cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
خودمختاري/ خپلواکي
د کانټ په وینا
امانویل کانټ (۱۷۲۴-۱۸۰۴) د معاصرو اخلاقو په اړه د دریو موضوعاتو له مخې خپلواکي تعریف کړه. لومړی یې خپلواکي د یو چا د حق په توګه و چې باید د نورو له مداخلې پرته خپله پریکړه وکړي. دوېم ډول خپلواکی د خپل ذهن خپلواکي او د شخصي انعکاس وروسته خپلواکۍ ده چې یو کس ته د تصمیم نیولو وړتیا ورکوي. دریم ډول یې په خپلواکه بڼه یو ایده آل ژوند کول دي. په لنډه توګه خپلواکي هغه اخلاقي/ طبیعي حق دی چې هر څوک یې لري، یا هغه وړتیاوې دي چې موږ یې د فکر کولو او د ځان لپاره د پریکړې کولو لپاره کاروو او دغه وړتیاوې مونږ ته په ژوند کې مونږ ته دا وس راکوي تر څو پر رامنځته شوو ورځنيو پېښو باندې تر یوه حده کنټرول ولرو.
کانټ په خپله لیکل شوې نسخه کې خپلواکي د اخلاقي تیورۍ سره تړي او دواړه بنسټیزې او فکري پوښتنې مطرح کوي. هغه باور درلود چې د اخلاقو د شتون لپاره، خپلواکي یو اړین شرط دي. هغه خپلواکي په دوو جلا برخو وېشي؛ «اوټو»  د خپلواکۍ منفي اړخ په توګه تعریفوی او د خپلواکي/ ازادی نه په منفي بڼه کار اخیستل دي، په داسې حال کې چې «نوموس» د خپلواکی مثبت اړخ بولي، چېرې چې مونږ ځانته د تابعیت لپاره د یوه قانون غوره کولو حق او ازادي لرو. کانټي خپلواکي د منطقي خودمختاری/ خپلواکۍ معنا هم ورکوي او هغه یعنې دا چې یو کس په منطقي بڼه د خپل ژوند اداره کولو انګېزه لري، منطقي خودمختاري غواړي چې یو کس باید خپله پریکړه په خپله وکړي مګر مونږ ځینې پرېکړې یوازې نشو کولای او په ټولنه کې د نورو سره د ژوند کولو لپاره ګډو منطقي تعاملاتو ته اړ یو.
کانټ ویل چې اخلاقیات؛ منطقي خپلواکي په اخلاقي استازو کې شته بولي، ځکه چې دا اخلاقي اړتیاوې د انسان په ضمیر/ الزامی امرونو کې ځان ښکاره کوي. یو امر هغه وخت الزامي دی چې دا امر د هر ډول شخصي غوښتنو یا ګټو څخه ازاد/مبرا وي او موږ ته یوه قانع کونکې وجه د هغه امر منلو لپاره وړاندې کړي. د یوه امر معتبرتوب په اصل کې یوه فرضي بڼه لري، دا چې ولې یو کس باید د یوه امر نه تابعیت وکړي تر ډېره په هغه حقیقت کې نغښتې چې هغه ورته لېوالتیا او یا هم ورته تمه لري او دا تمه هغه کس د دې امر منلو ته اړ باسي. «که نه غواړئ چې د پولیسو له خوا ودرول شئ نو په لویه لاره کې تیز مزل مه کوئ» دا یو فرضي امر دی او « قانون ماتول غلط کار دی، نو په لویه لاره کې تیز مزل مه کوئ» دا یو الزامي امر دی، دا فرضي امر (په لویه لاره کې تېز مزل نه کول) معتبر او د منلو وړ نه دی که چېرې تاسې دا پروا ونه لری چې پولیس به تاسې ودروي، خو الزامي امر(قانون ماتول غلط کار دی) په دواړو حالتونو کې تاسو ته معتبر او د منلو وړ دی. د خپلواکو اخلاقي استازو څخه دا تمه کېدای شي چې د ضمیر/ الزامي امرونو څخه اطاعت وکړي که څه هم دوی دې کار ته خاصه لېوالتیا ونه لري. په هر حال، د دې امر نه د دوی اطاعت کول یا نه کول تر اوسه ناڅرګنده مسله پاتې ده.
د کانټ نظریه د خپلواکۍ په اړه ډېری وخت غلطه تعبیریږي او يو مهم ټکی د خپلواکو استازو تابعیت د اخلاقي قانون څخه تر شا پریږدي. داسې ګڼل کیږي چې خپلواکی به بشپړه توګه د یوه الزامي امر څخه د تابعیت وړتیا ده هغه هم باید د هر ډول شخصي غوښتنو یا ګټو څخه آزاده/مبرا وي – او یا هم بدتره له هغې دا چې خپلواکۍ (د نفس تابع کېدل دي) د خپلو طبیعي غوښتنو او ګټو نه په خپلواکه بڼه تابعیت کول دي او د دې متضاد هغه شخصي انګېزې دي چې په فرضي امرونو کې ورته اشاره شوې ده.
عینیت
عینیت یو فلسفی نظام دی چې د روس- امریکایی لیکوالې اېن رنډ له لوري وړاندې شو. رنډ په لومړي ځل په خپلو افسانو کې، په ځانګړې توګه د سر-چینه (۱۹۴۳) او اتلس اوږه پورته کړه (۱۹۵۷)، او وروسته په غیر افسانوي مقالو او کتابونو کې، عینیت څرګند کړ. لیونارد پیکوف، چې یو مسلکي فیلسوف او د رنډ معنوي وارث دی، وروسته یې یو غوره رسمي جوړښت ورکړ. رنډ د عینیت "د انسان مفهوم د یو اتل موجود په توګه، چې د خپل ژوند د اخلاقي موخې لپاره خوښي لري، د غوره فعالیت په توګه تولیدي لاسته راوړنې لري، او د خپل یوزاني مطلق لپاره استدلال لري" تعریف کړ. پیکوف عینیت د یو "تړلي سیسټم" په توګه د تر داسې یوې کچی مشخصوي چې د هغې "بنسټیز اصول" د رنډ له لوري ترتیب شوي او د بدلون تابع ندي. خو هغه وویل چې "نوي اغېزې، کارونې او الحاق تل کشف کېدای شي".
د عینیت اصلي اصول دا دي چې واقعیت د شعور څخه په خپلواکه توګه شتون لري، دا چې انسانان د احساس د درک له لارې له واقعیت سره مستقیم اړیکه لري (مستقیمه او غیر مستقیمه واقعیت پالنه وګورئ)، دا چې یو څوک کولای شي د درک د جوړښت او د قیاسي منطق د بهیر له لارې عیني پوهه ترلاسه کړي، دا چې د یو چا د ژوند غوره اخلاقي موخه هغه د خوشهالۍ تعقیب دی (عقلاني ځانپالنه وګورئ)، دا چې له دې اخلاقو سره سم یوازینی ټولنیز سیسټم هغه دی چې د هغو انفرادي حقونو لپاره بشپړ درناوی څرګندوي چې د آزاد اقتصاد په کپیتالیزم کې راوړل شوي دي، او دا چې  د هنر ونډه په انساني ژوند کې د واقعیت د ټاکلي تکثیر پر مټ د انسان میتافزیکي نظریات فزیکي بڼې ته واړوي - یعنې هنر - چې یو څوک پوهېدلای شي او هغه څه چې یو څوک ورته احساسي غبرګون وښودلای شي.
فلسفه
په اصل کې رنډ خپل فلسفي نظریات په خپلو ناولونو کې - په ځانګړې توګه، سر-چینه او اطلس اوږه پورته کړه کې څرګند کړل. نوموړي نور توضیحات په خپلو مجلو او ژورنالونو کې لکه The Objectivist Newsletter, The Objectivist او The Ayn Rand Letter   او په غیر افسانوي کتابونو لکه د عینیت پېژندنې مبادي (Introduction to Objectivist Epistemology ) او د ځانخوښۍ ښېګڼه (The Virtue of Selfishness) کې ورکړي.
د "Objectivism" اسم له داسې اند څخه اخیستل شوی چې د انسان پوهه او ارزښتونه عیني (objective) یا حقیقي دي: یعنې دوی شتون لري او د واقعیت د ماهیت پر بنسټ ټاکل کېږي، باید د شخص د ذهن له خوا کشف شي، او د هغو افکارو پر مټ نه را منځ ته کېږي چې یو کس یې لري. رنډ وویل چې نوموړې دا اسم ځکه وټاکه چې د فلسفې لپاره د هغې غوره اصطلاح د هستي - "هستي پالنې" د برترۍ پر بنسټ له وړاندې غوره شوې وه.
رنډ عینیت "په ځمکه کې د ژوند کولو د فلسفې" په توګه تعریفوي چې د حقیقت پر بنسټ وي، او هغه د یو داسې میتود په بڼه وړاندې کړ چې د انسان طبیعت او د هغې د نړۍ طبیعت تعریفوي چې موږ پکې ژوند کوو. په اصل کې زما فلسفه د یو اتل په توګه د انسان مفهوم، چې د خپل ژوند د اخلاقي موخې لپاره خوښي لري، د غوره فعالیت په توګه تولیدي لاسته راوړنې لري، او د خپل یوزاني مطلق لپاره استدلال لري.
— اېن رنډ، اطلس اوږه پورته کړه
میتافزیک: عیني واقعیت
د رنډ فلسفه په دریو ښکاره حقیقتونو پیل کېږي: هستي، شعور، او هویت. رنډ د ښکاره حقیقت د داسې وینا په توګه تعریف کړ" چې د پوهې اساس او په دې پوهه اړوند نورې ویناوې تشخیصوي، هغه وینا چې په نورو ټولو کې شتون لري که کوم ځانګړي ویناوال د هغې تشخیص غواړي یا نه. ښکاره حقیقت هغه فرضیه ده چې مخالفین د یو داسې حقیقت پر بنسټ ماتوي هغوی باید دا ومني او د ردولو په هره هڅه کې یې وکاروي." لکه څنګه چې عینیت پلوه فیلسوف لیونارد پیکوف استدلال وکړ، د ښکاره حقیقتونو لپاره د رنډ استدلال "د دې ثبوت نه دی چې د هستي، شعور او هویت ښکاره حقیقتونه ریښتیا دی. دا د دې ثبوت دی چې دوی ښکاره حقیقتونه دي، چې دوی د پوهې په بنسټ کې دي او په دې توګه د انکار وړ نه دي."
