cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
انور شاه کشميري
تالیف او تصنیف
۲۱. خاتم النبیین: دغه کتاب په فارسي دي، دغه کتاب د علامه کشمیري رحمه الله تر ټولو اخرنی کتاب دی، دغه کتاب (۳۰۴) صفحې لري، ددې کتاب موضوع د اسلام بنیادي عقائد دي ځکه د اسلام دښمن مرزا قادیاني کافر د اسلام په بنیادي عقائدو کي تخریب رامنځ ته کړی وو.
او د هغه کتابو نومونه اخلو چي د علامه کشمیري رحمه الله د درس املا ده:
۱.فیض الباري ۲.العرف الشذي علی جامع الترمذي ۳.انوار الباري ۴.انوار المحمود فی شرح سنن ابی داؤد ۵.ایضاح البخاري
وفات:
کوم وخت چي د بهاولپور څخه راستون سو نو ناروغي یې نوره ډېره سول اخر په (د صفري په ۱۳۵۲،۳) دغه عظیم محدث، محب الاسلام، عاشق رسول ﷺ محافظ ختم نبوت، مفسر القرآن، مدبر او مفکر د اجل داعي ته لبیک وویل. د علامه کشمیري (رح) مزار د دیوبند د عیدګاه څخه یوڅه هغه خواته دی.
علامه کشمیري (رح) د وفات خبر په ټوله برصغیر کي ډېر ژر خپور سو او په ‌ډیرو ځایو کي يې فاتحه وسول.
کتابونه
کشميري صاحب همدارنګه په عربي او فارسي ژبو ګڼ شمېر اسلامي کتابونه ليکلي دي. لکه: فیض الباري دصحیح بخاري شرحه اته ۸ جلده چاپ. وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
۱۷۲۹ (عدد)
۱۷۲۹ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۷۲۸ څخه  مخکي او د ۱۷۳۰ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۷۲۹:
په کلینډر کې
۱۷۲۹ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۷۲۹ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:څلور رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه
مسلمان نابغګان چى ترور شوى دى
مسلمان عالمان چې د يهودو لخوا ترور شوې.
عبدالواجد نياﺯى
ويل کيږې چې په ۲۰۰۳ نه تر ۲۰۰۶ پورې صهيونيستانو ۵۳۰ عراقي عالمان او ۲۰۰ پوهنتون استادان ترور کړې دې.
کله چې عراق د امريکا لخوا اشغال شو. نو اسرائيلو د امريکا په همکارې ۵۲ عراقې اټومې او بيولوژيکې عالمان شهيدان کړل. او د مسلمانو هيوادونو عالمانو ترور کولو لړې فعلا هم دوام لرې.
۱- ډاکټر يحيى المشد مصرى عالم د اسکندريه الکټريک پوهنتون څخه ۱۸۵۶ په ميلادې کال کې فارغ شو. هغه د انور سادات وخت کې د عراق هستوى پروګرام کې ګډون وکړ. خو ۱۹۸۰ کال کې په فرانسه کې ترور او مړې يى په يو هوټل کې پيدا شو.
۲- سميره موسى مصرى عالمه د اټوم انجيره وه ، سميره موسى د فزيک اټومې انجينرې څخه فارغه وه. او امريکا ورته پيشنهاد وکړ چې مونږ درته تابعت در کوو مونږ سره کار وکړه. ونه منله، هغه مصر ته راغله او د اټومې ټولنې بنسټ يي کيښود. په ۱۹۵۲ ميلادې کال کې امريکا ته په سفر تللې وه او د امريکا کلفرنيا ښار کې ترور شوه. په موټر ووهل شوه
۳- حسن کامل الصباح لبنانې عالم او مخترع چې امريکا کې ترور شو.
۴- رمان حسن رمال لبنانې عالم چې فرانسه کې ترور شو. يو فرانسوى اخبار د لوبون په نوم رمان حسن ته د فزيک په برخه کې عصر ستر عالم لقب ورکړې وه.
۵- نبيل فليفل د هستوي انرژۍ عالم چې ۳۰ کاله عمر يى لره. ژوندې نادرکه شو. او ۱۹۸۴ م کال کې مړې بيت العور علاقه کې پيدا شو.
۶- جمال حمدان مصرى مورخ ۱۹۹۳ م کال مصر کې يی آپارتمان ته اور واچول شو شهيد شو. ورور يی رسنيو ته وويل چې په سر داسی  نښه وه چې په تيره څيز وهل شوى وې.
جمال حمدان درې کتابونه تاليف کړې وه چې مهم کتاب يى الیهود و الصهیونیه و بنواسرائیل وه. د مرګ پس همده بلاک لاندې پوړ کې يوه بهرنې ښځه او سړې ژوند کاوه. دوه مياشتي کېدې اوسيدل. خو د پيښه نه بعد نادرکه شول.
۷- سمير نجيب د مصر هستوې عالم او د امريکا ډيټرويټ پوهنتون استاد د مصر او اسرائيلو جنګ نه پس پريکړه وکړه، مصر ته راغى په لاره کې يى موټر په ټيلر ووهل شو ترور شو.
۸- ابراهيم الظاهرى عراقى هستوې عالم چې د کاناډا څخه هستوى علومو کې دکتورا لرله ۲۰۰۳ م کال کې خپله موټر ډريورى کوله د يو ټکسى څخه په اسلحه نښه شو او شهيد کړل شو (ترور شو).
۹- جاسم الذهبي عراقی پروفيسور او د بغداد پوهنتون اقتصاد پوهنځې رئيس ۲۰۰۶ م کال کې د پوهنتون په لاره کې په اسلحه ترور شو.
۱۰- محمد الزواری د طيارو تونسی انجينر چې تونس کې ۲۰ ډﺯه وويشتل شو شهيد شو.
۱۱- دکتور على مصطفى مشرفه مشهوره فزيک پوه په ۱۹۵۰ م کال کې مسموم او سکندريه کې شهيد شو.
۱۲- سعيد السيد بدير مصرې عالم او سپوږمکۍ متخصص ۱۹۸۹ م کال سکندريه کې ومړ. ﺯياتو وګړو او ميرمنې ويل چې وژل شوى ده.
۱۳- فادى البطش فلسطينى عالم چې د برق انجينرې کې د مالیزيا څخه د بهترين Research کوونکې جایزه ګټلې وه. يا يی ترلاسه کړى وه. ۲۰۱۸ م کال کې ترور شو.
۱۴- سلوى حبيب څو کتابونه اسرائيلو او صهيونيزم په اړه ليکلې آخرنې کتاب يي د صهيونستانو نفوس په افريقا کې په نامه وه. خپل اپارتمان کې شهيده شوه.
او استاد سلوى حبيب د افريقا مطالعاتو مرکز غړې هم وه.
۱۵- مسعود على محمدى ايرانې عالم، متخصص د اټوم فزيک په برخه کې مسعود انفجار په واسطه د موساد لخوا ترور شو. او قاتل ونيول شو. او اعدام شو.
۱۶- مجيد شهريارى د ايران هستوې عالم د يو بل هستوې عالم فریدون عباسی سره يو ځاى قتل شو.
په ۲۰۰۱۰ م کال کې يو نقاب لرونکې شخص د دوې په موټر کې بم نسبوى دواړه وژل کيږې.
۱۷- ابوبکر عبدالمنعم مصری عالم په مراکش، علمې غونډه کې ترور شو. دا غونډه د نړيوالې اټومې انرژې اژانس لخوا مراکش کې دايره شوې وه. يو چا ورته په غونډه کې شربت راوړ هغه شربت کې ﺯهر ول، لمنځه لاړ.
ليکنه: عبدالواجد نیازی
غزوۂ بدر
د مسلمانانو په تاريخ کښي د ټولو نه اولے او غټ جنگ چې د مسلمانانو تعداد ډير کم وو خو بيا هم مسلمانانو فتح حاصله کړه.دې جنگ کښي مسلمانان 313 وو بل طرف ته کفار 1000 وو .خو خدے عظيم په نصرت سره مسلمانانو ته فتځ حاصله شوه.
کینډۍ:پاکستان کې د یونېسکو نړیوال میراث
وېشنيزه:کینډۍ:د اسیا نړیوال میراث *
د ختيځ ټولواکمني
په دغو سيمو کې عموماً کوچيان اوسېدل او طبیعت په خپلو ښکلو او ځانگړيو نعمتونو سره نازولي وو. څرنگه چي په پخوانيو زمانو كې کوچي قبايل د گنگا په سيند، نيل ، دجله ، او دفرات په شنو او ابادو درو کې اوسېدل نوهغوی د دغو سیمو پخواني اوسېدونکي د دې ځايونو په فتحه کولو سره غلامان کړل او په دې ډول يې د لومړنیو دولتونو د بنسټ ډبره کېښوده. چي تاریخ يې په اړه پوره معلومات راکړي دي.
د دغو دولتونو د اوسېدونکو تر منځ د يووالي یوه پیاوړي او قوي بنسټ شتون نه درلود او پر هغوی باندې میراثي باچا چې سیاسي او مذهبي دواړه واکه يې درلودل- حکومت کاوه. له قانون څخه موخه د مذهب او باچا اجازه وه. د باچا د کمزورۍ په صورت کې د دولت چارې گډوډېدلې او نوي حکمران به واگي تر لاسه کول.
د دولت په وده کې ختيځو سلطنتونو یوازې یو گټور کار وکړ:
(الف)- په خلکو کې یې نظم پیداکړ او هغوی یې د اطاعت کولو عادي و گرځول.
(ب)-  د هغوی په زړونو کې یې د چارواکي يا حکمران عزت پیداکړ.
موریس الیس
موریس فلیکس چارلز الیس (د ۱۹۱۱ ز کال د مې ۳۱- د۲۰۱۰ ز کال د اکتوبر ۹) یو فرانسوی فزیک پوه او اقتصاد پوه ؤ، الیس د جان هکس (ارزښت او پانګه، ۱۹۳۹ز کال) او پاول ساموئلسون (د اقتصادي تحلیل بنسټونه،۱۹۴۷ز کال) په څېر د نیوکلاسیک جوړښت لپاره په اقتصادي علومو کې"د بازارونو په تیوري او د سرچینو د کټورې کارونې په برخه کې د هغه د مخکښو آثارو په پار"  د ۱۹۸۸ز کال د نوبل د یادښت جایزې ګټونکی شو. دوی د بازارونو خپلواکه نظم رسمي کوي، چې د کینز له لوري رد شو، په داسې حال کې چې د هغه ځینې نظرونه یې تکرار کړل.
