cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تور مرګ
نومونه
تاریخ لیکونکي کاردینال فرانسیس ایدن ګاسکټ، په ۱۹۹۳ ز کال کې د لویې وبا په اړه ولیکل او وړاندیز یې وکړ چې: دا د ختیځ یا  لمفاوي غدې د پړسوب د عادي طاعون یوه بڼه ده". په ۱۹۰۸ز کال کې ګاسکیټ ادعا وکړه چې، د ۱۴مې پېړۍ د طاعون لپاره د atra mors اصطلاح، لومړی ځل په ۱۶۳۱ ز کال کې د ډنمارک د تاریخ په کتاب کې چې د جې آی پونتانوس له خوا لیکل شوی دی، راڅرګنده شوه: "په عام ډول او د هغې د اغېزو له امله، دا د تور مرګ په نامه یادېږي" (Vulgo & ab effectu atram mortem vocitabant).
مخکې ساري طاعونونه
وروستۍ څېړنې وایي چې:  د طاعون ناروغۍ لومړی ځل انسانان په اروپا او آسیا کې د نوولیتیک - د برونزو په لومړیو وختونو کې ونیول. په ۲۰۱۸ ز کال کې څېړنې په یوه لرغوني سویډني قبر کې د Yersinia pestis شواهد وموندل، چې د "نولیتیک زوال" له نږدې وختونو سره، چې نږدې ۳۰۰۰ کاله مخکې له میلاد نه و، تړاو ولري، چې په کې د اروپا نفوس په پراخه کچه کم شو. دا Y. pestis ښایي له نورو عصري ډولونو نه توپیر ولري، چې د لمفاوي غدو طاعون، د هغې ورږې(کیک) په واسطه د لېږد وړ دی، چې د سمارا په نږدې برخو کې د لومړي ځل لپاره د برونز د دورې له پاتی شونو نه وپېژندل شو.
د لمفاوي غدو طاعون نښې د روفوس د اوسېدونکي ایفیسوس په ادبي ټوټه کې، چې د  اوریباسیوس له خوا ساتل شوې، د لومړي ځل لپاره تشخیص شوی دی. دا لرغوني طبي چارواکي وړاندیز کوي چې: د لمفاوي غدو طاعون په رومي سترواکۍ کې د تراجان له واکمنۍ نه شپږ پیړۍ مخکې د جوستتینیان په واکمنۍ کې د پلوزیم سیمي ته خپور شو. څېړونکو په  ۲۰۱۳ ز کال کې پخوانی اټکل تایید کړ، چې د جوستینیان طاعون (له میلاد نه مخکې په ۵۴۱ – ۵۴۲ کلونو کې چې تر ۷۵۰ کال پورې ځو ځله تکرار شو) لامل، Y. pestis باکتریا وه. دا د لومړي ساري طاعون په نامه یادېږي.
د کابل رسنۍ
د کابل رسنۍ دا نوملړ د کابل ولایت څخه د خپریدونکو تصویري چاپي او غږیزو رسنیو دی.
تلویزیونونه راډیوګانې ورځپاڼې
اوونیزې او میاشتنې مجلې
رم
د رم ډولونه
د RAMحافظه په لاندې دوو ډولونوویشل شوې ده: دديناميکي رم په جوړښت کې له خاذن څخه کار اخيستل شوی دی او بايد د هغه منځپانگه په پرله پسې ډول د کنترول د برخې په واسطه تازه شي له هغې پرته خپله منځپانگه له لاسه ورکوي. په هرو۱۵ ملي ثانيو کې ددې تازه گۍ مقدار يو ځلې دی.دديناميکي رم قيمت او چټکتيا د ثابت رم په پرتله لږده.د ثابت رم په جوړښت کې له ترانزستورنو(Transistors) څخه کار اخيستل شوی او پرله پسې تازه کولو ته اړتيا نه لري.له هغه څخه د د معلوماتو د اخيستلو او په هغه کې د ساتلو پر مهال دلوړې چټکتيا لرونکی دی. ثابت رم د هغه د قيمت د زياتوالي له امله لږ د گټې اخيستو وړ گرځي. د CMOS(Complementary Metal Oxide Simi-Conductors)ساتنځی چې د سيستم عيارسازي، د معلومات ذخيره یې په غاړه او دبطرۍ په واسطه چارچېږي،د ثابت رم بيلگه ده.
د رم ټوټې
رم ټوټې په لاندې ډول دي:
وېشنيزه:د سولگر ياد
ويلا براون
ویلا بیاتریس براون (۱۹۰۶ جنوري ۲۲مه – ۱۹۹۲ جولای ۱۸مه) یوه امریکایۍ پیلوټه، لابي‌ګره، ښوونکې او د مدني حقونو فعاله وه. نوموړې لومړنۍ افریقایي الاصله یا تور پوستې امریکایۍ مېرمن وه چې په متحده ایالاتو کې یې د پیلوټۍ جواز ترلاسه کړ، لومړنۍ افریقایي الاصله امریکایۍ وه چې د متحده ایالاتو کانګرس ته نومانده شوه، د ملکي هوايي ګزمې لومړنۍ افریقایي الاصله امریکایۍ افسره وه، او په متحده ایالاتو کې لومړنۍ ښځه وه چې هم یې د پیلوټۍ جواز درلود او هم یې د الوتکې د میخانیک جواز درلود.
نوموړې تل د هوایي چلند او پوځ په ډګرونو کې د جنډر او نژادي برابرۍ دفاع او ملاتړ کاوه. هغې نه یوازې دا چې د متحده ایالاتو له حکومت څخه غوښتنه او لابي کوله چې د متحده ایالاتو د پوځ هوایي قول اردو د نژادي تبعیض له منځه وړلو لپاره عمومي کړي او د ملکي پیلوټانو د روزنې په پروګرام (CPTP) کې افریقایي امریکایان هم شامل کړي، هغې له کورنیلیوس کوفي سره په ګډه د کوفي په نوم د هوایي چلند د زده کړو روزنځی جوړ کړ او دا د هوایي چلند او الوتنو د روزنې لومړنۍ خصوصي اکاډمي وه چې په متحده ایالاتو کې د افریقایي امریکایانو ملکیت او د دوی له لوري چلول کېده. هغې سلګونه پیلوټان ​​وروزل، چې ګڼ شمېر یې بیا د توسکګي پوځي پیلوټانو (Tuskegee Airmen) برخه هم وګرځېدل. د توسکګي پوځي پیلوټانو د ډلې رامنځته کېدل د براون د روزنیزو هڅو له کبله بلل کېږي.
براون په ۱۹۴۵م کال کې د کوفي روزنځي له تړل کېدو وروسته هم تر ډېره وخته په شیکاګو کې سیاسي او ټولنیزه فعاله پاتې شوه. هغې په ۱۹۴۶م او ۱۹۵۰م کلونو کې د کانګرس په لومړنیو ټاکنو کې برخه واخیسته او تر ۱۹۷۱م کال پورې یې د شیکاګو د عامه ښوونځي په سیستم کې تدریس وکړ او وروسته د ۶۵ کلنۍ په عمر تقاعد شوه. تر متقاعد کېدو وروسته هم هغې تر ۱۹۷۴م کال پورې د فدرالي هوايي چلند ادارې د ښځو په مشورتي کمېټه کې دنده ترسره کړه.
د ژوند لومړني پړاوونه
ویلا بیاتریس براون د کنتاکي ایالت په ګلاسکو ښار کې د ۱۹۰۶م کال د جنوري پر ۲۲مه د ریورنډ او مېرمن ایریس بي براون په کور کې زیږېدلې ده. نوموړې د اینډیانا ایالت په تیر هوت ښار کې له ویلي ښوونځي څخه فارغه شوه. هغې د اینډیانا ایالت د ښوونکو کالج ولوست او په ۱۹۲۷م کال کې یې د لیسانس سند ترلاسه کړ. لس کاله وروسته هغې له نارټ ویسټرن پوهنتون څخه د ماسټرۍ (M.B.A) سند هم ترلاسه کړ.
براون د اینډیانا ایالت په ګیري ښار کې د ایمرسون د عالي ښوونځي په روزولټ انیکس یا ضمیمه څانګه کې له ۱۹۲۷م څخه تر ۱۹۳۲م کال پورې تدریس وکړ. نوموړې بیا شیکاګو ته ولاړه او هلته یې هم د سکرتریت، ټولنیزو چارو او تدریس په ګډون پر بېلابېلو دندو کار وکړ. په ۱۹۳۴م کال کې هغې له جان سي روبینسون سره ولیدل، چا چې نوموړې د افریقایي الاصله امریکایي پیلوټانو یوې ډلې "چلنجر پیلوټانو اتحادیې" ته معرفي کړه.
د هوايي چلند په برخه کې کار
په ۱۹۳۴م کال کې براون د شیکاګو په توکمیزه توګه جلا شوي هارلېم فیلډ کې د الوتنو د ډګر له معتبر او نوموتي روزونکي کورنیلیوس کوفي سره زده کړه پیل کړه، چې د هوایي چلند د میخانیکیاتو د برخې متخصص و. نوموړې یوه له هغو ګوتو په شمېر مېرمنو څخه وه چې د کورټیس – رایټ هوایي چلند پوهنتون کې یې زده‌کړې کړې. نوموړې په دغه پوهنتون کې د الوتکې د ساتنې او خوندیتابه اړوند زده‌کړې وکړې او په ۱۹۳۵م کال کې یې د الوتکې د میخانیک جواز ترلاسه کړ. هغې په ۱۹۳۸م کال کې د خصوصي پیلوټۍ جواز او په ۱۹۳۹م کال کې د سوداګریزې پیلوټۍ جواز ترلاسه کړ او په دې توګه لومړنۍ افریقایي امریکايۍ ښځه شوه، چې په متحده ایالاتو کې یې هر ډول جواز ترلاسه کړی.
