د تړون پراساس اضطراری لویه جرگه په کابل کی پرانستل سو او انتقالی دولت دښاغلی حامدکرزی په ریاست د دووکالولپاره وټاکل سو.داساسی قانون لویه جرگه هم په ۱۳۸۳/۹/۲۳نیټه کی پرانیستل سوچی ددوه ویشتو ورځو خبری اتری نه وروسته دخارجی څیړونکو ترفشارلاندی نوی اساسی قانون تصویب ته ورسید. په ۱۳۸۳/۷/۱۸ نیټه کی دجمهوری ریاست ټاکنی پرانیستل سوچی دهغه په نتیجه کی دافغانستان دایمی دولت دښا – غلی حامد کرزی په ریاست د پنځوکالو لپاره وټاکل سو. دطالبانو دسقوط څخه وروسته دافغانستان ډیره ولایتونه د سیمیزکومندانانو ترولکی لاندی ؤ او دکابل نوی دولت پرهغوی باندی کنټرول نه درلود خو په تلو تلو سره دولت وکولای سول چی د ایساف د ځواکونو په مرسته  خپل کنټرول پر نورو و لایتونو با ندی ټینگ کړی. خو    د طالبانو وسلواله ملیشی  د کابل او دناتو دځواکونو سره لاتراوسه جنگیږی؛ ځکه چی دطالبانو په نظر  دامریکی ترمشری لاندی دناتوځواکونه ؛ پردی  تیرﺉ کونکی ځواکونه گڼل کیږی. او هغوی په جنوبی سیمو کی پراخه نفوذ لری. د دولت او دناتوځواکونه دافغانستان د پوره امنیت ندی برابر کړی. اود امنیت د نشتوالی له کبله د نشیی توکوتجارت ډیرسوی دی ویل کیږی چه دتریاکوکرل په نړی ترپنځه نوی  فیصده رسیدلی او ترشپیته فیصده اقتصاد له همدی لاری په لاس راځی.
ټوليز مالومات
• جمعیت : ۲۶ میلونه (ملل متحد ۲۰۰۵) • پلازمینه : کابل. • مساحت : ۲۲۵ ؛ ۶۵۲ کیلومټرمربع. • لوی ښارونه : هرات ؛ کندهار ؛ مزارشریف ؛ جلال آباد. • داکثریت ژبه : پښتو او دری. • داکثریت دین : اسلام ( حنفی ؛ جعفری ؛ اسماعیلی). • دژوندون هیله :۴۳ کاله (دملل متحد امار) • د پیسود واحد نوم : افغانی. • عمده صادرات : میوی ؛ وچه سوی میوی ؛ غالۍ ؛ پشم؛ تریاک • د اینترنټی نشه : af • د ټلیپون دنړیوال کدلمر: ۹۳+ • د ټولومشترکو پلو اوږدوالی : ۵۵۲۹ کیلومټره
سیاسی مشران
د جمهور ریس حامد کرزی په ۱۹۵۷کال کی دکندهارپه جنوبی سیمو کی وزیږدل او په هند او فرانسی کی یی لوست کړی دی. دشورویانود تیری په موده کی دافغانستان څخه دباندی مهاجرسوی ؤ. ښاغلی حامدکرزی په ۲۰۰۱ م کال کی دطالبانو څخه وروسته د افغانستان د جمهور ریس په توگه وټاکل شو. د وکیلانو دجرگی ریس :  یونس قانونی دافغانستان د وکیلانوجرگه دافغانستان دمختلفو سیاسی ډلووکیلانوڅخه جوړ سوی دی دمسلمان مجاهدینو وکیلان اوهمدا رنگه ؛د تکنوراتانو؛ سکولارانو او کمونستانو وکیلان هم پکی شته. دمشرانو دجرگی(سنا) ریس : صبغت الله مجددی د باندنیو چارو وزیر : رنگین دادفراسپنتا د دفاع وزیر :  عبدالرحیم وردک د کورنیو چارو وزیر : ضرار احمد مقبل د مالیی وزیر :  انو الحق احدی
گوندونه او اجتماعی سازمانونه
هغه گوندونه چی دفعالیت رسمی مجوز لری د اجتماعی رسمی سازمانونه شمیره :  ۷۶۵ سازمان. د افغانستان د گوندونو ؛ حزبونو او اجتماعی سازمانونوشمیره ؛ کوم چی دفعالیت رسمی مجوز لری د افغانستان په داخل او خارج کی د ۱۲۸۴ څخه تر ۱۳۷۶کال پوری  زیاتره تر ۱۲۱۰ عددو پوری رسیږی.
