cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
افغانستان په ۱۹۲۹ ز کال کې
د فبروري لومړۍ نېټه
شینواري او نور قبایل چې د دوی په ګاونډيتوب کې دي د علي احمد خان سلطنت ته (هغه څوک چې کابل ته د حبیب الله کلکاني له ورتګ وروسته یې په جلال اباد کې ځان امیر اعلام کړ) د شاه امان الله د سلطنت په څېر هېڅ لېوالتیا ونه ښودله او د جګدلک په سیمه کې یې درنه مرګ ژوبله واړوله. نږدې په همدې موده کې قبایلي خلک جلال اباد ته د ننه شول او ښار یې لوټ کړ. د همدې لوټ تالان په ترڅ کې د پوډرو په یوه زیرمه کې چاودنه کوي، سلګونه کسان وژني او ښار د له منځه تلو له ګواښ سره مخامخ کوي. هغو قبایلو چې د علي احمد ملاتړ کړی وو، د کابل امیر ته بیعت وړاندې کړ، خو نور قبایل خپلواک پاتې کېږي او له یو بل سره شخړې کوي. علي احمد د کندهار لار غوره کوي او هلته لومړی د امان الله خان له خوا زنداني کېږي، خو څه موده وروسته بېرته خوشي کېږي.
فبروري او مارچ
حبیب الله کلکانی د کابل په سویل کې له تاګاري قبایلو او وردګو سره په جګړه بوخت دی. نوموړی بریالی کېږي چې دوی مغلوب او ارام کړي. په پایله کې غزني ته خپله لار پرانیزي، چېرې چې د غلجیو احمدزي قبیلې ملک غوث الدین خان امیر اعلام کړی دی. په دغه بهیر کې امان الله په کندهار کې دی او هېڅ ځان نه ښيي، سره له دې چې د نوموړي اړوند کسان هڅه کوي، څو د افغانستان په ختیځ کې د خلکو پام نوموړي ته واړوي، چې وروسته نه بریالي کېږي. شاه امان الله پر ځان لږ باور ښيي او کله هم فکر کوي چې هرات ته ولاړ شي، خو یوازې هغه څه چې د نوموړي مخه نیسي، د کندهار خلکو اعتراضونو ته درناوی دی چې وايي:  دا ډول حرکت به دوی ته لوی زیان واړوي. د (لنډي کوتل) له لا وارجي نه میر اکبر چې د شینوارو پېژندل شوې څېره وه، د حبیب الله کلکاني ملاتړ وکړ، شاه د لوړې په مراسمو کې له میر اکبر نه وغوښتل، چې کابل ته ورشي او د قبایلو په اړه ورته ډاډ ورکړي. دغه وړاندیز ومنل شو او د میر اکبر شینواري له امله وو چې شاه خپل ځواک ترلاسه کړ.
د مارچ ۶
د شاهي کورنۍ غړی شاه نادرخان چې په ریویرا کې د تقاعد دورې تېرولو په حال کې و او د پېښو له رامنځ ته کېدو او تدریجي وروسته تګ سره سخت اندېښمن و، بېرته افغانستان ته راځي. نوموړی په ۱۹۱۹ ز کال کې د جګړې وزیر (دفاع وزیر) ؤ او په قبایلو کې یې ځان ته ځانګړی ځای پیدا کړی وو. نوموړي په ۱۹۲۵ ز کال له شاه امان الله سره د نظر اختلاف له امله د افغانستان د استازي په توګه فرانسې ته ځي، خو له دوه کلنې دندې وروسته له خپلې دندې لرې شو او د ځان د روغتیا لپاره په ریویرا کې خپل ژوند ته دوام ورکړ. اوس هوډمن دی، څو خپل پلرني ټاټوبي ته ستون شي، څو په ظاهره د خپلو خپلوانو ساتنه وکړي. خو په واقعیت کې غواړي و ګوري، چې ایا کولای شي، په هېواد کې سوله او یو والی راولي که نه. نوموړی د فبرورۍ په ۲۵ مه پېښور ته رسېږي، په همدغه ورځ سرفرانسیس همسفیر هم هلته رسېږي. د مارچ په ۶ مه له خپل یوه ورور سردار شاه ولي خان سره له پولې تېرېږي. حبیب الله کلکاني د نوموړي د هرکلي لپاره، په کابل کې چمتووالی نیولی وو، خو نوموړی د دې پرځای چې کابل ته راشي، په خوست کې خپل یوه ورور سردار شاه محمود خان ته ورځي. له دې کار وروسته، حبیب الله کلکاني ډېر ژر لارښوونه کوي، څو په کابل کې ډېر ژر د نوموړي کور چوراو د کورنۍ غړي یې زنداني کوي.
نادر خان امیر له هېڅ یوه سیال سره په تړاو کې نه بولي او پر ځای یې هڅه کوي، څو یوه جرګه راوبولي، څو دغه جرګه د هېواد د ټول امیر په اړه پریکړه وکړي. له دې سره سم هڅه کوي، څو حبیب الله کلکاني قانع کړي، چې د دغې جرګې د پریکړو درناوی وکړي. نادر نوموړي ته لیک لیکي او وايي چې:  د شاه په توګه د ځان د اعلانولو سره دې تېروتنه کړې ده، ځکه نوموړی په اصل کې د دغې څوکۍ صلاحیت نه لري او نوموړي ته بلنه ورکوي ، څو د نوي حاکم د ټاکلو لپاره یو کنفرانس جوړ کړي. دغه راز، زیاتوي:  که چېرې نوموړی همکاري ونه کړي، هغه (نادرخان) هغه اغېز چې په قبایلي خلکو یې لري، د نوموړي پرضد یې کاروي. نادر له لنډې مودې وروسته، یو بل لیک حبیب الله کلکاني ته لیکي چې:  په سوله ییزو کلماتو باندې مزین دی، په دغه لیک کې نادر حبیب الله کلکاني ته ډاډ ورکوي، که چېرې د شاه امان الله یا د شاهي سلطنت کورنۍ د یوه غړي په ګټه له واک نه لرې شي، په بشپړډول او عزت سره بښل کېږي، دغو دوستانه چلندونو کومه پایله نه لرله.
اپریل
د افغانانو په جامه کې د ویتالي پرېماکوف تر قوماندې لاندې یو شمېر روسي ځواکونه افغانستان ته راځي، څو د امان الله خان ملاتړ وکړي، د افغانستان ځینې برخې نیسي، خو وروسته د میاشتې په وروستیو کې د افغانستان پرېښودو ته مجبورېږي.
د امان الله خان ځواکونه په نهایت کې د شمال پرلور خوځېږي او له کوم مقاومت پرته مقر ته رسېږي. له دې سره سم، حبیب الله کلکاني له کابل نه د سویل پر لور خوځېدلی او د اپریل په ‍۱۹ مه نېټه د شاه امان الله له ځواکونو سره مخامخ کېږي او د غلجیو په مرسته د امان الله خان ځواکونو ته درنه مرګ ژوبله اړوي. شاه امان الله یو ځل په مقر کې مقاومت کړی، خو د قبیلې د ناوړه چلند له امله اړکېږي، چې د مې په ۱۴مه له هغه ځایه ولاړ شي. امان الله خان  له دغې ماتې وروسته د هڅې لپاره خپله هیله له لاسه ورکوي او د مې په ۲۳ مه له خپل ورور عنایت الله خان سره افغانستان پرېږدي. په دغه دوران کې د هېواد په نورو برخو کې هم بخت له حبیب الله کلکانی سره وو. په شمال او د شوروي په ترکستان پولو کې د سردار علي غلام نبي خان له خوا هغه څوک چې په مسکو کې د دولت استول شوی استازی و، د امان الله خان بیرغ پورته کېږي. سید حسین هم په همدې سیمه کې د حبیب الله کلکانی بیرغ پورته کوي، خو غلام  مغلوبوي او په پایله کې د جون په وروستیو کې یې د روسیې له پولو تېرېدو ته اړ کوي. د مې په ۴ مه سردار عبدالرحیم خان چې د هېواد په لویدیځ کې دی، هرات د کابل د امیر په نوم نیسي.
د مې ۹
نادر خان چې د خوست په لویه ولسوالۍ کې یې ځواکونه راټول کړي وو، د کابل پر لور پرمختګ پیلوي، خو له هغو ځواکونو سره چې له کابل نه استول شوي وو، د لوګر په بره کي دره کې ورسره مخامخ کېږي او ماتې خوري، دغه ماتې تر ډېره د نوموړي د غزني متحد د خیانت له امله ده. د حبیب الله کلکاني ځواکونه د مې میاشتې تر وروستیو پورې له کوم مقاومت پرته کندهار نیسي او امیر احمد علي د زنداني په توګه کابل ته راوړي، چې وروسته د جولای په میاشت کې اعدامېږي. له دغې ماتې وروسته، نادر خان په مطلق ډول خپلې ټولې سرچینې له لاسه ورکوي، خو بیا هم نادر د هغه تاثیر له امله چې په قبایلو یې لاره او د وروڼو وفاداري یې، د حبیب الله کلکاني له سرسختو سیالانو بلل کېږي. اوس حبیب الله کلکاني هڅه کوي، څو د روغې جوړې له لارې له هغه سره مخامخ شي او د یوه کنفرانس وړاندیز کوي. نادر خان بیا شرط ږدي، چې لومړی باید له سلطنت نه استعفی ورکړي، هغه څه چې امیر ورباندې نه راضي کېږي.