رنډ وویل چې هستي د نورو ټولو علومو په بنسټ کې د پام وړ ځان-څرګنده حقیقت دی، د بېلګې په توګه، "هستي شتون لري". نوموړې زیاته کړه چې موجودیت باید یو څه وي، یعنې "هستي هویت دی". په بل عبارت، موجودیت "د يو خاص ماهيت يو وجود دی چې د ځانګړو صفاتو څخه جوړ شوی وي". هغه څه چې ماهیت یا صفات نلري، شتون نلري. د هستي حقیقت د داسې یو څه په بڼه وړاندې شوی چې یو څه له هېڅ څه توپیر کوي، پداسې حال کې چې د هویت قانون یو شی له بل څخه توپیر کوي، د یعنې، د عدم تناقص د قانون په اړه لومړی پوهاوی، د پاتې پوهې لپاره بل مهم بنسټ دی. لکه څنګه چې رنډ لیکلي، "د الف پاڼه ... په ورته وخت کې ټوله سره او شنه نشي کېدای، دا په ورته وخت کې کنګل او سوځیدلی نشي ...یعنې الف، الف دی." عینیت په هر هغه څه باور ردوي چې ادعا کېږي له هستۍ څخه تېرېږي.
رنډ استدلال وکړ چې شعور "د هغه څه د پوهېدو پوهنځۍ ده چې شتون لري". لکه څنګه چې نوموړې وایي، "د دې لپاره چې باشعوره وو په دې معنې ده چې د یو څه په اړه باید شعور ولرو"، یعنې شعور په یوازې توګه توپیر یا مفهومي کېدای نشي، مګر دا چې له یو خپلواک واقعیت سره په تړاو کې وي. "دا یوازې د خپل ځان په اړه پوهاوی نشی وړاندې کولای – یعنې په دې ځای کې هېڅ 'ځان' نشته، تر هغه چې د پوهاوي یوه وسیله نه وي. په دې توګه، عینیت په دې معنی دی چې ذهن واقعیت نه رامنځ ته کوي، بلکه دا د واقعیت موندلو وسیله ده. یعنې، هستي په شعور باندې "لومړتوب" لري، چې باید ورسره مطابقت ولري. رنډ هر بل ډول استدلال، د میټافزیکي ذهنیت یا خدای پېژندني هر ډول په ګډون، د "شعور د لومړیتوب" په نوم یاد کړ.
عینیت پلوه فلسفه د عمل او سبب خپل تشرېحات د هویت له حقیقت څخه ترلاسه کوي، چې سبب ته "د هویت داسې یو قانون وایي چې په عمل باندې پلي کېږي". د رنډ په وینا، دا هغه وجود یا ذات دي چې عمل کوي، او هر عمل د یو ذات عمل دی. هغه لاره چې یو ذات عمل کوي، د دې ذات د ځانګړي ماهیت (یا "هویت") له امله رامنځ ته کېږي؛ که دوی مختلف وي نو د دوی عمل هم مختلف دی. د نورو ښکاره حقیقتونو په اړه، د سبب په اړه بې شرطه پوهه د ذاتونو تر منځ د سببي اړیکو د لومړنیو مشاهداتو څخه اخیستل کېږي حتی مخکې له دې چې په لفظي توګه تشخیص شي او د نورې پوهې د اساس په توګه ونډه لوبوي.
د جاپان او بریتانیا اړیکې
د جاپان – بریتانیا اړیکې (日英関係، Nichieikankei) د جاپان او بریتانیا ترمنځ دوه ګونو او دیپلماتیکو اړیکو ته ویل کېږي.
تاریخچه
د جاپان او انګلستان ترمنځ د اړیکو تاریخچه له ۱۶۰۰ زکال څخه پیلېږي هغه مهال چې ویلیام ادامز (پیلوټ ادامز یا میورا آنجین چې یو له معدود شمېر غیرجاپاني سامورايي وګړو څخه و) د اویتا ایالت د اوسوکي ښار کیوشو سواحلو ته ورسېد. د ساکوکو په دوره کې (۱۶۴۱-۱۸۵۳ زکال) د دغو هېوادونو ترمنځ هېڅ رسمي اړیکې شتون نه درلود. د اړیکو په رامنځته کولو کې هالنډیانو د منځګړي رول ولوباوه. د ۱۸۵۴ زکال په هوکړې سره د دواړو هېوادونو ترمنځ دیپلماتیکې اړیکې پیل شوې چې بیا دغه اړیکې له ۱۹۰۲ زکال څخه تر ۱۹۲۲ زکال پورې په رسمي اتحاد واوښتې. د بریتانیا پراختیا غوښتنې فشار راوړ څو دغه اتحاد ته پای ټکی کېښودل شي. دغه اړیکې په ۱۹۳۰مه لسیزه کې په چټکه بڼه وروسته له هغه له منځه لاړې چې جاپان په منچوریا او چین برید کړ او همدارنګه یې په ۱۹۴۱ زکال کې د نفتو عرضه کولو بندل کړل. جاپان د ۱۹۴۱ زکال په ډسمبر میاشت کې د جګړې اعلان وکړ او هانګ کانګ، بریتانوي بورنئو (د هغو له نفتي ذخایرو سره) او مالایا یې ونیول دغه چاره لامل وګرځېده دواړه هېوادونه په راتلونکو څلورو کلونو کې په یوه خونړۍ جګړه کې ښکېل شي. جاپانیانو د خپلو ګڼ شمېر ځواکونو پر مټ د بریتانیا ډېرې بېړۍ ډوبې کړې؛ سنګاپور اړ شو ورته تسلیم شي او په دې سره یې ګڼ شمېر کسان اسیر کړل. جاپانیانو بریتانویان د هند تر چاپېر پورې شاته تګ ته اړ کړل. د دغو دوو هېوادونو ترمنځ اړیکې د ۱۹۵۰مې لسیزې څخه تر ۱۹۷۰مې لسیزې پورې د نښتو د خاطراتو په له منځه وړو بېرته رامنځته شوې. د ۲۰۱۱ زکال د مۍ په ۳مه د بریتانیا د بهرنیو چارو وزیر ویلیام هېګ وویل چې جاپان «په آسیا کې د دوی [بریتانیا] یوله تر ټولو نږدې شریکانو څخه دی».
پیل
۱۵۷۷ زکال. ریچارډ وېلز د سفر د تاریخ (History of Travel) په نامه خپل اثر کې د جاپاني وګړو، د هغوی د آدابو او رواجونو اړوند لیکنه وکړه چې بیا په لندن کې خپور شو.
۱۵۸۰ زکال. ریچارډ هاکلیوټ لومړنیو انګلیسي سوداګرو ته لارښوونه وکړه چې له جاپان سره د وړیو او نقرې د سوداګرۍ په موخه له شمال لویدیځې لارې څخه یو نوی سوداګریز مسیر پیدا کړي (دوی د جورج او ویلیام په نومونو دوه کرجي بېړۍ ولېږلې چې لومړۍ یې د آرتور پیټ او دویمي یې د چارلز جکمن له خوا چلول کېده) او د همدغه کال په کرسمس کې نابریالۍ راوګرځېدې.
۱۵۸۷ زکال. د کریسټوفر او کازماس په نومونو دوه ځوان جاپانیان د یوې هسپانوي ګالئون بېړۍ پر مټ کالیفورنیا ته ورسېدل چېرې چې د دوی وړونکې بېړۍ د توماس کاوندېش له خوا ونیول شوه. کاوندېش دغه دوه جاپانیان له ځان سره انګلستان ته راوستل او وړاندې له دې چې له جاپان سره د سوداګریزو اړیکو جوړولو په موخه له نوموړي سره سویلي اطلس سمندر ته د هغه په وروستي سفر کې ملتیا وکړي هغوی د نږدې ۳ کلونو لپاره په انګلستان کې پاتې شول. هغوی لومړني پېژندل شوي جاپانیان ګڼل کېږي چې د بریتانیا په ټاپوګانو کې یې پښه اېښې.
ادمورتيا جمهوريت
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left"
ادمورتیا(Udmurtia) (په روسي ژبه: Удму́ртия؛ Удмурт : Удмуртия) یا د ادمورت جمهوریت (په روسي ژبه: Удму́ртская Песпу́блика; Удмурт : Удмурт ) د روسیې موضوع ده. پلازمېنه یې د ایجیوسک ښار دی. دا جمهوريت د 2010 کال د سرشمېرنې له مخې 1,521,420 تنه نفوس لري.
سرشمېرنه
=== حیاتي احصایې === سرچینه: د روسیې فدرالي دولتي احصایوي خدمت
که مطالعه ونکړئ
معلم الله محمد سلطانی پکتیکا سروضه
محرمیت
محرمیت د یو کس یا ډلې هغه صلاحت دی چې خپل ځان یا د ځان په اړه معلومات جلا کړي، او په دې توګه ځان په خپله خوښه څرګند کړي.
د فردي محرمیت عمومي مفهوم یو عصري مفهوم دی چې اساساً د لوېدیځ دود، په ځانګړې توګه د بریتانوي او شمالي امریکا، سره تړاو لري او تر وروستیو وختونو پورې په ځینو دودونو کې ناڅرګند پاتې و. اوس زیاتره دودونه د وګړو هغه صلاحیت په رسمیت پېژنې  چې د شخصي معلوماتو ځینې برخې له ټولنې وساتي. د تکنالوژۍ له ودې سر سم، د محرمیت په اړه بحث د بدني حس څخه ډیجیټل حس ته لېږدول شوی دی. لکه څنګه چې نړۍ ډیجیټل شوې، په هغه ځایونو کې چې د محرمیت قانوني حق پلي کېږي د محرمیت په اړه شخړې شتون لري. په ډېرو هېوادونو کې، معقولې تمې د محرمیت له اصلي حق څخه د ډیجیټل محرمیت حق ته غزول شوی او زیاتره هېوادونه، په ځانګړې توګه متحده ایالات، د هغې ادارې، د سوداګرۍ فدرالي کمیسیون، او هغه هېوادونه چې په اروپایي ټولنه کې دي، داسې قوانین تصویب کړي چې د عامه او خصوصي ادارو څخه ډیجیټل محرمیت لا ساتي او د تکنالوژۍ کاروونکو ته اضافي حقونه ورکوي.
