cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
نمر باقر النمر
نمر باقر النمر د سعودي عربستان د شیعه ګانو مشر وو چې په سعودی عربستان او د خلیج په هېوادونو کې یې د شیعه ګانو پر وړاندې د مظلوميتونو پر وړاندې مبارزه کړله.
په ۲۰۱۲ کال کې د سعودی عربستان دولت لخوا ونیول شو او په مرګ محکوم شو او د ۲۰۱۶ کال د جنوری په دوهمه د وژنې پرېکړه یې د سر پری کولو په ذريعه مظلومانه ظالمانه پلې شو.
سرچینې
وېشنيزه:شيعه وېشنيزه:شيعه مسلمانان
بيله‌سوار ولسوالي
بيله‌سوار ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان بیله‌سوار)  د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د بيله‌سوار ښار دی. دا ولسوالي ۵۱٬۴۰۴ تنه نفوس لري. د بيله‌سوار ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۷۰ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د اردبيل ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
22 سپټمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
د افغانستان كانونه
د افغانستان کانونه د دغه هېواد په طبيعي شتمنيو کې شمېرل کېږي. په افغانستان کې ډول ډول کانونه او طبيعي شتمنۍ شته چې تر اوسه پورې لا په فني توگه نه دي سپړل شوي. د افغانستان د اساسي قانون له مخې کانونه د افغانستان د دولت ملکيت دی.
چاپېريال پالنه
چاپېريال پالنه يا چاپېريالي حقونه يوه پراخه فلسفه، ايډيالوژي او ټولنيز غورځنګ دی، چې د چاپېريالي خونديتوب لپاره اندېښنو او د چاپېريال د روغتيا پرمختګ ته پام کوي. په ځانګړي ډول د دې لپاره لکه څرنګه چې معيار هڅه کوي، چې د چاپېريال د بدلونونو اغېز پر انسانانو، ژوو، نباتاتو او ناژوندي شيانو سره ترکيب يا يو ځای کړي. په داسې حال کې چاپېریال پالنه د شنې ايډيالوژۍ او سياستونو (green ideology and politics) پر چاپېریالي او طبيعت پورې تړلو اړخونو باندې يو څه زيات تمرکز کوي، د ايکولوژي پالنه د ټولنيزې ايکولوژي نظريه او چاپېریال پالنه سره ترکيبوي. ايکولوجيزم په يو څه زيات عام ډول د لويې وچې په اروپايي ژبو کې کارول کېږي، په داسې حال کې چاپېریال پالنه په زيات عام ډول په انګليسي ژبه کې کارول کېږي، مګر ياد ويیکی يو څه بېلابېل مفهومونه لري.
آباسين يوسفزۍ
آباسين يوسفزۍ په دير کښې يو وړوکي شان کلي کښې پيدا شوې دې او سکول ې تت د سوري لاندې وئيلې دې د هغۍ سکول داسې سکول وو چې کله به باران وشو نو د هغو به چټي وا ځکه چې خوړ به راغې وو نو هغوۍ به پورې کيدۍ نشول د شعرونو مجموعه ۍ درې کتابونه چاپ کړي  الوت   غورځنګونه   مرام
چاپېريال پالنه
چاپېریال پالنه د طبيعي چاپيريا او کړکېچن ځمکې سيستم (earth system) عناصرو يا لکه د اقليم غوندې د پړاوونو د ساتنې، بيارغونې او پرمختګ ساتنه يا ننګه کوي او کېدای شي د يوه غورځنګ په توګه ورته د ککړتيا د اداره کولو يا د نبات يا ژوي د ژوند تنوع د ساتنې په موخه ورته مراجعه وشي. د دې دليل لپاره د ځمکې اخلاق، چاپېریالي اخلاق، د ژوند راز راز والی، ايکولوژي او لکه په عمده ډول د (biophilia) فرضيه يادولی شو.
د دې په کيسۍ کې، چاپېریال پالنه د انسانانو او هغو بېلابېلو طبيعي سيستمونو تر منځ د اړيکو د متوازن کولو په موخه يوه هڅه ده، چې دوی پرې په داسې ډول تکيه کوي چې ټولې برخې د پايښت يوې ځانګړې يا مناسبې درجې له مخې دي. د دې ميزان ريښتيني معيارونه (اندازې) او پايلې د بحث وړ دي او په عمل کې د څرګندېدلو په موخه د چاپېریالي اندېښنو لپاره زياتې بېلابې لارې شته. چاپېریال پالنه او \اپېریالي اندېښنې زياتره د شين رنګ په واسطه وړاندې کېږي، مګر دا ټولنه د بازار موندنې صنعتونو له خوا د (greenwashing) په نوم د پېژندل شوي تکتيک لپاره ستايل شوې ده.
د چاپېریال پالنې ضد خلک د چاپېریال پالنې مخالفت کوي. دوی وايي چې ځمکه له هغې کچې لږه نازکه ده، چې چاپېریال پالونکي يې په پام کې نيسي او چاپېریال پالنه د اقليم بدلون په برخه کې انساني ونډې ته د زيات غبرګون کوونکي په توګه انځوروي يا د انسان د پرمختګ مخنيوی کوي.
زرینه شلمه لسیزه
زرینه شلمه لسیزه په لوېدیځه ټولنه او کلتور کې ۱۹۲۰ ز لسیزې ته اشاره کوي. دا په اروپا او امریکا کې له نامتو کلتور سره د اقتصادي پرمختګ یوه دوره وه، په ځانګړي ډول په ځینو لویو ښارونو کې، لکه: په برلین، شیکاګو، لندن، لاس انجلس، نیویارک، پاریس او سیډني کې. په فرانسه کې دغه لسیزه د «لېونيو کلونو» په نامه پېژندل شوې، چې د دې دورې پر ټولنیز، هنري او کلتوري خوځښت ټینګار کوي. جاز وغوړېد، فلېپر امریکایي او بریتانوي مېرمنو ته عصري بڼه بیا تعریف کړه او ارت ډیکو مخکښ شو. د لومړۍ نړیوالې جګړې او د هسپانیوي انفلونزا د پوځي خوځښت په پایله کې، ولسمشر جي هارډینګ امریکا ته بیاځلي عادي حالت راوست. د دې دورې پرمهال په لوېدیځه نړۍ کې موټرو، ټیلیفونونو، فلمونو، راډیوګانو او برېښنایي سامان الاتو په پراخه پیمانه د میلیونونو خلکو په ژوند کې پراختیا وموندله. هوایي چلند ډېر ژر پر سوداګرۍ واوښت. د هېوادونو ګړندۍ صنعتي او اقتصادي وده، د مصرف کوونکي د غوښتنې چټکتیا او د ژوند په طرز او کلتور کې یې د پام وړ نوي بهیرونه رامنځته کړل. رسنۍ د اعلاناتو د نوي صنعت له خوا تمویل کېدې، چې پر نامتو کسانو په ځانګړې توګه پر سپورتي اتلانو او فلمي ستورو یې تمرکز کاوه، ځکه چې په ښارونو کې یې کورني ټیمونه لرل او نوې سینماګانې او لوی سپورټي لوبغالي یې ډک کړي وو. ښځو په زیاترو لویو ډیموکراتیکو ایالتونو کې د رایې ورکولو حق ترلاسه کړ.
ټولنیزې او کلتوري ځانګړتیاوې، چې د زرینې لسیزې په نامه پېژندل کېږي، لومړی په پرمختللو لویو ښارونو کې پیل او بیا تر لومړۍ نړیوالې جګړې وروسته په پراخه کچه خپرې شوې. امریکا د نړۍ پر مالي چارو واک ترلاسه کړ، کله چې المان نور د دې توان نه درلود، چې انګلستان، فرانسې او نورو متحدینو ته د لومړۍ نړیوالې جګړې لګښت ورکړي، نو امریکا د ډاوس له پلان سره مخامخ شوه، چې لومړی یې د بانکر نوم ورکړ او وروسته یې د ۳۰ ام مرستیال ولسمشر چارلس جي ډاوس په نوم ونوماوه. وال سټریټ په المان کې ډېره پانګه اچونه وکړه او تاوان یې هغو هېوادونو ته ورکړ، چې په بدل کې یې واشنګټن ته د خپلو جنګي پورونو د ادا کولو لپاره ډالر کارول. د لسیزې په نیمایي کې پرمختګ ډېر شو. د لسیزې دویمه نیمایي په المان کې د «زرینې شلمې لسیزې» په نامه یادېږي.
د وال سټریت سقوط دې دورې ته د پای ټکې کېښود، ځکه چې ستر ناورین په ټوله نړۍ کې د سختو کلونو د رامنځته کولو لامل شو.
چاپېريال پالنه
پېژندنې
چاپېریال پالونکی هغه شخص دی چې کېدای شي په عامه کړنلاره کې د بدلون يا انفرادي سلوک په واسطه زموږ د طبيعي چاپېریال او د هغې د سرچينو د تلپاتې مديريت په اړه خبرې وکړي. دا کېدای شي لاندې برخې راونغاړي: باخبره مصرف، د ساتنې نوښتونه، د نوې کېدو وړ سرچينو کې پانګه اچونه، د موادو په اقتصاد کې پرمختللې ګټورتياوې، د نويو محاسبو نمونې (لکه ايکولوژيکي اقتصاد) ته ورلېږدېدنه، له نا انساني ژوند سره زموږ د اړيکو بيا نوي کول يا بيارغول يا ان د مصرف د کمښت او پر سرچينو د فشار په موخه د يوه کوچني درلودل غوره کول.
په بېلابېلو لارو کې (د بېلګې په ډول: عام فعاليتونه او لاريونونه) چاپېریال پالونکي او چاپېریالي سازمانونه په انساني چارو کې طبيعي نړۍ ته د يوه پياوړي غږ ورکولو غوښتنه کوي.