الیس د فرانسې په پاریس کې زیږېدلی او د لاکانال په لیسه کې یې تعلیم وکړ، په پاریس کې د اکول پولي تخنیک څخه فارغ شو او پهÉcole nationale supérieure des mines de Paris  کې یې زده کړې وکړې. په علمي او نورو پوسټونو کې یې (له ۱۹۴۴ ز کال راهیسې)  په École nationale supérieure des mines de Paris  پوهنتون کې د اقتصاد د پروفیسور او (له ۱۹۴۶ ز کال راهیسې) د دې پوهنتون د اقتصادي تحلیل د مرکز د رئیس په ټوګه پاتې شوی دی. د پاریس پوهنتون د ساینس پوهنځۍ څخه یې په ۱۹۴۹ ز کال کې د ډاکټر-انجینر لقب ترلاسه کړ. هغه د پاریس اکس-نانتېري یا Paris X–Nanterre پوهنتون په ګډون په ​​بېلابېلو انسټيټیوټونو کې د استادۍ دندې هم په غاړه درلوده. لومړني آثارو د نوموړي پام د کانکریټ علومو او د بنسټیز فزیک تجربو ته راواړو، چې ډېر آثار به په ځانګړې توګه د رقاصې اهتزاز او د جاذبې قوانینو په اړه هم خپاره کړي. په ۱۹۳۳ ز کال کې د ستر ناورین پرمهال متحده ایالاتو ته د سفر څخه وروسته ؤ چې پرېکړه یې وکړه چې اقتصاد ورغوي. الیس د ۹۹ کلونو په عمر پاریس ته نږدې په سینټ کلاوډ کې په خپل کور کې له دنیا سترګې پټې کړې.
الیس خپل لومړني اغېزناک کسان لیون والراس، ویلفریډو پاریټو او اروینګ فشر وګڼل. هغه لېوالتیا نه درلوده چې خپل اثر په انګلیسي ژبه ولیکلي یا یې وژباړي او خپل ګن شمېر اصلي آثار یې برلاسې ټولنې ته یوازې هغه وخت آشنا شول، چې د انګلیسي ژبو اقتصاد پوهانو له لوري په خپلواکه توګه تر سترګو یا رایج شول. په ورته وخت کې یې د کینز لیبرالیزم ادعا وکړه او ځان یې د یوه مهم عامه سکتور ملاتړی اعلان کړ. الیس د مونټ پیلرین ټولنې په پرانیست غونډه کې ګډون وکړ، خو د ګډون کوونکو په منځ کې یوازینی کس ؤ چې د بیانیې د لاسلیک کولو څخه یې ډډه وکړه، ځکه چې د ملکیت د حقونو د کچې پر سر اختلاف موجود ؤ. هغه د جګړې په پای کې په فرانسوي اقتصاد پوهانو لکه جرارد دیبرو، جاک لیسورن، اډمونډ مالینواډ او مارسیل بویتیکس باندې مهمه اغېزه خوره کړه.
پاول ساموئلسون وویل "که د الیس لومړنۍ لیکنې په انګلیسي ژبه وئ، نو د اقتصادي تیورۍ یو نسل به بل ډول تحصیلي دوره غوره کړې وئ" او دا احساس یې وکړ چې د نوبل جایزه به هغه ته ډېر مخکې ورکړل شوې وئ. اسار لیندبک د غوراوي کمیټې رئیس، الیس "د اقتصادي تحلیل په نړۍ کې یو لوی شخص" وګاڼه.
اقتصاد پوه
نوموړی چې د اقتصاد ګڼ شمېر نظریو او تطبیقي څېړنو لیکوال دی، کار یې د ریاضیکي اقتصاد په پراختیا باندې په ځانګړي توګه د عمومي تعادل تیوري، د پانګې تیوري، د پریکړې تیوري او د پولي سیاست په برخو کې متمرکز دی. دا اقتصاد پوه چې د لوی اقتصاد په پولي تحلیلونو کې مخکښ ؤ، د خطر په اړه د خپلو نظري څېړنو په پار معتبر پاتې شوی دی، چې د مشهور تناقض یا پاراډکس په وسیله یې روښانه شوی: "څومره چې خطر کم وي، هومره محتکرین تښتي." هغه په ​​بېلابېلو برخو لکه د مرکزي بانکونو ونډه او د عامه خدمتونو د قیمت-ټاکلو کې کې هم مخکښ پاتې شوی.
لومړی یې د والراس څخه الهام اخیستی
لومړی کتاب یې د کوچني اقتصاد په اړخ را څرخېږي. د Traité d'économie pure کتاب یې د ۱۹۴۱ز کال د جنوري او ۱۹۴۳ ز کال د جولای ترمنځ د خپلو آثارو پر بنسټ د هکس او ساموئلسون سره د نیوکلاسیک جوړښت په مفهوم کې ولیک. هغه د هکس، ساموئلسون او نورو له خوا زیاتره وړاندې شوي فرضیې او قضیې اټکل کوي، کله ناکله دوی ته ډېر عمومي او دقیق جوړښت ورکوي. په ځانګړې توګه، نوموړی د تعادل قضیې څرګندوي چې کنیت ارو او جرارد ډیبرو په ۱۹۵۴ ز کال کې ومومندلې: " د بازار په اقتصاد کې هر تعادلي وضعیت د اعظمي مثمریت وضعیت دی او برعکس، د اعظمي مثمریت هر وضعیت د بازار په اقتصاد کې تعادلي وضعیت دی." له دې امله مارکېټ په هېواد کې اقتصادي مثمریت او د عاید غوره وېش تضمینوي. په ورته وخت کې، ساموئلسون د آزموینې او تېروتنې پروسه چې د بازارونو د تعادل لامل کېږي، را برسېره کړه.
الیس په ۱۹۴۷ز کال کې د خپل اثر Économie et Intérêt په دویمه برخه کې وخت او پیسې معرفي کړې او په دې توګه یې د پانګواله اقتصادونو تحرکاتو او ودې ته خنډ په ګوته کړ. یوځل بیا یې څو وړاندیزونه وکړل، چې وروسته نورو ډېرو مشهورو اقتصاد پوهانو ته منسوب شول. هغه د متداخل نسلونو لومړنی موډل (OLG موډل) معرفي کړ (وروسته په ۱۹۵۸ ز کال کې رایج شو او پاول ساموئلسون ته منسوب شو)، د تریور سوان او اډمونډ فلپس څخه وړاندې یې د غوره ودې زرین قانون معرفي کړ، او ښيي چې د د ودې له نرخ سره د سود مساوي نرخ د اعظمي مصرف لامل کېږي. د ویلیم بومول او جیمز ټوبین څخه یې مخکې د پیسو په دندو کې د معاملې دنده هم بیان کړه.
هغه د چلند په اقتصاد کې د لومړني کار برلاسی هم ؤ، چې په متحده ایالاتو کې عموماً ډانیل کانمن او آموس ټورسکي ته نسبت ورکول کېږي. الیس په ۱۹۴۰ ز کلونو کې کې د "پرېکړې په تیوري" (یا "د ټاکنې په تیوري") باندې په احتمالي شرایطو کې کار وکړ او د عددي مطلوبیت یوې نظریې ته یې وده ورکړه. د جګړې شرایطو او په فرانسوي ژبه کې د خپرولو لپاره د خپلې ژمنې له امله، د هغه کار د لوبې تیوري او اقتصادي چلند څخه چې د جان وان نیومن او اوسکار مورګنسټرن لوري وده ورکړل شوه، په خپلواکه توګه ترسره شو. په ۱۹۵۳ ز کال کې یې د الیس پاراډوکس جوړ کړ، چې د ټاکنو د عقلانیت دودیز موډل تر پوښتنې لاندې راولي او د مطلوبیت اټکل شوې فرضیې سره په تضاد کې دی. دا ښیي چې کله یو کس د پچې اچونې سره مخامخ کېږي، د خپلو لاسته راوړنو تمه نه اعظمي کوي، بلکې موخه یې ډاډ وي.
لیبرالیزم او سوسیالیزم
که څه هم الیس د مونټ پلرین په ټولنه کې ګډون وکړ، خو ډاډ یې درلود چې د لیبرالیزم او سوسیالیزم تر منځ تړاو شته او څرګندوي: "د ریښتینی لیبرال او ریښتینی سوسیالیست ته، تر هغه چې اړینې موخې لکه مثمریت او عدالت ترلاسه کوي، دومره اهمیت نه لري چې د تولید وسایل خصوصي وي یا ټولنیز." هغه د "لیبرالیزم او سوسیالیزم د احتمالي ترکیب" په توګه د "د رقابتي پلان شوي نظام" پلوي وکړه. ده او د مونټ پلرین نورو فرانسوي غړو لکه جاک رویف په ۱۹۵۹ ز کال کې د Mouvement pour une société libre په نوم یو سازمان جوړ کړ، چې د سوسیال لیبرالیزم په اړه یې په پراخه کچه خبرې کولې، چې "د آزاد اقتصاد او سوسیالیزم څخه باندې" هاخوا بحث و.
يان ژيژکا
یان ژیژکا (په چیکی کې:Jan Žižka z Trocnova a Kalicha) (زېږېدنه:۱۳۶۰ مړینه:۱۴۲۴ ) د چېک یو مشهور پوځی سالار او زمیندار وو چی د یان هوس تر وفات وروسته د مذهبی انقلاب لارښود شو.
