cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د څېړنې پوښتنه
د PICOT شرایط
د څېړنې د بهیر په دوام سره، څېړونکی د څېړنې د پوښتنې د ځوابولو لپاره خپلې اړینې څېړنې په لاره اچوي چې هغه کېدای شي د لیسانس په کچه د رسالې د ترتیب لپاره د څو ورځو لپاره دویمو سرچينو مطالعه وي یا هم د یوې لویې پروژې لپاره په څو کلونو کې د لومړنۍ څېړنې تر سره کول وي. کله چې څېړنه بشپړه شي او څېړونکی خپلې څېړنیزې پوښتنې ته (احتمالي) ځواب و مومي، نو لیکنه پیلېږي (چې دا د نوټونو له هغو لیکلو څخه توپیر لري چې د څېړنې د پروژې د بهیر یوه برخه دي). د تحصیلي دورو په رسالو کې د پوښتنې ځواب معمولاً په سریزه کې په لنډه توګه د تیزس د وینا په بڼه وړاندې کېږي.
ډولونه او موخې
له دې امله، لیکوال باید مخکې له دې چې د څېړنې پوښتنې را پورته کړي، د څېړنې ډول (کیفي، کمي، یا دواړه حالات یې) په ګوته کړي.
کیفي څېړنه
کیفي څېړنه د ولي یا څرنګه په لټه کې ده، نو د لیکوال څېړنه باید د څېړنې د موضوع څرنګوالي (څرنګه)، څه والي (څه شی) او دلیل (ولې) په لټه کې وي. له دې امله، کله چې د کیفي څېړنې لپاره د څېړنې پوښتنې ترتیب کېږي، لیکوال اړ دی چې د موضوع په اړه د ولې یا څنګه پوښتنه وکړي. د بېلګې په توګه: شرکت څنګه د خپل نوی تولید په بریالیتوب سره بازار پیدا کړ؟ د کیفي څېړنې لپاره اړینې سرچینې معمولاً چاپي یا انترنېټي متنونه (لیکنې)، غږیز او بصري رسنیز معلومات دي.
په دې ځای کې د کیفي څېړنې د اصلي پوښتنې لپاره د کریسویل (۲۰۰۹) د متن یوه بېلګه ښودل شوې ده:
کمي څېړنه
کمي څېړنه د چېرته یا څه وخت په لټه کې ده، نو د لیکوال څېړنه باید د څېړنې موضوع د چېرته والي (چېرته) یا څه وخت والي (څه وخت) په لټه کې وي. له دې امله، کله چې د کمي څېړنې لپاره د څېړنې پوښتنې ترتیب کېږي، لیکوال اړ دی چې د موضوع په اړه د چېرته یا څه وخت پوښتنه وکړي. د بېلګې په توګه: شرکت باید خپلو تولیداتو ته چېرته بازار موندنه وکړي؟ د کیفي څېړنې برعکس، کمي څېړنه د څېړنې د موضوع ریاضيکي شننه ده، نو د لیکوال په څېړنه کې شمېرې او احصایوي معلومات شتون لري.
په دې ځای کې د کمي څېړنې د اصلي پوښتنې لپاره د کریسویل (۲۰۰۹) د متن یوه بیلګه ښودل شوې ده:
همدارنګه، د کمي څېړنې د صفري فرضیې لپاره متن کېدای په لاندې ډول وي:
کمي څېړنې همدارنګه په دوو نورو ډلو وېشل کېږي:
ګډه یا مختلطه څېړنه
ګډه څېړنه د کمي او کیفي څېړنو مختلط ډول دی، نو لیکوال اړ دی چې د څېړنې د موضو په اړه د ولي، څرنګه، څه، چېرته او کله تشخیص کړي. له دې امله، لیکوال اړ دی چې د څېړنې لپاره له اړتیا سره سم د هر یو لپاره د څېړنې پوښتنه ترتیب کړي. په دې ډول څېړنه کې په معمول ډول له ۱ څخه تر ۶ د پوښتنو تمه کېږي.
کله چې لیکوال د څېړنې ډول او د څېړنې مشخصې موخې وټاکي، لیکوال اړ دی چې دا هم په نظر کې ونیسي چې آیا د څېړنې پوښته " پایله څه ده" آزمایښت هم له ځانه سره لري او که نه. " پایله څه ده" آزمایښت په دې معنا دی چې لیکوال باید داسې شواهد وړاندې کړي چې مخاطب قانع کړي چې ولې دا څېړنه نوې او ګټوره پوهه آثارو ته زیاتوي.
پروبلوماتیک
پروبلوماتیک یوه اصطلاح ده چې د څېړنې پوښتنې یا ستونزې ته په مشابه ډول کارول کېږي او معمولاً د نړیوالو سیستمي ستونزو ته د حل لپاره کارول کېږي. دې اصطلاح په ۱۹۷۰ کال کې هغه وخت شهرت پیدا کړ چې حسن ازبیخان، اریچ جانتاخ او الکساندر کریستاکیس د روم د کلب لڼده شرحه چې د "انسان نامناسب حالت" تر نامه لاندې وه، علمي مفهوم ورکړ. په دې شرحه کې لیکوالانو ۴۹ دوامداره هغه جدي ستونزې په ګوته کړې چې انسان ورسره مخ دی، او ویې ویل، "موږ په حقیقت کې دا نا ممکنه و موندله دا د هغو ستونزو په په څېر په نظر کې ونیسو چې په انزوا کې دي – یا د داسې ستونزو په څېر چې په خپل ذات کې د حل وړ وي... دا له سیستم څخه ها خوا ستونزې دي چې مونږ ورته پروپلوماتیک وایو چې په ذاتي ډول زموږ په شرایطو کې نشته.
د پېچلتیا له اړخه نړیوال پروبلوماتیک ته ورته شرایط همدارنګه د پروبلوماتیک په نوم یادېږي. دا شرایط د لیکوالانو له خوا ډول ډول لیدلوری ترلاسه کوي. په سازماني تیوري او اړوند ساحو کې، څېړونکو سي وسیت چارچمن، هارست ریتل، او ملوین وېبر او کریس ارګېریس دا شرایط د ناوړه شرایطو په نوم یاد کړل او رسل اکوف هغه ته د ګډوډیو نوم ورکړ.
ون کواین
ون کواین لکه د بیټ کواین یوه ډیجیټل پیسه ده چې د ۲۰۱۵ کال د جنوری په میاشت کښې یی د تولید بهیر پیل کړئ دې. ون کواین چې کله بازار ته معرفی شو نو د یوې سیکې د پاره ۰،۵۰ یورو ارزښت وټاکل شو. په تېرو دوه کالو کښې د ون کواین ارزښت له ۰،۵۰ یورو نه ۷،۸۵ یورو ته لوړ شوی دې او د نړئ په کچه تر ۱۹۵ نه زیاتو هیوادونو کښې نیږدې ۳ میلونه وګړی لری او تر اوسه یی نهه میلیارده ون کواین بازار ته عرضه کړی دی. ون کواین د نیټ ورک مارکیټنګ له لارې خوریږی او هر هغه څوک چې غواړی په دغه برخه کښې پانګونه وکړی نو د ون کواین د یو تن غړی له خوا د سپانسرشپ لینک په واسطه دعوت کیږی. د ون کواین نیټ ورک د ون لایف په نوم یادیږی چې د نیټ ورک مارکیټنګ په نړی کښې یی خورا د پام وړ ځای نیولی دې، د ون کواین موسسه آغلې ډاکټر روجا ایګناټووا نومیږی چې په اصل کښې د بلغاریه هیواد ده خو را لویه شوې په جرمنی کښې ده، آغلې د اقتصاد په برخه کښې له کانستانز پوهنتون نه تر ماستری او د حقوقو په برخه کښې له آکسفورډ پوهنتون نه د دوکتورا تر کچې پورې زدکړې کړی دی. آغلې په جرمنی کښې د ډیرو غوره شرکتونو لکه میکانزی، المان بانک، الاینز او داسې نورو سره د مشاورې په توګه دنده هم تر سره کړې ده. آغلې د ډیجیټل پیسې په اړه دوه کتابونه هم لیکلی دی او د بلغاریه هیواد د ۲۰۱۲ کال غوره تجاره ښځه هم نومول شوې ده. ون کواین هم لکه د بیټ کواین غوندې د بلاک چېن ټیکنالوژی په مټ را مینځ ته شوې ده او د همدې ټیکنالوژی په مټ په مخ وړل کیږی. له نیکه مرغه ون کواین ډیر زر وتوانیده چې یوه منل شوې پیسه شی او په همدې دلیل د ډیل شیکر انلاین شاپ په بڼه اوس د پېر او پلور د پاره کارول کیږی هم، د ون کواین شرکت د سناریو له مخې به دغه ډیجیټل پیسه د ۲۰۱۸ کال تر پایه پورې ازاد بازار ته لار ومومی او ارزښت به یی د ۵۰ – ۱۰۰ یورو پورې لوړ شی.
د نیټ ورک مارکیټنګ په برخه کښې فعالیت کوونکې نړیوالې انټرنیټی پاڼې بزنس فار هوم ډاټ اورګ د راپور له مخې د نړئ په سلو غوره نیټ ورک مارکیټرانو کښې لومړی دوه کسان د ون لایف نیټ ورک غړی دی چې لومړی یی یوحا پرحیالا نومیږی چې د فنلند هیواد اوسیدونکی دې او د میاشتې څه کم پینځه میلونه ډالره عاید لری او همدا رنګ دویم کس یی سټاین کیلرز برودرز نومیږی د اتریش هیواد اوسیدونکی دی، نیږدې درې میلونه ډالره میاشتنی عاید لری.
ددغې پاڼې په هغه لست کښې چې د نړی غوره سل نیټ ورک مارکیټران یی په کښې یاد کړی دی او هره میاشت دغه لست نوی کیږی اوس مهال په کښې شل کسان یوازې د ون لایف نیټ ورک غړی دی.