ویلا براون، کورنیلیوس کوفي او اینوک پي واټرز بیا په ګډه د امریکا د تور پوستو پیلوټانو ملي اتحادیه جوړه کړه، چې وروسته د امریکا د پیلوټانو د ملي اتحادیې نوم ورکړل شو او په ۱۹۳۹م کال کې ثبت او راجستر شوه. د دوی اصلي ماموریت د هوایي چلند په برخه کې د لا زیاتې لېوالتیا جلبول، د هوایي چلند د علومو په ډګر کې د ښې پوهې پراختیا، او په دواړو ډګرونو کې د افریقایي امریکایانو د لا زیات ګډون زیاتول وو. براون د دغه سازمان د شیکاګو څانګې ملي منشي او مشره وه او هم د توکمیزو مساواتو د برخې فعاله وه. نوموړې د دغه سازمان د عامه اړیکو دنده هم پر غاړه لرله. هغې کالجونو ته الوتنې کولې او له راډیوګانو سره یې مرکې کولې څو له الوتنو او د هوايي چلند له ډګر سره د افریقایي امریکایانو لېوالتیا او علاقه زیاته کړي. هغې او کوفي په شیکاګو کې د کوفي په نوم ایروناټیکس یا د هوایي چلند روزنځی هم جوړ کړ، چې په هارلم هوایی ډګر کې موقعیت لري. دوی دغه روزنځی د تور پوستو پیلوټانو د روزنې او د هوایي چلند د میخانیک ښوونې په موخه کړ.
هغې د پوځ په هوایي قول اردو او د ملکي فدرال پیلوټانو د روزنې په پروګرام (CPTP) کې، چې هغه مهال سره جلا وو، د تور پوستو پیلوټانو د شاملېدو لپاره په حکومت کې لابي کوله. هغې د پوځي زده‌کړو د کالج د ۱۹۲۵م کال د هغې څېړنې د ردولو هڅې هم وکړې، چې افریقایي امریکایان یې د الوتنې وړ نه بلل. هغې په فدرالي حکومت کې لابي کوله چې د افریقایي الاصله امریکایي پیلوټانو د روزنې لپاره د CPTP قراردادونه ورکړي. په ۱۹۴۰م کې نوموړې د CPTP د شیکاګو د واحدونو همغږې کوونکې وټاکل شوه، او هم د کوفي روزنځی د متحده ایالاتو د اردو د هوايي قول اردو لخوا د مرستندوی یا تغذیه کوونکي روزنځي په توګه انتخاب شو ترڅو تور پوستي زده کوونکي د پیلوټانو د روزنې پروګرام ته وړاندې کړي. د دغه روزنځي شاوخوا ۲۰۰ زده کوونکي د توسکګي پوځي پیلوټانو ډلې ته ورغلل. په ۱۹۴۲م کال کې هغې د ملکي هوایي ګزمې په 613-6 ډلګۍ کې د بریدمنۍ رتبه ترلاسه کړه او د ملکي هوایي ګزمې لومړنۍ افریقایي الاصله امریکایۍ افسره شوه. نوموړې وروسته بیا د ملکي هوایي چلند د ادارې لپاره د جنګي روزنې د خدماتو همغږې کوونکې وټاکل شوه.
تر جګړې وروسته پړاو فعالیتونه
مېرمن براون بیا له ۱۹۶۲م کال څخه تر ۱۹۷۱م کال پورې د هغې د تقاعد تر وخته په ښوونځي کې د تدریس دنده مخته یوړه. نوموړې د سوداګرۍ او هوایي چلند اړوندو برخو کې تدریس کاوه. هغې له ۱۹۷۲م کال څخه تر ۱۹۷۵م کال پورې د فدرالي هوايي چلند ادارې د ښځو په مشورتي کمېټه کې دنده ترسره کړه او لومړۍ تور پوستې ښځه وه چې په دې کمېټه کې یې خدمت وکړ.
شخصي ژوند
براون درې ځله واده کړی و. د هغې لومړی واده له افریقایي الاصله امریکایي اور وژونکی وېلبر جې هارډوې سره شوی و. کله چې مېرمن براون د اینډیانا ایالت په ګیري ښار کې د تدریس پر دنده بوخته وه، دوی له یو بل سره وپېژندل او بیا یې په ۱۹۲۹م کال کې واده وکړ، خو بېرته یې په ۱۹۳۱م کال کې له یو بله طلاق واخیست.
مېرمن براون په لاندې ډول توصیف شوې ده: کله چې په ۱۹۳۶ کال کې د ویلا براون په نامه یوه ځوانه نسواري رنګه ښځه چې سپین چسپ پتلون یې اغوستی و، سپین جاکټ یې په تن او سپین بوټان یې په پښو وو، زموږ خبري خونې ته راننوته، هغې دومره په زړه پورې بڼه لرله چې ټول ټایپیسټان ناڅاپه خاموش شول... د ډېری مېلمنو خلاف د [نوموړې] په څېره کې هېڅ حیرانتیا نه ښکارېده. هغې یو ډاډمن چلند درلود او د هغې په خواږه غږ کې عزم او اراده ښکارېده، او ویې ویل، بلکې ویې نه پوښتل، چې غواړي ما وګوري.
–  اینوک پي واټرز په ۱۹۴۷م کال کې هغې له کورنیلیوس کوفي سره واده وکړ، مګر واده یې بیا هم ډېر دوام ونه کړ. د هغې وروستی واده په ۱۹۵۵م کال کې د شیکاګو د لویدیځې غاړې د کلیسا له پادري ریورنډ جې ایچ چیپل سره وشو او په ۱۹۹۱ کال کې کونډه شوه.
مير غلام محمد غبار
د افغانستان مشهوره تاریخ پوه او لیکوال میرغلام محمد غبار چي دمیر محبوب خان زوی دی په 1276 هجري لمریز (1898) زیږدیز کال کي د کابل په لاهوری دروازه کي وزېږېدی. میرغلام محمد غبار دافغانستان په تاریخ کي دفلسفې، ادب او تاریخ نوموتی لیکوال ګڼل کیږي چي په تاریخ کي یې مشهوره اثر (افغانستان در مسیر تاریخ) نومیږي. ښاغلي غبار داسي وخت په افغانستان کي ژوند کاوه چي دغه هیواد څوځله پرلپسې دبېلابیلو انقلابونو سره مخ سو. له تاریخي پلوه دغبار دپوهي لمړۍ دوره دشاه امان الله، دویمه لهنادرخان اودریمه د ظاهرشاه له واکمنۍ سره یوځای وه چي په یادو واکمنیو کي نوموړي بیلابیلي دولتي او غیردولتي دندي ترسره کړې. ددغه دندو ترټولو مشهوره يې په لاندي ډول دي :
1 دستاره افغان دجريدې مدیریت
2 په پاریس کي دافغانستان دمختار وزارت لیکوال
3 دقطغن او بدخشان دګمرکونو مدیریت
4 دپغمان په لویه جرګه کي دکابل دخلکو استازیتوب
5 په برلین کي دافغانستان دمختار وزارت سرکاتب
د خپلمنځي اړیکو د پراختیا مهارتونه
د دوه وگړو تر منځ د اړیکود پراخوالی مهارتونه: ستاس چلند او رویه مستقیما د نورو له عکس العمل سره اړیکه لری ستا رویه کی بدلون کولای شی د نورو په چلند او رویه کی بدلون راولی د دوه وگړو تر منځ د اړیکو پراخوالی کی غوږ ایښودنه مهم رول لری که غواړی بل څوک دی په خبرو پوه شی اول یی باید ته د بل په خبره پوه شی او په خبری دپوهیدو لپاره خبری ته د غوږ کیښودو طریقه زده کړی
مير غلام محمد غبار
6 دوطن ګوند بنسټ ایښودونکی او منشي
د خپلمنځي اړیکو د پراختیا مهارتونه
غوږ ایښودنه:
هغه تفسیر یا اظهار چی خبرو او د وجود په حرکاتو کی ویل کیږی د یو خاص هدف لپاره پری پوهیدلو ته ښه غوږ کیښودنه وایی په خبرو کی بل ته وخت ورکوه چی ستا په خبرو خپل نظر څرگند کړی ځکه دا تا سره مرسته کوی چی تا څه ویلی او مقابل طرف ستا په خبره څومره پوه شوی دی د مقابل لوری دخبرو احترام د بل تابع کیدل نه دی بلکه د اړیکو د پراخوالی یو مهارت دی که غواړی رهبر شی د رهبری لپاره د خلکو سره شریک فکر ولره د راتلونکی په لور د خلکو رهبری لپاره باید له دوی سره په حال کی ډیری نزدی اړیکی ولری
مير غلام محمد غبار
میرغلام محمد غبار دخپلو دندو په دوران کي دنادرشاه پرضد په سیاسي فعالیت هم کي برخه واخیسته چي داکار یې له برلین څخه تر راستنېدلو وروسته وکړ. همدارنګه کله چي په کابل کي د انګلستان په سفارت کي ترور رامنځ ته سو میرغلام محمد غبار پکښي دلاس لرلو په تور له 1933 زیږدیز څخه تر 1935 پوري زنداني سو.
له زندان څخه تر راوتلو وروسته ښاغلی غبار ترخپل مرګه پوري یوځل بیا پخپل علمي فعالیت بوخت سو اوبیلابیل اثار یې ټولني ته وړاندي کړل.
تر80 کاله ژوند کولو وروسته میرغلام محمدغبار په 1365 زیږدیز کي دجرمني هیواد په برلین ښار کی وفات او بیا دکابل په شهداء صالحین کي خاورو ته وسپارل سو.
