cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
کرنيز شين انقلاب
د شين انقلاب په سبب  په کرني کي بهترين ،ماشين ،الات لکه  تراکتور ،بلدوزر ، هارويسټر ، کمباين او کمپيوټري تراکتورونه استعمال شي د ماشين الاتوداستعمال په سبب به د مزدورانو،اود ځمکي په تو ليدي قوت کي زيا توالي راشي او د کارکونکو په مزد اومعاش  او داخلي توليداتوکی به  هم زياتوالي راشي مګر د ماشين الا تو په استعمال سره به په خلکوکي بي روز ګاری،هم را منځته شی اود دولت په ويش کي به هم نامساوات رامنځته شي  د سرمايي داري  نظام د دي مسايلو په  وجه  د سود دانقلاب  امکانات پيد اکړي دي
8.    ټولنيز انقلاب.
= دشين انقلاب تاثيرات Effects of Green Revolution = ü      Increase in production) (په حاصلاتو کي زياتوالي رامنځته کوي. ü     (Capitalistic Farming)د هقانانو په سرمايه کې زياتوالی رامنځته کوي.
ü     (Effect on Rural Employment)  دکليو په بيکاري تاثير لري.
ü      (Reduction in Import   of food grains)په وارداتو کې کموالی رامنځته کوي.
ü     (Development of industries) صنعت ته پر مختګ ورکوي.
ü     (Effect on prices)په قيمتونو باندي تاثيرلري.
ü     (Effect on planning) په پلان باندې تاثير لري.
ü     Increase in Trade) (دشين انقلاب په سبب په تجارت زياتوالي رامنځته کوي.
ü     (Chine in thinking of farmers) دهقانانو په ذهنونو کې تغير رامنځته کوي.
شين انقلاب منفي اثرات:
الف: د شين انقلاب په خاطر په ډيرو هيوادونوکي کرنيز سکتور ته د سود په کمه اندازه باندی قرضونه تهيه کيږی دکرنيزو ماشين الات په وارداتو باندی ګمرکی ټکس ختم کړای شی او په فارمونو باندی د عايد ټکس معاف کيږی مګر ددی ټولو سهولتونو څخه لوی ځمکو وال ګټه اخلی او دغه خلک په سياسی لحاظ د طاقت در لودونکی دی چی ددی په وجه طبقاتی ګډوډی شروع کيږی. نو په دی توګه ويل کيږی چی شين انقلاب د وړو دهقانانو په واسطه ممکن نه دی مګر په لويو ځمکو په خانانو پا بندی نه شی وضعه کيدی ځکه دغه خلک د نوی ټکنالوژی د غوره کولو خطر قبلوی او په ملی توليد کی ډيره برخه اخلی داخبره هم ښکاره ده چی په لويو فارمونو باندی دشين انقلاب اثرات زيات دی فلهذا شين انقلاب کرنيز اصلاحات په کوچنيو فارمونود تطبيق وړ نه دی ځکه په ۴،۲ جريبه ځمکه باندی د ټراکټور،هارويسټراو کيماوی مواد څنګه فايده من کيدای شی
ب: دشين انقلاب په سبب اقتصادی دوګانګی پيدا کيږی د کرنيز سکتور بعضي برخي پرمختګ کوي د توليداجناسو سکتور پرمختګ کوي دلته د مزد سطحه لوړيږي اوبل برخي وروسته پاتي کيږي دلته غربت اوبی روزګاري عامه وی د غريبو هيوادونوخلکوته په ډيرمشکل سره نوي ټکنالوژي رسيږي د ميخانيکي بدلون په وجه دکار تقاضا کميږي اودپانګي تقاضازياتيږي اودهغه په سبب په ملي عايدکي کموالي  راځي اوپه بي روزګاري کي زياتوالي راځي نو فلهذا چي دلوي ځمکوواله ډيرفايدمن شي نودملي پالسي تقاضا داده چي دشين انقلاب په وجه به توليد اوتوليدي په قوت کي زياتوالي راشي
په پرمختلونکو هيوادونوکي دشين انقلاب اغيزي په چاپيريال باندي عبارت دي له ځنګلونواو څړځايونو له منځه تلل دځمکي حاصلخيزي له لاسه ورکول د خاوري تخريب منځ ته راتګ د خاوري ما لګين اوزيمناک کيدل دوحشی حيواناتود اوسيدو دځايونو له منځه  تلل او يو شمير هغو ناروغيو راڅرګنديدل چي داوبو دزياتوالي يا کمښت نه رامنځته کيږي په پرمخ تللو هيواد ونو کي دشين انقلاب اغيزي په چاپيريال باندي عبارت دي له خاوري تخريب (Soil  Erosion  )دوحشي حيواناتو داوسيدو دځايونو له منځه تګ دخاوري مالګين اوزيمناکه کيدل دآفت وژونکو کيمياوي درملو (pesticides)کيماوي سرو او حيواني سرو پاتي شونوپه وسيله داوبو ککړيدل دي.
v     ددغه  اعيزو) ستونزي (دحل لپاره لاندي ټکي بايد په پام کي ونيول شي.
۱: له ځمکي نه  بايد په داسي ډول استفاده وشي تر څودخاوري دتخريب اندازه  کمه شي دخاوره حاصلخيزه     وساتل شي دوحشی حيواناتودژوند ځايونه او ځنکلونه لمنځه ولاړنه شي.
۲:په ډير پاملرنه سره بايد سري کيمياوي درملونه  دافتونو اوناروغيومخنيوي لپاره استعمال شي.
۳:داوبو ساتنه او په ښه ډول دهغه استعمال تر څو دناروغيو مخنيوی وشي چي له اوبو نه پيښيږي.
۴ :دبوټو دجنيټکی تنوع ساتل (دطبيعی ډولونو ساتل ).
۵:دطبيعی محصولاتو دساتلو او زير مه کولو لپا ره نړيوالي اداري جوړول.
= دشين انقلاب د دوام وړ شرايط: = شين انقلاب ته دوام ورکول دنباتاتو په جنيتکي تنوع پوری اړه لري دشين انقلاب يو ښکاره خطر په ټو له نړي کي دنباتاتو دجنتيکي تنوع له منځه تلل دي دبوټود روزني پوهان په دي هڅه اوکوښښ کي دي ترڅو دبوټو داسي ډولونه منځته راوړي چي لوړ غذايي ارزښت ولري دپروتين اندازه لوړه وي د ناروغيو اوآفتونو په وړاندي مقاومت ولري داوبو د کمښت د مالګينو او تيزابي خاورو په مقابل کي مقاومت ولري سرو ته په لږه اندازه اړتيا و لري دبيلګي په توګه سايبين د بکتريا په مرسته دنايتروجن د نصبولو قدرت لري چي خپله د نايتروجن ضرورت پوره کوي او دسرو اړتيا کمه ده د پا م وړ خبره داده چي مونږ اصلاح شوي نوعي دبيلا بيلو نوعو سره عوض کوٌو او په دي اقدام کووچي په يو فصل کی څو حاصله ترلاسه  کړو چي پدي سره د بوټوجنتکي تنوع د نويو بوټو د دورګه کولو لپاره يو ضروري کار دي.
د نويو بوټو منځته راوړل اوپه زياته پيمانه دهغي کښت نا مناسب کارنه دي مګر ددي کاردترسره کولو لپاره دنړي په سطحه د اصلي (بومي) بوټو نه ساتل يو جاهلانه عمل ګنل کيږي د مثال په ډول په ايرلينډ کي د( 1845م) نه تر 1850)م( کلونو ترمنځ په کچالو با ندي د يوي ناروغي په لګيدو سره د نوموړي هيواد  يو ميليون خلک له لوږی څخه  مړه شول ځکه نوموړو خلکو يوازي کچالو کرل له هغه نه يی د غذايي موادو به حيث استفاده کوله په ټوليزه توګه ناروغي اوافتونه کرنيزو محصولاتو ته زيان اړوي مګر شين انقلاب به په پراخه اندازه کروندګرو ته د ناروغيو اوافتونو دزيان اوښتلو څودليلونه وړاندي کوي.
