cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
آین رنډ
رنډ له عقل څخه د پوهې د ترلاسه کولو د یوازنۍ وسیلې په توګه دفاع کوله. هغې مذهب او باور رد کاوه. له عقلاني او اخلاقي ځان پالنې یې ملاتړ کاوه او اخلاقي فداکاري یې رد کوله. د سیاست په برخه کې هغې له زور کار اخیستل د غیر اخلاقي چارې په توګه محکوم کول او همدارنګه یې له جمع پالنې، دولت پالنې او انارشېزم سره مخالفت درلود. پر ځای یې هغې له لسه فر (آزاد) کپیټلېزم څخه ملاتړ کاوه چې د دې د تعریف له مخې هغه سیستم و چې بنسټ یې د شخصي مالکیت د حقونو په ګډون د فردي حقونو د رسمیت پېژندلو له مخې و. له دې سره چې رنډ له آزادۍ پالنې سره مخالفت درلود او هغې ته یې د انارشېزم په سترګه کتل، خو په متحده ایالاتو کې یې له معاصر آزادي پالونکي خوځښت سره اړیکې لرلې. رنډ په هنر کې رومانتیکه واقعیت پالنه رواج کړه. هغې یوازې له ارسطو، توماس اکویناس او کلاسیکو لیبرالانو پرته په ډېری فیلسفونو او فلسفي سنتونو نیوکې کولې.
د رنډ داستانونه د ادبي منتقدینو له مختلفو نقدونو سره مخ شول. په داسې حال کې چې د هغې له عقایدو سره عملي لیوالتیا د هغې له مړینې وروسته زیاته شوه، خو علمي فیلسوفانو د هغې فلسفه د جدلي کړنلارې او همدارنګه د میتودولوژیکي دقت د نشتوالي له امله په عموم ډول رد او یا هم له پامه غورځوله. د هغې لیکنو له سیاسي پلوه پر یو شمېر آزادي غوښتونکو او محافظه کارانو اغېز درلود. ورته مهال عینیت پالونکی خوځښت هڅه کوي د هغې نظریاتو ته په عامه او همدارنګه علمي ډګر کې پراختیا ورکړي.
لومړنی ژوند
هغه مهال چې له انقلاب وروسته روسي پوهنتونونه د ښځو پر مخ پرانیستل شول هغه له لومړیو هغو ښځینه و څخه و چې د پتروګراد په دولتي پوهنتون کې یې نوم ثبت کړ. هغې په ۱۶ کلنۍ کې د ټولنیزو علومو د تاریخ په څانګه کې په زده کړو پیل وکړ. هغه له یو شمېر نورو بورژوازي زده کړیالانو سره یوځای له فراغت وړاندې له پوهنتون اخراج شوه. خو د بهرنیو پوهانو له ډله ئیز شکایت وروسته ډېری اخراج شوو زده کړیالانو اجازه ترلاسه کړه چې خپلې زده کړې بشپړې کړي او فراغت ترلاسه کړي همدا و چې د ۱۹۲۴ زکال په اکټوبر میاشت کې له پوهنتون فارغه شوه. وروسته یې د یو کال لپاره د نمایشي هنر په برخه کې د لینن ګراد په دولتي تخنیکوم کې زده کړې وکړې. هغې د خپل کار زده کړې د برخې په توګه د پولنډي لوبغاړي پولا نګري په اړه مقاله ولیکله چې د هغې په لومړني اثر واوښته. دغه مهال و چې هغې پرېکړه وکړه د لیکوالۍ لپاره یې تخلص رنډ وي، او خپل لومړی نوم یې هم آین وټاکه.
د ۱۹۲۵ زکال په وروستیو کې هغې په شیکاګو کې د خپلو خپلوانو د لیدو په موخه وکولای شول ویزه ترلاسه کړي. هغې د ۱۹۲۶ زکال د جنوري په ۱۷ مه حرکت وکړ او د ۱۹۲۶ زکال د فبروري په ۱۹ مه نیویارک ته ورسېده. هغې چې هوډ درلود په متحده ایالاتو کې پاتې شي څو فیلمنامه لیکونکې شي، هالیوډ ته له تلو وړاندې یې څو میاشتې په کالیفورنیا کې له خپلو خپلوانو سره ژوند وکړ.
په هالیوډ کې له مشهور ډایرکټر سیسل بي. ډمیل سره د هغې ناڅاپي لیدنه د دې لامل وګرځېده چې د پاچایانو د پاچا (The King of Kings) په فلم کې د اضافي لوبغاړې په توګه رول ولوبوي او وروسته له هغې یې د یوې تازه کارې فیلمنامې لیکونکې په توګه دنده ترلاسه کړ. په The King of Kings کې د کار پر مهال هغه له یو هڅاند لوبغاړي فرانک اوکانر سره بلده شوه. دوی دواړو د ۱۹۲۹ زکال د اپرېل په ۱۵ مه واده وکړ. هغې د ۱۹۲۹ زکال په جولای میاشت کې د امریکا دایمي اقامت ترلاسه کړ او د ۱۹۳۱ زکال د مارچ په دریمه د امریکايي وګړې په توګه وپېژندل شوه. هغې ډېره هڅه وکړه خپل والدین او خویندې متحده ایالاتو ته راولي، خو هغوی ونشو کولای د مهاجرت اجازه ترلاسه کړي.
سیاسي نفوذ
په داسې حال کې چې هغې پر ځان د «محافظه کار» او «آزادي غوښتونکې» د نوم لګول رد کړل خو د ښي اړخ په سیاستونو او آزادۍ پالنې باندې یې دوامداره اغېز درلود. رنډ تر ډېره پورې د امریکايي معاصرې آزادي پالنې په لومړنۍ پراختیا کې د دریو تر ټولو مهمو مېرمنو (د روز ویلډر لین او ایزابل پټرسون په خوا کې) په توګه په پام کې نیول کېږي. د لیبرټرین ګوند له بنسټ اېښودونکو څخه ډیوېډ نولان ویلي چې «له آین رنډ پرته آزادي غوښتونکي خوځښت شتون نه درلود». د دغه خوځښت د تاریخ له مخې خبریال براین دوهرتي هغه «د ټولو وګړو لپاره د شلمې پېړۍ د تر ټولو نفوذ لرونکې آزادي غوښتونکې» په توګه توصیف کړې. تاریخ لیکونکي جینیفر برنز هغه «په ښي اړخ کې د ژوندانه د درملو د وروستۍ دروازې» په توګه یاده کړې.
هغه سیاسي څېرې چې رنډ د اغېزمنې مېرمنې په توګه یادوي تر ډېره پورې محافظه کاران (ډیری یې د جمهوري غوښتونکي ګوند غړي دي) دي، آن له دې سره چې رنډ د محافظه کارانو لپاره یو شمېر غیر معمول دریځونه لکه د جنین د سقط پلویتوب او همدارنګه په خدای ناباوري توب غوره کول. هغه د جونیر ویلیام اف، باکلي او همدارنګه د نشنل ریویو په نامه د محافظه کارې مجلې د ګڼ شمېر همکارانو له مخالفت سره مخ شوه چې د هغې د لیکنو او نظریانو اړوند یې ګڼ شمېر نیوکې خپرې کړې. له دې سره هم په ۱۹۸۷ زکال کې د نیویارک ټایمز یوې مقالې هغه د ریګان د ادارې پر مهال «د غوره ناول لیکنې» د جایزې په ګټونکو کې یاده کړه. همدارنګه د کانګرس جمهوري غوښتونکو استازو او محافظه کاره کارپوهانو بیا په خپل ژوند کې د هغې اغېز منلی او د هغې د ناولونو د لوستنې توصیه یې کړې. نوموړې همدارنګه له متحده ایالاتو بهر په یو شمېر محافظه کاره سیاستوالو لکه په بریتانیا کې په ساجد جاوید، په ناروې کې په سیو جنسن او په اسرائیلو کې په ایلت شاکد اغېز لرلی.
د ۲۰۰۷ – ۲۰۰۸ زکال مالي کړکېچ یو ځل بیا د هغې له اثارو په ځانګړې توګه له اطلش شراګډ سره د لیوالتیا لامل وګرځېد ځکه یو شمېر دغه اثر د کړکېچ اړوند وړاندوینه بولي. یو شمېر نظري مقالو هم د واقعي دنیا پېښې د هغې د رمان له طرحې سره پرتله کړې. هغه نښې چې د رنډ او د هغې د داستان اتل جان ګالټ ته کارول شوې د چایو ګوند په لاریونونو کې څرګندې شوې. د هغې په نظریاتو مخ پر زیاتېدونکې نیوکې تر ډېره د سیاسي کیڼ اړخ له لوري دي. منتقدین یې، اقتصادي کړکېچ له ځان غوښتنې او آزاد بازار څخه د هغې د ملاتړ له امله بولي او په ځانګړې توګه هغه په الن ګرینسپن باندې د اغېز له امله پړه بولي. په ۲۰۱۵ زکال کې آدام وینر وویل چې «رنډ په اغېزمنه توګه د ګرینسپن په واسطه د متحده ایالاتو د اقتصاد جوش لرونکې خونې ته ساعتي بم وغورځاوه». لیزا دوګان وویل چې د رنډ ناولونو د نئولیبرال سیاسي نظریاتو د پراختیا په برخه کې «نه محاسبه کېدونی اغېز» لرلی. په ۲۰۲۱ زکال کې کاس سانسټاین وویل چې د رنډ نظریات کولای شو د ټرامپ د ادارې په مالیاتي او نظارتي سیاستونو کې وګورو، هغه چارې چې نوموړي د رنډ د ناولونو «تل پاتې اغېز» ته اړوندې وبللې.
