cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
محمد ایوب خان
د ولسمشرۍ له تر لاسه کولو وروسته یې موسی خان د پوځ د لوی درستیز په توګه  خپل ځایناستی وټاکه. نوموړي پاکستان د متحده ایالاتو سره متحد کړ، او امریکا ته یې په پاکستان کې د هوایي اډو لاسرسی چمتو کړ، په ځانګړې توګه د پېښور څخه بهر هوایي اډه، چې له دې ځای څخه یې په شوروي اتحاد د جاسوسۍ ماموریتونه پیل شول. له ګاونډي چین سره یې اړیکې پیاوړې شوې، خو له امریکا سره په یوه لېکه کې د نوموړی درېدلو، په ۱۹۶۲ کال کې له شوروي اتحاد سره  د دوی  اړیکې ترینګلې کړې. په ۱۹۶۵ کال کې یې د هند پر ضد جبرالټر عملیات پیل کړل، چې له امله یې بشپړه جګړه پیل شوه. خو په ۱۹۶۶ کال کې د شوروي اتحاد مداخله د تاشکند د اعلامیې لامل شوه چې په پایله کې د سولې خبرې اترې وشوې او د دریو هېوادونو ترمنځ اړیکې ښې شوې.
د هېواد په داخلي برخه کې، ایوب هغه مهال د غربي متحدو هېوادونو د آزاد بازار سياست په لاره واچو. هغه دولتي تصدۍ خصوصي کړې، او  په عمومي توګه یې اقتصاد لیبرال کړ. داخل ته د بهرنۍ مرستې او پانګونې لوی جریان، په سوېلي آسیا کې د دې هېواد ګړندۍ اقتصادي ودې لامل شو. د نوموړي د کار دوره همدارنګه د اوبو برېښنایي سټېشنونه، بندونه او د ذخیرو په بشپړولو کې شهرت لري. د ایوب تر مشرۍ لاندې، د پاکستان فضایي پروګرام تاسیس شو، او دې هېواد په ۱۹۶۲ کال کې خپل لومړنی بې پیلوټه فضايي ماموریت پیل کړ. خو د ځمکو په اصلاحاتو کې ناکامي او د مالیاتو کمزوری سیسټم په دې معنی و چې د دې ودې زیاتره برخه د اشرافو په لاس کې وه.
د مسلم لیګ د نوماند په توګه، ایوب خان د پاکستان د مشهورې اونامتو غیر حزبي  فاطمه جناح سره د سیالۍ لپاره په ۱۹۶۵ کال کې د ټاکنو ډګر ته ووت، او د دویمې دورې لپاره په ناندريز ډول بیا وټاکل شو. هغه په پراخه کچه د رایو په قصدي درغلیو، په کراچۍ کې د سیاسي قتلونو د سازمانولو، له هند سره له سولې وروسته  د خپل رژیم د ضعیف مشروعیت د مخ په خرابېدو له تورونو سره مخ شو، چې زیاتره پاکستانیان یې د شرموونکی جوړجاړی بولي. د خوراکي توکو د بیو له لوړېدو سره پراخ مخالفت، په ۱۹۶۷ کال کې د ذوالفقار علي بوټو په مشرۍ په ټول هېواد کې د لاریونونو لامل شو.
لومړنی ژوند
ایوب خان د ۱۹۰۷ کال د مې میاشت په ۱۴ نېټه د برېتانوي هند د شمال لوېدیځ سرحدي ولایت د اېبوت آباد ولسوالۍ په ریحانه کلي کې (چې اوس د پاکسان د خیبر پښتونخوا په هري پور سيمه اړه لري) د پښتنو په ترینه قبیله کې نړۍ ته سترګې پرانیستې.
نوموړی د خپلو لومړنیو زده کړو لپاره د سرای صالح  یو ښوونځي ته لاړ چې د نوموړي له کلي څلور کیلومتره لرې پروت و. هغه به په کچر ښوونځي ته تګ راتګ کاوه. وروسته د هريپور یوه ښوونځي ته تبديل شو او هلته یې له خپلې انا سره ژوند پیل کړ.
هغه د علیګر مسلم پوهنتون ته د زده کړې لپاره لاړ او کله یې چې په کالج کې خپلې زده کړې پر مخ وړې، د جنرال اندریو سکین په سپارښتنه په سنډهورسټ شاهي نظامي کالج کې ومنل شو، نوموړي په AMU کې خپله درجه بشپړه نه کړه او لویې برېتانیا ته لاړ. ایوب خان په اردو، پښتو، انګلیسي او په خپله سیمه ییزه شمالي هندکو لهجه روانې خبرې کولې.
پوځي دنده
ایوب خان د ۱۹۲۶ کال د جولای په میاشت کې زده کوونکو په توګه د سنډهورسټ په شاهي پوځي کالج کې شامل شو. هغه د ۱۹۲۸ کال د فبروري په ۲ نېټه د بریتانوي هند پوځ د پنجاب په ۱/۱۴ غونډ (د پنجاب ۱۴ غونډ لومړی کنډک) کې د دوهم بريدمن په توګه دنده تر لاسه کړه – تر دې وړاندې هغه د شاهي وسله وال ځواک سرتېرو په لیکه کې دنده ترسره کړې وه. له هغو کسانو  سره چې نوموړي یو ځای نظامي روزنه ترلاسه کړې وه، یو د هند د پوځ راتلونکی لوی درستیز جنرال جویانتو نات چوهدري هم و، چې له ۱۹۶۲ کال څخه تر ۱۹۶۶ کال پورې یې د پوځ د مشر په توګه دنده ترسره کوله چې په دې وخت کې ایوب د پاکستان ولسمشر و. په بريتانوي پوځ کې د خدمت له معیاري امتحاني دورې وروسته، هغه د ۱۹۲۹ کال د  اپرېل په ۱۰ د بریتانوي هند په پوځ کې وګمارل شو، چې د پنجاب ۱/۱۴ شېردل غونډ سره یوځای شو، چې اوس د  پنجاب  د پينځم غونډ په نوم یادېږي.
هغه د ۱۹۳۰ کال د می په ۲ نېټه  دوهم بريدمن او د ۱۹۳۷ کال د فبروري په ۲ نېټه د تورن رتبې ته ترفېع وکړه. نوموړي په​​ ۱۹۴۲ کال کې د دویمې نړیوالې جګړې په ترڅ کې، د ډګرمن موقتي رتبه تر لاسه کړه او په ۱۹۴۲-۴۳ کلونو کې د برما خوځښت په لومړي پړاو کې د ګډون لپاره په برما کې په دنده وګمارل شو. نوموړي د ۱۹۴۵ کال د فبروري په ۲ نېټه د جګړن رتبې ته ترفېع وکړه. ورپسې په همدې کال کې یې د ډګروالۍ  موقتي رتبه ترلاسه کړه او د خپلې قطعې قومانده یې په غاړه واخیسته چې د برما د کمپاین په دوهم پړاو کې د مستقیمو عملیاتو لپاره ګمارل شوی و. خو هغه ډېر ژر د جګړې پر مهال د ښکاره ډار له امله له دې بست څخه په موقتي توګه له معاش پرته ګوښه شو.
نوموړی په ۱۹۴۶ کال کې، بېرته برتانوي هند ته ولېږل شو او په شمال لوېدیځ سرحدي ولایت کې ځای پرځای شو. په ۱۹۴۷ کال کې، هغه د ډګروال رتبې ته ترفېع وکړه او په غرني جنوبي وزیرستان کې یې د یوې لوا قومانداني په غاړه واخیسته. کله چې انګلستان په هند او پاکستان کې د بریتانوي هند وېش اعلان کړ، هغه د برتانوي هند په پوځ کې یو له خورا لوړ پوړو افسرانو څخه و چې په  ۱۹۴۷ کال کې د پاکستان  لپاره انتخاب شو. نوموړی د یوځای کېدو پر مهال، د PA-010  خدمت شمېرې په درلودلو سره لسم جګپوړی افسر و.
نوموړي ته د ۱۴ پیاده فرقې قومانده د ۱۹۴۸ کال په لومړیو کې ورکړل شوه، چې د  تورن جنرال په بست کې، د ختیځ پاکستان په ډاکه کې پر دنده وګومارل شو. د غیر جنګي خدمت لپاره، نوموړي ته په ۱۹۴۹ کال کې د لومړي وزیر لیاقت علي خان له لوري د هلال جرئت ( (HJ مډال ورکړل شو او د همدې کال د نومبر په میاشت کې د پوځ د اداري چارو د مشر په توګه بېرته  مرکزي قومندانۍ ته راوِغوښتل  شو.
طالقان ولسوالي
طالقان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان طالقان)  د ايران د البرز ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د طالقان ښار دی. دا ولسوالي ۱۶٬۸۱۵ تنه نفوس لري. د طالقان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۸۹ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د البرز ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
کاک
کاک د پښتني دودیزه ډوډۍ یو لرغونی ډول دی چې پر غرګیو (ګړدی کاڼی) پخېږي. پخوا کاکونه په ټولو پښتني سیمو کې دود وو خو اوس خلک کله کله دا پښتني دودیزه ډوډۍ د خوند لپاره پخه کړي.
د کاک د پختن طریقه
لومړي اوړه لانده کړل شي بیا هغه لانده اوړه پر تاوده ګړدي کاڼي واچول شي او بیا هغه کاڼی و بلو سکرو (انګار) ته نژدې اچول کېږي دا ډول کاک د تاو په وسیله پوخ شي.
د کاک اړوند متلونه
د کاکونو اړوند متلونه څه په دا ډول دي
۱. چې درانه بارونه وړي خوراک یې ځوز دی چې اومه کاکونه خوري چاریاک یې ګوز دی
۲. وایي بخت مې ویده دی کاک مې پښې وکړې ورک شو
۳. برېښه برېښه کاک مې خړو اوبو یووړ.