د متحده ایالاتو د اساسي قانون پنځلسم تعدیل
د متحده ایالاتو د اساسي قانون پنځلسم تعدیل (تعدیل XV ) فدرالي حکومت او هر ایالت منع کوي چې «د توکم، رنګ، یا د غلامۍ د مخکیني حالت له مخې» د رایې ورکولو حق رد یا لغوه کړي. دا د فبروري په ۳، ۱۸۷۰ ز کال کې، د بیا رغونې د درېیم او وروستي تعدیل په توګه تصویب شو.
د امریکا د کورنۍ جګړې په وروستیو کلونو کې او د بیارغونې په بهیر کې، کانګرس په وار وار د ملیونونو پخوانیو تورو غلامانو د حقونو په اړه بحث وکړ. په ۱۸۶۹ ز کې، د غلامۍ له منځه وړلو او د قوانینو له مخې د تابعیت او مساوي خوندیتوب چمتو کولو لپاره تعدیلات تصویب شوي، خو په ۱۸۶۸ ز کې د ولسمشرۍ لپاره د یولیسس ایس ګرانټ ټاکنې ډېری جمهوري غوښتونکي قانع کړل، چې د تورپوستو نارینه وو رایه ورکوونکو د حق ساتنه د ګوند راتلونکې لپاره ډېره اړینه ده.
د نولسمې پیړۍ په وروستیو کلونو کې د متحده ایالاتو  سترې محکمې دا تعدیل په لنډ ډول تشرېح کړ. له ۱۸۹۰ز نه تر ۱۹۱۰ ز پورې، سویلي ایالتونو د نوي دولت اساسي قانون تصویب کړ او داسې قوانین یې نافذ کړل چې د رایې ورکوونکو د نوم لیکنې په وړاندې یې خنډونه رامنځته کړل.
مخینه(شالید)
د امریکا د کورنۍ جګړې او د بیا رغونې د بهیر په وروستیو کلونو کې، چې ورپسې کانګرس په وار وار د تورپوستو  پخوانیو غلامانو چې د ۱۸۶۳ ز د آزادولو اعلامیې او د ۱۸۶۵ ز ديارلسم تعدیل له خوا خوشې شوي وو، د حقونو په اړه بحث وکړ ، چې وروسته یې په رسمي توګه غلامي  پای ته ورسېده. په هرحال، د کانګرس له خوا د دیارلسم تعدیل له تصویب نه وروسته، جمهوري غوښتونکي د دې په اړه اندېښمن شوي وو چې دوی به د ډیموکراتیکو واکمنانو په سویلي ایالتونو په کانګرس کې استازیتوب وکړي. ځکه چې د آزادو شویو غلامانو بشپړ نفوس به اوس د درې پنځمې برخې په پرتله چې دتېرو درې پنځمې موافقتنامې له مخې ټاکل شوي شمېرل کېږي، سویلي ایالتونه به په ډراماتیک ډول د نفوسو پربنسټ د استازو په مجلس کې خپل واک ډېر کړي. د جمهوري غوښتونکو دا هیله وه، چې د نویو ازاد شویو تورپوستو د نفوسو د رایو په راجلبولو او خوندي کولو سره دا ګټه پای ته ورسوي.
وړاندیز
جمهوري غوښتونکو په کانګریس کې د ډیموکراتیک غړیتوب د زیاتوالي په پار، د متحده ایالاتو د کانګریس د 40 مې غونډې نه کار واخیست، ترڅو د تورپوستو د رایه ورکولو په اړه یو تعدیل تصویب کړي. استازی جان بینګهم، د څوارلسم تعدیل اصلي لیکوال، د رایې ورکولو محدودیتونو باندې د پراخو بندیزونو لپاره فشار راووړ، خو یو پراخ وړاندیز چې د «توکم، رنګ، تابعیت، ملکیت، تعلیم او مذهبي عقیدې» پر بنسټ د رایې ورکوونکو محدودیت منع کوي، رد یې کړ. په ځانګړې توګه د سواد او زده کړې د بندولو وړاندیز هم رد شو.