چاپ شوي آثار
وېشنيزه:افغان ليکوال
۶۱۳ (عدد)
۶۱۳ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۶۱۲ څخه  مخکي او د ۶۱۴ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۶۱۳:
سرچينې
وېشنيزه:۶۱۳ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
د خپلمنځي اړیکو د پراختیا مهارتونه
د مذاکری، مصاحبی ، بحث او مناظری تر منځ توپیر
باید د مذاکری، مصاحبی ، بحث او مناظری تر منځ توپیر وشی مصاحبه تل یو طرفه نظر وی چی پوښتنی ته په ځواب کی ویل کیږی بحث د دوه مخالفو نظرونو نه منځ ته راځی مناظره کله چی دوه کسان خپل نظرونه وایی مذاکره د ونډی اخیستو لپاره د دوه ډلو کوشش تر څو شریکی نقطی پیدا کړی او د هدف پر لور په کړنو کی ونډه واخلی
مذاکره کی:
باید احساساتو ته توجه ونشی د موضوع ټکو ته پام وشی که چیری مقابل لوری احساساتی شی باید خبره له مثبت نقطی راونیول شی او په منځ کی د مقابل لوری ته چی امکان نلری اشاره وشی او په مثبت فکر ختمه شی مذاکره گټل یا بایلل نه دی (مقابله نه ده) یو شریک هدف ته رسیدل دی مخکی تر مذاکری باید د مقابل لوری هدف پوره درته معلوم وی او خپل اهداف هم درته معلوم وی چی څه غواړی په مذاکره کی چی یو څه نه غواړی هیڅ کله ځواب په "نه" مه وایه خبرو ته وسعت ورکړه او د خبرو په توسعه کی خپلی بریا ته لار هواره کړه د مقابل لوری مخه ډب کړه که چیرته مونږ مستقیما نه ووایو نو درقابت شکل اختیاروی او له رقیب سره مقابله کیږی نه مذاکره د رقابت شکل باید د خبرو په توسعه اود نزاکت په پوښ پټ وساتل شی
خالفت :
که د مخالفت منبع پیدا کړو په ډیره اسانی سره ورته د حل لار هم پیدا کولای شو کله چی یوه ډله منځ ته راشی نود ډلی سره مختلف ارزښتونه، تگلاری او بارونه هم منځ ته راځی
د مخالفت منبع:
سوء تفاهم، وینا د هغه څه باره کی چی غوښتنه یی شوی وی او ورسره مطابقت ونلری په پیغام پوره نه پوهیدل یا پکی څیړنه نکول دهغه څه کم وضاحت د کوم باره کی چی خلک توقع لری کله چی د خلکو گټه په خطر کی وی کمزوری رهبری یا کله چی رهبر پر خپلو وعدو عمل نه کوی
دمخالفت ختمول:
اول باید جمله له داسی الفاظو شروع شی چی مقابل لوری ته پکی احترام شوی وی نه چی انتقاد پری شوی وی ځکله انتقاد مخالفت ته لمن وهل دی او همدا کولای شی د خبرو محیط جوړ کړی که په خبرو کی د مخالف له طرفه پری غلطی ثابته شی باید بښنه وغواړی او خپله غلطی ومنی دوه غصی کنټرول کړی: خپله غصه او د مخالف لوری غصه تل چی فکر کوو د فکر سره یو احساس هم پیدا کیږی کله کله دی احساس ته غصه وایو.
مخالفت:
مخالفت کوم بد کار نه دی خو له مخالفت سره معامله سخت کارد که له مخالفت سره پر معاملی انسان پوه شی نو یو مثبت بدلون منځ ته راځی تر ټولو اول باید توجو سره غوږ کیږدو او خبری واورو چی مخالفت د څه باره کی دی مسله ته د بل له دیدگاه او نظر نه وگورو بیا پکی خپل نظر اضافه کړو خپل نظر کی داسی څه ووایو چی دواړو ته د منلو وړ وی او ممکن وی خپل موافقت وښایو او د موافقت غوښتنه وکړو په مخالفت کی صرف یو فکتور دی چی له مخالف لوری سره ستا اړیکی نوری هم ترینگلی او یا بهتری کړی هغه ستا سلوک او رفتار دی
نفوذکول, اثر یا تاثیر
هغه مهارت ته د تاثیر لاندی وړل وایی چی د چا نظراو رفتار ته مثبت اړخ ور بښی او تبدیلی پکی راوړ لی شی هغه علمی قدرت او توانایی ته وایی چی بل څوک له نتیجه گیری وروسته ستا علمی ذخیره تر خپل ځان نه ډیره غنی وگڼی په سیاست کی د رهبر هغی تشریحی نظریه ته وایی چی په خپلو ویناوو د نورو کړنی او تگلاره بدله کړی
هغه د خبرو اوویناوومهارت چی د خلکو ملاټر خپل کړی
قدرت :
هغه قدرت چی په اداری کرسی کی وی هغه قدرت چی انسان ته تجربی او علم وربښلی وی هغه قدرت چی ټولنی نه یی گټلی وی( په ټولنه کی احترام، ارښت، بارور) کومخلک چی دریم قدرت لری اکثرا په ښه توگه کولای شی خلک ترمثبت تاثیر لاندی راولی
په توجه سره اوریدل :
هغه څه اوریدل چی دنورو دلچسپی پکی وی او په خپل فکری اواز کی یی نغښتی وی او په ژبه او د وجود په حرکاتو یی وایی ځکه په څه کی چی خلک د تاثیر لاندی راوړل غواړی باید اول یی درک کړی او همدا درک کول تاته یو له پاسه دری یادو شوو قدرتونو دربښی
د ځان پیژندنه:
د ټول علم او عقل لپاره بنیادی شرط د ځان پیژندنه ده له نورو زدکړه د ځان پیژندنی کی مرسته کوی, له ماشومتوب نه مونږ له نورو زدکړه پیل کوو خو د وخت په تیریدو سره دا ویلای او درک کولای شوی چی ځه څوک یم ؟
ځه څه کولی شم ؟ دی کی د ځان پیژندنه مرسته کوی خو که ځان ونه پیژنو نو زمونږ د ژوند ډیره برخه به په نورو پوری اړه ولری ځکه چی څوک په دی ونه پوهیږی ځه څوک یم په دی هم نشی پوهیدلای چی څه کولای شم
اعتماد او انگیزه:
څنگه کولای شو په خلکو کی انگیزه پیدا کړو چی څه مونږ غواړو پر دوی یی وکړای شو ؟ هغه انگیزه چی د خلکو په ذهن کی له مختلفو لارو ځایول غواړو باید هغوی ته خپل هدف وښایی تر څو دوی په هغه لور محرک کړی
پر خپل ځان اعتماد څه ته وایی ؟
کله چی خپلی کمزوری کنټرول او اداره کوی باید خپل استحکام قوت او توانایی هم په نظر کی ونیسی په دی کی خطر نه ونه ویریږی او د خطر لپاره لار ولری غلطی دزد کړی لپاره وکاروی نه دځان دویرولو لپاره کله چی په څه پوه نشی په اعتراف او زدکړی کی ونه ویریږی پر خپل ځان اعتماد دی
د بل اعتماد پر ځان جوړولو لپاره څه ضرور دی ؟ تر ټولو اول باید خپل دیسپلین او پالیسی ترتیب کړو د بل پر ځان اعتماد لپاره بنیادی شرط دی
صرف پر ځان اعتما دلرل هم ضرور نه دی بلکه په کوم کار چی ته پر ځان اعتماد لرل غواړی باید په کار هم پوه شی مثال: له چا انټرویو اخلی د انټرویو پر وخت ته وارخطا کیږی ته پر ځان اعتماد نلری ځنی وخت اعتماد لری خو د سوال په طریقه نه پوهیږی دواړه یو بل پوری تړلی دی
که له یوی داسی ستونزی سره مخ شو چی زمونږ علم او یا تجربه ورته کافی نه وی نو ضرور زمونږ ذهن د ډیر فشار لاندی راځی چی ځنی وخت د نا امیدی یا خفگان سبب هم گرځی د دی لپاره باید مقابله کوونکی خاصیت ولرو که چیرته مونږ مقابله کوونکی خاصیت ولرو نو څه چی زندگی راکوی په اسان ورسره معامله کولای شي.
د برتانیا وتل د اروپایي اتحادیه نه
د بریتانیا وتل، برېکسېټ یا برېګزېټ - Brexit  د دوو کلیمو له ترکیب "British exit" یا  " د بریتانیا وتل" نه اخیستل شوی دی او د ۲۰۲۰ ز کال د جنورۍ په ۳۱ مه نېټه د ګرینویچ په وخت ۲۳:۰۰ او د مرکزي اروپا په وخت ۰۰:۰۰  له اروپايي اتحادیې  د بریتانیا وتلو ته ویل کېږي. تر اوسه، بریتانیا یوازینی او لومړی غړی هېواد دی چې د ۱۹۷۳ ز کال د جنورې له ۱ نېټې راهیسې له ۴۷ کلونو  وروسته له اروپايي اتحادیې (EU) او د هغې له مخکینۍ اروپایی ټولنې (EC) چې د اروپا اقتصادي ټولنه هم تر خپل چتر لاندې راولي، وځي. له برېګزېټ وروسته، د اروپايي اتحادیې قوانین او د اروپايي اتحادیې د عدالت محکمه، د شمالي ایرلنډ اړوند له ځینو ټاکلو برخو پرته، نور د بریتانوي قوانینو پر وړاندې لومړیتوب نه لري. د ۲۰۱۸ ز کال اروپایی اتحادیې  (د وتلو) قانون د اروپايي اتحادیې اړوند قانون د کورني قانون په توګه په نظر کې نیسي، چې اوس انګلستان کولای شي، تعدیل یا یې لغوه کړي. د برېګزېټ د وتلو د تړون د شرایطو پر بنسټ، شمالي ایرلینډ د توکو د اروپا په ګډ بازار کې خپل ګډون ته دوام ورکوي او د اروپايي اتحادیې د ګمرکونو د اتحادیې حقیقي غړی ګڼل کېږي.