۱:په کال څوځلي حاصل راټولول دحشراتو لپاره غذا زياتوي
۲: د ناروغيواوافتونو پروړاند ي د مقاومو نوعو کرل هم شوني ده ناروغي اوآفتونو او حشري له څوکلونو وروسته ددي توان پيدا کوي چي په مقاومو نوعو حمله وکړي او زيان ورته  اړوي
= شين انقلاب ورستني ټولنيزي نتيجي = شين انقلاب کولاي شي چي لوږه او قحطي له منځه يوسي او د نړي هيوادونو ته يو ښه بهانه په لاس کي ورکوي تر څود لوږي په سختو اوستونزمنوحالتوکي د کرنيزو ځمکو دمنځه تلو مخنيوي وکړي او همدارنګه د نفوس دزياتوالي مخنيوي وکړي يو لويه ستونزه د شين انقلاب په وړاندي د سرو او اوبو کيمياوي درملونشتون اولوړ قيمت دي چي يوازي لوی بزګران کولای شي د هغه داخستلو توان ولري اوزيات شمير بزګران د هغه داخستلوتوان نه لري که هغه پورسره واخلي اود تاوان سره مخ شي نوکيداشي  چي هغه لږه ځمکه هم د لاسه ورکړي اوخپله له بي روزګارۍ لوږي اوبي چاره ګي سره يوځاي شي شين انقلاب د نړي زيات شمير وګړوته د خوراکي توکوپه برابرولوکي يو مهم عامل ګنل کيږي پرته له شين انقلاب به د نړي د نفوس دلوږي حالت به نورهم زيات خراب اوناوړه شي مګر دنړي دخوراکي توکو دکمبود دستونزي دحل لاره شين انقلاب نه  دي حتي که په هغه ځايونو کي کامياب شوی هم وي شين انقلاب په کافي اندازه غذايي موادو دزياتو بي وزلوخلکو لپاره نشي پريمانه کولاي که زيات هم شي هغوي به يي داخستلو توان ونلري
Norman Borlaugهغه کس وه چي د غنمو دلوړ حاصل نوعي يي منځ ته راوړي دي وايي چي شين انقلا ب يواځي ساه اخستلو يوه موقع منځ ته رواستلي ده چي په هغه کي د نفوس دزياتوالي مخه ونيول شي
دشين انقلاب وروستني محدوديتونه
که څه هم د1970م کال کي په لومړيو وختونوکي د ځينو وړاندوينو،اوواقعي تجزيو تحليلونو له مخي دشين انقلا ب په وړاندۍ  ځني محدوديتونه له منځه ولاړل خو بيا هم لوږه او قحطي د نړي په ګوټ ،ګوټ کي باقي پاتي شول په لنډ ډول کوم محدوديتونو چي دشين انقلاب په وړاندي شتون لري عبارت دي له نامناسبه هوا او داوبوکمبود ګنل کيږي د بيلګي په توګه  وچکالي دسيلابونو منځ ته راتګ د اوبو دسرچينونشتوالي ،د سرو کمبود،د هيوادونو اقتصادي کمزوري، ټول هغه عوامل دي چي دشين انقلاب پرمختګ  محدودوي شين انقلاب ديو متخصص له قوله داوبو کمبود دشين انقلاب دپراختيا يو ستر عامل ګنل کيږي نوموړي زياتوي چي دحاصلاتود دری ياڅلوربرابره زياتوالي لپاره له ۴ نه تر۷ برابره زياتي اوبه په في کيلو متر مربع کي دمعمولي کروندي په نسبت  په مصرف رسوي ،
په پرمختللوهيوادونو کي د سرو کمبود دشين انقلاب دپرمختګ دمخنيوي يو بل عامل ګنل کيږي دنړي په سطحه دسرو داستمعال اندازه 1950م کال نه راپدي خوا لوړه شوه د نه تر25 پوري دمحصولاتو دزياتوالي لپاره د سرونه استفاده کيږي دشين انقلاب موخي ته رسيدلو لپاره بايد دنړي دسرو ديو کلن توليد اندازه دری برابره زيات شي
= دشين انقلاب ګټي Green  Revolution  advantages = ۱:شين انقلاب په پراخه اندازه زراعتي عمليو ته اجازه ورکوي:
شين انقلاب په پراخه اندزه کرنه په برکي نيسي په پخوابه زراعتي سکتورونو کي د نباتاتو کرني ته په زياته  اندازه انساني قوي(انسانانو )ته ضرورت درلوده ليکن اوس مونږ په کرنه کي د زيات  پرمختللو وسايلو پواسطه ترسره کوو.
۲:شين انقلاب ددي ظرفيت لري چي د نبات کرنه هرچيرته ترسره کړي: دغه نوښتي (ابتکاری)کرنه دزراعت لپاره په هر ځاي کي دامکان وړده که څه هم تاسو تراوسه پوري نه شي کولي چي کچالوپه ساحلي سيموکي وکري نوددي لپاره چي تاسو دنباتاتو کرنه په داسي ساحو کي ترسره کوي نو تاسي بايد هغه ساحه ورته اماده کړي او شرايط ورته برابر کړي
۳:شين انقلاب شودياره ځمکي له منځه وړي :شين انقلاب د هقانانو ته اجازه ورکوي چي خپل ځمکي دنباتاتوپه واسطه وپوخي اود شوياره کيدو څخه وساتي او خپله ځمکي  موثري کړي.
۴:د نباتاتو څخه د زيات حاصل رامنځته کيدل دي.
۵:دڅو قسمه نباتاتو دکرلو ميتود رامنځته کول دي.
۶:په زيات اندازه دښه کيفت لرونکوغذا رامنځته کول دي
۷:په مارکيټ کي د غذايی موادودقميتونو کموالي.
= دشين انقلاب تاوانونه Green  Revolution Disadvantages = که څه هم شين انقلاب يو شميرګټي لري خو د ګټو ترڅنک شين انقلاب يوشمير تاوانونه هم لري چي په لاندي ډول دي
۱:د کيماوي سرو داستعمال  مصنوعي هرزه ګياوي وژونکي او آفت وژونکوداستعمال پواسطه دمحيط ککړتيا:.ددغه عصري ميتود په کرنه  کي د زهرجنوهرزه ګياوو اوآفتونو درامنځته کيدوباعث ګرځي چي ددغي کنترول بيا ډيرسخت وي.
۲:د خاوره ککړتيادخاوره دکيفيت دخرابوالي لامل ګرځي.
۳:د خاوره ککړتيادخاوره دزيات تخريب لامل ګرځي.
۴:دابياري دسيستم عيري منظم والي.
= دشين انقلاب مشکلا ت = شين انقلاب خو په ظاهر داسي ښکاري ،چي په کرنه کي بدلون رامنځته کوي مګرپروفيسر حالا منټ په خپل کتاب کي (south  east economy in 70 s )د شين انقلاب په اړه  ځني مسايل وړاندي کړي دي چي دغه مسايل عبارت دي له تخنيکي مسايل ،تنظيمي مسايل ، مرکزي اقتصادي مسايل ، او منفي اثرات ، وړاندي کړيدي
الف : د شين انقلا ب په سبب  هرزه وژونکو او عصري ماشينري ته ضرورت دي داوبو دعرضي اوتقاضا ،مسايلو سره هم مخامخ کيږو.
ب :دلوړ حاصل لپاره بايد د کرني په طريقه کي بدلون راشي او د هرزه ګياوو د کنترول طريقه بدله شي دوريجو دوچولو په خا طر  بايد ماشين الات استمعال  شي.
ج:دتخمونودبهترکولو په خاطربايد داخلي اونړيواله پوهه ولرو ددي څخه علاوه د نړواله کرنيزه ټکنالوجي څخه بايد په داخلي  سطحه تطا بق ولري.
۲:تنظمي مسايل ؛ د شين انقلاب سره دتنظمي دنوعيت مسايل تړلي دی دشين انقلاب لپاره بايد لاندي مراحل ترسره شي.
A.      د علاتي تخمونو اوسرو ويش
C.    د شين انقلاب نه وړاندي خلکو به يوازي د خپل ضرورتونودرفع کولو په خاطر توليد کاوه مګردشين انقلاب په سبب په توليد کي زياتوالي راغلي دی هغه بايد په مارکيتونو کي وپلوري اوددي کار لپاره بايد په ترانسپورت کي زياتوالي راشي که داسي ونه  شي نو په کليو کي به د دي اجناسو د زياتوالي په وجه  به   قيمتونه وغورځيږ ي
D.      د شين انقلاب سره بايد د اب رسانی نظام بهتر شی د ټيول نصبول د اوبو ليږوالی او ډير والی اود سيلابونو او طبيعی افتونو بايد کنټرول شی ددی ټولو لپاره زياتی  پانګی ته ضرورت دی مګر غريبو هيوادونو سره دغه وسايل مخکی نه وی.
۳
الف : د کومکی قيمتی پاليسی په وارداتو باندی پابندی او کرنيز وسايل په کم قيمت پلورل د هقانانو ته فايده رسولای شی د کوم  په وسيله چی کرنيز توليدات زياتيږی.
ب:د شين انقلاب په سبب حکومت بايد ډير ه پانګه  اچونه وکړي خوصا د آب رساني نظام په خاطر د ذخيري دسهولتونو په خاطردترانسپورت په خاطر ...
ج: د شين انقلاب په سبب کله چي نوی کرنيزي ټکنالوژي استمعال شي نو يو شميراضافي کارګران  بي کارکيږي هغه بايد يوشميرنوروسکتورونو کي وګومارل  شي
شين انقلاب څخه ګټه اخستونکي هيوادونه
شين انقلاب د کلونو زياتو کوښښونو اوعلمي څيړنو باندي ولاړ دي کله چي په سيمه  کي خپور شول نو يو ښه  نتيجه  يي ورکړه تقريباد غنمو دوچنده توليد يی په څو کلونوکي ورکړ دشين انقلاب په واسطه ښه عذايی مواد توليد شول په هندوستان او پاکستان کي دکاحتي او لوږي نه رواستلو ته پاملرنه  وشو زيات پرمختللو هيوادونو ته اجازه ورکړل شوچي د نفوس پراختيا سره شين انقلاب ته دوام ورکړي ځکه زياتو مشاهده کوونکو توقع درلوده چی د اښه توليد د عذايی موادو دي دغنمو د35))ميلونو جريبو ځمکو څخه  55په هندوستان کي او55 په پاکستا ن کي دمکسيکوټيټ قد نوعه وکرل شو او هم دتوليد نوي تحنيکونه وروښودل شو چي عبارت دي له ښه کيماوي سری حشره وژنکي او په سل ګونه کوهيان دفصلونو داوبو کولو لپاره ووايستل شو دحکومت پاليسو  دتوليد نوي ډول هڅولواو دهقانانو ته به قرض ورکولو تر څو په ځمکو دغه ډول توليدات عملي کړي  مکسيکو پاکستان فليپن هندوستان چين هغه هيوادونو دي چي دشين انقلاب څخه ګټه پورته کړه او افعانستان سريلانکا   اندونيزيا ايران کينيا  ماليزيا  مورکو تايلنډ او ترکيه هعه هيوادونو دي چي د شين انقلاب په مرسته يی خپل اقتصادي حالت ښه کړه او د خلکو په عايداتو کی زياتوالي رواست په پاکستان کي د غنمو توليدپه پنځوکال کي يي 8.4ميلونو ټنو ته جګ شواوپه هندوستان کي دوچنده شول په 1965 م کال کي4.6ميلونو ټنه ووچي په 1970م تان کي په کال 1965م کي 12.3ميلونوټنه و په کال 1974م کال  20ته جګ شو دواړه هيوادونه په  1974م کي(self-sufficient)درجي ته ورسيد.په امريکا کي اصلاح شوۍ تخمونو په استمعال سره د شلو کلونو په کمه موده کي دامريکا په 24ميليونو ايکړ ځمکه کي دمحصول اندازه 100ميليونه بوشل ته لوړه کړه اود مکزيک د غنمو اندازه يي ديو ټن څخه په في هکتا ر کي دڅلورو ټنو څخه زيات کړي اوهمدارنکه په جاپان کي دوريجو اصلاح شوي تخمونوپه استمعال  سره  دوريجو محصولات  څو برابر  زيات کړي
= ماخذونه = : www.encyclopedia.com/plants-and-animals/agriculture-and.../green-revolution
2: https://en.wikipedia.org/wiki/Green_Revolution
3:futureofworking.com/6-advantages-and-disadvantages-of-the-green-revolution/
4: https://getrevising.co.uk/grids/green-revolution
6: http://uxtas.acdemia.edu/harrymcleaverjr/papers27744/-the-contradactions-of-the-green-reveolution…19722
7:http.//inwent.org/ez/articles/07022/index.en.shtml
8: http://www.archive.org/details/borlaugiari
9:http.//livingheritage.org/green-revolution.htm
10:http.//igitur.library.uu.ll/student-theses/2009-0910-200159/uuindex.html
عثمان خان کاکړ
زدکړې:
نوموړي خپلې لومړی زدکړې په ځایي ښوونځي کې بشپړې کړې بیا تر لسم ټولګي پورې خپلې زدکړې د کوټې له اسلامیه ښوونځي(اسلامیه هایی سکول) څخه وکړې. نوموړي په اقتصاد کې له کوټې پوهنتون څخه د ماسټرۍ تر کچې زدکړې وکړې وروسته یې بیا په کال ۱۹۸۷ میلادي کې د کوټې ښار د قانون له پوهنځي څخه د قانونپونې(وکالت) بریالیک(سند) تر لاسه کړ. ښاغلي عثمان کاکړ له بهاولپور څخه د انجنئیرنګ سند هم تر لاسه کړی و. نوموړي د زدکړو پر وخت د پښتون ملتپاله زدکونکو سازمان( پښتون سټوډنټس آرګنائزیشن) غړیتوب ځانته غوره کړو او بیا د یاد سازمان د یونټ سیکرټري (مشر) شو وروسته بیا په نوموړي سازمان کې پر بېلا بېلو څوکیو د مشر په توګه کار وکړ.
