cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
د افغانستان بنسټيزه کړنلاره
انتقالى حكمونه
دا اساسى قانون د لويې جرگې له تصويب څخه وروسته نافذ او د افغانستان د انتقالى اسلامى دولت د رئيس لخوا توشيح او اعلامېږي. او په نفاذ سره يې ددې اساسي قانون له حكمونو مغاير قوانين او تقنيني فرمانونه لغوه كېږي.
باندنی تړنې
وېشنيزه:د افغانستان رسمي لاسوندونه
د فرانسې جګړه
د فرانسې جګړه (د ۱۹۴۰ ز کال د مۍ له ۱۰مې د جون تر ۲۵مې) چې د لویدیځ کمپاین، فرانسوي کمپاین او د فرانسې د سقوط په نوم هم یادیږي، د دویمې نړیوالې جګړې په درشل کې پر فرانسې، بلجیم، لوکزامبورګ او هالنډ باندې د جرمني تیری و. د ۱۹۳۹ ز کال د سپټمبر په ۳مه، فرانسې وروسته له هغه له جرمني سره د جګړې اعلان وکړ چې جرمني پر پولنډ برید وکړ. د ۱۹۳۹ ز کال د سپټمبر په لومړیو کې، فرانسې خپل د سار محدود برید پیل وکړ او د اکټوبر تر نیمايي پورې یې بیرته خپلو لومړنیو کرښو ته په شاتګ وکړ. د جرمني پوځ د ۱۹۴۰ ز کال د مۍ په لسمه پر بلجیم، لوکزامبورګ او هالنډ باندې برید وکړ. ایټالیا د ۱۹۴۰ ز کال د جون په ۱۰مه جګړې ته ننوت او هڅه یې وکړه چې پر فرانسې برید وکړي. فرانسه او نور هېوادونه لکه هالنډ، بلجیم او لوکزامبورګ ونیول شول او په لویدیځه جبهه کې ځمکني عملیات د ۱۹۴۴ ز کال د جون تر ۶ مې نېټې پورې د نورماندي تر جګړې پورې پای ته ورسېدل.
جرمني زرهي واحدونو د ارډنز او وروسته بیا د سوم درې له لارې یې غافل کوونکی پرمختګ وکړ، چې په ترڅ کې یې د متحدینو هغه ځواکونه چې بلجیم ته د جرمني لښکرو سره د مقابلې لپاره تللي و، ټول یې محاصره کړل. د جرمنیانو له خوا د بریتانیا، بلجیم او فرانسې ځواکونه سمندر خوا ته په شما وتمبول شول؛ چې بیا وروسته د بریتانوي او فرانسوي سمندري کښتیو پر مټ د بریتانیا اعزامي ځواکونه (BEF) او د فرانسې او بلجیم لښکرې له ډنکرک نه د ډینامو د عملیاتو په ترڅ کې وایستل شول.
جرمني ځواکونو د ۱۹۴۰ ز کال د جون په ۵مه د (Fall Rot یا سرې قضیې) په نوم عملیات پیل کړل. دلته د ایسارو شپیتو فرانسوي لښکرو او دوو بریتانوي لښکرو د فرانسې په سوم او ایزن کې کلکې مورچې جوړې کړي، خو د جرمني د تکړه او غوره لښکر او هوايي ځواک په مټ دړې وړې شول. د جرمني لښکر د ماژینو له کرښې څخه تېر شول او د فرانسې په خاوره کې تر پاریس ورسېدل او پاریس یې پرته له کوم مقاومت نه د جون په ۱۴مه ونیو. د فرانسې د دولت له تېښتې او د فرانسې د لښکر له پاشل کېدو وروسته، جرمني قومندانانو د جون په ۱۸مه له فرانسوي چارواکو سره ولیدل تر څو د خصومتونو د پای ته رسېدو په اړه مذاکره وکړي.
د ۱۹۴۰ ز کال د جون په ۲۲مه، په کامپیني کې د فرانسې او جرمني تر منځ دویم اوربند لاسلیک شو. د مارشال فیلیپ پټن په مشرۍ د ویچي بې پلوه دولت د فرانسې د درېیم جمهوریت ځایناستی شو او د جرمني پوځي اشغال د فرانسې د شمالي بحر له څنډو پیل تر اطلس سمندر او شاوخوا سیمو پورې پیل شو. پر فرانسې باندې د الپ د غرونو په برخه کې د ایټالیا تېري وکولای شو چې ډېره کمه ځمکه یې اشغال کړي او له اوربند وروسته، ایټالیا په سویل ختیځ کې یوه وړه سیمه ونیوله. د ویچي رژیم بیا په سویل کې یوه ازاده سیمه وساتله. کله چې متحدینو د ۱۹۴۲ ز کال په نوامبر کې پر فرانسوي افریقا باندې برید وکړ، نو جرمني او ایټالوي ځواکونو دا ازاده سیمه هم ونیوله تر هغه چې په ۱۹۴۴ ز کال کې د متحدینو له خوا بېرته ازاده شوه.
د ماژینو کرښه
په ۱۹۳۰مه لسیزه کې، فرانسويانو د ماژینو کرښه، چې له جرمني سره په پوله یې کلک استحکامات درلودل، جوړه کړه. د دغې کرښې له جوړولو څخه موخه د بشري ځواک په برخه کې سپما او د فرانسې-جرمني پر پوله باندې بلجیم ته د جرمني د تېرې انحراف و، چې وروسته به د فرانسې له غوره لښکر سره مخامخ کېده. جګړه د فرانسې له خاورې نه بهر رامنځته کېږي او د لومړۍ نړیوالې جګړې له ورانیو نه مخنیوی کوي. د ماژینو د کرښې اصلي برخه د سویس له پولې پیل شوې وه او په لانګوي کې پای ته رسېدلې وه؛ داسې انګېرل کېدل چې د ارډنز د سیمې غونډیو او ځنګلونو دغه سیمه په شمال کې پوښله. د فرانسې لوی درستیز، موریس ګاملین باور درلود چې دا سیمه له برید څخه خوندي ده او زیاته یې کړه چې، «هېڅ وخت د سترو عملیاتو پلوی نه دی». په ۱۹۳۸ ز کال کې د فرانسې د جګړې په لوبو کې،  که فرضاً چېرې د جرمني له خوا د اردنز په سیمه کې زرهي برید وشي، نو د پوځ لپاره یې داسې یو انځور وړاندې کړ چې ګواکې دا سیمه به بیا هم د هغوی لپاره د نفوذ وړ نه وي چې په دې برخه کې د دوی په اند یو بل خنډ د میز سیند دی، چې دا هم فرانسویانو ته دا فرصت په لاس ورکوي تر څو د ځوابي برید لپاره وکولای شي خپل پوځونه سیمې ته را ورسوي.
پر پولنډ باندې د جرمني برید
په ۱۹۳۹ ز کال کې، بریتانیا او فرانسې وپتېیله چې که چېرې جرمني پر پولنډ برید وکړي، نو له پولنډ نه به پوځي ملاتړ وکړي. د ۱۹۳۹ ز کال د سپټمبر په لومړۍ سهار وختي پر پولنډ باندې د جرمني برید پیل شو. فرانسې او بریتانیا وروسته له هغه چې جرمني ځواکونو ته یې له پولنډ څخه د وتلو التیماتوم بې ځوابه پاتې شو، نو د سپټمبر په ۳مه یې د جګړې اعلان وکړ. استرالیا او نوي زیلانډ هم د سپټمبر په ۳ مه د جګړې اعلان وکړ، سویلي افریقا د سپټمبر په ۶ او کاناډا بیا د سپټمبر په ۱۰مه د جګړې اعلان وکړ. په داسې حال کې چې له پولڼد سره د بریتانیا او فرانسې ژمنو له سیاسي اړخه تحقق موندلی و، خو متحدین په دې کې پاتې ارغلل چې له پولنډ سره خپل پوځي مکلفیتونه تر سره کړي. له پولنډ سره د شوروي د مرستې احتمال په ۱۹۳۸ ز کال کې د مونیخ له هوکړې سره سم هغه مهال پای ته ورسېد، چې شوروي اتحاد او جرمني بالاخره د نازي-شوروي تړون په اړه مذاکرې وکړي، په دغو خبرو کې هوکړه پر دې وشوه چې پولنډ باید دوی په خپلو کې سره ووېشي. متحدینو د یوې اوږدې جګړې پر ستراتیژۍ باندې تصمیم ونیو چې په هغه کې یې د ۱۹۳۰ لسیزې د کلونو د بیا وسله وال کېدو پروګرامونه یې بشپړول، په داسې حال کې چې د جرمني پر وړاندې په ځمکنۍ دفاعي جګړه کې جنګیدل او د جرمني جګړه ییز اقتصاد یې په سوداګریزه محاصره سره کمزوری کاوه او پر جرمني د وروستي برید لپاره چمتو کېده.
تصنعي جګړه
د سپټمبر په ۷مه، د فرانسې-پولنډ له اتحاد سره سم، فرانسې د سار پر خوا د ماژینو له کرښې نه په ۵ کیلومترۍ (۳ مایله) کې خپل برید پيل کړ. فرانسې ۹۸ فرقې او ۲۵۰۰ ټانکونه د جرمني د ۴۳ فرقو او بې له ټانک لښکر پر خوا ور روان کړل. فرانسویانو تر هغه ځایه پرمختګ وکړ تر څو د زیګفریډ له نري او بې انسانه کرښې سره مخامخ شو. د سپټمبر په ۱۷مه، ګاملین امر وکړ چې فرانسوي ځواکونه دې بېرته اصلي مورچو ته ور وګرځي. د دې لښکر وروستۍ ډله د اکټوبر په ۱۷مه له جرمني څخه راووتل. د سار له برید وروسته، د دواړو متخاصمو خواوو تر منځ یوه انفعاله دوره چې ورته تصنعي جګړه (یا د ټوکو جګړه) ویل کېده پیل شوه. اډولف هټلر هیله من و چې فرانسه او بریتانیا به د پولنډ له فتحې سره هوکړه وښیي او په بېړه به سوله وکړي. د اکټوبر په ۶مه هغه دغو دواړو لویدیځو ځواکونو ته د سولې وړاندیز وکړ.
