cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
دتیمم تعریف:
(( اوکه وئ تاسې مريضان يا په سفر باندې (په حالت د بې اودسی او جنابت کې) يا راشی يو له تاسی له بيديا (له بولو يا متيازو ) نه يا جماع وکړئ تاسی له ښځو سره نو ونه مومئ تاسې اوبه ( يا يې نشي استعمالولی) نو په پاکه خاوره تيمم ووهی مسحه وکړئ تاسی په مخونو خپلو اوپه لاسونو خپلو (ترڅنګلو پوری ) يقيناً چه الله غفوه کوونکی او مهربان دی))  .
دتيمم لغوی معنی اراده يا قصد کول دی.
اوپه شريعت کې په پاکه خاوره يا کوم شی چه د خاوری له جنس څخه وي په هغی سره د پاکی حاصلولو ته تيمم وائي.
دتيمم فرضونه :
په تيمم کې دری فرضونه دی ۱- نيت ۲- د دواړو لاسونو په پاکه خاوره باندې وهل اوبيا یې پر مخ باندې داسې راکشول چه هيڅ کوم ځای پاتی نشی. ۳- دواړه لاسونه دوباره په خاوره وهل او د دواړو لاسونو د څنګلو سره داسې مسح کول چه د ويښته قدري ځای هم پاتی نشی.
دتيمم سنت :
د تيمم مسنونه طريقه داده چه   ۱- د بسم الله الرحمن الرحيم ويل ۲- نيت کول  دنيت مطلب دادی چه د الله ج د رضاد پاره په زړه کې د پاکی حاصلولو نيت وشي – بيا به د دواړه لاسونه  تلې په خاوره باندې ووهی  اوبيا خپل مخ ورباندې مسح کړی  ږيره به خلال کړی که په لاسونو باندې خاوره نښتی وي هغه به وڅنډی بيا به دواړه لاسونه په خاوره ووهي او دواړه لاسونه سره له څنګلو په هغی باندې وموښی ښی لاس په ګيڼ لاس او ګين لاس په ښی لاس مښل کيږي ، که په کوټو کې ګوتۍ يا بل شی وي هغه به يا وباسی او يا به حرکت ورکوي.
د تکامل په اړه اسلامي نظرونه
د تکامل په اړه د اسلام نظرونه په وحدانیت پورې له اړوندو مواردو نیولې، بیا د ځمکې ترزاړه تخلیقیت پورې مختلف دي. په نړۍ کې ځینې مسلمانان په دې باور دي چې" انسانانو او نور ژونديو موجودات د وخت په تېرېدلو سره تکامل کړی دی"، خو ځیني نوربیا باور لري چې: " دوی تل په اوسني شکل موجود وو". مسلمانو مفکرینو د تکامل د نظریې عناصر مطرح کړي او منلي دي چې ځینې یې په دې بهیر کې، د الله (ج) په برترۍاو لوړوالي عقیده لري. یو شمېر پوهانو وړاندیز وکړ چې د تخلیق او تکامل دواړه روایتونه، لکه څنګه چې د عصري علومو له خوا درک کړل شوي دي، ښایي د عصري مسلمانانو له خوا د دوه بېلابېل ډوله حقایقو، وحي او تجربي حقایقو په توګه پرې باور وکړل شي. ځیني نور استدلال کوي چې عقیده او ساینس کولای شي، یوځای شي او یو بل بشپړ کړي.
دینپوهنه
د انجیل برعکس، په قرآن کریم کې د خلقت بیان په یوه څپرکي(فصل) کې نه دی ذکر شوې، بلکې د ټول قرآن له آیتونو سره یوځای کېدلای شي.
د کایناتو پیدایښت
ویل کېږي چې یو له ښکته اسمانونو څخه (د موږ نړۍ چې ځمکه او د ځمکې ګرد چاپېره فضاء) په ستورو او د اسماني اجسامو په مدارونو سینګار شوی، بیا الله تعالی د ځمکې منظره جوړه کړه، بیا یې د هغې دپاسه له ځمکې سره اسمان ګرد چاپېره فضاء یوځای کړه(چې په پیل کې د ګازونو ټوټه وه) او د ځمکې پر شا او خوا یې د یوې چترۍ په توګه وغځول شوه. د دغه ټول خلقت موده شپږ ورځې بیان شوې ده، ډېری مسلمانان په دې نظر دي چې دغه شپږ ورځې لمریزې ورځې نه دي، بلکې یو بل نسبتاً وخت دی، چې د کایناتو له پیل څخه پیلېږي. اکثره مسلمانان په قرآن کریم کې د کایناتو د خلقت بیان د ساینس په چوکاټ کې تفسیروي او په دې باور دي چې د کایناتو خلقت او پراختیا علمي او ساینسي نظریه په سورة الذاریات کې بیان شوې ده:    "ما کاینات په قدرت سره جوړ کړل او زه یې پراخوم. (د قرآن کریم ۵۱: ۴۷ آیت)"د قرآن کریم په یو ایت کې راغلي دي چې " یوه ورځ د تاسو د رب په نزد د زرو کلونو په شان ده، له هغو چې تاسو یې شمېرئ"."... ستا د رب په وړاندې یوه ورځ د تاسو شمېر د زر کلونو سره برابره ده. (د قرآن کریم ۲۲ : ۴۷ آیت)"په قرآن مجید کې د یوم کلمه د یوې اوږدې مودې، دورې یا عصر په توګه پېژندل شوې ده، نو ځکه، مسلمانان د "شپږو ورځو"  خلقت تشرېح د شپږو جلا دورونو یا عصرونو په توګه تفسیروي. د دغو دورونو اوږدوالی، په دقیقه توګه نه دی تعریف شوې او نه هم داسې ځانګړي پرمختګونه دي چې په هره دوره کې ترسره شوي دي.
د فاطمیون مسلمان مفکر المؤید في الدین شیرازي په ۲۴ ساعتونو، ۱۰۰۰ یا ۵۰۰۰۰ کلونو درلودونکي شپږ لمریزو ورځو کې د نړۍ د خلقت نظریه ردوي. هغه هم دا داوړه پوښتنې مطرحوي چې څنګه خلقت د وخت په واحدونو سره اندازه کېدلای شي، په داسې حال کې چې وخت خلق شوی نه و او همدارنګه دا چې څنګه یو بې نهایته ځواکمن خالق د وخت په محدودیتونو سره محدود کېدلای شي، ځکه چې وخت په خپله د هغه د خپل تخلیق یوه برخه ده.
"د استراحت ورځ" مفهوم، په قرآن کریم کې نه ښکاري او په حقیقت کې دا مفهوم چې الله تعالی له خلقت وروسته له ستړیا څخه آرام ته اړتیا درلوده، د قرآن کریم په یوه آیت کې په صریح ډول رد شوی دی: "او یقیناً ما اسمانونه او ځمکه او هغه څه چې د دواړو په منځ کې دي، په شپږ ورځو کې پیدا کړي دي، او زه هیڅ ستومانه شوی نه یم". "ما اسمانونه او ځمکه او هغه څه چې د دواړو په منځ کې دي، په شپږ ورځو کې پیدا کړي دي او زه پرې ستړي شوی نه یم. (د قرانکریم ۵۰ سورت : ۳۸ آیت)"
د ژوند خلقت
د ژوند ظهور اکثره په قرآن کریم کې د انسان خلقت په بحث کې ذکر شوی دی. د قرآنکریم له مخې، ژوند د یو واحد نفس څخه سرچینه اخلي چې ډېری یې د وروستي نړیوال ګډ پلار په توګه ګڼي تعریف شوې او د ژوند بهیر د عضوي خاورې له استخراج څخه پیل شوه (د قرآن کریم ۲۳ : ۱۲ آیت، ۱۵  : ۲۶ آیت او ۳۷ سور: ۱۱ آیت). په قرآنکریم کې د غیر انساني ژوند خلقت ته په سورة الانبیاء (۲۱ : ۳۰ آیت) کې یوازینۍ څرکنده اشاره شوې ده چې په کې الله تعالی اعلان کړی "موږ له اوبو څخه هر ژوندی شی پیدا کړی دی". د خټو او د ګرمو اوبو د چینو په څېر دا حالتونه په بشپړ ډول د (RNA) او Primordial soup لپاره په سمه توګه له چاپېریال سره سمون خوري. د محمد اسد په وینا: "یوازې اوبه د ژوند د خلقت او پرمختګ لپاره ځانګړې او اړینې ځانګړتیاوې لري".
په اسلامي نړۍ کې د ډاروینیانو له دورې څخه مخکې بیولوژي پوهان په ځانګړي توګه د الجهیز او علامه رومي په څېر مشهور بیولوژي پوهان په دې باور دي چې د تکامل (مطابقت او طبیعي انتخاب) په اړه ځیني نظرونه لري. سني دینپوه سعید نورسي ویلي دي چې: د انسانانو څخه دمخه پر ځمکه هوښیارو او ځیرکو موجوداتو ژوند کړی دی. هغه فکر کاوه چې په دې ځای کې تر دې مخکې پېریان اوسېدل، خو تقریباً په اور سره له منځه تللي دي. د قرآن مجید يو څو مفسرين په دې باور دي چې ان له پېریانو څخه مخکې هم د جن په څېر نور مخلوقات پر ځمکه اوسېدل، سره له دې چې دوی په دې بریالي نه شول چې د دغو ادعاګانو د ملاتړ لپاره له قرآن څخه کوم روايت وړاندې کړي.