د جون ۱۶مه
نادر خان بریالی کېږي، چې په کابل کې د قبایلو د یوې مهمې جرګې ملاتړ ترلاسه کړي، دغه جرګه د شور بازار د حضرت صاحب له خوا چې اغېزمن مذهبي مشر دی، ګردیز ته څېرمه د شیشرک په سیمه کې ترسره کېږي. له دې سره سم، امیر حبیب الله جګړه پیل کړې او ځواکونه یې د لوګر په دره کې د ګردیز د بیانیولو لپاره چېرې چې نادرخان په مارچ میاشت کې نیولی و، ورلېږي. د دغو ځواکونو لومړۍ هڅه، د جون په ۱۳ مه د سیمې د بیا نیولو لپاره د قبایلو له خوا شنډېږي، خو بله هڅه یې چې څو ورځې وروسته د جون په ۲۵ مه ترسره کېږي، بریالی ده، خو د امیر ځواکونو ډېر پرمختګ، د قبایلي خلکو د غصې له امله شونی نه دی. په وروستیو څو میاشتو کې د قبایلو د ملاتړ ترلاسه کولو لپاره، د امیر او د نادرخان او د هغه وروڼو ترمنځ فعاله تبلیغاتي سیالۍ دوام لري. نادرخان په تدریجي توګه په دغې سیالۍ کې بریالی کېږي او د قبایلو ملاتړ ترلاسه کوي. نوموړی د جولای په نیمايي کې یو برید کوي، خو له ماتې سره مخامخ کېږي. ځواکونه یې د اګست په ۲۲ مه په ګردیز چټک برید کوي او په پایله کې توانېږي، چې هغه ځای بیا ونیسي، خو نه شي کولای، چې هغه وساتي. امیر په وروستیو کې د کابل لویدیځ کې له هزاره ګانو سره چې د نوموړي د څنګ اغزي وو، سوله کړي او اوس کولی شي چې د نادر خان پروړاندې جګړې لپاره ډېر سرتیري ولېږي او د نوموړي بریا شنډه کړي. د سپټمبر په لومړیو کې د دراني قبایلو او د امیر سرتیري او والي د کندهار له ښاره وباسي. له پوځي پلوه دغه ماتې درنې پایلې نه لري، خو له اقتصادي اړخه د غذايي توکو له اصلي سرچینې سره د کابل اړیکې پرې کوي، چې په پایله کې په کابل کې د ډوډۍ بیه ډېره لوړېږي.
د سپتمبر ۱۵مه
د حبیب الله کلکاني ځواکونه، د هغه د ورور حمید الله تر قوماندې لاندې په جګړه کې خپله بریا نندارې ته وړاندې کوي او هغه لښکر ته چې د نادرخان ورور محمد هاشم خان د افغانستان ختیځو قبایلو له خلکو راټول کړی، جلال اباد ته نږدې د ګندمک په سیمه کې ماتې ورکوي. سره له دې چې دغه بریا د امیر په ګټه ده، خو ډېره نه. د تېرو څلورو میاشتو پرله پسې جګړو د هغه سرچینې تشې کړې وې او له هندوستان سره د اړیکو بیا پیلولو په برخه کې د هغه بې وسي د دې لامل شوې، چې دغه سرچینې بیا ډکې نه شي. بل پلو، نادر خان په قبایلو باندې خپل اغېز پياوړی کړی او د اکتوبر میاشتې له پيل سره، د هغه د ورورشاه ولي خان تر قوماندې لاندې د نوموړي پوځ دومره پیاوړی شوی، څو وکړای شي د لوګر درې له لارې کابل ته پرمختګ وکړي. د اکتوبر په ۶ مه د امیر حبیب الله کلکاني ځواکونه، له کابل نه بهر د نادر خان له ځواکونو سره مخامخ کېږي او په سختۍ سره مغلوب کېږي. د دوی مقاومت په چټکۍ سره له منځه ځي. شاه ولي خان د اکتوبر په ۸ مه د کابل دروازو ته رسېږي او دوه ورځې وروسته، د ښار کنټرول په لاس کې نیسي. حبیب الله کلکاني څو ورځې په شاهي ارګ کې مقاومت کوي، خو ارګ هم د اکتوبر په ۱۳مه د بمبارد له امله نیول کېږي.
د اکتوبر ۱۷مه
نادر خان په ناڅاپي توګه کابل ته راځي او د مشرانو او اغېزناکو خلکو یوه غونډه جوړوي ،څو د ملاتړ لپاره یې له دوی مننه وکړي. د قبایلو ویاند له هغه نه په عاجزانه توګه غوښتنه کوي، چې تاج قبول کړي. نوموړی په لومړیو کې د ناسم روغتیايي حالت له امله خپل تاج نه مني، خو په نهایت کې د غونډې برخه والو د پرله پسې ټینګار له امله رضایت ښيي. ډېری ولایتونه په لنډ وخت کې د نوموړي حکومت مني. حبیب الله کلکاني له کابل نه تښتي او په شمال کې د دانیس غره ته چې هغه ولسوالي، چې د نوموړي قبیله هلته مېشت ده پناه وړي، خو نوموړي ته د وفاداره ځواکونو په راټولولو کې ناکامه کېږي او د څو ورځو په ترڅ کې ، له خپلو څو لوړ پوړو حکومتي چارواکو سره نیول کېږي او کابل ته راوړل کېږي.
د هزاره ګانو او نورو قبایلو په غوښتنه، چې له حبیب الله کلکاني سره دښمني لري، د نومبر ۲ ټول اتلس کسه اعدامېږي. د نوي امیر لومړي ګامونه، د یوه وزارت جوړول او په منظمه اردو کې د ځواکونو شاملول دي. نوموړی د اکتوبر په ۱۹ مه د یوې ورځپاڼې له لارې اروپا ته یو پيغام لېږي او په کې هیله څرګندوي چې، وکړای شي، افغانستان د ودانۍ پر لور وخوځوي او هغه یو پرمختللی او خپلواک هېواد جوړکړي، ښوونځي بیا پرانیزي، سړکونه، د اوسپنې پټلۍ او صنایع جوړې کړي. نوموړي ډېره لېوالتیا لرله، چې له ټولو ملتونو سره دوستانه اړیکې ټینګې کړي، په ځانګړي ډول له فرانسې سره، چې په ډېره مهربانۍ یادونه کوي. نوموړي د نومبر په وروستیو کې یوه اعلامیه صادره کړه او د خپلې دولتدارۍ پالیسي یې په لسو برخو کې رالنډه کړه، چې د دولت په بنسټونو کې د اسلامي قوانینو لرل، د ټولو الکولي څښاک توکو منع کول، د یوه پوځي ښوونځي او پرمختللو وسلو جوړولو فابریکې جوړول، له بهرنیو ځواکونو سره د شاه امان الله د اړیکو پالل، یوې پرمختللې ښوونیزې پالیسۍ جوړول او د پخواني دولت د شورا دوام په کې شامل دي.
لاين
لاين Line د مبایل اړوند سافټوېر يا اپلکېشېن دى، چې کارکوونکي يې کولاى شي له خپل مقابل لوري سره غږيز او ويډيويي اړيکه ونيسي، دغه راز ليکنيز خبرې اترې يا چټ وکړي. دغه پروګرام په وړيا ډول له انټرنټ څخه ترلاسه کولی شي.
د هسپانيې کورنۍ جګړه
د هسپانيې کورنۍ جګړه (هسپانوي: Guerra Civil Español) يوه کورنۍ جګړه وه، چې له ۱۹۳۶ څخه تر ۱۹۳۹ ز کال پورې په هسپانيې کې وشوه. د هسپانيې د بې ثباته دويم جمهوريت کيڼ اړخي نامتو ټينګار حکومت ته ژمنو جمهوريت غوښتونکو له کمونيست او د صنفي اتحاديو د اصولو پلويو انارشيستانو سره په يو اتحاد کې د ملتپالو له لورې د يوې الې ګولې پر وړاندې جګړه وکړه. د پوځي مجلس يا دولتي شورا په مشرۍ ياد يووالی له فلانج پلويو [د هسپانيا فاشيست غورځنګ و]، د پاچهي پلويو، محافظه کارانو او دوديز پالو څخه جوړ شوی و، چې له منځه يې جنرال Francisco Franco په چټکۍ سره د پام وړ يا لوړه ونډه تر لاسه کړه. په هغه وخت کې د نړيوالو سياسي حالاتو له امله يادې جګړې زيات اړخونه لرل او په بېلابېل ډول د ټولګي هڅې، يوې مذهبي هڅې، د استبداديت او جمهوري غوښتونکې ديموکراسۍ تر منځ د هڅې، د اوښتون او د اوښتون ضد تر منځ هڅې او د فاشيزم او کمونيزم تر منځ د هڅې په توګه وګڼل شوه. د جګړې پر مهال د هسپانيې لپاره د متحده ايالتونو د استازي Claude Bowers په وينا: «د هسپانيې کورنۍ جګړه د دويمې نړيوالې جګړې لپاره د «کالو تمرين» يعنې لاره هوارونکې وه. ملتپالو جګړه وګټله، چې د ۱۹۳۹ز کال  په لومړيو کې پای ته ورسېده او د ۱۹۷۵ز کال په نومبر کې د فرانکو (Franco) تر مړينې پورې يې واکمني وکړه.