آی اېس او 3166
آيزو يا آيسو-3166 (انگريزي ISO-3166) د معيار نړيوال تنظيملخوا ايښودی شوی يو رمز يا کوډ دی کوم چې د نړۍ هېوادونه،سيمې،وړې سيمې او ولايتونو لپاره استعماليږي او دوي ته معيار ورکوي۔
حسیدي یهودیت
حسیدېزم چې ځینې مهال ورته چاسیدېزم (Chassidism) ویل کېږي او د حسیدي یهودیت په نوم پېژندل کېږي (په عبري ژبه: חסידות، لاتین ډول: Ḥăsīdut، [χasiˈdut]؛ په اصل کې «تقوا») هغه مذهبي یهودي ډله ده چې د اتلسمې پېړۍ پر مهال د معاصر اوکراین په لویدیځه برخه کې د یوې معنوي احیاکوونکي خوځښت په توګه رامنځته او په چټکۍ سره یې ټولې ختیځې اروپا ته پراختیا ومونده. نن ورځ د اسرائیلو او متحده ایالاتو ګڼ شمېر یهودان دغې ډلې ته اړوند دي.
اسرائیل بن الیزر، یا «بعل شم توف» د هغو د بنسټ اېښودونکي پلار په توګه په پام کې نیول کېږي چې بیا یې شاګردانو دغه لیدلوري ته پراختیا ورکړه او نشر یې کړه. د نن ورځې حسیدېزم د هارډي («اولترا – اورتودوکس») یهودیت څانګه ده چې د مذهبي او ټولنیزې محافظه کارۍ او ټولنیزې انزوا له امله یې شهرت موندلی. غړي یې په ارتودوکس یهودي اعمالو – د خوځښت په ځانګړو ځانګړونو باندې په ټینګار – او همدارنګه د ختیځې اروپا د یهودیانو په سنتونو پابند دي. ډېری وروستي موارد یې له دې ډلې د کالیو اغوستلو سبک او له ییدیش ژبې د هغو ګټنه نن ورځ حسیدېزم ته ځانګړي ګڼل کېږي.
حسیدي تفکر په کلکه سره له لوریايي کابالا څخه ګټنه کوي چې تر یوه بریده د هغو د عمومیت له امله دی. د دغه تفکر لارښوونې په نړۍ کې د خدای د شتون، په هر حال کې له هغه سره د یوځای والي او یووالي، د دیني اعمالو په عبادي اړخ او د جسمانیت په معنوي اړخ او همدارنګه په دنیوي اعمالو ټینګار لري. حسیدېزم او د حسیدېزم پیروان د «دربار» او لړیو په نامه پېژندل کېدونکو خپلواکو ډلو کې تنظیم شوي چې هر یوه ډله یې بیا د خپل موروثي رهبر یا ربه (Rebbe یا خاخام) له خوا رهبري کېږي. ربه ته درناوی او تسلیمي له کلیدي اصولو څخه ده، ځکه هغه د یو روحاني مقام په توګه ګڼل کېږي او پیرو یې باید له هغه سره اړیکه ولري څو خدای ته نږدې شي. د هغو لړۍ ځانګړي اساسي قواعد لري، خو له یو بل څخه جلا عمل کوي او ځانګړي آداب او رسوم لري. هغو ته اړوندتیا تر ډېره د څو نسلونو لپاره په کورنیو کې ساتل کېږي او حسیدي والی په هماغه اندازه چې سوسیالوژیکي فکتور دی – چې په یوه ځانګړې ټولنه کې رامنځته کېدو او د ربه ګانو یوې لړۍ ته ژمنتیا ته اړتیا لري – هماغه ډول په بشپړه توګه یو مذهبي عامل دی. همدارنګه ګڼ شمېر «دربارونه» یې ځانته په زرګونو غړې کورنۍ لري او په سلګونو کوچنۍ ډلې لري. په ۲۰۱۶ زکال په ټوله نړۍ کې له ۱۳۰۰۰۰ حسیدي کورنیو زیاتو شتون درلود چې د نړۍ د یهودیانو ۵ سلنه شمېر جوړوي.
مخینه/بګرونډ
د ۱۷ مې پېړۍ په وروستیو کې د هغو یهودیانو ترمنځ چې د پولنډ – لیتوانیا د مشترک المنافع هېوادونو په سویلي څنډه په ځانګړې توګه په معاصر لویدیځ اوکراین کې مېشت و ګڼ شمېر ټولنیز لیدلوري رامنځته شول. دغه چاره د حسیدېزم د رامنځته کېدو او غوړېدو لامل وګرځېده.
د دغو لیدلورو تر ټولو لومړی او پام وړ یې د کابالا د عرفاني افسانو رواج کېدل و. د څو پېړیو په ترڅ کې هغه باطني چارې چې په پټه به د یو شمېر کسانو له خوا ترسره کېدلې په پراخه کچه د ارزانو چاپي رسالوپه مرسته کورونو ته لار ومونده. کابالیستي طغیان د ساباتای زوی تر مشرۍ لاندې چې ځان یې مسیحا (رهبر) باله په ۱۶۶۵ زکال کې د سابتي بدعت کوونکي خوځښت په راڅرګندېدو پام وړ اغېز وکړ. د کابالا تبلیغ یهودي ټولګې حسیدي لیدلورو ته چمتو کړې، چې خپله په اصل کې د دغه لیدلوري رایجه نسخه وه – په واقعیت کې حسیدېزم هغه مهال ظهور وکړ چې بنسټ ګرو یې پرېکړه وکړه په پټو کړیو کې د پاتې کېدو پر ځای چې ټولو پخوانیو کابالایستانو همدغه لار نیولې وه؛ خپلې چارې په ښکاره توګه ترسره کړي. د افسانو او سبتي ګري د آئین د خپرېدو ترمنځ همغږي توب د خاخامي مخکښانو له لاسه وه نه وت او همدغه چاره له نوي خوځښت سره د شدید مخالفت لامل وګرځېده.
بل له عواملو څخه یې د سنتي واکمنو جوړښتونو زوال و. د یهودانو خپل واکي په بشپړه توګه تضمین شوې وه. وروستیو څېړونو په ۱۷۴۶ زکال کې د څلورو سیمو د شورا د سقوط او هغه اوږد بهیر اړوند چې د هغوی قضایي خپلواکي به له منځه لاړشي او د رهبرانو په توګه به حسیدي ربه ګانو ته لار برابره شي؛ د سایمون ډوبنو ادعا رد کړه (د یوې نوې فرقې د رامنځته کېدو اړوند اوږد مهاله لیدلوری چې رافائل مالر یې ملاتړ کاوه او دا چې خملنیتسکی پاڅون به د بې وزلۍ او ناهیلیتوب لامل وګرځي؛ هم رد شو). له دې سره مخکښانو او اشرافو د ټولګو د ربه ګانو (خاخامانو) او مشرانو په نوماند کېدو کې ډېر اغېز درلود، آن تر دې کچې چې ټولګو به هغوی د ځمکو د مالکینو نوکران بلل. په شخړو کې د قانوني منځګړي په توګه د هغوی ونډه – په ځانګړې توګه هغه چې د اجارې، شرابو د تقطیر او نورو املاکي انحصاراتو ته اړوند و – په کلکه سره راکمه شوه. د دغو جوړښتونو د اعتبار را کمېدل او د قضاوت د واک لرلو لپاره بلې سرچینې ته اړتیا تشه رامنځته کړه چې حسیدي کاریزماتیک هغه ډکه کړه. هغوی له هغو پخوانیو ټولیزو بنسټونو مخکې ولاړل چې د یوې سیمې ټول یهودان یې تابع و او په هر ښار کې یې په پریمانه کچه نور پیروان هم لرل. د هغوی ملاتړ له دغو ډلو بهر د مخ پرودې سنتي مخکښانو له خوا کېده او د تازه کارو او یا هم د ټیټې کچې بېلابېلو مذهبي مامورینو په ګډون یې د رهبرۍ نوی ډول رامنځته کړ.
تاریخ پوهانو د حسیدېزم په رامنځته کېدو کې یو شمېر نورې اغېزې هم تشخیص کړې دي. د حسیدېزم رامنځته کېدل په ټوله نړۍ کې د یو شمېر مذهبي خوځښتونو له رامنځته کېدو سره مل و چې په کې په نیوانګلنډ کې لومړنۍ لویه بیداري، الماني دین پالنه، په سعودي عربستان کې وهابیت او پخواني روسي معتقدین چې له تاسیس شوې کلیسا سره یې مخالفت کاوه شاملېدل. دوی ټولو موجود قواعد رد کړل او هغه یې له حده زیات د مراتبو د سلسلې لرونکی وبلل. هغوی هغه څه وړاندې کړل چې له پخوانیو هغو یې ډېر معنوي، صریح او ساده ګڼل. ګرشون ډیوېډ هاندریت د حسیدي مفاهیمو او د هغو د ټولیزې مخینې ترمنځ پام وړ ورته والي ته اشاره کوي چې د پوهې او فردي انتخاب په زیاتېدونکې ډول اهمیت کې ریښه لري.
آگره
آگره د هند يو ښار دی، دا د هند په اتر پرديش ايالت کې دی. دا د هند 24م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,275,134 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,574,542 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
آنگرمونده
آنگرمونده د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
سورة الفجر
سورة الفجر  د قرآن ۸۹ مه سوره ده.
وېشنيزه:قران وېشنيزه:قراني سورتونه
لاميووډين
لاميووډين (په انگرېزي کی: Lamivudine) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
امټريسيټابين
امټريسيټابين (په انگرېزي: Emtricitabine) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
وېشنيزه:درمل
ناشک
ناشک د هند يو ښار دی، دا د هند په مهاراشټر ايالت کې دی. دا د هند 25م لوی ښار دی. په کال 2001 کې ددې ښار د وگړو شمېر 1,077,236 و او بيا په کال 2011 کې چې وگړ شماري وشوه نو د هغه له مخې ددې ښار ابادي 1,486,973 وه.