سیاسي فعالیت:
عثمان خان کاکړ له زدکړو او د زدکړیالانو د سازمان(پښتونخوا سټوډنټس آرګنائزیشن) څخه له فراغت وروسته په کال ۱۹۸۶ میلادي کې په باقاعده توګه په پښتون ملتپاله ګوند پښتونخوا ملي عوامي ګوند کې د ګډون اعلان وکړ. په یاد ګوند کې د فعاله رول لرلو په علت د ګوند ایالتي مشر (صوبایي صدر) وټاکل شو او وروسته بیا مرکزي سیکتر هم شو. ښاغلي عثمان کاکړ د پاکستان د هغه وخت پوځي دکتاتور جنرال ضیاءالحق پر ضد هم په سیاسي هلوځلو کې برخه درلوده. نوموړي په ایالتي ټاکنو (صوبایي انتخابات)کې برخه واخسته خو بریالی نه شو. په کال ۲۰۱۵ میلادي کې د پاکستان د مشرانو د جرګې( سینټ آف پاکستان) غړی وټاکل شو چې د کال ۲۰۲۱ میلادي تر لومړیو میاشتو پورې پر یاده څوکۍ پاتې شو. نوموړي په کال ۲۰۱۸ میلادي د پاکستان د مشرانو جرګې د مرستیال مشر په ټاکنو کې برخه واخسته چې په لژ رایو سره نابریالی اعلان شو.
مړینه:
نوموړی پر ۲۱م جون کال ۲۰۲۱ میلادي کې د کراچۍ ښار په آغا خان روغتون کې پر سر د سختو ټپونو له عمله ساه ورکړه د ټپونو علت یې لا څرګند نه دی.
سرچینې:
https://www.bbc.com/pashto/pakhtunkhwa-57549902
https://www.bbc.com/urdu/pakistan-57541693?at_custom3=BBC+Urdu&at_custom4=D0DE10C4-D2A7-11EB-A7AB-29343A982C1E&at_custom1=%5Bpost+type%5D&at_custom2=facebook_page&at_campaign=64&at_medium=custom7
بنوري ټاون
بنوري ټاون د پاکستان يوه لويه او علمي مدرسه ده چي د کراچۍ په ښار کي موقعيت لري ، او ددي تاسیس علامه محمد يوسف بنوري رحمه الله ايښی و، د لا زيات معلومات لپاره د بنوري ټاون ويب پاڼې ته رجوع کولی شۍ،👇👇 https://www.banuri.edu.pk/
فرانکفورت
فرانکفورت، په رسمي ډول فرانکفورت اېم مېن (په جرمني ژبه: [ˈfʁaŋkfʊʁt ʔam ˈmaɪn]( اورېدل  ))؛ په هسیاني لهجه: فراګفورد اېم ما، په روښانه توګه («فراګفورد په مېن کې/ Frank ford on the Main»)؛ د جرمني هېواد په هس ايالت کې تر ټولو ډېر نفوس لرونکی ښار دی. چې د ۲۰۱۹ کال د ډېسمبر په ۳۱مه يې د اوسېدونکو شمېر ۷۶۳۳۸۰ کسانو ته رسېده چې په جرمني کې پنځم ګڼ‌نفوسه ښار شو. دا ښار د ماین پر سیند (چې د راین یو څانګه ده) د ګاونډي ښار افنبېک ام مېن (Offenbach am Main) سره يوه پرلپسې ښاري نښلونه جوړوي او ښاري سیمه يې تر ۲.۳ میلیونه څخه زیات نفوس لري. دا ښار د راین-ماين د لويې ښاري سیمې زړه دی چې له ۵.۶ میلیون څخه زیات کسان په‌کې ژوند کوي او تر راین-روهر سیمې وروسته د المان دويمه لويه ښاري سیمه ده. د فرانکفورت مرکزي سوداګریزه سیمه بانکېنوېرتېل ده چې د ښکتنۍ فرانکونیا د اروپا د مرکزي جغرافیې په شمال لویدیځه برخه کې نږدې ۹۰ متره (۵۶ مایله) لرې په ګاډهېم کې پرته ده. دا ښار لکه فرانسه او فرانکونیا د فرانکیانو په نوم نومول شوی. فرانکفورت د راین فرانکونین ګړدود/لهجې تر ټولو لوی ښار دی.
فرانکفورت نږدې پنځه پېړۍ دفرانکفورت د خپلواک ښار یو ښاري ایالت و او د رومي امپراتورانو د تاج اېښودنې د ځای په توګه د روم د سپېڅلې امپراتورۍ له خورا مهمو ښارونو څخه و. په ۱۸۰۶ کال یې د امپراتورۍ تر پاشل کېدو وروسته خپل حاکمیت له لاسه ورکړ، په ۱۸۱۵ کال کې يې بېرته ترلاسه کړ او بیاځلي يې په ۱۸۶۶ کال کې کله چې له پروس پاچاهۍ سره ضمیمه شو (که څه هم بې پرې و) له لاسه ورکړ. له ۱۹۴۵ کال راهیسې د هسن ایالت یوه برخه دی. فرانکفورت له کلتوري، قومي او نژادي پلوه بېل دی او د نفوس نیمه برخه یې په ځانګړي ډول ځوانان د کډوالۍ مخینه لري. د نفوس څلورمه برخه یې بهرني اتباع دي چې ډېری تبعید شوي کډوال په کې شاملېږي. فرانکفورت په ۲۰۱۵ کال کې له فوق العاده لوړ خالص ارزښت سره د ۱۹۰۹ کسانو کور و چې د شمېر له پلوه د نورو ښارونو په پرتله شپږم لوړ شمېر لرونکی ښار و.
د نړیوال کېدلو او ښارونو نړیوالې څېړنیزې شبکې (GaWC) پر بنسټ فرانکفورت د سوداګرۍ، کلتور، زده کړو، سیلانیتوب او ترانسپورتېشن/ لېږد رالېږد لپاره یو نړیوال مرکز دی او د نړیوال الفا درجې (هغه عمده اقتصادي سیمې /ښارونه چې په نړیوال اقتصاد کې راغونډ شوي وي، ژباړن) ښار په توګه درجه بندي شوی دی. دا سایټ د ډېری نړیوالو او اروپايي دارالانشاوو د مرکزي دفترونو ځای دی. پردې سربېره د فرانکفورت هوايي ډګر د المان تر ټولو بوخت هوايي ډګر دی او د نړۍ او اروپا په کچه هم یو له خورا بوختو هوايي ډګرونو څخه دی چې په نړۍ کې تر ټولو مستقیم مسیرونه لري او د المان د ملي هوايي شرکت لوفت‌هانزا اصلي مرکز دی. فرانکفورت د اروپا لويې وچې له مهمو مالي مرکزونو څخه دی چې مرکزي دفترونه/دارالانشاء يې د اروپا مرکزي بانک، دویچه بوندس بوندېس‌بانک، د فرانکفورت د ونډو بازارونه، دویچه بانک، ډي‌زیډ بانګ، KfW  (د المان د مالي خدمتونو شرکت)، کمرزبانک، څوګونې ورېځ/کلوډ کمپیوټري شبکې او د مالي تېکنالوژۍ سټارټ‌اپ /نوي جوړ شوي شرکتونه او ګڼې نورې مؤسسې دي.