د هسپانيې د جمهوري غوښتونکي وسله والو ځواکونو د يوې ډلې جنرالانو له لورې د جمهوري غوښتونکي حکومت پر وړاندې جګړه د بلوا د پوځي مخالفت له يوې اعلاميې څخه وروسته پيل شوه، چې جنرال Emilio Mola په کې د خورا مهم پلان جوړونکي او مشر په توګه او جنرال Jose Sanjurio په کې د يو بې اختياره مشر په توګه ونډه لوبوله. حکومت په هغه وخت کې د جمهوري غوښتونکو يو يووالی (ايتلاف) و، چې د مرکزي کيڼ اړخي ولسمشر Manuel Azana په مشرتابه د کمونيست او سوسياليست ډلو له لورې يې په کورتس (Cortes) کې ملاتړ کېده. د CEDA په ګډون يو شمېر محافظه کارانو، د مخالفو الفونس پالو (Alfonsists) او مذهبي محافظه کار کارليستانو (Carlists) په ګډون د پاچاهۍ پلويانو او د Falange Espanola de las JONS په نوم يوې فاشيستي سياسي ډلې ملتپال ګوند څخه ملاتړ کاوه. د Sanjurio، Emilio Mola او Manuel Goded Llopis له مړينو څخه وروسته فرانکو (Franco) د ملتپال اړخ د پاتې مشر په توګه راښکاره شو.
په Morocco, Pamplona, Burgos, Zaragoza, Valladolid, Cádiz, Córdoba او Seville کې د پوځي واحدونو له لورې له کودتا څخه ملاتړ وشو. که څه هم سرکښه واحدونو په نږدې ټولو مهمو ښارونو لکه مادريد (Madrid)، بارسيلونا (Barcelona)، ويلېنسیا (Valencia)، بېلباو (Bilbao) او مالاګا (Malaga) کې واک تر لاسه نه کړ او ياد ښارونه د حکومت تر واک لاندې پاتې شول. دې [جګړې] هسپانيا په پوځي او سياسي ډول وېشلې پرېښوده. ملتپال او جمهوري غوښتونکي حکومت د هېواد د واک لپاره جګړه وکړه. ملتپال ځواکونو له فاشيستي ايټاليې او نازي المان څخه وسلې، پوځيان او هوايي ملاتړ تر لاسه کړ، په داسې حال کې چې جمهوري غوښتونکي اړخ له پخواني شوروي اتحاد او مکسيکو څخه ملاتړ تر لاسه کړ. د انګليستان، د فرانسې درېيم جمهوريت او متحده ايالتونو غوندې نورو هېوادونو د جمهوري غوښتونکي حکومت په رسميت پېژندنې ته دوام ورکړ، مګر د نه لاسوهنې رسمي سياست يې پلی کړ. د ياد سياست تر څنګ بيا د نوموړو هېوادونو په لس ګونو زرو اتباعو په سيده ډول جګړه کې ګډون وکړ. دوی زياتره د جمهوري غوښتونکي نړيوالو غونډونو په پلوۍ وجنګېدل، چې د ملتپال پلويو نظامونو څخه هم په کې څو زره شړل شوي (تبعيد) وګړي شامل وو.
ملتپالو په سوېل او لوېديځ کې له خپلو پياوړ کوټونو (مرکزونو) څخه پرمختګ وکړ، چې په ۱۹۳۷ ز کال کې يې د هسپانيې د زياتره شمالي ساحلي سيمه ونيوله. دوی مادريد او د مادريد سوېل او لويديځ سيمه هم د جګړې د ډېرې مودې لپاره کلابند کړه. وروسته له هغې چې په ۱۹۳۸ او ۱۹۳۹ ز کال کې د Catalonia زياتره برخه ونيول شوه او مادريد له بارسلونا څخه بېل کړای شو، د جمهوري غوښتونکو پوځي دريځ ناهيلی شو. د ۱۹۳۹ ز کال په جنوري کې له ټينګار پرته د بارسلونا له غورځېدنې څخه وروسته د فرانک پلوی (Francoist) نظام د ۱۹۳۹ز کال  په فبروري کې د فرانسې او انګليستان له لورې په رسميت وپېژندل شو. د ۱۹۳۹ ز کال د مارچ پر ۵ ډګروال Segismundo Casado د جمهوري حکومت پر وړاندې د يوې پوځي کودتا مشري وکړه. په همدې مياشت کې د جمهوري غوښتونکو ډلو تر منځ مادريد کې د کورنۍ نښتې څخه وروسته فرانکو (Franco) پلازمېنې ته ننوت او د ۱۹۳۹ ز کال د اپرېل پر لومړۍ نېټه يې بريا اعلان کړه. په سل ګونو زره هسپانويان سويلي فرانسه کې د کډوالو پنډغالو ته وتښتېدل. د بايلونکي جمهوري غوښتونکو اړوند پاتې شوي اشخاص د برياليو ملتپالو له لورې وربړول شول. فرانکو يو استبدادي نظام جوړ کړ، چې ښي اړخې ټولې ډلې په کې د فرانکو د نظام په جوړښت کې سره يو ځای شوې.
د هسپانيې کورنۍ جګړه د لېواتيا، د جګړې د هڅونکي سياسې وېش او پر دواړو اړخونو باندې د شويو زياتو بې رحميو له امله د يادونې وړ شوه. په هغو سيمو کې چې د فرانکو ځواکونو نيولې وې، د دوی د راتلونکي نظام د پياوړي کولو په موخه په کې منظم چاڼ (پاکونې) وشو. د جمهوري غوښتونکو له لورې په اداره شويو سيمو کې هم په لږه کچه د سيمه ايزو چارواکو په ګډون سره، ډله ايزې وژنې وشوې چې له يوه تر بل ځايه توپير لري.
مخینه
۱۹ مه پېړۍ د هسپانيې لپاره يو توپاني يا د الې ګولې وخت و. د هسپانوي حکومت د سمون لېوال وګړو له محافظه کارانو سره د سياسي واک لپاره سيالي وکړه. يادو محافظه کارانو د دا ډول سمونونو د پلي کېدو مخنيوی کاوه. په يو دود کې چې د هسپانيې د ۱۸۱۲ ز کال په اساسي قانون سره پيل شو، زياتو ليبرالانو غوښتل چې د هسپانيې د شاهي نظام واک لنډ کړي او د خپلې نظریې او فلسفې له مخې يو ملي دولت رامنځته کړي. د ۱۸۱۲ ز کال سمونونه ځکه لنډمهالي وو، چې د پاچا اووم فرديناند (King Ferdinand VII) له لورې په نږدې ناڅاپي ډول هغه مهال له منځه لاړل، چې مخکينی ذکر شوی اساسي قانون يې ړنګ (منحل) کړ. دې کړنې د Trienio ليبرالي حکومت پای ته ورسوه. د ۱۸۱۴ او ۱۸۷۴ز کلونو تر منځ دولس بريالۍ کودتا وشوې. د ټولنيز حقيقت د پرتله کولو په موخه د سياسي نظام د بيا برابرولو په موخه بېلابېلې هڅې وشوې. تر ۱۸۵۰ لسيزې پورې د هسپانيا اقتصاد په بنسټيز ډول پر کرنه ولاړ و او د بورژوا يا لوړ پوړ صنعتي يا سوداګريزې ډلې لږ پرمختګ شتون درلود. د ځمکې پر بنسټ اليګارشي [د څو تنو بډايانو حکومت] ځواکمن پاتې شو؛ يانې د وګړو يو کوچني شمېر د Latifundia په نوم ټول ستر ملکيتونه او د حکومت مهم بستونه ونيول. د نظام د دې بدلونونو او د روحانيونو د سلسلو تر څنګ د کورنۍ جګړو يوه لړۍ هم وه، چې د نولسمې پېړۍ په ټوله نيمايي کې يې د Carlist جګړو په نوم هسپانيه کې څرګندې شوې. دا ډول درې جګړې وې: د کارلېسټ لومړۍ جګړه (First Carlist War (1833-1840))، د کارلېسټ دويمه جګړه (Second Carlist War (1846-1849)) او د کارلېسټ درېيمه جګړه (Third Carlist War (1872-1876)). د دې جګړو پر مهال د Carlism په نوم يو ښي اړخی سياسي خوځښت د بوربن مجلس (House of Bourbon) د يوې بېلې څانګې له مخې د شاهي کورنۍ د رامنځته کولو په موخه جګړه وکړه، چې د Molina پر Don Infante Carlos Maria Isidro ته په ميراث رسېدلې او مستند شوې وه.
