cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
له جګړې وروسته د انګلستان ټولنیز تاریخ (۱۹۴۵-۱۹۷۹ز)
سهمیه بندي / ځیره کول
په ۱۹۴۷ز کال کې له فلیپ مونت باتن سره د شهزادګۍ الیزابت د واده کولو او په ۱۹۴۸ز کال کې د دوبي په موسم کې د المپیکي سیالیو د ترسره کولو لېوالتیا زیاته شوه. په لندن کې بیارغونه پیل شوې وه؛ خو د نوو تاسیساتو لپاره هېڅ ډول بودیجه نه وه.
شریک ۲
شریک ۲ Shrek 2 د ۲۰۰۴ امریکایی کمپیوټر انیمیشن کامیډي فلم دی چې په نرمۍ سره د ۱۹۹۰ عکس کتاب شریک پراساس دی! د ویلیم سټیګ لخوا. د انډریو اډمسن ، کیلي اسبوري ، او کانراډ ورنون لخوا لارښود شوی ، دا د شریک (۲۰۰۱) تسلسل دی او د شریک فلم فرنچائز کې دوهم قسط دی.
بهرنۍ اړیکې
وېشنيزه:امریکایی فلمونه وېشنيزه:انیمیشن فلمونه
اکدي سارګون
اکدي سارګون چې د لوی سارګون په نوم هم پېژندل کېږي د اکدي سترواکۍ لومړی سترواک و چې له میلاد څخه د وړاندنۍ ۲۴ مې پېړۍ څخه تر ۲۳ مې پېړۍ پورې یې د سومریانو د ښاري دولتونو د فتوحاتو له امله شهرت موندلی و. ځینې مهال نوموړی د ثبت شوي تاریخ لومړنی کس بلل کېږي چې د سترواک په توګه یې واک چلولی.
نوموړی د «سارګونیک» یا «پخوانیو اکدیانو» د لړۍ بنسټګر و چې د هغه له مړینې وروسته یې د یوې پېړۍ لپاره د کوتیانو له خوا د سومر د سترواکۍ د نیولو تر مهاله واکمني وکړه. د سومري پاچاهانو په نوملړ کې نوموړی د کیش د پاچا اور – زابابا ساقي بلل شوی.
داسې انګېرل کېږي چې د هغه په قلمرو کې د بین النهرین ډېره برخه او د شام یو شمېر برخې شاملې وې، له دې سره چې د هوریانو او ایلامیانو په قلمرونو یې هم یو شمېر بریدونه ترسره کړي و. د دغې پراخې واکمنۍ پلازمینه اکد (یا اګاده) و چې د لرغون پوهنې له مخې یې لا کره ځای معلوم نه دی.
نوم
د دغه اکدي نوم لومړي برخه، شارو په اکدي ژبه کې د «پاچا» په معنی ده. دویمه برخه یې له کینوم فعل څخه اخیستل شوې «چې په اکدي ژبه کې د تائید کولو یا بنسټ اېښودو په معنی ده» (په عبري کې کون כּוּן ته اړونده ده).
د شارو-کین د لوستنې له مخې د هغو احتمالي تفسیر دا دی چې «هغه پاچا چې (ثبات) یې رامنځته کړی» یا «هغه [خدای] پاچا واکمن کړی». دغه ډول نومونه تر ډېره غیرعادي دي. د اوکین د وروستاړي لرونکي نور نومونه تر ډېره پورې فاعل او مفعول لري، هماغه ډول چې په شمش-شوما-اوکین «شمش وارث رامنځته کړی» کې یې لیدلی شو. د دې په اړه چې د سارګن نوم سلطنتي دی یا داسې نوم دی چې هغه د خپل زیږون پر مهال لرلی د څېړونکو د نظر اتفاق شتون نه لري. شارو-کین «د هغه پاچا په توګه چې واکمن (یا مشروع) دی» معنی کېږي.
د زوکړې افسانه
د نوې آشوري دورې یو متن چې اوومې میلادي پېړۍ ته اړوندېږي او ادعا کېږي چې د سارګون خپله لیکلې بیوګرافي ده څرګندوي چې لوی پاچا د یو کاهن نامشروع زوی و. د دغه متن پیل (دوه لومړي کالمونه) د دریو خطي نسخو له قطعاتو څخه مشخص شوي چې لومړني قطعات یې د ۱۸۵۰ زکال په لومړیو کې کشف شول او د سارګون زیږون او ماشومتوب په لاندې ډول په کې تشریح شوی: "زما مور یوه کاهنه وه، خو پلار مې نه پېژنم. د پلار وروڼه مې د غرونو مینان و. زما زیږون ځای آزوپیرانوست دی چې د فرات په ساحل کې موقعیت لري. زما کاهنه مور چې پر ما امېدواره وه، زه یې په پټه سره وزېږولم. هغه زه د وښو په صندوق کې کېښودم او د هغو دروازه یې په ما پسې قلف کړه، هغې زه په داسې ویاله کې خوشی کړم چې اوبو یې زه لېږدولی شوم. اوبو زه د اوبو کوونکی اکي پر لور یووړم. اوبو کوونکي اکي زه په زوی ګلوۍ ومنلم او زه یې وروزلم. ابوکوونکي اکی زه خپل باغوان وټاکلم. هغه مهال چې زه باغوان وم، ایشتار پر ما لورینه وکړه او ما د څلور ... کلونو لپاره پاچاهي وکړه."
په اسنادو کې کارول شوې ژبه او خط
داسې ښکاري چې سارګون په کتیبو کې له سامي (اکدي) ژبې څخه ګټنه ترویج کړې. هغه تر ډېره پورې وروسته له هغه چې د اکد ښار بنسټ یې کېښود ځان یې «د اکد پاچا» باله. داسې ښکاري چې هغه یو مهال د کیش او وروسته هم د بین النهرین د زیاتې برخې واکمني په لاس کې واخیسته او ځان یې «سارګون، د اکد پاچا، د اینانا ناظر، د کیش پاچا، د آنو له خوا مسح شوی، د ځمکې پاچا [د بین النهرین]، د انلیل (سومري) پاچا» په توګه یادوه.
د کال نومونه
په داسې حال کې چې د سومري پاچاهانو د نوملړ مختلفې نسخې سارګون د ۵۶،۵۵ او ۵۴ کلونو واکمنۍ کوونکي په توګه معرفي کوي، د هغه د واقعي سلطنت اړوند تاریخ لرونکي اسناد چې د کلونو څلور ډوله نومونه په کې کارول شوي موندل شوي. د دغو څلور کلونو نومونه د ایلام، ماري، سیموروم (هوري سیمې) او اوروا (یو ایلامي ښار و) پر وړاندې د هغه د بریدونو څرګندويي کوي.
میراث
د اکد سارګون ځینې مهال د هغه لومړني کس په توګه پېژندل کېږي چې په یوې سترواکۍ یې واک چلولی (هغه چې د څو قومیتي قلمرو په توګه د مرکزي حکومت په معنی دی)، په داسې حال کې چې د لومړنیو سومري واکمنانو لکه لوګال-زاګي-سي اړوند یې مشابه ادعا کېږي. د نوموړي واکمني همدارنګه په نږدې ختیځ کې د سامي سترواکۍ د مخکښې په توګه ګڼل کېږي چې د نوو سومریانو د وقفې په لرلو (له میلاد وړاندې ۲۱/۲۰ مو پېړو) څخه له میلاد څخه له وړاندې ۱۵ مې پېړۍ څخه یې له میلاد څخه وړاندې په ۵۳۹ زکال کې د اوپیس په جګړه کې د هاخامنشیانو تر فتحې پورې دوام درلود.
سارګون له خپلې مړینې څخه تر دوه زره کلونو وروسته پورې د بین النهرین د پاچاهانو لپاره د بېلګې په توګه ځای درلود. د آشور او بابل پاچاهانو چې خپلې سترواکۍ یې په بین النهرین کې جوړې کړې وې ځانونه یې د سارګون د سترواکۍ میراث داران بلل. سارګون کېدای شي د «سترواکۍ» مفهوم په واقعیت کې هغه ډول چې په وروستۍ آشوري دوره کې درک شوی و، معرفي کړې وي؛ نوی اشوري سارګون متن چې ښکاري د لومړي کس له خوا لیکل شوی، سارګون په کې راتلونکي واکمنان ننګوي چې کولای شي د ده پر څېر «تور سري وګړي» (یعنې د بین النهرین بومي وګړي» اداره کړي.
سارګون خپل نوم د بین النهرین له راتلونکو دوه نورو پاچاهانو سره هم شریک کړی. لومړی سارګون د لرغونې آشوري دوری پاچا و چې احتمالا د اکدي سارګون په نوم هم نومول شوی. دویم سارګون بیا د نوو آشوریانو پاچا و چې د اکدي سارګون نوم پرې اېښول شوی و. دا هغه پاچا دی چې نوم یې د سارګون په عبري مقدس کتاب کې راغلی (اشعیا:۲۰:۱).
نوي بابلي پاچا نبونیدوس د سارګونید لړۍ له تاریخ سره پریمانه لېوالتیا لرله او آن د سارګون او د هغه د ځای ناستو په ماڼیو کې یې یو شمېر حکاکۍ ترسره کړې.
د جینټیک پېژندنه
جینټیک پېژندنه جینټيک جینونه مطالعه کوي او هڅه کوي، چې جینونه او د هغو کار تشریح کړي. جینونه ښيي چې ژوندي موجودات څنګه د خپلو نیکونو ځانګړنې یا خصوصیات په میراث کې وړي، د بېلګې په ډول عموماً ماشومان د خپلو مېندو او پلرونو په څېر معلومېږي، لامل یې دا دی چې د خپلو مېندو او پلرونو جینونه په میراث کې وړي. جینټیک د ارثي ځانګړنو د معلومولو هڅه کوي او له یوه نسل نه بل ته ددې ځانګړنو څرنګوالی تشریح کوي.