وېشنيزه:د هند ښارونه
د سیوري او شاه جوی پوځي عملیات
د شاه جوی پوځي عملیات د هغو پوځي عملیاتو یوه برخه ده چې د افغانستان د اسلامي جمهوریت د دفاع وزارت له خوا د عزم په نامه پیل شوي. ددې عملیاتو په ترڅ کې د زابل ولايت کې هم یو لړ تصفوي عملیات پیل شوي چې امنيتي چارواکي یې په اړه وايي: ددې ولايت په سيوري او شاه جوۍ ولسواليو کي د افغان ځواکونو په عملياتو کي لسگونه وسله والو ته مرگ ژوبله اوښتې ده. ددې ولايت د والي وياند گل اسلام سيال د دوشنبې په ورځ د کندهار ملي ټلوېزيون ته وويل دغه عمليات تېره ورځ پېل سوي وه او تر نن سهاره یې دوام وکړي.
لاسته راوړنې
نوموړی زیاته کړه چي عملیات د زابل په سیوري اوشاهجوۍ ولسوالیو کي ترسره سول چي په نتیجه کي یې ۲۶ وسله وال مخالفین وژل سوي او اوه نور ټپیان دي.دده په خبره په عملیاتو کي ملکي وگړو او امنیتي ځواکونو ته زیان ندی رسیدلی.افغان ځواکونو له څه باندي دوو اوونیو راهیسي د زابل په بیلابیلو سیمو کي د نجات په نوم عملیات پیل کړي چي د چارواکو په خبره پکښي د دولت مخالفینو ته درانه زیانونه اوښتي دي.
سرچینې
وېشنيزه:زابل وېشنيزه:سیوری ولسوالۍ وېشنيزه:شاه جوی ولسوالۍ وېشنيزه:د افغانستان ولسوالۍ وېشنيزه:ولسوالۍ
آشتيان ولسوالي
آشتيان ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان آشتیان)  د ايران د مرکزي ولايت یوه ولسوالي ده. د دغه ولسوالي پلازمېنه د آشتيان ښار دی. دا ولسوالي ۱۶٬۳۵۷ تنه نفوس لري او مساحت یې ۱۲۳۹ کیلومتره مربع دی. د آشتيان ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۵۶ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د مرکزي ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
سورة البلد
سورة البلد  د قرآن ۹۰ مه سوره ده.
د سوسیالیزم تاریخ
د سوسیالیزم تاریخ د فرانسې د ۱۷۸۹ز کال له انقلاب او هغو بدلونونو سرچینه اخلي، چې دغه انقلاب له ځانه سره راوړي وو، که څه هم دا په لرغونو حرکتونو او نظرونو کې مخینه لري. د کمونیست منشور په ۱۸۴۷-۴۸ز کال کې د کارل مارکس او فریدریک انګلز له خوا د ۱۸۸۴ز کال له انقلابونو مخکې په اروپا کې لیکل شوی و او هغه څه یې بیان کړل، چې دوی یې ساینسي سوسیالیزم بولي. د ۱۹مې پېړۍ په وروستۍ درېیمه برخه کې په اروپا کې ډیموکراټیک سوسیالیزم ته وقف شوي ګوندونه په عمده توګه له مارکسیزم نه راوتلي دي. د اسټرالیا کارګر ګوند د نړۍ لومړی منتخب ګوند و، چې په ۱۸۹۹ز کال کې یې د یوې اوونۍ لپاره د کوینزلېنډ په کالونۍ کې حکومت جوړ کړ.
د ۲۰مې پېړۍ په لومړۍ نیمايي کې شوروي اتحاد او په ټوله نړۍ کې د درېیم نړیوالکمونیست ګوندونه په عمده توګه د سوسیالیزم د استازولۍ لپاره راغلل، ترڅود شوروي د اقتصادي پراختیا ماډل او مرکزي پلان شوی اقتصاد وښيي، چې د یوه دولت له خوا یې لارښوونه کېږي، څو د تولید د ټولو وسیلو مالکیت وکړي. که څه هم نورو لېوالتیاوو هغه څه وغندل، چې دوی د ډیموکراسۍ د نشتوالي په توګه ولیدل. په انګلستان کې هربرټ موریسن وویل، چې سوسیالیزم هغه څه دي، چې د کار حکومت یې ترسره کوي، په داسې حال کې چې انورین بیوان استدلال وکړ، چې سوسیالیزم اړتیا لري د کارکوونکو له ډیموکراسۍ سره د اقتصادي فعالیتونو اصلي بهیر تر عامه لارښوونو لاندې راوستل شي.ځینو استدلال کاوه، چې پانګوالي له منځه تللې ده. سوسیالیستي حکومتونو ګډ اقتصاد له جزیي ملي کولو او ټولنیزې هوساینې سره رامنځته کړ.
په ۱۹۶۸ز کال کې د ویتنام اوږده جګړه نوو کیڼ اړخو ته ورسېده، سوسیالیستان چې پر شوروي اتحاد او ټولنیزې ډیموکراسۍ یې د نیوکې کولو لېوالتیا لرله،د انارکو - سنډیکالیستانو او د نويو کیڼ اړخو عناصرو او نورو د کوپراتیفونو یا د کارګرو د شوراګانو په بڼه د نامتمرکز ټولنیز مالکیت پلوي کوله. سوسیالیستانو د چاپېریالیزم، فیمینیزم او پرمختګپالنې په څېر د نورو ټولنیزو خوځښتونو لاملونه هم منلي دي. د ۲۱مې پېړۍ په پای کې لاتین امریکا ګلابي څپې ولیدې، چې د ۲۱مې پېړۍ د سوسیالیزم اتله شوه. په دې کې د سترو ملي شتمنیو د ملي کولو تګلاره، د امپریالیزم ضد، کیڼ اړخ پاپولیزم او د واشنګټن د توافق او د نیو لیبرال د تمثیل ردول شامل وو. د وینزویلا ولسمشر هوګو چاویز په لومړي ځل ددې چارې مشري کوله.
په لرغونتوب کې
مفکورې او سیاسي دودونه، چې په مفهومي توګه د عصري سوسیالیزم له مفکورې سره تړاو لري، له لرغونو او منځنیو پېړیو سرچینه اخلي. لرغوني مصر یو پیاوړی، یو موټی او ډیموکراټیک دولت درلود، چې د خپل معبد د سیستم پر اساس یې بزګران په لویو کاري پروژو ګومارل او د اقتصادي کلیدي برخې مالکیت یې درلود؛ لکه د غلو دانو درمندونه، چې په سختو وختونو کې پر وګړو غله دانه وېشي. د حکومت دغه نظام ته ځینې وخت «دیوکراتیک سوسیالیزم» هم ویل کېږي.
آندرناخ
آندرناخ د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
د سوسیالیزم تاریخ
لومړنی عصري سوسیالیزم (۱۸۰۰-۱۸۳۰ز کلونه)
کله چې فوریر او اوون د کوچنیو پلان شوو یوټوپیايي ټولنو پر بنسټ د سوسیالیزم د جوړولو په لټه کې وو، سینټ سایمن غوښتل چې د ډېر نوښت له لارې بدلون راولي او صنعتکاران او متخصصین د ټولنې مسؤلیت په غاړه واخلي. د ۱۹مې پېړۍ په لومړیو کې د اوون، سینټ سایمون او فوریر په څېر مفکرینو او د یوټوپیايي تیورۍ پیروانو کولای شوای د کوپراتیف، طبیعت پوه، متقابلې اتحادیې، سوشنترین، فلانستریان، اګرارینسټ او راډیکال اصطلاحاتو د تشریح کولو لپاره د دوی اندونه وکاروي. د سوسیالیست انګلیسي کلمه «سوشلیست» په خپله اوسنۍ معنا کې د اونېټ له فکر سره تړاو لري او تاریخ یې تر ۱۸۲۲ز کال پورې رسېږي.
په فرانسه کې سوسیالیست مفکرانو
په فرانسه کې سوسیالیست مفکرانو او سیاستپوهانو لکه پيیر جوزف پروډون او لویس بلانک خپلو مساوي اقتصادي او ټولنیزو نظریو ته دوام ورکړ. په داسې حال کې چې پخوانیو سوسیالیستانو د ټولنې په تدریجي بدلون ټینګار کاوه، په ځانګړې توګه د کوچنیو یوټوپیايي ټولنو د بنسټ له لارېډېر سوسیالیستان د دې کړنلارې له عملي کېدو ناهیلي شول او پرځای یې په مستقیم سیاسي عمل ټينګار وکړ. پخواني سوسیالیستان د یوې ټولنې لپاره د سیالۍ پرځای د همکارۍ پر بنسټ په خپلو هیلو کې یو موټي وو.