په ۱۸۶۸ ز کال کې نامتو پاڅونونه د بوربن د مجلس د ملکې دويمې ايزابيلا (Queen Isabella II) د ماتولو سبب شول. دوه بېلو عواملو پاڅونونو ته لاره هواره کړه: د ښاري الې ګولې يوه لړۍ او په منځنيو پوړونو او پوځ کې يو ليبرال خوځښت چې جنرال Joan Prim يې مشري کوله او د پاچاهۍ له خورا محافظه کارۍ سره يې تړاو درلود. په ۱۸۷۳ کې د Isabella ځايناستي پاچا د پېچ (Savoy) مجلس لومړي اماډيو (Amadeo I) د زياتېدونکي سياسي فشار له امله استعفا ورکړه او د هسپانيې لومړی لنډمهاله جمهوريت اعلان شو. د ۱۸۷۴ په ډسمبر کې بېرته لومړني حالت ته د باربون (Barbons) له راستنېدلو څخه وروسته کارليستان او انارشيستان د پاچاهۍ په خلاف راپورته شول. د هسپانيې سياستپوه او د راډيکال جمهوري غوښتونکې ډلې مشر Alejandro Lerroux په کاتالونيا (Catalonia) کې د جمهوريت پالنې په مخکې راوړلو کې مرسته وکړه. کاتالونيا د خپل کلتوري او ټولنيز شناخت په لرلو سره د هسپانيې يوه سيمه وه، چې هغه وخت په کې فقر په ځانګړي ډول تېز يا حاد و. عسکري خدمت يوه جنجالي تګلاره وه، چې په پای کې د هسپانوي حکومت له لورې پلې شو. لکه څرنګه چې په ۱۹۰۹ کې د ويرجنې اونۍ (Tragic Week) له لورې ثابت شوي دي، خوابدي يا کرکه او ټينګار هغه عوامل وو، چې تر۲۰ مه پېړۍ پورې يې په ښه ډول دوام وکړ.
د دوستۍ پل
بټنوک|340px|د دوستۍ پل د دوستۍ پل د افغانستان د کندوز ولايت شیرخان بندر د تاجکستان د ختلان نیژنی سیمې سره نښلوی. دا پل د ۳۷ میلونو ډالرو په لگښت د امریکا د متحدو ایالتونو په مالی بسپنه د یو ترکی شرکت لخوا په اتلسو میاشتو کې جوړ شوى دى. دا پل څه د پاسه ۶۵۰ متره اوږدوالې او ۱۲ متره سوروالى لری او په ورځ کې د ۱۰۰۰د لاریو د تگ راتگ وړتیا لری.
په ټولیزه توگه دا پل له څلورو اړخو خورا مهم شمیرل کیږی
د ملگرو ملتونو د وروستی رپوټ له مخې په افغانستان کې د تریاکو د محصولاتو کچه ۸۲۰۰ ټنو ته رسیدلې ده. په یو هیواد کې چې د نشه ایی توکو د کراو کلی کچه ورځ تر بلې لوړیږی، سوداگرۍ او ترافیک یې هم پرته له شکه لوړوالې مومی او تر ټولو آسانه او غوره لاره یې هم د دوستۍ پل گڼل کیدې شی.
د امریکا متحده ایالتونه به له دې پله څخه خپلو ځواکونو ته د وسلې د لیږدولو لپاره هم کار واخلی او په ورته وخت کې به د دې هیوادونو د اقتصادی گټو په شریکولو سره به په راتلونکې کې د امریکایی پلوه دولتونو د مخالفینو د ځپلو لاره آسانه کړی.
ایراني ژبې
د ايراني ژبو لړلیک کې د سيمې شمال لوېديځې ژبې راځي، چې د افغانستان، اېران، عراق او تاجکستان هېوادونه ژبې پکې شاملې دي. اېراني ژبې: دا په دې معنا نه ده چې دا ژبې د اېران دي، بلکې د ایران معنا يعني (آریایي) آريايي او اېراني هېڅ کوم توپير نه لري. دا چې اوس د اېران نوم له اريايانو څخه غلا شوی، او ايرانيانو ځانونه په اريايانو پورې تړلي، په همدې ډول غواړي چې د اريائي کورنۍ نورې ژبې هم په ځان پورې وتړي.
اريايي کورنۍ درې لويې رسمي ژبې لري ، پښتو په افغانستان کې رسمي ده، فارسي په اېران کې، او کوردي په عراق کې.
د اريايي کورنۍ ژبې
اريايي کورنۍ چې زياتره کسان يې يې د اېراني کورنۍ په نوم پېژني، څلور ژوندۍ ژبې لري. پښتو د اريايي کورنۍ لومړنۍ او فارسي دويمه ژبه ده، خو ایرانیان په دې باور دي چې فارسي لومړۍ او پښتو دويمه ده، چې دا باور تر ډېره ناسم ګڼل شوی.
۱: پښتو د افغانستان رسمي ژبه، د اريايي کورنۍ لومړنۍ ژبه ده. چې لږ تر لږه 120 ميليونه ويونکې لري. افغانستان او پاکستان کې ترټولو ډېر ويونکي لري.
۲: فارسي د اېران هېواد رسمي ژبه، د اريائي کورنۍ دويمه لويه ژبه ده. چې حد اکثر 60 ميليونه ويونکي لري.
۳: کوردي د اريايي کورنۍ درېيمه ژبه ده ، چې نږدې 40 ميليونه ويونکې لري. او همدا راز کوردي ژبه د عربي ترڅنګ په عراق کې رسمي ژبه ده.
۴: بلوڅي ژبه، د اريايي کورنۍ وروستۍ غیر رسمي ژبه ده چې هېڅ هېواد کې رسميت نه لري، په داسې حال کې چې د دې ژبې الفباء هم څرګنده نه ده. خو تاریخي څېړونکي په دې اند دي چې بلوڅي ژبه د پښتو ژبې څخه زېږېدلې، او تر ډېره د پښتو لغاتونه پکې کارول شوي.
نيابتي جګړه
What is a proxy war?
4 Answers
Jeffery Bailey
Jeffery Bailey, former Unit Historian (1991-2008)
Answered Dec 18 2017 · Author has 166 answers and 372k answer views
Ms. Maryam:
A proxy war is where one nation uses, and supports and often times supplies another nation, rebel force, guerilla movement, or terrorist organization, to directly or indirectly attack the interests of an enemy nation state. Clear as mud, right? Let me give you some examples, which may help you understand.
For instance, the United Kingdom of Great Britain wanted to build up their settlements in Canada. To do that, successfully, the British felt that they needed to slow America’s westward expansion. So the “gentlemen” in Whitehall supplied Indian tribes like the Shawnee, Mohawk, Chipewaw or Iriquois with iron tomahawks, rifles, ammunition and copious quantities of cheap, rock-gut liquor. Eventually the Americans prevailed, but at a great cost of life, not to mention bitterness, on both sides.
Things can get complicated with proxy wars. You can have a tit for tat situation, like in Central America in the 1980’s. There you had the Russians, Cubans and Nicaraguans backing rebellions in Honduras and El Salvador, and the US backing the Contra’s rebels against Nicaragua. Add to that the border skirmishes between Honduran and Nicaraguan armies, and you can see that things can get out of hand, real fast, in a proxy war.
You also have the anyone can play proxy wars, a la the Spanish Civil War of the 1930’s and the Lebanese Civil War of the 1980’s. In the latter case, you had the Israelis supporting Christian militias, main stream Suni governments backing the PLO, Iran sponsoring (as they do to this day) Hezbollah, and the Syrians backing some Druze and select Shia groups. For that little shindig, you don’t need an order of battle as much as you need a playbill, to keep all the participants straight.
The problem with proxy wars, particularly in your own back porch, is that the sponsors of the proxies can get drawn in to the conflict, as in the Lebanese civil war, which became a full conflict between the armies of Syria and Israel.
757 Views · View Upvoters · Answer requested by
promoted by Scry
We are looking for people who can predict the future, possibly better than experts can. Join Us at Scry.
Learn More at scry.cloud
Related QuestionsMore Answers Below
What's an example of a proxy war?
How is proxy war faught?
What is syria proxy war?
What is the difference between proxy war and Cold War?