د (۱۳۱۵ -۱۳۱۷ز کال) ستره وچکالي
د ۱۳۱۵-۱۳۱۷ز کال ستره وچکالي چې ځيني وختونه يې نېټه له ۱۳۱۵ څخه تر ۱۳۲۲ز کال پورې ګڼل کېږي، د هغه پراخه کچې کړکېچونو د لړۍ لومړنی کړکېچ و، چې د ۱۴ پېړۍ په لومړيو کې يې اروپا وځپله. د اروپا ډېری برخه يې اغېزمنه کړه، چې ختيځ کې تر روسيې او سويل لور ته تر ايټاليې پورې غځېده. وچکالي د څو کالونو په اوږدو کې د زياتو مړينو لامل شوه او له ۱۱ پېړۍ څخه تر ۱۳ پېړۍ پورې د ودې او هوساينې دورې روښانه پای يې په نښه کړ.
د جینټیک پېژندنه
ځینې ​​ځانګړنې لکه د یوه شخص د سترګو رنګ، قد یا وزن د ژوندیو موجوداتو د فزیکي بڼې برخه ده. د ځانګړنو نور ډولونه په اسانۍ سره نه لیدل کېږي او په دې کې د وینې ډولونه یا د ناروغیو پر وړاندې مقاومت شامل دي. ځینې ​​ځانګړنې زموږ د جینونو له لارې په ارث وړل کېږي، پر همدې اساس اوږده او نري خلک اوږده او نري ماشومان لري. نورې ځانګړنې زموږ د جینونو او چاپېریال له تعاملاتو څخه منځته راځي، له همدې امله ښايي یو ماشوم له ارثي پلوه اوږد وي؛ خو که سالم خواړه ور نه کړل شي، نو قد به یې لنډ وي. هغه لاره پېچلې کېدای شي چې د ځانګړنې د تولید لپاره زموږ جینونه او چاپېریال تعامل کوي. د بېلګې په ډول که یو څوک په سرطان اخته وي یا د زړه ناروغي ولري، نو د مړینې امکانات یې په جینونو او د ژوند په کړنلارې پورې تړاو لري.
د (۱۳۱۵ -۱۳۱۷ز کال) ستره وچکالي
ستره وچکالي د ۱۳۱۵ز کال پسرلي کې په د هوا په ناسمو حالاتو سره پيل شوه. د حاصلاتو پاتې راتګ يا ناکامۍ له ۱۳۱۶ز کال څخه په ۱۳۱۷ز کال کې د اوړي تر درمند يا حاصل پورې دوام وکړ او اروپا تر ۱۳۲۲ز کال پورې په بشپړ ډول بېرته لومړني حالت ته راونه ګرځېده. ستونزه يوازې د حاصلاتو کمښت نه و، د څارويو ناروغي د پسونو او غواګانو په شمېر کې د ٪۸۰ کموالي لامل شوه. دا دوره د جرم، ناروغۍ، ډله ييزې مړينې او ان د ورته نوعې د غوښې خوړې او د ماشوم وژنې د پراخه کچو له مخې په نښه شوې وه. کړکېچ کليسا، دولت، اروپايي ټولنې او په ۱۴ پېړۍ د څارلو په موخه راتلونکو لويو بدبختيو لپاره پايلې درلودې.
شاليد
د منځنيو پېړۍ اروپا کې وچکالۍ اشنا يا پرله پسې پېښېدنې وې. د بېلګې په ډول: د ۱۴ پېړۍ پر مهال ۱۳۰۴، ۱۳۰۵، ۱۳۱۰ او ۱۳۱۵-۱۳۱۷ز (ستره وچکالي)، ۱۳۳۰ – ۱۳۳۴ز، ۱۳۴۹ – ۱۳۵۱ز، ۱۳۵۸ – ۱۳۶۰ز، ۱۳۷۱ – ۱۳۷۵ز او ۱۳۹۰ز کال کې د فرانسې پاچاهۍ کې سيمه ييزې وچکالۍ پېښې شوې. د انګليستان پاچاهۍ کې چې د سترې وچکالۍ له لورې اغېزمنه شوې تر ټولو نېکمرغه پاچاهي وه، ۱۳۲۱، ۱۳۵۱ او ۱۳۶۹ز کال کې په کې نورې وچکالۍ هم پېښې شوې وې. د ډېری خلکو لپاره زياتره وخت پوره خوراکي توکي نه وو او تر زوړ عمر پورې د ژوندي پاتې کېدلو په موخه ژوند يو څه لنډ او لکه د ژوي مبارزه وه. د انګليستان د شاهي کورنۍ په اړه د رسمي اسنادو له مخې ټولنه کې د غوره پرېکون يا ناوړه حالت يوه بېلګه چې اسنادونه يې په اړه ساتل شوي وو دا وه، چې په ۱۲۷۶ز کال کې د د زېږون پر مهال د ژوند منځنۍ يا اوسط تمه ۳۵،۲۸ کالونه وه. د ۱۳۰۱ او ۱۳۲۵ز کالونو تر منځ د سترې وچکالۍ پر مهال ياده منځنۍ يا اوسط ۲۹،۸۳ کالونه و، په داسې حال کې چې د ۱۳۴۸ او ۱۳۷۵ز کالونو تر منځ د وبا يا طاعون پر مهال يې منځنۍ کچه يوازې ۱۷،۳۳ کالونه وه. ذکر شوې کچې د ۱۳۴۸ او ۱۳۷۵ز کالونو تر منځ د نفوس نږدې ٪۴۲ کمښت په ګوته کوي.
د منځنيو پېړيو د معتدله دورې “Medieval Warm Period” (له ۱۳۰۰ کال څخه مخکې دوره) پر مهال د اروپا نفوس د مخکينيو دورو په پرتله بې اندازې زيات شو او هغو کچو ته ورسېد، چې بيا ځلي تر ۱۹ پېړۍ پورې له بلې کومې سيمې نه پرتله کېده. په حقيقت کې د فرانسې کليوالي سيمې تر نن ورځې پورې د ۱۴ پېړۍ د پيل په پرتله لا هم لږ مېشتې دي. د غنمو د حاصل نسبتونه (د هغو تخمونو شمېر چې د هر کرل شوي تخم له مخې يې يو څوک راټول (درمند) او مصرفولی شي) له ۱۲۸۰ز کال راهيسې مخ په غورځېدو وو او د خوراکي توکو بيې ورځ تر بلې زیاتېدلې. له مناسبو حاصلاتو څخه وروسته به يې نسبت تر ۷:۱ پورې لوړېده، مګر له نامناسبو حاصلاتو څخه وروسته تر ۲:۱ نسبت پورې ښکته و؛ په دې معنا چې له هر کرل شوي تخم څخه دوه تخمونه تر لاسه کېدل، چې يو به يې د راتلونکي کال د تخم لپاره او يو به يې خواړو لپاره و. د پرتلنې له مخې معاصره کرنه د ۳۰:۱ يا له دې څخه هم زيات نسبتونه لري.
د سترې وچکالۍ پيل د منځنيو پېړيو د معتدلې دورې “Medieval Warm Period” پای وڅاره. د ۱۳۱۰ او ۱۳۳۰ز کالونو تر منځ شمالي اروپا د منځنيو پېړيو د هوا د ناسمو حالاتو د ځينو خورا ناوړه او دوام لرونکو دورو شاهده وه، چې د ژمي د سختو او د اوړي د باراني او يخو موسمونو له مخې مشخص کېږي. ستره وچکالي ښايي د يوې اورغورځونکې پېښې له امله رامنځته شوې وي. د هوا حالاتو د بڼې بدلون، د کړکېچونو پر وړاندې د مبارزې په برخه کې د منځنيو پېړیو د حکومتونو نه وړتيا يا بې کفايتۍ او په تاريخي لوړې کچې دا داسې يو وخت يا دوره کړه، چې د خوراکي توکو توليد کې د تېروتنې لپاره په کې د اټکلي زيان لپاره لږه زېرمه وه.
د جینټیک پېژندنه
جینونه او وراثت
جینونه د ډي این ای ټوټې دي، چې د رایبونیوکلیک اسیدونوRNAs) ) یا پولي پیپتایدونو د ترکیب لپاره معلومات ساتي. جينونه د واحدونو په توګه په ارث وړل کېږي، چې دوه والدین پر اولادونو د خپلو جينونو کاپیانې وېشي. انسانان د خپل هر جین دوه کاپیانې لري؛ خو د هرې هګۍ یا سپرم حجره د هر جین لپاره یوازې یوه کاپي ترلاسه کوي. د جینونو د بشپړ سیټ د جوړولو په موخه هګۍ او سپرم سره یوځای کېږي. په پایله کې چې کوم اولاد رامنځته کېږي، د دوی د مور او پلار په شان جینونه لري؛ خو د دوی له دوو کاپیانو نه یې د هر جین لپاره یوه له پلار او یوه له مور نه ترلاسه کېږي.
د (۱۳۱۵ -۱۳۱۷ز کال) ستره وچکالي
ستره وچکالي
د ۱۳۱۵ ز کال پسرلي کې د اروپا په ډېره برخه کې د عادت خلاف دروند باران پيل شو. د پسرلي او اوړي په اوږدو کې باران ورېدلو دوام وکړ او د تودوخې درجه سړه پاتې شوه. د دې ډول حالتونو له مخې غلې دانې ونه شوې رسېدلې، چې د غلې حاصل د پراخه کچې پاتې والي لامل شو. غله د وچولو په موخه په سماوار وزمه او نورو لوښو کې دننه راوړل کېده. څارويو لپاره وچ واښه او بوس نه پوره کېدل، نو د همدې له امله د کورنيو ژويو لپاره خوراکي توکي نه وو. د انګليستان په يارکشاير او نوتينګام کې ټيټې ځمکې سيلابونو وېوړې، په داسې حال کې چې يارکشاير کې پر فوس سيند “River Foss” باندې جوړ شوي ډنډونه له منځه تللي وو.