زرینه شلمه لسیزه
نوي محصولات او ټکنالوژي
د موټرو صنعت، فلمي صنعت، راډیویي صنعت او کیمیاوي صنعت، په ۱۹۲۰ز لسیزه کې وده وکړه.
چاپېريال پالنه
پېژندنې
په عمومي اصطلاحاتو کې چاپېریال پالونکي د سرچينو د تلپاتې مديريت او په عامه کړنلاره او انفرادي سلوک کې د بدلونونو په واسطه د طبيعي چاپېریال د ساتنې (او که اړينه وي د بيا رغونې) ننګه کوي. په ايکوسيستمونو کې د يوه ګډونوال په توګه د انسانيت په پېژندنه کې ياد غورځنګ د ايکولوژي، روغتيا او انساني حقونو په برخو کې متمرکز دی.
زرینه شلمه لسیزه
موټر
په ۱۹۲۰ ز لسیزه کې موټرونه
چاپېريال پالنه
تاريخچه
د چاپېریالي ساتنې لپاره اندېښنه د تاريخ په اوږدو کې د نړې په بېلابېلو برخو کې په څو بڼو کې تکرار شوې ده. د چاپېریال د ساتنې اصالت لومړنۍ نظريې په (Jainism) کې موندل کېدلی شي، چې په لرغوني هند کې له ميلاد نه مخکې په شپږمه پېړۍ کې د (Mahavira) له خوا بيارغول شوې ده. (Jainism) يوه نظريه وړاندې کوي، چې له چاپېریالي فعاليت پلوۍ سره مل په اصلي ارزښتونو سره کېدای شي وړ ښکاره شي. لکه: د تاوتريخوالي د نه شتون په واسطه د ژوند ساتنه، چې پياوړي ايکولوژيکي باورونه تشکيلولی شي چې خپل غږ د چاپېریال د ساتنې لپاره د نړۍ له غوښتنو سره يو ځای کوي (زياتوي). د ټولو ژونديو موجوداتو او پينځو عناصرو (ځمکه، اوبه، هوا، اور او فضا) تر منځ پر همغږۍ او اړيکو باندې د نوموړي ښوونې نن ورځ د چاپېریالي علومو بنسټ جوړوي.
زرینه شلمه لسیزه
موټر
له لومړۍ نړیوالې جګړې مخکې، موټرونه د لوړې بیې مال وو، په ۱۹۲۰ ز لسیزه کې په امریکا او کاناډا کې د ډېرو تولیداتو له امله د لېږد رالېږد وسایل عام شول. تر ۱۹۲۷ز کال پورې فورډ د موټرو کمپنۍ ۱۵ میلیونه دغه ماډل خرڅ کړل، چې تر دې وروسته یې پر T ماډل بندیز ولګاوه. دا د ۱۹۰۸ز کال له اکټوبره د ۱۹۲۷ ز کال تر می پورې په دوامدار ډول تولیدېدل. دغې کمپنۍ پلان درلود، چې د زوړ ماډل پر ځای نوی A ماډل جوړ کړي. .
چاپېريال پالنه
تاريخچه
په اروپا کې د انګلينډ (King Edward I) په ۱۲۷۲ ز په لندن کې د يوې اعلاميې له مخې د سمندري ډبرو سکارو سوځول وروسته له هغې منع کړل، چې لوګی يې يوه ستونزه شوه. سون توکي په انګلينډ کې دومره عام وو، چې لپاره يې دا تر ټولو پخواني نومونه تر لاسه شوي دي. ځکه چې دا د څرخ په واسطه له ځينو ساحلونو نه لرې لېږدول کېدلی شول.
زرینه شلمه لسیزه
راډیو
راډیو د ډله ییزو خپرونو لومړۍ وسیله شوه. د راډیو بیه لوړه وه، خو تفریحي بڼه یې انقلابي ثابته شوه. د راډیو اعلانونو د ډله ییزې بازار موندنې لپاره بنسټیز ارزښت پیدا کړ. اقتصادي ارزښت یې د ډله ییز کلتور لامل شو، چې له هماغه وخت راهیسې پر ټولنه واکمن دی. د راډیو د زرینې دورې په لړ کې راډیویي خپرونې د ۲۱مې پېړۍ د تلویزیوني خپرونو په څېر جلا وې. په ۱۹۲۷ز کال کې د فدرالي راډيو کمیسیون رامنځته شو، چې د کړنلارو نوې دوره یې پیل کړه.
چاپېريال پالنه
تاريخچه
پخوا په منځني ختيځ کې خليفه ابوبکر په ۶۳۰ لسيزه کې خپل پوځ ته امر وکړ: «ونو ته نه زيان ورسوي، نه يې په اور سره وسېزي او د خپل دښمن هيڅ رمه مه حلالوئ، خپل خواړه وساتئ». د ۹ نه تر ۱۳ پېړيو پر مهال عربي طبي مقالې د ککړتيا په ګډون د چاپېریال پالنې او چاپېریالي علم سره سروکار لري، چې د الکندي، کوستا ابن لوکا، الرازي، ابن الجزر، التميمي، المسيحي، علي ابن رضوان، ابن جومی، اسحاق اسرايل بن سلمان، عبدالطيف، ابن القف او ابن النفيس له خوا ليکلې شوې وې. د دوی کارونو د ککړتيا اړوند يو شمېر مضمونونه راونغاړل. لکه: د هوا ککړتيا، د اوبو ککړتيا، د خاورې ککړتيا، د ښاري جامدې ضايع ناسم پر مخ وړل او د ټاکلو درکونو د چاپېریالي اغېزې ارزونې.
زرینه شلمه لسیزه
ټلویزیون
په ۱۹۲۰ ز لسیزه کې څو تنو اختراع کوونکو په تلویزیون کې کار کاوه، خو تر دویمې نړیوالې جګړې پورې هېڅ ډول خپرونې خلکو ته ونه رسېدې او تر ۱۹۴۰ ز لسیزې مخکې ډېرو لږو خلکو ټلویزیون لیدلی و.
چاپېريال پالنه
لومړنۍ چاپېریالي قانون اېښودنه
"د بړاس او برېښنا په راڅرګندېدلو کې د تاريخ ځير کېدل (H. G. Wells 1918)"د چاپېریالي غورځنګ پيل د صنعتي اوښتون پر مهال په فضا کې د دود ککړتيا زياتېدونکې کچې ته په غبرګون کې کېښودل کېږي. د سترو فابريکو راڅرګندېدل او د ډبرو سکارو په استهلاک کې ورسره پراخه ودې په صنعتي مرکزونو کې د هوا ککړتيا بې مخينې کچه لوړه کړه، چې له ۱۹۰۰ نه وروسته د صنعتي کيمياوي ترشحاتو پراخ حجم د ناسالم انساني ضايع وده وال پېټي ته ورزيات شول. په پراخه کچه لومړني معاصر قوانين د بریتانيې د الکلي قوانينو (Alkali Acts) په بڼه رامنځته شول، چې په ۱۸۶۳ ز کې د زيان رسونکې هوا ککړتيا (ګازي هايدروليک اسيد) د منظم کولو په موخه تصويب شو، د ليبلېنک پړاو (Leblanc process) په واسطه راووت او د سوډا ايره يې توليدوله. يو الکلي پلټونکی او څلور فرعي پلټونکي د دې ککړتيا د مخنيوي په موخه ټاکل شوي وو. د پلټونکو مسووليتونه په تدريجي ډول غځول شوي وو، چې د الکلي په ترتيب (Alkali Order) ۱۹۵۸ز کې لوړې درجې ته رسېدل او ټول هغه ستر صنعتونه يې ځای پر ځای کړل چې تر څارنې لاندې يې دود، شګلنې ډبرې، خټه او بخار خپور کړل.
زرینه شلمه لسیزه
ټلویزیون
په ۱۹۲۷ز کال کې بیرډ د لندن او ګلاسکو تر منځ د ۴۳۸ میل (۷۰۵کیلومتره) په اوږده واټن کې ټلویزیوني سیګنال انتقال کړ. بیرډ د نړۍ لومړی د اوږده واټن ټلویزیوني انځورونه د ګلاسکو په مرکزي سټېشن کې مرکزي هوټل ته ولېږدول. بیا بیرډ د ټلویزیون د پراختیا کمپنۍ رامنځته کړه، چې په ۱۹۲۸ز کال کې یې د لومړي ټرانس اتلانیتک ټلویزیوني لېږد له لندن نه هارټسډیل او نیویارک ته وکړاو د بي بي سي لپاره یې لومړۍ تلویزیوني خپرونه جوړه کړه.
چاپېريال پالنه
لومړنۍ چاپېریالي قانون اېښودنه
په صنعتي ښارونو کې سيمه ييز متخصصين او سمون غوښتونکي په ځانګړي ډول له ۱۸۹۰ ز نه وروسته د چاپېریالي نابرابرۍ او ککړتيا په مشخص کولو کې مشري ونيوله او د اصلاحاتو د غوښتنې او تر لاسه کولو په موخه (grass- roots) سطحي غورځنګونه رامنځته کوي. په نمونه يي ډول تر ټولو لوړ لومړيتوب اوبو او د هوا ککړتيا برخو ته ورکړل شو. د ډبرو سکارو د لوګي کمولو ټولنه، په ۱۸۹۸ ز کې جوړه شوه، چې د چاپېریال په برخه کې يو له پخوانيو نادولتي سازمانونو نه ده. ياده ټولنه د هنرمند ښاغلي (William Blake Richmond) له خوا تمويل شوه، چې د ډبرو سکارو د لوګي په واسطه په بې خونده ګڼلو سره بې پايلې شوه. که څه هم يو څه لومړنۍ قانون ايښودنې وې، د عامې روغتيا قانون ۱۸۷۵ ز تنورونو او اورځايونو نهه وغوښتل چې خپل لوګی استهلاک کړي. دې قانون د هغو فابريکو پر وړاندې تحريمونه هم برابر کړل، چې په پراخ ډول يې تور لوګی خوشې کاوه. د دې قانون مقررات په ۱۹۲۶ ز کې د لوګي د کمښت قانون سره پراخ شول، تر څو د نورو ګازونو توليدات، لکه: دود (د بخارۍ)، ايرې او شګلنې ذرې راونغاړي او د خپلو مقرراتو د تحميلولو په موخه سيمه ييز صلاحيتونه پياوړي کړي.