د انسانیت خلقت
لومړني مخلوقات، ادم او د هغه ښځه (په اسلامي روایت کې ورته حوا ویل کېږي: د Eve عربي کلمه ده)، په قرآنکریم کې د لومړي سړي او ښځې په توګه څرګند شوي دي. په قرآن شریف کې ذکر شوي دي چې دوی له مایعاتو او د بدلې[ سرېښناکې او پخې خټې] له استخراج څخه پیدا شوي (د قرآنکریم ۲۵ : ۵۴ آیت او ۱۵  : ۲۸ آیت). ویل کېږي چې دغه مرکب ته وخت ورکړل شو څو وده وکړي او د دوی په بدنونو کې د روح په اچولو سره ژوندي شول (د قرآنکریم ۱۵ ،  : ۲۹ آیت) چې بیا آدم ته د ابلیس په څېر د نامتو جناتو ډله ییزې سجدې پېښه ترسره شوه. ځیني اسلامي علماوو وړاندیز وکړ چې آیتونه په استعاري توګه څو ډوله تفسیرونه درلودلای شي، ځکه چې قرآن کریم د دې نظر ملاتړ کوي چې ځیني آیتونه ډېرې معناګانې لري. "هغه پر تاسو دا صحيفه نازله کړه چې په کې داسې څرګند آيتونه شامل دي چې د صحيفې اصل او همدارنګه څو معناګانې يا استعاري آیتونه تشکیلوي. هغه څوک چې په زړونو کې شکونه لري، د فتنې کولو او د خپلې خوښې معنا ترلاسه لپاره به څو معنا لرونکي آیتونه تعقیب کړي ... (د قرآن کریم ۳ : ۷ آیت)"د یاسر قادي په ګډون، د اسلام زیاتره عالمان په دې باور دي چې آدم او حوا په طبیعي ډول، د الله (ج) له لورې د یوې معجزې له لارې پیدا کړل شوي دي. کنر تالیسمان، محمد غلیان، یاسر نوري اوزترک، عدنان ابراهیم، غلام احمد پرویز، ایدیپ یوکسل او نورو عصري او کلاسیکو اسلامي پوهانو، ځیني وختونه د دې پر ځای استدلال کړی دی چې، جوړه په طبیعي توګه د یو ګډ پلار څخه پیدا شوې ده.
د شوروي اتحاد تاريخچه (۱۹۵۳ – ۱۹۲۷ز کلونه)
د ۱۹۲۷ او ۱۹۵۳ ز کلونو تر منځ د شوريو اتحاد تاريخچه د شوروي تاريخ کې په دويمې نړيوالې جګړې کې د بريا له لارې د سټالين اصالت له رامنځته کېدلو څخه او په ۱۹۵۳ز کې د Joseph Stalin تر مړينې پورې دوره رانغاړي. نوموړي د خپلو دښمنانو له منځه وړل او په مرکزي پلان جوړولو سره د شوروي ټولنې ته په ځانګړي ډول د کرنې په زور اشتراکي کولو او د دروند صنعت په چټکې ودې سره بدلون ورکول غوښتل. سټالين په ګوند او دولت کې خپل ځواک پياوړی کړ او د شخصيت يو پراخ نظام يې خپور کړ. د شوروي پټو پوليسو او ډله یيز خوځښت کمونيست ډلې شوروي ته په بڼې ورکولو کې د سټالين د سترو توکو په توګه خدمت وکړ. د موخو په تر لاسه کولو کې د سټالين طريقې چې د ډلې پاکول [تصفيه]، د عمومي نفوس سياسي فشار او په زور اشتراکي کولو يې رانغاړل، د Gulag په نوم د کارکوونکو کمپونو کې او د وچکالۍ پر مهال د ميليونونو مړينې سبب شول.
دويمه نړيواله جګړه چې د شوروي تاريخپوهانو له لوري«د هېواد پالنې سترې جګړې» په نوم پېژندل کېږي، د دويمې نړيوالې جګړې په نږدې درېيمه برخه هغو مړو سره د شوروي سوسياليستي جمهوريتونه (USSR) زياته برخه ويجاړه کړه، چې د شوروي اتحاد يو تبعه يې څرګندوه. د دويمې نړيوالې جګړې په دوره کې د شوروي اتحاد لښکرو ختيځه اروپا ونيوله، چې د کمونيزم پلوي ګوډاګي حکومتونه يې په کې رامنځته يا يې ورڅخه ملاتړ وکړ. په ۱۹۴۹ ز کال کې د لويديځ او ختيځ (شوروي) بلاکونو تر منځ سوړ جنګ په اروپا کې ۱۹۴۹ ز کال کې د رامنځته شوې ناټو پر وړاندې په ۱۹۵۵ ز کال کې د وارسا تړون په رامنځته کولو سره پيل شو. له ۱۹۴۵ ز کال څخه وروسته سټالين په سيده ډول جګړو کې ښکېل نه شو او په ۱۹۵۳ ز کال کې تر خپلې مړينې پورې يې خپلې ټولواکې حکومتولۍ ته ادامه ورکړه.
په عمل کې صنعتي کول
د دولت د پلان جوړونې له مخې له سرچينو څخه ګټه اخيستنې د هېواد صنعتي بنسټ پراخه کړ. له ۱۹۲۸ څخه تر ۱۹۳۲ ز کال پورې د اوسپنې وېلې شويو ټوټو وتنۍ، چې د صنعتي جوړښت د زيات پرمختګ لپاره اړينه وه، په کال کې له ۳،۳ ميليونه څخه ۶،۲ ميليونه ټنونو ته پورته شوه. د ډبرو سکارو توليد چې د معاصر اقتصاد او د سټالين پلوي صنعتي کوونې يو بنسټيز سون توکی و، له ۳۵،۴ ميليون څخه ۶۴ ميليون ټنونو ته لوړ شو او او د اوسپنې فلز وال مواد له ۵،۷ ميليون څخه ۱۹ ميليون ټنونو ته پورته شول. د Magnitogorsk او Kuznetsk، مسکو او Gorky د موټرانو کارخانې، د اورال غرونو او Kramatorsk د درندو ماشين الاتو کارخانې او Kharkiv او د Stalingrad او Chelyabinsk په نومونو د تراکتور کارخانو په ګډون يو شمېر نور صنعتي کمپليکسونه جوړ شوي يا يې د جوړولو چارو دوام درلود.
د صنعتي کېدنې پر مهال د کارکوونکو د ژوند معيارونه د پورته کېدلو په پرتله ښکته کېدلو ته متمايل وو. د کاري نظم د پياوړي کولو په موخه د سټالين قوانينو ياد حالت نور هم خراب کړ. لکه: د روسيې فدرالي سوسياليستي جموريت (RSFSR) د کار قوانينو ټولګه، د ۱۹۳۲ ز کال بدلون له دندې څخه د هغو کارکوونکو ګوښه کېدلو ته لاره هواره کړه، چې له يوازې د يوې ورځې لپاره کار ځای کې له سبب پرته ناسوب شوي وو. ګوښه کېدنې په ورته وخت کې د خرڅ [ماکولاتو] د کارونې او توکو کارتونو څخه د ګټې اخيستنې حق د لاسه ورکولو او همدارنګه له استوګنځي څخه د ګټې اخيستنې څخه د بې برخې کېدلو په معنا سره وې او ان ياد کارکوونکي د نويو ګومارنو لپاره په تور لېست کې شامل شول، چې دا ټول له لوږې څخه د هلاکېدلو د ګواښ په معنا سره وو. ياد معيارونه که څه هم په بشپړ ډول نه و پياوړي شوي، ځکه چې مديران د دې کارکوونکو د بدلولو په موخه تر سخت فشار لاندې وو. د دې خلاف د ۱۹۳۸ ز کال  قانون ايښودنې چې د کار کتابونه يې وړاندې کړل او ورپسې د کار قانون په ستر ډول بيا وکتل شو، تعميل شوی و. د بېلګې په ډول: ناسوب اوسېدل يا ان ۲۰ دقيقې ناوخته راتګ د ګوښه کېدنې لپاره د لومړنيو اصولو څخه وو، هغه مديران چې د دې قوانينو په پلي کولو کې پاتې راغلل، له جرمي دعوې سره مخامخ شول. له دې څخه وروسته د Supreme يا لوړ شوروي د رئيسه هئيت فرمان، د ۱۹۴۰ز کال د جون پر ۲۶ مه «د ورځې د اته ساعته کار د لېږد په اړه»، د اونۍ اووه ورځې کار او له کارخونو او دفترونو څخه د کاري او اداري کارکوونکو د بې اجازې پرېښودنې منعې، د ۱۹۳۸ ز کال بيا کتنو پر ځای له دندې څخه د تښتېدنې لپاره په لازمي جرمي سزاګانو (له ۲ څخه تر ۴ مياشتو بند يا حبس)، د ۲۰ دقيقو ناوخته اوسېدلو لپاره د ۶ مياشتو ازمېښتي دورې او ۲۵ سلنه اداينه ګرځولو او داسې نور اصول ځای پر ځای کړل.
د قوانينو د دې بڼو پر بنسټ د شوروي حکومت څرګنده کړه، چې يوازې په څلورو کلونو کې د صنعتي توليد پينځه کلن پلان تر ٪۹۳،۷ پورې پلی شوی دی، په داسې حال کې چې د درندو صنعتي برخو لپاره ځانګړې شوې برخو کې تر ٪۱۰۸ پورې پلی شوی و. د ۱۹۳۲ ز کال په ډسمبر کې سټالين مرکزي کمېټې ته د پلان بريا څرګنده کړه، له هغه وخته چې د ډبرو سکرو او اوسپنې په وتنۍ کې زياتوالی به راتلونکی پرمختګ پياوړی کړي.
د پينځه کلن پلان (۱۹۳۷ – ز کلونه) د دويم کال پر مهال د لومړني پلان پر دوام کې د پراخه پانګه اچونې پر بنسټ، صنعت په خورا تېزۍ سره پراختيا وکړه او نږدې د پلان نښو ته ورسېد. په ۱۹۳۷ ز کال کې د ډبرو سکرو وتنۍ ۱۲۷ ميليونه ټن او د اوسپنې وېلې شوې ټوټې ۱۴،۵ ميليونه ټنونه وه او د جنګي توکو د صنعت يو خورا چټک پرمختګ هم په دې وختونو کې و.