ش تاسو د مهربانی له مخی د همدی صفحی انگلیسی مخ ته لار شی او معلومات ولولی دا یو دیر رذیل انسان لیکلی د ستوری خان به نامه. تول دروغ یی لیکلی دا خلک غله دی. به رنا ورخ غلا کوی.
مهربانی
درجې
لومړی درجه چې سټارټر پکیج بلل کیږی ۱۴۰ یورو قیمت لری دویمه درجه چې ټریډر پکیج بلل کیږی ۵۵۰ یورو قیمت لری. دریمه درجه چې پرو ټریډر پکیج بلل کیږی ۱۱۰۰ یورو قیمت لری څلورمه درجه چې ایکزیکټیو ټریډر بلل کیږی ۳۳۰۰ یورو قیمت لری پینځمه درجه چې ټایکون ټریډر بلل کیږی ۵۵۰۰ یورو قیمت لری شپږمه درجه چې ټایکون پلس ټریډر بلل کیږی ۷۵۰۰ یورو قیمت لری او ور سره په همدې درجه کښې بل پکیج چې پریمیم ټریډر پکیج بلل کیږی ۱۳۷۵۰ یورو قیمت لری اووه درجه چې اینفینیټی ټریډر پکیج بلل کیږی ۲۷۵۰۰ یورو قیمت لری
د پورته یاد شوو پکیجونو تر څنګه ځینې ځانګړی پکیجونه هم شتون لری لکه کمبو پکیج چې ۴۸۰۰۰ یورو شاوخوا قیمت لری او تقریبآ یو میلون ون کواین تولیدوی. باید یادونه وکړم چې هر پکیج په بیله بیله اندازه ون کواین تولیدوی او چې پکیج څومره لوړیږی همدومره مونږ ته کواین ډیر او ارزانه په لاس راځی.
د ډیجیټل پیسې د ارزښت
د ډیجیټل پیسې د ارزښت لوړوالئ په درې شیانو پورې تړلئ دې. د پورتنی معلوماتو په اساس د ون کواین په اړه ویلئ شو چې په راتلونکی کښې به یوه نړیواله ډیجیټل پیسه وی ځکه چې دغه درې واړه برخې یی تر اوسه په بریا سره متوازنې ساتلی دی.
تړلې لیکنې
اقتصادپوهنه
فردا تلويزيون
فردا تلويزيون له کابل څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
کوالا لامپور
کوالا لامپور (کله لامپور) د مالیزیا هیواد لوی ښار دی چې د سلانګور آیالات په زړه کې موقیعت لرې.
د مالیزیا حکومتي او ایداري پلازمینه پوتراجایا ده.
مارکی دو کندورسه
ماري ژان آنتوان نیکلا دوکاریتات یا مارکی دوکندرسه (په فرانسوي ژبه: [maʁi ʒɑ̃ ɑ̃twan nikɔla də kaʁita maʁki də kɔ̃dɔʁsɛ]؛ ۱۷ سپټمبر ۱۷۴۳ – ۲۹ مارچ ۱۷۹۴ زکال) چې د نیکولاس دو کندروسه په نوم پېژندل کېږي، فرانسوي فیلسوف او ریاضي پوه و. د هغه په عقایدو کې له لیبرال اقتصاد، آزادو او مساوي عمومي زده کړو، د اساسي قانون پر بنسټ حکومت او ښځو او ټولو نژادونو ته د اړوندو مساوي حقونو څخه ملاتړ شاملېږي چې د روڼ آندۍ د دورې ارمانونه څرګندوي چې هغه «وروستی شاهد» او د روڼ آندۍ عقل پالنه (Enlightenment rationalism) بولي. نوموړی د فرانسې له انقلابي چارواکو څخه له تېښتې وروسته په بند کې مړ شو.
کې کندروسه د
په ۱۷۷۴ زکال کې کندروسه د تورګوت له خوا د پاریس د ضراب خانې (سکې او مډالونو جوړولو اداره) سرمفتش وټاکل شول. له دغه ځای وروسته کندورسه خپل تمرکز یوازې له ریاضي څخه فلسفي او سیاسي مسائلو ته هم واړوه. په راتلونکو کلونو کې هغه په عامه توګه له بشري حقونو او په ځانګړې توګه د مېرمنو او تورپوستو له حقونو دفاع وکړه (د غلامۍ د یو ضد کس په توګه، هغه په ۱۸۷۰ مه لسیزه کې د تور پوستو د ملګرو په نامه ټولنه (Society of the Friends of the Blacks) کې فعال شو). هغه په متحده ایالاتو کې له نوو رامنځته شوو باورونو ملاتړ وکړ او د فرانسې د بدلون لپاره یې د سیاسي، اداري او اقتصادي اصلاحي پروژو ملاتړ وکړ.
په ۱۷۷۶ زکال کې، تورګو د عمومي کنټرولر له څوکۍ ګوښه شو؛ له همدې امله کندورسه د ضراب خانې له سر مفتشیت څخه خپله استعفا وړاندې کړه خو استعفا یې رده شوه او تر ۱۷۹۱ زکال پورې یې په دغه څوکۍ خدمت ته دوام ورکړ. کندورسه وروسته د Vie de M. Turgot په نامه (۱۷۸۶ زکال) خپل ژوند لیک ولیکه چې په هغو کې یې له تورګو سره د خپلې لیوالتیا په اړه لیکلي و او د هغه له اقتصادي نظریاتو یې ملاتړ کاوه. کندورسه د لوړو څوکیو لاسته راوړو ته دوام ورکړ: په ۱۷۷۷ زکال کې هغه د علومو اکاډمۍ دایمي منشي شو او په ۱۷۹۳ زکال کې یې د دغې اکاډمۍ تر لغو کېدو پورې خپله چوکۍ وساتله؛ په ۱۷۸۲ زکال کې هغه د فرانسې د اکاډمۍ منشي هم شو.
مرستیالي
کندورسه هغه مهال چې د فرانسې انقلاب په ۱۷۸۹ زکال کې فرانسې ته تغیر ورکړ، د جامعې د عقل پالونکې بیارغونې په تمه یې د رهبرۍ رول ولوباوه او له ګڼ شمېر لیبرال اهدافو څخه یې دفاع وکړه. په پایله کې نوموړي په ۱۷۹۱ زکال د پاریس د استازي په توګه قانون جوړونکې جرګې ته لار ومونده او بیا د دغې جرګې منشي شو.
کندورسه هېڅ سیاسي ګوند ته تړلی نه و، خو د ژیروندینانو ترمنځ یې ګڼ شمېر ملګري لرل. هغه د ملي کنوانسیون پر مهال د هغوی له ډلبندیو څخه په ناخوښۍ له دوی ځان لرې کړ.
د ۱۷۹۲ زکال په اپرېل میاشت کې کندورسه د روزنیز نظام د اصلاح طرحه وړاندې کړه؛ د دغې طرحې له مخې؛ هغه د سلسله مراتبو داسې یو سیستم وړاندې کړ چې د روڼ آندۍ د ساتونکو په توګه د کارپوهانو تر نظر لاندې وي او له واک  څخه جلا د عامه آزادیو تضمین کوونکي و اوسي. د دغې طرحې آزادۍ له جمهوري غوښتونکو او مساوات غوښتونکو فضیلتونو سره په ټکر کې وبلل شوې، د وګړو ښوونه او روزنه بېرته اشرافو علماوو ته پرېښودل شوه او د کندورسه وړاندیز د جرګې له خوا د منلو وړ و نه ګرځېد. څو کاله وروسته، په ۱۷۹۵ زکال کې هغه مهال چې تریمدوریان واک ته ورسېدل، ملي کنوانسیون د کندورسه د وړاندیز پر بنسټ روزنېزه طرحه تصویب کړه.
هغه د نوي دولت لپاره د ښځو د رایو ورکولو له حق څخه ملاتړ وکړ؛ په ۱۷۸۹ زکال کې یې په دې اړه de la Société de مجلې ته لیکنه وکړه. همدارنګه یې په ۱۷۹۰ زکال کې یې د ښځو لپاره د تابعیتي حقونو اړوند (De l'admission des femmes au droit de cite) مقاله خپره کړه.
د ۱۷۹۲ زکال په ډسمبر میاشت کې نوموړی د شپاړسم لویي د محاکمې پر مهال په داسې حال کې چې د هغه له محاکمې یې ملاتړ کاوه خو هغه ته یې د اعدام له جزا ورکولو سره مخالفت وکړ او په عمومي کنوانسیون کې یې د پاچا د اعدام په مخالفت کې خبرې وکړې – هغه وړاندیز وکړ چې پاچا دې د غلام په توګه په ګالي بېړیو کې د اجباري کار په موخه تبعید کړي.
کندروسه د اساسي قانون د کمېټې غړی او همدارنګه د جیروندین اساسي قانون د پروژې (Girondin constitutional project) اصلي لیکونکی و. دغه اساسي قانون هېڅکله رایو ته وړاندې نشو. هغه مهال چې مونتاناردانو د کنوانسیون واګې ترلاسه کړې، د فرانسې د ۱۷۹۳ زکال اساسي قانون یې ولیکه. کندورسه په دغه کار کلکه نیوکه وکړه او په پایله کې یې هغه خاین وباله. له همدې امله د ۱۷۹۳ زکال د اکټوبر په ۳ مه د هغه د نیولو حکم صادر شو.
نیول او مړینه
له یاد حکم سره کندورسه اړ شو ځان پټ کړي. له همدې امله د پاریس په Vernet,، Rue Servandoni کې د ممي په کور کې د پنځو (یا اتو) میاشتو لپاره پټ شو. په همدغه ځای کې نوموړي خپل اثر Esquisse d'un tableau historique des progrès de l'esprit humain (د انسان د روح له ودې څخه د تاریخي انځور طرح) ولیکه چې له مړینې وروسته یې په ۱۷۹۵ زکال کې خپور شو، هغه چې د روڼ آندۍ او تاریخي تفکر یو له اصلي متونو شمېرل کېږي. په دغه کتاب کې د تمدن تاریخ د علومو د پرمختګ له مخې بلل کېږي چې د علمي پراختیا، بشري حقونو د پراختیا او او عدالت ترمنځ اړیکه څرګندوي؛ همدارنګه د راتلونکې عقلاني ټولنې ځانګړنې چې په بشپړ ډول د علمي پوهې له مخې رامنځته کېږي، انځور کوي.