(زېړ پوښ)
د ۱۹۳۹ ز کال د اکټوبر په ۹مه، هټلر خپل ۶ لمبر فرمان صادر کړ. هټلر د لویدیځې اروپا د ملتونو د ماتولو لپاره پوځي جګړه د دې لپاره اړینه وبلله تر څو په ختیځه اروپا کې بریا مقدمات ونیول شي، څو وکولای شي په دواړو جبهو کې له جګړې نه مخنیوی وکړي، خو دا اراده په ۶ لمبر فرمان کې نه و. دا پلان په ظاهره د یوې ډېرې ریښتینې فرضیې له مځې و چې ګواکې د جرمني پوځي ځواک باید په څو کلونو کې زیاتوالی ومومي. دلته یوازې څو محدودې موخې د پیش بیني وړ وي او د هغو موخه هم د جرمني د دې وړتیا ښه والی و تر څو په لویدیځ کې له یوې اوږدې جګړې نه ژوندی راووځي. هټلر امر وکړ چې بلجیم، هالنډ او لوګزامبورګ باید په ډېر کم وخت ونیول شي، تر څو د فرانسې مخه ونیول شي او د متحدینو له هوايي ځواکونو نه د روهر د صنعتي سیمې د ګواښلو مخه ونیول شي. دا کار به همداشان د بریتانیا پر وړاندې په اوږدمهال کې د هوا او سمندر له لارې د جګړې زمینه برابره کړي. په دغه فرمان کې د ټولې فرانسې د نیولو په اړه د پر له پسې بریدونو خبره نه وه یاده شې، که څه هم په فرمان کې ویل شوي و چې د فرانسې په شمال کې باید د امکان تر بریده پورې ټولې پولې ونیول شي.
د ۱۹۳۹ ز کال د اکټوبر په ۱۰مه، بریتانیا او بیا د اکټوبر په ۱۲مه فرانسې د هټلر د سولې وړاندیز رد کړ. له جګړې وړاندې جرمني کې د بلجیم، هالنډ او لوکزامبورګ هېوادونو باندې د پوځي یرغل لپاره د جرمني شیفر Aufmarschanweisung N°1, Fall Gelb (۱ شمېرې استقرار لارښود. زېړ پوښ) و. ډګرجنرال فرانز هالډر (د OKH لوی درستیز) د Fall Gelb لپاره لومړی پلان د اکتوبر په ۱۹مه وړاندې کړ. د Fall Gelb عملیات مکلف و چې د بلجیم په منځ کې مخ پر وړاندې ولاړ شي، په دې مخامخ جګړه کې چې د نیم میلیون جرمني سرتېرو پر مټ تر سره شو یوازینی موخه یې بېرته د سوم سیند ته د متحدینو د ځواکونو په شما تمبول و. په ۱۹۴۰ ز کال کې د جرمني ځواک په کار ولګیده او بیا په ۱۹۴۲ ز کال کې یې د فرانسې په وړاندې برید پیل کړ. هټلر پر دې پلان باندې اعتراض وکړ او غوښتل یې چې زرهي ځواکونه باید دلته مخکې ولاړ شي، لکه څرنګه چې پر پولنډ باندې د برید په مهال داسې شوي و، خو هالډر او براوچچ هڅه وکړه تر څو هغه له دې پلان څخه را وګرځوي او د دوی استدلال دا وه چې د دې ډول چټک میکانیزه خوځښت تاکتیک د ختیځې اروپا د زاړه لښکر پر وړاندې اغېزمن و، خو د لومړۍ درجه لښکر لرونکي هېواد یعنې په فرانسې پر وړاندې بیا دا اغېزمن نه شي تمامیدای.
توحيد
توحيد په لغت کي په دې سره حکم کول دي، چي يو شى يو دئ؛ په خوله ويل دي او پر هغه باندي په زړه يقين او باور کول دي. توحيد په شرعه کي ودې ته وايي، چي خالص د ستر څښتن عبادت و کړل سي او په هغه څه سره و ستايل سي، چي هغه خپله خپل ځان په ستايلئ دئ، يا يې رسول په ستايلئ دئ او د ټولو نقصانونو او د مخلوقاتو له ورته والي څخه پاک او سپېڅلئ دئ. لکه ستر څښتن جل جلاله چي فرمايي: ژباړه:- د ستر څښتن په څېر بل هيڅوک نه سته او ستر څښتن اورېدونکئ او ليدونکئ دئ.
توحيد الربوبيه
ربوبيه د عربي له رب څخه اخستل سوئ دئ. او پر دې باندي ټينگه عقيده درلودل دي، چي ستر څښتن د هر شي رب (پالونکئ) دئ او بې له هغه بل پالونکئ نه سته او وايو، چي ستر څښتن خالق دئ، رازق دئ، مالک دئ، رحمان، رحيم دئ او قادر دئ، هر راز چي يې اراده وي هغه کار کېږي، چي کفار او شيطان يې هم په دغو ځانگړنو اعتراف کوي.
توحيد الالوهيه و العباده
پر دې باندي ټينگه عقيده ساتل دي، چي يوازي ستر څښتن معبود دئ او له هغه پرته بل معبود نه سته، ټوله مينه، بېره، اخلاص او رجا په ستر څښتن پوري مرتبط دي، چي د همدې توحيد له بابته يې اسلام او جهاد ته د دعوت له پاره پېغمبران او الهي استازي را استولي دي.
توحيد الاسماء و الصفات
ژباړه:- که په دغه مځکه او آسمان کي له الله جل جلاله څخه پرته دوه خدايان واى؛ نو حتمي به د دواړو نظم او انسجام گډوډ سوئ واى؛ نو د عرش څښتن الله جل جلاله له هغه څه څخه سپېڅلئ دئ، چي مشرکان يې بيانوي.
دغه پورتنى آيت د خدايانو او آلهه وو د تعدد او ډېروالي پر ترديد او ابطال ښکاره او روڼ دليل دئ. که څه غور و کړو عبادت په اصل کي د کامل تذلل نوم دئ او دا تذلل بنده د هغه چا په مقابل کي د ځان له پاره اختيارولاى سي، چي هغه پخپل ذات او صفاتو کي له هره حيثه کامل او شامل وي، چي موږ دغه ځانگړنه يوازي د الله جل جلاله له پاره تثبيت بولو. په اصطلاح کي هغه کړنه او وينا ده، چي ستر څښتن ته ډېر منلئ وي او ستر څښتن يې په اجراء کولو سره راضي کېږي.
دا حتمي ده، چي ستر څښتن به له هر راز نقائصو او عيبونو څخه پاک وي او له هيڅ اړخه به ناقص، بېکاره، عاجز او مغلوب نه وي. د بل چا په مقابل کي به ناتوان نه وي او نه به د ده په کارونو کي بل څوک مداخله کولاى سي او نه به يې ځنډولاى سي.
اوس به فرض کړو، چي که په مځکه او آسمانونو کي دوه خدايان واى، که هغوئ سره برابر واى؛ نو د عالم تخليق او ټوله تدابر به کله د دوئ په اتفاق سره کېدلاى او يا به کله د دوئ په منځ کي اختلاف پيدا کېدلاى. که سره متفق سوي واى؛ نو دوه احتماله سته، چي يا خو يوه په يوازي ځان سره کارونه نه سواى سمبالولاى، دواړو په گډه و دغه کار کولو ته مخه کړې وه، په دې صورت کي يو هم د کامل قدرت څښتن نه وو. په دوهم صورت کي به يوه خداى ټوله کارونه پخپله اجراء کولاى سواى او دوهم يې بې کاره پاته کېدئ، په داسي حال کي، چي بې کاري غفلت دئ او الله جل جلاله له غفلت څخه سپېڅلئ دئ. له دې ځايه موږ د يوه خداى په منلو مجبوره کېږو او د وحدانيت په منلو مکلف کېږو. که دا دوه خدايان سره په اتفاق نه واى؛ نو يوه به د بل په مقابل کي اختلاف کولاى، چي يو به يې بريالى کېدلاى هغه بل به عاجز کېدلاى او له خپلي ارادې څخه به يې لاس اخيستلاى. په دې صورت کي به لومړى خداى او دوهم به خداى نه وي، له دې ځايه مو بيا هم پر وحدانيت د اعتبار گروه را ټينگوي او له الحاده به لاس پر سر کېږو.
هغه د لوئ عرش څښتن دئ او د ده په پاچيي کي هيڅوک ځايېدلاى نه سي، دى يو خپلواک پاچا دئ. څنگه، چي پر يوه اقليم دوه کسان پاچيي نه سي کولاى؛ نو څنگه به د يوه کل مختاره حکمران په پاچيي کي نور مجازي خدايان ځاى پيدا کړي؟
او په بل ځاى کي ستر څښتن فرمايي:
د پورته آيت په اړه علماء وايي، چي هغه ستر څښتن، چي مځکه او آسمانونه يې پيدا کړل او د دوئ تر منځ يې داسي وحدت، تنظيم او يووالئ را پيدا کړ، چي يو ستاسي له پاره تم ځاى او مستقر دي او بل يې چت. او په دغه کور کي چي مځکه يې فرش او آسمان يې چت دئ، ته يې له داسي جوړښت سره پيدا کړې، چي په دې کور کي اوسېدلاى سې، هغه ستا له قريحې سره متوازن او متناسب دئ، فشار يې، حرارت يې، يخني يې، سختوالئ يې، نرم والئ يې او هر څه يې ستا له پاره مناسب دي.