تصویب
که څه هم د تعدیل لپاره ډېری اصلي وړاندیزونه په کمیټه کې د خبرو اترو له لارې تنظیم شوي وو، خو بیا هم  وروستۍ مسوده د درېیمې برخې ریاستونو له خوا تصویب کېدو کې د پام وړ خنډونو سره مخامخ وه. تاریخ لیکونکي ویلیم ګیلټ د دې پروسې په اړه لیکلي دي: «دا سخته وه او پایله یې تر پایه ناڅرګنده وه».
له وړاندیزشوي تعدیل سره د مخالفت یوه سرچینه د ښځو د رایې ورکولو غورځنګ و، کوم چې د کورنۍ جکړې نه مخکې او په جریان کې د لغوه کولو له غورځنګ سره مل و.
غوښتنلیک
د پنځلسم تعدیل د 150 کلیزې په مناسبت د کولمبیا پوهنتون د تاریخ پروفیسور او مؤرخ ایرک فونر د پنځلسم تعدیل او د بیارغونې بهیر او د بیا رغونې وروسته دوره کې د هغې تاریخ په اړه وویل:"دا د پام وړ لاسته راوړنه ده چې له کورنۍ جګړې نه مخکې غلامي یوه واکمنه اداره وه، خو د پنځلسم تعدیل تاریخ دا هم ښیي چې، حقونه هېڅکله د بښلو وړ نه دي: شیان ترلاسه کیدای شي او بېرته  له لاسه ورکول کیدای شي."
بیا رغونه
تاریخ لیکونکي ایریک فونر په خپل کتاب (The Second Founding: How the Civil War and Reconstruction Remade the Constitution)  کې ویلي دي: افریقایي امریکایانو دا تعدیل د ملت "دویم زېږون" او د «۱۷۷۶ ز له انقلاب نه لوی انقلاب» بللی دی. د تعدیل له تصویب وروسته لومړی تور پوستی کس چې د رایې ورکولو لپاره پېژندل شوی و، توماس مونډي پیټرسن و، چې د مارچ په ۳۱، ۱۸۷۰ ز کې یې خپله رایه ورکړه او د پرت امبوی، نیو جرسي ټولټاکنو کې د بیا کتل شوي ښار منشور تصویب کړ. افریقایي امریکایان، چې ډېری یې نوي آزاد شوي غلامان وو، دوی له خپلې آزادۍ نه ګټه پورته کړه او په سلګونو تورپوستو نوماندانو ته یې رایه ورکړه. د بیارغونې په بهیر کې، د کولمبیا پوهنتون د تاریخ پروفیسور ایریک فونر په وینا: ۱۶ تورپوستي نارینه په کانګرس کې او ۲۰۰۰ تورپوستي نارینه په ټاکل شویو محلي، ایالتي او فدرالي پوستونو کې خدمت ته وګومارل شول.
له بیا رغونې وروسته
له ۱۸۹۰ ز نه تر ۱۹۱۰ ز پورې، د ټول سویل په اوږدو کې د مالیې ټولپوښتنې او د سواد زده کړې ازموینې رامنځته شوې، چې په اغېزناکه توګه ډېری تور پوستي نارینه د رایې ورکولو له حقه بې برخې وو. په لومړنیو ټولټاکنو کې د تور پوستو نارینه وو لږوالي له سپین پوستو نارینه وو سره په سیاسي نظام کې مرسته وکړه. د قانوني خنډونو له ډېرېدو سره سره، تورپوستي د سپین پوستو له خوا د تاوتریخوالي او غچ اخیستنې له ګواښونو سره مخامخ وو او د Ku Klux Klan له خوا د تروریستي بریدونو په توګه د سیاسي سیستم نه ایستل شوي وو. ځینو دیموکراتانو ان د تعدیل د لغوه کولو ملاتړ وکړ، لکه ویلیم بورک کوکران له نیویارک نه.