په صنعتي وړتيا يا ظرفيت کې د يو ستر ټوپ په وهلو سره لومړنی پينځه کلن پلان پر صنعتي کارکوونکو باندې خورا سخت و؛ خپله برخه کار کول په کاري ورځو کې د کان کېندونکو لپاره له ۱۶ څخه تر ۱۸ ساعتونو کار کولو غوښتنې له امله ستونزمن و. د خپلې برخې (سهميه) کار کې پاتې راتګ د خيانت تورونو کې اغېزه لرلی شوه. د کار کولو شرطونه خراب او ان ګواښوونکي وو. له اشتراکي کولو راهيسې د ګټورتوب د لږولو تر څنګ د صنعت لپاره د سرچينو ځانګړي کولو له امله؛ يوه وچکالي پېښه شوه. د صنعتي کمپلېکسونو په جوړښت کې د Gulag پنډغالو اوسېدونکو څخه د لګښت وړ سرچينو په توګه ګټه واخيستل شوه. مګر د دويم پلان پر مهال حالاتو په چټکۍ سره وده وکړه. په ۱۹۳۰ز لسيزه کې صنعتي کوونه د تخنيکي او انجنيري زده کړو په چټکې پراختيا او وسایلو باندې په زياتېدونکي ټينګار سره ترکيب شوی و.
له ۱۹۲۱ څخه تر ۱۹۵۴ ز کال پورې د پوليس [نظامي؟] دولت په لوړ ټينګار سره د هر هغه چا د پلټنې عمليات وکړل، چې د نظام په ويجاړونه باندې تورن وو. اټکل شوې شمېرې د پام وړ توپير لري. فکر وکړئ چې ۳،۷ ميليونه وګړو ته له اوښتونيز جرمونو سره د يو ځای کېدلو لپاره سزا ورکړل شوه، چې له ډلې يې ۶۰۰۰۰۰ تنو ته د مرګ سزا ورکړل شوه، ۲،۴ ميليونه يې د سزا په توګه د کار پنډغالو (کمپونو) ته واستول شول او ۷۰۰۰۰۰ تنو ته يې له هېواده د شړلو (تبعيد) سزا ورکړل شوه. د سټالين پلوی فشار د سترې پاکوونې او تصفيې (Great Purge: 1937-1938) پر مهال خپل لوړ ټکي ته ورسېده، چې زيات ماهر مديران او پوه خلک يې له مخې لرې کړل او په ۱۹۳۷ ز کال کې يې صنعتي توليد د پام وړ بطي کړ.
کلتوري انقلاب
مائو چې د ۱۹۶۶ زکال په مۍ میاشت کې د کلتوري انقلاب له ډلې سره په ګډه د دغه خوځښت بنسټ کېښود، تور یې پورې کړ چې بورژوازي عناصرو په دولت او ټولنه کې د کپیټلیسټي اهدافو د بیا راژوندي کولو په موخه نفوذ کړی. مائو له ځوانانو وغوښتل چې د هغوی مرکزونه په نښه کړي او اعلان یې وکړ چې «بغاوت د توجیه وړ دی». ځوانانو د مائو د غوښتنې په غبرګون کې په ټول هېواد کې سور پوځ او «یاغي ډلې» جوړې کړې. د مائو ویناوې چې په یو کوچني سور کتاب کې راغونډې شوې د مائو د شخصیتي ځایګي جوړولو لپاره په مقدس متن واوښتې. هغوی په منظمه توګه د بیاکتنې غوښتونکو پر وړاندې «محکوم کوونکې غونډې» جوړې کړې او واک یې له سیمه یئزو دولتونو او د چین د کمونیست ګوند له نورو څانګو څخه په خپل لاس کې واخیست؛ بالاخره یې په ۱۹۶۷ زکال کې انقلابي کمېټې تاسیس کړې. کمیټې تر ډېره په سیالو ډلو وویشل شوې او د «تاوتریخوالي څخه په ډکو شخړو» باندې یې په پېژندل شوو وسله والو جګړو کې ونډه واخیسته؛ هغه چې اړتیا یې پېښه کړه چې پوځ د نظم د ټینګښت په موخه مداخله وکړي. مائو په ۱۹۶۹ زکال کې انقلاب پای ته رسېدلی وباله، خو د انقلاب فعال پړاو لږ تر لږه تر ۱۹۷۱ زکال پورې دوام درلود، هغه مهال چې لین بیائو د مائو پر ضد نا بریالۍ کودتاه وکړه او له تښتېدو وروسته د طیارې د لوېدو په پېښه کې ومړ. په ۱۹۷۲ زکال کې د څلورو ډله (د چین د کمونیست ګوند د څلورو راډیکال غړو ډله وه) واک ته ورسېده او کلتوري انقلاب په ۱۹۷۶ زکال د مائو د مړینې او د څلورو د ډلې تر نیولو دوام وموند.
کلتوري انقلاب له تاوتریخوالي او ګډوډیو سره مل و. د تلفاتو ادعاوې په پراخه کچه له یوبل توپیر لري؛ د یو شمېر اټکلونو له مخې د انقلاب په دوره کې د وژل شوو شمېر له ۲۵۰ زرو څخه تر څو میلیونو پورې رسېږي، هغه شمېر چې په چین کې د مختلفو آفتونو له امله د وژل شویو له شمېر سره د پرتلې وړ دی. د بیجنګ د سره اګست په پیل کېدو سره په ټول هېواد کې عام وژنه پیل شوه چې په کې ګوانګشي عام وژنه چې آن پکې په پراخه کچه سړي خوراک هم رامنځته شو، د منګولیا داخلي پېښه، د ګوانګدونګ عام وژنه، د یوننان عام وژنه او هونان عام وژنه په کې شاملېږي. سره پوځ تاریخي آثار او همدارنګه فرهنګي او مذهبي ځایونه هم ونړول. په ۱۹۷۵ زکال کې د بانکایو بند نړېدل د نړۍ تر ټولو لویه هغه تکنالوژیکي فاجعه وه چې د کلتوري انقلاب پر مهال رامنځته شوه. له دې سره په لسګونه میلیونه کسان وځورول شول؛ پخواني لوړ پوړي چارواکي د ولسمشر لئوشائوچي، دنګ شیائوپینګ، پنګ دهای او هی لونګ په ګډون له واکه لرې او تبعید شول. په میلیونونو نور په پنځو تورو ډلو کې د غړیتوب په تور په عمومي توګه تحقیر او بندیان شول، سخت کار ته اړ او اموال یې مصادره شول، اعدام شول او یا یې هم د ځورونې له امله په ځان وژنې لاس پورې کړ. روڼ آندي د پخوانیو وګړو د بدبویه نهمې ډلې په توګه په پام کې نیول کېدل او په پراخه کچه له ځورونو سره مخ شول – پام وړ عالمان او ساینس پوهان لکه لائوشي، فو لي، یائو تونګ بین او ژائوجیوژانګ ووژل شول او یا یې هم خپله ځان وواژه. پوهنتونونو ته د لارموندنې د ازموینو په لغو کېدو سره ښوونځي او پوهنتونونه وتړل شول. له ۱۰ میلیونو زیات ښاري روڼ آندي ځوانان لرې پرتو سیمو ته د لېږلو د سیاست له امله د هېواد لرې پرتو سیمو ته ولېږل شول.
د ۱۹۷۸ زکال په ډسمبر میاشت کې ډنګ شیائوپینګ د هواګئوفنګ پر ځای د چین نوی رهبر شو او د «بولوان فانژنګ» په نامه پروګرام یې پیل کړ چې په تدریج سره یې کلتوري انقلاب ته اړوند مائویستي سیاستونه له منځه یووړل او په هېواد کې یې نظم ټینګ کړ. ډنګ له خپلو متحدینو سره د چین د نوي پړاو د رامنځته کولو په موخه د تاریخي اقتصادي اصلاحاتو پروګرام پیل کړ. په ۱۹۸۱ زکال کې د چین کمونیست ګوند اعلان وکړ چې کلتوري انقلاب یوه تېروتنه وه او دا یې ومنله چې «دغه انقلاب د ټولو هغو شدیدو ماتو او درنو زیانونو مسئول دی چې خلکو، هېواد او ګوند د خلکو د جمهوریت د تاسیس له مهاله تحمل کړي». په معاصر چین کې د کلتوري انقلاب په اړه بېلابېل نظریات شتون لري. یو شمېر یې منفي بولي او یو شمېر نور یې یوازې د «لس کلونو ګډوډیو» په توګه یادوي. له دې سره یو شمېر نور په ځانګړې توګه د کارګرې طبقې غړي د هغو اړوند مثبت لیدلوری لري.
د انقلاب اړوند د کمونیست ګوند لیدلوري
د دغې ټولیزې ګډوډۍ د درک په موخه چې په کلتوري انقلاب کې د مائو د رهبرۍ له امله رامنځته شوې وې د مائو ځای ناستي اړ و څو د چین د کمونیست ګوند د اقتدار ساتلو په موخه د هغو اړوند تاریخي «مناسب» قضاوت وکړي. د ۱۹۸۱ زکال د جون په ۲۷ مه د ګوند مرکزي کمېټې «زموږ د ګوند په تاریخ کې د هغو د تاسیس له مهاله د یو شمېر مسائلو اړوند د اعلامیې» تر نامه لاندې اعلامیه تصویب کړه چې د ۱۹۴۹ زکال راهیسې یې په کې د مهمو تاریخي پېښو ارزونه ترسره کړې وه.
په دغه اعلامیه کې په پام وړ ډول د مائو رهبري ته اشاره شوې وه او څرګنده یې کړه چې «په 'کلتوري انقلاب' کې د دغې پراخې او اوږد مهالې سترې 'کیڼ اړخې' تېروتنې اصلي مسئولیت په واقعیت کې د ملګري مائوتسه تونګ پر غاړه دی». په دې ادعا سره چې دغه خوځښت د لین بیائو او جیانګ چینګ د انقلاب ضد ډلو له امله د بدترینو سخت دریځیو لامل وګرځېد او د مائو پړ ګڼل یې په کې کم رنګه کړل. دغې اعلامیې تائید کړه چې کلتوري انقلاب «د کمونیست ګوند او د چین د خلکو لپاره لویه فاجعه او ګډوډۍ رامنځته کړې».