Ask New Question
Shalu Runthala
Answered Sep 24 2014
A proxy war is a conflict between third parties fighting on the behalf of more powerful parties. Proxy wars have also been fought alongside full-scale conflicts. It is almost impossible to have a pure proxy war, as the groups fighting for a certain nation usually have their own interests, which can diverge from those of their patron. Typically proxy wars function best during cold wars, as they become a necessity in conducting armed conflict between at least two belligerents while continuing cold warfare.
1.4k Views · View Upvoters
Pranav Kanakdande
Pranav Kanakdande, Bachelor's Degree in Electrical Engg at AISSMS Institute of Information Technology, Pune (2017-present)
Answered Dec 2 2017
A proxy war or proxy warfare is a war that results when opposite sides use third parties as substitutes for fighting each other directly. While powers have sometimes used governments as proxies, violent non-state actors, mercenaries, or other third parties are more often employed. It is hoped that these groups can strike an opponent without leading to full-scale war. The United State and the Soviet Union fought proxies war during the Cold War. After the end of WW2, major super powers didn’t involve in any major confrontation but engaged in proxy war which is supporting non-state actors to confront each other than state getting directly involved.
چهارشنبه ۱۱ دلو ۱۳۹۶ - ملک ستیز، پژوهشگر امور بینالملل
زمانی ‌که جنگ‌جویان بر بنیاد منافع دیگران با منافع دولت شما می‌جنگند، جنگ نیابتی نامیده می‌شود. در این جنگ، فکر جنگ را سیاست‌گذاران جنگ تعیین می‌کنند و با بازی‌گران جنگ قراردادِ نبرد می‌بندند. سیاست‌گذاران جنگ، منابع، استراتژی و تاکتیک جنگ را بر بازی‌گرانی که مزدوران جنگ هستند فراهم می‌کنند. بازی‌گران مجریان جنگ هستند. بازی‌گران ارزش‌ها، اراده‌ی مردمی و منافع کلی را در برابر منابعی ‌که به دست می‌آورند معامله می‌کنند. لایه‌ی سومی جنگنده‌گان جنگ هستند. جنگنده‌گان کسانی‌ هستند که از فقر، نادانی و بی‌سرنوشتی به دام مزدوران جنگ می‌افتند و در خدمت جنگ تحمیلی و نیابتی قرار می‌گیرند. این گروه سربازان جنگ نیابتی هستند. ما در جنگ افغانستان سه نوع جنگ نیابتی داریم:
۱. جنگ فکری:
این جنگ را تندروان اسلامی که سرچشمه‌ی آن پاکستان است راه‌اندازی می‌کنند. این جنگ را ایدیالوگ‌های خاورمیانه که در پی گسترش سلفیزم و وهابیزم هستند، حمایت می‌کنند. بازی‌گران این جنگ شیخ‌نشینان عرب هستند که حتا با لایه‌های مافیایی غرب و اسراییل هم‌پیمان هستند. بازی‌گران این جنگ دیوبندی‌های پاکستانی هستند که اسلام افراطی را پخش می‌کنند. طرف دیگر این جنگ را ولایت فقیه ایران رهبری می‌کند و سربازان خود را از شیعه‌های افغانستان برمی‌گزیند؛
۲. جنگ استخباراتی:
این جنگ را آی‌اس‌آی رهبری می‌کند. آی‌اس‌آی منافع و امنیت ملی پاکستان را در افغانستان تمثیل می‌کند. هر قدری‌که توجه غرب نسبت به پاکستان به حاشیه می‌رود به همان پیمانه جنگ پاکستان در افغانستان گسترش می‌یابد. بازی‌گران این جنگ را دو گروه می‌سازد. گروه نخست مزدوران آی‌آس‌آی در قدرت و حاکمیت سیاسی افغانستان و گروه دیگر مزدوران پاکستان در جبهه‌ی جنگ. به‌سان طالبان، داعش و سایر گروه‌های دیگر در میدان آزاد جنگ در پاکستان. جنگ استخباراتی با جنگ فکری پیوند نزدیکی دارد؛
۳. جنگ تمدن با عقب‌گرایی: این جنگ را راولپندی‌های افغانستانی حمایت می‌کنند که در لایه‌های مختلف سیاست و قدرت افغانستان جا گرفته‌اند. بازی‌گران این جنگ را ملاهای عقب‌گرای پاکستان و افغانستان می‌سازد. این ملاها، تربیون‌های مساجد را به گروگان گرفته‌اند و با ارایه تفسیر افراط‌گرایانه تلاش می‌کنند تحولات را برای ایجاد یک دولت ملی و معاصر در افغانستان که بر پایه‌ی دموکراسی، حقوق بشر و جامعه‌ی مدنی متکی است، مانع شوند. هر سه جنگ با هم در پیوند گسست‌ناپذیری قرار گرفته‌اند.
راه حل:
ما در شناخت این سه جنگ درمانده‌ایم. ما نیاز جدی به شناخت لایه‌های جنگ داریم. ما نیاز به نهاد حرفه‌ای و منابع وافر برای استخبارات داریم. با استخباراتی که مزدوران هر سه لایه جنگ در آن رخنه کرده‌اند، نمی‌شود در این جنگ برنده شد. باید عملیات‌های جبران‌کننده در برابر هر عملی که از سوی حامیان هر سه لایه جنگ راه اندازی می‌شود، طرح شود. بسیج فکری در برابر عقب‌گرایی می‌تواند راه‌های گسترش عوامل این جنگ‌ها را محدود سازد. روشن‌گری به معنای روشن‌ساختن ضمیر اجتماعی در برابر جنگ و توحش معنا می‌دهد. باید از تجارب کوریای جنوبی، مالیزیا، اندونیزیا و اروپا برای روشن‌گری آموخت و خود را از چنبره فکر تندروانه و تفسیرهای ارتجاعی نجات داد.
دښمانانو د مسلمانانو ترمینځ نیابتی جنګ شروع کړی
دایران د اوقافو او د خیره چارو د ادارې مشر دمسلمانانو ترمینځ د مذهبی اختلافاتو او د تفرقې درامینځته کولو لپاره ددښمانانو د دسیسو په هکله خبرداری ورکړ.
دایران د اوقافو او دخیریه چارو دموسسې مشر علی محمدی دقران کریم د درویشتمو(۲۳) نړیوالو سیالیو په څنګ کښې زمونږ خبریال ته وویل داسلام دښمانانو په داسلامی دنیا کښې د تفرقې داچولو لپاره خپل ټول توان کارولی دی او داپه داسې حال کښې دی چې قران کریم تل مسلمانان وحدت ته وربللی دی.
محمدی په دې خبرې سره چې مسلمانان د قران کریم په باره کښې هیڅ دنظر اختلاف او شک نلری وویل اسلامی امت باید ددښمانانو ددسیسو په وړاندې هوښیار او خبر ووسی او دښمانانو ته د تفرقې د اچولو اجازه ورنکړی.
د قران کریم د درویشتمو (۲۳)نړیوالو سیالیو د سترې شورا مشر ټول مسلمانان سره وړونه وبلل او ویې وویل داعش تکفیری ترهګره ډله او هغه کسان چې له دغو ترهګرو ډلو سره ملګرتیا کوی انحرافی تفکر لری او د اسلام داصلی دښمانانو په توګه له امریکا او صهیونیسټ رژیم سره ملګری دی.
هغه د دښمن پیژنده دقران کریم د ټینګار وړ یوه(۱) موضوع وبلله او ویې و یل دښمانانو د مسلمانانو ترمینځ نیابتی جنګ شروع کړی او په خپله په اسلامی دنیا کښې دخلکو د وژلې او دجنګ تماشه کوی او دمسلمانانو له اختلافاتو ګټه پورته کوی.
Afghanistan's Proxy War
Author: Xenia Dormandy, | Feb. 16, 2007
THE PAPERS ARE full of the slow demise of Afghanistan. The Pakistanis are to blame; no, the Afghans; no, the United States. America didn't do enough or did too much. NATO isn't stepping up to the plate, or is it the Germans, or the French people. Is it the Taliban, Al Qaeda, or Pakistan's Inter-Service Intelligence that is pulling the strings? Is President Karzai powerless, or is he boosting the warlords, or is he a puppet for Americans, or all three? The blame is widespread.
But a large part of the problem is being missed. There's talk about the U S -Pakistan-Afghanistan tripartite, but it's the wrong one. The focus should be on the Afghanistan-Pakistan-India triangle.
In the 1980 s and early 1990 s, Afghanistan was a proxy battleground for the Cold War between the United States and the Soviet Union. One could argue that America was the winner in that battle (the Soviet Union and Afghanistan certainly weren't), except that US actions then created the threat from the Taliban today. There were no winners.
America and the Soviet Union brought two other neighbors into that Cold War fight: Pakistan and India. India stood by the Soviet Union as it quietly did in many other areas. Pakistan and its intelligence service became the middleman between the United States and the mujahedeen (later to form the Taliban).