د انټرنټ له ودې سره سم، د ټولنیزو شبکو د روباتونو په خپرښت کې زیاتوالی راغلی، چې د سیاسي وېش او ځورونې لامل شوی دی. آنلاین ځورونې هم لوړې شوې دي، په ځانګړې توګه د تنکیو ځوانانو په برخه کې، چې په پایله کې یې د ډول ډول محرمو سرغړونو لامل شوې دي. د سیلفي انځور دود، چې د فیسبوک او انسټاګرام په څېر د شبکو نومیالیتوب ګڼل کېږي، د موقعیت تکنالوژي، او د اعلاناتو کارول او د دوی د تعقیب تګلارې هم ډیجیټل محرمیت ته ګواښ جوړوي.
د تکنالوژۍ د پراختیا او د محرمیت د بحث د شدت له لارې، د محرمیت ډول ډول لیدلوري شتون لري. په دې کې یو د یوازې پرېښودو حق دی، لکه څنګه چې د "د محرمیت حق" تر نوم لاندې لیکنه کې تعریف شوی. دا لیکنه، د محرمیت د تناقض د تیوري په اړه، د متحده ایالاتو لومړنۍ خپرونه ده چې د محرمیت د قانوني حق تر بحث لاندې راولي، چې دا اند وړاندې کوي چې آنلاین کاروونکي ښایي ووایي چې د دوی د خپل محرمیت په اړه اندیښمن دي، خو په حقیقت کې ندي. د محرمیت په اړه د ډول ډول پوهاوي تر څنګ، داسې کړنې شته چې محرمیت کموي. په وروستي ډلبندي کې، لکه څنګه چې د ډینیل جې سولو لخوا تعریف شوې، د معلوماتو پروسس، د معلوماتو شریکول، او د شخصي معلوماتو ترلاسه کولو لپاره په شخصي حریم برید ګډون لري. برعکس، د کاروونکو د محرمیت د ساتلو لپاره، ډېری ګامونه، په ځانګړې توګه رمزي کول، د نوم پټول، او د معلوماتو د امنیت د پیاوړتیا لپاره نور ګامونه پورته کول، اخیستل کېدای شي.
تاریخچه
محرمیت ريښه په پخوانیو یوناني فلسفي بحثونو کې ده. د دې تر ټولو مشهوره د ژوند د برخو تر منځ د ارسطو توپیر دی: د ښار عامه ساحه، چې د سیاسي ژوند سره تړاو لري، او د کور خصوصي ساحه چې د کورني ژوند سره تړاو لري. په متحده ایالاتو کې، په ۱۸۹۰ کال کې په امریکا کې د محرمیت قانون تر پرخاختیا پورې، د محرمیت ډېر سیستماتیک تړونونه را څرګند نه شول.
تکنالوژي
د تکنالوژي له پرمختګ سره سم، د محرمیت د خونديتوب او د سرغړونو لارو بدلون وموند. د ځینو تکنالوژیو په برخه کې، لکه چاپي مطبوعاتو یا انټرنټ، د معلوماتو شریکولو پراخېدونکی صلاحیت کولای شي نوې لارې رامنځ ته کړي چې محرمیت یې تر پښو لاندې کړي. عمومي هوکړه دا ده چې په متحده ایالاتو کې د محرمیت لومړۍ مدافع خپرونه د سامویل وارن او لویس برانډیس له خوا د "د محرمیت حق" تر نوم لاندې د ۱۸۹۰ کال مقاله وه، او دا په عمده توګه د ورځپاڼو او عکسونو د چاپ د زیاتوالي په غبرګون کې، چې د چاپ د تکنالوژۍ په واسطه ممکنه شو،  و لیکل شوه.
د ۱۹۸۴ تر نوم لاندې لیکنه چې په ۱۹۴۸ کال کې د جورج اورویل په لاس ولیکل شوه، خپره شوه. ۱۹۸۴ یو کلاسیک ویروونکی ناول و چې په ۱۹۸۴ کې د وینسټن سمیټ ژوند بیانوي، چې په اقیانوسیه کې یو ټولواکه دولت دی. ټولواکه ګوند چې د مشر ورور تر واک لاندې ګوند دی، د ډله ایزې څارنې او د بیان او فکر د محدودې ازادۍ له لارې واک کنټرولوي. جورج اورویل د ټولواکۍ د منفي اغیزو په اړه، په ځانګړې توګه د محرمیت او سانسور په اړه، تبصره وړاندې کوي. د ۱۹۸۴ او عصري سانسور او محرمیت ترمنځ ورته والي راښکاره شوی، چې د پام وړ مثال دا دی چې د حکومت پر ځای، د ټولنیزو رسنیو لوی شرکتونه د دې توان لري چې د کاروونکي ډیټا وڅاري او د سانسور د خپلو پالیسیو له لارې پرېکړه وکړي چې څه باید آنلاین وي، چې په نهایت کې د پیسو د موخو لپاره دي.
په ۱۹۶۰ کلونو کې، خلک متوجه شول چې څنګه په تکنالوژۍ کې بدلونونه د محرمیت په مفهوم کې بدلون راولي. د بربڼدې ټولنې (The Naked Society) تر نوم لاندې د د وینس پیکارډ اثر د محرمیت په اړه د هغه وخت یو مشهور کتاب و او په هغه وخت کې په متحده ایالاتو کې د محرمیت په بحث کې مخکښ و. د دې ترڅنګ، د محرمیت او آزادي تر نوم لاندې د الان ویسټین اثر د محرمیت په اړه بحث له فزیکي حس څخه بدل کړ، چې څنګه حکومت د یو شخص بدن (د بیلګې په توګه، د وېډ پر وړاندې د روی په قضیه کې) او نور فعالیتونه لکه د مکالماتو ثبت او کنټرول او عکس اخیستل کنټرولوي. لکه څنګه چې مهم مستندات ډیجیټل شول، ویسټین استدلال وکړ چې شخصي معلومات په پراخه کچه د لاسرسي وړ دي او دا چې یو شخص باید د خپلو معلوماتو په اړه بشپړ واک ولري، د محرمیت د عصري بحث بنسټ یې کېښود.
تبلیغات په متحده ایالاتو کې
په متحده ایالاتو کې تبلیغات هم د دولت او هم د رسنیزو ادارو له لارې تر سره کېږی. تبلیغات هغه معلومات، نظریات یا اوازې دي چې په دقت سره تنظیم کېږي او په معمول ډول د یوه ملت د شخصي ګټو د ساتنې لپاره خپریږي. تبلیغات د راډیو، ورځپاڼې، پوسټر، کتاب، تلویزیون او نورو رسنیو له لارې خپریږي. تبلیغ کوونکي ښايي ریښتینې یا نه ریښتینې معلومات خپلو مخاطبانو ته وړاندې کړي، چې زیاتره پر مثبتو اړخونو باندې ټینګار لري او منفي اړخونه یې پټوي یا هم برعکس، تر څو وکولای شي چې په عامه افکارو یا کړو وړو کې د پام وړ بدلون رامنځته کړي.
لومړۍ نړیواله جګړه
د امریکا د حکومت له خوا د لومړي ځل لپاره د لومړۍ نړیوالې جګړې په درشل کې په پراخه کچه سره تبلیغات وشول. دولت د اتباعو او ماشومانو په مالي مرستې سره وکولای شول چې د خپل اقتصادي تحرک لپاره هغه د جګړې د لګښتونو د پوره کولو لپاره وکاروي. د جګړې د تجهیزاتو (وسلو، باروتو، توپ، پولادو او داسې نورو) د بیې د ټیټې ساتنې لپاره د امریکا دولت داسې پوسترونه چاپول چې له مخې یې خلک هڅول تر څو په خپلو ضایعاتو کې کمی راولي او د خپلې اړتیا وړ سابه د «بریا په بڼونو» کې وکري. د عامه معلوماتو د کمېټې له خوا د هغو درنو تاکتیکونو په وړاندې رامنځته شوې عمومي بدبیني د دې لامل شوه تر څو دولت له جګړې وروسته په رسمي توګه د تبلیغاتو کارونه منع کړي.
په ۱۹۱۵ کال کې د جګړې جرمنی اړخ  په نوم فلم د شیکاګو ټریبیون د فلم اخیستونکي اډوین ایف. ویګل له خوا د ثبت شویو صحنو له مخې جوړ شوی دی. دا یوازینی امریکايي فلم و چې له جګړې څخه یې د جرمني لیدلوری ښوده. په تیاتر کې د همدې فلم د خپریدو په مهال خلک په اوږدو لیکو کې ولاړ و او دغه فلم په هومره شوق او لېوالتیا سره ولیدل شو چې زیاترو خلکو یې ټیکټ په توربازار کې پیریده.
د لومړۍ نړیوالې جګړې په درشل کې، متحده ایالاتو په رسمي توګه هېڅ تبلیغات نه درلودل، خو د روزولټ حکومت بیا د همدې تشې د ډکولو لپاره یو لړ وسایل په کار واچول. یو له همدې تبلیغاتي وسایلو څخه عامه خو د دولت په مالي مرسته تمویل شوی د لیکوالانو د جګړې پلاوی (WWB) و. د WWB فعالیتونه هومره پراخ و چې ورته «د تاریخ تر ټولو ستر تبلیغاتي ماشین» هم وايي. د موږ ولې جګړه کوو د امریکا د حکومت هغه مشهور تبلیغاتي سریال و چې موخه یې په دویمه نړیواله جګړه کې د امریکا د ښکېلتیا توجیه کول و. په امریکا کې د تبلیغاتو د کارونې پر وړاندې بېلابېل غبرګونونه وو، ځکه چې په لومړۍ نړیواله جګړه کې د تبلیغاتو د خپراوي لپاره د دولت هلې ځلې د امریکا د عمومي افکارو له خوا منفي ګڼل شوي وي. حکومت په لومړي سر کې تبلیغات نه کارول، خو بالاخره د سوداګریو او رسنیو له خوا پیل شول چې هغوی هم د دې کار موخه اطلاعاتي اړخه وباله. د دویمې نړیوالې جګړې په تبلیغاتو کې کلتوري او نژادي کلیشې وکارول شوي تر څو هغه جاپانیان او حکومت یې د خلکو په افکارو کې هغه د «بې رحمه او حیوان صفته دښمن چې باید مات کړل شي» په توګه معرفي کړل شي، چې دا کار د دې لامل وګرځید تر څو زیاتره امریکایان د جاپان ټولو خلکو ته په منفي سترګه وګوري. د ۱۹۴۰مې لسیزې په لومړیو کې زیاتره جاپاني الاصله امریکایان په زور سره را ټول او په اسارت کې وساتل شول.