ژوند
یان ژیژکا په ۱۳۶۰ کال کې د چېک د شاهی هېواد په سهیل کې د ټروڅنوف په ښار کې زېږېدلی ؤ. کله چی یان ژیژکا ماشوم وو نو د یوې پښې (یو تصادف) په سبب یی سترگه له لاسه ورکړی. هغه د ۱۴۰۱ کال څخه د پوانډ د پاچا په خدمت کې وو. يان ژيژکا په ۱۴۱۴ کال کې پراگ ته راستون شو او په پراگ کې د پاچا واتسلاف ۴ نوکر شو. په دی وخت په پراگ کې یان هوس وعظ کاوه او یان ژیژکا د یان هوس خطبې سره دېړه مینه لرله. د یان هوس تر وژنې وروسته د مذهبی انقلاب لارښود شو. یان ژیژکا د غریبو د خلکو په مرسته لوی پوځ جوړ کړ او په ۱۴۱۹ کال کې د هغه پوځ د پراگ څخه پلزن ته ولاړ او د نکمیږ حصار ته نژدې دپلزن ښار ته نژدې یی لوی کاتولیکی پوځ ته ماته ورکړه. يان ژیژکا له دغه بری څخه استقاده وکړه او د کاتولیک درې کلاوی یی هم ویجاړې کړې. یان ژیژکا د چېک د هېواد په سهیل کې لوی پوځی اډه جوړه کړه چی د ټابور (لښگرگاه) په نوم یادېده. د ټابور ښار د مخالفینو مرکز شو او غریب خلک د چېک د هېواد د بیلو بیلو سیمو څخه ټابور ته ورتلل او د مخالفینو د ځواکونو سره یوځای کېدل. هر څوک چې به ټابور ته ورتلل نو خپل مال یی کششیانو ته ورکاوه او د مقدس عسکر به شو. کشیشانو ټول مال په عادلانه ډول تقسیماوه. د مخالفینو عسکرانو د ټابور په ښار کې د کرهڼو د وسایلو څخه وسلې جوړولی.
د سوډومېږ جگړه
په ۱۴۲۰ کال کې د پلزن تر جگړې وروسته یان ژیژکا د عسکرانو سره ټابور ته ولاړ مگر چېکی پاچا واتسلاف څلورم نوی اردو راټول کړ. دغه نوی کاتولیکی اردو د یان ژیژکا د پوځ تعقیبول پېل کړل. یان ژیژکا یوازې ۴۰۰ عسکران درلودل او په اردو کې ماشومان، ښځې او کششیان ول او کاتولیکی اردو تقریبًا ۲۰۰۰ عسکران لرل. د مخالفینو ځواکونه د سوډومېږ کلی ته ورسېدل په دی سیمو کې یوه جبه او جهیل پروت دی. د مخالفینو جنگیالان د جبې او جهیل په منځ کې جنکی واگونونه جوړ کړل. کله چې کاتولیکی شوالیې د سوډومېږ کلی ته ورسېدل نو د مخالفینو پر جنگیالانو یی برید وکړ مگر زره پوښ لرونکی شوالیې نسوای کولای په جبې کې حرکت وکړي. د مخالفینو چنگیالانو شوالیې په جپلو لاس جوړکړو ابتدایی وسلو په مرسته ووژل. په دی جگړې کې ۲۰۰۰ شوالیې ووژل شول.
د ویټکوف جگړه
په ۱۴۲۰ کال کې پاپ صلیبی جگړه علان کړه او لوی اردو یی جوړ کړ. پاپ غوښتل د پراگ پلازمېنه ونیسی او د مخالفینو پوځ ته ماته ورکړي. د صلیبی اردو قوماندان زیکموند لوکسنبورگ شو. کله چې د پاپ خبر ژیژکا ته ورسېده نو د مخالفینو پوځ یی ټول کړ او پراگ ته ولاړ. کله چې یان ژیژکا پراگ ته ورسېده نو د ویټکوف پر غړه یی حصار جوړ کړ. تر څو ورځونو وروسته صلیبی اردو پراگ ته نژدې ورسېد. صلیبی عسکرانو غوښتل پراگ محاصره کړي. مگر د ژیژکا عسکرانو پر صلیبی عسکرانو د غشو او تېږو په مرسته برید وکړل. تقریبًا ۱۰۰۰ صلیبی عسکرو ووژل شول. صلیبی اردو نسوای کولای پراک محاصره وکړي او مجبور شول چې د چېک د هېواد څخه تښته وکړي. په ۱۴۲۱ کال کې یان ژیژکا د رابی کلا ونیول مگر په دی جگړې کې یی دویمه سترگه له لاسه ورکړه او ړند شو.
د کوټنا هورا جگړه
په ۱۴۲۱ کال کې پاپ نوی صلیبی اردو د چېک پاچایی ته ولېږل د صلیبی ځواکونو قوماندانان زیکمونډ لوکسنبورگ او فیلیپو سکولاری ول. په دی جگړې کې صلیبی اردو د یان ژیژکا پوځ محاصره وکړه مگر ترڅو ورځی وروسته یان ژیژکا محاصره ماته وکړه او صلیبی اردو د یان ژیژکا لخوا ماته وخورله. او صلیبی اردو مجبور شو چې د چېک پاچایی څخه بیا تښته وکړي.
د مالېشوف جگړه
دغه جگړه په ۱۴۲۴ کال کې د مالېشوف پر کلا نژدې پېل شوه او د یان ژیژکا وروستی جگړه وه. په دی جگړې کې د پراگ کاتولیکی اردو د یان ژیژکا د جنگیالانو لخوا ماته وخورله. کاتولیکی اردو د یان ژیژکا پر پوځ برید وکړ. مگر یان ژیژکا په مالېشوف شاتگ وکړ او پر غونډۍ باندی یی مرکز جوړ کړ. کله چی کاتولیکی اردو غونډۍ ته ورسېد نو مخالفینو جنگیالانو د کاتولیک پر لرونکییانو د تېږو او توپونو په مرسته برید وکړل. په دی جگړې کی ۱۲۰۰ کاتولیکی عسکران ووژل شول.
کورني آلو
کورني آلو (په لاتين Prunus domestica) د آلوگانو څخه دی چی په منځني او لويديځي اروپا کی کرل کېږي. نوموړي آلو په پنځم پيړۍ کی د ترکيې څخه منځني اروپا ته پراخ شو. په اوس وخت کی کورني آلو په بوهميا، آلمان،هنگري ، بلغاريا، پولنډ او اوکراين کی کرل کېږي. دغه مېوه شیرین خوند لري او په ځانگړي ډول د خواړو او شراب د جوړولو لپاره کارېږي.
توصيف
د کورني آلو ونه په حمل کی گل کوي. د ونې تاج د هرم یا غونډاري شکل درلودلای سی. دغه ونه د پسرلني ساړو سره مقاومت کوي. مېوه یی نیلی رنگ او بادمی شکل لري. خوند یی شیرین دي. د مېوې او زیړ یا نارنجي رنگ لري. د کورني آلو د کرلو لپاره ښه خاوره ضرور دي چی د ډېرو تغذيو محتوي لري. د کورني آلو په دریمه هفته کی په سپتمبر کی پخېږي. د کورني آلو لرگی عالي کيفيت لری او د دي په سبب د غوښو ساتلو لپاره کارېږي.
هيلينا بلاوټسکي
هيلينا پيټروانا بلاوټسکي (په عمومي توګه د اغلې بلاوټسکي په نوم پېژندل کېږي، ۱۲ اګست [په زړه جنترۍ يې د زېږېدو نېټه د جولای له ۳۱ سره برابره ده] ۱۸۳۱ – ۸ مۍ ۱۸۹۱ ز کال)، نوموړې يوه روسۍ ليکواله وه، په ۱۸۷۵ز کال کې د رامنځته شوې «تيوسوفيکي ټولنې» شریکه بنسټګره وه. نوموړې د يوې مخکښې «تيوسوفي» مفکرې په توګه په نړيواله کچه پلويان موندلي دي.
سند (لاسوند)
سند (په انگرېزي: Document) په عربي ژبه کې لاسوند ته وايي.
هيلينا بلاوټسکي
د ګډ روسي او الماني نسل په يوه درنه کورنۍ کې د روسي سترواکې په «يکاترينوسلاو» (اوس د اوکراين په ډنيپورو کې) کې زېږدلې وه، بلاوټسکي په کوچنيتوب کې په ټوله سترواکۍ کې زيات سفرونه کړي وو. تر ډېره بريده يې خپله زده کړې کړې وې، د عمر په دويمه لسيزه کې يې له لويديځ «ايسوټيرسيزم» سره لېوالتيا پيدا شوه (ايسوټيرسيزم محرميت ته وايي، يا هغه اصول چې د يوې ټاکلې ډلې د غړيو لپاره وي). د نوموړې د وروستیو ادعاوو پر بنسټ، په ۱۸۴۹ز کال کې د اروپا، امريکاګانو او هندوستان څخه په ليدنو کولو سره هغې په ټوله نړۍ کې د سفرونو يوه لړۍ پيل کړې وه. هغې همدا راز ادعا کړې چې په دې پړاو کې د روحاني ښونکو له يوې ډلې سره مخ شوه، «د لرغوني حکمت پوهان»، کومو چې هغه د تبت «شيګيټس» ته واستوله، چېرته چې هغوی دا وروزله، تر څو د مذهب، فلسفې او ساينس له جوړښت او ترکيب څخه ژوره پوه ولري. هم د هغې همعصرو منتقدينو او هم وروستيو ژوندلیکونکو استدلال کړی چې د دې بهرنيو سفرونو ځينې يا ټول يې خيالي وو او هغې دا پړاو ټول په اروپا کې تېر کړی. د ۱۸۷۰ز لسيزې په لومړيو کې، بلاوټسکي په روحاني خوځښتونو کې ښکېله وه، که څه هم د روحاني ښکارندې د اصلي وجود څخه يې دفاع کوله، هغې د روحانيت د مرکزي برخې د دې اند پر ضد استدلال کاوه چې ګوندې هغه هستې چې ورسره اړيکه شوې د مړيو روحونه دي. په ۱۸۷۳ز کال کې په متحده ايالاتو کې ځای پر ځای شوه، هغې له «هينري سټيل الکاټ» سره ملګرتيا پيدا کړه او د يوې روحاني لارې په توګه ورته عامه پاملرنه واوښته، داسې پاملرنه چې په عام ډول د فريب تورونه هم په کې وو.