محکمې د پریکړو په لړۍ کې د سپین پوستو د لومړني سیسټم په اړه خبرې وکړې، چې وروسته د "ټیکساس لومړنۍ قضیې" په نامه وپېژندل شو. په نیکسن v. هیرنډن (۱۹۲۷ز) کې، ډاکټر لارنس اې نیکسن وروسته له دې چې د دیموکرات ګوند په ابتدايي ټاکنو کې د توکم پر بنسټ د رایې ورکولو نه ډډه وکړه، نو د فدرالي مدني حقونو قوانینو پر بنسټ یې  د تاوان لپاره دعوی وکړه.محکمې چې د څوارلسم تعدیل په بنسټ د قانون له مخې د مساوي خوندیتوب ضمانت کوي د هغه په خوا وه، په داسې حال کې چې د هغه د پنځلسم تعدیل د ادعا په اړه بحث نه کوي.
کانګریس خپل واک د پنځلسم تعدیل د ۲ برخې پر بنسټ د رایې ورکولو حقوقو قانون په ۱۹۶۵ ز کې وکارو او د رایې ورکولو په بهیر کې د توکمیزو مساواتو په نظر کې نیولو په اړه یې بحث وکړ. د رایې ورکولو د حقوقو قانون ۴ او ۵ برخې ایالتونه او سیمه ییز حکومتونه چې د رایې ورکولو په برخه کې د توکمیزو توپیرونو تاریخ لري، اړ دي چې د رایې ورکولو په قوانینو یا کړنو کې ټول بدلونونه د تصویب لپاره فدرالي حکومت ته مخکې له دې چې پلي شي، وړاندې کړي. په ۱۹۷۶ ز کې، د سویلي تورپوستو په سلو کې ۶۳ سلنه د رایې ورکولو لپاره راجستر شوي وو، دا یوازې د سویل د سپین پوستو خلکو په پرتله پینځه سلنه لږ دي.
تنقيدي فېصلې ۔۔۔فېصل فاران
"نثرم"
د پښتو نظم نوے ژانر۔۔۔۔۔"
هر هغه لیکوال چې خپل تخلیق کښې د ژوند منظرنامه د بدلونکي حسیت سره نوې پېرایه کښې راوړي بس هغه جدید فنکار دے ـ پښتو غزل کښې د اندېش،ګران،دروېش، خېبر،ګوهر،صابر،شاه سعود، سعود بنګش،ریاض تسنیم بدلونونه د توجه وړ دي ـ چې زیات زور ئې د ماهیت پۀ ځاے د غزل د شعریاتو دننه د تعقلاتوتصوراتو چې رسمي شوي وو پۀ پالش و آرائش  کولو ورکړے دے ـ دا اضافه خو ده خو انحراف یا ډډه کول نۀ دي ـ ځکه د غزل شعریات سره اشنا خلقو ئې د مخالفت پۀ ځاے ستائینه کړې چې دا زيار د هغوي د ذوق د معیار خلاف نۀ ؤ
بنیادي کشاله دا شوې ده چې شاعري ماهیئت (پوئټک کانټنټ + تهاټ) پۀ ځاے باندې هیئت سره تړلې شوې او هیئت بیا دخارجي اوزانو دوېمه  نامہ شوي ـ نثرم د دې اضافیت (ريليټيويټي)نه د تخلیقي ذهن دباغي فکر دویمه نامه ده ـ دا د شاعرانه جبلت يا د خپلواک احساس مترادف دے ځکه د نثرم لیکونکي شاعران عموماً باغیان لیکوالان وي ـ نثرم کښې بيانيت/وېنائي انداز نېغ پۀ نېغه د خیال ښودنه ده خو عامه وېنا یا د تقریر د وېنا پۀ ځاے دا خطابيه/خودكلامي سره نزدې اسلوب لري ـ خطاب کښې نۀ د عامې اولسي وېنا غوندې بې تکلفي وي نۀ پکښې د تقریر غوندې سادګي او پۀ يوې خاصه نکته باندې زور وي ـ د خطاب مخاطب د خاص سوچ ،فهم،عقیدې یا نظریې خلق وي ـ اورېدونکي یو خاص حد پورې اوچته ذهني سویه لري او خطاب کونکے هم خاص فکري نفسياتي تناظر لري ـ لکه د خطیب مطلب خوش بیان مقرر او دخطاب مطلب خوش بیاني یا د دلیل فېصله ده خو دا اضافي معني یعنې خوش بیاني او یا خوش کلامي هم د فصاحت دویمه نامه ده