اروپایی اتحادیه او د هغې بنسټونو له خپل تاسیس راهیسې او د بریتانیا د غړیتوب د ۴۷ کلونو په اوږدو په پرله پسې توګه وده کړې او د بریتانیا لپاره یې د پام وړ اقتصادي او سیاسي اهمیت درلود. د بریتانیې د غړیتوب د دورې په اوږدو کې د اروپایي اتحادیې پر وړاندې د شکاکیت ډلو شتون درلود، چې د اتحادیې او د هغې د مخکینیو بنسټونو د سره یې مخالفت درلود. د کارګر ګوند د لومړي وزیر هارولډ ویلسن د اروپایې ټولنې ملاتړي حکومت په ۱۹۷۵ ز کال کې د اروپایي ټولنې د تلپاتې غړیتوب په اړه ټولپوښتنه په لاره واچوله، چې د رایه ورکوونکو د  ۶۷.۲ سلنې ډلې، په دې ټولنه کې پاتې کېدل غوره کړل، خو د اروپایې یوځای کېدو په بهیر کې نور ټولپوښتنه ترسره نه شوه او وروسته د ماستریخت د تړون او د لیزبون په تړون کې لا "نوره نږدې" شوه.
د کمپاین ژمنې د یوې برخې په توګه ترڅو د اروپایي ټولنې د شکاکیونو  رایې لاس ته راوړي، محافظه کار لومړي وزیر ډیویډ کامرون ژمنه وکړه چې که د نوموړي حکومت بیا وټاکل شي، نو ټولپوښتنه به په لاره واچوي. د هغه (د اروپایي اتحادیې ملاتړی) حکومت ،وروسته په ۲۰۱۶ ز کال کې د اروپايي اتحادیې د پر له پسې غړیتوب په اړه ټول پوښتنه په لاره واچوله، چې په کې رایه ورکوونکو د ۵۱.۹ سلنه رایو په هوکړې سره له اروپایي اتحادیې د وتلو پریکړه وکړه. دا د هغه د استعفا لامل شوه او تیریزا می د نوموړي ځایناستې شوه او د اروپا له اتحادیې سره د وتلو د شرایطو او راتلونکو اړیکو په اړه د څلورو کلونو لپاره په خبرو کې بوخته شوه. له سیاسي اړخه، دا بهیر په انګلستان کې هم ګواښوونکی و او هم په ژوره بڼه وېښوونکی و، چې د برتانیې د پارلمان له خوا یې یو تړون رد شو او په ۲۰۱۷ او ۲۰۱۹ ز کال کې، په عمومي ټاکنو کې د دوه محافظه کاره لومړیو وزیرانو د ټاکلو لامل شو.
د بوریس جانسن د اکثریت حکومت د واک پر مهال، د ۲۰۲۰ ز کال د جنوري په ۳۱ مه نېټه، بریتانیا له اروپایې اتحادیې  ووتله، د سوداګرۍ په اړه خبرو د ۲۰۲۰ز کال د دسمبر تر ۳۱ مې نېټې پورې د لېږد د دورې تر پایه پورې د دوو ورځو لپاره دوام درلود. د بریتانیا حکومت د کوېد – ۱۹ په ترڅ کې د عرضې د ستونزو د کمولو لپاره له اروپايي اتحادیې بریتانیا د وارداتي توکو کنټرول تر ۲۰۲۲ ز پورې و ځنډاوه. د ګمرکاتو کنټرول یوازې د هغو بریتانوي تولیداتو لپاره پلی کېږي، چې په دې موده کې اروپایي اتحادیې ته صادرېږي.
د برېګزېټ اغېزې به په جلا توګه د بریتانیا – اروپایي اتحادي د سوداګرۍ او همکارۍ د هوکړې پر بنسټ تشخیص شي چې د ۲۰۲۰ ز کال د دسمبر په ۳۰ مه نېټه لاسلیک شوه او په لنډ مهاله توګه د ۲۰۲۱ ز کال د جنوري له لومړۍ نېټې،  د برېګزېټ د لېږد د مودې په پای ته رسېدو سره، پلې شي او په رسمي توګه به د ۲۰۲۱ ز کال د مې له لومړۍ نېټې  وروسته، کله چې د دواړو لورو له خوا تصویب شي، په عملي بڼه پلې شي.
د اقتصاد پوهانو تر منځ پراخه اجماع دا په ګوته کوي چې، دا کار ښایي د انګلستان اقتصاد ته زیان ورسوي او په اوږدمهاله کې د کس پر سر حقیقي عاید کم کړي. ټول پوښتنې په خپل وار سره اقتصاد ته زیان و رساوه. ښایي د اروپا د اقتصادي ساحې (EEA) له هېوادونو،  انګلستان ته کډوالي را کمه کړي او د برتانیا د لوړو زده کړو، علمي څېړنې او امنیت لپاره ننګونې رامنځ ته کړي.
ورايټي ميوزکل شو
ورايټي ميوزکل شو يا د ميوزک ژوندي بڼه خپرونه (په اردو: میوزیکل ورائٹی شو) هغه خپرونې ته ويل کېږي، چي پکښي سندرغاړي، فلمي ستوري (ښځېنه/نارينه) راښکاره کيږي. په دي ډول خپرونو کې هغوي تر ډېره هغه څه کوي چې د موزيک او سندرو سره تړاو لري.
د پاکستاني پښتنو لخوا ترسره کول
د پاکستاني پښتنو لپاره يي لوي اهميت دادي چې د اختر په ورځو هغوی هم په پيښور آو شاوخوا کې دا ډول شو ګانو ته ځي، او هلته خپل د خوښې ستوري په ژوندۍ بڼه ګوري.
بي حيايي او اثرات پر پښتون کلتور
يو شمېر پاکستانيو پښتنو تر ډيره د ميوزکل خپرونې څخه د بي ننګي او بي حيايۍ ماحول جوړ کړي، په هر اختر کي په لسګونو پنجابي او پښتني ډمي ميدان ته د بي حيايۍ د نثا لپاره راځي. او دوي د خپلو لنډو او نازکو کميسونو، جسمي بي حيايۍ، ښکلي حسن، او لڅو وريښتانو په زور خلګ و خپل ځان ته رانږدې کوي، او د کنسرټ په دوران کي تردې په زرګونو روپۍ اخلي. په دي کي يو شمېر ماشومان د ١۵—۱۶ په عمر کې هم دي، کوم چې دداسې خپرونو لپاره د نارواوو لارو څخه هم پيسې تر لاسه کوي، د مثال په توگه: د کور څخه د پيسو غلا، د قرض اخیستنه، او يو شمېر بيا د داسې کړنو لپاره د کوره څخه تيښتې، تر څو ډيري پيسې لاسته راوړي. د دا ډول ښځو يو شمير يي په لاندې توگه دي:
سرچینې
وېشنيزه:خپرونې وېشنيزه:سندرغاړي وېشنيزه:پاکستان وېشنيزه:دبئ
برکي برک ولسوالۍ
برکي برک ولسوالۍ د افغانستان د لوگر ولایت یوه ولسوالی ده چې د همدغه ولایت په لویدیځ کې پرته ده. نوموړې ولسوالۍ په لویدیځ او شمال لویدیځ لوري کې دوردگ ولایت او دد پل علم له ښاره سره ، په شمال او ختیځ کې له د خروار او په سویل کې د څرخ سره گډه پوله لري. د ۲۰۰۶ کال د یوې سرشمیرنې له مخې ددې ولسوالی د وگړو شمیر 101,000 تنو ته رسیده او د دې ولسوالې مرکز هم د برکي برک ښارگوټی دی.
برکي اوبدلو ته وايي او په هزاره جاتو کې یو ډول اوبدل شوي شال ته هم وايي،چې په لاسونو اوبدل شوی وي. برکي برک دلوگر یوه ولسوالۍ ده،چې دسجاوند تاریخي سیمه هم په کې پرته ده.ددې سیمې دنوم ایښودلو تاریخ داسې دی،چې په دغه سیمه کې دولس اورمړي کورنۍ میشته شوې او دغو کورنیوددې سیمې له اصلي اوسیدونکو سره خپلوي پیل کړه او په خپلو کې ېې سره وادونه وکړل.په دې مانا چې دغه دولس اورمړي کورنۍ دلته واوبدلې شوې.ځکه نو دغې سیمې ته دبرکي برک نوم نسبت ورکړل شو.اورمړیان په لوگر اوپیښور کې استوگن دي.په پیښور کې اورمړوسټاپ په نامه اوس هم یوځای شته ده .(۲۱) برکی دبرگیستان له بڼې څخه رغیدلې ده چې داورمړ دقوم دویم نوم دی په افغانستان کې اته سیمې دبرکي په نامه هم شته دي چې ټولې یې داورمړي قوم زیږندځایونه دي دبیلگې په توگه په سرپل کې برکي په فاریاب کې برکي په پنجشیر کې برک برگیستان په غزني کې په لوگر کې برکی راجان او برکی برک د کابل په دهبوري او شهرآرا کې برکی په نامه ځایونه په کاڼي گروم کې برگیستان یوه سیمه ده. دغه قوم داریایي ژبو له ډلې څخه ځانته بیله ژبه درلوده،چې اورمړي ژبه بلل کیده.خو دامهال داژبه ژوندۍ نه ده،مړه شوې ده.او ځای ېې پښتو ژبې نیولی.
برکي برک هغه لرغوني سیمه ده،چې هلته ابومسلم خراساني خښ دی.( ۲۵-۳۵ه) دنوموړي زیارت په همدې سیمه کې ده.(۲۲)دابومسلم خراسانی زیارت دبرکي برک دپل جوگي په سیمه کې دی،چې ورکې دابو مسلم خراساني ژوند او پیژندنه په ډبره کې کښل شوی دی. په اټکل گمان سره داسې ویل کیږي،چې ابو مسلم خراساني له لوگر څخه و.خو په دې اړه علمي څیړنې نه دي تر سره شوي.