کورني آلو
توصيف
وېشنيزه:آلوگان
هيلينا بلاوټسکي
په ۱۸۷۵ز کال کې په نيويار کې، بلاوټسکي له «اولکاټ» او «وليام کوان جج» سره په ګډه «تيوسوفيکي ټولنه» جوړه کړه. په ۱۸۷۷ز کال کې، هغې د «Isis Unveiled» په نوم کتاب خپور کړ، په کوم کې چې د نوموړې « تيوسوفيکي» نړۍ ليد وړاندې شوی و. د «هرميټيسيزم» او «نيوپلاټونيزم» له باطني اصولو سره د نژدې تړاو، بلاوټسکي «تيوسوفي» د «ساينس، دين او فلسفې د ترکيب» په توګه تشریح کړ، او اعلان یې وکړ چې دا يو«لرغونی حکمت» راژوندی کوي چې د نړۍ ټول مذهبونه د هغې لاندې دي. په ۱۸۸۰ز کال کې، هغه او «اولکاټ» هندوستان ته ولاړل، هلته دا ټولنه له «اريا سماج» سره متحده شوه، کوم چې يو هندي سمون پال خوځښت و. په همدې کال، کله چې هغه په «سايلون» کې وه، هغه او «اولکاټ» له متحده ايالاتو څخه لومړي کسان شول چې په رسمي ډول بودايي دين ومني. سره له دې چې برتانوي استعماري ادارې يې مخالفت څرګند کړ، «تيوسوفي» په چټکۍ سره په هندوستان کې خپور شو، خو هغه مهال له داخلي ستونزو سره مخ شو، کله چې بلاويټسکي د غولونکو نادرو ښکارندو په توليد تورنه شوه. د خرابه روغتيايی حالت پر مهال په ۱۸۸۵ز کال کې، هغه بېرته اروپا ته ستنه شوه او دلته يې په لندن کې «بلاواټسکي لاج» (د راټولېدو ځای) جوړ کړ. همدلته يې د «پټ اصل» په نوم کتاب خپور کړ، د هغه څه په اړه تبصره وه چې هغې ادعا کوله، لرغوني تبتي متنونه دي، تر څنګ يې د «د تيوسوفي پر لور کيلي»  او «د چوپتيا غږ» په نومونو دوه نور کتابونه خپاره کړل. هغه د انفلوينزا ناروغۍ له امله مړه شوه.
بلاواټسکي په خپل ټول ژوند کې يوه لانجمنه څېره وه، پلويانو ورڅخه د يوې روښانفکره حکيمې په توګه اتله جوړه کړې وه او مخالفينو يې یوه چلبازه معرفي کوله. د هغې «تيوسوفيکي» اصولو په لويديځ کې هندو او بودايي اندونو پر خپرېدو اغېز وکړ، تر څنګ يې په لويديځو باطيني جرياناتو هم اغېز درلود، لکه: «اريسوفي، انتروپوسوفي» او د نوي ژوند خوځښت.
د ژوند لومړي کلونه
د بلاواټسکي د ژوند په اړه د يو باوري روايت چمتو کول د ژوندليکونکو لپاره ستونزمن و، ځکه چې په وروستي ژوند کې هغې خپله په قصدي ډول د خپلې ماضي په اړه ضد او نقيض روايتونه او ناسمې څرګندونې وکړې. سربېره پر دې، له ۱۸۷۳ز کال څخه د هغې له خوا ليکل شوې ډېرې کمې لیکنې خوندي پاتې دي، دا معنا چې ژوند ليکونکي بايد تر ډېره بريده په هغو ناباوري وروستيو روايتونو تکيه وکړي. ژوندليک ليکونکو همدا راز د هغې د لومړي ژوند په اړه د هغې د کورنۍ د غړيو له خوا  وړاندې شوي روايتونه هم شکمن بللي دي.
زېږېدل او د کورنۍ مخینه
د بلاواټسکي د پيدايښت نوم «ايلينا پيټروانا ون هانا» و، نوموړې د «يکاترينوسلاو» په ښار کې زېږېدلې وه چې هغ مهال د روسي سترواکۍ يوه برخه وه. د زېږېدو نېټه يې د ۱۸۳۱ز کال د اګست ۱۲ ده، خو د جوليان جنتري تر مخې چې په نولسمه پېړۍ په روسيه کې کارېده، د هغې د زېږېدو نېټه د جولای ۳۱ ده. له زېږېدو سملاسي وروسته، هغې ته د روسي ارتودوکس کليسا مذهبي غسل ورکړل شو. هغه مهال چې په «يکاترينوسلاو» کې د کولرا وبا خپره وه، او د هغې مور د هغې له زېږېدو ډېر ژر وروسته په دې ناروغۍ اخته شوه، که څه هم د دوی ډاکټر تمه نه درلوده، بيا هم مور او ماشوم دواړه له دې وبا ژوندي پاتې شول.
بلاواټسکي د يوې درنې کورنۍ غړې وه. مور يې «ايلينا انډرياوانا ون هاهن» نومېده (۱۸۱۴-۱۸۴۲ز کلونه)، په اولس کلنۍ کې يې خپله زده کړې کړې، د شهزادګۍ «يالينا پاولونا ډولګوروکايا» لور وه چې مور يې هم د دې په څېر خپله زده کړې کړې او شريفه ښځه وه. د بلاواټسکي پلار «پياټر اليکيياويچ ون هاهن» نومېدو (۱۷۹۸-۱۸۷۳ز کلونه) څوک چې د الماني «ون هاهن» نامتو کورنۍ له نسب څخه و، چا چې د روسيې به شاهي سپرو توپخانه کې د جګړن په توګه دنده تر سره کړې وه او وروسته بيا د ډګروال رتبه ورکړل شوه. «پياټر» د خپلې لور د زېږون پر مهال نه و، په پولينډ کې د روسيې د واکمنۍ پر ضد د نومبر د پاڅون د ځپلو په جګړه کې بوخت و، په لومړي ځل يې خپله لور په شپږ مياشتيني عمر کې وليده. د روسي او الماني نسل تر څنګ، بلاواټسکي کولای شول چې، د فرانسوي ميراث ادعا هم وکړه، ځکه چې مشر غور نېکه يې (ور نېکه) يې فرانسوی پروتستان شريفزاده وروسيې ته له تعقيب څخه په تېښته تللی و او هلته يې د «ستر کاترين» په دربار کې خدمت کاوه.
د «پياټر» د دندې له امله، دا کورنۍ بيا بيا د سترواکې بېلا بېلو سيمو ته وکوچېده، خادمان يې هم ورسره ملګري وو، يو خوځنده ماشومتوب چې شونې ده، په پراخه کچه يې د بلاواټسکي په کوچنيان ژوند طريقه باندې په وروستي ژوند کې اغېز کړی وي. «يکاترينوسلاو» ته د «پياټر» له رسېدو يو کال وروسته، دا کورنۍ د نژدې پوځي ښارګوټي «رومانکوف» کې مېشته شوه. کله چې «بلاواټسکي» دوه کلنه وه، کشر ورور يې «ساشا» په يو بل پوځي مرکز کې ځکه ومړ چې هلته یې طبي مرسته نه وه تر لاسه کړې. په ۱۸۳۵ز کال کې، مور او لور «اوډيسا» ته کډه شول، چېرته چې د «بلاواټسکي» مورنی نېکه «انډری فاډيايوف» تازه به دنده ګومرال شوی و، نوموړی د شاهي واکمنو ملکي اداري مسئول و.په همدې ښار کې د بلاواټسکي خور «ويرا پيټروانا» وزېږېده.
سنټ پټرسبرګ، پولټاوا او ستراتوف
کليوال اوکراين ته له ستنيدو وروسته، «پاټر» سينټ پيټرسبرګ ته واستول شو او په ۱۸۳۶ز کال کې دا کورنۍ هلته ولېږدېده. دا کار د بلاواسټکي د مور خوښ شو، همدلته يې خپل ادبي مسلک پيل کړل، د « Zenaida R-va»په مستعار نوم يې ناول وليکه او د انګريز ناول لیکونکي «ايډوارډ بولور-لايټن» اثار يې انګليسي خپرونو ته وژباړل. کله چې په ۱۸۳۷ز شا او خوا کې «پاټر» اوکراین ته ستون شو، هغه بیا هم په همدې ښار کې پاتې شوه. وروسته له دې چې «فاډيوف» د مرکزي اسيا د «کالميک» خلکو لپاره د مؤتمن په توګه وټاکل شو، بلاواټسکي او د هغې مور له هغه سره «استراخان» ته ولاړې او دلته یې له يو کالميک مشر «تومن» سره ملګرتيا شوه. کالمکيانو د تبتي بودايي دين پيروي کوله او دا هغه ځای و چېرته چې بلاواټسکي په لومړي ځل له دې دين سره خپله تجربه تر لاسه کړه.
ګرافيک ډيزاين
ګرافیک ډیزاین هغه مسلک او اکاډمیک تنظيم دی چې فعالیت یې د لید مخابراتو په وړاندې کولو کې شامل دی چې هدف یې د ځانګړو اهدافو سره ټولنیزو ډلو ته پیغامونه لیږدول دي ، د ځانګړې هنر په کارولو سره چې د لید، خبرو اترو، متن او انځور له لارې د پيغام لېږدول د ګرافيک ډيزاين هدف دی. ډیزاین د "فارم یو ځانګړی فعالیت تعقیبوي" چې په خپلو اصولو ولاړ دی.
له همدې امله، ګرافیک ډیزاین د ډیزاین یوه داخلي تنظيمي څانګه ده چې بنسټونه او موخې یې د ستونزو تعریف او د تصمیم نیولو لپاره د اهدافو ټاکلو پورې اړه لري، د خلاقیت ، نوښت او وروسته فکر کولو له لارې د لارښود پيدا کول دي د ډیجیټل وسیلو سره،او د دوی  د بدلون لپاره د يو مناسب تفسیر کول دي.
د مخابراتو په پروسه کې د ګرافیک ډیزاینر رول د کوډ ورکونکي یا د پیغام ژباړونکي دی. دوی د ليدونکو پیغامونو په تفسیر، ترتیب، او پریزنټشن کار کوي. عموما، ګرافیک ډیزاین د ټایپوګرافي جمالیات او د متن جوړښت، زیور او انځوریز جوړښت کاروي ترڅو نظرونه، احساسات، او چلندونه د هغه څه څخه هاخوا چې یوازې ژبه بیانوي. د ډیزاین کار کیدای شي د پیرودونکي غوښتنې پراساس وي، هغه غوښتنه چې په ژبپوهنه کې پای ته رسیږي، یا په شفاهي یا لیکلي بڼه، دا دی چې د ګرافیک ډیزاین یو ژبني پیغام په ګرافیکي څرګندونه بدلوي.