ټوپک مادل ٥٨
ټوپک مادل۵۷ ( په چکی: Samopal vzor 58) د ۳۹×۷،۶۲ یو بریدکونکي اوټوماټیک ټوپک دی چی د چکوسلواکیا په جمهوریت کې د ۱۹۵۸ کال څخه تر ۱۹۸۸ کال پورې جوړېده. تر ۱۹۸۸ پورې ۹۲۰،۰۰۰ وسلې جوړې شوې وې. نوموری وسله په ۵۰ کلو کی د یرژي چېرماک لخوا طرح شوه. نوموړي وسله شوروي مرمی ۳۹×۷،۶۲ کار اخلي. په اوس وخت کی ټوپک مادل ۵۸ د چېک او سلواک د وسله والو ځواکونو او پولیسو په لاس کی دي. دغه وسله تر ۱۹۸۸ کال پورې آسیایی،افریقایی هېوادونو ته هم صادر شوي وه
تاریخ
د سړی جگړې په وخت کې یوازې د چکوسلواکيا جمهوریت او شوروی اتحاد د شرقي بلوک د هېوادونو څخه ول چې خپلې وسلې د خپلو پوځونو او دوستو وسله والو ځواکونو لپاره یی جوړول. په ۱۹۴۵ کال کی تر جگړې وروسته په چکوسلواکيا او شوروي اتحاد کی د نازي بريدکوونکي ټوپک StG 44 د اکتشاف پېل شو. کله چی په چکوسلواکيا کی د شوروی مرمی د کارولو پېل شو نو د نوی بريدکونکي ټوپک اکتشاف هم پېل شو او په ۱۹۵۶ کال کی په برنو په ښار کی څو ټوپکونو جوړ شول. نوموړي وسله د اېکسپو په نندرتون کی په ۱۹۵۸ کال کی هم قدرداني شوه.
د ټوپک توصيف
ټوپک ماډل ۵۸ یوه لاسي وسله ده چی د لرگی او پولاد څخه جوړ شوي ده. د ټوپک لوله څلور د راسته پېچ کرښې لری. د لوله داخلی سطح د کرومین په واسطه پوښل شوي ده. ټوپک مادل ۵۸ د گاز د فشار په مرسته چی باروت تر چاودنو وروسته رامځ ته کېږی، ویشتل کيږی.د گلنگدان سیستم یی یو خاصی خوځوونکی مکانیزم لری. نوموړي خوځوونکی مکانیزم گلنگدان د گولی د ډز په وخت کې د گاز اخیستلو د سیستم لخوا بندېږی. د مرمی کالیبر یی ۷،۶۲ م.م. دی. دغه ټوپک کولای سی په جاغور کې ۳۰ یا ۳۲ مرمی ولری. د ټوپک چی ثابت قنداغ لری د ټوپک ماډل ۵۸/پ په نوم یادېږی. ټوپک چی د کت کېدونکی قنداغ ولری د ټوپک ماډل ۵۸/وې په نوم یادیږی او عسکران ورته وایی. نوموړي ماډل د چتربازانو لخوا کار شوي دي. دغه ټوپک کېدلای سی تر عصری کولو وروسته بم انداز، لیزر انداز او څراغ نصب وکړی.
سرچینې
وېشنيزه:چېکي وسلې
وېشنيزه:ټوپکونه
تلپاتې کرنه
تلپاتې کرنه د تلپاتو طریقو کې هغه کرنه ده، چې د اوسني يا راتلونکو نسلونو د اړتياوو د پوره کولو د وړتيا د رانغاړلو څخه پرته، د ټولنې د حال او نساجۍ اړتياوې پوره کوي. دا د ايکوسيستم خدمتونو د ادراک له مخې کېدلای شی. د کرنې د تلپاتې وړتيا د زياتولو په موخه زيات مېتودونه شته. کله چې په تلپاتې وړ غذايي سيستمونو کې کرنې ته وده ورکوو، اړينه ده چې د سوداګرۍ اوښتونکي (انعطاف پذير) پړاو او د کرنې عمليو ته پرمختګ ورکړو. کرنه پراخه چاپيريالي اغېزه لري، چې د اقليمي بدلون، د اوبو کمښت، د اوبو ککړتيا، د ځمکې نابرابرۍ، د ځنګلاتو په له منځه وړنه او نورو پړاوونو کې مهمه ونډه لوبوي. دا په ضمني ډول د چاپيريالي بدلونونو لامل ګرځي او د دې بدلونونو په مټ خپله هم اغېزمن کېږي. د تلپاتې وړ کرنه د چاپيريال د کرنې دوستانه مېتودونه شاملوي، چې انسان يا طبيعي سيستمونو ته له زيان رسونې پرته د غلو دانو او معيشت (د ژوندانه شيان) توليد ته زمينه مساعدوي. د تلپاتې وړ کرنه يا زراعت خاورې، اوبو، چاپيريالي تنوع، د شاوخوا يا تر ځمکې لاندې ويالو او همدارنګه هغه کار يا په پټي يا ګاونډ سيمو کې ژوند ته مخالفې يا د بدو اغېزو مخنيوی هم رانغاړي. د تلپاتې وړ کرنه کې عناصر permaculture، agroforestry، ګډ يا مختلطه کرنه، ګڼ غله ګي او د غلو دانو دوران په خپله برخه کې شاملولی شي.
د خوړو مخ پر وده د تلپاتې وړ سيستمونه د انساني نفوس په تلپاته والې کې مرسته کولی شي. د بېلګې په ډول: د اقليمي بدلون د کمولو لپاره تر ټولو غوره لاره د پام وړ کرنې پر بنسټ د تلپاتو غذايي سيستمونو رامنځته کول دي. تلپاته کرنه په بدليدونکو چاپيريالي حالتونو کې د مخ پر وده نفوس د تغذيې  په پار کرنيزو سيستمونو ته د وړیا ورکولو لپاره يو بالقوه حل لاره رامنځته کوي. په تلپاته والي کې بېلابېل معيارونه او د تصديق سيستمونه شته؛ البته د organic certification, Rainforest Alliance, Fair Trade, UTZ Certified, GlobalGAP, Bird Friendly او Common Code for the Coffee Community (4C) په ګډون.
پېژندنه
برتانوي عالم جوليس پريټي په کرنه کې د تلپاته والي سره مل ځينې کليدي اصول بيان کړي دي:
دا اوږد مهاله او لنډ مهاله اقتصاد ځکه په پام کې نیسي، چې تلپاته والی د تل په توګه په چمتو ډول تعريف شوی دی؛ چې هغه کرنيز چاپيريالونه دي، چې د بې پايه نوې زېږېدنې د پرمختګ په موخه طرحه شوي دي. دا د سرچينې ساتنې لپاره اړتيا له هغو اړتياوو سره متوازن کوي، چې بزګران يې د خپل معيشت لپاره تعقيبوي.
دا د پخلاینې د ایکالوژي په توګه په پام کې نيول شوی دی، چې په انساني منظرو کې د چاپيريال تنوع کې مرسته يا ښېګڼه کوي.
بېلابېل نظريات
د کرنې له مخې د تلپاتې والی د پېژندنې په اړه يو اختلافي بحث شته. ذکر شوې پېژندنه د دوه بېلابېلو طريقو په مټ ځانګړې کېدای شي: ايکو سنټريک او تيکنوسنټريک طريقې (an ecocentric approach and a technocentric approach). د ايکوسنټريک طريقه د انساني ودې په هېڅ يا ټيټه کچه ټينګار کوي او د استهلاک يا مصرف د طرحو او د سرچينې د تخصيص او کارونې د بدلولو په موخې سره په عضوي او biodynamic کرنې تخنيکونو باندې تمرکز کوي. ټيکنوسنټريک طريقه بحث کوي چې د تلپاته والې د هغې نظريې له مخې د يو لړ کړنلارو په مټ تر لاسه کېدی شي، چې د دولت په مشرۍ د صنعتي سيستم بدلون لکه د پراخې ساتنې کرنيز سيستمونه؛ بايد د هغه بحث له مخې په لاره واچول شي، چې بايوټيکنالوژي د خوړو لپاره د مخ په زياتيدونکې اړتيا د پوره کولو تر ټوول غوره لاره ده.
تلپاتې کرنې ته يو څوک کولی شي له دوه بېلابېلو ليدلورو څخه وګوري: ګڼ وظيفوي کرنه او د ايکو سيستم خدمتونه. دواړه طريقې ورته دي، مګر د کرنې دندې ته په بېلابېل نظر ګوري. هغوی چې د ګڼ وظيفوي کرنې فلسفه عملي کوي، د کروندې پر متمرکزو طريقو باندې تمرکز کوي او وظيفه يا دنده د کرنيز فعاليت د پايلو په توګه تعريفوي. د ګڼ وظيفه توب مرکزي بحث دا دی، چې کرنه د خوړو او فايبر د توليد تر څنګ د نورو دندو په لرلو سره يوه ګڼ وظيفوي دستګاه ده. دا دندې د نوي کېدو وړ سرچينې مديريت، منظر ساتنه او د ژوند تنوع له ځانه سره لري. د ايکوسيستم د خدمت متمرکزه طريقه داسې انګېري چې اشخاص او په ټوله کې ټولنه له ايکوسيستمونو څخه ګټې تر لاسه کوي، چې د «ايکوسيستم خدمتونه» ورته وايي. تلپاتې کرنه کې هغه خدمتونه چې د ايکوسيستمونه يې چمتو کوي؛ القاح (په نباتاتو کې، ګرده افشاني)، د خاورې تشکيل او مغذي دوران شاملیږي، چې ټول يې د خوړو د توليد لپاره اړينې دندې دي.
دا هم ادعا شوې ده، چې تلپاتې کرنه د کرنې په اړه (چې agroecology ورته وايي) د ايکو سيستم د يوې تر ټولو غوره طريقې په توګه په نظر کې نيول شوې ده.