ستاسي د دغه کور چت او فرش يو او بل ته لاس ور کوي او په گډه کار کوي، يو اوبه را اوروي، بل دانه او مېوه راشنه کوي او په دې ترتيب ستا له پاره د داسي پاک رزق انتظام کوي، چي ته يې هم له رنگه، هم له خونده او هم له بويه لذت اخلې، ستاسي اړتياوو ته جواب وايي او ستا د ژوند او بقا عوامل برابر وي. هغه ذات، چي د آسمان، مځکي او ستا تر منځ يې دا يووالئ او تناسق را پيدا کړئ، هماغه ستاسي رب او د عالمونو رب دئ.
سرچینې
تعلیم الاسلام ولسي راډویو ویبپاڼه
وېشنيزه:اسلام
سباوون وېبپاڼه
د سباوون وېبپاڼه په لومړي ځل کال ۱۹۹۷م زېږدي کې د www.sabawoon.com په پتې په لیکه شوه. دغه وېبپاڼه په پښتو او انگرېزي ژبو ليکنې خپرووي. پاڼه په لومړنيو پښتو وېبپاڼو کې شمېرل کېږي.
باندنۍ تړنې
Domain Name: sabawoon.com Updated: 45 minutes ago - Refresh
Registrar: WILD WEST DOMAINS, INC. Whois Server: whois.wildwestdomains.com Referral URL: http://www.wildwestdomains.com Status: clientDeleteProhibited, clientRenewProhibited, clientTransferProhibited, clientUpdateProhibited
Expiration Date: 2012-06-12 Creation Date: 1997-06-13 Last Update Date: 2009-02-09
Name Servers: ns51.domaincontrol.com ns52.domaincontrol.com See sabawoon.com DNS Records
Information Updated: Sat, 19 Nov 2011 17:55:42 UTC
قاري محمد طيب
مولانا قاري محمد طيب قاسمي
د کرتیانو لړۍ
د غوري سلسلې خانان
کرتیان خپل نسب تاج الدین عثمان مارګیني ته اړوند بولي، چې د هغه ورور، عزالدین عمر مارګیني د سلطان غیاث الدین محمد بن سام وزیر و (مړینه: ۱۲۰۲یا ۱۲۰۳ ز کال) د کرت لړۍ بنسټ اېښودونکی ملک روښان الدین ابوبکر و، چې د غور شنسباني کورنۍ ته اړوند و.
ملک روښان الدین ابوبکر له غورۍ شاهزادګۍ سره واده وکړ. د هغوی زوی شمس الدین په ۱۲۴۵ ز کال کې د خپل پلار ځای ناستی شو.
د مغولي سترواکۍ خانان
شمس الدین محمد په ۱۲۴۵ ز کال کې د خپل پلار ځای ناستی شو، یو کال وروسته په هند باندې په برید کې له سالي نویان سره یوځای شو او په ۱۲۴۷-۱۲۴۸ ز کال پورې په ملتان کې له صوفي بهاالدین ذکریا سره ولیدل. وروسته یې د مغولو له لوی خان منګوقاآن سره ولیدل (۱۲۴۸ – ۱۲۵۷ ز کال)، او هغه ورته لوی خراسان (معاصر افغانستان) او په ډېر احتمال سره تر سیند سیند پورې سیمې په واک کې ورکړې. په سیستان له واکمنۍ ترلاسه کولو وروسته، هغه له هلاکو خان او درې کاله وروسته د هغه له ځای ناستي آباقا خان سره چې د دربند او باکو باندې په بریدونو کې ورسره مل و؛ ولیدل. هغه یو ځل بیا په ۱۲۷۶ -۱۲۷۷ ز کالونو کې هغه مهال چې شمس الدین صاحب دیوان هم ورسره مل و، له آباقا خان سره ولیدل او داځل داسې ښکارېده چې، د ده په اړه د مغولي واکمن پخوانی سم نظر په شک اوښتی و، چې همدا یې د مړینې لامل وګرځېد، نوموړۍ د ۱۲۷۸ ز کال په جنوري میاشت کې د تبریز په یوه حمام کې د هندواڼې د خوړلو له امله مسموم شو، چې لامل وګرځېد آباقاخان د هغه مړی د ځنځیرونو په مرسته د خراسان په جام کې دفن کړي.
د شمس الدین محمد پر ځای د هغه زوی روښان الدین د ده ځای ناستی شو. هغه د ملک لقب ځانته وټاکه، هغه لقب چې ټول کرتي واکمنان مکلف وو، هغه وکاروي. د ۱۳۰۵ ز کال د سپټمبر په درېیمه په خیسار (Khaysar) کې د هغه د مړینې پرمهال، اغېزمن ځواک تر ډېر مهاله د هغه د زوی فخرالدین په لاس کې و.
د فخرالدین له مړینې وروسته، د هغه ورور غیاث الدین د ده ځای ناستی شو، خو ډېر ژر یې له خپل بل ورور علاوالدین بن روښان الدین سره جګړه پیل کړه. د هغه قضیه یې اولجیتو ته یووړه او له هغه یې هرکلی وکړ، هغه په ۱۳۰۷ یا ۱۳۰۸ ز کال کې خراسان ته راوګرځېد. له ورور سره یې ستونزې د دې لامل شوې چې په ۱۳۱۴ ز کال کې یوځل بیا ایلخان ته ورشي. وروسته له هغه چې بېرته هرات ته راوګرځېد، وه یې لیدل چې د هغه تر واک لاندې قلمرونه د چغتای د یساور شاهزاده تر برید لاندې دی او د اسفېزار د قطب الدین او سیستان د وګړو له دښمنۍ سره مخامخ دی. یساور هرات محاصره کړ. په داسې حال کې چې د ۱۳۲۰ ز کال په اګست میاشت کې شهزاده د ایلخانانو د ځواکونو له خوا ودرول شو، غیاث الدین د حج د مراسمو د ادا کولو په موخه مکې ته ولاړ او واک یې د خپل غیابت پر مهال خپل زوی شمس الدین محمد بن غیاث الدین ته وسپاره. په ۱۳۲۷ ز کال کې امیر چوپان د ایلخاني ابوسعید بهادر خان د خیانت له امله هرات ته وتښتېد او له غیاث الدین نه چې د ده ملګری و پناه وغوښته. غیاث الدین په پیل کې د ده غوښتنه ومنله، خو کله چې ابوسعید پر هغه فشار راوړ، چې چوپان اعدام کړي، هغه اطاعت وکړ. لږه موده وروسته غیاث الدین خپله په ۱۳۲۹ ز کال کې مړشو. له هغه څلور زامن پاتې شول: شمس الدین محمد بن غیاث الدین،  حفیظ بن غیاث الدین، معز الدین حسین بن غیاث الدین او باقر بن غیاث الدین.
د تورې بوړې جګړه
د تورې بوړې جګړه هغه پوځي نښته وه چې په افغانستان باندې د متحده ایالاتو د برید په وروستیو پړاوونو کې د ۲۰۰۱ زکال د نومبر له ۳۰مې نېټې څخه د ۲۰۰۱ زکال د ډسمبر تر ۱۷ نېټې پورې د افغانستان په ختیځ کې د تورې بوړې په سیمه کې ترسره شوه. دغه جګړه د متحده ایالاتو او ائتلافي ځواکونو له خوا د القاعدې د ترهګرې ډلې د رهبر، اسامه بن لادن د نیولو او یا وژلو په موخه پیل شوه. د القاعدې ډله او بن لادن له دغې جګړې درې میاشتې وړاندې د سپټمبر د ۱۱مې نېټې د بریدونو مسئول ګڼل کېدل. توره بوړه د خیبر کوتل ته څېرمه د سپین غر غره په لمن کې موقعیت لري. متحده ایالاتو وویل چې دغه ځای د القاعدې مرکز و او اسامه بن لادن دغه مهال هلته ژوند کاوه.
جګړه
د ۲۰۰۱ زکال په وروستیو کې د القاعدې جنګیالیو لا هم د تورې بوړې د سیمې په غرونو کې مقاومت کاوه. همدا و چې په دغه سیمه کې په جنګیالیو باندې د ډیزي کاټر لویو بمونو په ګډون ګڼ شمېر نور بمونه هم وغورځول شول.
په دغه ځای باندې په عملیاتو کې د بریتانیا د ځانګړو سمندري ځواکونو ۱۲ کومانډو سرتېرو او د بریتانیا د سلطنتي ارتباطاتو یو متخصص د متحده ایالاتو د ځانګړو ځواکونو ملتیا کوله. په دغه جګړه کې د جرمني د کومانډو ځواکونو ځانګړو سرتېرو هم ونډه لرله. د راپورونو له مخې هغوی د شاوخوا غرونو د ساتنې او همدارنګه د کشفي ماموریتونو د ترسره کولو مسئولیت پر غاړه درلود.
د ۲۰۰۱ زکال د نومبر په ۳۰مه د متحده ایالاتو ځانګړو ځواکونو، د ځانګړو عملیاتو د مشترکې قوماندانۍ سرتېرو او د ګاري برنټسن تر مشرۍ لاندې د «جاوبرېکر» په مستعار نامه د سي آی اې د مامورینو یوې ډلې له افغان ملیشه وسله والو سره لاس یو کړ او د القاعدې په روزنیز کمپ باندې یې د هوايي بریدونو غوښتنه وکړه.