فرانکفورت د ګوټه پوهنتون، د فرانکفورت د عملي علومو پوهنتون، د فرانکفورت د موسیقۍ او ننداریزو هنرونو پوهنتون او د فرانکفورت د مالي مدیریت په څېر د بشپړوونکو زده کړو د ښوونځیو په ګډون د بانفوذه ښوونیزو مؤسسو کور دی. د الت اوپر د کنسرت سالون، د اروپا د لویې وچې تر ټولو لوی انګلیسي تیاتر او ډېری موزیمونه (لکه موزیم‌زیفر له سټېډل او لیبیاهوس، سنکېنبرګ طبعي موزیم، د ګوټ کور او په پخواني ښار کې د شېړڼ‌ د هنرونو ځای) يې په پېژندل شویو فرهنګي ځایونو کې شاملېږي. د فرانکفورت د افق کرښه په ځانګړي ډول سوداګریزه مرکزي سیمه یې د اروپا له لوړو اسماني ودانیو څخه جوړ شوې، چې د مېنهاتان اصطلاح د رامنځته کولو لامل شوی. دا ښار همدارنګه د بېلابېلو شنو سمیو او پارکونو لکه مرکزي والانلاګن، سیټي فورېسټ/ ښاري ځنګل، دوه اصلي ژوبڼونو (پالمنګارتن او د پوهنتون نباتي باغ) او د فرانکفورت ژوبڼ له لرلو سره مشخصېږي. د سپورت په ډګر کې دا ښار د  فوټبال د لوړې کچې کلپ اینترکت فرانکفورت، د لوون فرانکفورت په نوم د یخ  پر سر د هاکي ټيم، د فرانکفورت د سکای لاینرس په نوم د بسکیتبال کلپ، د فرانکفورت ماراتون (د ځغاستې سیالۍ) او د المان د ایرون من (یوډول سپورتي سیالي چې د منډې، لامبو او بایسکل ځغلونې درې برخې لري، ژباړن) غونډو د ترسره کولو د ځای لپاره پېژندل شوی. دا ښار همدارنګه په ۱۹۷۴ او ۲۰۰۶ کلونو کې د فوټبال د نړیوال جام سیالیو کوربه و.
تمایزات/ بېلوونکې نښې
فرانکفورت د اروپا په لویه وچه کې تر ټولو لوی مالي مرکز دی. چې د اروپا مرکزي بانک، دویچه بونډېس بانک، د فرانکفورت د ونډو بازارونه او څو لوی سوداګریز بانکونه په کې موقعیت لري.
د فرانکفورت د ونډو بازازونه د بازار د ارزښت له پلوه د نړۍ د ونډو د بازارونو له ترټولو لویو بازارونو څخه دي او د المان د مالي چارو د دوران ۹۰ سلنه برخه یې ځانته ځانګړې کړې ده.
په ۲۰۱۰ کال کې د جرمني د لویو بانکونو لکه د دویچه بانک، ډي‌زیډ بانک، KfW  او کمرزبانک په ګډون د ۶۳ ملي او ۱۵۲ نړیوالو بانکونو او همدارنګه د ۴۱ نړیوالو بانکونو څانګو خپل دفترونه په فرانکفورت کې ثبت کړي وو.
فرانکفورت د نړیوال کېدلو او ښارونو نړیوالې څېړنیزې شبکې (GaWC) د ۲۰۱۲ کال په شته نوم‌لړ کې د نړیوال ښار (د الفا نړيوال ښار) په توګه په پام کې نيول کېږي. دا ښار په ۲۰۱۱ کال کې د نړيوال ځواک د ښاري شاخص له‌خوا د نړۍ د ښارونو تر منځ په ۱۰مه درجه کې او په ۲۰۱۲ کال کې د سیالۍ منلو د شاخص له‌خوا په ۱۱مه درجه کې راغی. په ۲۰۱۳ کال کې د مالي مرکزونو د پراختيا نړيوال شاخص له‌خوا د مالي مرکزونو تر منځ په ۸مه درجه کې او د نړيوالو مالي مرکزونو د شاخص له‌خوا په ۹مه درجه کې راغی.
په المان او اروپا کې د فرانکفورت مرکزي موقعیت یاد ښار د هوايي، رېلي او جاده‌يي ترانسپورت په اصلي قطب بدل کړی دی. د فرانکفورت هوايي ډګر د مسافرو د ګڼې‌ګوڼې له پلوه یو له ترټولو بوختو هوايي ډګرونو څخه دی او د لوفت‌هانزا په نوم د الماني هوايي شرکت اصلي مرکز دی. د فرانکفورت مرکزي تم‌ځای د رېل پټلۍ له تر ټولو لویو تم‌ځایونو او ګڼې‌ګوڼې لرونکو تړټکو څخه دی چې د دویچه بان په نوم د المان د ملي شرکت له‌خوا اداره کېږي چې په ورځ کې ۳۴۲ اورګاډي د کورنیو او اروپايي سفرونو په موخه ترې سفر کوي. فرانکفورتر کروز او هوايي ډګر ته څېرمه د اوتوبان د راکړې ورکړې مرکز  په اروپا اتحاديه کې خورا ډېر کارول کېږي او په ورځني ډول ۳۲۰۰۰۰ موټر/ګاډي ورڅخه تېرېږي. د مرسر په نوم د انساني سرچينو د مشورې شرکت د ژوند د کیفیت په‌خپله کلنۍ ارزونه کې  په ۲۰۱۱ کال فرانکفورت د ټولې نړۍ په ښارونو کې د ۷مې درجې ښار په توګه درجه‌بندي کړ. د ايکانومېست اونیزې د ژوند د لګښتونو د يوې ارزونې پر بنسټ فرانکفورت د المان تر ټولو ګران‌بیه او د نړۍ په کچه لسم ګران‌بیه ښار دی.
اورېدل
اورېدل د پنځو حواسو څخه یو دی . د غږ د پېژندلو وړتیا د یو ارګان لکه غوږ لخوا د کمپنونو کشف کولو له لارې ترسره کیږي. د اورېدلو نشتوالي ته کوڼ والی ویل کیږي.
په انسانانو او نورو شمزۍ لرونکو کې، اوریدل د اوریدونکي سیسټم لخوا ترسره کیږي. وایبریشنونه د غوږ پواسطه کشف کیږي او دماغ ته د عصبي فایبرونو لخوا لیږدول کیږي. د لمس حس په څېر، د اورېدلو حس هم د ژوندیزم څخه بهر د مالیکولونو حرکت ته اړتیا لري. د اوریدلو حد تعریف: د فریکونسۍ لپاره لږترلږه د اوریدلو وړ غږ شدت ته د اوریدلو حد غږ شدت ویل کیږي. د غږ د حس د نسبي کچې تعریف: د غږ د شدت تناسب د غږ د اوریدلو حد کې د غږ شدت نسبت ته د هغه غږ د احساس کچه یا نسبي شدت ویل کیږي. یادونه: د محاسبې د اسانتیا لپاره، د دې لوګاریتمیک ارزښت په پام کې نیول شوی.
پايڅوړ
وېشنيزه:پنځه ګوني حسونه وېشنيزه:اورېدلو حس وېشنيزه:اورېدل وېشنيزه:بويولو حس
حس
حس (انګليسي:Sense) ، د درک لپاره د یو ارګانیزم فزیولوژیکي ظرفیت. د احساساتو مطالعه په مختلفو ساینسي برخو کې شامله ده، لکه نیورولوژي ، ادراکي ارواپوهنه، ادراکي ساینس، یا د ادراک فلسفه ، مګر بیولوژیکي اړخ یې په حسي سیسټم کې تعریف شوی. حواس د انسان د بقا لپاره اړین دي او موږ ته دا توان راکوي چې د محرکاتو شتون درک کړو او د چاپیریال بدلونونو په ځواب کې د بدن شرایطو په دوامداره توګه تنظیم کولو سره د بدن نظم او همغږي وساتو.
د هغه دودیز تعریف له مخې چې ريښه يې په ارسطو پورې تړلې ده، په انسان کې پنځه حواس شته: لیدل ، اورېدل ، بويول ، څکل او لمس کول چې پنځه حواس بلل کیږي. مګر د عصري تعریفونو له مخې، په انسانانو کې نور حواس شتون لري، لکه د پروپوزل ، د توازن حس، د درد حس ، د وخت حس، د تودوخې او سړوخې حس ، او د لوري يا ادراک حس ضعیف احساس (که څه هم دا احساس په حیواناتو لکه مرغیو کې پیاوړی دی. یا حشرات د انسانانو په پرتله) دا د مقناطیسي ساحې د پوهیدو پراساس دي. د بوی حس د حواسو یوه بله بیلګه ده چې د نورو حیواناتو په پرتله په انسانانو کې ضعیف ګڼل کیږي). سربیره پردې، ځینې د داخلي محرکاتو مفهوم تعریفوي، لکه لوږه یا تنده، په دماغ کې په وینه کې د کاربن ډای اکسایډ په کچه کې بدلون، یا د کیمیاوي سینسرونو د محرک احساس د نورو ډولونو حسونو په څیر.
د حواسو طبقه بندي
حسونه عموما په دوه ډلو ویشل شوي دي: خارجي حواس او داخلي حواس. په بهرنۍ مفکوره کې د فزیکي موقعیت، حرکت، او د بدن وضعیت احساس شامل دی. د لید حس، اوریدل، خوند، بوی، لمس، د توازن احساس، او د تودوخې احساس د حواس د دې ګروپ څخه دي. [//en.wikipedia.org/wiki/Sense#Other_internal_senses داخلي حواس] هغه څه دي چې د داخلي ارګانونو د محرکاتو څخه رامینځته کیږي، لکه لوږه چې بدن ته انرژي چمتو کوي، د سږو فعالیت او تنفس کنټرولولو لپاره [//en.wikipedia.org/wiki/Pulmonary_stretch_receptors د سږو د سینسر هڅول] ، او د عضلاتو فشار، لکه د کولمو د عضلاتو غځول ترڅو ګاز خارج کړي. د کولمو درد لامل کیږي..