د ګرافیک ډیزاین د غوښتنلیک د ساحې په توګه، د پوهې مختلف ساحې لري چې په هر بصري ارتباطي سیسټم تمرکز کوي. د مثال په توګه، دا د اعلاناتو په ستراتیژیو کې کارول کیدی شي، یا دا د هوایی چلند نړۍ کې هم کارول کیدی شي یا د فضا سپړنه. په دې مانا، په ځینو هېوادونو کې د ګرافیک ډیزاین یوازې د سکیچونو او انځورونو تولید سره تړاو لري، دا غلط دی، ځکه چې بصری ارتباط د ډېری ډولونو او ټولګیو یوه کوچنۍ برخه ده چیرې چې دا پلي کیدی شي.
په لرغونتوب او منځنیو پیړیو کې د پیل سره، د پلي شوي هنر په توګه ګرافیک ډیزاین په پیل کې په 15 پیړۍ کې په اروپا کې د چاپ د ودې او په صنعتي انقلاب کې د مصرف کونکي کلتور وده سره تړاو درلود. له هغه ځایه دا په لویدیز کې د یو ځانګړي مسلک په توګه راڅرګند شو، په 19 مه پېړۍ کې يې د اعلاناتو سره نږدې تړاو درلود او د هغې تکامل په 20 پیړۍ کې د پیوستون اجازه ورکړه. نن ورځ د معلوماتو تبادلې کې ګړندۍ او پراخه ودې ته په پام سره ، د تجربه لرونکي ډیزاینرانو غوښتنه د هرکله څخه ډیره ده ، په ځانګړې توګه د نوېي ټیکنالوژیو پراختیا او د انجینرانو له وړتیا څخه هاخوا انساني فکتورونو ته د پاملرنې اړتیا له امله چې دوی رامنځته کوي.
اصطلاحات
ویلیم اډیسن ډوګینز اکثرا د 1922 په مقاله کې د لومړي ځل لپاره د "ګرافیک ډیزاین" اصطلاح کارولو سره اعتبار لري، که څه هم دا د 4 جولای 1908 په ګڼه کې ښکاري (9 جلد، 27 شمیره) د تنظیم شوي کارګر ، د کارګرانو اتحادیې یوه خپرونه. سان فرانسسکو، د چاپګرانو لپاره د تخنیکي زده کړې په اړه په یوه مقاله کې: "د تشبثي سوداګرۍ اتحادیه … د هوښیارتیا منل شوی لوړ معیار چې د چاپګرانو په مینځ کې غالب دی دا تضمین دی چې د ډیزاین لومړني اصول د دوی په ګوتو کې پای ته رسیدو سره به ډیری یې په پوهه کې وده وکړي او د ګرافیک ډیزاین او سینګار کولو متخصصینو ته وده ورکړي."یوه لسیزه وروسته، د کالیفورنیا د هنرونو او صنایعو ښوونځي د 1917-1918 کورس لیست د ګرافیک ډیزاین او لیک په نوم کورس اعلان کړ، کوم چې د پرمختللي ډیزاین او لیک په نوم یو ځای بدل کړ. دواړه ټولګي د فریډریک مایر لخوا تدریس شوي.
تاریخ
په خپل اوږد تاریخ کې او په 20 او 21 پیړیو کې د بصری اړیکو په نسبتا وروستي چاودنه کې، د اعلاناتو ، هنر، ګرافیک ډیزاین او ښایسته هنر ترمنځ توپیر ورک شوی. دوی ډیری عناصر، تیورۍ، اصول، کړنې، ژبې او ځینې وختونه ورته ګټه اخیستونکي یا مراجعین شریکوي. په اعلاناتو کې، وروستی هدف د توکو او خدماتو پلور دی. په ګرافیک ډیزاین کې، "جوهر دا دی چې معلوماتو ته ترتیب، نظرونو ته بڼه، بیان، او هنرونو ته احساس ورکړي چې د انسان تجربه مستند کوي."
د چاپ راتګ
په چین کې، د تانګ امپراتورۍ (618-907) په جریان کې د لرګیو بلاکونه په ټوکرونو کې د چاپ کولو لپاره او وروسته د بودايي متنونو د بیا تولید لپاره پرې شوي. په 868 کې چاپ شوی د بودایی صحیفه ترټولو لومړنی پیژندل شوی کتاب دی. په چین کې د 11 پیړۍ په پیل کې، اوږد کتابونه او کتابونه د حرکت وړ ډول چاپ کولو په کارولو سره تولید شوي، د سونګ سلطنت (960-1279) په دوران کې کتابونه په پراخه کچه شتون لري.
د پنځلسمې پیړۍ په نیمایي کې د آلمان په مینز کې، جوهانس ګوتنبرګ د نوي فلزي الیاژ سره د حرکت وړ ډول په کارولو سره د چاپ شوي پاڼو د بیا تولید لپاره یوه لاره رامینځته کړه چې د معلوماتو په خپرولو کې یې انقلاب رامینځته کړ.
نولسمه پېړۍ
په 1849 کې، هینري کول په لویه بریتانیا کې د ډیزاین زده کړې په برخه کې یو له مهمو ځواکونو څخه شو، حکومت ته یې د ډیزاین او تولیداتو په ژورنال کې د ډیزاین اهمیت خبر ورکړ. هغه د عصري صنعتي ټیکنالوژۍ او ویکتوریا ډیزاین د جشن په توګه لوی نندارتون تنظیم کړ.
شلمه پېړۍ
په 1920 لسیزه کې، شوروي ساختمانيزم د تولید په مختلفو برخو کې 'فکري تولید' پلي کړ. دې غورځنګ انفرادي هنر په انقلابي روسیه کې بې ګټې وباله او په دې توګه د ګټورو موخو لپاره د شیانو د جوړولو په لور حرکت وکړ. دوی ودانۍ، د تیاتر سیټونه، پوسترونه، پارچه، جامې، فرنیچر، لوګو، مینو او داسې نور ډیزاین کړل
جان شیچولډ په خپل 1928 کتاب، نوی ټایپوګرافي کې د عصري ټایپوګرافۍ اصول کوډ کړل. هغه وروسته هغه فلسفه رد کړه چې په دې کتاب کې یې د فاشیستیک په توګه پیژندلې، مګر دا اغیزمنه پاتې شوه. ټایپوګرافر لکه هربرټ بایر او لازلو موهولي ناګي او ایل لیزیتزکي د ګرافیک ډیزاین خورا ډیر اغیزمن کړ. دوی د تولید تخنیکونه پیل کړل او د شلمې پیړۍ په اوږدو کې کارول. په راتلونکو کلونو کې په عصري سټایل کې ګرافیک ډیزاین په پراخه کچه منل او غوښتنلیک ترلاسه کړ.
د دویمې نړیوالې جګړې وروسته د امریکا اقتصاد د ګرافیک ډیزاین ته ډیره اړتیا څرګنده کړه، په عمده توګه په اعلاناتو او بسته بندۍ کې. په 1937 کې شیکاګو ته د آلمان د بوهاس د ډیزاین ښوونځي خپریدل امریکا ته "په ډله ایزه توګه تولید شوي" minimalism راوړي؛ د "عصري" معمارۍ او ډیزاین روښانه کول. د منځنۍ پیړۍ په عصري ډیزاین کې د پام وړ نومونه شامل دي اډرین فروټیګر ، د ټایپفیسس یونیورس او فروټیګر ډیزاینر؛ پاول رینډ ، چې د بوهوس اصول یې اخیستي او په مشهور اعلاناتو او لوګو ډیزاین کې یې پلي کړي، د اروپا لږ تر لږه یو ځانګړی امریکایی چلند رامینځته کولو کې مرسته کوي پداسې حال کې چې د کارپوریټ پیژندنې یو له اصلي مخکښانو څخه و، د ګرافیک ډیزاین یوه فرعي برخه. الیکس سټین ویس د البم پوښ اختراع سره اعتبار لري؛ او جوزف مولر-بروکمن ، چې د ۱۹۵۰ او ۱۹۷۰ کلونو د دورې په څېر په سخته خو د لاس رسي وړ پوسترونه یې ډیزاین کړل.
د مسلکي ګرافیک ډیزاین صنعت د مصرف کونکي سره موازي وده وکړه. دې کار اندیښنې او انتقادونه راپورته کړل، په ځانګړې توګه د ګرافیک ډیزاین ټولنې څخه د لومړي شیانو لومړی منشور سره. د لومړي ځل لپاره په 1964 کې د کین ګارلینډ لخوا پیل شوی، دا په 1999 کې د لومړي شیانو لومړی 2000 منشور په توګه په ایمیګر 51 مجله کې بیا خپور شو "موږ د اړیکو د لا ګټورو، دوامداره او دیموکراتیکو ډولونو په ګټه د لومړیتوبونو د بدلولو وړاندیز کوو. - د محصول بازارموندنې څخه لیرې ذهنیت او د نوي ډول معنی سپړنې او تولید ته. د بحث ساحه په کمیدو ده؛ دا باید پراخ شي. مصرفيزم بې سیالي روانه ده. دا باید د نورو لیدونو لخوا ننګول شي چې څرګند شوي، په یوه برخه کې، د بصری ژبو او ډیزاین سرچینو له لارې." دواړه نسخې د متخصصینو او مفکرانو لاسلیکونه جذب کړل لکه روډي وانډر لانز ، ایریک سپیکرمن ، ایلن لوپټن او ریک پوینور. د 2000 منشور په Adbusters کې هم خپور شو، چې د بصری کلتور د قوي انتقادونو لپاره پیژندل شوی.