اخلاق
زياتره کرنيز پروفيسوران پر دې هوکړه دي چې «د تلپاته والې د موخې د تعقيبولو لپاره يو اخلاقي مجبوريت» شته. ستر استدلالي بحث له دې څخه راپورته کېږي، چې کوم سيستم به دهغې موخې يوه لاره برابره کړي. ځکه چې که چېرې په لويه کچه د تلپاته والې يو ناوړه مېتود وکارول شي، په چاپيريال او انساني نفوس باندې به پراخې منفي اغېزې ولري.
هغه عوامل چې تلپاته والی اغېزمنوي
هغه طريقې چې د خاورې د اوږد مهاله ويجاړۍ سبب کېږي، د خاورې زياته کاشي کاري (د توږنې عمليه رهبري کوي) او له مناسبې اوبه ويستنې پرته اوبه ورکونه (چې د خاورې د مالګين کېدو لامل کېږي) دي.
د کرنې د برخې لپاره تر ټولو مهم عوامل اقليم، خاوره، غذايي مواد او د اوبو سرچينې دي. له ذکر شوو څلورو څخه، د انسان مداخلې په اړه د اوبو او خاورې ساتنه تر ټولو زيات د ځواب وړ دي. کله چې بزګران غلې دانې کري يا يې ټولوي، دوی له خاورې څخه ځيني غذايي مواد لرې کوي. د بيا مشبوع کولو (د خاورې د بيا ډکونې) پرته ځمکه د غذايي موادو د نه شتون څخه رنځ وړي او بيا به يا د ګټې وړ نه وي او يا به يې له لږ حاصل څخه رنځ وړي. تلپاتې کرنه هغه مهال د خاورې په بيا مشبوع کوونې (بيا ډکونې) باندې تکيه کوي، چې د نه نوي کېدونکو سرچينو لکه: طبيعي ګاز يا منرالي تېږو ګټه اخيسته يا اړتيا لږ وي (نه يې شي پوره کولی).
هغه کرونده چې په پرله پسې ډول توليد کولی شي، هم په چاپيريالي کيفيت يا معيار باندې منفي اغېزې لري، په داسې حال کې چې تلپاتې کرنه بیا داسې نه ده. د هغه حالت يوه بېلګه چې نړيوال نظر په کې کېدای شي تضمين شي، د سرې يا کيمياوي کود کارول دي، چې د يوې کروندې ګټورتوب ته وده ورکولی شي، مګر نږدې سيندونه او ساحلي اوبه (eutrophication) ککړولی شي. يوه بله برخه هم د غوښتنې خلاف کېدلی شي، چې په خاوره کې د غذايي موادو د کمښت له امله د غله جاتو د لږو حاصلاتو ستونزه د ځنګلي بارانونو له ويجاړتيا سره تړلې ده. په اسيا کې د تلپاتې کرنې لپاره د ځمکې معلومه اندازه نږدې ۱۲.۵ جريبه ده، چې د حيواناتو د خوړو لپاره ځمکه، د نغدي غله جاتو په توګه د غلو دانو د توليد او نورو غذايي محصولاتو لپاره ځمکې په کې شاملېږي. په ځينو حالتونو کې د اوبيزې کرنې (aquaculture) يوه کوچنۍ برخه په کې شامله ده (AARI-1996).
د اوبو د سرچينې مديريت
اوبه زموږ د ژوندي پاتې کېدلو لپاره اړينې دي. د اوبو د سرچينو د مديريت برخه به بايد د اوبو د تخصيص سره مخ کېدونکو شته او راتلونکو مسئلو سره توافق کولو ته دوام ورکړي. د نړيوال اقليمي بدلون مخ پر ودې شکونو او د مديريتي عملونو اوږد مهاله اغېزو سره د پرېکړې کول به ان زيات ستونزمن وي. اټکل کېږي چې د روان اقليمي بدلون به هغو حالتونو ته زمينه برابره کړي، چې تر اوسه نه دي رامنځته شوي. د پايلې په توګه د اوبو د سرچينو په تخصيص کې د شاته تګ د مخنيوي په پار بديلو مديريتي کړنلارو ته اړتيا ده.
له هيلې سره سم، د اوبو د سرچينې مديريت پلان جوړونه د اوبو ټولو رقابتي غوښتنو ته درناوی لري او د ټولې کارونې او غوښتنو د قانع کولو په موخه د عدالت پر بنسټ د اوبو د تخصيص غوښتنه کوي. د بلې سرچينې مديريت په پرتله، دا په عمل کې په نادره توګه ممکن دی.
د اوبو پر بنسټ د سرچينو لپاره په راتلونکي کې يو تر ټولو سترو اندېښنو نه د شته او راتلونکو اوبو سرچينې د تخصيص تلپاتی والی دی. دا چې اوبه کمېږي، د اوبو د مديريت ارزښت په پراخه توګه وده کوي او د انسانانو د اړتياوو او په چاپيريال کې د اوبو د سرچينو د پایښت بنسټيز ګام تر منځ يو توازن مومي.
اوبه
اوبه د سيارې پر مخ د ټولو ژوند لپاره يوه بنسټيزه سرچينه ده. د ځمکې بر مخکې د اوبو د سرچينو له ډلې يوازې 2.5 سلنه يې تازه اوبه دي. د تازه اوبو دوه پر درې برخه يې په يخ او يخچالونو احاطه کړي دي. د پاتې يو پر درې برخو نه، يوه پينځمه برخه يې لرې، د لاسرسي ناوړه سيمو کې دي او يا په موسمي سيندونو او سيلابونو کې زياتره د موسمي بارانونو اوبه دي چې په اسانۍ سره ترېنه ګټه نه شي اخېستل کېدلی. هر څومره چې وخت تېرېږي، اوبه کمېږي او د هېوادونو تر منځ د څښاک پاکو او خوندي اوبو ته لاسرسی لرل محدود دي. اوسمهال د نړۍ د ټولو تازه اوبو يوازې نږدې 0.08 سلنه يې ان د اوبو لپاره په مخ پر زياتېدونکې غوښتنه کې هم د انسانانو په واسطه د روغتيا (په عملي ډول د ناروغيو د خپرېدو د مخنيوي)، څښاک، توليد، وخت تېرېدنې او کرنې په برخو کې په کار اچول کېږي. د پاتې شوو اوبو د کوچنۍ سلنې له امله، د هغو تازه اوبو ګټورول چې موږ له طبيعي سرچينو نه پرېښي دي، په نړيواله کچه په بېلابېلو موقعيتونو کې يوه همېشنۍ ستونزه ده.
د اوبو سرچينې مديريت کې زياته هڅه د اوبو کارونې د ګټورتوب او پر طبيعي چاپېريال باندې د اوبو د چاپېريالې اغېزې د کمولو په برخه کې دي. د ايکوسيستم د نه بېلېدونکې برخې په توګه د اوبو مشاهده د متحدو اوبو سرچينې د مديريت پر بنسټ ده، چې د ايکو سيستم کميت او کيفيت په کې د طبيعي سرچينو د طبيعت په مشخص کولو کې مرسته کوي.
د اوبو عرضه د يوې محدودې سرچينې په توګه يوګواښ رامنځته کوي. دا حالت د DESAFIO (Democratization of Water and Sanitation Governance by Means of Socio-Technical Innovations) د پروژې په واسطه مفروض شوی دی، چې د ۳۰ مياشتو په اوږدو کې د څېړنې، تيکنالوژيکي پرمختګ او ادارې لپاره د اروپايي اتحاديې د اووم کاري چوکاټ پروګرام په مالي ملاتړ رامنځته شوی دی. دا پروژه د مخ پر ودې سيمو لپاره له يوې ستونزې سره مخامخ شوه، چې اړينو اوبو ته په لاسرسي کې د ساختماني ټولنيزې نابرابرۍ له منځه وړل او د عامه روغتيا خدمتونو برخې وې. د DESAFIO انجنيرانو د امريزې انرژۍ او فلټرونو پر مټ د اوبو د درملنې يا ډول په يوه سيستم باندې کار وکړ، چې د Minas Gerais په ايالت کې يوې زياتې غريبې ټولنې ته خوندي اوبه چمتو کوي.
د هرې يوې سرچينې بريالی مديريت د شته سرچينو سمې پوهې، د کارونې برخو، د سرچينې لپاره سيالې غوښتنې، د غوښتنو د سيالۍ د ارزښت او څرنګوالي د ارزونې په موخه معيارونه او پړاوونه او د کړنلارو د پرېکړو د عملي کولو ميکانيزمونو ته اړتيا لري. په ټوله کې د نوي مديريت ګډون کوونکي اړتيا لري چې نوې تجربې تر سره او خپله دا تجربې له باندنیو خلکو سره شريکې کړي، چې د حکومت پيغام خپور او دا نوې کړنلارې جوړې کړي.
اوبه د يوې سرچينې په توګه جوړول، ځکه ستونزمن دي چې د اوبو سرچينې له زياتو ملي پولو نه تېرېږي او د اوبو کارونې د مالي ارزښت د مشخص کولو په برخه کې ستونزې لري او کېدای شي، له عمومي دود سره سم یې  په سمو (معمولي) اصطلاحاتو کې يې تنظيمول ستونزمن وي. په بېلګو کې يې نادر موجودات، ايکوسيستمونه يا تر ځمکې لاندې د لرغونو زېرمو (چې ځينې وختونه د فوسيلي اوبو په توګه پېژندل کېږي) اوږدمهاله ارزښت شاملېږي.