ـ 10 دغه وېنائي انداز /بيانيت به لکه د خبرو کولو پۀ ' تنفسي نظام ' باندې داسې اډاڼه وي لکه څنګه چې آزاد نظم کښې پۀ دغه بنیاد مصرعې لویو وړو فقرو کښې وېشلے کېږي ـ خو دلته به مصرع په بریتهـ سسټم د بحر یا وزن سره مقید نۀ وي  د مسلسل خودکلامي يا خطابيه وي داهغه اساسي نكته ده چي له پامہ نہ نيولے شي او هم دا بيا دهيئت كشاله پيداكوي ـ لوېدیز کښې البته د نثرم د پاره يرنکوڼ نمونه (پېراګراف پېټرن ) هم دې خطابيه ياځان سره په   ګوڼېدو او غورېدو دوجې منلے کېږي ـ
Too sad to be happy Sorina Ivan My happiness die day by day with any new tear, a humble pearl of the sadness. Every new second is a testimony that our road has different ends. Any another night is a hole what my heart must pass till the sunshine. Alone. All the world started to be more and more darker only for me. For you the next day is a dream. Inside of my soul is a balance where the hoppeness and the sadness dance together. Step by step, my seconds have the taste of the hate inside of them. But I refuse to hate because I know that in one day, you will come back to me...and you will listen my lips saying from the deeoping of my heart a simple "good bye" and my eyes will look the pure blue of the sky. And they will be happy. At last. ______
The Golden Cage patricia amundsen Once upon a time there was a beautiful Bird who flew free in the glories of Earth’s natural wonders. There was a secret nest she had tucked away in the soil of a lush forest of Trees beside a sparkling river, but her days were occupied with feeling, flying high above Earth, exploring, wondering, learning. Her companion was God and her journeys, though interesting and inspiring with each breath, were of yearning to find and be found, to share stories of intensity and wonder and beauty and love for the most gracious Lover of all, The Almighty Creator who gave her wings. Sometimes she would land, kick up a bit of dust dancing and feasting and exchanging amazing stories with fellow travelers, but always an inner compulsion would eventually send her skyward once more. Was it the Wings? The need to exercise the Wings? ۔۔۔۔۔۔۔۔يعني د بيانيت لۀ کبله نثرم د يرنکوڼ صورت موندلے دے خو خپله يرنکوڼ د یو لیک دننه د یوې نکتې د بیان د لړۍ وړه کړۍ وي بيانيت د بيانيه  څخه دے او د ليک بنيادي اسلوب يا بيانيوي وي يا تجزيوي بيانيه کښې سوچه دخپل ذهن سوچ رابرسېره کيږي د تخيل وتصورڅخه وي دليل سند او واقعيت ته اړتيانلري او تجزيوي اسلوب تعقل منطق څخه وي سند ثبوت او واقعيت ته اړتيالري دا د تنقيد اسلوب دے