غوښتنلیکونه
د ګرافیک ډیزاین کولی شي ډیری غوښتنلیکونه ولري د سړک نښو څخه تخنیکي سکیمات او د حوالې لارښودونو پورې. دا ډیری وختونه د برنامو محصولاتو او د شرکت پیژندنې عناصرو کې کارول کیږي لکه لوګو ، رنګونه ، بسته بندي او متن د یوې برخې په توګه (د اعلاناتو هم وګورئ).
د ساینسي ژورنالونو څخه د خبرونو راپور ورکولو پورې، د نظرونو او حقایقو وړاندې کول اکثرا د ګرافیک او د بصري معلوماتو فکري ترکیبونو سره ښه کیږي - چې د معلوماتو ډیزاین په نوم پیژندل کیږي. د ویب په راتګ سره، د معلوماتو ډیزاینران چې په متقابل وسیلو کې تجربه لري په زیاتیدونکي توګه د خبرونو کیسې ته شالید روښانه کولو لپاره کارول کیږي. د معلوماتو ډیزاین کې د ډیټا لید شامل کیدی شي، کوم چې د بصری په زړه پورې پریزنټشن کې د معلوماتو تشریح کولو او جوړولو لپاره د پروګرامونو کارول شامل دي، او د معلوماتو ګرافیک سره تړل کیدی شي.
وړتياوې
د ګرافیک ډیزاین پروژه کې ممکن د موجوده متن ، زیورونو او عکسونو تخلیقي پریزنټشن شامل وي.
د "پروسس ښوونځي" د اړیکو سره تړاو لري؛ دا هغه چینلونه او رسنۍ روښانه کوي چې له لارې یې پیغامونه لیږدول کیږي او د کومو له لارې لیږونکي او اخیستونکي دا پیغامونه کوډ او کوډ کوي. سیمیټیک ښوونځی یو پیغام د نښو جوړولو په توګه کاروي کوم چې د ترلاسه کونکو سره د تعامل له لارې معنی رامینځته کوي. اړیکه د یو ایجنټ په توګه.
ټایپوګرافي
په ټایپوګرافي کې د ډول ډیزاین، د ډول ګالیفس بدلول او د ترتیب ډول شامل دي. ټایپ ګلیفونه (حروف) د انځور کولو تخنیکونو په کارولو سره رامینځته شوي او بدل شوي. د ډول ترتیب د ټایپفیسونو انتخاب دی، د نقطې اندازه، تعقیب (د ټولو کارول شویو حروفونو ترمنځ ځای)، کرینګ (د دوو ځانګړو حروفونو ترمنځ ځای) او مخکښ (لین فاصله).
ټایپوګرافي د ټایپ سیټرانو، کمپوزټرانو، ټایپوګرافرانو، ګرافیک هنرمندانو، د هنر مدیرانو، او مذهبي کارمندانو لخوا ترسره کیږي. تر ډیجیټل عمر پورې، ټایپوګرافي یو ځانګړی مسلک و. ځینې فونټونه د سټریوټائپیکل مفکورو سره اړیکه لري یا ورته ورته وي. د مثال په توګه، د 1942 راپور یو فونټ دی چې متن یې د ټایپ رایټر یا یو پخوانی راپور سره ورته دی.
د پاڼې طرح
د پاڼې ترتیب په پاڼه کې د عناصرو (منځپانګو) ترتیب سره معامله کوي، لکه د انځور ځای پرځای کول، د متن ترتیب او سټایل. د پاڼې ډیزاین تل په چاپ شوي موادو کې په پام کې نیول شوی او په دې وروستیو کې د ویب پاڼو په څیر نندارې ته پراخ شوی. عناصر په عموم ډول د ډول (متن)، عکسونو (عکسونو) او (د چاپ میډیا سره) کله ناکله د ځای لرونکی ګرافیک لري لکه د عناصرو لپاره ډیل لاین چې په رنګ سره نه چاپ شوي لکه د ډای / لیزر پرې کول ، د ورق ټاپه کول یا ړانده امبوسنګ.
د انترکتیکا تړون
د انترکتیکا تړون (Antarctic Treaty) يا د انترکتیکا تړون سیسټم د اړونده تړونونو ټولیز ډول ته ويل کېږې چي په په انګرېزي وﺭته (Antarctic Treaty System) وايي. نوموړی تړون دا خبره په ډاګه کوي چي انترکتیکا  د هيڅ هيواد برخه نده؛ او همداﺭاﺯ د ملګرو ملتونو د غړيتوب دﺭلودنکو ټولو هيوادونو ته په انترکتیکا د ساینسي فعاليتونو لپاره يو شان حقوق ورکول کېږي.
ګرافيک ډيزاين
وسیلې
د 1980 لسیزې په مینځ کې د ډیسټاپ خپرولو او ګرافیک آرټ سافټویر غوښتنلیکونو د کمپیوټر عکس مینځل او رامینځته کولو وړتیاوې معرفي کړې چې دمخه په لاسي ډول اجرا شوي. کمپیوټر ډیزاینرانو ته توان ورکړ چې په سمدستي توګه د ترتیب یا ټایپوګرافیک بدلونونو اغیزې وګوري، او د دودیزو رسنیو اغیزې انډول کړي. دودیز وسیلې لکه پنسل کولی شي ګټور وي حتی کله چې کمپیوټر د وروستي کولو لپاره کارول کیږي؛ ډیزاینر یا د هنر رییس ممکن د تخلیقي پروسې د یوې برخې په توګه ډیری مفکورې سکیچ کړي. سټایلسونه د ټابلیټ کمپیوټرونو سره کارول کیدی شي ترڅو په ډیجیټل ډول لاسي نقاشي ونیسي.
د انترکتیکا تړون
قانوني سيستم
انترکتیکا دا مهال هیڅ دایمي نفوس نلري او له همدې امله نه تابعیت لري او نه هم حکومت. په انترکتیکا کې ځای پر ځای پرسونل هر وخت يا ډېر کله يا تقریباً ټول عمر د له انترکتیکا څخه د دباندې کوم هيواد وي، ځکه چې دلته د انترکتیکا حاکمیت نسته. د انترکتیکا پر سېمو د یو یا نورو هیوادونو لخوا دعوه سوې ده، مګر د نړۍ نور هيوادونه د هغوی دا ډول دعوې په رسمي توګه نه پېژني. هغه علاقې چې د 90 degrees west او 150 degrees west تر منځ وجود لري، د ځمکې يواځينۍ لويه ټوټه ده چې هیڅ هیواد هم پرې دعوه نده کړې. پر بې دعوې سيمي هم په ۲۰۱۵م کال کې ناروې يوې دولتي ادارې ادعا وکړه، خو
ګرافيک ډيزاين
کمپیوټر او سافټویر
ډیزاینران موافق نه دي چې ایا کمپیوټر تخلیقی پروسې ته وده ورکوي. ځینې ډیزاینران استدلال کوي چې کمپیوټر دوی ته اجازه ورکوي څو په چټکۍ او ډیر تفصیل سره ډیری نظرونه وپلټئ چې د لاسي چمتو کولو یا پیسټ اپ لخوا ترلاسه کیدی شي. پداسې حال کې چې نور ډیزاینران د ډیجیټل ډیزاین څخه بې حده انتخابونه موندلی شي پرته له کومې روښانه پایلې سره د فلج یا نه ختمیدونکي تکرار لامل شي.
د انترکتیکا تړون
قانوني سيستم
خو ددې کړنې کومه خاصه رسمي څرګندونه ترسترګو نسعي، خو ددې څخه وړاندې پرې هيڅ ډول دعوه هم نوه سوې. په همدغه کال کې ، ناروې په رسمي ډول پر هغه سيمه دعوه وکړل چي د Queen Maud Land او سویل قطب تر منځ وجود لري.
ګرافيک ډيزاين
کمپیوټر او سافټویر
ډیری ډیزاینران د هایبرډ پروسې کاروي چې دودیز او کمپیوټر میشته ټیکنالوژي سره یوځای کوي. لومړی، د لاس چمتو شوي ترتیبونه د یوې مفکورې اجرا کولو لپاره د تصویب لپاره کارول کیږي، بیا د پالش شوي بصری محصول په کمپیوټر کې تولید کیږي.
د انترکتیکا تړون
قانوني سيستم
حکومتونه چې د انترکتیکا تړون او ددې د چاپیریال ساتنې پروتوکول غړيتوب لري، اړ دي چې ددې تړونونو مادې او ددې مادو پرېکړې د ملي قوانینو له لارې ومني. دا قوانین عموماً یوازې ددې هېواد د خپلو ښاروندانو لپاره پلي کېږي، هغه که د انترکتیکا هره برخه وي.
ګرافيک ډيزاين
کمپیوټر او سافټویر
د ګرافیک ډیزاینرانو څخه تمه کیږي چې د انځور جوړونې، ټایپوګرافي او ترتیب لپاره د سافټویر پروګرامونو کې ماهر وي. نږدې ټول مشهور او د "صنعت معیاري" سافټویر پروګرامونه چې د 1990 لسیزې له پیل راهیسې د ګرافیک ډیزاینرانو لخوا کارول کیږي د Adobe Systems Incorporated محصولات دي. اډوب فوټوشاپ (د عکس ایډیټ کولو لپاره د راسټر پراساس برنامه) او اډوب انځورګر (د انځور کولو لپاره د ویکتور پراساس برنامه) اکثرا په وروستي مرحله کې کارول کیږي. په ټوله نړۍ کې ځینې ډیزاینران CorelDraw کاروي. CorelDraw د ویکتور ګرافیک ایډیټر سافټویر دی چې د کوریل کارپوریشن لخوا رامینځته شوی او بازار موندنه کوي. د خلاصې سرچینې سافټویر د ویکتور ګرافیس د ترمیم لپاره کارول کیږي Inkscape دی. په Inkscape کې کارول شوي لومړني فایل فارمیټ د توزیع وړ ویکتور ګرافیک (SVG) دی. تاسو کولی شئ فایل په کوم بل ویکتور فارمیټ کې وارد یا صادر کړئ. ډیزاینران اکثرا د آنلاین ډیزاین ډیټابیسونو څخه د دوی په کار کې دمخه ډیزاین شوي راسټر عکسونه او ویکتور ګرافیک کاروي. د راسټر انځورونه په اډوب فوټوشاپ، ویکتور لوګو او انځورونو کې په اډوب انځورګر او کورلډرا کې ایډیټ کیدی شي، او وروستی محصول په یو لوی پاڼې ترتیب پروګرامونو کې راټول شوي، لکه Adobe InDesign ، Serif PagePlus او QuarkXpress.