د خواړو بيه مخ په لوړېدو شوه. د پسرلي او د اوړي د نيمايي تر منځ انګليستان کې بيې دوه برابره شوې. مالګه چې د غوښتې درملنې او ساتنې لپاره يوازينۍ لاره وه، تر لاسه کول يې ځکه ستونزمن وو، چې مالګوبی يا تروې اوبه په لنده هوا کې په ګټور ډول بخار باندې نه شوې بدلېدلی. بيه يې له ۳۰ تر ۴۰ شلينګ پورې زياته شوه. لورين کې د غنمو بيې ۳۲۰ سلنه پورته شوې، چې کروندګرو لپاره يې د ډوډۍ کارول ناشوني کړل. د اوږدې مودې بېړينو حالتونو لپاره د غلو دانو زېرمې په شاهي کورنۍ، بادارانو، اشرافو، شتمنو سوداګرو او کليسا پورې تړلې وې. د نفوس د عمومي زياتو شويو فشارونو له امله ان له منځنۍ کچې ښکته حاصلات په دې معنا وو، چې ځيني خلک به لوږه تېروي او نژدې و، چې حاصلات له پاتې راتګ سره مخامخ شي. خلکو په ځنګلونو کې د خوراک وړ حيواني ريښو، واښو، زڼو او د ونې د پوستکي راټولول پيل کړل.
د جینټیک پېژندنه
جینونه او وراثت
سره له دې چې د قهوه‌يي وېښتانو په نجلۍ کې تر اوسه د سره رنګ الیل شته؛ خو ښکاري نه. دا د فینوټایپ او جینوټایپ ترمنځ توپیر دی. فینوټایپ د یوه ژوندي موجود ځانګړنو ته ویل کېږي او تاسو یې په سطحه لیدلی شئ او جینوټایپ په یوه ژوندي موجود کې دننه جینونو ته ویل کېږي. په دې مثال کې د قهوه‌يي رنګ ایلیل ته «B» او د سور رنګ ایلیل ته «b» ویلی شئ (دا نورمال خبره ده چې غالب ایلیلونه په لویو تورو او مغلوب ایلیلونه په کوچنیو تورو ولیکل شي). د قهوه‌يي وېښتانو لور د «قهوه‌يي وېښتانو فینوټایپ» لري؛ خو جینوټایپ یې Bb دی، چې یوه د B ایلیل کاپي او یوه د b ایلیل کاپي لري.
د (۱۳۱۵ -۱۳۱۷ز کال) ستره وچکالي
ستره وچکالي
يو شمېر مستندې پېښې د وچکالۍ کچه ښيي. د انګليستان دويم ايډوارډ “Edward II of England” د ۱۳۱۵ز کال د اګسټ په ۱۰ نېټه سينټ البانس “St Albans” کې ودرېد او د خپل ځان او ملګرو لپاره يې د ډوډۍ موندلو کې ستونزه درلوده؛ دا يو له خورا لږ پېښېدونکو موکو څخه وه، چې د انګليستان پاچا په کې د ډوډۍ خوړلو توان نه درلود. په برېسټول کې د ښار تاريخ ليکونکو راپور ورکړ، چې هلته په ۱۳۱۵ز کال کې داسې مرګونې ستره وچکالي وه، چې د مړي د ښخولو لپاره په کې ژوندي کمېدلی شول، د اسونو غوښه او د سپيانو غوښه غوره غوښه ګڼل کېده او ځينو خپل ماشومان وخوړل. په بندخونه کې پراته غله يې داسې وڅېرل او ټوټه ټوټه يې کړل، لکه نوي چې بندخونې ته اچول شوي وي او نيمه ژوندي يې وخوړل.
د جینټیک پېژندنه
جینونه او تکامل
د ژوندیو موجوداتو نفوس هغه وخت تکامل کوي، چې د وخت په تېرېدو سره یوه ارثي ځانګړنه ډېره یا کمه عامه شي. د بېلګې په ډول ټول موږکان چې په یوه ټاپو کې ژوند کوي، د موږکانو یو واحد نفوس به وي: د ځينو پوستکي سپین او د ځینو خړ وي. که د نسلونو په لړ کې سپین موږکان ډېر او خړ موږکان کم تکرار شي، نو د موږکانو په دې نفوس کې به د پوستکي رنګ تکامل وکړي. دې ته د جینټیکي اصطلاحاتو له مخې د ایلیل د فریکونسۍ زیاتوالی ویل کېږي.
د (۱۳۱۵ -۱۳۱۷ز کال) ستره وچکالي
ستره وچکالي
فرانسې د لسم لوی په مشرۍ پر فلاندرانو “Flanders” باندې د بريد هڅه وکړه، مګر د نيدرلينډ په ټيټو پرتو سيمو کې ځمکو اوبه راښکلې وې، چې له امله يې فوځ ډوب او شاتګ ته اړ شو، چې خپلې زېرمې يا سامانونه يې د پرېښودلو ځای کې ځکه وسوځول، چې بېرته يې له ځان سره نه شول لېږدولی.
د جینټیک پېژندنه
جینونه او تکامل
په یوه پروسه کې (چې د جینټکي لامبو په نوم یادېږي) له هرو دوو ایلیلونو څخه یو د تصادف یا د طبیعي انتخاب په واسطه ډېر یا کم عامېږي. که په طبیعي انتخاب کې یو ایلیل د یوه ژوندي موجود د ژوندي پاتې کېدو او بیا تولید احتمال ډېر کړي، نو دا ایلیل د وخت په تېرېدو سره عامېږي. خو که یو ایلیل زیانمن وي، نو طبیعي انتخاب یې لږ عاموي. که په پورته مثال کې ټاپو هر کال سوړ شي او ډېر وخت واوره وي، نو د سپین پوستکي ایلیل به له ژوندي پاتې کېدو سره مرسته وکړي، ځکه چې دا احتمال به کم وي، چې ښکاریان یې له واورو سره وویني او د خړو موږکانو د لیدلو امکان ډېر دی. د وخت په تېرېدو سره به سپین موږکان ډېر تکرار شي او خړ به کم شي.
د (۱۳۱۵ -۱۳۱۷ز کال) ستره وچکالي
ستره وچکالي
د ۱۳۱۶ز کال پسرلي کې د اروپا پر هغو وګړو باندې باران ورېدلو دوام وکړ، چې د ځان ساتلو په موخه له انرېۍ او زېرمو څخه بې برخې وو. له اشرافو څخه تر کروندګرو پورې د ټولنې ټولې برخې اغېزمنې شوې وې، مګر کروندګر په ځانګړي ډول اغېزمن شول، چې د نفوس ۹۵٪ يې جوړوله او د خوراکي توکو زېرمې يې نه درلودې. د يو څه مرستې او هوساينې د برابرولو په موخه راتلونکی د څارويو د حلالولو، د تخم د غلو دانو د خوړلو، د خپلو ځانونو د ساتنې په موخه د ماشومانو پرېښودلو او د زړو خلکو په منځ کې په خپله خوښه خواړه نه خوړل او هغه د ژوندي پاتې کېدلو په موخه ځوان نسل ته ورکولو له مخې ګرو شوی و. د وخت تاريخليکونو د خپل جنس غوښې خوړنې د زياتو پېښو يادونه وکړه، که څه هم يو څوک هيڅکله نه شي ويلی، چې دا ډول خبره په ساده ډول د اوازې خپرولو يوه موضوع نه وه.
د جینټیک پېژندنه
ارثي انجینري
دا چې په حجره کې ځانګړنې له جینونو څخه رامنځته کېږي، که په حجره کې د ډي این ای نوې ټوټه واچول شي، دا چاره یوه نوې ځانګړنه تولیدولای شي. جینټیکي انجینري دا ډول کار کوي. د بېلګې په توګه وریجو ته له جوارو او د خاورو له باکتریا نه جینونه ورکول کېدای شي، نو وریجې بیټا کیروټین تولیدوي، چې بدن یې په ویټامین A بدلوي. دا چاره له ماشومانو سره د A ویټامین د کمښت په مخنیوي کې مرسته کولای شي. یو بل جین چې په ځینو فصلونو کې اچول کېږي، د باکیلوس تورینجینسیس له باکتریا نه ترلاسه کېږي. جین یو پروټین تولیدوي چې حشرات وژني. حشره وژونکي هغه حشرات لمنځه وړي، چې نباتات خوري؛ خو خلکو ته ضرر نه رسوي. په دې بوټو کې جینونه د نبات له ودې وړاندې داخلېږي، له دې امله جینونه د تخمونو په ګډون د نبات په هره برخه کې شته. د نباتانو نسل نوي جينونه په ارث وړي، چې دې چارې په وحشي نباتاتو کې د نوو ځانګړنو د خپرېدو په اړه اندېښنه رامنځته کړې ده.
تمنا بېګم
سرچينې
وېشنيزه:1948 زېږېدنې وېشنيزه:1944 زېږېدنې وېشنيزه:پاکستان پوځ وېشنيزه:لاليوډ وېشنيزه:پښتو سينما وېشنيزه:پښتانه او پاکستان وېشنيزه:پښتانه تاريخپوهان وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پاکستاني فلمي ستوري
د هسپانیې بهرنۍ اړیکې
د هسپانیې بهرنۍ اړیکې د هسپانیې تاج د بهرنیو اړیکو پر بنسټ رامنځته کېدای شوې. د کاتولیک پاچاهانو له ګډ حکومت سره، د کاسټیل او اراګون شخصي یووالی هم رامنځته شو، چې د ګراناډا او د ناوارا سلطنتونو له ضمیمه کېدو سره تعقیب شو. په ۱۴۹۲ کال کې تاج نوې نړۍ ته د کولمبس له راتلو وروسته په امریکا کې یوه لویه استعماري امپراتورۍ رامنځته کړه.