د ۱۷۹۴ زکال د مارچ په ۲۵ مه کندورسه په دې پوی شوی و چې نور خوندي نه دی، له همدې امله یې خپل پټن ځای پرېښود او هڅه یې وکړه، له پاریس څخه وتښتي. هغه د پټېدو په موخه د ژان باپتیست سوارد په نامه د خپل ملګري کور ته چې په ۱۷۷۲ زکال کې یې ورسره ژوند کړی و لاړ؛ خو هغه له دې امله په خپل کور کې ځای ورنکړ چې فکر یې کاوه د دغې سیمې کوم څوک به ورسره خیانت وکړي. دوه ورځې وروسته هغه په کلامارت (Clamart) کې ونیول شو او په بورګ – لا – رن (Bourg-la-Reine) کمون کې (چې د انقلاب پر مهال د "Queen's Borough"  پر ځای د Bourg-l'Égalité «د مساوات ځای» په نوم پېژندل کېده) بندي شو. چېرې چې دوه ورځې وروسته د هغه مړی په هماغه خونه کې چې بندي و وموندل شو. تر ټولو معلوم نظر دا دی چې ملګري یې پیر ژان جوج کابانیس ورته زهر ورکړي و او له هغو یې استفاده کړې. له دې سره یو شمېر تاریخ لیکونکي په دې باور دي، چې کېدای شي هغه وژل شوی وي (له دې امله چې هغه ډېر د درناوي وړ او د ټولو په زړه کې یې ځای درلود، نو کېدای شي د اعدام کولو پر ځای یې وژلی وي) ژان پیر برانکورت (په خپل اثر L'élite, la mort et la revolution) کې ادعا کوي چې کندورسه د تریاکو او تاتوره (Datura stramonium)  په ترکیب سره وژل شوی.
کندروسه په نمایشي ډول په ۱۹۸۹ زکال کې د فرانسې د انقلاب د ۲۰۰ مې کلیزې او په روڼ آندۍ کې د مرکزي شخصیت لرلو په ویاړ خاورو ته وسپارل شو. د هغه تابوت خالي و، ځکه د هغه له جسد څخه چې د بورګ – لا – رن په کمون کې خښ شوی و، تر ۱۹ مې پېړۍ پورې څه شی نه و پاتې شوي.
ماتريديه
ددې ډلې بنسټ اېښودونكې
ددې ډلې بنسټ اېښودونكې ابي منصور ماترېدي ( په ..... زوكړې) سمرقندي، چې د (ماتريد) سيمې ته منصوب دى، چې دده له مرگ څخه وروسته پدې نامه مشهوره شوه.
د بنسټ اېښودنې نامتو غړي
د ماتريدي كلامي ډله (فرقه) له يو لړ لوړو ژورو څخه په تېرېدو سره ددې ډلې د بنسټ اېښودونكي (ابو منصور ماتريدي) له مړينې څخه وروسته د هغه په نامه مشهوره شوه. لكه څرنگه چې د اشعريانو ډله د ابي حسن اشعري له مرگ څخه وروسته د هغه په نامه مشهوره شوه. نو دارنگه دا ډله هم د ماتريدي په نامه مشهوره شوه.
مسجد الحرام
مسجد الحرام (په عربي ژبه : مسجد الحرام ) د سعودي عرب په مکه ښار کې د لوېديځې الحجاز سيمې د کعبې خونې شاوخوا راچاپېره پروت دی. دا هاغه ځای دی چې د نړۍ مسلمانان د پينځه وخته عبادت په مهال خپله مخه وراړوي. دغه جومات ته د اسلام سپېڅلی او مشر جومات هم وايي.
انځورونه
.
سرچينې
وېشنيزه:جوماتونه
سمندري غومبسه
سمندري غومبسه (په لاتين: Chironex fleckeri) د مېډوسایانو څخه یو زهرلرونکي ژوي دي چې په اسټراليا کې ژوند کوي.
توصيف
سمندري غومبسه د سمندرو ژويو څخه تر ټولو زهرلرونکي مېډوسا دي چې د Cubozoa په کورنی او د Chironex په جنس پورې اړه لري. نوموړی ژوي په ځانگړي ډول په Cairns کې د اکتبر څخه تر مې پورې پېښېږي. سمندري غومبسه شپږ سترگې لري، د سر اوږدوالي یی ۲۵ سانتيمتره او ټول ژوي ۳ متره درلودلای شی.زهر یی پر زړه باندي آغېزه لري او بالغ انسان وژلای شی.
وېشنيزه:سمندري ژوي وېشنيزه: کنیداریا
افغان نيوز تلويزيون
افغان نيوز تلويزيون له کابل څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
ارجنټاین
ارجنټاين په سویلي امریکا کې پروت هیواد دی چې پلازمینه یې د بیونوس آیرس ښار دی.همدارنگه ارجنټاین همدارنگه د پراخوالي له لحاظه په سویلي امریکا کې دویم او نړۍ کې اتم هیواد دې.
ارجنټاين، په رسمې توګه د ارجنټاين جمهوريت د جنوبې امريکا په منځنۍ برخه کې پروت هېواد ده. ارجنټاين ۲۷۸۰۴۰۰ کیلومتره مربع  او يا ۱۰۷۳۵۰۰ مربع مايل مساحت لري، چې د مساحت له مخي په نړۍ کې د هسپانوې ژبي تر ټولو ډېر ويونکي لري. له برازيل څخه وروسته په جنوبي امريکا کي دويم، په امريکا کي څلورم او په نړۍ کي اتم لوی هېواد دی. لویديځ لوري ته له چېلي سره په سویلي مخروط (Southern Cone) لويه برخه نښلوي، شمال ته یې بوليويا او پاراګوای، شمال ختیځ ته یې برازیل، ختیځ ته یې يوروګوای او سویلي اتلانتیک سمندر او جنوب ته د ډرېک له لارې (Drake Passage) سره ګډه پوله لري. ارجنټاين يو فدرالي حکومت دی چې په ۲۳ ولايتونو او يو خپلواک ښار، بونیوس ایروس، کوم چي د هېواد فدرالي پلازمېنه او تر ټولو لوی ښار دی، وېشل شوی ده. د فدرالي سیستم تر چتر لاندې هر ولایت او پلازمېنه خپل اساسې قانون لري. ارجنټاين د انټرکټيکا پر ځینو سیمو، فالکلنډ ټاپوګانو، سويلي جورجيا او سويلي سنډويچ ټاپوګانو د ملکیت دعوا لري.
په سوکالۍ کي د نږدې بې سارې زياتوالي له امله ارجنټاین د شلمي پېړۍ په پيل کي د نړۍ اووم تر ټولو بډايه هېواد وګرځید. په ۱۸۹۶ ز کال کې، د ارجنټاین د سړي سر ناخالص توليد (GDP per capita) د متحده ایالاتو څخه ډېر شو او لږ تر لږه ۱۹۲۰ ز کال څخه د مخه په دوام داره توګه په لسو غوره هېوادونو کي شامل و. اوس مهال په نړۍ کې په ۷۱ م کتار کې ولاړ ده. د  ۱۹۳۰ ز کال د لوی فشار څخه وروسته، ارجنټاین سیاسي بې ثباتۍ او اقتصادي زوال ته ور ټیله شوی و، چې له امله یې دا هېواد بیرته لږوده موندونکو هېوادونو ته ور وګرځېد، که څه هم د څو لسیزو لپاره د نړۍ په پنځلسو بډايو هېوادونو کې پاتې و. په ۱۹۷۴ ز کال کې د ولسمشر جان پیرون (Juan Perón)َ له مړينې وروسته، د هغه کونډه او مرستیاله، ايسابيل پیرون (Isabel Perón) مخکې له دې چې په ۱۹۷۶ ز کال کې له واکه ګوښه شي، ولسمشره شوه. له هغه وروسته پوځي جونتا (پوځې کودتاه)، چې د متحده ایالاتو له خوا يې ملاتړ کېده په دې چټله جګړه کې یې په زرګونو سیاسې منتقيدین، فعالين او کين اړخه تعقيب او ووژل، دا هغه دولتي ترهګري او مدني ناکرارۍ وي چې په ۱۹۸۳ ز کال کې د ولسمشر په توګه د راول الفونسین تر ټاکل کېدو پورې یې دوام وموند.
ارجنټاین یو سیمه ییزه ځواک دی او په نړيوالو چارو کې یې د منځني ځواک په توګه خپل تاریخي حيثت ساتلی ده. ارجنټاین یو پرمختللی هېواد دی چې د بشري پراختیا په شاخص کې ۴۶ م مقام او په لاتینې امريکا کې له چيلي وروسته دويم لوړ ځای لري. دا په سويلي امريکا کي دویم لوی اقتصاد لري، او د G15 او G20 غړیتوب لري. ارجنټاین د ملګرو ملتونو، نړيوال بانک، د سوداګرۍ نړيوال سازمان، مېرکوسور، د لاتینې امریکا او کارابین هېوادونو او ايبيرو امریکايي هېوادونو د سازمان بنسټ ايښودونکی غړی هم دی. د ۲۰۲۲ ز کال د جنوري له میاشتې راهيسې ارجنټاین د اروپا د اقتصادي همکارۍ سازمان (OECD) ته يو نوماند هېواد دی.