کرنه
کرنه د نړۍ د تازه اوبو د سرچينو تر ټولو ستره کارونه ده، چې ۷۹ سلنه اوبه مصرفوي. دا چې د نړۍ نفوس زياتېږي، نو ځکه زيات خواړه مصرفوي (اوسمهال له 6% زياتېږي، چې تر ۲۰۵۰ ز پورې تر 9% د رسېدلو اټکل يې شوی دی)، صنعتونه او کليوالي پرمختګونه پراختيا مومي او د راښکاره کېدونکو biofuel حاصلاتو سوداګري هم د تازه اوبو سرچينو د ونډې غوښتنه کوي، چې همدې ټولو مواردو ته په پام سره د اوبو لږوالی يوه مهمه مسئله جوړېږي. په کرنه کې د اوبو سرچينې د مديريت په اړه يوه ارزونه په ۲۰۰۷ ز کې د اوبو د مديريت د نړيوال انسټيټيوټ له خوا په سريلانکا کې تر سره شوه. موخه يې دا معلومول وو، چې ايا نړۍ د خپل مخ پر وده نفوس لپاره د خوړو چمتو کولو په پار کافي اوبه لرلې که نه. دې ارزونې په نړيواله کچه د کرنې لپاره د اوبو شته لاسرسی وارزاوه او هغه سيمې يې په نښه (نقشه) کړې، چې د اوبو له کموالي کړېدلې. ذکر شوې ارزونې وموندل چې د نړۍ پينځمه برخه خلک، چې له 1.2 بيليون نه زياتېږي؛ د فزيکي اوبو د کمښت په سيمو کې ژوند کوي، چې د دوی د اړتياوو د پوره کولو لپاره په کې پوره اوبه نه شته. 1.6 بيليونه نور خلک چې په هغو سيمو کې ژوند کوي، د اقتصادي اوبو کمښت تجربه کوي، چې په اوبو کې د پانګه اچونې کمښت يا ناکافي انساني ظرفيت په کې د اوبو لپاره د تقاضا قانع کولو په موخه دا د صلاحيت لرونکو مقاماتو لپاره ناممکنوي.
یاد شوي راپور وموندل چې په راتلونکي کې د مطلوبو خوړو توليد به ممکن وي، مګر د اوسني (نننيو) خوړو د توليد دوام او چاپيريالي تمايلات به د نړۍ په زياتره برخو کې کړکېچونو ته زمينه برابره کړي. د خوړو توليد په پام کې نيولو سره، نړيوال بانک د کرنيزو خوړو توليد د يو مخ پر زياتېدونکې نړيوالې مسئلې په توګه د اوبو سرچينې مديريت په نښه کوي، چې يوه مهمه او وده واله مناظره تغذيه کوي. د (بې اوبو: له ډېروالي تر کمښته او د نړۍ د اوبو د ستونزو د حل څرنګوالی) کتاب ليکوالانو د نړۍ د اوبو د ستونزو دحل په موخه د شپږ ماده یيز پلان بنسټ کېښود. هغه شپږ ټکي دا دي: ۱) د اوبو اړوند معلوماتو ته وده ورکول، ۲) چاپيريال خوندي کول، ۳) د اوبو اداره (water governance) تشکيلول، ۴) د کرنيزو اوبه کارونې بيا ژوندي کول، ۵) د کليوالي او صنعتي غوښتنې اداره کول او ۶) د اوبو د سرچينې په مديريت کې د غريبو او مېرمنو پياوړي کول. د اوبو د نړيوال بحران د مخنيوي په پار بايد بزګران د ګټورتوب د زياتوالي هڅه وکړي، چې د خوړو لپاره د وده والي غوښتنې پوره کړي؛ په داسې حال کې چې صنعت او ښارونه په یو څه  زياته ګټوره توګه د اوبو د کارونې لپاره لارې مومي.
کون تیکت
کون تیکت (کنتیکت) یاهم (کون تیکوت) په انګلیسي Connecticut) د امریکا نیو انګلنډ آیالاتونو څخه دی چې ددی هیواد په شمال ختیځ کې موقیعت لري. د کون تیکت آیالات پلازمینه هارتفورډ او لوی ښار یې بریجپورټ دی.
د پاني پت لومړۍ جگړه
د پاني پت لومړۍ جگړه په ۲۱.۴.۱۵۲۶ کې په شمالي هندوستان کې د ظهیرالدین محمد بابر او د سلطان ابراهیم لودي په منځ کې یوه مهمه جگړه وه. په دي جگړې کې ظهيرالدین محمد بابر د دهلي سلطان د ابراهیم لودي پوځ ته ماته ورکړه. تر جگړې وروسته شمالي هندوستان د ظهيرالدین محمد بابر لاس ته ورغي او د مغولو پاچایی د ظهرالدین بابر لخوا جوړه شوه.
دلرګي عیبونه
د لرګي عيبونه (flaws of wood)
د لرګي عيبونه کوم چې د لرګي په شکل او ساختمان او يا هغه نواقص کوم چې په لرګيو باندي د امراضويا ورستيدنه صورت نيسي دکوم  په  نتيجه کې  چې د لرګي تخنيکې  ارزښت لمنځه ځي او کموالي يې رامنځ  ته کېږي. دلرګي ارثي مشخصات د هغه عيبونو د يو لړ ( اقليمي او محيطي ) فکتورونو سره تړاو لري. او نوموړي ورستيدنه او يا امراض د ونو د قطعه کولوڅخه وروسته د ذخيره کولو په وخت کې نور هم زياد ښت کوي چې په نتيجه کې خپل اصلي شکل او مشخصات دلاسه ورکوي .د لرګي عيبونه  او نواقصات معمولاُ د لرګي د اصلي نواقصو له جملي څخه شميرل کېږي  ونه يا  هغه کومه بله برخه کوم  چې  د هر نوعه عيبونه څخه پاک وي که ميخانيکې او يا بيولوژيکې وي .په تدريجي ډول رامينځته کېږي. د لرګيو عيبونه نسبتي ارزښت لري. بعضي لرګي بي ارزښته کېږي په ځينو مواردو کې هر ډول اهميت لري  او په نورو ځايونو کې د لرګيو ارزښت نسبتاُ زيات وي. د لرګي عيبونه مختلف ډول تاثيرات د لرګي په فزيکې او ميخانيکې خواصو باندي واردوي.
دلرګي عيبونو دوه ډولونه
]] .]]
ظا هري عيبونه
(External flaws ) هغه عيبونه چې دوني په ساختمان يعني ساقه کې تر څيړني  لاندي نيول کېږي  او د هغه ارزښت او کيفيت ته کموالی   ورکوي (دلرګې  ظاهري) عيبونو په نوم ياديږي. د لرګيو دا نوعه عيبونه عبارت دي له لرګي کوږوالي ، د لرګيوکمبوتي، د کندي غټوالي ، غيرنورمال قطر په قاعدي باندي، ريښو زياتوالي ، د وني دوه ښاخه کېدنه او پړسوب لرونکې برخي وي.
کوږوالي :(leaness)
کله چې د يو وني طولي محورد وني د مستفيم مرکز د عرض مقطع  او د وني اخر نۍ برخي اوپه قاعدي باندي کوږوالي رامنځته کوي. ذکر شوي ونه له پيل څخه په کوږوالي دوام کوي. د وني کوږوالي تقربياً د ونو په ټولو نواعو کې مشاهد کېږي او دونو ارثي خواص او يا محيطي  او يا خارجي  فکتورنو سره تړاو لري. کله چې د تني کوږوالي متمايل و ي اوهغه يو طرفه کوږوالي ولري هغه ته يو طرفه اوکه چېرته په څو جهتونوسره متمايل وي. هغه د هراړ خيزه کوږوالي په نوم ياديږي د وني په کوږوالي منفي اثرات لري. چې په ځينومواردو کې لکه په فرنيچر سازي ، موبل سازي او ځينو نورو مواردو کې له دي قسم لرګي څخه  استفاده کېږي  خو په غيرمستقيم ډول تخنيکې ارزښت ته زياتوالي ورکوي او همدارنګه تاثيرات يې د لرګي د لو يوالي ، او کوږ والي سره تړاو لري چې همدي رابطي په مطابق اعظمي حد په لرلو سره سورتبندي کېږي. او طول يې د فيصدي په حساب محاسبه کېږي K= f/e *100 F    کوږوالي e اعظمي کمان د درجه بندي د سانتي متر په حساب. K د طول درجه بندي د سانتي مترپه حساب. د تني کوږوالي او يا د وني ساقه ځيني وختونه يو بل سره فرق لري چې په بعضو مواردو  لکه زينتي پارکونو ، او يا صنعت لپاره   بياهمدي عمل ته دوام ورکو ي. دا پدي معنا چې د زينتي ونو تني د جينتکې ميتود دوني له طريقي او يا د نورو ځنګلي تدابيرو له امله کوږوالي  ته هڅوي. چه له همدي امله نور هم دښګلا زياتوالي ورپه برخه کوي.
د لرګي لږوالي(Tapered)
په تدريجي ډول دوني د قطر کموالي د لرګي د لږوالي څخه عبارت دي او يا د لرګي لږوالي عبارت دي دوني  د تني د قطر د کموالي څخه چې د قاعدي له طرفه پورته خواته مشاهد  کېږي. نوموړي عيب د ونو په ټولو نوعو کې  ليدل کېږي  چې اندازه او  لويوالي يې د ارثي مشخصاتو په رابطه او همدارنګه په کوم چاپيريال کې چې هستوکنځی او يا (ژوند ) کوي  له يو بل  سره توپير لري. د مثال په توګه هغه وني چې په ازاده ساحه کې نمو يا ود ه کوي نسبت هغه ونو ته چې  د  ځنګل په چاپيريال کې وده کوي د کم لرګي لرونکې دي د لرګيو کموالي  د تني په طول پوري تړاوي لري او د وني په نوعي، عمر ، کثافت ،  د ځنکلي  ونو په تعداد پوري اړه لري. نوموړي عيب د سانتي متره په اساس (ديومتر طول په ) اويا د فيصدي په حساب ښودل کېږي. D-di)*100)= T يا لرګي لږوالي Dــ تني قطر (درجه بندي) دلويوالي په برخه کې په سانتي متر d ــ تني قطر ۰درجه بندي ) د وني د سوردکموالي برخه په سانتي متر I تني اوږدوالي (درجه بندي ) په سانتي متر د وني  قطر معمولاُ د ځمکې د سطحي څخه يو مترپورته انداز کېږي په هره اندازه سره چې دوني د لرګي کموالي د تني په اوږدوالي سره زياتوالي مومي په  همغه اندازه تخنيکې  ارزښت کې کموالي رامينځته کېږي . غير مستقيم تختوکې ا ضافه والي راځي  د لرګي کموالي چې ۵،۰په حدودکې  اندازه کېږي  د لرګي د لږ کموالي په نو م ياديږي په داسي حال کې چې د ۵،۰څخه تر ۵،۱ پوري اندازه شي  نود لرګي  د متوسط کموالي او د همدي فيصدي د لوړوالي په صورت کې د (لرګي د زيات کموالي ) په نامه ياديږي  د لرګي کموالي نسبتي ارزښت لري او د يو ښه کيفيت لرونکې عنوان په توګه او په  ځينو ضروري برخو او مواردو کې د ښه ارزښت لرونکي په  شکل ښکاري.