د ډسمبر په لومړۍ نېټه برنټسن له جنرال ټامي فرانکس څخه وغوښتل چې د متحده ایالاتو د رنجر ځواکونو ۸۰۰ مه ډلګۍ ور ولېږي. پلان دا و چې د پاکستان خاورې ته د غرنیو لارو په بندولو سره د اسامه بن لادن د تېښتې مخه ونیسي، خو دغه غوښتنه د فرانکس له خوا رد شوه. برنټسن وروسته وویل چې په توره بوړه کې د رنجرز ځواکونو نه ځای پر ځای کول او په افغان ملیشه وسله والو باندې له کچې زیاته اتکا لامل وګرځېده څو اسامه بن لادن وتښتي.
قبیلوي ملیشه وسله والو چې متحده ایالاتو ورسره خپل فعالیتونه همغږي کول په جګړه کې یې د ګډون لپاره لازمه انګېزه نه لرله. د هغوی پر باور القاعده له مسلمانانو جوړه ډله وه؛ دغه جګړه چې د روژې په میاشت کې وشوه، جنګیالیو به هر مازیګر جګړه دروله څو خپله روژه ماته کړي او له خپلو کورنیو سره وخت تېر کړي. ورته مهال دوه افغان قومندانانو حضرت علي او محمد زمان له یو بل څخه شدیده کرکه لرله او پر یو بل بې باوره و. له همدې امله د دوی ډلو له القاعدې سره په مبارزې باندې د تمرکز پر ځای په یو بل ډزې کولې. له همدې امله د دغو رهبرانو او د هغوی د ملیشه وسله والو ترمنځ دښمنۍ د یو مصمم او منسجم دښمن پر وړاندې د بریا څرګندويي نه کوله.
د القاعدې جنګیالي د غرونو په لوړو برخو کې سنګرونو ته پر شاه شول او د جګړې لپاره یې نور سنګرونه جوړ کړل. د ډسمبر په ۸مه د دلتا ځواکونو یو مخکښ ټیم د ډالټون فیوري په مشرۍ د جګړې صحنې ته ننوت. هغوی د سیمي سنتي جامې اغوستې وې او لویې ږیرې یې پرېښې وې؛ دوی د افغان ملیشه وسله والو په کتار کې ننوتل او له هغوی سره یې یو شان وسلې لرلې.
امریکايي ځواکونو وکولای شول د القاعدې د یوه وژل شوي جنګیالي مخابره ترلاسه کړي. دغې چارې له امریکايي ځواکونو سره مرسته وکړه چې د اسامه بن لادن په ګډون د القاعدې شبکې د جنګیالیو خبرې واوري. فیوري وویل چې د مخابرې له هغې غاړې څخه په غږ یې هېڅ شک نه درلود چې دا دې د اسامه بن لادن غږ نه وي؛ ورته مهال د جلال په نامه د سي آی اې افسر چې اووه کاله یې د بن لادن په غږ څېړنه کړې وه په مخابره کې یې د اسامه بن لادن غږ تائید کړ.
د شپې په تیاره کې به د القاعدې جنګیالیو اور بل کاوه او په دې سره به د هغوی اصلي ځایونه ښکاره کېدل چې دغې چارې په هماغه سنګرونو باندې د هوايي وسلو له لیرزي نښان ټاکلو سره مرسته کوله.
ورته مهال افغان جنګیاليو د هوايي ځواک او د متحده ایالاتو او بریتانیا د ځانګړو ځواکونو په ملاتړ د غرونو ترمنځ په تنګو لارو کې مخکې تګ ته دوام ورکړ.
د متحده ایالاتو ځواکونو د ډسمبر په ۹مه هغه سنګر بمبارد کړ چې شک کېده بن لادن هلته پټ شوی دی، خو هغه له دغه بمبارد یوه ورځ وړاندې له دغه ځایه وتلی و. خبریال پیټر برګن وايي، اسامه هغه مهال د خطر وړاندوینه وکړه چې په دغه سنګر کې یې چې ملګرو یې ورته جوړ کړی و لړم په خوب کې ولید.
د ډسمبر په ۱۰مه، دلتا ځواکونو هغه مخابروي مکالمه کشف کړه چې ښووله یې اسامه بن لادن د حرکت په حالت کې دی او هڅه کوي د کلابندۍ له کرښې تېر شي، د همدغې ورځې په وروستیو کې افغان وسله والو ادعا وکړه چې بن لادن یې لیدلی او هغه یې کلابند کړی دی. د ماښام پر مهال د نورو مخابروي مکالمو کشف څرګنده کړه چې اسامه د همدغه ځای په لس کیلومتری کې دی. ورته مهال دلتا ځواکونو د القاعدې له نورو جنګیالیو سره د شدیدې جګړې او همدارنګه د روژه ماتي په موخه د هغوی د افغان متحدینو د تګ له امله ونشو کولای لازم اقدامات ترسره کړي. ډالټون فیوری بیا وروسته له دغه فرصت څخه د نه ګټنې اړوند خواشیني څرګنده کړه او دا احساس یې څرګند کړ چې خپل هېواد یې په داسې حال کې ناهیلی کړ چې ده ته یې اړتیا لرله.
برنټسن د اوربند د خبر له اورېدو غصه شو. هغه د القاعدې په جنګیالیو باور نه درلود او د هغوی د تسلیمي په نیت شکمن و. هغه خپل تلیفون را اوچت کړ او چغه یې وکړه: «نه اوربند، نه هم مذاکره! موږ خپلو هوايي بریدونو ته دوام ورکوو».
د ډسمبر په ۱۳مه جګړې بیا زور واخیست، په ډېر احتمال یو شمېر جنګیاليو هڅه وکړه د سپین غر له غرونو څخه د پاکستان قبایلي سیمو ته د خپلو اصلي ځواکونو د تېښتې په موخه سرتېري بوخت وساتي. ورته مهال سیمه ییزو ملیشه وسله والو د متحده ایالاتو له ځانګړو ځواکونو سره یوځای د هوايي ملاتړ په لرلو په دغه ټوله غرنۍ سیمه کې د القاعدې په پیاوړو سنګرونو فشار راووړ.
ورته مهال په توره بوړه باندې د متحده ایالاتو تمرکز زیات شو. سیمه ییزو ملیشه وسله والو، چې د ځانګړو ځواکونو له خوا تنظیم شوي و او هغوی معاشات ورکول د CIA SAD له ملیشه ځواکونو سره یوځای چې شمېر یې له ۲۰۰۰ تنو څخه زیاتېده د شدید بمبارد په خوا کې د القاعدې په مشکوکو سنګرونو بریدونه کول. له دې سره د هر روژه ماتي لپاره د افغان وسله والو پر شاتګ لامل ګرځېده چې مخکې تګ په شدیده توګه کم وي، ځکه چې هغوی به ډیر کم شمېر د متحده ایالاتو ځواکونه پر خپل ځای پرېښودل او د القاعدې ځواکونو ته به یې اجازه ورکړه څو بېرته د هغو سیمو کنټرول تر لاسه کړي چې د ورځې په اوږدو کې به یې ترې نیولي و. د ډسمبر په ۱۴مه بالاخره امریکايي ځواکونو حضرت علي دې ته متقاعد کړ چې خپل سرتېري په خپلو ځایونو کې وساتي او آن له ماښام وروسته هم مخکې تګ ته دوام ورکړي. خو دغه مهال ډیر وخت له لاسه وتلی و او ګڼ شمېر د القاعدې جنګیالي پاکستان ته په تېښته توانېدلي و.
ټولیز باور دا دی چې بن لادن د ډسمبر په ۱۵مه وتوانېد له تورې بوړې وتښتي. له دې امله چې د متحده ایالاتو شدید بمبار دوام درلود او د القاعدې د جنګیالیو خوراکي مواد هم پر خلاصېدو و د القاعدې د جنګیالیو دوه ډلې د غره له سویلي لور څخه د پاکستان پر لور ښکته شوې، هلته یې قبایلي وګړو ته بډې ورکړې څو د پاکستاني مخه نیونکو ځواکونو څخه یې خوندي وساتي. تاریخ لیکونکی کارتر ملکاسیان څرګندوي چې بن لادن کېدای شي د دغو دوه ډلو له یوې سره تښتېدلی وي.
په توره بوړه کې د بن لادن په نیولو کې پاتې راتلل په دې معنی و چې متحده ایالاتو له ترهګرۍ سره د جګړې په لومړي کال کې د القاعدې د رهبر د نیولو لپاره تر ټولو غوره فرصت له لاسه ورکړ.
د ۲۰۰۱ زکال د ډسمبر په ۱۷مه د دغه غارونو وروستۍ برخې هم ونیول شوې او د هغو مدافعین له منځه ولاړل.
حسين علي يوسفي
حسين علي يوسفي د پاکستان په بلوچستان کې یو هزاره سیاستوال و. یوسف د عدالت هزاره دیموکراتیک گوند مشر و او د کوټې د شورا غړي و. نامعلومو وسله والو هغه په ۲۰۰۹ کې ووژل.
جان هنري نيومن
جان هنري نيومن (۱۹۸۰ اګسټ ۱۱-۱۸۰۱ فبروري ۲۱) يو انګليسي دينپوه، پوه او شاعر، په لومړيو کې د انجيلي پروتستانت پادري او وروسته د کاتوليک پادري او له پاپ څخه ټيټ رتبه (کارډينال) شو، چې په ۱۹ پېړۍ کې د انګليستان په مذهبي تاريخ کې يوه مهمه او د بحث وړ څېره وه. نوموړی د ۱۸۳۰ لسيزې په نيمايي کې په ملي ډول پېژندل شوی و او په ۲۰۱۹ ز کال په کاتوليک کليسا کې د يو ولي يا بزرګ په توګه غوره او سپېڅلو خلکو کې وګڼل شو.