ڈاکٹر ناصر عباس نیئر پۀ دې حواله لیکي: "بیانیت کا سادہ مفہوم ہے تجربے کو بیانیاتی سطح پر مستقیم اور مکمل بنانا ـ شاعری میں بیانیاتی سطح پر خلا لازماً موجود ہوتی ہے وہاں بیانیاتی عمل جست لگاتا ہے ـ اس کے نتیجے میں خیال کا تسلسل اور نحوی تسلسل دونوں ٹوٹتے ہیں جبکہ نثری نظم میں یہ دونوں قائم رہتے ہے ـ اس کے لیے مناسب ہے کہ نثری نظم کو نظم کے فارم میں لکھنے کے بجائے پیراگراف کی صورت میں لکھا جائے ـ" (بحوالہ نثری نظم ایک نوٹ) دا درستہ خبرہ دہ خو دلته د انگلش پيٹرن پېراګراف شرط سره البته اتفاق ګران دے دا ځکه چې انګرېزۍ او یورپي پرمختلي ژبو کښې نثر کښې هم د اوږدو اوږدو اقتباساتي فقرو روایت شته لکه د ولیم فاکنز یا ولیم جمیز ناولونو کښې اوږدۀ اقتباسات چې د فقرې پۀ صورت وي پۀ نظر راځي ـ نو هلته يرنکوڼ  غزيدلي جمله یا لويه فقره کېدے شي ـ خو پښتو کښې دا روایت نشته دے ـ داسې اقتباسي انداز کښې البته پخوا ګل الفت باچا،صدیق الله رښتین،قیام الدین خادم ' نثر پارې ' يا نثر لطیف لیکلې دي ـ نو دا انگلش پيٹرن پيراگراف به داسي اقتباسي نثرم پہ مجهولتیا مخ کړي او د نثرپارې یا شاعرانه نثر تاثر به پېدا کوي بل دا چې اقتباس خو ځان له شعري اسلوب کښې یوې افسانې یا کالم کښې هم کېدے شي داسي يو مثال د ميكسم گورکي افسانه "26يشت خواركښ او يوه پيغله " ده چي نثري نظم ئے ورتہ ليكلي خو داسي نه ده افسانه افسانه وي 11 بل داچي اقتباس نثر وي او نثرم نثر نۀ دے د نثر داسې ارتفاعي صورت دے چې شاعري ترې جوړېږي او دا شاعري پۀ شعري موادو ولاړ وي ـ او دلته د شعري موادو تړون نامیاتي وزن سره وي چې پښتو کښې بیا اقتباس کښې د مختص صورت هئیت دا وزن لۀ مینځه وباسي او اقتباس بيا بے ھيتي نه ده ھيئت هم دے نثرم کښې وېنائي انداز/بيانيت د خبرو دے نو پښتو کښې څوک د اقتباس پۀ صورت خبرې نۀ کوي ـ دلته دا پوښتنه هم پۀ ځاے کېدے شي چې وېنائي انداز کۀ بنیادي خوبي د فصاحت او بلاغت لري نو نثرم کښې ابهام لۀ کومې پېدا شي؟ خو مسئله دا ده چې ابهام د متن نه د لوستونکې دسوچ مسئله ده ځکه یوه فصیحه بلیغه خبره هم مبهمه کېدے شي مونږ ځینې وخت مجهولتیا او ابهام یو کړو داهم تيروتنه ده فصاحت بلاغت لرونکې وېنا مبهمه هم کېدے شي خو مجهوله به نۀ وي د ماشومانو غږونه د دې پوره سپیناوے کوي لكه. نیلم د ګډې لم د غوا لکۍ د بیزې پوزه ما اوبو له بوځه ......... دلته مونږ هر یو لفظ باندې پوهېږو پوهنه کښې کشاله نشته خو بیا هم بره دوه مصرعې دریمې سره هېڅ سمون نۀ خوري ولې صوتي اهنګ ئې بې کچه ښۀ دے د دې یو غوره بيلگہ د پنجابۍ ماهیا هم دہ ـ هلته هم لومړے مصرعه دویمې سره پۀ معنوي تړون نۀ لري خو مجموعي ماهیا دفضا د وحدت تاثر ورکوي ـ دو پتر اناراں دے ساڈا دکھ سن کے روہندے پتھر پہاڑاں دے