د دغه رسمي نظر موخه په کلتوري انقلاب کې د مائو د اقداماتو او همدارنګه د چین د داخلي جګړې او د چین او جاپان د دویمې جګړې پر مهال د هغه د قهرمانانه فعالیتونو جلا کول و. همدارنګه یې د مائو شخصي تېروتنې د هغې تیوري له صحیح والي څخه چې ده رامنځته کړې وه جلا کړې. آن تر دې ځایه په کې مخکې ولاړل چې عقلاني یې وبلله چې کلتوري انقلاب د مائو له تفکر سره هغه چې د چین د کمونیست ګوند د رسمي ایډیالوژۍ لارښود دی توپیر لري. ډنګ شیائوپینګ دغه جمله په دې توګه را لنډه کړه: «مائو ۷۰٪ ښه وه، ۳۰٪ بد». له کلتوري انقلاب وروسته ډنګ تائید کړه چې مائویستي ایډیالوژي د کمونیست ګوند د انقلابي بریا لامل ګرځېدلې، خو په عمل کې یې «د چیني ځانګړنو لرونکي سوسیالېزم» په ګټه هغو ته شا کړه؛ کوم چې د دولت له خوا د کنټرول کېدوني د بازار اقتصاد جلا ډول دی.
په چین کې د ګوند رسمي نظر اوس مهال د هغې دورې د تاریخ لیکنې په موخه د غالب لارښود په توګه عمل کوي او نور نظریات تر ډېره باوري نه ګڼل کېږي یا په پام کې نه نیول کېږي. له کلتوري انقلاب وروسته د ادبیاتو نوی ژانر د «سکار ادبیاتو» (Shanghen Wenxue) په نوم رامنځته شو چې له مائو څخه د وروسته دولت له خوا وستایل شو.
سيد محمود گيلاني
سيد محمود گيلاني د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
د چک وردگو د برېښنا فابريكه
دابرېښناکوټ په ١٣١٩ل.ل کال دالماني کارپوهانوپه واسطه دزمنس کمپنۍ لخواجوړشوی.دغوائي ترکودتا يې وړاندې درې عشاريه درې ميگاواټه(درې زره اودرې سوه کيلوواټه) برېښناتوليدوله،چې هان ٤٠ کيلوواټه برېښنايې دکابل ځينودولتي اداروته هم ورکوله.له بده بخته ددې برېښناکوټ کاسې اوس له خټونه ډکې دي اوتوربينونه يې له کاره لوېدلي دي.چک برېښناکوټ ددى ولايت يوه ستره اقتصادي شتمني ده چې اوس دبيارغونې انتظارباسي.څوځله دوالي عبدالجبارنعيمي لخواداوبواوبرېښنا وزيرمحمد اسماعيل خان ته يې دجوړولو وړانديزوشو، چې دا دى ايله، ايله يې اوس (١٣٨٧جوزا) کې لومړني کارونه پيل شويدي. دچک دبندپرغاړه يوهوټل هم شته،چې يومهال به سيلانيان پکې دېره کېدل خوبدبختانه هغه هوټل هم دجوړېدولارې څاري.( دپښتونځار له يادښتونو څخه)
کنډا کلی
کنډا کلی د لوگر ولایت، د خوښۍ ولسوالۍ یو کلی دی چې .... وگړي لري.
سرچینې
وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د خوښۍ ولسوالۍ کلي وېشنيزه:د لوگر ولایت کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي
کربی
کربی (جاپاني: カービィ Kābī) دا د افسانوي شخصیت او د نینټینډ او HAL لیبارټټ ملکیت د ویډیو ګانو لړۍ کې د کربی لړۍ ټیمولیک رول دی. د نینټینډ تر ټولو مشهور او پیژندل شوي اشخاصو په توګه، د کیري د ظاهرا ظاهرا او د هغه د دښمنانو د کاپي کولو وړتیا یې د ویډیو په لوبغالي کې یو مشهور شخصیت جوړ کړی دی، په دوامداره ډول د وینډوز ویډیو د لوبو یو غوره نوم دی. هغه په لومړي ځل په 1992 کې د کربي د ډیمن لینډ د اسټبال هلک لپاره راښکاره شو. په اصل کې یو ځایځای چې د 19 کلنۍ په عمر مسعود ساکوري لخوا جوړ شوی دی، د لوبې لومړني پرمختګ لپاره، هغه له 20 څخه زیاتو لوبو کې، چې د عمل پلیټینرونو څخه د لوبې، ریس، او حتی پنبال ته سترګې په لار دي، او د په ټولو سپروش بروکونو کې د لوبې وړ وړونکی. هغه په خپل انیم او منګ لړۍ کې هم ستوری شوی. د هغه ترټولو وروستنۍ بڼه د نینټینډ سوئچ لپاره، کربی ستوري اتحادیې کې دی. له 1999 راهیسې، هغه د ماکیکو اوهموټو لخوا غږ شوی.
کربی د خپلو وړتیاوو او شیانو د مینځلو توان لري چې د دوی وړتیاوې ترلاسه کړي، او همدارنګه د هغه د بدن پراخولو له لارې د هغه د وړتیا وړتیا لري. هغه د مختلفو ځمکو د ژغورلو لپاره دغه وړتیاوې کاروي، لکه د پاپل ستوري کور، د بریتانوي ځواکونو او برتانوي ځواکونو لکه د تور ډبرې یا ناراضۍ څخه. په دغو اهدافو کې هغه اکثرا د خپل سیالیو، د ګلوټونس کنگ دیداد او پراسرار ماټا نائٹ سره لارې تېروي، که څه هم میټا نائٹ د لوبې په اساس، د اتل په توګه موندل کیدی شي. کربی د پی سی نړۍ لخوا د هر ځل د ویډیو تر ټولو خورا افسانوی ویډیو لوبې په توګه بیان شوی. په حقیقت کې د هغه ټولې څرګندونې، کربی د خوښۍ، بې ګناه او خوړو مینځلو په توګه ښودل کیږي مګر د خطر سره مخامخ، بې رحمه او چټکه کیږي.
حضرت علي
حضرت علي د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
حاجي محمد کامران
حاجي محمد کامران د افغانستان يو تکړه لوبگر دی.
وېشنيزه:پښتانه لوبگران وېشنيزه:مسلمان لوبگران
مالي کړکېچ
د مالي کړکېچ (په انگرېزي: Financial Crisis) ویی په پراخه کچه د مالي بنسټونو او پانگوالو لپاره په هغه حالت کې کارول کیږی چې دوی د خپل ارزښت یوه ستره برخه له لاسه ورکړي
مالي کړکېچ (مالي بحران) د هغو حالتونو پراخه طیف ته ویل کېږي چې له مخې یې یو شمېر مالي شتمنۍ په ناڅاپي بڼه په زیاته کچه خپل اسمي ارزښت له لاسه ورکوي. په ۱۹ مه پېړۍ او د ۲۰ مې پېړۍ په لومړیو کې ډېری مالي کړکیچونو له بانکي کړکېچونو سرچینه اخیسته او ډېری اقتصادي بحرانونه هم له دغو بحرانونو سره هم مهاله و. په نورو هغو حالتونو کې چې ورته د مالي کړکېچ اصطلاح کارول کېږي د ونډو د بازار سقوط، د اقتصادي حبابونو (تشو) چاودنه، د پولي واحدونو کړکېچ او دولتي افلاس په کې شاملېږي. مالي کړکېچونه په مستقیمه توګه د کاغذي شتمنیو د له منځه تلو لامل کېږي خو لزوما په واقعي اقتصاد کې د پام وړ بدلونونو لامل نه ګرځي.
ډیری اقتصاد پوهانو د مالي کړکېچونو د پراختیا او له هغو څخه د مخنیوي اړوند نظریات وړاندې کړي. خو له دې سره لا تر اوسه یې اړوند د نظر یووالی شتون نه لري او ځینې مهال مالي کړکېچونه رامنځته کېږي.
محمد عالم قرار
محمد عالم قرار د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
مالي کړکېچ
بانکي کړکېچ
هغه مهال چې د یو بانک پېرودونکي په ناڅاپي ډول د خپلو شتمنیو د ویستلو په موخه په بانک حجوم وروړي دغه حالت ته بانکي کړکېچ ویل کېږي. له دې امله چې بانکونه له خپلو پیرودونکو څخه ترلاسه کړې ډېرۍ شتمنۍ بېرته په پور ورکوي؛ له همدې امله دغه چاره ستونزمنه ده چې یو ځلي دې خپلو پېرودونکو ته د هغوی شتمني بېرته ورکړي، له همدې امله دغه تېښته/ناتواني بانک له ماتې سره مخ کوي او د دې لامل کېږي چې پېرودونکي یې خپلې شتمنۍ تر هغه بریده چې د بیمې تر پوښښ لاندې نه وي له لاسه ورکوي. تېښتې ته د بانک د اړ کېدو او همدارنګه د هغو د پاشل کېدو پېښې ته سیستماتیک بانکي کړکېچ یا بانکي بحران ویل کېږي.
محمد عالم قرار
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
مالي کړکېچ
بانکي کړکېچ
د بانکونو د تېښتې په نمونو کې په ۱۹۳۱ زکال کې د متحده ایالاتو ستر مالي کړکېچ او په ۲۰۰۷ زکال کې د نورترن راک په نامه د بریتانوي مالي او بانکي خدمتونو د شرکت پاشل کېدل شاملېږي. بانکي کړکېچ ډېر مهال د کړکېچنو پورونو د ورکړې او د پورونو د بېرته نه راغونډولو له امله رامنځته کېږي.