چارتزم چې تر۱۸۳۸ - ۱۸۵۸ز کلونو پورې یې وده وکړه، په اروپا کې یې د کارګرو لومړی منظم خوځښت رامنځته کړ، د ۱۸۳۸ز کالد منشور لپاره یې د پام وړ شمېر خلک راټول کړل، چې د ټولو نارینه بالغانو لپاره یې د رایې ورکولو د پراختیا غوښتنه کوله. په خوځښت کې مخکښو مشرانو هم د عاید د مساوي وېش او د کاري طبقو لپاره د ژوند د غوره شرایطو غوښتنه وکړه. د لومړي ځل لپاره ددې غوښتنې د لا پیاوړتیا په توګه د سوداګرۍ اتحادیې او د مصرفوونکو کوپراتیف ټولنې هم د چارټیسټ خوځښت په منځ کې جوړې شوې. د سوسیالیزم کلمه په لومړي ځل د ۱۸۳۲ز کال د فبرورۍ په ۱۳مه په لي ګلوب کې وکارېده، د فرانسې د سینټ سمونیان ورځپاڼه، چې د پییر لیروکس له خوا یې بنسټ اېښودل شوی و. لیروکس چې عیسوی سوسیالیست و، انفرادیت یې لومړۍ اخلاقي ناروغي ګڼله، چې ټولنه ترې ځورېږي'''. '''
پیري جوزف پروډون
پيري جوزف پروډون (۱۸۰۹ز-۱۸۶۵ز) وویل چې: ملکیت غلا ده او سوسیالیزم د ټولنې د ښه والي لپاره هره هیله وه. پروډون ځان یو انارکیست وباله او وړاندیز یې وکړ چې: د افرادو ازاده ټولنه باید د جبري دولت ځای ونیسي. پروډون پخپله، بینامین ټکر او نورو دا نظرونه په متقابل لوري کې رامنځته کړل. په داسې حال کې چې میخایل باکونین (۱۸۱۴-۱۸۷۶)، پیټر کروپوټکین (۱۸۴۲-۱۹۲۱ز کلونه) او نورو د پروډون نظرونه په دودیز ډول سوسیالیستي لوري ته تطبیق کړي. پروډون په ۱۸۴۶ز کال کې مارکس ته په یوه لیک کې لیکلي وو: «ما ستونزه په دې ډول مطرح کړه: ټولنې ته د اقتصادي ترکیب له لارې د هغې شتنمنۍ بېرته راګرځول، چې له ټولنې د بل اقتصادي ترکیب له لارې اېستل شوې وي، په بله وینا د سیاسي اقتصاد له لارې د ملکیت نظریه د ملکیت پر وړاندې په داسې ډول بدله کړئ، چې تاسو د المان سوسیالیستیانو ټولنه یې وایئ او هغه څه، چې زه به ددې شېبې لپاره د ازادۍ یا مساوات په نوم ځان محدودوم».
الکساندر هرزن
الکساندر هرزن یو روسي لیکوال، انقلابي او په روسیه کې د سوسیالیزم لومړنی اتل و. لیکنو یې په روسیه کې د الکساندر د واکمنۍ پر مهال د غلامۍ په ختمولو کې مرسته وکړه. وروسته د «روسي سوسیالیزم» د پلار په توګه وپېژندل شو. هزن په دې عقیده پیل وکړ، چې سوسیالیزم به بالاخره په روسیه کې د دودیز کلیوالي روسي کمیونال کلیو نه د خپل تبلیغ لپاره د بنسټ په توګه کار واخلي. له هیګل نه په اغېزمنتیا په دې اند و، چې د سوسیالیزم د رامنځته کېدو لپاره انقلاب ګړندی کېدای شي. د سوسیالیزم ډېر کتابونه یې په روسي ژبه وژباړل، څو د روسي ژبې ویونکو ته د لاسرسي وړ وي او د پرودون د خپرونو مالي ملاتړ یې وکړ.
ټېنوفووير
ټېنوفووير (په انگرېزي: Tenofovir) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
سټاووډين
سټاووډين (په انگرېزي: Stavudine) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
کبرا حبيب مظهري
ډاکټره کبرا حبيب مظهري (په انگرېزي: Dr.Kubra Habib Mazhary) يوه افغانه شاعره، ليکواله او کره کتونکې ده. نوموړې يو شمېر کتابونه په پښتو، پارسي او انگرېزي ژبه ليکلي دي، چې ځينې يې چاپ او ځينې نور يې ناچاپه پاتې دي.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه: پښتنې شاعرانې وېشنيزه:پښتنې وېشنيزه: پښتنې ليکوالې
تفريق
د تـــَـــفريق عمليه (د اِيسته کړن پېکړنه يا subtraction’s operation)
''د تفريق (اِيسته کړن) عمليه (پېکړنه) په رياضي (څوپوهن) کښې هاغه عمليه (پېکړنه) ده چې د يوِه عدد (شمېر يا نومر) څخه بــِــل عدد (شمېر يا نومر) تفريق (اِيسته يا ترې کمتر يا ترې لږتر) شي. د تفریق (اِيسته کړن يا «ترې کمتر کړن» يا «ترې لږتر کړن») د عمليې (پېکړنې) علامه (نښه) دا لاندينۍ  ده :''
-د مثال (بېلګ) په ډَول :
7-3=4(seven minus three is four)
يعني چې د «اُووِه» څخه چې «درې» تفريق کړو («اِيسته کړو» يا «کمتر کړو» يا «لږتر کړو») نو «څلور» لاسته راځي يا پاتې کيږي .
په دې مثال يا بېلګ کښې «7» ته «مــَــفروق» («کمتر شوَی» يا « لږتر شوَی») وايي ، اَو «3» ته «مــَــفروق مــِــنهُ»  («ترې کمتر شــِــوَی» یا «ترې لږتر شــِــوَی») وايي ، اَو «4» ته «فــَــرق» («پــَــرخ» يا difference) يا «د تفريق حاصــِــل» («د اِيسته کړن لاستراوړ» يا «د کمتر کړن لاستراوړ» يا «د لږتر کړن لاستراوړ») یا هم «د تفريق نتيجه» («د اِيسته کړن پایله» يا «د کمتر کړن پایله» يا «د لږتر کړن پايله») وَيل کيږي .
په حساب (شمېرن) کښې «مفروق» («کمتر شوَی» یا «لږتر شوَی») بايد چې د «مفروق منه» («ترې کمتر شوي» يا «ترې لږتر شوي») څخه لويتر عدد (شمېر يا نومر) وي .
وروسته په اَلجبر (اَړکړن) کښې ليدلي شو چې کېدی شي چې «مفروق» («کمتر شوَی» یا «لږتر شوَی») د «مفروق منه» («ترې کمتر شوي» يا «ترې لږتر شوي») څخه ووړتر عدد (شمېر يا نومر) وي ، مګر نتيجې (پايلې) ته يې يو «مـــَـــنـفي عدد» (نــِــغـوښـتـشويـځ شمېر يا نومر يا negative number) وَیل کيږي .
د تفريق کړنې («اِيسته کړن» يا «کمتر کړن» يا «لږتر کړن») د عمليې (پېکړنې) لپاره دا لاندينی جــَــدوَل (لــَــښتيليک) که په ياد کښې وُساتل شي نو آساني رامنځته کولی شي : اُوس نو څه وَړ يا څــِــنګه کولي شو چې د يوه لوي عدد (شمېر يا نومر) څخه بـــِـــل عدد (شمېر يا نومر) تفريق (اِيسته يا کمتر يا لږتر) کړو ؟ د بېلګ په ډَول راځئ چې دې پوښتنې ته ځواب وميندو :
ړومبی کار چې دلته کوو هاغه دا دئ چې د دواړو عددونو (شمېرو يا نومرو) ځايګکان يو د بــِــل تر لاندې په ترتیب (په اُوډنې) وليکو :
''                  بيا نو په لاندې تــِــر لاندې تفریق (اِيسته کړن يا کمترکړن يا لږترکړن) کښې د راسته (ښۍ) خوا څخه شروع (پــَــيل) کــَــوو ، اَو اُوس وينو چې د «4» څخه لاندې «5» نه شي اِيسته کېدَی ځکه چې که څوک «4» روپۍ ولري نو ورڅخه «5» روپۍ نه شي اِيسته کېدِلی. نو څه کوو ؟ پاس د «4» تر چــَــپ (کيڼ) څنګ چې بــِــل «5» دئ هاغه «4» ته يو قــَــرض (پور يا اُودهار) وَرکوي اَو «4» څخه «14» جوړيږي ، مګر د پخواني «4» تر څنګ چې «5» وو د هاغه «5» څخه «يو» کمتر کيږي اَو هاغه «5» څخه «4» جوړيږي. بيا نو د جوړ شوي «14» څخه چې «5» کمتر شي ، پاتې کيږي «9» اَو د «4» څخه چې «2» کمتر شي ، پاتې کيږي «2». اَو همداسې دَوام وَرکوو ، تر څو چې د تفريق (اِيسته کړن يا کمتر کړن يا لږتر کړن) عمليه (پېکړنه) مو پوره کړلې وي :''
''که پام وکړو نو تــَــفريق (اِيسته کړن يا کمترکړن يا لږترکړن) د جمع (د همټولکړن يا د ډېرترکړن يا د زيادترکړن) پــِــرعــَــکــْــس (یا اَړَوِل شــِــوې) عمليه (پېکړنه) ده. ځکه چې :''
يعني چې جمع (همټول) کېدونکی عدد (شمېر يا نومر) چې د برابري آبــِــلې خوا ته يوړل شي نو جمع (همټول) په تفريق (اِيسته کړن يا کمترکړن يا لږترکړن) تغيير (اَوِښت) کوي يا اَوړي .
ژوند یو خوب دی
ژوند یو خوب دی (La vida es sueño) د پیډرو کالډیرن ډی لا بارکا د تیاتر کار دی چې په 1635 کې خپور شوی او د بارکو ادبي غورځنګ پورې تړاو لري. مرکزي موضوع د انسان ازادي ده چې خپل ژوند تنظیم کړي ، پرته لدې چې د یوه تقدیر له مخې تیر شي
د یو خوب په توګه د ژوند مفهوم خورا زوړ دی ، په هندو فکر ، فارسي تصوف ، بودایی اخلاقو ، جودو - عیسوي دود او یوناني فلسفه کې مراجع شتون لري. له همدې امله دا حتی ادبي موضوع ګ hasل شوې.