زرینه شلمه لسیزه
د ښځو د رایې ورکولو حق
له ځینو استثناوو سره، په ټوله نړۍ کې ډېرو هېوادونو د مستقیمې ډیموکراسۍ له لارې په ۱۹۱۷-۱۹۲۱ز کلونو کې د ښځو د رایې ورکولو حق ته پراختیا ورکړه؛ لکه: په امریکا، کاناډا، بریتانیا، هند او نورو لویو اروپایي هېوادونو کې. دې چارې د رایې ورکوونکو شمېر ډېر کړ او ډېر حکومتونه او ټاکنې یې اغېزمنې کړې. سیاستوالو وویل چې: د ښځو لپاره پر ځینو مسایلو؛ لکه: سوله، عامه روغتیا، زده کړې او د ماشومانو پر حالت باید ډېر تمرکز وشي. په ټوله کې ښځو د نارینه وو په څېر ډېره رایه وکاروله، ځکه چې دوی سولې ته ډېره لېوالتیا درلوده.
د کاناډا سیاست
د کاناډا سیاست په فدرالي ډول د کاناډا د لیبرال ګوند له خوا د ویلیم لیون مکینزي تر واکمنۍ لاندې و. فدرالي دولت د لسیزې ډېره برخه له اقتصاد نه بې برخه کړه. د جګړې په لړ کې او د اورګاډي د پراختیا په دوره کې یې د لویو پورونو په ورکولو تمرکز وکړ. د پېړۍ په لومړیو کې د غنمو له اقتصادي ودې وروسته، صحرایي ولایتونه د غنمو د ټیټو بیو له امله له ستونزو سره مخامخ وو، چې د کاناډا د لومړي بریالي سیاسي ګوند په پراختیا کې یې اړینه ونډه لرله او د کاناډا پرمختلونکي ګوند د ۱۹۲۱ز کال په ملي ټاکنو کې دویمې ډېرې چوکۍ وګټلې. په ۱۹۲۶ز کال کې د بالفور د اعلامیې په جوړولو، کاناډا له نورو پخوانیو بریتانوي مستعمرو سره خپلواک شو او د بریتانیې د ټولګټو اتحادیه یې جوړه کړه.
په ۲۰۱۱ کال کې په پاکستان کې د ناټو برید
په ۲۰۱۱ کال کې په پاکستان کې د ناټو برید (چې د سلاله پېښې، سلاله برید یا د ۱۱\۲۶  بریدونو په نوم هم یادېږي) یوه سرحدي نښته وه. دا پېښه هغه مهال رامنځته شوه چې د متحده ایالاتو په مشرۍ د ناټو ځواکونه د ۲۰۱۱ کال د نومبر په ۲۶ د افغانستان – پاکستان پولې ته څېرمه، په دوو پاکستاني پوځي پوستو کې د پاکستان امنیتي ځواکونه سره ښکیل شول. وروسته دواړو خواوو ادعا کوله چې مقابل لوري لومړی ډزې کړې دي. د ناټو دوه اپاچي چورلکې، یو AC-130 توپ ويشتونکې الوتکه او دوه F-15E ایګل جنګي الوتکې لږ تر لږه  له ۲۰۰ مترو (۶۶۰ فټ) څخه تر ۲.۵ کیلومترو (۱.۶مایل) پورې، په ځايي وخت د شپې په ۲ بجو د پاکستان سرحدي سیمې سلاله ته (چې د نیمه خپلواکه قبایلي سیمو په مهمند ایجنسۍ د بایزۍ فرعي برخه کې موقعیت لري) ننوتلې. دوی د پولې د افغانستان له غاړې ننوتې او د پاکستان د سرحدي ګزمې په دوو پوستو یې ډزې پیل کړې او یا یې ځوابي ډزې وکړې چې له امله یې ۲۸ پاکستاني پوځیان ووژل شول او ۱۲ نور یې ټپیان شول. دغه برید د پاکستان او امریکا ترمنځ د اړیکو د خرابېدو لامل شو. د پاکستان ولس په ټول هېواد کې د لاریونونو په ترسره کولو سره غبرګون وښود او حکومت یې داسې اقدامات وکړل چې له افغانستان څخه د امریکا د وتلو په ستراتیژۍ یې منفي اغیزه وکړه. په دې اقداماتو کې د شمسي هوايي ډګر تخلیې او په پاکستان کې د ناټو د اکمالاتي لارې بندولو ګډون درلود.
برید
د امریکا په مشرۍ د ناټو ځواکونو د ۲۰۱۱ کال د نومبر په ۲۶ د پاکستان او افغانستان پولې ته څېرمه د پاکستان ځواکونو د ګزمې پر دوو سرحدي پوستو ډزې وکړې. برید تقریبا په افغانستان کې او د ګرینويچ په وخت په ۲۱:۰۰ بجو وشو). د پوځي عملیاتو د عمومي رئیس DGMO))، تورن جنرال اشفاق ندیم په وینا، دا د ناټو یوهمغږی برید و او په کې دوه AH-64D اپاچي لانګبو هلیکوپتر، یو AC-130H سپیکټر توپ ویشتونکې اولوتکه او دوه F-15E ایګل جنګي جېټ الوتکې وکارول شوې. یوه MC-12W لیبرټي ټربو پروپیلر ډوله الوتکه د استخباراتي، څارنې او د پېژندنې په رول کې کارول شوې وه. دا پوستې د پاکستان د نيمه خپلواکه قبایلي سیمو (فاټا) کې د مومند ایجنسۍ د بایزۍ فرعي برخې په سلاله سیمه کې، له افغانستان د پولې څخه پاکستان په لور له ۲۰۰ مترو (۶۶۰ فټ) څخه تر ۲.۵ کیلومتره (۱.۶ مایل) پورې موقعیت لري، او د سلاله غره په څوکو کې یو کیلومتر فاصله لري.
د امریکا-افغان ادعاوې
د افغان او امریکایي چارواکو په وینا، پېښه وروسته له هغه پیل شوه چې د امریکا-افغان اېتلافي ځواکونو، چې د افغانستان په ختیځ کنړ ولایت کې یې د افغان طالبانو پر ضد عملیات کول، د پاکستان په سرحدي برخو کې تر ډزو لاندې راغلل. په کابل کې یوه افغان چارواکي وویل، "د افغان پوځیانو پر وړاندې، چې د ملاتړ غوښتنه یې کړې وه، له هغه موقعیت څخه ډزې روانې وې.."
افغان چارواکي زیاته کړه چې پر دوی مستقیماً د پاکستان له یوې پوځي پوستې څخه ډزې وشوې. یوه غربي چارواکي تا نظر تایید کړ او ویې ویل: "دوی د پاکستان د اردو له اډې څخه تر ډزو لاندې راغلل." او، "دا یو دفاعي غبرګون و." د افغان او متحده ایالاتو د څرګندونو له مخې ورپسې د مقابلو  ډزو په وړاندې هلیکوپترو د ملاتړ غوښتنه وشوه.
د پاکستان یوه دفاعي چارواکي په مکرر ډول ومنله چې د پاکستان په سرحدي پوسته کې ناستو عسکرو د نفوذ د چټک مخنیوي په موخه هغه خواته یو څو رسام، د هاوان څو مرمۍ او یو یا دوه د ماشیندار ډزې کړې.
په کابل کې یوه بل امریکایي چارواکي د ۲۰۱۰ کال د سپټمبر میاشتې یوې پېښې ته اشاره وکړه چې د پاکستان پر یوې پوستې د ناټو یوې چورلکې ډزې وکړې چې دوه سرتېري یې ووژل. "دا داسې یو حالت و چې یاغیانو د پاکستان د سرحدي پوستې له خوا سمدستي ډزې وکړې او هغه یې د ډزو د موقعیت په توګه وکاروله. کله چې موږ ځوابي ډزې وکړې، موږ د پاکستان امنیتي ځواکونو په نښه کړل." په کابل کې پوځي چارواکو ادعا وکړه چې په پاکستان کې اورپکو د پاکستان له سرحدي اډو څخه هم د بریدونو لپاره کار اخیستی دی، چې دوی وايي کېدای شي د ایتلافي ځواکونو انګېرنه وي چې د ډزو سر سم یې د هوایي برید غوښتنه وکړه.
یوه امریکايي چارواکي وویل، د ناټو ځواکونو لوېدیځې پولې ته څېرمه د پاکستان د پوځ د ۱۱مې قول اردو قومندانۍ ته خبر ورکړی و، چې په همدې ورځ به د طالب اورپکو پر ضد عملیات وکړي. پاکستاني جنرال عباس په یوه خبري کنفرانس کې ومنله چې ایتلافي ځواکونو "زموږ پوځ ته  دمخه خبر ورکړی و، چې دوی به هلته عملیات وکړي.
د امریکا د پوځ په وینا، د پلان شوي برید په اړه معلومات د پولې هغه مرکز ته لېږدول شوي وو چې د دواړو خواوو افسران ځای پرځای وو او د معلوماتو په تبادلې سره په دې هڅه کې وو چې پر یو بل د ډزو مخه ونیسي، چې وروسته پاکستاني افسرانو برید ته اجازه ورکړه او څرګنده یې کړه چې په سیمه کې هېڅ پاکستاني ځواکونو شتون نه درلود.