ريښه پيژندنه
د ارجنټينا نوم شايد لومړی د وينيتېن (Venetian) او جينيوس (Genoese) ملاحانو له خوا ورکول شوی وي، لکه جيواني کابوټو(Giovanni Caboto). په هسپانوي او پرتګالي ژبو کې د سپين زر کلیمې په ترتيب سره پلاټا او پراټا دي او له سپین زرو څخه جوړ شوي پلاټیدو او پراټيدو دي. ارجنټينا په لومړي ځل د سپينو زرو غرونو افسانې سره تړاو درلود چې دا د اروپايي پلټونکو لا پلاټا بسين (La Plata Basin ) تر منځ ويل کيده.
په هسپانوي کي لومړی لیکل شوی نوم له لا ارجنټينا استفاده شوی، په ۱۶۰۲ ز کال مارتین دل بارکو سينتينرا يو شعر دا سیمه تشریح کوي. که څه هم ارجنټینا په ۱۸ مه پېړۍ کې لا په عام ډول استعمالیده، دا هېواد د هسپانوي سترواکۍ له خوا په رسمي ډول د «ويسیرویالټی ريو دی لا پلاتا "Viceroyalty of the Río de la Plata"» په نوم یادیده چې له خپلواکۍ وروسته بیا د ريو دی لا پلاتا متحده ایالتونه "United Provinces of the Río de la Plata"    په نوم ونومول شو.
د ۱۸۲۶ ز کال اساسي قانون کی د لومړي ځل لپاره د «ارجنټين جمهوريت» نوم په قانونې اسنادو کي شامل شو. د «ارجنټين کونفيدريشن» نوم هم په عام ډول کارول کېده او د ۱۸۵۳ ز کال اساسي قانون کې رسمي شو. په ۱۸۶۰ ز کال کې د جمهوري ریاست د يو فرمان له مخې د هېواد نوم د «ارجنټین جمهوریت» په نوم وټاکل شو او د هغه کال د اساسي قانون تعديل له ۱۸۱۰ ز کال راهيسې ټول نومونه په قانونې توګه د اعتبار وړ وبلل.
په انګليسي کې دا هېواد په دوديز ډول د «ارجنټین» په نامه يادېږي، په هسپانوي کې بیا په عادي توګه ورته «ارجنټېنا» استعمالېږي او يا شايد د بشپړ نوم «ارجنټين جمهوریت» د ناسم لنډیز پایله وي. ارجنټين د شلمې پيړۍ له نيمايي څخه تر وروستیو پورې له موډ نه ولوېد، خو اوس دا هېواد په ساده ډول د ارجنټینا په نامه ياديږي.
تاریخچه
په دغه سیمه کې د انسان د ژوند لومړنۍ نښې چې اوس د ارجنټاين په نوم پېژندل کيږي د پا ليولټيک دورې پوري اړه لري، چې ان د ميسوليتيک او نيوليتيک دورو ته هم رسېږي. د اروپا د استعمار تر دورې پورې، ارجنټاين د ډېرو مختلفو ټولنيزو سازمانونو او کلتورونو سره سره ډېر لږ نفوس درلود، چې په دريو اصلي ډلو وېشل کېدای شي: لومړۍ ډله د خټېنو لوښو له پراختيا پرته په عادي ډول د حيواناتو ښکار او خواړه راټولول، لکه: سېلکنم او ياغان چي په بې شمېره توګه په سویل کې اوسېدل. دويمه ډله پرمختللي ښکاريان او د خوړو راټولونکي دي، چې په هغو کې د مرکزي ختیځ پيولچې، کيورنډي او سيرانوس، په سویل کې ټیحولچ - چې دا ټول د مپوچ له خوا چې له چيلي څخه را خواره شوي وو، ونیول شول- او په شمال کي کوم او ويچي. وروستۍ ډله بزګران دي چې خټين لوښي لري، لکه: په شمال ختيځ کي چاررا، مينوني او ګوراني چې د خپل ژوندانه لپاره به یې ځنګلونه وهل او سوځول، په شمال لويديځ کې د ډیاګويتا پرمختللي سوداګريز کلتور، چي د 1480 ز کال په شاوخوا کې د انکا امپراطورۍ له خواه فتح شو، د هېواد په مرکز کي د ټوکونوټ، هېنیه او کمېېر او حورپ په مرکزي لويديځ کي کلتور و، چې د لاما غواګانې يې روزلي او د انکا اوسېدونکو تر تاثير لاندې و.
سرچينې
‎
وېشنيزه:ارجنټاين وېشنيزه:هېوادونه
غازي محمد ايوب خان
thumb|289px|غازي محمد ايوب خان thumb|ايوب خان
مخينه
سردار محمد ايوب خان د انگرېزانو په مقابل کې د افغان او انگليس په دويمه جگړه کې برخه درلوده او د اسلامي ولولو له کبله ورته د غازي لقب ور په برخه شوی دی. نوموړی له دې کبله د افغانستان  ملي اتل هم يادېږي. دی د امير شېر علي خان زوی وو. مور ېې د ننگرهار د لالپورې د سعادت خان لور وه.
امير ته د بښنې ليک لېږل
کله چې غازي ايوب خان له ايران څخه راستون شو او د لوېديځې سيمې د چارو واک يې خپل کړ، نو پلار ته ېې له هرات څخه مزار شريف ته د بښنې يو ليک واستاوه. امير شېر علي خان د ۱۲۵۸ لمريز کال چې د ۱۸۷۹ زېږيز سره سمون خوري د هماغه کال د کب مياشت په ۳ مه په مزار شريف کې ومړ او افغانستان يو ځل بيا د انگرېزي ښکېلاک تر بريد لاندې راغی.
د افغان انگليس دوهمه جگړه
د ۱۸۷۸ زېږيز کال په نومبر مياشت کې انگرېزي ښکېلاکگرو ځواکونو د دويم ځل لپاره پر افغانستان تېری وکړ. کابل او کندهار ېې ونيول، چې پر ضد ېې د هېواد په بېلابېلو سيمو کې پاڅونونه پيل شول. امير يعقوب خان د ۱۸۷۹ ز کال د مې مياشت په ۲۴ مه له يرغلگرو انگرېزانو سره د گندمک تړون لاسليک وکړ. دا هماغه تړون وو چې افغانان يې د شرمېدلي تړون په نامه يادوي. دا تړون د انگرېزانو د سفير پيېرې لويېس ناپولېيون کيوانارې سره شوی وو. تر دې وروسته د کابل خلک د دغه سفير په پرضد راپاڅېدل او هغه ېې د کابل په بالاحصار کې وواژه. انگرېزانو د خپل سفير کېوناري د غچ اخيستو په موخه د خيبر ، کرمې او کندهار دريو لوريو څخه پر افغانستان يرغل وکړ. امير محمد يعقوب خان چې د انگرېزانو د مخنيوي په خاطر د لوگر خوشي ته د انگرېزانو قرارگاه ته ورغلی وو، ونيول شو او بيا څو مياشتې وروسته انگرېزانو هغه د واک له گدۍ څخه گوښه او په ۱۸۷۹ ز کال د ډسمبر په لومړۍ نېټه ېې د يوه پوځي ټولگي په ملتيا برتانوي هند ته جلاوطن کړ.
ملي پاڅون ته د ولس چمتو کول
سردار ايوب خان دغه وخت په هرات کې وو. له دغه ځايه ېې د ملي مشرانو په مشورې د انگرېزانو پر ضد د جهاد او پاڅون هوډ وکړ. له يوې خوا په هرات کې د لښکرو په ترتيب، نظم او چمتووالي بوخت شو، له بلې خوا ېې امير عبدالرحمان خان ته بلنه ورکوله چې د برتانوي هند د يرغلگر پوځ پر وړاندې له ولسي پاځون سره يو څای شي. امير عبدالرحمان خان دا مهال يانې د ۱۸۸۰ زېږيز کال په مارچ کې د انگرېزانو له منگولو څخه د هېواد د ژغورنې په تکل د هېواد په شمالي سيمو کې د پاڅون خبرتياوې ځړولې او په دې نوم ېې پر ځان خلک راټولول چې له ده سره د انگرېزانو پر ضد پاڅون او جهاد کې ملگري شي تر څو له دوو خواوو څخه پر دوښمن مرگوني گوزارونه وکړي. خو عبدالرحمان خان د نوموړي دا بلنه رد کړه او هغه ته ېې په ځوابيه ليک کې وليکل چې:«اوس له انگرېزانو سره دوښمني کول د افغانستان په گټه نه ده. امير شېر علي خان همدغه تېروتنه وکړه، ځکه له منځه ولاړ، تاسو هم له انگرېزانو سره د سولې لار ونيسۍ» نږدې دوه مياشتې وروسته په هرات کې ملي مجاهدينو ته د امير عبدالرحمان خان له خوا د دوی رد ځواب ورسېد. هغوی ډېر خواشيني شول او غوسه شول نو هوډ ېې وکړ چې په يوازې ځان به دغه ملي او اسلامي دنده ترسره رسوي ، نو هم هغه و چې د هرات افغاني لښکرې د سردارغازي ايوب خان په مشرۍ د فراه او گرشک پر لارو کندهار ته د تللو له پاره چمتو شوې. د لښکر شمېر او د چارو سپارل سردار ايوب خان د هرات د حکومت چارې د امير محمد يعقوب خان زوی او وليعهد موسی جان او لوی نايب خوشدل خان ته وسپارلې او په خپله ېې د چمتو کړي لښکر سره چې شمېره ېې په ځينو تاريخونو کې دولس زره ۱۲۰۰۰ ، ځينو کې اته زره ۸۰۰۰ ، او په ځينو نورو کې بيا ۵۵۰۰  تنه سپارو ، پلي  او په توپخانه سمبال پوځونه ښودل شوي دي له هرات څخه د کندهار پر لور روان شو.