د افلاطون د کار له مخې انسان د خوبونو ، تیارو او په غار کې د اسیر په نړۍ کې ژوند کوي چې له هغه څخه یوازې د ښه کار کولو له لارې ځان خلاصولی شي ؛ یوازې هغه مهال به انسان له مینځه ویسي او روښانه شي
په کار کې د دې افلاطون مفهوم نفوذ څرګند دی: سیګسمند په پیل کې د جیل ، یو غار دننه ژوند کوي چیرې چې هغه د ځان د ناپوهۍ له امله ترټولو بشپړ تیاره کې پاتې کیږي؛ یوازې کله چې هغه د دې وړ وي چې پوه شي هغه څوک دی ، ایا هغه بریا ترلاسه کوي ، ر lightا. کالدرن په بشپړ ډول د فلسفې ډرامې ب adoptedه خپله کړه چې په دې تمرکز او دې ادبي موضوع کې د لوی شمیر اختلافي موضوعاتو په ګوته کولو لپاره
د معيار نړيوال تنظيم
آيسو يا د معيار نړيوال تنظيم يو تنظيم دی د کوم کار چې هر څيز ته يو معياري نوم ورکول دي۔
میر مهراب
میر مهراب خان احمدزای د بلوچستان (کلات) شاهی دولت دویم ولسمشر (خان) ؤ، چي دا مهال (کلات) پاکستان د  بلوچستان مربوط کېږي. نومړی له ۱۶۹۵ میلادي څخه بیا تر ۱۶۹۷ پوري د بلوچستان ولسمشر یا خان پاته شوی دی.
سرچینې
وېشنيزه:کلات خانات
فريده هوډ سيفي
ډاکټره فريده هوډ سيفي (۱۳۴۸ ل. - ) (په انگرېزي: Farida Hod Saifi) يوه افغانه خبرياله ده چې د آزادۍ راډيو سره په کار بوخته ده. د خبريالۍ د دندې سره سره شعرونه هم وايي چې تر اوسه پورې يې د پښتو شعرونو يوه ټولگه له چاپه راوتلې.
مخينه
فريده هوډ کابل کې زيږېدلې ده. پلار يې مير افغان كامه وال نومېږي. په اصل کې د ننگرهار د کامې ولسوالۍ ده. دوه زامن لري، دا مهال په امریکا کې ژوند کوي، تر دې مخکې د چک جمهوريت په مرکز پراگ کې اوسېدله.
زده کړې
لومړنۍ او لوړې زده کړې يې په کابل کې بشپړې کړي دي.آغلې هوډ د خپلو زده کړو تر څنگ د ادبي کتابونو لوستل هم کول. فريده هوډ سیفي په ديارلس سوه اويايم (۱۳۷۰)لمريز کال کې د کابل د طب له پوهنتون څخه فارغه شوه او په همدې کال پاکستان ته ولاړه.
رسمي دندې
آغلې هوډ لا د ښوونځي په اتم ټولگي کې وه چې د افغانستان په ملي راډيو ټيلویزیون کې ېې دادبي راډيويي خپرونوپه لړ کې د دیکلیماتورې په توگه برخه اخیسته. همداراز ېې د کډوالۍ پر محال په سیمه کې په بېلابېلو بهرنيؤبنسټونو پورې اړونده روغتيايي کلينیکونو او روغتونونو کې په کار پيل وکړ.دې سره يې د بي بي سي په تعليمي پروژو کې څه وخت د روغتيايي پروگرامونو د پروديوسرې په توگه هم کار کړی .د دوه زره دريم (۲۰۰۳ ز)زېږدي کال په ډیسمبر کې د چک جمهوري هېواد ته ولاړه او تر ننه پورې هم هلته د ازادۍ راډيو د روغتيايي پروگرامونو د جوړولو ترڅنگ خبرونه او راپورونه وړاندې کوي.
کورنى ژوند
دښوونځي له اتم ټولگي يې له را ډيوافغانستان سره همکاري کوله اوپه لسم اويوولسم کې خويې بيا ان کره کتنې لوستلې. په هيواد کې دستونزواوجگړوله امله پيښورته کډه شوه. هلته يې دخپلې طبي رشتې په لړکې کارته دوام ورکړاوکتنځى يې لاره. په ټل اوهنگوکې يې ميرمنې کتنځي ته ورتلې.دهغودخاطرو په اړه ديوه کتاب دچاپ هيله هم ورسره ده.
چاپي اثار
تر دې مهاله د ډاکټرې فريده هوډ سيفي يوه د شعرونو ټولگه چاپ شوې چې (دشگو مزل ) نومېږي او يوه بله شعري ټولگه ېې چاپ ته چمتو ده.ددې ترڅنگه ېې د بېړنیو روغتيايي مرستو په برخه کې هم يوکتاب گوټی خپورکړی. همدارنگه ډاکټره هوډ سیفي د ښځو په اړه خورې ورې ژباړې او خاطرې لري چې هيله منه ده په راتلونکي کې دلويديځ د بوخت ژوند برسېره ورته د ليکنوموقع په لاس ورشي او خپاره ېې کړي.
باندنۍ تړنې
وېشنيزه: پښتنې شاعرانې وېشنيزه: پښتنې ليکوالې
۰
۰ یا  يو د تام عددونه څخه دي. چي د -۱ څخه  مخکي او د ۱ وروسته موجود دي.
په رياضي کي
په رياضي کي ۰:
په کلینډر کې
۰ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۰ (عدد)وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:يو رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:فیبوناچې عددونه
بدره ولسوالي
بدره ولسوالي (په پارسي کې: شهرستان بدره)  د ايران د ايلام ولايت یوه ولسوالي ده. دا ولسوالي ۱۵٬۶۱۴ تنه نفوس لري. د بدره ولسوالي بنسټ په کال ۱۳۹۲ کېښودل شو.
سرچينې
وېشنيزه:د ايلام ولايت وېشنيزه:د ايران ولسوالۍ
سوډان
سوډان (په عربي کې السودان) رسمي نوم يې د سوډان جمهوريت دی (په عربي کې جمهورية السودان)، دا هېواد د افريقا په شمال ختيځه سيمه کې پروت دی. د مرکزي افريقا جمهوريت، چاډ، مصر، ايريتريا، ايتوپيا، ليبيا، سويلي سوډان او سور سمندر سره ګډه پوله لري. په ۲۰۲۱ز کال کې يې د وګړو شمېر څلور څلوېښت اعشاريه يونوي ميليونه شمېرل شوی مساحت يې ۱،۸۸۶،۰۶۸ کيو متر مربع (۷۲۸،۲۱۵ ميل مربع) دی، په دې ډول د افريقا په کچه د مساحت له پلوه په افريقا او عربي ټولنه کې درېیم ستر هېواد دی. په ۲۰۱۱ز کال کې د سويلي سوډان تر جلا کده پورې دا هېواد د مساحت له پلوه په افريقا او عربي ټولنه کې تر ټولو ستر هېواد و، خو له هغه وخته دا دواړه امتيازات له الجزاير سره دي. پلازمېنه يې خرطوم او تر ټولو ګڼ مېشته ښار يې أم درمان (د ميترو خرطوم يوه برخه ده) ښار دی.
د سوډان تاريخ تر فرعوني تاريخ پورې رسېږي، د کرما پاچايي (له زېږد مخکې ۲۵۰۰-۱۵۰۰) د مصر نوي پاچايۍ واکمني (له زېږد مخکې ۱۵۰۰-۱۰۷۰) او د کوش پاچايۍ څرګندېدل (له زېږد مخکې ۷۸۴ -۳۵۰) يې لېدلي دي چې پر مصر يې هم نژدې تر يوې پېړۍ پورې واکمني وکړه. د کوش له نسکورېدو وروسته نوبيانو، مکوريا او الوديا درې پرله پسې  د نوباتيا مسيحي پاچايۍ جوړې کړې چې وروستۍ پاچايي يې تر نږدې ۱۵۰۰ کال پورې دوام وکړ. د نولسمې او پنځلسمې پېړۍ تر منځ، د سوډان په ډېره برخه کې عرب کوچيان مېشت وو. له شپاړسمې او نولسمې پېړۍ راهيسې، مرکزي او ختيځ سوډان د فونج سلطنت تر واکمنۍ لاندې و، ډارفور په لويديځ او عثمانيانو په شمال واکمني کوله. له نولسمې پېړۍ راهيسې ټول سوډان د مصر د محمد علي سلسله واکمنۍ له خوا ونيول شو. د مصري واکمنۍ پر مهال سوډان اوسنۍ پولې خپلې کړې او د سياسي، کرنيزې او اقتصادي ودې بهير يې پيل کړ. په ۱۸۸۱ز کال کې په مصر کې ملي احساسات اروبي پاڅون رامنځ ته کړ، د مصري واکمنۍ ځواک يې کمزوری کړ او په پايله کې مصر د بریتانيې له خوا اشغال شو. په همدې وخت کې په سوډان کې د خپلسري مهدي محمد احمد په مشرۍ په مهدي پاڅون کې مذهبي-ملتپالې لېوالتيا سر راپورته کړ او د أم درمان خلافت تاسيس شو. مصري او بریتانوي پوځي قواوو په ګډه مهدي ځواکونو ته ماتې وکړه او په سوډان کې يې بيا مصري سلطنت پر ځای کړ. له دې وروسته په سوډان کې مصري واکمني تر يو بريده يوازې په نوم پاتې وه، ځکه چې واقعي اختيار هم په مصر او هم په سوډان کې له بریتانيې سره و. په ۱۸۹۹ز کال کې، د بریتانيې تر فشار لاندې مصر موافقه وکړه چې پر سوډان حکومت له بریتانیې سره د شريکې واکمنۍ په توګه شريک کړي. اغېز يې دا شو چې سوډان د بریتانيې د يوه ملکيت په توګه اداره کېده. په شلمه پېړۍ کې هم په مصر او په سوډان کې ملتپالنې وده وکړه چې د بریتانیې د نېواک پر پای ته رسولو يې تمرکز کاوه. په ۱۹۵۲ز کال کې مصري اوښتون سلطنت پای ته ورساوه او له ټول مصر او سوډانه يې د بریتانوي ځواکونو د وتلو غوښتنه وکړه. د اوښتون له دوو مشرانو نه يو او د مصر لومړي ولسمشر محمد نجيب، چې نيمه سوډانی او په سوډان کې ستر شوی و، د سوډان خپلواکي ساتنه د انقلابي دولت لومړيتوب وګرځاوه. د مصري او سوډاني فشار له امله، په راتلونکي کال کې بریتانیې د مصر په غوښتنه موافقه وکړه چې دواړه حکومتونه په سوډان شریکه واکمني پای ته ورسوي او سوډان ته خپلواکي ورکړي. د ۱۹۵۶ز کال د جنورۍ په لومړۍ نېټه، په قانوني ډول د يوه خپلواک هېواد په توګه اعلان شو.