نيومن چې په اصل کې په اکسفورډ پوهنتون کې د انجيلي پروتستانت مذهب يوه پوهنيزه څېره او د انګيستان کليسا (Church of England) کې پادري يا کشيش و، د انجيل اصالت د سترې کليسا دود ته راوګرځېد. نوموړی د اکسفورډ خوځښت (Oxford Movement) د يادونې وړ مشرانو له ډلې څخه شو. ياد خوځښت د انجيلي پروتستانتو يوه اغېزناکه او د بحث وړ راټولېدنه وه، چې د انګليسي سمون څخه له وړاندې څخه يې د انګليستان کليسا ته د زياتو کاتوليک عقيدو او د عباداتو اړوند دودونو د ورګرځولو هيله درلوده. په دې برخه کې خوځښت يو څه بريا هم درلوده. په ۱۸۴۱ ز کال کې له خپل کړکېچن «۹۰ تړون: Tract 90» له خپرونې څخه وروسته نيومن وليکل: «له انجيلي کليسا سره زما غړيتوب ته په پام سره، زه مې د مرګ پر بستر وم». په ۱۹۴۵ ز کال کې له نوموړي سره ځيني پيروان يې يو ځای شول، په رسمي ډول يې د انګلېنډ کليسا او په اکسفورډ پوهنتون کې د استادۍ دنده پرېښوده او کاتوليک کليسا ته راغی. په چټکۍ سره د پادري په توګه وټاکل شو او د يو اغېزناک مذهبي مشر برمنګهم کې دندې ته دوام ورکړ. نيومن په ۱۸۷۹ ز کال کې د ديارلسم پاپ ليو (Pop Leo XIII) له لورې په انګليستان کې د کاتوليک کليسا لپاره د نوموړي د خدمتونو په وياړ له پاپ څخه ټيټ رتبه مشر (کارډينال) وټاکل شو. هغه په ۱۸۵۴ ز کال کې د ايرلينډ کاتوليک پوهنتون (Catholic University of Ireland) په بنسټ ايښودنه کې يو ګټور شخص و، که څه هم په ۱۸۵۹ ز کال کې له ډوبلېن (Dublin) څخه تللی و.
نيومن يوه ادبي څېره هم وه. د نوموړي سترې ليکنې «د وختونو لپاره ليکونه: Tracts for the Times» (۱۸۴۱-۱۸۳۳ز کلونه)، د (Apologia Pro Vita Sua (1865–1866)) تر سرليک لاندې د نوموړي خپل ژوندليک، د «خوښې ګرامر:Grammar of Assent» (۱۸۷۰ ز کال ) او (The Dream of Gerontius (1865)) شعر دی، چې په ۱۹۰۰ ز کال کې د Edward Elgar له لورې موسيقۍ ته برابر شو. نوموړي نامتو مذهبي سندرې هم وليکلې. لکه: "Lead, Kindly Light", "Firmly I believe, and truly", and "Praise to the Holiest in the Height"، چې وروستۍ دوه يې له “Gerontius” څخه اخيستل شوي دي.
د نيومن نيکمرغي د ۲۰۱۰ ز کال د سپټمبر پر ۱۹ د څوارلسم پاپ بينيډېکټ (Pope Benedict XVI) له لورې انګليستان څخه د نوموړي د کتنې پر مهال اعلان شوه. د غوره او سپېڅلي شخص په توګه ټاکنه يې د ۲۰۱۹ ز کال د فبروري پر ۱۲ باندې د پاپ فرانسس (Pope Francis) له لورې په رسمي ډول ومنل او د همدې کال د اکتوبر پر ۱۳ نېټه پېښه شوه. نوموړی د لندن ښار پينځم ولي يا د برخې څښتن دی، چې ورڅخه مخکې څلور تنه توماس بيکيټ “Thomas Becket”، چې په “Cheapside” کې زېږېدلی دی، توماس مور “Thomas More”، چې پر “Milk Street” باندې زېږېدلی دی، ايډمنډ کمپين “Edmund Caompion”، چې د لندن د يو کتابپلورونکي زوی و او د “Fleet Street” پوليډور پلېسډن “Polydore Plasden” وو.
د ژوند لومړي وختونه او زده کړې
نيومن د ۱۸۰۱ ز کال د فبروري پر ۲۱ د لندن ښار کې زېږېدلی دی، چې د خپلې کورنۍ د درې زامنو او درې لوڼو تر ټولو مشر و. پلار يې جان نيومن (John Newman) په “Lombard Street” کې له رېمسبوټټم، نيومن او شرکت (Ramsbottom, Newman and Company) سره د بانک مامور و. مور يې جيميما “Jemima” چې کورنی نوم يې “Fourdrinier” و، په انګليستان کې د Huguenot په نوم کډوالو د يوې درنې کورنۍ له نسل څخه وه. د يادې کورنۍ بنسټګر “Paul Fourdrinier” و، چې د حکاکۍ، چاپولو او د ليکنې اړوند توکو د پلورلو دنده يې درلوده. فرانسس ويليم نيومن “Francis William Newman” يې کشر ورور و. کشره خور يې “Harriet Elizabeth” نومېده، چې له توماس موزلي “Thomas Mozley” سره يې واده وکړ او په اکسفورډ خوځښت کې هم نامتو وه. يادې کورنۍ د “Bloomsbury” په “Southampton Street” (ننني Southampton Place) کې ژوند وکړ او د ۱۸۰۰ ز کال په لومړيو کې يې “Richmond” ته نږدې په “Ham” سيمه کې يې د استوګنې کور واخيست.
ښوونځي
د ۱۵ کلنۍ په عمر هغه مهال چې د ښوونځي وروستی کال يې و، نيومن انجيلي عيسويت ته واوښت. نوموړي د يادې پېښې په اړه په خپل ژوند ليک “Apologia” کې وليکل، چې: «دا له دې څخه هم ډېره څرګنده وه، چې زه دې لاسونه او پښې لرم». نږدې په ورته وخت (۱۸۱۶ ز کال مارچ) کې د “Ramsbottom, Newman and Company” بانک مات شو ) سقوط يې وکړ)، که څه هم خپل پورونه يې ادا کړل او پلار يې د شراب جوړولو د يوې فابريکې اداره کول پرېښودل. “Mayors” چې په خپله يې هم په ۱۸۱۴ ز کال کې له دين څخه اوښتون ازمايلی و، له انګليسي کالوين پلوي دود څخه يې نيومن ته کتابونه په پور ورکړل. د ۱۸۱۶ ز کال په مني کې نيومن ځان د يوې څرګندې کليمې تر نفوذ لاندې حس کړ او د dogma په اړه د خپلې پوهې يا هوښيارۍ نښې يې تر لاسه کړې، چې وروسته يې هيڅکله پاکې نه کړې. نوموړی د انجيلي پروتستانت يو کالوي پلوی شو او دا ځانګړې عقيده يې وساتله، چې پاپ د توماس نيوټن د ليکنو او همدرانګه د جوزف ميلنر د «د عيسی عليه السلام د کليسا تاريخچه:History of the Church of Christ» کتاب د لوستنې تر اغېز لاندې د حضرت عيسی عليه السلام ضد و. مايرس “Mayors” د منځني “Clampham” مذهب کالوين پلوي په توګه ګڼل کېږي او نيومن د مينې يا جذبې ادبياتو کې د ويليم لا  (William Law) او ويليم بيوريج (William Beveridge) ليکنې ولوستلې. نوموړي د توماس سکاټ (Thomas Scott) له لورې ليکل شوی «د رښتيا ځواک:The Force of Truth» هم ولوست.
که څه هم نيومن د خپل ژوند په پای کې د خپل روح د ساتنې په توګه په ۱۸۱۶ ز کې انجيلي عيسويت ته بېرته اوښتون ته پام وکړ، مګر په پرله پسې ډول له خپل پخواني کالوين پلوي درېځ څخه لرې ولاړ. لکه څرنګه چې ايمون ډففي (Emon Duffy) څرګندوي: «نوموړی د مذهب پر احساس او يوازې د ايمان له مخې د باربرۍ د سمون اصولو پر بنسټ له ټينګار سره د انجيلي پروتستانت اصالت ليدلو ته راغی، لکه د يو بې تعصبه مذهبي فردپالنې د Trojan د يو آس غوندې چې د څرګند رښتيا په لېږدونه کې يې د کليسا ونډه له پامه وغورځوله او هغه بايد په نه منونکې توګه موضوعيت (subjectivism) او د شک يا بدبينۍ د فلسفې (skepticism) لامل شي.
په پوهنتون کې
نيومن چې په اکسفورډ کې د پاتې کېدلو هيله يې درلوده، شخصي زده کوونکي ونيول او په “Oriel College” کې يې د فيلوشيپ او وروسته د اکسفورډ د روښانفکرۍ اصالت د منل شوي مرکز لپاره ولوستل. نوموړی د ۱۸۲۲ ز کال د اپرېل پر ۱۲ نېټه په “Oriel” کې د يو ملګري په توګه غوره شو. ايډوارډ بوويري پوسي (Edward Bouverie Pusey) په ۱۸۲۳ ز کال کې د همدې پوهنځي (Oriel College) يو ملګری وټاکل شو.
اندراب ولسوالۍ
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
مرتضی مطهري
دا عالم په .... کال زېږېدلې، او په ۱۳۵۸ز کال د فرقان ډلې د یوه غړي لخوا ووژل شو.
آثار
وېشنيزه:فيلسوفان
ګرزیوان ولسوالۍ
ګرزیوان د افغانستان کې د فاریاب ولایت اړ وند یوه ولسوالۍ ده چې ۲۰۰۶ میلادی کال کې یې ۴۹۷’۷۲ نفوس لره.