د هابسبورګ هسپانیوي پاچاهانو په ټولې اروپا کې لویې شتمنۍ او جایدادونه درلودل چې دې جایدادونو د هابسبورګ پاچاهۍ د میراثي حکومت او د ایټالیا په ټاپو وزمه کې یې له اراګون ملکیتونو نه سرچینه اخیستې وه. د هابسبورګ کورنۍ په دې وچه کې د پروتستانت اصلاحاتو پر وړاندې جګړه وکړه او په ۱۵۸۰ کال کې د پرتګالي پاچاهانو په توګه د پاچاهۍ د ترلاسه کولو وروسته د ایبیریا ټاپو وزمې د سلطنت یووالي ته لاسرسی پیدا کړ. امریکایی استعمارګرانو د قیمتي فلزاتو لیږد پیل کړ، خو خپل پوځ یې په ایټالیا کې له فرانسې سره او په بل ځای کې یې له عثماني سترواکۍ، انګلستان سره د جګړې لپاره او په هسپانیوي هالنډ، پرتګال (تر ۱۶۴۰ وروسته له لاسه وتلی) او کاتالونیا کې د بغاوتونو لپاره مصروف کړي وو. د هسپانیې اصلي خاوره د هسپانیې د ځایناسې حکومت (۱۷۰۱-۱۷۱۴) د جګړې اصلي تیاتر و، هر هغه وروسته د بوربن کورنۍ حکومت پیل کړ، په داسې حال کې چې ایټالیا او هالنډ ته یې خپلې شتمنۍ وسپارلې.
د ۱۸ پیړۍ په اوږدو کې د بوربن کورنۍ پرلپسې تړونونه د فرانسې له پاچاهۍ سره د نږدې اړیکو د ټینګېدو لامل شو. د ناپولین د جګړو په بهیر کې، د هسپانیې اصلي خاوره د فرانسې سترواکۍ له خوا (چې د لاسبوڅي حکومت په توګه ګومارل شوی و) ونیول شوه، او د ۱۸۰۸ کال تر پاڅون وروسته د ټاپووزمې جګړې د نندارې په اصلي ځای باندې بدل شو. د ۱۹ پیړۍ په لومړیو کې تقریبا ټولو مستعمراتو یې د خپلواکۍ لپاره جګړه وکړه او بریالي هم شوو. چې تر هغه وروسته یې یوازې کیوبا، پورټو ریکو او فیلیپین وساتل یا یې حفظ کړل، که نه نو په ۱۸۹۸ کال کې د هسپانیې-امریکې تر جګړې وروسته له ماتې سره مخ شو، هسپانیې د نورو اروپایی ځواکونو د پراخو هڅو سره سم، د افریقا په وچه کې خپل استعماري شتون یا حضور ته په ځانګړې توګه په لویدیځې صحرا او استوایي ګینې کې دوام ورکړ. د فرانسې ترڅنګ یې د ویتنام په نګیوین کې او د پخوانۍ مستعمرې سانټو ډومینګو په چارو کې چې د لنډ وخت لپاره د هسپانیې په واک کې و، مداخله وکړه. په شمالي مراکش کې د هسپانیې تر ساتنې لاندې سیمې په رامنځته کېدو سره، د شلمې پیړۍ پیل د رافیان استعماري ضد مقاومت پر واړندې د سختې جګړې شاهد و. د لومړۍ نړیوالې جګړې په بهیر کې هسپانیې د بې پلویتوب حالت غوره کړی و.
تاریخ
رومیانو په ۲۱۸ مخکې له میلاد کال کې پر ایبیریا ټاپو وزمې یرغل وکړ، چې وروسته د هسپانیې په روم ولایت بدل شو. لاتيني ژبه د روميانو په وسیله معرفي شوه. د لویدیځې رومي سترواکۍ تر ړنګیدو پورې د ایبیریا ټاپو وزمه د ۶۰۰ کلونو په مودې د روم تر واکمنۍ لاندې پاتې شوه.
د عصري دورې په لومړیو کې، تر ۱۸ پیړۍ پورې، سویل او د ایټالیا ټاپو د هسپانیې تر کنټرول لاندې راغله، چې مخکې د اراګون د تاج سیمه وه.
پنځم چارلس
پنځم چارلس (۱۵۰۰- ۱۵۵۸) په ټولې لویدیځې اروپا او امریکا کې ډېرې ځمکې ترلاسه کړې او په پرلپسې جګړو یې دا ځمکې لا هم پراخې کړې. د ډریو نورو واکمنیو ترڅنک هغه له ۱۵۱۶ نه د هسپانې پاچا، د سپېڅلي روم سترواک او له ۱۵۱۹ نه د اتریش شهزاده و. د ۱۶ پیړۍ په لومړۍ نیمایي کې د هابسبورګ ماڼۍ د مشر په توګه پاتې شو، په اروپا کې د هغه واکمنۍ له المان نه شمالي ایټالیا ته، او همدارنګه د اتریش په میراثي ځمکو او پر برګونډي هیوادونو مستقیمه واکمني، او متحده هسپانیه د جنوبي ایټالیې له نیپلز، سیسلي او سارډینیا پاچاهیو پورې وغځول شوه. په ځمکه کې د هغه لوی دښمن فرانسه وه، عثماني سترواکۍ به د مدیترانې په سمندر کې ځینې وختونه له فرانسې سره ملګرې وه. ځینې وختونه انګلستان او پاپي به د هغه پر ​​​​وړاندې د یوه ایتلاف په توګه څرګندېدل. د هغه ډیر پام د ایټالیا جګړو ته و. هغه د اګسبرګ په رژیم (۱۵۴۷) کې دا په رسمیت وپېژندل چې هالنډ د هاپسبورګ تر نفوذ لاندې ده. په هرحال، چارلس کاتولیک و او شمالي هالنډ پروتستانت و. د هالنډ د خپلواکۍ پر وړاندې هغه او د هغه هسپانیوي وارثانو یوه پیړۍ جګړه وکړه. د لوی لګښت یا تاوان سره سره دوی ماتې وخوړه.
لاتیني امریکا
هسپانیې له هسپانیوي ژبو هیوادونو سره خپل ځانګړی هویت په سمه توګه ساتلی و. ددوی سیاست د ایبري-امریکایی ټولنې پر مفهوم چې په اصل کې له تاریخي پلوه د لیبرال مفهوم "Hispano-Americanismo"   (یا هغه هسپانیوي چې ډیری په انګلیسي ژبې کې یادېږي) په نوي کېدو ټینګار کاوه، او ددې په لټه کې و چې ترڅو د ایبریا ټاپو وزمه په مرکزي او جنوبي امریکا کې له هسپانیوي ژبو هېوادونو سره چې د ژبې، سوداګرۍ، تاریخ او کلتور له پلوه ورته دي، سره ونښلوي. هسپانیه له دیکتاتورۍ نه د ډیموکراسۍ خواته د لیږد یوه اغیزمنه بیلګه ده، چې سیمې ته د هسپانیې د پاچا او لومړیو وزیرانو په ډېریو سفرونو کې دا هرڅه له ورایه ښکاري.
منځنی ختیځ
هسپانیه په منځني ختیځ کې، د ځواکونو یا قدرتونو ترمنځ د دلال یا د یوې واسطې په توګه پیژندل کیږي. هسپانیې له عربي نړۍ سره په خپلو اړیکو کې، تل د منځني ختیځ په مسایلو کې د عربو له دریځونو ملاتړ کړی. عربي هېوادونه د هسپانیې لپاره د تیلو او ګازو د وارداتو او همدارنګه په هسپانیې کې د یو شمیر عربي هیوادونه د پانګونو له کبله لومړیتوب لري.
اروپا
هسپانیه له خپلو درېیو نږدې اروپايي ګاونډیو هېوادونو فرانسه، اندورا او پرتګال سره د خپلو اړیکو په ساتلو کې بریالۍ پاتې شوې. په ۱۹۸۶ کال کې له اروپايي اتحادیې سره د هسپانیې او پرتګال تړون د دوی د ځینو دوره يي سوداګریزو شخړو په کمولو کې مرسته وکړه. له ۱۹۶۰ لسیزې راهیسې د جلايي غوښتونکې باسکايي ETA ډلې د پرلپسې تاوتریخوالي پر وړاندې فرانسې او هسپانیې خپلو دوه اړخیزو همکاریو ته وده ورکړې. په عمومي توګه له بریټانيې سره اړیکې ښې دي، که څه هم د جبل الطارق مسئله لا هماغسې حساسه پاتې ده، په ځانګړې توګه وروسته له هغه چې بریټانیې د بریکسټ په اړه رایه ورکړه.
اسیا
هسپانیه نن ورځ ددې په هڅه کې دی چې د ختیځې اسیا هیوادونو، چین، جاپان او سویلي کوریا سره په سیمه کې د خپلې خوښې د اصلي برخو په توګه خپلې محدودې اړیکې پراخې کړي. په ASEAN سیمې کې د هسپانیې اصلي متحدین تایلینډ او اندونیزیا دي، چې په خپل منځ کې د پام وړ تړونونه او خورا ښې اړیکې لري. هسپانیې په وروستیو کلونو کې په نورو اسیایي هېوادونو، په ځانګړې توګه په ویتنام او مالیزیا کې خپلو اړیکو او پانګونو ته وده ورکړې ده. د تېرې اوږدې استعماري دورې په درلودلو سره، د هسپانیې اړیکې له فلیپین سره د سیمې د نورو هېوادونو په پرتله خورا کمزورې دي، چې ډیری یې د کلتوري او بشري مرستو له پروګرامونو پورې محدودې دي.
ځمکنۍ شخړې
په داسې حال کې چې له بريټانیې سره د جبل الطارق پر سر شخړه د هسپانیې تر ټولو مشهوره سیمه ییزه شخړه ده، دې هېواد له پرتګال او مراکش سره هم شخړې درلودې.
سټون وال جیکسن
توماس جوناتن «سټون وال» جیکسن (د ۱۸۲۴ د جنوري ۲۱مه ــ د ۱۸۶۳ د مې ۱۰مه) د امریکا د کورنۍ جګړې په پر مهال کنفډریټ جنرال (۱۸۶۱ـ ۱۸۶۳) و او خدمت یې ترسره کاوه. نوموړی د جنرال رابرټ ای لي وروسته د کنفډریټ ترټولو نامتو قوماندان شو. جکسن تر خپل مرګ پورې د جګړې په ختیځ تیاتر کې کابو په ټولو پوځي بوختیاوو کې اړینه وڼډه لوبولی و او د ډېرو مهمو جګړو په ګټلو کې یې مهمه برخه لرله.