له ۱۹۴۴ تر ۱۹۴۸ کال پورې، مشهورو امریکايي قانون جوړونکو هغه داخلي کمپایني تبلیغ ته وده ورکړه چې موخه یې د جرمني د خلکو لپاره د یوې سولې لپاره د عامه امریکايي وګړو قانع کول و، د بېلګې په توګه په دوو بېلو برخو سره د جرمني د عامه وګړو او د نازي ګوند بېلول. د همدې کمپاین اصلي طراح د جګړې د لیکوالانو پلاوی و، چې د روزولټ له ادارې سره یې له نږدې کار کاوه.
یوه بله وسیله بیا د متحده ایالاتو د جګړې په اړه د معلوماتو دفتر و چې ولسمشر روزولټ د ۱۹۴۲ز کال په جون میاشت کې رامنځته کړ، چې دنده یې د دې دفتر د مشر ایلمیر ډاویس تر مشرۍ لاندې د جګړې د سیاستونو په اړه د پوهاووي دودول و. دغه دفتر به پوسترونه، اعلامیې، فلمونه، نندارتونونه او زیاتره وخت داسې تحریف شوي توکي خپرول چې د امریکا د جګړې د مهال له مقاصدو سره به یې سمون درلود.
د جګړې په مهال او له جګړې وروسته نورې سترې او اغیزناکې غیردولتي موسسې دا وي: د درېیمې نړیوالې جګړې د مخنیوي ټولنه او د جګړې پر مهال د کتابونو شورا.
سړه جګړه
د سړي جګړې په مهال تبلیغات د ۱۹۵۰مې او ۱۹۶۰مې لسیزو د سړي جګړې په لومړیو کلونو کې خپل اوج ته رسیدلي وو. د امریکا متحده ایالاتو به داسې تبلیغات کول چې خپل دښمن، شوروي اتحاد به یې تر انتقاد لاندې راوست او سپکاوی به یې کاوه. د امریکا حکومت خپل تبلیغات د فلمونو، تلویزیونونو، موسیقي، ادبیاتو او هنر له لارې خپرول. د متحده ایالاتو چارواکو به دې کار ته تبلیغات نه ویل، بلکې داسې به یې انګیرله چې ګواکې د روسیې او په ۱۹۵۰مه او ۱۹۶۰مه لسیزه کې یې د دې هېواد د خلکو د کمونیستي ژوند په اړه دقیق معلومات خپرول. په تلویزیون کې د محافظه کاره کورنۍ ارزښتونه او د امریکا او سرمایه داري د ژوند ارزښتونه په غوره توګه سره ښودل کېدل. په هغه وخت کې یو ټلویزیون پروګرام چې د تبلیغاتو په خپرولو کې یې رول درلود، د اوزي او هریټ ماجراګانې نومیده. دغه پروګرام به یوه معمولي امریکايي کورنۍ ښودله او موخه یې هم نړۍ ته د امریکايي ژوند غوره والی ښودل و. د دې پروګرام ټولو برخو امریکايي ارزښتونه ښودل لکه: د زده کړې اهمیت، د مور او پلار درناوی او زیات کار کول. په سپورټ کې هم تبلیغ و. د امریکا متحده ایالاتو سره له جاپان او لویدیځ المان په ۱۹۸۰ز کال کې په مسکو کې تر سره کېدونکې د المپیک لوبې تحریم کړي. همداشان کله چې د المپیک لوبې په ۱۹۸۴ز کال کې د امریکا په لاس انجیلیس کې تر سره کېدې، نو شوروي هم هغه کار وکړ چې امریکا له دوی سره کړی و او په لوبو کې یې ګډون و نه کړ. د زده کړو په برخه کې هم، امریکايي تبلیغات د ویډیو له لارې و چې ماشومانو به په ښوونځي لیده. له هغو ویډیوګانو څخه په یوه کې یې ماشومانو ته ورښیي چې څرنګه باید یو کمونیست وپیژنئ.
د نشه يي توکو پر وړاندې جګړه
کله چې ولسمشر نیکسون د نشه يي توکو پر وړاندې جګړه اعلان کړه نو پریمانه تبلیغات ورته وشول. د تبلیغاتو یو ډول چې دوی وکاراوه او لا تر اوسه پورې کارول کېږي، هغه د نشه يي توکو پر وړاندې د ځوانانو ملي رسنیز کمپاین دی. حکومت داسې پوسترونه او اعلانونه جوړ کړل تر څو ماشومان او تنکي ځوانان داسې وډار کړي چې د نشه يي توکو کارولو ته منفي ځواب ورکړي. ولسمشر نیکسون په متحده ایالاتو کې د نشه يي توکو  مخنیوي لپاره د فډرال لومړنی تمویل شوی پروګرام پر لاره واچاوه. په تیرو ۴۰ کلونو کې، د امریکا متحده ایالاتو د نشه يي توکو پر وړاندې جګړه کې څه باندې ۲.۵ ټریلیون ډالر لګولي دي. په ۱۹۶۰مه لسیزه کې داسې یو بغاوت ګر خوځښت رامنځته شو چا چې د نشه يي توکو کارول عام کړ. دا چې له جګړې څخه زیات شمېر سرتیري پر ماري جوانا او هیرویینو باندې اخته راستانه شوي وو، نو په متحده ایالاتو کې نشه يي توکو ته د خلکو غوښتنه پورته ولاړه.
د خلیج جګړه
کله چې په ۱۹۹۰ز کال کې عراق پر کویټ تیر وکړ، نو په متحده ایالاتو کې «د ازاد کویټ لپاره د اتباعو» موسسه رامنځته شوه. دې موسسې د Hill & Knowlton په نوم د عامه اړیکو یو دفتر د ۱۱ میلیون امریکايي ډالرو په ارزښت استخدام کړ، چې پیسې یې د کویټ حکومت ورکولي.
نوې آشوري سترواکي
نوې آشوري سترواکي د آشوري لرغوني تاریخ څلورم او ما قبل آخر پړاو د یوه مستقل دولت په توګه د آشیریا وروستی او ستر پړاو دی. سترواکي په ۹۱۱ م ز کال د اداد نیراری Adad-nirari II له پاچا کیدو سره رامنځ ته شوه او په اتمه او اومه له میلاد مخکې پېړیو کې هومره پراخه شوه چې نژدې ختیځ یې تر ادارې لاندې راووست او په هغه وخت کې د تاریخ خورا لویه سترواکي شوه. د دې سترواکۍ جيوپولیتیکی نفوذ او په نړۍ د غلبې کولو د مفکورې ددرلودلو له امله، ډیری څېړونکي دا سترواکي د نړۍ لومړۍ سترواکي بولي. دا ستر واکي د خپل اوج په وخت کې په نړۍ کې خورا غښتلی نظامی قدرت و او په ټول بین النهرین، لوانت Levant ( سوریه، لبنان، اسراییل او د ترکیې ځینې برخې)، مصر، د اناتولیا ځینې برخې، عربیه ( سعودی عربستان، بحرین، یمن، عمان، کوېټ، قطر او متحده عربي امارات) اوسني ایران او ارمنیا باندې حکومت کاوه.
د نوي آشوري سترواکۍ پاچاهان په ټولیزه توګه د شمالی بین النهرین او د سوریې د سیمو د بېرته لاس ته راوړلو په فکر کې وه ځکه د پخوانۍ منځنۍ آشوري سترواکۍ مهمې برخې د دې سترواکۍ په اوږدمهاله ځوړ کې د دې سترواکۍ له لاسه وتلې وې. د دوهم آشیورناسیرپال Ashurnasirpal II ( دواکمنۍ دوره ۸۵۹-۸۸۳ م ز) په وخت کې آشوري سترواکي یوځل بیا په نژدې ختیځ مسلطه شوه او شمال یې هم پرته له کومې ستونځې اداره کړ. د دې پاچا مبارزې تر مدیترانې ورسېدې او د آشورAssur له لرغونې ښار څخه نیمرود Nimrud ته  چې په ډیره مرکزي برخه کې پروت وه  د سترواکۍ د مرکزلېږد وڅاره. دا سترواکي د دویم آشور ناسیرپال Ashurnasirpal II د ځای ناستي دریم آشورناسیرپال Shalmaneser III ( د واکمنۍ دوره ۸۵۹- ۸۲۴) په وخت کې نوره هم پراخه شوه که څه هم دا سترواکي د ده له مرګ وروسته د رکود دورې ته داخله شوه چې دې دورې ته یې د مخورو عصر وایه. په دې دوره کې د سیاسي قدرت چلوونکي جنرالان او چار واکي و او مرکزي کنترول په ټولیزه توګه کمزوری و. د دریم تیګلات پیلیسر Tiglath-Pileser III ( دواکمنۍ دوره ۷۲۷-۷۴۵ م ز) په واکمنېدو سره دا دوره پای ته ورسېده او هغه د آشور شاهي قدرت اعاده کړ او د سترواکۍ پراخوالی یې د پراخو فتوحاتو له لارې دوه برابره کړ. دهغه د یادونې وړ فتوحات په جنوب کې بابل اود لوینت Leyant  ( سوریه، لبنان، اسراییل او د ترکېې ځينې برخې ) پراخې برخې وې. د سارګونید د پاچاهۍ د سلسلې پاچا  سینا چریب Sennacherib ( دواکمنۍ دوره ۷۰۵-۶۸۱ م ز ) په وخت کې د سترواکۍ مرکز ناینوه Nineveh ته ولېږدول شو او ددې دورې د بل پاچا  ایسارهادون Esarhaddon ( دواکمنۍ دوره ۶۸۱-۶۶۹ م ز )  په وخت کې د مصر په نیولو سره دا سترواکې نوره هم پراخه شوه. که څه هم دا سترواکي د خپل قدرت په اوج کې وه خو د اومې م ز پېړې په پاي کې یې چټک او سخت ځوړ تجربه کړ د دې ځوړ لاملونه د بابلیانو پاڅون او د ماد Medes خلکو له خوا یرغلونه و. دا چې ولې د آشوریانو سترواکي په چټکۍ سره له منځه لاړه تراوسه د پوهانو ترمنځ د بحث وړ موضوع ده.