د پاکستان ادعاوې
دې پېښې په پاکستان کې غوسه او ناندرۍ را پورته کړې، چې دا برید یې "بې پروا او خپلسره ډزې"، "غیر مسؤلانه عمل" او د دې هېواد له حاکمیت څخه "سخته سرغړونه" یاد کړ. د پاکستان د پوځي تاسیساتو مشرانو د پوځ په پوستو باندې د ناټو بریدونه قصدي، له مخکې څخه پلان شوي او له مخکې څخه طرحه شوي وګڼل. پاکستان د ناټو په "عادي عذرونو" باندې په نیوکو، هغه ادعاوې رد کړې چې دوی له نیښتې مخکې ډزې کړې وې، او ویې ویل چې کله ناټو د شپې برید پیل کړ، هغو سرتېرو چې د پوستې ساتنه کوله ویده او استراحت وو.
د پاکستان د پوځ په لومړنیو رپوټونو کې وویل شول چې په دوو پوستو کې څه کم ۴۰ پوځیانو شتون درلود، چې زیاتره یې د برید پر مهال ویده یا استراحت وو. لومړی چورلکو د غره پر سر د «ولکانو» په نوم پر سرحدي پوسته برید وکړ. لومړني برید له پوستې سره ټولې اړیکې غوڅې کړې، چې د چټک ځوابي برید لپاره یې د پاکستان د هوايي ځواک څخه د هوايي ملاتړ غوښتنه ناشونې کړه. پر ځای یې پاکستاني پوځيان د "بولډر" په نوم په نږدې پوسته کې ځای پر ځای شول، او د ناټو له چورلکو سره د الوتکو ضد توپونو په ډزو ښکېل شول.چې ورپسې هلیکوپترونو چټک شاتګ وکړ.
پاکستاني چارواکو هڅه وکړه چې د ناټو  لورو ته د وضعیت په اړه  خبر ورکړي، خو د پاکستان دا غوښتنه برید کوونکي ځواک ته و نه رسېده. په بولډر سرحدي پوسته د برید لپاره چورلکې دوهم ځل راغلې. لږه شېبه وروسته د ناټو له قومندانانو سره اړیکه ټینګه شوه او برید ودرول شو. ټوله مرګ ژوبله په ولکانو سرحدي پوسته د لومړني برید له امله را منځ ته شوه. وروسته تورن جنرال عباس څرګنده کړه چې دا له عقل څخه لرې ده چې ولې ناټو ځواکونه د دوهم برید لپاره راستانه شول.
د سیمه ییزو چارواکو له قوله، د ناټو د برید پر مهال، د افغانستان په سرحدي سیمه کې د اورپکو هېڅ فعالیت نه و. د آی اېس آی د عامه اړیکو وياند، عباس وويل، چې د دواړو سرحدي پوستو کوردینات آيساف ته ورکړل شو و. هغه زیاته کړه چې بريد څه کم دوه ساعته دوام وکړ او ادعا یې وکړه چې د پوستو پرسونل GHQ ته خبرداری ورکړ، چې ورپسې سمدستي په افغانستان کې د آیساف سیمه ییزې اډې ته خبر ورکړل شو ترڅو شاوخوا دشپې ۱۲:۳۰ بجې برید ودروي، خو دوی داسې ونه کړل. په ځای یې، GHQ په پوستو کې پرسونل ته د غبرګون اجازه ورکړه. ناټو د شپې په ۱:۱۵ بجو خبر ورکړ چې دوی پوه شول چې د پاکستان په اردو یې برید کړی او خپلو ځواکونو ته یې امر کړی چې برید ودروي. بیا هم د ناټو د توپونو هوايي بمبار د پاکستان د ژغورنې هغه ځواک په نښه کولو ته دوام ورکړ چې د دوو پوستو مرستې ته یې وردانګلې وو. پاکستان دغه پېښه "بې پروا او خپلسرې ډزې"، یو "غیر مسؤلانه عمل"، او د دوی له حاکمیت څخه "سخته سرغړونه" وبلله.
په افغانستان کې د جګړې له پیل راهیسې، دا برید د پاکستان په خاوره کې د ناټو تر ټولو مرګونی برید و. د پوځي عملیاتو د عمومي رئیس تورن جنرال اشفق، او لوی درستیز، ډګرجنرال وحید ارشد په یو رسنیز کنفرانس کې ادعا وکړه چې دا "تصادفي" پېښه نه وه. هغه د یو لړ پېښو په اړه وویل چې د برید په وخت کې ناټو ته خبر ورکړل شوی و خو د دوی چورلکې په محاربه کې پاتې شوې. د پاکستان پوځ دا هم وویل چې د ناټو ځواکونه په پوسته د دوهم ځل برید لپاره را ورګرځېدل. کله چې له هغه وپوښتل شول چې آیا پاکستان د امریکا د هوايي ځواک د افسر، برید جنرال سټیفن په مشرۍ د څېړنیز ټیم څخه راضي دی، هغه قاطع ځواب ورکړ او ویې ویل چې په تېرو کې د پاکستان د حاکمیت څخه د سرغړونې ټولې پېښې د منلو وړ پایلې ته نه دي رسېدلي. پاکستان ته بلنه ورکړل شوه چې د پېښې په اړه په ګډه پلټنه وکړي، خو پاکستان له ګډون څخه انکار وکړ.
تورن جنرال اشفق د ډسمبر په ۹ ادعا وکړه چې ناټو هغه شپه د مخابروي اړیکو څارنه کوله او دوی پوهېدل چې د ولکانو پوسته یې ویشتلې ده. د پاکستان پوځ دا برید «بې پروا او خپل سری» یاد کړ. د پاکستان حکومت په امريکا سختې نیوکې وکړې او سمدلاسه یې په افغانستان کې مېشتو ناټو ځواکونو ته اکمالات ودرول. د توجه وړ دا وه چې د شنبې ورځې دا بريد، په افغانستان کې د امريکا په مشرۍ د ايتلافي ځواکونو قوماندان جنرال جان الن او د پاکستان د پوځ مشر جنرال اشفق پروېز کياني تر منځ له لیدنې یوه ورځ وروسته وشو. په دې لیدنه کې دواړو قوماندانانو د پولو په اوږدو کې په همغږۍ او د نورو اقداماتو په اړه خبرې وکړې چې "موخه یې د پولې دواړو غاړو ته د کنټرول ډېرول و".
سورة الزمر
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
د لالا د زامنو يا د حاجي میرزا قلا (قلعه )
دا کلا د لالا شريف خیل زامنو (حاجي میرزا ، غلام نبي ، لعلي او حاجي ضبطي ) جوړه کړې وه چې اوس فی الحال خالي ده او څوک نه پکې اوسيږي.
د امریکا متحده آیالاتونو دیمکرات ګوند
دیموکراتیک ګوند په متحده ایالاتو کې له دوو لویو او معاصرو ګوندونو نه یو دی. د دغه ګوند بنسټ د ۱۸۲۸ ز کال په شاوخوا کې د اندرو جکسون د ملاتړو له خوا کېښودل شو، چې په نړۍ کې یو له پخوانیو فعالو سیاسي ګوندونو نه دی. له ۱۸۶۰ مې ز لسیزې راهیسې یې اصلي سیاسي سیال جمهوري غوښتونکی ګوند دی.
دیموکراتیک ګوند له ۱۸۶۰ ز کال وړاندې د محدود دولت او ایالتي حاکمیت نه ملاتړ کاوه او د ملي بانک او لوړو تعرفو مخالف و. په ۱۸۶۰ ز کال کې د غلامۍ پر سر په دوو برخو ووېشل شو او له ۱۸۶۰ ز کال نه تر ۱۹۱۰ ز کال پورې دوه ځلې ولسمشرۍ ته ورسېد. د نوولسمې پېړۍ په وروستیو کې یې، هماغه ډول له لوړو تعرفو سره خپل مخالفت ته دوام ورکړ او د سرو زرو د معیار اړوند یې کلک داخلي بحثونه درلودل. د شلمې پېړۍ په لومړیو کې یې سپینې ماڼۍ ته په ۱۹۱۲ او ۱۹۱۶ ز کال کې د ویډرو ویلسون (د امریکا ۲۸ ولسمشر و) په بریا سره له مترقي اصلاحاتو ملاتړ او له امپریاليزم سره یې مخالفت وکړ.
د فرانکلن ډي. روزولټ له واکمنۍ او په ۱۹۳۲ ز کال کې د نیوډیل په نامه اقتصادي او ټولنیز پروګرام وروسته، دیموکراتیک ګوند د ټولنیزې آزادۍ یا ټولنیز لیبرالیزم د سیاسي ایدیالوژي چوکاټ رامنځ ته کړ. نیوډیل پروګرام په ښارونو کې د ګڼ شمېر کاتولیک اروپايي کډوالو د ملاتړ جلبولو لامل وګرځېد، خو د دغه ګوند د کار اوکسب ملاتړې محافظه کارې څانګې د کمزوري کېدو لامل وګرځېد. د ۱۹۶۴ ز کال کې د مدني حقونو او د ۱۹۶۵ ز کال د رایو ورکولو د حقونو له قوانینو وروسته د دواړو ګوندونو اصلي بنسټونو بدلون وموند، په دې ډول چې په ولسمشریزو سیاستونو کې سويلي ایالتونو په جمهوري غوښتونکي ګوند باور وکړ او شمال ختیځ ایالتونه بیا په باور وړ توګه دیموکرات شول. د کارګري اتحادیې عناصر چې یو مهال ځواکمن و له ۱۹۷۰ مې لسیزې وروسته کوچني شول، په داسې حال کې چې کارګره طبقه د دیموکراتو بنسټونو مهمه پایه پاتې شوه. ښځې، هغه وګړي چې په ښاري سیمو کې یې ژوند کاوه، ځوانو امریکایانو او د کالجونو فارغینو ډېری جنسي، مذهبي او نژادي لږه کیو  لېوالتیا لرله، څو له دیموکراتیک ګوند نه ملاتړ وکړي.