کندي لويوالي
د کندي لويوالي له هغه عيبونو څخه عبارت دي کوم چې دونو په ټولو انواعو کې تر سترګو کېږ ي. لکه څنګه چې د وني قطر زياتوالي د قاعدي په برخه کې تر سترګو کېږ ي نوموړ ي عيب د تني د لرګي کموالي څخه دی  دسانتي متر په اساس د قاعدي برخي څخه د وني د  يو متر په  ارتفاع سره اندازه کېږي  نوموړي زيان دلرګي تخنيکې ارزښت ته کموالي ورپه برخه کوي. چې د تختو د مخ د پوښولو يعني (دوپوست ) تختي او همدارنګه موبل سازي او په همدي ترڅ کې داضافه لنډو تختو کې اضافه والي رامينځته کېږ ي. د قاعدي غير نو رمال ريښي قطر: -the base abnormal roots diameter دانوع عيب دونو د قاعدي په برخه کې د پړسوب په شکل را منځته کېږي چه د ريښو د غير نورماله رامينځته کېدو له کبله رامنځته کېږي. نوموړي عيب برسيره پردي د موج لرونکو کرښو چې تني له برخي  د تخنيکې ارزښت له نظره د وني دبهترين لرګی په ثبت کې تشکيلږي مينځته راځي  او همدارنګه  دزياتو ريښو له امله د وني چپه کولوکې هم ستونز ي رامينځته کوي هغه وني چې د نوموړو عيبونو سره مخ دي  په ډير مشکلاتو  سره قطع کېږي. او د چپه کولو په صورت کې د ډيرو ضايعاتوسره مخ کېږي دقاعدي  غير نورماله ريښي  د ونو  په  ټولو  انواعو په قطر کې رامينځته کېږي او دا  اوږدوالي د سانتي متره په اساس اندازه کېږي
دوه ښاخه لرونکې تني folked stems
دو‌ه ښاخه لرونکې تني د چټکې ودي په نتيجه کې فرعي  ښاخونه وروسته له مړيني (مرګ) څخه د مرکزي او يا اصلي  وچېدني  باعث ګرځي. او مينځته راځي نوموړي عيب هغه مهال کې چې (۱۰) متره ارتفاع د قاعدي په سمت موجود وي دلرګي تخنيکې ارزښت ته په مکمل ډول کموالي راولي. دوښاخه لرونکې تني کله چې په نظر کې ونيسونو معلوميږي چې خپلي ساحي ته نژدي ونو ته تکېه کوي او يا په زوړند شکل قرار نيسي  په دا ډول نوعو کې هغه تازه راشنه شوي نيالګي  او نوي ځوان نيالګي حتا غـټــي وني ته هم ضرر  رسو ي او همدارنګه  د چپه کېدو په وخت کې ماتيږي اويا هم چوي ا و په نتيجه کې تخنيکې ارزښت يې له منځه ځي دا نوعه وني  د  دوښاخه کېدو په وسيله د باران  د اوبو ساتنه کوي او همدارنګه قارچونو ، امراضو او حشراتو ته زمينه برابرو ي همدا عامل دي چې د  دوښاخي وني دقارچې امراضو مهم پناګاه بلل کېږي چې د نوموړو ونو ساتنه په ځنګل کې لازمه نه دي د دوښاخه بلوطو ونو په لوړ ارتفا ع (‍۱۴  نه تر ۱۶) متر ښکته په صورت کې دوښاخه موجود وي کم لرګي توليدو ي د لرګي  تکنالوژي  په رابطه هغه مواد چې له دي څخه لاسته راځي دښه کيفيت لرونکې دي نوموړي زيانونه د ځنګلي ونو په  ټولو انواعو کې خصوصاً هغه  انواعو کې کوم چې پلن پاڼي وي ډير ژر تر سترګو کېږي.
پړسوب (swelling)
پړسوب د هغه عيب څخه عبارت دي کوم چې په ونو کې له انساجو له ودي مانع سبب ګرځي. نوموړي عوامل د بعضي خارجي تاثيراتو له وجه لکه  پوخوالي  ، د حيواناتو هجوم ، سوزيدنه ، قارچونه ، حشرات او نورو غيره  عواملو په وجه رامينځته کېږي د نوموړو عيبونو ظهور د پړ سوب ډير والي د ونو په رشد او نمو کې صورت نيسي. بي ارزښته کېږي او د ژمي په موسم کې د انقباض او انبساط  په صورت کې د لرګي په خارجي او داخلي برخو کې  د وني  پړسوب  ديو غيري منظم غږ په راپورته کېدو کې هم پيژندل کېږي  او د  عميقو چاوديدلو په صورت کې او يا سطحي چاوديدني  سره مواجه کېږي او کله چې د قارچونو د حملي  لاندي په ورستيدنه او يا مختلف پړسوبونه  سره مخامخ کېږي  پړسوب معمولاً راوتلي  شکل اختياروي  چې نوموړي پړسيدنه د ونو په ساقو کې د حلقي په ډول رامنځته کېږي او د ځينو ونو په انواعو کې لکه ستن پاني او يا  هم  پلن پانه کې صورت نيسي   پړسوب د ظاهري نقطي نظر په همواري او يا هم غير هموار ډول سره فرق کېږي هغه پړسوبونه کوم چې هموار سطحه لري او د لرګي دساختمان سره په متناسب ډول وي. هموار پړسوب په نوم ياديږي او هغه چې غير هموار سطحه او د لرګي ساختمان غير منظم وي دغير هموارپړسوب په نوم ياديږي هغه وني چې ځنګلي ونو په تولنه کې خپل ژوند پر مخ بيايې د پړسوب  دوهم ډول نسبتاً هغه چې په  ازاده ساحه کې وده او نمو کوي په کمه اندازه تر سترګو کېږي نوموړي پړسوب معمولاً د غوزانو په لرګيو کې منځته راځي  اما په ځيني انواع کې لکه :اشجار راش ، پنجه چنار ،  ريمه ، شنګ ، تور لرګي او چنار کې هم ليدل کېږي  نوموړي لومړنی پړسوب دونو په ټو لو انواعو کې او دوهم پړسوب په اکثره  پلن پاڼو ونو کې  تر سترګوکېږي هغه لرګي چې غير منظم اناتوميکې ساختمان لري د ښايسته نقاشيو لرونکې دي چې د قيمتي پوښونو په منظو ر استفاده تري  کېږي او همدارنګه د وني پړسوب يا د لرګيو پړسوب د ناوړه عيب له جملي څخه تر بحث  لاندي راځي او ساختماني موادو کې د غټ  زيانونو  له ډلي څخه شميرل کېږي  خصوصاً  په موبل  سازي  او فرنيچر سازي  کې د طبعي نقشونو له جملي  څخه دي  چې په نوموړو مواردو کې له همدي نقاشيو په صورت کې مناسب ګنل کيږي.
داخلي عيبونه(Internal flaws )
د لرګيوپه داخلي ساختمان کې لاندي ذکر شوي عيبونه شامل دي چې عبارت دي له دوېيزه هستي ، داخلي سپين والي ، نچوړوالي، کلني حلقوڅپيزجوړښتونواو لاندي خلتود بندونو حلقي
دويېزه هسته double neuclus)
کله چې د ونو د تني د پاسه دځينو محيطي شرايطو سره تړاو ولري دويېزه هسته منځته راځي  دا نوعه وني معمولاً دويېزه هسته لرونکې دي. او دا رنګه ونو په اطرافو کې د کلني حلقو سيستمونو لرونکې دي دواړه ذکرشوي هستي اکثراً د پوست د پيوست کېدو په صورت سره تړاو لري هغه تني چې د دوه هسته لرونکې دي خالي يا تش متناسبه فورم څخه د ي او ګول شکل لرو نکې دي او بيضوي فورم يې اختيار کړی وي د دوه يا زياتو حلقو د سيستم په موجوديت کې دويېزه هستو د لرګيو داخلي برخه  او نظم يې نامنظم کړي وي او په همدي ډول پړسوب  او چاوديدنه دلرګيو په انواع کې زياتوالي راولي دويزه هسته کې د لرګيو تخنيکې ارزښت کې کموالي رامنځته کوي د لرګي په ضايعو او  نجاري دستګاوي کې په کمه اندازي سره استفاده لاندي قرار نيسي.