د ميوند پر دښته جگړه تودېدل
د ميوند پر دښته د ايوب خان په مشرۍ افغاني لښکر له زرگونو انگرېزي لښکر سره چې په ډول ډول وسلو سمبال و جگړه پيل کړه. له څو ورځو پرله پسې جگړې وروسته له ټول انگرېزي پوځ څخه ۶۰۰ تنه د جگړې له ډگر څخه په تېښته بريالي شول او نور ټول ووژل شول. دا چې د انگرېز وسايل په خيبر ، کابل ، جلال اباد او کوېټه کې ډېر و نو ېې د ځينو مخبره کړېو په لاس د کابل قرارگاه ته د انگرېز يو جنرال ته چې نوم ېې جنرال ستورات و تلگراف ولېږه چې جگړه د لوی کندهار د ميوند په سيمه کې سخته ده او انگرېزي لښکر ټول تباه شوی نو جنرال هک پک او غوسه ورغله نو ېې د يو بل جنرال ته چې نوم ېې رابرټس و امر وکړ چې په چټکۍ سره دې مرسته کندهار ته ورسوي څو نور افغانان وځپي. په ځپل شويوکې د افغان ولسي وگړو هم ډېره مرگ ژوبله ليدلې وه. انگرېز په افغانانو بيا يرغل وکړ او خپلو پاتې شوو ځينو پوستو ته ېې مرستې ورسولې يوه خواته دميوند پر دښته پراته دپرنكي پوځونه په هرډول وسلو او وسايلو سمبال شول له بله خوا افغانان په ډېرو لږو وسلو خو دايمان او عقيدي په وسله سمبال و د هغوى مقابلې ته راوتلي و او په دې نيت او تكل و چي دغه كفري لښكرې له خپلې خاروې څخه وباسي .هلته د غازيانو د جگړې د پای شپو ورځو څخه يوه ورځ دمخه ۱۸۸۰ م ز کې د جولای مياشت په ۲۶مه امير عبدالرحمان خان د کابل په پلاز کېناست او دېخوا د هيواد د ازادي غوښتونکو پاڅون څه نا څه ټکنی و. د تاريخپوهانو له اړخه داسې وايي: د افغاني غازيانو سره په دغه جگړه كې افغانې ميرمنې هم شاملې وې چي ځينو يې غازيانو ته خواړه اوبه او باروت وررسول او ځينو له خپلو پلرونو ، ورونو او ميړونو سره اوږه په اوږه ددښمن مقابلې ته راوتلې وې، يوه له دغو نومياليوښځينه و څخه پېغله ملاله ميوندۍ هم وه. چې وروسته بيا د انگرېزانو لخوا شهيده کړای شوه. د افغانانو تر منځ د ملالې ميوندۍ او د ميوند د جگړې ياد د هغې اتلې له ټپې څخه څرگندېږي.
د پښتنو خويندو، ميندو مرستوله کبله هم د انگرېز د ډېرو تمو سره چې کندهار ته به د پوځ مرستې بشپړ پړاؤ پر مخ بيايی او يا به هغوی له افغان جنگياليو څخه خلاسوي بېرته به کوټې ته مخه کوي يو ارمان پاتې شوی و خو بيا د ځينو کورنيو جاسوسانو له خوا گټلې جگړه د انگرېزانو په دسايسو ټکنۍ شوه او د غازي ايوب خان سره ېې د هغه تره امير عبدالرحمان خان په جگړه ښکېل کړ. هلته د ميوند فاتح غازي ايوب خان لس ورځې د شهيدانو د تدفين او د انگرېزي يرغلگر پوځونو د زرگونو مړو د ښخولو او د لښکر د تنظيم په چارو کې بوخت پاتې شو.
د انگرېز درغلي
په کندهار کې د انگرېزي ځواکونو مشر جنرال پرايمروز وکړای شول چې له يوې خوا د پاتې پوځيانو له پاره اذوقه او اکمالات وربرابر کړي او له بلې خوا د ښار دفاعي مورچلې ټينگې او ځان د اوږدې دفاع له پاره چمتو کړي. په همدغه وخت کې له کابل څخه په کندهار کې د انگرېزي پوځ قوماندانۍ ته دا ډاډ هم ورکړل شوی و چې که تر يوې مياشتې پورې د غازيانو په وړاندې مقاومت وکړای شي د دوی ځواکونه به له کابل څخه د هغوی ژغورنې ته ورورسېږي. کله چې افغاني غازيان د ميوند له فتحې لس ورځې وروسته د کندهار ښار ته ورسېدل ، نو له بېلا بېلو خواؤ څخه ېې پر دښمن بيا بريدونه پيل کړه. ځای په ځای ېې هغوی ته د مرگ ژوبله او مالي زيانونه ورواړول ، تر دې چې د ښار نیول بيخي نږدې شوي و. په همدغه وخت کې د انگرېزي قواؤ بولندوی جنرال پرايمروز يوه حيله (دوکه) په کار واچوله او هغه دا چې د محمد زيو د کورنۍ يوه زړه بوډۍ چې د سردار شېر علي خان نيا او د سردار مهردل خان مور وه او په ټوله کورنۍ کې ېې ډېر نفوذ هم درلود ، انگرېز بولندوی هغې ته مور ويلي و ، هغه ېې د زړه سوي او څه رشوت په مقابل کې دې ته چمتو کړه چې په غازي سردار ايوب خان پسې ولاړه شي او له هغه څخه انگرېزانو ته څلوېښت ورځې مهلت وغواړي ، چې له مخې ېې هغوی د خپلو ځواکونو د وتلو او سفر چارې تنظيم کړي. نو بيا به د کندهار ښار غازيانو ته پوره پرېږدي او انگرېز به په خوښه برتانوي هند ته ولاړ شی. انگرېزانو ته د مهلت غوښتلو لپاره سردار ايوب خان د بوډۍ دغه خبره ومنله. له دې نه و خبر چې هلته په کابل کې انگرېزي ځواکونو له امير عبدالرحمان خان سره موافقې ته رسېدلي دي چې څه پوځونه به ېې د بت خاک په لاره د جلال اباد او بيا پېښور ته درومي او ځينې به کندهار ته خپل کلابند پوځونو د ژغورنې لپاره ځي. وروسته به کندهار امير عبدالرحمان خان ته سپاري او دوی به له کندهار څخه روغ رمټ کوېټې ته اوړي. د همدې موافقې له مخې رابرټ سل له خپلو پوځيانو سره د ۱۸۸۰ م زېږيز د اگست په اتمه ، په داسې حال کې چې د امير عبدالرحمان خان فرمان او ساتونکي د سردار شمس الدين خان زوی سردار عزيز خان ورسره و ، له کابل څخه حرکت کوي. نوموړي په لاره کې د امير هغه فرمان چې خلکو ته ېې په کې د خپلې پاچايۍ او د انگرېزانو د وتلو ډاډ او مبارکي ليکلې وه. ځای په ځای خلکو ته د ډاډ په موخه ښکاره کواوه او دغسې انگرېزي ځواکونه روغ رمټ د اگسټ په ۲۷ مه نېټه کندهار ته ورسېدل. په سبا ېې په ناڅاپه توگه د غازيانو پر مورچلونو بريدونه پيل کړل. دلته ېې د پښتنو قبايلو تر منځ او په تېره د اکا او وراره اعتبار هم تر سوال لاندې راوست چې له مخې ېې عبدالرحمان خان مجبور پر دې شو چې د انگرېز سره د ايوب خان پر ضد ودرېږي. لدې سره غازيان له لږو او ډېر مقاومت څخه وروسته خواره واره او مجبوره شول چې بېرته د هرات په لور ولاړ شي.
پاتې ژوند او مړينه
انگرېزانو د کندهار ښار د امير عبدالرحمان خان ځواکونو ته وسپاره و پاتې پوځونه ېې له موقع څخه په استفادې سره روغ رمټ د افغانستان له پولو واوښتل او برتانوي هند ته ولاړل. تر هغه چې د سردار غازي ايوب خان ځواکونه او لښکرې بيا راټولېدې او هرات ته رسېدلې د امير عبدالرحمان خان ځواکونه د عبدالقدوس خان اعتمادالدوله په مشرۍ د هزاره جات پر لار هرات ته رسېدلې او هغه ېې نيولې و. سردار ايوب خان مجبور شو چې له خپلو څو ملگرو سره اوسيني ايران ته بيا ولاړ شي. څه موده ايران کې و ، بيا برتانوي هند ته ولاړ. د ژوند تر پايه ېې په لاهور او راولپنډۍ کې د بېوزلۍ او جلا وطنۍ په حال کې شپې ورځې تېرولې. بالاخره دغه نوميالي غازي د ۱۹۱۴م زېږيز کال د اپرېل په ۱۷مه نېټه لاهور کې د ۵۷ کالو په عمر وفات شو او د هغه د خپل وصيت له مخې چې وېلي ېې و د افغان په خاوره کې بايد خښ شي. د پېښور ښار د سيد حبيب په هديره کې خاورو ته وسپارل شو. د غازي ايوب خان پاتې ټبر نيم په ننگرهار کې اوډېره په پېښور کې مېشته ده.
باندنۍ تړنې
د مېوند فاتح دلته پروت دی - د علي جان ليکنه
وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:غازيان وېشنيزه:د افغانستان نوميالي وېشنيزه:اتلان
امروز تلويزيون
امروز تلويزيون له کابل څخه خپرېدونکی افغاني تلويزوني چينل دی.
وېشنيزه:افغاني رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ
خيال محمد
استاد خيال محمد د پښتو ژبې د کلاسيکې موسيقۍ، ولسي موسيقۍ او د نوې موسيقۍ په برخه کې نه يوازې په پښتونخوا کې بلکې په اسيا کې يوه پېژندل شوې څېره ده. استاد خيال محمد د خېبر د چوره کلي د اوسېدونکي د سپين گل ځوی دی. نوموړی په هډ پښتون او د اپريدو د ملک دين خېل په ټبر پورې اړه لري. سپين گل خان د خېبر د چوره کلي ؤ او پېښور ته يې کډه کړې وه او استاد خيال محمد په ۱۹۴۶ زېږيز کال کې په پېښور کې زېږېدلی دی. د استاد خيال محمد اته سکه وروڼه او دوه خوېندې وې، چې درې وروڼه چې له خيال محمد څخه مشران وو او يوه خور يې په حق رسېدلې ده. دی د خپل پلار څلورم ځوی دی.