له خپلواکۍ راهيسې سوډان د يو لړناکراره پارلماني حکومتونو او پوځي رژيمونو له خوا اداره شوی دی. د جعفر نميري د واکمنۍ پر مهال سوډان اسلامي حکومت پيل کړ. دې چارې د اسلامي شمال چېرې چې د حکومت مرکز و او په سويل کې د مسيحي او روحانيونو تر منځ درز زیات کړ. د ژبې، دين او سياسي ځواک  توپيرونه، د حکومتي ځواکونو چې د ملي اسلامي محاذ تر اغېز لاندې وو او سويلي باغيانو تر منځ په کورنۍ جګړې بدل شول، چې ډېره اغېزناکه ډله يې د سوډان د خلکو آزادۍ پوځ (SPLA) و، د دې جګړو په پايله کې په ۲۰۱۱ز کال کې سويلي سوډان خپلواکي واخیسته. د ۱۹۸۹ نه تر ۲۰۱۹ز کال پورې سوډان دېرش کلن پوځي ديکتاتوري نظام تجربه کړ، چې مشري يې عمر البشير کوله، په ۲۰۰۳ز کال کې په دارفور سيمه کې د پيل شوې جګړې پر مهال د هغه د حکومت د ونډې له امله نوموړی د ځورولو، لږه کيو د تعقيب، نړيوال تروريزم نه د ملاتړ او توکميزې ټولوژنې په ګډون له بشري حقوقو نه په سرغړونه تورن دی. په ټوله کې د دې حکومت د کارونو له امله د ۳۰۰۰۰۰ او ۴۰۰۰۰۰ تر منځ خلک ووژل شول. په ۲۰۱۸ز کال کې لاريونونه پيل شول، د بشير د استعفا غوښتنه يې کوله، چې د ۲۰۱۹ز کال د اپريل مياشتې د يوولسمې نېټې د کودتا لامل وګرځېدل.
اسلام د سوډان دولتي دين و او اسلامي قانون له ۱۹۸۳ز کال نه تر ۲۰۲۰ز کال پورې چې دا هېواد په سيکولر بدل شو عملي کېده. د دې هېواد اقتصاد په ښکته منځنۍ کچه عايد تعريف شوی، که څه هم سوډان د اوږدې مودې نړيوالو بنديزونو له امله په څنډه کې و، بيا هم د دې هېواد اقتصاد د تېلو په توليد تکيه کوي. سوډان د ملګرو ملتونو، عرب اتحاديې، افريقايي اتحاديې، COMESA، بې پرې خوځښت او اسلامي همکاريو سازمان غړی دی.
رېښه
د دې هېواد نوم سوډان د سهارا په سويل کې يوې جغرافيايي سيمې ته ورکړل شوی نوم دی چې له لويديځې افريقا نه تر ختيځې مرکزي افريقا پورې غځېدلې ده. دا نوم د عربي ژبې (بلاد السودان) نه اخستل شوی دی، يعنې «د تورو ځمکه». دا نوم د جغرافيايي نومونو له څېړنو نه يو نوم دی، چې له نورو سره يو شان رېښې لري او معنا يې ده «د تورو ځمکه» يا دې ته ورته نورې معناوې، چې اشاره د دې سيمې د اوسېدونکو تور پوستکي ته کوي. «سوډاني» اصطلاح، له  افريقايي تور پوستو سره اړيکې لري. د «سوډاني» ملتپالنې نظريې تاريخ ۱۹۳۰ز او ۱۹۴۰ز کلونو ته رسېږي.
له تاریخ مخکې سوډان (له زېږد ۸۰۰ کاله مخکې)
له زېږد مخکې په اتمه زريزه کې، د نوي ډبرين کلتور خلک په دې سيمه کې د خټينو او خښتو په پياوړو کليو کې مېشت شوي دي، چېرته چې دوی د ښکار او په نيل کې د کبانو رانيول د غلو دانو په راټولولو او څارويو په پوولو بشپړ کړي دي. د نوي ډبرين پير خلکو د R12 په څېر هدېرې جوړې کړي. له زېږد مخکې د پنځلسمې زرېزې په اوږدو کې، له وچېدونکې صحراا نه د نوي ډبرين پير خلکو د نيل درې او کروندې لور ته کوچ وکړ. له دې کلتوري او جينيټيکي شراکت نه پیدا شوي نفوس په وروستيو پېړيو کې ټولنيزو توپيرونو ته وده ورکړه او له زېږد مخکې په ۱۷۰۰ کې د کوش پاچهي رامنځ ته شوه (چې پلازمېنه يې کرما وه). د انسان پېژندنې او لرغونې پېژندنې څېړنې ښيي چې، له حکومتي پړاو نه مخکې نوبيا او ناګاډان لوړ مصر په توکميز او کلتوري ډول نږدې يو شان وو، په همدې بنسټ، په يو وخت کې له زېږد مخکې ۳۰۰۰ کال پورې د فرعونانو نظامونو بشپړتيا خپله کړه.
د کوش پاچهي (له زېږد مخکې ۱۰۷۰- له زېږد وروسته ۳۵۰)
د کوش پاچهي يو لرغونی نوبي ايالت و چې مرکزيت يې د شين او سپين نيل او عطبرة سمندر او نيل سمندر د يو ځای کېده سيمه وه. د برونز پير په پای ته رسېدو او نوي مصر پاچهۍ چې په لومړيو پړاوونو کې يې مزکز نبتة و، په شيندل کېده سره دا پاچهيي تاسيس شوه.
اقتصاد
وېشنيزه:د افريقايي اتحاديې غړي هيوادونه وېشنيزه:سوډان
ګیلامن
حضرت‌نعیم وزیر ، چې په خپل قلم نوم ګیلامن (ګیلامان) پیژندل شوی ، د پښتو ژبې شاعر ، د بشري حقونو فعال او پښتون ژغورنې غورځنګ ملاتړ کوونکی دی.
فعالیت او توقیف
ګیلامن پخوا په بحرین کې ریفا ښار کې استوګنه او کار کاوه. د فبروري په 6 مه ، چې د PTM د مشر منظور پشتین د خوشې کیدو لپاره د هغه د احتجاج یوه اونۍ وروسته ، ګیلامن د بحرین د امنیتي چارواکو لخوا د هغه په مقابل کې د انټرپول نوټس پر اساس ونیول شو. د مارچ په 8 ، هغه له بحرین څخه وایستل شو او د پاکستان په پنجاب ایالت کې د ملتان هوای ډګر ته واستول شو ، چیرې چې هغه د پاکستان د استخباراتي ادارې چارواکو لخوا په زوره وتښتول شو. د مارچ په 13 ، هغه د بنو له زندان څخه خوشې شو.
د 2020 کال د می په 5 ، ګیلامن په بنو کې د پولیسو لخوا د PTM درې نور فعالان ، د ندیم عسکر په ګډون ، د PTM د یو مشر ، عارف وزیر د وژنې په وړاندې د لاریون پرمهال ونیول شو.
اباکاوير
اباکاوير (په انگرېزي: Abacavir) يو انټي رېټرووايرل درمل دی چې د نيوکليوسايډ ريورس ټرانسکرېپټېز انهيبيټرز له ډلې شمېرل کېږي او د اېچ ای وي په درملنه کې کارېږي.
وېشنيزه:دانټي رېټرووايرل درملونه
آمورباخ
آمورباخ د المان هېواد له مشهورو ښارونو څخه گڼل کېږي چې ددې هېواد په ... کې موقعیت لري.