د نوې آشوري سترواکۍ بې ساري بریالیتوبونه یوازې په دې کې نه وه چې د واکمنۍ د پراخولو وړتیا یې درلوده بلکه له دې مهمه دا وه چې دې سترواکۍ داوړتیا درلوده چې نیول شوې ځمکې په خپل اداري سیستم کې په اغېزمنه توګه داخلې  کړي. د خپلې کچې د لومړۍ سترواکۍ په توګه، نوې آشوري سترواکۍ په ډیرو نظامي، ښاري او ادارې نوښتونو لاس پورې کړ. په نظامې برخه کې د دې سترواکې مهم نوښتونه په جګړه کې د ډېرو سپروعسکرو او محاصرې ډیرو تخنیکونو کارول شامل و. هغه تخنیکونه چې د آشوري اردو له خوا کارول کیدل په ورستیو جګړو کې د زرونو کلونو لپاره وکارول شول. ددې لپاره چې په پراخو واټنونو کې دارتباط ستونځه حل وي، نوې آشوري سترواکۍ  دلېږد د ستشن او ښو ساتل شوو سړکونو د کارونې له لارې  دولتي پرمختللی ارتباطي سیستم جوړ کړ. په نوې آشوري سترواکۍ کې د رسمې پیغامونو د رسولوچټکوالی په منځني ختیځ کې تر نولسمې م ز پېړۍ پورې وړاندې تېر نه شو. نوې آشوري سترواکۍ د بیا ځای ځای په کولو پالیسي هم په لاره واچوله چې د دې پالیسۍ له مخې د نیول شوو سیمو وګړي د دې سترواکۍ په مرکزې سیمو او لږ پرمختللو ولایتونو کې ځای په ځای کیدل. له دې پالیسۍ د محلي هویتونو تیت وپرک کولو ( چې د محلي سیمو د بغاوت احتمال کموي) او د سترواکۍ ټولو برخو ته د آشوري پرمختللو کرنیزو تخنیکونو معرفي لپاره کار اخیستل کیده. د دې پایله د نژدې ختیځ د کلتورونو د تنوع انحلال، د سیمې د وګړ- ژبپوهنیز ترکیب دایمي تغیرول، د ګډې ژبې په توګه د آرامی ژبې د پرمختګ تسهیلول وه چې دې ژبې دا موقف تر څوارلسمی میلادي پېړۍ پورې وساته.
نوې آشوري سترواکۍ ډیر مهم کلتوری میراث په ځای پرېښود او د دې سترواکۍ له لوري تأسیس شوي سیاسي جوړښتونه او  د هغو سترواکیو لپاره چې وروسته د دې سترواکۍ ځای ناستي شول نمونه وګرځیدل. په نړۍ د واکمن کیدومفکوره د نوي آشورې پاچاهانو له خوا دواکمنۍ لید د مفکورې له لارې ترویج شوه دا مفکوره په نړۍ د واکمن کیدو د حق لرو له مفکورې سره چې دنورو سترواکیو اوحتی اوسنۍ دورې له مفکورې سره ورته ده. د نوې آشور سترواکي په شمالی بین النهرین کې د راتلونکی سترواکۍ اوتر هغې وروسته د وروستي فولکلور اوادبي روایاتو یوه مهمه برخه شوه. یهودیت او په خپل وار اسلام اوعیسویت په ژوره توګه د آشور له سترواکۍ د واکمنۍ له دورې څخه اغیزمن شول، په مقدس کتاب بورې اړونده ډیرې کیسې د پخوانۍ آشوري افسانه پوهنه او تاریخ کې لیدل کیدې او په پخواني یهودیت د د آشوري سترواکۍ اغیزه ژوره وه. که څه هم په ښکاره ډول اوس نوې آشور سترواکي د دې سترواکۍ د پوځ د فرضي بې حده بېرحمی له امله یادیږي خو آشوریان د هغوی د وخت د نوروتمدنونو او د بشر په تاریخ کې د نورو تمدنونوپه پرتله بې رحمه نه و.
مخینه
د اکادیاني سترواکۍ څخه وروسته  بین النهرین او د نژدې ختیځ په پاتې برخه کې ګڼ شمیر امپریالیستي دولتونه رامنځ ته شول او له منځه لاړل. د اکادیانو د سترواکۍ په ګډون ډېری لرغونې سترواکۍ او پاچاهۍ په مرکزي هېوادونو پورې محدودې وې چې دهغوی اتباعو یوازې په نامه باندې د مرکزي حکومت اقتدار به رسمیت پېژانده، خولاهم د نړېوال تسلط لاس ته راوړلو لپاره عمومي هيلې د بین النهرین د پاچاهانو په  شاهی ایدیولوژۍ باندی دزرهاوو کلونو لپاره تسلط درلود چې دې هیلې د اکادیاني سترواکۍ له خاطرې او د "  دنړۍ پاچا "    یا   "    د نړۍ دڅلورو ګوټونو پاچا " د لقبونو له درلودلو څخه نشأت کړی و. دا هیله په آشوري پاچاهانو کې چې یووخت یې د اکادیاني سترواکۍ په شمالي برخوتسلط درلود هم راښکاره شوه. آشور هیواد د خپل لومړي تسلط دوره هغه وخت تجربه کړه چې منځنۍ آشورې سترواکي رامنځ ته شو،  پخوا له دې نوموړی هېواد یو ښاري دولت وه چې د آشور په ښار کې یې مرکزیت درلود. د آشوري پاچا اومړي اداد نیراری Adad-nirari I ( دواکمنۍ دوره شا اوخوا ۱۳۰۵- ۱۲۷۴ م ز) له وخت څخه رادېخوا آشور د لرغوني نژدې ختیځ خورا ستر قدرت و چې او د  لومړي توکولتي نینورتا Tukulti-Ninurta I ( دواکمنۍ دوره شا اوخوا ۱۲۴۳- ۱۲۰۷ م ز)  په وخت کې د سترواکي پراخوالی خپل لوړ حد ته ورسید او په بین النهرین کې یوِواکمن ځواک شو چې تر یووخت پورې یې په سویل کې بابل هم تر خپل تسلط لاندې راووست. د توکولتي نینورتا Tukulti-Ninurta I له وژل کیدو وروسته، د منځني آشور سترواکي له یو اوږد مهاله ځوړ سره مخ شوه چې پراختیا یې په اشوری مرکزي سیمومحدوده شوه. که څه هم د ځوړ دا دوره د لومړي تیکلات پیلیسر Tiglath-Pileser I  ( دواکمنۍ دوره ۱۱۱۴- ۱۰۷۶ م ز) له خوا له منځه لاړه  او هغه یوځل بیا د آشور قدرت ته پراختیا ورکړه او دهغه فتوحات له آشور څخه ها خوا وغزیدل خو دهغه ځای ناستو ونشو کولای دا فتوحات وساتي. د ځوړ دا بهیر په اساسي توګه یوازې د  آشوري منځنۍ سترواکۍ پاچا دویم آشور دان  Ashur-dan II  ( دواکمنۍ دوره ۹۳۴-۹۱۲ م ز) د واکمنۍ په مهال چې شمال ختیخ او شمال لودیځ کې یې په مبارزو لاس پورې کړ بدلون وموند.
د آشوری قدرت بیرته ژوندي کول
د څولسیزو نظامي سوبو په ترڅ کې د نوې آشوري سترواکۍ پاچاهانو د آشوریانو اوږدمهاله ځوړ د بدلولو او د خپلې سترواکې د پخوانیو ځمکو بیرته لاس ته راوړلو لپاره کار وکړ. که څه هم نوې آشورسترواکي کله نا کله په تېر وخت کې یوه بشپړه نوې ښکارنده بلل شوې چې له پخواني آشوري تاریخ سره په شلیدلې توګه نښتې وه خو ځینو شواهدو ته لکه شاهی ډبرلیکې او د تر سره شوو مبارزو پراختیا او طبعیت ته پام دا احتمال ډیر دی چې پخواني آشوري پاچاهان په عمده توګه په دې لټه کې و چې د آشور موقف د منځنۍ آشور سترواکۍ د عروج په مهال بیا ورغوي.
اکینوبو اوکادا
اکینوبو اوکادا  یو متقاعد مسلکی بیسبال لوبغاړی او د نیپون مسلکی بیسبال د هانشین ټایګرز لپاره مدیر دی. اوکاډا د 1980 څخه تر 1993 پورې د هانشین ټایګرز لپاره د دوهم بیس مین په توګه لوبه وکړه ، په 1980 کې د کال مرکزی لیګ روکی وګټله. په 1993 کې، هغه د Orix BlueWave ته وپلورل شو. هغه تر ۱۹۹۵ کال پورې هلته لوبې کولې. هغه له ۲۰۰۴ کال څخه تر ۲۰۰۸ کال پورې د هانشین پړانګان لوبډلې اداره کوله. هغه یو ځل بیا د 2023 NPB فصل دمخه د هانشین مدیر په توګه دنده ترسره کړه. اوکاډا په 2010 کې ساحې ته راستون شو ، له 2010 څخه تر 2012 پورې د اویکس بفیلو اداره کول.