د دیموکراتیک ګوند د معاصر لیبرالیزم فلسفه، د مدني آزادیو او ټولنیز مساوات مفاهیم د ګډ اقتصاد نه په ملاتړ له یو بل سره ترکیب کوي. دغه ګوند په کانګرس کې له معتدلو، محافظه کارو او مترقي څانګو نه جوړ لوی ائتلاف لري. مشارکتي اصلاحات، د چاپېریال خوندیتوب، له سازمان یافته کاري قوې ملاتړ، د ټولنیزو چارو پراختیا، د کالج په اندازه فیس، د روغتیا پالنې اصلاحات، برابرې موکې او له مصرف کوونکو ملاتړ، د دغه ګوند د اقتصادي اجنډا هسته جوړوي. په ټولنیزه برخه کې بیا په ټاکنیزو مبارزو کې له مالي اصلاحاتو، د همجنس پالو له حقونو، جنايي عدالت، د کډوالۍ له اصلاحاتو، په وسلو له سختو قوانینو، د سقط له حقونو، د اعدام سزا له لغوه کولو او د مارجیوانا (چرسو) له قانوني کولو ملاتړ کوي.
د امریکا د اوسني ولسمشر جوبایډن په ګډون، شپاړسو دیموکراتانو، د امریکا د ولسمشر په توګه خدمت کړی. له ۲۰۲۲ ز کال نه د فدرال دولت اکثریت د دغه ګوند په لاس کې دی (د دغه هېواد ولسمشري او په کانګرس او سنا دواړو کې اکثریت په واک کې لري)، ۲۲ ایالتي والیان، ۱۷ ایالتي قانون جوړوونکې جرګې، په ۱۴ ایالتونو کې حکومتي اکثریت (په دواړو حکومت او قانون جوړوونکو جرګو کې) او د لویو ښارونو ښاروالۍ په واک کې لري. د متحده ایالاتو د سترې محکمې له نهو قاضیانو نه درې یې د د دیموکراتیکو ولسمشرانو له خوا ټاکل شوي. د ثبت شویو غړو له مخې، دیموکرات ګوند په متحده ایالاتو کې تر ټولو لوی او د نړۍ درېیم لوی ګوند دی.
تاریخچه
د دیموکراتیک ګوند چارواکي، ډېری مهال د دغه ګوند رېښه د توماس جفرسن، توماس مډیسون او فدارلیزم ضد نورو مخکښو کسانو له خوا په ۱۷۹۲ ز کال کې د جوړ شوي دیموکراتیک جمهوري غوښتونکي ګوند نه بولي. یاد ګوند، د وېګ ګوند او معاصر جمهوري غوښتونکي ګوند الهام بخښونکی دی. له سازماني پلوه، په حقیقت کې دغه ګوند په ۱۸۳۰ مه لسیزه کې د اندرو جاکسون په ټاکل کېدو سره رامنځته شو. په ۱۸۹۶ ز کال کې د ویلیام جیننګز برایان له نوماندۍ راهیسې، دغه ګوند په عمومي ډول د جمهوري غوښتونکي ګوند د اقتصادي مسائلو پر وړاندې کیڼ لوری نیولی دی. دیموکراتان له ۱۹۴۸ ز کال راهیسې، د مدني آزادیو اړوند تر ډېره آزادي پلوه اولیبرال و، په داسې حال کې چې د همدغه ګوند محافظه کارې ډلې تر ۱۹۶۰ مې لسیزې پورې په سوېل کې له دغه چارې سره مخالف و. د بهرني سیاست په برخه کې دواړو ډلو څو ځله خپل لیدلوري بدل کړي.
نوم او نښانونه
په ۱۸۲۴ ز کال کې دیموکراتیک -جمهوري غوښتونکی ګوند په لنډ مهالي جمهوري غوښتونکي ملي ګوند او جاکسوني خوځښت ووېشل شو، چې په ۱۸۲۸ ز کال کې په دیموکراتیک ګوند بدل شو. په جکسوني دوره کې د «دیموکراسي» اصطلاح، د دغه ګوند له خوا کارول کېده، چې په پایله کې د «دیموکراتیک ګوند» نوم ورباندې کېښودل شو او په ۱۸۴۴ ز کال کې یې دغه نوم رسمیت وموند. د دغه ګوند غړو ته «دیموکراتان» یا «دیموکرات» ویل کېږي.
په عامیانه (سیمه ییزه) بڼه ورته «دیموکرات ګوند» هم ویل کېږي، خو له ۱۹۵۲ ز کال راهیسې د مخالفو ډلو له خوا د سپکاوي کوونکې اصطلاح په توګه ورته کارول کېږي.
د دغه ګوند تر ټولو مشهوره د شګون نښه خر یا نارینه خر دی. د اندرو جاکسون مخالفینو په هغه باندې د ملنډې وهلو په موخه، هغه د «جکاس (نر خره)» په نوم له دې امله چې یو سخت سری او احمق حیوان دی، یادوه. خو له دې سره دیموکراتانو عامه مفاهیم خوښول او هغه یې انتخاب هم کړ، له همدې امله دغه انځور دوام راوړ او وده (تکامل) یې وکړه. د دغه نښان په ټاکلو کې ډېر اغېز په هارپر اونیزه کې له ۱۸۷۰ کال وروسته د توماس نست کارتونونو درلود. کارتون جوړوونکي د نست پر قدم لاړل او خر یې د دیموکراتانو او فیل یې د جمهوري غوښتونکو په استازولۍ په خپلو کارتونونو کې کاراوه.
د شلمې پېړۍ په لومړیو کې په انډیانا، کنټاکي، اوکلاهاما او اوهایو ایالتونو کې د جمهوري غوښتونکو د باز پر خلاف د دیموکراتیک ګوند سنتي نښان چرګ و. دغه نښان (سمبول) تر اوسه پورې د اوکلاهاما، کنټاکي، انډیانا او لویدیځې ویرجینیا په رای پاڼو کې کارول کېږي. چرګ د ملي دیموکراتیک ګوند د رسمي نښان په توګه ومنل شو. په نیویارک کې د دیموکراتیک ګوند نښان پنځه ټکي لرونکی ستوری دی.
په داسې حال کې چې دواړه لوی ګوندونه (او نور کوچني ګوندونه) سور، سپین او آبي دودیز امریکايي رنګونه په خپلو تبلیغاتو او نندارونو کې کاروي، د ۲۰۰۰ ز کال کې د ټاکنو د شپې راهیسې شین رنګ د دیموکراتیک ګوند د پېژندل کېدونکي رنګ په توګه ګڼل کېږي چې سور بیا د جمهوري غوښتونکي ګوند د پېژندلو رنګ دی. په دغه شپه، د لومړي ځل لپاره ټولو لویو تلویزیوني شبکو، همدغه رنګونه په ټاکنیزه نقشه کې وکارول: شنه ایالتونه د الګور لپاره (دیموکراتیک نوماند) او سره ایالتونه د جورج ډبلیو بوش لپاره (د جمهوري غوښتونکو نوماند). له دغه مهال وروسته شین رنګ په پراخه کچه د دغه ګوند د څرګندولو په موخه کارول کېږي. دا د متحده ایالاتو نه بهر د مروجې رویې پر خلاف دي، چېرې چې شین عنعنوي رنګ د ښي اړخه او سور د کیڼ اړخه ډلې لپاره کارول کېږي. د بېلګې په توګه: په کاناډا کې سور رنګ د آزادي پلوې یا لیبرال ډلې او شین رنګ د محافظه کارې ډلې استازولي کوي.
ددودیزې ترانې (سرود) په توګه د دغه ګوند له خوا ولسمشریزو ټاکنو ته د نوماندۍ په کنوانسیون کې د ارون کوپلنډ «Fanfare for the Common Man» سرود د دیموکراتیک ګوند د ملي کنوانسیون په سر کې غږول کېږي.
ټپئزه
ټپئيزه يو نوې تخقيق دې چې دا په زوړ ادب کښې نشته خو اوس دا په ۲۰۱۲ کښې اسرار اتل ليکلې وا
15 سپټمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
په ملاخيلو کې د لالا د زامنو يا د حاجي ميرزا کورنۍ
د لالا د زامنو  يا د حاجي ميرزا کورنۍ چې په را وروسته کې د ملاروزي خان په کورنۍ ياديږي : د حاجي ميرزا کورنۍ د ملاخيل قوم په رضاخيل پلرنۍ کې د شريف خيل په پښه پورې تړلې ده ؛ په مجموع کې یوه دينداره علمي او ميلمه پاله کورنۍ ده ، له انقلابونو دمخه يې د غزني له نورالمدارس مدرسې او د دې مدرسې له باني کورنۍ سرې زيات تعلق وو او د مدرسې په برخه کې يې پوره همکاري يې ورسره کوله ، له سره انقلاب وروسته يې هغه تعلقات کم شول خو د جهاد او مجاهدينو له صف سره يې قدم په قدم پل اخستی. حاجي ميرزا درې وروڼه لرل چې (، غلام نبي ، لعلی او حاجي ضبطی )نوميدل. له حاجي ميرزا وروسته غلام نبي زیات شهرت او رسوخ لرلو او تراوسه د دواړو اولادونه په خپلو کې د خیښۍ او دوستۍ له امله په یوه کورنۍ ياديږي. د دوی د نسب لړۍ په دې توګه ده: حاجي میرزا او وروڼه يې د لالا زامن ، لالا د لطيف زوی ، لطیف د نادرشاه زوی ، هغه د شريف زوی ، هغه د رضا زوی هغه د ملابابا زوی. اوس چې کوم ملاخیل دي دا د همدې ملابابا اولاد ده ؛ اکثره خلک د ملابابا خپل نوم ملاعثمان يادوي. حاجي ميرزا : حاجي ميرزا دروند او سنګين مشر ؤ ، د کلي او قوم د جرګو او مرکو یو نامتو سړی وو؛  کسب او کار يې زياتره تجارتي کاروبار وو چې تجارتي قافله به یې په هيواد کې دننه او بهر (له بخارا څخه نيولې بیا تر ملتان او اصفهان او آن کربلا پورې ) مختلفو سیمو ته تلله، د تجارت زیاته برخه يې رخت، غوړي او وچه میوه وه او لمسيانو ته یې تراوسه د رخت او ټوکر کاروبار د خوارۍ او مزدورۍ په توګه په ميراث پاته ده. حاجي ميرزا پنځه زامن لرل (عظيم خان ، جلات خان ، آدم خان ، روزي خان او دفتانی آکا ). غلام نبي: غلام نبي خاکساره، دروند او سخي سړی وو، الله جل جلاله دده په لاس کې بې شانه برکت ايښی وو،ټول وخت به د خپلې ځمکې په کښت او کرونده کې مصروف وو. غلام نبي په انډيوالي او دوستپالنه کې ډير تکړه او مشهور وو چې په نږدې هزاره ګانو کې يې هم زیات خانان او نوابان کلک ملګري وو او د هغوى په منځ کې په نبی زوار سره مشهور وو. غلام نبي څلور زامن درلودل (محمداياز ، مالي خان ، چې دا دواړه په زلميتوب کې وفات شوي ، حاجي عبدالواحد او حاجي ملامحمداسماعيل). لعلی : لعلی د حاجي ميرزا دريم ورور ده ، د لعلي نور اولاد ونه پاييده فقط دوې لورانې يې درلودې چې مشره لور یې (بي بي عمرزۍ) په خپله منطقه کې يوې سليمان خیلې کورنۍ ته واده شوه او اوس يې زامن (برات خان ...) سپين ږيري دي؛ دويمه لور يې (بي بي اشرفۍ ) خپل وراره روزي خان لالا ته واده شوه چې هيڅ نارينه او زنانه اولاد يې ونه پاييده. حاجي ضبطی : حاجي ضبطی د حاجي ميرزا څلورم ورور وو ، بيداره او ځيرک سړی وو ، له وروڼو څخه بيل په کلي کې مېشت شو او درې زامن (عبدالقادر ، غلام رسول او مستوخان ) يې درلودل.