جیکسن په هغې سیمه کې زېږېدلی چې وروسته د ویرجینیا برخه (په اوسنۍ لوېدیځه ویرجینیا کې) شوه، جیکسن دا فرصت ترلاسه کړ، چې په ویسټ پوانټ کې د متحده ایالاتو په نظامي اکاډمۍ کې استخدام شي او په ۱۸۴۶ ز کال کې فارغ شو. نوموړي په ۱۸۴۶ـ ۱۸۴۸ کلونو کې د مکسیکو او امریکا د جګړې پرمهال د متحده ایالاتو په اردو کې کار کړی او ځان یې په چاپولتیپیک کې مشهور کړ. ښاغلي جیکسن له ۱۸۵۱ ز کال نه تر ۱۸۶۱ ز کال پورې د ویرجینیا په نظامي انسټیټیوټ کې درس ورکاوه، چې په خپلو زده کوونکو کې مشهور نه و. په دې موده کې یې دوه ځله واده وکړ. لومړۍ مېرمن یې د زېږون په وخت کې مړه شوه. دویمه مېرمن  یې مریم انا موریسن نومېده، چې تر ۱۹۱۵ ز کال پورې ژوندۍ وه. ویرجینیا د ۱۸۶۱ ز کال په مې کې د فورټ سمټر تر برید وروسته له اتحادیې بېله شوه، جیکسن له کنفډریټ اردو سره یوځای شو. نوموړي د بیل رن په لومړۍ جګړه کې د یوې لېوا په قومانده کې ځان مشخص کړ، چې په جولای کې ترسره شوه. مهم پوځ یې چمتو کړ او د اتحادیې یو سخت برید یې پر شاه وتمباوه. نوموړی برنارډ ایلیوټ بي جونیر د «تیږو دېوال» سره پرتله کړ، له دې امله دا لقب د تل لپاره ورسره پاتې شو.
جکسن په ۱۸۶۲ کال کې د شیناندوه د درې په عملياتو کې یو غوره استثنايي رول ترسره کړ. سره له دې چې د ناسمو استخباراتو له امله له ابتدايي ماتې سره مخ شو؛ خو د ګړندیو او بااحتیاطه کړنو په واسطه جیکسن وتوانېد، چې د اتحادیې درېوو بېلو پوځونو ته ماتې ورکړي او د پوټومیک اردو د ریچمنډ پروړاندې په خپل عملياتو کې د جنرال جورج بي مک کلیلان د پیاوړتیا مخه ونیسي. جیکسن بیا په چټکۍ سره د ریچمنډ په دفاع کې درې فرقه ای حرکت په دې موخه وکړ، چې د شمالي ویرجینیا د جنرال لي پوځ پیاوړی کړي. نوموړي د پوټوماک د مک کلیلان د اردو په وړاندې په اووه ورځنۍ جګړه کې ضعیفه لوبه وکړه، ځکه چې ناوخته میدان ته راوتلی و. د شمالي ویرجینیا د کمپاین په بهیر کې چې کله په اوړي کې د جیکسن سرتېرو د ویرجینیا د جنرال جان پوپ د اردو لپاره د اکمالاتو یو مهمه ډیپو ونیوه او لمنځه یې یووړه، وروسته د بیل رن په دویمه جګړه کې د پوپ د سرتېرو له پرلپسې بریدونو سره مخ شو. د جیکسن سرتېرو د سپتمبر د مریلینډ په عملياتو کې مهم رول لوبولی و، یو ستټراټیژیک موقعیت یې نیولی و. دا موقیعت د هارپر فیری ښارګوټی و او په انټیټام کې د کنفډریټ پوځ له کیڼ اړخو دفاع وکړه. په ډسمبر کې په فریدریکسبرګ کې د جیکسن قول اردو شاتګ وکړ؛ خو په پای کې د میجر جنرال امبروز برنسایډ په مشرۍ د اتحادیې اردو له خوا برید مات شو. د ۱۸۶۳ ز کال د اپریل په وروستیو او د مې په لومړیو کې د یوې لویې اتحادیې له اردو سره مخامخ شو، چې هغه مهال یې جوزف هوکر په چانسیلورسویل کې مشري کوله، لي خپل ځواکونه په درېوو لارو وېشلي وو. جکسن د مې په ۲مه خپل ۳۰۰۰۰ سرتېري واخیستل او د اتحادیې د ښي اړخ په وړاندې یې ناڅاپي برید پیل کړ، مخالف سرتېري یې شاوخوا دوه میله شاته وګرځول. نوموړی په هغه ماښام په ​​​​تصادفي ډول د کنفډریټ پیکټو له خوا وویشتل شو. د جنرال چپ لاس پرې او ترې بې برخې شو، د لاس د ټپونو له امله کمزوری شوی و او اته ورځې وروسته د سینه بغل له امله مړ شو.
پوځي تاریخپوهان په دې اند دي، چې جکسن د متحده ایالاتو په تاریخ کې یو با استعداده تکتیکي قوماندان و. حتا تکتیکونه یې نن ورځ مطالعه کېږي. د هغه مړینه کنفدراسیون ته یوه سخته ضربه وه، چې نه یوازې د هغه پوځې امکانات یې اغېزمن کړل، بلکې د اردو او عامو خلکو پر مورال یې هم اغېز وکړ. د جیکسن له مړینې وروسته د هغه پوځې کارونې یو افسانوي کیفیت رامنځته کړ، چې د «بایللي لامل» د ایډیالوژۍ مهم عنصر شو.
نسب
توماس جوناتن جکسن د جان جکسن او الیزابیت کمینز (د الیزابیت کامینګز او الیزابیت نیډلز په نوم هم پېژندل شوی) (۱۷۲۳ـ ۱۸۲۸) مشر لمسی و. جان جیکسن د ایرلېنډ د کولرین له کاونټي لندنډیري نه د ایرلېنډ پروټسټینټ و. نوموړی چې کله په لندن کې اوسېده، نو ۱۷۰ پونډه یې پټ کړل او د لویې غلا په جرم محکوم شو. قاضي په اولډ بیلی کې په اوه کاله بند محکوم کړ. الیزابیت یوه پیاوړې سپین پوستې ښځه وه، چې شاوخوا ۶ فوټه (۱۸۰ سانتي متره) ونه یې لرله، په لندن کې زېږېدلې، نوموړې هم د ۱۹ برخو د سپینو زرو، ګاڼو او ښې لیسانو د غلا کولو په یوه غیر اړونده قضیه کې د جنایي غلا په تور محکومه شوې وه او ورته سزا ورکړل شوې وه. دوی دواړه د سوداګریزې کښتۍ لیچفیلډ کې لېږدول شوي، چې د ۱۷۴۹ ز کال په مې کې له ۱۵۰محکومو کسانو سره لندن ته لاړل. جان او الیزابیت په کښتۍ کې سره ولیدل او کله چې کښتۍ اناپولس میریلینډ ته ورسېده، دوی د یو بل په مېنه کې ښکېل شول. که څه هم دوی د خپل بانډ د خدمت لپاره په مریلینډ کې بېلابېلو ځایونو ته لېږدول شوي وو او د ۱۷۵۵ ز کال په جولای کې یې واده وکړ.
جان او الیزابت اته ماشومان لرل. دویم زوی یې اډوارډ جکسن (۱۷۵۹-۱۸۲۸) و او د اډوارډ درېیم زوی د توماس پلار جوناتن جکسن و. د جوناتن مور د ۱۷۹۶ ز کال د اپریل په ۱۷مه مړه شوه. درې کاله وروسته د ۱۷۹۹ ز کال د اکتوبر په ۱۳مه  یې پلار له د الیزابیت ویدر هولټ سره واده وکړ او دوی نهه نور ماشومان لرل.
د ماشومتوب لومړني وختونه
توماس جکسن د ۱۸۲۴ کال د جنورۍ په ۲۱ نېټه د ویرجینیا د هریسن کاونټي د کلارکبرګ په ښار کې زېږېدلی و. هغه د جولیا بیک ویت (نی نیل) جکسن (۱۷۹۸-۱۸۳۱) او جوناتن جکسن (۱۷۹۰-۱۸۲۶) درېیم ماشوم و. د جیکسن مور او پلار دواړه د ویرجینیا اصلي اوسېدونکي وو. کله چې توماس زېږېدلی و، کورنۍ یې لا له وړاندې دوه کوچني ماشومان لرل او په کلارکبرګ کې یې ژوند کاوه، چې اوس پکې لوېدیځه ویرجینیا ده. هغه د خپل مورني نیکه لپاره نومول شوی و. د جیکسن د زېږون د اصلي ځای په اړه بېلابېل نظرونه دي. د لوېدیځې ویرجینیا په پارکرزبرګ کې د سېلاب په دېوال کې یو تاریخي نښه کوونکی وايي، چې هغه ځای ته نږدې په یوه خوبخونه کې زېږېدلی، چې مور یې د هغه له موروپلار سره لیدنه کوله چې هلته اوسېدل. داسې لیکنې شته، چې ښیي د جیکسن په ماشومتوب کې نوموړی د «رښتیني مکروني» په نوم یاد شوی، د نوموړي د مستعار نوم ریښه او شتون تر اوسه روښانه نه دی.
د ۱۸۲۶ ز کال د مارچ په ۶مه د توماس خور الیزابیت (شپږ کلنه) له دوه کلن توماس سره د هغې په بستر کې د ټیفایډ تبې له امله مړه شوه. د نوموړي پلار هم د ۱۸۲۷ ز کال د مارچ په ۲۶مه د خپلې خور له نرسنګ او پاملرنې وروسته د ټیفایډ تبې له امله مړ شو. د جکسن مور د جکسن د پلار له مړینې یوه ورځ وروسته د هغه خور لورا این وزېږوله. جولیا جیکسن په ۲۸ کلنۍ کې کونډه شوه، ډېر پورورباندې و او درې کوچني ماشومان (د نوي زېږېدلي ماشوم په ګډون) یې لرل. ددې لپاره چې پورونه ورکړي، نو د کورنۍ ملکیتونه یې خرڅ کړل. هغې د کورنۍ خیرات رد کړ او یوه کوچني کرایه شوي کور ته لاړه، چې یوه خونه یې لرله. جولیا د ګنډلو کار پیل کړ او د شاوخوا څلورو کلونو لپاره یې د ځان او خپلو درېیو کوچنیو ماشومانو د ملاتړ په موخه یو خصوصي ښوونځی پرانیست.