سرچینې
وېشنيزه:ښارونه وېشنيزه:د المان ښارونه وېشنيزه:ښارگي وېشنيزه:د نړۍ ښارونه وېشنيزه:د اروپا ښارونه
فريداباد
وېشنيزه:د هند ښارونه
سولنتراتا
حسي غړي : حسي غړي په پوليپونوکې ساده خوميدوزاوو کې يې ډيرانکشاف کړيدى نوموړي حيوانات د حسي حجراتو لرونکي دي چې  د تنتيکلونو د پاسه او د خولې سره نږدې زيات ليدل کيږي. عضلات : د سولنتراناو عضلات د مخصوص جوړښت لرونکي دي، د پوليپونو د شکل تغير د اکتودرم او اندودرم د اپيتلي عضلو په وسيله صورت نيسي. د ميدوزواو پيچلي حرکت د مخصوصو عضلوي رشتو د موجوديت له کبله ده چې په ميزوګليا کې موقعيت لري. په مرجاني پوليپونو کې عرضاني او طولاني عضلوي رشتې د کولمو د خاليګا په حجاباتو (پردو) کې قرار لري. د هضم غړي : د هضمي سيستم د سولنتراتاو په مختلفو غړو کې سره توپير لري، مګر د کولمو خاليګاه په ټولو کې په تړلي ډول ختمه شوې ده، يعنې مقعد پکې وجود نه لري. په هايدرا او ځينې نورو غړو کې خوله مستقيماً د کولمو د خاليګاه سره په تماس کې ده خو په ځينې نورو انواعو کې بيا د خولې څخه وروسته بلعوم قرار لري  چې  د کولمو ترخاليګاه پورې ادامه لري. د مرجاني پوليپونو د کولمو په خاليګاه کې طولاني حجابات (پردې) چې په شعايي ډول قرار لري داخلې شوي دي، چې د خاليګاه د سطحې د زياتوالي سبب ګرځي. د ميدوزواو د خاليګاه په داخل کې شعايي کانالونه چې په حلقوي کانالونو پاى ته رسيدلي دي تيت شوي دي. د کولمو خاليګاه د تنتيکلونو تر خاليګاه پورې ادامه پيدا کوي، تنتيکلونو تر خاليګاه ، چې د نوموړي خاليګاه لوى حجرات  لرونکي د قمچينو دى چې غذا ته د حرکت ورکولو د پاره ترې کار اخلي، د اندودرم د طبقې د حجراتو  يوه برخه د کاذبو پښو د جوړولو قابليت لري چې د غذا د رانيولو دپاره ترې کار اخلي. لکه څرنګه چې په سولنتراتا کې داخل الحجرو ي هضم صورت نيسي په همدې ډول د کولمو په خاليګاه کې خارج الحجروي هضم هم د هغو غدواتو د ترشحاتو تر تاثير لاندې صورت نيسي چې د کولمو په جدار کې موقعيت لري. په پوليپونو کې د اندودرم د حجراتو لويه برخه لرونکې د عضلوي ضمايمو ده چې د بدن عرض طرف ته متوجه دې چې ددې ضمايمو د انقباض پوسيله حيوان نرى او اوږد شکل غوره کوي. تنفسي سيستم: سولنتراتا تنفسي غړي نه لري د ګازاتو تبادله د جلد د لارې پکې صورت نيسي. اطراحي سيستم: د اطراح دپاره کوم خاص غړى نه لري مواد د اکتودرم او ندودرم د اپيتل د لارې اطراح کيږي. طبقه بندي Classification د سولنتراتا فايلم په درې لاندې ټولګيو ويشل شوى دى. 2.	Class hydrozoa نماينده ګان يې  hydra  او Obelia 3.	Class scyphozoa نماينده ګان يې  Jellyfish ,Aurelia  او نور مرجانونه. ځينې علماوو په نوي طبقه بندې کې پکې څلورم ټولګي هم ليکلى چې cubmedusa نوم يې ورته ورکړى چې وايي د نوموړي ټولګي حيوانات مکعبي جوړښت لري. د هايدروزوا ټولګې Class Hydrozoa د نوموړي کلاس غړي په کالوني او انفرادي ډول ژوند کوي، نوموړي حيوانات بلعوم نه لري او د خولې سوري يې مستقيماً د کولمو د خاليګاه سره په تماس کې ده د کولمو خاليګاه يې طولاني پردې نه لري، تخمې او سپرماتوزويدونه يې په اکتودرم کې تشکيليږي. ددې کلاس نماينده د هايدرا مختلف ډولونه دي چې د دبدن اوږدوالى يې د ٢-٢٠ملي مترو ته رسيږي، هايدروزوا معنى د ډيرو سرونو لرونکي حيوان دى.
هايدراHydra: هايدرا د ساده سولنتراتاو د ډلې څخه ده، کوچنې حيوان دى په ويالو او ډنډونو کې اوسيږي د هايدرا بدن ارتجاعي خاصيت لري نو ځکه د لامبو په وخت کې د دوى په بدن کې ځينې تغيرات ليدل کيږي، يعنې په قطر او اوږدوالي کې يې تغير رامنځته کيږي، هايدرا د سلنډر په څير جوړښت لري. غذايي مواد يې د خولې له لارې چې د ډيرو تنتيکلونو په منځ کې موقعيت لري، هضمي خاليګاه ته ننوځي، د تنتيکلونو شمير په هايدرا کې د نوعې او عمر له مخې توپير لري، تنتيکلونه کولاى شي چې حرکت وکړي، او د حيوان د دفاعي الې په  توګه هم کار کوي. د هايدرا په قاعده کې د Disk په څير جوړښت وجوده لري چې قاعدوي ډسک ورته وايي، د قاعدوي ډسک څخه يو ډول سريښناکه مواد ترشح کيږي، چې  د هغې په مرسته هايدرا په نورو حيواناتو ځان  نښلوي، همدارنګه د قاعدې د برخې نه يوه پوکاڼۍ ترشح کيږي چې د ګازي پوکاڼې په نوم ياديږي، چې په مرسته يې هايدرا په اوبو کې پورته ځي
١انځور دهايدرا طولي مقطع هايدرا انفرادي ژوندي لري او د هايدروزوا يوه بله نوعه چې Obelia نوميږي، او کالوني ژوند کوي، نوموړي حيوان بدليدونکي حالت لري، په دې معنى چې کله پوليپ او کله د ميدوسا حالت غوره کوي. پوليپ يې اکثره په غير زوجي ډول تکثر کي چې د غوټې وهلو څخه عبارت ده، او  همدارنګه د fragmentation  يا د ترميم کيدو په شکل هم صورت نيسي. .د هايدرا جوړښت: دهايدرابدن د دوو طبقو څخه جوړشوى دى چې خارجي طبقه يې اکتودرم Ectoderm  او داخلي طبقه يې اندودرم  Endoderm   دى اوپه منځ کې يې يو اتکايې غير حجروي طبقه وجودلري چې د ميزوګليا په نوم ياديږي
٢انځور دهايدرا جوړښتونه : الف دهايدرا عرضي مقطع ، ب دهايدرا جوړښت
اکتودرم Ectoderm د اکتودرم طبقه د هايدرا د بدن بيروني طبقه ده چې لاندې حجرات پکې  ليدل کيږي. 1.	حسي او عصبي حجر ې Sensory and nervous system: حسي او عصبي حجرې د اکتودرم په طبقه کې موقعيت لري چې عصبي رشتې پکې په تيت Diffuse شکل پرتې  دي، او د محيطي عواملو د درک لپاره کارکوي، دا حجرې لرونکي د  رايبوزوم، مايتوکاندريا، ګلجي باډې، اندوپلازميک ريتکولم او هستې  دي. 2.	اپتيلي عضلوي حجرې Epittelio – Muscular cells: د اپيدرمس او اکتودرمس او لنيو اجزاوو د بشروي طبقې تر پاسني حده پورې امتداد پيدا کړى دى او هم نور عناصر استوار ساتي چې تناسب يې دحيوان د انقباض او انبساط له مخې ډير توپير کوي. اپيتلي عضلوي حجرې څو څنډيز باندني مخونه لري چې دا مخونه موجي سرحدونه لري داسې د يو بل سره نښلي جې يوه متداومه غشاء د حيوان په سطحه باندې منځته راوړي. دغو حجرو د هضمي خاليګاه ټول ديوال نيولى دى په سايتو پلازم کې دواړه ډوله اندوپلازميک ريتکولم (E.R) شته يعنې هم دانه دار او هم ښوى اند پلازميک ريتکولم لري د دينه علاوه هسته، يو شمير هستچې، رايبوزوم، مايتوکاندرياهم په سايتولازم کې ليدل کيږي،په همدې ډول ګلجي باډي، ويزيکل او واليکول هم لري. 3.	ترشحي حجرې Mucuos secreting cells: نوموړي حجرې په ډيره اندازه د قاعدې په برخه کې ځاى لري او د عضلاتي حجرو په څير د ارتجاعي رشتو لرونکې دي او سريښناکه مواد ترشح کوي. 4.	وسطي حجرې Interstitial cells: دا حجرې د اپيدرمس د حجرو لاندې  ځاى لري کله چې د جسم ديوال زخمي شي نوموړي حجرې په مجدد ترميم باندې پيل کوي، ددغه حجرو د ترميم قدرت دومره ډير دى چې ځينې  علماء داسې وايي چې دا حجرې په ٤٥ ورځو کې د جسم ټولې برخې جوړولى شي چې د سپرم او اووم په توليد کې هم برخه اخلي. دا حجرې کوچنې اوګرد جوړښت لري چې صاف او روښانه سايتوپلازم لري هسته يې نسبتاً لويه وي يوه او يا دوه هستچې لري.
٣ انځور: دهايدرا انټر سټيشيل حجرې : الف دالکترون مايکروسکوپ لاندې ، ب دنوري مايکروسکوپ لاندې
5-   چيچونکي حجرې يا نيدو بلاست  Cnidoblast: دا حجرې د اپيدرمس په ټولو برخو کې خپرې شوي دي خو په تينتکلونو کې يې شمير زيات دي نيدوبلاستونه مخصوصې حجرې دي چې په منځ کې يې د نيماتوسيست Nematocysts حجرې موقعيت لري په عمومي صورت نيماتوسيست د يو مايع څخه ډک کپسول دى چى په منځ کې يې يوه خالي تاوخوړلى رشته ځاى لري.