بهرنی پیوندونه
وېشنيزه:آسيا
هونولولو
د هاوایي هونولولو د امریکا د هاوایي د ایالت خورا پراخ ښار دی چې په آرام سمندر کې پروت دی. دا د هونولولو ادغام شوي ښار اوناحېې یوازينۍ پاتې جلا سیمه او د امریکا خورا لېرې لويدیځ او سهیل ته پروت عمده ښار دی. هونولولو نړۍ ته دهاوایي د نښلېدو عمده ور دی او په ایالتې او اقیانوسیه کچه د کار وبار، پانګونې، میلمه پالنې  او نظامي دفاع عمده مرکز دی. دا ښار  لکه څنکه چې د دې ښار په ډول ډول ټولنه پېژندنې ، پخلي او رسومو کې منعکس کیږي  د آسیایي، سهیلي او آرام سمندر د کلتورونو له ترکیب څخه پېژندل کیږي.
د هونولولو معنی  په ها وایې کې خوندي یا آرام بندر دی چې زوړ نوم یې کو Kou و چې د نوآنو Nuʻuanu له واټ تر الاکي Alakea سړک او د هوټل له سړک Hotel Street د ملکې سړک Queen Street پورې سیمه چې د اوسنۍ ښار په مرکز کې پرته سیمه ده احاطه کوي. د یو بندر په توګه د دې ښار وړوالی د دې ښار د تاریخې ودې او د هاوایی د جزیرود مجموعې او د اقیانوس د پراخې سیمې اهمیت په ګوته کوي. هونولولو له ۱۸۴۵ ز کال را پدېخوا  د هاوایي جزیرو پلازمېنه ده چې په پیل کې خپلواک هاوایاني سلطنت و او له ۱۸۹۸ ز کال را پدېخوا په امریکا پورې اړوند او د هاوایی ایالت شو. دې ښار د پیرل بندر ته په نژدې سیمه د جاپان له حملې څخه وروسته د ۱۹۴۱ ز کال د دسمبر په ۷  نړیواله پېژندنه ترلاسه کړه چې دویمې نړیوالې جګړې ته د امریکا پرېکنده داخلیدل یې وهڅول، دا بندر د امریکا د سمندري ځواکونو عمده مرکز په توګه پاتې شوی چې په آرام سمندر کې د امریکا یي بېړیو چې د نړۍ  د سترو سمندرې قوماندې ځای دی کوربه توب کوي
دا چې هاوایي یوازينی داسې ایالت دی چې د ولسوالۍ په کچه ناثبت شوې سیمې نه لري، نو د امریکا د احصایې دفتر داسیمه د هونولولو په نامه پېژني نه داچې د ښار او ولسوالۍ په توګه. د امریکا د ۲۰۲۰ زکال د سرشمېرنې له مخې، د هونولولو د وګړیو شمېر ۳۵۰.۹۶۴ تنه او د ښاري سیمې ۸۰۲.۴۵۹ تنه و دهونولولو د پلازمېنې اړوند احصایوي ښاري سیمې د اوسیدونکو شمیر په ۲۰۲۰ ز کال کې  ۱.۰۱۶.۵۰۸ تنه و. د څه د پاسه ۳۰۰.۰۰۰ تنو وګړو په درلودلو سره هونولولو له اوسترالاسیا Australasia څخه بهر د ډېرو وګړو لرونکی اقیانوسیه ښار دی.
د هونولولو مساعد ګرم سیر اقلیم،غني طبعی منظرو او پراخو ساحلونو داښار د نړیوالو ګرځندویانو لپاره یوه مشهوره موخه ګرځولې ده. د ۲۰۲۱ ز کال له مې میاشتې راهیسې، هاوایي ښار ۷۰۰۰د لیدونکو یو ستره :کتله چې په ورځ کې له ۷۰۰۰ تر ۱۱۰۰۰  لیدونکي کيږي ځان ته جلب کړي ده چې دا په ۲۰۱۹  ز کال کې  ښار ته درارسیدونکو مسافرو له شمېرې چې په ورځ کې له ۱۰۰۰۰ تر ۱۵۰۰۰ پورې کېده کمه ده.
تاریخ
په هونولولو کې د لومړۍ میشتې شواهد مجمع الجزایرته د پلنیزی Polynesian  د اصلی مهاجرو ورتګ ته ورګرځي چې سرچینه يې شفاهی تاریخ دی او جوړې شوې خبرې دي. دا شواهد ښیي چې په ۱۱ پېړۍ کې په هغه ځای کې مېشتېدنه وه چې اوس هلته هونولولو پروت دی. له هغه وروسته چې لومړي کامیها میها Kamehameha I ( د هاوایي د سلطنت  لومړنی واکمن او فاتح )   په نوآني پالي Nuʻuanu Pali کې د نوآنو Nuʻuanu له جګړې اوآهو Oʻahu ونیو، نو هغه په ۱۸۰۴ ز کال کې شاهي محکمه د هاوایي له جزیرې څخه وای کیکی Waikīkī ته ولېږدوله. په ۱۸۰۹ ز کال کې د هغه محکمه  هغه ځای ته بې ځایه شوه چې اوس د هونولولو ښار مرکزي سیمه ده. پلازمېنه په ۱۸۱۲ یوځل بیا کایلوآ کونا Kailua-Kona ته ولېږدول شوه.
د ۱۷۹۴ زکال کې، د سترې برتانیا کپيتان ویلیم بروان William Brown لومړنی بهرنی و چې تر هغه ځايه چې اوس د هونولولو بندردی سمندري سفر وکړ. نورو بهرنیوبېړیو له همدې سفر نه په پېروۍ د هونولولو بندر د تجارتي بېړیو چې د شمالي امریکا او آسیا تر منځ یې سفر کاوه یو مرکژی نقطه وټاکله. مېشتېدنه له محدود شمېر  کورونو څخه د ۱۹ پېړۍ په پیل کې پیل شوه اود ښارپه ډول مېشتېدنې ته هغه وخت وده وکړه چې دا ځای د وایکيکی په ځای د لومړي کامیها میها Kamehameha I له خوا په ۱۸۱۰ زکال کې هستوګنځي وټاکل شو.
په ۱۸۵۰ زکال کې، دریم Kamehameha د هاوایانی سلطنت مرکز له لاهاینا Lahaina چې په ماوي Maui پروت و هونولولو ته ولېږداوه. هغه او هغو پاچاهانو چې ده پسې راغلل هونولولو په یوه عصري پلازمېنه باندې واړوله چې ګڼ شمېر تعمیرونه لکه سینت اندریو کلیسا، د لولانی ماڼۍ او د الی اولاني  Aliʻiōlani Hale ودانۍ پکې جوړې شوې. په همدې وخت کې هونولولو په دې جزیرو کې د تجارت مرکز شو چې د هونولولو په مرکزي سیمه کې د امریکایی مبلغینو نسلونو عمده کار اوبارونه پیل کړل.
د ۱۹ پېړۍ په وروستیو او د ۲۰ په پیل کې له ګډوډیو ډک تاریخ سره سره لکه په ۱۸۹۳ د هاوایانی سلطنت ړنګېدل، په ۱۸۹۸ کې د امریکا له خوا امریکا سره د ها وایی ملحق کول او په ۱۹۰۰کال کې ستره اورلګېدنه، په ۱۹۴۱ ز کال کې د پیرل په بندر Pearl Harbor باندې  دجاپان حمله، هونولولود هاوایی مرکز، ستر ښار، عمده هواد ډګر او د هاوایی جزیرو سمندري بندرپه توګه پاتې شو. اقتصادي او د توریزم برخو غوړېدل چې له ثبات وروسته رامنځ ته شول هونولولو او هاوایی ته چټکه اقتصادي وده ورپه برخه کړه. عصری هوایي سفرونه له ۲۰۰۷ ز کال څخه را په دېخوا هر کال ۷.۶ میلیونه لیدونکي جزیرو ته رابولي چې ۶۲.۳ سلنه یې د هونولولو هوایي ډګر له لارې هاوایي ته داخلیږي. نن ورځ هونولولو یو عصری ښار دی چې چې ګڼ شمیر لوړپوړې ودانۍ لري او وایکیکی Waikīkī په هاوایی کې د ګرځندوی دصنعت مرکز دی چې هلته د هوټلونو په زرونو خونې فعالیت کوي.
جغرافیه
د امریکا د احصایې د دفتر د معلوماتو له مخې، د هونولولو ښارې سیمه ۶۸.۴ میل مربع ( ۱۷۷.۲ کیلومتر مربع) پراخوالی لري چې ۷.۹ میل مربع ( ۲۰.۵ کیلومتر مربع) يې چې ۱۱.۵۶ سلنه  د ټول پراخوالي برخه کیږي اوبه ده. هونولولو د ا مریکا ترټول لیرې ښار او په نړۍ کې هم یو له خورا لرو ښارو څخه دی. هونولولو ته دامریکا د وچه نژدې سیمه پوینت ارېنا Point Arena ښار کې د سمندرې څراغ سیمه ده چې شمالي کالیفورنیا ته ۲.۰۴۵ سمندرې میل ( ۳.۷۸۷۹ کیلومتره) واټن کې پرته ده. ( د واټن سمندري وسیله یو څه اضافي واټن ته اړتیا لري چې د ماکاپو پاینت Makapuʻu Point ( د هاوایي خورا لېرې شرقي سیمه ده ) پورې دوره وکولای شي. هونولولو ته خورا نژدې ښار د کالیفورنیا د سانفرانسیسکو ښار دی چې ۲۳۰۰ میل یا ۳.۷۰۱ کیلومتره واټن کې له هولونونو څخه لېرې پروت دی خو د مکسیکو د غاړې جزیرې او د الاسکا د آلوتین جزیرې Aleutian Islands د امریکا  دنورو وچو سیمو په پرتله هونولولو ته نژدې سیمې دي. دهونولولو اورغورځوونکې ساحه څه ناڅه د همدې ښار په مرکزي برخه موقعیت لري.
د ۱۹۱۳ز کال عثماني خلافت کودتا
د ۱۹۱۳ز کال عثماني خلافت کودتا ، چې په لوی دربار (په ترکي کې: Bâb-ı Âlî Baskinı) د برید په نوم هم یادیږي په عثماني خلافت د یو شمېر کړیو له خوا ترسره شوې کودتا و، چې په مرکزي عثماني حکومتي ودانیو، لوی دربار باندې  اسماعیل انور بیګ او محمد طلعت بیګ په مشرۍ د اتحاد او پرمختګ ګوند (CUP) غړو ناڅاپي بریدونه پیل کړ. د یادې کودتا په ترڅ کې د جګړې وزیر ناظم پاشا ووژل شو او لومړی وزیر کمال پاشا استعفا ته اړ شو. له کودتا وروسته حکومت د CUP په لاس سقوط وکړ، چې د «درې پاشا» په نوم پېژندل یادېده، چې د انور، طلعت او کیمل پاشا نه جوړ شوی و.