برسېره پردې، د حواسو نورې ډلې شتون لري چې د بدن د حسي ارګانونو لخوا نه لیدل کیږي. د وخت ادراک د دې حواس یوه بیلګه ده. [//en.wikipedia.org/wiki/Sense_of_agency د عمل / عکس العمل یا احتمالي احساس احساس] (په ارواپوهنه کې، د بیلګې په توګه د عمل پیل، اجرا کول، او د عمل رضاکارانه کنټرول) د دې حواس یوه بله بیلګه ده چې زیانمن شوي، د بیلګې په توګه، د شیزوفرینیا ناروغانو کې. د پېژندنې حس د دې حواسو بله بېلګه ده. د تعریف له مخې [//en.wikipedia.org/wiki/Recognition_memory ، تشخیصی حافظه] له دوو مهمو برخو څخه جوړه ده: پیژندنه او یادښت. ځینې وختونه د پیژني قوي احساس د یادولو (یاد) بیرته ترلاسه کولو پرته پیښیږي ، لکه د هیلوسینیشن یا ډیجا وو په وخت کې.
سرچینې
وېشنيزه:پنځه ګوني حسونه وېشنيزه:اورېدلو حس وېشنيزه:ليد وېشنيزه:ليدلو حس وېشنيزه:لمس کولو وېشنيزه:بويولو حس
کراکل پاکستان
{| class="js-no-interprojets" style="border-collapse:collapse;width:100%;margin:1em; padding-right:6px;font-size:100%;font-weight:bold;font-family:Bahij Nazanin; background:none;" {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" style="float; margin:.7em" align="left" کاراکل پاکستان يا قراقل پاقستان (Karakal Pak: Каракалпакстан Республики; ازبک: Коракалпогистон Республики) د ازبکستان يو خپلواکه جمهوريت دی. دا د ازبکستان ټوله شمال لوېدیځه برخه پوښي.
حوالې
وېشنيزه:مخونه د ګراف سره وېشنيزه:ازبک سیاستوال وېشنيزه:ازبک وېشنيزه:ازبکي ژبه وېشنيزه:ازبکي سياستوال وېشنيزه:ازبکستان ښارونه وېشنيزه:ازبکستان
د لویدیځ جاپان د اورګاډي شرکت
د لویدیځ جاپان اورګاډي شرکت د اورګاډي شرکت دی چې د جاپان په لویدیځ کې موقعیت لري.
عمومي کتنه
د جاپان د حکومت ملکیت و، مګر دا ویشل شوی او خصوصي شوی.د دې خصوصي کولو راهیسې، دې ډیری ریل ګاډي تولید کړي.
عابد شېرعلي
چوهدري عابد شيرعلي ; 21 نومبر 1971 زیږیدلی) یو پاکستانی سیاستوال دی او د سیاحت لپاره د دولت اوسنی وزیر عابد شیر علي د اګست په 2017 کې د وزارت دنده په غاړه واخیسته.
تر دې وړاندې نوموړی له ۲۰۱۳ تر ۲۰۱۷ پورې د اوبو او برېښنا وزیر و. عابد له ۲۰۰۲ کال راهیسې د پاکستان د ملي اسمبلۍ غړی دی.
لومړنی ژوند
عابد شېرعلي د ۱۹۷۱ کال د نومبر په ۲۱ نېټه زېږېدلی دی.
سیاسي دوره
علي په ۲۰۰۲ کال کې د پاکستان په عامو انتخاباتو کې د مسلم ليګ (ن) په ټکټ د قومي اسمبلۍ غړی وټاکل شو، چې په حلقه اين اے-۸۴ کې و.
محمد ابان
محمد ابان ولد محمد بلال صافي ولد ګل باچا خان ولد سعيد خان ولد امين خان چي د صفر په ۲۶ نيټه چي د اکتوبر د دوهمي نيټې سره سمون خوري د یکشنبې په شپه د کراچۍ  په ښار کي زيږيدلی دی.
عابد شېرعلي
سیاسي دوره
علي د 2008 کال د پاکستان په عامو انتخاباتو کې د مسلم ليګ (ن) په ټکټ د قامي اسمبلۍ غړې په حلقه اين اے 84 کې وټاکل شو.
علي د ۲۰۱۳ کال د پاکستان په عامو انتخاباتو کې د مسلم لیګ نون په ټکټ د قومي اسمبلۍ غړی وټاکل شو چې په حلقه این اے ۸۴ کې وو.
د ۲۰۱۳ کال په جولای کې د اوبو او برېښنا وزارت ته وسپارل شو. په ۲۰۱۷ کال کې د لومړي وزیر نواز شریف له استعفا وروسته کابینه منحل شوه.
د 2017 په اګست کې، د عباسي وزارت تاسیس نافذ شو. په کوم کې چې عابد شېرعلي د انرژۍ د چارو د وزير په توګه وټاکل شو، دا وزارت په 2017 کې جوړ شو.
شخصي ژوند
عابد شېرعلي د ۱۹۷۱ کال د نومبر په ۲۱ نېټه زېږېدلی دی.
عابد شېرعلي د چوهدري شېرعلي زوی، د فيصل اباد د پخواني ښاروال او د پاکستان مسلم ليګ نواز شريف د يو مهم مشر، چې د کلثوم نواز شريف نږدې خپلوان و.
جهاد
د جهاد ډولونه:
۱. جهاد باالسیف: د تورې(وسلواله مبارزه) په وسیله جهاد ته وایي. دې ډول جهاد ته په قرآن کریم کې قتال هم ویل شوي دي دا جهاد د دین د دښمنانو کفارو خلاف وي.
عابد شېرعلي
شخصي ژوند
نواز شریف د عابد شیرعلي وراره دی.
جهاد
د جهاد ډولونه:
۲. جهاد بالنفس: د خپل سر په بیه جهاد ته ویل کېږي جهاد باالسیف او جهاد باالنفس کابو یو ډول جهاد دی
عابد شېرعلي
حوالې
وېشنيزه:1971 زېږېدنې وېشنيزه:Pages with unreviewed translations
وړي خبري ستري پايلي
- ما یو سړی پېژنده، داسې کم‌رنگه چای به يې څښه، د جوش اوبو او چای فرق يې نه‌کېده، غوړي او مالگه خو يې بېخي نه‌خوړله، چې علت مې يې وپوښت، وايې شین چای، غوړي او مالگه زړه وژني، خو ومې لیده، چې په ۳۰ کالنۍ کې د زړه د حملې له‌کبله وفات شو!
جهاد
د جهاد ډولونه:
۳. جهاد بالمال: د مال او شتمنۍ په مرسته جهاد ته وایي. د دین د کار مالي مرسته کول جهاد بالمال کې شمېرل کېږي
وړي خبري ستري پايلي
- څو کاله وړاندې د امریکا له یو زندانه بندي وتښتېد، د اوسپنۍ پټلۍ ته نږدې یو لوی فلاینکوچ موټر ته وخوت، خو څو ساعته وروسته متوجه شو، چې موټر د سورلۍ نه، بلکې د یخچالي شیانو وو او دروازې يې هم په اتومات ډول له بېرون خلاصېدې، کله يې چې ساه بندېدو ته نږدې شوه، د یو کاغذ په ټوټه يې ولیکل: دا زما د بدو کړنو پایله ده، چې زه باید منجمد او مړ شم...
جهاد
د جهاد ډولونه:
۴. جهاد بالقلم: د قلم په مرسته جهاد د حق خبرې خپرولو ته ویل کېږي.
وړي خبري ستري پايلي
- ژوند راوښودل، چې هېڅ‌کله پر غم ډېر فکر او تمرکز مه‌کوئ، غم غم زېږوي او خوښي بیا خوښي زېږوي. که په کور کې د غم او سختیو په نیت پیسې وسپموئ، ډاډه اوسئ، چې غم او سخته به درپېښه شي او سپما شوې پیسې به مو پرې ولگېږي، هڅه باید وشي، چې پيسې مو د خوشالۍ لکه واده، موټر اخیستو، کور اخیستو، نوی څيز اخیستلو...او نورو په نیت سپما شي.
- جاپانیان یو ډېر ښه متل لري، وايي: که په لوړ اواز خبرې وکړي، نو یوازې چیغې دې اورېدل کېږي، خو که په ټيټ اواز وغږېږئ، نو خبره دې اورېدل کېږي. د خبرو د اواز لوړېدو پر ځای مو کلمات او قوت یې لوړ کړئ؛ باران د گلونو د غوړېدا سبب گرځي، تالنده او برښنا نه!
سرچينې== ====== عبدالوافي نايبزی
د ختیځې افریقا عملیات (دوه‌یمه نړیواله جګړه)
د ختیځې افریقا عملیات (چې د حبشې عملیاتو په توګه هم پېژندل کېږي) په ختیځې افریقا کې د دوه‌یمې نړیوالې جګړې پر مهال د دوه‌یمې نړیوالې جګړې متفقینو له‌خوا، په تېره بیا د بریتانیا ټولواکمنۍ له‌لورې د ایټالیا او په ختیځې افریقا کې د ایټالیا مستعمرو پر وړاندې د ۱۹۴۰ز کال د جون د ۱۹۴۱ز کال تر نومبر پورې ترسره شول. د بریتانیا منځني ختیځ قرارګاه د بریتانیا، سویلي افریقا، بریتانوي هند، د یوګاندا قیمومیت، کېنیا، سومالي‌لنډ، لوېدیځې افریقا، شمالي او سویلي رودسیا، سوډان او نیاسالنډ له وسله‌والو ډلو سره په عملیاتو کې ګډون وکړ. د متفقینو د بلجیمي کانګو، د حبشې ټولواکمنۍ Arbegnoch مقاومتي ځواکونو او ازادې فرانسې یوې کوچنۍ برخې Force Publique دغه عملیاتو سره یوځای شول.