کورنی ژوند
اوس څلور وروڼه او يوه خور لري، چې دی يې منځوی دی، دوه وروڼه ترې مشران او دوه ترې کشران دي. استاد خيال محمد دوه ښځې لري، چې يوه مېرمن يې ژوندۍ ده. د مشرې ښځې يې اووه او د کشرې ښځې يې اته اولادونه دي. لومړی واده يې په ۱۹۶۳ زېږيز کال کې کړی دی. په ۱۹۶۴ زېږيز کال کې يې لومړی ځوی او په ۱۹۶۵ زېږيز کال کې انور خيال پېدا شوی دی. د استاد خيال محمد د موسيقۍ د فن آغاز په دې هکله نوموړی د آلمان غږ د راډيو سره په يوه مرکه کې وايي: زما والد صيب هم له موسيقۍ سره تړون درلود، زما مشر ورور سيف الملوک هم د پېښور د راډيو نه به سندرې وييلې. په دې کې څه عجيبه غوندې خبره خو دا ده چې مونږ به هم دا راډيو اورېدلو ورته به کله مخې ته شو او کله شا ته چې د راډيو نه سړی دا آواز څنگه راوباسي، نو حقيقت دی چې د يوه دوکاندار سره داسې غټ غوندې راډيو وه، زه يې شاته راغلم په دغه وخت زمونږ د ورور پروگرام وو مطلب دا دی، چې ورور دی هرڅنگه چې وي خوږ وي، خو دغه ډېره څه سيده ساده زما نه وه او زمونږ ماشومتوب و، نو هغه راډيو ته زه شاته ودرېدم، چې ما وې گوره چې په دې کې ناست وي، خو دا سوچ خو زمونږ نه وه دا څه عجيبه غوندې کار دی، نو پس د هغې نه هم زمونږ ددې سره شوق و او زما والد صيب او زما ورور هم باجه، تبله، ډول سره اشنا وو زما مشر ورور زه په ۱۹۵۸ زېږيز کال کې پېښور راډيو ته راوستم وييلې راشه آزموينه دې اخلم، که د راډيو والا منظور کړې، نو زما هم شوق و ورسره نو ورغلم، په هغه وخت کې رشيد علي دهقان صيب د راډيو د موسيقۍ د پروگرام مشر و او ما دا سندره وويله: نن مې د ښکلې ځوانۍ بيا نوی دوران دی په هغه وخت کې چې تبله راسره چا غږولې وه، خدای دې وبخښي د هغه ثمرگل نوم و او شپېلۍ چې راسره چا غږولې وه، د هغه گل رحيم نوم و. هغه دواړه اوس خدای بخښلي دي او په دې مې فخر دی چې استاد بختيار راسره دی. دغه سندره ازمېښتي شکل کې ما وويله او هغوی ريکارډ کړه. د پېښور د راډيو نه په دغه وخت کې ريکارډ ميکارډ نه وو، چا چې به څه وويل د هغه وخت سره به وو، نو خبره به ختمه وه، نو زما په خيال په هغه وخت سره چې د راډيو کوم مشران وو، نو زما د اواز پرې لږ څه اثر شوی و نو مونږ چې سندره څنگه وويله نو مونږ ته يې ريکارډ واورولو، بيا زه هم په سوچ کې شوم. د غزل د موسيقۍ نوی رنگ استاد خيال محمد لس اته کاله د سندرو نه لاس اخيستی و او يوازې د تبلې او باجې سره يې شوق ساتلو، خو بيا خدای بخښلي رفيق شينواري دی بېرته سندرو ته تشويق کړ او په دې لړ کې يې د غزل موسيقۍ ته نوی رنگ ورکړ. دی په دې هکله پخپله وايي: رفيق شينواری دې خدای وبخښي نو ما سره به يې گپ لگولو، چې وروره تا ولې راډيو ته شاکړې ده، په تا کې زه لږ څه وينم. دی ډېر يو پوه سړی و، پخپله يې هم سندرې ويلې وې او بيا په راډيو کې کمپوزر شو. ما ورته وويل چې بس رفيق جانه! زما زړه اوس نه غواړي، تسلي خپله راته نه ميلاوېده، خو داسې يو وخت راغی، چې ده وييل ټپه، چاربېته بدله خو زمونږ روايتي شی دی بنيادي غزل هم پکې شته دی، دې غزل ته يو رنگ ورکول په کار دي. رفيق بيا ما ته وويل چې سبا ته ريکارډنگ دی راډيو ته ځو، نو بيا زه اتلس کاله پس راډيو ته ولاړم. دوه درې سندرې مې وويلې لکه د ارباب ودود کلام: اوس دې يادونه افسانې ښکاري دا څه دستور د زمانې ښکاري او د حمزه صيب کلام ژوند ته وگوره ژوند څه دی؟ همه کار کار دی هغه ژوند په مرگ حساب دی، په دنيا چې بې روزگار دی
استاد خيال محمد او شاعري ذوق
استاد خيال محمد تر دې دمه د ډېرو پخو لرغونو ، پخوانو او معاصرو شاعرانو ، استادانو شعرونو ته روح وربښلی چې د سندارا خوند یې تر نوي نسل پورې تل پاتې په خولو کې بوږنېږي. په دغو شاعرانو کې د سیمې لوی فیلسوفو او صوفيانه شاعرانو او ملنگانو مبارزو شاعرانو لکه خوشال خان خټک ، عبدالرحمان بابا ، خاطر اپريدی ، ساحر اپريدی ، اجمل خټک ، عبدالغني خان محمد زی ، شمس الزمان شمس ، ارباب عبدالودود ، شمس بونيری ، افگار بخاري ، رحمت شاه سايل ، محمد اعظم اعظم ، امير حمزه شينواری او داسې د نورو شاعرانو شعرونه د سندرو روح ته سپارلي دي.
وېشنيزه:پښتونخوا سندرغاړي وېشنيزه:پښتانه سندرغاړي وېشنيزه:افغان سندرغاړي
د متحده ایالاتو پوځي تاریخ
د متحده ایالاتو پوځي تاریخ له دوو پېړیو زیات مهال ته اړوندېږي. د دغو کلونو په اوږدو کې، د متحده ایالاتو نوي رامنځته شوی هېواد له لویې بریتانیا څخه د خپلواکۍ له جګړې څخه (۱۷۷۵-۱۷۸۳ ز کال)، د امریکا د کورنۍ جګړې (۱۸۶۱-۱۸۶۵ ز کال) پر مهال او وروسته له متفقینو سره په دویمې نړیواله جګړه (۱۹۴۱-۱۹۴۵ ز کال) کې په همکاري کولو وده وکړه؛ چې د شملې پېړۍ څخه تر نن مهاله پورې یې د نړۍ د زبرځواک موقعیت خپل کړی.
له ۲۰۲۱ ز کال راهیسې د متحده ایالاتو په وسله والو ځواکونو کې، د دفاع وزارت تر قوماندې لاندې پوځ، سمندري وسله وال ځواکونه، سمندري پوځ، هوايي ځواک او فضايي ځواک او د کورني امنیت د وزارت تر قوماندې لاندې ساحلي ګارد شاملېږي.
د متحده ایالاتو ولسمشر د پوځ اعلی سرقوماندان دی او خپل واکونه د دفاع وزیر او د پوځ د لوی درستیز له لوري چې په پوځي عملیاتو څارنه کوي؛ پلي کوي. د هر ایالت والیان د محدودو موخو لپاره د خپل ایالت د ځواکونو او د ملي هوايي ګارد واحدونه تر کنټرول لاندې لري. ولسمشر دا واک لري، چې د ملي ګارد ټول واحدونه فدرال کړي او د دفاع وزرات تر انحصاري کنټرول لاندې یې راولي.
استعماري جګړې (۱۶۲۰- ۱۷۷۴ ز کال)
د متحده ایالاتو د پوځ پیل(رامنځته کېدل) په پوله ییزو سیمو کې هغو ملکي وګړو ته اړوند دی، چې د ښکار او اساسي بقا په موخه په دښتو کې وسله وال وو. دوی د کوچنیو ملیشو ډلو په توګه د کوچنیو پوځي عملیاتو لپاره تر ډېره د اصلي امریکايي قبیلو او د ګاونډیو اروپایي مستعمراتو د کوچنیو پوځي ډلو د احتمالي بریدونو پر وړاندې تنظیم کېدل. هغو د هر ډول جدي عملیاتو لپاره د بریتانیا په منظم سمندري ځواک او پوځ تکیه لرله.
د دوی د استوګنې له سیمو څخه بهر په لویو پوځي عملیاتو کې له دغو ملیشو ډلو څخه د پوځي ځواک په توګه کار نه اخیستل کېده. پر ځای به یې مستعمراتو د رضا کاره جنګیالیو (پیسې به ورکول کېدې) غوښتنه کوله، چې ډېری به یې د دغو ملیشو ډلو غړي وو.
په شمالي امریکا کې د بریتانیا د استعمار په لومړیو کلونو کې په دیارلسو مستعمرو کې پوځي فعالیتونه چې د متحده ایالاتو د رامنځته کېدو لامل وګرځېدل، په ۱۶۳۷ ز کال کې د پیکوت جګړې، په ۱۶۷۵ ز کال کې د کېنګ فیلیپ جګړې، په ۱۷۱۵ ز کال کې د یاماسي جګړې او په ۱۷۲۲ ز کال کې د پادرریل جګړې (Father Rale's War) په څېر د بومي امریکایانو د شخړو پایله وه.