وېشنيزه:د لوگر ولسوالۍ
د فبروري اوښتون
د فبروري اوښتون (روسي: Февра́льская револю́ция, IPA: [fʲɪvˈralʲskəjə rʲɪvɐˈlʲutsɨjə], tr. Fevrálʹskaya revolyútsiya) چې د شوري په تاريخ ليکنه کې د (February Bourgeois Democratic Revolution) او ځيني وختونه د مارچ اوښتون (March Revolution) په نوم يادېږي، يو له هغو دو, اوښتونونو څخه و، چې په ۱۹۱۷ ز کال روسيه کې پېښ شو.
د اوښتون اصلي پېښې د روسيې په اوسنۍ پلازمېنې Sain Petersburg او ورسره نږدې سيمو کې وشوې، چې هغه وخت د Petrograd په نوم يادېدله او هغه سيمه ده چې له پاچهۍ سره اوږد مهاله ناخوښي په کې د پخواني سبک له مخې د فبروري په ۲۳ (نوی سبک: د مارچ ۸)، د ډله ييزو لاريونونو په بڼه راښکاره شوه. اوښتنيز يا انقلابي فعاليت نږدې اته ورځې دوام وکړ، چې له پوليسو او ژاندارم يا سرحدي پوليسو (gendarmes) په نوم د روسي پاچهۍ له وروستيو شاهي ځواکونو سره ډله یيز لاريونونه او تاوتريخوالی په کې شامل وو. د پخواني سبک له مخې د فبروري پر ۲۷ (نوی سبک: د مارچ ۱۲) باندې د پلازمېنې د لښکر کوټ ځواکونه له اوښتون کوونکو سره يو ځای شول. درې ورځې وروسته تزار دويم نيکولیس Nicholas II دنده پرېښوده، چې په دې سره د Romanov کورنۍ حکومت او د روسيې سترواکي پای ته ورسېده.
لنډمهالی حکومت به په ژور ډول نامنلی ثابت شي او له پيټروګراډ شوروي (Petrograd Soviet) سره د دوه ګوني واک شريکولو ته اړ شو. د جولای له ورځو (July Days) څخه وروسته، چې حکومت په کې په سلګونو لاريون کوونکي ووژل؛ الکساندر کيرينسکي (Alexander Kerensky) د حکومت مشر شو. نوموړي د روسيې د سمدستي ستونزو لکه د ډله ايزې دندې او خوړو کمښتونه؛ حل نه شوې کړای او هڅه يې وکړه چې روسيه نوره هم په نامنلې (نامشهوره) جګړه کې وساتي. د لنډمهالي حکومت ناکامۍ د همدې کال په وروستيو کې د کمونيست بلشويکانو له لوري د اکتوبر اوښتون (October Revolution) سبب شو. د فبروري اوښتون هېواد کمزوری کړی و او د اکتوبر اوښتون مات کړ، چې پايلې يې د روسيې کورنۍ جګړه او د شوروي اتحاد جوړښت و.
کليزې
د ګريګوري کليزې په مارچ کې د پېښېدنې تر څنګ ياده پېښه په خورا عام ډول ځکه د فبروری اوښتون په نوم پېژندل کېږي، چې په هغه وخت روسيې Julian کليزه کاروله. ياده پېښه وروسته له هغې چې شوروي اتحاد خپله کليزه عصري کړه، ځيني وختونه د مارچ اوښتون په توګه پېژندل کېږي. د ګډوډۍ د مخنيوي په موخه د يادو پېښو لپاره د نوي او پخواني سبک دواړه تاريخونه ورکول کېږي.
لاملونه
يو لړ لنډمهال او اوږدمهال عواملو د فبروري اوښتون کې مرسته وکړه. تاريخپوهان له اوښتون سره د مرستندويه اصلي عواملو په اړه هوکړه نه لري. خپلواک يا ليبرالي تاريخپوهان د جګړې له مخې په رامنځته شوي زوږ يا ناکرارۍ باندې ټينګار کوي، په داسې حال کې چې مارکس پلوي د بدلون پر لازميت باندې ټينګار کوي. الکساندر رابينوويچ (Alexander Rabinowitch) د اصلي لنډمهاله او اوږدمهاله لاملونو لنډيز په لاندې ډول بيانوي: "د ۱۹۱۷ ز کال فبروري اوښتون له جګړې څخه مخکې د جګړې د هڅې په بدغوني ناسم مديريت، پرله پسې فوځي ماتو، د کورني اقتصاد بې خايه کېدنې او د پاچهۍ ګردچاپېر ناوړه تور لګونو سره يو ځای، له سياسي او اقتصادي بې ثباتۍ، ټيکنالوژيکي پاتې والي او بنسټيز ټولنيز وېش څخه وده وکړه."
اوږد مهاله لاملونه
د لومړۍ نړيوالې جګړې په لوړوالي کې له پېښېدنې سره سره، د فبروري اوښتون رېښه له دې څخه وړاندې تاريخ ته ورګرځي. د دوی له منځه تر ټوله بنسټيز او مهم لامل په ټوله ۱۹ پېړۍ او د ۲۰ پېړۍ په لومړيو کې د خپلو لرغونو ټولنيزو، اقتصادي او سياسي جوړښتونو په عصري کولو کې،د سترواکې روسيې ناکامي وه، په داسې حال کې چې د يو استبدادي پاچا لپاره يې د هر اړخيزې عقيدې ثبات ته پاملرنه کوله. لکه څرنګه چې تاريخپوه (Richard Pipe) ليکي: «د پانګه والۍ او اټوکراسۍ (يو واک) نظام ناجوړتيا ټول هغه خلک وټکول، چې د دې مسئلې په اړه يې نظر څرګند کړ».
د روسي اوښتون لومړنۍ ستره پېښه د فبروري اوښتون و. ياد اوښتون چې يوه بې نظمه چاره وه، د عامو وګړو او د تزار او استبدادي ځمکوالو تر منځ له يوې پېړۍ څخه د زياتې نظامي ګډوډۍ تر ټولو لوړ ټکي ته د رسېدلو له امله رامنځته شو. د اوښتون لاملونه کولی شي د بورژوا يا پانګه وال پوړ له لوري کروندګرو سره روان ظالمانه چلند، د صنعتي کار کوونکو ناسم کاري حالتونو او د سياسي فعالانو له لوري د لويديځ ديموکراتيک نظريو د خپرېدنې په توګه لنډيز شي، چې په ټيټو پوړونو کې وده وال سياسي او ټولنيز پوهاوي ته لاره هواره کړه. د زيارکښو يا مزدورانو ناخوښي د خوړ د کمښت او نظامي ناکاميو له امله رامنځته شوه. په ۱۹۰۵ ز کال کې روسيې له جاپان سره جګړه او له هغې څخه وروسته خونړۍ يکشنبه (Bloody Sunday) او د ۱۹۰۵ ز کال اوښتون کې سپکوونکي زيانونه تجربه کړل، چې په وروستيو دوو پېښو کې تزاري ځواکونو د خلکو پر سوله ییزه بې وسلې ټولنه يا راټولېدنه باندې ډزې وکړې. دې پېښو دويم نيکولاس (Nicholas II) له خپلو خلکو څخه نور هم لرې کړ، چې له امله يې پراخه اعتصابونه، الې ګولې او د پوټيمکېن پر جنګي بېړۍ/ناو؟ باندې نامتو اله ګوله رامنځته شول.
دا حالتونه د کوچنيو کاري او مسلکي ډول تر منځ د زياتې پارونې لامل شول. دا کړکېچ د ۱۹۰۵ ز کال اوښتون سره او يو ځل بيا په ۱۹۱۷ ز کال کې د جګړې تر زور يا هڅې له مخې په عمومي پاڅون بدل شو، چې دا وار يې تل پاتې پاېلې لرلې.
لنډمهاله لاملونه
اوښتون د لومړۍ نړيوالې جګړې پر مهال د روسيې د پوځي ناکاميو او د نظام له هغه څرنګوالي سره د خلکو د ناخوښۍ په واسطه هڅول شوی و، چې له مخې يې هېواد خپلې کورنۍ چارې پر مخ وړلې. اقتصادي ګواښونه د دې له امله رامنځته شوې، چې د بشپړې جګړې مخنيوي هم مرسته وکړه.
د ۱۹۱۴ ز کال اګسټ کې ټولو ډلو له جګړې ملاتړ وکړ او په ريښتني ډول ټولو سياسي استازو د جګړې په پلوۍ رايه وکاروله. د جګړې اعلان په روسي ټولنه کې د ملتپانې له نوي والي يا بيا خپرونې څخه وروسته و، چې په لنډمهالي ډول يې کورنۍ نښته لږه کړه. لښکر په لومړيو کې ځينې برياوې (لکه: په ۱۹۱۵ز کال Galicia کې او په ۱۹۱۶ زکال له بروسيلوف تيري کوونکو «Brusilov Offensive» سره جګړو کې) تر لاسه کړې، مګر سترې ماتې يې وزغملې. لکه: د ۱۹۱۴ اګسټ کې Tannenberg، د ۱۹۱۵ ز کال په  فبروري کې په Masuria کې د ژمي جګړه (Winter Battle in Masuria) او د ۱۹۱۵ ز کال له می څخه تر اګسټ پورې د روسي پولينډ له لاسه ورکول يې د يادونې وړ ماتې دي. د مړو، ټپيانو او نادرکه شويو په ګډون نږدې ۶ ميليونه مرګ ژوبلې د ۱۹۱۷ز کال  جنوري پورې اړه لري.