په ۱۹۱۱زکال کې د ازادۍ او موافقې ګوند (چې د لیبرال اتحادیې په نوم هم پېژندل کېده) د کمال پاشا په مشرۍ، د CUP ګوند په مخالفت کې جوړ شو او سمدستي یې په قسطنطنیه (اوسنۍ استانبول) کې ضمني ټاکنې وګټلې. اندېښمن CUP د ۱۹۱۲زکال په عمومي ټاکنو کې په ټاکنو کې درغلۍ او د ازادۍ او موافقت په وړاندې تاوتریخوالي سره درغلي وکړې، خو په ځواب کې د پوځ د ژغورنکو افسرانو (ترکي: Halâskâr Zâbitân) چې د ازادۍ او موافقې ګوند پلويان و او د CUP د راپرځولو هوډ يې درلود، په غوسه راپاڅېدل او د محمد سعيد پاشا د ګوند له ټاکنو وروسته حکومت يې نسکور کړ. په دې ډول د احمد محتار پاشا په مشرۍ نوی حکومت جوړ شو، خو د بالکان د لومړۍ جګړې له ناڅاپه پیلېدو او پوځي ماتې وروسته د ۱۹۱۲ زکال په اکټوبر کې له څو میاشتو وروسته ړنګ شو.
د ۱۹۱۲ز کال د اکټوبر په وروستیو کې د نوي حکومت د جوړولو لپاره د پنځم سلطان محمد نه د اجازې ترلاسه کولو وروسته کمال پاشا د ازادۍ او موافقت ګوند مشر، د بالکان د لومړۍ ناکامې جګړې وروسته له بلغاریا سره ډیپلوماټیکې خبرې اترې وکړې. د بلغاریا غوښتنه د ادریانوپل ښار د نیولو لپاره، د پخوانۍ عثماني پلازمینې (نن او په ترکیه کې، د ادرین په نوم پیژندل شوی) او د ترکي خلکو او همدارنګه د CUP مشرتابه په غوسه کړل او له امله یې په  ۱۹۱۳ز کال د جنورۍ په ۲۳ نېټې کې CUP یوه کودتا وکړه، چې له یادې کودتا وروسته اپوزیسیون ګوندونه لکه ازادي او موافقې ګوند په کلکه وځپل شول. دغه راز د محمود شوکت پاشا په مشرۍ نوي حکومت د متحدینو په ملاتړ یې عثماني امپراتورۍ د لندن د سولې له کنفرانس نه وویستله او له بالکان هېوادونو سره یې د ادرین او پاتې رومیلیا د بیرته نیولو لپاره جګړه پیل کړه، خو هېڅ ګټه یې ونه کړه. په جون میاشت کې د محمود شوکت له وژنې وروسته، CUP د امپراتورۍ بشپړ کنټرول ترلاسه کړ او د اپوزیسیون مشران یې ونیول یا یې اروپا ته جلاوطن کړل.
د اپریل ۱۹۱۲ز کال ټاکنې او وروسته
د ۱۹۰۸زکال په ټولټاکنو کې د اتحادیې او پرمختګ ګوند (CUP) د استازو جرګې (ترکي: Meclis-i Mebusân) او مشرانو جرګې د عمومي اسامبلې له ۲۸۸ څوکیو نه  شاوخوا ۶۰ څوکۍ وګټلې، چې  دا په پارلمان کې ترټولو لوی ګوند شو.
د ازادۍ او موافقې ګوند (لیبرال اتحادیه) په ۱۹۱۱ز کال کې د نومبر په ۲۱مه د CUP د مخالفینو له خوا رامنځته شو او سمدلاسه یې ۷۰ استازي خپلو لیکو ته جذب کړل. یاد ګوند د خپل جوړېدو نه یوازې ۲۰ ورځې وروسته په ۱۹۱۱ز کال  ډسمبر کې په قسطنطنیه کې د منځمهاله ټاکنو په پایله کې ضمني ټاکنې په یوې رایې وګټلې. دغه راز واکمن CUP ګوند د راتلونکي کال د عمومي ټاکنو د ګټلو لپاره د ازادۍ او موافقې ګوند د بریا احتمال ته په کتلو سره، یو شمېر احتیاطي تدابیر ونیول. CUP له پنځم سلطان محمد نه وغوښتل چې د ۱۹۱۲ز کال په جنوري کې یې له وخت نه مخکې د عمومي ټاکنو غوښتنه وکړه.
یادې عمومي ټاکنې د ۱۹۱۲ز کال د اپریل په لومړیو کې وروسته له هغې ترسره شوې چې د استازو جرګې لپاره د اپوزیسیون ګوند (ازادۍ او موافقې) نوماندان په لرګیو او لښتو ووهل شول او همدارنګه د اپوزیسیون (ازادۍ او موافقې) کاندیدانو له خوا د «لرګیو ټاکنو» په نوم یاد شو. همدارنګه یادې ټاکنې د CUP له خوا په ټاکنو کې د درغلۍ او تاوتریخوالی له امله هم نامتو شوې، چې په دې درغلیو کې د رای ورکولو دمخه رای ورکول، د رایو پټ شمیرل او راپور ورکول، د رایو پانو ډکول، د ټاکنیزو حوزو بیا وېش او نور ډېر څه شامل و، که څه هم CUP بیا هم د ښارونو نه بهر ریښتینی ملاتړي درلودل. د ټاکنو پایلو کې CUP د پارلمان له ۲۷۵ څوکیو نه ۲۶۹ څوکۍ ترلاسه کړې په داسې حال کې چې ازادي او موافقې استازو یوازې ۶ څوکۍ ترلاسه کړي.
د ازادی او موافقې ګوند د خپلې ټاکنیزې ماتې له امله په غوسه شوي و. له دې امله د یاد ګوند مشرتابه له CUP نه د واک د بیا ترلاسه کولو لپاره د قانوني لارو په لټه کې و او په ښکاره ډول یې د ټاکنیزو درغلیو شکایت وکړ. په ورته وخت کې د پوځي افسرانو یوې ډلې، چې په پوځ کې یې له بې عدالتۍ نه ناخوښه و او ځانونه یې د «ژغورونکي افسران» (ترکي: Halâskâr Zâbitân) په نوم وسله وال سازمان کې تنظیم کړل او امپراتوري حکومت ته یې خپل شتون اعلان کړ. دا  ژغورونکي افسران چې په چټکۍ سره د ازادۍ او موافقې پلويان شول، ډېر ژر په پلازمېنه استانبول کې ناکراري رامنځته کړه. د شهزاده صباح الدین د ملاتړ له ترلاسه کولو وروسته د اپوزیسیون بل مشر، د ژغورونکي افسرانو په ورځپاڼو کې عامه خبرتیاوې خپرې کړې.
په پای کې د ژغورونکي افسرانو نظامي شورا ته د یادداشت په ورکولو سره د لومړي وزیر محمد سعید پاشا په نیولو بریالی شو (چې دوی  محمد سعید پاشا له دې امله تورن کړی و چې مخکې له وخت نه یې ټاکنې په لاره واچولې او د دې له امله CUP ګوند په پارلمان کنټرول تر لاسه کړ) او هغه د CUP وزیرانو حکومت رامنځته کړی و، په دې توګه هغه د ۱۹۱۲ز کال د جولای په میاشت کې استعفی ورکړه.
د کمال پاشا حکومت او د کودتا رهبري
که څه هم په بالکان کې بهرني کړکېچ په موقتي توګه د کورني سیاست مخه ونیوله، خو د کمال پاشا مخه یې ونه نیوله او دۍ د خپل مخکني احمد محتار پاشا په خلاف چې بې طرفه و، د ازادۍ او موافقې د ګوند یو هوښیار غړی و او هوډ یې درلود چې د صدراعظم په توګه له خپل موقف نه د CUP د ویجاړولو لپاره کار واخلي.
له برټانیا سره د خپلو دوستانه اړیکو په کارولو سره کمال پاشا د بالکان لومړۍ جګړې ته د ډیپلوماټیک پای په اړه خبرې وکړې. په هر حال د جګړې په لړ کې په عثماني پوځ کې سختې ناکرارۍ د هغوی د مورال کمزوری کولو لامل شو دغه راز داسې اوازې هم خپرې شوې وې چې پلازمینه به له قسطنطنیه نه اناتولیا ته انتقال شي. همدارنګه د بلغاریا پوځ د عصري استانبول لوېدیځې سیمې چتالکا پورې پرمختګ وکړ. په دې وخت کې د کمال پاشا حکومت د ۱۹۱۲ ز کال په ډسمبر کې له بلغاریا سره اوربند لاسلیک کړ او د لندن د سولې کنفرانس کې د جګړې د پای ته رسولو لپاره یو تړون لاسلیک کړ.
CUP د لږ سیاسي ځواک او انعطاف پذیرۍ سره پاتې شو، نو ځکه یې د کمال پاشا د ازادۍ او موافقې حکومت پر وړاندې د کودتا پلان پیل کړ. برسېره پر دې، د ۱۹۰۸ز کال د ځوان ترکي انقلاب راهیسې د کمال پاشا او CUP ترمنځ دښمني شتون درلود. له هغه وروسته کمال پاشا د څلورو کلونو په اوږدو کې، یو لړ هڅې وکړې چې د CUP غړي د حکومت او اردو نه لرې وساتي. د ۱۹۱۳ ز کال د جنورۍ میاشت کې CUP په بشپړه توګه له کمال پاشا او د ازادۍ او موافقې حکومت نه مایوسه شو. که څه هم دا کودتا باید یو ناڅاپي برید وي، خو CUP لا دمخه د ترسره کولو لپاره مشخصې پریکړې کړې وې.