لومړۍ نړیواله جګړه (۱۹۱۸-۱۹۱۷ز)
هغه مهال چې د ۱۹۱۴ ز کال په اګست میاشت کې لومړۍ نړیواله جګړه پیل شوه، متحده ایالاتو د جګړې په پیل کې لېوالتیا لرله، څو بې پلوه پاتې شي. په ورته مهال یې په داسې حال کې چې بېړیو به یې بریتانیا ته خواړه او خام توکي لېږدول، د یو بې پلوه لوري په توګه یې د آلمان د سمندریزو ځواکونو له برید څخه د خوندیتوب اړوند په خپل حق ټینګار کاوه. په ۱۹۱۷ ز کال کې جرمنیانو د سمندري پوځي بېړیو بریدونه په داسې حال کې بېرته پیل کړل، چې پوهېدل په جګړه کې به د امریکا د ښکېل کېدو لامل وګرځي. هغه مهال چې د ۱۹۱۷ ز کال د اپرېل په لومړیو کې متحده ایالاتو د جګړې اعلان وکړ، د متحده ایالاتو ځواکونه د اروپايي معیارونو له مخې لا په ډېر شاته پاتې حال کې و (ډېری سرتېري یې هم د اجباري خدمت له مخې و) او د دوی بسیج لږ تر لږه یو کال وخت غوښت. په ورته مهال متحده ایالاتو د بریتانیا او فرانسې لپاره د مالي منابعو برابرولو ته دوام ورکړ او د سولې د مهال لپاره یې په لومړنۍ مسوده کار پیل کړ. صنعتي خوځښت له تمې څخه زیات مهال ونیو، له همدې امله ځواکونه له تجهیزاتو پرته اروپا ته ولېږل شول او د هغو د سمبالښت په موخه په بریتانیا او فرانسې باندې تکیه وشوه.
د ۱۹۱۸ ز کال تر اوړي پورې یو میلیون امریکايي سرتېري په اروپا کې و چې په لویدیځه جبهه کې د جنران جان پرشینګ تر قوماندې لاندې یې جګړه کوله او هره ورځ به ۱۰۰۰۰ نور نوي سرتېري ورته رسېدل. په پسرلنیو بریدونو کې د جرمني د پوځ په ماتې سره د مقابل لوري انساني زېرمې تشې شوې او و یې نه شو کولای، نوي بریدونه ترسره کړي. د جرمني د سترواکۍ سمندریزو ځواکونو او داخلي جبهې بغاوت وکړ، نوي جرمني حکومت د مشروطې تسلیمۍ اړوند اوربند اعلان کړ، چې له امله یې د ۱۹۱۸ ز کال د نومبر په ۱۱ مه نېټه په لویدیځه جبهه کې جګړه پای ته ورسېده.
دویمه نړیواله جګړه (۱۹۴۱- ۱۹۴۵ ز کال)
دویمه نړیواله جګړه د تر ټولې لویې بریا په توګه د دغه هېواد په روحیه کې ځای لري، هغه جګړه چې په کې د متحده ایالاتو پوځي پرسونل په مکرر ډول د «لوی نسل» په توګه یاد شوی. له ۱۶ میلیونو څخه زیاتو امریکایانو (د ټولو وګړو نږدې ۱۱ سلنه برخه) په دغه جګړه کې ونډه لرله او څه باندې ۴۰۰۰۰۰ په کې ووژل شول. متحده ایالات او شوروي اتحاد، د دوو زبرځواکونو په توګه راڅرګند شول، په داسې حال کې چې د شوري اتحاد پر خلاف متحده ایالات د جګړې له ویجاړیو څخه خوندي پاتې و. د دویمې نړیوالې جګړې پر مهال او وروسته له هغې، متحده ایالاتو او بریتانیا په مخ پر زیاتېدونکي ډول دفاعي او استخباراتي اړیکې رامنځته کړې.
له ترهګرۍ سره جګړه (۲۰۰۱ ز کال- تر اوسه)
د ترهګرۍ پر وړاندې جګړه، د نړیوالو ترهګریزو ډلو (د القاعده په ګډون تر ډېره د اسلامي سخت درېځه ترهګرو ډلو) پر وړاندې د ګڼ شمېر هېوادونو د حکومتونو (په ځانګړې توګه د متحده ایالاتو او د هغو د اصلي متحدینو) نړیواله هڅه وه، څو ډاډ ترلاسه کړي چې د متحده ایالاتو یو شمېر د پام وړ هېوادونه او د هغو نور متحدین د یاغي هېوادونو په توګه له ترهګریزو کړنو نور ملاتړ ترسره نه کړي. دغه جګړه په لومړي سر کې په متحده ایالاتو باندې د سپټمبر د یوولسمې بریدونو په غبرګون کې پیل شوه.
افغانستان
په افغانستان باندې په برید سره (د افغانستان د اوږد مهالې آزادۍ عملیات) په دغه هېواد کې د طالبانو د حکومت نسکورول او د القاعده د روزنیزو کمپونو له منځه وړل، د ترهګرۍ پر وړاندې د جګړې د پیل او د هغو پر وړاندې د بېلابېلو لاروچارو څرګندونکی و.
د ۲۰۲۰ ز کال د فبروري په ۲۹ مه نېټه، متحده ایالاتو او طالبانو د سولې یو مشروط هوکړه لیک په دوحه کې لاسلیک کړ، چې له مخې یې باید امریکايي ځواکونه په ۱۴ میاشتو کې له دغه هېواده ووځي. همدارنګه طالبانو هوکړه وکړه چې اجازه به نه ورکوي چې د دوی د ډلې غړي او یا هم د القاعده په ګډون د نورو ترهګرو ډلو غړي د افغانستان له خاورې څخه د متحده ایالاتو او د هغو د متحدینو پر وړاندې ګواښ رامنځته کړي. د افغانستان اسلامي جمهوري دولت د دغې هوکړې برخه نه و. وروسته له هغه چې جوبایډن د متحده ایالاتو ولسمشر شو، هغه له افغانستان څخه د خپلو ځواکونو د وتلو مهال له اپرېل څخه د اګست ۳۱ مې نېټې ته رامخکې کړ. طالبانو افغان وسله وال ځواکونه پر شا کړل او د ۲۰۲۱ ز کال کې د اګست په ۱۵ نېټه کابل سقوط وکړ.
د عراق جګړه
نږدې ۲۵۰۰۰۰ امریکايي ځواکونه، د ۴۵۰۰۰ بریتانوي، ۲۰۰۰ اسټرالیايي او ۲۰۰ پولنډي ځانګړو ځواکونو په ملاتړ په کویټ کې له خپلې اډې څخه عراق ته ننوتل. ائتلافي ځواکونو د عراقي کردي ملیشې ملاتړ کاوه، چې شمېر یې له ۵۰۰۰۰ کسانو څخه زیات اټکل کېده. د نږدې درېیو اونیو جګړې وروسته د صدام حسین او بعث ګوند دولت په زور له واکه وغورځول شو او له هغه وروسته امریکايي او د هغو ائتلافي ځواکونو په دغه هېواد کې د خپل ۹ کلن شتون پر مهال له نوي عراقي دولت سره په خوا کې د ګڼ شمېر یاغي ډلو پر وړاندې جګړه وکړه.
په ډنمارک کې بشري حقوق
د ډنمارک په شاهي نظام کې بشري حقونه د دې هېواد د اساسي قانون (د ډنمارک د سلطنت اساسي قانون) له خوا خوندي شوي دي چې، د ډنمارک په مربوطاتو، ګرینلنډ او د فارو په ټاپوګانو کې د بشري حقونو د نړیوالو تړونونو د لاسلیک له لارې په مساوي توګه پلي کېږي. د بشري حقونو په برخه کې ډنمارک هم د اروپا د کنوانسیون په تصویب کې او هم د انساني حقونو د اروپا د محکمې په تاسیس کې رغنده رول لوبولی دی. د دې شاهي دولت پارلمان، په ۱۹۸۷ ز کې  د بشري حقونو ملي بنیسټ، د ډنمارک د بشري حقونو مرکز تر نامه لاندې جوړکړ، چې اوس د ډنمارک د بشري حقونود انستیتیوت په نوم یادېږي.
په داسې حال کې چې له تاریخي اړخه ډنمارک او نور سکندنیایي هېوادونه "د نړیوال قانون او د بشري حقونو ملاتړي" دي، تر اوسه هم د بشري حقونو په برخه کې لا ډېری ستونزې شته او هم په وروستیو وختونو کې راپورته شوې دي. د بښنې نړیوال سازمان د کډوالو او پناه غوښتونکو په وړاندې د بشري حقونو د ډېری سرغړونو په اړه راپور ورکړی او په لویديځه نړۍ کې یی د کډوالو په وړاندې د ډنمارک پالیسي ترټولو قهرېدلې په ګوته کړې ده. په دې هېواد کې د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي او د همجنس بازانو  د حقونو په وړاندې ستونزې شته.
د ډنمارک د شاهي نظام اساسي قانون
د ډنمارک شاهي هېواد، د اساسي قانون پر بنسټ یو سلطنتی نظام دی. د دې هېواد اساسي قانون، چې د ۱۹۴۹ زکال د جون په ۵ مه نېټه تصویب شو، د ډنمارک په شاهي نظام کې د ولسواکۍ بنسټ اېښی دی.
د دې هېواد اساسي قانون، په ۱۹۴۹ ز کال کې له تصویب څخه را په دې خوا دری ځله تعدیل شوی دی. دغه تعدیلونه ترټولو مهم په ۱۹۵۳ ز کال کې  رامنځته شول، چې د اوسني اساسي قانون لامل شو. دا قانون "له نورو هېوادونو سره د ډنمارک د واکمنۍ شریکولو لپاره روښانه واک" ورکوي. دا د دې لپاره مهمه وه، چې ډنمارک په اروپايي اتحادیه کې د احتمالي غړیتوب د هدف لپاره چمتو کړي.
لکه څرنګه چې د اساسي قانون ونډه، د سلطنتي واک محدودول دي، همدارنګه د ډنمارک د اتباعو لپاره بشري حقونه ، مدني او سیاسي حقونه تضمینوي. د دې په مثالونو کې د شخصي آزادۍ حق (۷۱ برخه)، د بیان آزادي (۷۷ برخه) او د اتحادیو آزادي (۷۹ برخه) شامل دي.