هېواد وېبپاڼه
د پاڼې بنسټگر
د هېواد پاڼې بنسټ ايښودونکي درې افغان زده کړيالان دي. دغه درې زده کړيالان ښاغلی هېواد شېرزاد ، ښاغلی هارون وردگ ، او ښاغلی ننگيالی اباسين نومېږي. درېواړه په سويډن کې استوگنه لري.
وېشنيزه:پښتو رسنۍ
سميع الله تړون
سميع الله تړون يو پښتون شاعر دی.
مخينه
يم د پلار نوم مې حاجي مکرم خان او د نيکه نوم مې محبوب دی په ۱۳۵۹ لمريز کال د کونړ ولايت د وټه پور ولسوالۍ د کرمول په کلي کې زيږېدلی يم کله چې له وطن نه د مهاجرو کاروانونه پېل شول نو مونږ هم ددغې کاروانونو سره ملگری شول او د باجوړ په پنډغالو کی مو واړول لومړی زده کړی می هم هلته پوره کړي او کله چی بېرته وطن ته راستانه شو نو په پېل کې می په خپل کی کې مدرسه شروع کړه او د قرانکري حفظ می هم شروع کړ خو لږ وخت وروسته هغه مدرسه بنده شوه او زه هم اسداباد ته راغلم او د عمراخان په لېسه کی شامل شوم د ليسي په دوران کي می د پښتو ادب سره ډيره مينه وه او کله کله به مو په ليسه کی ادبی مشاعری هم جوړولی په ۱۳۷۴ کال کی می په شعر ليکلو پېل وکړ او تخلص می هم پر ځان ( تړون ) کېښود په ۱۳۷۸ کال کي مي ثانوي زده کړی بشپړی کړی او سم دواره د ننگرهار پوهنتون ته د کانکور د ازموينې لپاره ولاړم په کانکور کی د حقوقو پوهنځي ته بريالی شوم او ښه په شوق مي د حقوقو پوهنځی ولوست
زده کړې
د پوهنځي په جريان کي د شعرونو دوه کتابونه چی د يوه نوم (تاته دي درپاتې وي) او د بل نوم ( زه دې نور نوم په ژبه نه اخلمه ) له چاپه راوتلي وو خو ددې ترڅنگ مي د خوځښت په نوم يوه تونده سياسي مجله هم چلوله چی په سيمه د پوره شهرت درلودونکې وه کله چی له پوهنځی فارغ شوم نو يو شمير دندی مي هم اجرا کړی چی د هغې له جملی نه يوه دنده می د کونړ د غازي اباد ولسوالۍ دنده وه چی زه هلته ولسوال وم  خو خپل فرهنگی کارونه می تر اوسه دوام لري په اوس وخت کی مي د شعرونو بل کتاب د ( بلا لاس) په نوم له چاپه راوتلی دی او د خپل ورځني ژوند لپاره په تجارت بوخت يم
باندنۍ تړنې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:پښتانه شاعران وېشنيزه:افغانان وېشنيزه:افغان شاعران
هزاره دیموکراتیک گوند
هزاره دیموکراتیک گوند (په انگرېزي: Hazara Democratic Party) په لنډه توگه (HDP) په پاکستان کې د هزاره گانو سیاسي گوند دی، چې اوس مهال د کوټې ښار کې فعال دی، چیرته چې پنځه میلیونه خلک ژوند کوي.
بهرنۍ تړن
وېشنيزه:د پاکستان سياسي گوندونه
۴۹۶ (عدد)
۴۹۶ یا  يو د طبيعي عددونه څخه دي. چي د ۴۹۵ څخه  مخکي او د ۴۹۷ وروسته موجود دي.
په رياضي کې
په رياضي کې ۴۹۶:
په کلینډر کې
۴۹۶ کولاي سي:
سرچينې
وېشنيزه:۴۹۶ (عدد)وېشنيزه:طبيعي عددونه وېشنيزه:تام عددونه وېشنيزه:دري رقمي عددونه وېشنيزه:جفت عددونه وېشنيزه:مرکب عددونه وېشنيزه:کامل عددونه
قاري محمد طيب قاسمي
قاري محمد طيب په١٨٩٧زېږديز کال کي زېږېدلى،هغه له ١٩٢٨نه تر١٩٨٠ کال پوري د دارلعوم ديوبند د مهتمم په حيث دنده ترسره کړه.دده د مشري پر مهال دارلعلوم ديوبند د بې ساري پرمختګ شاهد وو
بالاخره د اسلامي نړۍ دغه ستره هستي د ١٩٨٣زېږديز کال د جولاى د مياشتي په ١٧نېټه له دې نړۍ سترګي پټي کړې
تړلي ليکني
١:ديوبند دارالعلوم ٢:ديوبند ٣:اشرف علي تهانوي ۴:تبليغي ډله ۵:محمد قاسم نانوتوي وېشنيزه:1897 زېږېدنې وېشنيزه:1983 مړينې وېشنيزه:سني اسلام وېشنيزه:حنفي مذهب وېشنيزه:حنفيان وېشنيزه:ديوبندي وېشنيزه:ديوبنديان وېشنيزه:اسلامي هندي علماء
لویدیځ آذر بایجان ولایت
لویدیځ آذربایجان د ایران هیواد له ولایتونو څخه یو ولایت دی چې ددی هیواد په شمال لویدیځه برخه کې موقیعت لرې او مرکز یې ارومیه ده. لویدیځ آذربایجان د ایران یوازې ولایت دې چې د ترکیې هیواد سره ګډه پوله لرې مساحت یې ۰۵۹’۳۷ کیلومتره مربع او نفوس یې په ۱۳۹۵ کال کې ۲۱۹’۲۶۵’۳ اټکل شوی وو.
برکه ولسوالۍ
د برکه ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. په دغې ولسوالۍ کې د مېشتو خلکو شمېر ۳۲،۳۳۷ وگړو ته رسېږي.
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
تېمور شاه دراني
تیمور شاه دراني چې د تیمور شاه ابدالي په نوم پېژندل کېږي (۱۷۴۸ – ۲۰ مۍ ۱۷۹۳ ز کال) د دراني سترواکۍ دویم واکمن و چې له ۱۷۷۲ ز کال نه یې تر ۱۷۹۳ ز کال پورې د خپلې مړینې تر مهاله واکمني وکړه. هغه په خټه پښتون او د احمدشاه دراني دویم مشر زوی و. هغه د دراني سترواکۍ پر مهال د پنجاب د ګڼ شمېر ښارونو پیاوړی والي و، خو په معمول ډول، کله به چې سیک ځواکونو په کوم ښار کې ده ته ماته ورکړه، هغه ښار به یې خوشی کړ. د تیمورشاه واکمني د هغه د پلار احمدشاه دراني له مړینې وروسته پیل شوه. د ده واکمنۍ په دراني سترواکي کې ګډوډي رامنځته کړه، ځکه یو شمېر جنګیالیو د واک ترلاسه کولو په موخه مبارزه پیل کړه، تیمورشاه د خپل ورور همایون میرزا د ائتلاف پر وړاندې بریالي مبارزه وکړه او واک یې د ځان لپاره خوندي کړ. د هغه د واکمنۍ مهال د دراني سترواکۍ لپاره د سختې دورې شاهد و، تیمورشاه په مشخصه توګه د دراني سترواکۍ پلازمېنه له کندهار نه کابل ته بدله کړه، هغه چاره چې د معاصر افغانستان په ننني وضعیت باندې چې کابل ښار یې پلازمېنه ده اغېز کوي. تیمورشاه له پېښور نه د ژمنۍ پلازمېنې په توګه ګټه اخیستله.
تیمورشاه د خپلو هغو دښمنانو پر وړاندې چې هڅه یې کوله او باور یې درلود، چې دراني سترواکي له شیندل کېدو سره مخامخ ده، ګڼ شمېر مبارزې ترسره کړې، همدارنګه یې په پنجاب سیمه ګڼ شمېر بریدونه مدیریت کړل. هغه د بخارا له پاچا سره د هغه پر ضد د ګڼ شمېر بغاوتونو پر وړاندې جګړه وکړه. د هغه له مړینې وروسته، د هغه زوی شاه زمان دراني د هغه ځای ناستی شو، او د ځای ناستي توب پر سر کړکېچ د تیمور د ګڼ شمېر زامنو، په پام وړ توګه د شاه شجاع دراني او شاه محمود دراني ترمنځ رامنځته شو.
لومړنی ژوند (۱۷۴۶- ۱۷۲۲ ز کال)
تیمورشاه هغه مهال چې پلار یې احمدشاه دراني د افشاري سترواکۍ له واکمن نادر افشار سره یوځای و ،په ۱۷۴۶ ز کال کې په مشهد کې وزېږېد. په ۱۷۴۷ ز کال کې هغه مهال چې نادرافشار ووژل شو، تیمورشاه له خپل پلار احمدشاه دراني سره کندهار ته لاړ، هغه (احمدشاه) هلته د خپل ځان لپاره د واک په جوړولو پیل وکړ او افغان دراني سترواکي یې جوړه کړه. تیمورشاه په ۱۷۵۷ ز کال د مغولي سترواک دویم عالمګیر له لور سره په واده کولو په چټک ډول واک ته د رسېدو شاهد و.
هغه د سرهند ښار واکمني د خپل واده په تحفه کې ترلاسه کړه او وروسته یې په ۱۷۵۷ ز کال کې (هغه مهال چې یوازې ۹ کلن و) د ۱۷۵۷ ز کال له مۍ میاشتې نه د ۱۷۵۸ ز کال تر اپریل میاشتې پورې د یوه کال لپاره د خپل پلار له خوا د پنجاب، کشمیر او سرهند سیمې د نایب السلطنت لقب هم ترلاسه کړ. احمدشاه دراني له ځنډ پرته د خپل تر ټولو باور وړ سرتېري اولمیر خان اپریدي مشر زوی توریالی خان اپریدي تیمورشاه ته د آس سورلۍ او تورې وهلو د ور زده کولو په موخه وګوماره. توریالي خان اپریدي د تیمورشاه د ساتنې او خوندیتوب مسئولیت هم پر غاړه درلود، له همدې امله هغه تل له تیمورشاه دراني سره په شاهي ماڼۍ کې اوسېده.