When Soviet forces pulled out in 1989, Pakistan continued to support the rebels; India supported the forces that years later became the North Alliance. Now, 15 years later, the battle over influence in Afghanistan has not stopped. India is working on hearts and minds, opening consulates and providing over $750 million in infrastructure and training support, while Pakistan is trying to bridge the hostility existing since the Afghan and Pakistan governments ended up on different sides. And so the proxy war continues with a different cast.
There is more to this unacknowledged war than merely emotion and history. As long as India and Pakistan remain hostile to each other, Afghanistan is strategically important to both. It is vital to Pakistan that it not have unfriendly powers on both its east (India) and west (Afghanistan) borders, just as from India's perspective, Afghanistan would provide a good strategic high-ground to squeeze Pakistan. Economically, too, Afghanistan holds great promise. The United States last year tied Afghanistan and Pakistan together through the creation of Reconstruction Opportunity Zones along their mutual border which would get American tax exemptions. Afghanistan also is the l inch pin of the trade routes and energy pipelines to Central Asia. So, if the United States is going to reverse this sad decline in Afghanistan, it will need the support of both India and Pakistan. These two great nations should learn from past mistakes -- fighting over Afghanistan is not the solution. The costs are too great for all parties. The United States and Afghanistan need to find ways to invest both nations in helping to make this country a success; they clearly need all the help they can get.
This is going to require a fundamental change in attitudes in both the Indian and Pakistani governments. But there are some concrete efforts that could start the process.
First and foremost, a quadrilateral group composed of India, Pakistan, the United States, and Afghanistan should be created (in addition to the ongoing tripartite group that excludes India). This would put both India and Pakistan in a position where they would need to engage together on solutions to Afghanistan's problems.
Second, Pakistan should start to allow Indian goods to travel over land through Pakistan to Afghanistan, significantly reducing the costs of much of the assistance that India currently provides. Third, the four countries should put more effort into renewing the long-discussed pipeline through the three nations, providing much needed energy to the region and an alternative to the Iranian pipeline. Eventually, India, Pakistan, and the United States shouldconsider a joint Provisional Reconstruction Team in the northwest of Afghanistan, away from the Pakistan border. All these efforts are going to be hard and long in coming. But, unless a way to mitigate the underlying Pakistan-India tension in Afghanistan is found, this country will continue to be a battleground for this largely unspoken war. What's more, the benefits of building cooperation and trust in Afghanistan will help address the wider India-Pakistan conflict and enhance security across the region.
XeniaDormandy is executive director for research at the Belfer Center at Harvard's Kennedy School of Government. She was previously director for South Asia at the National Security Council.
جنګ نیابتی دوم Print	 E-mail
Saturday, 05 March 2016 15:26
باری عارض
در دو دهه ګذشته به استفاده از غیابت روسیه در امور بین المللی و تصمیم ګیری های جهانی، امریکا شکستها و پیروزیهای را در کُره زمین به ازمایش ګرفت که عمده ترین ان حمله مسلحانه بر عراق، افغانستان، لیبیا و سوریه است این حملات نسبت تلفات انسانی
،مهاجرتهای میلیونی،ویرانیهای منطقوی و ضایعات منابع در برابر امنیت جهانی عمل موفقانه تلقی شده نتوانست در حقیقت حقوق بشری کتله های وسیعی از ملیتهای مختلف به سطح جهان چلنج شد اما در یکی ازین کشورها مودلی از امنیت، دموکراسی و بهترګرایی ارایه نګردید هنګام حمله بر کشورهای فوق الذکر تمامی قوایی هوایی امریکا و اروپا کاملا اماده ریختاندن باروت بودند اما در انکشافات بعدی و اعاده حقوق انسانی جوامع متصرفه ناتوان ماندند و یا فروګذاشت کردند. هیچ دفتری در ملل متحد پیدا نه شد که ارقام روزمره ،هفته وار ،ماهانه و بالاخره سالانه ای از کشتار انسانهای در کره زمین اطلاع رسانی نمایند و محاسبه ویرانیهای ناشی از ان را به بررسی ګرفته علت انرا دریابند. محافل سیاسی حاکم بر جهان فقط توانسته اند کلمات تروریزم و حقوق بشر را در موارد خاص جهت تصرفات و دستیابی به اهداف بکار برند.
عادلانه نخواهد بود اګر کشورهای کوچک قربانی اختلافات دو یا چند قدرت بزرګ شوند منافع نامشروع یا تسلط بر منابع دیګران از راه توسل به قوه و اشغال نقاط ستراتیژک در جهان، امنیت جهانی را صدمه میزند ملل متحد نتوانسته در قدم نخست اهداف کشورهای بزرګ را در تامین امنیت جهانی باهم نزدیک ساخته و هماهنګ نماید همین بی مسولیتی جهانی در برابر کشتارها و ویرانیها، روسیه را جبرا واداشت تا پنهانی به مسابقه تسلیحاتی پرداخته و اکنون منحیث خطر بلفعل در برابر کارکردهای غرب به حساب اید ایا این ناهمواریها و خطرات نتیجه سیاستهای نامناسب رهبری جهانی تلقی نمیګردد؟ ایا دیګه روسیه مجالی را برای ازمایشات لابراتواری در کشورهای کوچک خواهند داد؟ با انکه تبارز مجدد روسیه منحیث یک قدرت معادل و تهدید واقعی ارزیابی ګردیده است اما در حقیقت جهان مجددا بسوی توازن نظامی و سیاسی در حرکت است که نظر به تجارب ګذشته متضمین امنیت نسبی کشورهای کوچک خواهد بود.
تولد داعیش جز دوام همینګونه سیاستبازیهای نامناسب بزرګان، چیزی دیګر پنداشته شده نمیتواند چګونه در وسط اتش افروخته شده ګروهی بنام داعیش بدون انکه والدش معلوم باشد تولد شد و به یک باره ګی به اژدهای جهانی مبدل شده ضرورت ایتلاف جهانی را به میان کشید اکنون در برابر تمامی قدرتهای بزرګ جهان که خود را ژاندارم جهانی میخوانند و فضا را تسخیر نموده قد برافراشته است. ولی منابع مالی این قدرت یکه تاز معلوم نیست تمویل کننده ګان و تجهیز کنندګان آن معلوم نیست اما قدرت شان که به نمایش ګذاشته نه تنها کشتار عمومی را در قبال داشته بل ویرانیها، از بین بردن تاریخ بشریت یعنی اسناد ،اثار و بناهای تاریخی را به میزاث گذاشت و میگذارد. متاسفانه بازهم تکنولوژستهای غربی و امریکا در برابر این هجوم داعیش ناتوان و ناکام جلوه میدهند امریکا که در ظرف ساعتها دولتهای مستقل را درهم شکستاندند ګویا به تنهایی نمیتواند با داعیش نبرد را به پیش برند بل قدرتهای بزرګ دیګری را برای مبارزه با ان فرا میخوانند. این همه معما نیست؟ و این همه بوی توطیه های جهانی در برابر کشورهای غریب و مظلومان ساکن در کره خاکی زمین نیست؟ این همه برای تصرفات ،تسلط برمنابع و اشغال نقاط ستراتیژیک جهانی نیست؟
داعیش نه تنها مهار نشد بل به کشورها و قاره ها نفوذ کرد از انجمله سر به افغانستان که میدان نبرد بین طالب ، ناټو وحکومت است ،کشید.امریکا با تمامی امکانات و سرویسهای استخباراتی طوری جلوه میدهد که نمیداند داعش در افغانستان در حضور بلفعل نیروهای مسلح امریکا و متحدینش چګونه ظهور کرد نمیداند که از کجا و چګونه وارد افغانستان شدند نمیداند که از کجا تمویل میشوند نمیداند که اسلحه و تجهیزات از کجا بدست می اورند تا جایکه امریکا رسما در افغانستان علیه داعیش جنګش را اعلان کرد. و این در حالیست که روند صلح با طالبان تحت نظر امریکا و چین در جریان و امید وار کننده مینماید یقینا سوالاتی بمیان می اید که اګر واقعا در راستای صلح به صداقت در حرکت باشند پس ظهور داعیش به چه منظور و از طرف کیها به میدانهای نبرد فرستاده شده اند؟ صلح با طالب و ظهور داعیش یک سناریو جدید برای تداوم جنګ پنداشته نمی شود؟ ایا بار دیګر در نظر نیست که افغانستان جنګ نیا بتی پاکستان و هند ختم و جنګ نیابتی امریکا و روسیه تحت نام داعیش اغاز ګردد؟.؟ و اکنون روسیه به تنهایی در جهت دفاع از خود و اسیای میانه از شر داعیش به چه اقداماتی متوصل خواهد شد ؟ در پاسخ این سوال باید ګفت که روسها خواهند کوشید دیواد دفاعی خویش را در افغانستان بلند کندان وقت است که کشور جنګ کوفته ای ما مجددا میدان جنګ ابر قدرتها خواهد شد و این بار روسیه در رول پاکستان که در دوران جنګ با روسها مرکز مجاهدین بود ، مرکز مخالفین ایډه لوژیک امریکا خواهد شد
جنگ نیابتی، جنگ واسطه‌ای یا جنگ وکالتی وضعیتی است که در آن قدرت‌های درگیر به جای اینکه مستقیماً وارد جنگ با یکدیگر شوند با حمایت‌های مالی، تسلیحاتی و تبلیغاتی از کشورها یا گروه‌های مسلح دیگری که با قدرت مقابل یا متحدین آن در جنگند، سعی در تضعیف آن قدرت یا فشار بر آن می‌نمایند.