له دې سره، د دین آزدي، د اساسي قانون (۶۷ برخه) کې تضمین شوې ده، په دې شرط چې دیني ټولنې "غوره اخلاقو او عامه نظم" ته ګواښ پېښ نه کړي.
دا حقوق چې په اساسي قانون کې راوړل شوي دي، له "ځانګړي حیثیت" څخه برخمن دي. له دې سره، دا حقوق، لکه څنګه چې د اساسي قانون په ۸۸ برخه کې تشرېح شوي دي، د "ډنمارک د قانون عالي سرچینه" ده.
د بشري حقونو په اړه د اروپا کنوانسیون
د بشري حقونو په اړه د اروپا کنوانسیون هغه تړون دی، چې د اروپا د شورا د ۴۷ غړو هېوادونو له لوري  د ۱۹۵۳ ز کال د سپتمبر په ۳ مه نېټه تصویب شو. د دې تړون هدف، "د قانون د حاکمیت ساتنه" او په اروپا کې د ولسواکۍ ملاتړ ؤ. د اروپا کنوانسیون لومړنی تړون و چې، د بشري حقونو د څارنې او پلي کولو لپاره یې، په ټوله اروپا کې بنسټیزې تګلارې چمتو کړې. د دې موخو د لاسته راوړلو لپاره دې، کنوانسیون دوه د تنفیذ بنسټونه را منځته کړل چې د بشري حقونو اروپایی کمیسیون او د بشري حقونو اروپایی محکمه وو.
لکه څرنګه چې دا کنوانسیون په ۱۹۵۳ ز کال کې تصویب شو، خو د ډنمارک په قانون کې د ۱۹۹۲ ز کال د اپریل تر ۲۹ مې نېټې پورې ځای ورنه کړل شو. کله چي په داخلي قانون کې ځای پر ځای شو، د دې کنوانسیون د پلي کولو دنده، د ډنمارک محکمې په غاړه لرله. په اوسني وخت کې د ډنمارک د قانون د بشري حقونو په برخه کې د بشري حقونو په اړه د اروپا کنوانسیون یوازینی تړون دی. د آزادۍ حق، د عادلانه محاکمې حق، د فکر، وجدان او دین آزادي او د بیان آزادي تر ټولو مهم مدني او سیاسي حقونه دي ،چې د بشري حقونو په اړه د اروپا د کنوانسیون له خوا تضمین شوي دي.
د اروپا د بشري حقونو محکمه
د اروپا د بشري حقونو محکمه (ECHR) یا (ECtHR) چې د بشري حقونو د اروپا د کنوانسیون له خوا په ۱۹۵۹ ز کال کې تاسیس شوه، د اروپا د شورا د قانون محکمه ده. دا محکمه د بشري حقونو د سرغړونو او د ادعا شوو شکایتونو د څېړلو او قضاوت دنده هم لري.
د دې محکمې د بنسټ په لومړیو پړاوونو کې، ځینې سکندنیایې هېوادونه لومړي هېوادونه وو، چې د هغې په صلاحیت کې یې له اختیاري شرایطو سره موافقه وکړه، چې په دې توګه یې خپل سیاسي مشروعیت پیاوړی کړ. له دې سره، ډنمارک او نورو شمالي هېوادونو، د دې محکمې د سیستم د جوړولو په لومړیو پړاوونو او د هغې په نهایی کولو کې مهم غړي وو.
۷۱ مه برخه: فردي آزادي
د اساسي قانون ۷۱ ماده په مسلمو او نه انکار کېدونکو حقوقو تمرکز کوي او له  ناحقه محدودیت څخه د اتباعو خوندیتوب او د عادلانه محاکمې ته د لاسرسي حق تضمین کوي. لاندې مستقیم نقل قول، دا حقیقت په ګوته کوي چې، د ډنمارک اتباع  د دین، نژاد یا سیاسي لیدلوري له امله بندي کېدای نه شي. "فردي آزادي، باید له هر ډول تېري  څخه خوندي وي. هېڅ ډنمارکي وګړی، په هېڅ ډول د هغه د سیاسي یا دیني عقیدې یا د هغه د نسب له امله، له  خپلې ازادۍ څخه نه محرومېږۍ."
۷۷ برخه: د بیان آزادي
د بیان او د مطبوعاتو آزادي د اساسي قانون په ۷۷ مه ماده کې تضمین شوې ده، چې دواړه د بشري حقونو په توګه د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې په بنسټ پېژندل شوي دي. په داسې حال کې چې تر ډېرې کچې، حکومت د دې حقوقو درناوی کوي، د تور(تهمت)، مقدساتو ته د سپکاوي او د نژاد پالنې په برخه کې قانوني محدودیتونه شته دي.
د۲۰۱۵ ز کال د  مارچ میاشت کې، مقدساتو ته د سپکاوي په اړه د قانوني محدودیتونو د لرې کولو په برخه کې بحثونه وځنډول شول ، ځکه چې د ډنمارک حکومت تایید کړه چې ،مقدساتو ته د سپکاوي ضد قانون به په خپل ځای پاتې وي.
۷۹ مه برخه: د اتحادیو یا غونډو آزادي
د اساسي قانون په ۷۹مه ماده کې د خلکو د سوله ییزو غونډو حق خوندي شوی دی. دا حقوق د بشری حق په توګه، د بشری حقونو د نړیوالو اسنادو ، لکه: د بشری حقونو د نړیوالې اعلامیې او د بشری حقونو د اروپایي کنوانسیون پر بنسټ په رسمیت پېژندل شوي دي. د غونډو آزادي، د سوله ییزو او له وسلو څخه پرته د لاریونونو د حق په توګه پېژندل کېږي.
۷۹ مه برخه، دا هم وړاندې کوي چې که چېرې یوه غونډه عامه سولې ته ګواښ وي، نو د پولیسو له خوا منحل کېدی شي.
۶۷ مه برخه: د دین آزادي
د دین آزادي، لکه څنګه چې د بشري حقونو د نړیوالې اعلامیې په ۱۸ ماده کې ذکر شوې، د بشر له اساسي حقوقو څخه ګڼل کېږي. له دې سره، د ډنمارک د اساسي قانون په ۶۷مه برخه کې دا حق ځای پر ځای شوی دی او دا بیانوي چې:  اتباع حق لري، چې دیني غونډې یا ټولنې را منځته کړي او یا په هغو کې ګډون وکړي، خو دا هم څرګندوي چې، یوه دیني ډله نه شي کولی، "غوره اخلاقو یا عامه نظم" ته ګواښ پېښ کړي.
د اوسني دیني افراطیت په زیاتوالی سره، د حکومت محدودیتونه په دین باندې مخ په زیاتېدو دي.
د دې محدودیتونو په مثالونو کې د شاهي دولت د پارلمان له خوا پر مخ د حجاب بندیز شامل دی، چې د ۲۰۱۸ ز کال په می میاشت کې نافذ شو. دا قانون له دې امله ستونزمن لیدل کېږي چې ،د ډنمارک د نفوسو ۰.۱ سلنه وګړو څخه لږ یې هدف ګرځولي - یعنې هغه مسلمانې مېرمنې چې نقاب یا برقع اغوندي.
له دې سره، په ۲۰۱۹ ز کال کې یو قانون معرفي شو، چې که یو کس وغواړي، د ډنمارک تابعیت واخلي، مجبور دی چې د تابعیت اخستلو په مراسمو کې له چارواکو سره په لاس ورکولو روغبړ وکړي. دې کارد دیني آزادۍ په اړه، د بشري حقونو اندېښنې راپارولي دي، ځکه ویل کېږي چې، دا هغه مسلمانې او یهودي ډلې په نښه کوي چې "د یو ځای یا ګډ ترکیب" څخه ډ ډه کوي، خو د ډنمارک حکومت ټینګار کوي چې، دا قانون یوازې "ملي ارزښت ته د ټولنیز دود د لوړولو" لپاره وضع شوی دی.
عزيز الرحمن الفت
عزيز الرحمن الفت د پښتو ادب له پينځو ستوريو څخه د يوه ستوري استاز گل پاچا الفت زوئ دی. پ ۱۳۱۵ لمريز لېږدي کال يې د پروان ولايت د کوهستان په ولسوالۍ کښې دغې دنيا ته سترگې پرانيستي. د عزيز الرحمن پلرنی کور د لغمان ولايت د قرغيو ولسوالۍ د کڅ په سيمه کې دی.
زده کړې
لومړنۍ او منځنۍ زده کړې ئې د ننگرهار او حبيبيې په ليسو کښې کړي دي. عزيز الرحمن په 1335 ل کال د کابل پوهنتون په حقوقو پوهنځي کې شامل شو او په 1339 ل کال کې يې دغه پوهنځی په برياليتوب سر ته ورساوه. د پوهنتون په دوران کې د عزيز الرحمن الفت ليکنې د اصلاح او انيس په ورځپاڼو کې خپرېدې.
عزيز الرحمن په 1343 ل کال کښې د لوړو زده کړو لپاره امريکا ته لاړ او هلته يې په اداري چارو کې له بلومنگټن انډيانا پوهنتون څخه ماستري واخيسته.
امريکا ته د لوړو زده کړو لپاره له تللو مخکې يې يو کتاب له دري نه پښتو ته وژباړه او غوره داستانونه ېې ونوماوه او د همدغه کتاب د ژباړې له مخې يې د رحمن بابا دريمه درجه جايزه واخېسته.
دندې
خدای بخښلي سيد مسعود پوهنيار به ويل، د عزيز الرحمن الفت خوله به تل له خندا ډکه وه. خو له دې سره په چارو کې يو جدي او فعال سړې و. د نياو او عدالت په مقابل کې به يې د هيچا پروا نه کوله. ان کله چې دی د کندهار په شالگيوټ کې ولسوال و. والي ترې سر ټکاوه، يو ځل والي راته وويل چې ته ورته لږ نصيحت او خبرې وکړه. خو عزيز الرحمن دې خدای وبښي زما څه چې که خپل پلار يې هم په دې اړه څه ورته ويلي وای نه به يې وو منلي.