د پولي واحد کړکېچ
د پولي واحدونو کړکېچ چې د ارزښت د کمېدو کړکېچ هم بلل کېږي، په معمول ډول د مالي کړکېچ د برخې په توګه په پام کې نیول کېږي. کامینسکي او همکارانو یې (۱۹۹۸ زکال) مالي کړکېچ د هغه مهال له مخې تعریف کړی چې د پولي واحد د میاشتني ارزښت د کمېدو اوسط کچه د پولي زیرمو د کچې له اوسط څخه د دریو معیارونو څخه د زیاتو معیارونو د انحراف پر بنسټ زیاته شي. فرانکل او روز (۱۹۹۶ زکال) د پولي واحد کړکېچ هغه مهال بولي چې یو پولي واحد خپل اسمي ارزښت لږ تر لږه ۲۵ سلنه له لاسه ورکړي او یا هم د هغو د ارزښت د کموالي په کچه کې حد اقل ۱۰ سلنه زیاتوالی رامنځته شي. په ټولیزه بڼه د پولي واحد کړکېچ کولای شو د هغه وضعیت په توګه تعریف کړو چې د مبادلې په بازار کې ونډه وال دې ته متوجه شي چې د یو ثابت پولي واحد بیه د لوېدو په حال کې ده او داسې انګېرنې رامنځته کړي چې د هغو ماتېدل چټکوي او د ارزښت کمښت ته یې اړ باسي.
احتکاري تشه/حباب او سقوط
یو سود پلوه تشه/حباب (احتکار) د یو شمېر شتمنیو د پریمانه او تل پاتې قیمتي کېدو پر مهال رامنځته کېږي. یو له هغو عواملو څخه چې تر ډېره د دغو اقتصادي حبابونو (هغه مهال چې د یوې شتمنۍ له واقعي ارزښت څخه د هغو ارزښت لوړېږي) په رامنځته کېدو کې ونډه لري د هغو پېرودونکو شتون دی چې یو شمېر شتمنۍ یوازې په دې تمه پېري چې کولای شي هغه وروسته په لوړه بیه وپلوري؛ نه په راتلونکي د هغو څخه د ترلاسه کېدونکې عاید د محاسبې له مخې. که چېرې دغه ډول تشه شتون ولري د شتمنیو د سقوط ګواښ هم ورسره مل دی: په مارکېټ کې ونډه وال تر هغه مهاله پورې پېردلو ته دوام ورکوي چې له نور یې د پېرلو تمه لري او هغه مهال چې ډېری د پلور هوډ لري، بیې را ټېټېږي. له دې سره د دې وړاندوینه چې آیا د یوې شتمنۍ ارزښت واقعا د هغو له بنسټیز ارزښت سره برابر دی او که نه؛ ستونزمنه چاره ده. له همدې امله په باور وړ توګه د دغو تشو موندنه ستونزمنه چاره ده. یو شمېر اقتصاد پوهان ټینګار لري چې دغه ډول حباب/ تشه هېڅکله او یا هم تر ډېره نه شي رامنځته کېدلای.
د دغه ډول تشو/حبابونو (یا ادعايي حبابونو) او سقوط په مشهورو بېلګو کې په ۱۷ پېړۍ کې په هالند کې د لاله ګل سره لیوالتیا، په ۱۸ مه پېړۍ کې د سویلي سمندر حباب، په ۱۹۲۹ زکال کې د وال سټریټ سقوط، په ۱۹۸۰ مه لسیزه کې د جاپان د املاکو حباب او له ۲۰۰۶ زکال څخه تر ۲۰۰۸ زکال پورې د متحده ایالاتو د کور جوړونې تشې شاملېږي. د ۲۰۰۰ زکال په لسیزه کې د کورونو تشه رامنځته شوه او د یوې شتمنۍ په توګه د کورونو بیو په پام وړ توګه زیاتوالی وموند.
نړیوال مالي کړکېچونه
کله چې د یو هغه هېواد چې د پولي واحد ثابت ارزښت لري، په جاري حساب کې نه تل پاتې کېدونکی کسر رامنځته شي، په ناڅاپي ډول اړ کېږي څو د خپل پولي واحد ارزښت را کم کړي چې دغه چارې ته د پولي واحد د ارزښت کړکېچ او یا هم د تادیاتو د بېلانس کړکېچ ویل کېږي. هغه مهال چې یو هېواد وه نه شي کولای خپل پورونه بېرته ورکړي بیا ورته دولتي افلاس ویل کېږي. په داسې حال کې چې د ارزښت کمښت او افلاس دواړه کېدای شي د دولت د خوښې وړ پرېکړې وي خو تر ډېره داسې انګېرل کېږي چې د پانګوال په احساساتو کې غیر ارادي پایلې رامنځته کوي او د سرمایې د جریان د ناڅاپي درېدو او یا هم د سرمایې د تېښتې د ناڅاپي زیاتوالي لامل ګرځي.
پراخ اقتصادي کړکېچونه
د داخلي ناخالصو تولیداتو منفي وده چې دوه یا څو موسمه دوام وکړي کړکېچ ورته ویل کېږي. شدیدې او اوږد مهالې ستونزې ته کړکېچ ویلی شو، په داسې حال کې چې د ودې اوږد مهالې ورو دورې ته هم، چې اړینه نه ده منفي وده ولري ځینې مهال ورته اقتصادي کړکېچ ویل کېږي.
یو شمېر اقتصاد پوهان استدلال کوي چې ډېری سقوطونه له مالي کړکېچونو سرچینه اخلي. له مهمو بېلګو څخه یوه یې هم ستر کړکېچ دی چې په ډېری هېوادونو کې د هغو له رامنځته کېدو وړاندې بانکونه او د ونډو بازارونه له ماتې سره مخ شول. د ۲۰۰۸ زکال په وروستیو او ۲۰۰۹ زکال کې د ارزان بیو کورونو د پورونو کړکېچ او د املاکو په برخه کې د ټولو تشو چاودنه په متحده ایالاتو او یو شمېر هېوادونو کې د اقتصادي کړکېچ لامل وګرځېده. یو شمېر اقتصاد پوهان استدلال کوي چې مالي کړکېچونه له سقوط سرچینه اخلي نه د هغو له برعکس؛ یا دا چې په ځینو ځایونو کې مالي کړکېچ لومړنۍ ضربه ده چې د سقوط لامل ګرځي. یو شمېر عوامل کېدای شي د کړکېچ په اوږد والي کې رول ولري. په ځانګړې توګه میلټون فریډمن او انا شوارتز استدلال کوي چې د ۱۹۲۹ زکال له سقوط سره د اقتصاد پیلنی زوال او په ۱۹۳۰ مه لسیزه کې بانکي وحشت په یو اوږد مهاله کړکېچ نه اوښت که چېرې د فدرال ریزرف پولي غلطو سیاستونو له خوا یې ملاتړ نه وای شوی، هغه موضوع چې بن برنانکي ترې ملاتړ کاوه.
سرچينې
وېشنيزه:کړکېچونه وېشنيزه:مالي کړکېچونه وېشنيزه:وټیزې ستونزې
دوبندي کلی
دوبندي کلی د لوگر ولایت، د خوښۍ ولسوالۍ یو کلی دی چې .... وگړي لري.
سرچینې
وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د خوښۍ ولسوالۍ کلي وېشنيزه:د لوگر ولایت کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي
کابل جلال اباد سړک
د کابل_جلال اباد سرک د افغانستان له لويو لارو څخه ده. چي د هيواد له مرکز کابل نه تر ستر ختيځ ښار جلال اباد پوري غزېدلي. ددې سرک يوه برخه له تنګ غارو تنګي نه تېرېږي.
د زياتو ټکرونو له امله د کابل او جلال اباد ترمنځ سرک د نړۍ له ډېرو خطرناکو لويو لارو څخه حسابېږي.
دغه سړک د طالبان/طالبانو د حکومت نه وروسته د پاکستان هيواد له خوا بيا ورغول شو.
دا هم وګورئ
وېشنيزه:کابل وېشنيزه:ننگرهار ولايت
عبدالودود پښتونځار
عبدالودود پښتونځار د ملا شاه محمد زوى او مولوي غلام محمد لمسى دى، چې د لغمان ولايت،د قرغه يو ولسوالۍ د فرمانخېلو په کلي کې پر ١٣٦٠ ل کال زېږېدلى.
زده کړې
لومړنۍ زده کړې يې پاکستان ته دکډوالۍ  په دوران د سوابۍ په برکي پنډغالي، منځنۍ زده کړې يې د کوهي زاخېلو په پنډغالي، ثانوي زده کړې يې په اسلام اباد کې ترسره کړيدي. همداشان د ژبې او ادبياتو په برخه کې يې داسلام اباد په بېلا بېلو پوهنيزو مرکزونو کې زده کړې کړيدي.
دندې
دۀ په اسلام اباد کې دکډوالوافغانانو دروزنې لپاره يو منځنى ښوونځى(غلام سخي منځنى ښوونځى ) د اسلام اباد په کچه ابادۍ  کې پرانستى وو،چې ددغه ښوونځي په برکت له پنځه سوه څخه ډېرو پښتنو ناچارو ماشومانو زده کړې پکې وکړې او د ليک لوست له نعمت ،څخه برخمن شول.
نوموړى په ٢٠٠۵ ز کال داگسټ په مياشت کې له اسلام اباد نه افغانستان ته راغلى او دوردگ-ميدان ولايت د والي وياند وگومارل شو. همداشان دى دکابل ښاروالۍ د ښاري خدمتونو دمعينيت مطبوعاتي او فرهنگې مسوول هم پاته شوى.دۀ په  ميدان - وردگو كې د ځينو ملحوظاتو پر اساس ويندوي پرېښوده او يو ځل بېرته ښاروالۍ ته راغى او په ښاروالۍ كې د ښاري خدمتونو د معين سكرټر شو خو هغه دنده يې هم له دې امله چې خپل فرهنگي كارونو ته نه وزگارېده، پرېښوده او يو ځل يې خپل ځان له دولت نه راوكيښ او په خپلو ليكنيو چارو اخته دى.
ادبي لاسته راورنې
دى په پښتو او انگرېزۍ ژبو کې ليکنې کوي. او ځان په ډانگ پېلې تو گه پښتون نشنلسټ بولي. دى لنډې ادبي ټوټې هم ليکي، چې يوه يې داده:
څه وايي؟ د ساحل په لور روانې چپې، دمازديگرزېړی لمر، دگلونوسپړېدل اورژېدل، دسپرلي راتله اوبېرته تله، دشپې چوپه چوپتيا، دورځې بنډارونه اوغوغا، دسپرلي هرخواگلونه شيندل،دخزان ډاگ اوبېديا، څه وايي؟ دورځې تېرېدل،دشپې راتلل،دمغروره سيندچپې په ځگونو بدلېدل، له گلاب نه دمچکو اخستو لپاره دپرخې راتلل اوسهار داغيارله لاسه پناه کېدل،څه وايي؟ بس ټوله دپيدا، او پناه کيسه ده. دژوند ژوره فلسفه ده. نورهېڅ نه دي.د ژوند داستان دی اوبس!