توشدی دشمنه جونم
توگرفتی منواز من
د رضايت قانوني سن
د رضایت عمر یا د جنسي اړیکو قانوني عمر هغه عمر دی چې یو کس په قانوني توګه اجازه لري چې په خپله خوښه جنسي اړیکه ونيسي. د دې قانون په پایله کې، یو بالغ چې د یو کوچني سره جنسي اړیکه لري ادعا نه شي کولی چې د هغه جنسي فعالیت د هغه شخص په رضایت باندې ولاړ وي، او دا ډول جنسي فعالیت د ماشوم جنسي تیري یا قانوني جنسي تیري ګڼل کیدی شي. د لږ تر لږه عمر لرونکی کس د قرباني په توګه ګڼل کیږي، او زوړ جنسي ملګري د مرتکب په توګه ګڼل کیږي، پرته لدې چې دواړه کم عمره وي. د رضايت د عمر د ټاکلو موخه د کوچنيانو ساتنه ده.
د رضایت عمر اصطلاح په ندرت سره په قانوني قوانینو کې کارول کیږي.
اپیکوروس
اپيکوروس (/ɛpɪkjʊərəs/؛ په یوناني: Ἐπίκουρος؛ ۳۴۱ تر ۲۷۰ م‌ز) د لرغوني یونان یو فیلسوف او حکیم، او د اپیکوریزم خورا اغېزمن فلسفي مکتب بنسټګر دی. د یونان په ساموس ټاپو کې له آتني مور او پلار څخه زېږېدلی. هغه د دېموکریتوس، ارېستیپوس، پیرون او ګنې کلبیانو تر اغېزې لاندې، خپل د وخت اپلاتونیزم ته مخه کړه او په آتن کې یې خپله شخصي مدرسه د «The Garden – بڼ» تر نامه لاندې پرانېستله. اپیکوروس او د هغه لارویان د لږ او ساده خوراک په خوړولو او د فلسفي سکالوګانو په اړه په ډېر بحث کولو مشهور وو. هغه په ښکاره ښځو او غلامانو ته اجازه ورکړه ترڅو مدرسه کې شامل شي. ویل کېږي چې اپیکوروس د بېلابېلو سکالوګانو په هکله کابو ۳۰۰ اثرونه لیکلي دي خو د دغو لیکنو یوه ستره برخه ورکه شوې ده. له هغه یوازې درې لیکونه (مېنوسیوس، پیتوکلېس او هېرودوت ته لیک)، د ویناوو دوه ټولګې (بنسټیز عقیدتي اصول او د واتیکان ویناوې) او لږشمېر نورې لیکنې روغې او پرته له لاس لګېدنې پاتې دي. د هغه ډېري ورکې لیکنې او ښوونې د وروستیو لیکوالانو، په ځانګړې توګه د ژوندلیک لیکونکي «دیوجانس لایرتي»، اپیکوري رومي شاعر «لوکریتیوس» او د اپیکوري فیلسوف «فیلودموس» له لیکنو او همدا راز د پیرون‌پال فیلسوف «سېكستوس امپيريكوس» او اکاډمیک شکمن‌وال او سیاستوال سیسرون د توندو خو خورا دقیقو څرګندونو څخه لاس‌ته راغلې دي.
د اپیکوروس په اند، د فلسفې موخه وګړو ته د یوه خوشحاله او هوسا ژوند (ایودایمونیک) په موندلو کې مرسته ده چې ځانګړنې یې آتاراکسیا (هوساینه او له ډاره خلاصون) او اپونیا (د رنځ نه‌شتون) دي. د هغه په باور، خلک هغه مهال د فلسفې پر ښېګڼو پوهېدلای شي چې ځان‌بسیا ژوند ولري او له ملګرو سره ناسته ولاړه ولري. هغه وښودله چې د انسان د ټولو روحي او عصبي رنځونو ریښه، له مړینې څخه انکار کې پرته ده او که چېرې انسان له مړینې وبېرېږي او هغه خوږمنه او کړوونکې وانګېري، نو دا به د نااړین زړه‌خوړینوالي، ځانمنۍ، محافظه‌کارۍ او تزویر د رامنځ‌ته کولو لامل وګرځي. د اپیکوروس په اند، مړینه د جسم او روح دواړو لپاره د پای ټکی دی، نو بېره او ډار نه‌ښایي. د اپیکوروس د ښوونو له‌مخې، که څه هم خدایان شتون لري، خو په انساني چارو کې ښکېل نه‌دي. هغه وایي چې خلک باید اخلاقي چلند ولري، نه له‌دې امله چې خدایان انسانانو ته د هغو د اعمالو لپاره مجازات یا مکافات ورکوي، بلکې په‌دې چې غیراخلاقي چلند د هغو د ګناهانو بار درنوي او آتاراکسیا ته یې د رسېدلو په لار خنډ ګرځي.
اپیکوروس، د ارسطو په شان، یو تجربه‌پال پاتې شوی، یعنې د هغه په باور د نړۍ په اړه د پوهې ترلاسه کولو په موخه، یوازېنۍ موثقه او باوري سرچینه د انسان حسونه دي. هغه خپله فزیک او کیهان‌پوهنې ته اړوند پوهه له مخکېني فیلسوف «دېموکریتوس» (کابو ۴۶۰ تر ۳۷۰ م‌ز) څخه ترلاسه کړه. د دېموکریتوس په څېر، اپیکوروس هم پر دې باور ؤ چې نړۍ بې‌پایه او ابدي ده او هره ماده د اټوم په نوم له ډېرو کوچنیو ذرو څخه جوړه شوې ده. همدا راز وایي چې، په طبیعي نړۍ کې ټولې پېښې، په تشه فضا کې د اټومونو د حرکت او تعامل په پایله کې رامنځ‌ته کېږي. اپیکوروس د اټومي «انحراف» مفکورې په وړاندې کولو سره، خپله لاره له دېموکریتوس څخه بېله کړه؛ د هغه په باور اټومونه له خپل ټاکل شوي لوري څخه اوښتلای شي او په پایله کې یې انسان مجال مومي ترڅو په جبرپالې نړۍ کې د خپلواکې ارادې خاوند شي.
که څه هم د اپیکوروس اصول تل خپل پلویان درلود، خو لانجمن بحثونه یې راپارول. اپیکوریزم د روم جمهوریت په وروستیو کلونو کې د خپل شهرت څوکې ته ورسېد. دغه مکتب د لرغوني پېر په وروستیو کې، له لومړني مسیحیت سره په دښمنۍ کې له‌منځه ولاړ. په منځنیو پېړیو کې یې په ناوړه توګه خپل پلویان وموندل او د دایم‌الخمر، بدعملو او نغلاندو کسانو ځانګړنه ګڼل کېده. د هغه اصول په تدریج سره په پنځلمسې پېړۍ کې د مهمو کتابونو او اثرونو په بیا موندلو سره لا ښې وپېژندل شوې، خو تر اوولسمې پېړۍ پورې د منلو وړ ونه‌ګرځېدې؛ په‌دې پېړۍ کې د فرانسوي کاتولیک کاهن «پېیر ګاسندي» په هڅه د هغه د ښوونو او لیکنو یو اصلاح شوی ټوک خپور او وروسته بیا د والتر چارلېتون او رابرټ بویل په څېر لیکوالانو له‌لورې پراخ کړل شو. د اپیکوروس باورونه د روښانتیا پېر په اوږدو کې او هم وروسته له هغه خورا اغېزمن تمام شول او د جان لاک، ټوماس جېفرسن، جرمي بېنتام او کارل مارکس په څېر د لویو متفکرانو په مفکورو کې یې ژوره اغېزه لېدل کېږي.
روزنه او اغېزښندنې
اپیکوروس د ۳۴۱ ز په فبروري میاشت کې د اېجین سمندرګي د آتنیانو تر واک لاندې ساموس ټاپو کې وزېږېد. مور او پلار یې نیوکلېس او چایرستراته، دواړه په آتن کې زېږېدلي وو او پلار یې د آتن تبعه ؤ. اپیکوروس د یوناني کلاسیک پېر په وروستیو کلونو کې لوی شو. اپلاتون د اپیکوروس له زېږېدنې څخه اووه کاله مخکې مړ شوی ؤ او اووه کلن ؤ چې مقدوني سکندر له هېلېسپانت (دردنېل یا چناق‌کلا تنګي) څخه فارس ته واوښت. اپیکوروس په ماشومتوب کې د لرغوني یونان معمولي زده‌کړه ترلاسه کړه؛ له‌دې امله، د نورمن وېنتورت دېویت په اند، «داسې نه‌برېښي چې هغه دې د اپلاتوني هندسې، دیالکتیک او بلاغت څخه بې‌برخې پاتې شوی وي». داسې ویل کېږي چې اپیکوروس له سامي اپلاتوني روزونکي «پمفیلوس» څخه کابو څلور زده‌کړې ترلاسه کړې دي. د اپیکوروس «د مېنوسیوس لیک» او نور پاتې شوي اثرونه ښیي چې هغه په بلاغت کې په پراخ او هراړخیز ډول وروزل شو. د مقدوني سکندر له مړینې وروسته، پېردیکاس ساموس مېشتي آتنیان کولوفون (د اوسنۍ ترکیې لوېدیځې سیمې) ښار ته وشړل. اپیکوروس د عسکري خدمت دورې په تېرولو سره، کولوفون کې له خپلې کورنۍ سره یوځای شو. هغه د نوزیفانس تر څارنې لاندې خپلې زده‌کړې ترلاسه کړې. نوزیفانس لومړی د دېموکریتوس او وروسته بیا د پیرهون مکتب لاروی ؤ او اپیکوروس د هغه ژواک خورا ستایلی دی.