د لرګيو داخلي سپين والي
د ونو پسرلني اويا اوړني رويشو نه چې کلنۍ حلقي مينځته راو ړي  روښا نه رنګ لرونکي دي او د لرګي داخلي سپينوالي رامنځته کوي  ذکر شوي کلنۍ حلقي د ساقي په هستي پوري تړاو لر ي  ددي رنګ دنقطي نظره او د لرګي  کيفيت پوري کوم خاص تړاو نه لري  د لرګي نوموړي عيب  يعني د اږودوالي برخه  دکلني حلقو دمنځني په شکل ظاهريږي  د لرګي داخلي سپين والي  معمولاً د دويزو هستو نښه معمولاً په بلوطو کې زيات تر سترګو کېږي هغه وني چې  دا نوعه عيب لرونکې وي  کم مقاومت لرونکې دي. د فنګسي امراضو له وجي څخه په اساني سره تخريب کېږي هغه انتقالي عناصر چې د لرګيو په برخه کې موجود دي د ذخيروي مواد په زريعه ملوث ندي مايع مواد له  هغه څخه عبور کوي له همدي اساسه نوموړي  زيانونه ځينو نورو مواردو کې  دبيلګي په ډول نوشابه  کې تر مراقبت لاندي قرار نيسي.
د وني نچوړوالي
کله چې د تني برخي اويا  د وني ښاخونه د ځيني  خارجي  قواو  يا د ځيني نور تاثيراتو له امله تر تاثير لاندي راشي يو ډول زيات تانيني مواد په دغه کې راجمع کېږي چې په نتيجه کې  د تني  نچوړوالي  او استحکام  ورکوي. د لرګي په دا ډول انواعو کې کلنۍ حلقي د نورماله لرګيو په څير تيز يا سريع ډول نه واضح کېږي. بلکه پسرلني حلقو نښي د اوړني حلقو په نسبت تدريجي شکل لري او په ډير مشکل سره يو له بل څخه فرق کوي د تا نيني موادو  ذخاير نصواري  مايل سور رنګ لري چې  د لرګيو کلکوالي او مقاومت ته زياتوالي ورکوي. نچوړوالي لرګې اساساً د مهم عيبونو له جملي څخه دي او بعضي لدي د ضروري ، اصلي عنوان په څير او په ځينو مواردو کې د پديدي په شکل مقتضي رول لري ځکه چې  ځيني لرګي چې  دا ډول عيبونو لرونکې وي سلولوز يې کم او لګنين يې زياد وي  د سلولوز موادو په جوړولو کې نسبتاً غيري نورمال لرګيو ته غيري اقتصادي ډول سره تماميږي ددي  په  خلاف ددي  دا نواع لرګي د نورمال لرګيو په نسبت د ښه مقاومت او ستحکام لرونکې دي  د ځينو وسايلو په جوړولو کې  د فوق العاد ه ارزښت لرونکې دي نچوړشوي لرګي نسبت نورمال لرګيونه  د طولي  جهت له  لحاظه په سرعت ډول دي د راډيال او تانګنسال په جهت په بطي ډول سره وچېږي او هم لوند والي منځته راوړي کوم مواد چې دا ډول لرګيو څخه جوړيږي په کم وخت کې چوي په  همدي صورت نوموړي عيب د ساقي دغټي برخي څخه اخستل شوي نه وي  فزيکې او ميخانيکې خواص د نورمال لرګيو تقريباُ يوشان دي په هم دي  دليل  درجه  بندي په يو قيمت سره محاسبه کېږي  درجه بندي  د دارنګه لرګيو کيفيت  په نظر کې لرلو سره کوم مواد  چې  تر ي تهيه کېږي او يا لاسته راځي درجه بندي کېږي.
موج لرونکې ساختمانونو کلني حلقي
کله چې د لرګينواليافو لکه (فايبر) خپل اصلي استقامت څخه انحراف وکړي مارپيچ اوموج لرونکې  شي کلني موج لرونکې حلقي تري رامنځته کېږي دا نواعه حالت د لرګي په ساختمان باندي غير منظم حالت رامنځته کوي چې بعضي له دينه د لرګي په ټول تنه باندي خپريږي او په ځيني برخوکې د لرګي په محدود ساحه کې رامنځته کېږي ساختماني فايبرونه کوم چې موج لرونکې او غير منظم تر سترګو کېږي د لرګي استحکام ورکولو ته تقليل ورکوي او د هغه تعويضي عمليات په پخو موادو تبديلوي زيات ستونزي سره مخامخ کېږي  نوموړي عيب د شرطي عيبونو له جملي څخه مطرح کېږي  او د پوښونو په مواردوکې فوق العاده ارزښت لري او د تختو په جوړولو کې پارچه يا ټوټه کېږي  چې د لرګي په تخنيکې برخو کې تقليل رامنځته کوي چې دا نوعه لرګي په ډير ستونزي سره جودا کېږي  چې د اره کشي په عمليه کې ډير زيات مقاومت کوي.
د ساقو زخي (Stem buds )
دساقو (تنو) زخي چې اصلاً د قاعدي اوشاخچو د فرعي قسمتونه څخه دي معمولاً تياره رنګ په پاسني او يا د ايستل شوي تختو په نورو اطرافو کې او همدارنګه چارتراشو کې په ملاحظه رسيږي  چې نوموړي  د شکل په اساس د موقعت تعداد او اندازه د  ونو په واحد  تني باندي رامنځته کېږي داچې يو ځنګلي ونه خپل په ټول ژوند کې په طبعي ډول شاخه بري کيږي او د تني په مختلفو برخو نه د زخو په موجوديت کې په دي ‌‌ډول ‌‌طبقه بندي  کېږي د ازاد  زخو قسمتونه عبارت دي د لرګي د شاوخوا برخو او د تني داخلي برخي څخه دي زخو د پيوسته او غير پوسته برخو څخه عبارت دي او د لرګي مرکزي او دتني داخلي برخه او د لرګي شاوخوا برخه د وسطي تني  څخه دي د پيوست زخو برخه د ټولو ساقي ئي خپل حملي لاندي راويستي دي.لکه  څنګه چې د تني داخلي برخه صرف د لرګي مرکز احتوا کوي او د تني برنۍ برخه  د لرګي  د عمق په ټول قطر کې موجود وي. د تني داخلي برخه معمولاً د وړو زخو لرونکې دي چې  د هغه په مرکز ي برخه کې  پيوست لري. او د تني وسطي برخه خپاره (پراګنده ) زخي لرونکې دي او شاوخوا تني د زخي څخه پاک وي. د تني شاوخوا د وني معمولاً د خپل دعمر په اندازه د زخو څخه پاک وي. چې د ځواني په مرحله کې هر برخه د وني کم او زيات د نوموړي عيبونو لرونکې وي  کوم مواد چې  د تني د وسطي برخي څخه تهيه کېږي اصلاُ د زيات زخي لرونکې وي  او يا دا چې د نوموړي زخي اندازه  ډير کوچني وي. غوله اکثره په پورتنۍ برخه د تني  نژدي  د تاج برخي ته هموار او پيوست زخي لرونکې وي  خو د قطر خارجي ساحي خواته زياتوالي کړي وي چې  فاصله د دوو بندونو ترمنځ دي د تني پورتني  اصلي برخي پرتله داخلي برخي په نسبت کم ليدل کېږي چې نوموړي اصل کولي شي چې  د نمو زياتوالي د تني د طول قاعدي برخه دوني څوکې کې صورت نيسي. د تني زخي د شرايطو په رابطه او دوني د هستوګنځي پوري هم تړاو لري په ونه کې چې  په ازاده ساحو  کې د ځنګل د محيط څخه لري هستوګنځي لري نسبتاً  کم ولاړ شاخونه لرونکې  او هغه وني چې د ځنګل په ساحو کې وده او نمو کوي د زيات سوري په موجوديت کې  او د کافي  رڼا په صورت کې فوتوسنتيز عمليه په طبعي ډول شاخه بري کېږي  او صافي ساقي منځته راوړي  دا  نوعه عمليه د صحيح  قطع کولو له طريقي  څخه  ا وصحيح  روزني د لاري منځته راځي .او د روښنايې خوښوونکې ونو لپار مثبت نتيجه ورکوي او د سوري خوښوونکو ونو لپاره د فوتوسنتيز د عملي په اساس د روښنايې په موجوديت کې  ترسره کېږي. مګر دومره موثره نده روښنايې خوښونکې ونو نسبت هغه ونوته  کوم چې خوښونکې دي حتئ په طبعي شاخه بري باندي شرو ع کوي او د تخنيکې پخيدني په رسيدو سره د اطرافي يا شاوخوا شاخونه يې قطعه کېږي  بعضي ستن پاني  وني خصوصاُ د کاجو انواع يو معيني برخي پوري يو ګروپ شاخونو لرونکې وي لکه څنګه چې د نوموړي دا حالت نسبت هغه ونو ته کوم چې  د پراګنده شاخونو او دانه داره دي  د   مهم عيبونو له جملي څخه شميرل کېږي. د فزيکې او ميخانيکې زخي خواص مختلف اثرات لري د يو اندازه فکتورو سره اندازه کېږي موقعيت د هغوي نوعه د يو وني ساقي په نوع پوري تړاو لري. استحکام کونکې زخي د لرګي په فشار اثر کوي د لرګي په الياف او استحکام باندي تقليل منځته کوي د  لرګي د تقليل لوي استحکام په ځينو مواردو کې د لرګي په الياف کې په ملاحظه رسيږي
ريزين کڅوړۍ :sacks of resin
بعضي ستن پاڼو ونو لرګي لکه بحري کاج (Pinus maritiana )  ناجو (Pinus  langifolia) سور کاج (Pinus sylvestris )  جلغوزي (Pinus gerardiana) سرپ (Picea smithiana) او داسي نور چې د زياتو  ريزين کانالونو لرونکې دي او شروع يې د هموارو کڅوړوڅخه چې د ريزين څخه ډکي دي  دا رنګه کڅوړي طو ل او عرض بعضي يې ۱۰ سانتي متروته رسيږي چې ضخامت يې ۷ ملي متره څخه زيات تجاوز نه کوي د دا رنګه کڅوړي رامنځته کېدل معمولاُ د کلني حلقو کې هم زمان دي د ونو په ذکر شويو کانالونو کې خارجيږي صورت نيسي  او په همدي اساس د ساقي کامبيم په داسي وخت کې په مکمل ډول فعال وي ريزين په  داسي وخت لاندي تويږي چې د ځينو لرګيونوقشرونو په ذريعه را ګېريږي چې ځيني وتلي برخي منځته راځي ذکر شوي وتلي برخي د ريزين د کڅوړي په نامه ياديږي. ۴ــــ۵ کلنو کې د لرکې په واسطه احاطه کېږي د ځينو جنوبي ځنکلونو په برخه کې مستقيماً دلمر شعاع په مقابل ولاړوي او نوموړی حالت زيات صورت نيسي  هغه لرګي چې نوموړي  کڅوړي منځته راوړي د موبل سازي  او فرنيچر سازي لپاره غير مساعد دي ځکه چې د دا نوعه  لرګي استحکام ډير کم دي اوپه ساختماني مواردو کې کم ارزښت لري.