د پارس‌ آباد ولسوالۍ
پارس‌ آباد ولسوالۍ د ايران د اردبيل ولايت یوه ولسوالۍ ده. د دغه ولسوالۍ پلازمېنه د پارس‌ آباد ښار دی.
سرچينې
وېشنيزه:د اردبيل ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
16 سپټمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
کيار ولسوالي
کيار ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان کیار)  د ايران د چهارمحال او بختياري ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۵۰٬۹۷۶ تنه نفوس لري. د کيار ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د چهارمحال او بختياري ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
لياقت علي خان
لياقت علي خان د پاکستان لومړنی لومړی وزير و. نوموړی د هند په کرنال سيمه کې زېږېدلی او د اکسفورډ پوهنتون څخه يې د لوړو زده کړو سند ترلاسه کړ. 1922 کال کې د برېټانيې د وکيلانو په اتحادیه کې شامل شو، 1923 کې بېرته بيا هند ته راغلو. 1936 کې د مسلم ليگ گوند جنرل سيکټري جوړ شو. لياقت علي خان د محمد علي جناح يو نږدې ملگری و.
مړينه
وېشنيزه:پاکستان وېشنيزه:تاریخ وېشنيزه:سیاست وېشنيزه:پاکستاني سیاستوال وېشنيزه:پاکستاني سیاستپوهان وېشنيزه:پاکستاني تاریخ وېشنيزه:سیاستپوهان وېشنيزه:لومړي وزیران وېشنيزه:وژل شوي لومړي وزیران وېشنيزه:په ډزو ویشتل شوي وېشنيزه:د پاکستان لومړي وزيران
د روسيې او اوکراين د جګړې پر مهال نړيوال بنديزونه
پر اوکراین باندې د روسي يرغل څخه وروسته د روسيې او کريميا پر وړاندې د پراخ شمېر هېوادونو له لوري د روسيې او اوکراین جګړې پر مهال نړيوال بنديزونه ټاکل شوي دي، چې د ۲۰۱۴ ز کال فبروري په وروستيو کې پيل شول. بېلاروس باندې هم بنديزونه لګول شوي دي. ياد بنديزونه د متحده ايالتونو، اروپايي ټولنې او د نورو هېوادونو او نړيوالو سازمانونو له لورې د روسيې او اوکراین د خلکو، سوداګريو او چارواکو باندې لګول شوي دي. روسيې له اسټراليا، کاناډا، ناروې، جاپان، متحده ايالتونو او اروپايي ټولنې څخه د خوراکي توکو واردولو په بشپړ ډول بندولو په ګډون بېلابېلو هېوادونو باندې بنديزونه ولګول.
يادو بنديزونو د روسي روبل په ارزښت کمولو او د روسيې مالي کړکېچ کې مرسته وکړه. دا بنديزونه د اروپايي ټولنې زياتو هېوادونو لپاره د اټکل شويو ۱۰۰ بېليونه يورو (۲۰۱۵ ز کل کې) د ټول تاوان په لرلو سره د اقتصادي ويجاړۍ سبب هم شول. تر ۲۰۱۴ ز کال پورې د روسيې د ماليې وزير اعلان وکړ، چې ذکر شويو بنديزونو روسيه ۴۰ بېليونه ډالر تاواني کړه او بيا ځل په ۲۰۱۴ ز کال کې يې ورته په ۲۰۱۰ ز لسيزه کې د تېلو تر اندازې زيات توليد له امله د تېلو بېو د ټيټوالي له امله ۱۰۰ بېليونه نور تاوان پېښ کړ. د ۲۰۱۸ز کال اګسټ کې د وروستيو لګول شويو بنديزونو څخه وروسته د روسيې له خوا رامنځته شوي اقتصادي زيانونه د کلني ناخالص عايد د مخکينۍ ودې له ۰،۵ څخه تر ۱،۵ سلنې پورې رسېږي. روسي ولسمشر ولادي مير پوتين (Vladimir Putin) متحده ايالتونه د سعودي عربستان سره په ارادي ډول د تېلو بيو په کمولو سره د روسيې اقتصاد د کمزوري کولو په موخه په دسيسې جوړولو تورن کړي دي. د ۲۰۱۶ ز کال په نيمايي کې روسيې له تېلو او ګازو څخه تر لاسه کېدونکو دولتي عايداتو کې د ۴۰۰ بېليونه نور تاوان تر څنګ د مالي بنديزونو له امله د اټکل له مخې ۱۷۰ بېليونه ډالر تاوان کړی و. د اوکرایني چارواکو له نظره: يادو بنديزونو پر روسيې فشار راووړ، چې د اوکراین په اړه خپله تګلاره بدله کړي او هم يې په سيمه کې د روسيې نظامي پرمختګونو ته هم زيان واړوه. د دې هېوادونو استازي وايي چې : دوی به د روسيې پر وړاندې يوازې هغه مهال له دې بنديزونو څخه تېر شي، چې مسکو د Minsk II تړون ته غاړه کېږدي.
مخینه
د روسي فدراسيون له لوري په خپلې خاورې پورې د کريميا د يو ځای کولو په ځواب کې د متحده ايالتونو او اروپايي ټولنې په مشرۍ ځينو حکومتونو او نړيوالو سازمانونو پر روسي وګړو او سوداګرو باندې بنديزونه ولګول. دا چې ګډوډي د ختيځ اوکراین نورو برخو ته پراخه شوه او وروسته د Donbas سيمه کې پر روانې جګړې بدله شوه، د بنديزونو ساحه هم پراخه شوه. په ټوله کې درې ډوله بنديزونه لګول شوي وو: د تېلو او ګاز د لټونې لپاره د ټيکنالوژۍ پر برابرولو بنديز، د تېلو روسي شرکتونو او دولتي بانکونو ته د امتيازونو [کرېدتونو] چمتو کولو بنديز او ولسمشر پوين ته د نږدې روسي نفوذ لرونکو اتباعو او هغو اشخاصو پر سفرونو باندې محدوديتونه وو، چې په روسيې پورې د کريميا تړلو کې شامل وو. روسي حکومت يې د ځينو کاناډايي او امريکايي وګړو پر وړاندې په بنديزونو او د ۲۰۱۴ ز کال اګسټ کې له اروپايي ټولنې، متحده ايالتونو، ناروې، کاناډا او استراليا څخه د خوړو په بشپړ بنديز سره په يو ډول ځواب ورکړ.
لومړی پړاو: د ۲۰۱۴ مارچ/اپرېل
د ۲۰۱۴ ز کال د مارچ پر ۶ مه باندې د متحده ايالتونو ولسمشر بارک اوباما د نړيوالو اقداماتو له ډلې د بېړني اقتصادي ځواکونو نړيوال قانون او د ملي بېړنيو حالتونو قانون څخه په مرستې غوښتلو سره يو اجرائيوي حکم لاسليک کړ، چې ملي بېړنی حالت اعلانوي او د سفر بنديزونو او د هغو تر اوسه نامعلومو اشخاصو پر وړاندې د امريکايي پانګو د کنګل کولو په ګډون يې د بنديزونو امر وکړ، چې د اوکراین حکومت له اجازې پرته يې د کريميا سيمه کې د حکومتي واک ملاتړ کړی و او هغوی چې کړنې يې په اوکراین کې د نورو تر څنګ د ديموکراتيکو پړاوونو او بنسټونو کمزورې کوونکې ګڼل شوې وې.
د مارچ پر ۱۷ مه دا بنديزونه په ۱۹۹۱ ز کال کې د شوروي اتحاد له ړنګېدلو راهيسې د روسيې پر وړاندې تر ټولو پراخ بنديزونه وو. جاپان هم د روسيې پر وړاندې بنديزونه اعلان کړل، چې په کې د نظامي مسئلو، فضا، پانګې اچونې او اجازه ليک غوښتنو په اړه د خبرې کولو ځنډول شامل وو. يو څو ورځې وروسته د متحده ايالتونو حکومت خپل بنديزونه پراخ کړل.