د افغانستان کالنۍ
په افغانستان کې د کالنۍ چاپولو سلسله په ١٣١١ کال کې د (سالنامه کابل) په خپريدو سره پيل شوه، چې بيا يې نوم په ١٣١٩ کال کې په (کابل کالنۍ) واوښت او په ١٣٣٠ کال کې افغانستان کالنۍ شوه. دې کالنۍ به هر کال د هېواد پېښې، د نړۍ پېښې، د دولتي دايرو اجراات او ترڅنگ يې مفيد او گټور اقتصادي، کلتوري، اجتماعي او معلوماتي مضمونونه خپرول او د هېواد د مهمو رجالو، تاريخي ځايونو او نورو عکسونه به يې درلودل، دا کالنۍ به هر کال د جشن په ورځو کې خپرېده. (سالنامه اقتصادي) يوه بله کالنۍ وه چې د تجارت د اطاقونو د انطباعاتو ادارې خپروله چې د ١٣٣٤ – ٢٩ – ٣٠ کلونو کې يې گڼې ليدلې شوې دي. د زيري ادبي جريدې هم په ١٣٥٦ کال کې د يوې کالنۍ د خپرولو تابيا وکړه چې چاپ شوې نسخې يې د ١٣٥٧ کال د غوايي د کودتا له کېدو سره په مطبعه کې توقيف شوې او بيا يې له لاسوهنو سره نشر کړه، چې ورپسې يې دوه کاله نور هم دوام وموند. په دې ترتيب د هېواد موقوتو خپرونو په پورتنيو بڼو خپلې دندې ترسره کولې.
بست کلا
د بست کلا د افغانستان د هلمند ولايت د بست په سيمه کې يوه لرغونې کلا ده. په هغه ځای کې چې د افغانستان دوه نامتو هلمند او ارغنداب سيندونه سره يوځای کيږي يوه ډيره لويه کلا چي دهغي له پورتنې برخې څخه ټول لښکرگاه ښارمالوميږي جوړه شوي ده داکلادبُست په نامه ياديږي چي دهلمندولايت دلښکرگا ښارته څيرمه پرته ده چي دافغانستان اوآن دنړي په تاريخ کي ځانگړی  اومشهورنوم لري.
محمدشريف دلښکرگاه يوتن اوسيدونکي وايي : دبست دتاريخ څخه داسي څرگنديږي چي بست دتاريخ په اوږدوکي څوځلي سخت تحولات ليدلي لومړي ځل د سکندرمقدوني بيا دچنگيزبيا هولاکووروسته تيموراو علاوالدين جهانسوزله لاسه ډيربدي ورځي ليدلي دي خو لاتراوسه هم پخپل ځاي کې تیر ویاړ او غرور سره هڅکه غاړه ولاړدي اودافغانستان په تيره بيا دهلمندخلکو له پاره ډيرلوي افتخاردي. نوموړي وايي هرکله چي دبُست کلادليدلو له پاره ځم نو ډيرخوندتري اخلم ځکه دا راته څرگنديږي چي زموږ هيواد ډيريوتاريخي هيواد دي اودلته زموږ په هيواد کي ډيريواوږد مدنيت تيرشوي دي.
وېشنيزه:د افغانستان تاريخي ځايونه
په هند کې بشري حقونه
د نړۍ د لوی حاکمیت، سیکولر او دیموکراتیک جمهوریت په توګه، په هند کې بشري حقونه، د دې هېواد د لوی نفوس، پراخې بې وزلۍ، د مناسبې زده کړې نشتوالي او همدارنګه د متنوع کلتور له امله پېچلې مسله ده. د هند اساسي قانون بنسټیز حقونه وړاندې کوي، چې د دین ازادي هم په کې شته. دا قوانین د بیان د ازادۍ همدارنګه د اجراییه او قضایه قوې د جلاتوب او په هېواد کې دننه او بهر کې د خوځښت د ازادۍ لپاره زمینه برابروي. دغه هېواد یوه خپلواکه قضایه قوه او همدارنګه د بشري حقونو د قضایاوو د څېړلو لپاره بنسټونه لري.
د بشري حقونو د څار د سازمان د ۲۰۱۶ کال راپور پورته ذکر شوې اسانتیاوې مني خو ويل کېږي چې دا هېواد "د بشري حقونو جدي اندیښنې هم لري. د مدني ټولنې ډلې له ځورونې سره مخ دي او د حکومت نیوکه کوونکي له ګواښونو او د دعواوو له اقامې سره مخ دي. د بیان ازادي هم د دولت او هم د شخصي ګټو د ګروپونو  له خوا تر برید لاندې راغلې. مسلمان او عیسوي لږکي چارواکي تورنوي چې د دوی د حقونو د ساتنې لپاره کافي کار نه کوي. حکومت لا تر اوسه هغه قوانین نه دي لغوه کړي چې دولتي چارواکو او امنیتي ځواکونو ته د سرغړونې لپاره د تعقیب څخه معافیت ورکوي".
مدني ازادۍ
په ۲۰۰۱ کال کې، د ازادۍ کور یا (فریډم هاوز) په خپل راپور کې چې (په نړۍ کې ازادي) تر نامه لاندې خپرېږي، هند د سیاسي حقونو او مدني ازادیو په برخه کې په نړیواله درجه بندۍ کې "نسبتاً ازاد" اعلان کړ. په سویډن کې د وي ډيم انستیتیوت،  په ټوله نړۍ کې د ډیموکراسۍ د حالت د ۲۰۲۱ کال په کلني راپور کې هند د "ټاکنیزو استبدادي" په توګه طبقه بندي کړ ځکه چې د ډیموکراسۍ په ډېری اړخونو لکه د مدني ټولنو په ډلو او د بیان په ازادۍ باندې یې محدودیتونه وضع کړي دي.
د پولیسو له خوا شکنجه
د بشري حقونو لپاره د اسیا مرکز بنسټ اټکل کړی چې له ۲۰۰۲ کال څخه تر ۲۰۰۸ کال پورې، هره ورځ له څلورو څخه ډېر کسان د پولیسو په توقیف کې مړه شوي، چې "سلګونه" مړینې د پولیسو د شکنجې له امله دي. په پنجاب کې د تادیبي ادارې د بنسټ له خوا د ترتیب شوي راپور له مخې، په هېواد کې تر ۵۰ سلنه پولیس افسران د بندیانو په وړاندې فزیکي یا رواني ناوړه چلند کوي. په لویدیځ بنګال کې هم د شکنجې نښې لکه د صحي خوړو، ځای یا اوبو نشتوالی تر سترګو شوې دي.
د شکنجې په وړاندې د ملي کمپاین (NCAT)  د یو راپور له مخې، د بشري حقونو یوې نړیواله ادارې په ډاګه کړه چې په ۲۰۱۹ کال کې په هند کې د ۱۷۳۱ مړینې په توقیف کې ثبت شوي دي. قربانیان اکثره د دلیت، مسلمانانو او ادیواسیانو د زیان منونکو ټولنو، څخه وو. د ۱۰ کلونو په موده کې تر ۲۰۱۹ یا ۲۰۲۰ کال پورې، د بشري حقونو ملي کمیسیون (NHRC) په منځنۍ کچه په کال کې ۱۳۹ د پولیسو د توقیف د قضیو او ۱۵۷۶ د قضايي توقیف د قضیو راپور ورکړی. د ۷ کلونو په موده کې تر ۲۰۱۹ یا ۲۰۲۰ کال پورې  NHRC هر کال د ۱۵۰۰ څخه ډېر د قضايي توقیف د مړینو راپور ورکړی.
د ننګرهار رسنۍ
د ننګرهار ولایت رسنۍ اوسمهال په ننګرهار کې چاپي غږیزې او تصویري رسنۍ شتون لري چې ډیره یې ۲۴ ساعته خپرونې لري.
تلویزیونونه راډیوګانې ورځپاڼې
اوونیزې او میاشتنې مجلې
د هوور بند
د هوور بند د متحده ایالتو د نواډا او ارېزونا ایالتونو د پولې تر منځ د کلورېډا سیند په توره دره کې یو قوسي شکله – ژور کانګريټي بند دی. دا بند د ۱۹۳۱ او ۱۹۳۶ کلونو په بهیر کې په متحده ایالاتو کې د لوی اقتصادي کړکېچ پر مهال جوړ شوی او د ۱۹۳۵ کال د سېپټمبر په ۳۰مه د ولسمشر فرانکلین ډي روزوېلټ له‌خوا ګټې اخیستنې ته سپارل شوی. یاد بند د پراخې هڅې په پایله کې جوړ شو چې زرګونه کاریګرانو په‌کې کار وکړ او له ۱۰۰ څخه زیات کسان په‌کې مړه شول. د یاد بند د جوړېدلو پر مهال د هربرټ هوور تر واکمنۍ وروسته د کانګریس له‌خوا په تصویب شوي پرېکړه لیک کې د هوور د بند په نوم یاد شوی؛ د روزوېلټ د ادرې له‌خوا د بولډر بند په نوم ونومول شو. بېرته په ۱۹۴۷ کال کې د کانګرېس له‌خوا د هوور د بند نوم ورکړل شو.
توره دره او هغې ته نږدې د بولډر دره شاوخوا له ۱۹۰۰ کال راهیسې د خپل پوتنشیل له امله د سېلابونو د کنترول او د اوبو برېښنا د تولید او اوبولګونې د برابرولو په موخه د یو بند د ملاتړکوونکو په توګه ارزول شوې دي. کانګرېس په ۱۹۲۸ کال کې د دې پرژې اجازه‌لیک صادر کړ. د شپږو نړیوالو شرکتونو په نوم کنسرسیوم د پروژې وړاندیز بریالی ومنل شو چې د رغونې چارې يې په ۱۹۳۱ کال کې پيل کړې. دا ډول لوی کانګریټي ساختمان مخکې بیخي نه و جوړ شوی او ځینې تخنیکونه نه وو ازمویل شوي. ټکند اوړی او سیمې ته نږدې لږو امکاناتو کار ستونزمن کړی و. له دې سره شپږو شرکتونو تر ټاکل شوې مودې دوه کاله مخکې بشپړ کړ او بند یې د ۱۹۳۶ کال د مارچ په لومړۍ نېټه فېدرال دولت ته تسلیم کړ.