په لومړنیو کلونو کې تیمورشاه خپل وخت د خپل پلار احمدشاه دراني لپاره په هرات او د پنجاب په یو شمېر برخو باندې په واکمنۍ کولو تېر کړ. تیمور شاه د سیکانو او مرهټیانو د سترواکۍ پر وړاندې په جګړه کې د جګړې لومړنۍ تجربه ترلاسه کړه. په دغو جګړو کې د امریستار، لاهور، پېښور او نورې جګړې شاملېدلې. په ورته مهال د جګړې د قوماندان په توګه د هغه لومړی تجربې بریالۍ نه وې، هغه له زیاتو ماتو سره مخامخ شو چې لامل یې هم د جګړې په برخه کې د هغه کمه تجربه او په دغو جګړو کې د هغه پر وړاندې د دښمنانو د شمېر زیاتوالی و. په پایله کې هغه تر ډېره له ماتې سره مخامخ شو او د خپل پلار احمدشاه دراني د ساتنې په موخه افغانستان ته راوګرځېد. په پنجاب کې د هغه د واکمنۍ له محدود کېدلو وروسته، تیمور شاه د خپل لومړني ژوند ډېره برخه په هرات باندې په واک چلولو تېره کړه.
د احمدشاه مړینه او له همایون سره جګړه (۱۷۷۲ ز کال)
احمدشاه د هغوی غوښتنه رد کړه او څرګنده یې کړه چې: «تیمور شاه له خپل ورور نه ډېر ستاسو په اداره کولو کې وړتیا لري». همدارنګه یې سلیمان په «بې رحمانه تاوتریخوالي» او د کندهاري درانیانو نه په لرې والي تورن کړ.
هغه مهال چې احمدشاه د مرګ په بستر کې پروت و، سردار جهان خان په هرات کې د تیمور شاه په لرې لیدو شاه (احمدشاه) د هغه پر ضد ولمساوه. دغه چاره د دې لامل شوه، څو احمدشاه د مرګ په بستر کې د تیمورشاه له واکمنۍ نه انکار وکړي، په پایله کې تیمورشاه له خپل ورور سره د حتمي جګړې په موخه خپل ځواکونه چمتو کړل. د تیمور شاه پلان له ستونزې سره مخامخ شو، ځکه د درویش علي خان تر مشرۍ لاندې سني هزاره ګانو بغاوت وکړ، چې په ډېر احتمال سره د سلیمان د ډلې له خوا تحریک شوی و. تیمور شاه په چټکۍ سره دغه بغاوت وځاپه او درویش خان یې بندي کړ، خو هغه وتښتېد. وروسته تیمور شاه هغه ته بښنه وکړه او هرات ته یې وروغوښت، چې بیا یې د هغه د اعدام حکم ورکړ او د هغه وراره محمد خان یې د هغه په ماڼۍ کې مقرر کړ.
د دروېش د بغاوت پر مهال، احمدشاه د خپلې ناروغۍ له امله د ۱۷۷۲ ز کال د اکټوبر په ۱۶ مه مړ شو. شاه ولي خان او سردار جهان خان د هغه د مړینې خبر پټ وساته او د هغه جسد یې په ډبلو تیکو پوښل شوې تخته باندې کېښود. وروسته یې د شاه ماڼۍ پرېښوده او تر هغه بریده یې چې کولای شو د خزانې اموال یې له ځان سره واخیستل او د کندهار پر لور یې حرکت وکړ. شاه ولي خان ټولو ته اعلان وکړ چې شاه ناروغ دی او امر یې کړی چې یوازې له خپلو اعتباري چارواکو پرته څوک ورته مزاحمت نه شي کولای. د دې لپاره چې دغه چلوټي نوره هم د اعتبار وړ وګرځي، د احمدشاه د ماڼۍ ځانګړي خدمتګار یاقوت خان «ناروغ» واکمن ته خواړه هم وروړل. وروسته له دې شاه ولي خان سلیمان ته خبر ورکړ چې احمدشاه مړ شو او سلیمان یې د پاچا په توګه ټاکلی. په داسې حال کې چې د مهداد خان په ګډون د ګڼ شمېر امیرانو د شاه ولي خان له ځان غوښتنې ښه نه راتلل، له همدې امله هغه (مهداد خان) د تیمور خواته ولاړ او هغه یې په کندهار کې له روان حالت نه خبر کړ. تیمورشاه کندهار ته حرکت وکړ، څو له شاه همایون سره مخامخ شي. شاه ولي خان د تیمور له لښکرکشۍ نه په ویرې له شاه همایون سره مشوره وکړه او هوکړه یې وکړه چې، هغه له شاهزاده تیمور نه د هرکلي په موخه د هغه مخې ته ورشي. هغه په آسونو باندې له سپرو ۱۵۰ کسانو سره له کندهار نه حرکت وکړ او په فراه کې د شاهزاده تیمور ځواکونو ته په مخه ورغی. له دې امله چې هغه تیمورشاه ته خبر نه و ورکړي، کله چې هغه له آس نه ښکته شو، تیمور شاه د شاه ولي خان د وژلو امر ورکړ. انګوخان بامیزايي، شاه ولي خان، د هغه دوه زامن او دوه خوریان ووژل. له دغې چارې وروسته شاه سلیمان واک تیمورشاه ته پرېښود او د امیر حبیب الله خان په خبره د هغه له وفادارو پیروانو نه شو.
شېنگن تړون
شینګن تړون (شینګن هیوادونه) (په انگرېزي: Schengen Agreement) هغه تړون چې له مخې یې د غړیو اروپایي هیوادونو تر منځ پوله لری کیږي او وگړي یې پرته د ویزی له لرلو څخه له یوه هیواده بل هیواد ته تلای شي.
دغه تړون په ۱۹۸۵ زیږدیز کال کې د پنځو اروپایي هیوادونو تر منځ په لوگزامبورگ کې د بلجيم، فرانسه ،لویدیز المان، هالنډ او لوگزامبورگ تر منځ  لاسلیک شو او نور هیوادونه هم په پړاویز ډول له دې تړون سره وتړل شول چی اوسمهال ۲۵ هیوادونه د دغه تړون غړیتوب لري.
وېشنيزه:د شنگن تړون غړي هیوادونه
يوسف خټک
محمد یوسف خان خټک (۱۸ نومبر ۱۹۱۷ – ۲۹ جولای ۱۹۹۱ ) د تحریک پاکستان یو فعال غړی و. نوموړی د پاکستان د خيبر پښتونخوا ايالت د يوې مشهورې او مخورې کورنۍ د سترګو تور و، د پلار نوم يې خان بهادر قلي خان خټک و، چې د پخواني والي اسلم خان خټک ، ډګر جنرال حبيب الله خان او کلثوم سيف الله خان ورور و. یوسف خټک په سرحدي صوبه (برتانوي امپراتورۍ) کې د ډاکټر خان صاحب په مشرۍ د کانګریس حکومت پر ضد د تحریک پاکستان خورا فعال غړی و. د خان لیاقت علي خان سره د هغه د اوږدې مودې اړیکو له امله، هغه د هند له وېشلو وروسته د مسلم لیګ د عمومي منشي په توګه ونومول شو. خو د خيبرپښتونخوا صوبې اعلی وزیر عبدالقیوم خان سره د اختلافاتو له امله د ګوند له څوکۍ استعفا وکړه. عبدالقیوم خان په ګوند کې د یوسف خټک او د هغه د ملاتړي بیرسټر سیف الله خان پر ضد تحریک جوړ کړ.هېره دې نه وي چې يوسف خان خټک په پښتو ژبه نه پوهېده او کورنۍ او بهرنۍ ژبه يې اردو کاروله، له همدې کبله دی نه يوازې ايوب خان پرضد و، بلکې د خان عبدالغفار خان له نظرياتو سره يې هم په کلکه اختلاف درلود.په 1949 کې، یوسف خټک د ګوند د صوبايي جنرل سیکرټري په توګه ونومول شو او وروسته له هغه چې خان لیاقت علي خان د لومړي وزیر په توګه وټاکل شو، هغه په مرکز کې د آل پاکستان مسلم لیګ دوهم عمومي منشي وټاکل شو. نوموړی د پاکستان له جوړېدو وروسته ډېر وخت په اپوزیسیون کې پاتې شوی او د پاکستان په ملي اسمبلۍ کې د اپوزېسیون مشر هم وټاکل شو. هغه د فیلډ مارشل ایوب خان پر ضد د فاطمه جناح په ټاکنیز کمپاین کې په فعاله توګه برخه اخیستې وه.له خان عبدالغفار خان سره د ژورو نظریاتي اختلافونو له امله یې تل د عوامي نېشنل ګوند له دریځ سره چې دا د پښتنو استازی دی، سخت مخالفت کاوه. په ۱۹۷۱ کال کې له قیوم خان سره د روغې جوړې په پایله کې د پاکستان مسلم لیګ (قیوم) سره یوځای شو او د پېښور د قومي اسمبلۍ څوکۍ یې د قیوم خان له خوا خالي کړې وه. یوسف خټک د پاکستان د پیپلز ګوند سره د پاکستان مسلم لیګ (قیوم) د حکومت په ملګرتیا کې د صدراعظم ذوالفقار علي بوټو په کابینه کې د تیلو ، انرژۍ او طبیعي زیرمو وفاقي وزیر وټاکل شو. په ۱۹۷۷ کال کې له قیوم خان سره د اختلافاتو او له ګوند څخه د جلا کېدو سره سره له پېښور څخه ټاکنې وګټلې. په 1990 کې د پاکستان حکومت یوسف خټک ته د سیاست په ډګر کې د هغه د غوره خدماتو په خاطر مډال ورکړ او پاکستان پوسټ د هغه په نوم اعزازي ټاپه جاري کړه.