«Comando Forze Armate dell'Africa Orientale Italiana» (د ایټالیایي ختیځې افریقا وسله‌والو ځواکونو قرارګاه) له ایټالیایي ختیځې افریقا څخه دفاع وکړه، چې په یادې قرارګاه کې د Regio Esercito (سلطنتي پوځ)، Regia Aeronautica (سلطنتي هوایي پوځ) او Regia Marina (سلطنتي سمندري ځواکونه) ټولي شامل وو. د ایټالیا ځواکونو د Regio Corpo Truppe Coloniali (د استعماري ځواکونو سلطنتي لښکر) کابو ۲۵۰،۰۰۰ سرتېري درلودل چې مشري یې ایټالیایي افسرانو او صاحب‌منصانو کوله. پر سویز کانال باندې د بریتانیا کنټرول ترلاسه کولو سره سم، دښمنۍ پیل شوې او د ایټالیا ځواکونو ته اکمالات او مرستندویه ځواکونه ونه‌رسېدل.
د ۱۹۴۰ز کال د جون پر ۱۳، د کېنیا په وجیر کې د RAF پر هډه باندې د ایټالیا له‌خوا هوایي برید ترسره شو او تر هغو چې په ۱۹۴۰ او د ۱۹۴۱ز کال په لومړیو کې ایټالیایي ځواکونه د سومالي‌لنډ، اریتریا او حبشې له‌لارې، له کېنیا او سوډان څخه پر شا وتمبول شول، هوایي جګړې دوام وکړ. په سیمه کې د ایټالیا ځواکونو پاتې شوي سرتېري، د ۱۹۴۱ز کال په نومبر کې د ګوندر جګړې وروسته تسلیم شول، خو ځینیو کوچنیو ډلو یې د بریتانیا پر وړاندې په حبشه کې چریکي جګړو ته دوام ورکړ؛ د ۱۹۴۳ز کال په سپټمبر کې د کاسیبیلې اوربند لاسلیک شو او په‌دې سره د ایټالیا او متفقینو ترمنځ جګړه پای ته ورسېده. د ختیځې افریقا عملیات، په جګړه کې د متفقینو لومړۍ ستراتیژیکه بریا وه؛ ډېر لږشمېر ایټالیایي ځوکوانه له سیمې وتښتېدل ترڅو په نورو عملیاتو کې ګډون وکړي او د ایټالیا په ماتې سره د «سره سمندرګي» له‌لارې مصر ته د اکمالاتو په لېږد خورا اسانتیا راغله. د مشترک‌المنافعو ځواکونو ډېرشمېر سرتېرې شمالي افریقا ته سوق شول ترڅو د لوېدیځې صحرا په عملیاتو کې ونډه واخلي.
ایټالیایي ختیځه افریقا
د ۱۹۳۶ز کال د مې پر ۹، د ایټالیا دیکتاتور «بېنیتو موسولیني» د ایټالیایي ختیځې افریقا (Africa Orientale Italiana یا AOI) د تاسیسولو اعلان وکړ؛ ایټالیایي ختیځه افریقا له (وروسته له ایټالیا-حبشې دوه‌یمې جګړې) حبشې او د ایټالیایي اریتریا او ایټالیایي سومالي‌لنډ له مستعمرو څخه رامنځ‌ته شوې وه. د ۱۹۴۰ز کال د جون پر ۱۰، موسولیني د بریتانیا او فرانسې پر وړاندې د جګړې اعلان وکړ، چې په لیبیا کې ایټالیا نظامي ځواکونه د مصر لپاره او په AOI کې د بریتانیا او فرانسې د ختیځې افریقا مستعمرو لپاره ګواښ ؤ. ایټالیا جګړه پالله، د متفقینو پر سوداګریزو کښتیو باندې یې د مدیترانې سمندرګي لاره وتړله د ختیځې افریقا د سواحلو، عدن خلیج، سره سمندرګي او سویز کانال په اوږدو کې یې د بریتانیا سمندري کرښو ته ګواښ پېښ کړ (د مصر شاهي نظام د دوه‌یمې نړیوالۍ جګړې په اوږدوه کې بې‌پلوه پاتې شو، خو په ۱۹۳۶ز کال کې د انګلیس او مصر د معاهدې شرایطو بریتانیا ته زمینه برابره کړه ترڅو مصر او بریتانوي-مصري سوډان اشغال کړي). مصر، د سویز کانال، فرانسوي سومالي‌لنډ او بریتانوي سومالي‌لنډ هم د برید پر وړاندې زیانمنېدونکي وو، خو د ایټالیا لوی درستیز جګړه وروسته له ۱۹۴۲ز کال څخه پلان کړې وه؛ د ۱۹۴۰ز کال په دوبي کې ایټالیا د یوې اوږدمهالې جګړې یا د افریقا پراخو سیمو د نیواک لپاره په هېڅ ډول چمتو نه‌وه.
Regio Esercito (سلطنتي پوځ)
د ۱۹۳۷ز کال په نومبر کې، د اوستا امیر «امېدیو»، د AOI نایب‌السلطنه او صوبه‌دار په توګه وټاکل شو، چې مرکزي اداره یې د حبشې په پلازمېنه «آدیس آبابا» کې وه. د ایټالیایي ختیځې افریقا وسله‌والو پوځونو د قرارګاه لوی درستیز او د هوایي ځواکونو جنرال په توګه، اوستا، د ۱۹۴۰ز کال د جون پر ۱، په پلازمېنه او نورو سیمو کې کابو ۲۹۰،۴۷۶ جنګیالي درلودل (چې په هغو کې د سمندري او هوایي ځواکونو پرسونل هم شامل ؤ). د جلب او جذب له‌لارې، د اګوسټ پر ۱، د سرتېرو شمېر ۳۷۱،۰۵۳ تنو ته ورسېده. د جون پر ۱۰، د ایټالیا پوځ په درېیو قول‌اردوګانو او یوې فرقې کې تنظیم شو:
کله چې ایټالیا جګړې ته دننه شوه، له ختیځې افریقا مېشتو آلمانیانو او لالهاندو آلماني ماڼوګانو یوه ۱۰۰ کسیزه کمپنۍ جوړه شوه. په ختیځې افریقا کې د ایټالیا ځواکونه په ۳،۳۱۳ درنو ماشیندارو، ۵،۳۱۳ ماشیندارو، ۲۴ M11/39 متوسطو ټانکونو، ۳۹ L3/35 ټانکېتونو، ۱۲۶ زغره‌والو موټرو او ۸۲۸ میلو وسلو، ۲۴ میلو 20mm ضدهوایي توپونو، ۷۱ میلو 81mm هاوانونو او ۶۷۲،۸۰۰ ټوپکو مجهز وو. ایټا د اکمالاتو یا مرستندویو ځواکونو لپاره خورا لږ وخت درلود، چې په کلکه له کمښتونو سره مخ‌ شول، په ځانګړې توګه د مهماتو کمښت. په ځینو مواردو کې، د هند په سمندر کې د آلماني سوداګرو بریدګرو له‌لورې نیول شوې سوداګریزې کښتۍ به سومالي ته راوړل کېدې خو مالونه به یې تل د ایټالیا د جګړې لپاره ګټور نه‌وو. د ۱۹۴۰ز کال د نومبر پر ۲۲، د یوګوسلاویا بخار بېړۍ «Durmitor» د آلمان مرستندویې جنګي بېړۍ «Atlantis» له‌خوا ونیول شوه چې له وارشیخ څخه یې مالګه بار کړې وه او په سلګونو بندیان یې لېږدول.
Regia Aeronautica (سلطنتي هوایي پوځ)
د سلطنتي هوایي پوځ «Comando Aeronautica Africa Orientale Italiana یا CAAOI» نظامي هډه په آدیس آبابا کې وه او په ځمکنیو جبهو کې یې درې قرارګاه‌ګانې درلودې:
د وېکټوریا صلیب
د نوموړو عملیاتو په ترڅ کې د وېکټوریا صلیب جایزې ګټونکو نوملړ په لاندې ډول دی:
یعقوبي
احمدبن ابی یعقوب بن جعفر داسلامي نړۍ په تاریخ کي دنهمي زیږدیزي پېړۍ نوموتی تاریخ پوه وو چي په عباسي خلافت کي یې ژوند تېرکړی دی.
دیعقوبي ژوند
دیعقوبي دپیدایښت نيټه په دقیقه توګه نه ده معلومه البته دومره څرګنده ده چي نوموړي په دریمه هجري پېړۍ کي ژوندکړی دی اودژوندانه پړاوونه یې اکثره په مصر، بغداد او ارمینیا کي تېرسوي دي. دیعقوبي پلار دتاریخونوپه حواله په عباسي دربار کي دنده درلوده چي وروسته دغه دنده یعقوبي ته پاته سول خوداهم نه ده څرګنده چي یعقوبي په کومه نېټه عباسي دربارته لاره پیداکړه. دپيدایښت ترڅنګ دیعقوبي دمذهب په اړه هم اختلافات شتون لري چي پردې بنسټ ځینو تاریخ پوهانو نوموړی شیعه اوځینو هم سني مسلمان معرفي کړی دی.
دیعقوبي پوهه او علمي آثار (کتابونه)
یعقوبی په دریمه هجري پیړۍ کي دمسلمانانو له سترو جغرافیه پوهانو اوتاریخ پوهانو څخه ګڼل کېدي اودخپل ژوند په دوران کي یې په دې اړه څوکتابونه هم تالیف کړي دي چي نومونه یې په لاندي ډول دي :
۱البلدان ۲مشاکلة الناس لازمانهم ۳التاریخ ۴المسالک والممالک ۵فتح افریقیه واخبارها ۶اخبارالطاهرین ۷اخبارالامم السالفه ۸اخبار بلادالروم
الکساندر سولزنيتسن
اليکساندر ایساویچ سولژنيتسن (۱۱ دیسمبر ۱۹۱۸ – ۳ اګسټ ۲۰۰۸) یو روسی ناول لیکونکی و. د شوروي یو له مشهورو مخالفانو څخه و، سولژنیستن پر کمونیزم ښکاره نيوکې کولې او په شوروي اتحاد کې يې د سیاسي ځپلو په اړوند نړیوال پوهاوي په راپورته کولو کې مرسته کړې، په ځانګړي ډول د ګولاګ سيستم په اړه.