حضرت علي کرم الله وجهه
لیکوال : مهدي رحیمي او عبدالله طاهرخواني
خپرونکی :مرکز چاپ و نشر بنیاد بعثت
= سریزه = د یوه غوره انسان خبره کېږي....
هغه انسان،چې نه په شاعرانه تعبیر؛بلکې په واقع کې، قلم یې توصیف کولای نشي...
هغه په هېښتیا راوټوکېد او په یوه بل معیار یې ژوند وکړ او یو بل شان پاتې شو او په یوه غوره حالت ولاړ......
هغه انسان، چې د غره په شان برم ، د اوبو په څېر پاکي او روڼتیا، د تالندې په څېر ځلا،د لمر په څېر رڼا، د سیندونو په څېر پراخه سینه، د بېدیا سادګي او الهي روحانیت درلود،هېښنده وزیږېد، هېښنده ژوند یې وکړ او هېښنده بلې نړۍ ته ولاړ .
'''هغه ځانګړې ځانګړنې درلودې.یوازېنی کس و،چې په کعبه کې وزیږېد.د ابوطالب یوازېنی زوی و،چې د حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آله او حضرت خدیجې له نېغ په نېغه روزنې برخمن و.تر بعثت روسته ړومبی نارینه و،چې پر رسول الله یې ایمان راووړ او لمونځ یې ورپسې وکړ. همداراز ړومبی تن و،چې د رسول الله ښکاره بلنه یې ومنله او ملاتړ یې ترې وکړ او په دې لار کې یې زحمتونه وګالل .'''
'''یوازېنی تن و،چې سر یې په تلي کې کېښود او د رسول الله په بستره کې سملاست.د رسول الله په غزوو کې تل د رسول الله لومړی سردار و او په جګړو کې روستۍ خبره، د حضرت علي علیه السلام خبره وه. د رسول الله تر وفات روسته په ځینو دسیسو له خپل حقه بې برخې کړای شو او ۲۵ کاله په کور کېناست او د اسلام د نوي نیالګي د ساتنې لپاره له حقه تېر شو او دا چار یې په پراخه سینه وزغمه.څلور نیم کاله یې خلافت وکړ او په دې وخت کې یې د عدالت پر بنسټ د حکومت بېلګه جوړه کړه او په پای کې د رمضان مبارکې میاشت،په مبارکو شپو کې؛یعنې په نوولسمه شپه، خوارجو شهید کړ .'''
نو اوس یې یو لړ هېښتیاوو ته لنډه اشاره کوو.
= د حضرت امیرالمؤمنین علي زوکړه = '''راوي وايي : له عباس بن عبدالمطلب او یوې ډلې سره د خدای د کور تر څنګ ناست وو. فاطمه د اسد لور-چې درودونه دې پرې وي-د خدای کور ته ورمخکې شوه او چې ورنږدې شوه، ودرېده؛نو و یې ویل : خدایه! پر تا او پېغمبرانو او کتابونه یې ایمان لرم. د خپل نیکه حضرت ابراهیم علیه السلام وینا رښتینه ګڼم؛ هماغه ابراهیم، چې ستا په حکم یې د کعبې خونه جوړه کړه.... تا ته پر هغه او په دې ماشوم، چې په ګېډه مې دی، قسم درکوم، چې دا لنګوال راباندې آسان کړې.'''
همدا مهال مې په بشپړه هېښتیا ولیدل،چې د کعبې دېوال وچوېد او دا بختوره مېرمن ورننووته او ورپسې دېوال سره ونښلېد.
'''په بیړه ورپاڅېدو،چې د کعبې دېوال پرانځو؛خو خلاص نشو...... او پوه شوو، چې په دې چار کې یو الهي حکمت نغښتی دی.'''
څلور ورځې روسته،دا بختوره مېرمن له کعبې راووته او یو ماشوم یې په غېږ کې و او په خورا ویاړ یې وویل : له غیبو راته حکم شوی دی،چې ددې ماشوم نوم علي کېږدم.(۱)
'''دا پېښه د جمعې پر ورځ،د عام الفیل تر پېښې روسته د رجب میاشت پر دېرشمه (له هجرت نه ۲۳ کاله مخکې) تر سره شوه. (۲)'''
= ماشومتوب؛ =
= د پېغمبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم په لمن کې = '''رسول الله صلی علیه و آله وسلم په ۲۵ کلنۍ کې له حضرت خدیجې بي بي سره واده وکړ. پینځه کاله روسته ترې، د حضرت ابوطالب –د پېغمبر اکرم تره- څلورم زوی وزيږېد .ابوطالب یې تر پلار عبدالمطلب روسته د بني هاشمو مشر ګڼل کېده او پرتم،برم او ستریا یې په مکه کې ساری نه درلود؛خو شتمن نه و او داچې د ټبر مشر او عیالدار و؛نو د ژوند لګښتونه یې خورا ډېر ول او حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم، چې کلونه کلونه د ابوطالب په کور اوسېدلای و،په دې خبره ډېر ښه پوهېده.'''
'''یوه ورځ رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم خپل بل تره عباس ولید. عباس خورا شتمن و؛نو رسول الله ورته وویل : ګرانه تره! ورور دې ابوطالب بال بچه دار دی او په دې ورځو کې یي ګوزاره ډېره سخته او لاس یې تنګ دی؛نو راځه چې ورشو او هر یو ترې یو زوی راولو او پالندوي یې وکړو.'''
'''عباس ومنله او هغه ترې جعفر او حضرت رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم ترې علي علیه السلام خپل کور ته راوست. حضرت علي کرم الله وجهه د رسول الله په لمن کې را لوی شو او له هغه یې د انسانیت او ازادګۍ خورا زده کړې،زده کړې. حضرت علي الله علیه السلام د  خپل ماشومتوب په باب داسې وایي :'''
'''(( چې ماشوم وم؛نو رسول الله به پر خپل زنګانه کېنولم،سینې ته به یې رانږدې کولم،خواړه به یې په خپله مبارکه خوله کې جول او بیا به یې ماته راکول او د خپل وجود په زړه پورې عطر به یې ما ته را رسول.... هغه مې په خبرو کې دروغ او په کړنو کې تېروتنه و نه مونده))'''
خدای له خپل استازي سره د ځوانۍ په پېر کې یوه پرښته یو ځای کړه، چې شپه ورځ ورته د نېکو چارو په ترسره کېدو کې لارښوونه وکړي .ما هم له رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم لاروي کوله؛لکه څنګه چې ماشوم د خپلې مور لاروي کوي .
رسول الله به هر ورځ حکم راکاوه،چې له کړنو یې لاروي وکړم.هغه به هر کال د حرا غار ته تله او بې له ما به هېچا نه لیده......
'''هغه مهال،چې لا اسلام یوه کور ته هم لار نه وه موندلې او یوازې رسول الله او مېرمن یې مسلمان ول؛نو درېیمی یې زه وم..... د وحې او رسالت رڼا به مې په خپلو سترګو لیده او د پېغمبرۍ عطر به مې یي بویول.(۳)'''
رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم د بعثت په درېیو ړومبیوکلونو کې اجازه نه درلوده،چې په ښکاره ډول اسلام تبلیغ کړي .په دې موده کې یوازې یو څو تنو پرې ایمان راووړ،چې په نارینه وو کې  یې ړومبی تن حضرت علي کرم الله وجهه و.(۴)
'''درې کاله روسته خدای خپل استازي ته دا آیت راواستاوه : ((ای پېغمبره! خپل خپلوان دې ووېروه))(۵)'''
'''رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم، حضرت علي علیه السلام ته حکم وکړ،چې یوه مېلمستیا چمتو کړه او څلوېښت تنه خپلوان راوبله.په مېلمنو کې د حضرت حمزه،عباس او ابولهب په څېر وګړي هم ول. دومره خواړه چمتو شوي ول،چې ان یو تن یې هم په مړه ګېډه نه مړاوه؛خو د خدای په اراده پرې ټول ماړه شول؛خو خواړه لږ نه شول .'''
رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم چې غوښتل،اسلام ته یې راوبلي، ابولهب وویل : ((محمد درباندې کوډې وکړې))
'''دې خبرې ټول خپاره کړل او غونډه پای ته ورسېده. رسول الله اړ شو،چې بله ورځ بیا هم مېلمستیا ورکړي.تر خوړو روسته حضرت رسول الله وویل:'''
'''(( ای د  عبدالمطلب زامنو! په عربو کې داسې ځوان نه وینم،چې تر هغه غوره یې درته راوړي وي،کوم چې ما درته راوړي دي، ما درته ددې او بلې نړۍ نېکمرغي راوړې ده،ایکي یو خدای حکم راکړی،چې پر لور یې ور و مو بلم او څوک چې مې په دې لار کې مرستندوی شو؛ هغه به مې رور،وصي او ځایناستی وي .))'''
'''رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم دا غوښتنه او وړاندیز درې وار تکرار کړ او هر درې واړه ځل، یوازې علي کرم الله وجهه پاڅېده او له رسول الله یې خپل ملاتړ اعلاناوه. بیا رسول الله په غونډه کې ناستو ته وویل : (( دا -علي- زما رور،وصي او ځایناستی دی،خبرې ته غوږ ږدئ او لاروي ترې کوئ)) (۶)'''
= حضرت علي کرم الله وجهه د هجرت پر ړومبۍ شپه = هغه مهال،چې رسول الله،دین ټولو ته وروړاندې کړ؛نو د قریشو مشرانو آنحضرت د خپلو ګټو پر خلاف او خطرناک وګاڼه؛نو په دارالندوه نومي ځای کې سره راټول شول او د رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم د وژلو لپاره سره یې سلامشوره وکړه او د ټولو سلا په دې راغله، چې له هر ټبره دې یو تن راشي او د شپې شپې دې د رسول الله پر کور یرغل وکړي او آنحضرت دې ووژني .
خدای پاک خپل استازی له دې دسیسې خبر کړ او حکم یې ورکړ، چې پر دغه شپه دې په خپله بستره که نه ویدېږي او د شپې شپې دې هجرت وکړي.(۷)
شپه او تورتم شو،د رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم د وژلو ترهګر، د آنحضرت کور کلابند کړ،رسول الله، حال داچې د یس سورت آیتونه یې له  ځان سره ویل،له خپل کوره راووت او د الهي رحمت تر سیوري لاندې په چپه لار د ثور غار پر لور روان شو او له مکې ووت.