سرچينې
<references group="" responsive="1">
بېرونۍ تړنې
وېشنيزه:پښتانه وېشنيزه:د پاکستان سياستوال وېشنيزه:1991 مړينې وېشنيزه:1917 زېږېدنې
خولم ولسوالۍ (سمنګان)
خلم (خولم) د سمنګان ولایت اړوند یوه ولسوالۍ ده پدی نوم د بلخ ولایت اړوند ولسوالۍ هم موجوده د.
جالینوس
له اناتومي او طبابت څخه د جالینوس درک تر ډېره پورې د تور تریخي، زیړ تریخي، وینې او بلغم اړوند د سنتي طبابت د لرغونې او هماغه مهال ته د اړوندې نظریې تر اغېز لاندې و؛ چې د لومړي ځل لپاره د انساني طبیعت په نامه د اثر د لیکوال کورپوس بقراط له خوا مطرح شوې وه. د جالینوس نظریاتو د څه باندې ۱۳۰۰ کلونو لپاره پر لویدیځ طبابت باندې تسلط درلود او هغه یې تر خپل اغېز لاندې راوستی و. د هغه له خوا تشریحي موارد تر ډېره پورې د بربري شادیانو د تشرېح پر بنسټ و. ورته مهال، وروسته له هغه چې د نوموړي دې ته پام شو چې د دغه شادیانو د څېرې حالات تر ډېره د انسانانو د څېرې حالاتو ته ورته دي د خوګانو په څېر نورو حیواناتو ته یې مخه کړه. د انسان د بدن د غړو د کشف په موخه له حیواناتو څخه د نوموړي د ګټنې لامل دا و چې هغه مهال د طبي څېړنو په موخه د انسانانو د وجود څیرل په شدیده توګه منع و. جالینوس خپل زده کوونکي هڅول څو مړو ګلادیاتورانو یا هم هغو اجسادو ته ډېر پام ولري چې د اوبو پر مټ به یې بدن شړېدلی و؛ د دې لپاره چې د انسان د بدن سره بلد شي. د انسان د بدن اړوند د هغه تشریحي راپورونه تر ۱۵۴۳ زکال پورې بې سیاله و، تر هغه مهاله چې د انسان د بدن د غړو انځورونه د آندریاس وسالیوس له خوا د انسان د وجود د جوړښت (فابریکا) په نامه علمي اثر کې خپاره شول او د جالینوس فزیولوژیکي نظریې ته د دغه نوو مشاهداتو سره تطبیق ورکړل شو. د وینې د دوراني سیسټم د فزیولوژي اړوند د جالینوس نظریه تر ۱۲۴۲ زکال پورې بې ننګونې پاتې شوه، هغه مهال چې ابن النفیس خپل اثر، شرح تشریح القانون لی ابن اسینا (د ابن سینا د قانون پر بنسټ د اناتومي تشرېح) خپور کړ او په هغو کې یې د وینې د ریوي دوران اړوند خپل کشف وړاندې کړ.
جالینوس خپل ځان طبیب او فیلسوف باله، هماغه ډول چې خپله یوه رساله یې په دې نامه چې «یو غوره طبیب فیلسوف هم دی» ولیکله. جالینوس د عقل پالونکو او تجربه پالونکو طبي ډلو ترمنځ له بحث سره پریمانه لیوالیتا لرله چې د هغه مستقیم مشاهدات، تشریحات او سپړنې د دغه دوه ډلو د نظریاتو ترمنځ د موجودو افراطي لیدلورو د یو پېچلي منځګړي حالت څرګندويي کوي. د هغه ډېری آثار ساتل شوي او /یا هم د هغو له اصلي یوناني ډول څخه ژباړل شوي، په داسې حال کې چې ګڼ شمېر نور یې له منځه تللي او یو شمېر هغه چې ده ته یې نسبت ورکول کېږي، جعلي دي. په داسې حال کې چې د مړینې د نېټې اړوند یې بحثونه شتون لري، خو هغه مهال چې ومړ عمر یې له اویا کلونو کم نه و.
ژوند لیک (بیوګرافي)
د جالینوس یوناني نوم د γαληνός (جالینوس) له ستاینوم څخه ریښه اخیستې چې د «آرامښت» په معنی دی. هدارنګه د هغه لاتیني نوم (الیوس یا کلادیوس) ښيي چې نوموړي رومي تابعیت لرلی.
طبي زده کړې
جالینوس له خپلو لومړنیو لیبرال زده کړو وروسته د ۱۶ کلنۍ په عمر د طبیب یا مرستیال طبیب کېدو په موخه د زده کړو یوه څلور کلنه دوره د سیمه ییزې درملنې په معبد یا سکلېپیون کې پیل کړه. نوموړی هلته د یو شمېر کسانو لکه د پرګامون د ایسچیرون(Aeschrion of Pergamon)، ستراتونیوس (Stratonicus) او ستایروس (Satyrus) تر اغېز لاندې راغی. دغه معبد د مساج خونې یا د پاکولو د ځای په توګه عمل کاوه چې ناروغان به هلته د کشیشانو د خدمتونو د ترلاسه کولو په موخه تلل. په پرګامون کې دغه معبد ته تر ډېره رومیان ورتلل څو د خپلو دردونو یا ناروغیو لپاره درملنه ومومي. دغه معبد همدارنګه د یو شمېر مخکښو کسانو لکه د تاریخ پوه کلودیوس چاراکس، ویناوال آیلیسو آریستیدس، ژبغړاند پولمو او قونسل کوسپیوس روفینوس د راغونډېدو ځای و.
د جالینوس پلار په ۱۴۸ زکال کې ومړ او له همدې امله جالینوس د ۱۹ کلنۍ په عمر په یو خپلواک بډایه واوښت. وروسته له دې نوموړي د بقراط په لارښوونو کې شوې مشورې تعقیب کړې او په پریمانه کچه یې سفرونو او مطالعاتو ته مخه کړه؛ هغه د سمورنا (اوس ازمیر)، کورینث، کرت، کیلیکیه (اوس مهال چوکوروا)، قبرس او بالاخره د الکسندریې د لوی طبي ښوونځي په ګډون ګڼ شمېر ځایونو ته سفرونه وکړل او ځان یې د طبابت په برخه کې له بېلابېلو فکري مکتبونو سره بلد کړ. په ۱۵۷ زکال کې د ۲۸ کلنۍ په عمر پرګامون ته راوګرځېد او د اسیا د لوی کاهن د ګلادیاتورانو (سرتېرو) د طبیب په توګه وټاکل شو چې د آسیا تر ټولو زیات نفوذ لرونکي او بډایه کسان و. جالینوس ادعا کړې چې لوی کاهن وروسته له هغه چې یوه شادي یې راوویسته او نور طبیبان یې د هغې د ټپ په درملنې سره وازمویل، دی یې له ټولو څخه غوره کړه. کله چې هغوی دغه ټاکنه وه نه منله، جالینوس خپله د هغې د جراحي عملیات ترسره کړل او په دې سره د لوی کاهن پام وړ وګرځېد. نوموړي هلته په څلور کاله خپل ژوند کې د غذايي رژیم، د اندامونو د تناسب، حفظ الصحې او وقایوي چارو په اهمیت وپوهېد؛ همدارنګه یې د ژوندیو موجوداتو اناتومي او د بدن د غړو د ماتوالي او شدیدو ضربو درملنه زده کړه او د هغوی ټپونه یې «بدن ته د کړکۍ» په توګه یاد کړل. د نوموړي د دندې پر مهال یوازې ۵ ګلادیاتوران مړه شول چې د هغه د پخواني ځای ناستي پر مهال دغه کچه ۶۰ تنه وه؛ دا د هغوی ټپونو ته د جالینوس د ډېر پام پایله وه. په همدغه مهال کې نوموړي د نظري طبابت او فلسفې په برخه کې خپلې څېړنیزې چارې ترسره کړې.
پل حصار ولسوالۍ
د پل حصار ولسوالۍ د بغلان ولايت یوه ولسوالۍ ده. پل حصار پخوا د اندارب ولسوالۍ برخه وه 2003 کال د اټکل له مخی 196’22 وګړې لرې.
سرچينې
وېشنيزه:د بغلان ولسوالۍ
پښتو رسنۍ
لومړني پښتو شعرونه
پښتو نه یوازې د یوې ژبې نوم دی، بلکې په دې کې د پښتنو ټول دودونه، قوانین او ارزښتونه هم شامل دی. تر کومه ځايه پورې چې د پښتو ژبې په تاريخ پورې اړه لري، د زرگونه کلونه مخکې وخت پکې راځي، خو مونږه د یوې کره ليکل شوې شاعری څرک په ۱۳۹ لېږديز کال کې مومو. اما، دا په دې مانا نده چې لدې څخه مخکې دلته کومه شاعري نه وه. شاعري وه. خو نه په یوه کره ليکلې بڼه. شاعرانو تر ډېره شعرونه په شفاهي ډول ويلي او بيا وروسته د شاعر پيروانو او مينه والو د هغه شرونه يادي کړي هم دی. د یو او دوه نسلونو خو به داشعرونه یاد ول خو بيار وروسته ورو ورو د خلکو له ذهنونو وتلي.