٤ انځور : دهايدرا نيماتوسيت په فعال اوغير فعال حالت کي د نيډوبلاست د حجرو په سطح کې د نيدوسل Cnidocil په نوم يو اغزي ډوله جوړښت ځاى لري، کله چې نيدوسل د خارجي جسم لکه دورګو مور، کوچنى کب او يا کوم بل حيوان سره ولږيږي، فوراً د حجرې خوله خلاصيږي، او د نيماتوسيست داخلي تاوخوړلې رشته د باندې غورځول کيږي او ښکار چيچي، د کپسو ل د منځ څخه زهري مواد خارجيږي او د ښکار بدن ته داخليږي، ښکار بې  حسه کيږي، او د  تنتيکلونو په واسطه يې خولې ته راوړوي، ځينې نيماتوسيستونه لرونکى د زهري موادو دى او ځينې يې د ښکار د ټينګولو لپاره کار کوي، که يو نيدوبلاست يو وارې په کار واچول شي بيا نه فعاليږي، بلکه نوى  حجرې د Interstitial cells څخه توليد او د زړو حجرو ځاى نيسي. چيچونکي حجرې د هايدرا د پاره يو دفاعي وسيله هم بلل کيږي، کبان او د اوبو حشرات د هايدرا څخه تغذيه نه کوي که کوم وخت په هايدرا حمله کوي نو د هايدرا زهري مواد ور په ياد شي او له حملې ډډه کوي. نيماتوسيستونه د فعاليت له مخې په درې ډوله دي چې د زهري موادو د داخلولو، د حيوان د وصلولو او د اجسامو سره د ټينګولو دنده لري. .                                             ميزوګليا Mesogelia که څه هم دا طبقه غير حجروي ده لاکن د مهاجرو حجرو  د تقاطع ځاى د عصبي حجروي د عمليو او نورو  حجرو په منځ کې پلونه دي. اندو درم Endoderm د بدن داخلي طبقه ده   او دوه ډوله حجرات پکې ليدل کيږي، چې په لاندې ډول دي. 1.	غدواتي حجرې Glandular cells: دا حجرې هضمي انزايمونه افرازوي او هغه په هضمي خاليګاه Gastral cavity  کې خالي کوې چې ددې افرازاتو په مرسته د خاليګاه غذايي مواد هضميږي چې دې ډول هضم ته خارج الحجروي هضمExtracellular digestion وايي، ددې عمليې په مرسته دغذايي موادو وړې ذرې د تغذيوي حجرو په واسطه اخيستل کيږي.
- 2تغذيوي حجرې: د اميبايي حجرې amoeboid cells دي چې غذا د intercellular په شکل هضموي يعنې په دې حجرو کې داخل الحجروي هضم  صورت نيسي.
د هايدرا د هضم او جذب عمليه: هايدرا د وينې دوران نلري د ګسترو وسکولر خاليګاه د هضم او حجرو ته د موادو د رسولو دنده په غاړه لري، غذايي مواد و چې د خولې له لارې د هايدرا جسم ته داخل شي. غدوي حجرې په بيړه سره فعاليږي، او هضمي انزايمونه نه ترشح کوي ،فلاجيلا هم د ګسترو درمس په خاليګاه کې د غذا له هضم سره مرسته کوي، دغذا د هضم عمليه په هايدرا کې د حجرې نه د باندې صورت نيسي، نو ويلى شو چې د هضم عمليه يې د اميب، پاراميشيم او اسفنجونو سره توپير لري، ګټور هضم شوي مواد جذبيږي او فضله مواد د حيوان د خولې له لارې دفع کيږي، دا عمل په دې ډول صورت نيسي چې حيوان د يو کلک ټکان په واسطه تريوې فاصلې پورې مواد لري غورځوي.
٦ انځور : دهايدار ښکارکول او دهغه بلع کول د ګازاتو د تبادلې عمليه راساً د هايدرا او اوبو سره د حجرو د مستقيم تماس په تنيجه کې صورت نيسي. په سولنتراتاو کې داسې عصبي حجرې وينو چې د هغه په څير حجرې په عالي حيواناتو کې هم ليدلى شوو، حسي او عصبي حجرې د شبکې په ډول په ټول بدن کې تيتې او خپرې شوي دي چې د خولې په برخه کې ډيرې متمرکزې دي نو ځکه د خارجي انګيزو په مقابل کې ډيرې حساسې وي.
٧ انځور: دهايدراعصبي شبکه
د هايدرا تکثر		Reproduction of Hydra : هايدرا کولاى شي چې په زوجي او غير زوجي ډول تکثر وکړي او داسې هم امکان لري چې  زوجي او غير زوجي تکثر دواړه په يو وخت کې او عين حيوان کې صورت ونيسي.
غير زوجي تکثر: غير زوجي تکثر په هايدرا کې د غوټۍ وهلو يا Budding  په ډول صورت نيسي چې نوموړى تکثر د اوړي په موسم کې صورت نيسي په  دې ډول سره چې د هايدرا د بدن په لاندنۍ برخه کې يوه غوټۍ راشنه کيږئ، چې په لومړي وخت کې د تڼۍ په شکل وي بيا په  ډيرې چټکۍ سره  وده کوي او په بيروني برخه کې يې تينتکلونه څرګنديږي، دا غوټې تر هغه وخته پورې په حيوان پورې نښتي وي چې خپله وده بشپړه کړي وروسته، له لومړني حيوان څخه بيل او په مستقل ډول خپل ژوند ته دوام ورکوي، دغه حالت په مساعدو شرائطو کې دوه ورځې وخت نيسي. ٨ انځور : هايدرا کې دغوټۍ جوړيدل : الف د درې ساعتو وروسته ، ب – د٢٤ ساعتو وروسته ، ج – د ٤٨ ساعتو وروسته  ، د- د ٧٢ ساعتو وروسته زوجي تکر: هايدرا د خزان په موسم کې په زوجي تکثر شروع کوي، چې د حيوان د بدن په سطح په پورتنۍ برخه کې يو شمير خصيې  چې په يو  حيوان کې کيداى شي چې شمير يې تر څو  عددو پورې ورسيږي، او تخمدانونه چې  يو او يا دوه عدده وي د حيوان د بدن خصيو نه په ښکتنۍ برخه کې څرګنديږي، په هر تخمدان کې يواځې يوه لويه تخمه وجود لري، سپرمونه اوبو ته خارجيږي، او تخمه القاح کوي، يو شمير هايدراوې هرمافروډايټ وي خو معمولاً پکې جنسونه بيل وي، په مخصوصو شرائطو  کې لکه د کاربن  ډاى اکسايد  زياتوالى په اوبو کې. د القاح نه وروسته د بدن څخه خارجيږي، او په اوبو کې هايدرا منځته راوړي.
٩  انځور : الف نارينه هايدرا ، ب – ښځينه هايدرا ، ج – يوجنسه هايدرا د بيا جوړيدو عمل Regeneration په  هايدرا کې په ډير ښه ډول ليدل کيږي، که د حيوان جسم په څو ټوټو وويشل شي هره ټوټه يې په نوي هايدرا بدليږي. ١٠ انځور : په هايدراکې دبيا جوړيدنې عمليې په هايدرا کې د پيوند عمليه هم په ډيره اسانۍ سره صورت نيسي. کيداى شي چې د يو حيوان يوه برخه دبلې برخې سره پيوند شي. که چيرې يوه هايدرا د سرخوا نه په اوږدو پرې شي او دواړه برخې يې سره بيلې ونيول شي نو دوه سرې هايدرا به رامنځته شي.
١١ انځور : په هايدراکې دڅوسرونو جوړيدل دبيا جوړيدنې عمليې په واسطه د هايدرا تغذيه :ددې حيواناتو غذايي موا د خرچنګونو، انفوزوريا، واړه کبان، Rotifero او نور کوچني د اوبو حيوانات دي. د هايدرا حرکت: هايدرا د يو ځاى نه بل ځاى ته د تلو د پاره د مختلفو طريقو څخه کار اخلي، ځينې وخت د لول خوړلو په شکل حرکت کوي، په داسې ډول سره چې هايدرا په قاعده ودريږي او خپل جسم د لول په ډول راتاووي او تنتيکلونه په سطحه لږوي او د قاعدې برخه پورته کوي او په سر ودريږي، په همدې ترتيب د سرکونډۍ په شکل  خپل حرکت تر سره کوي. ځينې وخت هايدرا خپل حرکت د لامبو په شکل تر سره کوي  هايدرا  د بحري نباتاتو په پاڼو او ساقو باندې د تنتيکلونو په واسطه خيژي او حرکت کوي. .                               ١٢انځور : دهايدرا حرکت دلول خوړلو په شکل
١٣  انځور : دهايدرا حرکت دلامبوپه شکل
١٥ انځور: داوريلياژوند دوران
د انتوزوا ټولګى 	class Anthozoa: Anothozoa د دوه کلمو څخه اخيستل شوى دى چې Anthosد ګل په معنا او zoa د حيوان په معنى دى. دا چې دا حيوانات د ګل په څير شکل لري نو ځکه تر   ډيره وخته پورې نوموړي حيوانات د نباتاتو په ډله کې ګڼل کيدل. چې بيا په 1706 م کال کې د حيواناتو په شکل وپيژندل شول، نوموړي حيوانات په انفرادي او کالوني ډول په تروو اوبو کې ژوند کوي، د جوړښت له مخې نظر هايدروزوا ته پيچلى جوړښت لري، او دا حيوانات يواځې د پوليپ په شکل پيداکيږي. د خولې لوله يې د ناوې په څير جوړښت لري چې لرونکى د سلياوو ده چې د Siphonoglyphe په نوم ياديږي. د همدې جوړښت له مخې اوبه د حيوان بدن ته داخليږي، او د غذا ذرې ورنه نه فلتر کيږي، دا ځکه چې انتوزوا کولى شي چې نسبتاًغټ  حيوانات هم تير کړي، د دوى د بدن خاليګاه د تغذيې او تنفس دواړو  دپاره کار کوي چې د gastro vascular system په نوم ياديږي. دا حيوانات په زوجي او غير زوجي ډول تکثر کوي، غير زوجي تکثر يې طولاني ويش long intudinal fission، budding  او ټوټې کيدل، fragmentation وي.
١٦ انځور: د Metridium زرغونيدل    ١٧ انځور: د Metridium   دوه ګونى ويش په زوجي تکثر کې جنسي ګميټونه سره يو ځاى کيږي، او زايګوټ جوړوي، د زايګوټ څخه سليا لرونکي پلانولا لارواciliated planola larva خارجيږي، چې په ازادانه ډول لامبو وهلى شي چې وروسته بيا دا لاروا په پوليپ بدليږي. .
١٨ انځور : د Metridium دزرجي تکثر اود ژندانه د دوران مرحلې په دې ټولګي کې مختلف ډولونه د انتوزوا شامل دي چې د Actinaria اردر غړي يې د ګل شکل لري چې د بحر په ځمکه کې ژوند کوي چې بحري ګلاب، بحري شقايق sea anemone د يادولو وړ دي.