ليپتوسپېروزس
دناروغۍ عامل يا Ethiology of Disease دنوموړې ناروغۍ عامل يوه مارپيچي شکله بکترياده چې دليپتوسپيرا Leptospira په جنس دLeptospira Noguchi  په کلاس spiroceaetaceae, Leptospiraceae  په فاميلي او دspirochiatalis  په آردر پورې اړه لري  spirochatalis  نرى anaerobic , obligate , slow growing , coiled  او motile  دي. ددې بکتريا فلاجيل ددې قدرت لري چې نسج سورى کړي او داخل شي د Leptospira دجنس په باره کې پخوا 1966 کال کې په نړيوال سازمان کې داسې فکر موجود وه چې دا بکتريا په ناحيوي توگه په دوه نوعو ويشل شويده. ١- هغه ليپتوسپيرونه دي چې دانسان او حيوان لپاره مضر دي يعنې په انسان او حيوان کې مرض منځ ته راوړى Pathogen دى، چې د Leptospirosa interrogans  نوعه ده چې دخپل ژوند دبقا لپاره حيواني پروتين وينه ، نخاع شوکې ، مايع ، دادرارمنبع او نوروته ضرورت لري. ٢- هغه ليپتوسپيروزونه دي چې سپروفيت دي چې دLeptospirosa .biflexa په نوم ياديږي چې دانوعه بکتريا دانسانانو لپاره پاتوجن نه وي يعنې مرض توليدونکې نه دي چې دادخپل ژوند دبقا لپاره خاورې، اوبو او همدارنگه مرطوبو خاورو ته ضرورت لري. ناروغي دمرض توليدونکې تيپ په واسطه منځته راځي مگر تراوسه پورې داسې قانع کوونکى دليل نه دى پيدا شوى چې Pathogen او Non pathogen  ټيپ يو دبل څخه تفريق کړي. ولې نوې څيړنى وايې چې داجنس د ( 7 ) نوعو مرض توليدونکې ټيپونو دي. دا اورگانيزم د ( 140 ) نوعه دتى لرونکي اخته کوي او همدارنگه دصحرايې موږک ، سپى ، پيشو ، غوا ، swin, Raceoons  څخه په لاس راغلي چې ډېر مهم Reservoires  يې Rodents  اهلي حيوانات دي. په U.S.A امريکا کې دLeptospirol  په منابعو کې سپي Rodents, Livestoca وحشي حيوانات او پيشوگانې دي. بعضى منابع ددې ناروغۍ ديوې برخې دحيواناتو دمعاشرى سره اوسيږى د مثال په توگه Leptospira Pomona او ليپتو سپيرا بله نوعه Leptospira interroguns  چې په پيشو او کوترو کې لېدل کېږې همدارنگه Leptospira grippoly phosa  په غواگانو ، پسونو او اوزو کې ليدل شويدي. همدارنگه Leptospira balhum او Ictero Heamorragica  دصحرايې موږک او  *په کورني موږک او L. Canicula  په سپو کې ليدل کېږې. نور مهم سيروټايپونه يې عبارت دي له Utumnalis, Hebdomidis , او australis څخه دي. انسانان او هغه حيوانات چې ددې سره توافق نه لري ددې لپاره Incidintal کوربانه دي. ديو شخص نه بل شخص ته دليپتوسپروز انتقال کم دى. ددې ناروغۍ ډير واقعات په معتدلو سيمو کې ليدل کېږې او همدارنگه په کليوالو ساحو کې ددې واقعات ډير ليدل کېږې ځکه کيداى شي دابکتريا کولاى شي چې په اوبو کې دډير وخت لپاره يعنې دڅو مياشتو لپاره پاتې شي. ددې بکتريا دښه ژوند لپاره مناسبه محيط عبارت دي له تازه اوبو او نباتي ژوند ، خاوره ، چې د22 درجو دسانتې گريد څخه تودوخه لوړه درجه ولري .ليپتوسپيروزونه گرام مثبت بکترياوې دي چې د6-15 M ميکرون متره اوږدوالى لري او ضخامت يې 0-25 Mm ميکرون متره دى دزياتو حلقو څخه تشکيل شويدى او د(S ) په شان شکل لري. څرنگه چې مونږوويل چې دايو متحرکه بکتريا ده او دانسان او حيوان وجود ته داخليږى دمختلفو انتې ژنونو لرونکې ده. دوه نوعې چې مغلقې نوعې دي جداشويدي يوه نوعه يې په سطحي ډول وي چې دټيپ خصوصيات لري او بله نوعه يې په عميق ډول وي چې دکلاس خصوصيات لري. دجوړښت دمخې پاتوژن ليپتوسپيرونو انتي جن په 124 سيرولوژيک ټايپونو باندې ويشل شويدي چې نړيوال صحي سازمان په 1966 ميلادي کال کې 18 سيرولوژيک سيروتايپونه دهغه متحد کړل چې دانسانانو په پتالوژي کې ډېر اهميت لري عبارت دي له :- L. kasachstanica, L. Pomona , L. conicola , L. gaippotyphosa , L. Icterohemorragica او يو شمېر نور. په څارويو کې درنځ سبب L.Interroganis دبکتريا مختلف سيروټايپونه serovars  دي دټولونه مهم يې په غويانو کې دL.hardigo Liptospiro Pomona  او L.Icterohenoragica  سيروټايپونو څخه عبارت دي نور سيرولوژيکې ټايپونه يې L.Astralis, L.pyrogenis  دي. پاتوجن ليپتوسپيرونه په خارجي محيط کې مقاوم دي په اوبو کې د2-3 هفتو پورې ژوند کولاى شي په خاوره کې تر درې مياشتو او په غذاکې تر څو ورځو پورې ژوند کولاى شي. تودوخه تيزاب او انتې سيپتيک مواد ليپتوسپيرونه ډير ژر له منځه ځى. ليپتوسپيرونه دمعدې په شيره کې 15-20 دقيقو پورې دمنځه ځى.