اموي_خلافت
د اموي خليفه ګانو نومونه
اووم خليفه عمربن عبدالعزيز(رح) :- عمر دعبدالعزيز زوی اومروان  لمسی دی. دعبدالملک په وخت کي چي عبدالعزيز دمصر حاکم ؤ .عمرهم هلته په مصر کي په (۶۲هـ ق) کال کی وزېږېدی. پلار يې عبدالعزيز (۲۱) کاله د مصر واکمن ؤ. ځکه نو عمر بن عبدالعزيز د دولت ، شتمنۍ او نعمتونو په غېږ کي رالوی شو. چي دا اغېزې يې د واکمنی تر وخته پاتي وې. دده مور دعاصم بن عمر(ض) لور وه. دعمربن عبدالعزيز پر مخ د آس دلغتي ټپ وو. حضرت عمر(ض) به فرمايل : زما په اولاد کي به داسي يو شخص پيدا کيږي. چي د هغه په څېره کي به يو داغ وي. هغه به ځمکه دعدل او انصاف څخه ډکه کړي (۳). پلار يې عبدالعزيز هم يو نېک انسان ؤ. هغه دخپل زوی د روزني لپاره مشهور محدث صالح بن کنيان مقرر کړی ؤ. عمربن عبدالعزيز په کوچنيوالي کي مدينې منورې ته ولېږل شو. هلته يې ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (۱) دکتور ابراهيم الشريفي   داسلام تاريخ   مولوي احمد الله ابو البدر     ۱۳۹۳هـ ش   (ص ۱۵۱)     صداقت خپرندويه ټولنه (۲) ابو الأعلی مودوي      خلافت او ملوکيت     قريب الرحمن سعيد     (۱۴۲۸هـ ق)      (ص ۲۰۸)     پېغام خپرندويه مرکز (۳) اکبرشاه نجيب ابادي    د اسلام تاريخ      فضل مولا لټون    (۱۴۲۵هـ ق )   (ج ۲ص۱۵۳)    پېغام خپرندويه مرکز دعلماوو او فقهاوو څخه ديني علوم زده کړل .او قران يې حفظ کړ(۱). دعمربن عبدالعزيز خاصيتونه :- عمربن عبدالعزيز يو صالح انسان ؤ. ترخلافت وړاندي يې ډېر شاهانه ژوند درلود. خو ترخلافت وروسته يې دروېشانه ژوند غوره کړ. په خوراک او پوښاک کي يې ډېر تغير راغی. مالک بن دينار وايي: خلگ زما په هکله وايي چي زاهددی ، دمال سره کارنه لري. اصلي زاهد عمربن عبدالعزيز دی، چي دنيا ورته راروانه ده اودی يې نه غواړي. عمر بن عبدالعزيز خپل غلام مزاحم ته وويل :واليان دخلگو ترمنځ څارگر ټاکي،خوته به زما پر نفس څارگر يې .که دي له ما څخه کوم غلط کار وليد نصيحت راته وکړه اوله هغه کار څخه مي منعه کړه.دخلافت په وخت کي يې زيات عدل خپور شو. دده دعدالت له کبله خلگ دومره ماړه شوه چي دزکات او خيرات اخيستلو څوک نه پيدا کېده(۲). دعمربن عبدالعزيز دځوانی مرحله:- عمر بن عبدالعزيز دپلار دوفات په وخت کي په مدينه منوره کي په درس بوخت ؤ. کله چي يې پلار وفات شو ،عبدالملک خپل وراره عمر بن عبدالعزيز له مدينې څخه دمشق ته وروغوښت .او خپله لور فاطمه يې په نکاح ورکړه. دوليد بن عبدالملک دخلافت پر مهال په (۸۶هـ ق) کال عمربن عبدالعزيز دمدينې والی مقرر شو. څوځلي يې دحج دامير په حيث حج هم ادا کړ. دوليدبن عبدالملک په امر يې مسجدنبوي ته پراخوالی ورکړ. په مدينه کي يې دفقهاوو يوه ټولنه جوړه کړه. او دهغو په مشوره به يې دحکومت چاري سرته رسولې. دحجاج بن يوسف دشکايت پر اساس وليد عمربن عبدالعزيز دمدينې له ولايت څخه په (۹۳هـ ق) کال عزل کړ. او شام ته يې وروغوښت. هغه وخت چي وليد دسليمان دبرطرف کېدو هڅي کولې عمربن عبدالعزيز يې په وړاندي مخالفت وکړ. له همدې امله يې (۳) درې کاله په زندان کي تېر کړل(۳). ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ (۱) جلال الدين السيوطي   د اسلام د خلفاوو تاريخ   ژباړن: مولوي احمدالله ابو البدر  (۱۳۹۱ه ش )   (ص ۱۱۰) صداقت خپرندويه ټولنه (۲) امين الله معتصم     قافله مجله     (۱۳۹۳هـ ش)       (گڼه ۶۹ص۳۰)      جمعيت اصلاح وانکشاف اجتماعي افغانستان (۳) اکبرشاه نجيب ابادي    د اسلام تاريخ      ژباړن: فضل مولا لټون    (۱۴۲۵هـ ق )   (ج ۲ص۱۵۳)    پېغام خپرندويه مرکز واک ته دعمربن عبدالعزيز رسېدل:- سليمان تر مړيني مخکي يو وصيت ليکلی وو چي په هغه کي يې ترځان وروسته لومړی عمربن عبدالعزيز او بيا يزيد بن عبدالملک وليعهدټاکلي وه (۱). کله چي سليمان وفات شو رجاه بن حيوة دوابق جومات ته ولاړ. ټول بني اميه او دلښکر مشران يې راوغوښتل. او دسليمان وصيتنامه يې ورته وارول. داميه کورنی غړی دعمربن عبدالعزيزدنوم په اورېدو وارخطا شوه. خو چي کله يې ديزيد بن عبدالملک نوم واورېد يوڅه تسلی يې وشوه. رجاه بن حيوة دټولو څخه دعمربن عبدالعزيز لپاره بيعت واخيسته. تر بيعت وروسته عمربن عبدالعزيز دسليمان بن عبدالملک دجنازې لمونځ ادا کړ(۲).