اخر دومره بې اعتماده؟روان ؤم په لار کې مې پيشو وليدله، ماته يې راوکتل. کتلو يې زما پام هم ځانته واړاؤ. په کتو کې يې مينه وه. معصومه مينه. زړه مې وغوښتل،چې حال ترې وپوښتم. دمينې خبرې ورسره وکړم. دژوند کيسې ورسره و وايم. او پردې پوه شم، چې دوى ته  ژوند څه معنى لري؟ نو ورته ودرېدم.خو دې رانه منډه کړه. ورته کښېناستم. غېږ مې ورته خلاصه کړه او ورنه مې وغوښتل چې راشي! ما ورنه دراتلو هيله درلوده، خو دې رانه بيا منډه کړه او په يو ځاى کې ودرېده، مخ يې ماته را وگرځاؤ. بيا مې ورته زارۍ پيل کړې، چې راشي،دزړه خواله سره وکړو او دژوند کيسې او فلسفې سره ووايو. تاسې باور وکړئ، زارۍ مې ډېرې ورته وکړې. دسليمان عليه السلا م قسم مې ور واچاؤ. هان چې د ډېرو زاريو نه مې سترگې له اوښکو ډکې شوې.خو دې راته هماغسې کتل او زاريو پرې هيڅ اثر نه کاؤ. له ناکامه پاسېدم. سوړ اسويلى مې له خولې ووت او له ځان سره مې وويل، چې دا انسان څومره بې اعتماده دى چې حيوانات يې هم پر مينه،زاريواو ننواتو باور نشي کولاى!
باندنې تړنې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:پښتانه ليکوال
پل وېبپاڼه
پل وېبپاڼه په پښتو ژبه د کوشنیانو لپاره ډیزان او سکښتل شوې ځانگړې وېبپاڼه ده چې یواځې او یواځې د کوشنیانو او کورنیو لپاره یې ادبي، ساینسي، تاریخي، جغرافیایي، کیمیایي، فزیکي او نورو اړوندو علومو په اړه گټورې لیکنې پر لیکه کوي. دا وېبپاڼه تازه تازه د تاند وېبپاڼې د چلوونکو له خوا تیاره شوې چې د پښتو برېښنایي ادب په لمن کې یوه نوې زیاتونه گڼل کېږي. په دې وېبپاڼه کې د کوشنیانو له خوا لیکل شوې لیکنې یا هغه لیکنې او ژباړې چې د کوشنیانو او کورنیو پورې تړاوو ولري، خپرېږي. پښتو ويب پاڼې هم يو څه وخت کيږي چې جوړې شوي دي، خو کم ساري افغانان او پښتانه به و چې دغه ويب پاڼې به يې څارلې ځکه چې مخکې نه چا انټرنټ پېژانده او نه چا لاس رسی ورته کولی سو.
هغه ويب پاڼې چې په پښتو ژبه بېلابېل مطالب خپروي ښايي شمېر يې اوس زرگونه وي، خو ځينې يې داسې دي چې ډېرې کتل کيږي او په خپلو کره خبرونو، ښو ښو مطالبو، علمي او ادبي ليکنو يې ډېر مينه وال پيدا کړي دي.
د دغه ويب پاڼو له ډلې يوه هم د تاند په نوم ويب پاڼه ده چې د کره خبرونو ترڅنگ يې همېشه اسلامي، عملي، ادبي، ټولنيزې او نورې بېلابېلې ليکنې خپرې کړي دي.
تاند ويب پاڼه چې د نړۍ په لر او بر کې يې پښتانه گوري، مطالب يې لولي په دې وروستيو کې يې يوې کمسارې هڅې ته ورپام سوی دی او له نيکمرغه د «پل» په نوم يې په پښتو ژبه د ماشومانو لپاره يوه ويب پاڼه جوړه کړې چې فقط ماشومانو ته ليکل سوي مطالب، د ماشومانو ليکنې او دوی ته ځانگړي سوي ليکل سوي مطالب، کيسې او ژباړې خپروي.
تر ټولو لومړی خو بايد په دې خبرې وسي چې زموږ ادب تر ډېره غوړېدلی دی، په هره برخه کې تر يوه بريده کار سوی دی او هر چا د خپل قلم پهلواني ازمايلې ده، خو له بده مرغه ماشوم زموږ په ټولنه کې يوازې د ادب په برخه کې نه بلکې په هره برخه کې له پام غورځېدلی دی او د ماشوم د هرې برخې پيکه توب هم ښايي له دې امله وي چې په ادب کې د ليکوالو لخوا ماشومانو ته کار کول په نشت شمېره کيږي، ځکه د ژوند ټولې خواوې په ادب پورې تړلي دي او همدا ادبيات دي چې د ټولنې وگړيو ته لارښوونې کوي، سمې لارې ته يې رهنمايي کوي، د ژوند کولو چل ورښيې.
دا تشه يو ليکوال ته هغه وخت ښه مالوميږي چې د ماشومانو لپاره يوه کوچنۍ مقاله ليکي، نو د ماشوم په اړه به پرته له يو څو کتابونو نور هيڅ په خپله ژبه کې په گوتو ورنه سي.
د ماشوم د ادبياتو هغه ليکوال چې ماشومانو ته کيسې ليکي او يا هم ژباړې کوي په دغه ويب پاڼه کې يې مطالب خپريږي، چې دا يو لوی او با ارزښته کار دی.
په دويم قدم کې د ماشوم د ادبياتو له ټولو ليکوالو هېله کووم چې لږ تر لږه دې په دوه ورځو کې يو کوچنی مطلب ماشومانو ته وليکي او په پل ويب پاڼه کې دې په دې خاطر خپور کړي چې ليکوال، والدين، ښوونکي او خپله ماشومان گټه ترې واخلي.
دغه راز درنو ښوونکو ته مې وړانديز دی چې لومړی ماشومان کيسو لوستلو ته وهڅوي او که ممکنه وي يا دې ښوونکي خپله او يا دې د دوی والدينو او کورنۍ غړيو ته سپارښتنه وکړي چې هغه مطالب، لارښوونې او مشورې ماشومانو ته ولولي او خپله يې هم عملي کړي چې په پل ويب پاڼه او يا نورو ويب پاڼو کې خپريږي.
پل ويب پاڼه چې تاند ويب پاڼه کې يې هم لېنک خپريږي په لاندې درک يې هم پرانيستلی سئ!
سرچینې
وېشنيزه:رسنۍ وېشنيزه:پښتو رسنۍ وېشنيزه:برېښنایي رسنۍ وېشنيزه:وېبپاڼې وېشنيزه:پښتو وېبپاڼې
محمد باقر شيخ زاده
محمد باقر شيخ زاده د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
مڼۍ کلی
مڼۍ کلی د لوگر ولایت، د خوښۍ ولسوالۍ یو کلی دی چې .... وگړي لري.
سرچینې
وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د خوښۍ ولسوالۍ کلي وېشنيزه:د لوگر ولایت کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي
۱۳۹ (عدد)
۱۳۹ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۱۳۸ څخه  مخکي او د ۱۴۰ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۱۳۹:
په کلینډر کې
۱۳۹ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۱۳۹ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:طاق عددونه وېشنيزه:لمړي عددونه
گل آغا احمدي وردگ
ښاغلی گل آغا احمدي وردك په ١٣٤٥ هجري لمريز ( ١٩٦٦ ز ) كال د میدان وردگ ولایت د جغتو ولسوالۍ د گلدرې يا پخواني كنده كول د ليگي باباخيلو په كلي كې زيږيدلى دی.
زده کړې
لومړنۍ او ابتدايي زده كړې يې د كلي په جومات او په خپل كور كې له خپلو والدينو او مشر ورور ډاکټر بهاوالدين بها څخه تر لاسه كړې دي او په ١٣٥١ هجري لمريز كال په سيمه كې د گوربت منځنۍ ښوونځۍ ته شامل او تر اووم ټولگي پورې يې خپلې زده كړې په نوموړې ښوونځۍ كې مخته بيولې دي د ١٣٥٨ هجري لمريز كال په پسرلي كې هغه مهال چې په آتم ټولگي كې و  د شوروي پلوه رژيم په مقابل كې د افغانستان د ولس وسله وال پاڅون پيل شو چې ورسره جوخت د گوربت د منځنۍ ښوونځۍ دروازه هم د زده كوونكيو پر مخ و تړل شوه.
د ١٣٦٢ هجري لمريز كال د عقرب په مياشت كې پېښور ته مهاجر او تر دولسم ټولگي پورې يې زده كړې د مجاهد په ليسه كې تر سره كړې په ١٣٦٧ هجري لمريز كال په پيښور كې د ښوونكيو د عالي دارالمعلمين څخه يې فراغت حاصل او دوو كلونو لپاره د هيواد په آزادو سيمو كې د يوې خيريه موسسې په مرسته وكولاى شول چې په غزني، وردگو، پكتيا او پكتيكا كې د هيواد د ورانو پوهنيزو بنسټونو د بيا رغولو لپاره ځنې گامونه پورته كړي چې په دې لړكې په سيمه كې د گټورو ښوونځيو تشكيل ته لاره هواره او په وردگو او غزني كې د ځينو ښوونځيو په جوړولو بريالی شو چې وروسته يې بيا د ليسو شكل غوره كړ چې په وردگو كې د گوربت د ښوونځۍ په ځاى د امام ابوحنيفه د ليسې رامنځته كيدل د ساري په توگه يادولى شو.
په ١٣٧۰ هجري لمريز كال په پيښور كې د ساينس او تكنولوژۍ د اسلامي پوهنتون د اقتصاد پوهنځۍ ته شامل او په ١٣٧٣ كال له نوموړي پوهنتون څخه په ذكر شوې څانگه كې د ليسانس په اخيستلو بريالى شو.