نثرهيئت نلري خو معنويت ئې دتعقل منطق ضرورلري او دغسې دګرائمرد بنديز لاندې وي خوشعرکـښې معنويت دشعري فن او جذبې لاندې وي داسې لاکيږي چې نثرم کښې د زياتې پرانستې دخيال تلازمې يا دتلازمې د اختلال باندې دنثرم موضوع ښکاره دبې ربطي تاثرورکوي يا يو طيف (پرزم) شان شي او ياتجريديت خپل کړي داسې وخت کښې د نثرم ليکونکي تخليقي واردات بيا زيات شخصي شوې وي د نوښتګر خوځښت د شاعر نسيم خان نسيم/ژوب نثرمونه ددې مثال دے دې کښې د خيال تلازمه اميجز جوړوي خو دا اميجز متنوع دي تخليقي واردات پيچيلې شوے وي ځکه ديو اميج په پوره تشکيل نثرم ليکونکے پاملرنه نه کوي او دطيف شان رنګارنګ رنګونه تصويرکوي _____(۱) په ملکي وے کې دوه روحونه خپلې جامې باسي یوه بل ته غېږې ورکوي دژوند لومړی او اخري جنون سر ته رسولو نه پس دواړه اور اخلي اېرې یې په ستورو بدلېږي، سیارې زېږي. پاړو وېدېږي دوې زاڼې د ښامار له ویرې پورته خېژي دوه بازونه څلور سترګې باسي دمعلقو زاڼو سترګې په خلا نومېږي. د ددې وادۍ په غېږ کې یو شارک بل ته غاړه ورکوي خولې ورکوي سیلۍ یې سره بېلوي اوښکې یې پر وادۍ او غرونو شا اوخوا خورېږي سمندر جوړېږي. دوې پښې پر یوه سینه ګامونه اخلي له خاپونو تاریخ جوړېږي سینې څخه بېدیا جوړېږي له سینې چي کښته کوم قدم لګېږي ګلان زېږوي ګلشن جوړېږي
___(۲) ﺩﻭﺧﺖ ﯾﻮﻩ ﺳﺘﺮګﻪ ﺩﻩ ﺩﺟﺎﻝ ﺩے ﻣﺠﺎﻝ ﺩے ،ﮐﻪ څﻮﮎ ﯾﯥ ﺧﺪﺍئي ﻭﻧﻪ ﻣﻨﻲ ﺩﺑﺨﺖ ﯾﻮﻩ ﺳﺘﺮګه ﺩﻩ ﯾﻮﻩ ﯾﯥ ﭘﻪ ﺟﻬﺎﺩ ﮐﯥ ﻭﺗﻠﯥ ﺍﻭ ﺗﺮ ﺍﻭﺳﻪ ﺩ ﺍﻓﻐﺎﻧﺴﺘﺎﻥ ﭘﻪ ﻣﯿﻮﺯﯾﻢ ﮐﯥ ﺧﻮﻧﺪﻱ ﺩﻩ ______ ____ ،،د واحد يوسفزي نثرمونوکښې دتلازمې اختلاف  د خوف دهشت  يو اذيت او پراسراريت لړې خوري وي  او يو ابسرډټي فضا جوړوي  خو ډسپليسمنټ اف ايسوسي ايشن پکښې نه وي  تلازمه ئې ديو تربيه شوي شاعرانه  ذهن ښودنه  کوي
د تلازمې د اختلال په حواله د يشارمرهم دا بې کچه  معني خيز نثرم ولولئ ايا داسې تخليقي وا ردات بل صنف وړاندې کولې شي ؟؟ الوت تنقص وکړ پۀ سرګم د اوبو کنایه وهل شوي زاڼې د الفت وزرونه پنډه کړل پۀ کشتۍ کې کاغ د ماتې غږ رواج کړ سیلۍ بالون ته خولۀ ورکوي ساه یې چلوي معشوقه عاشق ته شا مخې ور پرېوته غېږې نم وهلي وې اوس پۀ وچېدو شوې __ د تلازمې دانتشار، اختلال ،اختلاف،او تضاد غوره بېلګه غزل دے چې يو هيئت کښې يو شعربل شعرنه بيل وبدل وي خو نيوکت پرې نشي کيدې چې هم داسې منلے  شوے دے نو دا نيوکه نثرم باندې بيا لا جواز نلري،__ خو چرته چې دخيال تلازم ايمجري کښې تسلسل وساتي او ډسپليسمنټ يا ډسپرسشن پکښې ونشي پوره موضوع کښې جوړښت مومي نو اميجز که سيوا وي تاثر ئې يو راوځي داسې نثرم لکه د ايمپرشنزم مصوري وي د عبدالرحمن رحماني/ننګرهار نثرمونه ددې بيلګې دي (1)___دښاپیرې رسوایي
دا باران به ستا وزرې لمدې کړي ته به نشې الوتے او یا خو به په دیوالونو انځور شې ځکه دا څو ورځې ستا رنګ اوبو ته ورته دے ښایي چیرته راوبوټیږې او د ناجو ونه درڅخه جوړه شي زه خو وایم لوګي ته ورته شه! الوتی به هم شې،او د اور رنګ به هم بدل شي لکه دوینو رنګ او یا لکه د ټولو پاڼو رنګونه که اوس روانیږې مه ځه! ټول بادونه به لیوني شي!!