د مارچ پر ۱۹ مه اسټراليا وروسته له هغې د روسيې پر وړاندې بنديزونه ولګول، چې روسيې کريميا يې په ځان پورې وتړله. دې بنديزونو پر هغو خلکو باندې مالي راکړې ورکړې او سفري بنديزونه په نښه کړل، چې د اوکراین د حاکميت په اړه د روسيې په ګواښ کې د وسيلو په توګه دي. استراليايي بنديزونه د می پر ۲۱ مه زیات شول.
د اپرېل په لومړيو کې البانيا، ايسلنډ او مونټينيګرو او همدارنګه اوکراین د اروپايي ټولنې د مارچ ۱۷ بنديزونو ته ورته محدوديتونه او د سفر بنديزونه ولګول. د Montenegro د باندينيو چارو وزير Igor Luksic وويل چې: له روسيې سره د ښو اړيکو د پېړيو پخواني دود تر څنګ يې د بنديزونو په لګولو کې له اروپايي ټولنې سره يو ځای کېدنه تل يوازينۍ مناسبه ټاکنه وه. په مارچ کې لږ څه د مخه Moldova د اوکراین پخواني ولسمشر Viktor Yanukovych او يو شمېر پخوانيو اوکرایني چارواکو پر وړاندې لکه څرنګه چې د مارچ پر پينځمه د اروپايي ټولنې له لوري اعلان شول، ورته بنديزونه يې وضع کړل.
د متحده ايالتونو او اروپايي ټولنې له لورې د وړاندې شویو بنديزونو په ځواب کې د روسيې پارلمان (دوما دولت) د رايو په يووالي يو پرېکړه ليک تصويب کړ، چې د بنديزونو په لېست کې د دوما د ټولو غړو د شاملولو غوښتنه يې کوله. ياد بنديزونه څو ورځې وروسته د نامتو روسي سوداګرو او ښځو په رانغاړلو سره پراخ شول.
دويم پړاو: ۲۰۱۴ ز کال اپرېل
د اپرېل پر ۱۰ مه نېټه باندې د اروپا شورا د روسي استازي د رايې کارولو حقونه وځنډول.
د اپرېل پر ۲۸ مه متحده ايالتونو د Ronseft په نامه د تېلو د دولتي شرکت اجرائيه رئيس Igor Sechin او ۱۷ روسي شرکتونو په ګډون په اووه روسي چارواکو باندې د خپلې خاورې دننه سوداګريزې راکړې ورکړې باندې بنديز ولګاوه.
اکوړ خان
اکوړ خان (په انگرېزي: Akor Khan) د خټکو د سردارۍ بنسټ ايښودونکی او د خوشال خان خټک غورنيکه ؤ. کله چې په ۱۵۵۶ ز. کال کې جلال الدين اکبر په ډيلي کې پاچا شو، د مغولو د پاچاهۍ په ساحه د افغانستان ځينې سيمې او هند و. او د دوی سوداگريز او پوځي کاروانونو د ډېلي او کابل پر لار تگ راتگ کاوه. په لاره کې ډېر وخت د دوی کاروانونه چور کېدل. نو جلال الدين اکبر د دې لارې د امنيت د ټينگښت په خاطر اکوړ خان ته چې د خپلې سيمي ملک و، د اټک نه تر نوښاره پورې سيمه په جاگير ورکړه چې د دې سيمې امنيت وساتي.
مخينه
ملک اکوړی د خټکو په ټبر کې د بټي خېلو د څانگې ملک و، د پلار نوم يې دروېش محمد و چې په چنجو هم مشهور دی. د ملک اکوړي نوره قبيله په کوهاټ کې مېشته وه، خو ملک اکوړی په څه خبره د خپلو عزيزانو نه مرور شوی و او د خوړی سيمې ته راغلی ؤ. په دې ورځو کې د خوړی په علاقه کې ماندوری او ډنگرزی اوسېدل. ملک اکوړي په گواز دره کې استوگنه اختياره کړه او د خپل ځان سره يې يو ټولی جمع کړی و او د خواو شا په سيمه به يې تاختونه کول. په دې ډول يې نوم او شهرت ترلاسه کړی و. دغه وجه وه چې کوم وخت د شاهي سړک د حفاظت سوال پېښ شو نو د علاقې زميندارانو د ملک اکوړي نوم پېش کړو.
سرچينې
‎
قاهره
قاهره (عربي: القاهرة، روماني: al-Qahirah، تلفظ: [ælqɑ(ː)ˈheɾɑ]) د مصر پلازمېنه او د عربي نړۍ تر ټولو لوی ښار دی. د سترې قاهرې (Greater Cairo) ښاري سيمه د ۲۱،۳ ميلون نفوس په درلودلو سره په افريقا، عربي نړۍ او منځني ختيځ کې تر ټولو لويه ښاري ګڼ نفوسه او د نفوس له مخې د نړۍ په کچه شپږمه تر ټولو لويه سيمه ده. قاهره په لرغوني مصر پورې پورې تړلې ده، په همدې ډول د “Giza” د هرم کمپلکس او د ممفيس او هيليوپوهليس ښارونه يې په جغرافيوي سيمه کې پراته دي. دا ښار چې د نيل دلتا (Nile Delta) سره نږدې پروت دی، په لومړي ځل د “Fustat” په نوم رامنځته شو، چې دا په اصل کې د بابيلون (Babylon) په نوم د لرغوني روم يوې شته پوځي کلا ته نږدې په ۶۴۰ ز کال کې د مسلمانانو له لورې د مصر له نيولو (فتحه کولو) څخه وروسته په سيمه کې رامنځته شوې استوګنه وه. د فاطمي (Fatimid) کورنۍ تر مشرۍ لاندې  ۹۶۹ ز کال ته نږدې د القاهره په نوم يو نوی ښار جوړ شو. دې ښار د ايوبي (Ayyubid) او مملوک (Mamluk) دورو (۱۲ – ۱۶ پېړيو) پر مهال د اصلي ښار مرکز په توګه د فسټاټ “Fustat” ځای ونيو. قاهره د اوږدې مودې لپاره د سيمې د سياسي او کلتوري ژوند مرکز دی او د خپلې اسلامي معمارۍ د لوړتوب له امله «د زر منارو ښار» نومول کېږي. د ښار تاريخي مرکز ته په ۱۹۷۹ ز کال کې کې د نړيوال ميراث د ځای “World Heritage Site-status” انعام ورکړل شو. قاهره د “GaWC” له لورې د «دويم مثبت» يا “Beta +” ډلبندۍ په ورکولو سره يو نړيوال ښار ګڼل کېږي.
اکوړ خان
سرچينې
وېشنيزه:د افغانستان نوميالي
قاهره
نن ورځ قاهره د عربي نړۍ په کچه د سينما او موسيقۍ تر ټولو لرغونی او پراخه صنعت او د نړۍ په کچه د لوړو زده کړو دويم لرغونی بنسټ يعنې الازهر پوهنتون لري. زياتې نړيوالې رسنۍ، سوداګرۍ او سازمانونه په دې ښار کې خپل سيمه ييز مرکزونه لري، عرب ليګ د خپل شتون د زياتې مودې لپاره په دې ښار کې خپله مرکزي اداره درلودلې ده.
له ۱۰ ميليون څخه د زيات نفوس په درلودلو سره چې په ۴۵۳ کيلومتر مربع (۱۷۵ ميل مربع) سيمه کې خپور شوی دی، قاهره په مصر کې خورا لوی ښار دی. نور ۹،۵ ميليونه اوسېدونکي ښار ته نږدې ژوند کوي. قاهره لکه د نورو زياتو لويو ښارونو غوندې د نفوس او ګڼې ګوڼې له لوړې کچې څخه رنځېږي. د قاهرې ميټرو چې په ۱۹۸۷ ز کال کې پرانېستل شو، په افريقا کې د ميټرو تر ټولو پخوانی سيستم دی او په کلني ډول له يو بيليون څخه د زياتو مسافر چلونو په درلودلو سره، په نړۍ کې د ۱۵ تر ټولو بوختو مېټرو له ډلې څخه ډلبندي کېږي. د دې ښار اقتصاد په ۲۰۰۵ ز کال د منځني ختيځ په کچه لومړی ځای او د باندني سياست د ۲۰۱۰ ز کال د ښارونو نړيوال لړيال له مخې په نړيواله کچه ۴۳ ځای درلود.
ايتمولوژي
مصريان زياتره وخت قاهرې ته مَصر وايي، چې په خپله د مصر لپاره عربي نوم دی او د ياد نوم کارول په اصل کې د هېواد لپاره د دې ښار په اهميت باندې ټينګار کوي. د ښار اصلي نوم القاهرة “al-Qahirah” د «بري موندونکي» يا فاتح معنی لري، چې د انګېرنې له مخې د هغه حقيقت له امله دی، چې د مريخ سياره (النجم القاهر يا بریی موندونکی ستوری) د ياد ښار د رامنځته کېدلو په وخت کې د راپورته کېدلو په حال کې و، چې ښايي د فاطمي خليفه المعز “Fatimid Caliph Al-Mu’izz” د خورا ځنډ يا انتظار رارسېدنې ته په حواله کارول کېږي، چې د مهديه “Mahdia” په نوم له پخواني فاتميد پلازمېنې څخه په ۹۷۳ ز کال کې قاهرې ته ورسېد. د هيلوپوليس ‘Helopolis” لرغونې ښار درک د عين الشمس (د لمر سترګه) کليوالي سيمه ده.