سولژنیتسن په داسې یوه کورنۍ کې زیږیدلی و چې په ۱۹۲۰ز لسیزه کې يې د شوروي د مذهب ضد هڅو څخه سرغړونه کړې وه او د روسيې ارتودوکس کلیسا سپیڅلي غړې پاتې شوې وه. سولژنيتسن په ځوانۍ کې په مسيحيت باور له لاسه ورکړ او ملحد وګرځېد او مارکیسټ-لینینیزم يې ومانه. د دويمې نړیوالې جګړې پر مهال، کله چې یې د کپتان په توګه په سور پوځ کې خدمت کاوه، سولژنیتسن د «SMERSH » (يو سازمان و) له خوا بندي او په «ګولاګ» کې د اته کاله بند په سزا محکوم شو او وروسته په یو شخصی لیک کې په شوروي مشر جوسیف سټالین د انتقاد کولو سره د جلاوطنۍ سره مخ شو. په زندان او کمپونو کې د هغه د تجربو په پايله کې، هغه سوکه سوکه هغه یو فلسفي مغزه ختيځ ارتودوکس مسيحي وګرځېد.
د «خروشچیف تاو» (هغه موده چې شوروي اتحاد کې فشارونه کم کړای شو) د پایلې په توګه، سولژنیتسن له زندانه خوشې او وبښل شو. هغه په شوروي اتحاد کې د زور زياتي او خپلو تجربو په اړه ناول لیکل پيل کړل. نوموړي خپل لومړی ناول چې د « One Day in the Life of Ivan Denisovich » په نوم و، په ۱۹۶۲ز کال کې د  شوروي مشر «نیکیټا خروشچیف»، په تايید سره خپور کړ، کوم چې د ستالن د ځپنو يو روايت و. د سولژنیتسن وورستی اثر چې په شوروي اتحاد کې به چاپ کیده، په ۱۹۶۳ز کال کې د «Matryona's Place» په نوم و. له واکه د خروشچیف له لرې کېدو وروسته، شوروي چارواکو هڅه وکړه چې  سولژنیتسن نه لیکلو ته وهڅوي. هغه په نورو ناولونو کار کولو او په نورو هېوادونو کې د هغوی خپرولو ته دوام ورکړ، په ۱۹۶۶ز کال کې يې «Cancer Ward »، په ۱۹۶۸ز کال کې يې «In the First Circle»، په ۱۹۷۱ز کال کې يې «August 1914»، او په ۱۹۷۳ز کال کې يې «The Gulag Archipelago» خپاره کړل، د کوم د خپرېدو له امله چې شوروي چارواکي غوصه شول. په ۱۹۷۴ز کې سولژنیتسن د شوروي تابعیت له لاسه ورکړ او لوېدیځ المان ته ولاړ. په ۱۹۷۶ز کې، هغه د خپلې کورنۍ سره متحده ایالاتو ته ولاړ، چیرته چې هغه لیکلو ته دوام ورکړ. په ۱۹۹۰ز کې، په لنډ وخت کې د شوروي اتحاد له منحل کېدو مخکې، هغه خپل تابعیت بیا لاسته راوړ او څلور کاله وروسته هغه روسیې ته ستون شو، چیرته چې هغه په ۲۰۰۸ز کې تر مړينې پاتې شو.
په ۱۹۷۰ز کال کې نوموړي ته د ادبياتو نوبل جايزه ورکړل شوه «د هغه اخلاقي ځاک له امله چې په مرسته يې د روسي ادبياتو اړين دودونه تعقيبول» او د « Gulag Archipelago» په نوم د هغه اثر ډېر اغېزناک و چې «د شوروي دولت په وړاندې له يوې ننګونې سره برابر و» او لسګونه ميلیونه نسخې يې وپلورل شوې.
د ژوند لومړي کلونه
سولژنیتسن په کیزلواسک (او س د روسیې په سټاوروپول کې) کې زیږیدلی وو. د هغه پلار، «ایساکي سیمینوویچ سولژنیتسن» روسي و او د هغه مور، ټایسیا زخروانا (اصلي نوم يې، شيبرباک)،  اوکرایني توکمه وه. مورني نيکه يې له عادي څخه پيل وکړ، څو د ځمکې يو شتمن مالک وګرځېد چې د قفقاز په شمالي څنډه د «کوباني» په سیمه کې يې زياتې شتمنۍ تر لاسه کړې او د لومړۍ نړیوالې جګړې پر مهال،  «ټايسيا» د زده کړې لپاره مسکو ته تللې وه. نوموړې له «ایساکي» سره ولیدل او له هغه سره يې واده وکړ، هغه «کوساک» توکمه او د روسي سترواکۍ په پوځ کې د قفقاز اوسېدونکی یو ځوان افسر و. د هغه د مور او پلار کورنی شالید د « August 1914» په لومړيو څپرکو او وروسته بيا د « Red Wheel » په نوم ناولونو کې روښانه بيان شوی دی.
په ۱۹۱۸ز کال کې، «تایسیا» په «الیکسانډر» حامله شوه. د جون د مياشتې په پنځلسمه نېټه، له هغې وروسته چې د وموړې حامله توب تاييد شو، «ایساکي» د ښکار په یوه پېښه کې ووژل شو. الیکسانډر د هغه د کونډې مور او د هغه د ترور له خوا لوی شو. د هغه د ژوند لومړي کلونه د روسیې د کورنۍ جګړې پر مهال تېر شول. په ۱۹۳۰ز کال کې د کورنۍ ملکیت په اشتراکي کروندځای بدل شو. وروسته، سولژنیتسن وویل چې د هغه مور د پايښت لپاره وجنګیده او دا چې هغوی باید د سترواکۍ په فوځ کې د هغه د پلار شالید یو راز وساتي. لوستې مور يې د هغه ادبي او ساينسي زده کړو ته وهڅاوه او نوموړی يې په روسي ارتودوکس عقيده راستر کړو؛ نوموړې په ​​۱۹۴۴ز کال کې مړه شوه او هېڅکله يې دويم واده ونه کړ.
دویمه نړيواله جګړه
د جګړې پر مهال، سولژنیتسن په سور فوځ کې د غږ په اندازه د دوښمن د سرتېرو د معلومولو د قوماندان په توګه خدمت کاوه، هغه په لومړۍ لیکه کې په لویو کارونو کې ښکیل و او دوه ځلې نښانونه ورکړل شول. هغه د ۱۹۴۴ز کال د جولای په اتمه نیټه د دوه الماني توپخانې د مجموعو د خبر ورکولو او په هغوی د ځوابي بريد د برابورو له امله د سره ستوري نښان ورکړل شو چې په پايله کې يې هغه توپخانې ويجاړې کړې.
د « Love the Revolution!» په ګډ،ن د هغه د ژوند په وروستيو کې يو لړ ليکنې خپرې شوې، په کومو کې چې د هغه د جګړې د وخت تجربې تاريخ ليکنې شوې وې او د شوروي دولت د اخلاقي بنسټونو په اړه يې شکرونو ته وده ورکړه.
په داسې حال کې چې په ختیځه پروشیا کې یې د توپچي افسر په توګه دنده ترسره کوله، سولژنیتسن د شوروي فوځ د غړيو له خوا د سيمه ييزو المانيانو په وړاندې د جرمونو شاهد و. د ظلمونو په اړه، سولژنیتسن لیکلي: "تاسو ښه پوهیږئ چې موږ المان ته راغلي یو، څو خپل غچ واخلو"، د هغو نازي ظلمونو چې په شوروي اتحاد کې ترسره شوي دي. له غیر جنګي او بوډاګان څخه د دوی کم مال ولوټل شو او په ښځو او انجونو ډله ایز جنسي تیری وشول. څو کاله وروسته، د جبري کار په کمپ کې، هغه په ختیځه پروشیا کې د یوې داسې ښځې په اړه د " Prussian Nights" په نوم د يو شعر يادونه وکړه چې تر مرګه د جنسي تيري ښکار ګرځېدلې وه. په دې شعر کې، کوم کې چې پر يوه پولنډۍ ښځې د جنسي تېرې پېښه ياده شوې ده، په چا چې سور پوځ سرتېرو په تېروتنې سره د المانۍ ګومان کړی و، د دې پېښې په اړه د لومړي روايت کوونکي کس په توګه کنايتاً تبصره کوي او د «اليا ايرنبرګ» په څېر دولتي شوروي ليکوالانو لور ته اشاره کوي.
په «The Gulag Archipelago» کې، سولژنیتسن لیکلي، "داسې هیڅ څه نه شته چې په موږ کې د ټولشمولوالي له بيدارولو سره مرسته وکړي، څومره چې د يو چا د خپلو سرغړونو، غلطیو، تېروتنو په اړه ټینګار کوونکي افکاشر وي. د ډیرو کلونو په اوږدو کې د ورته فکر کولو ستونزمنو پړاونو څخه وروسته، کله چې هم ما زمونږ د لوړپوړو بیوراکراټانو، زمونږ د اعدام کوونکو ظلم، بې رحمۍ يادونه کړې ده، نو ماته زما د کمپتان د اوږدو تختې او د ختيځې پروشيا له لارې زما د عسکري مجموعې وړاندې تګ ياد شوي دي چې په اور کې رانغښتي وي او زه وايم: «يا موږ غوره وو؟».