(2)___ یوګا دستورو ډک اسمان په ځمکه په اوبو کې پروت دے څو ښاپېرۍ په کې وزرې مینځي ما د رڼا جامې اغوستي ولاړ ونې نشه په انتظار ولاړې له ما خپل ځان او نامه هم هېره ده یو جګ اواز پورته شو عبادت څه ته وایي؟ خدای به ما ویني که نه؟
(3)___زما معشوقه
زما دټولو معشوقو نومونه مانه اوبو وړي دي زما معشوقې په جینکو کې نشته زه اوس اوبرنګې ښاپيرۍ پېژنم په ټولو ځالوکې هګۍ پېژنم زما معشوقې نقاشي شوي دي په ټولو پاڼو هم د طاوس په بڼو زما معشوقه به بیکاسیو ته دشپې خوب کې ورتله زما معشوقه به ماشومانو په خیال ولیدله زما معشوقه دشپې سپوږمۍ،اوبو به ټال وهله زما معشوقه د ګورو ونو په ځنګل کې چوپتیا
(4)_____تنقیق
افففف دا څومره ډېر ګردونه لکه چې څوکاله دې د خونې ته څوک نه دی راغی اوهو، ته دا وګوره! دا کتابونه ګوره! دا د ادب دي دا تنقید،دا د تاریخ وګوره اممم...پاس هاغه بره فلسفې دې لکه؟ ښه ته څه وایې،چې ټول څومره به وي؟ وي به زر دولس سوه؟ هههه دې لکه ټول عمر لیکل کړي دي!...
زړې راډیو کې داختر سندره مورکۍ په څو رنګه هګۍ رنګ کړې نوو څپلو سره وړوکی،ښکلی دبیسترو له پاسه نېغ ناست،دی بابا تازه اوس له جوماته راغی وایي؛دسهار چای به جومات ته ښه په وخت وروړو دا بل وړوکی هم خیاط ته غوسه وایي؛دبغل جېب مې کميس کې نشته!!! ”بسو“نکريزې خیشتوي پټې سندرې وایي نن دشوخۍ پیریان پرې ټول ناست دي نکريزو بوی دی په کوټه کې خوشحالي ،نڅیږي او ”بسو“ورغوي کې دنوم توري ته وروځي و پزه وهي خپل شنه بنګړي هم ښه دقسته شرنګوي،شرنګوي خپل لاس ته ګوري ،بیا پټ پټ وايي اې ”میرګلیه“سادګیه مړشې،،،
نثرم خاص هیئت نۀ لري ـ شعري مواد چې تخلیقي واردات کښې څنګه راځي هغه د نثرم هیئت وي.هيئت د شعري مواد سره ملزومه وي دليک بهرنے شکل په دنني موادو وجودمومي توري ترکيبونه فقري جملي تړونونه لساني ساختونه هيئت سازوي دنثرم هيئت د وضعيت معنوکښې شتون لري او که تخليقى واردات رښتيا هرځل خپل جوړښت کښې ځانګړي وي لکه چې تخليقي عمل کښې وجداني محسوسيږي هم نو بيا خو د شعري اصنافو ټاکلي هيئتونه غيرفطري دي چې دوزن بحر دپاره شاعر پکښې د شعري موادو مصنوعي ردوبدل سره مخ کيږي او اکثر پورا شعري تجربه تشه تجربه پاتې شي نسبت دنثرم چې شعري مواد ئې د تخليقيت زورباندې د هيئت وضعيت نوې شعري تجربه کښې نوے نوے ټاکي 12 ماهیئت درې معنې (Qudity,Wesen,Essence)