د ځواکمن خلاصې سرچینې برنامې (کوم چې وړیا دي) هم د مسلکي او عادي کاروونکو لخوا د ګرافیک ډیزاین لپاره کارول کیږي ، پدې کې شامل دي Inkscape (د ویکتور ګرافیک لپاره) ، GIMP (د عکس ایډیټ کولو او عکس مینځلو لپاره) ، کریټا (د نقاشۍ لپاره) ، او سکریبس (د پاڼې ترتیب لپاره).
د انترکتیکا تړون
قانوني سيستم
دا هيوادونه د مشورتي ډلو د اجماع پریکړو د پلي کولو لپاره هم کار کوي، او خپل نظرونه سره شريکوي، تر څو دا لاندې کړنې روښانه کړي:
ګرافيک ډيزاين
د انيرفیس ډیزاین
د شخصي کمپیوټرونو له راتګ راهیسې، ډیری ګرافیک ډیزاینران د انٹرفیس ډیزاین کې ښکیل شوي، په داسې چاپیریال کې چې معمولا د ګرافیکي یوزر انٹرفیس (GUI) په نوم یادیږي. پدې کې د ویب ډیزاین او سافټویر ډیزاین شامل دی کله چې د کارونکي پای متقابل عمل د ترتیب یا انٹرفیس ډیزاین په پام کې نیولو سره وي. د کارونکي متقابل عمل او آنلاین برانډینګ پوهیدو سره د لید مخابراتو مهارتونو ترکیب کول ، ګرافیک ډیزاینران اکثرا د سافټویر پراختیا کونکو او ویب پراختیا کونکو سره کار کوي ترڅو د ویب سایټ یا سافټویر غوښتنلیک لید او احساس رامینځته کړي. د انٹرفیس ډیزاین یو مهم اړخ د آئیکون ډیزاین دی.
د کارونکي تجربه ډیزاین
د کارونکي تجربې ډیزاین (UX) د محصولاتو رامینځته کولو مطالعه ، تحلیل او پراختیا ده چې کاروونکو ته معنی لرونکي او اړونده تجربې چمتو کوي. پدې کې د محصول ترلاسه کولو او ادغام ټولې پروسې رامینځته کول شامل دي ، پشمول د برانډینګ ، ډیزاین ، کارونې او فعالیت اړخونه.
تجربه لرونکي ګرافیک ډیزاین
تجربه لرونکي ګرافیک ډیزاین جوړ شوي چاپیریال ته د ارتباطي مهارتونو پلي کول دي. د ګرافیک ډیزاین دا ساحه متخصصینو ته اړتیا لري چې په فزیکي تاسیساتو پوه شي چې باید تولید شي او د ودانیو په څیر ورته چاپیریال شرایطو سره مقاومت وکړي. د ورته په څیر، دا د کراس انضباطي همکارۍ پروسه ده چې ډیزاینران، جوړونکي، د ښار پالن جوړونکي، معماران، جوړونکي او ساختماني ټیمونه پکې شامل دي.
تجربه لرونکي ګرافیک ډیزاینران هڅه کوي هغه ستونزې حل کړي چې خلک د ودانیو او ځای سره د تعامل پرمهال ورسره مخ کیږي (د چاپیریال ګرافیک ډیزاین هم ویل کیږي). د چاپیریال ګرافیک ډیزاینرانو لپاره د تمرین ساحې مثالونه د لارې موندنه ، ځای جوړونې ، برانډ شوي چاپیریال ، نندارتونونه او د میوزیم نندارتونونه ، عامه تاسیسات او ډیجیټل چاپیریال دي.
مسلکونه
د ګرافیک ډیزاین کیریر لارې د تخلیقي سپیکٹرم ټولې برخې پوښي او ډیری وختونه تیریږي. کارګران ځانګړي دندې ترسره کوي، لکه ډیزاین خدمتونه، خپرونه، اعلانونه او عامه اړیکې. د 2017 پورې، منځنۍ معاش په کال کې 48,700 ډالر وو. په صنعت کې د دندې اصلي سرلیکونه اکثرا د هیواد ځانګړي دي. پدې کې د ګرافیک ډیزاینر ، د هنر رییس ، تخلیقی رییس ، متحرک او د ننوتلو کچې تولید هنرمند شامل کیدی شي. د خدمت شوي صنعت پورې اړه لري، مسؤلیتونه ممکن مختلف سرلیکونه ولري لکه " DTP ایسوسی ایټ " یا " ګرافیک هنرمند ". په مسؤلیتونو کې ممکن ځانګړي مهارتونه شامل وي لکه انځورګري ، عکاسي ، حرکت ، لید اغیزې یا متقابل ډیزاین.
تمه کیده چې د آنلاین پروژو په ډیزاین کې استخدام تر 2026 پورې 35٪ ډیر شي، پداسې حال کې چې په دودیزو رسنیو کې کارموندنه، لکه د ورځپاڼو او کتاب ډیزاین، تمه کیږي چې 22٪ کم شي. د ګرافیک ډیزاینرانو څخه تمه کیږي چې په دوامداره توګه نوي تخنیکونه، پروګرامونه، او میتودونه زده کړي.
یو ګرافیک ډیزاینر عموما د هنر رییس ، تخلیقی رییس یا د رسنیو لوړ پوړی تخلیقی ته راپور ورکوي. لکه څنګه چې ډیزاینر ډیر لوړ کیږي، دوی لږ وخت ډیزاین کوي او ډیر وخت د نورو ډیزاینرانو په پراخه تخلیقي فعالیتونو لکه د برانډ پراختیا او د کارپوریټ پیژندنې پراختیا کې رهبري کوي. دوی اکثرا تمه کیږي چې د پیرودونکو سره مستقیم اړیکه ونیسي، د بیلګې په توګه د لنډیز اخیستل او تشریح کول.
په ګرافیک ډیزاین کې کراوډ سورس کول
د وائرډ مجلې جیف هاو د لومړي ځل لپاره په 2006 کې په خپله مقاله کې د " کراوډ سورسنګ " اصطلاح کارولې ، "د کراوډ سورسنګ وده." دا داسې تخلیقي ډومینونه پراخوي لکه ګرافیک ډیزاین، معمارۍ، د جامو ډیزاین ، لیکل، انځور او نور. دندې کیدای شي افرادو یا یوې ډلې ته وګمارل شي او کیدای شي د متقابل یا متنوع په توګه طبقه بندي شي. د متفاوت دندې یوه بیلګه د پوسټر لپاره بدیل ډیزاین رامینځته کول دي. د متقابل کار یوه بیلګه د یو پوسټر ډیزاین غوره کول دي. شرکتونه، پیلونه، کوچني کاروبارونه او متشبثین ټول د ډیزاین کراوډ سورس کولو څخه ډیره ګټه پورته کړې ځکه چې دا د دوی سره د بودیجې په یوه برخه کې د عالي ګرافیک ډیزاینونو سرچینه کې مرسته کوي چې دوی دمخه مصرف کړي. د کراوډ سورس کولو له لارې د لوګو ډیزاین ترلاسه کول یو له خورا عام دی. لوی شرکتونه چې د ډیزاین کراوډ سورس کولو ځای کې کار کوي عموما د ډیزاین سیالۍ سایټونو ته ویل کیږي.
بهرنۍ تړنې
وېشنيزه:ګرافيک ډيزاين وېشنيزه:ډيزاين وېشنيزه:چاپ وېشنيزه:چاپخونه وېشنيزه:فوټوشاپ وېشنيزه:کورل وېشنيزه:الېسټريټر وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
دمشق
دمشق ( /dəˈmæskəs/ də-MASS-kəs؛ انګريزي کې د /dəˈmɑːskəs/ də-MAH-skəs په بڼه هم لوستل کېږي، عربي: دمشق، رومي: Dimashq، IPA: [diˈmaʃq]) د سوريې پلازمېنه ده، چې د نړۍ لرغونی ښار دی او د ځينو په اند په اسلام کې څلوم سپېڅلی ښار دی.
دا ښار په عاميانه ژبه سوريه کې د “as-Sam” (الشَّام) په نوم پېژندل کېږي او «د ياسمن ښار:City of Jasmine» (مدينة الياسمين Madinat al-Yasmin) وړ نوم ورکړل شوی دی. دمشق د ختيځ (مشرق) “Levant” او عربي نړۍ يو ستتر کلتوري مرکز دی، چې په ۲۰۱۹ ز کال کې يې د اټکل له مخې (۲۰۷۹۰۰۰) تنه نفوس درلود.
په سويل لويديځه سوريه کې دمشق د يوې پراخه ښاري سيمې مرکز دی. په ۲۰۰۴ ز کال کې يې نفوس ۲،۷ ميليون تنه اټکل شوی و. دمشق چې د سمندر له کچې څخه ۶۸۰ متره (۲۲۳۰ فوټه) پورته پر لوړه سطحه باندې د مديترانې له ختيځ ساحل څخه ۸۰ کېلومتره (۵۰ ميله) د خاورې دننه د انټي لبنان (Anti Lebanon) غر پر ختيځو غونډويو باندې ځای پر ځای شوی [پروت] دی، د باران سيوري د اغېز له امله وچ اقليم ازمايي. د باراډا سيند (Barada River) د دمشق په منځ کې بهېږي.
دمشق د نړۍ په کچه په پرله پسې ډول له لرغونو اباد شويو ښارونو څخه دی. لومړۍ استوګنه له ميلاد څخه مخکې درېيمه زريزه کې وشوه او ښار له ۶۶۱ څخه تر ۷۵۰ ز کال پورې د اميه خلافت (Umayyad Caliphate) د پلازمېنې په توګه وټاکل شو. د عباسي (Abbasid) کورنۍ له بريا څخه وروسته د اسلامي ځواک مرکز بغداد ته ولېږدول شو. دمشق د عباسي دورې پر مهال د خپلې مهمې پرېوتنې يا شاتګ شاهد و او يوازې د ايوبي (Ayyubid) او مملوک (Mamluk) دورو پر مهال يې د پام وړ ارزښت بېرته تر لاسه کړ. دا ښار اوسمهال د سوريې د مرکزي حکومت مرکز دی. دمشق چې د ۲۰۱۹ ز کال تر سپټمبر پورې د اته کالونو لپاره د سوريې په کورنۍ جګړه “Syrian Civil War” کې و، د ژوند وړ نړيوالې ډلبندۍ (Global Liveability Ranking) کې د ۱۴۰ نړيوالو ښارونو له ډلې د ژوند لپاره تر ټولو لږ وړ ښار ونومول شو.