فرانک اګوون
فرانک بلاس اګوون جونییر (د ۱۹۶۶ز کال د جون په ۲۱مه زېږېدلی) یو ګوامانیایي سیاستوال او د پوځ ډګرمن و. هغه یو ډیموکراټ و، چې له ۱۹۹۷ز کال نه تر ۲۰۰۷ز کال پورې، له ۲۰۰۹ز کال نه تر ۲۰۱۱ز کال پورې او له ۲۰۱۳ز کال نه تر ۲۰۱۹ز کال پورې یې د ګوام په پارلمان(مقننه) کې دنده ترسره کړې. هغه له ۲۰۰۳ز کال نه تر ۲۰۰۵ز کال پورې د پارلمان پخوانی مرستیال هم و.
سناتور اګوون په ۲۰۱۴ز او ۲۰۱۶ز کال کې تر ټولو ډېرې رایې وګټلې، چې لومړی ځای یې خپل کړ او د دویم ځل لپاره په ۲۰۱۲ز کال کې وټاکل شو. اګوون همدارنګه د ۲۰۰۶ز او ۲۰۱۰ز کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د ګوام د مشرۍ(فرماندارۍ) لپاره هم نوماند و او د ۲۰۱۰ز کال په ټاکنو کې د ګوام د پخواني حاکم کارل ګوتیرز مرستیال و. د ۲۰۱۷ز کال په فبرورۍ کې یې له خپل مرستیال الیسیا لیمتیاکو سره، چې د متحده ایالاتو پخوانی څارنوال و، د ګوامانا د ۲۰۱۸ز کال په ټاکنو کې یې خپل ګډون اعلان کړ. هغه د ۲۰۱۸ز کال په اګسټ کې د ډیموکراټ ګوند په لومړنیو ټاکنو کې ماتې وخوړه. هغه د نومبر په عمومي ټاکنو کې د مکتوب کاندید په توګه ګډون وکړ او د ۲۲ سلنه رایو په اخیستو یې درېیم ځای خپل کړ.
د ژوند په لومړیو کې
اګوون د ۱۹۶۶ز کال د جون په ۲۱مه د فرانسیسکو بلاس اګوون (۱۹۳۶زـ۲۰۰۵ز)، چې پلار یې و او مارسلینا لیون ګویررو اګوون په مرحومه کورنۍ کې زېږېدلی دی. هغه د ګوام په یوه کرونده کې رالوی شو. اګوون د سنټ فرانسیس په ښوونځي کې زده کړې وکړې او په ۱۹۸۴ز کال کې د دویناس پلار له یادګاري ښوونځي نه فارغ شو، چې دا په منګېلاو کې د کاتولیکو عالي لېسه ده. اګوون خپل لیسانس په ۱۹۸۸ز کال کې له ډنور پوهنتون نه ترلاسه کړ. هغه خپلو زده کړو ته دوام ورکړ او د  MBAسند یې هم په ۱۹۹۰ز کال کې له ډنور پوهنتون نه ترلاسه کړ.
شخصي ژوند
اګوون له جنیفر اونکانګکو لوژان سره واده وکړ، لوژان د ښځینه وو د سافټبال په ډله کې لوبېده او د ۱۹۹۸ز کال په میکرونزي لوبو کې یې په پالایو کې د ګوام لپاره د سرو زرو مډال ترلاسه کړ. اګوون څلور اولادونه لري، هغه په ګوام کې د سنټ فرانسس د رومي کاتولیکې کلیسا غړی دی.
سیاسي ژوند
اګوون په ۱۹۸۸ز کال کې په دولت کې دنده پیل کړه. هغه د ګوام د سوداګریزې برخې د مدیر، د څېړونکي او د ګوام د سیمه ییزې پلان جوړونې د شورا د رئیس په توګه دندې ترسره کړې دي. اګوون په ۱۹۹۹ز کال کې د ګوام په ملي هوایي ګارد کې شامل شو. هغه په ۲۰۰۷ز او ۲۰۰۸ز کال کې د پایېدونکې ازادۍ د عملیاتو د یوې څانګې لپاره افغانستان ته راولېږل شو.
د ګوام قانون جوړونکی مجلس
اګوون په ۱۹۹۷ز کال د لومړي ځل لپاره د ګوام په ۲۴م قانون جوړونکي مجلس کې د سناتور په توګه وټاکل شو.
له هغه مهاله تر دې دمه یې په دغه مجلس کې شپږ دورې دوه کلنه دنده ترسره کړه. په ۲۰۰۳ز کال کې اګوون یوه دوره د ولسمشرۍ مرستیال هم پاتې شوی دی. د هغه د کمېټې په دندو کې د میکرونزي، د پخوانیو سرتېرو او پوځیانو چارې او د زده کړو کمېټې شاملې دي.
د Underwood-Aguon کمپاین (2006ز)
اګون په 2006ز کال کې د رابرت ا. انډرووډ په وخت کې د ګوام د فرماندارۍ لپاره په ټاکنو کې نوماند و. د سپټمبر په مقدماتي ټاکنو کې د انډرووډ اګوون ټیکټ (په ټاکنو کې د یوه سیاسي ګوند د نوماندانو لیست) د پخواني حاکم کارل ګوتیرز او سناتور بي جې کروز له خوا تر ماتې وروسته هغه مهال بریالی شو، چې ګیټرز دا مهال د کانګریس د پخواني استازي انډرووډ له خوا منل شوی و. په هر حال، د انډرووډ اګوون ټیکټ په عمومي ټاکنو کې د اوسني جمهوري غوښتونکي حاکم، فلیکس پرز کاماجو او مرستیال مایکل کروز له خوا مات شو.
د ګوټیرزـ اګوون کمپاین (۲۰۱۰ز)
د ګوام پخواني حاکم کارل ګوتیرز په ۲۰۱۰ز کال کې د فرماندارۍ د ټاکنو لپاره اګوون د خپل مرستیال په توګه وټاکه. ګوتیرز او اګوون په لومړنیو ټاکنو کې پرته له کوم مخالفته ګډون وکړ، چې دا په تېرو څلوېښتو کلونو کې د فرماندارۍ لپاره د ډیموکراټانو لومړنۍ بې رقیبه ټاکنې وې. ګوتیرز او اګون په لومړنیو ټاکنو کې ۸۱۴۰ رایې ترلاسه کړې.
ګوتیرز او اګوون د ۲۰۱۰ز کال په ټولټاکنو کې له ادې بازا کالوو او ري ټنوریو نه په ۴۸۷ رایو ماته وخوړه. اګوون له ګوتیرز سره یوځای د رایو د بیاشمېرنې لپاره اعتراض ثبت کړ. د ۲۰۱۲ز کال په فبرورۍ کې اګوون غوښتنه وکړه، چې خپل شکایت لغوه کړي.
د ګوام قانون جوړونکي مجلس ته بیا ورګرځېدنه
اګوون په ۲۰۱۲ز کال کې د ټولې ټاپو په کچه یو ځل بیا د ګوام د قانون جوړونې په مجلس کې د سناتور په توګه وټاکل شو. هغه همدارنګه له جي ارتور ارت چان جونیر سره، د کمپاین خزانه دار، چې د راک د هوایي محصولاتو مهندس و، هم کار وکړ. اګوون سیاست ته د تازه دمي په توګه له اوسنیو دریوو سناتورانو نه ډېرې رایې ترلاسې کړې او د ډیموکراټ ګوند په لومړنیو ټاکنو کې یې د ۷۵۷۲ رایو په ترلاسه کولو سره دویم ځای خپل کړ. د فرانک اګوون جونییر ټاکنیزو مبارزو د لومړنیو او عمومي ټاکنو ترمنځ ډېر شدت وموند، چې د ۱۹۵۱۸ رایو په اخیستو سره یې په ټوله ټاپو کې دویم دریځ خپل کړ او یوازې یوه پخواني سناتور په کې ډېرې رایې اخیستې وې.
د ګوام د قانون جوړونې ۳۲م مجلس
د ۲۰۱۳ز کال د جنورۍ په ۲۵مه سناتور اګوون د ۲۴-۳۲ (COR) شمېرې لایحې په مطابق د وژل شوو اتلانو له خپلوانو نه د فیس نه اخیستو قانون معرفي کړ.
د ۲۰۱۴ز کال ټاکنې
اګوون د ۲۰۱۴ز کال د جون په ۲۵مه د ګوام د قانون جوړونې د ۳۳م مجلس لپاره د ګوام په ټاکنیز کمیسیون کې د ډیموکراټ سناتور په توګه نوماند شو. اوسمهال د اګوون د کمپاین خزانه دار ایپیفانیو وینسټن ایم ایلیسټيو دی، چې د انجنیري کار لپاره یې د ارتور چان جونیور ځایناستی وټاکه.
سناتور اګوون د بیا ټاکل کېدو په هڅه کې و او د ۶۵۵۶ یا د ډیموکراټانو د لومړنیو ۷۹.۳ سلنه رایو په اخیستو سره یې لومړی ځای خپل کړ. سناتور اګوون په ۲۰۱۴ز کال کې ډېرې رایې وګټلې، په داسې حال کې، چې په ۲۰۱۲ز کال کې یې دویم مقام ګټلی و، خو اوسمهال یو ځل بیا د لومړي مقام په ترلاسه کولو سره په ټاکنو کې بریالی شو.
سناتوري
د ۲۰۱۵ز کال د جنورۍ په ۲۱مه سناتور اګوون د ۲۷-۳۳ (COR) شمېرې لایحه وړاندې کړه او په هغې کې یې دا په رسمیت وپېژندله، چې دولتي کارکوونکو په ۲۰۰۲ز مالي کال کې په لوړو رتبو سره د §6203 په درج شو مفادو کې او د څلورم سرلیک په مطابق، غرامت نه ترلاسه کاوه. د ګوام کوډ د ۲۰۰۲ز مالي کال د میریټ بونس خپرونو ته اجازه او د داسې تادیاتو چمتو کول تشرېح کوي.
د ۲۰۱۶ز کال ټاکنې
اګوون د ۲۰۱۶ز کال د جون په ۱۳مه د راتلونکې دورې لپاره د ګوام د ټاکنیز کمیسیون او د ګوام په قانون جوړونکي مجلس کې د ډیموکراټ سناتور په توګه نوماند شو، چې په ۲۰۱۶ز کال کې یې تر ټولو ډېرې رایې وګټلې او لومړی ځای یې خپل کړ.