د ښار يو څو قبطي نومونه دي. Ti•kash•roomi (قطبي: Ϯⲕⲉϣⲣⲱⲙⲓ وروستی قطبي: [di.kɑʃˈɾoːmi]) د فانيجويت د جان شهادت (The martyrdom of John of Phanijoit) په ۱۲۱۱ متن کې ثابت شوی دی او يو “calque” هم دی، چې د «سړي ماتونکي» (Ϯ- 'the', ⲕⲁϣ- د «ماتول» او د «سړي») معنا لري او د عربي القاهرة سره نږدېوالی لري، يا دا چې د له عربي قصر الروم «د رومي کلا» له ويي څخه اخېستل شوی دی، چې په لرغوني قاهره “Old Cairo” کې د بابلي پوځي کلا “Babylon Fortress” يو بل نوم و. د خيرون (Khairon) بڼه (قبطي: ⲭⲁⲓⲣⲟⲛ) په « Ⲡⲓⲫⲓⲣⲓ ⲛ̀ⲧⲉ ϯⲁⲅⲓⲁ ⲙ̀ⲙⲏⲓ Ⲃⲉⲣⲏⲛⲁ » معاصر قبطي متن (د سينټ ويرينا (Saint Verina) نکل يا داستان) کې ثابت شوی دی. Lioui ( وروستي قبطي: ) يا Elioui ( وروستی قبطي: ) يو بل نوم دی، چې د هيلوپوليس له يوناني نوم (Ήλιούπολις) څخه اخېستل شوی دی. ځيني استدلال کوي، چې مسترام (Mistram) ( وروستی قبطي: [ˈmɪs.təɾɑm]) يا نيسترام (Nistram) ( وروستی قبطي: [ˈnɪs.təɾɑm]) د قاهرې لپاره يو بل قبطي نوم دی، که څه هم ځيني نور بيا فکر کوي، چې دا د عباسي پلازمېنې «الاسکر» نوم دی. Ⲕⲁϩⲓⲣⲏ (Kahi•ree) د عربي نوم يوه نامتو معاصره ژباړه ده (نور يې Ⲕⲁⲓⲣⲟⲛ [Kairon] او Ⲕⲁϩⲓⲣⲁ [Kahira] دي)، چې د معاصرې ډلې ايتمولوژي ده او «د لمر ځمکه» معنا لري. ځيني بحث کوي چې دا د يوې مصرۍ استوګنې نوم و، چې پر بنسټ يې مصر جوړ شو، مګر دا يو څه شکمن بحث ځکه دی، چې دا وخت په هيڅ “Hieroglyphic” يا “Demotic سرچينه کې نه دی ثابت شوی، که څه هم ځينې څېړونکي لکه پاول کاسانووا (Paul Casanova) دا يوه قانوني تيوري ګڼي. قاهرې ته « Ⲭⲏⲙⲓ» (وروستی قبطي: [ˈkɪ.mi]) يا « Ⲅⲩⲡⲧⲟⲥ » (وروستی قبطي: [ˈɡɪp.dos]) هم وايي، چې قبطي ژبه کې مصر ته وايي او دا هغه ورته لاره [نوم] دی، چې په مصري عربي کې يې ورته وايي.
لرغونې استوګنې
د ننۍ قاهرې شا او خوا سيمه د اوږدې مودې لپاره د د نيل وادي “Nile Valley” او نيل دلتا سيمو (نږدې “Upper Egypt” او “Lower Egypt” سيمې) د يو ځای کېدلو خای کې د خپل ستراتيژيک درک له امله د لرغوني مصر مرکزي ټکی و، چې دې سيمې [قاهره] ته يې د شمالي افريقا او ليونټ “Levant’ تر منځ د سترو لارو د يو ځای کېدلو ځای ورکړ. ممپس چې د لرغونې پاچاهۍ “Old Kingdom” پر مهال د مصر پلازمېنه او تر “Ptolemaic” دورې پورې يو لوی ښار و، د ننۍ قاهرې لږ څه وړاندې سويل ته پروت ښار و. د هيلو پوليس په نوم يو بل ستر مذهبي مرکز او مهم ښار په هغه سيمه کې پروت و، چې نن د قاهرې د ښار شمال ختيځې څنډې دي. دا ښار له ميلاد څخه مخکې ۵۲۵ او ۳۴۳ کالونو کې د ايراني بريدونو “Persian Invsions” له لورې سخت وياړ شو او له ميلاد څخه د مخکې لومړۍ پېړۍ په وروستيو کې د يوې برخې په توګه خوشې کړای شو.
ځمكپوهنه
دا ښار د مصر شمالي لور د د نیل رود پر غاړه پروت ښار دى. د قاهرې لرغونې ښار د ختيځ اړخ ته پروت دى، چې شاوخوا يې زياتره كرنيزه زمكې دي. د ښار لوديځه برخه چې په ۱۹مه پيړۍ په نيمايي كې شاه اسماعيل په وخت كې د فرانسې د پلازمېنې (پاريس) ودانيو په څېر ودانې شوې دي، ډېر ښاېسته او زړه راښكوونكي دي. پدې ودانيو كې دولتي، او نيمه دولتي ودانۍ راځي، او په زوړ ښار كې بيا لرغوني جوماتونه، د استوگنې ودانۍ او داسې نورې راځي.
د غزې په لوديځه برخه كې د مصر نامتو اهرام ولاړ دي، چې له نوې قاهرې څخه ۱۱ ميله (۱۸ كيلو مټره) لرې جنوبي اړخ ته پراته دي.
بهرنې تړون
قاهره ټړېول لارښود، وكي سياحت
د قاهرې انځورونه
وېشنيزه:د نړۍ د هېوادونو پلازمېنې وېشنيزه:د آفریقا د هېوادونو پلازمېنې
مبشر قربان
مبشر قربان په کرک کښې په يو وړوکي کلي د بانډې تحصيل عيسک خماري کلي کښې په کال ۲۰۰۲ کښې پيدا شوې دې يو ادبي سړې دې ادبي زده کړې ې په خپل تحصيل کښې ګران مشر پروفيسر عزيز قريشي نه وکړې اوس هم وخت په وخت ورزي ورسره کيني پاڅي سکول ې خپل کور سره خواکښې پرائمري سکول دې او هائ ميټرک ې په خپل کښې زکړو هغې نه بعد د بانډې کالج ته لاړو او پښتو ې يوازې واخستله
سورة غافر
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
آماوری نولاسکو
آماوری نولاسکو Amaury Nolasco Garrido) د پورتوریکو هیواد سینمایی لوبغاړی دی. نولاسکو په ۱۹۹۹ کال کې سینما ته مخه کړه او په فراری سریال کې یې نړیوال شهرت ترلاسه کړ.
18 سپټمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
د جمرود جگړه
د جمرود جگړه  په ۱۸۳۷ کال کې په جمرود کې  د درانیانو واکمني او د سیکھ د سلطنت په منځ کې یوه جگړه وه. په دی جگړې کې د سیکھ پوځ پر افغانستان برید وکړ او د خیبر دره، جلال آباد، پېښور او کابل یی ونیول.
وېشنيزه:د افغانستان جگړې
محمد ایاز نیازی
ډاکټر محمد ایاز نیازی یو افغان اسلامي عالم وو، هغه په ​​1964 کې د یمگان ولسوالۍ کې زیږیدلی وو.
21 سپټمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
مبابانه
مبابانه یاهم (امبابانه) په (انګلیسي Mbabane) د افریقایي هیواد سوازیلانډ سیاسی پلازمینه ده.
بافق ولسوالي
بافق ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان بافق)  د ايران د يزد ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د بافق ښار دی. دا ولسوالي ۵۰٬۸۴۵ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۵٬۲۸۳ کیلومتره مربع دی. د بافق ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۴۸ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د يزد ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
سارا وین کالیز
سارا وین کالیز په انګلیسي Sarah weyne Callies) امریکایی سینمایی لوبغاړې ده جې په فراری سریال کې د ډاکټره (سارا تانکریدی) په نوم لوبیده ددی له پاسه میرمن مالیز په (مړشوی سړی) په نوم سریال کې هم لوبیدلی ده.
19 سپټمبر
د عيسوي کليز درېمه ورځ ده
نور ولولئ
وېشنيزه:جنوري
سورة فصلت
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
د تايوان اقتصاد
د تايوان اقتصاد زیات پرمختللی د ازاد بازار اقتصاد دی. دا اقتصاد په اسيا کې اتم لوی او د رانيولو د ځواک د برابرۍ پر بنسټ په نړۍ کې اتلسم ستر اقتصاد دی، په دې ډول د پيسو نړيوال صندوق له خوا تايوان د پرمختلليو اقتصادونو په ډله کې شامل کړای شوی دی. دا اقتصاد د نړيوال بانک له خوا د لوړ عايد د اقتصادونو په ډله کې ارزول شوی دی. تايوان په نړۍ کې د زیات پرمختللي ټيکنالوژيکي کمپیوټر کوچني چيپ (کوچنی برېښنايي پتری چې کمپيوټر کې کارېږي) جوړونکی دی.
تاريخ
تايوان په ۱۹۵۰لسیزه او د ۱۹۶۰ز لسيزې په لومړيو کې د متحده ايالاتو د مرستې تر لاسه کونوکي پر ځای ځان د يو مرستې ورکونکي او ستر بهرني پانګوال په توګه بدل کړ، د دې هېواد ډېرې پانګونې په بنسټيز ډول په اسيا متمرکزې دي. د چين په مرکزي سيمو کې تايواني ټوليزه پانګونه له ۱۵۰ ميليارده امريکايي ډالرو څخه زياته اټکل شوې او رسمي شمېرې ښيی چې تايوان په سويل ختيځه اسيا کې هم د پام وړ پانګونه کړې.
تايوان له تاریخي اړخه له هغو ډېرو باسواده او شتمنو چينايانو څخه ګټه اخستې چې دې ټاپو کې د مېشتېدو لپاره تښتېدلي دي: د چينګ واکمنې کورنۍ په لومړيو کې، د مخکينۍ «مينګ» واکمنې کورنۍ ملاتړي د يوې لنډې مودې لپاره د تبعيد پر مهال په تايوان کې پاتې شوي او په ۱۹۴۹ز کال کې، کله چې د چين کمونست ګوند د چين د مرکزي سيمو واک په لاس کې واخيست، د «کومينټنګ» (KMT) دوه ميلیونه ملاتړي دې ټاپو ته وتښتېدل.