نومونه او ايتمولوژي
د دمشق نوم ۱۵ پېړۍ کې د درېيم تټموس (Thutmose III) په جغرافيوي لښتليک کې د “T –m-s-q” په لومړي ځل څرګند شو. د “T –m-s-q” لرغوني نوم ريښه ناڅرګنده ده. ياد ويی په “Akkadian” کې د (𒀲𒋙 Imerišú)، مصري کې د (T-m-ś-q )، لرغونې ارامايک او Dammeśeq کې د « Dammaśq » (דמשק) او بابلي عبراني کې د دمشقي (عبراني: דַּמֶּשֶׂק) په بڼه ثابت شوی دی. يو شمېر اکادي “Akkadian” ليکدودونه له ميلاد څخه مخکې ۱۴ پېړۍ څخه په امارنا تورو “Amarna letters” کې موندل کېږي. لکه: 𒁲𒈦𒋡 Dimasqa, 𒁲𒈦𒀸𒄀 Dimàsqì او  𒁲𒈦𒀸𒋡 Dimàsqa ليکدود.
وروسته د ياد نوم ارامايک “Aramaic” ليکدودونه زياتره وختونه يو نابللی يا اضافي resh (د r توری) رانغاړي، چې ښايي له “dr” ريښې به څخه اغېزمن شوی وي چې د ټاټوبي يا استوګنځي معنا لري. په دې ډول د ښار لاتيني او انګليسي نوم ډيماسکس “Damascus” دی، چې له يوناني « Δαμασκός » څخه راوړل شوی او په سوريايي ژبه کې له د Qumranic Darmeśeq له (דרמשק) او Darmsuq (ܕܪܡܣܘܩ) څخه يې سرچينه اخېستې ده، چې په ښه ډول د اوبه شوې (خړوب) ځمکې معنا لري.
په عربي کې دې ښار ته دمشق وايي، چې رومي بڼه يې “Dimasq” ده. دا ښار د دمشق، سوريې او نورو عربي ګاونډيو سيمو د اتباعو له لورې د “As-Sam” (الشام) او د ترکي (eş-Şam) په نوم هم پېژندل کېږي. As-Sam (الشام) د ختيځ يا مشرق او سوريې لپاره کارېدونکې عربي اصطلاح ده، چې وروستۍ ياده شوې سيمه او په ځانګړي ډول د سوريې تاريخي سيمې ته بلاد الشام “Biladu s-Sami” (د ختيځ يا مشرق ځمکه) وايي. همدارنګه وروستۍ اصطلاح په ايتمولوژيک ډول د «د کيڼ لاسي اړخ ځمکه» يا «شمال» معنا هم لري او دا ځکه چې که چېرې په هجاز “Hijaz” کې يو څوک ختيځ ته مخامخ کېږي، نو لمر خاته ختيځ لور ته به «شمال» کيڼ اړخ ته ومومي. دا د يمن “Yemen” (اليمن al-Yaman) له نوم سره مخالف ده، چې په برابر ډول «د ښي لاسي اړخ» يا «سويل» معنا لري. د خورا نمونه يي «ش م ل» (s-m-l) د «ش ء م» (s- - m) بدلون په ورته سيمانتيک پرمختګ سره په لرغوني سويلي عربي کې د (𐩦𐩱𐩣 (s²ʾm)) په بڼه هم ثابت شوی دی.
جغرافيه
دمشق د سمندر له سطحې څخه ۶۸۰ متره (۲۲۳۰ فوټه) پورته لوړه سطحه باندې او له مديترانې څخه نږدې ۸۰ کېلومتره (۵۰ ميله) د هېواد دننه پر يوه ستراتيژيکه سيمه کې جوړ شوی و، چې د “Anti-Lebanon” غرونو په واسطه ساتل شوی دی، د باراډا سيند (Barada River) په واسطه ورته اوبه رسېږي او د سوداګريزو لارو تر منځ تېرېدونکو سړکونو کې پروت دی: د شمال او سويل لاره چې مصر له کوچنۍ اسيا سره نښلوي او د ختيځ او لويديځ تر منځ د تېرېدونکې دښتې لاره، چې لبنان د ايوفرېټس “Euphrates” سيند له تنګي سره نښلوي. د “Anti-Lebanon” غرونه د سوريې او لبنان تر منځ پوله ټاکي. د غرونو ياده لړۍ له مديترانې سمندرګي څخه ۱۰۰۰۰ فوټو څخه لوړې څوکې او سخت اورښت لري. که څه هم په لرغونو وختونو کې د بارادا سيند له لورې د دې سيمې اغېز کم شوی و، چې د ويلي کېدونکې واورې له لورې له مشبوع غرنيو ويالو څخه سرچينه اخلي. دمشق د “Ghouta” له لورې راچاپېر شوی دی، چې يوه خړوبه کرنيزه ځمکه ده چې له لرغونو وختونو راهيسې په کې زياته سبزي، غلې دانې او مېوې کرل شوې دي. د رومي سوريې نقشه په ډاګه کوي، چې د بارادا سيند د دمشق د ختيځ په يو څه اندازه کې خالي شو. نن ورځ ياد شکمن جهيل ته باهيرا اتايبا “Bahira Atayba” ځکه وايي، چې دا سيمه د سختې وچکالۍ په کالونو کې ان هيڅ نه وه. د دمشق معاصر ښار ۱۰۵ کېلومتر مربع (۴۱ ميل مربع) پراخوالی لري، چې له ډلې يې ۷۷ کېلومتر مربع (۳۰ ميل مربع) سيمه ښاري ده، په داسې حال کې چې د قاسيون په نوم غر يا جبل قاسيون “Jabal Qasioun” يې پاتې برخه رانغاړي.
د دمشق لرغونی ښار چې د ښار په دېوالو کې رانغښتل شوی دی، چې د بارادا سيند پر سويلي څنډه باندې پروت دی، چې نږدې وچ (۳ سانتي متره) وچ دی. سويل او ختيځ تر منځ، او د شمال او شمال ختيځ تر منځ د کليوالي سيمو په واسطه راچاپېر شوی دی، چې تاريخ يې بېرته منځنيو پېړيو ته رسېږي، چې مايدان (Midan) کليوالي سيمه په سويل ختيځ کې، ساروجا (Sarouja) او امارا (Imara) په شمال او شمال لويديځ کې پرتې دي. دا ګاونډ سيمې په اصل کې پر هغو سړکونو باندې راپورته کېږي، چې له ښاره د باندې غځېږي او د مذهبي بڼو قبرونو ته نږدې پرتې دي. په ۱۹ پېړۍ کې قاسيون غره  لرې پرتو کليو د قاسيون غره پر ډډو باندې وده وکړه، چې د ښار په نظر کې نيولو سره د الصالحيه سيمې ګاونډيتوب وار له مخه د منځنۍ پېړۍ د اندلسي شېخ او فيلسوف ابن عربي “Ibn Arabi” پر مهم زيارت باندې تمرکز وکړ. دې نويو ګاونډ سيمو کې په لومړيو کې د عثماني سترواکۍ له اروپايي سيمو څخه کردي پوځي او مسلمان کډوال استوګن شول، چې تر عيسوي واکمنۍ يا حکومت لاندې راغلې. دوی په دې ډول د الاکراد “al-Akrad” (کردانو) او المهاجرين “al-Muhajirin” (کډوالو) په نوم پېژندل کېدل. دوی د لرغوني ښار شمال ته له ۲ څخه تر ۳ کېلومتر (۱ – ۲ ميلو) پورې پراته دي.
د ۱۹ پېړۍ له وروستيو څخه راپدېخوا يو معاصر اداري او سوداګريز مرکز بارادا سيند ته نږدې د لرغوني ښار لويديځ لور ته خپرېدل پيل کړل، چې د المرجي (al-Marjeh) يا «چمن» په نوم سيمه کې متمرکز شو. المرجي ژر د هغه ځای نوم شو، چې په لومړيو کې په کې د ښار د لويې خونې يا سالون په درلودلو سره د معاصر دمشق مرکزي څلور لاری و. د عدالت محکمې، ډاګ خانې او د اورګاډي تم ځای لږ څه سويل لور ته پر لوړې هوارې ځمکه باندې ځای پر ځای شول. د يوې اروپايي شوې استوګنيزې سيمې د جوړېدلو چارې په نږدې وخت کې د المرجي او الصالحيه تر منځ سړک باندې پيل شوې. د نوي ښار اداري او سوداګريز مرکز په وار وار د دې سيمې پر لور لږ څه شمال لوريو ته وغځېد.
سرچينې
وېشنيزه:د مشق
دفيتې په واسطه دځنګل اندازه
راټولوونکی صديق الله ځلاند سید جمال الدين افغاني پوهتنون کرنې پوهنځی ځنګلاتو څانکه پورته کوونکي فیض الرحمن احمدي لغمان پوهتنون کرنې پوهنځی چاپیریال ساتنې اوځنکلاتو څانکه
وروسته له دي چي دعادي قدم اوږدوالي معلوم شو ددوه نقطو تر منځ ديوي نا معلومي فاصلي داندازه کولو لپاره لږ تر لږه  دوه کرتي بايد همغه فاصله قدم کړل شي او دهرځل دقدمونو شمير با يد ديو خاني اعشاري په اټکل سره وليکل شي دقدمونو داوسط شمير ديو قدم په اوږدوالي کې ضرب کړل شي د نوموړو دوه نقطو ترمنځ فاصله ورڅخه معلوميږي. ګڼه 	1	2	مجموعه 	اوسط	دقدم اوږدوالي	فاصله (متر) دقدمونو شمير	261.2	216.4	432.6	216.3	68.3cm	147.73