د ساقي د اطرافو وچوالي:dryness of stems sides
د وني د شينوالي په حالت کې يا د ژوند په حالت نسجونه يې وچېږي او د ساقي يو  برخه  احتواء کېږي  د ساقي د اطرافو يا شاواخوا وچوالي په  نوم سره ياديږي. نوموړي برخه د ساقي پوستکې نه لري او په  محدبه ډول د تني په شکل راښکاره کېږي. ددي وچوالي دنري زخو په واسطه احاطه شوي ده.
چاوديدنه:(Explodness)
چاوديدنه په دوه ډوله دي
دولاړو ونو چاوديدنه
دا رنګه چاوديدنه معمولاً د هستوي چاوديدني په شکل وي. د کلني نموي چاوديدنه ده هغه په ظاهري شکل کې ليدل کېږي. چې په دري ډول ويشل شوي.
هستوي چاوديدل:ـthe neuclus explodness
دا ‌ډول نوع چاوديدل معمولاً د ساقي په لاندي برخي کې کله چې ونه ژوندي وي او يا د قطع کېدو په وخت کې ظاهريږي او  د قطع کېدو په وخت کې چې کله د چپه کېدو په  حال کې د يو کلک جسم سره تصادم وکړي  نوموړي چاوديدل شوي ځاي زيات تخريبږي هستوي چاوديدل معمولاُ د لرګي  راديال  د مرکزي قسمت د تني د اطرافي جهت په مرکزي برخه باندي نقصانات واريدوي او خارجوي ساحي ته د لرګي هم چاوديدنه صورت نيسي دا چې نوموړي چاودلي  لرګي  د راديال په برخه کې ليدل کېږي او د  يو تعداد شعه چې د لرګي اناتوميکې عناصر له  منځه وړي  او لرګي بدشکله کوي ذکر شو ي چا ودل د هستي دا خلي برخي  فوق العاده عرض لري او د خارجي سطحي فوقاني برخي ډير نري کېږي حال دا چې يو  يا  دوه د يو واحد قطر باندي قرار ولري د ساده چاوديدلي په نوم ياديږي  هستوي چاوديدلي  د تختو په مورد معمولاً په پاسني ساحه کې په ملاحظ رسيږي هستوي چاوديدلي د لرګي کېفي وضع تر تاثير لاندي راوړي او د يو شيمر تختي د جوړوني لپاره اضافه ضايعات زيات د لاسه ورکوي او ضايعه کېږي په هرميار سره چې د دارنګه لرګي وچوالي زياتوالي مومي او د  هستوي چاوديدلي  اوږدوالي زيادښت کوي او تخنيکې ارزښت لمنځه ځي.
د کلني حلقوچاوديدل:ـthe year rings explodness
نوموړي چاوديدل د کلنۍ حلقو په برخه کې موقعيت لري په مکمل شکل يا غيرمکمل شکل راښکاره کېږي حال دا چې کلنۍ حلقي په ټوله ساحه کې ترسره کېږي.او د مکمل چاوديدلو په نامه ياديږي. او کله چې يې يوبرخه احتوا کړي وي د غير مکمل چاوديدلو په نامه ياديږي علاو له دينه ساده چاوديدل په مرکب ډول ظاهريږي که چېرته په کلنۍ حلقو کې يې موقعت لرلي وي د مرکب چاديدلو په نوم ياديږي نوموړي عيب د تني  د قاعدي په برخه کې د ځمکه سطحۍ څخه تقريباً يو متر پورته تر سترګو کېږي او د اشجارمثن  او د مثن ونو دپورتني طبقه کې  په ملاحظه رسيږي نوموړي چاودلي کلنۍ حلقي د ټولو ونو په انواعوکې تر سترګو کېږي  چې  په زياته پيمانه په پلن پاڼو کې ليدل کېږي. د نوموړي عيب اصلي علت لاتروسه واضع شوي نه دي احتمال لري چې نوموړي علت د لرګيو د داخلي ساختمان د يو ځايوالي په صورت کې ترسره کېږي د چاوديدلو کلنۍ طريقي  د لرګي تخنيکې ارزښت هم ښکته راولي  او اندازه يې په سانتي متر سره تثبيت کېږ ي.
د ځنګل څخه د استفاد ه اخستني په وخت کې د عيبونو ظاهريدل
(Appearance of flaws doring forest cutting ) دا نوعه عيبونه دانساني دفعاليتوپه وجه د ځنګل په محيط کې رامنځته کېږي يواځني علت او اسباب يې لرګي څخه  د استفادي په وخت کې په فرعي ځنګلونو کې (ونوچپه کېدنه ،  تنظيم ،  رنګړي کونه ، ترانسپورت ، دلرګي ويستل له ځنګل څخه ، دريزين او تانين استحصال، د حيواناتو د څړ ځاي او نور )  په وجه رامنځته کېږي.کوم عيبونه  چې د همدي لاري مينځته راځي په لاندي ډول دي
د ځنګلي ولاړو ونو د پوستکې تخريب
skin destrachon of forest shood tree ددي لپاره چې تانيني مواد د ونو څخه  استحصال کړو او د ولاړو ونوڅخه د پوستکې زخي لري کوو او د ساقي يوه برخه په ښکاره توګه  په نظر راځي چې په همدي  وجه د حشراتو او قارچونو د ودي او نمو لپاره زمينه برابرو ي چې دنوموړي  حشراتو او قارچونو  له امله دسا قي په رنګ کې تغيرات  راولي او د ورستيدو سبب کرځي نوموړي عيبونه د حيواناتو  دبي ځايه څړ په وجه چې  ځنګلي وني  ترحملي لاندي راولي او د وني څخه پوستکې بيلوي
سطحي او يا عميقي زخي
سطحي او عميق زخمونه چې د ښاخونو او د ساقي د برخي څخه د وني   د تني پرمخ پاتي کېږي دوني نورماله وده له ځنډ سره مخامخ کوي چې  په ونه کې د ورستيدني امکان هم پيدا کوي او مختلف ډوله عيبونه رامينځته کوي دا نوعه جراحت د غير فني طرزالعملونو په واسطه خصوصاً د لرګيو په ټولو او استحصال شوو ريزيني موادو چې د تبر ا و    نور سامان الاتو په وسيله اجرا کېږ ي ا‌‌‌ړه لري.
د ساقي چاوديدل او يا شکيدل
د وني قطع کولو په  وخت  کې کو م چې د اره شوو برخو څخه پاس يا ښکته برخه کې چاوديدنه صورت ونيسي   د وني  کندي او څه برخه ضايع شي او يا د نښه شوي ځاي څخه پورته يا ښکته وشکېږي او د کندي ارزښت لرونکې برخه له منځه لاړه شي  او دضايعاتو په جمله کې راځي  او يا دا چې د چپه کېدو په وخت کې کېداي شي  چې دا وني ديو کلک جسم سره تصادف وکړي او په نتيجه کې کم عمق چاودونو کې  زيادښت صورت ونيسي او نوموړي  عيب د لرګي په تخنيکې  ارزښت کې کموالي راولي او د حشراتواو قارچونو په صورت کې ورستيدنه هم صورت نيسي او دغه ورستيدنه زياتوالي کوي ذکر شوي عيب د زخمونو يا جراحت په اساس چې په ساقه باندي وارديږي. پټ او ښکاره زخمونه يو له بل سره توپير لري.