د هووف بند د مېډ خلیج د ډکېدلو په حالت کې بندوي چې د حجم له پلوه د متحده ایالاتو تر ټولو لوی مخزن دی. بند بولډر ښار ته نږدې په نواډا کې موقعیت لري، دا هغه مېنه وه چې په اصل کې د ساختماني پروژې د کاریګرانو لپاره د نواډا د لاس وېګاس سویل ختيځ لور په ۳۰ مایلۍ (۴۸ کیلو متر) کې جوړه شوې وه. د بند جنراتورونه په نواډا، ارېزونا او کلفورېنیا کې عمومي او خصوصي تاسیساتو ته برېښنا برابروي. د هوور بند په کال کې د ۷ میلیونه سیلانیانو په لرلو د سلانیانو د جذب مهم ځای دی. د متحده ایالاتو د خورا زیاتو مسافرو لرونکې لویه لار یو.اېس.اې ۹۳ (متحده ایالات، ۹۳ لارې) د ۲۰۱۰ کال تر اکتوبر پورې هغه مهال چې د هوور بند څنګ ته د مایک اوکالاګان پل جوړ شو د بند له تاج څخه تېرېدله.
د سرچینو پلټنه
سویل لویدیځ لور ته د متحده ایالاتو له پراختیا سره، د کلوراډو سیند د اوبو لګوونې د بالقوه سرچینې په توګه په پام کې ونیول شو. د اوبو لګونې په موخه د سیند د لوري د بدلون لومړنۍ هڅه د ۱۸۹۰یمې لسیزې په وروستیو کې کله چې محتکر وېلیم بیټي د الامو کانال بیخې د مکسیکو د پولې په شمالي برخه کې جوړ کړ وشوه. کانال د سترواکۍ د درې په نوم د بيټي د متروکې سیمې تر خړوبولو مخکې په مکسیکو کې منتهي شو. له دې سره چې د امپریال کانال اوبو په دې دره کې د مېشتېدو پراخه زمینه برابره کړه، خو د کانال چلول قیمته ثابت شول. تر یوې ناورینیزې ماتې وروسته چې له امله یې کلوراډو سیند د سالټون سیند ډک کړ، د سویلي ارام سمندر پر رېل‌ پټلۍ د ۱۹۰۶-۱۹۰۷ کلونو تر منځ د اوبو لارې د تثبیت لپاره ۳ میلیونه ډالر مصرف راغی، دا هغه مبلغ و چې هغه فکر کاوه خوشي به د فدرال دولت له‌خوا نوموړي ته بېرته ورکړل شي. ان د اوبو لارې تر تثبیت وروسته هم د مکسیکو پلو ته د ځمکې له مالکانو سره د اختلافاتو له امله د رضایت‌ وړ نه وه.
د برېښنايي ځواک د لېږد تېکنالوژۍ له پرمختګ سره د کلوراډو ښکتنۍ برخه د دغه بند د اوبو برېښنا د ظرفیت لپاره په پام کې ونیول شوه. په ۱۹۰۲ کال کې د لاس انجلس د اډېسون برېښنا شرکت د یو ۴۰ فوټه (۱۲متر) ډبري بند د جوړولو په هيله چې د ۱۰۰۰۰ هارس پاوره (۷۵۰۰ کیلو واټه) برېښنا د تولید وړتیا ولري سیند سروې کړ. حال دا چې هغه مهال د برېښنا د لېږد محدودیت ۸۰ میل (۱۳۰ کیلو متره) وه او په یاده محدود کې ډېر لږ شمېر پېرودونکي (چې تر ډېره کانونه په کې شاملېدل) موجود وو. اډیسون د سیند پر سر د ځمکنیو ټاکنو د لمنځه تللو اجازه ورکړه - چې د هوور په بند بدله شوې سیمه هم په کې شامله وه.
په راتلونکو کالونو کې د (BOR) د رغونې ادارې چې هغه مهال د رغونې د خدماتو په نوم پېژندل کېدله د کلوراډو ښکتنۍ برخه هم د بند د سیمې په توګه په پام کې ونیوله. د خدماتو رییس ارتور پاول ډیوېس د بولډر د سیند په منځ کې د بند د شمالي پای په ۲۰ مایلۍ (۳۲ کیلومتره) کې د درې د دېوالونو د رنګولو لپاره د ډینامیټ (چاودونکې ماده) څخه د کار اخیستنې وړاندیز وکړ. د خځلو کوچنۍ ټوتې به په سیند کې اوبو وړلې او د ډبرو له پاتې ټوټو څخه د بند په جوړولو کې کار اخیستل کېده. تر کالونو ارزونې وروسته په ۱۹۲۲ کال کې د بیا رغونې خدماتو دا وړاندیز رد کړ او د یو غیر ثابت تخنیک په توګه يې له شک او پوښتنې سره مخ کړ، خو په حقیقت کې يې د پيسو د خوندي کولو لپاره داسې وکړل.
پلان جوړونه او قراردادونه
په ۱۹۲۲ کال کې د رغونې خدماتو یو راپور وړاندې کړ چې په هغه کې يې د کلوراډو د سیند پر سر د سیلابونو د کنترول او د برېښنا د تولید په موخه د یوه بند د جوړولو وړاندیز وکړ. دا راپور تر ډېره  ډوېس لیکلی و او وروسته د هېواد د کورنیو چارو وزیر البرت فال له‌خوا د فال-ډوېس د راپور په نوم ونومول شو. د فال دوېس راپور له کلوراډو سیند څخه کار اخیستل د فېدرال اندېښنې په توګه یاد کړل ځکه د یاد سیند حوزې څو ایالتونه خړوبول او په پای کې مکسیکو ته رسېده. که څه هم د فال- ډوېس راپور د بولډر درې په منځ یا څنګ کې د بند جوړولو غوښتنه کړې وه، خو د رغونې خدماتو (چې په بل کال کې د رغونې دفتر په نوم بدل شو) هغه دره نامناسبه وبلله. په بولډر دره کې یوه بالقوه سیمه د ځمکې د طبقاتو د ښویېدنې په‌واسطه په دوو مساوي برخو ویشل شوې وه؛ د درې په څوکه کې دوې نورې برخې ډېرې نرۍ وې چې د پارچاوې/ابریز لپاره یې د یو ساختماني کمپ جوړولو ته هېڅ ځای نه درلود. خدماتو توره دره ورازوله او هغه یې دې کار ته اېډیاله ومونده؛ د بند له پورتنۍ برخې څخه په لاس واګاس کې د رېل لارې له سر څخه یوه پټلۍ تېرېدی شي. د ځای د بدلېدو سره سره دا پروژه د بولډر درې په نوم وپېژندل شوه.
د بند پلویانو د اوبو د تخصیص اړوند د سترې محکمې له لږ لارښوونې سره له نه ختمېدونکې قضیې څخه وېره لرله. ډلف کارپېنټر د کلوراډو وکیل وړاندیز وکړ چې د سیند حوزې شاوخوا ۷ ایالتونه (کالفورینا، نواډا، یوټا، نیومکزیکو، کلوراډو او نیوې مکسیکو) دې د کنګرې له پرېکړه‌لیک سره د ایالتونو تر منځ یو قرارداد لاسلیک کړي. دا ډول قراردادونه د متحده ایالاتو د اساسي قانون له لومړۍ مادې سره سم مجاز و خو هېڅ‌کله له دوو څخه زیاتو ایالتونو تر منځ ونه شول. په ۱۹۲۲ کال کې د ۷ ایالتونو استازو د سوداګرۍ له وزیر هربرټ هوور سره وکتل. لومړنیو خبرو څه پایله نه لرله، خو کله چې سترې محکمې د کلوراډو د وایومېنګ (د اوبو د توزېع اړوند د قضايي دوسیو ټولګه، ژباړن) پرېکړه وکړه چې د اوبو سرچېنې ته د نږدې ایالاتونو ادعاوې یې کمزورې کولې هغوی هوکړې ته لېوالتیا څرګنده کړه. د کلوراډو سیند قرارداد د ۱۹۲۲ کال د نوامبر په ۲۴مه لاسلیک شو.
ابن الهيثم
حسن ابن الهيثم (پوره نوم: ابو علي الحسن ابن السحن ابن الهيثم ابو علي، الحسن بن الحسن بن الهيثم، شا اوخوا 965-1040)، د اوسني عراق د اسلامي زرين پړاو رياضي پوه، ستور پېژندونکی (فلکيات پوه) او فيزیک پوه و. نوموړی د جديدو بصرياتو (د رڼا او ليدو پوښتنه) د پلار په توګه پېژندل کېږي، نوموړي د بصرياتو او په ځانګړي ډول د بصري ادراک (ليد پوهنه) په برخه کې د پام وړ ونډه درلودلې ده. د نوموړي تر ټولو اغېزناک کتاب د کتاب المناظر (د ليدپوهنې کتاب) په نوم دی، چې د 1011-1021 کلونو پر مهال ليکل شوی، او په لاتيني نسخه کې خوندي دی. « Isaac Newton, Johannes Kepler, Christiaan Huygens» او « Galileo Galilei» د ساينسي انقلاب پر مهال د الهيثم د اثارو ډېرې حوالې ورکړي دي.
ابن الهيثم لومړی هغه څوک و چې ليد نظريه يې سمه تشریح کړه، او دليل يې وړاندې کړ چې ليد په ماغزو کې منځ ته راځي، او دې مشاهداتو ته اشاره کوي چې ليد موضوعي دی، او له شخصي تجربې څخه اغېز اخلي. نوموړي د انکسار لپاره د لږ تر لږه وخت اصول هم بيان کړي دي، کوم چې وروسته د Fermat اصول وګرځېدل. هغه د رڼا له وړانګو څخه جوړېدونکو انځورونو د انعکاس، انکسار او او ماهيت په مطالعه کولو سره د بصري علومو د انعکاس او انکسار په څانګو کې د پام وړ ونډه درلودلې ده. ابن الهيثم د دې تصور لومړی پلوی و چې د يو اټکل (فرضيه) ملاتړ بايد د تصديق وړ کړنلارې تجربو په واسطه وشي، يا د رياضياتي استدلال پر اساس-څوک چې د رنسانس د ساينسپوهانو څخه پنځه پېړۍ مخکې د ساينسي طريقې ابتدايي مخکښ و. له همدې امله، کله کله هغه د نړۍ د لومړي رېښتيني ساينسپوه په توګه تشريح شوی دی. هغه يو ټولپوهاند و، چې په فلسفه، الاهياتو، او درملو کې يې ليکنې کړي دي.