په همدې توگه په ١٣٨٢ كال په پيښور كې د پريسټون له پوهنتون څخه د عامې ادارې په څانگه كې د ماسترۍ په لاسته راوړلو بريالى شو.
دندې
په ١٣٦٧ هجري لمريز كال د عالي دارالمعلمين څخه تر فراغت وروسته يې په مسلسل ډول په مختلفو پوهنيزو او ټولنيزو موسساتو كې د ښوونكي، اداري مسئول، محاسب، د كتابتون د مسوول، ليكونكي او ژباړن په توگه دندې سر ته رسولې دي او په اوسني وخت كې د افغانستان د ځوريدلو خلكو د خدمت وياړ لري.
ناچاپه آثار
د ښاغلي وردگ د ټولو ليكل شوو او ژباړل شوو كتابونو شميره ١٥ ټوكو ته رسيږي چې لنډې كيسې، تاريخي، سياسي، او ټولنيز موضوعات پكې رانغښتل شوي او د چاپ انتظار باسي.
صحيح مسلم
راټولونه
د صحيح مسلم د حديثو راټولونکى مسلم بن حجاج دى. چي په ٢٠٤ هجري کال په نيشاپور کي وزېږېد. او په ٢٦١هجري (٨١٧/١٨)زېږديز کي وفات شو. هغه د حديثو د راټولولو لپاره عراق، عربستان، سوريه، مصر او داسي نورو هيوادو ته پراخ سفرونه وکړل.
له ٣٠٠،٠٠٠ احاديثو نه چي هغه ارزيابي کړي وو، ٤٠٠٠ احاديث د کتاب لپاره انتخاب شوو.
د منثيري د وينا مطابق په صحيح مسلم کي له تكراره بغير ٢٢٠٠ احادیث دي.د محمد امين په وينا په صحيح مسلم کي ١٤٠٠ هغه حديثونه دي چي په نورو كتابونو کي هم روايت شوي دي.
د مسلم شريف په باره کي نظريات
د زياتره مسلمانانو په نظر د صحاح سته وو له جملي نه صحيح مسلم دوهم زيات صحيح او مدلل كتاب دی.
تړلې لیکنې
امام بخاري صحیح مسلم صحیح بخاري سنن شریف سنن ابن ماجه سنن ابوداوود سنن نسایي
احمد سير مهجور
ژوند ليک
ډاکټر احمدسیر مهجور افغان ليکوال، څيړونکی او ټولنپوه دی چې په فرانسه کې اوسېږي. نوموړی په ۱۹۶۵ کال کې د افغانستان په بغلان ولايت کې زېږېدلی دی. نوموړي په افغانستان او پاکستان کې د ښوونې او روزنې ، الهياتو او سياسي علومو په برخه کې د خپلو زده کړو د يوې برخې له بشپړولو وروسته په ۱۹۹۲ کال کې فرانسې ته تللی او له همغه وخته راپدېخوا په فرانسه کې اوسېږي. نوموړې په فرانسه کې له فرانسوي ژبې له زده کړې او دفلسفې او ټولنپوهنې د اساساتو له مطالعې وروسته هملته خپلو زده کړو ته دوام ورکړ او د سياسي فلسفې په برخه کې يې خپله ماسټري د نانتر پاريس له پوهنتون څخه، د ټولنپوهنې په برخه کې يې فوق ماسټري  دسوربن پاريس له پوهنتون څخه او د محلي سياستونو د ودې په برخه کې يې د فوق ماسټري تخصصي ډيپلوم د رووان له پوهنتو څخه ترلاسه کړ. نوموړي د خپلې دوکتورا تيزس ( د ټولنپوهنې د نږدې کېدلو طرېقې، په افغانستان کې ګذري مرحله- د سنت او عصريت تر منځ ټکر ۲۰۰۵-۲۰۰۲) وليکه او د سياسي ټولنپوهنې په برخه کې يې خپله ډاکټری سند د فرانسې د رووان له پوهنتون څخه ترلاسه کړه.
ښاغلي مهجور د قضايي حقوقو په برخه کې د رووان پوهنتون د حقوقو له پوهنځي څخه د (عدلي کارپېژندنې) ديپلوم هم ترلاسه کړی او له ۲۰۰۲ کال څخه راپدېخوا يې په فرانسه کې رسما د عدلي کارپوه لقب ترلاسه کړی دی.
ډاکټر احمد سير مهجور د ټولنپوهنې په ګڼو نړيوالو  کنګرو کې برخه اخيستې او برخه والو ته يې په دې برخه کې علمي او څيړنيزې مقالې وړاندې کړي دي. د ۲۰۰۸ کال د جولای په مياشت کې د ټولنپوهنې په هغه نړېواله کنګره کې چې د ترکيې په استانبول ښار کې جوړه شوې وه، د ښاغلي مهجور د څيړنيزې موضوع تود هرکلی وشو.
د يادونې وړ ده چې ښاغلي مهجور په ۲۰۰۷ کال کې د فرانسوي ژبو ټولنپوهانو د نړېوالې اتحاديې او په ۲۰۰۸ کال کې د فرانسې د ټولنپوهانو د اتحاديې غړيتوب ترلاسه کړی.
دنده
ډاکټر احمد سير مهجور  اوس د فرانسې د رووان پوهنتون د GRIS د ټولنپوهنې د څيړنيز مرکز دایمی غړی دی او د ۲۰۰۶ کال راهيسې د رووان  په پوهنتون کې د ټولنپوهنې استاد دی.
نوموړی په ۲۰۰۴ کال کې د Traduction France په نامه د ژباړې يو مرکز تاسيس کړ.
ډاکټر مهجور له دري، پښتو، عربي، فرانسوي، انګليسي او اردو ژبو سره بلدتيا لری او ګڼې علمي، سياسي او ټولنيزې ليکنې يې په دري، پښتو، فرانسوي او عربي ژبو کړې دي چې په معتبرو خپرونو او ويبپاڼو کې خپرې شوې دي. اخرنی علمي اثر يې د ( تړلو ټولنيزو ډلو – د فرقو يا ډلو د ټولنپېژندنې څيړنه) کتاب دی او ډېر ژر به يې نوی کتاب چې نوم يې (عدلي کارپوه) دی، چاپ شي.
اثار
۱. تړلي ټولنيزې ډلې (د فرقو يا ډلو د ټولنپېژندنې څيړنه ) د ټولنې خپرونه (۲۰۰۹)۱۳۸۸
۲. د ارزښتونو بحران – د ټولنې خپرونه - ۱۹۹۴
کومه ډيموکراسي؟
اسلامي ټولنې او د ډيموکراسۍ ريښتينوالی
ماخذونه
۱-http://www.afghan-german.de/upload/Tahlilha_PDF/s_mahjor_ketab.pdf
MAHJOOR Ahmad - Les groupes sociaux fermés - Août ۲۰۰۹-France۲ً
۳-گروه‌های اجتماعی بسته»مطالعه جامعه شناختی سکت‌ها» دکتور احمدسیر مهجور Dr A.S.MAHJOOR انتشارات جامعه سال نشر: ۱۳۸۸ - طبع اول
۴- دکتور احمدسیر مهجور- کدامین دموکراسی-۲۰۰۹ -http://www.afghan-german.de/upload/Tahlilha_PDF/s_mahjor_kodamin_demokracie.pdf
وېشنيزه: افغانان وېشنيزه: افغاني ليکوال وېشنيزه:افغان څېړونکي
چېنار کلی
چېنار کلی د لوگر ولایت د خوښۍ ولسوالۍ یو کلی دی چې .... وگړي لري.
سرچینې
وېشنيزه:کلي وېشنيزه:د خوښۍ ولسوالۍ کلي وېشنيزه:د لوگر ولایت کلي وېشنيزه:د افغانستان کلي
ميراحمد جوينده
ميراحمد جوينده د افغانستان د ولسي جرگې غړی دی.
وېشنيزه:د ولسي جرگې غړي
هيلير بېلاک
جوزف هيلير پېري ريني بېلاک “Joseph Hilaire Pierre René Belloc” ( ؛ فرانسوي: ؛ ۱۸۷۰ جولای ۲۷ – ۱۹۵۳ ز کال د جولای ۱۶) د ۲۰ پېړۍ د لومړيو يو فرانسوي الاصله انګریز ليکوال او تاريخپوه و. بېلاک يو وياند، شاعر، ماڼو، طنز ليکونکی، د ليکونو ليکوال، پوځي او سياسي فعال هم و. د نوموړي کاتوليک عقيدې د هغه پر کارونو باندې پياوړی اغېز درلود.
بېلاک ته په ۱۹۰۲ زکال کې برتانوي تابعيت ورکړای شو، په داسې حال کې چې خپل فرانسوي تابعيت يې ټينګ وساته. نوموړي د اکسفورډ اتحاديې (Oxford Union) د رئيس او وروسته له ۱۹۰۶ څخه تر ۱۹۱۰ ز کال پورې Salford South لپاره د پارلمان د غړي (MP) په توګه خدمت وکړ. بېلاک د يو شمېر اوږدو مهالو دښمنيو پر مخ وړلو سره د يادونې وړ جګړه مار و.
د هغه ليکنو مذهبي شعر او کوچنيانو لپاره خندوونکی شعر راونغاړل. د نوموړي په پراخ ډول پلورل شوي کتاب (ماشومانو لپاره د پاملرنې کيسې:Cautionary Tales for Children ) کې د Jim کيسه بيان کړه، چې له خپلې نرسې څخه لرې وتښتېد او لېوه وخوړ. همدا راز په کې د Matilda کيسه بيانېږي، چې دروغ يې وويل او په اور ووژل شو. بېلاک تاريخي ژوندليکونه او د «روم ته لار» (۱۹۰۲ز کال په ګډون يو شمېر يون ليکونه وليکل. نوموړي په ځينو کارونو يا کتابونو کې له جي کی چيسټرټون (G. K. Chesterton) سره هم مرسته وکړه.