د رنګ تغير او ورستيدنه
لکه څنګه چې قارچونه  د ونو په تنو او ځيني نورو برخو باندي تاثيرات واريدوي  او د  حملي لاندي راولي او د ونو حجروي ديوالونو او د حجراتو څخه  استفاده کوي او په فزيکې  کېمياوي او تخنيکې خواصو کې تغيرات رامنځته کېږي. قارچونه د ونو د داخلي محتوياتو يعني داخلي حجراتوڅخه تغذيه کوي او د  لرګي رنګ ته تغير ورکوي فزيکې او ميخانيکې خواصوته تغير نه ورکوي هغه قارچونه چې  ديو اندازه حجراتو څخه تغذيه کوي لرګي تخريب کوي او  ورستيدنه پکې صورت نيسي او تخنيکې ارزښت يې له منځه  وړي ټول قارچونه د فعاليت  په نوموړي مرحلو کي د لرګي  رنګ ته تغير ورکوي  او  کله چې صحيح وده او نمو وکړي د لرګي د اخلي ساختمان تخريب او له  مينځه وړي او په هغه کې ورستيدنه صورت نيسي چې اوله مرحله يې د ورستيدني په نوم ياديږي او بعدي مرحله يې  د نهايې مرحلي په نوم ياديږي. د نهايې مرحلي په جريان کې ورستيدنه د لرګي داخلي رطوبت د زياتوالي له امله رامنځته کېږي د لرګيو انساج متراکم کېږي او په وزن کې کموالي رامنځته کېږي البته  په عين وخت کې مخصوصي وزن کې کموالي راځي اود ناوړه ګنده مايع په شان  بوي لري. د رنګ تغير  او ورستيدنه د قارچونو تراغيزي لاندي راځي چې په دري برخو تقسميږ ي چې درنګ د تغير ورستيدنه د داخلي ، وسطي ،اوسطحي په مرکب ډول يوله بل څخه توپير لري د رنګ تغيروالي او داخلي ورستيدنه په ولاړو برخو کې په ملاحظه رسيږي .چې درنګ تغيرات و سطي ورستيدنه د تني په خارجي قشرونوکې ښکاره کېږي. معمولاً د لرګيو په زخيره ځاي کې رامنځته کېږي. د رنګ تغيرات دليدل شوو تنو پرمخ يا مړو لرګيو په سطحه ليدل کېږي اود استفادي په وخت کې مرطوب والي رامنځته کېږي. د قارچونو وده او نمو دلرګيو اسبابو ورستيدنه کې زياتوالي راولي  چې  زيات رطوبت او حرارت له وجي هم زياتوالي  کوي چې دنوموړي  ۲ څخه تر۳۸ سانتي ګريد دحرارت درجي په لوړوالي سره  انکشاف يې توقف کوي دا نوعه توقف د قارچونو په وده او نمو باندي يو موقعتي پديده رامنځته کوي او  داقليمي شرايطو په بهتروالي سره بيرته فعال کېږي اود خپلي  ودي او نمو زياتوالي ته ادامه ورکو ي. دنورمال حرارت درجي په انکشاف سره قارچونه ۲۴ څخه تر ۳۰ سانتي ګريډ په اساس ثبت شوي او ددي زياتوالي او کموالي  دقارچې سپورونو کې صورت نيسي  کوم لرګي چې دقارچونو وده اونمو ته تامين ورکوي بايد دفايبر د اشجا ع دنقطي څخه لوړوي .په  داسي حال کې چې لرګي وچ شي او رطوبت يې لمنځه لاړشۍ د قارچونو د انکشاف ساحه  بنديږي  مګر د هغه ساحي څخه نه خارجيږي او د رطوبت په زيات والي سره کله چې  د هوا جريان د لرګي په  ساحو کې  محدودشي د قارچونو وده  او نمو متو قف کېږي. قارچونه معمولاً يو اندازه انزايمونه د خپل بدن څخه خارجه وي چې د همد ي په مرسته د حجراتو داخلي مواد حلوي. چې دکېمياوي محلل مواد په څير رامنځته کېږي  نوموړي انزايمونه د هغه اتومونو دکتليست په څير  کوم چې کېمياو ي عمل ته سرعت ورکوي نژديوالي پيداکوي. لکه څنګه چې ذکر شوي داخلي ورستيدنه معمولاً د لرګي د مرکز ي هستي په ونو باندي په ژوندي حالت کې منځته راځي. هغه قارچونه چې دا نوعه ورستيدنه رامنځته کوي او د ماتو ښاخونو يا نورو زخمونو دلاري ساقي ته  داخليږي ددي وده  او انکشاف وروسته له قطع کولو اوځيني انواعو دونو کوم چې بي هستي وني کې ادامه پيدا کوي د لرګېو تخريب شوو موادو په رابطه داخلي ورستيدنه او فرسايش ورستيدنه (corrosion)  او تخريبي  ورستيدنه (destructive) او د موقعت دنقطي له نظره د ساقي ورستيدنه او ريښي يې يو له بل سره فرق کوي.
داخلي فرسايش ورستيدنه
د نصواري ليکو او يا سور نصواري کرښي او کوچنۍ نقطه يې سپين او يا ژيړ رنګونو لرونکې دي او د لرګي په طولي شکل باندي په مايل ډول قرار لري او مشاهده کېږي د لرګيو د تخريب په صورت کې دانوعه ورستيدنه دکوچنيو خالي ګاوو په مينځ کې ساختماني رشتي رامينځته کوي البته کله چې ديو سخت جسم د فشار لاندي راځي په نوموړي برخه کې په مساوي ډول تغيرات راځي.
داخلي تخريبي ورستيدنه
(Destructive) : معمولاً د لرګيو په نرمو برخو کې ليدل کېږي لکه څنکه چې چاوديدنه په متواتر ډول د لرګي په مرکزي اطرافو کې په نظر رسيږي دا نوعه ورستيدنه د غټ فشار لاندي تخريب سره مخ کېږي ا و د برادي په شکل جدا کېږي نوموړي ورستيدنه تياره نصواري يا روښانه نصواري رنګ لري سطحي ورستيدنه معمولاً په پرتو لرګيو او يا ولاړو وچوشو ونوکې ښکاره کېږي چې نوموړي انکشاف يا شروع يې د ساقو په خارجي سطحو کې رامينځ ته کېږي چې بعضي په  همغه ساقو کې پاتي کېږي او بعضي  دوني په خارجي او داخلي مرکزي برخو کې صورت نيسي او نوموړي برخو ته په چټکه توګه سرايت کوي.د ورستيدني په لومړي مرحله کې د لرګي برخي پخپل حال پاتي کېږي .بعضي ذخيروي موادو د زيان زياتوالي سبب کرځي او په نهايي مرحله کې ورستيدنه دا نوعه نچوړوالي تقريباً دوو څخه  تر دونيم ځله پوري  دنورماله لرګي په نسبت زياتوالي کوي او نهاي مرحلي په رسيدو سره ورستيدنه او دلرګي داخلي ساختمان تخريب او فزيکې او ميخانيکې خواص يې لمنځه ځي او دا ډول دلرګی عادي کېدل ډيرکم دي او د دا ډول لرګي استحکام د سالمو لرګيو په مقايسه د ۱۷ څخه تر۳۵ مرتبي کم دي او د ورستو لرګيو استعمال موارد ډير کم دي کوم چې سکاره له هغه څخه جوړيږي کميت او کېفيت يې مناسب نه دي او هم اقتصادي نه تماميږي. د لرګيو ورستيدنه بعضي دکاذبي هستي په شکل، د لرګيو پوپننک ، او همدارنګه د حشراتو په وسيله رامينځته کېږي
کاذبي هستي unreal neuclus
کاذبي هستي په راش لرګي کي ) Fistula silvatica (چې په بعضي  ونو کې يواځي په هسته کي موجود وي ريمه ) ( Beatula alba او تور لرګي) Acer pseudolapanus ( ونوباندي په مشاهده رسيږي  کاذبي هستي بغير له دي چې تياره نصواري او يا سور نصواري تياره شين رنګ لري او تور خط په وسيله دنوموړي هستي په غاړه محدود دي او داصلي ياطبيعي لرګيو  سره فرق کوي دا نوعه هسته ساده او يا مرکب ډول دي حال دا چې يو نوعه رنګ لري او هيڅ ډول تغيرات نلري دساده کاذبي هستي په نوم ياديږي او کله چې په څو برخو تقسيم شي هر برخه يې بيلابيلو توروخطونو په وسيله منحصر وي د مرکبي کاذبي هستي په نوم ياديږي نوموړي کاذبي هستي اصلي عامل همغه قارچونه دي کوم چې دلرګي هستي تخريبوي ا و اصلي رنګ ته يي تغيرورکوې نوموړي قارچونه دلرګي حجرات ترحملي لاندي راولي او بورماننده مواد تريې لاسته راځي. دا نوعه مواد دوني انتقالي انساجو دبنديدوسبب کرځي د انتقالي غذاي موادو لاره بنده وي او قارچونه وروسته لدي نورو ونو ته خپرښت کو ي. کاذبي هستي بعضي دورستيدني علايم په ځينو مواردو کې لدي اثراتو څخه پاک وي.او که چېرته د همدي ورستيدني علايم پکې موجود وي فزيکې او ميخانيکې خواص يې دنورمال هستوسره تقريباً يو شان وي او دوام يې ۸ نه تر ۱۰ کلونونه په زياتو حدودوکې دهغه نه  زيات دي دا نوعه هستي  بعضي عالي کېفيت لرونکې دي مخکې لدي چې پخيدو مرحلي ته ورسيږي په مصنوعي ډول وچېږي. کاذبي هستي کوم چې د تانين موادو لرونکې دي کېمياوي مواد ځان ته جذبوي.بعضي کاذبي هستي دورستيدني د علايمو څخه پاکي دي د خپل اندازي او معيار مطابق دلرګي ميخانيکې ارزښت ته کموالي ورکوي.
لرګي پوپنک:the wood poping
د لرګي پوپنک د ونو په ټولوپورتنيو انواعو کې  په ملاحظه رسيږي. د لرګي پوپنک د قارچونو څخه پاک دي په نوموړي مرحله کې ځيني  سطحي ډول او په تعقيب کې يي  د لرګي اصلي رنګ په شين ، خاکې ،ګلابي اويا سوررنګ باندي اوړي حال دا چې کومي وني يا لرګي چې په نوموړي  مرضونو اخته وي دوخت په تيريدوسره وچېږي ذکرشوي پوپنک  ونو د سطحي څخه په يوځايوالي په صورت کې دهغه بقايا وي ديو نوعه رنګونوچې په غير روښانه ډول سره ترسترګوکېږي بعضي د قارچونو انواع په عميق ډول دلرګېو  په  داخل کې خصوصاً ستن پاڼو کې ژورداخليږي  او د لرګي اصلي رنګ په ژيړ ليمويې ،ژيړ نارنجي ، سور اووا غيره رنګونوباند ي تبديلوي .نوموړ ی عيب کوم منفي اثرات د لرګيو په ميخانيکې خواصو باندي نه واريدوي په  داسي حال کې چې د قارچونو فعاليت زياتوالي کوي. يعني کله چې د لرګيو حجرو ي ديوال تر خپل حملي لاندي راولي د لرګي استحکام ميخانيکې ضرباتو په مقابل کې  کموي.