نوموړی په بصره کې زېږېدلی و، د خپل ګټور (مثمر) ژوند ډېره موده يې د فاطمي واکمنۍ پلازمېنه قاهره کې تېره کړې وه، او د بېلا بېلو مضامينو په ليکلو او د اشرافيه طبقې غړيو په روزنې سره يې خپل ژوند تېر کړی. ابن الهيثم ته کله کله د هغه د زېږېدو ځای ته په اشارې سره د البصري نوم ورکړل شوی دی، يا المصري (يعنې د مصر اوسېدونکی). الهيثم ابو الحسن بيهقي د دويم بطليموس او « John Peckham » فزيک پوه بللی دی. ابن الهيثم د فيزيکي بصرياتو د نوي علم لپاره لاره اواره کړې ده.
ژوند لیک
ابن الهيثم (الحازن) شا اوخوا  965ز په عربي يا فارسي الاصله کورنۍ کې د عراق په بصره کې زېږېدلی و، کومه سيمه چې هغه مهال د بويه امارت برخه وه. د نوموړي ابتدايي لېوالتيا د دين په زده کړه او ټولنې ته په خدمت کې وه. هغه مهال په ټولنه کې د دين يو لړ متضاد اندونه موجود وو، له همدې امله هغه وروسته له دين څخه څنډې ته کېدو پرېکړه وکړه. له همدې امله هغه په رياضي او ساينس کې لېوالتيا پيدا کړه. نوموړي په خپل پلرني ټاټوبي بصره کې د وزير دنده تر لاسه کړه، او د عملي رياضي په برخه کې يې خپل نوم روښانه کړ. څنګه چې هغه د نيل سيند د سيلابونو د مديريت کولو د وړتيا درلودلو ادعا وکړه،  د فاطمي خليفه الحکيم سره د لېدنې لپاره وبلل شو، تر څو په اسوان کې يوې اوبه ييزې پروژې ته عملي جامه واغوندي. په هر حال، ابن الهيثم اړ شو چې د دې پروژې د نه عملي کېدل ومني.
قاهرې ته په رسېدو سره، هغه ته یوه اداري دنده ورکړل شوه. کله چې هغه د دې کار په تر سره کولو کې هم ناکام ثابت شو، د خليفه الحکيم له قهر سره مخ شو، او ويل کېږي تر هغه وخته پټېدو ته اړ شو، تر څو په 1021ز کال کې خليفه مړ شو، د هغه له مړينې وروسته د نوموړي مصادره شوې شتمنۍ هغه ته بېرته ورکړل شوې. د روايت تر مخې الحازن ځان په ليونتوب واچاوه او په دې موده کې په کور کې بند ساتل شوی و. په همدې وخت کې، هغه د بصرياتو (ليد پوهنې) خپل مشهور کتاب وليکه. الحازن په قاهره کې د الازهر مشهور پوهنتون سره نږدې ژوند ته دوام ورکړ، او د 1040ز کال په شااوخوا کې تر خپلې مړينې يې د خپلو ادبي محصولاتو په عاید ژوند کاوه. (د اپولونيس د مخروطاتو يوه نسخه، چې د ابن الهيثم په خپل لاس ليکل شوې ده، په ایا صوفيه کې موجوده ده: (MS Aya Sofya 2762و 307 fob.، نېټه صفر 415 هجري، [1024]).
د هغه د زده کونکو له جملې يو تن يې سرخاب (سهراب) و، څوک چې د سمنان اوسېدونکی فارسي و، ابو الوفا مبشر ابن فاتق يې هم د زده کونکو له جملی و، هغه يو مصري شهزاده و.
د بصرياتو (رڼا او ليدپوهنه) کتاب
د الحازن تر ټولو مشهور تصيف د بصرياتو (رڼا او ليدپوهنه) په اړه په اوو جلدونو کې کتاب، کتاب المناظر (د بصرياتو کتاب) دی، چې له 1011 څخه تر 1021ز کال پورې لیکل شوی دی. په دې کتاب کې، الهيثم لومړی هغه څوک و چې دا موضوع يې تشريح کړه چې ليدل هغه مهال کېږي، کله چې رڼايي له کوم شي څخه منعکسه شي او بيا د کوم چا تر سترګو پورې رسېږي، او دليل يې ورکړ چې ليدل په دماغ کې منځ ته راځي، دې مشاهداتو ته په اشارې سره چې دا موضوعي دي او شخصي تجربې څخه اغېز اخلي.
د دولسمې پېړۍ په وروستيو يا د ديارلسمې پېړۍ په لومړيو کې د يو نامعلومه عالم له خوا د بصرياتو کتاب په لاتيني ژبه کې ژباړل شوی و.
دا اثر د منځنيو پېړيو په اوږدو کې له زيات شهرت څخه برخمن و. د « De aspectibus» لاتيني نسخه يې د څوارلسمې پېړۍ په پای کې ايټالوي ولسي لهجې ته د « De li aspect» تر عنوان لاندې وژباړل شوه.
په 1572ز کال کې « Friedrich Risner» د « Opticae thesaurus» په عنوان چاپ کړی و: د بصرياتو خزانه: د عرب الحازن اوه کتابونه، لومړۍ نسخه، د همده له خوا په شفق او د وريځو په لوړوالي کې. Risner هم د يو بديل نوم ليکوال دی الحازن؛ له Risner مخکې هغه په لوېديځ کې د Alhocen په نوم شهرت درلود. د هندسې په مضامينو د الحازن اثار د « E. A. Sedillot» له خوا په 1834ز کال کې د پاريس په « Bibliothèque nationale» کې وموندل شول. په ټوليز ډول، له « A. Mark Smith» سره اتلس بشپړې يا له بشپړو سره نږدې مسودې، او پنځه برخې موجودې دي، چې په څوارلسو ځايونو کې خوندي دي، له ډلې يې يوه د اکسفورډ په بوډلین کتابتون او يوه بله یې د برګز په کتابتون کې ده.
د بصرياتو (د رڼا او ليد پوهنه) تيوري
د بصرياتو په اړوند په کلاسيکي لرغونې زمانه کې دوه سترې تيوريانې ډېرې مشهورې وې. لومړۍ نظريه يې د اخراج نظريه وه، چې « Euclid» او « Ptolemy» د دې نظريې پلويان وو، چا چې باور درلود چې ليدل له سترګو څخه د رڼا د وړانګو په وتلو سره کار کوي. دويمه نظريه یې د داخلېدو نظريه ده چې ارستو او د هغه پلويان يې ملاتړ کوي، چې دا له يو شي څخه په سترګو کې د فيزيکي ډولونه داخلېدل دي. پخوانيو اسلامي ليکوالانو (لکه الکندي) په يوکليدي، ګيلينستی او ارستويي ليکو مهم بحثونه کړي دي. د بصرياتو په کتاب تر ټولو پياوړی اثر بطليمي بصريات و، په داسې حال کې چې د سترګې اناتومي او فزيالوژي تفصيلات د «ګيلن» په روايت ولاړ وو. د الحازن لاسته راوړنه د يوې داسې نظريې وړاندې کول و، کوم چې د «يوکليډ» رياضياتي وړانګو دلايل، د ګيلن طبي روايت او د ارستو د داخلېدو نظریات په برياليتوب سره يو له بل سره يوځای کړل. د الحازن د داخلېدو تيورۍ د الکندي پيروي کړې (او له ارستو څخه جلا شوې ده) په دې ټينګار کوي چې "د هر رنګ شوي جسم له هرې نقطې څخه، چې په کومه رڼايۍ روښانه شوی وي، د هرې نېغې ليکې سره رڼا او رنګ خوشې کېږي، کومه لیکه چې له دې نقطې څخه راکش کېدای شي". په دې سره دا ستونزه تشریح کول پاتې شول چې د وړانګو له ډېرو ازادو سرچينو څخه يو اړوند انځور څه ډول جوړېږی؛ په ځانګړي ډول، د يو شي هره نقطه به د سترګې هرې نقطې ته وړانګې واستوي.
انعکاس تلویزیون
انعکاس له ننګرهار ولایت څخه خپریدونکی راډیو تلویزیون دی چې په پښتو ژبه خپرونې لري.
شکېبا څانگه آماج
وېشنيزه:پښتنې
سارک
سارک یا د سویلي اسیا لپاره د سیمه ایزی همکارۍ ټولنه د ۱۹۸۵ میلادی کال د دیسمبر په اتمه نیټه د بنگلادیش د ډاکا په ښار کې د اوو (۷) سویلي اسیا هیودونو په غړیتوب جوړه شوه. د سویلي اسیا دغه اووه هیوادونه ( هندوستان، بنگلادیش، پاکستان، بوتان، نیپال، سریلنکا او مالدویس) دی چی وروسته بیا د ۲۰۰۷ م کال د اپریل په دریمه نیټه افغانستان هم د سارک ټولنې غړیتوب ترلاسه کړ. چې په دې توگه په اوسنی وخت کې د سارک ټولنه اته (۸) غړی او نهه (۹) څارونکی (Observers) لری.
د سارک څارونکی هیوادونه (استرالیا، چین، ، ایران، جاپان، موریشیس، برما، سویلي کوریا، اروپایی ټولنه او د امریکا متحده ایالات) دی. د یادلو وړ ده چې ځینې هېوادونه لکه چین، ایران او برما د سارک ټولنې د غړیتوب لیواله دی همدارنگه ځینې هېوادونه لکه روسیه او اندونیزیا غواړی چې د سارک ټولنې د څارونکو دنده په غاړه واخلی.