کورنۍ
بېلاک له فرانسوي پلار لويس بېلاک (۱۸۷۲-۱۸۳۰ز کلونه) او انګرېزې مور څخه د فرانسې په La Celle-Saint-Cloud کې وزېږېد. د نوموړي خور (Marie Adelaide Belloc Lowndes) هم يوه ليکواله شوه.
د بېلاک مور Bessie Rayner Parkes (۱۹۲۵-۱۸۲۹ز کلونه) يوه ليکواله، فعاله او د ښځو د برابرۍ ساتندوی، د انګريز ښځې ژورنال (English Woman’s Journal) او د لنګهم ځای ډلې (Langham Place Group) مرستيال بنسټګره وه. بېلاک د يو ځوان په توګه د ښځو د رايې کارونې ضد ملي تړون (Women’s National Anti-Suffrage League) د غړي په توګه د ښځو د رايې کارونې حق پر وړاندې مبارزه وکړه.
Parkes په ۱۸۶۷ ز کال کې د Jean-Hilaire Belloc له زوی وکيل Louis Belloc سره واده وکړ. له واده څخه پينځه کالونه وروسته په (۱۸۷۲ز کال) کې وروسته له هغې مړ شو، چې د ونډو بازار په يو ټکر کې په مالي ډول زيانمن شو. ځوانې کونډې يې له مړينې څخه وروسته خپل ماشومان بېرته انګليستان ته راوړل.
د ژوند لومړي کلونه
بيلاک په انګليستان کې کې لوی شو، چې هلکتوب يې د Sussex په Slindon کې تېر شو. نوموړي د خپل کور په اړه په ځينو شعرونو لکه "West Sussex Drinking Song"، "The South Country" او "Ha'nacker Mill" کې يادونه وکړه. په ۱۸۹۰ ز کال کې د Birmingham په Edgbaston کې د John Henry Newman د ويندويۍ له ښوونځي (Oratory Scholl) څخه د بريليک ترلاسه کولو څخه وروسته يې له Elodie Hogan سره وکتل، چې يو امريکايي وګړی و او سويلي کليفورنيا کې اوسېده.
بېلاک په ۱۸۹۱ ز کال Toul ته نږدې د توپخانې کنډک سره د فرانسوي تبعه په توګه د خپلې دورې پوځي خدمت وکړ. نوموړی د اکسفورډ پوهنتون Balliol College ته د تاريخ پوه په توګه پرمخ لاړ، چې په ۱۸۹۵ ز کال کې يې د لومړي ټولګي د درنښت بریليک تر لاسه کړ. نوموړي وروسته په يو شعر کې داسې بيان کړل: «Balliol زه جوړ کړم، بلېول زه تغذيه کړم/ هر هغه څه چې ما درلودل، هغې بېرته راکړل».
وروستي کلونه
بيلاک د Hogan د کتنې په موخه متحده ايالتونو ته سفر وکړ. هوګن يوه ورزشکاره مېرمن وه، چې په بریتانیا او اروپا کې په لويه پيمانه پلې وګرځېده. بېلاک د امريکاک له منځني لويديځ څخه کليفورنيا کر د هوګن تر کوره پورې د واټن د پام وړ برخه پلی تګ وکړ. د پلي ګرځېدلو پر مهال يې په لرې پرتو کرنيزو کورونو کې د وحشي ژوو له استوګنځيو څخه کتنه کوله او د هغوی د څښتنانو ................... يادې جوړې په ۱۸۹۶ ز کال کې واده وکړ.
بيلاک په ۱۹۰۶ ز کال د انګليستان په Shipley کې ځمکه او د پاچا د ځمکې (King’s Land) په نوم يو کور وپېره. ښځې او خاوند په ۱۹۱۴ز کال کې د انفلوانزا له امله د هوګن له مړينې څخه وړاندې پينځه ماشومان درلودل. بيلاک د خپل ژوند د پاتې برخې لپاره د وير يا خفګان څرګندولو کالي واغوستل او خونه يې هغسې وساتله، څه ډول چې يې مېرمن پرېښې وه. د لويس (Louis) په نوم زوی يې په ۱۹۱۸ ز کال کې هغه مهال ووژل شو، چې په شمالي فرانسه کې يې په شاهي هوايي لښ کې خدمت کاوه. بيلاک په نږدې Cambrai Cathedral [کليسا] کې د يادګار يوه دړه (تخته) کېښوده. ياده سيمه (زموږ د Cambrai مېرمن: Our Lady of Cambrai) د نښې غوندې په ورته ډول يوه وړه کليسا ده.
د ۱۹۴۱ ز کال د اپرېل پر ۲ د بيلاک زوی Peter Gilbert Marie Sebastian Belloc د سړو پرسوب يا سينه بغل له امله د ۳۶ کلنۍ په عمر مړ شو. نوموړي هغه مهال ناروغي حس کړه، چې په سکاتلينډ کې د شاهي سمندري پوځونو له پينځم کنډک سره يې خدمت کاوه. نوموړي په لويديځ Grinstead کې د (Our Lady of Consolation) او د St. Francis کليسا انګړ کې ښخ شوی دی.
بيلاک په ۱۹۳۷ ز کال کې د پوهنتون د رئيس Robert Gannon له لورې د نيويارک ښار په Fordham پوهنتون کې د يو پروفيسور کتنې ته وبلل شو. بيلاک په Fordham پوهنتون کې يو لړ درسونه ورکړل، چې د ياد کال په می مياشت کې يې بشپړ کړل. په داسې حال کې چې د بلنې د منلو له امله خوښ شو، مګر ياد ازمايښت په فزيکي ډول ستړی کړ او له وخته مخکې د درس بندولو (بس کولو) فکر يې وکړ.
مړينه او ميراث
نوموړي په ۱۹۴۱ ز کال کې يو ټکر يا حمله وزغمله او له اغېزو څخه يې بېرته هيڅکله روغ نه شو. په همدې کال کې يې پر خپل نغري باندې له غورځېدنې څخه وروسته سوزېدل او ټکان وزغمه. هغه د ۱۹۵۳ ز کال جولای پر ۱۶ د Guildford, Surrey په Mount Alvernia Nursing Home [مونټ الوېرنيا د رنځورپالنې کور (روغتون؟)] کې مړ شو.
بيلاک په لويديځ Grinstead کې «زموږ د ډاډ د مېرمنې او St Francis د زيارت کليسا» (Shrine Church of Our Lady of Consolation and St Francis) کې ښخ کړای شو، چې نوموړي په کې په منظم ډول د همدې سيمې د غړي په توګه د خلکو ډله (Mass) کې [چې د جنازې په موخه راټول شوي وي؟] ګډون وکړ. د نوموړي ملکيت په ۷۴۵۱ پونډ وصيت ليک شو. د نوموړي جنازې ته په راغلو خلکو کې پند کوونکي Monsignor (Ronald Knox) وکتل، چې «د نوموړي د وخت هيڅ بل شخص د ښه شیانو لپاره دومره سخته مبارزه ونه کړه». د Worth د چمتووالي ښوونځي د ترانې او کليسا ډلې سندره وويله او په جنازه کې يې خدمت وکړ.
د بيلاک وروستي ژوندليکونه د A. N Wilson او Joseph Pearce له لورې ليکل شوي دي. د يسوعيانو د سياسي فيلسوف James Schall «د بيلاک يادګار» د ۲۰۱۳ په سپټمبر کې د St. Augustine چاپخونې له لورې چاپ شو. د نوموړي يو يادښت د Henry Edward George Rope له لورې وليکل شو.
سياسي مسلک
بيلاک په Balliol College کې د اکسفورډ اتحاديې د مشر په توګه خدمت وکړ. نوموړي وروسته له هغې سياست ته مخه وکړه، چې يو تابعيت ورکړای شوی برتانوي تبعه شو. د هغه په ژوند کې يوه ستره ناهيلي په ۱۸۹۵ کال د اکسفورډ په All Souls College کې د روزنې پيسو “Fellowship” په ترلاسه کولو کې بې پايلې کېدل وو. ياده بې پايلي ښايي د دې له امله وه، چې نوموړي د پېغلتوب يوه مجسمه جوړه کړې وه او د فيلوشيپ لپاره د مرکې پر مهال يې خپلې مخې ته ايښې وه.
نصرالله حافظ
نصرالله حافظ (۱۳۱۰ لمريز لېږدي کال د ننگرهار ولايت د چپرهار ولسوالۍ - د ۱۳۹۲ ل ل کال د لړم ۱۴، کابل) (په انگرېزۍ کې Nasrullah Hafiz) د افغانستان يو پښتو ژبی شاعر او ليکوال وو.
هيلير بېلاک
سياسي مسلک
له هغې څخه وروسته د بيلاک د ثابتې ګومارنې يوازينۍ دوره له ۱۹۱۴ څخه تر ۱۹۲۰ ز کال پورې د Land and Water د کره کتونکي په توګه وه. له دې څخه پرته نوموړي د خپلې ليکنې په واسطه ژوند وکړ او زياتره وختونه په مالي ډول ناخوندي و.
نصرالله حافظ
زده کړې
نصرالله حافظ د میرزا نور اسلام زوی، پر ۱۳۱۰ لمريز لېږدي کال د ننگرهار ولايت د چپرهار ولسوالۍ د حافظانو په کلي کې نړۍ ته سترگې غړولې وې. هغه خپلې لومړنۍ زده کړې د خپل کلي د چپرهار په لومړني ښوونځي کې پای ته ورسولې او نورې زده کړې يې پر ۱۳۳۱ لمريز لېږدي کال په کابل کې بشپړې کړې.
دندې
تر فراغت وروسته يې د ښوونې او روزنې وزارت په اډانه (چوکات) کې دنده ترلاسه کړه، چې په خوشال خان خټک ښوونځي کې د ښوونکي په توگه وگومارل شو؛ پر ۱۳۳۳ ل ل کال پښتني تجارتي بانک ته تبديل شو او هلته د «وېسا» مجلې مسلکي غړی شو. د دغې مجلې، چې د پښتني بانک له خوا خپرېدله، په اداره کې يې نږدې پېنځه-شپږ کاله کار وکړ.