در بسیاری از موارد به علت توان بالای نظامی قدرت‌های اصلی، درگیری نظامی مستقیم آن‌ها با یکدیگر می‌تواند هزینه‌های سیاسی، اقتصادی و انسانی بالایی را برای هر دو طرف در پی داشته باشد و از این رو طرفین تلاش می‌کنند که بدون وارد شدن به جنگ تمام عیار از طریق حمایت از گروه‌ها و دولت‌های ثالث به طرف مقابل ضربه بزنند. در موارد دیگری ممکن است دو قدرت اصلی به جنگ مستقیم با یکدیگر مشغول شده باشند، اما همزمان در مناطق دیگری با حمایت از گروه‌ها و کشورهای ثالث به جنگ نیابتی با قدرت مقابل نیز بپردازند. جنگ نیابتی خالص تقریباً وجود ندارد، زیرا گروه‌هایی که با یک کشور خاص در جنگ هستند معمولاً به دنبال منافع و هدفهای خاص خود هستند که ممکن است با منافع و هدف‌های کشور حامی آن‌ها یکی نباشد.
معمولاً بیشترین کاربرد جنگ‌های واسطه‌ای در دوران‌های جنگ سرد است، زیرا به این وسیله می‌توان بدون درگیری مستقیم با قدرت مقابل و ورود در یک جنگ بزرگ و بسیار پرهزینه، به فشار بر قدرت مقابل ادامه داد.
مثال‌ها
جنگ داخلی اسپانیا
نوشتار اصلی: جنگ داخلی اسپانیا
جنگ داخلی اسپانیا از نمونه‌های مشهوری است که می‌توان در آن الگوهای جنگ نیابتی را به خوبی مشاهده کرد. این جنگ که بین سوسیالیست‌ها و آنارشیست‌های هوادار جمهوری دوم اسپانیا از یک سو و ناسیونالیست‌ها و سلطنت‌طلبان به رهبری فرانسیسکو فرانکو از سوی دیگر آغاز شد به زودی منجر به حمایت آلمان نازی و ایتالیای فاشیست از ملی‌گرایان و اتحاد جماهیر شوروی از جمهوری‌خواهان شد.[۱]
جنگ‌های نیابتی در طول جنگ سرد امری معمول بود، زیرا دو ابرقدرت (یعنی ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی) به علت ترس از بروز جنگ هسته‌ای تمایلی به درگیری مستقیم با یکدیگر نداشتند و به جای آن به منظور افزایش دامنه نفوذ خود به حمایت از واسطه‌های خود در جنگ‌هایی نظیر افغانستان، آنگولا، کره، ویتنام و نیز در خاورمیانه و آمریکای لاتین می‌پرداختند.
جنگ کره
در جنگ کره که از ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳ طول کشید جمهوری خلق چین و اتحاد جماهیر شوروی از کمونیست‌ها در شمال در مقابل نیروهای سازمان ملل به رهبری آمریکا حمایت می‌کردند. شوروی به طور مستقیم وارد این درگیری نشد، اما چین هزاران سرباز را در حمایت از کره شمالی به جبهه‌های جنگ فرستاد.[۲]
نیروهای آمریکایی در حال نبرد در شهر هوئه در ویتنام. در جریان جنگ ویتنام آمریکا علاوه بر حمایت از دولت ویتنام جنوبی خود نیز به طور مستقیم وارد کارزار شد. جنگ ویتنام
نوشتار اصلی: جنگ ویتنام
در جنگ ویتنام شوروی و کشورهای کمونیستی از چریک‌های ویت کنگ و دولت ویتنام شمالی در مقابل ویتنام جنوبی و متحدان آن از جمله آمریکا حمایت می‌کردند. آمریکا با اعزام صدها هزار سرباز خود نیز به طور مستقیم وارد این منازعه شد.[۳]
جنگ داخلی سوریه
جنگ داخلی سوریه را می‌توان یک جنگ نیابتی دانست که در آن قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای نظیر روسیه و ایران با حمایت از دولت سوریه و عربستان، قطر، ترکیه، آمریکا،‌ انگلستان و فرانسه با حمایت از گروه‌های مختلف شورشی سعی در تضعیف غیر مستقیم دولت‌های رقیب یا حفظ و افزایش دامنه نفوذ خود در این کشور دارند
غیر رسمي غلطي (تېروتنه)
په طبیعي ژبه کې غیر رسمي غلطۍ د استدلال یوه ناسمه بڼه ده. د رسمي غلطۍ د قضیې په څېر، د تېروتنې سرچینه د استدلال په بڼې پورې اړه نه لري، بلکې کېدلی شي د هغو د شرایطو، چارو او منځپانګه له امله هم رامنځ ته شي. غلطۍ د خپل ناسموالي سربېره معمولاً سمې ښکاري چې په پایله کې کېدلی شي، خلک د هغه منلو او کارولو ته وهڅول شي. دغه تېر ایستنه د طبیعي ژبې په بېلابېلو اړخونو لکه ګونګو او ناڅرګندو عبارتونو او یا د هغه د واضح کولو پر ځای د ضمني مقدماتو پر انګېرنې پورې اړه لري.
په دودیز ډول ګڼ شمېر غیر رسمي غلطۍ پیژندل شوې چې له هغې جملې د ابهام غلطي، د امفیبولي غلطي، د وېش او جوړښت غلطي، مغشوشه غلطي (هغه حالت چې انسان په کې انتخاب نه شي کولی)  پوښتنې کولو غلطي (هغه حالت چې استدلال د ملاتړ پر ځای پایلې ته اهمیت ورکړي) د هومینیم غلطي (هغه حالت چې شخص او شخصیت ننګوي) او د ناخبرۍ ادعا یادونه کولی شو. داسې هېڅ ډول عمومي همغږي نشته چې څه ډول بېلابېلې غلطۍ په ځانګړو ګروپونو کې کټګوري شي. یوه طریقه چې ځینې وخت په ادبیاتو کې موندل کېږي دا ده، چې د ابهاماتو او غلطیو ترمنځ توپیر وشي او رېښه یې تر ناڅرګندو یا ګونګو ژبو پورې رسېږي او احتمالي غلطۍ چې په کې غلط یا غیر عادلانه مقدمات شامل دي او نورې اړونده غلطۍ چې په کې مقدمات د هغه د راڅرګندېدو سربېره د پایلې سره اړوند نه دي.
په معاصره فلسفه کې د غلطۍ لپاره دودیز چلند له خورا ګڼ شمېر نیوکو سره مخ شوی دی. دغه ډېری نیوکې په دې دلیل رامنځ ته شوې چې یا خو دغه غلطۍ اصلا غلطۍ نه دي او یا یې لږ تر لږه په ټولو قضیو کې غلطۍ نه شو بللی. د دې ستونزې د له منځه وړو لپاره داستدلال او غلطیو لپاره بدیلې لارې وړاندیز شوې دي. دا هغه ډیالوژیکي (خبرو اترو) تګلاره کې شاملېږي چې استدلالونه د خبرو د یوې لوبې له لارې په دې موخه چې بل کس ته منطقي قناعت ورکړي، د یو حرکت په توګه تصور کوي. دغه لوبه د بېلابېلو اصولو په مرسته کنټرولېږي. غلطۍ او نیمګړتیاوې د خبرو له اصولو د سرغړونې په صفت تعریف شوي چې د خبرو د پرمختګ مخه نیسي. دغه علمي کړنلاره یو بل جوړښت رامنځ ته کوي. اصلي مفکوره داده چې استدلالونه معرفتي او علمي رول ولوبوي: د دوی موخه داده، چې زموږ پوهه د پخوانیو توجیه شویو باورونو څخه د تر اوسه نه توجیه شویو باورونو لور ته د پل چمتو کولو له لارې ډېره کړي. غلطۍ هغه استدلالونه دي چې د توجېه د علمي او معرفتي قاعدې په ماتولو سره له دغې موخې وروسته پاتې کېږي. د بایسیان (بیزي) Bayesian په طریقه کې علمي یا معرفتي نورمونه د احتمالي قوانینو له خوا ورکول کیږي کوم چې زموږ د باور درجې باید هغه تعقیب کړي.