'''چرګ بانګ مهال ترهګرو له بربنډو تورو سره د رسول الله پر کور یرغل وکړ، د هغوی د غږونو له امله،حضرت علي کرم الله وجهه له خوبه راویښ شو او په بستره کې نېغ کېناست. ترهګرو په هېښتیا وپوښتل : ((محمد چېرته ولاړ؟))'''
حضرت علي کرم الله وجهه ځواب ورکړ : ((مګر زه یې ساتندوی یم))
کفار نهیلي شوي ول، حضرت علي کرم الله وجهه یې په زور مسجد الحرام ته بوتلو او تر څه مودې روسته یې پرېښود.(۹)
= حضرت علي کرم الله وجهه د رسول الله امین = رسول الله د قریشو امین و او ټول امانتونه له آنحضرت صلی الله علیه و آله وسلم سره ول؛خو هغه مهال،چې مدینې ته هجرت کولو ته اړ شو؛ نو په خپل ټبر او خپلوانو کې یې تر علي علیه السلام بل امین و نه موند؛ نو هغه یې خپل ځایناستی کړ،چې د خلکو امانتونه یې خلکو ته وروسپاري،پورونه یې ورکړي او بیا مسلمانې لوڼې، ښځینه او مېرمنې مدینې ورسوي .
'''حضرت علي کرم الله وجهه ددې ټولو چارو تر سرته رسولو روسته له فاطمې(خپلې مور)،فاطمه الزهرا (د رسول الله لور) او فاطمې (د خپل تره زبیر لور) او له نورو سره د مدینې پر روان شو.په لار کې یې اتو تنو کفارو لار وتړله. حضرت علي کرم الله وجهه تر سختې مبارزې روسته هغوی خپاره کړل او چې مدینې ته ورسېدل؛نو رسول الله، حضرت علي کرم الله وجهه خپل کور ته بوتلو.(۱۰)'''
= حضرت علي کرم الله وجهه او د خدای په لار کې مبارزه = '''اسلام د سولې او ژوند دین دی. له وژنو سره همغږی نه دی او د هغو وګړیو لپاره یې سخته سزا ټاکلې،چې په لوی لاس کوم انسان ووژني؛ خو په عین حال کې اسلام د خپلې پراخ بنسټۍ او جامعیت له امله، یو نړیوال دین دی او ټول خلک باید پرې ایمان راوړي؛نو اړتیا ده،چې نور ورته راوبلل شي او تبلیغ ورته وشي.'''
نو څرګنده ده،چې له هماغه پیله،هغوی چې خپلې وګړیزې ګټې یې په خطر کې لیدې؛نو د اسلام د منلو او د خپراوي خورا سخت مخالفین او ناباندي ول؛نو د اسلام سپېڅلي دین، د جهاد حکم وضع او تشریع کړی دی،چې هغه کسان پرې له منځه یوسي،چې له اسلام سره مخالفت کوي او د لارې خنډ یې وي .
عقل خو په هغو ځایونو کې له ځانه دفاع اړینه ګڼي،چې پردي پر مسلمانانو یرغل وکړي؛نو ځکه له ځانه دفاع او د دښمن له یرغله مخنیوی، د اسلامي جهاد له څانګو ځنې دي،چې له عقل،انصاف او فطرت سره هم سمون خوري.
'''د رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم  ډېری؛بلکې ټولو جګړو دفاعي بڼه درلوده. حضرت علي کرم الله وجهه په ډېریو دې جګړو کې شتون درلود او بې له خدایه، له بل هېچا نه وېرېده.'''
'''هغه د جګړې پر مهال مېړنی و او یوازېنی بېرغچي و. د زمري په څېر غړمبېد؛د طوفان په څېر لګېد او د دښمن لښکر به یې د بوړبوکیو په څېر چورلاوه او تس نساوه.'''
'''د حضرت علي کرم الله وجهه زره شاتنۍ برخه نه درلوده؛ځکه آنحضرت هېڅ کله د جګړې له ډګره نه تښتېده او دښمن ته یې شا کوله نه. د تورې هر ګوزار یې د مرګ ګوزار و او په هماغه لومړي ګوزار به یې دښمن له منځه وړه او بل ګوزار ته به اړتیا نه پیدا کېده.'''
په بدر غزوه کې د اسلام له درېیو سردارانو ځنې، یو یې حضرت علي کرم الله وجهه و،چې تر ټولو مخکې یې د جګړې ډګر ته ور و دانګل او د کفارو ډېری مشران او قومندانان یې ووژل .
'''د احد په جګړه کې د مېړنتوب له امله،لومړی مسلمانان بریالي شول؛ خو غنیمت راټولولو ته د ځینو مسلمانانو لېوالتیا ددې لامل شوه، چې شاتنۍ برخه پرېږدي او مات دښمن د ټپي مار په څېر له شا یرغل وکړ او دا مهال ډېری وګړي او د هغوی له جملې ځنې حضرت ابوبکر،حضرت عمر او حضرت عثمان وتښتېدل؛خو حضرت  علي کرم الله وجهه او څو نور تنه،مېړني وجنګېدل او د رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم ترڅنګ پاتې او دفاع یې ترې وکړه او د رسول الله مبارک ژوند یې وژغوره. په احد جګړه کې حضرت  علي کرم الله وجهه اویا ټپونه پر خپل بدن اخستي ول .'''
د مدینې د شاوخوا یهود هم،چې له شا یې ګوزار کاوه او له دښمن سره یې همکاري کوله او دښمن ته یې جاسوسي کوله،دوی هم د حضرت  علي کرم الله وجهه د تورې له ګوزار او غچه په امان کې نه ول او په پایله کې ځینې مړه او ځینې کډن شول .
د هجرت پر څلورم کال، اسلام ضد او دښمن وګړي او ګوندونه ټول سره راټول شول،چې یو ځای په مدینه یرغل وکړي او له مدینې نه د اسلام د نیالګي جرړه رانړوي.
حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله سلم د حضرت سلمان فارسي (رض) په وړاندیز د مدینې شاوخوا ته یوه ستره کنده وکنله.
دوه لښکرې سره مخامخ شوې.
'''عمرو بن عبدود د دښمن لښکر جنګیالي رمباړې وهلې او مبارزې ته یې مبارز غوښته. چا ورسره د ورنږدېدو مړانه نه درلوده؛ دا مهال یوازې حضرت علي کرم الله وجهه ورمخکې شو.'''
'''عمرو، حضرت  علي کرم الله وجهه ته وویل :  ((ځوانه ! ستون شه، خوښ نه یم،چې و دې وژنم.))'''
حضرت  علي کرم الله وجهه ورته وویل : (( له ځان سره دې ژمنه کړې ده، چې که کوم سړی،د هر ټبر، چې وي، که دوه غوښتنې درځنې ولري؛نو یوه یې ورسره ومنې))
حضرت  علي کرم الله وجهه ورته وویل : ((لومړۍ غوښتنه مې داده،چې اسلام راوړه او پر استازي یې ایمان راوړه....))
حضرت  علي کرم الله وجهه ورته وویل : ((نو جګړې ته چمتو شه!))
'''عمرو وویل : ((ستون شه ! پلار دې زما ملګری و؛نه غواړم،و دې وژنم))'''
حضرت  علي کرم الله وجهه ورته وویل : ((که له حقه سرغړونه وکړې؛ نو پر خدای چې خوښ یم،چې و دې وژنم))
'''عمرو له خپل اس نه راکوز شو او له بربنډې تورې سره د حضرت علي کرم الله وجهه پر لور ورغی او پر سر یې پرې مرګونی ګوزار وکړ. حضرت علي علیه السلام، خپل ډال ورمخې ته کړ او له ځانه یې دفاع وکړه. تر خورا اخ و ډب روسته، په پای کې حضرت  علي کرم الله وجهه، عمرو بن عبدود له منځه یووړ او نورو دښمنانو هم چې خپل جنګیالی مړ ولید؛ نو دوه یې خپلې او دوه یې پردۍ کړې او وتښتېدل. امیرالمؤمنین علي علیه السلام بریالی راستون شو. حضرت رسول اکرم ورته وویل :  ((آفرین دې وي او پر تا دې وي ای علي ! که ستا نننۍ جګړه د اسلام له ټولو ښو کړنو سره پرتله شي؛نو ستا نننی چار به ترې غوره وي؛ځکه ددې جګړې له امله؛کافرانو ته کوم ځای پاتې نشو او هغوی بې عزته او مسلمانان عزتمن شول))(۱۲)'''
'''پر اووم هجري کال، تر حدیبیه تړون روسته،رسول الله د خیبر پر لور، چې د یهودانو مرکز و،ورغی. په دې جګړه کې حضرت  علي کرم الله وجهه د سترګو د درد له امله په بستره کې ویده و. رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم،حضرت ابوبکر راوغوښت او بېرغ یې ورکړ،حضرت ابوبکر د مهاجرینو له یوه لښکر سره جګړې ته ولاړ؛خو بریالی نشو او بېرته راستون شو. بله ورځ په همدې اوډون حضرت عمر پر دښمن یرغل وکړ او مات راستون شو او مسلمانان یې له جګړې وېرول او مسلمانانو هم هغه له جګړې کولو وېراوه.'''
رسول الله صلی الله علیه و آله وسلم : دوی د بېرغ وړ نه وو،علي ته غږ کړئ!
ورته وویل شول : ((سترګې یې خوږېږي او په بستر کې دی))
'''رسول الله وویل :  ((ورته غږ کړئ! هغه داسې سړی دی،چې خدای او استازی یې پری ګران دی او هغه هم پر خدای او استازي یې ګران دی، هغه مېړنی دی،له جګړې نه راتښتي او دښمن ته نه شا کوي .))'''
'''حضرت علي یې راوست.رسول الله ورته وویل : علي ! څه دې کړوي؟'''