عبد الرؤف غزنوي
حضرت مولانا مفتی عبد الرؤف غزنوي صيب حفظه الله تعالي د غزني اوسيدونکي او يو نامتو او مخور عالم دين دی چي وړه دوره يي په جامعه امنيه ډهلي کي ويلي ده او دوره حديث او تخصص يي په دار العلوم ديوبند کي کړي ده ، لس کاله د دار العلوم ديوبند د مرکزي جومات امام او استاد هم پاتي شوی دی ، او بيا يي په کراچۍ کي د شیخ زرولي خان رحمه الله تعالي په مدرسه احسن العلوم کي هم درسونه کړي دي ، حالا د جامعة العلوم الاسلامیة علامه محمد يوسف بنوري ټاون کراچۍ نائب شيخ الحديث دی په يو وخت د بخاري او ترمذي اول درس ورکوي او ورسره د تخصص في الفقه او د تخصص في الحديث په کلاس کي هم درس ورکوي ، نوموړی د ګول مسجد چي د کراچۍ يو غټ جومات دی چي په ډينفس کي موقعيت لري ، له ډيري مودي راهيسي هغلته امام او خطيب دی ،
قيس عبدالرشيد
د پښتنو په روایتونو کې قیس عبدالرشید عرف پټان مرکزي مقام لري. د دې لامل دا دی چې پښتانه ځان د ده اولاده ګڼي. تر نولسمې پېړۍ پورې افغان مورخينو ټينګار کاوه چې هغه يو رښتينی سړی دی، خو له هغه وروسته افغان رسمي مورخينو او برتانوي مورخينو د قيس د يوه افسانوي وجود په توګه بيانول پيل کړل. د ځینو روایتونو له مخې قیس عبدالرشید د رسول الله صلی الله علیه وسلم یو پښتون ملګری و. عبد الرشید لومړنی پښتون و چې مدینې ته راغی هلته یې له محمد صلی الله علیه وسلم سره وکتل، اسلام یې قبول کړ او پېغمبر صلی اللہ علیہ و اله وسلم ورته دعا وکړه (په ځینو روایتونو کې ورته د عصې د ورکولو یادونه هم شوې ده).
تاریخي شاه لید
د قيس (کش) د قومي دودونو اصلي سرچينه د نعمت الله هراتي نورزي د "مخزن افغاني"کتاب ده. په دې کتاب کې ورکړل شوي نسبونه په وروستیو اثارو لکه حیات افغاني کې نقل شوي دي. مګر دا د تاریخي سرچینې په توګه د اعتبار وړ نه دی. خو د هغو دودونو په باره کې چې په اوولسمه پېړۍ کې د افغانانو په منځ کې مشهور وو، د پام وړ دي. د دې رواياتو له مخې د افغانانو مشر پلار قيس عبدالرشيد وو. چا چې د حضرت خالد بن ولید په لاس اسلام قبول کړی او هغه د طالوت یا ساؤل له نسل څخه وو. وروسته بیا اضافه شوه او ادعا وشوه چې قیس د حضرت خالد له لور سره واده کړی و. له هغو څخه ساربان، باتان او د غور غشت پیدا شول او د دوی له اولادې څخه په پټان مشهور شول. د لوګر اورمړ افغانان کاش بلل کیږي. اورمړ بيا په وزيرو کې کاسي په نوم یادیږي. کوټې ته څېرمه د افغانانو يوه قبيله کاسي ده. او د تخت سلیمان نوم د قیس غر دی چرته چې شیراني پښتانه اوسیږي. د افغاني رواياتو له مخې، د قيس استوګنځاى په لوېديځ لوري کې د سليمان غره ته څېرمه پروت و. قیس غر د سلیمان غره یوه له لوړو څوکو څخه ده. بیلیوو وايي چې قیس ته د پښتنو په ژبه کې کوش ویل کیږي. د قیس اصلي تلفظ یقینا کوش دی چې د عربو په واسطه په قیس بدل شوی دی. په دې توګه د کاش، کاسي، کس، کاسي او کسا کلمې د کوش مختلف تلفظونه دي او یو اصل لري. د رامچندرا کشر زوی کوش یا کیس و، چې د ډیری سورجبنسي قبیلو میراثي مشر و او جیمز ټوډ کیشان ته د ورته کلمې تلفظ ورکوي. کیشان د وشنو اوتار دی او د کرشنا تلفظ لري. مطلب دا چې کیس، کوش، کیشن، کرشنا، کوشنا، کوشان او کنشکا یو شان اصل لري او که څه هم دا کلمې بېلابېل تلفظونه لري، خو یوه مانا لري. دا شاید رېښتیا وي او دا ټول تلفظونه د منځنۍ آسیا د آریایي قومونو له خوا د افرادو او قبیلو لپاره د نومونو په توګه کارول کیږي. کشان یا کوشان یا کوشان چې په خپل عروج کې له منځنۍ اسیا څخه ایران او له افغانستان څخه تر شمالي او مرکزي هند پورې غځېدلی و او وروسته افغانستان ته سقوط وکړ. د کیشان امپراتورۍ له لومړۍ پیړۍ څخه تر پنځمې پیړۍ پورې دوام وکړ. په دې توګه دغه امپراتورۍ تر پنځو سوو کلونو پورې په افغانستان کې پاتې شوه. دا یوه اوږده دوره ده، نو دې امپراطورۍ په ناڅاپه توګه په اوسیدونکو اغیزه وکړه او دوی یې طبیعي تړاو پیدا کړ او د هغې په حواله یې ځان ته کوش، کیس او کاسي ویل پیل کړل. په دې توګه، دا کلمه په خپلو روایتونو کې ساتل شوې. که څه هم دوی د هغه حقیقت هیر کړی و او د وخت په تیریدو سره یې د هغه په اړه جعلي کیسې جوړې کړې او هغه یې د خپل وارث په توګه وړاندې کړ. وروسته، کله چې نسب تالیف شو، د هغې اهمیت دوام درلود. له مسلمانېدو وروسته په قيس بدل شو او د صحابي رسول په توګه وړاندې شو.
مرګ
ویل کیږي چې کله عبدالرشید پوه شو چې د هغه مړینه نږدې ده، نو له خپلو زامنو څخه یې وغوښتل چې هغه د غور له سیمې څخه د سلیمان غره ته بوځي (اوس د پاکستان په اصفهال درازنده کې دی) او هلته یې ښخ کړي. دا غر په افغانستان کې دیره اسماعیل خان ته څېرمه د درازند په سیمه کې موقعیت لري. او هلته ښخ شو. نن سبا د پښتنو د قومونو په اړه اکثره ویل کیږي چې اکثره قومونه د دوی اولادونه دي. له همدې امله د سليمان غر د قيس غر يا د قيس غر هم بلل کېږي.
حوالې
وېشنيزه:يهوديت څخه اسلام قبول کوونکي وېشنيزه:پښتانه ټبرونه وېشنيزه:پښتانه
مارکس وروڼه (مارکس برادرز)
مارکس وروڼه (په انګلیسي:  Marx Brothers) یوه امریکایي کومېډین تمثیل کوونکې کورنۍ وه چې، د ۱۹۰۵ز او ۱۹۴۹ز کلونو ترمنځ په وېډویل (یو ډول ننداره او تمثیل دی چې ډول-ډول سندرې، نڅاوې او اکټونه لري)، براډوې (سینمایي نندارې یا نمایشات دي چې د نیویارک ښار په منهاتن کې د براډوې سړک تر څنګ او د لینکون سنټر په سینمایي سیمه کې په ۴۱ سینماوو کې چې هره یوه یې ۵۰۰ څوکۍ لري نندارې ته وړاندې کېږي) او خوځنده انځوروڼو (ّmotion pictures) کې بریالۍ وه. د مارکس وروڼو له ۱۳ هنري فلمونو یې ۵ هغه د امریکایي فلمونو موسسې (AFI) لخوا په ۱۰۰ غوره کومیډي فلمونو کې انتخاب شول، چې دوه فلمونه یې ډک سوپ [Duck Soup (1933)] او اې نایټ اټ اوپیرا [A Night at the Opera (1935)] د ۱۵ غوره فلمونو په لېست کې شامل شول. ډېری نقادان، څېړونکي او مینوال دوی د شلمې پېړۍ ترټولو غوره او خورا اغېزناک کومېډینان ګڼي. یاد وروڼه د هالیووډ کلاسیک سینما د ۲۵ غوره ستورو په فهرست د AFI  ۱۰۰ کالونه... ۱۰۰ ستوري (AFI's 100 Years... 100 Stars) کې شامل دي، دوی یوازېني هغه اجرا کوونکي او هنرمندان دي چې په ډله ییزه توګه په یاد فهرست کې شامل کړل شوي دي.
یاد وروڼه تقریباً د ټولې نړۍ په کچه د دوی د صحنې په نومونو: چیکو، هېرپو، ګروچو، ګومو او زیپو پېژندل کېږي. دوی د مېنفریډ (مېني) په نامه یو شپږم ورور هم درلود، چې په ماشومتوب کې ومړ؛ زیپو ته یې د متوفي په یاد کې د مېنفریډ کورنی نوم ورکړ.
د تمثیل اصلي برخه درې مشران وروڼه: چیکو، هېرپو او ګروچو وو، چې هر یوه یې خورا متمایز صحنوي شخصیت درلود. وروسته له هغې چې یاده ډله په بنسټیزه توګه په ۱۹۵۰ز کال کې منحله شوه، ګروچو په تلویزون کې خپلې دویمې بریالۍ حرفې ته ادامه ورکړه، په داسې حال کې هېرپو او چیکو لږ شهرت ومونده. دووو کشرانو وروڼو هیڅکله د مشرانو وروڼو په اندازه د صحنوي شهرت ترلاسه نه شو کړلای. دواړو تمثیل پرېښود ترڅو د سوداګرۍ په مسلک کې کار وکړي، چې دواړه په کې بریالي هم شول او تر یوه وخته یې د نندارتون ستره اېجنسي چلوله، چې له طریقه یې د خپلو وروڼو او نورو هنرمندانو تمثیل په پرده ښوده. ګومو په یوه فلم کې هم نه و؛ زیپو په لومړنیو پنځه فلمونو کې نسبتاً ساده (غیر-کومېډي) رول ولوباوه. د وروڼو د اجرا لومړني وختونه تر ډېره د دوی د مور میني مارکس (د واډویل کومېډین ال شاین خور) د لارښوونې پوروړی دي، چې تر ۱۹۲۹ز کال پورې یې د دوی د مدیرې په توګه کار کاوه.