د غلطیو د مطالعاتو موخه دا ده چې د استدلالونو د ارزونې او نیوکو لپاره یو راپور چمتو کړي. په دې کې دواړه راپورونه، هم تشریحي راپور چې کوم دلیل رامینځ ته کوي او هم یو معیاري راپور چې کوم دلیلونه ښه یا بد دي، په کې شته. په فلسفه کې غلطۍ معمولاً د بد استدلال په توګه لیدل کیږي او په همدې بڼه په دې مقاله کې هم پرې بحث کېږي. یو بل مفهوم چې په غیر علمي خبرو کې ډیر عام دی، دادی چې غلطۍ ته د استدلال په توګه نه، بلکې د غلط خو مروجه او دودیزو باور په توګه کتل کېږي.
دودیز حساب
غیر رسمي غلطۍ په طبیعي ژبه کې یو ناسم استدلال دی. یو استدلال د هغه قضایاوو او وړاندیزونو لړۍ ده چې د مقدماتو په نوم یادېږي او د یوې بلې مسلې سره یو ځای پایله بلل کېږي. په سمو استدلالونو کې د پایلې اخیستنې په موخه مقدمات قیاسي او یا د نه انکار پشتوانه وړاندې کوي. په غلطو استدلالونو کې د تېروتنې او خطا سرچینه کېدای شي د هغه په منځپانګه یا چارو کې وي. که چېرې تېروتنه یوازې د بڼې له امله وي، نو دا یوه رسمي غلطي یا تېروتنه ګڼل کېږي. په غیر رسمي تېروتنه کې کېدای شي رسمي تېروتنې یا غلطۍ هم شاملې وي، خو په اصل کې دوی د منځپانګې تېروتنو ته شامېلیږي. غیر رسمي غلطۍ په رسمي ژبه بیانیږي. دغه کار له ځان سره ګڼ شمېر ستونزې لري چې د رسمي غلطیو یا تېروتنو د مطالعې په وخت کې نه ورسره مخ کېږي. د بېلګې په ډول: ناڅرګند اصطلاحات، ناڅرګند عبارتونه یا هغه انګېرنې یا فرضیې چې د صریح بیان پر ځای په ضمني بڼه انګېرل کېږي. په دودیز ډول ګڼ شمېر غیر رسمي تېروتنې لېست شوې دي چې له هغې جملې د ابهام غلطۍ، د امفیبولي غلطۍ، د وېش او جوړښت غلطي، مغشوشه غلطي (هغه حالت چې انسان په کې انتخاب نه شي کولی)  پوښتنې کولو غلطي (هغه حالت چې استدلال د ملاتړ پر ځای پایلې ته اهمیت ورکړي) د هومینیم غلطي (هغه حالت چې شخص او شخصیت ننګوي) او د ناخبرۍ ادعا یادونه کولی شو. دودیزې تګلارې هڅه کړي څو په دې برخه کې د بحث شویو مفاهیمو او مقالو په کارولو سره دغه نیمګړتیاوې واضح کړي.
استدلال او تېروتنې
یوازې استدلالونه کولی شي چې تېروتنې رامنځ ته کړي. بېلابېل غلط بیانونه تېروتنه نه ګڼل کېږي، ځکه هېڅ استدلال  نه دی وړاندې شوی، د بېلګې په ډول: هېڅ استدلال نه دی یاد شوی او یا هېڅ ادعا نه ده شوې. د استدلالونه اصلي مفکوره داده چې مقدمات د پایلې اخیستنې ننګه کوي او یا دا چې پایله د مقدماتو پر بنسټ رامنځ ته کېږي. قیاسي معتبر استدلالونه د پشتوانې تر ټولو قوي بڼه وړاندې کوي: د دوی لپاره که چېرې ټول مقدمات سم وي، نو شونې نه ده چې پایله اخیستنه دې ناسمه وي. په غیر قیاسي استدلالونو کې مقدمات د پایلې اخیستنې د یوې داسې خاصې کچې یا اندازې پشتوانه کوي چې د رد وړ دي. شونې ده چې ټول مقدمات سم خو پایله یې ناسمه وي. د انکار وړ استدلالونه سربېره پردې چې خطا منوونکي دي، خو ممکن منطقي قناعت ورکوونکي اوسي. نو دوی په اتوماتیک ډول تېروتني نه رامنځ ته کوي. د یو استدلال مقدمات کېدای شي، د هغه بنسټ په توګه وګڼل شي چې پایله اخیستنه پرې بنا شوې ده. د دغه قیاس له مخې کېدای شي، دوه څېزونه اشتباه وکړي او یو بحث په غلطۍ بدل کړي. کېدای شي بنسټ یې متزلزل وي خو حتی یو قوي بنسټ چې د پوښتنې د پایلې لپاره پشتوانه او ملاتړ چمتو نه کړي، ګټور نه تمامېږي.
په دودیزه بڼه غلطي له دریو اړینو شرطونو سره تعریف شوې ده: «(1) غلطي یو استدلال دی،(2) چې ناسم دی، (3)  داسې ښکاري چې سم دی». دغه تعریف یوازې رسمي غلطي پوښي، ځکه چې د هغه لازمي شرط د قیاسي اعتبار نه شتوالی دی، خو کېدای شي په اسانۍ سره د یوې هر اړخیزې اصطلاح لکه منطقي کمزورتیا یا ناسم استدلال باندې تعدیل شي او غیر رسمي غلطي په کې شامله شي. د هغه په اخري بند کې یو رواني یا روحي عنصر شامل دی چې ښیي څه ډول استدلال کوونکو ته استدلال ښکاره کېږي. دغه بند په استدلال کې له تېروتنو څخه د واقعي غلطیو تشخیص لپاره کارول کېږي، د بېلګې په توګه د بې پروایي له امله. مفکوره داده، چې غلطۍ د یو دلچسپ عنصر درلودونکي دي چې د بې پروایي سربېره موږ په تېروتنې کړنو باندې تېرباسي او په دې ډول ښکاره کوي چې ولې دوی په لومړی ځل دغه کار ترسره کړی دی. ځینې فیلسوفان دغه ادعا په ظاهره ردوي، ځکه د ارواپوهنې په حوالې سره  په بېلابېلو لارو کې د څېړنې ستونزمن کېدو لامل کېږي. یوه مسأله دا ده چې ظاهر د بېلابېلو خلکو لپاره توپیر لري. دغه ستونزه په ټولنیزو علومو کې شاملېږي، څو واضح شي چې د کومې مرجع خلکو سره د غلطیو د تعریف په اړه مشوره وشي.داسې سپارښتنه کېږي چې په اصل کې د غلطۍ مطالعه د استدلالونو د معیاري اړخونو په اړه ده، نه د هغې د هڅونکي ځواک په اړه چې د تجربوي ارواپوهنې له خوا تر مطالعې لاندې نیول کېږي.
بوديزم
بوديزم (بودايي دين) يو هندي دين يا ګوتم بدهـ ته پر منسوبو يو لړ اصلي لارښوونو ولاړه فلسفي عقېده ده. دا دين په لرغوني هند کې له ميلاد مخکې د شپږمې او څلورمې پېړۍ تر منځ کلونو کې د سرامانا له عقيدې څخه سرچينه اخلي چې د اسيا په ډېره برخه کې خپور شوی دی. دا د نړۍ څلورم ستر دين دی چې د بودايانو په نوم پېژدونکي، له پنځه سوه او شل ميليونه څخه زيات پلويان لري او دا د نړۍ د نفوس له اوه سلنه څخه زياته برخه جوړوي. په بودايي دين کې بېلابېل دودونه، باورونه او روحاني کارونه شامل دي چې په پراخه کچه د بودا (له مېلاد څخه مخکې په پنځمه يا څلورمه پېړۍ کې پيدا شوی اصلي نوم يې سدهارت ګوتما و) په لارښوونو او د دې لارښوونو په فلسفي تفسيرونو ولاړ دي.
لکه چې د بودا په څلورو غوره حقايقو کې روښانه شوي، د بوديزم موخه دا ده چې په ستونزو (دوهاخا) غلبه وشي کومې ستونزې چې د رېښتيني طبيعيت د حقيقت د هيلې او ناپوهۍ څخه راولاړې شوي، په دې کې نه دوام (انيکا) او د خپل وجود نه شتون (اناتي) شامل دي. ډيری بودايي عقايد د نروانا د تر لاسه کولو له لارې يا د بودا د لارې په تعقيب سره له فردي ذاتيت څخه په تېرېدو، د مرګ پړاو په پای ته رسېدو او بيا زېږېدو باندې ټينګار کوي. بودايي تګلارې د ازادۍ د لارو، بيلا بيلو بودايي متونو ته ځانګړې شوې نسبي او تعارفي اهميت او د خپلو ځانګړو لارښوونو او عملونو په تفسير کې سره توپير لري. د دوی په ډېرو لېدل شوو کارونو کې مراقبه، د اخلاقي حکمونو ساتنه، ربهانيت، بودا ته پناه وړل، درما او سانګا او د پاراميتاس (بشپړوالی يا تقوا) پالنه شامل دي